ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ

**ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ** ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ (1765 - 1828) ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੀ,ਪੰਜਾਬੀ,ਬਾਗੜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ 29.317701°ਉੱਤਰ 73.898935°E 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 168 ਮੀਟਰ (551) ਫੁੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੌਸਮੀ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਲੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂਥਲ ਨੂੰ ਟਿੱਬਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਨੂੰਮਾਨ ਖੇਜੜੀ ਅਤੇ ਮਾਣਕਸਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਅੰਤਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
2011 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 70,536 ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 37,126 ਪੁਰਸ਼ ਹਨ ਜਦਕਿ 33,410 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। 0-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 9037 ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 12.81% ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਔਸਤ 888 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਲਗਭਗ 861 ਹੈ। ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 66.11% ਨਾਲੋਂ 75.68% ਵੱਧ ਹੈ।

## ਮੀਡੀਆ 
ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ 918 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 300 ਦੇ ਨਾਲ kHzkW ਰੇਡੀਓ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ. ਇਸਨੂੰ (ਕਾਟਨ ਸਿਟੀ ਚੈਨਲ) ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚੈਨਲ 17:41 UTC 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੀ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸੂਰਜ ਛਿੱਪਣ ਤੋਂ 30 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਵੇਵ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਣਿਆ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਰੇਡੀਓ ਚੈਨਲ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਖਾੜਾ ਸੀ  ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ. ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸੋਡਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 3000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਹਰਾ-ਭਰਾ, ਹਰਿਆ ਭਰਿਆ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਵਤੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਕਾਲੀਬਾਂਗਨ ਅਤੇ ਬੜੌਦ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਪੂਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗਵਾਹ ਸੀ। ਰੰਗਮਹਲ, ਮਾਣਕਸਰ ਅਤੇ ਅਮਰਪੁਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਸਭਿਅਤਾ 1500 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾਰਡਿਓ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਟ ਗਈ ਹੈ।

ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਲੌਜ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੇਲੇ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਲ 1927 ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨਹਿਰ ਬਣਨ ਨਾਲ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਅੱਲਗ-ਅਲੱਗ ਪਿੰਡਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਏ। ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਫਾਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1956 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਹਿਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਫਾਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਬੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਫਤਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। CISF ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਨੇ 3 ਨਵੰਬਰ 1998 ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਗੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਕੋਲ 1500 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ 93% ਦਾ ਇੱਕ PLF ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਚਾਲਿਤ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ।।ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੰਗਾਂ ਘਟਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇੱਟਾਂ ਹੁਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਇਲਾਕਿਆਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੁਰੂ ਅਤੇ ਝੁਨਝਨੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ, ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

22 ਫਰਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਵਲ੍ਹੋਂ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਿਛਲੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

8 ਮਈ 2022 ਨੂੰ, ਨਹਿਰਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਿਆਸਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬੰਬ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, 24 ਮਈ 2022 ਨੂੰ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਲਾਸਟ ਕਰਕੇ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

11 ਮਈ 2022 ਨੂੰ, ਬੀ.ਜੇ.ਪੀ ਆਗੂ ਜੇਪੀ ਨੱਡਾ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਸ਼ਾਸਨ 
ਰਾਮਪ੍ਰਤਾਪ ਕਾਸਨੀਅਨ 2018 ਵਿੱਚ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ (ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਖੇਤਰ) ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ MLA ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਗ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਤੋਂ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ SDM ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ SDM ਅਦਾਲਤ, ਇੱਕ ADM, ACJM, MJM ਅਤੇ ADJ ਅਦਾਲਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਜਨਰਲ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘਰ-ਘਰ ਕੂੜਾ ਇਕੱਠਾ ਗਾਰਬੇਜ ਟਰੱਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸੀਵਰੇਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਛਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
* ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ
* ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਪੀਜੀ ਕਾਲਜ, ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ
* ਟੈਗੋਰ ਪੀ.ਜੀ. ਕਾਲਜ
* ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ
* ਭਾਟੀਆ ਆਸ਼ਰਮ
* ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ
* ਟੈਗੋਰ ਕੇਂਦਰੀ ਅਕੈਡਮੀ, ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ
* ਬਲੌਸਮ ਅਕੈਡਮੀ ਸਕੂਲ, ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ
* ਕੇਵੀ ਨੰ. 1 ਏਅਰਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ
* ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ
* ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ

## ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ 
ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਠੰਡੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗਰਮ ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 118°F (48°C)ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।  ਅਤੇ ਦਿਨ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 95°F (35°C) ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਮਈ, ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 122 °F (50°C) ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਨਮੀ 50% ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨਮੀ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 20% ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਨ ਵਰਖਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਮਾਨਸੂਨ ਮੌਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾਵਾਂ ਧੂੜ ਦੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਲਕੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ  ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਪਮਾਨ 33°F (1°C) ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਕੌਮੀ ਪੰਛੀ ਮੋਰ। ਖਰਗੋਸ਼, ਚਿੰਕਾਰਾ, ਚਿੱਟਾ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਨੀਲ ਗਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ ਜਾਨਵਰ ਹਨ। ਏਥੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬਰੋਪਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਫਲੇਮਿੰਗੋਜ਼ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ , ਮੌਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੈਮੋਇਸੇਲ ਕ੍ਰੇਨਜ਼, ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਗੀਜ਼, ਸਪਾਟ ਬਿੱਲ ਬੱਤਖਾਂ,ਸ਼ੋਵੇਲਰ, ਟੂਫਟਡ ਡਕ, ਵਿਜੇਨ ਅਤੇ ਕੂਟਸ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਝੀਲ ਐਵੋਸੇਟ, ਗ੍ਰੀਨ ਸ਼ੰਕ, ਲਿਟਲ ਰਿੰਗ ਪਲਾਵਰ, ਰੈੱਡ ਸ਼ੰਕ, ਕਰਲਿਊਜ਼, ਸੈਂਡ ਪਾਈਪਰ, ਬਲੈਕ ਵਿੰਗ ਸਟਿਲਟ ਵਰਗੇ ਵੈਡਰਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗੱਘੜ ਡਿਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਵੀ ਮੌਸਮੀ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜ,ਹਿਰਨ ਵਰਗੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨ 
* Khejri Hanuman Temple
* Kalibanga
* Suratgarh Super Thermal Power Station
* Suratgarh Air Force Station
* Suratgarh Military Station
* Suratgarh Railway Station among top clean railway station in India
* All India Radio Station Aakashwani
* Sodhal Fort
* Lord Ganesh Mandir Dhab
* Shree Cement Factory Udaipur
* Ghaghar river
* Rangmahal
* Badopal
* Padpata Dham Dhaban
* Central State Farm, Suratgarh largest mechanised Farm in South East Asia. It has Russian Machinery Museum.
* CISF 1257 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾਮਨਗਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ (NH-754) ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸ਼ਿਓ ਲੰਘੇਗਾ। ਇਹ 6 ਲਾਈਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਸਤੰਬਰ 2023 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰ 
ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਗੜੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੱਤ ਹੈ, ਪਰ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ, ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ, ਸੁਪਰ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ, ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਸੀਆਈਐਸਐਫ ਦੀ ਹਰ ਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਹਨੂੰਮਾਨ ਖੇਜਰੀ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਟਿੱਬੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗ੍ਰੀਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ 2022 ਵਿਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਚੌਬੇ ਸਨ।

## ਖੇਡਾਂ 
NH 62 ਹਾਈਵੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਦਾ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਖੇਡ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਤੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਲਾਇਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਖਿਡਾਰੀ ਅੰਕਿਤ ਸੋਨੀ ਨੇ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਜੋ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ  ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਅੰਕਿਤ ਸੋਨੀ ਨੇ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿਕਟ

# ਸ਼ੇਰਵੁੱਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ 
# ਅੰਕਿਤ ਸੋਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ