ਸਹਿਜਧਾਰੀ

ਇੱਕ **ਸਹਜਧਾਰੀ** ਜਾਂ **ਸਹਿਜਧਾਰੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sahajdhari**; ਭਾਵ "ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਵਸਥਾ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਾ") ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਸਿੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਹਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੰਜ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨ ਸਕਦਾ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਹਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਅਕਸਰ ਕੜਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ (ਕੇਸ) ਕੱਟਦੇ ਹਨ।

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਗਠਨ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕੱਟਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ।

1971 ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
ਸਹਜਧਾਰੀ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ *ਸਹਜ* ਅਤੇ *ਧਾਰੀ* ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, *ਸਹਜ* ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਵਸਥਾ*"* ਅਤੇ *ਧਾਰੀ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਪਣਾਉਣਾ"।

## ਭਾਵ 
ਇੱਕ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ  ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਡਬਲਯੂ.ਐਚ. ਮੈਕਲਿਓਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਖਾਲਸੇ ਵਿੱਚ ਦੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ, ਕੇਸ਼ਧਾਰੀ, ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਣਕੱਟੇ ਵਾਲ ( ਕੇਸ਼ ) ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਕਲਿਓਡ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਸ਼ਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਕੇਸ਼ਧਾਰੀ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਕੇਸ਼ਧਾਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।

## ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ 
ਡਬਲਯੂ.ਐਚ. ਮੈਕਲਿਓਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਵਾਲ ਕੱਟੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਪੱਗਾਂ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ *ਰਹਿਤ* ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹ ਹਨ:
# *ਮੋਨਸ* : ਇਸ ਸਮੂਹ ਲਈ ਕੋਈ ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ *ਮੋਨਾ* ("ਮੁੰਨਿਆ") ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।  ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਕੇਸ਼ਧਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕੱਟਣਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਕੌਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈੱਡਵੇਅਰ ਪਹਿਨਣਗੇ।  ਇਹ ਚੌਥਾ ਸਮੂਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।

ਸਾਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਕੇਸ਼ਧਾਰੀ ਹਨ ਪਰ ਸਾਰੇ ਕੇਸ਼ਧਾਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੇਸ਼ਧਾਰੀ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਸਿੱਖ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦੀ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

## ਪੰਜ ਕਕਾਰ 
[right|thumb|200x200px|[ਕੰਘਾ (ਕਕਾਰ)|ਕੰਗਾ, ਕੜਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਨ- ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੰਜ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ।]]
[right|thumb|200x200px|ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਹਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ [ਕੜਾ|ਕੜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ]]
ਪੰਜ ਕਕਾਰ, ਜਾਂ ਪੰਜ ਕੱਕਾਰ/ਕੱਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਵਸਤੂਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ) ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਪਰ ਇਹ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ), ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1699 ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਨ:

* ਕੇਸ਼ (ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਲ)
* ਕੰਗਾ (ਲੱਕੜ ਦੀ ਕੰਘੀ)
* ਕਛੇਰਾ (ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਅੰਡਰਵੀਅਰ)
* ਕਾਰਾ (ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਰੇਸਲੇਟ)
* ਕਿਰਪਾਨ (ਤਲਵਾਰ)

ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਲਈ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਸਮਾਨਤਾ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅੱਗੇ ਕਦੇ ਨਾ ਝੁਕਣਾ।

## ਸਹਿਜਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ 
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਕ੍ਰਮਵਾਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ:

* ਉਦਾਸੀ
* ਜਗਿਆਸੀ-ਅਭਿਆਸੀ
* ਸੇਵਾਪੰਥੀ
* ਬੰਦਾਈ
* ਨਿਰਮਲਾ
* ਨਿਰੰਕਾਰੀ
* ਨਾਨਕਪੰਥੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ