open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰੋਹਿਨੀ ਖਦਿਲਕਰ

thumb|ਰੋਹਿਨੀ ਖਦਿਲਕਰ
**ਰੋਹਿਨੀ ਖਦਿਲਕਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Rohini Khadilkar;** ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1963 ਮੁੰਬਈ) ਇਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਵੂਮਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ (ਡਬਲਯੂ ਆਈ ਐੱਮ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ 1980 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। 

## ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੈਰੀਅਰ 
### ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 
ਖਾਦਿਲਕਰ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1976 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ: 

* ਨਵੰਬਰ 1976, ਕੋਟਾਯਾਮ, ਕੇਰਲਾ ਵਿਖੇ 
* ਦਸੰਬਰ 1977, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ 
* ਮਾਰਚ 1979, ਮਦਰਾਸ ਵਿਖੇ 
* ਫਰਵਰੀ 1981, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 
* ਦਸੰਬਰ 1983, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ. 

1981 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਖਡਿਲਕਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਅਜੇਤੂ ਰਹੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ 12 ਅੰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 11.5 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਇਕ ਔਰਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਸਟਰ ਬਣੀ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1983 ਵਿਚ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਔਰਤ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। 

### ਪੁਰਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ 
ਖਾਦਿਲਕਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1976 ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪੁਰਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੇ ਇਕ ਗੜਬੜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਇਕ ਸਫਲ ਅਪੀਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੈਕਸ ਮਯੁਵੇ ਨੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਉਸਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਜ ਚੈਂਪੀਅਨ- ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਗੌਰੰਗ ਮਹਿਤਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਬਦੁੱਲ ਜੱਬਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਏ ਕੇ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।     

### ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲੇ 
ਖਾਦਿਲਕਰ ਨੇ ਬੁਏਨੋਸ ਆਇਰਸ (1978), ਵੈਲੇਟਾ (1980), ਲੂਸਰਨ (1982), ਥੱਸਲਾਲੋਨੀਕੀ (1984), ਦੁਬਈ (1986) ਵਿਖੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਓਲੰਪੀਆਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 

ਖਡਿਲਕਰ ਨੇ ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ੋਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ. ਉਹ 1989 ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਸੀ। 

ਇਕ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 113 ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ, 111 ਖੇਡਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਡਰਾਅ ਕੀਤੀਆਂ। 

## ਪਛਾਣ 
1977 ਵਿਚ, ਰੋਹਿਨੀ ਨੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਛਤਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵ ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ, ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਲਈ "ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕੰਨਿਆ" ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਕੇ.ਐਨ.ਏਲ਼ੂਤਚਨ

**ਕੁਡਿਯਰਿਕਲ ਨਾਰਾਇਣਨ ਏਲ਼ੂਤਚਨ** (21 ਮਈ 1911 - 28 ਅਕਤੂਬਰ 1981), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ **ਡਾ.ਕੇ.ਐਨ.ਏਲ਼ੂਤਚਨ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਏਲ਼ੂਤਚਨ ਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾ *ਕੇਰਲੋਦਯਾਮ* ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਮਲਯਾਲੀ ਹੈ। 28 ਅਕਤੂਬਰ 1981 ਨੂੰ ਕਾਲੀਕਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਡਾ. ਐਨ. ਏਲ਼ੂਤਚਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲ ਦੇ ਪਲਾਕਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੈਰਪੁਲਾਸੇਰੀ ਪਿੰਡ 21 ਮਈ 1911 ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕੁਡੀਰੀਕਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਏਲ਼ੂਤਚਨ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅੰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਏਲ਼ੂਤਚਨ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। *ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ* ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਅਤੇ ਸਟੈਨੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਤਾਮਿਲ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਸਿੱਖੀਆਂ। 1953 ਵਿਚ, ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। *ਭਾਸ਼ਕੌਟਲੀਅਮ* ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, *ਏਲ਼ੂਤਚਨ* ਕਾਲੀਕਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲੈਂਗੂਏਜਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਅਫਸਰ, ਦ੍ਰਵਿੜਿਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਕਾਲੀਕਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਜਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। 1977 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਲਾਤੋਲ ਨਰਾਇਣ ਮੈਨਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ *ਵਲਾਤੋਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਟਰੱਸਟ* ਬਣਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਆਸਿਫ਼ ਇਸਮਾਈਲ

**ਆਸਿਫ ਇਸਮਾਈਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Asif Ismail;** ਜਨਮ 30 ਸਤੰਬਰ 1970) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ, ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ 
ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਪੱਧਰ http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Is/A/Asif-Ismail.aspx?t=pa&y=0&m=s&e=0 ਤੋਂ ਉਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਟੂਰ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਮੈਚ ਨਾ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਲਡ ਗਰੁੱਪ ਪਲੇਅ ਆਫ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਦੋ ਸਿੰਗਲ ਮੈਚ ਖੇਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਵੇਨ ਫੇਰੇਰਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕੋਸ ਓਨਡਰੂਸਕਾ ਤੋਂ ਦੋਵੇਂ ਸਿੱਧੇ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲਾਈਵ ਰਬਬਰ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।

ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਈਮੇਲ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਟੈਨਿਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਦਸੰਬਰ 1995 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਏਟੀਪੀ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ **ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 412** ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟੂਰ ਨਤੀਜਾ ਅਕਤੂਬਰ 1995 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਚੈਲੰਜਰ ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1996 ਦੇ ਇੰਡੀਆ ਓਪਨ ਦੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਏਟੀਪੀ ਟੂਰ ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਡਰਾਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਗੌਰਵ ਨਾਟੇਕਰ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਈਲਡ-ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 1 ਬੀਜ ਬਾਇਰਨ ਬਲੈਕ ਅਤੇ ਸੈਂਡਨ ਸਟੋਲੇ ਤੋਂ 4-6, 5-7 ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ।

ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ 1997 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ 
ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ 2003 ਦੇ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਏਸ਼ੀਆ / ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਜ਼ੋਨ ਗਰੁੱਪ -2 ਵਿੱਚ ਬਨਾਮ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 3 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਲਾਈਵ ਰਬੜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਨੇ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਨੂੰ 4-1 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਜੌਨ ਹੂਈ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਡਬਲਜ਼ ਰਬੜ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਪਲੇ-ਆਫ ਟਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜੋੜੀ ਸਿੱਧੇ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੇ 1-4 ਨਾਲ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ।

## ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 
2006 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਫਰੈਂਚ ਓਪਨ ਅਤੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਦੌਰਾਨ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸਮਾਈਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੇ ਆਬਰਡੀਨ ਮਰੀਨਾ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੀਟਰ ਬੁਰਵਾਸ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ( ਪੀਟਰ ਬੁਰਵਾਸ਼ ਦੇਖੋ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਕੋਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਚਕੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਏ.ਐਮ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਕੋਚ ਹਨ, ਕੈਟਲਿਨ ਬਲਕਸੂ, ਜੇਡੀ ਸ਼ੇਡ ਅਤੇ ਲੂਈਸ ਗ੍ਰੇਸੀਆ। ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐਡਵਾਂਸ ਤੱਕ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਏ.ਐਮ.ਸੀ. ਟੀਮ ਨੂੰ 16 ਅਤੇ ਅੰਡਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਕੱਪ ਲਈ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਲਰੋਇਆ, ਓਲੀਵਰ ਕਿਲਪਟ੍ਰਿਕ, ਧਰੁਵ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਜੈਕੀ ਟਾਂਗ, ਕਲੇਰ ਸਪੈਕਮੈਨ, ਕੈਰੋਲੀਨ ਜੇਨਸਨ, ਰੇਹਾਨ ਹੈਦਰ, ਨਿਕੋਲਸ ਫਚਸ, ਅਮਨ ਇਸਮਾਈਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
* ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਇੰਡੀਆ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਗਦੂਲ ਸਿੰਘ ਲਾਮਾ

**ਸਾਨੂ ਲਾਮਾ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ **ਗਦੂਲ ਸਿੰਘ ਲਾਮਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਲਪ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਪੇਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਾਨੂ ਲਾਮਾ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਅਸਾਮੀ ਅਤੇ ਉੜੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1993) ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿੱਕਮ ਭਾਨੂ ਪੁਰਸਕਰ, ਡਾ. ਸ਼ੋਵਾ ਕਾਂਤੀ ਥੈਗਿਮ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮਦਨ ਬਾਈਖਨਮਾਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ 2005 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਗਦੂਲ ਸਿੰਘ ਲਾਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1939 ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਦੇ ਗੰਗਟੋਕ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਨ ਘੀਸਿੰਗ ਅਤੇ ਫੁਲਮਈਆ ਘੀਸਿੰਗ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1956 ਵਿੱਚ ਸਰ ਤਿਆਸ਼ੀ ਨਾਮਗਿਆਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (ਮੌਜੂਦਾ ਤਾਸ਼ੀ ਨਾਮਗਿਆਲ ਅਕੈਡਮੀ) ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ *7 ਸਾਲਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ* ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਰਦਵਾਨ ਦੀ ਐਮਬੀਸੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤੋਂ 1959 ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 38 ਸਾਲ ਉਥੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਲਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਰਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਐਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ ਸਥਾਨਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ *ਛਾਂਗਿਆ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਕਥਾ ਸੰਪਦ,* 1971 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਤਜਵੀਜ਼ ਪਾਠ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1981 ਵਿੱਚ *ਗੋਜਿਕਾ* ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ *ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ* ਛਪਿਆ। ਮਗਰਲੇ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਨਾਵਲ, *ਹਿਮਲਚੁਲੀ ਮਨੀਤੀਰਾ*, ਇੱਕ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ, *ਆਂਗਣ ਪਰਾਤੀਰਾ*, ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਜਹਾਂ ਬਾਗਛਾ ਤੀਸਤਾ ਰੰਗਿਤ* ਲਿਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ, *ਭਗਵਾਨ ਭੀਧਾ ਜੀਵਨ ਰਾ ਦਰਸ਼ਨ* ਅਤੇ *ਗੁਰੂ* *ਪਦਮਸੰਭਵ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ*।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਜ਼ਹੀਰ ਖ਼ਾਨ

thumb

**ਜ਼ਹੀਰ ਖ਼ਾਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Zaheer Khan;** ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1978) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2014 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਚ ਖੇਡੇ। ਉਹ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦੇ ਬਾਅਦ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਭਾਰਤੀ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ। ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੜੌਦਾ ਲਈ ਖੇਡ ਕੇ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਲਈ ਵੈਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ ਇੰਚ-ਸੰਪੂਰਨ ਯਾਰਕਰ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। 

ਆਪਣੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਖ਼ਾਨ 2006 ਵਿਚ ਵਰਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਨਾਲ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤੇਜ਼-ਮੱਧ ਗੇਂਦਬਾਜ਼, ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ "ਵਿਕਟ ਤੋਂ ਦੋਵਾਂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਸਵਿੰਗ ਕਰਨ" ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਾਣੀ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਰਿਵਰਸ ਸਵਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। 

ਫਲੈਟ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪਿੱਚਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗੇਂਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2011 ਦੀ ਵਨਡੇ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 9 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 21 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰਵਉਚ ਖੇਡ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਖਾਨ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਹੀਰ ਨੇ ਐਡਰੀਅਨ ਲੇ ਰਾਕਸ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿਊ ਲੇਪਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋ ਸਪੋਰਟ ਫਿਟਨੈਸ ਐਂਡ ਸਰਵਿਸਿਜ਼, ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ 2008 ਵਿਚ ਵਿਜ਼ਡਨ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜ਼ਹੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਉਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਵੌਰਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ। 

ਸਿਰਫ਼ ਮੁਤੀਆ ਮੁਰਲੀਧਰਨ (325) ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਪੋਲਕ (252) ਜ਼ਹੀਰ ਨਾਲੋਂ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਹੋਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 237 ਵਾਰ ਦੱਖਣੀ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਗਰੀਮ ਸਮਿਥ, ਕੁਮਾਰ ਸੰਗਾਕਾਰਾ, ਸਨਾਥ ਜੈਸੂਰੀਆ ਅਤੇ ਮੈਥਿਊ ਹੇਡਨ ਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।

## ਕੋਚਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ 
2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਰਾਮ ਕਰਨ ਸ਼ਰਮਾ

**ਰਾਮ ਕਰਨ ਸ਼ਰਮਾ** ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਵੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਿਵਾਪੁਰ ਵਿਖੇ 1927 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 18 ਦਸੰਬਰ, 2018 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।   ਉਸਨੇ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਿਆਚਾਰੀਆ, ਵਿਆਕਰਣ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਕੈਰੇਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਤੋਂ ਮੁਰੇ ਬੀ ਐਮਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਸੰਧਿਆ*, *ਪਠਿਆਸਤਾਕਮ* ਅਤੇ*ਵੀਨਾ* ਅਤੇ *ਰਾਇਸਾਹ* ਅਤੇ *ਸਿਮਾ* ਨਾਵਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। *ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਤੱਤ* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮੈਡੀਸਨ, ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੰਡੋਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। 

## ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ 
ਉਸ ਨੂੰ 1989 ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1989 ਵਿਚ *ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਵਾਰਡ*, *ਦਿੱਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ*, ਅਤੇ ਵੱਕਾਰੀ *ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਵਾਰਡ* ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ 2005 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਂਤ ਹੈਂਡਿਕ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ  । 2004 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ *ਵਾਚਸਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ* ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਦੇ ਜੋ ਕੇ.ਕੇ. ਬਿਰਲਾ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੇਖਕ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਕੰਮ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ*ਗਗਨਵਾਣੀ* ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਉਹ ਰਾਇਲ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਅਮੈਰੀਕਨ ਓਰੀਐਂਟਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਉਹ 1974–1980 ਤੋਂ ਕਮੇਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ ਦਰਭੰਗਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਰਭੰਗਾ ਦੇ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੰਨ 1984-1985 ਦੌਰਾਨ ਸੰਪੂਰਨਾਨੰਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਖੇ ਵੀ ਇਹੀ ਪਦਵੀ ਤੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।  ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਵਿਜਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਮੀਨ ਕਾਮਿਲ

**ਅਮੀਨ ਕਾਮਿਲ** (1924 &ndash; 2014) ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਕ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਮਿਲ, ਇੱਕ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਸੂਫੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਉਸਦਾ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਸੂਫੀ ਸ਼ੇਅਰ, 3 ਖੰਡ, 1964-65) ਇੱਕ ਐਸਾ ਟੈਕਸਟ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ  ਅਤੇ ਹੱਬਾ ਖ਼ਾਤੂਨ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਬਾਣੀ, ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਾਮਿਲ ਨੂੰ ਉੱਚ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਮਿਲ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਨਜ਼ਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਰਸਾਲਾ *ਨਿਆਬ* ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਵਰਣਮਾਲਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਕਾਮਿਲ ਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਟੈਗੋਰ ਦੇ *ਡਾਕ ਘਰ* ਦਾ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਉਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਾਧਾ ਹੈ।

ਕਾਮਿਲ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਕਪਰੀਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਾਅ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1947 ਵਿੱਚ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1949 ਤਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਉਰਦੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਤਕ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ 1958 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਾਜ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਕਾਦਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਕਨਵੀਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲਈ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਦੋ ਰਸਾਲਿਆਂ- ਸ਼ੀਰਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸੋਨ ਆਦਬ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1979 ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਗ਼ੁਲਾਮ ਨਬੀ ਫ਼ਿਰਾਕ

**ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਨਬੀ ਫ਼ਿਰਾਕ** (15 ਜੁਲਾਈ 1927 - 17 ਦਸੰਬਰ 2016) ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਲਿਖਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਨਵੇਂ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵੀ ਵਰਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤ ਛੰਦ, ਖੁਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ, ਸੋਨੇਟ, ਕੁਆਟਰੇਨ, ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਿਬੰਧ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਹਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਮੀਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1975 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪਬਲਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ) ਦਾ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਉਸ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੇਖ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸਦੇ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ:

### ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 
### 1989 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਿਤਾਬਾਂ 
### 1989 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ***ਫ਼ਿਰਾਕ ਅੰਕ*** ਹੈ। ਅਕੈਡਮੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ***ਸ਼ੀਰਾਜ਼ਾ*** ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਲੇਖਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਰਮਨਾਥਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ

**ਰਮਨਾਥਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ** (ਜਨਮ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1937) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਹ 1960 ਅਤੇ 1961 ਵਿਚ ਵਿੰਬਲਡਨ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਂਸ ਟਿੰਗੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕੀਨ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 6 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਟੀ ਕੇ ਰਮਨਾਥਨ, ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇਗਰਕੋਇਲ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਐਸ਼ਲੇ ਕੂਪਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। 1959 ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਐਲੈਕਸ ਓਲਮੇਡੋ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡਦਿਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰੋਡ ਲੈਵਰ (ਵਿੰਬਲਡਨ ਉਪ ਜੇਤੂ) ਨੂੰ ਚਾਰ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੂੰ 1960 ਵਿੱਚ ਵਿੰਬਲਡਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵਾਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਨੀਲੇ ਫਰੇਜ਼ਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। 1961 ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਨੇ ਰਾਏ ਇਮਰਸਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿਚ ਹਰਾ ਕੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਪਰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਹਾਰ ਕੇ ਆਖਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰੋਡ ਲੈਵਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸੀਡਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ (ਨੰ. 4) 1962 ਵਿਚ ਪਰ ਗਿੱਟੇ ਦੀ ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਮੱਧ-ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਾਪਸ ਲੈਣਾ ਪਿਆ। 

## ਅਵਾਰਡ 
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੂੰ 1961 ਵਿਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1962 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ 1967 ਵਿਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। 

## ਮੌਜੂਦਾ 
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਹੁਣ ਚੇਨੱਈ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗੈਸ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਮੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਜੂਨੀਅਰ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1980 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। 25 ਜੁਲਾਈ 2012, ਰਾਮਨਾਥਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਖੇਡ ਰਸਾਲੇ ਨੂੰ, ਸਪੋਰਟਸਟਾਰ ਚੇੰਨਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨਾਲ ਚੇਨੱਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਨਿਸ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ

**ਕਪਤਾਨ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ** (ਜਨਮ: 11 ਦਸੰਬਰ 1931 ਹਰੀਪੁਰ ਵਿਖੇ) ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਪਹਾੜ ਚਾਲਕ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਨੇਵੀ ਵਿਚ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੋ ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਬਾਰਡਰ ਪੁਲਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਨੌਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਐਵਰੈਸਟ ਦੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ ਜੋ 17 ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਐਵਰੇਸਟ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਲੀਡਰ: ਕਪਤਾਨ ਐਮ ਐਸ ਕੋਹਲੀ ਨੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ 9 ਲੋਕ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਸਿਖਰ' ਤੇ ਪੁਹੰਚੇ - ਇਹ ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੇ 17 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ।

## ਮਾਨਤਾ 
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ 1989 ਤੋਂ 1993 ਤੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਊਂਟਨੇਅਰਿੰਗ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। 1989 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਤਾਵਰਣ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਹਿਮਾਲੀਆ ਵਿਚ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਪਤਾਨ ਐਮ ਐਸ ਕੋਹਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਬੇਸਕੈਂਪਾਂ ਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

## ਅਵਾਰਡ 
ਇਹਨਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: 

# ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ 
# ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ 
# ਅਤਿ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ 
# ਆਈ.ਐਮ.ਐਫ. ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ 
# ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਖਾਲਸਾ 
# ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਗਰਿਕ ਆਫ ਅਵਾਰਡ 
# ਤੇਨਜ਼ਿੰਗ ਨੋਰਗੇ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਡਵੈਂਚਰ ਅਵਾਰਡ 

ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ। 

## 1965 ਐਵਰੈਸਟ ਮੁਹਿੰਮ 
ਕੋਹਲੀ ਯੁੱਗ-ਨਿਰਮਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਐਵਰੈਸਟ ਅਭਿਆਨ 1965 ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦਿੱਤੀ। ਨੌਂ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ 17 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਜਨਤਕ ਖੁਸ਼ੀ ਇਕ ਚਰਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ. ਲੋਕ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਨੱਚਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਤੋੜਦਿਆਂ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਕ ਹੋਰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚਾਲ ਵਿਚ, ਸਾਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਿਆਰਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ / ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

8 ਸਤੰਬਰ 1965 ਨੂੰ ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਹਾਲ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਐਡਵੈਂਚਰ ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੇ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਆਇਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਨਬਕਾਂਤ ਬਰੂਆ

**ਨਬਕਾਂਤ ਬਰੂਆ** (29 ਦਸੰਬਰ 1926 - 14 ਜੁਲਾਈ 2002) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਸਾਮੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ **ਏਖੁਦ ਕੋਕੈਡਿਯੂ ਦੇ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਮਾ ਦੱਤਾ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਨਵਾਕਾਂਤ ਬਰੂਆ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1926 ਨੂੰ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਵਰਨਲਤਾ ਬਰੂਆਣੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸਨ: ਦੇਵਕਾਂਤ, ਜੀਵਕਾਂਤ ਅਤੇ ਸਿਵਕਾਂਤ। ਦੇਵ ਕਾਂਤ ਬਰੂਆ, ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ (1975-1977) ਦੌਰਾਨ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਅਤੇ 1 ਫਰਵਰੀ 1971 ਤੋਂ 4 ਫਰਵਰੀ 1973 ਤੱਕ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਦੇਵ ਕਾਂਤ ਬਰੂਆ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਵੀ ਸੀ, *ਅਸਮੀ* ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ *ਸਾਗੋਰ ਦੇਖੀਸਾ* ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਚ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਪੂਰਨੀਗੁਦਾਮ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਓਂ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।

### ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੇੜਲੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਸਰਕਾਰੀ ਮੋਜੋਲੀਆ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਗਿਆ। 1933 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸ 3 ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਓਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਉੱਥੋਂ ਉਸਨੇ 1941 ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਾਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਅਜਾਈਂ ਗਏ। 1943 ਵਿਚ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ) ਚਲਾ ਗਿਆ। 1947 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ 1953 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਪਾਸ ਕੀਤੀ।

### ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਏ ਕੇ ਕਾਲਜ ਸ਼ਿਕੋਹਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਪਰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਜੋਰਹਾਟ ਦੇ ਜਗਨਨਾਥ ਬਰੂਆਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 1954 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1964 ਤਕ ਉਥੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1964 ਤੋਂ 1967 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਅਸਾਮ ਮੱਧਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪਰੀਸੋਦ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫਿਰ ਕਾਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ 1984 ਵਿੱਚ ਉਪ-ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।

ਉਸ ਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਅਸਮ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੀ ਧਿੰਗ ਆਦਿਭਾਸ਼ਣ ਸਾਖਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਬਿਸ਼ਵਾਨਨਾਥ ਚਰਾਲੀ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।

### ਮੌਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 
14 ਜੁਲਾਈ 2002 ਨੂੰ ਨਬਕਾਂਤਾ ਬਰੂਆ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਅਵਾਰਡ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਅਸ਼ੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ

**ਅਸ਼ੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ** (ਜਨਮ 1990) ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਿਮਨਾਸਟ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਭਾਰਤੀ ਜਿਮਨਾਸਟ ਬਣ ਕੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।

ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਜਿਮਨਾਸਟ ਅਸ਼ੀਸ਼ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਐਫਆਈਜੀ) ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾੱਕੂ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਜਿੰਮਨਾਸਟਿਕ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਜੀਐਫਆਈ) ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਭੇਜੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਜਿਸਟਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪੱਕਾ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਰ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸੰਭਵ ਸੀ ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਯੋਗ ਸੀ.ਐਚ.ਐਫ. 1,250 ਦੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
### 2006 
ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2006 ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਟਿਸਟਿਕ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਜੋ ਸੂਰਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਲੋਰ ਅਭਿਆਸ 'ਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਜਿਮਨਾਸਟ ਫਾਡੀ ਬਹਲਾਵਾਨ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਰਿਹਾ। ਕਲਾਤਮਕ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਮਗਾ ਸੀ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੋਹਾ, ਕਤਰ ਵਿੱਚ 2006 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 18 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰਿਹਾ, ਇਕੋ ਇੱਕ ਫਾਈਨਲ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ।

### 2010 
ਸਾਲ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਫਲੋਰ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟ ਉੱਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਥੇ ਸੋਨਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲੂਕ ਫੋਲਵੈਲ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਆਨ ਗੈਲਵਾਨ ਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਤੇ 2010 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵੂਵਾਨ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੋਨਜ਼ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। 2017 ਤੱਕ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਤਮਗਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

### 2011 
ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ, 2011 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ, ਫਲੋਰ ਕਸਰਤ, ਵਾਲਟ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।

### 2014 
ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਔਖੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਇਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਫਲੋਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 12 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰਿਹਾ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਐਫ   
* ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਵਿਖੇ ਅਸ਼ੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਇੰਟਰਵਿਊ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ

**ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Balbir Singh Kular;** ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਦੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਲਾਰ ਅਤੇ ਖੁੱਲਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 1957–1960 ਦੌਰਾਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਹ ਮੋਹਨ ਬਾਗਾਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ 1962 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਆਰਮਡ ਪੁਲਿਸ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1963 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਬਣਿਆ ਸੀ। 

ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ 1963 ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲਿਓਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਖੇਡੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼, ਇਟਲੀ, ਕੀਨੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ. ਉਹ ਉਸ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1966 (ਬੈਂਕਾਕ) ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਗੋਲਡ ਅਤੇ 1968 (ਮੈਕਸੀਕੋ) ਵਿਚ ਓਲੰਪਿਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 

1968–1975 ਦੌਰਾਨ, ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪੁਲਿਸ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸਦੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ 1981 ਵਿਚ ਡਿਪਟੀ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਬਣਿਆ, 1987 ਵਿਚ ਇਕ ਇੰਡੀਅਨ ਪੁਲਿਸ ਸਰਵਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਫਰਵਰੀ 2001 ਵਿਚ ਡਿਪਟੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (ਡੀ.ਆਈ.ਜੀ.) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।

## ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ 
1968 ਓਲੰਪਿਕ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਕਰਨਲ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 1932 ਦੇ ਯੂਐਸ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 14 ਓਲੰਪਿਕ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ, ਕਰਨਲ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਸਨ; ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸਰਬੋਤਮਤਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ - ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਅਤਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜੀਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਟਾਰਡਮ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ। ਉਦਘਾਟਨ ਸਮੇਂ ਕਰਨਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕਸ ਤੱਕ, ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸੁਹਿਰਦ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਿੱਪਾਂ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਇਸ ਨਿਮਰਤਾਪੂਰਵਕ ਯਤਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਹਾਕੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹਾਕੀ ਦੇ ਅਫੇਕਨਾਡੋ ਨੂੰ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਮੈਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਹੀ ਹੈ।" 

## ਅਵਾਰਡ 
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (2009) 
* ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ (1999) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਬੀਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ

thumb|ਅਰਨਬ ਜਨ ਡੇਕਾ ਡਾ ਬੀਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨਾਲ
**ਬੀਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ** (14 ਅਕਤੂਬਰ 1924 - 6 ਅਗਸਤ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸੀ। ਉਹ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਆਸਾਮੀ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਮ੍ਰਿਤੂੰਜਯ (ਅਮਰ) ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2001 ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1961 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅਸਾਮੀ ਨਾਵਲ *ਇਯਾਰੂਇੰਗਮ* ਲਈ ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2005 ਵਿਚ, ਕਥਾ ਬੁਕਸ ਦੁਆਰਾ *ਲਵ ਇਨ ਟਾਈਮ ਆਫ਼ ਇਨਸਰਜੈਂਸੀ* ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਨੁਵਾਦ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਹੈ *ਆਈ* (ਮਾਂ) ਹੈ।

ਉਹ 1983-1985 ਦੌਰਾਨ ਆਸਾਮ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ।

## 'ਰਾਮਧੇਨੁ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ 
ਡਾ: ਬੀਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਰਾਮਧੇਨੂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਖੋਜਣ, ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਸ਼ਾਲਚੀ-ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਮੁੱਚੇ ਅਸਾਮੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਮੰਡਲ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੀਲਪੱਥਰ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਦੇ ਪੂਰੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ *ਰਾਮਧੇਨੁ ਯੁੱਗ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ *ਰਾਮਧੇਨੁ ਯੁੱਗ* ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਸ਼ਹੂਰ *ਰਾਮਧੇਨੁ ਯੁੱਗ* ਦੌਰਾਨ ਡਾ: ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਆਸਾਮੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਮੀਰ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਛਾਪ ਨਜਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਾਮੀ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ*ਰਾਮਧੇਨੁ ਯੁੱਗ* ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਹਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੰਦਨ ਬੋਰਾ, ਭਵੇਂਦਰ ਨਾਥ ਸੈਕੀਆ, ਸੌਰਵ ਕੁਮਾਰ ਚਾਲੀਹਾ, ਨਵਕਾਂਤ ਬਰੂਆ, ਭਬਨੰਦ ਡੇਕਾ, ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਭਾ ਬੋਰਡੋਲੋਈ, ਪਦਮ ਬਰਕਤਕੀ, ਹੋਮੇਨ ਬੋਰਗੋਹੈਨ, ਹਿਰੇਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ, ਚੰਦਰਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਸੈਕੀਆ, ਨਿਲਮੋਨੀ ਫੂਕਨ ਸੀਨੀਅਰ, ਹਿਰੇਨ ਗੋਹੇਨ, ਮਾਮੋਨੀ ਰਾਇਸਮ ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ। *ਰਾਮਧੇਨੂ* ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਡਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਨ ਦਾ ਯਕੀਨ ਦਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਅਦੁੱਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ, 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਖ਼ਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਖੋਜ ਅਰਨਬ ਜਾਨ ਡੇਕਾ ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਿਤਾਬ *ਇਫਾਂਕੀ ਰੋਡੇ* ('ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਬੈਂਤ ') 1983 ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਡਾ. ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਉਸਦਾ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ *ਗੰਧਾਰ* ਵਿੱਚ 1987 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਦਰਿਆਦਿਲੀ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸਦਕਾ, ਡਾ. ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੰਦ-ਕਥਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਨਲਿਨੀਧਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ

**ਨਲਿਨੀਧਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ** (ਆਸਾਮੀ:নলিনীধৰ ভট্টাচাৰ্য; 4 ਦਸੰਬਰ 1921 - 2 ਸਤੰਬਰ 2016) ਅਸਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜੈਅੰਤੀ ਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਲੇਖਕ ਬੀਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ 1940 ਵਿੱਚ ਜੋਰਹਾਟ ਦੇ ਕਾਕੋਜਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਚਐਸਐਲਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜੇਬੀ ਕਾਲਜ, ਜੋਰਹਾਟ ਤੋਂ 1942 'ਚ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਕਾਕੋਜਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ 1960 ਤੋਂ 1963 ਤੱਕ ਸੇਂਟ ਐਂਥਨੀ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਗੁਹਾਟੀ ਦੇ ਆਰੀਆ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਵਿ - ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। 
* ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਚੱਗਨਲਾਲ ਜੈਨ ਐਵਾਰਡ 
* ਅਸਾਮ ਵੈਲੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਅਵਾਰਡ (2006) ਆਦਿ 
* *ਅਸਮ* ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ (2010) ਦੁਆਰਾ *ਸਾਹਿਤਚਾਰੀਆ ਦਾ* ਸਨਮਾਨ 
* 'ਪਾਪੜੀ ਕਬੀ' ਗਣੇਸ਼ ਗੋਗੋਈ ਪੁਰਸਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਸਈਯਦ ਕਿਰਮਾਨੀ

thumb|ਸਈਯਦ ਕਿਰਮਾਨੀ
**ਸਈਦ ਮੁਜਤਬਾ ਹੁਸੈਨ ਕਿਰਮਾਨੀ** (ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1949) ਇੱਕ ਵਿਕਟ ਕੀਪਰ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
### 1971–1982 
ਉਸਨੇ 1971 ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਦੌਰੇ ਅਤੇ 1975 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਫਰੋਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਕਿਰਮਾਨੀ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ 65.33 ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਔਸਤ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ 305 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। 1978-79 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਟੰਪਾਂ ਪਿੱਛੇ ਉਸਦਾ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ 1979 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜੀਵਾਰ ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਥ ਰੈੱਡੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕਪਤਾਨ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਰਮਾਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਅਚਾਨਕ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਫਵਾਹ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅਤੇ ਗਾਵਸਕਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਕੇਰੀ ਪੈਕਰ ਦੀ ਵਰਲਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

1979-80 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜੀ ਲਈ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ ਵਾਚਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਾਰੀ 101 ਘੰਟੇ* ਪੰਜ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਚੱਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਸੀਜ਼ਨ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖਿਲਾਫ 17 ਕੈਚ ਅਤੇ ਦੋ ਸਟੰਪਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਨਰੇਨ ਤਮਹਨੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1981-82 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਬਾਈ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂਕਿ 1964 ਦੌੜਾਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ।

### 1983 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 
ਕਿਰਮਾਨੀ ਨੇ 1983 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਕਟ ਕੀਪਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਫੌਦ ਬੈਕਸ ਦਾ ਕੈਚ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਖਿਲਾਫ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕੈਚਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਸਟੰਪਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਿਆਂ ਤਤਕਾਲੀਨ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕੀਤੀ। ਘਰੇਲੂ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਖਿਲਾਫ ਉਸ ਨੇ ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ - ਜਿਸ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਨੌਵੇਂ ਵਿਕਟ ਲਈ 143* ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸਟੈਂਡ ਵਿੱਚ 236* ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਕਿਰਮਾਨੀ ਇੱਕ ਹੇਠਲੇ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ 1983 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਨੌਵੇਂ ਵਿਕਟ ਲਈ 126 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ 126 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੌੜ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।

## ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਖੇਡਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਬਕਾ ਟੀਮ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਅਨੂਪ ਕੁਮਾਰ (ਕਬੱਡੀ)

**ਅਨੂਪ ਕੁਮਾਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Anup Kumar;** ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ 1983) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 2010 ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ, 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਅਤੇ 2016 ਕਬੱਡੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਰੇਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਯੂ ਮੁੰਬਾ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਪਿੰਕ ਪੈਂਥਰਸ ਚਲੇ ਗਏ। 2012 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪੁਲਿਸ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ 596 ਅੰਕ ਹਨ। 19 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਕਬੱਡੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪਲੜਾ, ਗੁੜਗਾਉਂ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਣਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਬਲੋ ਦੇਵੀ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੇਡਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਪਾਸ ਟਾਈਮ ਵਜੋਂ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2005 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ. ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।

## ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ 
### ਯੂ ਮੁੰਬਾ 
#### 2014 
ਉਹ 2014 ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਯੂ ਮੁੰਬਾ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੀਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਜਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੈਪੁਰ ਪਿੰਕ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ 16 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 155 ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਰੇਡਰ ਬਣਿਆ।

#### 2015 
ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਯੂ ਮੁੰਬਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਖਿਤਾਬ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 74 ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਜ਼ਨ ਖਤਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੁਰੂ ਬੁਲਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

#### 2016 
ਯੂ ਮੁੰਬਾ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿਥੇ ਉਹ ਪਟਨਾ ਪਾਇਰੇਟਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿਰਫ 2 ਅੰਕ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਖੇਡਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ, ਰਿਸ਼ੰਕ ਦੇਵਦੀਗਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

#### 2017 
ਅਨੂਪ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਯੂ ਮੁੰਬਾ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਸੀਜ਼ਨ 5 ਵਿਚ, ਉਹ ਪ੍ਰੋ ਰੇ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ 400 ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ।

### ਕੋਚਿੰਗ 
ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਸੀਜ਼ਨ 7 ਦੇ ਪੁਣੇ ਪਲਟਨ ਦਾ ਕੋਚ ਹੈ।

### ਵਿਅਕਤੀਗਤ 
#### ਅਵਾਰਡ 
* ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ 2014: ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ 
* ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਬੱਡੀ ਲਈ: 2012

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਮਰਸੀ ਕੁੱਟਨ

**ਮਰਸੀ ਕੁਟਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Mercy Kuttan;** ਜਨਮ: 1 ਜਨਵਰੀ 1960) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ। ਉਹ ਛੇ ਮੀਟਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਲੰਬੀ ਜੰਪਰ ਸੀ। 1989 ਵਿਚ, ਮਰਸੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਸਪੋਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਮਿਹਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ 1981 ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਅਤੇ 4 x 400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਵਿੱਚ ਡਬਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ 1983 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਅੰਤਮ ਰਾਊਂਡ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਮਰਸੀ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਮਿਲਣੀ ਵਿਚ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸਰਬੋਤਮ 6.29 ਮੀ. ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 1988 ਸਿਓਲ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ 400 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮਰਸੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮੁਰਲੀ ਕੁਤਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਸੂਰਜ ਕੁਟਨ ਅਤੇ ਸੁਜੀਤ ਕੁਟਨ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਮਰਸੀ ਅਤੇ ਮੁਰਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕ ਜੋੜੇ ਸਨ। ਮੁਰਲਾਈ ਨੇ ਕੋਚ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਮਰਸੀ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਤੋਂ 400 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਮਰਸੀ ਅਤੇ ਮੁਰਲੀ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ "ਮਰਸੀ ਕੁਟਨ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਅਕੈਡਮੀ" ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। 

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
; ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 

1976-78 ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਹੀ।  1979 -80 ਵਿਚ 200 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਹੀ। 1979 -87 ਤੱਕ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਹੀ।  1988 ਵਿਚ 400 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਹੀ।

; ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 

* 1980 - ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ, 4 x 400 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ &nbsp; ਐਮ ਅਤੇ 4 ਐਕਸ 100 &nbsp; ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਐਮ 
* 1981- ਵਿਚ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚ ਵਰਲਡ ਸਪਾਰਟਕਿਆਡ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ 
* 1981 - ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿਚ ਅਤੇ 4 x 400 ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।  
* 1982 - 9 ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। 
* 1982 - ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੋਇਆ। 
* 1983 - ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮਿਲਣੀ ਵਿਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। 
* 1983 - ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। 
* 1986 - ਸੋਲ ਵਿਖੇ 10 ਵੀਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। 
* 1987 - ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਚ ਸਯੈਫ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। 
* 1988 - 400 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 4 ਐਕਸ 400 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ &nbsp; ਸਿਓਲ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਐਮ। 
* 1989 - ਏਸ਼ੀਅਨ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 4 4 400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰਿਲੇਅ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ
ਸ਼ੰਕਰ ਲਕਸ਼ਮਣ

**ਸ਼ੰਕਰ ਲਕਸ਼ਮਣ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Shankar Lakshman;** 7 ਜੁਲਾਈ 1933 - 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2006) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ 1956, 1960 ਅਤੇ 1964 ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਗੋਲਕੀਪਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੋਲਕੀਪਰ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1966 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 1968 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਚੋਣ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹਾਕੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1979 ਵਿਚ ਮਰਾਠਾ ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 2006 ਵਿੱਚ ਮਾਹੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੈਂਗਰੇਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1933 ਨੂੰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੰਦੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਇਕ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹੋ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਡਰੀਆ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਲ 1947 ਵਿਚ ਇਕ ਬੈਂਡਸਮੈਨ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਰਾਠਾ ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਦੀ 5 ਵੀਂ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਫੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਤੋਂ ਹਾਕੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ। 1955 ਵਿਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਖੇਡਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੋਲਕੀਪਿੰਗ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਸਰਕਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੌੜ ਦੇ ਕਰਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 

## 1956 ਓਲੰਪਿਕਸ 
ਸਰਦਾਰ ਹਰਬੈਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚਿੰਗ, ਅਤੇ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡਰ ਓ ਪੀ ਮਹਿਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ, ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫਰੈਕਚਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ 2 ਵਾਰ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਨੇ ਦਰਦ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਤੀਜਾ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਸਿਰਫ ਮੈਲਬਰਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਉਂਡ (ਐਮ.ਸੀ.ਜੀ.) ਵਿਚ 1956 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕੋ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਾਈਨਲਜ਼ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਗੋਲ ਰੱਖਿਆ, ਇਕਲੌਤਾ ਗੋਲ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਕੋਮਲ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 1-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 6 ਵਾਂ ਗੋਲਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਦਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗੋਲ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। 

## 1960 ਓਲੰਪਿਕਸ 
ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਵਿਜ਼ਰਡ ਲੇਸਲੀ ਵਾਲਟਰ ਕਲਾਉਡੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਕਪਤਾਨ, ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ 7 ਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਿਥੇ ਮਹਾਨ ਗੋਲਕੀਪਰ ਸ਼ੰਕਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਣਾਈ। 

## 1964 ਓਲੰਪਿਕਸ 
1960 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਹਾਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਟੋਕਿਓ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਜਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਮੋਹਨ ਮਹਾਜਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਅਤੇ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਬੈਲਜੀਅਮ ਨੂੰ 2-0 ਨਾਲ ਹਰਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 1-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਗੋਲਕੀਪਿੰਗ ਲਈ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਵੀ.ਵੀ.ਐਸ. ਲਕਸ਼ਮਣ

thumb|ਵੀ.ਵੀ.ਐਸ. ਲਕਸ਼ਮਣ
**ਵੰਗੀਪੁਰਾ ਵੇਨਕਾਤਾ ਸਾਈ ਲਕਸ਼ਮਣ** (ਜਨਮ 1 ਨਵੰਬਰ 1974), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਵੀ ਵੀ ਐਸ ਲਕਸ਼ਮਣ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਟਰੋਕਪਲੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਧ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਬੋਤਮ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਈ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੈਰ-ਮਾਹਰ ਟੇਲ-ਐਂਡ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਟੀਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ 281 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਟੈਸਟ ਪਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2011 ਵਿਚ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਰਵਉਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਈ.ਪੀ.ਐਲ. ਦੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਟੀਮ **ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ** ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ।

ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ' ਚ 100 ਟੈਸਟ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਖੇਡੇ ਸਨ। ਵਿਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਹੌਲੀ ਦੌੜਾਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਟਰੋਕ ਖੇਡ ਨਾਲ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।

ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕਾਊਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਲੈਨਕਸ਼ਾਇਰ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਉਹ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਡੈੱਕਨ ਚਾਰਜਰਜ਼ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਸੀ। ਵੀ.ਵੀ.ਐੱਸ. ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚਿੰਗ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਲਈ 'ਇਮ ਡੀ 1 - ਆਈ ਐਮ ਦਿ ਵੰਨ' ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੰਤਕਥਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

2002 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਵਿਜ਼ਡਨ ਦੇ ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਕੋਚੀ ਟਸਕਰਜ਼ ਆਈ.ਪੀ.ਐਲ. ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਿਆ।

2012 ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਜਨਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮਾਪੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾਕਟਰ ਹਨ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਤੀਜੇ ਹਨ।

ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਲਿਟਲ ਫਲਾਵਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਕੈਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 16 ਫਰਵਰੀ 2004 ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, ਗੁੰਟੂਰ ਤੋਂ ਜੀਆਰ ਸ਼ੈਲਾਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ- ਇੱਕ ਬੇਟਾ, ਸਰਵਜੀਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ, ਅਚਿੰਤਯ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਮਦਨ ਲਾਲ

**ਮਦਨ ਲਾਲ ਉਧੌਰਮ ਸ਼ਰਮਾ** (ਪੰਜਾਬੀ: ਮਦਨ ਲਾਲ, ਹਿੰਦੀ: मदन लाल ਅਤੇ ਉਰਦੂ مدن لال ادی رام شرما**;** ਜਨਮ 20 ਮਾਰਚ 1951) ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ (1974-1987) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚ ਹੈ। ਉਹ 1983 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਭਾਰਤ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ ਖੇਡਣਾ 
ਮਦਨ ਲਾਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 10,204 ਦੌੜਾਂ (ਅਵਤਾਰ 42.87)' ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ 'ਚ 22 ਸੈਂਕੜੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 625 ਵਿਕਟਾਂ (25.50 ਈ. ਵੀ) ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਾਈਡ-ਆਨ ਐਕਸ਼ਨ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ 39 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ, 22.65 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 1,042 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, 40.08 'ਤੇ 71 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਅਤੇ 15 ਕੈਚ ਫੜੇ। ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਲੋਡਰ ਆਰਡਰ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਦਦਤ ਲਾਲ ਉਪਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੇ 67 ਵਨ ਡੇਅ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 1983 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਫਾਈਨਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਕਪਿਲ ਦੇਵ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ, ਰੋਜਰ ਬਿਨੀ, ਮਹਿੰਦਰ ਅਮਰਨਾਥ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 1983 ਦੇ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਨੇ ਮਦਨ ਲਾਲ ਦੀ ਗੇਂਦ 'ਤੇ ਵਿਵੀਅਨ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਦਾ ਅਸਧਾਰਨ ਕੈਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਮਦਨ ਲਾਲ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਖੇਡਿਆ। ਮਦਨ ਲਾਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਗੇਂਦ 1975 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਡੈਨਿਸ ਅਮਿਸ ਨੂੰ ਸੁੱਟੀ।

## ਕੋਚਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਵਿਚ, ਮਦਨ ਲਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਦਨ ਲਾਲ ਨੇ 1996 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਲਈ ਯੂਏਈ ਦੀ ਟੀਮ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ। ਮਦਨ ਲਾਲ ਦਾ ਸਤੰਬਰ 1996 ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 1997 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸੀ।

ਉਹ 2000 ਅਤੇ 2001 ਤੋਂ ਸਿਲੈਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਡਿਲੀਟ ਹੋਣ ਤਕ, ਦਿੱਲੀ ਜਾਇੰਟਸ (2008 ਤਕ ਦਿੱਲੀ ਜੇਟਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ. ਦੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਆਈ.ਸੀ.ਐਲ. ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਟੀ -20 ਲੀਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਮਦਨ ਲਾਲ ਸੀਰੀ ਫੋਰਟ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਜਗਦਾਲੇ ਐਮ.ਪੀ.ਸੀ.ਏ. ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਾਰਚ 2009 ਵਿੱਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਮਦਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਮੀਰਪੁਰ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮਦਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕੁਮਾਰ ਧੂਮਲ ਦੇ ਬੇਟੇ ਅਨੁਰਾਗ ਠਾਕੁਰ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਪ੍ਰੇਮਜੀਤ ਲੱਲ

**ਪ੍ਰੇਮਜੀਤ ਲੱਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Premjit Lall;** 20 ਅਕਤੂਬਰ 1940 - 31 ਦਸੰਬਰ 2008) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। 

## ਟੈਨਿਸ ਕੈਰੀਅਰ 
ਲੱਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਨਿਸ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਲਕੱਤਾ ਸਾਊਥ ਕਲੱਬ ਦੇ ਗਰਾਸ ਕੋਰਟਸ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਚ ਦਿਲੀਪ ਬੋਸ ਸੀ। ਜੈਦੀਪ ਮੁਕੇਰਜੀਆ ਅਤੇ ਰਾਮਨਾਥਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਟੈਨਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਸਕਟਿਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

ਲੱਲ 1958 ਦੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਲੜਕੇ ਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਈਵੈਂਟ ਵਿਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬੁੱਚ ਬੁਚੋਲਜ਼ ਤੋਂ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। 1969 ਦੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਲੱਲ ਨੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਦੀ ਰੋਡ ਲੈਵਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸੈੱਟ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਸੈੱਟਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਰੀ ਸੀ ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦਾ ਦੂਸਰਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। 

ਉਸਨੇ 1959 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ, 41 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 52 ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ 32 ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ 1966 ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚੁਣੌਤੀ ਰਾਊਂਡ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ ਪਰ ਚੁਣੌਤੀ ਰਾਊਂਡ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਸਕੀ। 

ਡਬਲਜ਼ ਵਿਚ, ਉਹ 1962 ਦੇ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ 1966 ਅਤੇ 1973 ਵਿੰਬਲਡਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਥੀ ਜੈਦੀਪ ਮੁਕੇਰਜੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਲੱਲ ਨੇ 1961 ਅਤੇ 1970 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਕਾਰਲੋਸ ਫਰਨਾਂਡਿਸ ਅਤੇ ਐਲੈਕਸ ਮੈਟਰੇਵੇਲੀ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਹਰਾਇਆ। ਲੱਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ, 1967 ਵਿਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 31 ਦਸੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਟੋਲੀਗੰਜ ਵਿਖੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ 
* ਡਾਊਨ ਦਿ ਲਾਈਨ ਜਾਰਜੀਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਜੀਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰੁਪ ਅਤੇ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Premjit Lall at the Association of Tennis Professionals 
* Premjit Lall at the Davis Cup

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ