ਕੋਰਨੇਲੀਆ ਸੋਰਾਬਜੀ

**ਕੋਰਨੇਲੀਆ ਸੋਰਾਬਜੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Cornelia Sorabji;** 15 ਨਵੰਬਰ 1866 – 6 ਜੁਲਾਈ 1954) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਸੋਰਾਬਜੀ *ਪਰਦਾਨਾਸ਼ਿਨਾਂ* ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਰਾਬਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 1897 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਐਲਐਲਬੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ 1899 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਕੀਲ ਬਣ ਗਈ ਪਰ 1923 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਦਲਣ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਰਿਸਟਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੂਮੈਨ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਲੀਗ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਰਵਿਸ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਮੁਹਿੰਮ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਥੋਪਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਈ। ਸੋਰਾਬਜੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਧਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉੱਚ-ਜਾਤੀ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਰਦਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ। ਸੋਰਾਬਜੀ ਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਿਖੇ, ਜੋ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਕੋਰਨੇਲੀਆ ਸੋਰਾਬਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ 1866 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਦਸ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੇਡੀ ਕੋਰਨੇਲੀਆ ਮਾਰੀਆ ਡਾਰਲਿੰਗ ਫੋਰਡ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਲਈ ਗਈ ਦਾਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੋਰਾਬਜੀ ਕਰਸੇਦਜੀ, ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੋਰਾਬਜੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਫ੍ਰਾਂਸੀਨਾ ਫੋਰਡ (ਨੀ ਸਾਂਤਿਆ), ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜੋੜੇ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੂਨਾ (ਹੁਣ ਪੁਣੇ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ, ਕੋਰਨੇਲੀਆ ਸੋਰਾਬਜੀ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੌਰਨੇਲੀਆ ਸੋਰਾਬਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਛੂਹਿਆ (ਪਾਰਸੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ), ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਤਮਕਥਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ।

ਸੋਰਾਬਜੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਬਚੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੂਸੀ ਸੋਰਾਬਜੀ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਐਲਿਸ ਪੇਨੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਚਿਆ ਭਰਾ; ਦੋ ਹੋਰ ਭਰਾ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੇਲਗਾਮ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਘਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਡੈੱਕਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੁੰਦੀ। 1892 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਂਗਰੇਗੇਸ਼ਨਲ ਡਿਕਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਸੋਮਰਵਿਲ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਿਵਲ ਲਾਅ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ। ਸੋਰਾਬਜੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 1890 ਵਿੱਚ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਐਨਸਨ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਦੇ ਆਲ ਸੋਲਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੋਡਰਿੰਗਟਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਰੀਡਰ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰੀਅਰ 
1894 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਸੋਰਾਬਜੀ ਪੁਰਦਾਨਾਸ਼ਿਨਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਮਰਦ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਸੀ, ਵੱਲੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਹਾਰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੋਰਾਬਜੀ ਨੂੰ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ, ਸੋਰਾਬਜੀ ਨੇ 1897 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਐਲਐਲਬੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ 1899 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਪਲੀਡਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਕੀਲ ਸੀ, ਪਰ 1923 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਬੈਰਿਸਟਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

1923 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੋਰਾਬਜੀ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਰਦ ਪੱਖਪਾਤ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਏ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 6 ਜੁਲਾਈ 1954 ਨੂੰ ਨੌਰਥੰਬਰਲੈਂਡ ਹਾਊਸ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ, ਗ੍ਰੀਨ ਲੇਨਜ਼, ਮੈਨਰ ਹਾਊਸ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 87 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਯਾਦਗਾਰਾਂ 
2012 ਵਿੱਚ, ਲਿੰਕਨ ਇਨ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1866