open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕਾਲੋਕੇ

**ਕਲੋਕੇ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਫੂਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਕਾਲੋਕੇ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰਾਮਪੁਰਾ-ਸਲਾਬਤਪੁਰਾ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਟਵਾਂ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਮੁਤਾਬਕ 170 ਘਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 946 ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 511 ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 435 ਹੈ। ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਦਰ 65% ਹੈ ਜੋ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਦਰ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 11% ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕ ਘਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ 1958 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਅਪਗਰੇਡ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸੇਲਬਰਾਹ ਜਾਂ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਲੜਾਈ-ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਕਦਰ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕੇਸ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੇਧ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਹਾਸਲ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਿਆ ਇਹ ਪਿੰਡ ਹੁਣ ਜਰਖੇਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਛੋਲੇ, ਸਰ੍ਹੋਂ, ਜੌਂ, ਬਾਜਰਾ ਤੇ ਮੋਠਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਕਣਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਘੱਟ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਂਜ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਚੌੜੇ ਘਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦਿੱਖ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਫੂਲਕੀਆ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਬਾਨੀ ਬਾਬਾ ਫੂਲ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਮਾਈ ਬਾਲੀ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਢਿੱਲਵੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਮਾਈ ਰੱਜੀ ਆਪਣੇ ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਫੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਮਾਈ ਬਾਲੀ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਨ ਸਨ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਫੂਲ ਆ ਗਏ। ਦੋਨੋਂ ਮਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕਲੇਸ਼ ਮੁੱਕਦਾ ਨਾ ਦੇਖ ਮਾਈ ਰੱਜੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਬੈਰਾੜਕੀ ਦੀ ਹੱਦ ’ਤੇ ਸੇਲਬਰਾਹ ਦੇ ਪਾਸ ਇੱਕ ਥੇਹ ’ਤੇ ਜਾ ਬੈਠੀ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ‘ਕੋਲੇ-ਕੋਲੇ’ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵਿਗੜ ਕੇ ਕਾਲੋਕੇ ਪੈ ਗਿਆ ਪਰ ਮਾਈ ਕਾਲੋਕੇ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕੋਲ ਸੁਖਨੰਦ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬੇ-ਆਬਾਦ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਚੌਧਰੀ ਤਲੋਕ ਚੰਦ ਅਤੇ ਰਾਮ ਚੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਭਦੌੜ ਤੱਕ ਜਾ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੌਧਰੀਆਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਭਦੌੜੋਂ ਆ ਕੇ ਕਾਲੋਕੇ ਮੁੜ ਆਬਾਦ ਕਰ ਲਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੀੜੀ ਅਤੇ ਘੁੱਗੀ

***ਕੀੜੀ ਅਤੇ ਘੁੱਗੀ***, ਈਸਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 235 ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ।
## ਕਥਾ
ਇਸ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਯੂਨਾਨੀ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਦਲਾਓ ਆਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੀੜੀ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੁੱਗੀ ਉਸ ਕੋਲ ਘਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਤੀ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਕੇ ਇਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿ ਇੱਕ ਚਿੜੀਮਾਰ ਘੁੱਗੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਕੀੜੀ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਤੇ ਦੰਦੀ ਵੱਢ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਹਿੱਲਣ ਨਾਲ ਪੰਛੀ ਉਡ ਗਿਆ। ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਤੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਨਵ-ਲਾਤੀਨੀ ਕਵੀਆਂ ਹੇਰਨੋਮੌਸ ਓਸਿਅਸ ਅਤੇ [ਅਤੇ [ਪੈਂਟਾਲੀਓਨ ਕੈਂਡੀਡਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਲੀਅਮ ਕੈਕਸਟਨ ਦੀਆਂ ਈਸੋਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫਰਾਂਸਿਸ ਬਾਰਲੋ ਅਤੇ ਸੈਮੂਅਲ ਕੁਰਕਸਾਲ ਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਇਹ ਥਾਮਸ ਬਿਉਕ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕੀੜੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਮਧੂਮੱਖੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ
ਜੇਠੂਕੇ

**ਜੈਠੂਕੇ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਿੱਥੋ

**ਪਿੱਥੋ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੋਰੈਂਸੋ ਦੇ ਮੇਦੀਚੀ

**ਲੋਰੈਨਜ਼ੋ ਦੇ ਮੇਦੀਚੀ** ਇਤਾਲਵੀ ਪੁਨਰ-ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫਲੋਰੈਂਸ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਹਾਕਮ ਸੀ, ਜੋ ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫਲੋਰੈਂਸ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੋਰੈਨਜ਼ੋ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਨੀਤੀਵਾਨ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲੋਰੈਂਸ ਦੇ ਲੋਕ
ਸਲਜੂਕ ਸਲਤਨਤ

**ਮਹਾਨ ਸਲਜੂਕ ਸਲਤਨਤ** (ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਰਕ: Büyük Selçuklu Devleti; ) ਇੱਕ ਮੱਧ-ਕਾਲੀ ਤੁਰਕੋ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਸੀ ਜਿਹਦਾ ਅਰੰਭ ਓਗ਼ੁਜ਼ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ *ਕ਼ਿਨੀਕ਼* ਸ਼ਾਖਾ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬੀ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਤੱਕ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਰਾਲ ਸਾਗਰ ਕੋਲ ਸੀ, ਤੋਂ ਸਲਜੂਕ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਵੱਲ ਅਤੇ ਫੇਰ ਮੁੱਖਦੀਪੀ ਇਰਾਨ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਅਨਾਤੋਲੀਆ 'ਤੇ ਵੀ ਮਕਬੂਜ਼ ਹੋ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਵਿੰਧਿਆ ਪਰਬਤ ਲੜੀ

**ਵਿੰਧਿਆ ਲੜੀ** () ਪੱਛਮ-ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਖੁਰ ਚੁੱਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਭੂਗੋਲਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ।
ਸਫੋਟ

**ਸਫੋਟ** ( ਅਰਥਾਤ: ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ, ਖਿੜਨਾ, ਫੁੱਟਣਾ) ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਪਾਣਿਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸ ਸਫੋਟ (ਨਿੱਤ ਸ਼ਬਦ) ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਫੋਟਵਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਣਿਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਵਾਚਕਤਵ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸਫੋਟ ਹੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਜੋ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਵੇ ਉਹਨੂੰ ਸਫੋਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਡ ਅੱਡ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਅਰਥ ਦੀ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਕ, ਮ ਅਤੇ ਲ ਅੱਡ ਅੱਡ ਅੱਖਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਉਪਤੰਨ ਸਫੋਟ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਫੋਟ ਨਿੱਤ ਹੈ।

ਸਫੋਟ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਭਰਥਰੀਹਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਵਾਕਿਆਪਦਿਆ ਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।                           
ਸਫੋਟ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ:
ਪਾਣਿਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਫੋਟਕ ਨਿਰਵੈਵ ਨਿਤਯ ਸਬਦ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ, ਪਰਮ ਬਾਹਮਣ ਹੈ। ਬਾਹਮਣ ਸਬਦ ਤੋ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਰਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਜਦੀਆ ਹਨ। ਇਸ ਫਲਸਫੇ ਨੇ ਸਬਦ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਮੰਨੇ ਹਨ। ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ, ਨਿਤਯ ਸਬਦ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਧਮਾਕਾ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸਬਦ ਅਨਾਦਿ ਹੈ। ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕੇਵਲ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਾਤਰ ਸਫੋਟ ਦੇ ਪਗਟਾਵੇ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਸਫੋਟ ਨੂੰ ਕੋਸਕਾਰ ਸੱਚਾ ਬਾਹਮਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਸਤਰਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਵਿਦਿਆ ਦਾ ਹੋਲੀ_ਹੋਲੀ ਵਿਨਾਸ ਹੋ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਵਦਰਸਨਸੰਗਿਹ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਕਰਨ ਗ੍ਰੰਥ ਅਰਥਾਤ ਪਾਣਿਨੀਦਰਸ਼ਨ ਸਾਰੇ ਵਿਸਿਆਂ ਤੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਇਛੁੱਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।                             ਜਾਣ_ਪਛਾਣ:  ਵਿਸਫੋਟ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਭਰਤਰਹਰੀ ਦੁਆਰਾ  ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਭਰਤਰਿਹਰੀ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੀ ਵਿਆਕਰਨ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕੰਡਾ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਕਿਆਪਦਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਟੈਕਸ_ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਆਕਰਨ ਦਿ੍ਸਕਾਤ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਆਕਰਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਬਦਬ੍ਹਹਮ, ਸਪੋਟਬ੍ਹਹਮ, ਅਤੇ ਸਪੋਟਵਾਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਹਰਕਾਰਿਕਾ'ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੁਰਾਤਨ ਟਿੱਪਣੀਆ ਹਨ। ਭਰਤਰਿਹਰੀ ਦੇ ਵਯਤਪਦੀਆ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਕ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਹੈ। ੧:ਬੁਲਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੋਚਣਾ।                    ੧:ਬੋਲੀ ਦੀ ਕਿਰਿਆ।                         ੩:ਦੂਜਿਆ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ।              ਤਿੰਨ ਕਾਡਾ _ ਬਹਮਾਕਾਡ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਪਟਕੰਡ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਕਤਪਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀਆਂ     ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।                              ੧:ਭਾਸਾ ਦੀ ਇਕਾਈ ਵਾਕ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਹੋਵੇ।                     ੨:ਵਾਕ ਸਕਤੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹੈ।     ੩:ਬੋਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਗਾਰਡੀਨਰ, ਜੇਸਪਰਸਨ ਅਤੇ ਚੋਮਸਕੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਸਿੱਧ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਹੈ।             ੪:ਹਰ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਅੱਖਰ ਵੀ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਫਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਹਾਲ ਭੋਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਹੈ।
ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ

, ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ। ਫ਼ਤੀਮਿਦ ਸ਼ੀਆ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮੀ ਇਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।]]

**ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ**, ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ; ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ '** (ਅਰਬੀ: أهل السنة والجماعة ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ "ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਉਮਾਹ ਦੀ ਇੱਕਮਤ ਦੇ ਲੋਕ") ਜਾਂ **' (ਅਰਬੀ: أهل السنة) ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ **ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਧਰਮ ਦਾ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਰੂਪ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਸੁੰਨੀ" ਇਸਤਲਾਹ *ਸੁਨਾਹ* (ਅਰਬੀ: سنة) ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਮਤਲਬ ਹਾਦਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਇਸਲਾਮੀ ਰਸੂਲ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਕਥਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਹੈ।

ਸੁੰਨੀ ਅਰਬੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੁੱਨਤ ਰੀਤਿ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੁੰਨੀਆਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਨੀ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਫ਼ਿਰਕੇ ਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ‘ਰਾਫ਼ਜ਼ੀ’ (ਸੱਚ ਨੂੰ ਤੱਜਣ ਵਾਲਾ) ਆਖਦੇ ਹਨ। ਸੁੰਨੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸਲਾਮ ਦੇ 72 ਫ਼ਿਰਕੇ ਹਨ। ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ੀਆ-ਸੁੰਨੀ ਝਗੜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਕਗਾਰ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਆ-ਸੁੰਨੀ ਅਤੇ ਕੁਰਦਾਂ ਦੀ ਤਿਕੋਣ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਆਏ ਲੋਕ ਵੀ ਫਸ ਗਏ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਮਦੀਨੇ (ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਚਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ – ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਹਾਵਣੁ ਮੁਸਕਲੁ। ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨਸਾਨੀਅਤ, ਧਰਮ, ਰੰਗ-ਨਸਲ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਬੁਲੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਬੁਲੰਦੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਬੇਗੁਨਾਹ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣਾ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਥਾਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ

, ਇਰਾਕ ਵਿਚਲੀ ਅਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇਹਰਾ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਹੈ]]

**ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ** (, *ਸ਼ੀਆʿਹ*) ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਖ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ **ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ** ਜਾਂ **ਸ਼ੀਏ** ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਸ਼ੀਆ" ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਾਕੰਸ਼ *ਸ਼ੀʻਆਤੁ ʻਅਲੀ* () ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਮਤਲਬ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਜੁਆਈ ਅਤੇ ਪਿਤਰੇਰ ਅਲੀ ਦਾ "ਪੈਰੋਕਾਰ", "ਧੜਾ", ਜਾਂ "ਪਾਰਟੀ" ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਖਲੀਫਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੀਅਹ (ਸ਼ੀਆ) ਵੀ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਪੈਰੋ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਾਮਾਦ ਅਲੀ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ੀਆ ਲੋਕ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਅਮਾਮ ਗਿਣਦੇ ਹਨ |

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸਲਤਨਤ

***ਸਲਤਨਤ*** ਜਾਂ **ਸਾਮਰਾਜ** () ਸਿਆਸੀ ਮਹਿਨੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ (ਨਸਲੀ ਗਰੋਹਾਂ) ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਗੋਲਕ ਮੰਡਲੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਬੇਗਮ (ਹਾਕਮ) ਦੀ ਹੁਕਮਰਾਨੀ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਨਾਤਨੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ *ਸਲਤਨਤ* ਜਾਂ *ਐਂਪਾਇਰ* ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗ (ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਖੇਤਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸੰਸਥਾ) ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਲਤਨਤਾਂ
ਅਨਾਤੋਲੀਆ

ਦੇ ਤੁਲ ਤੁਰਕੀ (ਆਇਤ ਵਿੱਚ) ਦੀ ਸਥਿਤੀ। ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।]]

**ਅਨਾਤੋਲੀਆ** (ਯੂਨਾਨੀ  ਤੋਂ, '** — "ਪੂਰਬ" ਜਾਂ "(ਸੂਰਜ ਦਾ) ਅਰੂਜ"), ਜਿਹਨੂੰ **ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ** (from  **' "ਛੋਟਾ ਏਸ਼ੀਆ"; ਆਧੁਨਿਕ ), **ਏਸ਼ੀਆਈ ਤੁਰਕੀ**, **ਅਨਾਤੋਲੀ ਪਰਾਇਦੀਪ**, **ਅਨਾਤੋਲੀ ਪਠਾਰ**, ਅਤੇ **ਤੁਰਕੀ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਏਸ਼ੀਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਵਾਧਰੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਾਲਾ ਸਾਗਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਈਜੀਅਨ ਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੁਰਸੀ (ਕਹਾਣੀ)

**ਕੁਰਸੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਰਘੁਬੀਰ ਢੰਡ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ, ਅਰਜਣ ਅਮਲੀ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਘਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰ੍ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥਾਂਈਂ ਗੱਲਾਂ, 'ਅਰਜਣ ਦੇ ਨਗੋਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਉਡਾਣ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ।'
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕੋਟੜਾ ਕੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ

**ਕੋਟੜਾ ਕੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਨਸਾ ਖੁਰਦ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ)

ਮਾਨਸਾ ਖੁਰਦ ਵਸ਼ੋ ਅਤੇ ਰਕਬੇ ਪੱਖੋਂ ਬਠਿੰਡੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਭੁੱਚੋ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਕ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਚੱਕ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਚੱਕ ਬਖਤੂ, ਤੁੰਗਵਾਲੀ, ਰਾਏ ਖਾਨਾ, ਝੰਡੂਕੇ ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਹਨ।

**ਮਾਨਸਾ ਖੁਰਦ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

### ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਮਪੁਰਾ (ਪਿੰਡ)

**ਰਾਮਪੁਰਾ (ਪਿੰਡ)** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ  ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੈਲਾਸ਼ ਖੇਰ

**ਕੈਲਾਸ਼ ਖੇਰ** (ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1973) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੇ 18 ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਇਹ ਕਵਾਲੀ ਗਾਇਕ ਨੁਸਰਤ ਫਤਹਿ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕੈਲਾਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕੈਲਾਸ਼ ਖੇਰ ਸੰਗੀਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਸੁਣਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ}
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਜਾਨ ਲੈਨਨ

**ਜਾਨ ਲੈਨਨ** ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਦ ਬੀਟਲਜ਼ ਬੈਂਡ, ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਮਯਾਬ ਬੈਂਡ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੇ ਬਾਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

ਲੈਨਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਲਿਵਰਪੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦ ਕੁਏਰੀਮੈਨ ਨਾਂ ਦੇ ਬੈਂਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1960 ਵਿੱਚ ਦ ਬੀਟਲਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ। 1970 ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਉੱਪਰੰਤ ਲੈਨਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਲੋ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗੀਤ ਗਿਵ ਪੀਸ ਅ ਚਾਂਸ ਅਤੇ ਇਮੈਜਿਨ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘੇ ਗਏ। 1969 ਵਿੱਚ ਯੋਕੋ ਓਨੋ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੈਨਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਜਾਨ ਓਨੋ ਲੈਨਨ ਰੱਖ ਲਿਆ। 1975 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੌਨ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈਨਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਤੋੜ ਲਿਆ ਪਰ 1980 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਓਨੋ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਡਬਲ ਫੈਂਟਸੀ ਨਾਂ ਦੀ ਐਲਬਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਐਲਬਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਜੀਵਨੀ
### 1940–57: ਅਰੰਭਕ ਸਾਲ
ਲੈਨਨ ਲਿਵਰਪੂਲ ਮੈਟਰਨਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1940 ਨੂੰ, ਜੰਗ-ਕਾਲੀਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜੂਲੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਆਲਫਰੇਡ ਲੈਨਨ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਜੋ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਮਲਾਹ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜੱਦੀ ਦਾਦਾ, ਜਾਨ ਜੈਕ ਲੈਨਨ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਵਿੰਸਟਨ ਚਰਚਿਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਸਦਾ ਜਾਨ ਲੈਨਨ ਵਿੰਸਟਨ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਕਸਰ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਜਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਲਈ ਨੇਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਚੈੱਕ ਭੇਜਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਫਰਵਰੀ 1944 ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤਦ ਚੈੱਕ ਮਿਲਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜੂਲੀਆ ਤਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਬਨਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ, ਮਿਮੀ ਸਮਿਥ, ਦੋ ਵਾਰ ਲਿਵਰਪੂਲ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੈਨਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜੁਲਾਈ 1946 ਵਿੱਚ ਲੈਨਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਮਿਥ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਬਲੈਕਪੂਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਚੁਪਕੇ ਜਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਲਈ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਛਕ ਸੀ। ਜੂਲੀਆ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਰਮ ਬਹਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਜਾਨ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲੈਨਨ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਲੇਕਿਨ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਜਦੋਂ ਦੂਜੀ ਤਰਫ ਚਲਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਣ ਲਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵੀਹ ਸਾਲ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਜੁਆਨੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਅਤੇ ਚਾਚੀ, ਮਿਮੀ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਸਮਿਥ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਚਾਚੀ ਉਸਦੇ ਲਈ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਖਰੀਦਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਚਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੇਰੀਵਾਲਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਬਾਜਾ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹੇਲੀਆਂ ਸੁਲਝਾਣਾ ਸਿਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੂਲੀਆ ਬਾਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ ਮੇਂਡਿਪਸ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਾਨ ਜਦੋਂ 11 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਦ ਉਹ ਅਕਸਰ ਉਸਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਏਲਵਿਸ ਪ੍ਰੇਸਲੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਬਜਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੈਂਜੋ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। thumb|left|ਜਾਨ ਲੈਨਨ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਘਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰੌਕ ਗਾਇਕ
ਗੁਰੂਸਰ ਸੈਣੇਵਾਲਾ

**ਗੁਰੂਸਰ ਸੇਹਨੇਵਾਲਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਘੁੱਦਾ

**ਘੁੱਦਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ 983 ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਲਗਪਗ 5346 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਇਹ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਘੁੱਦਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਸੁਰ ਸਿੰਘ (ਵਾਲਾ) ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੱਖੀ  ਕੇ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ,ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਵਾਂਗਰ ਆ ਵੱਸੇ ਸਨ।

## ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਚਾਨਣ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। 
### ਸਕੂਲ ਮੁੱਖੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਜਕ

**ਬਾਜਕ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ:- ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤਕਰੀਬਨ ਸੱਤ ਦਿਨ ਰਹੇ।
ਚਮਕੌਰ ਅਤੇ ਖਦਰਾਣੇ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਬਾਜਕ ਪਹੁੰਚੇ।
ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਤਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦਸਮ- ਚਮਤਕਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ। (ਸੋਧ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਏਕਮ ਪਿੰਡ ਬਾਜਕ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ

250px|thumbnail|ਈਦ ਉਲ-ਫਿਤਰ
**ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ** ਜਾਂ **ਨਿੱਕੀ ਈਦ** ( '''', ) ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਮਦਾਨ ਅਲ-ਮੁਬਾਰਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮਜ਼ਹਬੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਓਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਵੇਰੇ ਮਸੀਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

## ﻿ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ਼ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ ਦੇ ਨਾਮ
* ਅਰ ਵਈ ਰਾਇਆ ਪੂਵਾਸਾ - ਦਾਅਵਤ ਸੋਮ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਉਪਾਵ ਉਸ ਦੇ ਮਾਅਨੀ ਸੋਮ ਦੇ ਹਨ) - ਅਸ਼ੀਨੀਜ਼ 
* ਫ਼ਿਤਰ ਬਜਰ ਅੰਮੀ - ਅਲਬਾਨੀਅਨ 
* ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ - (ਅਰਬੀ ਜ਼ਬਾਨ)
* ਫ਼ਿਤਰ ਬਜਰ ਅੰਮੀ, ਬਜਰਾ ਮਯ ਮਦ (ਕਬੀਰ ਬਜਰ ਅੰਮੀ) - ਅਲਬਾਨੀਅਨ 
* ਰਮਜ਼ਾਨ ਬੇਰ ਅੰਮੀ, ਔਰੋਸ਼ਲਕ ਬੇਰ ਅੰਮੀ - ਅਜ਼ਰਬਾਇਜਾਨੀ 
* ਸੈਲੀ, ਸੈਲੀ ਨੀਸੀਨਨ - ਬਮਬਾਰਾ 
* ਰੋਜ਼ਾਰ ਈਦ, ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ (রোজার ঈদ, ঈদুল ফিতর) - ਬੰਗਲਾ 
* ਰਮਜ਼ਾਨਸਕੀ ਬਜਰਾਮ (ਈਦ ਰਮਜ਼ਾਨ), ਮਾਲੀ ਬਜਰਾਮ (ਸਗ਼ੀਰ ਈਦ) - ਬੋਸਨੀਨ
* ਰਮਜ਼ਾਨ ਬੇਰਾਮ - ਬਲਗੀਰੀਨ 
* ਕਾਈ ਜ਼ਹਾਈ ਜੇਯ (开斋节 / Kāi zhāi jié) - ਚੀਨੀ ਜ਼ਬਾਨ - 
* ਰਮਦਾਨਸਕੀ ਬਜਰਾਮ - ਰਮਦਾਨ ਫ਼ੀਸਟ - ਕਰੋਸ਼ਿਆਈ ਭਾਸ਼ਾ
* ਸ਼ੁਗਰ ਫ਼ੀਸਟ। ਈਦ ਸ਼ੇਰੀਨੀ ਵਲਨਦੀਜ਼ੀ ਜ਼ਬਾਨ 
* ਹਰੀ ਰਾਇਆ ਪੂਵਾਸਾ - ਵਿਕਾਸ ਨਗ ਰਮਜ਼ਾਨ, ਬੱਕਾ ਪਵਾਸਾ, ਪਗਤਾਤਪੋਸ ਨਗ ਪਾਗ-ਆਯਵਨੋ - ਫ਼ਿਲਪੀਨੋ 
* ਕੁਵਰਤੇ: ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ, ਸੀਨੇਗਲ & ਮਾਲੀ) (ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਲੋਫ਼ ਜ਼ਬਾਨ ਤੋਂ)
* ਰਮਜ਼ਾਨ ਫ਼ੀਸਟ, ਸ਼ੁਗਰ ਫ਼ੀਸਟ - ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ
* ਬਜਰ ਅੰਮੀ (ਤੁਰਕੀ ਬੇਰ ਅੰਮੀ) (જી઱૊ਹબ઼હ) - ਯੂਨਾਨੀ 
* ਸੁਲਾ, ਕਰ ਉਮਾ ਸੁਲਾ (ਗ਼ਾਲਿਬਨ ਸਲਾਤ ਹੋਗਾ) - ਹਹ ਵਸਾ ਜ਼ਬਾਨ
* ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ (עיד אל-פיטר) - ਇਬਰਾਨੀ
* ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ (ਈਈਅ ਇਜ਼-ਸਸਿ੍ਜ਼) - ਹਿੰਦੀ
* ਹਰੀ ਰਾਇਆ ਈਦ ਅਲਫ਼ਤਰੀ, ਹਰੀ ਲਿਬਰਾਨਾ - ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਜ਼ਬਾਨ 
* ਰੀਆ ਦੇਣ ਪੱਤਰਾ, ਰਿਆਇਆ ਪੱਤਰਾ, ਲੀਬਰਾਨ, ਈਦ ਅਲਫ਼ਤਰੀ, ਨਗੀਦ ਅਲਫ਼ਤਰੀ - ਜਾਵਾਨੀਸ ਜ਼ਬਾਨ
* ਔਰ ਵਜ਼ਾ ਈਤ - ਕਜ਼ਾਕ ਜ਼ਬਾਨ
* جێژنی ڕەمەزان / Cejna Remezanê - ਕੁਰਦੀ 
* ਔਰ ਵਜ਼ੋ ਮੀਰਾਮ - ਕਿਰਗਜ਼ੀ 
* ਠਜ਼ਸਜ਼ਤਜ਼਽ ਑ਜ਼੘ੀਜ਼ਸ- ਮਕਦੀਨੀਹ - 
* ਈਦ ਅਲਸਗ਼ੀਰ - ਅਲਮਗ਼ਰਬ ਅਰਬੀ 
* ਹਰੀ ਰਾਇਆ ਈਦ ਅਲਫ਼ਤਰੀ, ਹਰੀ ਰਾ ਪੂਵਾਸਾ, ਹਰੀ ਲੀਬਰਾਨ - ਮਾਲਾਏ 
* ਸੀਰੀਆ ਪੇਰੂ ਨਾਲ਼ - ਮਲਿਆਲਮ
* ઊનઌપઃપ ઇਕઋપ - ਦੇਵੈਹਿ
* ਹਰੀ ਰਾਈਵ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਅਸਰ) - Minangkabau
* ਰਮਜ਼ਾਨਸਕੀ ਬਜਰਾਮ - Montenegrin
* ਕੋਚਨੀ ਅਖ਼ਤਰ, ਵઓੋਕੀ ਅਖ਼ਤਰ, ਕਮਕੀ ਅਖ਼ਤਰ- ਪਸ਼ਤੋ
* ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ - ਫ਼ਾਰਸੀ 
* ਸੀਲੀਬਰਾਸ਼ੀਵ ਦੋ ਫ਼ੇਮ ਦਾ ਜੀਜਮ - ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜ਼ਬਾਨ
* ਔਰਾਜ਼ਾ ਬੇਰਾਮ - ਰੂਸੀ -
* Рамазански бајрам - ਸੇਰਬੀਅਨ
* ਰਮਜ਼ਾਨ ਵਾਰੀ ਈਦ - ਸਿੰਧੀ ਜ਼ਬਾਨ 
* ਸ਼ੀਇਦ ਯਾਰੀ - ਸੋਮਾਲੀ ਜ਼ਬਾਨ 
* ਫ਼ੀਇਸਟਾ ਡਾ ਲਾ ਰੋਪਚੋਰਾ ਡਾਲ ਐਵਨੋ - ਸਪੇਨੀ 
* ਬੋਬੋਰਾਨ ਸਿਆਮ - ਸੁੰਡਾਨੀਜ਼ 
* ਸੀਕੁਕੋ ਯਾ ਈਦੀ ਸੀਕੁਕੋ ਯਾ ਮਫ਼ਨਗੀਵ ਮੋਸੀ ਸਵਾਹਲੀ ਜ਼ਬਾਨ 
* ਨੋਨਪੋ ਪੇਰੂ ਨਾਲ਼ (ਬੜੀ ਈਦ) - ਤਾਮਿਲ
* ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ - ਥਾਈ ਜ਼ਬਾਨ 
* ਉਰਾਜ਼ਾ ਬੇਰ ਅੰਮੀ - ਤਾਤਾਰੀ
* ਰਮਜ਼ਾਨ ਬੇਰ ਅੰਮੀ, ਸ਼ੁਕਰ ਬੇਰ ਅੰਮੀ (ਰਮਜ਼ਾਨ ਈਦ) - ਤੁਰਕੀ ਜ਼ਬਾਨ
* ਔਰਾਜ਼ਾ ਬੇਰ ਅੰਮੀ - ਤੁਰ ਕਮਾਨੀ 
* ਛੋਟੀ ਈਦ, ਮਿੱਠੀ ਈਦ, ਈਦ ਅਲਫ਼ਤਰ, ਰੋਜ਼ੋਂ ਕੀ ਈਦ। - ਉਰਦੂ
* ਹਾਇਤੀਨਗਜ਼ੀ ਮਬੋਰਕ - ਅਜ਼ਬੀਕੀ 
* ਰੋਜ਼ਾ ਹਯਯਤ - ਓਈਘਰ 
* ਜਨਗਾਰ ਕਈਨਾ - ਦਾਅਵਤ ਸਗ਼ੀਰ ਜ਼ਰਮਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਰਮਜ਼ਾਨ

right|thumb|260px

**ਰਮਜ਼ਾਨ** ਜਾਂ **ਰਮਦਾਨ** (ਅਰਬੀ: ) ਇਸਲਾਮੀ ਕਲੰਡਰ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਰਾਨ ਉਜਾਗਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੇ ਰੱਖਣਾ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਮਜ਼ਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ

**ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ** ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦਫ਼ਤਰ) ਤੋਂ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰ 
ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 3153 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 8,677 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮਰਦ ਆਬਾਦੀ 4,526 ਹੈ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 4,151 ਹੈ। ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 54.55% ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 59.63% ਮਰਦ ਅਤੇ 49.00% ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰ ਹਨ। ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 1632 ਘਰ ਹਨ। ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151401 ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸ਼ਸਾਸਨ 
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੱਕ ਸਰਪੰਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਚੋਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2019 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
GSSS ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1920 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੰਗਤ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 6 ਤੋਂ 12 ਤੱਕ ਦੇ ਗ੍ਰੇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਫਟ-ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਹਰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੋਧਪੁਰ ਬੱਗਾ

**ਜੋਧਪੁਰ ਬੱਗਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੇਖੂ

**ਸੇਖੂ** ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ  ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੀ ਹੱਦ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਸੁਖਲੱਧੀ, ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ, ਫੱਲੜ, ਰਾਮਸਰਾ, ਬਾਘਾ, ਤਰਖਾਣਵਾਲਾ#ਮੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਆਦਿ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿੰਡ  ਦੇਸੂਯੋਧਾ, ਫੁੱਲੋ ਮਿਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ, ਹੈਬੂਆਣਾ, ਚੱਠਾ, ਤਿੱਗੜੀ ਆਦਿ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਹੁਣ, ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਹਿਰ

[Bombay19.jpgpx|thumbnail|right|[ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ]]
**ਸ਼ਹਿਰ** ਅਜਿਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਉਪਲੱਬਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਥੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਾਜਾਰ, ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ, ਹਸਪਤਾਲ, ਕਾਲਜ, ਬੈਂਕ ਆਦਿ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਉਪਲੱਬਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* **ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾ** ਦਾ ਜਾਲਘਰ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹਿਰ
ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ

***ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ*** ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਮੁਟਿਆਰ ਮੈਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਮਾਜਕ ਧੱਕੜਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ 
ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ *ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ* ਨਾਮ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (1950) ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਨੇਕ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ। ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਡਾ. ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ‘ਬੱਦਨ’ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਤਹਿਤ *ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀਆਂ 52 ਕਹਾਣੀਆਂ* (2011) ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
## ਪਾਤਰ
*ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ

*ਕਾਕਾ 
*ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ ਦੀ ਸੱਸ 
*ਕਾਕੇ ਦੀ ਮਾਂ

## ਕਥਾਨਕ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਪੱਥਰਾਲਾ

**ਪੱਥਰਾਲਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਡੱਬਵਾਲੀ ਮੇੇਨ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਵੋਟ ਔਸਤਨ 5500 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੱਸੀ ਬਾਗ ਵਾਲੀ

**ਜੱਸੀ ਬਾਘ ਵਾਲੀ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਾਰਾਸੀਨ

***ਸਰਾਸੀਨ*** (*Sarrasine*) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਔਨਰੇ ਦ ਬਾਲਜ਼ਾਕ (1799–1850) ਦਾ 1830 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਲਾ ਕੌਮੇਦੀ ਉਮੇਨ ਨਾਮ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਵਲ ਲੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 
## ਟਿੱਪਣੀ
ਬਾਲਜ਼ਾਕ ਦਾ "ਸਰਾਸੀਨ", ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ ਵਲੋਂ 1970 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਉਸਦੀ ਪੁਸਤਕ *S/Z* ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ/ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਕਾ ਅਣਗੌਲੀ ਰਹੀ। ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ ਪੰਜ ਕੋਡਾਂ (hermeneutic, semic, symbolic, proairetic, cultural) ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਚੀਰਫਾੜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੋਗੜ

180px|right
ਅਗੇ ਵਲ ਨੂੰ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਪੇਟ **ਗੋਗੜ** ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਹਤ ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਟਾਪਾ
ਸ਼ੇਖ਼ ਬਹਾਉ ਉੱਦ ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਮੁਲਤਾਨੀ

**ਸ਼ੇਖ਼ ਬਹਾਉ ਉੱਦ ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: بہاؤ الدین زکریا‎) (1170-1267) ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਹਿਬ-ਏ-ਕਮਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਅਲ-ਸ਼ੇਖ਼ ਉਲ-ਕਬੀਰ ਸ਼ੇਖ਼-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਬਹਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਬੂ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਅਲਕੁਰੈਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇਰੇ ਮੱਕੇ ਤੋਂ ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਲਤਾਨ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਲਮ ਸ਼ੇਖ਼ ਸ਼ਹਾਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਆਜੜੀ

**ਆਜੜੀ** ਭੇਡਾਂ, ਬਕਰੀਆਂ ਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਜੜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਆਜੜੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿੱਤਾ 60000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਦੁਧ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਖਾਸਕਰ ਉੱਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਡਾਂ,ਪਾਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਤੀ ਕਾਮੇ
ਮੈਕਬਥ (ਪਾਤਰ)

**ਮੈਕਬਥ** ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ *ਮੈਕਬਥ* (c.1603–1607) ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ,   ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਸਰਦਾਰ, ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ, ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ। ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਉਸਤੋਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਮਲਿਕਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਡੰਕਨ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਕੇ ਆਪ ਰਾਜਾ ਬਣ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਨਿਓਲਾ

***ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਨਿਓਲਾ*** (ਜਾਂ ***ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਨਿਓਲਾ***) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਘੁਮੰਤਰੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ". 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਚਤੰਤਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਚਤੰਤਰ
ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ

***ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ*** (ਹਿੰਦੀ: यमला पगला दीवाना) 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹਿੰਦੀ ਹਾਸ ਨਾਟਕੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਮੀਰ ਕਾਰਣਿਕ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮਿੰਦਰ, ਸਨੀ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਦਿਉਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਤਿਕੜੀ ਵਲੋਂ ਇਕੱਠੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਇਸਤੋਂ ਪੂਰਵ ਅਪਨੇ (2007) ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋਂ ਇਕੱਠੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ੧੯੭੫ ਦੀ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਭਿਨੀਤ ਫਿਲਮ "ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ" ਦੇ ਗਾਣੇ "ਮੈਂ ਜੱਟ ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ" ਤੋਂ  ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।

## ਪਟਕਥਾ 
ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ (ਸਨੀ ਦਿਓਲ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ (ਐੱਨ ਆਰ ਆਈ) ਹੈ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮੈਰੀ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਐੱਮਾ ਬ੍ਰਾਊਨ ਗਰੇਟੱਟ), ਦੋ ਬੱਚੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਵੀਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਫੀਸਾ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਪੂਰਵ, ਪਰਮਵੀਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਗਜੋਧਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਮਵੀਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਧਰਮ ਸਿੰਘ (ਧਰਮਿੰਦਰ) ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਜੋਧਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮਵੀਰ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਨਾਗਰੀਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਉੱਥੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਇਸ ਵਿੱਛੜੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹਾਸ ਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ 
* ਧਰਮਿੰਦਰ - ਧਰਮ ਸਿੰਘ
* ਸਨੀ ਦਿਓਲ - ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ
* ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ - ਗਾਜੋਧਰ ਸਿੰਘ / ਕਰਮਵੀਰ ਢਿੱਲੋ
* ਕੁਲਰਾਜ ਰੰਧਾਵਾ - ਸਾਹਿਬਾ ਬਰਾੜ
* ਨਫੀਸਾ ਅਲੀ - ਮਾਂ
* ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ - ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
* ਜਾਨੀ ਲੀਵਰ - ਇੱਕ ਜੌਹਰੀ 
* ਪੁਨੀਤ ਇੱਸਰ - ਮਿੰਟੀ
* ਮੁਕੁਲ ਦੇਵ - ਗੁਰਮੀਤ (ਬਿਲਾ)
* ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਮਲਿਕ - ਤੇਜਿੰਦਰ (ਜਰਨੈਲ)
* ਸੁਚੇਤਾ ਖੰਨਾ - ਪੋਲੀ
* ਐੱਮਾ ਬ੍ਰਾਊਨ ਗਰੇਟੱਟ - ਮੈਰੀ ਢਿੱਲੋਂ
* ਦਿਗਵਿਜੈ ਰੋਹਿਲਦਾਸ - ਬਲਬੀਰ (ਆਲੂ)
* ਕ੍ਰਿਪ ਸੁਰੀ - ਸੁੱਖਦੇਵ (ਕੋਹਟੀ)
* ਗੁਰਬਚਨ - ਬਾਬੂ
* ਲੋਕੇਸ਼ ਤਿਲਕਧਾਰੀ - ਲੋਕੇਸ਼
* ਨਿਕੁੰਜ ਪਾਂਡੇ - ਕਰਮ
* ਅਮਿਤ ਮਿਸਰੀ - ਬਿੰਦਾ
* ਮਾਧੁਰੀ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ - ਆਇਟਮ ਗੀਤ "ਟਿੰਕੂ ਜਿਆ" ਵਿੱਚ
* ਮਜਿਕ ਚਹਿਲ - ਆਇਟਮ ਗੀਤ "ਚਮਕੀ ਜਵਾਨੀ" ਵਿੱਚ
* ਅਜੈ ਦੇਵਗਨ - ਵਾਚਕ

## ਨਿਰਮਾਣ 
ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਫਰਵਰੀ ੨੦੧੦ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਮੀਰ ਕਾਰਣਿਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਨ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ੨੦੧੦ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਰਚ ਦੇ ਸੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਰੋਕਨਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਜਦ ਸਨੀ ਦਿਓਲ ਦੀ ਪਿੱਠ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਐਕਸਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਫਿਲਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੋਟਲੀ ਸਾਬੋ

**ਕੋਟਲੀ ਸਾਬੋ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਵਲੋਦਰ

**ਪਾਵਲੋਦਰ** ਸ਼ਹਿਰ ਕਜਾਖਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਵਲੋਦਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜਾਖਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਹੋਸਨੀ ਮੁਬਾਰਕ

thumbnail|ਹੋਸਨੀ ਮੁਬਾਰਕ
**ਮੁਹੰਮਦ ਹੋਸਨੀ ਸਈਦ ਸਈਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਮੁਬਾਰਕ**, ਜਾਂ ਸਿਰਫ **ਹੋਸਨੀ ਮੁਬਾਰਕ** (ਜਨਮ: 4 ਮਈ, 1928) ਅਰਬ ਗਣਰਾਜ ਮਿਸਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ 14ਅਕਤੂਬਰ, 1981 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਨਵਰ ਅਲ-ਸਦਾਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਪਦ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਪਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਹੇ ਹੈ। ਸਾਲ 1995 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*  at the official Egyptian government site
* Air Marshal Hosni Mubarak at the official Egyptian Air Force site
* 
* 
* 
* 
* Hosni Mubarak: The Last Pharaoh , slideshow by *Life magazine*
* European Parliament Resolution on Egypt's Human Rights Situation, 16 January 2008

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ
ਦ ਮੈਟਰਿਕਸ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਦ ਮੈਟਰਿਕਸ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਸਾਇੰਸ ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ 1999 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਾਕੋਵਸਕੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀਆਨੂ ਰੀਵਸ, ਲਾਰੈਂਸ ਫਿਸ਼ਬਰਨ, ਕੈਰੀ ਐਨ ਮੌਸ, ਜੋ ਪੈਨਤੋਲਿਆਨੋ ਅਤੇ ਹੂਗੋ ਵੀਵਿੰਗ ਨਾਂ ਦੇ ਐਕਟਰਾਂ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਬਾਹਸ਼ੁਦਾ ਭਵਿੱਖ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਦਰਅਸਲ ਇੱਕ ਬਣਾਉਟੀ ਹਕੀਕਤ, ਜਾਂ ਸਾਇਬਰ ਸਪੇਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ", ਅਤੇ ਜੋ ਸਜੀਵ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਇਨਸਾਨੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰਕੇ ਦਬਾ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇੱਕ "ਨਿਓ" ਨਾਮੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਪਤਾ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਬਗ਼ਾਵਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਸ "ਸੁਪਨਈ ਦੁਨੀਆ" ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਗਵਾਨਗੜ੍ਹ

**ਭਗਵਾਨਗੜ੍ਹ** ਉਰਫ਼ **ਭੁੱਖਿਆਂਵਾਲੀ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।   

ਜਿਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮੱਲਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਛਾਣਾ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਪੱਛਮ-ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੁਨੇਵਾਲਾ, ਮਹਿਤਾ ਪਿੰਡ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ ਹੈ। ਪੂਰਵ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮਾਣਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ ਰੇਵਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਡੇਢ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਭਗਵਾਨਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵੀ **ਢਿੱਲੋਂ ਭੁੱਖਿਆਂਵਾਲੀ ਵਾਲੇ** ਕਰਕੇ ਹੀ ਭੁੱਖਿਆਂਵਾਲੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। 

ਸੰਨ 1980-90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਭਗਵਾਨਗੜ੍ਹ ਦੀ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਟੀਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੂ ਮਾਸਟਰ, ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਬੋਲ਼ਾ), ਪਾਲੀ, ਪਾਲ਼, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। 

## ਲੋਕ 
* ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ (ਗੀਤਕਾਰ)
* ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ (ਕਵੀ ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੀਆਨੂ ਰੀਵਸ

**ਕੀਆਨੂ ਰੀਵਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Keanu Charles Reeves**; ਜਨਮ 2 ਸਤੰਬਰ 1964) ਇੱਕ ਕਨੇਡੀਅਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੀਡ, ਪੋਆਇੰਟ ਬ੍ਰੇਕ ਅਤੇ ਦ ਮੈਟਰਿਕਸ ਆਦਿ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ, ਆਪਣੀ ਦੋਸਤਾਨਾ ਜਨਤਕ ਛਵੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 2020 ਵਿੱਚ, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।

ਬੇਰੂਤ, ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਹੈਂਗਿਨ' ਇਨ (1984) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਯੰਗਬਲੱਡ (1986) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੀਚਰ-ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਰੀਵਜ਼ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ-ਗਲਪ ਕਾਮੇਡੀਜ਼ ਬਿਲ ਐਂਡ ਟੇਡਜ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਟ ਐਡਵੈਂਚਰ (1989) ਅਤੇ ਬਿਲ ਐਂਡ ਟੇਡਜ਼ ਬੋਗਸ ਜਰਨੀ (1991) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਫਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਦਿ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ (1999) ਵਿੱਚ ਨੀਓ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸਟਾਰਡਮ ਆਇਆ; ਰੀਵਜ਼ 2003 ਦੇ ਸੀਕਵਲ ਰੀਲੋਡੇਡ ਅਤੇ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਾਂਸਟੈਂਟਾਈਨ (2005) ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਕਾਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ।

ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੀਵਜ਼ ਸੰਗੀਤਕ ਬੈਂਡ ਡੌਗਸਟਾਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਮਵੇਅਰ ਬਿਟਵੀਨ ਦ ਪਾਵਰ ਲਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਪਾਮ ਟ੍ਰੀਜ਼ (2023) ਸਮੇਤ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ BRZRKR ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਲ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ (2021–2023) ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਕਈ ਸਪਿਨ-ਆਫ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਐਲਸਵੇਅਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ, ਰੀਵਜ਼ ਕਸਟਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ARCH ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਕੰਪਨੀ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ
ਬਹਿਰਾਮ ਬੇਜ਼ਾਈ

**ਬਹਿਰਾਮ ਬੇਜ਼ਾਈ** (, ਜਨਮ 26 ਦਸੰਬਰ 1938) ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕਰੀਨਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਬਹਿਰਾਮ ਬੇਜ਼ਾਈ ਫਾਰਸੀ ਕਵੀ ਉਸਤਾਦ ਨਿਹਮਤੁੱਲਾ ਬੇਜ਼ਾਈ (ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਮੀ ਨਾਮ *ਜ਼ੋਕਾ ਇ ਬੇਜ਼ਾਈ* - ذکائی بیضائی) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਰਾਨ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਅਦੀਬ ਅਲੀ ਬੇਜ਼ਾਈ, ਬਹਿਰਾਮ ਬੇਜ਼ਾਈ ਦਾ ਚਾਚਾ ਹੈ। ਬਹਿਰਾਮ ਬੇਜ਼ਾਈ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਹੰਮਦ-ਰੇਜ਼ਾ ਅਰਾਨੀ (*ਇਬਨ ਰੂਹ* - ابن روح), ਅਤੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਮੁੱਲਾ ਮੁਹੰਮਦ-ਫ਼ਾਕਿਹ ਅਰਾਨੀ (*ਰੂਹ ਉਲ-ਅਮੀਨ* - روح الامین), ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ

**ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਉਣ ਸਮੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
* ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ
* ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰਾਏ
* ਵੁੱਡੀ ਐਲਨ
* ਰਿਤਵਿਕ ਘਟਕ
* ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਬਰਗ
* ਅਕੀਰਾ ਕੁਰੋਸਾਵਾ
* ਗੁਰੂ ਦੱਤ
* ਦੀਪਾ ਮਹਿਤਾ
* ਦਾਦਾਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ
* ਬੈਨ ਐਫਲੈਕ
* ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ
* ਸਰਗੇਈ ਆਈਜ਼ੇਂਸਤਾਈਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਕਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਿੱਤੇ
ਟਟੀਹਰੀ

thumb

**ਟਟੀਹਰੀ** (Lapwing) ਵਧੇਰੇ ਕਰ ਕੇ ਛੱਪੜਾਂ ਟੋਭਿਆਂ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਵਾਰਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਕਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਇਸ ਦੀ ਪਸੰਦ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੂਰਤ ਬਗਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਗਰਦਨ ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦਾ ਉੱਪਰੀ ਭਾਗ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦਾ ਥੱਲਾ ਕਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੰਭ ਹਲਕੇ ਭੂਰੇ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਚਿੱਟੀ ਚੌੜੀ ਪੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਟਟੀਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦੀ । ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ , ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ , ਕਿਓ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੂਸਰੇ ਜੀਵ ਇਸਦੇ ਅੰਡਿਆਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ , ਇਸਦੇ ਅੰਡੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ , ਜੋ ਤਪਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ , ਪੈਲੀ ਵਾਹੁਣ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਲਾਉਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਇਸਦੇ ਅੰਡੇ ਖਤਰੇ ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ , 

ਟਟੀਰੀ ਖੁਸ਼ਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਹੈ  ,

ਇਹ ਜੇਠ ਹਾੜ  ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਵੱਢਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਮੀਨਾਂ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਤੁਰੰਤ ਆਲਣਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ , ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ,  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਦ ਨੋਟਬੁਕ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਦ ਨੋਟਬੁਕ*** 2004 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਅਤੇ ਨਿਕ ਕਾੱਸਵੇਤੇਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਮਰੀਕੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। 
## ਕਥਾਨਕ
ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਅਲਾਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਅੜਿੱਚਣਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੁੱਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪੂਰਬਲਾ ਜੀਵਨ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 
## ਕਲਾਕਾਰ
* ਰਿਆਨ ਗੋਸਲਿੰਗ - ਨਾਹ ਕਲ੍ਹਾਨ
* ਰੇਚਲ ਮੈਕਐਡਮਜ - ਐਲੀਸਨ "ਐਲੀ" ਹੈਮਿਲਟਨ
* ਜੇਮਜ ਗਾਰਨਰ - ਬਿਰਧ ਨਾਹ ਕਲ੍ਹਾਨ/"ਢੁਕੇ"
* ਗੇਨਾ ਰੋਵਲਾਨਡਜ - ਬਿਰਧ ਐਲੀਸਨ ਹੈਮਿਲਟਨ
* ਜੋਆਨ ਐਲੇਨ - ਐਨੀ ਹੈਮਿਲਟਨ
* ਜੇਮਜ ਮਾਰਸਡੇਨ - ਲਾਨ ਹੈਮੰਡ, ਜੂਨੀਅਰ
* ਜੇਮੀ ਬ੍ਰਾਉਨ - ਮਾਰਥਾ ਸ਼ਾ
* ਸੈਮ ਸ਼ੇਪਰਡ - ਫਰੈਂਕ ਕਲ੍ਹਾਨ
* ਡੇਵਿਡ ਥਾਰਨਟਨ - ਜਾਨ ਹੈਮਿਲਟਨ
* ਕੇਵਿਨ ਕੋਨੋਲੀ - ਫਿਨ
* ਹੀਥਰ ਵਹਲਕਵਿਟਜ਼ - ਸਾਰਾ ਟੁੱਫ਼ਿੰਗਟਨ
* ਐਡ ਗਰਦੀ - ਹੈਰੀ
* ਸਟਾਰਲੈੱਟਾ ਡੁਫੋਇਸ - ਨਰਸ ਐਸਥਰ
* ਓੱਬਾ ਬਾਬਾਤੁਂਦੇ - ਬੈਂਡਲੀਡਰ
* ਮਾਰ੍ਕ ਜਾਨਸਨ - ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ
## ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਮਾਂਕਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2004 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਤਾਰਕਨਾਥ ਦਾਸ

**ਤਾਰਕਨਾਥ ਦਾਸ** (ਜਾਂ **ਤਾਰਕ ਨਾਥ ਦਾਸ**) () (15 ਜੂਨ 1884 – 22 ਦਸੰਬਰ 1958) ਅੰਗਰੇਜ਼-ਵਿਰੋਧੀ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਲਈ ਪਰਵਾਸੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਲਸਤਾਏ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੇਸਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ।
## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਜੂਪਾਰਾ (ਨੇੜੇ ਕੰਚਰਪਾਰਾ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 24 ਪਰਗਨਾ ਵਿੱਚ 15 ਜੂਨ 1884 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੇਠਲੇ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਉਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਲੀ ਮੋਹਨ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਅਤੇ ਤਾਰ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਸਨ। ਤਾਰਕ ਨਾਥ ਦਾਸ ਦੀ ਲਿਖਣ ਕਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈਡਮਾਸਟਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਤਾਰਕ ਨਾਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਲੇਖ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇੱਕ ਜੱਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬੈਰਿਸਟਰ ਪੀ ਮਿੱਤਰ (ਅਨੁਸ਼ੀਲਨ ਸਮਿਤੀ ਦਾ ਬਾਨੀ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸ਼ਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਬਾਸੂ ਨੂੰ ਤਾਰਕ ਨਾਥ ਨੂੰ ਸਮਿਤੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਭਰਤੀ ਕਰ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਦਾਖਲਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਧੀਆ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ 1901 ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਨਾਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਦਿਆ ਲਈ ਕਲਕੱਤੇ ਦੀ ਜਨਰਲ ਅਸੰਬਲੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਹੁਣ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਖੁਫੀਆ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਗਿਰਜਾ ਦਾ ਪੂਰਨ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ।
## ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ
ਬੰਗਾਲੀ ਜੋਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਿਲਸਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨਤਮ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀਤਾਰਾਮ ਰਾਏ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਸਿਮਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1906 ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੈਸੋਰ ਦੇ ਮੋਹੰਮਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾਰਾਮ ਉਤਸਵ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦੋਂ ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ ਜਾਂ ਜਤਿੰਦਰ ਨਾਥ ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਰਕ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਬੈਠਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਰਕ, ਸ਼ਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਸੇਨ, ਸਤੇਂਦਰ ਸੇਨ ਅਤੇ ਅਧਾਰ ਚੰਦਰ ਲਸਕਰ ਸਹਿਤ ਜਤਿਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ: ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਸੀ। 1952 ਤੱਕ ਉਸ ਗੁਪਤ ਬੈਠਕ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤਾਰਕ ਨੇ ਇਸਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੌਜੀ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸਤੰਤਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹਮਦਰਦੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਤਹਈਆ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1884
ਰਹਿਰਾਸ

**ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ** ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਜੁੜਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਇਹਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਬੰਦੇ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਜੀਵ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਤਰੋਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਟਕਣਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਔਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਕੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਵੀ ਹੈ ਔਰ ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਡਮੁੱਲੀ ਖੁਰਾਕ ਵੀ ਇਹਨੂੰ ਜਪਣ ਨਾਲ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਚ ਵੀ ਤਰੋਤਾਜਗੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰਾਂ ਪਿੱਛੋਂ  ਖਿੰਡਰਿਆ ਪੁੰਨਡਰਿਆ ਮਨ  ਟਿਕਦਾ ਹੈ ਤਾ ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਰਾਹੀਂ  ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ  ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਣ ਦਾ ਮੱਕਸਦ  ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈl ਰਹਿਰਾਸ ਸਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੜਨ ਦੀ ਰਹੁਰੀਤੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ l ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰਸਿਖਾਂ ਦੇ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਨੇਮ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ –

“ਸੰਝੇ ਸੋਦਰੁ ਗਾਵਣਾ ਮਨ ਮੇਲੀ ਕਰ ਮੇਲਿ  ਮਿਲੰਦੇ “

ਰਹਿ ਮਤਲਬ ਰਸਤਾ ਤੇ ਰਾਸ ਮਤਲਬ ਪੂੰਜੀ- ਰਹਿਰਾਸ,ਸਾਡੀ ਹਰੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਹੈl ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ‘ਸੋਦਰੁ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਦਰ ਦੀ ਜਗਹ ਰਹਿਰਾਸ ਵਰਤਿਆ ਹੈl ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਵੇਲੇ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੇ ਕੇਵਲ 9 ਸ਼ਬਦ ਸਨl  ਸੋਦਰੁ ਦੇ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਸੋ ਪੁਰਖ ਦੇ ਚਾਰ  ਸ਼ਬਦ ਪਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗੁਰਸਿਖਾਂ ਨੇ ਚੌਪਈ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਅਖੀਰਲੀ 6 ਪਉੜੀਆਂ ਤੇ ਅੰਤ  ਵਿੱਚ ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਤੇ ਸਲੋਕ ਮਹੱਲਾ ਪੰਜਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੇ l ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨੌ ਸ਼ਬਦ (‘ਸੋ ਦਰੁ’ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ‘ਸਰਣਿ ਪਰੇ ਕੀ ਰਾਖਹੁ
ਸਰਮਾ’) ਤਕ ਹੈ,  ‘ਸੋਦਰ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ 27 ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਜਦ ਕਿ ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਵਾਤ  ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮਤਲਬ ਇਹ ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਬਦ ਹੈl  ਜਪੁਜੀ ਕਿਸੇ ਰਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦਕਿ ਰਹਿਰਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਾਗ ਆਸਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈl ਪੁਰਾਤਨ ਰਹਿਤਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

“ਸੰਧਿਆ ਸਮੇ ਸੁਨੇ ਰਹਿਰਾਸ” ਅਤੇ “ਬਿਨ ਰਹਿਰਾਸ ਸਮਾਂ ਜੋ ਖੋਵੇ “

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਸਵਾਲ  ਕਰਦੇ ਹਨ ? ਤੇਰਾ ਘਰ ਤੇ ਦਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਕੇ ਉਸਦੀ  ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ l ਤੇਰੀ ਰਚੀ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਜੇ ਤੇ  ਨਾਦ ਹਨ  ਜੋ  ਤੇਰੀ ਰਚੀ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸਿਫਤ ਸਲਾਹ ਦੇ  ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ l ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ,ਭਗਤ ਸਿੱਧ,ਜੋਗੀ,ਜਪੀ, ਤਪੀ ,ਸਤੀ, ਸੰਤੋਖੀ, ਖੰਡ -ਮੰਡਲ, ਬਰਹਿਮੰਡ,ਪੋਣ,ਪਾਣੀ, ਬੈਸੰਤਰ, ਸਭ ਤੇਰੀ ਸਿਫਤ ਸਲਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨl
ਦ ਰੈੱਡ ਵਨ (ਕਹਾਣੀ)

**"ਦ ਰੈੱਡ ਵਨ"** (*The Red One*), ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੰਡਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ *ਕਾਸਮੋਪੋਲੀਟਨ* ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ 1918 ਵਾਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਮੈਕਮਿਲਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ, ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੜ ਛਾਪੀ ਸੀ।

ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਰਿਪੇਖ ਗੁਆਡਲਕੈਨਾਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਿੱਤਲੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਤੇ ਨਿਕਲੇ ਬਾਸੈੱਟ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ।
"ਰੈੱਡ ਵਨ" ਪਰਾ-ਧਰਤ ਮੂਲ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਲਾਲ ਗੋਲਾ ਹੈ। ਸਿਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਮੂਲ ਵਾਸੀ ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤੇ ਵਜੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਸੈੱਟ ਰੈੱਡ ਵਨ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਬਲੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਥੀਮ ਲੰਡਨ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਮਿੱਤਰ ਜਾਰਜ ਸਟਰਲਿੰਗ ਨੇ ਸੁਝਾਇਆ ਸੀ: ਕਿਸੇ ਬੇਗਾਨੀ ਸਭਿਅਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਇਵਾਨ ਬੂਨਿਨ

**ਇਵਾਨ ਅਲੈਕਸੀਏਵਿੱਚ ਬੂਨਿਨ** ( ;  – 8 ਨਵੰਬਰ 1953) ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ

**ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ** ਜੋ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਮੇਂ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਟਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਹਾਲ ਉਹ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅਮਲੇ ਦੇ ਚਾਲਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਿੱਤੇ
ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਬਰਗ

**ਸਟੀਵਨ ਐਲਨ ਸਪੀਲਬਰਗ** (ਜਨਮ 18 ਦਸੰਬਰ 1946) ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖਿਆਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਮਰੀਕਨ ਫ਼ਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ-ਪਲੇਅ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਨਵੇਂ-ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੰਮੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਪੀਲਬਰਗ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੀਮਜ਼ ’ਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਬਹੁਰੰਗੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਪਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ, ਜੰਗ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਹ ਡ੍ਰੀਮਵਰਕਸ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਸਹ-ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਸ਼ਿੰਡਲਰਜ਼ ਲਿਸਟ (1993) ਅਤੇ ਸੇਵਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਰਾਇਨ (1998) ਲਈ ਸਪੀਲਬਰਗ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ | ਸਪੀਲਬਰਗ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ --’ਜਾਅਜ਼’ (1975), ਈ.ਟੀ. ਦਾ ਐਕਸਟ੍ਰਾ ਟੈਰੀਸਟ੍ਰੀਅਲ (1982), ਅਤੇ ਜੁਰਾਸਿਕ ਪਾਰਕ (1993) ਅਵਤਾਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 278 ਕਰੋੜ 22 ਲੱਖ 75 ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਕਮਾ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਰੀਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿਤੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਦ ਪਿਕਵਿਕ ਪੇਪਰਜ਼

***ਦ ਪੋਸਥੁਮਸ ਪੇਪਰਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਪਿਕਵਿਕ ਕਲੱਬ*** (ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਨਾਮ ***ਦ ਪਿਕਵਿਕ ਪੇਪਰਜ਼ ***) ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। 1836 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ *ਸਕੈਚ ਬਾਇ ਬੌਜ਼* ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਉਭਰਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ
ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 1827–28 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਮੱਤਭੇਦ ਵੀ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਅਤੇ ਤਿਕੜਮਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ,'ਪਿਕਵਿਕ ਕਲੱਬ' ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ, **ਸੈਮੁਅਲ ਪਿਕਵਿਕ** ਸੁਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪਿਕਵਿਕੀਅਨ ਦੋਸਤ (ਟਪਮੈਨ, ਸਨੌਡਗਰਾਸ ਅਤੇ ਵਿੰਕਲ) ਇੰਗਲਿਸ਼ਤਾਨ ਦੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦਿਹਾਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਉਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ। ਬਘੀ ਰਾਹੀਂ ਲੰਦਨ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਬਘੀਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਨ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਜੇਲ੍ਹਾਂ, ਅਦਾਲਤਾਂ, ਕਲੱਬਾਂ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਰੁਝੇਵਿਆਂ, ਹਾਸੇ ਠੱਠੇ, ਦੋਸਤੀਆਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ, ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ, ਖਾਣ-ਪਾਣ, ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਤਸਵੀਰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਸਿਆਲਕੋਟ

**ਸਿਆਲਕੋਟ** ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਲਹੌਰ ਤੋਂ 125 ਕੀ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਭੂਗੋਲ
## ਆਰਥਿਕਤਾ
## ਆਵਾਜਾਈ
## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਯਥਾਰਥ

**ਯਥਾਰਥ**, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਵਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਹ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਹ ਜੋ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਰੂ ਦੱਤ

**ਵਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿਵਸ਼ੰਕਰ ਪਾਦੂਕੋਨ**, **ਗੁਰੂ ਦੱਤ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ। ਇਸਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਪਿਆਸਾ, ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ, ਸਾਹਿਬ ਬੀਵੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ ਅਤੇ ਚੌਧਵੀਂ ਕਾ ਚਾਂਦ 1950ਵਿਆਂ and 1960ਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜੁਲਾਈ 1925 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਿ਼ਵ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਓ ਪਾਦੂਕੋਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਗੁਰੂਦੱਤ ਦੀ ਮਾਂ ਵਸੰਤੀ ਪਾਦੂਕੋਨੇ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਿਕਾ ਬਣ ਗਈ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟਿਊਸ਼ਨ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂਦੱਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।

ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦਿਨ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਭਵਾਨੀਪੁਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜਾਰੇ ਜਿਸਦਾ ਉਸ ਤੇ ਤਕੜਾ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਵਿੱਤੀ ਕਠਿਨਾਇਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਤਨਾਵ ਪੂਰਨ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਪਈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਵਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿਵਸ਼ੰਕਰ ਪਾਦੁਕੋਨੇ ਤੋਂ ਬਦਲਕੇ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਰੱਖ ਲਿਆ।
## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
### ਬਤੌਰ ਲੇਖਕ 
### ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ 
## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਨਾਮਜਦਗੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸਦਾ ਕੌਰ

thumb|ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
**ਸਦਾ ਕੌਰ** (1762–1832) ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੰਘਣੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਉਹ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੱਸ ਅਤੇ ਕਨਹਈਆ ਮਿਸਲ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੀ।
## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਸਦਾ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 1762 ਨੂੰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਦਸੌਂਧਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 
ਸਦਾ ਕੌਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਰਾਉਕੇ (ਹੁਣ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਰਾਉਕਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਤਕੜਾ ਸਰਦਾਰ ਸੀ। ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਨ੍ਹਈਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਮਿਸਲਦਾਰ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ, ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ ਉਦੋਂ ਨੌਂ ਸਾਲ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਦਾ ਕੌਰ ਵੀ ਉਮਰ ਦੀ ਨਿਆਣੀ ਹੀ ਸੀ।
25 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਟਾਲੇ ਕੋਲ ਜਾਹਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਦਾਰਨੀ ਜਵਾਨ ਉਮਰੇ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਸੀ, ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ। 1785 ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਸ਼ੁਕਰਚਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਮਿਸਲਦਾਰ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੇਟੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਸਹੁਰੇ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੀ 1789 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ 81 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਕਨਹਈਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ 8,000 ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਫੌਜ਼ ਦੀ ਵੀ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣ ਗਈ। 
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਮਹਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ 1792 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਚਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ। ਸਦਾ ਕੌਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਣ ਗਈ। ਕਨਹੀਆ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆ ਦੋਨਾਂ ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। 1796 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੇ 30000 ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ਼ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਪਰ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸੱਦ ਕੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬਚਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਅਜੇ 17 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਲੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨੱਸਣਾ ਪਿਆ।

ਲਹੌਰ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲਹੌਰ ਤੇ ਮੱਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸਦਾ ਭੇਜਿਆ ਤਾਂ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਲਹੌਰ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਹੁੰਦਾ ਏ ਉਹ ਫ਼ਿਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 7 ਜੁਲਾਈ 1799 ਨੂੰ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ਼ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਲਹੌਰ ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ। ਲਹੌਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਖੋਲ ਦਿੱਤੇ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲੁਹਾਰੀ ਗੇਟ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਵੱਲੋਂ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ 1801 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਚਨਿਓਟ, ਕਸੂਰ, ਅਟਕ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ਼ ਸੀ। 1807 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਾਂ ਲੱਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਆ ਗਏ। ਸਦਾ ਕੌਰ ਆਪਣੀ ਮਿਸਲ ਦੀ ਆਪ ਰਾਣੀ ਬਣਨ ਦਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਗਈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਦਾ ਕੌਰ 1832 ਚ ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮਰੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤ ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1762
ਦ ਵੈਲਥ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ

***ਐਨ ਇੰਕਵਾਇਰੀ ਇੰਟੂ ਦ ਨੇਚਰ ਐਂਡ ਕਾਜੇਜ ਆਫ ਦ ਵੈਲਥ ਆਫ ਨੇਸ਼ਨਜ*** (*An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations*, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਐਡਮ ਸਮਿਥ (1723 - 1790) ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਲਿਖਤ ਹੈ ਜਿਹੜੀ 'ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ' (ਵੈਲਥ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 1776 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਗਰੰਥ ਹੈ।

ਉਦਯੋਗਕ ਕਰਾਂਤੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਵੰਡ, ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਆਦਿ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖ਼ਲ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਰਮਾਇਆ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜ਼ਾਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪੀਟੀਸ਼ਨ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੱਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਹਰ ਮਾਅਨੇ ਵਿੱਚ ਫਾਦਏਮੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ
*ਦ ਵੈਲਥ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ* ਸਕਾਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਬੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, 9 ਮਾਰਚ 1776 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ, ਨਾਲੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ

**ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ** ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਆਰਥਕ ਅਸਮਾਨਤਾ, ਨਿਰਭਰਤਾ, ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੋ ਹੀ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਜਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।ਮਾਰਕਸੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਔਰਤਾਂ ਇਹ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਤੇ ਸਨਅਤੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਾ ਤੇ ਹਕੂਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਮਰਦ ਵੀ ਕਰਨ, ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਬਰਾਬਰ ਦੀਆਂ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੋਣ।

## ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਥਰੈਟੀਕਲ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ 
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਿਖਤ (1848) *ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿੱਚ * ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ (1859) ਨੇ * ਸਿਆਸੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ* ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਡਿਸਕੋਰਸ ਦੀ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ. ਮਾਰਕਸ (1859), ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਉਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਰਥਿਕ ਸਿਸਟਮ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਧਾਰ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ

**ਮੁਹੰਮਦ ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ** (محمد عالم لوہار); (ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ 1928 – ਮੌਤ 3 ਜੁਲਾਈ 1979)

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ 1 ਮਾਰਚ 1928 ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਪੰਜਾਬ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗੁਜਰਾਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਆਛ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।

ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਦਾ ਬਚਪਨ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਆਮ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਾਮ ਸੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਬੈਠ ਲੋਕ ਮਨਪਰਚਾਵੇ ਲਈ ਰੂਹਾਨੀ ਕਲਾਮ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਔਰ ਦਾਦ ਵਸੂਲ ਕਰਦੇ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। 
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਅਪਣਾ ਘਰ-ਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਜੋੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਹਾਇਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਹੀ ਫ਼ਨ ਉਸ ਦਾ ਆਮਦਨ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਈਕੀ ਵਿੱਚ ਚਿਮਟੇ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼
ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਅਛੂਤਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਝੂਮ ਉਠਦੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹਨ।

## ਆਲਮ ਦਾ ਚਿਮਟਾ ਅਤੇ ਜੁਗਨੀ
ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਪਛਾਣ ਉਸ ਦਾ ਚਿਮਟਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚਿਮਟੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਪਧਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਜੁਗਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਾਜ਼ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਾਇਆ। *ਜੁਗਨੀ* ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਨੇਕ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਕਮਾਲ ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਉਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਨਣ ਦੇ ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਫ਼ਨ ਦਾ ਜਾਦੂ ਜਗਾਇਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਕਬੂਲ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ ਕਲਾਮ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਮਾਲ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਵਾਜਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਬੁਲਾਇਆ ਕਈ ਵਾਰ ', 'ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਦੁੱਖ ਨਈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈਦਾ', 'ਮੋਢਾ ਮਾਰ ਕੇ ਹਿਲਾ ਗਈ' ਔਰ 'ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦਿਆ ਬਾਵਿਆ' ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਜ਼ਿਕਰ ਹਨ।

ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਨੂੰ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼, ਖ਼ੁਆਜਾ ਫ਼ਰੀਦ, ਬਾਬਾ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ, ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਦੇ ਕਲਾਮ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੁਗਨੀ, ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਹੀਏ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਸਨਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹੀਂ ਇੰਤਹਾ ਰਵਾਨੀ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ (ਪੁੱਤਰ)
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
* , Retrieved 16 May 2016
* ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ – ਫੋਕ ਪੰਜਾਬ 'ਤੇ , Retrieved 16 May 2016

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼

**ਸ਼** ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਣ ਮਾਲਾ ਦਾ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਜੋ **ਸ** ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਣ ਮਾਲਾ