open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮਾਨਸੀ ਅਗਰਵਾਲ

**ਮਾਨਸੀ ਅਗਰਵਾਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ੰਘਾਈ ਦੇ ਗੀਤ 'ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ ਜੈ' ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ ਸੀ - ਗੀਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 'ਹਿੱਟ' ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਮਹਿਮਾਮਈ ਅਦਾਕਾਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ ਨਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਈ ਪੋ ਚੇ,  ਅਤੇ ਅਭੈ ਦਿਓਲ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਵ ਡੀ ਵਿਚ ਆਦਿ। ਗੀਤ 'ਸੁਨੋ ਨਾ ਸੰਗਮਰਮਰ' ਨੂੰ ਸਟਾਰਡਸਟ ਐਂਡ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਸਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਘਾਈ ਤੋਂ ਅਭਿਨੇਤਾ ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ ਦੇ ਗੀਤ "ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ" ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਗੀਤ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਯੰਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗੀਤ 'ਸੁਨੋ ਨਾ ਸੰਗਮਰਮਰ' ਨੂੰ ਵੀ ਸਟਾਰਡਸਟ ਅਤੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਨਿਆਕਾ, ਬੀਬਾ, ਝੰਡੂ ਬਾਲਮ, ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਫੇਮਿਨਾ' ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦ ਹੈਂਡਬੈਗ' ਨਾਲ, ਜੋ 'ਹਮਾਰਾ ਮੂਵੀ' ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ 'ਰਾਣੀ' ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਸੀ, ਜੋ 'ਲਿਫਟ ਆਫ ਗਲੋਬਲ ਨੈਟਵਰਕਸ', ਲੰਡਨ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 'ਦਰਭੰਗਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ "ਗੋਲਡਨ ਜਿਊਰੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ" ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ 'ਤੇ "ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ" ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਰਾਨੀ ਡਿਜ਼ਨੀ ਹੌਟਸਟਾਰ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ MX ਪਲੇਅਰ 'ਤੇ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਲਮਾਂ 'ਦ ਹੈਂਡਬੈਗ' ਅਤੇ 'ਰਾਣੀ' ਬੈਨਰ "ਯਿਨ ਯਾਂਗ ਫਿਲਮਜ਼" ਹੇਠ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।  

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਮਾਨਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ, ਕਥਕ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਕਥਕ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਾਂਸ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਰਦ (ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ) ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹੰਸਰਾਜ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡਾਂਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ-ਮਾਨਸੀ ਡਾਂਸ ਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨਜ਼ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਅਨੁਰਾਗ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਫ਼ਿਲਮ, ਗੁਲਾਲ ਦੀ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਾਨਸੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਵੱਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਅਨੁਰਾਗ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਅਭੈ ਦਿਓਲ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਵ ਡੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ।

## ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
ਮਾਨਸੀ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ ਹੈ: 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਅਰਿਸ਼ ਆਲਮ

**ਅਰਿਸ਼ ਨਜਮੇ ਆਲਮ** (ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡੀ। ਆਲਮ ਇੱਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਆਫ ਬ੍ਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
2004 ਵਿੱਚ, ਆਲਮ ਨੇ ਹੇਮੂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅੰਤਰ-ਅਕੈਡਮੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2005/06 ਦੇ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ; ਆਲਮ ਨੇ 19 ਅਤੇ 13 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।  2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਐਸਐਸ ਹੁਸੈਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਟੇਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਯੂਨਿਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ; ਲਖਨਊ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਆਲਮ ਨੇ 63 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ 3/27 ਲਏ। ਆਲਮ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ "ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਸੀਰੀਜ਼" ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2012-13 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ, ਆਲਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਬੜੌਦਾ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਬਣਾਏ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕ੍ਰਿਕਇਨਫੋ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਭਾ ਬਖਸ਼ੀ

**ਵਿਭਾ ਬਖਸ਼ੀ** (ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਬਖਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਡਾਟਰਜ਼ ਆਫ਼ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ* ਅਤੇ *ਸਨ ਰਾਈਜ਼* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਤੂਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ  ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਬਖਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1970 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਵੇਦ ਛਾਬੜਾ, ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੋਰਬਸ ਦੁਆਰਾ ਚੋਟੀ ਦੇ 100 ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਗੀਤਾ ਛਾਬੜਾ, ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ  ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਲੱਸ ਚੈਨਲ, ਮੁੰਬਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀ.ਈ. ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਟੀਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੀ.ਐਨ.ਬੀ.ਸੀ. (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

2004 ਵਿੱਚ ਬਖਸ਼ੀ ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ ਮੈਰੀਅਨ ਡੀਲੀਓ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਟੀਵੀ ਲਈ *ਟੈਰਰ ਐਟ ਹੋਮ (2005)* ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ - ਅਤੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਐਚ.ਬੀ.ਓ. ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਟੂ ਹਾਟ ਨਾਟ ਟੂ ਹੈਂਡਲ (2006)* ਸੀ, ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਫਲਕਨੁਮਾ ਪੈਲੇਸ, ਝੀਲ ਉਦੈਪੁਰ ਪੈਲੇਸ, ਉਮੈਦ ਭਵਨ ਪੈਲੇਸ ਅਤੇ ਰਾਮਬਾਗ ਪੈਲੇਸ ਲਈ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਟਾਟਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਲਈ ਬਖਸ਼ੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ₹4 ਬਿਲੀਅਨ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਟਾਟਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 29 ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ 9 ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

ਉਸਦੀਆਂ ਨਵੀਨਤਮ ਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਸਨ ਰਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਡੌਟਰਜ਼ ਆਫ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਿਆਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਬਖਸ਼ੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਖਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਾਬਕਾ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸਾਕਸ ਹੈੱਡ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਇੰਡੀਆ  ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਲੜਕੇ ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਵੀਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵਿਭਾ ਬਖਸ਼ੀ
*   

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡਾਨਾ ਓਲਮਰਟ

right|thumb|245x245px| ਡਾਨਾ ਓਲਮਰਟ
**ਡਾਨਾ ਓਲਮਰਟ**(    ; ਜਨਮ 26 ਦਸੰਬਰ 1972), ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਏਹੂਦ ਓਲਮਰਟ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।

ਓਲਮਰਟ ਨੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੀ ਹਿਬਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ "ਵੀਹਵਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਿਬਰੂ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ: ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ " 'ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਤਲ ਅਵੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਲਿਖਤੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਲੜੀ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜਿਊਰੀ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਮੈਕਸਮ ਵਾਚ ਲਈ ਸਵੈਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਜੂਨ 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ਬੀਚ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਕਥਿਤ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਤਲ ਅਵੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ।

ਓਲਮਰਟ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਪਛਾਣੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਡ ਪਰੇਡ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਲ ਅਵੀਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਹਿਲਾ ਸਾਥੀ, ਡਾਫਨਾ ਬੇਨ-ਜ਼ਵੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜਾ ਬੇਨ-ਜ਼ਵੀ ਦੁਆਰਾ ਜਨਮੀ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਸਬੀਅਨ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੇਖਕ
ਰਿਆਨ ਬਟਲਰ

**ਰਿਆਨ ਟਾਊਨਸੇਂਡ ਬਟਲਰ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ 
ਬਟਲਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰਡ 2 ਵਿੱਚ ਡੂਪੋਂਟ ਸਰਕਲ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀਸੀ  ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨੇਬਰਹੁੱਡ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ 7 ਨਵੰਬਰ, 2006 ਨੂੰ 87.47% ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ ਬਟਲਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਚੇਅਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 6 ਫਰਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰਾਜ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ , ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਡੈਲੀਗੇਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਡੀ.ਐਨ.ਸੀ. ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰੀਅਰ 
ਬਟਲਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ, *ਏ ਯੂਨੀਅਨ ਇਨ ਵੇਟ* (2001), ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ, ਜੋ ਸਨਡੈਂਸ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸੀ।

*ਏ ਯੂਨੀਅਨ ਇਨ ਵੇਟ* ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਟਲਰ ਨੇ ਏ.ਬੀ.ਸੀ. 7, ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚੈਨਲ ਦੇ ਐਡੀਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ. ਲਈ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2008 ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟਸ, ਲਿਮਟਿਡ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੋਰਥ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਹਾਊਸ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਟਾਰਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
** 
** Sundance Gets Religious, *Out Smart Magazine*, April 1, 2003; retrieved November 11, 2007; archived copy March 17, 2012
** Coming Attractions: Features, A Consumer Guide to MFF 2001, *Baltimore City Paper*, April 25, 2001; retrieved November 11, 2007; archived copy May 31, 2012
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਲਰਾਮ

**ਬਲਰਾਮ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ : बलराम, IAST : *Balarama*) ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਗਨਨਾਥ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਏਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਹਲਧਰ, ਹਲਯੁੱਧ, ਬਲਦੇਵ, ਬਲਭਦਰ ਅਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਅਵਤਾਰ
ਵਿਜਯਾ ਮੁਲੇ

**ਵਿਜਯਾ** **ਮੁਲੇ** (16 ਮਈ 1921 – 19 ਮਈ 2019) ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਫ਼ਿਲਮ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਖੋਜਕਾਰ ਸੀ।

ਫ਼ਿਲਮੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅੱਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ, ਲੁਈਸ ਮੱਲੇ, ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਸੇਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਹਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਣ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਮੂਲੇ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੁਲ ਗੁਰਟੂ ਉਸਦਾ ਜਵਾਈ ਹੈ। ਵਿਜੇ ਮੁਲੇ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ *ਏਕ ਅਨੇਕ ਔਰ ਏਕਤਾ* ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਦਿਅਕ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਵਿਜੇ ਮੁਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

### ਬੰਬਈ, ਪਟਨਾ, ਬਿਹਾਰ 
, ਕਰਨਾਟਕ]]
1940 ਵਿੱਚ, ਵਿਜਯਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਓਦੋਂ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਬਦਲੀ ਪਟਨਾ, ਬਿਹਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਬੰਬਈ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਟਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।

ਬਾਇਓਸਕੋਪਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਤਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਅੱਧੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਆਸੀ ਅਜ਼ਰ

**ਆਸੀ ਅਜ਼ਰ** (    ; ਜਨਮ 10 ਜੂਨ 1979) ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2015 ਤੱਕ ਈਰੇਜ਼ ਤਾਲ ਨਾਲ ਬਿਗ ਬ੍ਰਦਰ - ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਰੋਟੇਮ ਸੇਲਾ ਨਾਲ ਦ ਨੈਕਸਟ ਸਟਾਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼, ਬਿਊਟੀ ਐਂਡ ਦ ਬੇਕਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਅਜ਼ਰ ਨੇ ਤੇਲ ਅਵੀਵ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ 2019 ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਅਜ਼ਰ ਇੱਕ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਕੀਲ ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਉਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 100 ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗੇਅ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅਜ਼ਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਲੋਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬੁਖਾਰਨ-ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਯਮੇਨੀ-ਯਹੂਦੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਰ ਗੇਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਮੰਮੀ ਐਂਡ ਪਿਤਾ: ਆਈ ਹੇਵ ਸਮਥਿੰਗ ਟੂ ਟੇਲ ਯੂ*  ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਤਾਲ ਅਤੇ ਰੇਫੇਲੀ ਮੁੱਖ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੋਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਜ਼ਰ ਅਤੇ ਅਯੂਬ ਗ੍ਰੀਨ ਰੂਮ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨਗੇ। 28 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ, ਅਜ਼ਰ ਅਤੇ ਅਯੂਬ ਨੇ ਤਲ ਅਵੀਵ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਵਿਖੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਐਲੋਕੇਸ਼ਨ ਡਰਾਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
11 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਨੂੰ, ਅਜ਼ਰ ਨੇ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਅਲਬਰਟ ਐਸਕੋਲਾ ਬੇਨੇਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਾ 2019

## ਹਵਾਲੇ 
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਮੁਕਤਾਬਾਈ ਦਿਕਸ਼ਿਤ

**ਮੁਕਤਾਬਾਈ ਦਿਕਸ਼ਿਤ** ( ਦੇਵਨਾਗਰੀ : मुक्ताबाई दीक्षित) (1901 ਜਾਂ 1902 - 1977) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦਸੰਬਰ 1901 ਨੂੰ ਖਾਨਦੇਸ਼ ਦੇ ਏਦਲਾਬਾਦ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1922 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰਪਗਾ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਣੇ ਦੇ ਐਸ.ਪੀ. ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਾਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1935 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਾਗਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਐਸ.ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ. ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਠਾਕਰਸੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸਰਵਿਸ' ਸੀ, ਜੋ ਪੁਣੇ ਦੇ ਡੇਕਨ ਜਿਮਖਾਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
### ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* ਮਾਨਸ ਲਹਿਰੀ (मानस-लहरी)
* ਅਨਿਰੁਧ ਪ੍ਰਵਾਹਾ (अनिरुद्ध प्रवाह)

### ਨਾਟਕ 
* ਜੁਗਾੜ (जुगार) (1950)  (ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। )
* ਅਵਲੀਆ (अवलिया) (1956)

### ਆਲੋਚਨਾ 
* ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਮਾਧਵ ਜੂਲੀਅਨ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਕਾਨੇਕਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਕਾਨੇਕਰ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ *ਜਗਤਿਆ ਛਾਇਆ* (ਜਾਗਿਆ ਛਾਇਆ) ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਕੇਸ਼ਵ *ਅਤਰੇ ਦਾ ਨਾਟਕ ਘਰਬਾਹਰ* (घराबाहेर) ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਲਿਖੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1901
ਸੂਰੀਯਾ ਗੋਪੀ

**ਸੂਰੀਯਾ ਗੋਪੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1987 ਨੂੰ ਕੋਲਮ, ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਕਵੀ ਪੀਕੇ ਗੋਪੀ ਅਤੇ ਕੋਮਲਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਾਸੇਲ ਇਵੈਂਜਲੀਕਲ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੋਰਿਨ ਦੇ ਗੁਰੂਵਾਯੁਰੱਪਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਲੀਕਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੋਟਾਯਮ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰੀਯਾ ਗੋਪੀ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਥੇਵਾਰਾ,  ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਹੈ। ਡਬਲਿਊ.ਡਬਲਿਊ.ਕੇ. ਉਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ : *ਕਹਾਣੀ "ਚਿਰਾਕੁਲਾ ਚਾਂਗਲਕਲ" ("ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਜੰਜ਼ੀਰਾਂ") ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।* *ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਵੇਚੀ ਗਈ ਲੜਕੀ ਦੇ ਇਕੱਲੇਪਣ ਵਿਚਲੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।* *ਲੇਖਕ ਨੇ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸਹਿਜ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਲੜਕੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਘਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਕ ਇਕਾਂਤ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ਖਮੀ ਦਿਲ ਨਾਲ ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।* *ਕਹਾਣੀ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੁੜੀ ਉਸ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।* *ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਜੋ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ।* *ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਮਰੇ, ਸੜੇ ਅਤੇ ਬਦਬੂਦਾਰ ਗਧੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਦੁਖਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੁਝ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।*

## ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ 
* *ਪੁੱਕਲੇ ਸਨੇਹਿਚਾ ਪੇਨਕੁਟੀ* (2006)
* *ਉੱਪੂਮਝਾਈਲੇ ਪਚਿਲਕਲ* (2012)
* *ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾਥ੍ਰਿਯਮ* (2016) 
* *ਕਾਮੁਕੀਕਾਡੂਵਾ* (2020)*

## ਅਵਾਰਡ 
* ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ  
* ਸਰਵੋਤਮ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ (2013) ਲਈ ਅੰਕਨਮ ਈਪੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਐਂਡੋਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ
* ਮਧਯਾਲਮ -ਵੇਲੀਚਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਬੇਹਤਰੀਨ ਕਹਾਣੀ (2009) ਲਈ
* ਅੰਕਨਮ - ਗੀਤਾ ਹਿਰਣਯਾਨ ਸਰਵੋਤਮ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2008)
* ਸਰਵੋਤਮ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ (2008) ਲਈ ਮੁਤਾਥੂ ਵਾਰਕੀ
* ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ *-ਪੁੱਕਲੇ ਸਨੇਹਿਚਾ ਪੇਨਕੁਟੀ* (2006) ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਐਸਬੀਟੀ ਅਵਾਰਡ
* ਮਲਿਆਲਾ ਮਨੋਰਮਾ ਸਰਵੋਤਮ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2006)
* ਸਰਵੋਤਮ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ (2005) ਲਈ ਪੂਰਨ ਊਰੋਬ 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸੂਰੀਯਾ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਪੀਕੇ ਸੁਜੀਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿਲੰਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਜਨਪਥ

right|thumb|224x224px| ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਨਪਥ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦਾ ਦਰਿਸ਼, 2006।
thumb|225x225px| ਜਨਪਥ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਦਫ਼ਤਰ, 2006।
**ਜਨਪਥ** (ਭਾਵ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ **ਕੁਵੀਨਜਵੇਅ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਲਿਕਾ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਅਲ ਰੋਡ 1 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣੀ ਲੰਬਵਤ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਰਾਜਪਥ ("ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ") ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਦਾ ਰਾਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ 1931 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮੇਂ, ਲੁਟੀਅਨਜ਼ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੁਟੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਜਨਪਥ ਮਾਰਕੀਟ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ (ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੋਵੇਂ) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਲਟੀ-ਚੇਨ ਸਟੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ, ਦਸਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ, ਕਿਊਰੀਓ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਫਾਸਟ-ਫੂਡ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੜਕ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਡਾ. ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਰੋਡ ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਅਤੇ ਟੀਸ ਜਨਵਰੀ ਮਾਰਗ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੋਟਲ ਕਲੇਰਿਜ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਵਪਾਰਕ ਦਫ਼ਤਰ ਜਨਪਥ ਨਾਲ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੱਛਮੀ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਦਾਲਤ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ, ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਹੋਸਟਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਘਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਗਰ ਟੈਲੀਫੋਨ ਨਿਗਮ ਲਿਮਟਿਡ ਦਫ਼ਤਰ ਬਣਿਆ। ਰਾਜਪਥ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੁਟੀਅਨ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੜਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਹੈ।

## ਜਨਪਥ ਬਾਜ਼ਾਰ 
thumb| ਜਨਪਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਲ ਬੁਟੀਕ।
ਜਨਪਥ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸਰਕਲ ਤੋਂ ਵਿੰਡਸਰ ਪਲੇਸ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 1.5-ਕਿਮੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਕਸ਼ਨ 
right|thumb|200x200px| ਜਨਪਥ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ, 2006

* ਰਾਜਪਥ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਟਰਸੈਕਸ਼ਨ
* ਅਕਬਰ ਰੋਡ ਅਤੇ ਮੋਤੀਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਮਾਰਗ, ਡਾ: ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਰੋਡ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਰੋਡ ਦਾ ਲਾਂਘਾ।
* ਇੱਕ ਜੰਕਸ਼ਨ ਵਿੰਡਸਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਸ਼ੋਕ ਰੋਡ ਦਾ ਲਾਂਘਾ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਰੋਡ ਅਤੇ ਰਾਏਸੀਨਾ ਰੋਡ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਜਨਪਥ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ 
ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਫੇਜ਼ III ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਜਨਪਥ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਨਿਰਮਾਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਨਪਥ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ 9.37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਕੱਤਰੇਤ - ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਗੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰ ਨੂੰ "ਹੈਰੀਟੇਜ ਲਾਈਨ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਪਥ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ 26 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਰੀਡੋਰ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆਗੰਜ, ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਜਨਪਥ ਵਿਖੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰੀਡੋਰ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਾਰਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ, ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। 

## ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਮਾਰਤਾਂ 
right|thumb|200x200px| ਜਨਪਥ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 'ਤੇ ਹੈਂਡੀਕਰਾਫਟ ਦੀ ਦੁਕਾਨ

* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
* ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ
* 10 ਜਨਪਥ , ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼।
* ਹੰਗਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ, 1 ਜਨਪਥ
* ਹੋਟਲ: ਦਿ ਇੰਪੀਰੀਅਲ, ਹੋਟਲ ਜਨਪਥ, ਲੇ ਮੇਰਡਿਅਨ ਹੋਟਲ, ਸ਼ਾਂਗਰੀਲਾ, ਕਲੇਰਿਜਸ ਹੋਟਲ
* ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ: ਬੀਅਰ ਕੈਫੇ, ਪਿਂਡ ਬਲੂਚੀ ਜਨਪਥ, ਸੀਸੀਡੀ, 52 ਜਨਪਥ, ਇਨਫਾਰਮਲ, ਬੰਟਾ ਬਾਰ
* ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਟੇਜ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਐਂਪੋਰੀਅਮ
* ਸਿੰਧੀਆ ਹਾਊਸ

## ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕ *ਜਨਪਥ ਕਿਸ* (1976) ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਜਨਪਥ ਮਾਰਕੀਟ 
* ਜਨਪਥ ਸ਼ਾਪਿੰਗ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ
ਅਰੁਣਾ ਰਾਜੇ

**ਅਰੁਣਾ ਰਾਜੇ** (ਜਨਮ 1946) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅਰੁਣਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜਨਮ 1946 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਅਰੁਣਾ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਦੇ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ 1969 ਵਿੱਚ ਐਫ.ਟੀ.ਆਈ.ਆਈ. ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਹਿਲਾ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਬਣੀ।

ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇਸਾਈ ਨਾਲ ਅਰੁਣਾ-ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਗਿੱਧ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕੀ, ਗਹਿਰਾਈ ਅਤੇ ਸੀਤਮ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਖ਼ਤ ਹਿੱਟ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਮੱਲਿਕਾ ਸਾਰਾਭਾਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੈ *, ਦ ਨਿਊ ਪੈਰਾਡਾਈਮ*।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ 5 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਅਰੁਣਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਕਾਸ ਦੇਸਾਈ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ। ਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
**ਲੇਖਕ**

* 2009 *ਰੈੱਡ ਅਲਰਟ: ਦ ਵਾਰ ਵਿਦਇਨ* (ਕਹਾਣੀ)
* 2004 *ਤੁਮ -* *ਏ ਡੇਂਜਰਸ ਓਬਸੇਸਨ*(ਪਟਕਥਾ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ)
* 1996 *ਭੈਰਵੀ* (ਪਟਕਥਾ)
* 1988 *ਰਿਹਾਈ* (ਪਟਕਥਾ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ)
* 1982 *ਸੀਤਮ* (ਸਹਿ-ਲਿਖਤ)
* 1980 *ਗਹਿਰਾਈ* (ਸਕ੍ਰਿਪਟ) (ਸਹਿ-ਲਿਖਤ)
* 1976 *ਸ਼ਾਕੀ* (ਸਕ੍ਰਿਪਟ) (ਸਹਿ-ਲਿਖਤ)

**ਡਾਇਰੈਕਟਰ**

* 2019 *ਫਾਇਰਬ੍ਰਾਂਡ*
* 2004 *ਤੁਮ -ਏ ਡੇਂਜਰਸ ਓਬਸੇਸਨ*
* 1996 *ਭੈਰਵੀ*
* 1993 *ਸ਼ਾਦੀ ਯਾ..* *.* (ਟੀਵੀ ਲੜੀ)
* 1992 *ਪਤਿਤ ਪਵਨ*
* 1988 *ਰਿਹਾਈ*
* 1982 *ਸੀਤਮ* (ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ)
* 1980 *ਗਹਿਰਾਈ* (ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ)
* 1976 *ਸ਼ਾਕੀ* (ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ)

**ਸੰਪਾਦਕ**

* 2004 *ਤੁਮ - ਏ ਡੇਂਜਰਸ ਓਬਸੇਸਨ*
* 1996 *ਭੈਰਵੀ*
* 1988 *ਰਿਹਾਈ*
* 1984 *ਗਿੱਧ* (ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ)
* 1984 *ਮਾਸੂਮ* (ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ)
* 1982 *ਸੀਤਮ* (ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ)
* 1980 *ਗਹਿਰਾਈ* (ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ)
* 1976 *ਸ਼ਾਕੀ* (ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*   
* ਸ਼ਿਫਟ ਫੋਕਸ 'ਤੇ ਅਰੁਣਾਰਾਜੇ ਪਾਟਿਲ  , ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੂਲ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸੁਹਾਗਾ

ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਇਕ ਭਾਰੇ ਮੋਟੇ ਫੱਟਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਵਾਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੋ ਜੋਗਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਹਾਗੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਹੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਉੱਠੇ ਡਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਨਣ ਲਈ, ਤੋੜਨ ਲਈ ਤੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਹਾਗਾ ਫੇਰਨ ਨਾਲ ਵਾਹੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਧੁੱਪ, ਗਰਮੀ ਦਾ ਘੱਟ ਅਸਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਗਿੱਲ, ਨਮੀ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੁਲਾਈ, ਅਗਸਤ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿੱਲ ਵਾ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਹਾਗਾ ਦੇ ਕੇ ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਹਾੜੀ ਬੀਜਣ ਤੱਕ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਖੇਤ ਨੂੰ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸੁਹਾਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਹਾਗਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਬੀਜ ਵਧੀਆ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਸੁਹਾਗਾ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜੋੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਕ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਤੇ ਇਕ ਊਠ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਬੰਦੇ ਸੁਹਾਗੇ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਹਾਗੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਹਾਗੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਮੋਟੇ ਫੱਟੇ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 10 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਤੇ 14 ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਤੇ 8/10 ਕੁ ਇੰਚ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2/3 ਫੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਾਬਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ 3 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਟੁੱਕੜੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਜੰਨੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਕੰਨਿਆਂ ਦੇ ਪੈਣ ਨਾਲ ਫੱਟਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚ 3 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀਆਂ ਵਿਰਲਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਹਾਗਾ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਡਲੇ ਫਸ ਕੇ ਟੁੱਟਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸੁਹਾਗੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ 12 ਕੁ ਫੁੱਟ ਅੰਦਰ ਕਰ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸੁਹਾਗੇ ਉੱਪਰ 14 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੇ ਡੰਡੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਨੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਨੇ ਸੁਹਾਗੇ ਦੇ ਫੱਟੇ ਨਾਲੋਂ 6 ਕੁ ਇੰਚ ਅੱਗੇ/ਮੂਹਰੇ ਵਧੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਧੇ ਹੋਏ ਕੰਨਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵਾਢੇ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਢਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਦੇ ਗਲ ਪਾਈਆਂ ਪੰਜਾਲੀਆਂ ਦੇ ਰੱਸੇ/ਊਠ ਦੀ ਬੀਂਡੀ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਰੱਸਾ ਸੁਹਾਗੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਹਾਗਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਹਾਗੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਹਾਗੇ ਹੁਣ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਅਤੇ ਊਠਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਹਾਗੇ ਅੱਜ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ

thumb
thumb|ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ
ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ ਪੰਜਾਬੀ (ਜਨਮ-1980) ਕਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਫਸਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।

### ਸਨਮਾਨ 
ਸ਼੍ਰੀ ਕੰਵਰ ਚੌਹਾਨ ਨਵ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੁਰਸਕਾਰ- 2020

### ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਵੇਕ (ਅਲੋਚਨਾ)
* ਕੁਝ ਤਿੜਕਿਆ ਤਾਂ ਹੈ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
* ਅਨੰਦੀ ਦੀ ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਘ (ਅਨੁਵਾਦ)
* ਕੁਮਾਰ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ: ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾ (ਸੰਪਾਦਨ)
* ਯੂਨਾਨੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਅਮਿੱਟ ਪੈੜਾਂ: ਹੋਮਰ ਤੋਂ ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਤੱਕ ( ਸੰਪਾਦਨ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤਾਹਿਰ ਹੁਸੈਨ

**ਮੁਹੰਮਦ ਤਾਹਿਰ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ** (19 ਸਤੰਬਰ 1938)&nbsp;&#x2013; 2 ਫਰਵਰੀ 2010), **ਤਾਹਿਰ ਹੁਸੈਨ** ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਤਾਹਿਰ ਹੁਸੈਨ ਅਦਾਕਾਰ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਫੈਜ਼ਲ ਖਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਨਾਸਿਰ ਹੁਸੈਨ ਤਾਹਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਨ। ਤਾਹਿਰ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਨੇ ਕਯਾਮਤ ਸੇ ਕਯਾਮਤ ਤਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਜੋ ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ ਨਾਸਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਮਨਸੂਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਤਾਹਿਰ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਆਮਿਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਤੁਮ ਸਿਰਫ਼ ਹੋ* 1990 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।

ਤਾਹਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾਲ ਸੀ। 2 ਫਰਵਰੀ 2010 ਨੂੰ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।  

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਨਿਰਮਾਤਾ 
* *ਕਾਰਵਾਂ* (1971)
* *ਅਨਾਮਿਕਾ* (1973)
* *ਮਾਧੋਸ਼* (1974)
* *ਜ਼ਖਮੀ* (1975)
* *ਜਨਮ ਜਨਮ ਕਾ ਸਾਥ* (1977)
* *ਖੂਨ ਕੀ ਪੁਕਾਰ* (1978)
* *ਲਾਕੇਟ* (1986)
* *ਤੁਮ ਮੇਰੇ ਹੋ* (1990)
* *ਹਮ ਹੈ ਰਾਹੀ ਪਿਆਰ ਕੇ* (1993)
* *ਮਧੋਸ਼* (1994) (ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਮਾਤਾ)

### ਅਦਾਕਾਰ 
* *ਜਬ ਪਿਆਰ ਕਿਸੀਸੇ ਹੋਤਾ ਹੈ* (1961)
* *ਪਿਆਰ ਕਾ ਮੌਸਮ* (1969) ਸਰਦਾਰ ਰਣਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਵਜੋਂ
* *ਜਨਮ ਜਨਮ ਕਾ ਸਾਥ* (1977)
* *ਦੁੱਲਾ ਬਿਕਤਾ ਹੈ* (1982)। . . . ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜੱਜ

### ਡਾਇਰੈਕਟਰ 
* *ਤੁਮ ਮੇਰੇ ਹੋ* (1990)

### ਲੇਖਕ 
* *ਤੁਮ ਮੇਰੇ ਹੋ* (1990)

### ਚਾਲਕ ਦਲ 
* *ਤੀਸਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ* (1966) (ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਫੈਜ਼ਲ ਖ਼ਾਨ

**ਮੁਹੰਮਦ ਫੈਜ਼ਲ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ** (ਜਨਮ 3 ਅਗਸਤ 1966) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਲਾ (2000) ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ **ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ਾਨੇ** ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ 
ਖਾਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਤਾਹਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਨਿਖਤ ਖਾਨ,  (ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਫ਼ਰਹਤ ਖਾਨ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ ਨਾਸਿਰ ਹੁਸੈਨ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਭਤੀਜਾ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਤਾਰਿਕ ਖਾਨ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਨਾਸਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦੀ 1969 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਪਿਆਰ ਕਾ ਮੌਸਮ' ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ 'ਚ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਆਮਿਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਕਯਾਮਤ ਸੇ ਕਯਾਮਤ ਤੱਕ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਲਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ 1990 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਤੁਮ ਮੇਰੇ ਹੋ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਆਮਿਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

ਖਾਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ 1994 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ਮਧੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਮੇਲਾ (2000) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਈ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਲਮ 2005 ਵਿੱਚ 'ਚਾਂਦ ਬੁਝ ਗਿਆ' ਸੀ। ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਲੰਬੇ ਵਕਫੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜੇਸ਼ ਜੈਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਚਿਨਾਰ ਦਾਸਤਾਨ-ਏ-ਇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਕਰੇਗਾ।

ਡੈਂਜਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਜ਼ਲ ਸੈਫ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਉਹ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਕੋਂਟਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਫੈਕਟਰੀ' 'ਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤ ਨਾਲ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
2007 ਵਿੱਚ ਖਾਨ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਲਾਪਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਆਮਿਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਆਮਿਰ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਫੈਜ਼ਲ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁੰਬਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਆਖਿਰ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਆਮਿਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਫੈਜ਼ਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਸਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੈਸ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫੈਜ਼ਲ ਦੀ ਕਸਟਡੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤਾਹਿਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਰਾਣੀ ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ

**ਰਾਣੀ ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ।

## ਸਨਮਾਨ 
2015 ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸੇਨ

**ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸੇਨ** (ਜਨਮ 4 ਅਗਸਤ 2002) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਫੈਨਟਸੀ ਸ਼ੋਅ, ਬਾਲਵੀਰ ਵਿੱਚ ਮੇਹਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ 'ਖੂਬ ਲੜ੍ਹੀ ਮਰਦਾਨੀ-ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਣੀ' ਵਿੱਚ ਮਣੀਕਰਨਿਕਾ ਰਾਓ/ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਦਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਰਿਆਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਕਾਂਦੀਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਮਰਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਸੀ.ਬੀ.ਐਸ.ਈ. ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 89.4% ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। 2021 ਤੱਕ, ਉਹ ਠਾਕੁਰ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਕਾਮਰਸ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2009 ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ *ਯਹਾਂ ਮੈਂ ਘਰ ਘਰ ਖੇਲੀ* ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ *ਹਮਕੋ ਹੈ ਆਸ਼ਾ* ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਬਾਲ ਵੀਰ ਵਿੱਚ ਮੇਹਰ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕੁੱਕੜ ਫੈਮਿਲੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

ਉਸਨੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ *ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਵਾਲਾ ਲਵ* ਅਤੇ *ਦੇਵੋਂ ਕੇ ਦੇਵ. . ਮਹਾਦੇਵ*  ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੀਰੀਅਡ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ *ਲਿਹਾਫ: ਦ ਕੁਇਲਟ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਸੰਮਾਦਿਤੀ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2020 ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ' *ਅਪਨਾ ਟਾਈਮ ਭੀ ਆਏਗਾ*' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪਰ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਈ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ *ਚੂਰਾ ਲੀਆ* ਹੈ। 

ਉਹ 2019 ਦੀ ਲੜੀ 'ਖੂਬ ਲੜੀ ਮਰਦਾਨੀ - ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਣੀ' ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਰਦਾਰ ਮਣੀਕਰਨਿਕਾ ਰਾਓ ਉਰਫ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟੰਟ-ਅਧਾਰਤ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਫੀਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ 11 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ 
### ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 
### ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
## ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2002
ਸ਼ਕੀਲਾ ਲੁਕਮਨ

**ਸ਼ਕੀਲਾ ਲੁਕਮਨ** ( ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਜੂਨ 2013 ਤੋਂ ਮਈ 2018 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਐਨ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਹਿਮ ਆਫ਼ਤਾਬ

**ਮਹਿਮ ਆਫ਼ਤਾਬ** (5 ਨਵੰਬਰ 1994 – 23 ਅਕਤੂਬਰ 2020) ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਾਈਕਵਾਂਡੋ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਾਈਕਵਾਂਡੋ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਕਈ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਬ੍ਰੇਨ ਟਿਊਮਰ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਉਹ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਹੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਆਫ਼ਤਾਬ ਨੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ 'ਚ ਆਯੋਜਿਤ ਯੂਥ ਓਲੰਪਿਕ ' ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਫ਼ਤਾਬ ਨੇ ਜਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਅਲ-ਹਸਨ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਈਕਵਾਂਡੋ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।> 2008 ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤਾਬ ਨੇ ਇਜ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਟੀਲ ਸਿਮੁਨਿਕ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਿਸ਼ ਆਈਲੈਂਡ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 2010 ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤਾਬ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਯੂਥ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਯੂਥ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਆਫ਼ਤਾਬ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਤਾਈਕਵਾਂਡੋ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੀਟ ਬਣ ਗਈ। ਆਫ਼ਤਾਬ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਹੀ।

## ਮੌਤ 
ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰੇਨ ਟਿਊਮਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2020  ਨੂੰ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸ਼ੌਕਤ ਖਾਨਮ ਹਸਪਤਾਲ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਵੇਹੜੀ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਬੇਟਾ ਛੱਡ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਰਾਹੁਲ ਮਹਿਤਾ

**ਰਾਹੁਲ ਮਹਿਤਾ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹੋਣ ਦੇ ਅਨੁਭਵ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਮਹਿਤਾ ਆਪਣੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕੁਆਰੰਟੀਨ (2011) ਲਈ ਡੈਬਿਊ ਗੇਅ ਫਿਕਸ਼ਨ ਲਈ ਲਾਂਬਡਾ ਲਿਟਰੇਰੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਫਿਕਸ਼ਨ ਲਈ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਮਰੀਕਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* ਨੋ ਅਦਰ ਵਰਲਡ: ਏ ਨਾਵਲ, ਹਾਰਪਰ, 2017 
* ਕੁਆਰੰਟੀਨ: ਕਹਾਣੀਆਂ, ਹਾਰਪਰਪੇਰਿਨਿਅਲ, 2011 

## ਮਾਨਤਾ 
ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਇਓਵਾ ਰਿਵਿਊ, ਫਿਕਸ਼ਨ ਰਾਈਟਰਸ ਰਿਵਿਊ, ਲਾਂਬਡਾ ਲਿਟਰੇਰੀ ਰਿਵਿਊ, ਟਾਈਮ ਆਊਟ, ਅਤੇ ਬੁੱਕਲਿਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਇਨ ਲੇਂਗ ਨੇ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, " *ਕੁਆਰੰਟੀਨ* ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਦੇ ਮੋੜ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਫਲੈਸ਼ਪੁਆਇੰਟ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ, ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ।" ਲੇਂਗ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ, "ਮਹਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" ਵੀ. ਜੋ ਹਸੁ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਤਾ "ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ "ਹੋਰ" ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਆਊਟ 100, 2011
* ਗੇਅ ਡੈਬਿਊ ਫਿਕਸ਼ਨ, 2012 ਲਈ ਲਾਂਬਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਫਿਕਸ਼ਨ ਲਈ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਮਰੀਕਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਅਵਾਰਡ, 2012
* ਅਮਰੀਕਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਓਵਰ ਦ ਰੇਨਬੋ ਹਵਾਲਾ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* PBS ਇੰਟਰਵਿਊ
* NDTV ਇੰਟਰਵਿਊ
* ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਪੋਡਕਾਸਟ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਨਿਧੀ

**ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਨਿਧੀ** (ऐश्वेर्या निधि) ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਰਟ ਐਂਡ ਸਵੀਟ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟ ਐਂਡ ਸਵੀਟ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਹ ਵਿਆਸ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਗੰਧਾਰੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨਯ ਸਕੂਲ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 2001 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਆਕਲੈਂਡ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਰਹੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸਿਡਨੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੌਰਿਆ ਨਿਧੀ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ।

## ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ 
ਉਸਨੇ ਸਿਡਨੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੌਨ ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਲੇਵੀਆਥਨ ਦੇ 2010 ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਸਟਾਊਨ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ 2013 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਨਾਟਕ ਦ ਅਦਰ ਵੇਅ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਅਭਿਨਯ ਸਕੂਲ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਟਕ ਗੰਧਾਰੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਤੋਂ ਗੰਧਾਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਵਿੰਦ ਗੌੜ ਦੁਆਰਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਰਾਮੈਟਿਕ ਆਰਟ, ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਲਖਨਊ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜੈਪੁਰ, ਜੋਧਪੁਰ, ਮੁੰਬਈ  ਸਿਡਨੀ ਫਰਿੰਜ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਰਿੰਜ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੰਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ. ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਨ ਮੈਨ ਸ਼ੋਅ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵੀ *ਗੰਧਾਰੀ* ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਾਰਪ ਦੇ *ਮੈਂਡਰਾਗੋਰਾ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਟ ਐਂਡ ਸਵੀਟ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਸ ਮਿੰਟ ਦਾ ਨਾਟਕ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਮੰਗਰਾਗੋਰਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗਾਲਾ ਫਾਈਨਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਧੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ 'ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਬਣ ਗਈ। ਕੈਰੀ ਪੇਪਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ 'ਆਇਰਿਸ਼ ਸਟੂ' ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟ+ਸਵੀਟ, ਸਿਡਨੀ 2014 ਵਿੱਚ ਪੀਪਲਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਸ਼ੋਅਕੇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2006 ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਯੂ.ਐਸ. ਫ਼ਿਲਮ *ਬਿਓਂਡ ਲਾਈਫ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਆਂ ਲਈ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਿਧੀ ਨੇ ਓਪੇਰਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਲੈਕਮੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲਹਿਰ, ਜੈਸਚਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕਤਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦਸ਼ਰੂਪਕ

***ਦਸ਼ਰੂੂੂਪਕ*** ਗ੍ਰੰਥ ਆਚਾਰੀਆ ਧਨੰਜਯ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਮੰੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਦਸ਼ਰੂਪਕਮ (ਦਸ਼ਰੂਪਕਮ) ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸੰਰਚਨਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ (ਲਕਸ਼ਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰਣ ਗ੍ਰੰਥ) ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਜੋ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜਯਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰੂਪਕਮ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਕਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਅੱਜ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।   ਲੇਖਕ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਲੇਖਕ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਆਖਿਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕ ਵਰਤ ਸਕਣ।  ਰੂਪਕਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਭਰਤ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਇੱਕੋ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ - ਦਸ਼ਰੂਪਕਮ - ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਲੇਖਕ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਸਤੂ (ਪਲਾਟ), ਨੇਤਾ (ਨਾਇਕ), ਅਤੇ ਰਸ (ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂ) - ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।

ਦਸ਼ਰੂਪਕਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਅਧਿਆਏ ਹਨ,[2] ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ 6000 ਦੇ ਉਲਟ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 300 ਕਰਿਕਾ (ਛੰਦ) ਹਨ।  ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।  ਲੇਖਕ ਨਰੁੱਤਮ, ਨਰੁਤਮ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਰੂਪਕਮ (ਨਾਟਕ) ਦੇ ਅੰਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ;

ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਇ ਰੂਪਕਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ   ਫਿਰ ਪਲਾਟ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨੇਤਾ (ਨਾਇਕ) ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।  (ਨੇਤਾ) ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਦਸ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  ਚੌਥਾ ਅਧਿਆਇ ਰਸ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੇਖਕ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਰਸ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ - ਉਹ ਕੇਵਲ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ

ਦਸ਼ਰੂਪਕਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ।  ਰਚਨਾ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਿੱਪਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਵਲੋਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਖਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਧਨਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।[3][ਪੰਨਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]।  ਧਨਿਕਾ ਨੇ ਹਰੇਕ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਣ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਉਦਾਹਰਨ ਛੰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।   ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਜੋੜੋ।

ਦਸ਼ਰੂਪਕਮ ਸੰਪਾਦਿਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸ ਰੁਪਕ

ਨਾਟਕ

ਪ੍ਰਕਾਰਣਮ੍

ਅੰਕਾ 

eehamruga:

ਦੀਮਾ:

samavakara:

ਭਾਣਾ:

ਪ੍ਰਹਸਨਮ

ਵੀਥੀ

ਵਿਯੋਗ:
ਆਚਾਰੀਆ ਧਨੰਜਯ

**ਆਚਾਰੀਆ ਧਨੰਜਯ** ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਧਨੰਜਯ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮੁੰਜਰਾਜ (974-995 ਈ.ਸਦੀ) ਦਾ ਦਰਬਾਰੀ ਸੀ।ਚਾਹੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ "ਦਸ਼ਰੂਪਕ" ਦੀ ਰਚਨਾ ਭਰਤ ਦੇ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਈ ਹੈ,ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਚੋਥੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ "ਰਸ" ਦੀ ਵੀ ਸਰਬਾਂਗ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। 

"ਦਸ਼ਰੂਪਕ" 'ਤੇ ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਭਰਾ ਧਨਿਕ ਦੀ 'ਅਵਲੋਕ' ਨਾਮ ਦੀ ਟੀਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜਿਸ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਅਪੂਰਣ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਨਾਮ ਦਸ਼ਰੂਪਕ ਇਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੂਪਕ (ਨਾਟਕ) ਦੇ ਦਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਇਹ ਦਸ ਰੂਪਕ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ :- ਨਾਟਕ, ਪ੍ਰਕਰਣ, ਅੰਕ, ਵਯਾਯੋਗ, ਭਾਣ, ਸਮਵਕਾਰ, ਵੀਥੀ, ਪ੍ਰਹਸਨ, ਡਿਮ, ਈਹਾਮਿਰਗ ।

ਆਚਾਰੀਆ ਧਨੰਜਯ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਚਨਾ  'ਦਸ਼ਰੂਪਕ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧਨੰਜਯ ਦੀ 'ਆਵਲੋਕ' ਟੀਕਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਤਿੰਨ ਸੌਂ  ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ (ਗਤੀਧੀਆ) ਹਨ ।ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੂਜੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਚੋਂ ਧਨਿਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ-  

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 1-: ਮੰਗਲਾਚਰਨ, ਰੂਪਕ (ਨਾਟਕ) ਦਾ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭੇਦ, ਨਿੱਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਨਾਟਕ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ, ਨਾਟਕ ਦੇ ਤੱਤ, ਸੰਵਾਦ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 2-: ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਇਕ, ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭੇਦਾਂ, ਨਾਇਕ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪਾਤਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਅਲੰਕਾਰਾਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਆਦਿ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 3-: ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਦੇ ਭੇਦ , ਅੰਕ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 4-: ਰਸ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ, ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਅਤੇ ਨੌਂ ਰਸਾਂ ਦਾ ਤਰਜ਼ਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਆਚਾਰੀਆ ਧਨੰਜਯ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭਰਤ  ਦੇ 'ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ' 'ਚੋਂ 'ਰੂਪਕ' ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰੂਪਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
## ਹਵਾਲੇ
ਆਚਾਰੀਆ ਸਾਗਰਨੰਦੀ

**ਆਚਾਰੀਆ ਸਾਗਰਨੰਦੀ** ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਨਾਟਕਲਕ੍ਸ਼ਣਰਤਨਕੋਸ਼' ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਭਰਤਰਚਿਤ 'ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ' ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਆਚਾਰੀਆ ਸਾਗਰਨੰਦੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ 'ਸਾਗਰ'ਸੀ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਜਾਂ ਨੰਦ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਰਣ 'ਸਾਗਰਨੰਦੀ' ਬਣ ਗਏ। ਆਚਾਰੀਆ ਸਾਗਰਨੰਦੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਠੋਸ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵ੍ਰਤੀ ਆਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਉੱਧਰਣਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਅਪਰ ਸੀਮਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ'ਚ ਉੱਲਿਖਿਤ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਚੋਂ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ (880-900 ਈ੦ ਸਦੀ) ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਸਨ।'ਨਾਟਕਲਕ੍ਸ਼ਣਰਤਨਕੋਸ਼'ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਆਚਾਰੀਆ ਸੁਭੂਤੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਾਗਰਨੰਦੀ ਦਾ ਸਮਾਂ (1060-1150 ਈo ਸਦੀ) ਦਾ ਮੱਧ ਭਾਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਆਚਾਰੀਆ ਸਾਗਰਨੰਦੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ'ਨਾਟਕਲਕ੍ਸ਼ਣਰਤਨਕੋਸ਼' ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ 1922 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਖਰੜਾ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗੀ ਸਿਲਵਾਨ ਲੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭਿਆਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ 'ਜਨਰਲ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਸਟਰ ਐਮ•ਡਿਲਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 1937 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਨਾਟ੍ਯ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਕੁੰਭਕਰਨ,ਸ਼ੁੰਭਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਗਰਨੰਦੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਸਲੋਕ ਲਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਸਾਗਰਨੰਦੀ ਦੀ ਨਾਟ੍ਯਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਰਚਨਾ ਨਾਟਕਲਕ੍ਸ਼ਣਰਤਨਕੋਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਟਯ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਰਿਤ ਵਿਵੇਚਨ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਵਿਸ਼ੈ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤ ਹਨ:- ਰੂਪਕ,ਅਵਸਥਾਪੰਚਕ, ਭਾਸ਼ਾਪ੍ਰਕਾਰ ,ਅਰਥਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ,ਅੰਕ, ਸੰਧੀਆਂ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪਤਾਕਾਸਥਾਨ ,ਵ੍ਰਿੱਤੀਆ ਦੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣ , ਅਲੰਕਾਰ ,ਰਸ ,ਭਾਵ , ਨਾਇਕ- ਨਾਇਕਾ ਦੇ ਭੇਦ,ਗੁਣ, ਰੂਪਕਾਂ-ਉਪਰੂਪਕਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਅਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਆਦਿ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਸਾਗਰਨੰਦੀ ਦਾ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
=

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਇਵਾਂਕਾ ਦਾਸ

**ਇਵਾਂਕਾ ਦਾਸ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ਰ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਡਰੈਗ ਕਵੀਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਅਸਲੀਅਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ *ਡਾਂਸ ਦੀਵਾਨੇ* ਅਤੇ ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਦੀ ਲੜੀ *ਬੰਬੇ ਬੇਗਮਜ਼*  ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਦਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਡਲ ਬਣਨ ਲਈ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਦਾਸ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਿੱਟੀ ਸੂ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਿਟੀ ਸੂ ਡਰੈਗ ਨਾਈਟਸ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੇ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਕਵਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ੀਚਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ ਜਿਨਸੀ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ।

2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ *ਯੇ ਹੈ #ਮੰਡੀ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੇਸ਼ਵਾ ਮਾਲਕ ਕਰੀਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2020 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨੈੱਟਫ਼ਲਿਕਸ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਬੰਬੇ ਬੇਗਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਊਟੀ, ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸ ਵੂਮਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

2020 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਿਖਿਤਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਐਮਟੀਵੀ ਬੀਟਸ ਲਵ ਡੁਏਟ ਐਲਬਮ ਗੀਤ "ਖੁਦ ਕੋ ਹੀ ਪਾਕੇ" ਵਿੱਚ ਫ਼ੀਚਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 
* *ਡਾਂਸ ਦੀਵਾਨੇ*
* *ਯੇ ਹੈ #ਮੰਡੀ*
* *ਬੰਬੇ ਬੇਗਮਜ਼*

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਡਾਂਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਰਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ

= ਰਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ =

.      ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ - ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ **ਨੌਂ** ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ

**ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਹਾਸ, ਬੀਭਤਸ, ਰੌਦਰ, ਬੀਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਕਰੁਣਾ, ਭਿਆਨਕ, ਅਦਭੁੱਤ ਰਸ** 
   

 ਪਰ ਹੁਣ '**ਭਗਤੀ**' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੰਥਕਾਰ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੌਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ? ਕਿਉਂ ਨਾ **ਭਾਗਵਤ** ਆਦਿ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਜਿਸ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਅਨੁਭੂਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਰਸ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ? ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਸਾਖਿਆਤ ਭਗਵਾਨ ਉਸ ਭਗਤੀ ਰਸ ਦੇ ਆਲੰਬਨ ਹਨ, ਭਾਗਵਤ ਆਦਿ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਉੱਦੀਪਨ ਹਨ, ਗਦ-ਗਦ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਹੰਝੂ ਵਹਾਉਣਾ ਆਦਿ ਅਨੁਭਾਵ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਖੇ ਪਰਮ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਪ੍ਰੇਮ ਉਸਦਾ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਹੈ।

      ਭਗਤੀ ਰਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਹੀ ਅਲਗ- ਅਲਗ ਹਨ। ਭਗਤੀ ਰਸ ਦਾ ਸਥਾਈ ਭਾਵ **ਈਸ਼ਵਰ-ਅਨੁਰਾਗ** ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ ਦਾ **ਵਿਰਾਗ**। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱੱਧ ਹਨ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਸ 'ਚ ਮੇਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

        ਭਗਤੀ ਰਸ ਨੂੰ ਦਸਵਾਂ ਰਸ ਮੰਨਣ ਬਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥਕਾਰ ਨੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਦ ਹੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰੰਥਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਆਦਿ ਪੂਜਨੀਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਅਨੁਰਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਰਸ ਅਤੇ ਭਾਵ ਦਾ ਅਨੁਚਿਤ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਉਹ '**ਰਸਾਭਾਸ**' ਅਤੇ '**ਭਾਵਾਭਾਸ**' ਕਹਾਉਣਗੇ।

    ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪ ਸ਼ੰਕਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਵੀ '**ਭਾਵ**' ਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਦੋਹਾਂ 'ਚ ਫਰਕ ਕੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਭਾਵ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ਪ੍ਰੇਮ। ਓਹ ਭਾਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ। ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ।

     ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਦਾ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਕਿਉਂ ਨਾ '**ਭਗਤੀ**' ਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਬਾਰੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਲੀਲ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਦਾ ਸਥਾਈ ਭਾਵ 'ਰਤੀ' (ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੇਮ) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਭਗਤੀ (ਭਗਵਾਨ ਬਾਰੇ ਰਤੀ) ਵੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਈ-ਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

     ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਰਸ ਅਤੇ ਭਾਵ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਭਰਤ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਥਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। 

     ਜੇ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਜਿਹੇ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਆਚਾਰਯਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਨ-ਭਾਉਂਦੀ ਲੰਮੀ ਕਤਾਰ ਖੜੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਤੀ (ਲਗਾਓ) ਨੂੰ ਵੀ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਜੁਗੁਪਸਾ (ਨਫਰਤ) ਅਤੇ ਸ਼ੌਕ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ-ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਧਾਂਧਲੀ ਮਚ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮਰਯਾਦਾ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇਗੀ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਰਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਰਯਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਘਾਟਾ-ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਉੱਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਗਤੀ ਰਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਉੱਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।

     ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਰਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਰਯਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਘਾਟਾ-ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਉੱਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਗਤੀ ਰਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਉੱਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਘਈ

**ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਘਈ** (ਜਨਮ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 1975) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਘਈ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਕੈਸਲ ਅਪਨ ਟਾਇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੋਸਫੋਰਥ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਗੋਸਫੋਰਥ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਘਈ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰੀਅਰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੈਨ ਮੇਲਾ, ਰਿਫਕੋ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ *ਡਾਕਟਰਜ਼*, *ਸਪੂਕਸ* ਅਤੇ *ਦ ਬਿੱਲ* ਵਰਗੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵੱਲ ਵਧੀ ਸੀ।

2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਾਈਕਲ ਬੀਹਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਐਡਵੈਂਚਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਐਡਵੈਂਚਰ ਇੰਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰਿੰਦਰ ਚੱਢਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਰੀਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਘਈ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਈਡ ਐਂਡ ਪ੍ਰੈਜੂਡਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘਈ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਈ ਹੀਰੋ ਅਤੇ ਸਿੰਕ੍ਰੋਨੀਸਿਟੀ, ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। 2006 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਰਿਤਾ ਧਾਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਉਨੋ ਦੇ ਯੂਨ ਮੈਡੀਕੋ ਇਨ ਫੈਮਿਲੀਆ,ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਈ ਨੇ ਸੱਦਾਮ ਦੇ ਐਚਬੀਓ/ਬੀਬੀਸੀ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਹਾਊਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਧੀ ਰਾਣਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮਿੰਨੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਸਤੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਫਾਈਵ ਡੇਜ਼ II (ਬਾਫਟਾ ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਅਤੇ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਨਾਮਜ਼ਦ ਫਾਈਵ ਡੇਜ਼) ਨਾਮਕ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਨੁਸਰਤ ਪ੍ਰੈਸਟਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਏਟ ਦ ਹਰਟ ਆਫ ਸੀਰੀਅਲ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਨ ਜੋਨਸ, ਐਨੀ ਰੀਡ, ਡੇਵਿਡ ਮੋਰੀਸੀ, ਬਰਨਾਰਡ ਹਿੱਲ, ਅਤੇ ਸਟੀਵ ਈਵਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਕਲੀਨਸਕਿਨ ਵਿੱਚ ਰੇਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਨ ਬੀਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਰੈਂਪਲਿੰਗ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 2012 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 17 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ 1 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਈ।

2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਤਾਲੀਆ, ਜਨਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਿਸਟਰੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਦ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਬੱਤੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ।

ਉਹ ਅਪੋਕਲਿਪਟਿਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਡੋਮਿਨੀਅਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਸਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਘਈ ਏਬੀਸੀ ਦੇ ਦ ਕੈਚ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਸਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਬੈਕ: ਰਿਵੋਲਿਊਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਮੀਰ ਹਿੰਦੂ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਲੜੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੋ ਵਿੱਚ ਖਲਨਾਇਕ ਸਫ਼ੀਆ ਸੋਹੇਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੈਟਵੂਮੈਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਵਰਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਮਰਹੂਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਨਾਟਕਕਾਰ ਪਰਵ ਬੈਂਸਿਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਡੋਮਿਨੀਅਨ ਦੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟਾਈ ਕੀਓਗ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰੁਬੀਨਾ ਫਰਾਂਸਿਸ

**ਰੁਬੀਨਾ ਫਰਾਂਸਿਸ** (ਜਨਮ 1999) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੈਰਾ ਪਿਸਟਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਪੋਰਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਐਸ.ਐਚ.1 (ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪੈਰਾ ਸਪੋਰਟ ਰੈਂਕਿੰਗ) ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2018 ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ ਪੀ-2 - ਔਰਤਾਂ ਦੀ 10ਮੀ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ (ਐਸ.ਐਚ.1 ਈਵੈਂਟਸ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ।

## 2020 ਸਮਰ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕਸ 
ਉਸਨੇ ਟੋਕੀਓ, ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ 2020 ਸਮਰ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਕੋਸ਼ੀ

**ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਸੂਜ਼ਨ ਕੋਸ਼ੀ**, (ਜਨਮ ਮਈ 10, 1994)  ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ। ਕੋਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਸਟੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਵੀ ਤੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦਾਸ ਨੇ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕੋਚੀ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇਖ ਕੇ ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਦਾਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਨ, ਥ੍ਰੀ-ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਪਰ ਤਿੰਨ-ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਸ਼ੀਲਾ ਕਾਨੂੰਗੋ

**ਸ਼ੀਲਾ ਕਾਨੂੰਗੋ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਪੇਅਰਸ ਵਿੱਚ 2002 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ