open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਮਾਲ ਮਲਿਕ

**ਅਮਾਲ ਮਲਿਕ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਅਰਮਾਨ ਮਲਿਕ ਦਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਅਨੂੰ ਮਲਿਕ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੈ। ਮਲਿਕ ਨੇ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਨੋ ਵੱਲ ਵਧਟਰਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਜੈ ਹੋ ਲਈ ਤਿੰਨ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ 2014 ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮਲਿਕ ਦਾ ਜਨਮ ਡੱਬੂ ਮਲਿਕ ਅਤੇ ਜਯੋਤੀ ਮਲਿਕ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਮਨਾਬੀ ਨਰਸੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਐਨ. ਐੱਮ. ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ
ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸ਼ੇਖਰ

**ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸ਼ੇਖਰ** ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਦਲਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਰ ਰਾਵਜੀਆਨੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੰਗਾਨਾਥਨ

**ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੰਗਾਨਾਥਨ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਟੀ.ਟੀ.ਰੰਗਾਨਾਥਨ ਕਲੀਨੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ, ਟੀ ਟੀ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਲਈ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਏਨਾ ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਲੋਂ ਉਸਦੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਟੀ.ਟੀ.ਰੰਗਾਨਾਥਨ, ਟੀ.ਟੀ.ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਾਚਰੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਹੈ ਦਾ ਪੋਤਾ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਰੰਗਾਨਾਥਨ 1979 ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 33 ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਅਲਕੋਹਲ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦਫਤਰ
* ਮਦਰਾਸ ਸਕੂਲ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਹਾਨ ਪਾਂਡੇ

**ਅਹਾਨ ਪਾਂਡੇ** (ਦਸੰਬਰ 23, 1997) ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ, ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾ ਨੇ ਸੰਨ 2016 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਫ੍ਰੀਕੀ ਅਲੀ ਅਤੇ ਰਾਕ ਆਨ 2 ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮ ਕਿੱਤਾ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰਟ ਫਿਲ੍ਮ ਫਿੱਫਟੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੱਮ ਕੀਤਾ। ਅਹਾਨ ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਇਨਸਟਗ੍ਰਾਮ ਉੱਤੇ 1 ਲੱਖ 80 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋ ਵੱਧ ਫਾਲੋਵਰਜ਼ ਹਨ।

## ਫਿਲਮਾਂ
*2016 ਫ੍ਰੀਕੀ ਅਲੀ 
*2016 ਰਾਕ ਆਨ 2
*2017 ਫਿਫਟੀ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਇਨਸਟਗ੍ਰਾਮ
*IMDb

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸੁੱਖਥਾਈ ਟ੍ਰਾਈਮੈਟ ਗੋਲਡਨ ਬੁੱਧ ਮੰਦਰ

**ਸੁੱਖਥਾਈ ਟ੍ਰਾਈਮੈਟ ਗੋਲਡਨ ਬੁੱਧ ਮੰਦਰ** ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦਾ ਸੁੱਧ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬੁੱਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੁੱਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
ਇਹ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਬੁੱਤ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਤਰਾਸ਼ਿਆ 5.5 ਟਨ ਭਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੱਤ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਸਿਰੇ ਤੱਕ 15 ਫੁੱਟ 9 ਇੰਚ ਲੰਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਤ ਦੀ ਗੋਲਾਈ 12 ਫੁੱਟ 5 ਇੰਚ ਹੈ।
## ਗੈਲਰੀ

Buddah 2IMG 7906.jpg|upright|thumb|ਗੋਲਡਨ ਬੁੱਧ ਮੰਦਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ 
Side view of buddha statue.jpg|thumb|ਮੂਰਤੀ
Golden buddha.jpg|thumb|ਗੋਲਡਨ ਮੂਰਤੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਈਲੈਂਡ
ਚੰਮ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਚੰਮ**  ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਤੇਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵੰਤ ਰਸੁਲਪੁਰੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।  35 ਮਿੰਟ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕਾਨਜ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ 2017 ਦੇ ਸ਼ਾਰਟ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਰਨਰ ਤੇ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਟੋਰੰਟੋ ਵਿਖੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਕਰੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬੁੱਚੜਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ 
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਹੇਠਲੀ ਜਾਤ, ਜੋ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਡੀਲਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਪੰਜੇ ਰਾਹੀਂ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਤੋਂ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਤੱਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹਰ ਬੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਦੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਸਰਪੰਚ ਹਕਮ ਉਹ ਖਲਨਾਇਕ ਹੈ ਜੋ ਕੀਪਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇੱਕ ਵੈਟਰਨਰੀ ਡਾਕਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਕਲਾਕਾਰ 
* ਮੇਹਰੀਨ 
* ਹਰਦੀਪ ਗਿੱਲ
* ਸੁਰਿੰਦਰ
* ਬਲਜਿੰਦਰ 

## ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ 
ਫ਼ਿਲਮ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੁਮਾਰ

**ਰਾਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ** ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਕੁਮਾਰ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਣੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨੂੰ, ਬੇਬੀ ਡੌਲ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਕਲਾਈਆਂ,, ਸੂਰਜ ਡੂਬਾ ਹੈ, ਲਵਲੀ, ਦੇਸੀ ਲੁੱਕ, ਨੱਚਾਂ ਫਰਾਟੇੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੂੰ ਹੀਰੋ ਤੇਰਾ ਵਰਗੇ ਕਈ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗਾਣੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ *ਰਾੲੇ* ਦੇ ਗੀਤ *ਸੂਰਜ ਡੂਬਾ ਹੈ* ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ

**ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਤੇ ਫਕੀਰ ਸਿੰਘ ਫਕੀਰ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਦਾ ਜਨਮ 1943 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੱਕ ਨੰ. 120 ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ **ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ** ਤੇ ਮਾਤਾ **ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ** ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਨੂੰ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ ਨਾਂ ਸੀ। ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਨੇ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਧਾਰਿਆ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਸਿੱਖੀਆਂ।

## ਗਾਇਕੀ 
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ’ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਵੱਲੋਂ ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ ਤੇ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਗਾਇਆ ਦੋਗਾਣਾ ‘ਬੋਦੀ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਚੜ੍ਹਿਆ’ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜਿੱਥੇ ਸਾਕਾ ਸਰਹੰਦ ਤੇ ਕੁਝ ਉਪੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੋਗਾਣੇ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਏ। ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਦੇ ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ ਤੇ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਨਾਲ ਦੋਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਏ। ਸਾਲ 1983 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ’ ਵਿੱਚ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਨੇ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਤੇ ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੋਮਲ ਨਾਲ ਬੋਲੀਆਂ ਵੀ ਗਾਈਆਂ। ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾਏ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੋਗਾਣੇ ਹਨ:

 ਮੁੰਡਾ ਮੰਗੇ ਮਸਰਾਂ ਦੀ ਦਾਲ ਨੀਂ ਮਾਏਂ

(ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਤੇ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ)

 ਨਾਲ ਡਰਾਈਵਰ ਹਾਏ ਵੇ ਕੋਈ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਵੇ ਨਾ

(ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਤੇ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ)

 ਵੇ ਕਾਲੀ ਗਾਨੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ

(ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਤੇ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ)

 ਆਇਆ ਦਿਓਰ ਦਾ ਵਿਆਹ

(ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਤੇ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ)

 ਭਾਬੀ ਤੇਰੀ ਭੈਣ ਪਟੋਲਾ

(ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ ਤੇ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ)

ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਜਦੋਂ ਅਖਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਬੁਲੰਦ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਗਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੁਰੀਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਖਾੜੇ ਸਮੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਚਾਰ ਚਾਰ ਸੋਲੋ ਗੀਤ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਹੀ ਗਾ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਭਾਵੇਂ ਪੱਕਾ ਸੈੱਟ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਇਕ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਨਾਲ ਲਾਏ ਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਰਵਾਈ।

## ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ 
ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ **ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ** ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਬੀਬਾ ਜੀ ਦੇ ਪਤੀ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ। ਅਖੀਰਲੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਦਾ ਗਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਨਾਲ ਗਾਏ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੋਗਾਣਿਆਂ ਕਾਰਨ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਸੀ।

## ਦਿਹਾਂਤ 
1981 ਨੂੰ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਕਿਸੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਲੁਧਿਆਣਾ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਦੀ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬੈਨੀ ਦਿਆਲ

**ਬੈਨੀ ਦਿਆਲ** (ਜਨਮ 13 ਮਈ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦਾ ਵਾਸੀ ਹੈ। ਉਹ ਐਸਐਸ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਚੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਬੈਂਡ ਐਸ5 ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਾਏ ਦਿ ਪੀਪਲ' ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਗਾਇਕੀ ਜਦੋਂ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਬੈਨੀ ਦਾ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਿਆ। ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਹਿੱਟ ਗਾਣੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸਥਾਈ ਗਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ *ਦਿ ਵੋਇਸ (ਇੰਡੀਆ)* ਸ਼ੋਅ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਦਾ ਜੱਜ ਵੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਦਿਆਲ ਦੇ ਮਾਪੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕੋੱਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹਨ। ਉਹ ਅਬੂ ਧਾਬੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਬੂ ਧਬੀ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀ. ਕਾਮ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਇਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਕੀਤੀ।

ਦਿਆਲ ਨੇ ਆਰ.ਆਰ ਡੋਨੈਨੀਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਵੈਂਟ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ, ਬੈਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ *ਕੈਥਰੀਨ ਥੰਗਮ* ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਅਮਿਤਾਭ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ

**ਅਮਿਤਾਭ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ** ਬੰਗਾਲੀ ਮੂਲ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ *ਦੇਵ ਡੀ* ਫਿਲਮ ਦੇ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗਾਣੇ *ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਅੱਤਿਆਚਾਰ* ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗਾਣੇ ਲਿਖ ਅਤੇ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਆਮਿਰ* ਤੋਂ ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਨਾਲ ਕਰੀਬੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ 'ਆਈ ਐਮ' ਦੇ ਗੀਤ "ਅਗਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ" ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ *ਅਭੀ ਮੁਝ ਮੇਂ ਕਹੀਂ* ਗਾਣੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਆਪਣੇ ਗੀਤ-ਲੇਖਕ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ੳੇਸਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ *ਚੰਨਾ ਮੇਰਿਆ* ਗੀਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (9) ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਸ਼ੰਕਰ-ਅਹਿਸਾਨ-ਲੋਏ

**ਸ਼ੰਕਰ-ਅਹਿਸਾਨ-ਲੋਏ**, ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ ਅਹਿਸਾਨ ਨੂਰਾਨੀ ਅਤੇ ਲੋਏ ਮੇਂਡੋਸਾ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਤਿਗੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੀ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ (ਇੰਡੀਆ), ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਆਈਫਾ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਦੇ "ਅਮਰ ਅਕਬਰ ਐਂਥੋਨੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸਿਧਾਰਥ ਮਹਾਦੇਵਨ

**ਸਿਧਾਰਥ ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗਾਣੇ *ਜ਼ਿੰਦਾ* ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਫਿਲਮ 'ਧੂਮ 3' ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ ਗੀਤ *ਮਲੰਗ* ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਅਦਿਤੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ਰਮਾ

**ਅਦਿਤੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ਰਮਾ** (ਜਨਮ: 2 ਜੂਨ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੇਵ ਡੀ. ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ 'ਦੇਵ ਡੀ', 'ਨੋ ਵਨ ਕਿਲਡ', 'ਧੂਮ 3' ਅਤੇ '2 ਸਟੇਟ' ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਅਦਿਤੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ: 2 ਜੂਨ 1986 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 'ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੇਵ ਡੀ. ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ *ਯਹੀਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਾਈਵ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਐਮਟੀਵੀ ਦੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਐਮਟੀਵੀ ਅਨਪਲੱਗ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ

**ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ** ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧ, ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤ , ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪ ਖੇਤਰ ਹਨ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਕਾਨੂੰਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਭੂਗੋਲ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
## ਖੇਤਰ 
ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਤਬਾਦਲੇ ਸੰਬੰਧੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰੋਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ, ਨਿਆਂ, ਧਨ ਦੌਲਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸਿਹਤ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਕੁਝ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰ ਕੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੱਲ  ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਇਹ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ). ਕੁਝ ਖਾਸ ਨੀਤੀਗਤ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਆਦਰਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। 

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੇਠਲੇ ਪੰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ:

* ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਖੇਤਰ ਅਧਿਐਨ ਸਮੇਤ
*ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧ
*ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤ
* ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
* ਪਬਲਿਕ ਕਾਨੂੰਨ

* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਐਂਡਰੋਕਲੀਜ਼

thumb|331x331px|"ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਐਂਡਰੋਕਲੀਜ਼ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਗਲ਼ ਇੱਕ ਰੱਸੀ ਪਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੇੜੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ", ਬਾਲਡਸਾਰੇ ਪਰੂਜ਼ੀ ਦੀ 1530 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਇੱਕ ਡਰਾਇੰਗ। 
**ਐਂਡਰੋਕਲੀਜ਼** () ਜਾਂ  ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਐਂਡਰੋਕਲ ਇੱਕ ਆਮ ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਆਰਨੇ-ਥਾਮਪਸਨ ਵਰਗੀਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕਿਸਮ 156 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ "ਅਯਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਈ ਅਤੇ ਪੇਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 563 ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ, ਇਸਦੇ ਆਮ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੋਨਾਂ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਈਸਪ ਦੀ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਚੂਹਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। 

## ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਹਾਣੀ 
ਐਪੀਸੋਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਔਉਲਸ ਗੈਲੀਅਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦੀ ਐਟਿਕ ਨਾਈਟਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਏਪੀਓਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਰਚਨਾ ਏਜਿਪਟੀਆਕੋਰਮ (ਮਿਸਰ ਦੇ ਅਜੂਬੇ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਏਪੀਓਨ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ, ਐਂਡਰੋਕਲੀਜ਼ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਨਾਮ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰੋਮਨ ਰਜਵਾੜੇ ਦਾ ਭਗੌੜਾ ਨੌਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਡਾ ਖੁਭਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸ਼ੇਰ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਭਗੌੜਾ ਹੋਣ ਵੇਲ਼ੇ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੌਤ ਉਸ ਦੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ ਮੰਡਰਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿ ਰਜਵਾੜੇ ਨੇ  ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਦੇ ਭੱਜਣ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਦਮੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਜਲਦ ਹੀ ਆਪਣੇ ਡਰ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਕੰਡਾ ਕਢਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 

ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਨੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੰਡਾ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੀਕ ਭਰੇ ਅਤੇ ਸੁੱਜੇ ਹੋਏ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੇਰ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਰ, ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਲਈ ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਲਈ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਆਖਰਕਾਰ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵਾਪਰੇ ਕਈ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ। ਪਰ ਆਖ਼ਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਨੂੰ ਰਜਵਾੜੇ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੋਮ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਭਗੌੜੇ ਗੁਲਾਮ ਵਜੋਂ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਉਸਨੂੰ ਭੁੱਖੇ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ  ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਨੂੰ ਰੋਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਅਤੇ ਭੱਦਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਦੇ ਕੋਲ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਲਾਡ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਦਾ ਬਚਾਓ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਉਹੀ ਸ਼ੇਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਨੇ ਕੰਡਾ ਕਢਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ।  

ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗੁਲਾਮ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣੀ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਅਜੀਬ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਐਂਡਰੋਕਲਸ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਯਸ਼ਪਾਲ ਨਿਰਮਲ

**ਯਸ਼ਪਾਲ ਨਿਰਮਲ** (ਜਨਮ 20 ਜੂਨ 1978) ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡੋਗਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਡੋਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਝਾਰਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਸਮਾਰੋਹ ਤੇ "ਸਾਹਿਤ ਸੇਵਾ ਸਨਮਾਨ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਰਮਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਕਈ ਸਮਾਜਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੁਵਾਦ ਇਨਾਮ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਯਸ਼ਪਾਲ ਨਿਰਮਲ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਜੂਨ, 1978 ਨੂੰ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡ ਗਾਰੀ ਬਿਸ਼ਨ (ਤਹਿਸੀਲ ਅਖਨੂਰ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਾਂਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਚਮਨ ਲਾਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ।  

## ਲਿਖਤਾਂ
**ਅਨਮੋਲ ਜਿੰਦੜੀ* (ਡੋਗਰੀ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, 1996) 
**ਪੈਹਲੀ ਗੈਂ*  (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ ਸੰਪਾਦਨ, 2002) 
*ਲੋਕ ਧਾਰਾ (ਲੋਕ ਕਥਾ ਉੱਤੇ ਜਾਂਚ ਕਾਰਜ, 2007) 
**ਆਓ ਡੋਗਰੀ ਸਿਖਚੈ* (Dogri Script, Phonetics and Vocabulary, 2008) 
*ਬਸ ਤੂੰ ਗੈ ਤੂੰ ਏਂ  (ਡੋਗਰੀ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, 2008) 
*ਡੋਗਰੀ ਵਿਆਕਰਣ (2009) 
*Dogri Phonetic Reader (2010) 
*ਮੀਆਂ ਡੀਡੋ (ਅਨੁਵਾਦ, ਡਰਾਮਾ, 2011) 
**ਡੋਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਵਿਆਕਰਣ* (2011) 
*ਪਿੰਡੀ ਦਰਸ਼ਨ  (ਹਿੰਦੀ, 2012) 
**ਦੇਵੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਵਿਧਾਨ: ਸਮਾਜ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਧਿਐਨ* (ਅਨੁਵਾਦ, 2013) 
**ਬਾਹਗੇ ਆਹਲੀ ਲਕੀਰ* (ਅਨੁਵਾਦ, ਯਾਦਾਂ 2014) 
*ਸੁਧੀਸ਼ ਪਚੌਰੀ ਨੇ ਆੱਖੇਆ ਹਾਂ (ਅਨੁਵਾਦ, ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, 2015) 
*ਦਸ ਲੇਖ (ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, 2015) 
**ਮਨੁਖਤਾ ਦੇ ਪੈਹਰੇਦਾਰ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ* (ਅਨੁਵਾਦ, ਜੀਵਨੀ, 2015) 
**ਘੜੀ* (ਅਨੁਵਾਦ, ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ, 2016) 
**ਸਾਹਿਤ ਮੰਥਨ* (ਹਿੰਦੀ ਆਲੋਚਨਾ, 2016) 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੋਗਰੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸੈਲਬਾਲਾ ਦਾਸ

**ਸੈਲਬਾਲਾ ਦਾਸ** (25 ਮਾਰਚ 1875 - 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1968) ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜੋ ਉੜੀਸਾ (ਓਡੀਸ਼ਾ) ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਈ ਸੀ।

ਸੈਲਬਾਲਾ ਦਾਸ ਅੰਬਿਕਾ ਚਰਨ ਹਾਜ਼ਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੰਨਾਮਾਯੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੱਚੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 25 ਮਾਰਚ, 1875 ਨੂੰ ਭੋਵਨੀਪੋਰ (ਕਲਕੱਤਾ) ਵਿੱਖੇ ਮਧੂਸੂਦਨ ਦਾਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਸੈਲਬਾਲਾ ਦਾਸ ਦੇ ਛੇ ਭੈਣ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ, ਉਸਨੂੰ ਮਧੂਸੂਦਨ ਦਾਸ ਨੇ ਗੋਦ ਲਿਆ।  

1903 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਉਤਕਲ ਯੰਗ ਮੇਨ'ਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਤਕਲ ਯੰਗ ਵੂਮੈਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਉਸ ਨੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਸਿਆਸੀ ਮੋਰਚੇ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲਿਆਣ ਲਈ 1941 ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਨਾਰੀ ਸੇਬਾ ਸੰਘਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਨੇ ਕਟੱਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ। ਸੈਲਬਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਬਣੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 600 ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉੜੀਸਾ (ਓਡੀਸ਼ਾਾ) ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ, ਸਰ ਐਡਵਰਡ ਅਲਬਰਟ ਗੇਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਇਸਰ-ਏ-ਹਿੰਦ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸਦੇ ਨਾਂ ਉੱਪਰ ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ, ਸੈਲਬਾਲਾ ਵੁਮੈਨ'ਸ ਕਾਲਜ, ਕੱਟਕ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
* ਏ ਲੁੱਕ ਆਫਟਰ ਅਤੇ ਬੀਫ਼ੋਰ - ਜੀਵਨੀ (1956)
* ਟ੍ਰਿਬਿਊਟ ਆਫ਼ ਏ ਡਾਟਰ ਟੂ ਹਰ ਫ਼ਾਦਰ  (2008)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1875
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਦਾਣਾ ਪਾਣੀ

**ਦਾਣਾ ਪਾਣੀ,** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿਲ ਅਤੇ ਸਿਮੀ ਚਾਹਲ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਰਵਾਰਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ 4 ਮਈ 2018 ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜਗਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਜਸ ਗਰੇਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ 
ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਅਫਸਰ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ, ਆਹਲੋਵਾਲ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਕਹਾਣੀ ਸੰਨ 1962 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਦਰਦਨਾਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ।

## ਫ਼ਿਲਮ-ਕਾਸਟ 
* ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿਲ, ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ
* ਸਿਮੀ ਚਾਹਲ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ 
* ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ ਬੁੱਢੀ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ 
* ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦਾ ਭਰਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ 
* ਕਨਿਕਾ ਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਘੀ-ਬਸੰਤ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ/ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਤਰਸੇਮ ਜੱਸੜ ਫੌਜ ਦੇ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ 
* ਰਾਜ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਦੀ ਮਾਤਾ 
* ਸਿੱਧੀ ਰਾਠੌਰ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ 
* ਗੁਰਮੀਤ ਸਾਜਨ ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ (ਸਿਪਾਈ) 
* ਮੌਲਵੀਤ ਰਾਉਨੀ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਦੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ 
* ਹਰਬੀ ਸੰਘਾ ਮੋਦਨ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
* ਮਹਾਬੀਰ ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ ਨੰਬਰਦਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ 
* ਤਰਸੇਮ ਪਾਲ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਦਾ ਤਾਇਆ 
* ਸੀਮਾ ਕੌਸ਼ਲ ਨੂੰ ਪਾਓ-ਬਸੰਤ ਦਾ ਭੁਆ 
* ਬਸੰਤ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੂਪਿੰਦਰ ਰੂਪੀ 
* ਜਗਦੀਸ਼ ਪਪਰਾ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਦੇ ਮਾਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ 
* ਬਲਵਿੰਦਰ ਬੇਗੋਵਾਲ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਦੀ ਦਾਦੀ ਵਜੋਂ  
* ਅਨੀਤਾ ਮੀਤ ਬਸੰਤ ਦੀ ਮਾਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2018 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਬਣਮਾਣਸ

**ਬਣਮਾਣਸ** (**Hominoidea**) ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਪੂਛ-ਰਹਿਤ ਐਂਥਰੋਪੋਇਡ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਨੀਆ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਸਟਰ ਗਰੁੱਪ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਕੈਟਾਰਾਹੀਨ ਕਲੇਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਭਿੰਨ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਝੂਟਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਦੇ ਜੋੜ ਦੀ ਹਿੱਲਣ ਜੁੱਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ, "ਬਣਮਾਣਸ" ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਟੈਕਸੋਨ ਹੋਮੀਨੋਇਡਾ ਦੇ ਤੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੁਪਰਫੈਮਲੀ ਹੋਮੀਨੋਇਡਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਆਮ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ: ਗਿੱਬਨ, ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਬਣਮਾਣਸ; ਅਤੇ ਹੋਮੀਨਿਡ, ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਬਣਮਾਣਸ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਣਮਾਣਸ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ

**ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ** ਸਿੱਖ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਰਮੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ ਪੈਟਰਨ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਹੈ, ਸਰਦਾਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਰਸ਼ਦ ਜੀ ਸਿੰਘ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕਰਨ ਸਿੰਘ ਰਾਏ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮੁਕਾਮ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸਰਦਾਰ ਰਮੇਸ਼ ਸਿੰਘ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਰਫ਼ਤਾਰ (ਰੈਪਰ)

*ਦਿਲਿਨ ਨਾਇਰ* ੳੁਰਫ **ਰਫ਼ਤਾਰ ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੈਪਰ, ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਚਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮੂਹ ਮਾਫੀਆ ਮੰਡੀਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾੲਿਅਾ ਗਿਅਾ ਸੀ। ੲਿਹ ਗਰੁੱਪ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ੳੁਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਰਿਧਮ ਢੋਲ ਬੇਸ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕਰ ਲੲੇ। ਰਿਧਮ ਢੋਲ ਬੇਸ ਗਰੁੱਪ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ੳੁਸਨੇ ਮਾਂਜ ਮਿੳੂਜ਼ਿਕ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ੳੁਸਨੇ *ਸਵੈਗ ਮੇਰਾ ਦੇਸੀ* ਗਾਣੇ ਦੇ ਲਈ *ਸਾਲ ਦੇ ਬੈਸਟ ਅਰਬਨ ਗਾਣੇ* ਦਾ ਬ੍ਰਿਟੲੇਸ਼ੀਅਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਅਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੈਪਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦਾਸੱਪਾ

**ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦਾਸੱਪਾ**, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਐਸ.ਆਰ.ਕੰਥੀ (1962) ਅਤੇ ਅਤੇ ਐਸ ਨਿਜਲਿਨਗੱਪਾ (1969) ਰਹੇ ਸਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦਾ ਜਨਮ  28 ਮਈ, 1905 ਨੂੰ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੇ.ਐਚ.ਰਾਮੈਹ, ਇੱਕ ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ, ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜਕ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਲੰਡਨ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਮਰੀਅਮ'ਸ ਕਾਲਜ, ਮਦਰਾਸ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਯਸ਼ੋਦਾਰਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਐਚ. ਸੀ. ਦਾਸਪਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਤੁਲਸੀਦਸ ਦਾਸੱਪਾ, ਚਰਨ ਸਿੰਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿਚ, ਰਾਜ ਦਾ ਯੂਨੀਅਨ ਮਨਿਸਟਰ, ਸੀ।

ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1980 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 1930 ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਅੰਦੋਲਨ ਜਿਹੇ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ 1200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋਈ, ਅਤੇ 1938 ਦੇ ਵਿਦੁਰਸ਼ਵਾਥਾ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪੁਲਿਸ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ 35 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਐਚ.ਸੀ.ਦਾਸੱਪਾ
* ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਦਾਸੱਪਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਮੀਤ ਭਰਾ

**ਮੀਤ ਭਰਾ** ਜਾਂ **ਮੀਤ ਬਰੋਸ** ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਵਾਲੀਅਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਵਿੱਚ ਮਨਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੋ ਭਰਾ ਹਨ। ਅੰਜਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ **ਮੀਤ ਬਰੋਸ ਅੰਜਨ ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਮੀਤ ਭਰਾ, *ਬੇਬੀ ਡੌਲ* ਗਾਣੇ ਲਈ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆੲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ *ਚਿੱਟੀਆਂ ਕਲਾਈਆਂ* ਗਾਣੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਫਲਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਾਣੇ ਕਨਿਕਾ ਕਪੂਰ ਵੱਲੋਂ ਗਾੲੇ ਗੲੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਾਣਿਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਸਟ ਸੰਗੀਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਬੈਸਟ ਸੰਗੀਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਈ ਸਕਰੀਨ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਆਈਫਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿਤਾੲੇ ਸਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਮਨਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਗਵਾਲੀਅਰ ਤੋਂ ਦੋਨੋਂ ਸਕੇ ਭਰਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ "ਜੋਗੀ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਸਿੰਘ" ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਊਂਕੀ ਸਾਸ ਭੀ ਕਭੀ ਬਾਹੂ ਥੀ ਅਤੇ ਸ਼ਗਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਅਦਾਕਾਰੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੀਤ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅੰਜਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੀਤ ਬਰੋਸ ਅੰਜਨ ਦੀ ਤਿੱਗੜੀ ਬਣਾਈ। ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਗਾਣੇ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਗਾਣੇ ਗਾੲੇ। ਅੰਜਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੰਗੀਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੀਤ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ "ਮੀਤ ਬਰੋਸ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਟੂਡਿਓ" ਨਾਮਕ ਆਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਟੂਡੀਓ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਮਨਮੀਤ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਹਿੰਦੀ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਹਰਮੀਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ੇਫਾਲੀ ਜਾਰੀਵਾਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਰਮੀਤ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਸੁਨੈਨਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ

thumb|ਅੰਟਾਰਕਟੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰ
thumb|ਐਨਓਏਏ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਥਰਮਲ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ 1981 ਅਤੇ 2007 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਕਿਨ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ। 
**ਅੰਟਾਰਟਿਕ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਸ਼ੀਟ** ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧਰੁਵੀ ਬਰਫ਼ ਟੋਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 98% ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਮਹਾਦੀਪ ਨੂੰ ਧੱਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਰਫ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਕਹਿਰਾ ਪੁੰਜ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (5.4 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 26.5 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਊਬਿਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6,400,000 ਕਿਊਬਿਕ ਮੀਲ) ਬਰਫ਼ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 61 ਫੀ ਸਦੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਤਹ ਦੇ ਲੱਗਪੱਗ 58 ਮੀਟਰ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ, ਬਰਫ਼ ਦੀ ਸ਼ੀਟ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭੂਮੀ ਪੁੰਜ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਛਮ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬੈੱਡ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ 2,500 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਬੋਨੋਬੋ

**ਬੋਨੋਬੋ** (; *ਪੈਨ ਪੈਨਿਸਕਸ*), ਪਹਿਲਾਂ **ਪਿਗਮੀ ਚਿਪੈਂਜ਼ੀ** ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ, **ਬੋਣਾ** ਜਾਂ **ਪਤਲੂ  ਚਿਪੈਂਜ਼ੀ**, ਇੱਕ ਸੰਕਟਮਈ ਵੱਡਾ ਬਣਮਾਣਸ ਅਤੇ ਦੋ ਸਪੀਸੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ  ਜਿਨਸ *ਪੈਨ  *ਬਣਦਾ* *ਹੈ; ਦੂਜਾ *ਪੈਨ ਪੈਨ ਟਰੋਗਲੋਡਾਇਟਸ, ਜਾਂ  *ਆਮ ਚਿਪੈਂਜ਼ੀ ਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਨਾਮ "ਚਿਪੈਂਜ਼ੀ" ਕਈ ਵਾਰ ਦੋਨੋਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਮ ਚਿਪੈਂਜ਼ੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ *ਪੈਨ ਪੈਨਿਸਕਸ*  ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਨੋਬੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੋਨੋਬੋ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਲੰਬੀਆਂ ਲੱਤਾਂ, ਗੁਲਾਬੀ ਹੋਠ, ਕਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਬਾਲਗ਼ਪਣੇ ਸਮੇਂ ਪੂਛ-ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੀਰੇ ਲੰਮੇ ਵਾਲ ਹਨ। ਬੋਨੋਬੋ ਕਾਂਗੋ ਬੇਸਿਨ ਦੇ 500,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (190,000 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕਾਂਗੋ, ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੀਸੀ ਸਰਬਾਹਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਗੇ ਦਲਦਲੀ ਜੰਗਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਬੋਨੋਬੋਆਂ ਦੇ ਡਰੂਪਣੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਥੋੜਾ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਆਮ ਚਿਪੈਂਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੋਨੋਬੋ, ਇਨਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਨੋਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਤੈਰਾਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, 1.5-2 ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਂਗੋ ਦਰਿਆ ਦਾ ਬਣਨਾ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਨੋਬੋ ਦੀ ਵੱਖ ਸਪੀਸੀ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਬੋਨੋਬੋ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਮ ਚਿਪੈਂਜ਼ੀ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿੱਛੜ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਠੋਸ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 29,500 ਤੋਂ 50,000 ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਪੀਸੀ ਨੂੰ ਆਈਯੂਸੀਐਨਐਲ ਰੈੱਡ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਵਾਸੀ ਤਬਾਹੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਹਰਕਤ ਇਸਦੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਸੂਚਨਾ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਣਮਾਣਸ
ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ

**ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਸਕੋਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਬਾਂਦਰਾ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਜਿੰਗਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਐਲਬਮਾਂ ਸੇ ਸੰਗੀਤ ਰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2008 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ *ਆਮਿਰ* ਰਾਹੀਂਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਵ.ਡੀ (2009) ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਕੲਫੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 2010 ਦੇ ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ
ਨਾਲਿਨੀ ਸ਼ੇਖਰ

**ਨਾਲਿਨੀ ਸ਼ੇਖਰ ** (ਜਨਮ 1964) ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਖੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮਦਦਗਾਰ ਦਰਮਿਆਨੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਹਸੀਰੂ ਦਾਲਾ (ਗ੍ਰੀਨ ਫੋਰਸ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਸਾਲ 
ਸ਼ੇਖਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਬੈਂਗਲੌਰ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈ।

ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਵਾਸੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਨਾਲਿਨੀ ਨੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਕਾਗਦ, ਕਚ ਕਸ਼ਤਕਰੀ ਪੰਚਾਇਤ (KKPKP), 1997 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਬ ਪਿਕ੍ਰਸ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ 
* http://www.csmonitor.com/World/Making-a-difference/2014/1212/Nalini-Shekar-put-aside-retirement-to-help-India-s-waste-pickers
* http://www.firstpost.com/living/international-womens-day-2017-how-nalini-shekar-transformed-the-lives-of-bengalurus-rag-pickers-3321530.html
* http://bangalore.citizenmatters.in/articles/inclusive-decentralised-waste-management
* http://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/swachhbharat2-how-proactive-citizens-are-doing-their-bit-to-change-the-way-india-handles-its-trash/articleshow/54502443.cms
* http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/rectify-flaws-in-swm-rules-hasiru-dala/article8545847.ece
* http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Making-an-enterpise-out-of-picking-waste/articleshow/17188034.cms
* http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Burning-waste-piles-keep-fire-dept-busy-control-room-gets-10-calls-a-day/articleshow/52247314.cms
* http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/In-Bengaluru-a-fight-between-garbage-warriors-and-garbage-goons/article16072239.ece
* http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/solid-waste-tender-trashes-bbmps-own-garbage-norm/articleshow/50527901.cms
* http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/intelligent-garbage-collection-and-disposal-ideas-but-all-may-not-be-viable/articleshow/52967054.cms
* http://www.livemint.com/Leisure/zyTr3bHEPXwB2Xl0L7yHRJ/Bangalore-Bhath--A-life-less-wasted.html
* http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Making-an-enterpise-out-of-picking-waste/articleshow/17188034.cms

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਰਮਨ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ

**ਹਰਮਨ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ** (Hermann Minkowski) ਜੁਮੈਟਰੀ ਆਫ ਨੰਬਰਜ਼ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਨ।

## ਜਨਮ 
**ਹਰਮਨ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ** ਦਾ ਜਨਮ ਲਿਥੂਆਨੀਆ ਦੇ ਨਗਰ ਅਲੈਕਸੋਟਾਸ ਵਿੱਚ 22 ਜੂਨ 1864 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਲੈਵਿਨ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਸ਼ੇਲ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਜਰਮਨ ਮੂਲ ਦੇ ਸਨ। ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਉਹ ਘਰ ਹੀ ਪੜ੍ਹਿਆ। 1872 ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਜਰਮਨੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਹ ਐਲਸਟਾਡਿਸ਼ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਿਆ। ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਨੇ 1880 ਕੋਇੰਜ਼ਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਰਲਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਲਿੰਡਰਮਾਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਉਸ ਨੇ 1885 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੋਇੰਜ਼ਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਹਿਲਬਰਟ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। 1887 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1892 ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ 
ਗਣਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵਧਣ ਲੱਗੀ। ਆਦਰਸ਼ ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਬੋਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹਰਟਜ਼ ਸੀ। 1894 ਵਿੱਚ ਹਰਟਜ਼ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤੂ ਉਪਰੰਤ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਨੇ ਵੀ ਬੋਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜਿਊਰਿਖ ਪਾਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗਿਆ। 1896 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜੁਮੈਟਰੀ ਆਫ ਨੰਬਰਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਾਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਗਣਿਤਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ। 1902 ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੋਟਿੰਜਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੇਅਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਹਿਲਬਰਟ ਨੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ। ਗੋਟਿੰਜਨ ਵਿੱਚ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ।

## ਮੌਤ 
ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 12 ਜਨਵਰੀ 1909 ਨੂੰ ਗੋਟਿੰਜਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਚੁਤਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।

## ਯੋਗਦਾਨ 
ਉਸ ਨੇ ਆਇੰਸਟਾਈਨ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਦੀ ਸੰਗਠਿਤ ਇਕਾਈ ਨਾਲ ਪੁਨਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸਪੇਸ ਐਂਡ ਟਾਈਮ’ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਆਇੰਸਟਾਈਨ ਨੇ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰੱਜ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਦੇ ਸਪੇਸ ਟਾਈਮ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇੰਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਊਨਾ

**ਊਨਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਤ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੱਦੀ ਘਰ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।

## ਸਥਾਪਨਾ
ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤਿਲਕ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ 11ਵੀਂ ਅੰਸ਼ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਬੇਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਾਬਾ ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਊਨਾ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਸਰਬਜੋਤ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਕਲਾਧਾਰੀ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਮੌਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਸ਼ਗੜ੍ਹ ਨੇੜੇ ਪਲਾਹ ਦੇ ਬੂਟੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਵਚਨ-ਬਿਲਾਸ ਕੀਤੇ ਸਨ।

## ਸੈਰਗਾਹ
* ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ
* ਚਿੰਤਪੂਰਨੀ
* ਗਗਰੇਟ
* ਬੰਗਾਨਾ
* ਭਰਵੈਣ
* ਰਾਏਪੁਰ ਮੈਦਾਨ
* ਮੈਰੀ
* ਭੰਜਲ
* ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਰੁਦਰ ਨਾਥ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਦੀਆਂ ਸੈਲਾਨੀ ਥਾਂਵਾਂ
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ

**ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ**, ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੋਚਣ ਢੰਗ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ੳਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਜਾਪਦੀ ਘਟਨਾ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕੌਮੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਫਿਰਾ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।

## ਉਦੇਸ਼ 
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੁਟੇਰੀ ਜਮਾਤ ਵੱਲੋਂ ਫੈਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਜਿਊਣ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਜਾਦੂ -ਟੂਣਿਆਂ, ਜੋਤਿਸ਼, ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਲੁਟੇਰੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਬੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਜੀਵੀ, ਸਾਧ, ਸੰਤ, ਸਿਆਣੇ, ਭਾਈ ਜੀ, ਤਾਂਤਰਿਕ, ਪੁਜਾਰੀ, ਜੋਤਿਸ਼ੀ, ਪਾਦਰੀ ਆਦਿ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ 'ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾ ਕੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਮਾਤਾਂ, ਭੂਤਾਂ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਆਤਮਾਵਾਂ, ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਾਈ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਕੂੜ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰੇਗੀ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰੂੜੀਵਾਦੀ, ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੀਆਂ ਨਿੱਤ-ਪ੍ਰਤੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਠੋਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਗੀ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੋਚਣ ਢੰਗ ਵਿਗਿਆਨਕ ਬਨਾਉਂਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇਗੀ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਭੂਤਾਂ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ 'ਕਦਰਤੀ' ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਰਜਿ: ਹਰ ਚੇਤਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਂਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ 
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਬਿਲਕੁਲ ਧਰਾਤਲ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕੇਸ ਹੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕੈਂਪ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਕੋਈ ਗ਼ੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਲਿਖਤਾਂ 
# ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ
# ਦੇਵ,ਦੈਂਤ ਤੇ ਰੂਹਾਂ
# ਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗ ਲੱਗਣੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ
#ਤੁਸਾਂ ਪੁਛਿਆ
#ਮਨ-ਮਹੌਲ ਅਤੇ ਮਨੋਰੋਗ
## ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਅਦਾਰਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹਰ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ  ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੇਖ, ਮਾਨਸਿਕ ਕੇਸ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਗਰੁੱਪ
ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ

**ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ** ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮਿਤ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ ਡੈਮ ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਸਰੋਵਰ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ‘ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਡੈਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 225.5 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਨ ਡੈਮ-ਬਿਲਡਰ, ਹਾਰਵੇ ਸਲੋਕਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ, ਇਸਦਾ ਕੰਮ ਸਾਲ 1955 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦਾ ਵਹਿਣ ਬਿਆਸ-ਸਤਲੁਜ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਸੰਨ 1976 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਝੀਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ

**ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ** (ਜਾਂ **ਪੀਐਸਜੀਪੀਸੀ**) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।  ਪੀਐਸਜੀਪੀਸੀ ਦਾ ਗਠਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐਸਜੀਪੀਸੀ) ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿੱਖ-ਮਲਕੀਅਤ ਦਾ ਅਦਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਵੈਕੂਈ ਟਰੱਸਟ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬੋਰਡ (ਈ.ਟੀ.ਪੀ.ਬੀ.) ਦਾ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।  ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਗਠਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੀਐਸ ਜੀ ਪੀ ਸੀ ਦਾ ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਇਕੋ-ਇਕੋ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦਾ ਹੱਕ ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ ਨੂੰ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1920 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਇੱਕਸੁਰਤਾ ਮੰਤਰਾਲਾ

Category:CS1 errors: external links
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ

** ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1984 ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਉਠੀ ਲਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਵਹਿਮ ਭਰਮ, ਅਖੌਤੀ ਚਮਤਕਾਰ, ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਠੋਸ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਵੱਲੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਲੀਲਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਪਾਖੰਡੀ ਸਾਧਾਂ, ਬਾਬਿਆਂ, ਤਾਂਤਰਿਕਾਂ, ਅਖੌਤੀ ਸਿਆਣਿਆਂ ਅਤੇ ਜੋਤੀਸ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਕਥਿਤ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਜਨਤਾ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਕ ਹਲਾਲ ਦੀ ਕਮਾਈ ਲੁੱਟਦੇ ਹਨ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਭਾਰਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੇ ਧਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਮੁਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਲ-ਮਾਡਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਹੁਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮੰਚਾਂ ਉਤੇ ਆਪ-ਹੁਦਰੀਆਂ, ਗ਼ੈਰ ਵਾਜਬ ਤੇ ਗ਼ੈਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਗਠਨ
ਮੈਰੀ ਤੁਸਾਦ

**ਐਨਾ ਮਾਰੀਆ "ਮੈਰੀ" ਤੁਸਾਦ** (ਫ੍ਰੈਂਚ **ਗਰੋਸੋਲਟਜ਼**, 1 ਦਸੰਬਰ 1761 ਤੋਂ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1850) ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਮੋਮ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੈਡਮ ਤੁਸਾਦ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ (ਲੰਡਨ) ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮੈਰੀ ਤੁਸਾਦ (ਜਨਮ: ਮਾਰੀਅਾ ਗਰੋਸੋਲਟਜ਼, 1 ਦਸੰਬਰ 1761) ਸਟਰਾਸਬਰਗ, ਫਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਰੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਜੋਸਫ਼ ਗਰੋਸੋਲਟਜ਼, ਸੱਤ ਸਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਰੀ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਐਨ-ਮੈਰੀ ਵਾਲਡਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਨ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਲੈ ਆਈ। ਇੱਥੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਡਾ: ਫਿਲਪ ਕ੍ਰੀਟੀਅਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੋਮ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਉਸ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਲੂਈ XV ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਾਲਕਣ, ਮੈਡਮ ਡੂ ਬੈਰੀ, ਇੱਕ ਕਾਸਟਿੰਗ ਦਾ ਮੋਮ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮੋਮ ਵਰਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਤੁਸਾਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀਟੀਅਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰੀਟੀਅਸ ਦੇ ਮੋਮਬੱਧਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 1770 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1776 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪੈਲੇਸ ਰਾਇਲ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ, 1782 ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰੀਟੀਅਸ ਨੇ  ਕੈਵਰਨੇ ਡੇਸ ਗ੍ਰਾਂਡਜ਼ ਵਲੇਅਰਸ (ਗ੍ਰੈਂਡ ਚੋਰਸ ਦਾ ਕੈਵਰ), ਬੁਲੇਵਰਡ ਡੂ ਟੈਂਪਲ ਤੇ ਟੁਸੌਡ ਦੇ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਦੈਵਿਕਸਨ ਦਾ ਪੂਰਵਗਾਮੀ, ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਖੋਲ੍ਹੀ।

ਕ੍ਰੀਟੀਅਸ ਨੇ ਤੁਸਾਦ ਨੂੰ ਮੋਮ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿਖਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਕਨੀਕ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਤੁਸਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੋਮ ਦੀ ਮੂਰਤੀ 1771 ਵਿੱਚ ਵੋਲਟੇਅਰ ਦੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੈਲੇਸ ਆਫ ਵਰਸਾਈ ਵਿਖੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਕਿੰਗ ਲੂਈਸ ਦੀ ਕਲਾਸ ਸਿੱਖਿਅਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਰੂਸੋ ਅਤੇ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫ਼ਰੈਂਕਲਿਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। 1780 ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਤੱਕ ਤੁਸਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਬਣਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਜੀਨ-ਜੈਕ ਰਸੌ, ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਅਤੇ ਵੋਲਟਾਇਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। 

## ਫ੍ਰਾਂਸਿਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ 
12 ਜੁਲਾਈ 1789 ਨੂੰ, ਜੈਕ ਨੇਕਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਟੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਡਕ ਡੀ ਓਰਲਿਨ ਦੇ ਮੋਮ ਸਿਰ ਬੇਸਟੀਲ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਕੱਢਣ ਗਏ ਸਨ।

ਤੁਸਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਹਮਦਰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋਸਫਾਈਨ ਡੀ ਬਿਉਹਾਰਨੇਸ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਗਿਲੋਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰੀਟੀਅਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੋਲੋਟ ਡੀ ਹਰਬੋਇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੁਸਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮਖੌਟੇ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਾਸਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਈ ਸੱਤਵੇਂ, ਮੈਰੀ ਐਂਟੀਨੇਟ, ਪ੍ਰਿੰਸੇਸੀ ਡੀ ਲਾਂਬਲੇ, ਮਰਾਟ, ਅਤੇ ਰੋਬੇਸਪੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਕ੍ਰੀਟੀਅਸ ਦੀ 1794 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੋਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਤੁਸਾਦ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। 1795 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਫ੍ਰਾਂਸੋਸ ਟੁਸੌਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ: ਇੱਕ ਧੀ ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰ ਗਈ ਅਤੇ ਦੋ ਬੇਟੇ, ਜੋਸਫ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸੋਆਇਸ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
*Cottrell, Leonard (1951). *Madame Tussaud*. London: The Camelot Press.
*Hayley, R. M. (1878). *Memoirs of Madame Tussaud: Her Eventful History*. London: George Routledge and Sons.
*Leslie, Anita; Chapman, Pauline (1978). *Madame Tussaud, Waxworker Extraordinary*. London: Hutchinson.
*
*Tussaud, Marie (1838). Hervé, Francis, ed.. ''Madame Tussaud's Memoirs and Reminiscences of France''. London: Saunders and Otley.

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ
ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ

ਇੱਕ **ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ, ਟੈਕਸ ਟਿਕਟ** ਜਾਂ **ਵਿੱਤੀ ਟਿਕਟ** ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ, ਤੰਬਾਕੂ, ਅਲਕੋਹਲ, ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ, ਤਾਸ਼, ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਾਇਸੈਂਸ, ਹਥਿਆਰ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਫੀਸ ਇੱਕਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚਿਪਕੀਲਾ ਲੇਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਟਿਕਟਾਂ (ਸਟੈਂਪ) ਖ੍ਰੀਦਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਕਰੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਭਰਨ 'ਤੇ, ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*Revenue & Railway stamps of Australia.
*State of New York Stock Transfer Tax stamps
*UK Duty Stamps Scheme

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਕਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟਾਂ
ਮਾਂਜ ਮਿਊਜ਼ਿਕ

**ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਲ** (ਜਨਮ 24 ਜਨਵਰੀ 1985, ਬ੍ਰੈਡਫੋਰਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ) ਆਪਣੇ ਮੰਚ ਨਾਮ **ਮਾਂਜ ਮਿਊਜ਼ਿਕ** ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਕੋਰਰ ਹੈ। ਉਹ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਸਮੂਹ ਆਰ ਡੀ ਬੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੁਜੀਤ ਰਾਲ ਵੀ ਸਨ।

ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕੁਲਜੀਤ ਰਾਲ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮਾਂਜ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਨੇ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਮਾਂਜ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੈਫ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਵਰਗੇ ਸਥਾਪਤ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2014 ਵਿੱਚ ਮਾਂਜ ਨੇ ਖੁਦ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਲੇਬਲ **ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਨ ਰਿਕਾਰਡਜ਼** ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ
ਅਬਦੁਲ ਕਰੀਮ ਤੇਲਗੀ

**ਅਬਦੁਲ ਕਰੀਮ ਤੇਲਗੀ** (1961 ਤੋਂ 2017) ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਭਾਰਤੀ ਜਾਅਲੀਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਸਟੈਂਪ ਪੇਪਰ ਛਾਪ ਕੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਇਆ ਸੀ। 23 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਕਈ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਿਆ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਤੇਲਗੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸ਼ਰੀਫੈਬੀ ਲਾਡਸਾਬ ਤੇਲਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੇਲਗੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗ। ਉਸਨੇ ਸਰਵੋਦਯਾ ਵਿਦਿਆਲਾ ਖਾਨਪੁਰ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ 'ਤੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੇਚ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾ ਦਾ ਕਰਚਾ ਕੱਢਿਆ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਜਾਅਲੀਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਜਾਅਲੀ ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ।

## ਜਾਅਲੀਪੁਣੇ ਦਾ ਕਰੀਅਰ
ਸਟੈਂਪ ਪੇਪਰ ਦੇ ਜਾਅਲੀਪੁਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲਗੀ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਕਾਢਾਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ 350 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਨਕਲੀ ਪੇਪਰ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਾਂ, ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਦਲਾਲੀ ਫਰਮਾਂ ਸਮੇਤ ਖ੍ਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਸਨ। ਤੇਲਗੀ ਦਾ ਘਪਲਾ 200 ਨਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਘੁਟਾਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂਚ ਕਰਤਾ ਜਿਸਦੀ ਤਖਾਹ 9,000 ਰੁਪੈ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਸੀ, ਕੋਲ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ।

17 ਜਨਵਰੀ 2006 ਨੂੰ, ਤੇਲਗੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਈ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। 28 ਜੂਨ 2007 ਨੂੰ, ਤੇਲਗੀ ਨੂੰ ਘਪਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਲਈ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ 10 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰਨ ਲਈ ਤੇਲਗੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

## ਮੌਤ
ਉਹ 20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਏਡਸ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਤੇਲਗੀ ਮੈਨਿਨਜਾਈਟਿਸ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਨੂੰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਹਸਪਤਾਲ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਘਾਹ ਵੱਢਦਾ ਮੁੰਡਾ

[thumb|*ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਘਾਹ ਵੱਢਦਾ ਮੁੰਡਾ,* ਅਕਤੂਬਰ 1881, Opaque watercolour on laid paper, Kröller-Müller Museum, [ਨੀਦਰਲੈਂਡ]]

***ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਘਾਹ ਵੱਢਦਾ ਮੁੰਡਾ*** ਇੱਕ ਵਾਟਰਕਲਰ ਚਿੱਤਰ 1881 ਵਿੱਚ ਵਿਨਸੇਂਟ ਵੈਨ ਗੋ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕ੍ਰੋਲਰ-ਮੁੱਲਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
ਜੰਗਲ 'ਚ ਖੜੀ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ

thumb|ਜੰਗਲ 'ਚ ਖੜੀ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ, ਅਗਸਤ 1882, ਕੈਨਵਸ ਉੱਤੇ ਤੈਲ ਚਿੱਤਰ,, ਕਰੋਲਰ-ਮੂਲਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ (ਐਫ 8)
'''ਜੰਗਲ 'ਚ ਖੜੀ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ''' 1882 ਵਿੱਚ ਵਿਨਸੈਂਟ ਵੈਨ ਗੌਂਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਤੈਲ ਚਿੱਤਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
ਭਾਵਿਸ਼ ਅਗਰਵਾਲ

**ਭਾਵਿਸ਼ ਅਗਰਵਾਲ** (ਜਨਮ 28 ਅਗਸਤ 1985) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਓਲਾ ਕੈਬਜ਼ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ।

ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚੁਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫ਼ਟ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਦੋ ਪੇਟੈਂਟ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਾਗਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਓਲਾ ਕੈਬਜ਼

**ਅਨੀ ਟੈੱਕ ਪ੍ਰਾਵੇਟ ਲਿਮਿਟੇਡ** ਸਟਾਲਿਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ **OLΛ ਜਾਂ ਓਲਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਆਨਲਾਈਨ ਆਵਾਜਾਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਕੈਬ ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਤੱਕ, ਓਲਾ ਦੀ ਕੀਮਤ 3 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ।

ਓਲਾ ਕੈਬਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 3 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਭਾਵਿਸ਼ ਅਗਰਵਾਲ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਅਤੇ ਅੰਕਿਤ ਭਾਟੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2017 ਤੱਕ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ 110 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 600,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਨੈਟਵਰਕ ਫੈਲਾਇਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਓਲਾ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ੀ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਓਲਾ ਨੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ, ਪੁਣੇ, ਚੇਨਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨੈਟਵਰਕ ਫੈਲਾਇਆ। ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਓਲਾ ਨੇ ਮੈਸੂਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਇੰਦੌਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਜੈਪੁਰ, ਗੁਹਾਟੀ, ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਆਟੋ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਓਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ, ਅਰਥਾਤ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਅਤੇ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਥ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ

**ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ** ਜਾਂ **ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ** ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਕਰੰਟਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਮੌਡਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਥਿਊਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਬੰਧਤ ਲੰਬਾਈ ਸਕੇਲਾਂ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਤਾਕਤਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਜਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਮਾਤਰ ਹੋਣ। ਛੋਟੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਮਨ ਫੀਲਡ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿੇ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਭੌਤਿਕੀ ਪਹਿਲੂ ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਫਾਇਨਮਨ, ਲੇਟਨ ਅਤੇ ਸੈਂਡਜ਼, ਗ੍ਰਿਫਿਥਸ, ਪਾਨੋਫਸਕਾਇ ਅਤੇ ਫਲਿਪਸ, ਅਤੇ ਜੈਕਸਨ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਭੌਤਿਕੀ ਵਰਤਾਰੇ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਔਪਟਿਕਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਕਾਸ ਆਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਦੀ ਥਿਊਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਾਈਕਲ ਫੈਰਾਡੇ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਕਲਰਕ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇ ਟ੍ਰੀਟਾਇਜ਼ ਔਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਿਟੀ ਐਂਡ ਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ (1873) ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਡਿਫ੍ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਵਰਿਤ ਇਤਹਾਸਿਕ ਖਾਤੇ ਲਈ, ਪੌਲੀ, ਵਿੱਟਕਰ, ਪਾਇਸ, ਅਤੇ ਹੰਟ ਦੇਖੋ।

## ਲੌਰੰਟਜ਼ ਫੋਰਸ 
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਣਾਂ ਉੱਤੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ (ਅਕਸਰ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਫੋਰਸ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ) ਬਲ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ:

:
\mathbf{F} = q\mathbf{E} + q\mathbf{v} \times \mathbf{B}

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ
* ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ
* ਵੈਬਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ
* ਵੀਲਰ-ਫਾਇਨਮਨ ਅਬਜ਼ੌਰਬਰ ਥਿਊਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Electromagnetic Field Theory  by Bo Thidé

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ
ਵੈਸ-ਜ਼ੋਮੀਨੋ ਗੇਜ

ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, **ਵੈਸ-ਜ਼ੁਮੀਨੋ ਗੇਜ** ਸੁਪਰਸਮਿਟਰੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੇਜ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਚੋਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੇਜ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਰਸਮਰੂਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗੇਜ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਟਰ ਸੁਪਰਫੀਲਡ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਜੇ ਉਦੋਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਆਮ ਭੌਤਿਕੀ ਪੁਰਜਿਆਂ ਦੇ, ਜਦੋਂ ਸੁਪਰਸਪੇਸ ਦਾ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪੁਰਜਿਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸੁਪਰਸਮਿੱਟ੍ਰਿਕ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ
ਹਰਭਜਨ ਲਾਖਾ

**ਹਰਭਜਨ ਲਾਖਾ **ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਿਲੌਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ,ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ, ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1941 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਕਰਨਾਣਾ (ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੁਣਾਚੌਰ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਬੰਗਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। 1961 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਲ 1968 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਇਨ ਏਅਰ ਕਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ 1976 ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਫਦਰਜੰਗ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਇਲੈਕਟਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਜੁਆਇਨ ਕਰ ਲਈ। 1978 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਕੇ ਉਸਨੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1989 ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ