ਕੋਟਾ ਨੀਲਿਮਾ

**ਕੋਟਾ ਨੀਲੀਮਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾ, ਖੋਜਕਰਤਾ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਤਣਾਅ, ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ। ਉਹ *ਇਕਨੌਮਿਕ ਐਂਡ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਵੀਕਲੀ*, ਦਿ ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਇੰਡੀਆ, ਦ ਕਵਿੰਟ, ਦਿ ਵਾਇਰ, ਡੇਲੀਓ, ਡੀਐਨਏ, ਨਿਊਜ਼ 18 ਇੰਡੀਆ, ਅਤੇ ਐਨ ਡੀ ਟੀ ਵੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਫਿਲਮਕਾਰ ਵਤਰਿਮਾਰਨ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ *ਸ਼ੂਜ਼ ਆਫ਼ ਡੀ ਡੈਡ* ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਪੁਰ ਲਿਟਰਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਓਡਿਸ਼ਾ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮਾਵਤ ਫਿਲਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਲੋਚਨਾਮਤਕ ਲੇਖ ਛਾਪਣ ਕਾਰਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲ 'ਸਟੂਡੀਓਅੱਡਾ' ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਚਰਚਾਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ, ਕੇਵੀਐਸ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਉਮਾ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਹੈ। ਨੀਲੀਮਾ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਐਡ ਪਾਰਕ ਇਨ ਐਡਵਾਂਸਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ (ਐਸਆਈਏਐਸ), ਜੌਨਜ਼ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ. ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 'ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ' ਲਈ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ' ਦ ਸੰਡੇ ਗਾਰਡੀਅਨ' ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ, 'ਰੀਕਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ' ਸੁਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਚੋਣ ਸੁਧਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਲੇਖ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਲੇਖਕ 
ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ ਵਿੱਚ, ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਉਸਦੀ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਦਾ ਕੰਮ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ 'ਵਿਡੋਜ਼ ਆਫ਼ ਵਿਦਰਭ, ਮੇਕਿੰਗ ਆਫਸ਼ੈਡੋਜ਼' (2018), ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਦਰਭ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੱਡੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਅਸਾਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।

ਨੀਲਿਮਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗਲਪ ਦੀ ਵਿਧਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। 'ਸ਼ੂਜ਼ ਆਫ ਦਿ ਡੈਡ' (2013) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਤਾ ਲਈ ਖੇਡ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਇਹ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਇਨਸਾਫ ਲੈਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਲਚ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਪਟੜੀ ਤੋਂ ਲਾਹੁਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

'ਡੈੱਥ ਆਫ਼ ਏ ਮਨੀਲੈਂਡਰ' (2009 / ਰੀਪ੍ਰਿੰਟ 2016) ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਨੂੰਕਵਰ ਕਰਨ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਉੱਪਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਰਿਚਮੰਡ, ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਮਨ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਚਾਰਟ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਅਨਾਦਿ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਚੰਦਰਮਾ ਲਈ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਚੱਕਰਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਸਿਰਜਣਾ, ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਉੱਥਾਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੰਡੀਆ ਹੈਬੈਟਟ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ, ਬੰਗਲੌਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971