open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤ

'*ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤ,(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) Janice Pariat (ਹਿੰਦੀ: जेनिस पारिअत)ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।ਜੋਨਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਲਾਂਗ,ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।

ਉਸਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਬੋਟਸ ਆਨ ਦਾ ਲੈਂਡ* (ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਇੰਡੀਆ,ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 2012), ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਯੁਵਕ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ 2013 ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫ਼ਨ ਕਾਲਜ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ.ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਆਫ਼ ਲੰਦਨ ਐਸ.ਓ.ਏ.ਐਸ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਤਾਤਵ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। *The Caravan* .

### ਗਲਪ
* *ਸੀ ਹਾਰਸ : ਨਾਵਲ*, ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਇੰਡੀਆ,ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 2014. ISBN 978-8-184-00668-1
* *ਬੋਟਸ ਆਨ ਦਾ ਲੈਂਡ: ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ *, ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਇੰਡੀਆ,ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 2012. ISBN 978-8-184-00074-0

### ਕਵਿਤਾ 
* *The Yellow Nib Modern English Poetry by Indians '' (Sudeep Sen ed.), Seamus Heaney Centre for Poetry, Queen's University Belfast, 2011 .
* *Kavi Kala: The Visual Poetry Project* (Madness Manali ed.), Cinnamon Teal Print and Publishing, Goa, 2010. ISBN 978-93-80151-79-3
### ਤਸਵੀਰਾਂ
ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਤ ਸਮੇਲਨ 2016 ਵਿਖੇ 

Pariat booklaunch.jpg|ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤਪੁਸਤਕ ਰਲੀਜ਼ ਸਮਾਰੋਹ ਸਮੇਂ 2012

Janice Pariat an Indian poet and writer, Meghalaya origin India.jpg|ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਤ ਸਮੇਲਨ 2016
Janice Pariat an Indian poet and writer,India.jpg|ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਤ ਸਮੇਲਨ 2016
Janice Pariat an Indian poet and writer of English language.jpg|ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਤ ਸਮੇਲਨ 2016

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਖੁੱਲ ਜਾ ਸਿਮ ਸਿਮ

**ਖੁੱਲ ਜਾ ਸਿਮ ਸਿਮ** (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: Sésame, ouvre-toi) ਇੱਕ ਜੁਮਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰ ਵਰਤੋਂ ਅਲਫ਼ ਲੈਲ੍ਹਾ ਦੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਨੁਵਾਦਕ ਐਂਥਨ ਗੈਲੋਂ ਨੇ ਅਲਫ਼ ਲੈਲ੍ਹਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ, *ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਚਾਲੀ ਚੋਰ* ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕੋਈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਜ਼ਬਾਨੀ ਜਾਂ ਲਿਖਤ ਵਰਜਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਗੈਲੋਂ ਦੇ ਵਰਤੇ ਇਸ ਜੁਮਲੇ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:"Sesame, Open", "Open, Sesame" ਅਤੇ "Open, O Simsim".।

## ਵਰਗੀਕਰਨ 
ਓਪਨ ਸੀਸੇਮ ਸਟਿਤ ਥਾਮਸਨ ਦੁਆਰਾ ਮੋਟਿਫ ਤੱਤ D1552.2, "ਜਾਦੂ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਖੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ", ਵਜੋਂ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲਿਫ਼ ਲੈਲਾ
ਆਕੜ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ)

**ਆਕੜ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਰਾਜਪੁਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

Gurdwara Village Aakad, Patiala.jpg|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ ਆਕੜ
Girl's College Village Aakad Signboard.jpg|ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ, ਪਿੰਡ ਆਕੜ
Girl's College Village Aakad.jpg|ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ, ਪਿੰਡ ਆਕੜ
Building of Girl's College Village Aakad.jpg|ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ, ਪਿੰਡ ਆਕੜ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਟ੍ਰਾਂਸਕੇਈ

right|thumb|ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਕੇਈ ਦਾ ਇਲਾਕਾ
ਟ੍ਰਾਂਸਕੇਈ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Transkei**) ਕਾਲੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀਆਂ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵੱਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਇਲਾਕਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉਮਤਾਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂਅ 2004 ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਮਥਾਥਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਆਕੜੀ

**ਆਕੜੀ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਰਾਜਪੁਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

Gurdwara Village Aakadi - 3.jpg|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ ਆਕੜੀ
Guga Madi - Village Aakadi.jpg|ਗੁੱਗਾ ਮਾੜੀ, ਪਿੰਡ ਆਕੜੀ
An Old Man in Village Aakadi, District Patiala.jpg|ਆਕੜੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ
School Village Aakadi.jpg|ਸਕੂਲ, ਪਿੰਡ ਆਕੜੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹਾ** () ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 3,029,547 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 42% ਲੋਕ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਾਚੀ ਅਤੇ ਲਹੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਜ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

1982 ਵਿੱਚ ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 
ਇੱਥੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਤ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1904 ਵਿੱਚ **ਲਾਇਲਪੁਰ** ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਂਮ ਹੇਠ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਝਾਂਗ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੀ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਲਾਇਲਪੁਰ ਨਾਂਮ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲਫ਼ਟੈਣ-ਗਵਰਨਰ ਸਰ *ਜੇਮਸ ਬਰੌਡਵੁਡ ਲਾਇਲ* ਦੇ ਨਾਂਮ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂਮ 'ਲਾਇਲ' ਵਰਤ ਕੇ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ 'ਪੁਰ' ਸ਼ਬਦ ਵਰਤ ਕੇ ('ਪੁਰ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) "ਲਾਇਲਪੁਰ" ਨਾਂਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।1970 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਨਾਂਮ "ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ" ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਫ਼ੈਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਇਹ ਨਾਂਮ ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਫ਼ੈਜ਼ਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਆਰਥਿਕ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਬਲਾਕ
 
2. ਮਦੀਨਾ ਕਸਬਾ 
3. ਜਿਨਾਹ ਕਸਬਾ 
4. ਇਕਬਾਲ ਕਸਬਾ  
5. ਚੱਕ ਝੂਮਰਾ ਕਸਬਾ 
6. ਜਾੜਾਂਵਾਲਾ ਕਸਬਾ 
7. ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਸਬਾ 
8. ਟਾਂਡਲੀਆਂਵਾਲਾ ਕਸਬਾ]]
2005 ਤੱਕ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਅੱਠ ਨਗਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਤਹਿਸੀਲਾਂ (ਅਤੇ ਟਾਊਨ) ਹਨ।
# ਲਾਇਲਪੁਰ ਕਸਬਾ
# ਮਦੀਨਾ ਕਸਬਾ
# ਜਿਨਾਹ ਕਸਬਾ
# ਇਕਬਾਲ ਕਸਬਾ
# ਚੱਕ ਝੂਮਰਾ ਕਸਬਾ
# ਜਾੜਾਂਵਾਲਾ ਕਸਬਾ
# ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਸਬਾ
# ਟਾਂਡਲੀਆਂਵਾਲਾ ਕਸਬਾ

## ਜਲਵਾਯੂ
ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਬਕਸਾ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ (ਜਨਵਰੀ 2011) ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਬਾਰੇ ਹੈ: 

## ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ (ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ)
**ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ** (; 1979 ਤੱਕ **ਲਾਇਲਪੁਰ**), ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਹੀ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2001 ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ  ਹੈ ਅਤੇ  ਖੇਤਰ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਰੋਡ, ਰੇਲਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ" ਵੀ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 20% ਹਿੱਸਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਜੀਡੀਪੀ $20.55 ਬਿਲੀਅਨ (ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚੋਂ 21% ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹਾ  - ਡਾਅਨ.ਕਾਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਹਜ਼ਾਰਾਜਾਤ

**ਹਜ਼ਾਰਾਜਾਤ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: , ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Hazarajat, ਹਜ਼ਾਰਗੀ: ), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਹਜ਼ਾਰਸਤਾਨ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾ ਲੋਕ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਾਤਭੂਮੀ ਹੈ।
ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਹ-ਏ-ਬਾਬਾ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਸਰਿਆ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਮਯਾਨ ਦਰੋਣੀ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੇਲਮੰਦ ਨਦੀ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਫਿਰੋਜਕੋਹ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਉਨਈ ਦੱਰਾ ਇਸਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀਆਂ ਸਰਹਦਾਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।ਬਗ਼ਲਾਨ, ਬਾਮੀਆਨ, ਦਾਏਕੁੰਦੀ ਸੂਬੇ ਲੱਗਪੱਗ ਪੂਰੇ-ਦੇ-ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਜਾਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੇਲਮੰਦ, ਗ਼ਜ਼ਨੀ, ਗ਼ੌਰ, ਔਰੋਜ਼ਗਾਨ, ਪਰਵਾਨ, ਸਮੰਗਾਨ, ਸਰ-ਏ-ਪੋਲ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਵਰਦਿੱਕ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਇਸਦਾ ਭਾਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ *ਪਰੋਪਾਮੀਜ਼ਨ* ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਜਾਤ ਨਾਮ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਬਾਬਰ ਦੇ ਲਿਖੇ ਬਾਬਰ ਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੂਗੋਲਵਿਦ ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ 1333 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹਜ਼ਾਰਾਜਾਤ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾ ਲੋਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭੂਗੋਲਵੇਤਾਵਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ, ਮੁਹਿੰਮਬਾਜ਼ ਯੋਧਿਆਂ ਜਾਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
 ਦਾ ਬੁੱਤ, ਤੀਜੀ-ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ]]
ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੱਫਾਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਇਸਲਾਮੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜੀਵਾਰ ਹਖ਼ਾਮਨਸ਼ੀ ਸਲਤਨਤ, ਸਲੋਕੀ ਸਲਤਨਤ, ਮੌਰੀਆ ਸਲਤਨਤ, ਕੁਸ਼ਾਨ, ਅਤੇ ਹਫਥਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਮਾਨੀ, ਫਿਰ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ। 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇ ਚੰਗੇਜ ਖਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗੋਲ ਫੌਜ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮਵਾਰ ਤੈਮੂਰ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਦੁੱਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਜਦ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਉੱਤਰ ਵੱਲ (ਹੁਣ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਨਿਕਲਿਆ, "ਉਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਅਜੀਬ ਲੋਕ ਟੱਕਰੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਝਗੜਾਲੂ ਸਨ। ਕੈਂਟ ਕੋਰਸ ਦਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਵੇਰਵਾ ਕਿ ਲੋਕ ਕੱਚੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅੱਜ ਕੋਈ ਵੀ ਯਾਤਰੀ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ, ਪੰਨਾ 422)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਜ਼ਾਰਾਜਾਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਜ਼ਾਰਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਜ਼ਾਰਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਜਾਕੁਤਸਕ

**ਜਾਕੁਤਸਕ** (; , *Jokūskai*, ) ਰੂਸ ਦੇ ਸਾਖਾ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਕਟਿਕ ਚੱਕਰ ਤੋਂ 450 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ (280 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। 2024 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 3,67,667 ਹੈ

ਜਾਕੁਤਸਕ ਲੇਨਾ ਨਦੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਕੁਤਸਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਟਾ ਮੈਗਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਜਮਸੰਖਿਆ 3 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਮੱਧਮਾਨਤ (ਐਵਰੇਜ) ਤਾਪਮਾਨ −34&nbsp;°C (−30&nbsp;°F) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਠੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਤੁਰਕੀ ਸਾਖਾ ਲੋਕ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਕੁਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 13ਵੀਂ ਤੇ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘੁਲ-ਮਿਲ ਗਏ। ਰੂਸੀ ਜਾਕੁਤਸਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1632 ਵਿੱਚ *ਓਸਟ੍ਰਾਗ* (ਛੋਟਾ ਕਿਲ੍ਹਾ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਓਟਰ ਬੇਕੇਤੋਵ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1639 ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੋਏਵੁਦਸਤਵੋ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਾਕੁਤਸਕ ਵੋਏਵੁਦ ਜਲਦ ਹੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਸਤਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

1880-90ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨਿੱਕਾ ਪਿੰਜ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਤੇ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਸਮੇਂ ਇਹਨਾਂ ਭੰਡਾਰਾਂ ਜਾ ਕਾਫੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੈਂਪਾਂ ਦੇ ਤਾਜ਼ ਵਾਧੇ ਨੇ ਵੀ ਜਾਕੁਤਸਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਤਾਪਮਾਨ
ਸਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਫੀ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਲਾਈ ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਮੱਧਮਾਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ +19.5&nbsp;°C (67.1&nbsp;°F) ਤੋਂ −38.6&nbsp;°C (−37.5&nbsp;°F) ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਕੁਤਸਕ ਪਾਰਮਾਫ਼੍ਰੋਸਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰ ਬਜਰੀ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਨਟਾਰਕਟਿਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਤਾਪਮਾਨ ਯਾਨਾ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਾਕੁਤਸਕ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਖਾ ਗਣਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂੂਸੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਜਾਕੁਤ

**ਜਾਕੁਤ** ਤੁਰਕ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਾਖਾ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਜਾਕੁਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਈਬੇਰੀਆਈ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਜਾਕੁਤ ਲੋਕ ਰੂਸੀ ਸੰਘ ਦੇ ਸਾਖਾ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਮੁਰ, ਮਾਗਾਡਾਨ, ਸਾਖਾਲਿਨ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤੇਮੈਇਰ ਤੇ ਇਵੈਂਕ ਆਟੋਨਾਮਸ ਜਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਭੂਗੋਲ ਤੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਕੁਤ ਲੋਕ 2 ਮੁੱਢਲੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲਸਜੇ ਜਾਕੁਤ ਲੋਕ ਅਰਧ-ਟੱਪਰੀਵਾਸੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਮਛੇਰੇ, ਹਿਰਨ ਪ੍ਰਜਨਕ ਹਨ ਜਦਕਿ ਦੱਖਣੀ ਜਾਕੁਤ ਲੋਕ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਜਾਕੁਤ ਗਾਂ (ਕੈਟਲ) ਪਾਲਦੇ ਹਨ।

## ਅਰੰਭ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ
ਜਾਕੁਤਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਕੁਰੀਕੰਨ ਸਨ ਜੋ ਕਿ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਜੈਨੀਸੇ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਬਾਇਕਾਲ ਝੀਲ ਲਾਗੇ ਵੱਸੇ ਸਨ। ਜਾਕੁਤ ਲੋਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਓਲਖਨ ਦੁਆਲੇ ਅਤੇ ਬਾਇਕਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਮੰਗੋਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਾਨ ਮੱਧ ਲੇਨਾ ਦੀ ਘਾਟੀ, ਅਲਦਾਨ ਅਤੇ ਵਿਲਯੂਈ ਨਦੀਆਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ।

ਉੱਤਰੀ ਜਾਕੁਤ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਮਛੇਰੇ ਸਨ ਜਦਕਿ ਦੱਖਣੀ ਜਾਕੁਤ, ਜਾਕੁਤੀ ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਮਛੇਰੇ ਪਾਲਦੇ ਸਨ।

1620 ਵਿੱਚ ਮਸਕੋਵੀ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਕਰ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਤੀ ਕਰ ਲਈ।

18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀਆਂ ਨੇ ਜਾਕੁਤਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਂਦਿਆਂ ਜਾਕੁਤ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ। ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-,ਸਾਈਬੇਰੀਆਈ ਰੇਲਵੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਲੇਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਈ। 1820 ਤੱਕ ਤਕਰੂਬਨ ਸਭ ਜਾਕੁਤਾਂ ਨੇ ਰੂਸੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਮਣ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ-ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਂਞ ਹੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਜਾਕੁਤ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਉਦੈ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਹਾਲਤ ਮੁੜ ਲੀਹ ਵੱਲ ਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।

## ਭਾਸ਼ਾ
2010 ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਖਾ ਗਣਰਾਜ ਦੇ 87% ਜਾਕੁਤ ਲੋਕ ਜਾਕੁਤ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ 90% ਲੋਕ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਸਾਖਾ/ਜਾਕੁਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆਈ ਸਮੂਹ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਡੋਲਗਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਫੀ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਤੁਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਇਸਦੀਆਂ ਥੋੜੀਆਂ ਘੱਟ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਸਾਖਾ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ
* ਜੁਕਤੀ ਗਾਂ
* ਜੁਕਤੀ ਘੋੜਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਜੇ ਵਾਨ ਐਂਡਲ

**ਜੇ ਵਾਨ ਐਂਡਲ** ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਜਨਸਮੈਨ ਸੀ। ਉਹ ਐਮਵੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਹਿ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਜਾਕੁਤ ਗਾਂ

**ਜਾਕੁਤ ਗਾਂ** (**ਜਾਕੁਤ ਕੈਟਲ** ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਖਾ: Саха ынаҕа, *ਸਾਖਾ ਇਨਾਗਾ*) ਇੱਕ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਸਾਖਾ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਲ਼ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਵਾਂ ਵਧੇਰੇ ਠੰਡ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਹਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਵੇਰਵਾ
ਜਾਕੁਤ ਗਾਂ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 110 ਤੇ 112 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 350 ਤੋਂ 400 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਕੁਤ ਝੋਟੇ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 115 ਤੋਂ 127 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 500 ਤੋਂ 600 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਡੂੰਘੀ ਪਰ ਤੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਗਲੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਲਮਕਦਾ ਮਾਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਾਲਾ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਲਾਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧੱਭਿਆਂ ਵਾਲਾ।

ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਢਿੱਡ ਤੇ ਲੰਮਾ ਪਾਚਣ ਰਾਹ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ-ਫੂਸ ਤੇ ਪੱਠੇ ਖਾ ਕੇ ਪਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਟਲਾਂ ਵਧੇਰੇ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ 2011 ਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਕੁਤੀ ਕੈਟਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਝੁੰਡ ਟਾਇਗਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਝੁੰਡ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜਦਕਿ ਉਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਵੀ -40℃ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਵਰਤੋਂ
ਜਾਕੁਤੀ ਕੈਟਲਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਸ ਕੋਲੋਂ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਮੀਟ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਵਾਹਕ ਪਸ਼ੂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਸਲਾਨਾ 1000 ਕਿੱਗ੍ਰਾਃ ਦੀ ਐਵਰੇਜ (ਦੇ ਮੱਧਮਾਨ) ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਕੁਤੀ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕਾਫੀ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਐਵਰੇਜ 5.03% ਚਰਬੀ ਤੇ ਐਵਰੇਜ 4.69% ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਅਜੋਕੀ ਸਥਿਤੀ
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ 1200 ਜਾਕੁਤੀ ਕੈਟਲਾਂ ਹਨ ਅੇ ਇਹ ਸਭ ਰੂਸੀ ਸੰਘ ਦੇ ਸਾਖਾ ਗਣਰਾਜ (ਜਾਕੁਤੀਆ) ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ 525 ਗਾਨਾਂ ਤੇ 28 ਝੋਟੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਡੇਅਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਹੀ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਜਾਕੁਤੀ ਕੈਟਲਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਜੂਹਾ ਕਾਂਤਾਨੇਨ (2009): ″Article of the month – The Yakutian cattle: A cow of the permafrost.″  *GlobalDiv Newsletter*, 30 December 2009, issue no. 12, pp.&nbsp;3–6. Retrieved 30 June 2013.
* L.K. Ernst, N.G. Dmitriev (1989): ″Yakut (Yakutskii skot).″ In: N.G. Dmitriev, L.K. Ernst (eds.) (1989): *Animal genetic resources of the USSR.* FAO Animal Production and Health Paper 65. FAO Corporate Document Repository, Agriculture and Consumer Protection Department, Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). Pp.&nbsp;92–93. ISBN 92-5-102582-7. [ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/ah759e/ah759e.pdf Pdf-version] .
* Food and Agriculture Organization of the United Nations / Domestic Animal Diversity Information System: ″Yakutskii Skot/Russian Federation.″ Retrieved 30 June 2013.
** Picture of a cow, a bull. Retrieved 30 June 2013.
* Sakha Information Technology Center (SITC): "The Aboriginal Yakut Cattle."  W/out date. Retrieved 30 June 2013.
* Anu Osva: Yakutian cattle art project – In Siberian villages, photos. Retrieved 30 June 2013.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਤਨਵੀਰ ਅਬਾਸੀ

**ਡਾਕਟਰ ਤਨਵੀਰ ਅੱਬਾਸੀ** (ਜਨਮ: 7 ਅਕਤੂਬਰ, 1934 - ਮੌਤ: 25 ਨਵੰਬਰ, 1999) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਤਾਅਲੁੱਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਧੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ, ਵਿਦਵਾਨ, ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਆਮ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਭਟਾਈ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਪਰ ਤਹਕੀਕੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਕਿਤਾਬ *ਸ਼ਾਹ ਲਤੀਫ਼ ਜੀ ਸ਼ਾਇਰੀ* ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਹਾਲਾਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਡਾਕਟਰ ਤਨਵੀਰ ਅੱਬਾਸੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 1934 ਨੂੰ ਸੋਭੋਦੀਰੋ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖ਼ੈਰਪੁਰ, ਸਿੰਧ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ (ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੇਧ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਕੰਮ ਨੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਾਵਿਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਸਥਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਜ਼ਮ-ਏ-ਸੂਫ਼ੀਆ ਸਿੰਧ, ਬਜ਼ਮ-ਏ-ਖਲੀਲ, ਸਿੰਧੀ ਅਦਬੀ ਸੰਗਤ, ਸਿੰਧ ਫੋਰਮ ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਮੇਟੀ, ਲੰਡਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਸਚਲ ਚੇਅਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੇਖਕ ਗਿਲਡ, ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੱਕਾਰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹਨ।

## ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ 
ਡਾ ਤਨਵੀਰ ਅਬਾਸੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਧੂ ਹੀਰਾ ਨੰਦ ਅਕੈਡਮੀ, ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਨ ਜੀ ਵੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਡੀ ਜੀ ਸਿੰਧ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਇੰਟਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਲਿਆਕਤ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਜਾਮਸ਼ੋਰੋ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੀ ਅੱਡਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਕੰਮ ਨੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਲਿਖਤਾਂ 
* ਤਨਵੀਰ ਚਏ (ਸ਼ਾਇਰੀ)
* ਹੀ ਧਰਤੀ (ਸ਼ਾਇਰੀ)
* ਤਰੋਰਾ (ਮਜ਼ਾਮੀਨ)
* ਨਾਨਕ ਯੂਸੁਫ਼ ਜੋ ਕਲਾਮ (ਆਲੋਚਨਾ)
* ਕਲਾਮ ਖ਼ੁਸ਼ ਖ਼ੈਰ ਮੁਹੰਮਦ ਹੀਸਬਾਟੀ (ਆਲੋਚਨਾ)
* ਸਜ ਤੁਰੀ ਹੇਠਾਂ (ਸ਼ਾਇਰੀ)
* ਸ਼ਾਹ ਲਤੀਫ਼ ਜੀ ਸ਼ਾਇਰੀ (ਲਤੀਫ਼ਿਆਤ)
* ਬਾਰਾਨਾ ਬੋਲ (ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ)
* ਜੇ ਮਾਰਿਆਨਾ ਮੌਤ (ਨਾਵਲ)
* ਸ਼ਿਅਰ (ਸ਼ਾਇਰੀ)
* ਰਗੋਂ ਥਿਓਂ ਰਬਾਬ (ਸ਼ਾਇਰੀ)

## ਇਨਾਮ 
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਤਨਵੀਰ ਅੱਬਾਸੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਦੇ ਫ਼ਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸਦਾਰਤੀ ਤਮਗ਼ਾ ਬਰਾਏ ਹੁਸਨ ਕਾਰਕਰਦਗੀ ਅਤੇ ਤਮਗ਼ਾ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸ਼ਿਆਮ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਹਾਸਲ ਮਿਲੇ ਹਨ।

## ਮੌਤ 
ਡਾਕਟਰ ਤਨਵੀਰ ਅੱਬਾਸੀ ਦੀ 25 ਨਵੰਬਰ, 1999 ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਮਰਕਜ਼ੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਪੁਰਦ-ਏ-ਖ਼ਾਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਮਦੀਨਾ ਕਸਬਾ

**ਮਦੀਨਾ ਕਸਬਾ** ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਸੁਸਾਨ ਰੋਡ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਸਬਾ 2005 ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਖੇਤਰ (ਕਸਬਾ) ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਿੰਡ ਭਾਈਵਾਲਾ, ਗੱਟੀ 202 ਆਰ.ਬੀ. ਮਾਨਾਂਵਾਲਾ, ਢੁੱਢੀਵਾਲਾ 214/ਆਰ.ਬੀ. ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 213/ਆਰ.ਬੀ. ਅਤੇ 214/ਆਰ.ਬੀ. ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*http://mediadesigntool.com/ 
*http://infofaisalabad.blogspot.com/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਇਤ ਕਾਦਰੀ

**ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਇਤ ਉਲ੍ਹਾ ਕਾਦਰੀ ਸ਼ਤਾਰੀ ਕਸੂਰੀ** ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸਨ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ; ਬੁੱਲੇ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਵਾਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਲਾ ਆਪਣੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਨੂੰ ਇੰਤਹਾ ਇਸ਼ਕ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:

:ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹੁ ਦੀ ਸੁਣੋ ਹਕਾਇਤ, ਹਾਦੀ ਫੜਿਆ ਹੋਈ ਹਦਾਇਤ,
:ਮੇਰਾ ਸਾਈਂ ਸ਼ਾਹ ਅਨਾਇਤ, ਉਹੋ ਲੰਘਾਵੇ ਪਾਰ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਅਬੂ ਅਲਮਾਰਫ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਇਨਾਇਤ ਉਲ੍ਹਾ ਹਨਫ਼ੀ ਕਾਦਰੀ ਸ਼ਤਾਰੀ ਕਸੂਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਸੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸੀ। ਆਪ ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਇਤ ਕਾਦਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਸਦੇ ਵਡਾਰੂਆਂ ਦਾ ਤਾਅਲੁੱਕ ਲਾਹੌਰ ਨਾਲ ਹੈ ਜੋ ਪੁਸ਼ਤ ਦਰ ਪੁਸ਼ਤ ਉਥੇ ਆਬਾਦ ਸਨ। ਉਹ ਜ਼ਾਤ ਦੇ ਆਰਾਈਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ਬਾਨੀ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਸਨ। ਮੁਫ਼ਤੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਸਰੂਰ ਕਾਦਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ *ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਇਤ ਅਜ਼ ਕੌਮ ਬਾਗ਼ਬਾਨ ਯਾਨੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਬੂਦ*। ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਇਤ ਕਾਦਰੀ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇਲਾਕਾ ਮਜ਼ਨਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਕੜੇ ਰਕਬੇ ਤੇ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ਰੀਆ ਸੀ।

ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਇਤ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਕਸੂਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਕਾਦਰੀ ਅਲਸ਼ਤਾਰੀ ਲਾਹੌਰੀ ਦੀ ਹਲਕਾ ਦਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕਾਦਰੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬੈਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਦੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਤਕਮੀਲ ਸਲੋਕ ਔਰ ਖ਼ਿਰਕਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮੁਰਸ਼ਦ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਕਸੂਰ ਆ ਗਏ। ਉਥੇ ਹਲਕਾ ਦਰਸ ਬਹੁਤ ਵਸੀਅ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਕਸੂਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਖ਼ਵੀਸ਼ਗੀ (ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ) ਨੂੰ ਇਹ ਬਾਤ ਰੜਕਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਸੂਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਆਪ ਫਿਰ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਪੱਕਾ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਾ ਲਿਆ।
## ਕੁਝ ਹੋਰ ਨੋਟ 
ਸਈਦ ਅਹਿਸਾਨ ਉਲਾ "ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੂਫੀ ਕਵੀ" ਵਿੱਚੋਂ ਹਵਾਲਾ:

"ਦ ਵਜ਼ਾਈ-ਏ-ਕਲਾਂ" ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 1728 ਈਸਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਦਾ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਰਾਈਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦਮਿਸਕ ਦੇ ਅਰਬੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸਿਮ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।http://araincounciluk.com/acuk/wp/?page_id=41</re

## ਮੁੱਖ ਲਿਖਤਾਂ
* ਗ਼ਾਇਤ ਅਲਹਵਾਸ਼ੀ
* ਮਲਤਕਤ ਅਲਹਕਾਇਕ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਕਨਜ਼ ਅਲ ਦਕਾਇਕ
* ਤਨਕੀਹ ਅਲਮਰਾਮ ਫ਼ੀ ਮਬਹਸ ਅਲਵਜੂਦ
* ਲਤਾਇਫ਼ ਗ਼ੈਬੀਹ
* ਅਜ਼ਕਾਰ ਕਾਦਰੀਆ
* ਮਜਮੂਆ ਇਰਫ਼ਾਨੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਮਜਮੂਆ ਸੁਲਤਾਨੀ
* ਰਿਸਾਲਾ ਦਰ ਮਸਲਾ ਹਰਬ ਵ ਦਾਰ ਅਲਹਰਬ
* ਜ਼ੈਲ ਐਗ਼ਲਾਤ ਫ਼ੀ ਮਿਸਾਈਲ ਅਲ ਗ਼ਸਬ ਫ਼ੀ ਅਲਾਫ਼ਰਾਤ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਲੀਨਾ ਯਾਦਵ

**ਲੀਨਾ ਯਾਦਵ** (6 ਜਨਵਰੀ, 1971) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਕਰ ਹੈ। ਲੀਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਾਰਚਡ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2015 ਟਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।.

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਲੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੇਨਾ ਦੇ ਜਨਰਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਲੀਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਇਕੋਨਾਮਿਕ ਆਨਰਸ ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੁਮਨ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਯਾਦਵ ਨੇ ਆਪਣੀ "ਮਾਸ ਕਮਉਨੀਕੇਸ਼ਨ", ਸੋਫੀਆ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।]].

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਲੀਨਾ ਯਾਦਵ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਸੀਮ ਬਜਾਜ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਅਸੀਮ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚਲੀ ਕਾਵਿਕ ਕਲਪਨਾ ਲਈ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚਮੇਲੀ, ਯੂ, ਮੀ ਔਰ ਹਮ, ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੱਤੀ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ਾਅ "ਦਿਸ ਵੀਕ ਦੈਟ ਈਅਰ" ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੀਲਾ, ਅਸੀਮ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ। 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਪਾਦਨ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਪਾਦਨ ਸਿੱਖਿਆ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਪਾਦਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖਣ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ। 'ਐਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ'- ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸ਼ੋਅ - ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਲਈ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਟਾਰ ਮੂਵੀਜ਼ ਲਈ 'ਦਿਸ ਵਿਕ ਦੈਟ ਈਅਰ' ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ (ਟੀਵੀ) ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਿਲੀ। ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਰ ਬੈਸਟ ਸੇਲਰਸ ਲਈ ਸ਼ੋਅ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਖਿਲ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 12 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗਲਪ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ; ਕੁਝ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਬੈਸਟ ਸੇਲਰ, ਸੇ ਨਾ ਸਮਥਿੰਗ ਟੂ ਅਨੁਪਮ ਅੰਕਲ, ਸੰਜੀਵਨੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਪੀਸੋਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸ਼ਬਦ 2005 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਪੱਟੀ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। 'ਪਾਰਚਡ' ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਨਵੀਨਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਨਿਸ਼ਠਾ ਚੈਟਰਜੀ, ਰਾਧਿਕਾ ਆਪਟੇ, ਸੁਰਵੀਨ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ ਆਦਿਲ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।

### ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
#### ਫ਼ਿਲਮਾਂ
*ਸ਼ਬਦ
*ਤੀਨ ਪੱਤੀ
*ਪਾਰਚਡ

#### ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ਾਅ
*ਦਿਸ ਵੀਕ ਦੈਟ ਈਅਰ
*ਸੇਅ ਨਾ ਸਮਥਿੰਗ ਟੂ ਅਨੁਪਮ ਅੰਕਲ
*ਸੰਜੀਵਨੀ
*ਗੂੰਜ
*ਕਹੀਂ ਨਾ ਕਹੀਂ ਕੋਈ ਹੈ
*ਟੈਂਪਟੇਸ਼ਨ ਆਈਲੈਂਡ
*ਡੈਡ ਐਂਡ
*ਖੌਫ਼

### ਬਤੌਰ ਲੇਖਕ
*ਪਾਰਚਡ
*ਤੀਨ ਪੱਤੀ: ਕਹਾਣੀ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ
*ਸ਼ਬਦ: ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ
*ਡੈਡ ਐਂਡ: ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ

### ਬਤੌਰ ਐਡੀਟਰ
*ਥੈਂਕ ਯੂ ਫ਼ਾਰ ਨਾਉ
*ਸ਼ਬਦ
*ਡੈਡ ਐਂਡ

### ਬਤੌਰ ਨਿਰਮਾਤਾ
*ਡੈਡ ਐਂਡ
*ਪਾਰਚਡ

### ਸੰਗੀਤ
*ਡੈਡ ਐਂਡ - ਕਮਪੋਜ਼ਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਡਾਇਪਟਰ

**ਡਾਇਪਟਰ**, ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੈਂਸ ਜਾ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਕਰਵ ਸੀਸ਼ੇ ਦੀ ਆਪਟੀਕਲ ਪਾਵਰ  ਮਾਪਣ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਉਸਦੀ ਫੋਕਲ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਦੋਤਰਫ਼ੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਲਈ ਜੇ  ਕਿਸੇ ਲੈਂਸ ਦੀ ਫੋਕਲ ਲੰਬਾਈ  3 ਮੀਟਰ ਹੈ  ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਾਵਰ 1⁄3 ਡਾਇਪਟਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਵਿੰਡੋ ਸੀਸ਼ੇ ਦੀ ਆਪਟੀਕਲ ਪਾਵਰ 0 ਡਾਇਪਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ  ਨਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਖਿਲਾਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ  ਪਿਹਲੀ ਵਾਰ ਫਰੈਂਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਫ਼ਰਦਨੈਂਦ ਮੋਨੋਯਰ ਨੇ 1872 ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਟਿਕਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਪਣ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ
ਜੇਮਜ਼ ਕੇ. ਪੋਕ

**ਜੇਮਜ਼ ਕੇ ਪੋਕ** (2 ਨਵੰਬਰ, 1795-15 ਜੂਨ, 1849) ਦਾ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਕਲਿਨਬਰਗ ਕਾਉਂਟੀ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਆਪ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਕਾਨੂੰਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਨੇ ਸਪੀਕਰ, ਟੈਨੀਸੀ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਆਦਿ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਨੂੰ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਨੇ ਉਪ¸ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਪਦ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ।
## ਵਿਸ਼ੇਸ ਕੰਮ
ਜੇਮਜ਼ ਕੇ ਪੋਕ ਲਈ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵੱਧ ਗਈ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਕੋਲ ਇੱਕ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ 2,00,00,000 ਡਾਲਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪ ਨੇ ਜਨਰਲ ਜੈਚਰੀ ਟਾਇਲਰ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਰਿਓ ਗਰੈਂਡੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਕਸੀਕਨ ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਧਾਵਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਟਾਇਲਰ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਅਮਰੀਕਨ ਫੌਜਾਂ ਜਿੱਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਇਲਾਕਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਗੁਲਾਮਦਾਰੀ ਦਾ ਪਸਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਬਾਰੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚਕਾਰ ਸਖਤ ਲੜਾਈ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ।ਆਪ ਦਾ ਜੂਨ 1849 ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1795
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1849
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਜੈਚਰੀ ਟਾਇਲਰ

**ਜੈਚਰੀ ਟਾਇਲਰ** (24 ਨਵੰਬਰ, 1784-9 ਸਤੰਬਰ, 1850) ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਬਾਰਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ 24, ਨਵੰਬਰ 1784 ਨੂੰ ਵਰਜੀਨੀਆਂ ਦੀ ਔਰੇਂਜ ਕਾਊਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਫੌਜ 'ਚ ਕੈਰੀਅਰ ਅਫਸਰ ਵਜੋ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਫੌਜ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਆਪ ਨੇ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਪ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੁੰਦਿਆ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉਤਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1784
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1850
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਰੋਹਤਕ

ਰੋਹਤਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਰੋਹਤਕੀ ਬੋਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਹਰਿਆਣਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਹਤਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਕਰਨਾਲ

**ਕਰਨਾਲ** ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਦਾ ਨਾਂ  ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਧਿਰ ਦੇ ਪਾਤਰ ਰਾਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆ  ਹੈ । ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ  ਜਾਣ ਵਾਲੀ  ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ । ਐਨ. ਡੀ ਆਰ  ਆਈ (ਨੈਸ਼ਨਲ  ਡੈਰੀ  ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟਿਚਉਟ) ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ।     

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਲ
ਸ਼ਹੀਦ (1965 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਸ਼ਹੀਦ*** 1965 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਕਸ਼ਅਪ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ *ਐੱਸ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ* ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ, ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ, ਪ੍ਰਾਣ, ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰ, ਨਿਰੂਪਾ ਰੌਏ, ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪੜਾ, ਮਦਨ ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਅਨਵਰ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰੇਮ ਧਵਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਗੀਤ *ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ* ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ** () ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ 9-10 ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਦੌਰੇ (1506-1507) ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ। ਇਹ 1830 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ 1988-1989 ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਰੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਇਮਾਰਤ 1830 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨਰੀ, ਭਾਈ ਨੱਥਾ ਜੀ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ (1469-1539) ਦੇ ਇਥੇ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1988 - 1989 ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਬਰਾਂਡਾ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਸਰਦਾਰ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਮਾਰਤ ਬਾਰੇ
ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਕਲਾ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਹ, ਕਬਰਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤਲਾਬ ਸੀ।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਹਰ ਪਾਸਾ 30 ਫੁੱਟ ਮਾਪ ਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਧ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪੰਜ ਦੁਆਰ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਵਾਲੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਮਰਾ ਹੈ। ਵਰਗ ਅਕਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਾਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਰਾਂਡਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਹਰੇਕ ਕੋਨੇ ਤੇ ਇੱਕ ਕਮਰਾ ਹੈ।

## ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ 
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅੱਜ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਇਮਾਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। 1988-1989 ਵਿੱਚ ਮੁਰੰਮਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਚੰਗੀ ਸੁਹਣੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਹੈ।

## ਸਿੱਖ ਯਾਦ ਚਿੰਨ੍ਹ 
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਬੀੜਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 18 X 12 ਇੰਚ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ 1336 ਅੰਗ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਖ਼ੁਲਾ

ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਾਲ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਾਹ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਖ਼ੁਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਕਾਹ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਜੇਕਰ ਤੀਵੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।

## ਕੁਰਆਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਲਾ
ਸੂਰਤ ਬੱਕਰਾ ਦੀ 229 ਵੀਂ ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਕੁਛ ਬਦਲਾ ਰਕਮ ਸ਼ੌਹਰ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇ। 

ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਲਾਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋ ਕੁਛ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਛ ਵਾਪਸ ਲਓ, ਮਗਰ ਜਦ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦੇਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਕਾਇਮ ਨਾ ਰੱਖਣਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰ ਕੁਛ ਗੁਨਾਹ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ਬਦਲਾ ਦੇਕਰ ਔਰਤ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਵੇ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਜੋ ਹੱਦਾਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰੋ ਔਰ ਜੋ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮ ਹਨ।

## ਹਦੀਸ ਅਤੇ ਖ਼ੁਲਾ
ਸਹੀ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿੱਚ ਅਬਦਉੱਲਾਬਿਨ ਅੱਬਾਸ ਸੇ ਮੁਰੱਵੀ ਕਿ ਸਾਬਤ ਬਿਨ ਕੈਸ਼ ਦੀ ਜ਼ੋ ਜ਼ਾ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸੱਲੀ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀਆ ਵ ਆਲਾਹ ਵਸੱਲਮ ਦੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, ਕਿਹਾ ਰਸੂਲ ਅਲਅੱਲਾ ਸਾਬਤ ਬਿਨ ਕੈਸ਼ ਦੇ ਅਖ਼ਲਾਕ ਅਤੇ ਦੀਨ ਦੀ ਨਿਸਬਤ ਮੈਨੂੰ ਕੁਛ ਕਲਾਮ ਨਹੀਂ (ਯਾਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਲਾਕ ਭੀ ਅੱਛੇ ਹਨ ਔਰ ਦੀਨਦਾਰ ਵੀ ਹਨ) ਮਗਰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਕੁਫ਼ਰਾਨ ਨੇਅਮਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਿਰਤੀ (ਯਾਨੀ ਬੋਜਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮੇਰੀ ਤਬੀਅਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਮਾਇਲ ਨਹੀਂ) ਅਰਸ਼ਾਰ ਫ਼ਰਮਾਇਆ: *ਇਸ ਦਾ ਬਾਗ਼ (ਜੋ ਮਿਹਰ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ) ਤੂ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ?* ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, ਹਾਂ। ਆਪ ਨੇ ਸਾਬਤ ਬਿਨ ਕੈਸ਼ ਨੂੰ ਫ਼ਰਮਾਇਆ: *ਬਾਗ਼ ਲੈ ਲਓ ਔਰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦੋ।*
## ਫ਼ਿਕਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਲਾ 
ਫ਼ਿਕਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁੱਲ੍ਹ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ: ਮਾਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਹ ਖਤਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਖ਼ੁੱਲ੍ਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤ ਦਾ ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਰਤ ਹੈ, ਬਗ਼ੈਰ ਉਸ ਦੇ ਕਬੂਲ ਕੀਤੇ ਖ਼ੁਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਨਿਸਚਿਤ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ 
ਅਗਰ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਇਤਫ਼ਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਦੇਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਈਹ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਤਾਂ ਖ਼ਲਾ ਵਿੱਚ ਝਿਜਕ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਜਦ ਖ਼ੁਲਾ ਕਰ ਲੈਣ ਤਾਂ ਤਲਾਕ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਲ ਠਹਿਰਾ ਹੈ ਔਰਤ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਿਮ ਹੈ۔

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਚੀਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ

:  ]]
ਚੀਨ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਮੰਡੀ ਮੁਖੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ 
 ਅਤੇ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ (PPP) ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ 
ਚੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਧੁਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਸਨਅਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 
 ਚੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਉਪਭੋਗ ਮੰਡੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵੀ ਹੈ.

ਚੀਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, .

### ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.
ਚੀਨ ਵਿੱਚ 33 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਖੇਤਰ ਹਨ।2015 ਵਿੱਚ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। See also. 

## ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਚੀਨ 
ਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਯੂਐਸ$3.87 ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਸੀ। ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਸਿੱਧਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ $253 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਪ੍ਰਵਾਸੀ-ਧਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀremittances) 64 ਯੂ.ਐਸ.ਡਾਲਰ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਮਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਸੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰਨਾ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪਧਰ ਤੇ ਮਾਲਕੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ 2009, ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਕੋਲ ਅਨੁਮਾਨਤ 1.6 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਯੂ.ਐਸ .ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ ਸਕਿਓਰਟੀਆਂ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀSecurities) ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ,
 
 
ਚੀਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਦਰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਕਰਨ ਬਾਕੀ ਵੱਡੇ ਦੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੁੜਤਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ

2009 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸੂਚਕ ਪੱਖੋਂ 29 ਦਰਜੇ ਤੇ ਸੀ। 
 ਭਾਂਵੇਂ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੂਚਕ(2011) ਪੱਖੋਂ ਇਹ 179 ਦੇਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਾਲ 136 ਵੇਂ ਦਰਜੇ ਤੇ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਰਕ ਦੇਸ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ** ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ, ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਉੱਤੇ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਕਰ ਲਗਾਉਣਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਸੰਘ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੀ ਸੂਚੀ VII ਦੀ ਐਂਟਰੀ 82 ਅਨੁਸਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਮਦਨੀ ਸਾਧਨ ਦੇ ਕਰ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ 1961, ਆਮਦਨ ਕਰ ਨਿਯਮ 1962, ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਾਏ ਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ (Central Board of Direct Taxes) ਸਲਾਨਾ ਫਾਇਨੈਨਸ ਐਕਟ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਘੋਸਣਾਵਾਂ ਇਸ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰ ਯੋਗ ਆਮਦਨ ਤੇ ਕਰ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮਦਨ ਭਾਂਵੇਂ ਕਿਸੇ ਇਕੱਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਹਿੰਦੂ ਅਣਵੰਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ, ਫਰਮ, ਕੰਪਨੀ, ਲੋਕਲ ਅਥਾਰਟੀ ਜਾਂ ਨਿਆਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ।

ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1997-98 ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ₹1,392.26 ਬਿਲੀਅਨ (US$21 billion) ਕਰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ 2007-08 ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕੇ ₹5,889.09 ਬਿਲੀਅਨ (US$88 ਬਿਲੀਅਨ) ਹੋ ਗਿਆ।

 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ

**ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ** ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਹੈ। ਇਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਗਿਣਤੀ 85 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 64 ਸਥਾਈ ਜੱਜ, ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਅਤੇ 21 ਵਾਧੂ ਜੱਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 14 ਸਤੰਬਰ 2023 ਤੱਕ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ 58 ਜੱਜ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 36 ਸਥਾਈ ਅਤੇ 22 ਵਾਧੂ ਜੱਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ **ਨਿਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਏ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੂੰ 21 ਮਾਰਚ, 1919 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਅਣਵੰਡਿਆ ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸੀ। 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈਕੋਰਟ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਖੇ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸੀ। 15 ਅਗਸਤ 1948 ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕੋਰਟ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ 17 ਜਨਵਰੀ 1955 ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਤੋਂ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈਕੋਰਟ
ਯੂਰੀਓਨ ਮੁੱਦਰਾ

**ਯੂਰੀਓਨ ਮੁੱਦਰਾ** (**ਓਮਰੋਨ ਰਿੰਗ** ਜਾ ਫਿਰ **ਡਫਨਟਸ**) ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ ਉੱਪਰ ਛਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਨੂੰ ਸਕੈਨਰ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਰਖੱ ਕੇ ਉਸਦੀ ਨਕਲ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਕੈਨਰ ਓਮਰੋਨ ਰਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਸਕੈਨਿੰਗ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਓਹ ਇਸਦੀ ਨਕਲ ਨਹੀ ਉਤਾਰ ਪਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੋਬਾਇਲ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਐਡਿਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਡੋਬ ਫੋਟੋਸ਼ਾਪ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਇਹਨਾਂ ਰਿੰਗਾਂ ਦੀ ਵਜਾਹ ਨਾਲ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ ਬਲਕਿ ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਵਾਟਰਮਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀ ਲੱਗਿਆ। ਇਸ ਜਵਾਬੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਾਉਂਟਰਫਿਟ ਡੈਟੇਰੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

ਤਸਵੀਰ:CDSError.PNG|ਕਾਉਂਟਰਫਿਟ ਡੈਟੇਰੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਐਰਰ
File:EURion twenty.jpg|ਯੂਐਸ ਨੋਟ 
File:EURion.jpg|ਓਮਰੋਨ ਰਿੰਗ
|ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉੱਪਰ, ਭਾਰਤੀ ਨੋਟ ਉੱਪਰ ਯੂਰੀਓਨ ਮੁੱਦਰਾ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਕ ਨੋਟ
ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ

**ਯੋਸ਼ੀਹਿਰੋ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ** (ਜਨਮ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1952), ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਨੁੱਖ* (1992) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਫਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣਾ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਸਮਾਜੀ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੇ ਅੰਤ ਬਿੰਦੂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਰੂਪ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਟਰੱਸਟ: ਸਮਾਜਿਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ * (1995) ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ ਨੂੰ ਨਵਰੂੜੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਕਲਾਂਗ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਕਲਾਂਗ** ਕਲਾਂਗ ਸੇਲਾਂਗੋਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੰਬਰ 1993 ਅਤੇ 1995 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਕਰੀਬ 2,000,000 ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਰਿੰਗਿਟ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 100,000 ਰਿੰਗਿਟ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਕੀ ਦਾਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜਲਨ ਬੁਕਿਟ ਜਾਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਥਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਮਜਲਿਸ ਪੇਰਬੰਦਰਨ ਕਲਾਂਗ (ਕਲਾਂਗ ਨਗਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ) ਦੇ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਜਲਨ ਰਾਯਾ ਬਰਾਤ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਰੇ ਲਈ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ 17 ਫਰਵਰੀ 1996 ਨੂੰ ਬਾਕਾਇਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਤ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਜਲਨ ਰਾਯਾ ਤੋਂ ਜਲਨ ਬੁਕਿਟ ਜਾਵਾ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਦੇ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਰਦਾਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦਸਮੇਸ਼ ਬੈਂਡ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉੱਪਰ ਵਾਲੀ ਮੰਜਲ ਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ 1000 ਦੇ ਲੱਗਪੱਗ ਲੋਕ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ (ਡਾਇਨਿੰਗ ਹਾਲ), ਇੱਕ ਰਸੋਈ, ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਹੈ, ਸੈਲਾਨੀ ਕਮਰੇ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਸ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਮਰੇ ਵੀ ਹਨ। ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੋ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਅਖੀਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਮੇਂ, Klang ਕਸਬਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਕਾਫੀ ਸਿੱਖ ਸੰਘੀ ਮਾਲੇਈ ਰਾਜ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਹੋਰ ਸਿੱਖ Klang ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਚੌਕੀਦਾਰ, ਪੈਸਾ ਰਿਣਦਾਤੇ, ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨ, ਬੈਲ ਗੱਡੀ ਚਾਲਕ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਬਣ ਗਏ।
1900 ਵਿੱਚ, Klang ਵਿੱਚ ਲੱਗਪੱਗ 50 ਸਿੱਖ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਪੱਗ 500 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (46 ਵਰਗ ਮੀਟਰ) ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਪਹਿਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਇੱਕ "ਅੱਤਾਪ" ਛੱਤ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸੀ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 1931 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਜ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਰਜ

ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾ ਸਭਯ +ਆਚਾਰ ਦਾ ਸਮਾਸ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕਿ੍ਤੀ ਦੇ ਪਰਿਆਇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ Culture ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Culture ਵੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ (Cultura) ਤੋ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸਾ ਰਾਹੀ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਅਇਆ। ਮਨੱਖ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੀ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਨਿਰੁਕਤੀ ਸੰਸਕਿ੍ਤ ਧਾਤੂ ਭਾਸ਼ ਤੋ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਸ਼ ਧਾਤੂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ-ਬੋਲਣਾ,ਕਹਿਣਾ,ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ,ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰਨਾ,ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਨਾ,ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿ੍ਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਜ ਭਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ|
## ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਾਰਜ
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਏਨਾ ਸਰਲ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਅੱਜ ਇੱਕਾਦੁੱਕਾ ਮਿਸਾਲਾਂ ਐਸੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੌਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਵਾ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਆਧਾਰ ਉਪ-ਸਭਿ ਆਚਾਰਕ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿ ਨਿਧ ਵਰਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ,ਬਸਗੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ। ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਰਤਾਰਾ ਵੀ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ਉਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਸਚਿਤਕਾਰੀ ਤੱਤਾ ਵਿਚੋਂ। ਇੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਦੋ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਤਾਂਸਮਾ ਪਾ ਕੇ ਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਰੂਪ ਕਾਇਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸੁਭਾਵਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਾ,ਉਚਾਰਨ,ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ,ਅਪਭਾਸ਼ਾ,ਮੁਹਾਵਰੇ,ਦੂਜੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਤੋਲਏ ਸ਼ਬਦਾ ਨਾਲ ਵਰਤਾਉ ਆਦਿ ਦੇ ਪੱਖੋ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਏਨੇ ਕੁ ਫ਼ਰਕ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਬਣਾਉਣੇ ਜਰੂਰੀ ਸਮਝੇ ਜਾਣ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋ ਬਿਨਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਸਭਆਚਾਰ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਹੈ,ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਹਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਪਣਾਨਿਵੇਕਲਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਛੋਟਾ ਨਾਲ ਇਹ ਦੋ ਵੇਂ ਲੱਛਣ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵੀ ਹਨ,ਅਤੇ ਇਨਾ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣਾ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਪਣਾ ਰੋਲ ਹੈ ਭਾਸ਼ਾ ਉਹੋ ਕੁਝ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ,ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਜੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵਰਨਣ ਲਈ ਐਸਕੀਮ ਲੋਕਾ ਕੋਲ ਸੋਲ੍ਹਾਂ,ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਛੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਿਲਦੀਆ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ।ਸਭਿਆਚਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਉਤੇਜਕ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਖੜੋਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੜੋਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਉਹ ਅੰਗ ਹਨ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਅਨਿੱਖੜ ਸੰਬੰਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਸਭ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ-ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ,ਜਿਹੜੇਉਸ ਦੇ ਸਭਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਸਿੱਟਾ
ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਰਜਨਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਰਥ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
(ੳ) ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ: ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ
 ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਪੇਜ: 1 ਤੋ 2
(ਅ) ਡਾ. ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ: ਸਿੱਧਾਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
 ਪੇਜ: 6 ਅਤੇ 15
(ੲ) ਪੋ . ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ: ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪੇਜ: 81 ਤੋ 86

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ
ਦਵਿਖੰਡਨ (ਜੀਵ ਵਿਗੀਆਨ)

**ਦਵਿਖੰਡਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Fission), ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੀਵ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਜਾ ਫਿਰ ਇਸ ਤੋ ਵੱਧ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਿੱਸੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਉਸ ਜੀਵ ਦੇ ਤਰਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਾਰ ਜੀਵ ਦੇ ਸੈੱਲ ਹੀ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ : ਬਾਇਨਰੀ ਦਵਿਖੰਡਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ। ਅਤੇ ਬਹੁ ਦਵਿਖੰਡਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੈੱਲ ਚੱਕਰ
ਆਤੀ ਲੋਕ

**ਆਤੀ** (Ati) ਇੱਕ ਨੇਗਰਿਟੋ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਫ਼ਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਸਾਇਆ ਪਰ ਭਾਗ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।

ਫਿਲਿਪੀਨਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਨੇਗਰਿਟੋ ਜਾਤੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੂਜੋਨ ਦੇ ਆਏਤਾ ਲੋਕ, ਪਲਾਵਨ ਦੇ ਬਤਕ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮਿੰਦਨਾਓ ਦੇ ਮਮਨਵਾ ਲੋਕ - ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਤੀ ਜੇਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ 20,000 ਤੋਂ 30,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਮ ਯੁਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਤਾ ਹੇਠਾਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤਾ ਪਾਣੀ ਬਰਫ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭੂਵਿਗਿਆਨਿਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਦ ਬੋਰਨਿਓ ਦੇ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਫਿਲਿਪੀਨਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁੱਲ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜੋ ਹਿਮ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਤੀ, ਆਏਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਿਲਿਪੀਨੀ ਨੇਗਰਿਟੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਇਸ ਪੁੱਲ ਉੱਤੇ ਚਲਕੇ ਹਜ਼ਾਰਹਾ ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਫਿਲਿਪੀਨਜ ਦੇ ਵਿਸਾਇਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।
ਕੁਝ ਜ਼ਬਾਨੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਵਿਸਾਇਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਬਿਸਾਇਆ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ।

ਦਸ ਬੋਰਨੀਆ ਦਾਤੂ ਅਤੇ ਬਿਨੀਰਾਇਨ ਫੈਸਟੀਵਲ ਬਾਰੇ ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਭਾਰਤੀਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲਵਾਸੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਬਿਸਾਇਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਰਾਜਾ ਮਾਕਾਤੂਨੋ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਬੋਰਨੀਓ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਤੁਰੇ ਸਨ। ਦਾਤੂ ਪੁਤੀ ਅਤੇ ਦਾਤੂ ਸੁਮਾਕਵੇਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਲਾਨਗੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆ ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਨਾਏ (ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਐਨਿਨੀਪੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ)ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਤੇ ਸੁਆਰਾਗਨ ਕਹਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਪੋਲਪੋਲਾਂ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਆਤੀ ਸਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਕੂਦੋ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਹਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਲਾਕੋਟ (ਰਤਨ ਜੜਿਆ ਵੱਡਾ ਟੋਪ) ਕੀਮਤ ਦੇ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਸੀ। ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਆਤੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਮਲਾਇਆਂ ਨੂੰ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਯਾਦ ਆਤੀ-ਆਤੀਹਨ ਤਿਉਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਾਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੰਤ ਕਥਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਸਪੇਨੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮਹਿੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਬੀਲੇ ਨੇ ਸਪੇਨੀ ਧਾੜਵੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪਨਾਏ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਏ।

ਹੁਣ, ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਿਆਂ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬੋਰਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਕਾਰਨ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ : ਸਮੀਖਿਅਾਤਮਕ ਅਧਿਅੈਨ

# ਪੰਜਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਜਟਿਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕਾਲ ਵੰਡ ਅਨੇਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਕਾਲਵੰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ 
# ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਕਾਲਵੰਡ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਵਾ ਬੁਧ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਜੈਨ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ, ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰੰਘ ਕਸੇਲ ਹੁਰਾਂਂ ਦੇ ਨਾਂਂ ਜਿਕਰਯੋਗ ਹਨ 
# ਸਾਹਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਵੰਡ ਦਾ ਅਧਾਰ ਕੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ? ਰਾਜਨੀਤਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਲੇਖਕ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਤਿਭਾਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ 
# ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੀ ਲਿਖਤ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕ ਰੁਕ ਰੁਕ ਕੇ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ 
# ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜ਼਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਲੋਚਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਘੱਟ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 
# ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਹ ਮੰੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਧਾਵਾਂ, ਲਹਿਰਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੇ, ਪਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਰਖ ਸਕਦੇ 
# ਸੋ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਤਿਭਾਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਕਠਿਨ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ 
## ਹਵਾਲੇ
1 ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਬਦਲਦੇ ਪਰਿਪੇਖ, ਡਾ. ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ, ਪ੍ਕਾਸ਼ਕ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ

2 ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਨਿਰਮਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ LGBT ਹੱਕ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ LGBT ਹੱਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। 6 ਇਸ ਲਈ ਅਕਤੂਬਰ 1860, ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਲਿੰਗੀ ਕੰਮ (ਉਸੇ ਹੀ ਲਿੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਾਗਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਲਟ, ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਅਜੇ ਵੀ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਗਿਆ (ਜ ਲੈਣਾ ਦੇ ਛੁਟਕਾਰੇ). ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ '' ਚ ਇਕ, ਸਮਝੇ ਉਪ ਤੌਰ ਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਾ ਕਰਦੇ. ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਅਤੇ ਬਦਲ ਜਿਨਸੀ ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਹੋਰ ਫਾਰਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਨ। ''

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਹੈ। ਪਰ, ਅਸਲ ਵਿਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਿਹਾ ਨਿਰਪੱਖ (ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ) ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਸੈਕਸਨ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤੱਕ ਵਿਰਸੇ ਗਏ ਸਨ ਹਨ। ਹੋਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ, ਉਥੇ ਰੁਝਾਨ (ਜ ਪੈਟਰਨ) ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ (ਹੋਰ ਆਜ਼ਾਦ ਬਣਨ) ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਵੀ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਨਤਕ ਗੇ ਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੱਖ ਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਲਈ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਖਾਸ ਜਿਨਸੀ ਝੁਕਾਅ ਜ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਿੱਸੇ, ਜੋ ਕਿ LGBT ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿੰਗਕ ਅਨੁਸਥਾਪਨ
ਖ਼ੋਜਾ ਅਹਿਮਦ ਯਸਾਵੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

**ਖ਼ੋਜਾ ਅਹਿਮਦ ਯਸਾਵੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ** () ਦੱਖਣੀ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤੁਰਕਸਤਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧੂਰਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 1389 ਵਿੱਚ ਤਿਮੂਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤਿਮੂਰ ਵਲੋਂ ਤੁਰਕੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਖ਼ੋਜਾ ਅਹਿਮਦ ਯਸਾਵੀ (1093&ndash;1166) ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ, 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਕੇ ਨਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
,। ਪਰ, ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 1405 ਵਿੱਚ ਤਿਮੂਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਰਚਨਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਲੇ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।

ਮਕਬਰਿਆਂ, ਮਸਜਿਦਾਂ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਘਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਖੰਡਰ ਹੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖ਼ੋਜਾ ਅਹਿਮਦ ਯਸਾਵੀ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਲੇ ਦੀ ਕੰਧ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਿਆ ਭਾਗ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਚਾਯਾਨਿਕਾ ਸ਼ਾਹ

**ਚਾਯਾਨਿਕਾ ਸ਼ਾਹ** ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਈਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਨੌਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ, ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਐਮ ਏ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸੀਟਿੰਗ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹ **ਲੈਬੀਆ** (LABIA) ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜੋ ਲੈਸਬੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਦੁਲਿੰਗੀਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਰੂਚੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ, ਲਿੰਗ ਤੇ ਕੁਈਰ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣਾ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
* **ਨੋ ਆਊਟਲਾਅਸ ਇਨ ਜੈਂਡਰ ਗਲੈਕਸੀ** (No Outlaws in the Gender Galaxy): ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਪਰ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜੈਂਡਰ ਕਿਵੇਂ ਭੁਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਬਹੁ-ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੈਂਡਰ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਂਡਰ
ਅਹਫ਼ਾਜ਼ ਅਲ-ਰਹਿਮਾਨ

**ਅਹਫ਼ਾਜ਼-ਅਲ-ਰਹਿਮਾਨ** () (ਜਨਮ 4 ਅਪਰੈਲ 1942), ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮੀਡੀਆ ਘਰਾਣਿਆਂ, ਜੋ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੈਸ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਹੋਰ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੱਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹਨ, ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ।

ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਿਖਤਾਂ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਬੋਰਡ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਯਤਨ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਦਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਨਸਲ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
### ਪਿਛੋਕੜ
 ਤੋਂ ਫੈਜ਼ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਯੂਥ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ]]
ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਜਬਲਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾ ਵਸੇ। ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸਨੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਹਾਊਸ ਮਾਲਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਣਦੇ ਹੱਕ ਨਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਵੇਜ ਬੋਰਡ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
*ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
*ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
*ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
*ਉਰਦੂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਕੀਤਕੀ ਰਨਾਡੇ

**ਕੀਤਕੀ ਰਨਾਡੇ** ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ, ਸਕੂਲ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ,ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਸਿੱਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀ.ਏ.ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਮ.ਏ. ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਟਾਟਾ ਇਸਟੀਚੀਉਟ ਆਫ ਸੋਸਲ ਸਾਇੰਸਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਮ.ਫਿਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਸ਼ਟੀਟਿਉਟ ਆਫ਼ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸਜ (ਐਨ.ਆਈ.ਐਮ.ਐਚ.ਏ.ਐਨ.ਐਸ), ਬੈਂਗਲੌਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕੀਤਕੀ ਨੂੰ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਪਾਪੂਲੇਸ਼ਨ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧੀਨ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਫ਼ ਪਾਪੂਲੇਸ਼ਨ ਕੌਸਲ, ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ (2006-08 ਦੇ ਦੌਰਾਨ) ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਚੀ
* ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸਬੰਧੀ
* ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 
* ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਸਿਹਤ 
* ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ
* ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਪੌਂਡ ਟੂ ਮੇਲ ਸੇਮ ਸੈਕਸੂਐਲਟੀ ਇੰਨ ਵੈਸਰਟਨ ਇੰਡੀਆ,ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ:ਸਾਗਾ ਯੋਧਾ,2015(Medical Response to Male Same-sex Sexuality in Western India, Delhi: Sage Yoda Press 2015)
* ਕੁਈਅਰਿੰਗ ਇੰਨ ਦਾ ਪਿੱਚ( ਸੰਪਾ:) (Queering the Pitch, edit.)
* ਹਸਤਾਕ, ਵਾਈ. ਗਰੋਇੰਗ ਅੱਪ ਐਂਡ ਸੈਕਸ਼ੈਅਲ ਆਇਡੈਂਟੀ ਫਾਰਮੇਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਆਕਸ ਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 2015(Hastak, Y. Growing Up and Sexual Identity Formation) 
* ਚੱਕਰਵਰਤੀ,ਐਸ. : ਕਨਸੈਪਚੂਲਾਈਸਿੰਗ ਪਰੈਕਟਿਸ ਇੰਨ ਇੰਡੀਆ, (Chakravarty, S. (2013). Conceptualising Gay Affirmative Counselling Practice in India) 
* ਲੇਖ: ਲਿੰਗਕ ਪਛਾਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਲੋਕ ਸਮਲਿੰਗਕ ਇਛਾਵਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ( Process of Sexual Identity Development for Young People with Same-Sex Desires - Experiences of Exclusion, Psychological Foundations – The Journal, X (1), pp.&nbsp;23–28, Delhi)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ