open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬੈਬਿਟ (ਨਾਵਲ)

***ਬੈਬਿਟ ***, 1922 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਦਫਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਿਨਕਲੇਰ ਲੂਈਸ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਸਮਾਜ,ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ ਉੱਤੇ ਵਿੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਮਧ ਵਰਗੀ ਅਮਰੀਕੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਥੋਥ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਅਨੁਸਾਰਤਾ ਲਈ ਦਬਾਉ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਰਤ ਬੈਸਟਸੈਲਰ ਅਤੇ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ, *ਬੈਬਿਟ * ਲੂਈਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ ਹੈ ਅਤੇ 1930 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹਦਾ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।

ਸ਼ਬਦ "ਬੈਬਿਟ" ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਖਾਸ ਕਰ ਬਿਜਨੈੱਸਮੈਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ ਅਚੇਤ ਹੀ ਭਾਰੂ ਮਧ ਵਰਗੀ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਰੈੱਡ ਸ਼ੋਰਗਮ (ਫ਼ਿਲਮ)

''**ਰੈੱਡ ਸ਼ੋਰਗਮ**' () ਜਵਾਰ ਤੋਂ ਸਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਸਟਿਲਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਔਰਤ ਬਾਰੇ 1987 ਦੀ ਬਣੀ ਚੀਨੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਚੀਨੀ ਲਿਖਾਰੀ, ਮੋ ਯਾਨ (17 ਫਰਵਰੀ 1955) ਦੇ ਨਾਵਲ, *ਰੈੱਡ ਸ਼ੋਰਗਮ ਕਲੈਨ* ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਆਲ ਮਾਈ ਸਨਜ

***ਆਲ ਮਾਈ ਸਨਜ*** ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਰਥਰ ਮਿਲਰ ਦਾ 1947 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਫਿਲਮ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਕ ਵਾਰ 1948 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਫੇਰ 1987 ਵਿੱਚ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਟਕ
ਇੱਕ ਸੇਲਜਮੈਨ ਦੀ ਮੌਤ

***ਇੱਕ ਸੇਲਜਮੈਨ ਦੀ ਮੌਤ*** (ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Death of a Salesman। ਡੈੱਥ ਆਫ ਏ ਸੇਲਜਮੈਨ) ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਰਥਰ ਮਿਲਰ ਦਾ 1949 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਡਰਾਮੇ ਲਈ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਨਾਟਕ ਲਈ ਟੋਨੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਇਹਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 10 ਫਰਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਥੀਏਟਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਹਦੇ 742 ਸ਼ੋ ਦਿਖਾਏ ਗਾਏ, ਅਤੇ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਵਿਖੇ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਇਹਦਾ ਮੁੜ ਮੰਚਨ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਰਬੋਤਮ ਮੁੜ ਮੰਚਿਤ ਹੋਣ ਲਈ ਟੋਨੀ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਟਕ
ਕੋਂਸਸਤਾਂਤਿਨ ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ

thumb|right|**1896 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਐਕਟਰ ਅਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ ਉਥੈਲੋ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ**
**ਕੋਂਸਸਤਾਂਤਿਨ ਸੇਰਗੇਈਵਿਚ ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ** (;  7 ਅਗਸਤ 1938) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਐਕਟਰ, ਥੀਏਟਰ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਐਕਟਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲਿਆ ਗਿਆ।

ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ ਦਾ ਥਿਏਟਰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪਲਾਟ ਉਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਭੂਮੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨੋ-ਦਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਲਈ, ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕਮਿੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ ਉਹ ਥਿਏਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਕਾਰਜ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਸਮਰਪਣ, ਲਗਨ ਨਾਲ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਲਾਤਮਕ ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮੁਲੰਕਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ।

## ਜੀਵਨੀ
ਕੋਂਸਸਤਾਂਤਿਨ ਅਲੈਕਸੀਏਵ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ 5 ਜਨਵਰੀ 1863 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ (ਸਾਰੇ ਉਹ ਨੌ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸੀ) ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਲੈਕਸੀਏਵ ਸੇਰਗੇਈ ਵਲਾਦੀਮੀਰੋਵਿਚ (1836-1893), ਮਾਤਾ ਦਾ ਏਲਿਜ਼ਬੇਤ ਵਾਸਿਲੀਏਵਨਾ (ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਯਾਕੋਵਲੇਵਨਾ) (1841-1904) ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਬੈਟਲਸ਼ਿਪ ਪੋਤੇਮਕਿਨ

*** ਬੈਟਲਸ਼ਿਪ ਪੋਤੇਮਕਿਨ*** (, ), ਕਈ ਵਾਰ *** ਬੈਟਲਸ਼ਿਪ ਪੋਤਿਓਮਕਿਨ***, 1925 ਦੀ ਮੂਕ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਰਗੇਈ ਆਈਜ਼ੇਂਸਤਾਈਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੋਸਫਿਲਮ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 1905 ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਨਾਟਕੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰੂਸੀ ਬੈਟਲਸ਼ਿਪ *ਪੋਤੇਮਕਿਨ* ਦੇ ਮਲਾਹਾਂ ਨੇ ਜਾਰਸ਼ਾਹੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

* ਬੈਟਲਸ਼ਿਪ ਪੋਤੇਮਕਿਨ* ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਰਸਲਜ ਵਰਲਡ ਫੇਅਰ 1958 ਵਿੱਚ ਸਰਬ ਸਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਬੋਤਮ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਰਾਂਗੇ ਰਾਘਵ

**ਰਾਂਗੇ ਰਾਘਵ** (रांगेय राघव) (17 ਜਨਵਰੀ 1923 – 12 ਸਤੰਬਰ 1962), ਹਿੰਦੀ  ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਹੁਮੁਖੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਲੇ ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਉਮਰ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਲੇਕਿਨ ਥੋੜੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਵੀ, ਇਤਹਾਸਵੇਤਾ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਤਾਜ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਿਰਜਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾ ਦਿੱਤੇ। ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਰਾਂਗੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਹਿੰਦੀਤਰ ਭਾਸ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਾਤਲਾਂ ਉੱਤੇ ਯੁਗੀਨ ਸੱਚ ਵਿੱਚੋਂ ਉਪਜਿਆ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਾਹਿਤ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਇਆ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨੀਪਰਕ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਓ ਲਿਆਂਦੇ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਕਥਾ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਮੌਲਕ ਕਲੇਵਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਪੋਰਤਾਜ ਲਿਖਾਈ, ਜੀਵਨਚਰਿਤਾਤਮਕ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਮਹਾਂਯਾਤਰਾ ਕਥਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਪਾਈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਥਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਸੰਪੰਨਤਾ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੋਤੀ ਬਣੀ ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਵਲ 
* ਘਰੌਂਦਾ
* ਵਿਸ਼ਾਦ ਮਠ
* ਮੁਰਦੋਂ ਕਾ ਟੀਲਾ
* ਸੀਧਾ ਸਾਧਾ ਰਾਸਤਾ
* ਹੁਜੂਰ
* ਚੀਵਰ
* ਪ੍ਰਤਿਦਾਨ
* ਅੰਧੇਰੇ ਕੇ ਜੁਗਨੂ
* ਕਾਕਾ
* ਉਬਾਲ
* ਪਰਾਯਾ
* ਦੇਵਕੀ ਕਾ ਬੇਟਾ
* ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਜੀਤ ਗਈ
* ਲੋਈ ਕਾ ਤਾਨਾ
* ਰਤਨਾ ਕੀ ਬਾਤ
* ਭਾਰਤੀ ਕਾ ਸਪੂਤ
* ਆਂਧੀ ਕੀ ਨਾਵੇਂ
* ਅੰਧੇਰੇ ਕੀ ਭੂਖ
* ਬੋਲਤੇ ਖੰਡਹਰ
* ਕਬ ਤਕ ਪੁਕਾਰੂੰ
* ਪਕਸ਼ੀ ਔਰ ਆਕਾਸ਼
* ਬੌਨੇ ਔਰ ਘਾਯਲ ਫੂਲ
* ਲਖਿਮਾ ਕੀ ਆਂਖੇਂ
* ਰਾਈ ਔਰ ਪਰ੍ਵਤ
* ਬੰਦੂਕ ਔਰ ਬੀਨ
* ਰਾਹ ਨ ਰੁਕੀ
* ਜਬ ਆਵੇਗੀ ਕਾਲੀ ਘਟਾ
* ਧੂਨੀ ਕਾ ਧੂਆਂ
* ਛੋਟੀ ਸੀ ਬਾਤ
* ਪਥ ਕਾ ਪਾਪ
* ਮੇਰੀ ਭਵ ਬਾਧਾ ਹਰੋ
* ਧਰਤੀ ਮੇਰਾ ਘਰ
* ਆਗ ਕੀ ਪ੍ਯਾਸ
* ਕਲਪਨਾ
* ਪ੍ਰੋਫੇਸਰ
* ਦਾਯਰੇ
* ਪਤਝਰ
* ਆਖਿਰੀ ਆਵਾਜ਼
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯ ਕਾ ਵੈਭਵ
* ਦੇਵਦਾਸੀ
* ਸਮੁਦ੍ਰ ਕੇ ਫੇਨ
* ਅਧੂਰੀ ਮੂਰਤ
* ਜੀਵਨ ਕੇ ਦਾਨੇ
* ਅੰਗਾਰੇ ਨ ਬੁਝੇ
* ਐਯਾਸ਼ ਮੁਰਦੇ
* ਇਨਸਾਨ ਪੈਦਾ ਹੁਆ
* ਪਾਂਚ ਗਧੇ
* ਏਕ ਛੋਡ਼ ਏਕ
### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* ਅਜੇਯ
* ਖੰਡਹਰ
* ਪਿਘਲਤੇ ਪੱਥਰ
* ਮੇਧਾਵੀ
* ਰਾਹ ਕੇ ਦੀਪਕ
* ਪਾਂਚਾਲੀ
* ਰੂਪਛਾਯਾ 
; ਨਾਟਕ     
* ਸਵਰਣਭੂਮੀ ਕੀ ਯਾਤ੍ਰਾ
* ਰਾਮਾਨੁਜ
* ਵਿਰੂਢ਼ਕ       
### ਰਿਪੋਰਤਾਜ
* ਤੂਫ਼ਾਨੋਂ ਕੇ ਬੀਚ
### ਆਲੋਚਨਾ
* ਭਾਰਤੀਯ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ
* ਭਾਰਤੀਯ ਸੰਤ ਪਰੰਪਰਾ ਔਰ ਸਮਾਜ
* ਸੰਗਮ ਔਰ ਸੰਘਰਸ਼
* ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀਯ ਪਰੰਪਰਾ ਔਰ ਇਤਿਹਾਸ
* ਪ੍ਰਗਤਿਸ਼ੀਲ ਸਾਹਿਤ੍ਯ ਕੇ ਮਾਨਦੰਡ
* ਸਮੀਕਸ਼ਾ ਔਰ ਆਦਰਸ਼
* ਕਾਵ੍ਯ ਯਥਾਰਥ ਔਰ ਪ੍ਰਗਤੀ
* ਕਾਵ੍ਯ ਕਲਾ ਔਰ ਸ਼ਾਸਤਰ
* ਮਹਾਕਾਵ੍ਯ ਵਿਵੇਚਨ
* ਤੁਲਸੀ ਕਾ ਕਲਾ ਸ਼ਿਲਪ
* ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਔਰ ਸ਼੍ਰਰੰਗਾਰ
* ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਂ ਵਿਸ਼ਯ ਔਰ ਸ਼ੈਲੀ
* ਗੋਰਖਨਾਥ ਔਰ ਉਨਕਾ ਯੁਗ 

## ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1947)
* ਡਾਲਮੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ (1954)
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1957 ਅਤੇ 1959)
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1961)
* ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਦ ਪ੍ਰਿੰਸ

***ਦ ਪ੍ਰਿੰਸ*** (ਇਤਾਲਵੀ: *Il Principe*, ), ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਕਾਲ ਦੇ ਇਟਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਡਿਪਲੋਮੈਟ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਚਿੰਤਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਨਿਕੋਲੋ ਮੈਕਿਆਵੇਲੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਪੱਤਰਵਿਹਾਰ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ, ਲਾਤੀਨੀ ਟਾਈਟਲ, *De Principatibus* (*ਰਿਆਸਤਾਂ ਬਾਰੇ*) ਵਾਲਾ 1513 ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ, ਇਹਦਾ ਪ੍ਰਿੰਟ ਰੂਪ, ਮੈਕਿਆਵੇਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1532 ਤੱਕ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਮੈਡੀਸੀ ਪੋਪ ਅਤੇ ਕਲੀਮੈਂਟ ਸੱਤਵੇਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ "lਇਸ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਦਰਅਸਲ ਖਰੜਾ ਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।"।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਤਿਭਾਗਾ ਅੰਦੋਲਨ

**ਤਿਭਾਗਾ ਅੰਦੋਲਨ** 1946 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ, (ਭਾਰਤ) ਦੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ (ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਵਿੰਗ) ਦੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਾਅਰੇ ਸਨ ਕਿ ਫਸਲ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਵਾਹੀਕਾਰ ਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬੋਹਲ ਪਿੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਵਾਹੀਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਫਸਲ ਦਾ ਅੱਧ ਵਸੂਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਫਸਲ ਜ਼ਮੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਇਹ ਨਾਅਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਕੀ ਥਾਂ ਹਿੰਸਕ ਰੂਪ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਨਵੰਬਰ 1947 ਤੱਕ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਠਾਕੁਰ ਗਾਉਂ, ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ, ਰੰਗਪੁਰ, ਮਾਲਦਾ, ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਅਤੇ ਮੈਮਨ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਾਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਗਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਮੋਕਲਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 'ਜ਼ਮੀਨ ਕਾਸਤਕਾਰ ਦੀ' ਦਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਨਾਹਰਾ ਵੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ
ਕੀਪ ਕੂਲ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਕੀਪ ਕੂਲ*** () ਜ਼ਾਂਗ ਜੀਮੂ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸ਼ੂ ਪਿੰਗ ਦੇ ਲਿਖੇ ਨਾਵਲ *ਈਵਨਿੰਗ ਪੇਪਰ ਨਿਊਜ਼* ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 1997 ਦੀ ਚੀਨੀ ਬਲੈਕ ਕਮੇਡੀ ਹੈ। ਇਹ 1990ਵਿਆਂ ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ-ਰੱਤੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਾਂਗ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੱਟਵੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਰੌਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ *ਹੈਪੀ ਟਾਈਮਜ* (2000) ਅਤੇ *ਨਾਟ ਵਨ ਲੈੱਸ* (1999) ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। *ਕੀਪ ਕੂਲl* ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਵਿਲਖਣ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਜੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਜ਼ਾਂਗ ਦੀ ਇਹ ਬੱਸ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਕਿ ਜ਼ਾਂਗ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਗੋਂਗ ਲੀ ਨੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਦ ਓਲਡ ਮੈਨ ਐਂਡ ਦ ਸੀ (1999 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਦ ਓਲਡ ਮੈਨ ਐਂਡ ਦ ਸੀ*** (), ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੇ ਲਿਖੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ 1999 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਪੇਂਟ ਆੱਨ ਗਲਾਸ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੇਤਰੋਵ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
## ਕਥਾਨਕ 
ਫਿਲਮ ਅਸਲੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਕਥਾਨਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਵੱਖਰੇ ਨੁਕਤੇ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਂਟਿਆਗੋ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸੁਪਨ-ਲੜੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਸਤੂਲਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਜਾਗ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੇ ਉਸਦਾ 84 ਵਾਂ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ ਤੇ ਏਨਾ ਬਦਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਮੁੰਡੂ, ਮਾਨੋਲਿਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬੁੱਢੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕਾਮਯਾਬ ਮਛੇਰੇਿਆਂ ਨਾਲ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜੇ ਵੀ ਮੁੰਡੂ ਬੁਢੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਅਤੇ ਮਾਨੋਲਿਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਰ ਤੋਂ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਲਈ ਜਾਵੇਗਾ। ਮਾਨੋਲਿਨ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਇਕੱਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਦ ਓਲਡ ਮੈਨ ਐਂਡ ਦ ਸੀ (1958 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਦ ਓਲਡ ਮੈਨ ਐਂਡ ਦ ਸੀ*** 1958 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਸਪੈਂਸਰ ਟ੍ਰੇਸੀ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਆਸਕਰ ਲਈ ਨਾਮਜਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੇ ਲਿਖੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪਟਕਥਾ ਨੂੰ ਸਪੈਂਸਰ ਟ੍ਰੇਸੀ ਨੇ ਅੱਖਰ ਅੱਖਰ" ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਾਹਨ ਸਟਰੂਜ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਲੇਵ ਵਿਗੋਤਸਕੀ

**ਲੇਵ ਸੇਮਿਓਨੋਵਿੱਚ ਵਿਗੋਤਸਕੀ** (17 ਨਵੰਬਰ 1896 – 11 ਜੂਨ 1934) ਰੂਸੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ-ਇਤਹਾਸਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਗੋਤਸਕੀ ਸਰਕਲ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ।ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਜ਼ੋਨ (ਜ਼ੈਡਪੀਡੀ) ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ (ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸ, ਨਵਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਆਦਿ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਵਿਗੋਤਸਕੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਵਿਕਾਸਮਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਚੇਰੇ ਸੰਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸਮਾਜਿਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਲੇਵ ਵਿਗੋਤਸਕੀ ਓਰਸ਼ਾ, ਬੇਲਾਰੂਸ (ਉਦੋਂ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਮੱਧ ਵਰਗ ਰੂਸੀ ਯਹੂਦੀ  ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇਕ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਗੋਮੇਲ ਸ਼ਹਿਰ, ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  1913 ਵਿਚ ਵਿਗੋਤਸਕੀ ਨੇ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਫੀਸਦੀ ਯਹੂਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੋਟਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ "ਯਹੂਦੀ ਲਾਟਰੀ" ਰਾਹੀਂ ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨਵ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਮਾਸਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੈਸਟਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ  ਕਰਵਾ ਲਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਰੁਚੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪਵਾਦ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਬਣਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਉਸਨੂੰ "ਨਵੇਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ" ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਾਰਨ ਕਮਿਨਿਸਟ ਭਵਿੱਖ ਦੇ "ਸੁਪਰਮੈਨ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਸੀ। ਵਿਯਗੋਟਸਕੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਵਿਕਾਸ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ
ਜੁਨੈਦ ਬਗਦਾਦੀ

**ਜੁਨੈਦ ਬਗਦਾਦੀ** () ਮੁਢਲੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੰਜੀਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕੜੀ ਸੀ। ਜੁਨੈਦ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਰੂਹਾਨੀ ਉਮਰ ਦੌਰਾਨ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸਿਧਾਂਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਸਰਾ ਦੇ ਹਸਨ ਵਾਂਗ ਉਹਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਸੰਤ ਲੋਕ ਉਹਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸੂਫ਼ੀ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਕਰ ਕੇ, ਜੁਨੈਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ "ਸੁਲਤਾਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਬਾਬਾ ਤਾਹਿਰ

**ਬਾਬਾ ਤਾਹਿਰ**, (ਜਾਂ **ਬਾਬਾ ਤਾਹਰ**) () ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਇਰਾਨੀ ਫਕੀਰ ਸੀ। ਬਹੁਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰੋਤ ਉਹਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਲੋਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਹਿਲਾਵੀਅਤ ਨਾਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
ਮੂਲ ਪਹਿਲਵੀ ਪਾਠ:

مگر شیر و پلنگی ای دل ای دل
به مو دایم بجنگی ای دل ای دل
اگر دستم فتی خونت وریژم
بوینم تا چه رنگی ای دل ای دل

ਮੂਲ ਪਹਿਲਵੀ ਪਾਠ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ:

ਮਗਰ ਸ਼ੇਰ ਓ ਪਲੰਗੀ ਐ ਦਿਲ ਐ ਦਿਲ
ਬ ਮੋ ਦਾਇਮ ਬਜੰਗੀ ਐ ਦਿਲ ਐ ਦਿਲ
ਅਗਰ ਦਸਤਮ ਫ਼ਤੀ ਖ਼ੂਨਤ ਵਰੀਜ਼ਮ
ਬਵੀਨਮ ਤਾ ਚਿ ਰੰਗੀ ਐ ਦਿਲ ਐ ਦਿਲ

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ:

ਸ਼ੇਰ ਹੈਂ ਤੂੰ ਕੋਈ ਕਿ ਬਘੇਰਾ ਐ ਦਿਲ ਐ ਦਿਲ
ਹਰ ਦਮ ਲੜਦਾ ਰਹੇਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਐ ਦਿਲ ਐ ਦਿਲ
ਅਗਰ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਆ ਗਿਉਂ ਤਾਂ ਖੂਨ ਬਹਾ ਦਿਆਂਗਾ
ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਹਦਾ ਰੰਗ ਕਿਹੜਾ ਐ ਦਿਲ ਐ ਦਿਲ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ
ਅਲੀ ਬਾਬਾ

**ਅਲੀ ਬਾਬਾ** ( ''*) ਮਧਕਾਲੀ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। *ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਚੋਰ'' () ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ।

ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਲੱਕੜਹਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੱਟਾਨ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ‘ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾ ਸਿਮ ਸਿਮ` ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਗੁਫ਼ਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਲੁੱਟ ਦਾ ਮਾਲ ਗੁਫ਼ਾ ਅੰਦਰ ਸਾਂਭਣ ਉੱਪਰੰਤ ਡਾਕੂ ਸਰਦਾਰ ‘ਬੰਦ ਹੋ ਜਾ ਸਿਮ ਸਿਮ`ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਜ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਗ਼ੁਲਾਮ-ਕੁੜੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਤਾੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 
## ਗੈਲਰੀ

File:Robida Alibaba page8et9.jpg|ਚਾਲੀ ਚੋਰ
File:Robida - Ali-baba page6.jpg|ਚਾਲੀ ਚੋਰ ਕਾਸਿਮ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ 
File:Robida - Ali-baba page12.jpg|ਚਾਲੀ ਚੋਰਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਜਣਾ ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਦਾ ਘਰ ਲਭਦਾ ਹੋਇਆ 
File:Robida - Ali-baba page11.jpg|ਚਾਲੀ ਚੋਰਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਜਣਾ ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ 
File:Robida - Ali-baba page7.jpg|ਮੋਰਜੀਆਨਾ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਮੋਚੀ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ
File:Robida - Ali-baba page13.jpg|ਮੋਰਜੀਆਨਾ ਚਾਲੀ ਚੋਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਬਲਦਾ ਤੇਲ ਪਾਉਂਦੀ ਹੋਈ। 
File:Robida - Ali-baba page4.jpg| ਅਲੀ ਬਾਬਾ *ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾ ਸਿਮ ਸਿਮ* ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਗਹਿਣੇ ਮੋਰਜੀਆਨਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖਾ

ਵਿੱਚ ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖਾ ]]
 ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਈ ਪੋਤੀਫਰ ਦੀ ਪਤਨੀ),  ਬਹਿਜ਼ਾਦ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਚਿੱਤਰ, 1488.]]

**ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖਾ**  ਦੀ ਕੁਰਾਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਯੂਸੁਫ਼ ਅਤੇ ਪੋਤੀਫਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਦਫ਼ਾ ਸੁਣੀ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।  ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਰਜਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ, ਜਾਮੀ (1414-1492), ਦੀ ਰਚਨਾ *ਹਫ਼ਤ ਅਵ੍ਰੰਗ* ("ਸੱਤ ਤਖਤ") ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੁਲੈਖਾ  ਦੀ ਯੂਸੁਫ਼ ਲਈ ਤਾਂਘ ਰੂਹ ਦੀ ਖੁਦਾ ਲਈ ਤਾਂਘ ਵਜੋਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ 
ਇਕ ਹੋਰ ਲੇਖਕ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਹੀ  ਉਹ ਹੈ ਮਹਿਮੂਦ ਗਾਮੀ (ਕਸ਼ਮੀਰੀ)।  ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। 

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਯੂਸਫ਼ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲੈਖਾ  ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਦਸਵੀਂ ਅਤੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਫਿਰਦੌਸੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਧਰਨਾ ਨੂੰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਘਟੀਆ ਪੱਧਰਅਤੇ ਫਿਰਦੌਸੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਂਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਸਾ ਸਾਹਿਤ
ਹਫ਼ਤ ਔਰੰਗ

***ਹਫ਼ਤ ਔਰੰਗ*** (, ਮਤਲਬ "ਸੱਤ ਤਖਤ") ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਾਇਰ ਨੂਰ ਅਦ-ਦੀਨ ਅਬਦ ਅਰ -ਰਹਿਮਾਨ ਜਾਮੀ ਦੀ 1468 ਤੋਂ 1485 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਜਾਮੀ ਨੇ ਇਹ ਰਚਨਾ ਮਸਨਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਜੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤੀ:

* "ਸਿਲਸਲਾਤ ਅਲਜ਼ਹਬ" (, "ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੰਜੀਰ"): ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਟੋਟਕਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* "ਯੂਸਫ਼-ਓ ਜੁਲੈਖਾ" (, "ਯੂਸਫ਼ ਜੁਲੈਖਾ"): ਇਸਲਾਮੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹਿਬਰੂ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚਲੀ ਯੂਸੁਫ਼ ਅਤੇ ਪੋਤੀਫਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ।
* "ਸਬਹਤ ਅਲ-ਅਬਰਾਰ" (, "ਪਵਿਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ"):ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਟੋਟਕਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* "ਸਲਮਾਨ-ਓ ਅਬਸਾਲ" (, ਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਅਬਸਾਲ): ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਬਾਂਦੀ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾਕਾਮ ਰੁਮਾਂਸ। ਮੂਲ ਕਹਾਣੀ ਗ੍ਰੀਕ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਇਸਲਾਮੀ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇਬਨ ਹੁਨੈਨ ਨੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਉਲਥਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਾਮੀ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾਇਆ। 
* "ਤੋਹਫ਼ਤ ਅਲ-ਅਹਰਾਰ (, "ਆਜ਼ਾਦ ਜਣੇ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ")
* "ਲੇਲੀ-ਓ ਮਜਨੂੰ" (, "ਲੇਲੀ ਅਤੇ ਮਜਨੂੰ")
* "ਖਰਾਦਨਾਮਾ-ਏ ਸਕੰਦਰੀ" (, "ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ") ਸਕੰਦਰ ਨੂੰ ਮੌਤ ਮੌਤ ਵੱਲ ਧੱਕ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ।
ਖੁਦ 'ਹਫ਼ਤ ਔਰੰਗ' 'ਉਰਸਾ ਮੇਜਰ'(ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ) ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

ਸੱਤ ਮਸਨਵੀਆਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸੂਫ਼ੀ ਮੂਲ ਦਾ ਦੀਨ, ਫਲਸਫ਼ਾ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਸਾਸ਼ਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਕਿੱਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਜਾਮੀ

and Persian miniature into one, as is the norm for many works of Persian literature.]]

**ਨੂਰ ਅਦ-ਦੀਨ ਅਬਦ ਅਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਜਾਮੀ** () ਜਿਸ ਨੂੰ, ਜਾਮੀ, ਮੌਲਾਨਾ ਨੂਰ ਅਦ-ਦੀਨ ਅਬਦ ਅਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਜਾਂ ਅਬਦ ਅਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਨੂਰ ਅਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਦਸ਼ਤੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਮੀ (18 ਅਗਸਤ 1414- 17 ਨਵੰਬਰ 1492) ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਰਹੱਸਵਾਦੀ, ਲੇਖਕ, ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਧਰਮ-ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਨ।

## ਜੀਵਨੀ
ਜਾਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਜਾਮ, (ਆਧੁਨਿਕ ਗ਼ੋਰ ਸੂਬਾ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ, ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਇਰਾਨਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੁਰਾਸਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਮੀ ਕਾਜਰੇਠ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਲ-ਦੀਨ ਅਹਿਮਦ ਬੀ. ਸ਼ਮਸ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ, ਇਸਫਾਹਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਦਸ਼ਤ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।

ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਤ ਤੋਂ ਸੀ, ਜਾਮੀ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਨਾਮ 'ਦਸ਼ਤੀ' ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ *ਜਾਮੀ* ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਚੁਣਿਆ ਜਿਸਦਾ ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ:

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ, ਸਮਾਰਕੰਦ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ। ਬਚੇ ਹੋਏ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆ-ਓਲ-ਦੀਨ ਯੂਸਫ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਬਹਾਰਸਤਾਨ ਲਿਖੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਲੇਖਕ
ਡਾਇਆਲੌਜਿਕ

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਦ *ਡਾਇਆਲੋਜਿਕ* ਅਤੇ *ਡਾਇਆਲੋਗਿਜਮ* ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੂਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮਿਖਾਇਲ ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸੰਬੰਧੀ ਰਚਨਾ *ਦ ਡਾਇਆਲੋਜਿਕ ਇਮੈਜੀਨੇਸ਼ਨ* ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਗੱਲ ਛੇੜਦੇ ਹਨ। ਬਾਖ਼ਤਿਨ, *ਡਾਇਆਲੋਜਿਕ* ਅਤੇ "ਮੋਨੋਲੋਜਿਕ" ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾਇਆਲੋਜਿਕ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰਨਾਂ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਡਾਇਲਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲੋਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮਹਿਜ਼ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ, ਉਸਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਨਾ, ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਚੁੱਪ ਵੱਟਣਾ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਡਾਇਆਲੋਜਿਕ ਸਾਹਿਤ ਅਨੇਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਜ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਜੋ ਡਾਇਲਾਗ ਦੋਨੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੋਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਵੀ ਡਾਇਲਾਗ ਨਾਲ ਵਰਤਮਾਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਦਾ "ਡਾਇਆਲੋਜਿਕ" ਅੱਜ ਕੱਲ "ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਸਰਕਲ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿਧ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ 1918 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ 1970ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂ ਇਹ ਅੰਦਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਬਾਖ਼ਤਿਨ' ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਪਰ ਟੀ ਐੱਸ ਈਲੀਅਟ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਵਾਕਫ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ "ਡਾਇਆਲੋਜਿਕ" "ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਯੋਗਤਾ," ਵਿਚਲੇ ਟੀ ਐਸ ਈਲੀਅਟ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਗਵਾਂ ਹੈ ਜਿਥੇ ਈਲੀਅਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ "ਵਰਤਮਾਨ ਵੀ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਓਨਾ ਹੀ ਜਿਨਾ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਅਤੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਪਧਰ ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਜਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪਧਰ ਤੇ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡਾਨ ਕਾਰਲੋਸ (ਨਾਟਕ)

***ਡਾਨ ਕਾਰਲੋਸ*** (ਜਰਮਨ: *Don Karlos, Infant von Spanien*) ਫਰੈਡਰਿਕ ਸ਼ਿੱਲਰ ਦਾ ਪੰਜ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਇਤਹਾਸਕ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ 1783 ਅਤੇ 1787 ਦਰਮਿਆਨ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1787 ਵਿੱਚ ਹੈਮਬਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਦਾ ਟਾਈਟਲ ਪਾਤਰ ਕਾਰਲੋਸ, ਆਸਟਰੀਆ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫਿਲਿਪ ਦੂਜਾ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਅਧੀਨ ਵਾਪਰੀਆਂ ਇਤਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਦਿਨ

***ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਦਿਨ*** (冬の日 *Fuyu no hi*; *Winter Days*) 2003 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਜਾਪਾਨੀ ਐਨੀਮੇ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਿਹਾਚੀਰੋ ਕਾਵਾਮੋਤੋ ਹਨ। ਇਹ 17ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ ਮਾਤਸੂਓ ਬਾਸ਼ੋ ਦੇ ਇੱਕ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ *ਰੇਂਕੂ* (ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ ਜੁੜੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ) ਸੰਗ੍ਰਹਿ (1684) ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।

ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੌਰਾਨ ਸਰੋਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਹਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ - ਸਾਰੇ 36 ਪਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਜ਼ੁਅਲਸ 35 ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਐਨੀਮੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕਈ ਜਪਾਨੀ ਐਨੀਮੇਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਕਵਾਮੋਟੋ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਮ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਹਰੇਕ ਐਨੀਮੇਟਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਦੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 30 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹਨ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰੀ ਨੀਸ਼ਟੀਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਿੰਟ ਲੰਬੇ ਹਨ)।

ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ 40 ਮਿੰਟ ਦੀ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਦੀ 'ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ' ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਨੀਮੇਟਰਾਂ ਦੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। *ਵਿੰਟਰ ਡੇਜ਼* ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਮੀਡੀਆ ਆਰਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

36-ਪਦਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਦ ਬਾਸ਼ੋ ਦਾ ਹੋੱਕੂ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਵਿਸਾਰੀਓਨ ਬੇਲਿੰਸਕੀ

ਡਾਕ ਟਿਕਟ 1957]]
**ਵਿਸਾਰੀਓਨ ਗਰਿਗੋਰੀਏਵਿੱਚ ਬੇਲਿੰਸਕੀ ** (;  – ) ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਹ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਹਰਜਨ, ਮਿਖਾਇਲ ਬਾਕੂਨਿਨ (ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਤਾ ਸੀ), ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਬੁਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦਾ ਸਹਿਕਰਮੀ ਸੀ। ਬੇਲਿੰਸਕੀ ਨੇ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨਿਕੋਲਾਈ ਨੇਕਰਾਸੋਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਸਾਲੇ *ਸੋਵਰੇਮੇਨਿਕ* ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਜੀਵਨੀ
ਵਿਸਾਰੀਓਨ ਬੇਲਿੰਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਜੂਨ 1811 ਸਵੀਆਬੋਰਗ, ਗਰੈਂਡ ਡੱਚੀ ਆਫ਼ ਫਿਨਲੈਂਡ, ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚੇਮਬਾਰ (ਹੁਣ ਬੇਲਿੰਸਕੀ, ਪੇਂਜ਼ਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੇਲਿੰਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ) ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੇਂਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ (1825-1829) ਕੀਤੀ। 1829-1832 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਸਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਚਨ: ਅੰਸ਼

**ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਚਨ: ਅੰਸ਼** (ਅੰਗਰੇਜੀ: A Lover's Discourse: Fragments-ਏ ਲਵਰ'ਸ ਡਿਸਕੋਰਸ: ਫਰੈਗਮੈਂਟਸ) (ਮੂਲ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਟਾਈਟਲ: *Fragments d’un discours amoureux*; 1977), ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ-ਚਿੰਤਕ, ਆਲੋਚਕ, ਅਤੇ ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਬਾਰਥ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਰੂਪਕ" (figures)—ਜੈਸਚਰਸ ਆਫ਼ ਦ ਲਵਰ ਐਟ ਵਰਕ (gestures of the lover at work) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਭਸਮਾਸੁਰ

। ਭਸਮਾਸੁਰ (ਖੱਬੇ) ਮੋਹਿਨੀ (ਗੱਭੇ) ਦੇ ਨਾਚ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਿਰ ਤੇ ਹਥ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ (ਸੱਜੇ) ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਓਹਲੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।]]

**ਭਸਮਾਸੁਰ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: भस्मासुर, Bhasmāsura) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਖਸ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖੇਗਾ, ਉਹ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਸਮਾਸੁਰ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਗਲਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰਨ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਮੋਹਿਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਭਸਮਾਸੁਰ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਚ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਨਾਚ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਭਸਮਾਸੁਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਚ ਕਰਨ ਲਗਾ, ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਮੌਕਾ ਵੇਖਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਨਕਲ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਭਸਮਾਸੁਰ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਭਸਮਾਸੁਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸੁਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਹੈਨਰੀ ਫ਼ੀਲਡਿੰਗ

**ਹੈਨਰੀ ਫ਼ੀਲਡਿੰਗ** (22 ਅਪਰੈਲ 1707 – 8 ਅਕਤੂਬਰ 1754) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਪੂਰ ਹਾਸਰਸ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਕਹਾਉਂਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ, ਟੌਮ ਜੋਨਜ਼ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।

ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਕਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ (ਭਰਾ ਜਾਹਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ) ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, 'ਬੋ ਸਟਰੀਟ ਰਨਰਜ' (Bow Street Runners) ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਲੰਦਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਸ ਬਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਸਾਰਾ, ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਮਯਾਬ ਲੇਖਿਕਾ ਬਣੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼ਾਰਲਟ ਬਰੌਂਟੇ

**ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਬਰਾਂਟੇ** (; 21ਅਪਰੈਲ 1816&nbsp;– 31 ਮਾਰਚ 1855) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਬਰਾਂਟੇ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਵਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਨਾਵਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ **ਕੂਰਰ ਬੈਲ** ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੇਠ *ਜੇਨ ਆਇਰ* ਲਿਖਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
14ਵੇਂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ

**14ਵੇਂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ** (ਧਾਰਮਿਕ ਨਾਮ: ** ਤੇਨਜ਼ਿਨ ਗਿਆਤਸੋ** (ਜਨਮ: 6 ਜੁਲਾਈ 1935 - ਵਰਤਮਾਨ) ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਗੁਰੂ ਹਨ। ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀਆਂ ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਸਕੂਲ ਗੇਲੁਗ ਦੇ ਭਿਕਸ਼ੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਅਮਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਤਿੱਬਤੀਆਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜੁਲਾਈ 1935 ਨੂੰ ਉੱਤਰ - ਪੂਰਬੀ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਤਾਕਸਤੇਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਯੇਓਮਾਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ ਲਹਾਮੋ ਧੋਂਡੁਪ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ 13ਵੇਂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਥੁਬਟੇਨ ਗਿਆਤਸੋ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਇੱਕ ਮੰਗੋਲਿਆਈ ਪਦਵੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮਹਾਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਕਰੁਣਾ, ਅਵਿਲੋਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੋਧੀਸਤਵ ਅਜਿਹੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਵਾਣ ਨੂੰ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਪਰਮਪਾਵਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀ ਗੁਰੂ
ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੇਗੀ

**ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੇਗੀ** (Q♠) ਤਾਸ ਦੇ 52 ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ: ਹੁਕਮ (♠) ਦੇ ਰੰਗ ਦੀ ਬੇਗਮ। 
## ਖੇਡ ਦੇ ਰੋਲ 
ਹਰਟਸ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੇਗੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਪੱਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਿਡਾਰੀ ਜੋ ਮੈਚ ਪੁਆਇੰਟ ਦੇ 13 ਅੰਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੇਗੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)। ਅਪਵਾਦ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਾਰਡ ਸਾਰੇ 13 ਹਰਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸ਼ੂਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੁਆਇੰਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਜਦਕਿ ਹਰ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ 26 ਪਨੈਲਟੀ ਪੁਆਇੰਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਕਾਰਡ ਰੀਡਿੰਗ
ਫ਼ਾਲ ਵਰਕ਼ (ਕਾਰਟੋਮੈਂਸੀ) ਵਿੱਚ, ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੇਗੀ ਨੂੰ ਅਕਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਨਿਰਣੇ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ, ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਲਾਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਸ਼
ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੇਗੀ (ਕਹਾਣੀ)

"ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੇਗੀ" (ਰੂਸੀ: Пиковая дама; translit. Pikovaya dama) ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਲਚ ਬਾਰੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਇਹ 1833ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੀਨੋ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜੀਨ *Biblioteka dlya chteniya* ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 1834 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਕਾਊਂਟੈੱਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਰੂਪ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਤਾਲੀਆ ਪੇਤਰੋਵਨਾ ਗਲਿਤਜ਼ਾਈਨ (*Princesse Moustache*) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਖੰਘ

**ਖੰਘ** ਫੇਫੜੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸਾਹ ਨਲੀ ਵਿੱਚੋ ਬਲਗਮ, ਰੋਗਾਣੂ, ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ। ਰਹੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾ ਬਲਗਮ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਹੈ। ਖੰਘ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਗਿੱਲੀ, ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਕੁਤੇ ਖੰਘ ਵਰਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਕਾਰਨ
ਸਾਹ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਰੋਗਾਣੁ ਤੇ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਾਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਦੀ ਜੁਕਾਮ ਆਦਿ।
ਹਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸਣ ਤੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਆਦਿ। ਕੰਨਾ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਲਗਣੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਇਨਸ ਤੇ ਨਮੂਨੀਆ ਆਦਿ।

## ਵਰਗੀਕਰਣ
ਖੰਘ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਅਵਾਜ਼ ਤੇ ਖੰਘ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਸਮ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੀਬਰ ਖੰਘ ਜੋ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦਾਇਮੀ ਖੰਘ ਜੋ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰੋਗ
ਤਿੰਬਕਤੂ

**ਤਿੰਬਕਤੂ** (;  ; ਕੋਇਰਾ ਚੀਨੀ: *Tumbutu*), ਪਹਿਲੋਂ **ਤਿੰਬੁਕਤੂ** ਜਾਂ **ਟਿੰਬਕਟੂ**, ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਮਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਸਹਾਰਾ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਨਾਈਜਰ ਦਰਿਆ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਬਕਤੂ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 2009 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 54,453 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਲੂਬੁਮਬਾਸ਼ੀ

**ਲੂਬੁਮਬਾਸ਼ੀ** (ਪੂਰਵਲਾ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ , ਜਾਂ ਡੱਚ ) ਜੋ ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਨਸ਼ਾਸਾ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖਾਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੇਂਦਰਤ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਖਾਨਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਅਮੀਰ ਸੂਬੇ ਕਟੰਗਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਂਬੀਆਈ ਸਰਹੱਦ ਕੋਲ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਨ ਪਰ ਔਸਤ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ੧੫ ਲੱਖ ਬਣਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਚ ਦੀ ਮੌਤ

***ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਚ ਦੀ ਮੌਤ*** (, ''ਸਮੇਰਤ' ਇਵਾਨਾ ਇਲੀਚਾ''), ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ 1886 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪਿਆ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ 1870ਵਿਆਂ ਦੀ ਉਹਦੀ ਧਰਮ ਬਦਲੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਮਗਰੋਂ ਲਿਖੇ ਗਲਪ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
## ਕਹਾਣੀ
ਇਹ ਨਾਵਲ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਜੱਜ ਦੀ, 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੌਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ, ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਚ ਗੋਲੋਵਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ ਲਟਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਚ ਦੀ ਬੱਖੀ ਵਿੱਚ ਜਖਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅੱਛਾ ਸੁਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਜੀਵਨ ਜੀਓ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਸਵਾਦ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬੱਖੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਦਰਦ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਕਈ ਮਹਿੰਗੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਅੰਤੜੀ ਰੋਗ ਅਤੇ ਤਰਦੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਚ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਇਵਾਨ ਆਪਣੀ ਬਿਪਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਦਰਦ ਇੰਨਾ ਤੀਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਖੌਫ਼ ਨਾਲ ਜੂਝਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਕੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਪੀਰੇਨੇ

**ਪੀਰੇਨੇ** ਜਾਂ **ਪੀਰੇਨੀਜ਼** (;  ਜਾਂ '''', , , , ,  ਜਾਂ ), ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਬਤ-ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿਚਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਬੇਰੀਆਈ ਪਰਾਇਦੀਪ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਅੱਡ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਲੰਬਾਈ ਬਿਸਕੇ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 491 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਐਲਪ

**ਐਲਪ** ਜਾਂ **ਐਲਪਸ** ਯੂਰਪ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਲੜੀ-ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 1,200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਅੱਠ ਐਲਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ - ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਸਲੋਵੇਨੀਆ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲੀਖਟਨਸ਼ਟਾਈਨ, ਜਰਮਨੀ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਤਾਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਮੋਨਾਕੋ - ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਸੈਂਕੜੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆਈ ਭੂ-ਪਲੇਟਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਹਿਮੂਦ ਦਰਵੇਸ਼

**ਮਹਿਮੂਦ ਦਰਵੇਸ਼** () (ਜ.13 ਮਾਰਚ 1941 &ndash; ਮੌ. 9 ਅਗਸਤ 2008) ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਅਨੇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਅਦਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਾਲੇ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਾਗ ਦਾ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਉਠਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪੀੜ ਦਾ ਰੂਪਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਾਇਰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹਿਮੂਦ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਹਮਤੀ ਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਗਏ। ਮਹਿਮੂਦ ਦਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਜਮੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
## ਜੀਵਨੀ 
ਮਹਿਮੂਦ ਦਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਪੱਛਮੀ ਗਲੀਲੀ ਦੇ ਅਲ-ਬਿਰਵਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਇਹ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਜਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਸਲੀਮ ਅਤੇ ਹੂਰੇਯਾ ਦਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿਖਾਇਆ। ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਵਾਸੀ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਯਹੂਦੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ ਸਕਣ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ਦਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸਰਾਇਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਆਕਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਦੈਰ ਅਲ ਅਸਦ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ।
## ਕਵਿਤਾ

“ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲਈ, 
ਜੋ ਸਿਆਸੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, 
ਮੈਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣਨੇ ਪੈਣਗੇ। 
ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣਨ ਲਈ, 
ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।”
- ਮਹਿਮੂਦ ਦਰਵੇਸ਼

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਕਵੀ
ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ

**ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ** ਬਾਲਕਨ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਿਆਸੀ ਅਹੁਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੀਆ ਤੋਦੋਰੋਵਾ ਅਤੇ ਵੈਸਨਾ ਗੋਲਡਸਵਰਦੀ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ *ਬਾਲਕਨ* ਦੀ ਥਾਂ *ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ* ਕਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ *ਬਾਲਕਨ* ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਮਾੜੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤ-ਫ਼ਹਿਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੋਸੋਵੋ

**ਕੋਸੋਵੋ** (; ; ) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਦਾਨੀਆਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਸੂਬਾ ਦਰਦਾਨੀਆ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਮੱਧ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਰਬੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਮੌਕੇ ਕਈ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਇਸਾਈ ਮੱਠਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹੁਣ ਯੁਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ ਹਨ, ਉਸਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡਾਕਟਰ ਗਲਾਸ

***ਡਾਕਟਰ ਗਲਾਸ***, ਜਲਮਾਰ ਸਾਡਰਬੈਰੀਏ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ

## ਸਿਨੋਪਸਿਸ
ਡਾਕਟਰ ਗਲਾਸ ਉਂਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਵਸਾਨ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਟਾਕਹੋਮ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਘਟਿਤ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬੁਣਿਆ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਗਲਾਸ ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇ ਵਲੋਂ ਚਿਕਿਤਸਕ (ਸਰਜਨ) ਹੈ ਇੱਕ ਬੁਢੇ ਪਾਦਰੀ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਸਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਕਤੀ ਡਾਕਟਰ ਗਲਾਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਲਤ ਸਿਰਫ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ, ਉਸਦੇ ਸਦੀਵੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਇਕਾ (ਮਿਸਿਜ ਗਰਿਗੋਰਿਅਸ) ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੁਜਾਰਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹਾ ਰੋਗ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਾਦਰੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇ ਕਿ ਪਾਦਰੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਿਸਿਜ ਗਰਿਗੇਰਿਅਸ ਦੀ ਦੇਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਅਸਮੰਜਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਡਾਕਟਰ ਮੰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਤਦ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਪਾਦਰੀ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਜਹਿਰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਮਾਮ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਅਨੈਤਿਕਤਾ, ਜਾਇਜ, ਨਾਜਾਇਜ, ਧਰਮ, ਅਧਿਆਤਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਗਲਾਸ ਲੰਬੇ ਅੰਤਰਦਵੰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਖੂਬਸੂਰਤ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇੰਨੇ ਘਨਘੋਰ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਪਨੇ ਪਾਲ ਰੱਖੇ ਸੀ ਉਹ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਚਕਾਚੌਂਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਿਸਿਜ ਗਰਿਗੇਰਿਅਸ ਦੀ ਨਿਜੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸੱਚ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਚਰਮ ਹੈ।

ਲਗਭਗ ਸਵਾ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਟਾਕਹੋਮ, ਉਸਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਿਵਸਥਾ ਆਦਿ ਦਾ ਵਰਣਨ ਡਾਇਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਜਲਮਾਰ ਸਾਡਰਬੈਰੀਏ ਦੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵਿੱਚ 1905 ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ, ਨਾਟਕੀ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਿਤ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੀਡਿਸ਼ ਨਾਵਲ
ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ

1990–1998 ਅਤੇ 1990–2006, ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੁਣਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤਵਿਕ ਵਾਧਾ ਦਰਾਂ]]
 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (GDP) ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਦਰ]]
**ਆਰਥਕ ਵਾਧਾ** ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਕਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ(GDP) ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਰਥਕ ਵਾਧਾ ਕੇਵਲ ਉਤਪਾਦਿਤ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ
ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ

**ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ**, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਲਿਸੀ ਨਿਰਮਾਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਇਮ ਅਤੇ ਇੱਕਸੁਰ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਭਾਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਗੁਣ ਪੱਖੋਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵੀ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੂਲ ਢਾਂਚਾ, ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਸ਼ਕਤੀ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸਸਟੇਨੇਬਿਲਟੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਸਿਹਤ, ਸੁਰਖਿਆ, ਸਾਖਰਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਸਹਿਤ ਅਨੇਕ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਆਰਥਿਕ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਪਾਲਿਸੀ ਦਖਲ ਦਾ ਉੱਪਰਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ ਮਹਿਜ ਮੰਡੀ ਉਤਪਾਦਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (GDP) ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਰਥਸਾਸ਼ਤਰੀ ਅਮਾਰਤਿਆ ਸੇਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: “ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

## ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਮਾਡਲ 
ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜਿਕਰਯੋਗ ਥਾਂ ਹੈ ਪਰ ਭਾਰਤ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਨਿੱਜੀ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਵਾਲੇ ਵਿਕਾਸ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਉਪਜੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਮੱਸਿਆ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ
ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਗਤੀ

, *ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਗਤੀ*, 1872]]
**ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਗਤੀ** ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਧਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਧੇ ਮਾਨਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ ਉਦਮ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਐਕਟਿਵਿਜਮ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਮਾਜੀ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਵਾਪਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸ਼ੁਰੂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰ ਔਗਸਤ ਕਾਮਤੇ ਅਤੇ ਸਪੈਂਸਰ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੁੱਧਤਾ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇੱਕ ਲਕਸ਼ ਵਜੋਂ, ਸਮਾਜਕ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ-ਖੱਬੀ ਤਰਫ ਸਮਾਜਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੱਜੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਫਾਸਿਸਟਾਂ ਤੱਕ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।
## ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਇਤਹਾਸ 
### ਪ੍ਰਬੁੱਧਤਾ (1650-1800)
ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੁੱਧਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਜਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੋਕ ਖੁਦ ਆਪ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ . ਇਸਦੇ ਬਜਾਏ ਕਿ ਸਮਾਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ,ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਸੀਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਖੁਦ ਆਪ ਹੀ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਏਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਮਬਤਿਸਤਾ ਵੀਕੋ ਦੀ ਦਲੀਲ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁਦ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਨਵੇਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਸਮਾਜ ਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਕ ਸੰਕਲਪ
ਟੱਬਰ, ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ

***ਟੱਬਰ, ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ: ਲਿਊਸ ਐਚ ਮਾਰਗਨ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ *** (*Der Ursprung der Familie, des Privateigenthums und des Staats*) ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ 1884 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਤਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਲਿਊਸ ਐਚ ਮਾਰਗਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ *ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਜ* ਦੇ ਮਾਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਨੋਟਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
## ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵਿਕਾਸ 
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਘਰੇਲੂ ਸੰਸਥਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਮਾਤਰੀਸੱਤਾ ਆਧਾਰਿਤ ਕਬੀਲਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਲਿਊਸ ਐਚ ਮਾਰਗਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬ *ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੁਸਾਇਟੀ* ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਮੱਤ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਟੱਬਰ, ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਈ-ਪੁਸਤਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ

ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਉਕਸਾਏ ਪਰਿਵਰਤਨ: ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰੀਜ਼ੋਨਾ ਯਾਵਾਪਾਈ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਆਦਮੀ ਵਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਖੱਬੇ ਰਵਾਇਤੀ, ਵਿੱਚਕਾਰਲਾ ਮਿੱਸੇ ਸਟਾਈਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਈਂ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਵਾਲੇ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਮ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹਨ।]]
**ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ** ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਅਧਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਭਾਵ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ, ਇਹ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਸਮਾਜ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਜਾਂ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਭਾਵ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਡਾਈਮ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਤੋਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਾਜਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬ, ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮੱਤ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਦੂਜੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਆਰਥਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਕਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕੋਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ
ਅਤਲਸ ਪਹਾੜ

**ਅਤਲਸ ਪਹਾੜ** ਜਾਂ **ਐਟਲਸ ਪਹਾੜ** (ਬਰਬਰ: **ਇਦੁਰਾਰ ਨ ਵਤਲਸ**, , ਪੁਰਾਤਨ ਅਰਬੀ: **ਦਰਨ; ਦੀਰਿਨ**) ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ ਹੋ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਮੋਰਾਕੋ, ਅਲਜੀਰੀਆ ਅਤੇ ਤੁਨੀਸੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 2,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਤੂਬਕਲ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮੋਰਾਕੋ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹਦੀ ਉੱਚਾਈ 4167 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਲੜੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਤਟਰੇਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਮਾਰੂਥਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਅਬਾਦੀ ਬਰਬਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ

**ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ** (ਸੰਖੇਪ ਤੌਰ ਤੇ **ਪੀ.ਐੱਨ.ਬੀ**) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਈ 1884 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬੈਂਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਦੇ 180 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਹਕ, 12,248 ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਅਤੇ 13,000+ ਏ.ਟੀ.ਐਮ. ਹਨ।

ਪੀਐੱਨਬੀ ਦੀ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ (ਪੀਐਨਬੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ), ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਂਗਕਾਂਗ, ਕੌਲੂਨ, ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅਲਮਾਟੀ (ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ), ਦੁਬਈ (ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ), ਸ਼ੰਘਾਈ (ਚੀਨ), ਓਸਲੋ (ਨਾਰਵੇ), ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ। ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ Druk PNB ਬੈਂਕ ਦਾ 51% ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ, PNB ਐਵਰੈਸਟ ਬੈਂਕ ਦਾ 20% ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ 122 ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। PNB ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ JSC (SB) PNB ਬੈਂਕ ਦੇ 41.64% ਦਾ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅਵਿਭਾਜਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ 1895 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕ ਹੋਣ ਦਾ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੂੰਜੀ ਨਾਲ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ 13 ਹੋਰ ਬੈਂਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁਲਾਈ, 1969 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤੀ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 
* 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ
ਮਕੈਂਜ਼ੀ ਦਰਿਆ

**ਮਕੈਂਜ਼ੀ ਦਰਿਆ** (ਸਲਾਵੀ ਭਾਸ਼ਾ: ***Deh-Cho***, *ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ*) ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਲੱਗਵਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਚਾਰ ਹੋਰ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਲਾਵੀ ਝੀਲ

**ਮਲਾਵੀ ਝੀਲ** (ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ ਵਿੱਚ **ਨਿਆਸਾ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਲਾਗੋ ਨਿਆਸਾ**), ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਘਾਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਝੀਲ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਮਲਾਵੀ, ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ ਅਤੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਝੀਲ

**ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਝੀਲ** (ਲੂਓ ਵਿੱਚ *ਨਾਮ ਲੋਲਵੇ*; ਬਾਂਤੂ ਵਿੱਚ *Victoria Nyanza*) ਮਹਾਨ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮਗਰੋਂ ਜਾਨ ਹੈਨਿੰਗ ਸਪੇਕ (ਝੀਲ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀ) ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਤੰਗਾਨੀਕਾ ਝੀਲ

**ਤਙਨੀਕਾ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਤਙਨਈਕਾ ਝੀਲ** ਮਹਾਨ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿਚਲੀ ਬੈਕਾਲ ਝੀਲ ਮਗਰੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੈ।; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ – ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ, ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ, ਬੁਰੂੰਡੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਬੀਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ (46%) ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ (40%) ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਪਾਣੀ ਕਾਂਗੋ ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਰਾਹੀਂ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਤੁਰਕਾਨਾ ਝੀਲ

**ਤੁਰਕਾਨਾ ਝੀਲ**, ਪੂਰਵਲੀ **ਰੁਡੋਲਫ਼ ਝੀਲ**, ਕੀਨੀਆਈ ਪਾੜ ਘਾਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰਾ ਇਥੋਪੀਆ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਥਾਈ ਮਾਰੂਥਲੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਲਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਹੈ।
 ਬਣਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਕਾਨਾ ਝੀਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।]]

## ਹਵਾਲੇ
ਐਲਬਰਟ ਝੀਲ (ਅਫ਼ਰੀਕਾ)

**ਐਲਬਰਟ ਝੀਲ** &ndash; ਜਾਂ **ਐਲਬਰਟ ਨਿਆਂਜ਼ਾ** ਅਤੇ ਪੂਰਵਲੀ **ਮੋਬੁਤੂ ਸੇਸੇ ਸੇਕੋ ਝੀਲ** &ndash; ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪੱਖੋਂ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 27ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਪਾਸ

**ਪੰਪਾਸ** ਜਾਂ **ਪਾਂਪਾਸ** (ਕੇਚੂਆ *ਪਾਂਪਾ,* ਭਾਵ "ਮੈਦਾਨ") ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਪਜਾਊ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 750,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਸੂਬਿਆਂ ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ, ਲਾ ਪਾਂਪਾ, ਸਾਂਤਾ ਫ਼ੇ, ਐਂਤਰੇ ਰੀਓਸ, ਕੋਰਡੋਬਾ ਅਤੇ ਚੂਬੁਤ, ਬਹੁਤੇ ਉਰੂਗੁਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਸੂਬੇ ਰੀਓ ਗਰਾਂਦੇ ਦੋ ਸੂਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ

ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।]]
Y - ਕਿਓਗਾE - ਐਡਵਰਡK - ਕੀਵੂV - ਵਿਕਟੋਰੀਆT - ਤਙਨੀਕਾM - ਮਲਾਵੀ]]

**ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ** ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪਾੜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫੈਲੀਆਂ ਪਾੜ ਘਾਟੀ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਝੀਲ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਤਙਨੀਕਾ ਝੀਲ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਝੀਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਹਨਾਂ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਜਲ-ਬੋਚੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਰਕਾਨਾ ਝੀਲ ਦਾ ਬੇਟ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੋਟੀ ਤੱਕ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ:

* ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਝੀਲ 
* ਤਙਨੀਕਾ ਝੀਲ
* ਮਲਾਵੀ ਝੀਲ
* ਤੁਰਕਾਨਾ ਝੀਲ
* ਐਲਬਰਟ ਝੀਲ
* ਕੀਵੂ ਝੀਲ
* ਐਡਵਰਡ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਬੈਲੋ ਓਰੀਜ਼ੋਂਚੇ

**ਬੈਲੋ ਓਰੀਜ਼ੋਂਤੀ** ਜਾਂ **ਬੈਲੋਰੀਜ਼ੋਂਤੀ** (, *ਸੁਹਣਾ ਦਿਗ-ਮੰਡਲ*) ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਜ ਮਿਨਾਜ਼ ਜਿਰਾਈਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ 2,375,440 ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਸਾਲ ਇਹ ਸਾਓ ਪਾਓਲੋ, ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ, ਸਾਲਵਾਦੋਰ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਆ ਅਤੇ ਫ਼ੋਰਤਾਲੇਜ਼ਾ ਮਗਰੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਐਡਵਰਡ ਝੀਲ

**ਐਡਵਰਡ ਝੀਲ**, **ਰੁਤਾਨਜ਼ੀਗੇ** ਜਾਂ **ਐਡਵਰਡ ਨਿਆਂਜ਼ਾ** ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪਾੜ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਖਾ ਐਲਬਰਟੀ ਪਾੜ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਯੁਗਾਂਡਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਏਮਨ ਪਾਸ਼ਾ ਰਾਹਤ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਹੈਨਰੀ ਮੋਰਟਨ ਸਟੈਨਲੀ ਨੇ 1888ਈਃ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਂਅ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਐਲਬਰਟ ਐਡਵਰਡ, ਜੋ ਕਿ ਵੇਲਸ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ, ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਪਿਆ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਕਟੋਰੀਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਐਡਵਰਡ 7ਵੇਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।

1973 ਵਿੱਚ ਯੂਗਾਂਡਾ ਅਤੇ ਜ਼ਾਈਰੇ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂਅ ਬਦਲ ਕੇ **ਈਦੀ ਅਮੀਨ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਈਦੀ ਅਮੀਨ ਦਾਦਾ** ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ 1978 ਵਿੱਚ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪਹਿਲੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਮ ਲੱਗਿਆ।

## ਭੂਗੋਲ
## ਹਵਾਲੇ
ਸਤਪੁੜਾ

**ਸਤਪੁੜਾ** ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੜੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਂਦੇ ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੌੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋ ਲੜੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੰਧ-ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਨਰਮਦਾ ਦਰਿਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤਪੁੜਾ ਅਤੇ ਵਿੰਧਿਆ ਲੜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਨਿਵਾਣ ਵਿੱਚੋਂ ਸਤਪੁੜਾ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਪੂਰਬ-ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਤਪਤੀ ਦਰਿਆ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲੜੀ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਇਹਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਢਲਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਦੱਖਣੀ ਪਠਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਲੜੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਦੀ ਦਰਿਆ ਇਹਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਿੰਜਦਾ ਹੈ। ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ ਵੱਲ ਇਹ ਲੜੀ ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੀਵੂ ਝੀਲ

thumb|ਕੀਵੂ ਝੀਲ
**ਕੀਵੂ ਝੀਲ** ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਰਵਾਂਡਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪਾੜ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਖਾ ਐਲਬਰਟੀ ਪਾੜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਂ ਕੀਵੂ ਬਾਂਤੂ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਭਾਵ "ਝੀਲ" ਹੈ।﻿ ਕੀਵੂ ਝੀਲ ਰੋਜ਼ੀਜ਼ੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤੰਗਨਈਕਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। 1994 ਦੇ ਰਵਾਂਡਾ ਕਤਲ-ਏ-ਆਮ ਦੌਰਾਨ ਲੱਖਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬਹਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ।

ਕੀਵੂ ਝੀਲ 2700 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਸਤੱਹੀ ਰਕਬੇ ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ 1460 ਮੀਟਰ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਤੇ ਵਾਕਿਆ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬਾਈ 89 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਔਸਤ ਗਹਿਰਾਈ 240 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਹਿਰਾਈ 480 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਗਿਰਦ ਪਹਾੜਾਂ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਝੀਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕਾਊਂਟ ਐਡੋਲਫ਼ ਵਾਨ ਗੋਟਜ਼ਨ ਸਨ, ਜੋ 1894 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਕੀਵੂ ਵਿੱਚ 300 ਮੀਟਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ 55 ਬਿਲੀਅਨ ਘਣ ਮੀਟਰ (72 ਬਿਲੀਅਨ ਘਣ ਗਜ) ਮੀਥੇਨ ਗੈਸ ਲਭੀ ਹੈ। ਰਵਾਂਡਾ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਕੌਮੀ ਅਦਾਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਗੈਸ ਨੂੰ ਕਢਣ ਲਈ 80 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਮੁਆਹਿਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨਸੂਬਾ ਰਵਾਂਡਾ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ 20 ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਮਹਾਂਨਦੀ ਦਰਿਆ

**ਮਹਾਂਨਦੀ** (*ਸ਼ਬਦੀ*.: ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ) ਪੂਰਬ-ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਸਿੰਜਾਈ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ 141,600 ਕਿ.ਮੀ.2 ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 858 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨਦੀ

**ਬਾਹਮਣੀ** ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਉੜੀਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੌਸਮੀ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਖ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਇਲ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨਾਲ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਗੜ੍ਹ, ਕੇਂਦੂਝਾਰ, ਧਨਕਨਾਲ, ਕਟਕ ਅਤੇ ਜਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਨਦੀ ਅਤੇ ਬੈਤਰਾਣੀ ਸਮੇਤ ਇਹ ਧਮਰਾ ਵਿਖੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਡੈਲਟਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੜੀਸਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਦਮੋਦਰ ਦਰਿਆ

**ਦਮੋਦਰ ਦਰਿਆ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੀ ਘਾਟੀ ਧਾਤ-ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਖਾਨਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨੂੰ "ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਦਰਿਆ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾ ਕੇ ਇਹਦੇ ਉੱਤੇ ਨਕੇਲ ਕਸੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਸਵਰਨਰੇਖਾ ਦਰਿਆ

**ਸਵਰਨਰੇਖਾ ਦਰਿਆ** ਜਾਂ **ਸੁਬਰਨਰੇਖਾ ਦਰਿਆ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਾਰਖੰਡ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਰਿਆ

ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ ਬੰਨ੍ਹ]]
 ਕੋਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਰਿਆ]]

**ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਰਿਆ** ਕੇਂਦਰ-ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 1,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਮੂਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਵੇਣੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਮਗਰੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚਲਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੇ ਪਹਾੜ ਮਹਾਬਾਲੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ - ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਉਪਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ: ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਘਾਟਪ੍ਰਭਾ, ਮੂਸੀ ਅਤੇ ਭੀਮਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਡੇ ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਅਤੇ ਮੂਸੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਡੈਲਟਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਡੈਲਟਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਜਾਊ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਨਰਮਦਾ ਦਰਿਆ

**ਨਰਮਦਾ** (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: नर्मदा, ਗੁਜਰਾਤੀ: નર્મદા), ਜਿਹਨੂੰ *ਰੇਵਾ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਰਿਆਵਾਂ ਮਗਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਿਵਾਇਤੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 1,312 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਬੜੂਚ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 30 ਕਿ.ਮੀ. ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਖੰਭਾਤ ਦੀ ਖਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਤਪਤੀ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਮਹੀ ਦਰਿਆ ਸਮੇਤ ਇਹ ਪਰਾਇਦੀਪੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਤਪੁੜਾ ਅਤੇ ਵਿੰਧਿਆ ਲੜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਦਰਾੜ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ

**ਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ** (ਅਸਤੂਰੀਆਈ, ਗਲੀਸੀਆਈ, ਲਿਓਨੀ, ਮਿਰਾਂਦੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ , , ਆਰਾਗੋਨੀ ਅਤੇ , , ), ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਇਬੇਰੀਆ**, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਠੀਕ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਦੇਸ਼ ਸਪੇਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਅੰਡੋਰਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪੀ ਟਾਪੂਨੁਮਿਆਂ—ਇਬੇਰੀਆਈ, ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਬਾਲਕਨ—ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੀਰੇਨੇ ਪਹਾੜ ਇਹਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਅੱਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰਪ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਰਕਬਾ ਲਗਭਗ 582,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ

**ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ** ਜਾਂ **ਸਹਿਆਦਰੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਨਾਲ਼ ਦੌੜਦੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਯੁਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਅੱਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਢਲਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ
ਕਿਤਾਬ

220px|thumb
**﻿ਕਿਤਾਬ**, (ਲਿਖੇ ਗਏ, ਛਾਪੇ ਗਏ, ਸਚਿੱਤਰ ਜਾਂ ਖ਼ਾਲੀ) ਕਾਗ਼ਜ਼ ਜਾਂ ਚਮੜੇ ਅਤੇ ਸਿਆਹੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਵਰਕਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਕ ਵਰਕੇ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਸਫ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਸਾਇੰਸ, ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਮੋਨੋਗਰਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਮਜਲਾਤ, ਰੋਜ਼ਨਾਮਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਲਿਟਰੇਚਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਰਸੀਆ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬੀ ਕੀੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਜਿਥੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦੋ ਫ਼ਰੋਖ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਬੁੱਕਸ਼ਾਪ ਜਾਂ ਬੁੱਕਸਟੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦੋਫ਼ਰੋਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।

## ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਭਾਗ 
### ਮੁੱਖ ਬੰਦ 
ਮੁੱਖ ਬੰਦ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਵਧੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਲੇਖਕ ਨਾਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਲੇਖਕ ਕੋਲੋਂ ਲਿਖਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਪਾਠਕ ਉਸ ਪੁਸਤਕ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਸਕਣ।ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੁੱਖ-ਬੰਦ ਉਸ ਬਾਰੇ ਤਾਰੀਫ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

### ਮੂਲ ਰਚਨਾ 
### ਅੰਤਿਕਾ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ