open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ

(2007)3. ਆਰਜੀ-ਚੁੰਬਕੀ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ (2005)4. ਅਪਹੁੰਚ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ]]
**ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ** ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਮੁਰਾਦ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਧੁਰ ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਤਰਫ ਵੀ ਚੱਲ ਪਓ ਤੁਸੀਂ ਉੱਤਰ ਦੇ ਵੱਲ ਹੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ। ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਇਹ ਤਟ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਥੇ ਬਰਫ ਦੀ 3000 ਮੀਟਰ ਮੋਟੀ ਤਹ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅੰਟਾਰਕਟੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬਰਫ ਦੀ ਇਹ ਤਹ ਦਸ ਮੀਟਰ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਔਸਤ ਨਾਲ ਖਿਸਕਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹਰ ਸਾਲ ਬਦਲਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ 5 ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ: 
#ਭੂਗੋਲਿਕ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ 
#ਚੁੰਬਕੀ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ 
#ਆਰਜੀ-ਚੁੰਬਕੀ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ 
#ਅਸਮਾਨੀ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ 
#ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਰੇਡਾ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ

ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਨਕਸ਼ੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ

***ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ*** (ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ**) ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਸਮਝਣਯੋਗ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਸੈਸਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਭਾਗ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ-
* ਸਿਸਟਮ ਸਾਫਟਵੇਅਰ 
* ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸਾਫਟਵੇਅਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਹਰਵਿੰਦਰ ਧਾਲੀਵਾਲ

**ਹਰਵਿੰਦਰ ਧਾਲੀਵਾਲ** (ਜਨਮ 30 ਮਾਰਚ 1968) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਨਿੱਕੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਾਪਾਨੀ ਵਿਧਾ, ਹਾਇਕੂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਵਿਧਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਹਰਵਿੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਮਾਰਚ 1968 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਮੋਗਾ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅੱਜਕੱਲ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਮੰਡੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਸਵੀ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਬੀਏ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 'ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਨ ਐਗਰੀਕਲਚਰ' ਕੀਤਾ। ਉਹ ਲੇਖਕ ਵਿਚਾਰ ਮੰਚ ਪੰਜਾਬ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਪਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਹ ਸਵਰਨ ਬਰਾੜ ਯਾਦਗਾਰੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਅੰਤਰ ਯੁੱਧ* (ਮੌਲਿਕ - ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਕੋਕਿਲ ਅੰਬਿ ਸੁਹਾਵੀ ਬੋਲੇ* – ਹਾਇਕੂ ਰੂਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਰਜ, (ਸੰਦੀਪ ਚੌਹਾਨ ਨਾਲ ਸਹਿ ਸੰਪਾਦਕ)

## ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
***ਮੂੰਹ** 

ਬੀੜੀ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ 
ਫੁਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਰਗਾਂ ਚੋਂ 
ਜਦ 
ਸਬਜ਼ੀ ਦਾ ਹੋਕਾ ਨਿੱਕਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 
ਉਸਦੇ ਜਬਾੜ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ 
ਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ 
ਸਾਫ਼ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ

ਉਹ ਜਦ 
ਬੇਹੀ ਤਬੇਹੀ 
ਪੱਤਾ ਗੋਭੀ ਦਾ ਫੁੱਲ 
ਗਾਹਕ ਅੱਗੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 
ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ 
ਜਿਵੇਂ ਉਹ 
ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ 
ਲਪੇਟ ‘ਚ ਆਈ 
ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ 
ਘੁੰਡ ਚੁੱਕ ਕੇ 
ਉਸਦਾ ਪੀਲਾ ਭੂਕ ਮੂੰਹ 
ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ 
ਤੇ ਕੁਝ ਮਦਦ ਦੀ 
ਗੁਹਾਰ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ

ਛੱਪੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 
ਇੱਕ ਕੱਚਾ ਕੋਠਾ ਹੈ ਉਸਦਾ 
ਪਿਛਲੀਆਂ ਬਰਸਾਤਾਂ ਵੇਲੇ 
ਜਿਸਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 
ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਮਣ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੇ 
ਬਥੇਰੀ ਵਾਹ ਲਾਈ 
ਸਾਰੀ ਰਾਤ 
ਜਾਮਣ ਦੇ ਪੱਤੇ 
ਕੱਚੇ ਬਨ੍ਹੇਰੇ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਰਹੇ 
ਪਰ ਹੋਣੀ ਨੂੰ 
ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਈ ਮਨਜੂਰ ਸੀ 
ਕਾਨਿਆਂ ਦੀ ਛੱਤ ਦਾ 
ਇਕ ਖਣ ਡਿੱਗ ਪਿਆ

ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ 
ਇਸ ਕੋਠੇ ਵੱਲ 
ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ 
ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ 
ਮੁੜਦਾ ਤਾਂ ਹੈ !
ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਖਣ ‘ਤੇ 
ਕਿਸੇ ਸ਼ਤੀਰ ਵਾਂਗ 
ਟਿਕਦਾ ਵੀ ਹੈ 
ਪਰ ਫੇਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ 
ਜੌੜੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਵੱਲ 
ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਹੁਣ ਮੈਂ 
ਉਸ ਕੋਲੋਂ 
ਉਸਦੀ ਘਰਵਾਲੀ 
ਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ 
ਪੀਲੇ ਤੇ ਕੁਮਲਾਏ ਮੂੰਹ 
ਅਕਸਰ ਖਰੀਦਦਾ ਹਾਂ ! 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨ

ਐਮ2 ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨ: ਜੌਹਨ ਬਰਾਊਨਿੰਗ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ]]
 (ਲਾਈਟ ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨ). ਥੱਲੇ: ਐਫਐਨ ਐਮਏਜੀ (ਆਮ ਮੰਤਵ ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨ).]]
.]]

**ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨ** ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਤੇਜ ਮਸ਼ੀਨੀ ਬੰਦੂਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਤੇਜ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਬ ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸਟੈਂਡ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲਗਾਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਲਕੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸਿੱਧੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬੇਰੋਕ ਗੋਲੀ ਚਲਾਣ ਦੇ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨਾਂ ਸਿੱਧੇ ਪਿਸਟਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਗੈਸ ਨਾਲ ਸਵੈਚਾਲਿਤਰ ਪਿਸਟਨ ਦਾ।

ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਭਿਅੰਕਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੇ-ਹਵਾਲਾ ਲੇਖ
ਆਹਰੁ ਕਲਾਂ

**ਆਹਰੁ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੀਬੋਰਡ

***ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੀਬੋਰਡ*** (ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ **ਕੀਬੋਰਡ**) ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਜੰਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਟਾਇਪਰਾਈਟਰ-ਕਿਸਮ ਦਾ ਯੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੇ ਬਟਨ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਡੈਟਾ ਜਾਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਟਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਵਿੱਚ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਬਾਣ ਉੱਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਡਿਜਿਟਲ ਸੰਕੇਤ (ਬਾਇਟ) ਭੇਜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਦਬਾਈ ਗਈ ਕੁੰਜੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਪੈਰੀਫਿਰਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਰਡਵੇਅਰ
ਪੁਆਇਟ ਐਂਡ ਸ਼ੂਟ ਕੈਮਰਾ

ਪੁਆਇਟ ਐਂਡ ਸ਼ੂਟ ਕੈਮਰਾ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਨਾਮ ਕਮਪੈਕਟ ਕੈਮਰਾ ਵੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਆਇਟ ਐਂਡ ਸ਼ੂਟ ਕੈਮਰੇ
ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ

**ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ**, ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਸੂਚਨਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਤਬਦੀਲੀ, ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਪੜ੍ਹਾਈ, ਡਿਜਾਇਨ ਆਦਿ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਗੈਜਟਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤਾਣਾਬਾਣਾ ਹੈ। ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਧਾਰਿਤ ਸੂਚਨਾ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਣਜ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਚਾਰ ਕਰਾਂਤੀ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਹੁਣ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਟਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਉਭਰਦਾ ਹੋਇਆ ਖੇਤਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਚੀਨ ਦਾ ਯੁਲਿਨ ਤਿਉਹਾਰ

**ਯੁਲਿਨ ਤਿਉਹਾਰ** ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਮੌਕੇ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਤਦਾਦ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੀਟ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਚੀਨ ਦੇ ਗੁਆਂਗਕਸੀ ਸੂਬਾ ਵਿੱਚ 21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 21 ਜੂਨ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਿਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਲੋਕ ਜਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਲੋਕ ਲੀਚੀ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੀਨ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਦਿਨ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 
ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਮੌਕੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਰਦਨਾਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਮੌਕੇ ਲਗਪਗ 10000 ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਫੜ ਕੇ ਕੋਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੀਤ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਪਕੜਿਆ ਹੈ।
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਬਚਾਓ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪਧਰ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਫੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰੀਤ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਆਨ-ਲਾਈਨ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਸਤਖ਼ਤ ਮੁਹਿੰਮ ਵੀ ਚਲਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*https://en.wikipedia.org/wiki/Yulin,_Guangxi
*http://time.com/2891222/china-dog-eating-festival/ 
*http://www.dailymail.co.uk/news/peoplesdaily/article-3129642/The-heroic-woman-trying-save-hundreds-dogs-dinner-plate-China-s-barbaric-annual-meat-festival.html

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲਮੀ ਰੀਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ
ਅਰਧਚਾਲਕ

right|thumb|300px|ਸੁਚਾਲਕ, ਅਰਧਚਾਲਕ ਅਤੇ ਕੁਚਾਲਕ ਦੇ ਬੈਂਡਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ 
**ਅਰਧਚਾਲਕ**(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Semiconductor) ਉਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕਤਾ ਚਾਲਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਤਾਂਬਾ) ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਰ ਅਚਾਲਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕੱਚ) ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। (ਸਾਪੇਖਿਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਅਕਸਰ 10−5 ਤੋਂ 108 ਓਮ-ਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿੱਚ) ਸਿਲੀਕਾਨ, ਜਰਮੇਨੀਅਮ, ਕੈਡਮੀਅਮ ਸਲਫਾਈਡ, ਗੈਲੀਅਮ ਆਰਸੇਨਾਈਡ ਆਦਿ ਅਰਧਚਾਲਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਉਦਾਹਰਨ ਹਨ। ਅਰਧਚਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲਨ ਬੈਂਡ ਅਤੇ ਸੰਯੋਜਕ ਬੈਂਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਡ ਗੈਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਾਨ 0 ਤੋਂ 6 ਇਲੈਕਕਟਰਾਨ-ਵੋਲਟ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (Ge 0.7 eV, Si 1.1 eV, GaAs 1.4 eV, GaN 3.4 eV, AlN 6.2 eV).

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਧਚਾਲਕ
ਕਾਮਰੇਡ ਪਰਦੁਮਨ ਸਿੰਘ

**ਕਾਮਰੇਡ ਪਰਦੁਮਣ ਸਿੰਘ** ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਉੱਘਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਪਰਦੁਮਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜੇਹਲਮ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ) 7 ਜੂਨ 1924 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ ਤੇ ਰੈਗੂਲਰ ਬਦਲੀ ਹੁੰਦੀ ਰਾਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਜਦ ਉਹ 10ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1940 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦੇ (ਬਾਲਮੁਕੰਦ ਖੱਤਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
**Social security systems in developing countries: Asia, Africa, and South America* (1997)
**Unemployment Benefit Schemes in Developing Countries: A Case for Unemployment Benefit Scheme in India*
**Protection for the Elderly, the Disabled, and the Survivors in India at the Threshold of the 21st Century*
**A new approach to minimum wages as an instrument of social protection*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਲਾਲ ਚੈਂਬਰ ਦਾ ਸੁਪਨਾ

**ਲਾਲ ਚੈਂਬਰ ਦਾ ਸੁਪਨਾ** ਚੀਨ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਕ਼ਿੰਗ ਬੰਸ਼ ਦੌਰਾਨ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚੀਨੀ ਗਲਪ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ "ਰੈੱਡਸ਼ਾਸ਼ਤਰ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਨਾਵਲ
ਖੱਲ

ਖੱਲ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਉੱਪਰ ਚੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਮਾਸਪੇਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜਕੜ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਮੜੀ
ਸਟਰੋਕ

[thumb| [CT scan of the brain showing a right-hemispheric ischemic ]]
**ਸਟਰੋਕ** ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਚਾਨਕ ਅਚਿੰਤੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ (ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ) ਖੂਨ ਦੀ ਹਰਕਤ ਰੁਕ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਖੂਨ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਅੜਚਨ ਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਨਾੜੀ ਫੱਟ ਜਾਵੇ। ਸਾਰੇ ਪੋਸ਼ਕ ਕਣ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਰਕਤ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੜਚਨ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਸੈੱਲ ਜੀਵਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਇਹ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਸੈੱਲ ਹੀ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਭੇਜਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਕਾਰਾ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅੰਗ ਜਿਵੇਂ ਪੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਜਵਾਰ (ਚਰ੍ਹੀ)

**ਜਵਾਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: sorghum) ਘਾਹ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੋਰੀਦਾਰ ਫਸਲ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਫਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ, ਮੈਜ਼ੋਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਟਾਪੂਆਂ ਤੱਕ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਫਸਲ ਲਗਭਗ ਸਵਾ ਚਾਰ ਕਰੋੜ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਣੇ ਦੋਨਾਂ ਲਈ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖਰੀਫ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਿੰਚਾਈ ਕਰ ਕੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਬੀਜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਬੀਜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਸਲ ਹੋਰ ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਬਰਖਾ ਜਦੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇ ਉਦੋਂ ਇਸ ਦਾ ਚਾਰਾ ਪਸ਼ੁਆਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਜਹਿਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਪਸ਼ੁਆਂ ਉੱਪਰ ਜਹਿਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭੈੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਿਰ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਲਈ ਜਿਆਦਾ ਬੀਜ ਲਗਭਗ 12 ਤੋਂ 15 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਘਣਾ ਬੀਜਣ ਨਾਲ ਹਰਾ ਚਾਰਾ ਪਤਲਾ ਅਤੇ ਨਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੱਟਕੇ ਗਾਂ ਅਤੇ ਬੈਲ ਨੂੰ ਖਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਫਸਲ ਦਾਣੇ ਲਈ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਅੱਠ ਕਿੱਲੋ ਬੀਜ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਨਾਜ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਲੱਗਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਹਰਬਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਾਣੇ ਪਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਦ ਸਿੱਟੇ ਵੱਖ ਕੱਟਕੇ ਦਾਣੇ ਕੱਢ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਔਸਤ ਉਤਪਾਦਨ ਛੇ ਤੋਂ ਅੱਠ ਮਣ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਫਸਲ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ 20 ਮਣ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦਾਣੇ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਣੇ ਕੱਢ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 100 ਮਣ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਸੁੱਕਾ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਚਾਰਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਰੀਕ ਕੱਟ ਕਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੇ ਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਤੂੜੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਵਾਰ ਦੇ ਡੱਕਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਛਾ ਰਸਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਸਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਨ
ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

**ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ** ()(Mathematical analysis) ਸੁੱਧ ਗਣਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ, ਇੰਟੈਗਰੇਸ਼ਨ, ਮਾਪ, ਲਿਮਟ, ਅਨੰਤ ਲੜੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਫਲਣ ਸਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਫਲਣਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਖਕੀ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਣਿਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਣਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਨ ਨੇ ਸਿੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਥਨਾਂ ਜਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਤੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਜਾ ਰੁਪਾਂਤਤਿਰ ਕਰ ਕੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਢੰਗਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਚਿੰਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮੀਕਰਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬੀਜਗਣਿਤ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਗਣਿਤ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢਣ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਮੇਂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਸਿੱਧ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਅਨੰਤ ਰੇਖਕੀ ਦਾ ਜੋੜ ਪਹਿਲਾ ਇੰਪਲੀਸਿਟ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੀਕ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਚੀਨ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲੀਯੂ ਹੂਈ, ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ।
rd century AD to find the area of a circle.[6] Zu Chongzhi established a method that would later be called Cavalieri's principle to find the volume of a sphere in the 5ਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਯੂ ਚੋਂਗਜ਼ੀ ਨੇ ਗੋਲੇ ਦਾ ਆਈਤਨ ਪਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤ। ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਾਸਕਰ।I ਨੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਡ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸਣ ਕੀਤਾ।
## ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਲਿਮਟ
ਇਕ ਨਿਯਮਾ ਤਹਿਤ ਬਣੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੂਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਖਾਸ ਅੰਕ ਦਾ ਗੁਣਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਣ ਹੈ '*ਕਨਵਰਜੈਂਸ*। ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਨਵਰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਇਸ ਦੀ ਲਿਮਟ ਹੋਵੇ।
:\lim_{n\to\infty} a_n = x.
## ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ
*ਵਾਸਤਵਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
*ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
*ਫੰਕਸਨਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
*ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ
*ਮਾਪ ਸਿਧਾਂਤ
*ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸੀਪਰਸ ਮਹਾਨ

**ਸੀਪਰਸ ਮਹਾਨ** ਜਿਸਨੂੰ *ਸੀਪਰਸ ਦੂਜਾ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਾਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹਖਾਮਸ਼ੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਨੀਹ ਰੱਖੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪਰੋਟਿਸਟ

ਕੁਝ ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਟੈਕਸਾਨੋਮੀ ਸਕੀਮਾਂ ਵਿੱਚ, **ਪਰੋਟਿਸਟ** () ਯੂਕੈਰੀਔਟ ਸੂਖਮਜੀਵਾਂ
ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵੰਨ ਸਵੰਨਾ ਗਰੁੱਪ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕਸੈੱਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਟਿਸ਼ੂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਪ੍ਰੋਟਿਸਟ ਸ਼ਬਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1866 ਵਿੱਚ ਅਰਨੇਸਟ ਹੈਚਕਲ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨ

ਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੂਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।]]

**ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨ **ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ,ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ,ਤਰਤੀਬ ਬੱਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ। 
## ਕਵਰੇਜ-ਦਾਇਰਾ
ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਠੇ,ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ,ਵਿਆਖਿਆ,ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਣਿਤ ਹੈ

 ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦੀ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ . ਕੁਝ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਲੱਖਣ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਦੇ ਹਨ।
## ਅੰਕੜੇ ਇੱਕਤਰ ਕਰਨਾ
### ਸੈਸੇਜ
ਜਦ ਕਿਸੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਾਰੀ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸੈਂਸਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਉਥੇ ਜਿਆਦਾ ਸਾਰਥਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਵਸੋਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਥੋੜੀ ਹੋਵੇ।
### ਸੈਪਲ
ਜਦ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਾਰੀ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸੈਪਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਸੁਆਣੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਚਾਵਲ ਕੱਢ ਕੇ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਕਚੇ ਹਨ। ਚੁਣੇ ਗਏ ਚਾਵਲ ਸੈਪਲ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਚਾਵਲ ਸੈਸੇਜ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਇਸਪਾਤ

**ਫੌਲਾਦ** ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਉਚੀ ਲਚਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਫੌਲਾਦ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਇਸ ਦਾ ਕਰੜਾਪਨ ਤਹਿ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਤੇ ਜੋ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫੌਲਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ 2.1% ਭਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਰਬਾਨ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਫੌਲਾਦ ਦੇ ਗੁਣ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕੁੱਟਣਯੋਗਤਾ, ਸਖ਼ਤਪਨ ਅਤੇ ਲਚਕਤਾ ਦਾ ਗੁਣ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਤ
ਕੰਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

**ਮੋਡਸ ਓਪ੍ਰੈਨਡਾਈ** ਇੱਕ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਢੰਗ"।, ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਪਰਾਧਕ ਕਾਰਵਾਈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਅਤੇ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁਆਇਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਸ਼ੱਕੀ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਸ਼ੱਕ, ਅਤੇ ਜਜ਼ਬ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਰਮ ਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਵਿਚਲੇ ਸੰਬੰਧ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਪਰਾਧਿਕ ਤਫ਼ਤੀਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਲਾ

]]
**ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਲਾ**, (ਡਿਜੀਟਲ ਆਰਟਸ), ਕਲਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਢੰਗ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਡੀਜਾਇਨ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਆਧਾਰਿਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵਖ-ਵਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮੀਡੀਆ ਕਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਕਲਾ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨੂੰ ਵਰਤਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ. ਕੰਪਿਊਟਰ ਗਰਾਫਿਕਸ, ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ, ਵਰਚੁਅਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰੈਕਟਿਵ ਕਲਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 1860 ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਣ ਲਗ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤੱਰਕੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ ਤਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦੇਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਆਰਟ ਵਰਤਨ ਲਗ ਪਏ।ਇੰਟਰਨੇਟ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤੱਰਕੀ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੰਟਰਨੇਟ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ ਸਰਚ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਡੀਜਾਇਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਕਸਰ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਭ ਤੋ ਜਿਆਦਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ ਜਾ ਫਿਰ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤਾ ਕਿ ਸਾਡਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਲਗੇ।

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਲਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕਲਾ, ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਕਲਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਮੀਡੀਆ ਕਲਾ ਸਮੇਤ ਡਿਜੀਟਲ ਕਲਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਲਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੀ ਕਲਾ ਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਢੰਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਲਦ ਪਕੜ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਾ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਡੀਜਾਇਨ ਅੱਜਕਲ ਮਿਊਸੀਅਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਖੇ ਜਾਣ ਲਗ ਪਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਲਾ ਭਾਗ ਹੈ।ਡਿਜੀਟਲ ਆਰਟ ਨੇ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋ ਹੋਰ ਦਿਲਚਪਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਕਲਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਆਰਟ ਤੋ ਬਣਾਈ ਕਲਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜੌਨ ਵਿਟਨੀ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗਣਿਤਿਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ। 1963 ਵਿੱਚ, ਇਵਾਨ ਸਦਰਲੈਂਡ ਨੇ ਸਕੈਚਪੈਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਗਰਾਫਿਕਸ ਇੰਟਰਫੇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। 1974 ਅਤੇ 1977 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਲਵਾਡੋਰ ਡਾਲੀ ਨੇ ''ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਾਲਾ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਕੈਨਵਸ ਬਣਾਏ ਜੋ 20 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਲਿੰਕਨ (ਰੋਥਕੋ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ) ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ*  ਅਤੇ *ਡਾਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿੰਕਨ'' ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਬਰਾਹਮ ਲਿੰਕਨ ਦੀ ਲਿਓਨ ਹਾਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤੀ ਗਈ "ਦਿ ਰਿਕੋਗਨੀਸ਼ਨ ਆਫ ਫੇਸ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਤਕਨੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਮੋਜ਼ੇਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

[alt=|thumb|ਲਿਲੀਅਨ ਸ਼ਵਾਰਟਜ਼ ਦੀ *[ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ|ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਦੇ ਸਵੈ-ਪੋਰਟਰੇਟ ਅਤੇ ਮੋਨਾ ਲੀਸਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ* ਸ਼ਵਾਰਟਜ਼ ਦੀ *ਮੋਨਾ ਲਿਓ* 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਕੋਲਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ]]

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਲਾ
ਤਿੰਨ ਘਾਟੀ ਡੈਮ

**ਤਿੰਨ ਘਾਟੀ ਡੈਮ** ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੋਬਈ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਯਾਨਗਜੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਣਬਿਜਲੀ ਡੈਮ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ (22 ਹਜ਼ਾਰ 500 ਮੈਗਾਵਾਟ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਹੋਣ ਦਾ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਆਤਾਈਪੋ ਡੈਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੰਦ ਹੈ।

ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰ ਕੇ ਡੈਮ ਦੇ ਉੱਪਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਣ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਪੂਰਾ ਡੈਮ ਅੰਤਮ 32 ਕੇਂਦਰੀ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ 4 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋਇਆ। ਹਰੇਕ ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ 700 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਡੈਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 2006 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰਜਾਤੀ

**ਪ੍ਰਜਾਤੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: species, ਸਪੀਸ਼ੀਜ) ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਸਪੀਸ਼ੀਜ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੈਰਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 26 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜੀਵਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਜਰੀਏ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਔਲਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਆਪ ਅੱਗੇ ਔਲਾਦ ਜਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਗਧਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੱਚਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਲੇਕਿਨ ਕਿਉਂਕਿ ਖੱਚਰ ਅੱਗੇ ਬੱਚਾ ਜਣਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਗਧੇ ਵੀ ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਕੁੱਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਰ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪ ਅੱਗੇ ਔਲਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਕੁੱਤੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਸਲ ਦੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਜੀਵਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਰੁਆਲ ਆਮੁੰਸਨ

**ਰੁਆਲ ਏਂਗਲਬ੍ਰੇਤ ਗਰੇਵਨਿੰਗ ਆਮੁੰਸਨ** (Roald Engelbregt Gravning Amundsen; 16 ਜੁਲਾਈ 1872 –  18 ਜੂਨ 1928) ਇੱਕ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਯਾਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਲੀਡਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 14 ਦਸੰਬਰ 1911 ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ। 1926 ਵਿੱਚ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਲੀਡਰ ਸੀ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਹ (1903–06) ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।

ਇਹ 1928 ਵਿੱਚ ਆਰਟਿਕ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ ਇੱਕ ਬਚਾਅ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਜੁਲਾਈ 1872 ਨੂੰ ਜੈਂਸ ਆਮੁੰਸਨ ਅਤੇ ਹਾਨਾ ਸਾਲਵਿਸਤ ਦੇ ਘਰ ਨੌਰਵੇ ਵਿੱਚ ਬੋਰਜ, ਓਸਤਫ਼ੋਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਬਣੇ। ਇਸ ਲਈ ਆਮੁੰਸਨ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਵਚਨ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜੱਦ ਇਹ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਉੱਪਰੰਤ ਉਸਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਫਰੈਮ ਅਜਾਇਬਘਰ (Frammuseet) 
* ਪਬਲਿਕ ਬਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਸਰਵਿਸ ਉੱਤੇ ਆਮੁੰਸਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
* ਸਾਊਥ-ਪੋਲ.ਕਾਮ (south-pole.com) ਉੱਤੇ ਰੁਆਲ ਆਮੁੰਸਨ ਬਾਰੇ ਲੇਖ
* ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਵੱਲੋਂ ਰੁਆਲ ਆਮੁੰਸਨ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨੀ
* DIO vol.10 2000  ਰੁਆਲ ਆਮੁੰਸਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਇਹ ਸਬੂਤ ਦੇ ਧਰੁਵ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ
* ਫਾਈਂਡ ਅ ਗਰੇਵ ਉੱਤੇ ਰੁਆਲ ਆਮੁੰਸਨ ਬਾਰੇ

**ਆਮੁੰਸਨ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ**
* 
* *The South Pole*  Arthur G. Chater's 1912 translation (HTML)
ਨਾਥੂ ਲਾ

**ਨਾਥੂ ਲਾ** (ਦੇਵਨਾਗਰੀ नाथू ला; , IAST: *Nāthū Lā*, )
ਹਿਮਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੱਰਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਚੁੰਬੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ 14 ਹਜ਼ਾਰ 200 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ 1962 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਵਾਪਸ 5 ਜੁਲਾਈ 2006 ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਲਈ ਖੋਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰ ਦਾ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਨਾਥੂ ਲਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਜਰੀਏ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੱਰਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

*ਨਾਥੂ* ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ *ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਕੰਨ* ਜਾਂ *ਕੰਨਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ* ਅਤੇ *ਲਾ* ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਦੱਰਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਰੇ
ਬਾਗੜਾਂ

**ਬਾਗੜਾਂ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਬਾਗੜਾਂ ਪਿੰਡ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੈਕਗੈਮਨ

**ਬੈਕਗੈਮਨ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Backgammon) ਦੋ ਖਿਲਾੜੀਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੋਰਡ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਖਿਲਾੜੀ ਡਾਈਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਮੁਹਰੇ ਬਿਸਾਤ ਤੇ ਇੱਕ ਤਰਫ਼ ਤੋਂ ਦੂਸਰੀ ਤਰਫ਼ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਮਣੇ ਬੋਰਡ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਮੁਹਰੇ ਫੈਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਖਿਲਾੜੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।﻿ ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 5,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਖੇਲ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਲ 15 ਤੋਂ 30 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਖੇਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਮੜ੍ਹੀ (ਪਿੰਡ)

**ਮੜ੍ਹੀ**  ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਜਿਲਾ ਮਨਾਲੀ ਵਿੱਚ  ਸੈਲਾਨੀ ਖਾਨ -ਪਾਣ ਲਈ  ਰੇਸਟਤੋਰਾਂ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਬਸਤੀਨੁਮਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਮਨਾਲੀ-ਲੇਹ ਹਾਈ-ਵੇ  ਸੜਕ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।  ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀ ਅਕਸਰ *ਮੜ੍ਹੀ* ਵਿਖੇ ਰੁਕ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਥੇ ਕੁਝ ਖਾ ਪੀ ਸਕਣ।   ਇਹ ਬਸਤੀ ਪਿੰਡ ਮੌਸਮੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ  ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ  ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਦੀਆਂ  ਸੈਲਾਨੀ ਥਾਂਵਾਂ
ਮੜ੍ਹੀ

**ਮੜ੍ਹੀ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
* ਮੜ੍ਹੀ (ਪਿੰਡ)
*ਮੜ੍ਹੀ, ਮੁਰਦੇ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬਣਾਈ ਯਾਦਗਾਰ
ਵਸਾ

**ਵਸਾ** ਕੁਦਰਤੀ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਅਣੂ ਹੈ ਜੋ ਚਰਬੀ, ਮੋਮ, ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਵਾਲੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏ, ਡੀ, ਈ ਅਤੇ ਕੇ, ਮੋਨੋਗਰੈਸਰਾਈਡ, ਡਾਈਗਰੈਸਰਾਈਡ, ਟ੍ਰਾਈਗਰੈਸਰਾਈਡ, ਫਾਸਫਾਈਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਸਾਮਿਲ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ, ਸੰਕੇਤ ਦੇਣਾ, ਸੈੱਲ ਝਿੱਲੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਭਾਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜੈਵਿਕ ਕੰਮ ਹੈ। ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਨਟੈਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਵਸਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *ਹਾਈਡ੍ਰੋਫੋਬਿਕ ਜਾਂ ਐਫਿਫਿਲਿਕ* ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਅਣੂਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਵਸਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਐਫਿਫਿਲਿਕ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛਾਲੇ, ਮਲਟੀਲੈਮੀਨਰ, ਯੂਨੀਲੈਮੀਨਰ, ਝਿੱਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਬਣਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। ਵਸਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਜਿਵੇਂ ਕੇਟੋਅਸਾਇਲ ਅਤੇ ਆਈਸੋਪਰੀਨ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਵਸਾ ਨੂੰ ਚਰਬੀ ਲਈ ਸਿਨੋਨਿਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਚਰਬੀ ਦਾ ਸਬਗਰੁੱਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਸਾ, ਫ਼ੈਟੀ ਤੇਜਾਬ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਅਣੂ ਟ੍ਰਾਈ, ਡਾਈ, ਮੋਨੋਗਰੈਸਰਾਈਡ, ਫ਼ੋਸਫ਼ੋ ਵਸਾ ਅਤੇ ਕਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਵਸਾ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਾਈਓਸੈਂਥੇਟਿਕ ਤਰੀਕੇ ਵਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਰਾਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
## ਹਿੱਸੇ
ਵਸਾ ਨੂੰ ਅੱਠ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਫ਼ੈਟੀ ਤੇਜਾਬ, ਗਰੈਸਰੋ ਵਸਾ, ਗਰੈਸਰੋਫ਼ਾਸਫ਼ੋ ਵਸਾ, ਸਫਿਗੋ ਵਸਾ, ਸਛਾਰੋ ਵਸਾ, ਪੋਲੀਕੇਟੀਡੇਸ, ਸਰੇਰੋਲ ਵਸਾ ਅਤੇ ਪਰੇਨੋਲ ਵਸਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ

**ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: renewable energy) ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਰਜਾ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਸਵੈ ਭਰਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ, ਪੌਣ ਊਰਜਾ, ਜਲ ਉਰਜਾ, ਜਵਾਰ-ਜਵਾਰਭਾਟਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਰਜਾ, ਜੈਵਪੁੰਜ, ਜੈਵ ਬਾਲਣ ਆਦਿ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਦੇ ਕੁੱਝ ਉਦਾਹਰਨ ਹਨ।
, sun and biomass.]]
ਆਰਈਐਨ21 ਦੀ 2014 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਡੇ ਆਲਮੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ 19 ਫੀਸਦੀ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਹੈ ਅਤੇ 2012 ਅਤੇ 2013, ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾਡੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ 22 ਫੀਸਦੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਚੀਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਹਵਾ, ਹਾਈਡਰੋ, ਸੂਰਜੀ ਅਤੇ ਜੈਵਪੁੰਜਾਂ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਦਕਾ, 2013 ਵਿੱਚ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਅੰਦਰ ਨਿਵੇਸ਼ 214 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਡਬਲਰੋਟੀ

**ਡਬਲਰੋਟੀ**, ਰੋਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਟਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਨ੍ਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਕਿੰਗ ਕੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਧਾ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Breadindia.jpg
File:Frenchbread3000ppx.jpg
File:Essene Bread Spelt Sproud cut.JPG
File:Bulka mala pszenna.jpg
File:Breads and rolls.jpg
File:Rye bread.JPG

## ਹਵਾਲੇ
ਨਰਵ ਸੈੱਲ

**ਨਰਵ ਸੈੱਲ** ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡਾ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੰਮ:- ਇਹ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਤੋ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਿਗਨਲ ਪੁਹਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਤੰਤੂ

**ਤੰਤੂ**, **ਨਸ** ਜਾਂ **ਨਾੜੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Nerve), ਤੰਤੂ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਵਿਧ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਮਸਤਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਗੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਤਲੇ ਅਨੇਕ ਨਰਵ ਫਾਇਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਛੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਤੰਤੂ (ਨਰਵ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਲੌਣਦਾਰ ਤੰਤੂ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕੇਂਦਰੀ ਤੰਤੂ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਰਾਬਤਾ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੇਂਦਰੀ ਤੰਤੂ-ਪ੍ਰਬੰਧ, ਤੰਤੂਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਊਰਲ ਟ੍ਰੈਕਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਨਾੜੀਆਂ ਹੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
1868

**1868** 86 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
## ਘਟਨਾ 
* 3 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਮੇਇਜੀ ਬਹਾਲੀ: ਜਪਾਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਦੁਆਰਾ ਤੋਕੁਗਾਵਾ ਸ਼ੋਗੁਨੇਟ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਖਾਤਮਾ।
* 23 ਜੂਨ &ndash; ਕਟਿਸਟੋਫ਼ਰ ਲਾਥਮ ਸ਼ੋਲਜ਼ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਟਾਈਪ ਰਾਈਟਰ ਮਸ਼ੀਨ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾਈ।
* 11 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ 'ਇਨ-ਡੋਰ ਸਪੋਰਟਸ ਟਰੈਕ' ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਜਨਮ 
* 12 ਜਨਵਰੀ &ndash;ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 'ਕੋਲਕਾਤਾ' (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ) ਵਿਖੇ ਨੂੰ 'ਦੱਤ' ਗੋਤਰ ਦੇ ਕਾਇਸਥ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

**ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ**, ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਅੰਕੀ ਅਨੁਮਾਨ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਲਈ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਬਣਾਉਂਣਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਣੀ ਲਿਖਤ ਬੇਬੀਲੋਨੀਅਮ ਸਾਰਣੀ (YBC 7289),ਜਿਸ ਵਿੱਚ \sqrt{2} ਦਾ ਦਸ਼ਮਲਵ ਦਾ ਸੱਠਵਾਂ ਅੰਕ ਤੱਕ ਦਾ ਅੰਕੀ ਅਨੁਮਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਰਗ ਦੀ ਭੁਜਾ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਕਰਣ \sqrt{2} ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਗਣਿਤ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। \sqrt{2} ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਗਣਿਤ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੀ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕੇ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਕੰਪਿਉਟਰ ਦੇ ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ 21ਵੀਂਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁੱਲ ਪਰ ਸਹੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਨ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ।
## ਵਿਸ਼ੇਸ਼
*ਮੌਸਮ ਦਾ ਪੂਰਬ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਡਵਾਸ ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਜਰੂਰਰਤ ਹੈ।
*ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਹੀ ਅਨੁਮਾਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
*ਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
*ਦੁਜੀਆਂ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਟਾਕ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
*ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਟਿਕਟ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਜਹਾਜ ਅਤੇ ਅਮਲੇ ਦੀ ਕੰਮ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਦਾ ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। 
## ਇਤਿਹਾਸ
ਬਹੁਤ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸਣ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿਉਟਰ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਲਿਆ ਸੀ। 2000 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੀਨੀਅਰ ਇੰਟਰਪੋਲਟੇਸ਼ਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੀਤੇ ਦੇ ਕਈ ਮਹਾਨ ਗਣਿਤਕਾਰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹੇ। ਹੱਥ ਨਾਲ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਣੀਆਂ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸੂਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਣੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਮਲਵ ਦੇ 16 ਅੰਕਾਂ ਤੱਕ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਵੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਲੱਭਤ ਹਨ ਜੋ 1940 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਕੰਪਿਉਟਰ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਅੰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਨ ਸਹੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਢੰਗ
ਦੋ ਘੰਟਿਆ ਦੀ ਦੌੜ 'ਚ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਂ ਤੇ ਕਾਰ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਮਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਸਰਣੀ ਬਣਾਈ ਗਈ।

ਕਾਰ ਦੀ ਗਤੀ 0:00 ਤੋਂ to 0:40 ਤੱਕ ਅਤੇ 0:40 ਤੋਂ 1:20 ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ 1:20 ਤੋਂ 2:00 ਤੱਕ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ 40 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਦੂਰੀ (2/3ਘੰਟੇ&times;140ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ)=93.3ਕਿਲੋਮੀਟਰ।
ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਕੁੱਲ ਦੂਰੀ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਹੈ 93.3ਕਿਲੋਮੀਟਰ + 100ਕਿਲੋਮੀਟਰ + 120ਕਿਲੋਮੀਟਰ = 313.3ਕਿਲੋਮੀਟਰ।

**Ill-ਸ਼ਰਤ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ**: ਕੋਈ ਫਲਣ ਲਓ *f*(*x*) = 1/(*x*&minus;1). ਇਹ ਦੇਖੋ ਕਿ *f*(1.1) = 10 ਅਤੇ *f*(1.001) = 1000: *x* ਵਿੱਚ 0.1 ਤੋਂ ਘੱਟ ਅੰਤਰ ਫਲਨ *f*(*x*) ਦਾ ਮੁੱਲ 1000 ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

**ਸਹੀ ਸ਼ਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ**: ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਫਲਨ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ *f*(*x*) = 1/(*x*&minus;1), *x* = 10 ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਹ ਸਹੀ ਸਰਤਾਂ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ *f*(10) = 1/9 ≈ 0.111 ਅਤੇ *f*(11) = 0.1: *x* ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਬਦਲਾ ਫਲਨ *f*(*x*) ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਥੋੜਾ ਬਦਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਪੈਰੀਓਡੋਂਟਾਇਸਿਸ

**ਪੈਰੀਓਡੋਂਟਾਇਸਿਸ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Periodontitis) ਜਾਂ **ਪਾਇਰੀਆ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Pyorrhea) ਇੱਕ ਵਿੱਲਖਣ ਅਤੇ ਅਲਗ ਪਹਿਚਾਣ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਪੈਰੀਓਡੋਂਟਲ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਜੋ ਕਿ ਸਹਿਵਰਤੀ ਸੋਜਿਸ਼ ਬਿਨਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਪੈਰੀਓਡੋਂਟਲ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਰਗੀਕਰਣ ਲਈ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 
ਗੌਤਲੇਈਬ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਐਲਵੀਓਲਰ ਹੱਡੀ ਦੀ ਹਲਕੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪੈਰੀਓਡੋਂਟਾਇਸਿਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਗ ਦੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ-
ਇਹ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧ ਪੈਰੀਓਡੋਂਟਲ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਉਸਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੈਰੀਓਡੋਂਟਮ ਦਾ ਗੈਰ ਭੜਕਾਊ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਢਿੱਲੇ ਪਏ ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਾਧਮਿਕ ਐਪੀਥੀਲੀਅਲ ਪ੍ਰਸਾਰ, ਜੇਬ ਗਠਨ ਜਾਂ ਮਾਧਮਿਕ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
## ਕਾਰਨ
ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬਲਗਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਿਪਕੂ ਅਤੇ ਬੇਰੰਗਾ ਪਲਾਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੇ ਵਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਫ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਟਾਰਟਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਜਿਸ਼ ਤੇ ਫੁਲਾਵਟ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੰਜੀਵਾਈਟਿਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖੱਡਾਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਰਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪੈਰੀਓਡੋਂਟਾਇਸਿਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਵ (ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ), ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ, ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮਧੂਮੇਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹ ਅਨੂਵੰਸ਼ਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
## ਪਛਾਣ
* ਬਦਬੂਦਾਰ ਸਾਹ
* ਲਾਲ ਜਾਂ ਫੁੱਲੇ ਮਸੂੜੇ 
* ਮਸੂੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਸਦਾ ਖੂਨ
* ਚੱਬਣ ਵੇਲੇ ਦਰਦ 
* ਠੰਡਾ ਜਾਂ ਗਰਮ ਲੱਗਣਾ 
* ਢਿੱਲੇ ਦੰਦ ਜਾਂ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਹਿਲਣਾ
* ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਲੰਬਾ ਲੱਗਣਾ 
## ਇਲਾਜ
ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਦਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ, ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਣਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ

**ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ** (ਕਾਰ ਰੇਸਿੰਗ, ਮੋਟਰ ਰੇਸਿੰਗ ਜਾਂ ਆਟੋ ਰੇਸਿੰਗ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸਮਾਂ ਸੈੱਟ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਦੌੜ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ ਸਮਾਂ ਕਢਣ ਵਾਲਾ, ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ ਸਮਾਂ ਕਢਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇਵੇਂ ਹੀ ਬਾਕੀ ਦੇ ਹੋਰ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਜਣਾ ਦੌੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡਰਾਇਵਰ ਨੂੰ ਰਟਾਇਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਆਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਊਟ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ'
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਹਾਈਪੋਡੌਂਸ਼ੀਆ

**ਹਾਈਪੋਡੌਂਸ਼ੀਆ** (ਓਲੀਗੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਧੂਰਾ ਐਨੋਡੌਂਸ਼ੀਆ) ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਸਭ ਅਕਾਲ ਜਾੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਆਮ ਗਲ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲਗ ਵੀ।

## ਕਾਰਣ
ਇਹ ਦੁਰਲਭ ਹਾਲਾਤ, ਆਮ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਰਕਣ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪੁਰਖੀ ਗੜਬੜੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਕਟੋਡਰਮਲ ਡਿਸਪਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਇਲਾਜ
ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਣੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਕਲੀ ਦੰਦ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਹੈਕਿੰਗ

**ਹੈਕਿੰਗ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਤਕਨਾਲੋਜੀ
* ਹੈਕਰ, ਤਕਨੀਕੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਹਰ
** ਹੈਕਰ ਕਲਚਰ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਤੀਵਿਧੀ
* ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈਕਰ, ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ 
** ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈਕਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ
* ਫੋਨ ਹੈਕਿੰਗ, ਫ਼ੋਨਾਂ ਤੱਕ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ
* ਰੋਮ ਹੈਕਿੰਗ, ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਗੌਲਫ਼

**ਗੌਲਫ਼** ਗੇਂਦ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲੱਬਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੌਲਫ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੇਦ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ, ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇ ਭਰੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ 110 ਤੋਂ 650 ਗਜ਼ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਖਾਂ ਦਾ ਵਿਆਸ 14.25 ਇੰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੇਂਦ ਭਾਰ 1.62 ਔਂਸ ਅਤੇ ਖੇਲ ਦਾ ਮੈਦਾਨ 6000 ਗਜ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

*ਇਹ ਇੱਕ ਮਹਿੰਗੀ ਖੇਡ ਹੈ। 
*ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੇਤੂ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਪਾਇਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਕੋਰ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਨੇਮਾਟੋਡ

**ਨੇਮਾਟੋਡ**  ਜਾਂ **ਗੋਲ ਕਿਰਮ** **ਨੇਮਾਟੋਡਾ** ਫਾਈਲਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਰੇਂਜ ਦੇ ਵਾਸੀ ਇੱਕ ਵੰਨਸਵੰਨੇ ਸਜੀਵ ਫਾਈਲਮ ਹਨ। ਨੇਮਾਟੋਡ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਛਾਨਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ 25,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।,ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪਰਪੋਸ਼ੀ ਹਨ। ਨੇਮਾਟੋਡ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 1 ਲੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਗਬੀ ਫੁੱਟਬਾਲ

**ਰਗਬੀ ਫੁੱਟਬਾਲ**, ਰਗਬੀ, ਵਾਰਵਿਕਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਰਗਬੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਫੁਟਬਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਰੂਪ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਖੇਲ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਰਗਬੀ ਲੀਗ ਜਾਂ ਰਗਬੀ ਯੂਨੀਅਨ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਟੀਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਬਾਲ ਨੂੰ ਸਕੋਰ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨਾ। ਐਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਰੂਪ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਗਿਓਰਗ ਫ਼ਰੀਡਰਿਚ ਹੈਂਡਲ

**ਗਿਓਰਗ ਫ਼ਰੀਡਰਿਚ ਹੈਂਡਲ** (;; 23 ਫਰਵਰੀ 1685 (O.S.) [(N.S.) 5 ਮਾਰਚ] – 14 ਅਪਰੈਲ 1759) ਇੱਕ ਜਰਮਨ-ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬ੍ਰੋਕ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜਿਆਕੋਮੋ ਪੂਛੀਨੀ

**ਜਿਆਕੋਮੋ ਅੰਤੋਨੀਓ ਡੋਮੇਨੀਕੋ ਮਿਸ਼ੇਲ ਸੈਕੰਡੋ ਮਾਰੀਆ ਪੂਛੀਨੀ** (; 22 ਦਸੰਬਰ 1858 29 ਨਵੰਬਰ 1924)
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇਤਾਲਵੀ ਓਪੇਰਾ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਓਪੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਓਪੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਆਰੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਰਡੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਤਾਲਵੀ 
ਉਪੇਰਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਲੋਕ
ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਡੈਮ

**ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ** ਡੈਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਜੌਰ ਕਸਬੇ ਵਿਖੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਰਤ ਪਾ ਕੇ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਗਰ ਦਰਿਆ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਨ੍ਹ 2008 ਤੋਂ 2012 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਮਿਆਨ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ।
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ 

Flock of Cormorants, Kaushalaya dam, Haryana, India.JPG|ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਡੈਮ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼(ਦਸੰਬਰ 2015)
Migratory birds at Kaushalya dam, near Pinjor, Haryana, India.JPG|
Migratory birds at Kaushalya dam, Pinjor, Haryana, India.JPG|
Migratory birds at Kaushalya dam, near Pinjor, Haryana, India.jpg|
Water of Kaushlya Dam attracts local and migratory birds.JPG|(ਜੂਨ2015)

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
http://wikimapia.org/19774582/Kaushalya-Dam

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੈਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਡੈਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2012 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਡੈਮ
ਨਿਰਮਲਾ ਜੋਸ਼ੀ

**ਨਿਰਮਲਾ ਜੋਸ਼ੀ**, (ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ **ਸਿਸਟਰ ਨਿਰਮਲਾ **(23 ਜੁਲਾਈ 1934 – 23 ਜੂਨ 2015) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਸਟਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਦਰ ਟੇਰੇਸਾ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਪਰਾਂਤ ਸੰਨ 1997 ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ ਆਫ ਚੈਰਿਟੀ ਦੇ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਉਹ ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂ-ਬਾਹਮਣ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ ਸਨ।

ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਉਹ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬਣੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਰ ਟੇਰੇਸਾ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ।

ਸਿਸਟਰ ਨਿਰਮਲਾ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵਕਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਲਈ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਮੰਡਲੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਿਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਪਨਾਮਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

1976 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ ਆਫ ਚੈਰਿਟੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1997 ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ ਰਹੀ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

ਸੰਨ 2009 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਸਟਰ ਨਿਰਮਲਾ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 25 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਔਰਤ ਸਿਸਟਰ ਮੈਰੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਨੇ ਉਸ ਵਾਲਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।

23 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਨਿਧਨ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਨਿਰਮਲਾ ਜੋਸ਼ੀ, ਨੀ ਕੁਸੁਮ, ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1934 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ (ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਦੇ ਰਾਂਚੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਸ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ 1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਿੰਦੂ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਊਂਟ ਕਾਰਮਲ, ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਚੈਰਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਨਾਮਾ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ, ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਚੈਰਿਟੀ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1997 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ (26 ਜਨਵਰੀ) 2009 ਨੂੰ ਸਿਸਟਰ ਜੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 25 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਮੈਰੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਪੀਅਰਿਕ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਸੀ।

### ਮੌਤ 
ਜੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ 23 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਸਮੇਤ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੋਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
1734

**1734** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
*24 ਜੂਨ&ndash;ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।

## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ

** ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ** ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਬਨਾਵਟੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਭਾਗ ਦੇ ਵੱਖ ਕਰਨ, ਪਛਾਣ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਹੈ। ਗੁਣਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਮੂਨਾ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਣਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਅਕਸਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਢੰਗ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਉਪਕਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਸੀਕਲ ਢੰਗ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੈਸੀਪਟੇਸ਼ਨ,ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰੰਗ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਪਿਘਲਾਉ ਦਰਜਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅੰਗਾ ਨੂੰ ਵਰਖਾਪਣ, ਕੱਢਣ, ਅਤੇ ਕਸ਼ੀਦਣੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਢੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਢੰਗ ਨੂੰ ਭਾਰ ਜਾਂ ਆਇਤਨ ਮਾਪ ਕੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਪਕਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਰੌਸ਼ਣੀ ਨੂੰ ਸੋਖਣਾ, ਜਗਮਗ ਜਾਂ ਚਾਲਣ ਜਿਹੇ ਭੌਤਿਕ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਣਕੇ ਇਸ ਢੰਗ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਭਾਂਖਰ

thumb|ਪਰਮਹੰਸ ਗਿਰ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਭਾਂਖਰ
**ਭਾਂਖਰ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਭਾਂਖਰ ਪਿੰਡ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੀੜ ਮਜਾਲ

**ਬੀੜ ਮਝਾਲ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਬੀੜ ਮਝਾਲ ਪਿੰਡ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਮਰਾਲੀ

**ਅਮਰਾਲੀ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮੋਰਿੰਡਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ

**ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ** ਇੱਕ ਗਣਿਤਕ ਸਮੀਕਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਕੁਝ ਫਲਨਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਫਲਨ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ ਦੋਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ ਕਿਉਂਕੇ ਇਹ ਸਬੰਧ ਖ਼ਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਧਾਰਨ ਹਨ। ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਆਦਾ ਸਬੰਧ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ ਜਾਂ ਹੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ ਸਾਦੀ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ ਵੀ ਸੋਖੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀ ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਹੱਲ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਹੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸੂਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਗਣਨਾ ਕਰਕੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹੱਲ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਗੁਣਾਤਮਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਕੀ ਢੰਗ ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਲੱਭਤ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਨਿਊਟਨ ਅਤੇ ਲਾਇਬਨਿਜ਼ ਦੇ 1671 ਵਾਲੇ Methodus fluxionum et Serierum Infinitarum'' ਦੇ ਚੈਪਟਰ 2 ਦੁਆਰਾ ਕੈਲਕੂਲਸ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਨਿਊਟਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ ਹੈ: ਦੋ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ \dot{x},\dot{y} ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਣਡਿਫਰੈਂਸ਼ੀਏਟ ਮਾਤਰਾ x; ਜਿਸ ਵਿੱਚ \dot{x},\dot{y},x ਅਤੇ y ਹਨ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਵਾਲੀ
ਉਦਾਹਰਣ::
*:\dot{y}\dot{y}=\dot{x}\dot{y}+\dot{x}\dot{x}xx,
*:\dot{y}ax-\dot{x}xy-aa\dot{x}=0, ਅਤੇ
*:2\dot{x}-\dot{z}+\dot{y}x=0, ਕਰਮਵਾਰ.

ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਮੀਕਰਨਾ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ।

:1695 ਵਿੱਚ ਜੈਕਬ ਬਰਨਾਉਲੀ ਨੇ ਬਰਨਾਉਲੀ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ ਹੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਮੀਕਰਨ ਆਮ ਹੈ।

: y'+ P(x)y = Q(x)y^n\,

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੱਲ ਲੱਭਿਆ। 
:ਸੰਗੀਤ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਦਾ ਕੰਪਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਪਰਖਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਅਨ ਲੲ ਰਾਉਡ ਡੀ'ਅਲੇਮਬਰਟ, ਲਿਉਨਾਰਡ ਉਏਲਰ, ਡੇਨੀਅਲ ਬਰਨਾਉਲੀ ਅਤੇ ਜੋਸਫ਼ ਲਾਓਸ ਲੈਂਗਰੇਂਜ਼ 1750 ਵਿੱਚ ਉਏਲਰ-ਲੈਂਗਰੇਂਜ਼ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਬਿੰਦੁ ਤੋਂ ਭਾਰਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਸਥਿਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਚਾਪ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਡਿਗਣਾ ਦੀ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ ਹੈ ਜੋ ਮੁਢਲੇ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਸ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ 1755 ਵਿੱਚ ਲੈਂਗਰੇਂਜ਼ ਨੇ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਏਲਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਤੇ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੈਂਗਰੇਂਜ਼ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਆਗਾਜ ਹੋਇਆ।
## ਉਦਾਹਰਣ
;;ਮੰਨ ਲਉ *u*, *x* ਦਾ ਫਲਨ ਹੈ ਅਤੇ *c* ਅਤੇ *ω* ਦੋ ਸਥਿਰ ਅੰਕ ਹਨ।

* ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਥਿਰ ਗੁਣਾਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੀਕਰਨ ਹੈ।

::  \frac{du}{dx} = cu+x^2. 

* ਇਕਸਾਰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਰੇਖੀ ਸਧਾਰਨ ਸਮੀਕਰਨ:

:  \frac{d^2u}{dx^2} - x\frac{du}{dx} + u = 0. 

* ਇਕਸਾਰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਰੇਖੀ ਸਥਿਰ ਗੁਣਾਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸਧਾਰਨ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਨਰ:

::  \frac{d^2u}{dx^2} + \omega^2u = 0. 

* ਅਣ-ਇਕਸਾਰ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ:

::  \frac{du}{dx} = u^2 + 4. 

*ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗੈਰ-ਲੀਨੀਅਰ ਸਧਾਰਨ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ ਜੋ ਪੈਂਡੂਲਮ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ *L* ਹੈ।

::  L\frac{d^2u}{dx^2} + g\sin u = 0. 

;;ਮੰਨ ਲਉ *u* ਦੋ ਚੱਲ *x* ਅਤੇ *t* ਜਾਂ *x* ਅਤੇ *y* ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।

*ਇਕਸਾਰ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਰੇਖੀ ਪਾਰਸ਼ਿਅਲ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ:

::  \frac{\partial u}{\partial t} + t\frac{\partial u}{\partial x} = 0. 

*ਇਕਸਾਰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਰੇਖੀ ਸਥਿਰ ਗੁਣਾਕਾਂ ਵਾਲੀ ਪਾਰਸ਼ਿਅਲ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ ਲੈਪਲੇਟਾ ਸਮੀਕਰਨ

::  \frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} = 0. 

* ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਨਾਨ-ਰੇਖੀ ਪਾਰਸ਼ਿਅਲ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ:

::  \frac{\partial u}{\partial t} = 6u\frac{\partial u}{\partial x} - \frac{\partial^3 u}{\partial x^3}. 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਬਮਨਾਰਾ

**ਬਮਨਾਰਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮੋਰਿੰਡਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
http://www.esopb.gov.in/WriteReadData/VD/BlockReports/VDBlock_Population1081.Pdf

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੂਰਮਾਜਰਾ

**ਬੂਰਮਾਜਰਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੋਰਿੰਡਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੋਰਿੰਡਾ-ਰੂਪਨਗਰ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 500 ਦੇ ਕਰੀਬ ਘਰ ਤੇ ਆਬਾਦੀ 2500 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ । ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਮੀਨ ਦਾ ਰਕਬਾ 1000 ਏਕੜ ਤੋੰ ਵੱਧ ਹੈ । ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 2 ਗੁਰੂ ਘਰ ਹਨ । 1 ਪ੍ਰਾਇਵੇਟ ਤੇ 1 ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ । 1 ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ , 2 ਵੱਡੇ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਹਨ।  ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਿਮੀਦਾਰਾਂ ਦਾ ਗੋਤ ਕੰਗ ਹੈ ।

ਪਿੰਡ ਬੂਰ ਮਾਜਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ 1704 ਈ. ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ । ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਥੇਹ ਤੇ ਇੱਕ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ( ਜੋ ਹੁਣ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਗੁ. ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ), ਜਿੱਥੇ ਆ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਰੁਕੇ ਤੇ ਜਲ ਛਕਿਆ , ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ । ਉਸ ਤੋੰ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਸ੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਚਾਲੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ । ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦੇ , ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਤੇ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਿੰਘ ਸਨ । ਕੁਝ ਸਿੰਘ ਪਿੱਛੇ ਰਾਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਖਮੀਂ ਸਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2 ਸਿੰਘ ( ਬਾਬਾ ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਜੀ , ਬਾਬਾ ਕੋਹਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ) ਸਹੀਦੀ ਪਾ ਗਏ । ਉਹਨਾ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਪਿੰਡ ਬੂਰ ਮਾਜਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਇਆ , ਸਹੀਦੀ ਅਸਥਾਨ ਵੀ ਪਿੰਡ ਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ । 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚਿਤਾਮਲਾ

**ਚਿਤਾਮਲਾ ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਰਿੰਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਸ਼ੂਬਰਟ

(1875), (ਸ਼ੂਬਰਟ ਦੇ ਆਪਣੇ 1825 ਵਾਲੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਤੋਂ)
]]
**ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਪੀਟਰ ਸ਼ੂਬਰਟ** (; 31 ਜਨਵਰੀ 179719 ਨਵੰਬਰ 1828) ਇੱਕ ਆਸਟਰੀਆਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਸ਼ੂਬਰਟ ਦੀ 31 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਉਟਪੁੱਟ ਸੌ ਛੇ ਸੈਕੂਲਰ ਵੋਕਲ ਕੰਮ, ਸੱਤ ਮੁਕੰਮਲ ਸਿੰਫ਼ਨੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗੀਤ, ਓਪੇਰੇ, ਇਤਫਾਕੀਆ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਧਰ ਤੇ ਚੈੰਬਰ ਅਤੇ ਪਿਆਨੋ ਸੰਗੀਤ। ਜਦ ਉਹ ਜਿੰਦਾ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਦਾਇਰੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੀਆਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਫ਼ਰਦੀਨੰਦ ਮਾਜੇਲਨ

**ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਮਾਜੇਲਨ** (    ਜਾਂ  ;  4 ਫਰਵਰੀ 1480 – 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1521) ਇੱਕ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਖੋਜੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ ਪੂਰਬੀ ਇੰਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ 1519 ਦੀ ਸਪੈਨੀ  ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। .
ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਜੇਲਨ 1521 ਵਿੱਚ ਲਾਪੁਲਾਪੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਪੰਗਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਕਟਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਦੇ ਸਦਕਾ ਲਾਪੁਲਾਪੁ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਇੱਕ ਫਿਲੀਪੀਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਜੇਲਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੁਆਨ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨ ਐਲਕਾਨੋ ਨੇ ਸਪੇਨੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੰਭਾਲ ਲਈ , ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਦੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬਚੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ 1522 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ  

4 ਫਰਵਰੀ 1480 ਨੂੰ ਨਾਬਾਲਗ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕੁਲੀਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਾਜੇਲਨ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਤਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਮਲਾਹ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਿੰਗ ਮੈਨੁਅਲ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਕੇ ਮਲੂਕੂ ਟਾਪੂਆਂ ("ਸਪਾਈਸ ਆਈਲੈਂਡਜ਼") ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਮਾਜੇਲਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਪਰਾਧਿਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਜੇਲਨ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਚਾਰਲਸ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਉਸੇ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਗੱਦਾਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਪਰਤਿਆ।   ਸੇਵਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਦੋ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।  ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਲਈ, 1518 ਵਿੱਚ, ਮਾਜੇਲਨ ਨੂੰ ਸਪੈਨੀ ਬੇੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਐਡਮਿਰਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ - ਮੋਲੂਕਾ ਦਾ ਪੰਜ-ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲ਼ਾ ਆਰਮਾਡਾ। ਉਸਨੂੰ ਸੈਂਟੀਆਗੋ  ਆਰਡਰ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਪੇਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਫੌਜੀ ਰੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 

ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲ਼ੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੈਸ ਹੋਕੇ ਉਸਨੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਪੈਟਾਗੋਨੀਆ ਤੱਕ ਆਰਮਾਡਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਤੂਫਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਗਾਵਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮਾਜੇਲਨ ਸਟ੍ਰੇਟ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਹੁਣ ਨਾਮ ਹੈ) ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਮਾਰ ਡੇਲ ਸੁਰ ਵਿੱਚ  ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਾਜੇਲਨ ਨੇ *ਮਾਰ ਪੈਸੀਫਿਕੋ* (ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ) ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।  ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਗੁਆਮ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਫਿਲੀਪੀਨ ਟਾਪੂਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਮਾਜੇਲਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 1521 ਵਿਚ ਮੈਕਟਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਪਤਾਨ ਜੁਆਨ ਸੇਬੇਸਟਿਅਨ ਐਲਕਾਨੋ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ, ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਸ ਟਾਪੂਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਸਪੇਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਦੋ ਜਹਾਜ਼ ਵੰਡੇ ਗਏ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਪਾਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਕੇ ਨਿਊ ਸਪੇਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ, ਐਲਕਾਨੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਰਾਹੀਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਤੱਟ ਉੱਤੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਵਾਲ਼ੀ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ, ਮਾਜੇਲਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ (1505 ਤੋਂ 1511-1512 ਤੱਕ) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮਾਲੇ ਦੀਪ ਸਮੂਹ  ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਪਰ ਹੁਣ ਪੱਛਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਾਜੇਲਨ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਨਿੱਜੀ ਚੱਕਰ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।  
## ਹਵਾਲੇ
ਜੂਜੈਪੇ ਵੇਅਰਦੀ

**ਜੂਜੈਪੇ ਫਾਰਚੂਨੀਨੋ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵੇਅਰਦੀ** (; 9 ਜਾਂ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1813 – 27 ਜਨਵਰੀ 1901) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਓਪੇਰਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਅਰਦੀ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਵੈਗਨਰ ਓਪੇਰਾ ਦੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਸਨ ਭਾਵੇਂ 
ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ ਸਨ। ਵੇਅਰਦੀ ਜਦ ਇੱਕ ਜੁਆਨ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਓਪੇਰਾ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਗਾਏਟਾਨੋ ਡੇਨੀਜੇਟੀ ਅਤੇ ਵਿਨਚੈਸੋ ਬੇਲੀਨੀ ਸਨ ਜੋ ਬੇਲ ਕੈਇੰਟੋ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਪੋਜ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਓਪੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਧੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਲਈ ਲਿਖਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਸਕਣ, ਚਾਹੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਾਉਣ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਮੁਆਫਕ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੀ ਲੰਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ ਵੇਅਰਦੀ ਨੇ ਓਪੇਰੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਪਵੇ ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਮੇ ਨੂੰ ਸਭ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ