open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭੱਟ

*ਪੰਡਤ ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭੱਟ* (3 ਜੂਨ 1844 - 20 ਜੁਲਾਈ 1914) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਸਫਲ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੀ ਗਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਜਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਗਦ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1844
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1914
ਨਿਊਕਲੀ ਮੇਲ

ਇੱਕ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬੀ ਤਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨਿਊਕਲੀਅਸਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ਼ ਹੀਲੀਅਮ ਬਣਨਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਗਿਰੀ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ 62 ਕਰੋੜ ਮੀਟਰੀ ਟਨ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦਾ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]]

ਨਿਊਕਲੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਨਿਊਕਲੀ ਮੇਲ** ਜਾਂ **ਨਿਊਕਲੀ ਜੋੜ** ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਨਿਊਕਲੀ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਭਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ਼ ਭਿੜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੁੜ ਕੇ ਨਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਭ (ਨਿਊਕਲੀਅਸ) ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਸੰਭਾਲ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਲਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਨਾਭਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਪਦਾਰਥ ਫ਼ੋਟਾਨ (ਮੇਲ ਊਰਜਾ|ਊਰਜਾ) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲ ਉਹ ਅਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*NuclearFiles.org —A repository of documents related to nuclear power.
*Annotated bibliography for nuclear fusion from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
*http://lasp.colorado.edu/~horanyi/5150/NRL_FORMULARY_07.pdf -NRL ਮੇਲ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ-ਭੰਡਾਰ
;ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ
*ITER (ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਤਾਪਨਿਊਕਲੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰੀ ਭੱਠੀ) ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*CCFE (ਮੇਲ ਊਰਜਾ ਦੇ ਕਲਹਮ ਕੇਂਦਰ) ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
*JET (ਇੱਕਜੁੱਟ ਯੂਰਪੀ ਟੂਰ) ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀ ਮੇਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਊਰਜਾ ਬਦਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਲੀਲ ਓਲੰਪੀਕ

**ਲੀਲ ਓਲੰਪਿਕੁ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਲੀਲ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਟਡ ਪੀਇਰੀ-ਮੁਰੇ, ਲੀਲ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਲਿਗੁਏ ੧ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਲੀਲ ਓ. ਸ. ਸੀ. ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*ਲੀਲ ਓ. ਸ. ਸੀ.  ਲਿਗੁਏ ੧ ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸਤਾਦ ਪੀਐਖ਼ ਮੋਖ਼ਵਾ

**ਸ੍ਟਡ ਪੀਇਰੀ-ਮੁਰੇ**, ਇਸ ਨੂੰ ਲੀਲ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਲੀਲ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਪਲਾਨ 
* ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਿ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਨਿਊਕਲੀ ਭੱਠੀ

ਦੀ ਗਿਰੀ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਈ.ਪੀ.ਐੱਫ਼.ਐੱਲ. ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਪਰਮਾਣੂ ਭੱਠੀ]]

**ਪਰਮਾਣੂ ਭੱਠੀ** ਉਹ ਜੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਨਿਊਕਲੀ ਨਿਰੰਤਰ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Uranium Conference adds discussion of Japan accident 
* World Nuclear Association — How it Works 
* A Debate: Is Nuclear Power The Solution to Global Warming? 
* Union of Concerned Scientists, Concerns re: US nuclear reactor program 
* Freeview Video 'Nuclear Power Plants — What's the Problem' A Royal Institution Lecture by John Collier by the Vega Science Trust.
* U.S. plants and operators
* Glossary of Nuclear Terms 
* American Nuclear Society — Glossary of Terms
* Nuclear Energy Institute — How it Works: Electric Power Generation 
* Annotated bibliography of nuclear reactor technology from the Alsos Digital Library 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਊਰਜਾ ਬਦਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀ ਭੱਠੀਆਂ
ਟਰਾਈਨਾਈਟਰੋਟੌਲਵੀਨ

**ਟਰਾਈਨਾਈਟਰੋਟੌਲਵੀਨ**  (**ਟੀ.ਐੱਨ.ਟੀ.**), ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ **2,4,6-ਟਰਾਈਨਾਈਟਰੋਟੌਲਵੀਨ**, ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ C6H2(NO2)3CH3 ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੀਲ਼ਾ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਕਈ ਵਾਰ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਜੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਰਤੋਂ ਸਫੋਟਕ ਪਦਾਰਥ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Dynamite and TNT at *The Periodic Table of Videos* (ਨਾਟਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ)
* free software website *sonicbomb.com* containing a video bank and additionally pages for discussion of nuclear device testing Video showing detonation [Published on 2005-12-20]: ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੋਡਾਊਨ
* *youtube.com* video showing the shockwave and typical black smoke cloud from detonation of 160 kilograms of pure TNT
* *liveleak.com* video of demolition training using half pound blocks of pure TNT
* CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫੋਟਕ ਰਸਾਇਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਟਰੋਟੌਲਵੀਨਾਂ
ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ

**ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਥੀਏਟਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੰਚਾਲਕ ਪਾਰਸੀ-ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ 1850 ਅਤੇ 1930ਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੜੀਆਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਲਦੀ ਹੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ, ਖਾਸਕਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੌਰਿਆਂ ਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ।

ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੈੱਟ, ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਵਾਦ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਾਲੀ ਵੇਸ਼ਭੂਸ਼ਾ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਾਇਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਜਨਤਾ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰ ਕੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣਾ ਹੀ ਸੀ।
, ਪਾਰਸੀਟਰ ਸਟਾਈਲ ਵਿਚ ਲੈਲਾ-ਮਜਨੂ ਨਾਟਕ ਦਾ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।]]
## ਇਤਿਹਾਸ
ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸੀ। ਛੇਤੀ ਹੀ 1850ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਐਲਿਫੰਸਟਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ "ਪਾਰਸੀ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀ" ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੈਕਸ਼ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ 1853 ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ
ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ, ਪਰਦਿਆਂ ਦਾ ਨਾਯਾਬ ਪ੍ਰਯੋਗ। ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਹਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਰਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਿਆਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਝਲਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰਾਈ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਲਿਆਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਪਰਦਿਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸੈੱਟਿੰਗ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਟਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਖਾਸੀਅਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੈ। ਪਾਰਸੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਚ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਇਹੀ ਮੇਲ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਤੀਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈ ਕਾਸਟਿਊਮ ਹੈ। ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਉੱਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓਂਦੇ ਹਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਅਲੰਕਰਣ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਤੱਕ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਵਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅਲੰਕਰਣ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਸੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਦੀ ਚੌਥੀ ਵੱਡੀ ਖੂਬੀ ਲੰਬੇ ਸੰਵਾਦ ਹਨ। ਪਾਰਸੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸਲਈ ਸੰਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੀਨਾਟਕੀਇਤਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ
ਸਤਾਦ ਦ ਖ਼ਾਂਸ

**ਸਤਾਦ ਦ ਰਾਂਸ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਰੀਮਸ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਟਾਡ ਅਗਸਤੇ ਡੇਲੌਨੇ, ਰੀਮਸ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਲਿਗੁਏ ੧ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਸਟਾਡ ਡੀ ਰੀਮਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*ਸਟਾਡ ਡੀ ਰੀਮਸ ਲਿਗੁਏ ੧ ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸਤਾਦ ਓਗੂਸਤ ਦੇਲੌਨ

**ਸਤਾਦ ਔਗਸਤ ਦੇਲੌਨ**, ਇਸ ਨੂੰ ਰੀਮਸ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਟਾਡ ਡੀ ਰੀਮਸ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸਟਾਡ ਡੀ ਰੀਮਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*ਸਟੇਡੀਅਮ ਗਾਈਡ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਲਲਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਮਿਸ਼ਰਾ

**ਲਲਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਮਿਸ਼ਰਾ** (2 ਫਰਵਰੀ 1923 –  3 ਜਨਵਰੀ 1975) ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। 1975 - ਸਮਸਤੀਪੁਰ ,ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ, ਲਲਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ ਇਕ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਿਨਹਾ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਸੰਸਦੀ ਸਕੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲਲਿਤ ਨਰਾਇਣ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ 1922 ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਹਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਸਨਪੱਟੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1948 ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ  ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਵਲੋਂ  ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਅੁਨਗਰਾ ਨਰਾਇਣ ਸਿਨਹਾ ਨੂੰ ਬੜਾ ਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸਤਹ ਸੇ ਉਠਤਾ ਆਦਮੀ

***ਸਤਹ ਸੇ ਉਠਤਾ ਆਦਮੀ*** () ਮਨੀ ਕੌਲ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 1980 ਦੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਟਕਥਾ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਮੁਕਤੀਬੋਧ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ 1981 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਕਲਾਕਾਰ
* ਭਰਤ ਗੋਪੀ ਰਮੇਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ
* ਵਿਭੂਤੀ ਝਾਅ ਮਾਧਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ
* ਸਤਿਅਨ ਕੁਮਾਰ
* ਐਮ ਕੇ ਰੈਨਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*
ਐੱਮ. ਕੇ. ਰੈਨਾ

**ਮਹਾਰਾਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੈਨਾ**, ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ **ਐਮ ਕੇ ਰੈਨਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ 1970 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 1972 ਤੋਂ ਉਹ ਫ਼ਰੀਲਾਂਸਰ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਹਾਰਾਜ ਰੈਨਾ ਦਾ ਜਨਮ (1948) ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਰਾਜਕੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਐਨਐਸਡੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਰੈਨਾ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਜਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਪਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੈਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
## ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਕੰਮ
### ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ
1970 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਬਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪੈਰਲਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "27 ਡਾਊਨ", ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੈਨਾ 'ਸੰਜੇ' ਦੀ ਲੀਡ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 13 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 130 ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਦੋਨੋਂ ਰੂਪ ਘੁਲਮਿਲ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਸਮਕਾਲੀ ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਾਲ ਵੀ ਅਮੀਰ ਹਨ।

ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ *ਕਬੀਰਾ ਖੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੇਂ*, *ਕਰਮਾਵਾਲੀ*, *ਲੋਅਰ ਡੈਪਥਸ*, *ਪਰਾਈ ਕੁੱਖ*, *ਕਭੀ ਨਾ ਛਾਡੈ ਖੇਤ* ਅਤੇ *ਮਾਂ* ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ** ਇੱਕ 2014 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ - ਹਿੰਦੀ 3ਡੀ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈਰੀ ਬਵੇਜਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ- ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ, ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਓਮ ਪੁਰੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਮਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸੰਖੇਪ 
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ (ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ) ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਾਲ ਹਮਲਾਵਰ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲੜਾਈ (1700) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਜਰਨੈਲ ਪੈਂਦੇ ਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਫ਼ਿਲਮ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦਸੰਬਰ, 1704 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 42 ਸਿੱਖਾਂ (ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ) ਨੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ 10 ਲੱਖ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੁਗ਼ਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਅੰਤ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ, ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਜ ਮਿਸਤਰੀ ਦੋਵਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚਿਣ ਦੇਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰੋਜ਼ੈਟਾ ਪੱਥਰ

**ਰੋਜ਼ੈਟਾ ਪੱਥਰ** ਗਰੈਨੋਡਾਇਓਰਾਈਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਟੋਲੈਮੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਰਫ਼ੋਂ 196 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਮੈਂਫ਼ਿਸ ਵਿਖੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਫ਼ਰਮਾਨ ਉਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਮਾਨ ਤਿੰਨ ਲਿੱਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਉਤਲੀ ਲਿਖਤ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿਸਰੀ ਗੂੜ੍ਹ-ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਦੀਮੋਤੀ ਲਿੱਪੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲਿੱਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ (ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਫ਼ਰਕ ਹਨ), ਇਸਨੇ ਮਿਸਰੀ ਗੂੜ੍ਹ-ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਸਮਝ ਸਕਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*
*ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੈਟਾ ਪੱਥਰ
*ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਰਜਮਾਈ ਲਿਖਤ &nbsp;– ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਜਾਇਬਘਰ
*ਸ਼ਾਂਪੋਯੀਓਂ ਦੀ ਵਰਨਮਾਲ਼ਾ&nbsp;– ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਜਾਇਬਘਰ
*ਰੋਜ਼ੈਟਾ ਪੱਥਰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ&nbsp;– Howstuffworks.com
*The 1999 conservation and restoration of The Rosetta Stone at The British Museum
, British Museum Object Database reference number: YCA62958

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਲੀਲ

**ਲੀਲ** (;  ) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਲੀਲ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਪੈਰਿਸ, ਲਿਓਂ ਅਤੇ ਮਾਰਸੇਈ ਮਗਰੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਚਲਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਲ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਕੋਲ਼ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੋਰ-ਪਾ-ਦੇ-ਕਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

File:NUM19441.jpg|ਦੇਵੀ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ
File:La Voix du Nord.jpg|ਲੀਲ ਗਰਾਂਦ ਪਲਾਸ (ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ)
File:Lille2013.jpg|ਲੀਲ ਗਰਾਂਦ ਪਲਾਸ
file:Lille_Cathedral_exterior_01.JPG|ਲੀਲ ਗਿਰਜਾਘਰ
file:Jielbeaumadier theatre sebastopol lille 2007.jpg|ਸੇਬਾਸਤੋਪੋਲ ਥੀਏਟਰ
file:Jielbeaumadier place du lion d or lille 2008.jpg|ਲੀਓਂ ਦੋਰ ਚੌਂਕ
file:Jielbeaumadier porte de roubaix lille 2005.jpg|ਪੋਰਤ ਦ ਰੂਬੇ
file:Lille Palais Rihour 01.JPG|ਰੀਊਖ਼ ਮਹਿਲ
file:Christ Church (Lille).JPG|ਐਂਗਲੀਕਨ ਯੀਸੂ ਗਿਰਜਾਘਰ

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਲੈਮੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਲੀਲ  - ਦਫ਼ਤਰੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
* 
* ਯੂਰਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ 2004
*
* ਲੀਲ ਐਕਸਪੋ 2017 ਵਾਸਤੇ ਤਜਵੀਜ਼
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ (ਨਾਵਲ)

**ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹਾਲੀਆ ਸੰਸਕਰਣ 2014 ਵਿੱਚ ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਰੁਮਾਂਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਯਥਾਰਥ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਇੱਕ ਹਾਣੀ ਨਾਂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਾਵਲ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਮੁੱਖ ਥੀਮ ਉਹੀ ਹੈ।

## ਕਹਾਣੀ
ਨਾਵਲ ਦਾ ਨਾਇਕ ਰੂਪ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਪੇਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਰੂਪ ਦੀ ਜਿਸਮਾਨੀ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰੀਕ ਵਿੱਚ ਭਾਬੀ ਲੱਗਦੀ ਬਚਨੋ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਮੇਲੇ ਗਿਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਨੋ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਲੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੰਨੋ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਮਿਲਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਰੂਪ ਚੰਨੋ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿੰਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੀ ਤਾਈ ਸੰਤੀ ਨਾਲ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾ ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਚੰਨੋ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾਣਾ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਨੋ ਤੇ ਰੂਪ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਤੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਦਿਓਰ ਜਿਓਣੇ ਨਾਲ ਜਮੀਨੀ ਝਗੜਾ ਹੈ। ਜਦ ਬਚਨੋ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇ ਮੰਗਣੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੜ-ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸੋਚਦੀ ਹੈ। ਸੰਤੀ ਦੀ ਜਮੀਨ ਵਾਹੁਣ ਕਾਰਨ ਰੂਪ ਦਾ ਜਿਓਣੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵੈਰ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਚਨੋ ਦਾ ਜਿਓਣੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਬੰਧ ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧ ਸਕਿਆ| ਬਚਨੋ ਜਿਓਣੇ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਕੀ ਉਸਨੂੰ ਚੰਨੋ ਦੇ ਘਰ ਰੂਪ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚੁਗਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਨੋ ਤੇ ਰੂਪ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਪ ਪ੍ਰਸਿੰਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਨੋ ਕਰਮੇ ਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗਰੂਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ ਕੁ ਮਗਰੋਂ ਰੂਪ ਦੇ ਮੁੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਨੋ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਜੰਮਦੀ ਹੈ। ਰੂਪ ਅਤੇ ਚੰਨੋ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਦੱਬੀਆਂ ਖਵਾਹਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

## ਪਾਤਰ
* ਰੂਪ (ਨਾਇਕ)
* ਚੰਨੋ (ਨਾਇਕਾ)
* ਜਗੀਰਾ (ਰੂਪ ਦਾ ਦੋਸਤ)
* ਦਿਆਲਾ (ਰੂਪ ਦਾ ਦੋਸਤ)
* ਸ਼ਾਮੋ (ਚੰਨੋ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਅਤੇ ਦਿਆਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ)
* ਕਰਤਾਰਾ (ਚੰਨੋ ਦਾ ਭਰਾ)
* ਪ੍ਰਸਿੰਨੀ (ਰੂਪ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ)
* ਕਰਮਾ (ਚੰਨੋ ਦਾ ਪਤੀ)
* ਬਚਨੋ (ਰੂਪ ਦੀ ਭਾਬੀ)
* ਸੰਤੀ (ਰੂਪ ਦੀ ਤਾਈ)
* ਜਿਓਣਾ (ਸੰਤੀ ਦਾ ਦਿਓਰ, ਬਚਨੋ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੇਮੀ)
* ਪੂਰਨ (ਰੂਪ ਦਾ ਮੁੰਡਾ)
* ਪੁੰਨੀ (ਚੰਨੋ ਦੀ ਕੁੜੀ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਲਵੰਡਾ

**ਸਤੈ ਬਲਵੰਡਿ** ਦੋਵੇਂ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਦੇ ਰਬਾਬੀ ਸਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਹਜੂਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮਕਲੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਿਖੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਾਰ ਹੈ।

## ਸਤਰਾਂ

ਹੋਵੈ ਸਿਫਤਿ ਖਸੰਮ ਦੀ ਨੂਰੁ ਅਰਸਹੁ ਕੁਰਸਹੁ ਝਟੀਐ॥
ਤੁਧੁ ਡਿਠੇ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹ ਮਲੁ ਜਨਮ ਜਨਮ ਦੀ ਕਟੀਐ॥ (ਅੰਗ 967)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ
ਮਨਫ਼

**ਮਨਫ਼** ( '** ; ) ਜਾਂ **ਮੈਂਫਿਸ''' ਹੇਠਲੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਨਬ-ਹੱਜ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਇਹਦੀ ਉਜਾੜਾ ਕੈਰੋ ਤੋਂ 20 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਮਿਤ ਰਾਹੀਨਾ ਕਸਬੇ ਕੋਲ਼ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*ਮਨਫ਼ ਦੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ
*ਮਨਫ਼ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ
*Ancient Egypt.org
*ਮਨਫ਼ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 
*ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਮਿਸਰ 
*ਮਨਫ਼ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, Egiptomania.com

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨਫ਼, ਮਿਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ

ਵਿੱਚ ਪਗੜੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੇਟਰ]]
**ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਲਸਲਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 400 ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ ਸਿਲਸਿਲਾ 1936 ਵਿੱਚ ਕੌਫ਼ੀ ਸੈੱਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦ ਪਹਿਲੀ ਆਊਟਲੈੱਟ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ। 1940 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 50 ਕਾਫੀ ਹਾਊਸ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਮੱਧ 1950ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੋਰਡ ਨੇ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮਲਿਆਲਮ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਏ ਕੇ ਗੋਪਾਲਨ (ਏਕੇਜੀ) ਦੀ ਹੱਲਾਸੇਰੀ ਨਾਲ, ਕੌਫ਼ੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੌਫ਼ੀ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਊਟਲੈੱਟ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਦੇਵੇ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਫੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਕੋ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਬਣਾ ਲਈ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਕੋ-ਆਪਰੇਟਿਵ 19 ਅਗਸਤ 1957 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ 27 ਦਸੰਬਰ 1957 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਬੇਲਾਰੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ (ਚੇਨਈ) ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਂ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਬਾਬੀ

**ਰਬਾਬੀ** ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਰਵਾਇਤ ਹੈ। ਰਬਾਬ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਜ਼ ਸੀ। ਰਬਾਬੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੋ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਰਾਗੀ ਅਤੇ ਢਾਢੀ।
ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ

**ਰੋਹਿਤ ਗੁਰੂਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ** () (ਜਨਮ 30 ਅਪਰੈਲ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਜੇ-ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਫ਼-ਬਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇਨਡੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਬਤੋਰ ਕਪਤਾਨ ਇਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਈ.ਪੀ.ਐਲ. ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿਤਾਇਆ ਹੈ। ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 13 ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਇਡਨ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ 264 ਦੋੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 250 ਦੋੜਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਹੈ।

## ਖੇਡਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ 
ਸ਼ਰਮਾ ਇਕ ਹਮਲਾਵਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੀਮਤ ਓਵਰਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ' ਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮਿਡਲ-ਆਰਡਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਖੇਡਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਰਮਾ ਇਕ ਨਿਯਮਤ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸਪਿਨ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੀ ਖੇਡ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ' ਤੇ ਉਹ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸੰਤ-ਏਤੀਐੱਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਪੋਰਟਿਵ ਡੀ ਸੈਂਟ ਈਟਿਯੇਨ ਲੋਇਰੇ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਸੈਂਟ ਈਟਿਯੇਨ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਟਡ ਜੈਫ਼ਰੀ-ਗੁਇਛਰਡ, ਸੈਂਟ ਈਟਿਯੇਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਲਿਗੁਏ ੧ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਏ. ਏਸ. ਸੈਂਟ ਈਟਿਯੇਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*ਏ. ਏਸ. ਸੈਂਟ ਈਟਿਯੇਨ  ਲਿਗੁਏ ੧ ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਜੋਫ਼ਖ਼ੁਆ-ਗੀਸ਼ਾਖ਼ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਸ੍ਟਡ ਜੈਫ਼ਰੀ-ਗੁਇਛਰਡ**, ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਂਟ ਈਟਿਯੇਨ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਏ. ਏਸ. ਸੈਂਟ ਈਟਿਯੇਨ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 40,830 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਏ. ਏਸ. ਸੈਂਟ ਈਟਿਯੇਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*ਸ੍ਟਡ ਜੈਫ਼ਰੀ-ਗੁਇਛਰਡ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਤਬੱਸੁਮ ਫ਼ਾਤਿਮਾ

**ਤਬੱਸੁਮ ਫ਼ਾਤਿਮਾ** (ਜਨਮ 3 ਜੁਲਾਈ 1972) ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਰੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਲੇਕਿਨ ਜਜ਼ੀਰਾ ਨਹੀਂ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ) 
**ਤਾਰੋਂ ਕੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮੰਜਿਲ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ) 
**ਜੁਰਮ* (ਨਾਵਲ) 
**ਆਜ ਕੀ ਉਰਦੂ ਕਹਾਨੀਆਂ* (ਸੰਪਾਦਨ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਵਿਭੂਤੀ ਨਰਾਇਣ ਰਾਏ

**ਵਿਭੂਤੀ ਨਰਾਇਣ ਰਾਏ** (ਜਨਮ 28 ਨਵੰਬਰ 1951) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੇਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਦੇ ਤੌਰ 1975 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਪਰਡੰਟ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
## *ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ ਕਰਫਿਊ*
ਰਾਏ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ *ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ ਕਰਫਿਊ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦਾ ਥੀਮ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ 1980 ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਦੰਗਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖਪਾਤ ਬਾਰੇ ਰਾਏ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸੂਬਾਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੇ ਆਸਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਿਆ। 
## ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਨਾਵਲ
* ਘਰ
* ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ ਕਰਫਿਊ
* ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਭੂਤਕਥਾ
* ਕਿੱਸਾ ਲੋਕਤੰਤਰ
### ਵਿਅੰਗ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* ਏਕ ਛਾਤ੍ਰ ਨੇਤਾ ਕਾ ਰੋਜਨਾਮਚਾ

### ਚਿੰਤਨ
* ਕਥਾ ਸਾਹਿਤ੍ਯ ਕੇ ਸਾ ਬਰਸ
* ਰਣਭੂਮੀ ਮੇਂ ਭਾਸ਼ਾ

### ਸੰਸਮਰਣ
* ਹਾਸ਼ਿਮਪੁਰਾ: ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾ ਏਕ ਕਾਲਾ ਅਧਿਆਏ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਚਤੁਰਵੇਦੀ

**ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਚਤੁਰਵੇਦੀ** (1892-1985) ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1973) ਵਿਜੇਤਾ ਉੱਘਾ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 1892 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1985 ਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਮਾਰਗਰਿਟ ਮੀਡ

**ਮਾਰਗਰਿਟ ਮੀਡ** (16 ਦਸੰਬਰ 1901 – 15 ਨਵੰਬਰ 1978) ਅਮਰੀਕੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਅਕਸਰ 1960ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1970ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਰਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੈਚੂਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮਏ ਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਲਈਆਂ।

ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸੂਝ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਾਣਯੋਗ, ਅਕਸਰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਨਵ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੂਝ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਣਯੋਗ, ਅਕਸਰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਤੀਹ-ਸਾਲਾ ਜੰਗ

**ਤੀਹ-ਸਾਲਾ ਜੰਗ** ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 1618 ਅਤੇ 1648 ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆ ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਯੂਰਪੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਰੂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## External links
*The Thirty Years' War – ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ 
*ਤੀਹ-ਸਾਲਾ ਜੰਗ – ਲਵਟੂਨੋ 1911
*ਤੀਹ-ਸਾਲਾ ਜੰਗ – ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਆਨਕੋਸ਼
*ਤੀਹ-ਸਾਲਾ ਜੰਗ ਲਰਨਿੰਗਸਾਈਟ
*Thirty Years' War Timeline
*Project "Peace of Westphalia" (among others with Essay Volumes of the 26th Exhibition of the Council of Europe "1648: War and Peace in Europe", 1998/99) 
**ਤੀਹ-ਸਾਲਾ ਜੰਗ ਦਾ ਅਤੀਤ* by Friedrich von Schiller at Project Gutenberg
*ਤੀਹ-ਸਾਲਾ ਜੰਗ 
*BBC Radio4 documentary – ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਕਾਢ: ਤੀਹ-ਸਾਲਾ ਜੰਗ ਅਤੇ ਮਾਗਦੇਬੁਰਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੀਹ-ਸਾਲਾ ਜੰਗ
ਨੌਂਤ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਨੈਨਟੇਸ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਨੌਂਤ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਟਡ ਡੀ ਲਾ ਬੇਉਜੋਰ, ਨੌਂਤ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਲਿਗੁਏ 1 ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਨੈਨਟੇਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਨੈਨਟੇਸ  ਲਿਗੁਏ 1 ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸਤਾਦ ਦ ਲਾ ਬੋਜੁਆਖ਼

**ਸ੍ਟਡ ਡੀ ਲਾ ਬੇਉਜੋਰ**, ਇਸ ਨੂੰ ਨੌਂਤ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਨੈਨਟੇਸ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 38,285 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਨੈਨਟੇਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਪ੍ਰੀਕਸ਼ਿਤ ਸਾਹਨੀ

**ਪ੍ਰੀਕਸ਼ਤ ਸਾਹਨੀ** (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1944) ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਟੀ ਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਬੈਰਿਸਟਰ ਵਿਨੋਦ, * ਗੁਲ ਗੁਲਸ਼ਨ ਗੁਲਫ਼ਾਮ* * (ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ) ਅਤੇ *ਗਾਥਾ'' (ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
### ਟੀ. ਵੀ. ਲਡ਼ੀਵਾਰ 
## ਹਵਾਲੇ
ਆ ਕਿਊ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ

***ਆਹ ਕਿਊ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ*** (), ਚੀਨੀ ਲੇਖਕ ਲੂ ਸ਼ੁਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ 4 ਦਸੰਬਰ 1921 ਅਤੇ 12 ਫਰਵਰੀ 1922 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸੀਰੀਅਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਇਹ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ* (吶喊, *Nahan*) (1923) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚੀਨ ਵਿੱਚ 1919 ਵਾਲੀ ਚਾਰ ਮਈ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਨੈਕੂਲਰ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵਾਲਟਰ ਕੌਫ਼ਮੈਨ (ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ)

**ਵਾਲਟਰ ਆਰਨਲਡ ਕੌਫ਼ਮੈਨ** (1 ਜੁਲਾਈ 1921 – 4 ਸਤੰਬਰ 1980) ਇੱਕ ਜਰਮਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਇਹ 30 ਸਾਲ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਤੇ ਮੌਤ, ਨੈਤਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਤੇ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ, ਆਸਤਿਕਤਾ ਤੇ ਨਾਸਤਿਕਤਾ, ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਤੇ ਸਾਹਿਤ, ਉੱਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਨੀਤਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 1965 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਹੀਗਲ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ। ਇਸਨੇ ਗੋਏਟੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਫ਼ੌਸਟ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਮੌਲਿਕ ਰਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਨੀਤਸ਼ੇ: ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ, ਈਸਾ ਵਿਰੋਧੀ* (*Nietzsche: Philosopher, Psychologist, Antichrist*)
* *ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਤੋਂ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਤੱਕ* (*From Shakespeare to Existentialism*)
* *ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ: ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਤੋਂ ਸਾਰਤਰ ਤੱਕ* (*Existentialism: From Dostoevsky to Sartre*)
* *ਧਰਮ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਆਲੋਚਤਨਾਮਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ* (*Critique of Religion and Philosophy*)
* *ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ* (*Tragedy and Philosophy*)
* *ਹੀਗਲ: ਇੱਕ ਮੁੜ-ਵਿਆਖਿਆ* (*Hegel: A Reinterpretation*)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ
ਗ਼ੁਲਾਮੀ

**ਗ਼ੁਲਾਮੀ** ਜਾਂ **ਦਾਸਤਾ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਆਰਥਕ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਮਲਕੀਅਤ ਦੇ ਤੁੱਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਪਰ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਸਮਝ ਕੇ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਜਾਂ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਿੱਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਕੰਮ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਜਾਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਆਦਿ ਦੀ ਮੰਗ ਵਰਗੇ ਹੱਕਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ; ਅਜੋਕੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਏਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਨੂੰਨੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕਰਜ਼ਾਈਪੁਣੇ, ਦਾਸਤਾ, ਘਰੇਲੂ ਖ਼ਿਦਮਤ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰਨ ਵਿਆਹ ਵਰਗੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ੁਲਾਮੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਜ਼ਦੂਰੀ
ਵੀ ਫ਼ਾਰ ਵੈਨਡੈੱਟਾ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਵੀ ਫ਼ਾਰ ਵੈਨਡੈੱਟਾ*** 2006 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ-ਜਰਮਨ ਸਿਆਸੀ ਰੋਮਾਂਚ ਵਾਲ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਜੇਮਜ਼ ਮਿਕਟੇਗ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵਾਚਾਉਸਕੀਸ ਹੈ। ਇਹ 1982 ਦੇ ਐਲਨ ਮੂਰ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਹੂਗੋ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਹੂਗੋ ਵੀਵਿੰਗ ਵੀ ਨਾਮਕ ਰਾਜਹੀਣਵਾਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੀ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿਚਲੀ ਫ਼ਾਸ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਨਕਲਾਬ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੇਟਲੀ ਪੋਰਟਮਨ ਈਵੀ ਨਾਮਕ ਕੰਮਕਾਰੀ ਤਬਕੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੀਵਨ ਰੀਆ ਇੱਕ ਜਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਮਕਸਦ ਵੀ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰੋਕਣਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* *ਵੀ ਫ਼ਾਰ ਵੈਨਡੈੱਟਾ* – ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ  ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਵਿਖੇ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2006 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
2013

**2013** 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 2010 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 8 ਮਾਰਚ &ndash; ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
* 10 ਮਾਰਚ &ndash; ਔਂਗ ਸੈਨ ਸੂ ਚੀ ਦੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗ ਫਾਰ ਡੇਮੋਕ੍ਰੇਸੀ ਦੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਨੇਤਾ ਚੁਣੀ ਗਈ।
* 18 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ 18 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਲੇਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੁਲਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਾਂਹ ਕੀਤੀ ਸੀ| ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਰਡਨ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
* 31 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਦਾ 250 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲਾ 182 ਮੀਟਰ (597 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਬੁੱਤ ਸਾਧੂ ਬੇਟ (ਨੇੜੇ ਸਰਦਾਰ ਸਰੋਵਰ ਡੈਮ, ਗੁਜਰਾਤ) ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ
* 16 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੇ 200 ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਅਤੇ 24 ਸਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਮਗਰੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸਨਿਆਸ ਲਿਆ।
* 22 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂੂ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟੱਕਰ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
* 6 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਇਤਾਲਵੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਮੋ-ਦੋ ਦੀ ਮੌਤ।
* 9 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਗੁਰੂ, ਭਾਰਤੀ ਆਤੰਕਵਾਦੀ (ਜ. 1969)
* 27 ਮਈ&ndash; ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਓ.ਜੇ.ਸੇ. ਨੀਸ

**ਓਲੰਪਿਕ ਜਿਮਨਾਸਟਕ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨੀਸ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਨੀਸ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਾਇੰਜ ਰਿਵੇਰਾ, ਨੀਸ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਲਿਗੁਏ 1 ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਔਜੀਸੀ ਨੀਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਔਜੀਸੀ ਨੀਸ  ਲਿਗੁਏ 1 ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸ਼ੈਵਰਲੇ

**ਸ਼ੈਵਰੋਲੇ** , ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ **ਸ਼ੈਵੀ** (Chevy) ਜਾਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ **ਸ਼ੈਵਰੋਲੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਆਫ਼ ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਕੰਪਨੀ**, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼ (GM) ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ। ਲੂਈ ਸ਼ੈਵਰੋਲੇ ਅਤੇ ਜਰਨਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਦੇ ਥਾਪਕ ਵਿਲੀਅਮ ਸੀ. ਡੁਰੰਟ ਨੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀ 3 ਨਵੰਬਰ 1911 ਨੂੰ, ਬਤੌਰ ਸ਼ੈਵਰੋਲੇ ਮੋਟਰ ਕਾਰ ਕੰਪਨੀ, ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।

ਸ਼ੈਵਰੋਲੇ ਦੇ ਵਹੀਕਲ, ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਤੋ ਬਿਨਾਂ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਓਸ਼ੇਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਇਸਦੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਉਪਸੰਗੀ ਹੋਲਡਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਵਰੋਲੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਡੇਵੂ ਦੇ ਬਣੇ ਵਹੀਕਲ ਵੇਚੇ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਟੈਗਲਾਈਨ ਸੀ "Daewoo has grown up enough to become Chevrolet"। ਇਹ ਜਰਨਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੈਵਰੋਲੇ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਬ੍ਰੈਂਡ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਵਰੋਲੇ ਦੀ ਮੁੜ-ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜਰਨਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਸ਼ੈਵਰੋਲੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰੈਂਡ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਦਕਿ ਜਰਨਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਰਪੀ standard-bearers, ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਓਪਲ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਵਾਕਸਹਾਲ, ਅਪਮਾਰਕੀਟ ਭੇਜੇ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ
ਆਲੀਆਂਜ਼ ਖ਼ੀਵੀਏਖ਼ਾ

**ਅਲਾਇੰਜ ਰਿਵੇਰਾ**, ਇਸ ਨੂੰ ਨੀਸ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਔਜੀਸੀ ਨੀਸ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 35,624 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਅਲਾਇੰਜ ਰਿਵੇਰਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ

**ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ,, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ 27 ਮਈ, 1964 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤਕ 16 ਸਾਲ ਰਹੇ। ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਜਨਪਥ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਰਾਬਰਟ ਟੋਰ ਰਸਲ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 1930 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਮੁੱਖ ਕਮਾਂਡਰ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸੁੰਦਰ ਬਗੀਚੇ ਲਗਪਗ 45 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਕਈ ਅਦਾਰੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਕਰਨ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਫਿਰ 1964 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਸ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਸਥਾਪਿਤ 'ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫੰਡ', ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ 'ਚ 60 ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸੈਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਠਹਿਰਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਸਮਕਾਲੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪਲੇਨੇਟੇਰੀਅਮ ਵੀ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
]]
ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ ਨੂੰ ਮੁਢ ਵਿੱਚ ਫਲੈਗ ਸਟਾਫ਼ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1930 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਰਹੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜਾਇਬਘਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਸਥਾਨ
ਦ ਗੌਡਫ਼ਾਦਰ

***ਦ ਗੌਡਫ਼ਾਦਰ*** 1972 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜੁਰਮ-ਜਗਤ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਫ਼ੋਰਡ ਕਪੋਲਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਐਲਬਰਟ ਐੱਸ. ਰਡੀ ਹੈ। ਏਸ ਵਿੱਚ ਮਾਰਲਨ ਬਰਾਂਡੋ ਅਤੇ ਅਲ ਪਾਚੀਨੋ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਇੱਕ ਖੁਨਾਮੀ ਟੱਬਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਕਹਾਣੀ 1945-44 ਤੱਕ ਪਸਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਲ ਕੋਰਲਿਓਨੇ ਟੱਬਰ ਦੇ ਬੇਦਿਲੇ ਜੀਅ ਤੋਂ ਨਿਰਦਈ ਮਾਫ਼ੀਆ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1972 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਫ਼ੀਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਫ਼ਾਈਟ ਕਲੱਬ

***ਫ਼ਾਈਟ ਕਲੱਬ*** 1999 ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ 1996 ਵਿੱਚ ਚੱਕ ਪੈਲਾਨਿਊਕ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਏਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਡੇਵਿਡ ਫ਼ਿੰਚਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਐਡਵਰਡ ਨੌਰਟਨ, ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ ਅਤੇ ਹਲੀਨਾ ਬੌਨਹਮ ਕਾਰਟਰ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*
*
*
*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1999 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ

**ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ** ਜਾਂ **ਆਬੋ-ਹਵਾ ਦੀ ਬਦਲੀ** ਜਾਂ **ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ** ਮੌਸਮੀ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਆਈ ਉਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਾਸਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹੇ (ਭਾਵ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ)। ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਔਸਤ ਮੌਸਮੀ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਫੇਰ-ਬਦਲ ਤੋਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫੇਰ ਵਧੇਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਔਸਤ ਹਲਾਤਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਫ਼ਰਕ (ਭਾਵ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸਿਰੇ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਵਾਕਿਆ)। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਵ-ਅਮਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜਣ ਵਾਲ਼ੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਫੇਰ-ਬਦਲ, ਪੱਤਰੀ ਨਿਰਮਾਣਕੀ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਸਫੋਟ। ਕਈ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਲੀਆ ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਤਾਪ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਸਤੇ
*  (pb: ).
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*   
* 
* Wagner, Frederic H., (ed.) *Climate Change in Western North America: Evidence and Environmental Effects* (2009).।SBN 978-0-87480-906-0

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Climate Summit 2011 – London  from the B4E Business for the Environment
* 
* ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਸੋਰਸਵਾਚ ਤੋਂ
* ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ from the *UCB Libraries GovPubs*
* ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ  ਮੌਸਮ ਦਫ਼ਤਰ (ਯੂਕੇ)
* ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਸਾ ਵੱਲੋਂ
* Climate Change: Evidence & Causes , from the Royal Society and the U.S. National Academy of Sciences
* Ocean Motion: Satellites Record Weakening North Atlantic Current
* ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ ਉੱਤੇ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪੈਨਲ (IPCC)
* United Nations University's 'Our World 2' Climate Change Video Briefs
* United Nations University's 'Our World 2'।ndigenous voices on climate change films

* ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ Performance ਸੂਚਕ 2010 
* Climate Library  at Center for Ocean Solutions, Stanford University
* ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ: ਮੂੰਗੇ-ਪੱਥਰ ਕਗਾਰ ਉੱਤੇ  An online video presentation by Prof. Ove Hoegh-Guldberg, University of Auckland
* Climate & Development Knowledge Network, run by an alliance of organisations that include PwC and ODI 
* *ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ — ਅਸਲੀਅਤ, ਖ਼ਦਸ਼ੇ ਅਤੇ ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਜੁਆਬ*  2014 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ, Am. Assn. for the Advancement of Science 
* Gateway to the United Nations Systems Work on Climate Change - The Science
* Gateway to the United Nations Systems Work on Climate Change - Mitigation

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ
ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਬਰੇਕ

***ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਬਰੇਕ*** ਪਾਲ ਸ਼ਿਊਰਿੰਗ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜੋ 2005 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਚਾਰ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਕਸ ਉੱਤੇ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੁਆਲ਼ੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੁਰਮ ਕਰ ਕੇ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੌਤ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਬੇਦਾਗ਼ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਲੰਮੀ-ਚੌੜੀ ਵਿਉਂਤ ਘੜਦਾ ਹੈ

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਬਰੇਕ
ਵਿਲੀਅਮ ਕੂਪਰ

**ਵਿਲੀਅਮ ਕੂਪਰ** ( ; 26 ਨਵੰਬਰ 1731&nbsp;– 25 ਅਪਰੈਲ 1800) ਨੂੰ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸੁਖ ਦੀਆਂ ਲਾਸਾਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਿਲੀਅਮ ਕੂਪਰ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਕਹੇਮਸਟਡ (Berkhamsted), ਹਰਟਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ (Hertfordshire), ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਜਾਨ ਕੂਪਰ ਉਥੋਂ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦਾ ਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਐਨ ਕੂਪਰ ਸੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾਭਰਾ ਜਾਨ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਸਕੇ। ਉਸਦੇ ਮਾਂ, ਐਨ ਦੀ 7 ਨਵੰਬਰ 1737 ਨੂੰ ਜਾਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਐਨੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਵਿਲੀਅਮ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਹੀ ਦੁਖ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ, "ਮੇਰੇ ਮਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਤੇ," ਦਾ ਵਿਸ਼ੇ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ ਰੌਬਰਟ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਾਮੀ ਹੈਰੀਓ ਦੇ ਉਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰੌਚਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਮਹੰਤ ਗੁਰਬੰਤਾ ਦਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ

**ਮਹੰਤ ਗੁਰਬੰਤਾ ਦਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ**, ਜਾਂ **ਐੱਮ.ਜੀ.ਡੀ. ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ** ਜਾਂ **ਮਹੰਤ ਗੁਰਬੰਤਾ ਦਾਸ ਸਕੂਲ**, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਠਿੰਡੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੂੰਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲ਼ੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਜ਼ਿਲਾ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਬਠਿੰਡਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

1999 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 178 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 75 ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਤੇ ਕਿੱਤਾ ਮੁੱਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ
* ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
* ਵਾਟਿਕਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
* ਪਟਿਆਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼
* ਪਟਿਆਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਬਲਾਈਂਡ
* ਪਟਿਆਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼-ਬਲਾਈਂਡ
*ਉਮੀਦ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਹੀਅਰਿੰਗ ਇਮਪੇਅਰਡ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ
*ਖੋਸਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼, ਜਲੰਧਰ
*ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼, ਬਰਨਾਲਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਸ ਸਕੂਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੂੰਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲ਼ੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ
ਰਿੱਜ, ਸ਼ਿਮਲਾ

**ਰਿੱਜ ਰੋਡ,** ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖੁੱਲੀ ਥਾਂ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਲ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਤੋ ਪੱਛਮ ਤਕ ਸਥਿਤ ਹੈ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਕੈਂਡਲ ਪੋਇੰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਤੇ ਰਿੱਜ ਰੋਡ ਲੱਕੜ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਤੇ ਹਿਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਬਤੋਂ ਪਹਲੀ ਬਰਫ ਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿੱਜ ਦੀ ਬਰਫ ਨਾਲ ਟੱਕੀ ਫ਼ੋਟੋ ਛੱਪਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਕ੍ਰਾਇਸਟ ਚਰਚ ਤੇ ਨਿਓ ਟ੍ਯੂਡਰ ਸਟੇਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਜੋ ਕੀ 1910 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ।

## ਮਹੱਤਤਾ
ਰਿੱਜ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਸਰੋਵਰ ਜਮਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਇਸ ਟੈਂਕ ਤੋਂ ਆਂਦੀ ਹੈ। ਰਿੱਜ ਇੱਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਤੇ ਮੇਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸਬਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿਧ ਉਤਸਵ ਉਰੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਉਤਸਵ ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੰਗੀਲਾ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿੱਜ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਇਸਟ ਚਰਚ,ਜੋ ਕੀ ਨਿਓ ਗੋਥਿਕ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ 1850 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਿਆ ਸੀ ਤੇ ਟ੍ਯੂਡਰ ਬੇਥਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ 1910 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ। ਤੇ ਰਿੱਜ ਤੇ ਤਿਨ ਬੁੱਤ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਇੰਦੀਰਾ ਗਾਂਧੀ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਵਾਈ.ਐਸ.ਪਰਮਾਰ(ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਰਿੱਜ ਦੇ ਥੱਲੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਡੀ ਟੈਂਕਿਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੋਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਰ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਗੇਲਨ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਟੈਂਕੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਜਮਾਨੇ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤਾਰ 1880 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੀ ਸੀਮੇਂਟ ਦੇ ਚੂਨੇ (lime mortar) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਤਸਵੀਰਾਂ 

The Ridge, Shimla 2014-08-13 03-44.jpg|ਰਿਜ ਰੋਡ - ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
THE RIDGE,SHIMLA.JPG|ਦ ਰਿਜ ਰੋਡ, ਸ਼ਿਮਲਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿੱਜ ਰੋਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਮਲਾ
ਸ਼ਿੰਡਲਰਜ਼ ਲਿਸਟ

***ਸ਼ਿੰਡਲਰਜ਼ ਲਿਸਟ*** ੧੯੯੩ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਾਂਕਾਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਟਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਟੀਵਨ ਸ਼ਪੀਲਬਰਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ [ਸਟੀਵਨ ਸਾਈਲੀਆਨ ਹੈ। ਇਹ [ਆਸਟੇਲੀਆਈ ਨਾਵਲਕਾਰ ਥਾਮਸ ਕਨੀਲੀ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਸ਼ਿੰਡਲਰਜ਼ ਆਰਕ* ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਆਸਕਰ ਸ਼ਿੰਡਲਰ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੀਹਨੇ ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਪਨਾਹਗੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਚਾਈਆਂ ਸਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 
* Schindler's List at the American Film Institute Catalog of Motion Pictures
* 
* 
* 
* 
* The Shoah Foundation, founded by Steven Spielberg, preserves the testimonies of Holocaust survivors and witnesses
* Through the Lens of History: Aerial Evidence for Schindler’s List at Yad Vashem
* ''Schindler's List* bibliography at UC Berkeley 
* *Voices on Antisemitism* Interview with Ralph Fiennes  from the United States Holocaust Memorial Museum
* *Voices on Antisemitism'' interview with Sir Ben Kingsley from the United States Holocaust Memorial Museum
*
ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ

**ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ** ਜਾਂ **ਇਸ਼ਾਰਾ ਭਾਸ਼ਾ** ਜਾਂ **ਸਾਈਨ ਭਾਸ਼ਾ** ਹੱਥ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲ਼ੇ ਅਤੇ ਗੂੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਤਰੀਕਾ ਹਨ। ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਬੋਲ-ਚਾਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ, ਬਾਹਵਾਂ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵਾਂ-ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੂੰਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲ਼ੇ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਬੋਲ਼ੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁ ਸਾਂਝੀਆਂ ਗੱਲਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਫ਼ਰਕ ਵੀ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਐਥਨੋਲਾਗ ਦਾ 2013 ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 137 ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣਾ ਅਤੇ ਵਰਤਣਾ 
ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕ ਕਈ ਵਾਰ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦੇ ​​ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬੋਲ਼ੇ ਹਨ। ਪਰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਓਹ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਹੋਰ ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਸੁਣਨ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਲੋਕ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ, ਡੀ.ਵੀ.ਡੀ. ਆਦਿ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸੁਣਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵੇਲ਼ੇ, ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਣਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਲੋਕ ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਵਕਤ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੁਣਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਲੋਕ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਣ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਲੋਕ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਣ ਲਈ।

ਕੁਝ ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਬੁਲਾਰੇ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੇ ​​ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੋਂਠ-ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਥੋੜਾ ਔਖਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਂਠ-ਪੜ੍ਹਨ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਜਦੋਂ ਬੋਲ਼ੇ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲ਼ੇ ​​ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਪੜ੍ਹਾਈ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਹੈ। 1620 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਪਾਦਰੀ ਜੁਆਨ ਪਾਬਲੋ ਬੋਨੈੱਟ ਨੇ ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਿੱਖਾਉਣ ਲਈ ਸੈਨਤਾਂ ਵਰਤਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਬੋਨੈੱਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਇਸ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ Abbé ਚਾਰਲਸ-Michel de l-Épée ਨੇ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਅੱਖਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

l-Épée ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅੱਖਰਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
*ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ
*ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
*ਮਹੰਤ ਗੁਰਬੰਤਾ ਦਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡੱਮ, ਬਠਿੰਡਾ
*ਵਾਟਿਕਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
*ਉਮੀਦ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਹੀਅਰਿੰਗ ਇਮਪੇਅਰਡ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਵਾਟਿਕਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ

**ਵਾਟਿਕਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ** ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਗੂੰਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲ਼ੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕਟਰ 19-ਬੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਪੰਜਾਬ ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ ਆਫ਼ਿਸਰਜ਼ ਵਾਈਫ਼ਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (PIOWA) ਦੁਆਰਾ 1991-92 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੀਲਮ ਦੱਤਾ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੇ ਘਰੇਲੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ, ਡਰਾਇੰਗ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਫ਼ੋਟੋਸਟੈਟ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
*ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ
* ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
*ਮਹੰਤ ਗੁਰਬੰਤਾ ਦਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ, ਬਠਿੰਡਾ
* ਪਟਿਆਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼
* ਪਟਿਆਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਬਲਾਈਂਡ
* ਪਟਿਆਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼-ਬਲਾਈਂਡ
*ਉਮੀਦ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਹੀਅਰਿੰਗ ਇਮਪੇਅਰਡ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ
*ਖੋਸਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼, ਜਲੰਧਰ
*ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼, ਬਰਨਾਲਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੂੰਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲ਼ੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ
ਆਬਿਦ ਹੁਸੈਨ

ਡਾ. **ਆਬਿਦ ਹੁਸੈਨ** (26 ਦਸੰਬਰ 1926 – 21 ਜੂਨ 2012) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸੀ। ਉਹ 1992 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਸੀ ਅਤੇ 1985 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸ ਨੇ "ਹਿੰਦ-ਚੀਨ ਝਗੜਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਦੀਪ ਚ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ', (1977) ਦੀ ਲੇਖਕ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਕਾਰਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਇਰਸ਼ਾਦ ਪੰਜਾਤਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਮਾਈਮ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਜਰਮਨ ਫਿਲਮ * Der Schuh des Manitu* 'ਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡਾ. ਹੁਸੈਨ, ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1942 ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ।

ਆਬਿਦ ਹੁਸੈਨ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ डा ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੈਂਸਰਿਸ਼ਪ, ਲਿੰਗ ਮੁੱਦੇ, ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਪੇਖਵਾਦ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਲੀ ਸਮਕਾਲੀ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕੜਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

21 ਜੂਨ 2012 ਨੂੰ, ਆਬਿਦ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਦਿਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਉਮੀਦ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਹੀਅਰਿੰਗ ਇਮਪੇਅਰਡ

**ਉਮੀਦ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਹੀਅਰਿੰਗ ਇਮਪੇਅਰਡ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੂੰਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲ਼ੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਜ਼ਿਲਾ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਝ ਲਈ ਡੀ.ਵੀ.ਡੀ. ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।

ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਇੱਥੇ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਕਲਾ, ਖੇਡਾਂ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਹੋਸਟਲ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
*ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ
*ਮਹੰਤ ਗੁਰਬੰਤਾ ਦਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ, ਬਠਿੰਡਾ
*ਵਾਟਿਕਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
* ਪਟਿਆਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼
* ਪਟਿਆਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਬਲਾਈਂਡ
* ਪਟਿਆਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼-ਬਲਾਈਂਡ
*ਖੋਸਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼, ਜਲੰਧਰ
*ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼, ਬਰਨਾਲਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੂੰਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲ਼ੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ
ਆਲੀਆਂਸ ਆਰੇਨਾ

**ਅਲਾਇੰਜ ਅਰੀਨਾ**, ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਊਨਿਖ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੇਯਰ੍ਨ ਮਿਊਨਿਖ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 75,024 (ਲੀਗ ਮੈਚ) ਅਤੇ 69,344 (ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ) ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਅਲਾਇੰਜ ਅਰੀਨਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਬਾਈਆਨ ਮੁਨਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੇਯਰ੍ਨ ਮਿਊਨਿਖ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਮਿਊਨਿਖ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਾਇੰਜ ਅਰੀਨਾ, ਮਿਊਨਿਖ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੰਡਸਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੇਯਰ੍ਨ ਮਿਊਨਿ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਆਈ ਹੈਵ ਏ ਡਰੀਮ

, 28 ਅਗਸਤ 1963 ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ। ਵਿੱਚ 250,000 ਨਾਗਰਿਕ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਰੋਸਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਨੂੰ "ਆਈ ਹੈਵ ਏ ਡਰੀਮ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਤਕਰੀਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ]]

"**ਆਈ ਹੈਵ ਏ ਡਰੀਮ**" 28 ਅਗਸਤ 1963 ਨੂੰ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ (ਸਿਵਲ ਰਾਈਟਸ ਮੂਵਮੈਂਟ) ਦੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਕਰੀਰ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੇ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ। ਵਿੱਚ 250,000 ਰੋਸਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿੰਕਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਨ, ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਜਾਗਰਤੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਪਲ ਸੀ।।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਾਪੀ

**ਕਾਪੀ** (ਹੋਰ ਨਾਂ **ਨੋਟਬੁੱਕ**, **ਨੋਟਪੈਡ**, **ਡਰਾਇੰਗ ਪੈਡ**, **ਲੀਗਲ ਪੈਡ** ਹਨ) ਕਈ ਸਾਰੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵਰਕਿਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਕੀਰਬੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ, ਨੋਟ-ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਜਾਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦਰਜ ਕਰਨ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਚਿਪਕਾਉਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਪੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ
ਕਾਰ

**ਕਾਰ** ਜਾਂ **ਗੱਡੀ** (ਕਈ ਵਾਰ **ਮੋਟਰਗੱਡੀ**) ਇੱਕ ਚੱਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲ਼ੀ ਮੋਟਰ ਸਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੀਹਨੂੰ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਇਸਤਲਾਹ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲ਼ੀ, ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਭੱਜਣ ਵਾਲ਼ੀ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਅੱਠ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾਉਣ ਯੋਗ, ਚਾਰ-ਪਹੀਆ ਸਵਾਰੀ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜੋਕੀ ਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 1886 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਸਾਲ ਜਰਮਨ ਕਾਢਕਾਰ ਕਾਰਲ ਬੈਂਜ਼ ਨੇ ਬੈਂਜ਼ ਪੇਟੰਟ-ਮੋਟਰਵਾਗਨ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਕਾਰਾਂ ਅਗੇਤਰੀ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਆਮ ਨਹੀਂ ਸਨ ਮਿਲਦੀਆਂ।
## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
* Halberstam, David, *The Reckoning*, New York, Morrow, 1986. ISBN 0-688-04838-2
* Kay, Jane Holtz, *Asphalt nation: how the automobile took over America, and how we can take it back*, New York, Crown, 1997. ISBN 0-517-58702-5
* Heathcote Williams, *Autogeddon*, New York, Arcade, 1991. ISBN 1-55970-176-5
*Wolfgang Sachs: *For love of the automobile: looking back into the history of our desires*, Berkeley: University of California Press, 1992, ISBN 0-520-06878-5

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*Fédération Internationale de l'Automobile
*Forum for the Automobile and Society 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਹਨ
2014 ਬੁਰਦਵਾਨ ਧਮਾਕੇ

2 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਬੁਰਦਵਾਨ ਦੇ ਖਾਗਰਾਗੜ੍ਹ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਮੁਜਾਹੀਦੀਨ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਜਖਮੀਂ ਹੋ ਗਏ। ਪੁਲਸ ਨੇ ਇੱਥੋਂ 55 ਤਤਕਾਲਿਕ ਵਿਸਫੋਟਕ ਯੰਤਰ, ਘੜੀਆਂ, ਆਰ.ਦੀ.ਐਕਸ, ਅਤੇ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਧਮਾਕਾ
2 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 12:00 ਵਜੇ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬੁਰਦਬਾਨ ਵਿੱਚ ਖਾਗਰਾਗੜ੍ਹ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਨੁਰੁਲ ਹਸਨ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਖਰੀਦੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। 2008 ਅਤੇ 2013 ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਤ੍ਰਿਣਾਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਇਸਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਸ਼ਕੀਲ ਅਹਿਮਦ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ 4,700 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014
ਟ੍ਰਿਸਟ ਵਿਦ ਡੈਸਟਿਨੀ

**ਟ੍ਰਿਸਟ ਵਿਦ ਡੈਸਟਿਨੀ** ਉਸ ਤਕਰੀਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਸੰਸਦ 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ, 14 ਅਗਸਤ 1947 ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪੂਰਬਲੀ ਸੰਧਿਆ ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਉਹ ਪਹਿਲੂ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਹਾ ਗੈਰ-ਹਿੰਸਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਜਿੱਤ ਖਾਤਮਾ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਣ ਹੋਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਚਮੜਾ

**ਚਮੜਾ** ਇੱਕ ਹੰਢਣਯੋਗ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਚੰਮ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਕਰ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਕਈ ਤਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀੜੇ-ਲੱਤੇ (ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਟੋਪੀਆਂ, ਫਤੂਹੀਆਂ, ਘੱਗਰੇ, ਪਤਲੂਨਾਂ ਅਤੇ ਕਮਰਬੰਦ), ਜਿਲਦਬੰਦੀ, ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਾਲਪੇਪਰ ਅਤੇ ਫ਼ਰਨੀਚਰ ਢਕਣ ਵਾਸਤੇ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਮੜਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੰਮ
ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ

**ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ** (ਜਾਂ **ਬਾਈਕ**, **ਮੋਟਰਬਾਈਕ**, **ਇੰਜਣੀ ਸਾਈਕਲ**, **ਮੋਟੋ** ਜਾਂ **ਸਾਈਕਲ**) ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਚੱਕਿਆਂ ਵਾਲ਼ੀ ਮੋਟਰਗੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਢਾਂਚਾ ਕਈ ਤਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਦੂਰ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਨਾ, ਆਵਾਜਾਈ, ਦੌੜਾਂ ਲਾਉਣੀਆਂ ਜਾਂ ਸੜਕੋਂ ਲਹਿ ਕੇ ਭਜਾਉਣਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਹਨ
ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਖੜੋਤ

**ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਖੜੋਤ** ਜਾਂ **ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ** (ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਜਾਮ**) ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਰਤੋਂ ਵਧਣ ਉੱਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਮਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Institute of Transportation Engineers
* S. Maerivoet, Modelling Traffic on Motorways: State-of-the-Art, Numerical Data Analysis, and Dynamic Traffic Assignment, Katholieke Universiteit Leuven, 2006
* The Physics of Traffic Jams 
* How Traffic Works from HowStuffWorks.com
* Traffic Bulldog – Commuter Advocacy
* Big Traffic Jams: A Photo Tour  — slideshow by *Life magazine*
 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ
ਆਵਾਜਾਈ

ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਇੰਟਰਸਟੇਟ 80 ਸ਼ਾਹ-ਰਾਹ ਕਈ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲ਼ਾ ਰਾਹ ਹੈ।]]

ਸੜਕਾਂ ਉਤਲੀ **ਆਵਾਜਾਈ** ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਵੱਗ, ਗੱਡੀਆਂ, ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਬਲਿਕ ਸਾਧਨ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਖ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਜ਼ਾਬਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਖੜੋਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਸਤੇ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ ਅਸੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*Road Transport in the European Union
***IRTE** (Institute of Road Transport Engineers)
* The Greenroads Rating System
* Website Traffic 
* Interactive Map of Traffic for every major UK Road 
* SCATS Traffic Management Theory 
* FB Traffic Engine 
* Roads and Traffic Authority, NSW
* SCATS Sydney Coordinated Adaptive Traffic System 

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
* May, Adolf. *Traffic Flow Fundamentals*. Prentice Hall, Englewood Cliffs, NJ, 1990.
* *2010 Highway Capacity Manual*. Transportation Research Board, Washington, D.C., ISBN 0-309-06681-6
* Taylor, Nicholas. *The Contram dynamic traffic assignment model* TRL 2003
* B.S. Kerner, *The Physics of Traffic*, Springer, Berlin, New York 2004
* B.S. Kerner, *Introduction to Modern Traffic Flow Theory and Control: The Long Road to Three-Phase Traffic Theory*, Springer, Berlin, New York 2009
* Traffic Monitoring: A Guidebook Federal Highway Administration
* Vanderbilt, Tom. *Traffic: Why We Drive the Way We Do (and What It Says About Us)*. Knopf, New York, 2008.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ