open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵੀਂ ਅਦਾਕਾਰਾ

**ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵੀਂ ਅਦਾਕਾਰਾ** ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੇਂ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਹਿਲ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਲਕਸ਼ ਨਵਾਂ ਚੇਹਰਾ ਸੀ ਜੋ 1989 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੱਬੂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਦਿਤਾ ਗਿਆ
## 1980 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
## 1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
## 2000 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
## 2010 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਡੇਲਾਵੇਅਰ

**ਡੇਲਾਵੇਅਰ** ( ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮੱਧ-ਅੰਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੈਰੀਲੈਂਡ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

Image:Dover Delaware.jpg
Image:JUDGE_HUGH_M._MORRIS_ESTATE_NEAR_NEWARK,_DELAWARE.jpg
Image:TEMPLE_OF_LOVE_AT_NEMOURS_MANSION,_NEW_CASTLE_COUNTY,_DELAWARE.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ **ਪੰਜਾਹ ਰਾਜ** ਹਨ।

850px|center|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਹੇਠਲੇ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ੫੦ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ:
# ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਂ
# ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਂ
# ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਡਾਕਖਾਨੇ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਰਾਜ ਦਾ ਕੋਡ
# ਰਾਜ ਦਾ ਝੰਡਾ
# ਤਰੀਕ — ਜਦ ਇਹ ਰਾਜ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ
# ੧ ਜੁਲਾਈ ੨੦੦੭ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਜ ਦੀ ਅਬਾਦੀ
# ਰਾਜਧਾਨੀ
# ੧ ਜੁਲਾਈ ੨੦੦੭ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਭੋਪਾਲ

**ਭੋਪਾਲ** **(ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Bhopal )**, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਈ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹਰੇ ਭਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 16ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 131ਵਾਂ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੋਪਾਲ ਸਿਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1972 ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭੋਪਾਲ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1707 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਬਕਾ ਭੋਪਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਨਵਾਬਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭੋਪਾਲ 'ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਐਕਸੈਸ਼ਨ' 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਖਰੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਰਲੇਵਾਂ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਭੋਪਾਲ 1 ਮਈ 1949 ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਸਿੰਧੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਉਪਨਗਰ ਬੈਰਾਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਭੋਪਾਲ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਅਧਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ। ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਭੋਪਾਲ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਭੋਪਾਲ ਦਾ GDP (ਨਾਮਮਾਤਰ) INR 44,175 ਕਰੋੜ (2020-21) ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅੰਕੜਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ Y-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੀਆਂ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ISRO ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਕੰਟਰੋਲ ਸਹੂਲਤ, BHEL ਅਤੇ AMPRI ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭੋਪਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ IISER, MANIT, SPA, AIIMS, NLIU, IIFM, NIFT, NIDMP ਅਤੇ IIIT (ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ MANIT ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ)।

ਭੋਪਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ, ਭੋਪਾਲ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ (NCSM) ਦੀਆਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਭੋਪਾਲ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵੀਹ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ (ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭੋਪਾਲ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ, 2017, 2018 ਅਤੇ 2019 ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭੋਪਾਲ ਨੂੰ 5-ਸਿਤਾਰਾ ਕੂੜਾ ਮੁਕਤ ਸ਼ਹਿਰ (GFC) ਰੇਟਿੰਗ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ 2023 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵਾਂ ਅਦਾਕਾਰ

**ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵਾਂ ਅਦਾਕਾਰ** ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਉਸ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।
## 1980 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
## 1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
## 2000 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
## 2010 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ

**ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ** ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਲਾਬਾਮਾ ਅਤੇ ਜਾਰਜੀਆ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ, 22ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ 8ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਟੈਲਾਹੈਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜੈਕਸਨਵਿਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਆਮੀ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਪੇਰੀਆਰ ਨਦੀ

thumbnail|ਕੇਰਲ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੇਰੀਆਰ ਨਦੀ
***ਪੇਰੀਆਰ ਨਦੀ*** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਹੈ।
thumbnail|ਪੇਰੀਆਰ ਨਦੀ ਤੇ ਬਣਿਆ ਇਡੂੱਕੀ ਡੈਮ
ਇਸ ਨਦੀ ਤੇ ਇਡੂੱਕੀ ਡੈਮ ਨਾਂਅ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਵੀ ਬਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੇਰੀਆਰ (ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੜਾ ਦਰਿਆ) ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜਾ ਦਰਿਆ ਹੈ।  ਇਹ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੰਦ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਬੜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੁਹਈਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਪੇਰਿਆਰ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇੰਤੀਹਾਈ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਡੂਕੀ ਡੈਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤਕੜਾ ਹਿੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਅਤੇ ਤਜਾਰਤੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ। 
ਇਹ ਦਰਿਆ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਇਸਟੇਮਾਲ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮਾਹੀਗੀਰੀ ਲਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਮੁਹਈਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੇਰੀਯਾਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 244 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (152 ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ 5,398 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2,084 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦਾ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 5,284 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2,040 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ 114 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (44 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

### ਸਰੋਤ 
ਪੇਰੀਯਾਰ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅੱਡ ਅੱਡ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪੇਰੀਆਰ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੇਰਿਯਾਰ ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਰਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।   ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪੇਰੀਯਾਰ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਮੂਲ ਦੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਦਾਅਵੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੇਰੀਆਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸੁੰਦਰਮਾਲਾ ਦੀ ਸਿਵਾਗਿਰੀ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ

**ਹਿੰਦ-ਯਵਨ ਰਾਜ** ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੱਛਮ-ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ੨੦੦ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ੧੦ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਨ।thumbnail|***ਦੇਮੇਤਰੀਸ ਪਹਿਲੇ*** ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਕਾ, ਇਸ ਬੈਕਟ੍ਰੀਆਈ ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਟੋਪੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ੩੦ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਹਿੰਦ-ਯਵਨ ਰਾਜੇ ਰਹੇ ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੜਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਤਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਬੈਕਟਰੀਆ ਦੇ ਦੀਮੀਤਰੀ (ਦੇਮੇਤਰੀਸ ਪਹਿਲੇ) ਯਵਨ (ਯੂਨਾਨੀ) ਰਾਜਾ ਨੇ ੧੮੦ ਈ ਪੂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਕੁਸ਼ ਪਹਾੜ ਸਿਲਸਿਲਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮ-ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ, ਵੇਸ਼ਭੂਸ਼ਾ, ਚਿਹਨਾਂ, ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ-ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਰਲੇਵਾਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਹਿੰਦ-ਯਵਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਕਰਮਣਾਂ ਨਾਲ ਅੰਤ ਹੋਇਆ, ਭਾਵੇਂ ੧੦ ਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਤੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਬਿਰਾਦਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮੋ ਗਏ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*Indo-Greek history and coins 
*Ancient coinage of the Greco-Bactrian and Indo-Greek kingdoms
*Text of Prof. Nicholas Sims-Williams (University of London) mentioning the arrival of the Kushans and the replacement of Greek Language. 
*Wargame reconstitution of Indo-Greek armies 
*Files dealing with Indo-Greeks & a genealogy of the Bactrian kings
*The impact of Greco-Indian Culture on Western Civilisation
*Some new hypotheses on the Greco-Bactrian and Indo-Greek kingdoms by Antoine Simonin
*Greco-Bactrian and Indo-Greek Kingdoms in Ancient Texts 

## ਹਵਾਲੇ
ਗਿਰਝ

]]

**ਗਿਰਝ** ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਫ਼ਾਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ- ਨਵੀਨ ਗਿਰਝਾਂ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਰਦਾ ਪਸ਼ੁਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਸਹਿਤ *ਪੁਰਾਤਨ ਗਿਰਝਾਂ*। ਨਵੀਨ ਗਿਰਝ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਗਿਰਝ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆਈ ਗਿਰਝ, ਤੁਰਕਈ ਗਿਰਝ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਗਿਰਝ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਪੁਰਾਤਨ ਗਿਰਝ ਯੂਰਪ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਗਿਰਝ, ਕਾਲਾ ਗਿਰਝ, ਚਿੱਟੀ ਚੁੰਜ ਵਾਲਾ ਗਿਰਝ, ਗ੍ਰਿਫਨ ਗਿਰਝ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਗਿਰਝ ਮੁੱਖ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟੀਕਾ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਗਿੱਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਰੂਪ ਰੇਖਾ
ਇਹ ਕੱਥਈ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਭਾਰੀ ਕੱਦ ਦੇ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਚੁੰਜ ਵੀ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜੇ ਅਤੇ ਨਹੁੰ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਰਦਾਖੋਰ ਪੰਛੀ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਈ ਵੀ ਗੰਦੀ ਅਤੇ ਘਿਨਾਉਣੀ ਚੀਜ਼ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁਰਦਾ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰ ਕੇ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਫੈਲਣ ਦਿੰਦੇ।

ਇਹ ਕਿਸੇ ਉੱਚੇ ਦਰਖਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਭੱਦਾ ਜਿਹਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਸਫ਼ੈਦ ਆਂਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਝਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਰਤੀ ਗਿੱਧ (ਜਿਪਸ ਇੰਡੀਕਸ), ਲੰਮੀ ਚੁੰਜ ਵਾਲੀ ਗਿਰਝ (ਜਿਪਸ ਟੈਨੀਇਰੋਟ੍ਰਿਸ, ਲਾਲ ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਗਿਰਝ (ਸਾਰਕੋਜਿਪਸ ਕੈਲਵਸ) ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਗਿਰਝ (ਜਿਪਸ ਬੰਗਾਲੈਨਸਿਸ)।

ਬਹੁਤੀਆਂ ਗਿਰਝਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਆਮ ਖੰਭਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਗੰਜਾ ਸਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੰਗੀ ਚਮੜੀ ਤਾਪਮਾਨ ਰੈਗੁਲੇਸ਼ਨ (ਵਿਵਿਯਮਨ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਲੂੰਬੜੀ

**ਲੂੰਬੜੀ** ਸਰਬਅਹਾਰੀ ਕੈਨੀਡੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਥਣਧਾਰੀ ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ

**ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਬੰਗਲੌਰ** ਜਾਂ **ਬੈਂਗਲੁਰੂ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾਟਕਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ (ਡੈਕਨ) ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਹੁ-ਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੰਨਿਆ-ਪ੍ਰਮੰਨਿਆ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ।

## ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
"**ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ**" ਨਾਮ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ  ਹੈ। "**ਬੰਗਲੌਰ**" ਇੱਕ ਐਂਗਲੀਕੇਸਡ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਜ ਬੋਂਗਲ਼ੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਡੀਗੇਹੱਲ਼ੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੈਂਪੇਗੌਡਾ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲੌਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। "ਬੰਗਾਲਾਰੂ" ਨਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹਵਾਲਾ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਗੰਗਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ "**ਵੀਰਾ ਗੱਲੂ**" (; ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ) ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਬੇਗੂਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਇਸ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿਚ, "**ਬੰਗਾਲ਼ਾਰੀ**" ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 890 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਥਾਨ 1004 ਤੱਕ ਗੰਗਾ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਲੇਗਾਨਾਡਾ (ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਨੜ) ਵਿੱਚ "**ਬੇਂਗਾਵਾਲ਼-ਉਰੂ**", "ਗਾਰਡਜ਼ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਰੈਮਬਰਾਂ

**ਰੈਮਬਰਾਂ ਹਰਮੇਨਸਜੂਨ ਵਾਨ ਰਿਜਨ** (; 15&nbsp;ਜੁਲਾਈ 1606 ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਡਚ ਗੋਲਡਨ ਏਜ ​​ਦੌਰਾਨ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਡਚ ਗੋਲਡਨ ਏਜ ਚਿਤਰਕਲਾ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਗਾਲਿਬ ਬਾਰੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਸੀ) ਬੇਹੱਦ ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ-ਜਾਚਕ ਸੀ।

ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰੈਮਬਰਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਰਾਸਦੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਝੱਲਦਿਆਂ ਗੁਜਰੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਾ ਉੱਚੀ ਬਣੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਵੀਹ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਅਨੇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਡਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਰੈਮਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਣਾਏ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ, ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼-ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਈਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ, ਇੱਕ ਅਦੁੱਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰੰਗ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਘਮੰਡ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ।(Private Collection)
File:Rembrandt van Rijn 199.jpg|*ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ*, 1630, Nationalmuseum, Stockholm
Image:Rembrandt Harmensz. van Rijn 144.jpg|Rembrandt in 1632, when he was enjoying great success as a fashionable portraitist in this style. Kelvingrove Art Gallery, Glasgow
File:Selfportrait Rembrandt1641.jpg|c. 1640 (1639-1641), Norton Simon Museum, Pasadena
Image:Rembrandt Harmenszoon van Rijn - Large Self-Portrait - Google Art Project.jpg|*ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ*, oil on canvas, 1652. Kunsthistorisches Museum, Vienna
Image:Rembrandt Harmensz. van Rijn 132.jpg|Vienna c.&nbsp;1655, oil on walnut, cut down in size. Kunsthistorisches Museum, Vienna
Image:Rembrandt - Self Portrait111.jpg|Rembrandt&nbsp;— Self Portrait, 1657, National Gallery of Scotland, Edinburgh, detail
Image:Rembrandt van Rijn - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|***ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ (1659), ਰੈਮਬਰਾਂ***, 1659. National Gallery of Art, Washington,&nbsp;D.C.
File:Rembrant Self-Portrait, 1660.jpg|*ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ*, 1660. Metropolitan Museum of Art, New York City
File:Rembrandt Self-portrait (Kenwood).jpg|*ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ with Two Circles*, 1660. Kenwood House, London
File:Rembrandt, Auto-portrait, 1660.jpg|*ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ at the Easel*, 1660, Louvre Museum
Image:Rembrandt van Rijn 142 version 02.jpg|*Self Portrait as Zeuxis*, c. 1662. One of 2 painted self-portraits in which Rembrandt is turned to the left.Wallraf-Richartz-Museum, Cologne
Image:Rembrandt Harmensz. van Rijn 135.jpg|Dated 1669, the year he died, though he looks much older in other portraits. 
National Gallery, London

#### ਕਾਗਜ ਉੱਤੇ 

File:Rembrandt van Rijn - Zelfportret.jpg|*ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ,* ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਲਮ, ਬੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਆਹੀ, 1628-1629
Image:Rembrandtselfportraitweb.jpg|Role-playing in *ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ as an oriental Potentate with a Kris*, ਨੱਕਾਸ਼ੀ, 1634
File:Self-portrait with Saskia.jpg|*ਸਾਸਕੀਆ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ*, ਨੱਕਾਸ਼ੀ, 1636
Image:Self portrait leaning on si 373x470.jpg|*ਸਿਲ ਤੇ ਝੁਕਿਆ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ *, ਨੱਕਾਸ਼ੀ, 1639

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਜਾਲਸਥਾਨ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੱਚ ਚਿਤਰਕਾਰ
ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ

ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਉਤਮ
#ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ 11 ਅਤੇ ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਨੂੰ 8, ਅਨੰਦ ਬਕਸ਼ੀ ਨੂੰ 4 ਅਤੇ ਸਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ, ਸ਼ੈਲਿੰਦਰ ਅਤੇ ਸਮੀਰ ਨੂੰ ਕਰਮਵਾਰ 3-3 ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ ਹਨ।
#ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ ਨੇ ਸਾਲ 1961 ਤੋਂ 1963 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
#2005 ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਇਕੱਲੇ ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਅਤੇ 1981 ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਬਕਸ਼ੀ ਨੂੰ 5-5 ਨਾਮਜਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆ।
#ਅਨੰਦ ਬਕਸ਼ੀ ਲਗਾਤਾਰ 13 ਸਾਲ 1970 ਤੋਂ 1982 ਤੱਕ 23 ਨਾਮਜਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆ ਅਤੇ 2 ਸਨਮਾਨ ਜਿਤੇ।
ਹੇਠਾ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## A
## B
## C
## D
## E
## F
## G
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਵਣ

***ਵਣ *** ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਝਾੜਨੁਮਾ ਰੁੱਖ ਹੈ।ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਤੂਚ (توچ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦ ਉੱਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ **Vann**, **ون**/**ਵਣ** (ਪੰਜਾਬੀ) **ਜਾਲ/ਪੀਲੂ** (ਹਿੰਦੀ), ਆਦਿ ਨਾਮ ਇਸ ਰੁੱਖ ਲਈ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
## ਵੇਰਵਾ ਵਿਸਤਾਰ
 ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਡਲ ਵਿਖੇ ਹਰਾ ਭਰਾ ਵਣ ਦਾ ਰੁੱਖ ]]
ਵਣ ਸਦਾਬਹਾਰ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਟੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਝਿੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਣ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤਿ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਸੋਕਾ ਝੱਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਿੱਖੜ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰੇ ਕਚੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਇੰਚ ਲੰਮੇ ਅਤੇ 1/3 ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਟਾਹਣੇ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪੱਤੇ ਸੰਘਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੁੱਖ 12-15 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਤੇ ਚੁਫੇਰੇ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੰਡੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਟਾਹਣੇ ਸਿੱਧੇ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੰਗੇ-ਟੇਢੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਣ ਦਾ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪੌਰੇ ਉੱਪਰ ਛਤਰੀਦਾਰ ਅਕਾਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਣਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪੀਲੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਬੇਰ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 
## ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ 'ਬਾਰਹ ਮਾਹ ਤੁਖਾਰੀ' ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ: 'ਬਨ ਫੁਲੇ ਮੰਝ ਬਾਰਿ ਮੈ ਪਿਰੁ ਘਰਿ ਬਾਹੁੜੈ॥' ਬਾਰ (ਗੈਰ ਅਬਾਦ) ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੁਖ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਉਗਦਾ ਹੈ।

### ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ
## ਫਾਲਤੂ ਜਾਣਕਾਰੀ 
**ਵਣ ਸਣ ਪੀਲਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਨੀਂ ਮੇਰੀ ਰਾਣੀਏ ਮਾਏ,**
**ਹੋਈਆਂ ਲਾਲੋ ਲਾਲ ਨੀ ਭਲੀਏ।**
**ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੁਰੇ ਤੋਰ ਕੇ,**
*ਉੱਤੇਰਾ ਕੇਹਾ ਲਗਦਾ ਜੀਅ ਨ੍ਹੀਂ ਭਲੀਏ।*' 

## ਹਵਾਲੇ
ਉਦਾੱਤ (ਸਾਹਿਤ)

**ਸਾਹਿਤਕ ਉਦਾੱਤ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸੰਬੰਧ ਅਕਸਰ ਯੂਨਾਨੀ ਲੇਖਕ ਲੋਨਗਿਨੁਸ (ਲਾਨਜਾਈਨਸ) ਦੀ ਰਚਨਾ ਪੇਰੀਇਪਸੁਸ (ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਦਾੱਤ ਤੱਤ) ਨਾਲ਼ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਨਜਾਈਨਸ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ, ਮਹਾਨ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਮਹਾਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਾਨਜਾਈਨਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉਦਾੱਤ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੇਕ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਮਹਾਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ

**ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ** (4 ਜਨਵਰੀ 1870– 20 ਦਸੰਬਰ 1968) ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸੰਨ 1915 ਦੇ ਗਦਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੂਤਰਧਾਰ ਸੀ। 1909 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਲਈ ਗਿਆ। 1913 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤਟ ਦੀ ਹਿੰਦ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦਿ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ, ਇਸਦਾ ਸਕੱਤਰ ਬਣਿਆ।

ਲਾਹੌਰ ਸਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਭਕਨਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋ ਬਾਅਦ 1930 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮਜਦੂਰ ਤਹਿਰੀਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਰਾਮ ਕੌਰ ਦੇ ਪੇਕਾ ਪਿੰਡ, 
ਖਤਰਾਏ ਖੁਰਦ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਅਜੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਦਾਦਕਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸਿੱਖੀ। ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਜਿੰਮੀਦਾਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ, ਬਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ 1881 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇੇ ਪਿੰਡ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਬਣਿਆ, 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋੋੋੋਇਆ। 1886 ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗਲਤ ਆਦਤਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਫੱਸ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾ ਵਿੱਚ “ਪ੍ਰਦੇਸ ਰਟਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਮਾਇਕ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਮਾਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਬੁਰੇ ਭਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਸੀ ਕਿਉਂਜੋ ਇਹ ਕੰਗਾਲੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬਾਪ-ਦਾਦੇ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲੀ। ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕਾਲਵੱਸ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਸ ਵਕਤ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਕੁੱਛੜ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਨਿੱਕੜਾ ਜਿਹਾ ਬਾਲ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸਾਂ। ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਵਿਆਹ ਸਨ। ਮੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਤੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਚਾਚਾ, ਤਾਇਆ ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਵਾਰਸ ਸਾਂ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੀ। ਭੁਇੰ-ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕੜ ਰੁਪਿਆ ਤੇ ਮੱਝੀਂ-ਗਾਈਂ ਵੀ ਚੋਖੀਆਂ ਸਨ....। ”

ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਸਤੀਕਰਨ ਬਿੱਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 1906-07 ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਫਰਵਰੀ 1909 ਨੂੰ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਾਅਦ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1909 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀਆਟਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

## ਅਮਰੀਕਾ
ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਨੇ 1909 ਵਿੱਚ 38 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। 3 ਫਰਵਰੀ 1909 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਭਕਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੀਆਟਲ ਨੇੜੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੇ ਆਰੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ।

## ਲਿਖਤਾਂ 
* ਮੇਰੀ ਰਾਮ ਕਹਾਣੀ
*ਜੀਵਨ ਸੰਗਰਾਮ: ਆਤਮ ਕਥਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1968
ਗਠੀਆ

**ਗਠੀਆ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Arthritis (ਆਰਥਰਾਈਟਸ) ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ arthro-, ਜੋੜ + -itis, ਜਲਣ) ਇਹ ਇੱਕ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
 ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਰਖਿਅਕ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਇਨੋਵੀਅਲ ਕੈਵਿਟੀ(ਮੈਂਬਰੇਨ) ਝਿੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਇਨੋਵਾਇਟਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਲੱਛਣ 
ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਗਠੀਏ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹਨ ਸਖਤ-ਪਣ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜੋੜ ਨੂੰ ਹਲਾਉਣ ਵੱਚ ਮੁਸ਼ਿਕਲ। ਪਰ ਕਈ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨਾ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ

**ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: युधिष्ठिर) ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁਤਰ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਕੁੰਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਧਰਮਰਾਜ  ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ  ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਯੁਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ  ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ।  ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਸਤਨਾਪੁਰਾ ਵਿੱਖੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਾਲ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ।

ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਵਿਦੁਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ  ਦਾਦਾ ਮਹਾਨ ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਯੋਧੇ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਪਾਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰਾ ਦਾ ਤਾਜ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਲੈ ਲਈ।  ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਪੰਚਾਲ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ।

ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਪਚੀਸੀ ਖੇਡਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਈਰਖਾਲੂ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਮੇ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੁਆਰਾ  ਖੇਡੀ ਸੀ। ਸ਼ਕੁਨੀ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਸੀ, ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ, ਦੌਲਤ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਲਈ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕੀਤੀ। ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਨੂੰ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਾਲ ਲਈ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਂਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਸ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਤਸਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ 
ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿੰਦਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਨ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿੰਦਮਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਮਰ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਪਾਂਡੂ ਪਿਤਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਤਲ ਲਈ ਵਾਧੂ ਤਪੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰਾ ਦੀ ਗੱਦੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਭਰਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲ ਲਈ।

ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਸਰਾਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਰਦਾਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਹਸਤਨਾਪੁਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਸੱਚੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਮਈ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: ਜੋਤ ਮੱਸਾ) ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ (ਭਾਰਤ)

**15 ਅਗਸਤ 1947** ਨੂੰ **ਭਾਰਤ** ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇਕੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ **ਸੁਤੰਤਰਤਾ** ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੌਰਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਹਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 8:58 ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਲਹਰਾਉਦੇ ਹਨ।

## ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ  
ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਅਨੇਕ ਅਧਿਆਏ ਹਨ, ਜੋ 1857 ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਨਰ ਸੰਹਾਰ ਤੱਕ, ਨਾਮਿਲਵਰਤਨ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੂਣ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਤੱਕ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਔਖੀ ਯਾਤਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਰਾਸ਼‍ਟਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਭਿਆਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ‍ ਹਥਿਆਰ ਸਨ ਸਤਿਆ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ।
ਸਾਡੇ ਆਜਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਵਰਣਕਰਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਉੱਦੇਸ਼‍ ਲਈ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਉਪ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਪ‍ਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਸ਼‍ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਨਾ।
14 ਅਗਸ‍ਤ 1947 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11.00 ਵਜੇ ਸੰਘਟਕ ਸਭਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਸਮਾਰੋਹ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹਸ‍ਤਾਂਤਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਵਤੰਤਰ ਰਾਸ਼‍ਟਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਘੜੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸ‍ਵਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ।
ਅੱਜ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਮਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ 
ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੂਠੇ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਦੇਸਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜਾਦੀ ਅਤੇ ਆਜਾਦੀ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਵਾਉਂਦਾ ਹੈ |
ਰਾਸ਼‍ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਨ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ ਉੱਤੇ ਰਾਸ਼‍ਟਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਉੱਤੇ ਤਿਰੰਗਾ ਝੰਡਾ ਫਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਨਲਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਆਰੋਹਣ ਸਮਾਰੋਹ, ਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਸਾਂਸ‍ਕ੍ਰਿਤਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਰਾਜ‍ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਰਾਜ‍ ਦੇ ਮੁੱਖ‍ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਧ‍ਯਕਸ਼ਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸ‍ਥਾਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਵਾਸੀਏ ਸੰਘਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਂਸ‍ਕ੍ਰਿਤਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਜੋ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹੈ ਗੁੱੱਡੀਆਂ ਉੜਾਉਣਾ (ਜਿਆਦਾਤਰ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ)। ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਗੁੱੱਡੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਗੁੱੱਡੀਆਂ ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁੱੱਡੀਆਂ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜ
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ

**ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ** (संस्कृतविकिपीडिया) ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਹੈ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਗਸਤ 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ।

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ 'ਟੈੱਲ ਆਸ ਅਬਾਊਟ ਯੋਅਰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ' ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।

ਸਤੰਬਰ 2012 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ 7756 ਲੇਖ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ 127ਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਉਰਦੂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ

**ਉਰਦੂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ** (اردو ویکیپیڈیا) ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਉਰਦੂ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਜਨਵਰੀ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 26 ਮਈ, 2009 ਤੱਕ ਇਸ ਉੱਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 10,000+ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਛਿਆਸੀਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਬਰ ਸੰਸਾਰ
2013 ਠਾਣੇ ਇਮਾਰਤ ਹਾਦਸਾ

**2013 ਠਾਣੇ ਇਮਾਰਤ ਹਾਦਸਾ** ਉਹ ਹਾਦਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਠਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਿਲ ਫਾਟਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੱਤ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਨਿਰਮਾਣਾਧੀਨ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਢਹਿਣ ਨਾਲ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਲਗਭਗ 100 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰਾਸਦੀ ਤੋਂ ਬੱਚ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਦਸਿਆ ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਮ 6:30 (13:00 ਯੂਟੀਸੀ) ਵਜੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੱਬੀ ਬੱਚਿਆਂ ਸਹਿਤ ਕੁੱਲ ਬਹਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਛੱਤੀ ਜਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਮਾਰਤ ਹਾਦਸੇ
ਬੈਸਟ ਬੇਕਰੀ ਮੁਕੱਦਮਾ

**ਬੈਸਟ ਬੇਕਰੀ ਮੁਕੱਦਮਾ** (ਇਸਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਬੇਕਰੀ ਕੇਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਕੱਦਮਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਡੋਦਰਾ ਜਿਲੇਦੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਟੇਕਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੇਸਟ ਬੇਕਰੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ 14 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ 1 ਮਾਰਚ 2002. ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਈ। ਅਤੇ ਭੀੜ ਨੇ ਬੇਕਰੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ਼ੇਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਮਜਦੂਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਨਾਹ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਿੰਦੂ ਮਜਦੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ 2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਵਕਤ ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਥਿਤ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ
2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ

**2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2002 ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਫਿਰਕੂ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਤਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ 27 ਫਰਵਰੀ 2002 ਨੂੰ ਗੋਦਰਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨਾਲ ਆਯੋਧਿਆ ਤੋਂ ਪਰਤ ਰਹੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 59 ਹਿੰਦੂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰੇੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਾਰਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡੱਬੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਅੱਗ ਲਾਈ। ਇਸ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਫਿਰਕੂ ਅਨਸਰਾਂ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕਪਾਸੜ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਦਲਾਲਊ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਹੋਰਨਾਂ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਸਕ ਹਮਲੇ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਗੋਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਮੇਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਟਰੇਨ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਟੇਜਡ ਟ੍ਰਿਗਰ ਸੀ। ਮੌਕੇ ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 790 ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਂ ਜਿੰਦਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 254 ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਨ ਗਈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਬਰ ਜਿਨਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੇਘਰ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜਗਾਰ ਹੋਏ।

ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਸਾੜਫੂਕ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਜਾਂ ਹਤਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟੱਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੰਗੇ
ਇਸ਼ਨਪੁਰ

**ਇਸ਼ਨਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਟੌਂਸਾ ਤੇ ਹੋਲ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੋਹਣੋ ਖੁਰਦ ਹੈ। ਇਹ ਖੰਨਾ ਜਰਗ ਰੋਡ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

File:View of village Ishanpur.jpg
File:Ishanpur Skyline.jpg
File:Gurdwara Village Ishanpur.JPG
File:ਇਸ਼ਨਪੁਰ.jpg 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਉਕਾਬ

thumbnail|**ਉਡਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸੁਨਿਹਰਾ ਉਕਾਬ**

**ਉਕਾਬ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Eagle) ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪੰਛੀ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਹੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਿਥ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀਆਂ ਸੱਠ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ- ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਾਲਡ ਈਗਲ ਅਤੇ ਗੋਲਡਨ ਈਗਲ ਅਤੇ ਨੌਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ।
## ਵੇਰਵਾ
ਆਪਣੇ ਆਕਾਰ, ਤਾਕਤ, ਭਾਰੀ ਸਿਰ ਅਤੇ ਚੁੰਝ ਪੱਖੋਂ ਹੋਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਅੱਡਰਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉਕਾਬ ਦੇ ਪਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਿਸਬਤਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਕਾਬ ਦੀਆਂ ਬਾਅਜ਼ ਨਸਲਾਂ ਮਹਿਜ਼ ਅਧਾ ਕਿਲੋ ਵਜ਼ਨੀ ਅਤੇ 16 ਇੰਚ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਕੁਛ ਕਿਸਮਾਂ ਸਾਢੇ ਛੇ ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਜ਼ਨੀ ਅਤੇ 39 ਇੰਚ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀਆਂ। ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਿੰਦ ਉਸ ਦੀ ਚੁੰਝ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਗੋਸ਼ਤ ਨੋਚਣ ਚ ਅਸਾਨੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਪੰਜੇ ਨੁਕੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਕਾਬ ਦੀ ਇੰਤਹਾਈ ਤੇਜ਼ ਨਿਗਾਹ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਫ਼ਾਸਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਕਾਬ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਪਰਵਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਫਸੋਸ! ਐਕੁਇਲਾ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਉਕਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਪੰਜੇ ਕਿਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਿਕਰਾ (ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਬਾਜ਼) ਵੀ ਲੋਪ ਹੋਣ ਕੰਢੇ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉਕਾਬ ਨੂੰ ਪਾਲਤੂ ਬਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ਾਂ, ਤਿੱਤਰਾਂ, ਬਟੇਰਿਆਂ, ਮੁਰਗਾਬੀਆਂ ਆਦਿ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀ
ਓਸਾਕਾ

ਜਪਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਹੋਂਸ਼ੂ ਦੇ ਕਾਂਸਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਕਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਮਿਥਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਓਸਾਕਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਟੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਕਾਈਹਾਂਸ਼ਿਨ ਮਹਾਂਨਗਰ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਓਟੋ, ਓਸਾਕਾ ਅਤੇ ਕੋਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਓਸਾਕਾ ਖਾੜੀ ਲਾਗੇ ਯੋਦੋ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਹਾਨੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਟੋਕੀਓ ਅਤੇ ਯੋਕੋਹਾਮਾ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਸ਼ਹਿਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ

]]

**ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸਿਨੇਮਾ ਵਾਸਤੇ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ਼ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ "ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ" ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੀਆਂ ਉੱਘੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1969 ਵਿੱਚ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਲੀ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 2017 ਤੱਕ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਨਿਰਹੀ ਕੰਵਲ ਦਾ ਸਨਮਾਨ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ 1,000,000 ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੋ ਹੇਠਾ ਲਿਖੀ ਹੈ।

ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ (1870–1944) ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਪਿਤਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ (1913) ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ-ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ 19 ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਤਰਫ਼ੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ 35 ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬੋਮਮੀਰੇਡੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰੈਡੀ (1974) ਅਤੇ ਬੋਮਮੀਰੇਡੀ ਨਾਗੀ ਰੈਡੀ (1986); ਰਾਜ ਕਪੂਰ (1987) ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ (2014); ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ (1989) ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ (2000) ਬਲਦੇਵ ਰਾਜ ਚੋਪੜਾ (1998) ਅਤੇ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ (2001) ਕੁਝ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜਿਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਦਾਕਾਰ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 66 ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮਾਂ
ਨੁਆਕਚੋਤ

**ਨੁਆਕਚੋਤ** (ਅਰਬੀ:  *ਜਾਂ*  (ਖ਼ਿਆਲ ਮੁਤਾਬਕ ਬਰਬਰ "ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ", ਨਵਾਕਸੁਤ ਤੋਂ ਤਰਜਮਾ)) ਮਾਰੀਟੇਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੀਟੇਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰੈਮੋਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਇਨਾਮ

**ਰਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਸਨਮਾਨ** ਹਰ ਸਾਲ ਫ਼ਿਲਪੀਨਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਏਸੀਆ ਦਾ ਨੋਬਲ ਸਨਮਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਸਨਮਾਨ 1957 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਸਨਾਮਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ  ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨੂੱਖ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
#ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ
#ਪ੍ਰਾਇਵੇਟ ਸੇਵਾ
#ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਲੀਡਰਸਿਪ
#ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ
#ਸਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝ
#ਉੱਘਾ ਲੀਡਰਸਿੱਪ
## ਭਾਰਤੀ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
*ਭਾਰਤ ਰਤਨ
*ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ
*ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ
*ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਾਮ
ਫ਼ਲਾਇੰਗ ਫ਼ਿਸ਼ ਕੋਵ

**ਫ਼ਲਾਇੰਗ ਫ਼ਿਸ਼ ਕੋਵ** (ਭਾਵ ਉੱਡਣ ਮੱਛੀ ਖਾੜੀ) ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਟਾਪੂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਸਤੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ "**ਦਾ ਸੈਟਲਮੈਂਟ**" (ਭਾਵ ਬਸਤੀ) ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਬਸਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1888 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੱਛਮੀ ਟਾਪੂ, ਕੋਕੋਸ (ਕੀਲਿੰਗ) ਟਾਪੂ

**ਪੱਛਮੀ ਟਾਪੂ** ਕੋਕੋਸ (ਕੀਲਿੰਗ) ਟਾਪੂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 120 ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਅਬਾਦ ਟਾਪੂਆਂ (ਦੂਜਾ ਹੋਮ ਟਾਪੂ ਹੈ) ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹਵਾਈ-ਅੱਡਾ, ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਕੋਕੋਸ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਿਟੀ

**ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਿਟੀ**, ਕਈ ਵਾਰ **ਸਾਲਟ ਲੇਕ** ਜਾਂ **ਐੱਸਾ੦ਐੱਲ੦ਸੀ**, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਯੂਟਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ੨੦੧੧ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ੧੮੯,੮੯੯ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਿਟੀ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ੧,੧੪੫,੯੦੫ ਹੈ। ਅੱਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਵਡੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਵਸਾਚ ਫ਼ਰੰਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ੨,੩੨੮,੨੯੯ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੌਸਟਨ

**ਬੌਸਟਨ** (ਉੱਚਾਰਨ  ਜਾਂ ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ, ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸਫ਼ੋਕ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਕਾਊਂਟੀ ਸਦਰ-ਮੁਕਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 49 ਵਰਗ ਮੀਲ (125 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅਤੇ 2011 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅਬਾਦੀ 626,000 ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ 21ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ

**ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ** ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਸਦਰ-ਮੁਕਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੈ। ੨੦੧੧ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ੪੭੭,੮੯੧ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਛੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ੩੫ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਕਾਊਂਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ੨੦੦੯ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ੨,੫੨੭,੧੨੩ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ

**ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ** ਜਾਂ **ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਔਰਤਾਂ ਦ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫੇਮਿਨਾ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2013 ਤੋਂ 2022 ਤੱਕ, ਫੈਮਿਨਾ ਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਜੋਂ ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।

ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ (ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ) ਦਾ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਨੰਦਿਨੀ ਗੁਪਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਨੂੰ ਇੰਫਾਲ, ਮਣੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਸਿਨੀ ਸਦਾਨੰਦ ਸ਼ੈਟੀ ਦੁਆਰਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਮਿਸ ਅਰਥ
## ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦੀ ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

Image:Manasvi Mamgai at Water Kingdoms 14th anniversary (2) (cropped).jpg|ਮਾਨਸਵੀ ਮਮਗਈ, ਮਿਸ ਵਰਡਲ ਇੰਡੀਆ 2010
Image:Neha Hinge at Water Kingdoms 14th anniversary (9).jpg|ਨੇਹਾ ਹਿੰਗੇ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2010
Image: Pooja Chopra at Lavasa Womens Drive, 2011.jpg|ਪੂਜਾ ਚੋਪੜਾ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ 2009
image: Simran Mundi at Escobar Launch.jpg|ਸਿਮਰਨ ਕੌਰ ਮੂੰਡੀ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2008
Image: Parvathy Omanakuttan.JPG| ਪਰਵਥੀ ਉਮਨਾਕੁਟਮ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ 2008
Image:MIss India 07 Sarah Jane Dias.jpg|ਸਰਾਹ ਜਾਨੇ ਡਿਆਸ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ 2007
Image:Puja gupta.jpg|ਪੂਜਾ ਗੁਪਤਾ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2007
Image:Natasha suri.jpg|ਨਤਾਸ਼ਾ ਸੂਰੀ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ 2006
Image:Sayali bhagat tukka fit.jpg|ਸਾਈਲੀ ਭਗਤ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ 2004
Image:Thanusree.jpg|ਤੱਨੂਸ਼੍ਰੀ ਦੱਤਾ,ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2004
File:Nikita anand.jpg|ਨਿਕਿਤਾ ਅਨੰਦ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2003
image: Shonal rawat closeup.jpg|ਸ਼ੋਨਾਲ ਰਾਵਤ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਏਸੀਆ ਪੈਸਫਿਕ 2003

Image:Neha Dhupia 2008.jpg|ਨੇਹਾ ਧੂਪੀਆ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2002
Image:Celina at LA1-crop.jpg|ਚੇਲੀਨਾ ਜੈਤਲੀ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2001

Image:Nafisa Joseph.jpg|ਨਫੀਸਾ ਜੋਸਫ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 1997
File:Sangeeta Bijlani at Cotton Council show (1).jpg|ਸੰਗੀਤਾ ਬਿਜਲਾਨੀ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 1980

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

Image:Lara Dutta.jpg|ਲਾਰਾ ਦੱਤਾ, ਮਿਸ ਇੰਟਰਕੰਟੀਨੈਟਲ 1997, ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2000
Image:Priyanka Chopra12.jpg|ਪ੍ਰਿੰਕਾ ਚੋਪੜਾ, ਮਿਸ ਵਰਲਡ 2000

|ਯੂਕਤਾ ਮੁੱਖੇ, ਮਿਸ ਵਰਲਡ 1999
Image:Diana Hayden.jpg|ਡਾਈਨਾ ਹੈਡਨ, ਮਿਸ ਵਰਲਡ 1997
Image:Sushmita Sen1-2.jpg|ਸੁਸ਼ਮਤਾ ਸੇਨ, ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1994
Image:Zeenat_Aman_still2.jpg|ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ, ਮਿਸ ਏਸੀਆ ਪੈਸਫਿਕ 1970

|ਨਿਕੋਲ ਫਾਰੀਆ, ਮਿਸ ਅਰਥ 2010

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਸੋਉਕੋਉ ਪਿਨਇਨ

**ਸੋਉਕੋਉ ਪਿਨਇਨ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥਡ** (ਚੀਨੀ: 搜狗输入法, ਪਿਨਯਿਨ: Sōugǒu Pīnyīn Shūrùfǎ) ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਦੇ ਜ਼ਰਿਏ ਚੀਨੀ ਲਿੱਖਣ ਲਈ ਈਜਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪਾਪੁਲਰ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥਡ ਹੈ। ਮਾਰਬ੍ਰੀਜ ਕਨਸਲਟਿੰਗ ਦੀ ਰੀਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 30 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਸੋਉਕੋਉ ਦਾ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥਡ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੀਪੋਰਟ 12 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਆ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਕਲਾਊਡ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥਡ
Microsoft IME, Google Pinyin, iBus ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਚੀਨੀ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥਡ ਕਲਾਊਡ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੇਕਿਨ ਸੋਉਕੋਉ ਦਾ ਪਿਨਯਿਨ ਮੈਥਡ ਦੋ ਮੁਖਤਲਿਫ਼ ਵੇਰੀਅਂਟਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੇਰੀਅਂਟ ਬਾਕੀ ਮੁੱਖ ਚੀਨੀ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥਡਾ ਵਾਗੂੰ ਕਲਾਊਜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਦੂਜਾ ਵੇਰੀਅਂਟ ਨਵੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਾਊਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ ਵੇਰੀਅਂਟ ਇੱਕ ਯੂਜ਼ਰ ਨੂੰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇੰਸਟਾਲ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਵੈੱਬ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਟਾਇਪ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਬਲਿਅਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਵਧੇਰੇ ਜਾਨਣ ਲਈ 
* 搜狗输入法 (ਸੋਉਕੋਉ ਪਿਨਇਨ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥਡ)
* 搜狗云输入法  (ਸੋਉਕੋਉ ਪਿਨਇਨ ਕਲਾਊਡ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥਡ)
ਯੋਕੋਹਾਮਾ

() ਕਾਨਾਗਾਵਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਟੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਟੋਕੀਓ ਮਗਰੋਂ ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਜਪਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਹੋਂਸ਼ੂ ਉੱਤੇ ਕਾਂਤੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ, ਟੋਕੀਓ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਵਡੇਰੇ ਟੋਕੀਓ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼ਿਕਾਗੋ

**ਸ਼ਿਕਾਗੋ** ( ਜਾਂ ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਇਲੀਨਾਏ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚਲਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮੱਧ-ਪੱਛਮ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ੨੭ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ (ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋਲੈਂਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਜੋ ਇੰਡੀਆਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸਕਾਂਸਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ੯੮ ਲੱਖ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੀਨਾਏ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ

**ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ** (, ) ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਮਾਦਰਿਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੇਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,620,943 ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਦਾਂ ਵਿਚਲੇ 101.4 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਦਾਂ ਹੋਰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 803 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਦਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ 42 ਤੋਂ 45 ਲੱਖ ਅਬਾਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਪੈਰਿਸ, ਲੰਡਨ, ਰੂਰ, ਮਾਦਰਿਦ ਅਤੇ ਮਿਲਾਨ ਮਗਰੋਂ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਲੱਖ ਲੋਕ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਉਤਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਯੋਬਰੇਗਾਤ ਅਤੇ ਬੇਸੋਸ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦਹਾਨਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੈਰ ਦੇ ਕੋਯਸੇਰੋਲਾ ਉਭਾਰ (512 ਮੀਟਰ/1,680 ਫੁੱਟ) ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਥੈਚਰ

**ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਥੈਚਰ** (13 ਅਕਤੂਬਰ 1925- 8 ਅਪਰੈਲ 2013)ਦਾ ਜਨਮ ਗ੍ਰਾਂਥਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਕਰਿਆਨਾ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਥੈਚਰ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਮੰਨਦੀ ਸੀ ਪਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਵਾਲੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬਣੀ। ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਬੀਤੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। 
## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ
ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਰਾਬਰਟਸ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਥੈਚਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1959 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਲੰਡਨ ਦੇ ਫਿਨਸ਼ਲੇ ਤੋਂ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1992 ਤਕ ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਡਵਰਡ ਹੀਥ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ।
 
 **ਵਿਦਿਆ **ਮਾਰਗਰੇਟ ਥੈਚਰ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਸਥਾਨਕ ਗਰਾਮਰ ਸਕੂਲ (ਗ੍ਰ੍ਨਥਮ ਗਰਲਜ ਸਕੂਲ)ਤੋ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ|1943 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਔਕਸ਼ਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਮਿਸਟਰੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ |
## ਲੋਹ-ਮਹਿਲਾ
ਥੈਚਰ ਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ, ਛੋਟੇ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੰਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਥੈਚਰ ਜਦੋਂ ਤਕ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਡਟ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਏ। ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 1976 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਸ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਲੋਹ-ਮਹਿਲਾ’ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਉਹ ਤਤਕਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੋਨਾਲਡ ਰੀਗਨ ਲਈ ਅਹਿਮ ਸਾਂਝੇਦਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਸਾਲ 1982 ਵਿੱਚ ਫਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਵੀ ਉਹ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਥੈਚਰਵਾਦ ਦਾ ਅਸਰ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। 1979 ਤੋਂ 1990 ਤਕ ਕੰਜਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਥੈਚਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਅਸਰ ਕੰਜਰਵੇਟਿਵ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਦੋਵਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ‘ਤੇ ਪਿਆ।
## ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਖਸੀਤ
ਥੈਚਰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਲੋਕ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੇਬਾਕ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ। ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਮਾਲਕ ਥੈਚਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖੋ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰੀ। ਥੈਚਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਔਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਪਦ ‘ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਈ। ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੜਕਣ ਵਾਲੀ ਥੈਚਰ ਨੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਥੈਚਰ ਨੇ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦਾ ਡੰਕਾ ਵਜਾਇਆ ਪਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾ-ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਰ ਡੇਨਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਘੱਟ ਹੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
## ਮੌਤ
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਥੈਚਰ 8 ਅਪਰੈਲ 2013 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਫ਼ਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈ।
 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦੇ
ਅਜਰਾਵਤ

ਘੋਤੜਾ ਜਾਂ **ਅਜਰਾਵਤ**, ਲੁਬਾਣਾ ਬਿਰਾਦਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਅੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਲੁਬਾਣਾ ਬਿਰਾਦਰੀ ਦੀ 11 ਗੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਡਲਸ ਗੋਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਲੁਬਾਣਾ ਇੱਕ ਧੋਆ ਧੁਆਈ 
ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਅਜਰਾਵਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੋਤੜਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਘੋਤਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਰ੍ਮੇਦਾਰ ਹਨ।

ਅਜ੍ਰਾਵ੍ਤ ਇੱਕ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ ਗੋਤ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਏਚ ਏ ਰੋਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਜਰਾਵਤ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਜਾ ਲਵ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।। ਅਜ੍ਰਾਵਤ ਲਫਜ਼ ਦੋ ਅਖਰਾਂ ਦੀ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅੱਜ ਅਤੇ ਰਾਵਤ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਬਾਣਾ ਗੋਤ
ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ

'**ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ**' (14 ਦਸੰਬਰ 1934 – 23 ਦਸੰਬਰ 2024) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਪੈਰਲਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਖਾਸ ਕੰਮ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਕੁਰ, ਨਿਸ਼ਾਂਤ (1975), ਮੰਥਨ, (1976) ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ (1977) ਵਰਗੀਆਂ ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਨੇ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਗਰੈਜੂਏਟ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ’ਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਸੁਰ ਭਰਨ ’ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੌਰ- ਕਰਨਯੋਗ ਹੈ, ਕਿ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਗਾਇਬ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਦੇਹਲੀ ਬੇਲੀ’ ਤੇ ‘ਸ਼ੰਘਾਈ’ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।

## ਸਨਮਾਨ
### ਨੈਸ਼ਨਕ ਫ਼ਿਲਮ ਐਵਾਰਡ
#2005 ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ
#1975 ਅੰਕੁਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸੈਕਿੰਡ ਬੈਸਟ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
#1976 ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
#1977 ਮੰਥਨ ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
#1978 ਭੂਮਿਕਾ ਵਧੀਆ ਸਕਰੀਨ ਪਲੇ
# 1979 ਜੁਨੂਨ ਵਧੀਆ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ
#1982 ਆਰੋਹਨ ਵਧੀਆ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 
#1984 ਨਹਿਰੂ ਵਧੀਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫ਼ਿਲਮ
# 1985 ਵਧੀਆ ਬਾਇਉਗਰਾਫਿਕਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ
#1986 ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫ਼ਿਲਮ ਤ੍ਰਿਕਾਲ
#1993 ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ (ਫ਼ਿਲਮ) ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
#1995 ਮਾਮੋ ਵਧੀਆ ਹਿੰਦੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
#1996 ਵਧੀਆ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਦ ਮਹਾਤਮਾ
#1997 ਵਧੀਆ ਉਰਦੁ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸਰਦਾਰੀ ਬੇਗ਼ਮ
#1999 ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮਰ
#1999 ਵਧੀਆ ਪਰਵਾਰਿਕ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਹਰੀ ਭਰੀ
#2005 ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜ਼ੁਬੇਅਦਾ
#2005 ਨਰਗਸ ਦੱਤ ਐਵਾਰਡ ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ ਚੰਦਰ ਬੋਸ: ਦ ਫੌਰਗੋਟਨ ਹੀਰੋ।
#2009 ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਵੈਲ ਡਨ ਆਬਾ

### ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ
1980 ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫ਼ਿਲਮ ਜਨੂਨ
### ਕਾਨਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ
1976 ਗੋਲਡਨ ਪਾਮ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਸ਼ਾਤ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ
### ਬਰਲਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ
1974 ਗੋਲਡਨ ਬਰਲਿਨ ਬੀਅਰ ਫ਼ਿਲਮ ਅੰਕੁਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ
### ਮਾਸਕੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮਾਰੋਹ
#1981 ਗੋਲਡਨ ਸਨਮਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਕਲਯੁਗ
#1997 ਗੋਲਡਨ ਸੰਤ ਜੋਰਜ਼ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਰਦਾਰੀ ਬੇਗ਼ਮ

### ਨੰਦੀ ਸਨਮਾਨ
ਬੀ. ਐਨ. ਰੈਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਾਰਡ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ 
### ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ
#1970 ਹੋਮੀ ਭਾਵਾ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ(1971-72)
#1976 ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ
#1989 ਸੋਵੀਅਤਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਐਵਾਰਡ
#1991 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ
#2012 ਡੀ. ਲਿਟ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਆਫ਼ ਕੋਲਕਾਤਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਹੋ ਚੀ ਮਿਨ ਸ਼ਹਿਰ

**ਹੋ ਚੀ ਮਿਨ ਸ਼ਹਿਰ** (*Thành phố Hồ Chí Minh*; ), ਪੂਰਵਲਾ ਨਾਂ **ਸਾਈਗੋਨ** (*Sài Gòn*; ), ਵੀਅਤਨਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਵੈਨਿਸ

**ਵੈਨਿਸ** ( , ਵੈਨਿਸੀਆਈ: *Venexia* ; ()) ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ 118 ਛੋਟੇ ਨਹਿਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੁਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਰੀ ਦਰਿਆ

**ਮਰੀ ਦਰਿਆ** ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 2,375 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਐਲਪ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਸਿੰਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਲੇਵੇਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਹੋਏ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਆਖ਼ਰੀ 500 ਕਿ.ਮੀ. ਸਾਊਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਸਿਕੰਦਰ ਝੀਲ ਵਿਖੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵੋਲਟਾ ਦਰਿਆ

**ਵੋਲਟਾ** ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਗਿਨੀ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ—ਕਾਲਾ ਵੋਲਟਾ, ਚਿੱਟਾ ਵੋਲਟਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਵੋਲਟਾ—ਹਨ। ਇਸ ਦਰਿਆ ਨੇ 1984 ਤੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਉਤਲਾ ਵੋਲਟਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਤਲਾ ਵੋਲਟਾ ਗਣਰਾਜ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਦ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਬੁਰਕੀਨਾ ਫ਼ਾਸੋ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ

**ਗੋਦਾਵਰੀ** (ਮਰਾਠੀ:गोदावरी, ਤੇਲਗੂ:గోదావరి) ਮੱਧ-ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੇਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੇਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 1,465 ਕਿ.ਮੀ. ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਮਗਰੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੋਮਾ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਨਾਸਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿੰਬਕ ਕੋਲ਼ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਾਂਗੋ ਦਰਿਆ

**ਕਾਂਗੋ ਦਰਿਆ** (ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਂ **ਜ਼ਾਇਰੇ ਦਰਿਆ** ਵੀ ਸੀ) ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਡੂੰਘਾਈ ਕਈ ਵਾਰ 220 ਮੀਟਰ (720 ਫੁੱਟ) ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਡੇਗਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਜੋਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ 4,700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੰਬੇਜੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ  ਤਨਜਾਨੀਕਾ ਝੀਲ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਰਿਫਟ ਅਤੇ ਮਵੇਰੂ ਝੀਲ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸ੍ਰੋਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 4700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਇਹ ਨਦੀ ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ, ਕੈਮਰੂਨ, ਬੁਰੂੰਡੀ, ਤਨਜਾਨੀਆ, ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਅਤੇ ਅੰਗੋਲਾ ਵਰਗੇ ਨੌਂ ਮੁਲਖਾਂ ਵਿੱਚਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ।

## ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਦੀਆਂ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਓਵੇਂ ਹੀ ਕਿੰਸ਼ਾਸਾ, ਬਰਾਜ਼ਾਵਿਲਾ, ਕਿਸਾਨਗੰਜ, ਮਤਾਡੀ, ਬੋਮਾ, ਮਬੰਦਕਾ, ਮੌਅੰਦਾ ਵਰਗੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਘੁੱਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭੂ ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀਂ ਕਰੌਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਮਿਕਾਂਗ ਦਰਿਆ

]]
**ਮਿਕਾਂਗ** ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਰਾ-ਸਰਹੱਦੀ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 12ਵਾਂ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ 7ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਲੰਬਾਈ 4359 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਮਿਕਾਂਗ ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਭਿਨੰਤਾ ਦੀਆਂ ਅਮੀਰ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨੈਲੀ ਫਰਟਾਡੋ

**ਨੇਲੀ ਕਿਮ ਫਰਟਾਡੋ** (, ਜਨਮ 2 ਦਸੰਬਰ 1978) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ, ਰੇਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਫਰਟਾਡੋ ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਵਧੀ ਹੈ।

ਫਰਟਾਡੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲਬਮ *ਵੋਆ, ਨੇਲੀ!* ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਏਕਲ ਗੀਤ "ਆਈ ਐਮ ਲਾਈਕ ਅ ਬਰਡ" ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2001 ਸਾਲ ਦੇ ਏਕਲ ਗੀਤ ਦਾ ਜੂਨਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2002 ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਵੀਂ ਪੋਪ ਵੋਕਲ ਪਰਫੋਰਮੰਸ ਦਾ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿਤਵਾਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਲ ਗੀਤ ਸਨ: "ਟਰਨ ਆਫ ਦ ਲਾਈਟ" ਅਤੇ "ਸ਼ੀਟ ਆਨ ਦ ਰੇਡੀਓ (ਰਿਮੇਂਬਰ ਦ ਡੇਜ)"। ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੇਵਿਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਸਟੂਡੀਓ ਅਲਬਮ *ਫੋਕਲੋਰ* ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਦ੍ਰਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਲ ਗੀਤ ਸਨ: "ਪਾਵਰਲੇਸ (ਸੇ ਵਾਟ ਯੂ ਵਾਂਟ)", "ਟ੍ਰਾਈ" ਅਤੇ "ਫੋਰਕਾ"।

2006 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਟੂਡੀਓ ਅਲਬਮ "ਲੂਜ" ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਅਲਬਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਮਾਂਕ ਦੇ ਹੀਟ ਗੀਤ "ਪ੍ਰੋਮਿਸ਼ਿਅਸ", "ਮੈਨਇਟਰ", "ਸੇ ਇਟ ਰਾਈਟ" ਅਤੇ "ਆਲ ਦ ਗੁਡ ਥਿੰਗਸ (ਕਮ ਟੂ ਏਨ ਏਂਡ)" ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰਾਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਤੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਲਬਮ "ਮੀ ਪਲਾਨ" ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਗੀਤ "ਮਾਨੋਸ ਅਲ ਐਰੇ" ਨਾਲ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ "ਮਿਆਸ" ਅਤੇ" ਬਾਜਾਂ ਓਤਰਾ ਲੁਜ" ਬਾਕੀ ਗੀਤ ਸਨ। "ਮੀ ਪਲਾਨ" ਲਈ ਨੇਲੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਵੀਂ ਪੋਪ ਵੋਕਲ ਅਲਬਮ ਦੇ ਲੇਟਿਨ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 26 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੀਮਿਕਸ ਅਲਬਮ ਮੀ "ਪਲਾਨ ਰਿਮਿਕਸੇਸ ਰਿਲੀਜ" ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬਾਅਦ 12 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਫਰਟਾਡੋ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੀਟ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਅਲਬਮ "ਦ ਬੇਸਟ ਆਫ ਨੇਲੀ ਫਰਟਾਡੋ" ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕਾ
ਨਾਈਜਰ ਦਰਿਆ

**ਨਾਈਜਰ ਦਰਿਆ** ( ) ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 4,180 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੇਟ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,117,700 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਰੋਤ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਗਿਨੀ ਦੇ ਗਿਨੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਮਗਰੋਂ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮੱਖ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਬਨੂ ਦਰਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗਿਨੀ ਦੀ ਖਾੜੀ

**ਗਿਨੀ ਦੀ ਖਾੜੀ** ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ, ਗੈਬਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਪ ਲੋਪੇਜ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੇਪ ਪਾਲਮਾਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਰੇਖਾਂਸ਼ (ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ ਰੇਖਾਂਸ਼ ਦੋਹੇਂ ਸਿਫ਼ਰ ਡਿਗਰੀ) ਇਸੇ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਯਾਂਗਤਸੀ ਦਰਿਆ

**ਯਾਂਗਤਸੀ ਦਰਿਆ**, ਜਾਂ **ਚਾਂਗ ਜਿਆਂਗ** (ਮੰਦਾਰਿਨ ) ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 6,418 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਛਿੰਗਹਾਈ ਵਿੱਚ ਛਿੰਗਹਾਈ-ਤਿੱਬਤ ਪਠਾਰ ਉਤਲੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਗਦੇ ਹੋਏ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿਖੇ ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਡਿਗਾਉਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੇਟ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਪੂਰੇ ਚੀਨ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ