open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪਾਮੇਲਾ ਮਲਹੋਤਰਾ

**ਪਾਮੇਲਾ ਗੇਲ ਮਲਹੋਤਰਾ** ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਸੈਂਕਚੂਰੀ ਮਾਲਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਐਸ.ਈ.ਆਈ. ਸੈਂਕਚੂਰੀ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪਾਮੇਲਾ ਗੇਲ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1952 ਵਿਚ ਰੈਡ ਬੈਂਕ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ  ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਆਲ-ਨਾਈਟ ਕੈਫੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਹਵਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹਨੀਮੂਨ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਕ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੰਗਲਾਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਗਿਰਵੀਨਾਮੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ 'ਤੇ ਰਹਿੰਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ  ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਹਵਾਈ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਬਚਾਏ ਜਾ ਸਕੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਾਈ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜੋੜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 12 ਏਕੜ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਐਸ.ਏ.ਆਈ. (ਸੇਵ ਐਨੀਮਲਜ਼ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ) ਸੈਂਕਚੂਰੀ ਟਰੱਸਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦੱਖਣ ਆ ਗਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੈਂਕਚੂਰੀ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਜ਼, ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਥੀ, ਹਾਇਨਾ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ, ਚੀਤੇ, ਸਾਂਭਰ ਅਤੇ ਦੈਂਤ ਮਲਾਬਾਰ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

2017 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਰੇਕ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ ਅਤੇ 100,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤ੍ਰਿਵੇਨੀ ਆਚਾਰੀਆ

ਤ੍ਰਿਵੇਨੀ ਆਚਾਰੀਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ **, ਜੋ ਕਿ ਸੈਕਸ-ਟ੍ਰੈਫਿਕਿੰਗ ਰੋਕੂ ਸਮੂਹ "ਬਚਾਓ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ**" ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ, ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਤ੍ਰਿਵੇਨੀ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ 2005 ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ।  ਸੰਗਠਨ "ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਲਈ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ, ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਵੇਚਣਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ",  ਅਤੇ 1993 ਤੋਂ" ਵੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਛਾਪੇ " ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ।  ਸੰਸਥਾ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 300 ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ, ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਅਤੇ ਐਚਆਈਵੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ|  ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਛਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਸੈਕਸ ਤਸਕਰਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਕੈਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਨ ਤੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਧਮਕੀਆਂ  ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ| 

ਬਚਾਅ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 2008 ਵਿੱਚ, ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਉਦਮੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਸਟ੍ਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।  ਤਾਈਵਾਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਾ ਯਿੰਗ-ਜੀਉ ਵਲੋਂ  ਤਾਇਵਾਨ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਡੇਮੋਕ੍ਰੇਸੀ  ਦੁਆਰਾ ਅਚਾਰੀਆ ਨੂੰ  ਏਸ਼ੀਆ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ $ 100,000 ਦਿੱਤੀ ਗਈ;  2011 ਵਿਚ, ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਦਿ ਟ੍ਰੇਨ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਿਵਲ ਹੌਂਸਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਸਦਾ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ" ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ|  ਉਸਨੇ ਮੈਕਸੀਕਨ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਲੀਡੀਆ ਕੈਚੋ ਰੀਬੇਰੋ ਨਾਲ ਇਨਾਮ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ, "ਸੈਕਸ ਤਸਕਰੀ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ" ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ|  2013 ਵਿੱਚ, ਬਚਾਊ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ 2013 ਦਾ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਆਨਰ ਵਰਲਡ ਆਫ ਚਿਲਡਰਨ ਅਵਾਰਡ ਬਣ ਗਈ|  ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ 75,000 ਡਾਲਰ ਦੀ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ| 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੋਹਾਨਾ ਸਿੰਘ ਜੀਤਰਵਾਲ

**ਮੋਹਾਨਾ ਸਿੰਘ ਜੀਤਰਵਾਲ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦੋ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭਾਵਨਾ ਕੰਠ ਅਤੇ ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨੋਂ ਮਹਿਲਾ ਪਾਇਲਟਾਂ ਨੂੰ ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਸਕੁਐਡਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਪਾਰੀਕਰ ਵੱਲੋਂ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੰਡੀਆ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾਕੂ ਧਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

## ਜੀਵਨੀ 
[left|thumb| 2020 ਵਿੱਚ [ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਨਾਰੀ ਦਿਹਾੜਾ|ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ।]]
ਮੋਹਾਨਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਕੂਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੀ.ਟੈਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਐਂਡ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇਨ ਗਲੋਬਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਇਮਰਜਿੰਗ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਮੰਜੂ ਸਿੰਘ ਇਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਹੈ।  ਵੱਡੇ ਹੁੰਦਿਆ, ਸਿੰਘ ਰੋਲਰ ਸਕੇਟਿੰਗ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ।

9 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ   ਦੁਆਰਾ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟ ਬਣੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਹਾਕ ਐਮਕੇ.132 ਐਡਵਾਂਸ ਜੈੱਟ ਟ੍ਰੇਨਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਹਾਕ ਐਮਕੇ.132 ਤੇ ਏਅਰ-ਟੂ-ਏਅਰ ਅਤੇ ਏਅਰ-ਟੂ-ਗਰਾਉਂਡ ਲੜਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ 380 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਉਡਾਣ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
 
## ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ 
* ਮਹਿਲਾ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟ . ਡਿਸਕਵਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ

ਕੌਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ.) ਕੈਂਪਸ ਹੈ।  ਜਿੱਥੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਪਿੱਛੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। **ਕਨ੍ਹਈਆ ਕੁਮਾਰ** ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਫ਼), ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੀਪੀਆਈ) ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿੰਗ ਦਾ ਆਗੂ 2015 ਵਿੱਚ ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
।
ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ (ਕਬੱਡੀ)

{{Infobox sportsperson|name=ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ|league=ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ|weight=|spouse=|life_partner=|other_interests=|website=|country=ਭਾਰਤ|sport=ਕਬੱਡੀ|event=|league_type=ਕਬੱਡੀ|agent=|club=ਜੈਪੁਰ ਪਿੰਕ ਪੈਂਥਰਸ (2014-2018)  ਤਾਮਿਲ ਥਲਾਈਵਾਸ (2018-ਮੌਜੂਦਾ)|team=ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ|turnedpro=|coach=ਕਾਸੀਨਾਥ ਬਾਸਕਰਨ  ਬਲਵਾਨ ਸਿੰਘ|retired=|worlds=|regionals=|nationals=|highestranking=|height=|employer=|image=File:The President, Shri Ram Nath Kovind presenting the Arjuna Award, 2017 to Shri Jasvir Singh for Kabaddi, in a glittering ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on August 29, 2017.jpg|nationality=ਭਾਰਤੀ|image_size=|caption=ਜਸਵੀਰ  ਸਿੰਘ (ਖੱਬੇ )|headercolor=|native_name=|native_name_lang=ਹਿੰਦੀ|birth_name=|fullname=|nickname=ਨਵਾਬ|ethnicity=|years_active=2007-ਮੌਜੂਦਾ|citizenship=ਭਾਰਤੀ|birth_date=|birth_place=ਪਾਣੀਪਤ, ਹਰਿਆਣਾ,ਭਾਰਤ|death_date=|death_place=|residence=|education=|alma_mater=|occupation=ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ|medaltemplates={{ਮੈਡਲਕੌਂਟਰੀ | {ND IND}
[{ਮੈਡਲ ਮੁਕਾਬਲਾ | ਕਬੱਡੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ}}

[{ਮੈਡਲ ਮੁਕਾਬਲਾ  ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ
}}**ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਅਤੇ 2016 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।   ਉਹ ਪਾਣੀਪਤ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨਿਗਮ (ਓ.ਐੱਨ.ਜੀ.ਸੀ.) ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਉਹ ਫਾਇਰ ਸੇਫਟੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਬੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984 ਨੂੰ ਪਾਣੀਪਤ, ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ 
ਉਹ ਸੀਜ਼ਨ 5 ਵਿਚ ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਵਿਚ ਜੈਪੁਰ ਪਿੰਕ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਿਆ   ਸੀਜ਼ਨ 6 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਥਲਾਈਵਾਸ ਲਈ ਖੇਡਿਆ|

## ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2016 ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਕਬੱਡੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ 2017 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਇਤੀ ਤਿਆਗੀ

**ਇਤੀ ਤਿਆਗੀ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਰਾਫਟ ਵਿਲੈਜ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦਾ  ਦਸਤਕਾਰੀ ਖਰੀਦਦਾਰ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ  2018 ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਇਤੀ ਤਿਆਗੀ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫੈਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿਖੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਬਾਰੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕੇ.ਐਲ.ਸੀ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਤਿਆਗੀ ਧਾਤਾਂ, ਲੱਕੜ, ਕੱਚ ਅਤੇ ਕਢਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ ਅਤੇ ਟਿਕਾਉ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। 2017 ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਸੀਮਿੰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਜੋ 'ਟੂ ਕਰਾਫਟ ਬੇਟਨ ਲਗਜ਼ਰੀ' ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰਾਫਟ ਬੇਟਨ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਗੈਲਰੀ ਲਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ 2020 ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। 2019 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਲੂਯਿਸ ਕੁਇੰਜ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਸੀਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਣੀ ਇਕ ਟੇਬਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।  ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਂਡੂ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਆ ਕ੍ਰਾਫਟ ਵੀਕ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰਾਫਟ ਡੇ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰਾਫਟ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਸਾਲ 2024 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ 60 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2018–2019 ਵਿੱਚ ਕਰਾਫਟ ਵਿਲੇਜ ਦਾ ਮਾਲੀਆ 26,700,000 ਰਿਹਾ। ਕਰਾਫਟ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਤਿਆਗੀ ਨੇ  ਬਾਲਾਕਟੀ ਫਿਰੋਜ਼ਾਬਾਦ, ਕੱਛ, ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਦੇ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਕੋਵੀਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਤਿਆਗੀ ਨੇ ਸਿਹਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਸੀਮੈਂਟ ਫੈਬਰਿਕ ਪਰਸਨਲ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਿਵ ਉਪਕਰਣ (ਪੀ.ਪੀ.ਈ.) ਸੂਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਜੋ 50% ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ 50% ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਸੂਟ 100% ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਡੀਆ ਕ੍ਰਾਫਟ ਵੀਕ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸੰਸਕਰਣ 2020 ਵਿਚ ਓਨਲਾਈਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।

2021 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਕਰਾਫਟ ਹਫ਼ਤਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ  ਬੀਕਾਨੇਰ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਪਰਤਿਆ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ 
ਤਿਆਗੀ ਨੇ ਸਮੂਹ ਪਾਲਤੂ ਪੇਰੈਂਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪਾਲਤੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਭਲਾਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਵਿੱਚ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਨੇ ਤਿਆਗੀ ਨੂੰ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।  ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ "ਮੈਂ ਹਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਅਤੇ ਅੜੀਅਲ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਤੋੜਨ"।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2018 ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ
ਲਤੀਕਾ ਸਰਨ

**ਲਤੀਕਾ ਸਰਨ**, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪੁਲਿਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਚੇਨਈ ਵਿਚ 36 ਵੇਂ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਨਗਰ ਪੁਲਿਸ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਧੀਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ-ਪੁਲਿਸ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ (ਏ.ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ.) ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸਰਨ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਮਾਰਚ 1952 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਇਦੂਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਐਨ.ਐਸ. ਧਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਜੇਮਜ਼ ਫਿਨਲੇ ਐਂਡ ਕੋ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲਾ ਬਾਗ਼ਬਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਟਾਟਾ ਟੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਜਯਲਕਸ਼ਮੀ ਧਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1976 ਵਿਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਇੰਡੀਅਨ ਪੁਲਿਸ ਸਰਵਿਸ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਥਾਈਲਗਾਵਤੀ ਸੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਸਰਨ ਦੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਏ.ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਸਮੇਤ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਪੁਲਿਸ ਅਕੈਡਮੀ; ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ, ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰੋਕੂ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ਡੀ.ਵੀ.ਏ.ਸੀ.) ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਹ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 2006 ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟਰ ਚੇਨਈ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣੀ।

8 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਲਈ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ (ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ.) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮਹਿਲਾ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਬਣੀ। ਸਰਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿਚ, ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਰਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੂਚੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਕਰੇਗੀ। ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ, "ਉਚਿਤ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ," ਫਿਰ ਸਰਨ ਨੂੰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 27 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਰਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਵਿਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 
ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੈਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਕ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ  ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਫ੍ਰੀ ਨੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਬਦਲਣਾ, ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਸਾਮਰਿਅਨ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪਰਚੇ ਵੰਡੇ  ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਚੇਨਈ ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
* ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਭਾਵਨਾ ਕੰਥ

[thumb| (ਐਲ-ਆਰ) [ਮੋਹਾਨਾ ਸਿੰਘ ਜੀਤਰਵਾਲ|ਮੋਹਾਨਾ ਸਿੰਘ, ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਅਤੇ ਭਵਾਨਾ ਕੰਠ]]
**ਭਾਵਨਾ ਕੰਥ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੋਹਾਨਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਸਕੁਐਡਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਪਾਰੀਕਰ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੰਡੀਆ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾਕੂ ਧਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਮਈ 2019 ਵਿਚ, ਉਹ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟ ਬਣੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕੰਠ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਦਰਭੰਗ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇਜ ਨਾਰਾਇਣ ਕੰਥ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਰਾਧਾ ਕੰਥ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕੰਥ ਖੋ ਖੋ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਕੰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜਾਈ ਬਾਰੌਣੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਦੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।  ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਬੀਐਮਐਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਬੰਗਲੁਰੂ ਤੋਂ ਮੈਡੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਈ.ਟੀ. ਵਿਸ਼ਾਲ ਟਾਟਾ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਈ।

## ਕਰੀਅਰ 
[left|thumb| 2020 ਵਿੱਚ [ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਨਾਰੀ ਦਿਹਾੜਾ|ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ।]]
ਕੰਥ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦਾ ਕਾਮਨ ਐਡਮਿਸ਼ਨ ਟੈਸਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਸਟੇਜ 1 ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਲੜਾਕੂ ਧਾਰਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ।

ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ, ਕੰਥ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਹਕੀਮਪੇਟ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕਿਰਨ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਜੈੱਟ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ 'ਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਪੜਾਅ-2 ਸਿਖਲਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਡੁੰਡੀਗਲ ਦੀ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਕੰਬਾਈਡ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪਰੇਡ ਸਪਰਿੰਗ ਟਰਮ ਵਿੱਚ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਕੰਥ ਨੇ ਹਾਕ ਦੇ ਉੱਨਤ ਜੈੱਟ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ MIG 21 ਬਾਈਸਨ ਸਕੁਐਡਰਨ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਫਲਾਇੰਗ ਅਫਸਰ ਭਾਵਨਾ ਕੰਥ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ ਮਿਗ-21 'ਬਾਈਸਨ' ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਉਡਾਣ ਭਰੀ। ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 14:00 ਵਜੇ ਅੰਬਾਲਾ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮਿਗ-21 ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਉਡਾਣ ਭਰੀ।
ਕੰਥ ਨੇ ਕੁਝ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

9 ਮਾਰਚ, 2020 ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਨੰਬਰ 3 ਸਕੁਐਡਰਨ *ਕੋਬਰਾਸ* ਵਿਖੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਲੀਮ ਖ਼ਾਨ ਗਿੱਮੀ

**ਸਲੀਮ ਖ਼ਾਨ ਗਿੱਮੀ** (سلیم خان گمئ) (ਜਨਮ 29 ਜੂਨ 1932 - ਮੌਤ 29 ਜਨਵਰੀ 2010) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। 

ਸਲੀਮ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਫਰੀਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਘਰ ਜੈਨਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ 1932 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। 
 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਵਲ
**ਸਾਂਝ* 
**ਕਮਾਂਡੋ ਕਹਾਣੀ* 

### ਹੋਰ
**ਬਲੋਚੀ ਅਦਬ* 
**ਤੁਰਦੇ ਪੈਰ* (ਕਹਾਣੀਆਂ)
* *ਗੋਰੀ ਧਰਤੀ ਕਾਲ਼ੇ ਲੋਕ* (ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ)
**ਸ਼ਿਆਚੀਨ ਦੀ ਛਾਵੇਂ* (ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ)
**ਚੰਨ ਅਰਬੋਂ ਚੜ੍ਹਿਆ*
**ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਇਰਤਕਾ* (ਖੋਜ-ਕਾਰਜ) 
**ਰੱਤ ਤੇ ਰੇਤਾ* 
  
### ਡਰਾਮੇ
**ਚੀਚੀਸ਼ਾਹ* 
**ਰਹਿਮੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ*
**ਮੁਹੱਬਤ ਅਬ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ* (ਉਰਦੂ)

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸਲੀਮ ਖ਼ਾਨ ਗਿੱਮੀ ਦੇ ਬਾਰੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਅਨੋਯਰਾ ਖਟੂਨ

**ਅਨੋਯਰਾ ਖਟੂਨ** (ਜਨਮ 1996) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕੀਲ ਹੈ| 2017 ਵਿੱਚ, 21 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਾਰੀਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਜਿੰਦਗੀ 
ਅਨੋਯਰਾ ਖਟੂਨ ਦਾ ਜਨਮ 1996 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਛੋਟੋ ਅਸਗਾਰਾ, ਸੰਦੇਸ਼ਖਾਲੀ,ਪੇਂਡੂ ਉੱਤਰੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬੀ-ਲਾਈਨ ਹੇਠ  ਆਉਂਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ|    ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਘਰੇਲੂ ਸਹਾਇਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ|   ਘਰੇਲੂ ਕਾਮੇ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਪਾਇਆ|   ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈਂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਪਾਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ|  ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ 'ਧੱਗੀਆ ਸੋਸ਼ਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸੁਸਾਇਟੀ'  ਅਤੇ ਸੇਵ ਦਿ ਚਿਲਡਰਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਸਿੱਖੀ| ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਗੇ| ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਨੋਯਾਰਾ ਨੇ 180 ਤਸਕਰੀ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ, 85 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ 400 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।  
[left|thumb|[ਮੇਨਕਾ ਗਾਂਧੀ]]
ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2012 ਵਿਚ, ਅਨੋਯਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿਲਡਰਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ|  8 ਮਾਰਚ, 2017 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਰਤ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਅਨਯੋਰਾ ਖਟੂਨ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਾਲ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਰੀਸ਼ਾ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।   ਅਨੋਯਰਾ ਖਟੂਨ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲ 2015 ਅਤੇ 2016 ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਂਸਭਾ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਕੰਨਿਆ ਦੱਤਾ

**ਸੁਕੰਨਿਆ ਦੱਤਾ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਰੇਡੀਓ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੁਕੰਨਿਆ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1961 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਦੱਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ,  ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਇੰਸ ਰਿਪੋਰਟਰ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਗਲਪਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਦੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਖਤ ਵਿਗਿਆਨ ਕਲਪਨਾ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।   

thumb

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* *ਇਕ ਵਾਰ ਬਲੂ ਮੂਨ: ਸਾਇੰਸ ਫਿਕਸ਼ਨ ਸਟੋਰੀਜ਼* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਇੰਡੀਆ: ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, 2006)
* *ਨੀਲੇ ਤੋਂ ਪਰੇ: ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ: ਰੂਪਾ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ, 2008)
* *ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ: ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ: ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, 2012)
* *ਹੋਰ ਅਕਾਸ਼* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ: ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਸਾਰ, 2017)
* *ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ: ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦਿਮਾਗਾਂ ਦੀ ਸਾਗਾ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ: ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਸਾਰ, 2018) [ਸਹਿਯੋਗੀ]
* *ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਲਾਈਫ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, ਇੰਡੀਆ, 2012)
* *ਪ੍ਰੋਟੀਨਜ਼ ਦਾ ਰਾਜ਼* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ) [ਮੇਧਾ ਰਾਜਾਧਿਖਾ ਨਾਲ]
* *ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, 2012)
* *ਦ ਵੈਂਡਰਫੁੱਲ ਮਰੀਨ ਵਰਲਡ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ)
* *ਪੌਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਵਿਸਡਮ ਟ੍ਰੀ, 2015)
* *ਏ ਟਚ ਆਫ਼ ਗਲਾਸ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, 2016)
* *ਬਾਰਸ਼ ਬਾਰਿਸ਼ ਫਿਰ ਆਓ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਐਨ ਆਈ ਐਸ ਸੀ ਆਈ ਆਰ)
* *ਸੋਸ਼ਲ ਲਾਈਫ ਆਫ਼ ਐਨੀਮਲਜ਼* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, 2014)
* *ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜੀਨ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ; ਐਨ ਆਈ ਐਸ ਸੀ ਆਈ ਆਰ)
* *ਏ ਪਤੰਗ ਦੀ ਕਹਾਣੀ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ)
* *ਧਰਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਸਾਰ)
* *ਸੱਪ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਸਾਰ)
* *ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ, ਦਿ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਐਨ ਆਈ ਐਸ ਸੀ ਆਈ ਆਰ)
* *ਝਲਿਕ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ) ਦੇ ਸਾਹਸੀ
* *ਵਿਸਟਸ ਇਨ ਸਾਇੰਸ ਕਮਿicationਨੀਕੇਸ਼ਨ* (ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਰਿਪੋਰਟ)
* *ਗੋਲਡਨ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਐਨ ਆਈ ਐਸ ਸੀ ਆਈ ਆਰ) [ਸਹਿ-ਲੇਖਕ]
* *ਕੀ?* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਐਨ ਆਈ ਐਸ ਸੀ ਆਈ ਆਰ) [ਸਹਿ-ਲੇਖਕ]
* *ਕਿਵੇਂ?* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਐਨ ਆਈ ਐਸ ਸੀ ਆਈ ਆਰ) [ਸਹਿ-ਲੇਖਕ]
* *ਕਿਉਂ?* (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਐਨ ਆਈ ਐਸ ਸੀ ਆਈ ਆਰ) [ਸਹਿ-ਲੇਖਕ]
* *ਪਸ਼ੂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ* (ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, 2020)
* *ਕੱਲ੍ਹ ਦੁਬਾਰਾ* (ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ. ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਅਗਾਮੀ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲੈਵੀ ਸਤਰਾਸ

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ:- 
ਲੈਵੀ ਸਤਰਾਸ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਨਵੰਬਰ 1908 ਵਿੱਖੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਰੱਸਲ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਸਤਰਾਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਖੇ ਉਸਨੇ ਸਓ ਪੋਲੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਖੇ ਵਿਜਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1935-39 ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ 'ਚ ਹੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1940 'ਚ ਫਰਾਂਸ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।

         ਸਤਰਾਸ ਦੀ ਮਾਂ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਕੌਮੀਅਤ ਰੱਦ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਚੋਰੀ ਛੁਪੇ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਖੇ ਰੋਬਨ ਜੈਕਬਸਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੰਲੋਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲ ਗਿਆ। 1950 'ਚ ਸਤਰਾਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੈਰਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 1956 'ਚ ਫਰਾਂਸ ਕਾਲਜ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣ ਗਿਆ, 30 ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ:- 
- ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ 1949

- ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ 1956

- ਟੋਟਮਵਾਦ 1962

- ਜਾਂਗਲੀ ਮਨ 1962

- ਮਿਥਿਹਾਸ 1972

- ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ 1973

- ਮਖੌਟੇ 1980

## ਸਿਧਾਂਤ:- 
ਸਤਰਾਸ, ਸਸਿਊਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ,  ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ ਇਕਾਂਲਕੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

- ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਸਿਖਿਅਤ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ।

- ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ।

- ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਮਾਨ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

- ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸਮਾਨਤਾ, ਵਿਰੋਧਤਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਕਤਾ ਵਜੋਂ ਨਿਖੇੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ/ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਦੇ   pattern sounds ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਥੂਲ, ਸੂਖਮ ਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

- ਸੰਰਚਨਾ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਇਕਾਲਕੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਾਲਕ੍ਰਮਕੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

- ਮਿੱਥ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਥ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।

- ਸਤਰਾਸ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥ ਦੇ 3 ਤੱਤ ਦਸਦਾ ਹੈ:-

ਭਾਸ਼ਾ

ਸਾਕਾਦਾਰੀ

ਆਰਥਿਕਤਾ

ਸਮਾਜ ਦੇ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਵਰਤਾਰੇ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। 

(੧) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

(੨) ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਮਰਦ/ਔਰਤ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।

(੩) ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥਾਂ /ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸਾਰੰਸ਼:- 
ਲੈਵੀ ਸਤਰਾਸ ਇੱਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਵੀਨ ਖੱਪੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਮਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੇਖਣ-ਪਰਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਈ ਹੈ। ਸਤਰਾਸ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਗਾ ਹੀ ਵਰਤਾਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਮਾਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਸਿਰਜਣਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲਾ:- 
ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਨ, ਸੰਪਾਦਕ- ਡਾ.ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਡਾ.ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ :- ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਨੀਰੂ ਖੋਸਲਾ

**ਨੀਰੂ ਖੋਸਲਾ** (ਜਨਮ 1955/1956) ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ *ਸੀਕੇ-12 ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ* ਦੀ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਚੇਅਰ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਨੀਰੂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ।

ਨੀਰੂ ਖੋਸਲਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਗਿਆਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1980 ਵਿਚ ਵਿਨੋਦ ਖੋਸਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਨ ਮਾਈਕਰੋਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਸੈਨ ਜੋਸ ਸਟੇਟ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਣੂ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਜੀਨ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿਚ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਖੋਸਲਾ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਮੈਰੀਕਨ ਇੰਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡੋਨਰਸ ਚੂਜ਼ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡਾਂ 'ਤੇ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸਨੇ ਅਰਬਪਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਪੂੰਜੀਪਤੀ ਵਿਨੋਦ ਖੋਸਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਸੀ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਓ ਰੈਲੀ ਟੌਕ ਕਾਨਫਰੰਸ 2008 
* ਨੀਰੂ ਖੋਸਲਾ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਡੂ ਸਟਾਰਟ-ਅਪ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਸ਼ਮਾ ਅਹੂਜਾ

**ਸੁਸ਼ਮਾ ਅਹੂਜਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਹਿੰਦੀ ਥੀਏਟਰ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1977 ਵਿਚ, ਸੁਸ਼ਮਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਦਰਾਸ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਿੰਦੀ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ੋਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ "ਅਭੁਧਯ" ਨਾਮਕ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਇਸ ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸਿੰਗੀਥਮ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਓ ਅਤੇ LV ਪ੍ਰਸਾਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲੈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਬਾਲੂ ਮਹਿੰਦਰ, ਟੀ ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸੰਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸੁਸ਼ਮਾ ਆਹੂਜਾ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆ ਵਿਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਰਿਚਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੇ *ਉਯਰਿਦੂ ਉਯੂਰਾਗਾ* (1998) ਅਤੇ *ਧੂਮ ਧੂਮ ਧੂਮ* (2001) ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਮਾ ਮਹਿਤਾ

**ਰਾਮਾ ਮਹਿਤਾ** (1923–1978) ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਇਨਸਾਈਡ ਹਵੇਲੀ* (1977) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ  ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ  ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਲੇਖਿਕਾ  ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।  ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। 

ਉਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਰਾਮੂ, ਏ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* (1966) ਅਤੇ *ਦਿ ਲਾਈਫ ਆਫ਼ ਕੇਸ਼ਾਵ* (1969) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮੂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖ *ਦਿ ਵੈਸਟਰਨ ਐਜੂਕੇਟਿਡ ਹਿੰਦੂ ਵੂਮੈਨ* (independence) ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀਹਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ‘ਤੇ ਤੁਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।  ਉਸ *ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਤਲਾਕ ਵਾਲੀ  ਔਰਤ* (1975) ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਤਲਾਕ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਨਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਦੱਤ

**ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਦੱਤ** (ਜਨਮ 19 ਦਸੰਬਰ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੀ. ਅਸ਼ਵਨੀ ਦੱਤ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਜਯੰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਬਾਨੀ ਹੈ। ਦੱਤ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਮੇਕਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ *ਬਾਲੂ* ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੁਆਰਾ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਥ੍ਰੀ ਐਂਜਲਸ ਸਟੂਡੀਓ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ; *ਯਾਦਾਂ ਕੀ ਬਰਾਤ* ਜੋ ਕਿ 2013 ਦੇ ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ 
ਦੱਤ ਨੇ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਂਬੇ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਐਡਮੇਕਰ ਸ਼ੂਜੀਤ ਸਿਰਕਰ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕਈ ਐਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬੈਨਰ ਵੈਜਯਾਂਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ: *ਬਾਲੂ* (2005), *ਜੈ ਚਿਰੰਜੀਵਾ* (2005) ਅਤੇ *ਸ਼ਕਤੀ* (2011)।

## ਤਿੰਨ ਐਂਗਲਜ਼ ਸਟੂਡੀਓ 
ਦੱਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ, ਥ੍ਰੀ ਐਂਜਲਜ਼ ਸਟੂਡੀਓ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਟੂਡੀਓ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ *ਬਨਾਮ* (2009) ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਪੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਇੱਕ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਢੰਗ ਲਈ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਲਮ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਨੂੰ ਸਿਲਵਰ ਨੰਦੀ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਥ੍ਰੀ ਐਂਜਲਸ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Priyanka Dutt at IMDb
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ

**ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ**  , ਜਨਮ 9 ਦਸੰਬਰ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਉੱਤਰੀ ਕੇਂਦਰੀ, ਚੋਣ ਹਲਕੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਸੰਬਰ 2016 ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਯੂਥ ਵਿੰਗ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ (ਬੀਜੇਵਾਈਐਮ) ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।  ਪੂਨਮ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੀ, ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਾਰ ਰੂਮ ਵਿਚ ਸੀ.ਐੱਮ. ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਰੇਖਾ ਮਹਾਜਨ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਨੇਤਾ, ਮਰਹੂਮ ਪ੍ਰਮੋਦ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਹੁਲ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਬੱਚੀ ਹੈ।

ਉਹ 2006 ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਰਾਜਨੀਤਿਕ 
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ ਨੇ 30 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਬੀਜੇਪੀ ਦੀ ਪ੍ਰਇਮਰੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਨੌਜਵਾਨ ਮੋਰਚਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਇਕਾਈ ਲਈ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਲੜੀ  ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਘਾਟਕੋਪੜ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨਵ ਨਿਰਮਾਣ ਸੈਨਾ ਦੇ ਰਾਮ ਕਡਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਾਰੀਆਂ। ਇਸ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਨੌਜਵਾਨ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਆਨੰਦ ਰਾਓ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬੇਟਾ ਆਧਿਆ ਰਾਓ ਅਤੇ ਇਕ ਬੇਟੀ ਹੈ ਅਵਿਕਾ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੈ।  ਪੂਨਮ ਇਕ ਸਿਖਿਅਤ ਵਪਾਰਕ ਪਾਇਲਟ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ੀਵਾਨੀ ਨਰਾਇਣਨ

**ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨਾਰਾਇਣਨ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ- ਭਾਸ਼ਾਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2020 ਵਿਚ, ਉਹ ਰਿਐਲਿਟੀ ਲੜੀ ' *ਬਿੱਗ ਬੌਸ 4 ਤਾਮਿਲ* ' ਦੀ ਇਕ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨਾਰਾਇਣਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ *ਪਗਲ ਨੀਲਾਵੂ* ਵਿੱਚ ਸਨੇਹਾ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। *ਫਿਰ ਉਹ ਸਰਾਵਣ ਮੀਨਾਚੀ 3* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਜੋਂ *ਜੋਡੀ ਫਨ ਅਸੀਮਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।* *ਉਹ ਕਾਗਲਕੁੱਟੀ ਸਿੰਗਮ* *ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ* ਨੀਲਾਵੂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਸੀਰੀਅਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ *ਰੀਤਤਾਈ ਰੋਜਾ*  ਵਿੱਚ ਅਨੂ ਅਤੇ ਅਬੀ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੀਰੀਅਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਚਾਂਦਨੀ ਤਮੀਲਾਰਸਨ ਨੇ ਲੈ ਲਈ।  2020 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ '  ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਰੀਨਾ ਕਪੂਰ

**ਰੀਨਾ ਕਪੂਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ , ਜੋ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵੋਹ ਰਿਹਾਨੀ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲੋਂ ਕੀ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਪਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਹਾਰਾ ਵਨ ਉੱਤੇ 1387 ਐਪੀਸੋਡ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ।  ਉਸਨੇ ਭਗਤੀ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ, ਜੈ ਗੰਗਾ ਮਾਈਆ, ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼ੀਲਾ ਮੂਰਤੀ

**ਸ਼ੀਲਾ ਮੂਰਤੀ** (ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1961) ਇੱਕ ਵਕੀਲ, ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਹੈ , ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਸਥਿਤ ਮੂਰਤੀ ਲਾਅ ਫਰਮ ਦੀ ਓਵਿੰਗਜ਼ ਮਿੱਲ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਾਅ ਫਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਸਨੀਕ, ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਮਾਹਰ ਵਸੰਤ ਨਾਇਕ ਨੇ, ਮੂਰਤੀਨਾਇਕ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੁਨਾਫਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਯੋਗਦਾਨਾਂ, ਜੋ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਕੰਮ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਲਟੀਮੋਰ-ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਈ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਬੋਰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਾਨੂੰਨ, ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ,ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੜੌਦਾ (ਹੁਣ ਵਡੋਦਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਭਾਰਤ  ਵਿੱਚ 1961 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਸੀ।  ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਐਚਐਮਐਸ (ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ) ਮੂਰਤੀ, ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਮਾਮੂਲੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

2012 ਵਿਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦਿ ਚਿਲਡਰਨ ਗਿਲਡ ਨੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦ ਲਈ ਸੈਡੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।  ਐਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ, ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਨੇ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਅਸਲ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਹਨਾਹ ਫੋਰਸਟਰ (ਕਾਰਕੁਨ)

**ਹਨਾਹ ਜੇ. ਫੋਰਸਟਰ** (ਜਨਮ 1950 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ) ਇੱਕ ਗੈਂਬੀਅਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਫੋਰਸਟਰ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਪ੍ਰੈਪਰੇਟਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦਫ਼ਤਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਗੈਂਬੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਘਾਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਲੋਫਰਬਰੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੈਂਟ ਐਨਾ ਸਕੂਲ ਆਫ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਖੇ, ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਪਵਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਲਗਭਗ 1990 ਵਿਚ ਉਸਨੇ 'ਅਫਰੀਕਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡੇਮੋਕ੍ਰੇਸੀ ਅਨਿਦ ਹਿਊਮਨ ਰਾਇਟਸ ਸਟੱਡੀਜ' ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜੋਏ ਟੈਂਬੋ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ 12 ਮਾਰਚ 2001 ਨੂੰ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਉਹ ਗੈਂਬੀਆ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗੈਂਬੀਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।

ਏ.ਸੀ.ਡੀ.ਐਚ.ਆਰ.ਐਸ. ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 2006 ਤੋਂ ਉਹ ਅਫਰੀਕੀ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਫੋਰਮ ਦੀ ਚੇਅਰ ਸੀ ਅਤੇ 'ਵਰਲਡ ਮੂਵਮੈਂਟ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ' ਦੀ ਸਟੀਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਇਕ 'ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਏ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਆਫ਼ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ' ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 1992 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ( ਹਰਿਡੌਕਸ ) ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੀ। 2004 ਤੋਂ 2010 ਤਕ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੀਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਕੋਰਸ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਏ ਹਨ।
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਹੈਨਾ ਫੋਰਸਟਰ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ (2002)
* ACDHRS ਵੈਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਜੀਵਨੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਸਯਾਮਾਲਾ ਕੁਮਾਰੀ

**ਕੇ. ਸਯਾਮਾਲਾਕੁਮਾਰੀ** ਉਰਫ **ਸਯਾਮਾਲਾ ਕੁਮਾਰੀ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਿੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਪਦਮਨਾਭਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਰਲ ਕਲਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਨਾਲ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਉਸਨੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿਚ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਰਵਾਇਤੀ ਕੰਧ ਕਲਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਯਾਮਾਲਾਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਵਰਾਤਰੀ ਮੰਡਪਮ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਪਦਮਨਾਭਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜੀ ਅਜੀਕੋਡੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
[left|thumb| ਸਯਾਮਾਲਾ ਕੁਮਾਰੀ 2018 ਵਿਚ [ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਨਾਰੀ ਸ਼ਤਕੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ]]
ਉਸਨੇ ਮੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਵੇਚਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸਦੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਸਯਾਮਾਲਾਕੁਮਾਰੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੀ ਸਕੈਚਿੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੰਗ ਲਾਗੂ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਏ ਮੁਰਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ  ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।

2018 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕੇਰਲ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲਿਜ਼ੀਮੋਲ ਫਿਲਿਪੋਜ਼ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਮ.ਐਸ. ਸੁਨੀਲ ਸਨ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ  ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਮੇਨਕਾ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਤਕਰੀਬਨ 30 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 100,000 ਰਾਂਡ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅੰਜਨਾ ਅਪਾਚਾਣਾ

**ਅੰਜਨਾ ਅਪਾਚਾਣਾ** ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ *ਇਨਕਾੰਟੇਸ਼ਨਜ਼* ਅਤੇ ਇਕ ਨਾਵਲ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਲਿਸਿਨਿੰਗ  ਨਾਉ |*

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ *ਇਨਕਾੰਟੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ਼* 1991 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੀਰਾਗੋ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰਟਜਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ 1992 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੇਂਗੁਇਨ ਦੁਆਰਾ 2006 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਸੀਵਿਆਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ| "ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ" ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ *ਮਿਰਰਵਰਕ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ: ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਣੀ* , ਸਲਮਾਨ ਰਸ਼ਦੀ ਅਤੇ ਐਲੀਜ਼ਾਬੇਥ ਵੈਸਟ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ| ਅਪਾਚਾਣਾ ਨੂੰ ਓ. ਹੈਨਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਡੋਮੈਂਟ ਫਾਰ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਇਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਕ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ| 

ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਸਿਨਿੰਗ ਨਾਉ *ਹੈ*, ਅਤੇ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਦੁਆਰਾ 1997 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਛੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਪਦਮ ਅਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ| ਨਾਵਲ ਬੰਗਲੌਰ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲੁਖਨਊ  ਵਿੱਚ ਸੈਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ|  ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:“ਲਿਖਣਾ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਜਾਇਜ਼ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਅਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਘਰੇਲੂ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ, ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. . . ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਜੋ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਣ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਜਾਂ ਕਰਿਆਨੇ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢੇਗਾ ? ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਸਹੀ? . . . ਕਿ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਆਮਦਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ| " ਉਸੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਅਪਾਚਾਣਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੈ| 

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਡਗੁ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਾਨੀਤਾ ਤਾਲੁਕਦਰ

**ਪ੍ਰਾਨੀਤਾ ਤਾਲੁਕਦਰ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਸੌਰਭੋਗ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਤਾਲੁਕਦਰ ਦਾ ਜਨਮ 1935 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਘਨੇਸ਼ਯਾਮ ਤਾਲੁਕਦਰ ਅਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬਰਨਗਰ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਤਾਲੁਕਦਰ ਸੋਰਾਲੀ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕਾ ਅਤੇ ਬਰਨਗਰ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਬਰਪੇਟਾ ਸੋਰਾਲੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।

ਤਾਲੁਕਦਰ ਨੂੰ 1967 ਵਿਚ ਸੌਰਭੋਗ ਤੋਂ ਆਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ 1972 ਵਿਚ ਸੋਰਭੋਗ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ।

ਤਾਲੁਕਦਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਭਲਾਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

20 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਨੂੰ ਤਾਲੁਕਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਪਾਂਡੇ

**ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਪਾਂਡੇ** (ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ *ਅਰਜੁਨ ਰੈੱਡੀ* (2017), ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ *100% ਕਢਲ* (2019), ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ *ਮਹਾਨਤੀ* (2018) ਅਤੇ *118* (2019), ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ *ਜਯੇਸ਼ਭਾਈ ਜੋਰਦਾਰ* (2022) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਪਾਂਡੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ 2017 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 19ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਪਾਂਡੇ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1993 ਨੂੰ ਜਬਲਪੁਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਹਾਲੀਆ ਕੰਮ (2020-ਮੌਜੂਦਾ) 
ਪਾਂਡੇ ਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਆਦਿਤਿਆ ਰਾਵਲ ਦੇ ਨਾਲ ZEE5 ਫਿਲਮ *Bamfaad* ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਤੇਲਗੂ-ਤਾਮਿਲ ਦੋਭਾਸ਼ੀ *ਨਿਸ਼ਬਧਾਮ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਜੈੇਸ਼ਭਾਈ ਜੋਰਦਾਰ* ਵਿੱਚ ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮਾਂ, ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।

ਪਾਂਡੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜੁਨੈਦ ਖਾਨ ਦੀ *ਮਹਾਰਾਜਾ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਗੇ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 
ਪਾਂਡੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ 2017 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 19ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਅਨੱਤਾ ਸੋਨੀ

**ਅਨੱਤਾ ਸੋਨੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਇਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੀ ਨੂੰ ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਲਗਲੋਰੇ ਵਿਚ ਇਸਰੋ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੈਂਟਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹੋਰ ਔਰਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਸੁਭਾ ਵਾਰੀਅਰ ਅਤੇ ਬੀ ਕੋਡਾਨੰਨਿਆਗੁਏ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸੋਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਵਿਖੇ ਚੰਦਰਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨ, ਮੰਗਲਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸਮੇਂ 104 ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਓਰਬਿਟ ਨਿਰਧਾਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਸ ਓਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ "ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪੇਲੋਡ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਪਕਰਣ, ਵਿਗਿਆਨ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਰਜਾਂ" ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਨਮਰਤਾ ਸੁੰਦਰੇਸਨ

**ਨਮਰਤਾ ਸੁੰਦਰੇਸਨ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀ, ਸ਼ੈੱਫ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਨੁਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ ਨਾਲ 2017 ਦਾ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਨਮਰਤਾ ਸੁੰਦਰੇਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਓਡੀਆ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਚ ਚੇਨਈ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ। ਸੁੰਦਰਸਨ ਨੇ ਕੂਨੂਰ ਵਿਚ ਪਨੀਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿਖਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਅਨੁਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ ਨਾਲ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅਯੋਗ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰੀਗਰ ਪਨੀਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੌਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀ ਸਦਕਾ ਉਸਨੇ 2017 ਦਾ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਔਰਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ  ਤਰਫੋਂ, 2018 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।

ਸੁੰਦਰੇਸਨ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਿਖਿਅਕ ਸ਼ੈੱਫ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਬਾਲਚੰਦਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਲਐਕਸਓ ਦੇ ਸੁਨੀਥੀ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਸੁਪਰ ਕਲੱਬ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2019 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਨੀਰ ਨਾਲ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਦੇ ਗੌਰਮੇਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। 2020 ਤਕ, ਉਸਨੇ 25 ਡਿਨਰ ਪਕਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰੇਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਲੋਕ
ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੀਲੋਫਰ ਨਾਹਾ

**ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੀਲੋਫਰ ਨਾਹਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਇਲਟ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਹਲਦੀਆ ਪੋਰਟ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਲ 2018 ਵਿਚ ਦਰਿਆ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਹਿਲਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਇਲਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਪੋਰਟ ਟਰੱਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਹੁਗਲੀ ਰੀਵਰ ਪਾਇਲਟ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਬਿਰਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਬੀ.ਈ. ਕੀਤੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਭਿਨੰਦਨ ਵਰਥਮਣ

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਸ਼ਮੀ ਉਧਵਾਰੇਸ਼

**ਰਸ਼ਮੀ ਉਧਵਾਰੇਸ਼ੀ** ਜਨਮ **ਰਸ਼ਮੀ ਰਨਾਡੇ** (ਜਨਮ ਸੀ.1959) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਰਿਸਰਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2020 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਧਵਾਰੇਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ 1959 ਹੋਇਆ ਸੀ।
[left|thumb| ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਮਹਿਲਾ ਮੰਤਰੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਰਸ਼ਮੀ ਉਰਧਵੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ]]
ਉਸ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਟੈਸਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕਸ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਪਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (ਏਕਿਯੂਐਮ), ਈ-ਮੋਬਲਿਟੀ, ਟਿਕਾਉ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਵਾਹਨ ਨਿਯਮਤ, ਸਮਲੋਗਤਾ ਆਦਿ ਹਨ। ਉਹ ਕੁੱਲ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਹਿ-ਲੇਖਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

ਉਸ ਨੂੰ 2014 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਰਿਸਰਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਲੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹੇਮੰਤ ਉਧਵਾਰੇਸ਼ੀ ਵੀ ਇਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ, ਸਾਰੰਗ ਉਧਵਾਰੇਸ਼ੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਕਲਿਆਣੀ ਪ੍ਰਮੋਦ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ

**ਕਲਿਆਣੀ ਪ੍ਰਮੋਦ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ** ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਚੇਨਈ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤਹਿਤ ਜੁਲਾਹਿਆ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ 2016 ਦੇ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਵਿਜੈਤਾ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕਲਿਆਣੀ ਪ੍ਰਮੋਦ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਖੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੁਟੀਕ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1995 ਵਿਚ ਉਸਨੇ 'ਸਰਵਾਈਵਲ ਇਨ ਡੇਲੀ ਲਾਇਫ਼' ਨਾਮੀ ਇਕ ਰਜਾਈ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿਖੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ 13 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ 19,500 ਜੁਲਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਵੈਲੀਨਤਾ ਜਾਂ ਸੇਰਬ੍ਰਲ ਪੈਲਸੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਤੋਂ 2016 ਦਾ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ

**ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sakshi Tanwar**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਤੰਵਰ ਦਾ ਜਨਮ 1972 ਜਾਂ 1973  ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਤੰਵਰ, ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਅਲਵਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1990 ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੀ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਸੇਲਜ਼ ਟਰੇਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਡਰਾਮੇਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ *ਅਲਬੇਲਾ ਸੁਰ ਮੇਲਾ* ਲਈ ਇੱਕ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
1998 ਵਿੱਚ ਅਲਬੇਲਾ ਸੁਰ ਮੇਲੇ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੰਵਰ ਨੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ, ਕਹਾਣੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀ ਅਗਰਵਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2011 ਅਤੇ 2014 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਬਡੇ ਅੱਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਆ ਕਪੂਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਕੌਨ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰੀ।

2016 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਦੰਗਲ* ਵਿੱਚ, ਤੰਵਰ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਸਿੰਘ ਫੋਗਾਟ (ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਇਆ ਕੌਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਣਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ ਨੇ *ਟਯੋਹਾਰ ਕੀ ਥਾਲੀ* ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਐਪਿਕ ਚੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਮਨੋਜ ਬਾਜਪਾਈ, ਨੀਨਾ ਗੁਪਤਾ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ 'ਡਾਇਲ 100' ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
2018 ਵਿੱਚ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਮਾਂ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਬੱਚੀ, ਦਿਤਿਆ ਤੰਵਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
right|thumb|200x200px|ਬਿੱਗ ਸਟਾਰ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡਸ, 2012 ਵਿੱਚ ਸਾਕਸ਼ੀ
right|thumb|'''ਦਿ ਡਰਟੀ ਪਿਕਚਰ''' ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਿੰਪੀ ਕੁਮਾਰੀ

**ਰਿੰਪੀ ਕੁਮਾਰੀ** (ਜਨਮ ) ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਕਿਸਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ  ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕਰਮਜੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 32 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਸੂਚੀ- 2015 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖੇਤੀ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨ
ਗੰਗੂਬਾਈ ਕੋਠੇਵਾਲੀ

**ਗੰਗੂਬਾਈ ਕੋਠੇਵਾਲੀ** 1960 ਵਿਚ ਕਾਮਥੀਪੁਰਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਕ ਚਕਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ 'ਮੈਡਮ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਰਮਨੀਕ ਲਾਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਵਿਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਸੰਪਰਕਾਂ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਕਾਮਥੀਪੁਰਾ ਦੀ ‘ਮੈਡਮ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇਕ ਵੇਸਵਾ ਮਾਲਕ ਸੀ ਜੋ ਇਕ ਬੈਂਟਲੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ 
ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਾਲ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੁਸੈਨ ਜ਼ੈਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮੁੰਬਈ ਦੀ 'ਮਾਫੀਆ ਕੁਈਨਜ਼' ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੰਗੂਬਾਈ ਕਾਠਿਆਵਾੜੀ ਇਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ- ਭਾਸ਼ਾਈ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅਪਰਾਧ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ੈਦੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇਕ ਅਧਿਆਇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਅਨੁਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ

**ਅਨੁਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਮਰਤਾ ਸੁੰਦਰੇਸਨ ਨਾਲ 2017 ਦਾ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਨੁਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ ਨੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਸ਼ੈੱਫ ਨਮਰਤਾ ਸੁੰਦਰੇਸਨ ਨਾਲ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਕਾਸੇ ਪਨੀਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲਗਭਗ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਾਥੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਇਕ ਰਣਨੀਤੀ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਵਿਚ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮਾਂ ਇਕ ਕਿਸਮ ਕੁਆਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਮਿਲਗਾਈ ਪੋਡੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੀਡਰ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਓਡੇ ਤੋਂ ਚੇਨਈ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਉਸ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ। 2020 ਤੱਕ, ਕਾਸੇ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਨੀਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
thumb| ਅਨੁਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਐਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀ ਹੋਈ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰੇਸਨ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਦਮ ਲਈ 2017 ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਔਰਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤਰਫੋਂ, 2018 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ