open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸਮੁੰਦਰੀ ਝੱਖੜ

ਕੋਲ਼ ਇੱਕ ਧਰੁਵੀ ਵਾਵਰੋਲ਼ਾ]]

ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਸਮੁੰਦਰੀ ਝੱਖੜ** (**ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਵਰੋਲ਼ਾ** ਜਾਂ **ਚੱਕਰਵਾਰ ਹਵਾ** ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਝੱਖੜ**) ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਦ ਅਤੇ ਗੋਲ਼ ਚਾਲ ਵਾਲ਼ਾ ਇਲਾਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੇੜ ਵਾਲ਼ੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਰਧਗੋਲ਼ੇ 'ਚ ਘੜੀ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਤੋਂ ਉਲਟ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧਗੋਲ਼ੇ 'ਚ ਘੜੀ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਨਾਲ਼ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਗਦੀਆਂ ਚੂੜੀਦਾਰ (ਕੁੰਡਲਦਾਰ) ਹਵਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਾਵਰੋਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ-ਮੰਡਲੀ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦਾ ਘੇਰਾ 400 ਤੋਂ 1000 ਮੀਲ ਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਚੱਕਰਵਾਤ ਸਿਰਫ਼ 30 ਤੋਂ 1600 ਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

## ਕਾਰਨ
ਚੱਕਰਵਾਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜੋ ਸਾਧਾਰਨ ਧੂੜ ਭਰੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਵਾ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਨੁੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਬਾਹੀ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਨੇਰੀ 300 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚੱਕਰਵਾਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚੱਕਰਵਾਤ ਨੂੰ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਭੌਤਿਕ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ: ਮੱਧ-ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ੀ ਵਾਵਰੋਲ਼ਾ – ਡਾ. ਮਾਈਕਲ ਪਿਡਵਿਰਨੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਓਕਾਨਾਗਨ
* Glossary Definition: Cyclogenesis  – ਕੌਮੀ ਬਰਫ਼ ਡਾਟਾ ਕੇਂਦਰ
* Glossary Definition: Cyclolysis  – ਕੌਮੀ ਬਰਫ਼ ਡਾਟਾ ਕੇਂਦਰ
* ਮੌਸਮੀ ਤੱਥ: ਧਰੁਵੀ ਨਿਵਾਣ – ਵੈਦਰ ਆਨਲਾਈਨ ਯੂਕੇ
* NOAA FAQ
* 'ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਮਝਾਏ' ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਵਰੋਲ਼ੇ 
* ਵਾਵਰੋਲ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓਆਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ 
* ਈਐੱਮ-ਡੈਟ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਆਫ਼ਤ ਡਾਟਾਬੇਸ Centre for Research on the Epidemiology of Disasters ਵੱਲੋਂ
* ਰੀਟਾ ਵਾਵਰੋਲ਼ਾ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਵਰੋਲ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘੁੰਮਣਘੇਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਗਰ
ਉੱਤਰੀ ਅਰਧਗੋਲ਼ਾ

**ਉੱਤਰੀ ਅੱਧਾ-ਗੋਲ਼ਾ** ਜਾਂ **ਉੱਤਰੀ ਅਰਧਗੋਲ਼ਾ** () ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਉਹ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਦੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਰਧਗੋਲ਼ੇ
ਅਜਿੱਤ ਗਿੱਲ

**ਅਜਿੱਤ ਗਿੱਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2500 ਹੈ ।ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151204 ਹੈ। ਇਹ ਕੋਟਕਪੂਰਾ-ਜੈਤੋ-ਬਰਨਾਲਾ-ਬਠਿੰਡਾ ਸੜਕ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੈਤੋ-ਮੁਕਤਸਰ ਰੋਡ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਜੈਤੋ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।

## ਇਤਹਾਸ 
ਪਿੰਡ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇਕ ਡਾਕੂ ਅਜੀਤ ਗਿੱਲ ਦਾ ਕਬਜਾ ਸੀ। ਡਾਕੂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਉਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ੳਸ ਸਮੇਂ ਡਾਕੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਧੂ ਬਰਾੜ ਗੋਤਰੀ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਆਇਆ ਸੀ ।ਜਿਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ
## ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਦਸਤਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰੁਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾਈ ਸੀ। ਏਥੇ ਇਕ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਮਾਰਤ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਇਮਾਰਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੱਤਾ

**ਮੱਤਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਮੱਤਾ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਜੈਤੋਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1860 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 5700 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151204 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਜੈਤੋਂ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸੜਕ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਜੀਤ ਗਿੱਲ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। 

ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਥੇ ਦਾ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਪਿੰਡ ਮੱਤਾ ਵਿਖੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਲੰਗਰ ਛਕ ਕੇ ਜਥਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਜੈਤੋ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਖੁਦ ਲੰਗਰ ਦੇ ਟੋਕਰੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕੲੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸੰਤ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਕਥਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ,ਖੇਡਾਂ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਰਾਜਬੀਰ ਮੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬੀ ਨਕਸ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ' (ਰਜਿ.)ਵੱਲੋਂ 'ਪੰਜਾਬੀ ਨਕਸ਼ ਯੁਵਾ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ੨੦੨੩' ਮਿਲਿਆ ਹੈ ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਦਲ

**ਬਾਦਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਰਤੀ

**ਆਰਤੀ** ਹਿੰਦੂ ਪੂਜਾ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਲੌ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੁੱਝ ਖਾਸ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ/ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੌ ਘੀ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਣ ਕਪੂਰ ਦੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ, ਧੂਫ ਬਗੈਰ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ (ਭਜਨ) ਅਤੇ ਨਾਚ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਤ, ਸੰਝ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਵਾਰਜੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਦੀਪ ਆਰਾਧਨਈ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
:ਆਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ‘ਆਰਾਤ੍ਰਿਕ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਰੂਪ ਹੈ, ਭਾਵ ਉਹ ਜੋਤਿ ਜੋ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਜਗਾਈ ਜਾਏ ਜਾਂ ‘ਆਰੁਤ’ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਦੁਖ-ਪੂਰਣ ਜਾਂ ਆਜਿਜ਼ੀ ਦੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਟ-ਦੇਵ ਤੋਂ ਮੰਗਲ-ਕਾਮਨਾ ਕਰਨੀ… ਮੱਧ-ਯੁਗ ਦੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਨਿਰਗੁਣ ਉਪਾਸ਼ਕ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਿਖਾਵੇ ਦੇ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਸਮਝ ਕੇ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ-ਸੁਭਾਵਿਕ ਆਰਤੀ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੇ ਧਨਾਸਰੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵਿਰਾਟ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸਹਿਜ ਆਰਤੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਹਰ ਵਸਤੂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੁਟੀ ਹੋਈ ਹੈ- 

;ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦੁ ਦੀਪਕ ਬਨੇ, 
;ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ 

(ਅੰਬਰ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ-ਚੰਨ ਦੀਵੇ ਹਨ। ਤਾਰੇ ਆਪਣੇ ਚੱਕਰਾਂ ਸਣੇ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਅੰਦਲੋਨ
ਨਰੰਜਣ ਮਸ਼ਾਲਚੀ

***ਨਰੰਜਣ ਮਸ਼ਾਲਚੀ*** (1997) ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੱਡ-ਬੀਤੀ ਆਧਾਰਿਤ ਗਲਪ ਕਥਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖਬੰਦ ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਜਣਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਿਹਾ। ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਦੇ *ਡੇਵਿਡ ਕੌਪਰਫੀਲਡ* ਵਾਂਗ ਉਸਦੇ ਮੁਢਲੇ ਜੀਵਨ, ਉਸਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ
ਇਹ ਖੰਨਾ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਨਰੰਜਨ, ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਰਮੀਤ, ਦੋਨੋਂ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਬੜੀ ਮਨਹੂਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜਾਰਦੇ ਹਨ।

ਉਤਮ ਪੁਰਖ ਬਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਥਾਨਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਿੰਘ (ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ) ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਨਰੰਜਣ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਖੁਦ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਿਛਲ-ਝਾਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੇਰਵੇ ਉਧੜਦੇ ਹਨ। "ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲਗਪਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਝਾਕੀਆਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਵੇਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ"।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਮੱਲ੍ਹੇ ਝਾੜੀਆਂ

**ਮੱਲ੍ਹੇ ਝਾੜੀਆਂ** ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਆਤਮਕਥਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਡੀਸ਼ਨ 1988 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੋਧਿਆ ਐਡੀਸ਼ਨ 1996 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਤੀਜੇ ਵਰਜਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਝੰਤਰਵਾਂ ਸਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਉਦੇਕਰਨ

**ਉਦੇਕਰਨ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ

ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰਚਣਹਾਰ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜਰਮਨ ਚਿੰਤਕ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਬੜਾ ਵਿਰੋਧਪੂਰਨ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਧਰਮ "ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਫੀਮ ਦੇ ਸਮਾਨ" ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠੀ ਢਾਰਸ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਤਰਸਯੋਗ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੇ ਰੋਸ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
## ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਮਾਰਕਸ
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੇ ਹਨ। *ਹੀਗਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ* ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਨ ਹੈ

 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਨ੍ਯੂ ਯਾਰ੍ਕ ਸਟੇਡੀਅਮ**, ਇਸ ਨੂੰ ਰੌਦਰਹੈਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਰੌਦਰਹੈਮ ਯੁਨਾਈਟਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 12,021 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਰੌਦਰਹੈਮ ਯੁਨਾਈਟਡ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈਬਸਾਈਟ '

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਰੌਦਰਹੈਮ ਯੁਨਾਈਟਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਰੌਦਰਹੈਮ ਯੁਨਾਈਟਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਰੌਦਰਹੈਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਨ੍ਯੂ ਯਾਰ੍ਕ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਰੌਦਰਹੈਮ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਚੈਮਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈਬਸਾਈਟ '
* ਪਿਛਲੇ ਖਿਡਾਰੀ
* ਨ੍ਯੂ ਯਾਰ੍ਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਫੋਟੋਜ਼  
* ਨ੍ਯੂ ਯਾਰ੍ਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਫੋਟੋਜ਼ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਜਿਊਣਵਾਲਾ

**ਜਿਊਣਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਓਣਮ

**ਓਣਮ** (ਮਲਿਆਲਮ: ഓണം) ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅਗਸਤ-ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਰਾਜ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 4 ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਛੁਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਲਿਆਲੀ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਰਾਜਾ ਮਹਾਂਬਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਲਈ ਪਤਾਲ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੰਗੋਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਰਦ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੌੜ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਓਣਮ ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਲਿਆਲੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਢੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੂ ਅਤੇ ਤਿਰੂਵਤੀਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਣਮ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲਮ ਕਾਲੀ (ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ), ਪੁਲੀਕਾਲੀ (ਟਾਈਗਰ ਡਾਂਸ), ਪੂੱਕਕਲਮ (ਫੁੱਲ ਰੰਗੋਲੀ), ਓਨਾਥੱਪਨ (ਪੂਜਾ), ਓਣਮ ਕਾਲੀ, ਤਗ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯੁੱਧ, ਥੰਬੀ ਥੁੱਲਲ (ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨ੍ਰਿਤ), ਕੁਮੈਟਟਿਕਲੀ (ਮਾਸਕ ਡਾਂਸ), ਓਨਾਥੱਲੂ (ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ), ਓਨਾਵਿਲੂ (ਸੰਗੀਤ), ਕਾਝਚੱਕੁਲਾ (ਪਲੈਨਟੀਨ ਭੇਟਾਂ), ਓਨਾਪੋਟਨ (ਪੋਸ਼ਾਕ), ਅਠਾਚਮਯਾਮ (ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਡਾਂਸ), ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਲਿਆਲੀਆਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਓਣਮ ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ 'ਉਥਰਾਡੋਮ' (ਓਣਮ ਦੀ ਸ਼ਾਮ) ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਾਲੇਲੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਕੇਰਲ ਦੇ ਗੈਰ-ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਮੰਨਦਿਆਂ ਓਣਮ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਬੋਖ਼ੋਤਨੀਤਸਾ

**ਬੋਖ਼ੋਤਨੀਤਸਾ** (Bochotnica, IPA [bɔxɔtˈnit͡sa]) ਪੋਲੇਨਡ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਿਥਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਇਵੁੱਡ ਪਾਰਕ

**ਇਵੁੱਡ ਪਾਰਕ**, ਇਸ ਨੂੰ ਬਲੈਕਬਰਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੈਕਬਰਨ ਰੋਵਾਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 31,367 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਸਟੇਡੀਅਮ ਗਾਈਡ ਲੇਖ
* ਇਵੁੱਡ ਪਾਰਕ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਵਾਬੀ-ਸਾਬੀ

**ਵਾਬੀ-ਸਾਬੀ** ਜਾਪਾਨੀ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਜੋ ਬਦਲਾਉ ਅਤੇ ਅਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੂਬਸੂਰਤੀ "ਅਪੂਰਨ, ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਧੂਰੀ" ਹੈ।

ਵਾਬੀ ਸਾਬੀ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਇਕੱਠੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਬੀ ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਥ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕਲਤਾ ਸੰਗ ਵਿਚਰਨ ਤੋਂ ਸੀ। ਅਤੇ ਸਾਬੀ ਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਸੁੰਨ, ਸੁੰਗੜਿਆ ਅਤੇ ਮੁਰਝਾਇਆ। 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਇਹ ਅਰਥ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਰਥ-ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਬਣਨ ਲੱਗੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਡਰਬੀ ਕਾਊਂਟੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਡਰਬੀ ਕਾਨਟੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਡਰਬੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਈਡ ਪਾਰਕ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਡਰਬੀ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਚੈਮਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਡਰਬੀ ਕਾਨਟੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ – ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈਬਸਾਈਟ
* ਡਰਬੀ ਕਾਨਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ 
* ਡਰਬੀ ਕਾਨਟੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ  – ਬੀਬੀਸੀ 'ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਰੁਪਾਣਾ

**ਰੁਪਾਣਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 7 ਕਿ.ਮੀ. ਦੱਖਣ ਵਲ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਦ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਲੈਕਬਰਨ ਰੋਵਾਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਬਲੈਕਬਰਨ ਰੋਵਾਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਬਲੈਕਬਰਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਵੁੱਡ ਪਾਰਕ, ਬਲੈਕਬਰਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਚੈਮਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਬਲੈਕਬਰਨ ਰੋਵਾਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈਬਸਾਈਟ
*ਬਲੈਕਬਰਨ ਰੋਵਾਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਸਕਾਈ ਸਪੋਰਟਸ ਉੱਤੇ
*ਬਲੈਕਬਰਨ ਰੋਵਾਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੀਬੀਸੀ ਉੱਤੇ
*ਬਲੈਕਬਰਨ ਰੋਵਾਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ  premierleague.com ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਹਿੱਕ

**ਹਿੱਕ**, **ਛਾਤੀ** ਜਾਂ **ਸੀਨਾ** (, ) ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਅੰਗ-ਬਣਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ **ਬੁੱਕਲ** ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਕ ਸਰੀਰ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧੌਣ ਅਤੇ ਢਿੱਡ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਦਿਲ, ਫੇਫੜੇ, ਪੇਟ ਆਦਿ ਕਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਹੈ।

## ਢਾਂਚਾ 
ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੋਮਿਨਿਡਜ਼ ਵਿਚ, **ਹਿੱਕ,** ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂਆਂ ਸਮੇਤ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਬ ਪਿੰਜਰੇ, ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਪੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੱਕ
ਰੋੜੀ ਕਪੂਰਾ

**ਰੋੜੀ ਕਪੂਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਕੋਟ ਕਪੂਰਾ ਦੇ ਕਪੂਰਾ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਹੈ।  ਇਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਰਾਮੇਆਣਾ ਕਰੀਰਵਾਲੀ ਚੈਨਾਂ ਡੇਲਿਆਂਵਾਲੀ ਮਤਾ ਕਾਸਮਭਟੀ ਅਤੇ ਖਚੜਾਂ ਨਾਲ ਪੈਲੀਆਂ ਦੀ ਹਦਬੰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈਰੋੜੀ ਕਪੂਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਮੋਢੀ ਕਪੂਰੇ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਔਲਾਦ(ਵੰਸ਼) ਵਿਚੋਂ ਹੈ। ਕਪੂਰੇ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਿਤੰਨ ਸਪੁੱਤਰ ਸੁੱਖਾ,ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਾਖੂ ਸਨ। ਮਾਖੂ ਨੰੂ ਆਪਣੇ ਿਹਸੇ ਵਿਚੋਂ ਮੱਤਾ,ਖੱਚੜਾ ਤੇ ਰੋੜੀ ਕਪੂਰੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਿਮਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਮੱਤਾ ਪਿੰਡ ਵਸਾ ਇਆ।ਮਾਖੂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਫਰਿਆਦ ਅਤੇ ਭਾਗ ਿਸੰਘ ਦੋ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਫਰਿਆਦ ਨੇ ਪਿੰਡ ਰੋੜੀਕਪੂਰਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਿੱਚ  ਕੁਝ ਝਗੜਾ ਰਿਹਣ ਲੱਗਾ। ਤਾਂ ਿਸਆਣੇ ਪੁਰਸ਼ਾ ਨੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਰੋੜੀਕਪੂਰਾ ਵਾਲਾ  ਇਲਾਕਾ ਫਰਿਆਦ ਤੇ ਭਾਗ ਨੰੂ ਵੰਡ ਕੇ ਦੇ ਿਦੱਤਾ।ਉਸ ਸਮੇ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਫਕੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਢਾਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਦਾ ਸੀ।ਫਰਿਆਦ ਨੇ ਇਥੇ ਆਕੇ ਮੋੜੀ ਗੱਡੀ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ  ਜੰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ  ਸ਼ਸੋਭਿਤ ਹੈ।ਮੁਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ  ਲਗਭੱਗ ਸਾਰੇ ਗੋਤ ਿਜਵੇਂ ਮਾਨ ਿਢੱਲੋਂ ਜਵੰਦੇ ਵੜਿਗ ਦੰਦੀਵਾਲ ਅਟਵਾਲ ਬਰਾੜ ਗਿੱਲ ਆਿਦ ਹੋਰ ਵੀ ਗੋਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਏ।ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਾਤ ਪਾਤ ਤੋਂ ੳੱੁਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਹੈ।ਿਪੰਡ ਵਿੱਚ  ਦੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਿਹਬ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ  ਬਾਬਾ ਗੋਕਲ ਦਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੰਧ ਡੇਰਾ ਏ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਜੋ ਬੜੇ ਪਹੰਚੇ ਹੋਏ ਫਕੀਰ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਵਸਨੀਕ ਸਨ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗੱਭਗ 6000 ਹੈ ਅਤੇ ਰਕਬਾ ਤਕਰੀਬਨ 5000 ਏਕੜ ਹੈ।ਪ੍ਰਸਿਧ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀਰ ਿਸੰਘ ਖੰਡਾ ਿਸੰਘ ਕਰਤਾਰ ਿਸੰਘ ਧਰਮ ਿਸੰਘ ਉਜਾਗਰ ਿਸੰਘ ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਮਾਈ ਭਾਨੋ ਦਾ ਨਾਮ ਅਉਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ  ਚਾਰ ਨੌਜੁਆਨ ਕਲੱਬ-ਗੁਰੂ ਨਾਨਾਕ ਸੋਸ਼ਲ ਵੈੱਲਫੇਅਰ ਕਲੱਬ ਅਮਨ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਬਾਬਾ ਗੋਕਲ ਦਾਸ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਜੈ ਜਵਾਲਾ ਕਲੱਬ ਹਨ
ਿੲਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪਿੰਡ ਤੋ ਬਾਹਰ ਵੀ ਖੁੱਲੀ ਜਾਿੲਦਾਦ ਬਣਾਈ ਹੈ।ਿੲਹ ਵੱਸਣ ਤੋ ਲੇਕੈ 13ਵੀ ਪੀੜੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ  3 ਪੰਚ ਇਤਾ ਹਨ।ਿੲੱਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ   ਇਕ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਇ ਇ ਪਿੰਡ ਜੈਤੋ ਤੋਂ ਮੁਕਤਸਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਵਾਿਹਗਿੁਰੂ ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ ਸਦਾ ਹੀ ਚੜਦੀਕਲਾ ਵਿੱਚ  ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੱਗੇਆਣਾ

**ਬੱਗੇਆਣਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 750 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 2100 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਕੋਟ ਸੁਖੀਆ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151207 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤਲਵੰਡੀ ਭਾਈ ਸੜਕ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਟਕਪੂਰਾ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੋਹਣੇਵਾਲਾ

**ਸੋਹਣੇਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

ਸੋਹਣੇ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਪੱਛਮੀ ਸੜਕ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ । ਸੋਹਣੇ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੋ ਚੱਕ ਹਨ । ਚੱਕ ਅਟਾਰੀ ਅਤੇ ਚੱਕ ਬਧਾਈ । ਇਹ ਪਿੰਡ ਚਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ।‌‌ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਿੰਡ ਅਟਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਿੰਡ ਕਬਰਵਾਲਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ।ਇਸਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਿੰਡ ਫੱਤਣਵਾਲਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ।‌‌ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਿੰਡ ਬਧਾਈ ਮੌਜੂਦ ਹੈ । ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੀਰ ਬਾਬਾ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਜਗਾ ਹੈ । ਪੀਰ ਬਾਬਾ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਜਗਾ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 15 ਹਾੜ ਨੂੰ ਮੇਲਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।  ਸੋਹਣੇ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਸਿਆ ਤੇ ਦੋ ਨਹਿਰੀ ਸੂਏ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨਾ ਹਨ । ਹਾਲਾਕਿ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਏਥੇ ਨਰਮੇਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਛੱਪੜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ।  ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਟਿੱਬੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭੁੱਲਰ

**ਭੁੱਲਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ  ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸਰਪੰਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਇੱਕ ਚਰਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਹੈ।

ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭੁੱਲਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਸ ਸੇਵਾ, ਹਸਪਤਾਲ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਆਦਿ। ਇੱਕ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੰਦ ਦਰਵਾਜਾ

**ਬੰਦ ਦਰਵਾਜਾ** ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ, ਕੰਨੜ, ਸਿੰਧੀ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਸਮੀਹ ਅਲ-ਕਾਸਿਮ

**ਸਮੀਹ ਅਲ-ਕਾਸਿਮ** (; ; 1939 - 19 ਅਗਸਤ 2014) ਇੱਕ ਫਲਸਤੀਨੀ ਕਵੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਅਰਬ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਧੁੰਮਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲਸਤੀਨੀ ਕਵੀ
ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ (ਤਿਮਾਹੀ ਪਰਚਾ)

**ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ** ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਕਿ  ਇਸਦੇ ਸੌ ਅੰਕ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਪਰ ਸ੍ਰੀ ਅਣਖੀ ਦੀ 68ਵੇਂ ਅੰਕ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਵੱਲੋਂ ਸਲਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਗੋਸ਼ਟੀ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਮਿਲੀ। ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਨਵੇਂ ਕਥਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। 68ਵੇਂ ਅੰਕ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੰਪਾਦਨ ਅਣਖੀ ਦੇ ਸਪੁਤਰ ਡਾ. ਕਰਾਂਤੀ ਪਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਵੀਨੂੰ ਹਨ। ਸੌਵੇਂ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 99 ਪਰਚਿਆਂ ਚੋਂ ਚੋਣਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਕੇ ਛਾਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੌਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਛਪੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਕ ਇਸ ਦੇ 101 ਅੰਕ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ
ਮਿਸਰੀ ਅਰਬੀ

**ਮਿਸਰੀ ਅਰਬੀ** ("ਨਵੀਂ ਮਿਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ"ਜਾਂ "ਮਿਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ") ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਉਤਪਤੀ ਮਿਸਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਹਿਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨੀਲ ਘਾਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਹਸਤੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਿਸ਼ਾਨ

**ਹਸਤੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਿਸ਼ਾਨ** ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ, ਅਨੀਚਾ (ਅਸਥਿਰਤਾ), ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਅਨਾਤਾ (ਨਾਖੁਦ)।

ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ ਧਰਮ
ਆਇਅੰਕਾਲੀ

**ਆਇਅੰਕਾਲੀ** (; 1863&ndash;1941) ਅਛੂਤ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਦਲਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ।
ਰਿਪਬਲਿਕ (ਪਲੈਟੋ)

***ਰਿਪਬਲਿਕ*** (, *ਪੋਲੇਟੀਆ*; ਲਾਤੀਨੀ: *Res Publica*')  ਲਗਭਗ 380 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪਲੈਟੋ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ-ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਆਂ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਲੈਟੋ ਨੇ ਆਦਰਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੰਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਜਾਣੇ ਹੋਏ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਡਾਇਲਾਗ ਵਿੱਚ, ਸੁਕਰਾਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਥੇਨੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿ ਕੀ ਧਰਮੀ ਆਦਮੀ ਅਨਿਆਂਧਾਰੀ ਆਦਮੀ ਨਾਲੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ। 
ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕੈਲੀਪੋਲਿਸ (Καλλίπολις) ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ-ਰਾਜ ਜਿਸ ਤੇ ਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾਇਲਾਗ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਸਥਾਨ  ਪੈਲੋਪਨੇਸਨੀਅਨ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। 
### ਕਿਤਾਬ ਵਾਰ 
#### ਕਿਤਾਬ ਪਹਿਲੀ 
ਗਲੇਓਕਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀਰਾਅਸ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ, ਪੋਲੇਮਾਰਖਸ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਰੱਸਾਕਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸੁਕਰਾਤ ਫਿਰ ਸੇਫਲਸ, ਪੋਲੇਮਾਰਖਸ, ਅਤੇ ਥ੍ਰੈਸੈਮਚਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਸੇਫਲਸ ਨਿਆਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਦੇਣਦਾਰੀ ਅਦਾ ਕਰ ਦੇਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਪੋਲੇਮਾਰਖਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਆਂ "ਉਹ ਕਲਾ ਹੈ ਜੋ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" ਥ੍ਰੈਸਿਮਾਕਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ "ਇਨਸਾਫ ਵਧੇਰੇ ਤਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਸੁਕਰਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਫ-ਪਸੰਦ ਹੋਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇ-ਇਨਸਾਫ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਇਸਦੇ ਨਿਚੋੜ ਬਾਰੇ ਅਪੋਰੀਆ ਵਿਚ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

#### ਕਿਤਾਬ ਦੂਜੀ  
ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਥ੍ਰੈਸੈਮਚਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 
 
ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਥੀ, ਗਲੌਕਨ ਅਤੇ ਐਡੀਮੇਂਟਸ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਥ੍ਰੈਸਿਮਾਕਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਗਲੌਕਨ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਨਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਤੋਂ  ਅਤੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੋ ਨਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਡਰੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਇਹ ਕਿ ਬੇਈਮਾਨ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧਰਮੀ ਆਦਮੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁਬਾਰਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਲੌਕਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਕਰਾਤ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰੇ ਕਿ  ਨਿਆਂ ਕੇਵਲ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਇੱਛਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ: ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਤੇ  ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਛਤ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕੁਆਲੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਫਰੇਮਵਰਕ ਐਨ ਵੀ ਈ ਕਿਊ ਐਫ

ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆੰ ਨੂੰ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕੁਆਲੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਫਰੇਮਵਰਕ (ਐਨ.ਵੀ ਈ ਕਿਊ.ਐਫ) ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖਿਆ ਆਮ ਰਵਾਇਤੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 9ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੋਂ 12 ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
*ਇਹ ਇਸ ਸਾਲ 2014-15 ਵਿੱਚ 9ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
*ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਅਗਲੀ ਕਲਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਲੈਵਲ ਦੇ ਕੋਰਸ ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਐਨ.ਵੀ.ਈ.ਕਿਊ.ਐਫ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪ੍ਰ੍ਮਾਣਿਤ ਯੋਗਤਾਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਰੀਗਰ(ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ)(ਸਕਿਲਡ)ਬਣੇਗਾ।

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12 ਵੀਂ ਤਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਐਲ 1, ਐਲ 2, ਐਲ 3, ਐਲ 4 ਸੰਬੰਧਤ ਟਰੇਡ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। 
ਇਹ ਸਕੀਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 100 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 
## ਛੇ ਟਰੇਡ
ਐਨ.ਐਸ.ਕਿਊ.ਐਫ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕੁੱਲ ਛੇ ਟਰੇਡ ਜਿਵੇਂ 
# *ਆਈ ਟੀ *ਸਮਾਂ ਅਵਧੀ 115 ਘੰਟੇ, 
# *ਰੀਟੇਲ *ਸਮਾ ਅਵਧੀ 100 ਘੰਟੇ, 
# *ਸਿਕਯੋਰਿਟੀ *ਸਮਾਂ ਅਵਧੀ 130 ਘੰਟੇ, 
# *ਆਟੋ ਮੋਬਾਇਲ *ਸਮਾਂ ਅਵਧੀ 200 ਘੰਟੇ, 
# *ਹੈਲਥ ਕੇਯਰ *ਸਮਾਂ ਅਵਧੀ 100 ਘੰਟੇ, 
# *ਬਿਊਟੀ ਐਂਡ ਵੈਲਨੈਸ *
ਇਹਨਾਂ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਲੈਕਚਰ ਦੇਣੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਛੇ ਟਰੇਡ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 100 ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਦੋ ਟਰੇਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਕੋਰਸਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਕੋਰਸਾਂ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਕੀਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਬੜੇ ਬੜੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇਣਗੇ। ਇਹ ਸਿਲੇਬਸ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ ਅਤੇ ਆਈ.ਆਈ.ਐਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਐਨ.ਐਸ.ਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਐਸ.ਐਸ.ਸੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਚੱਕ ਅਟਾਰੀ ਸਦਰਵਾਲਾ

**ਚੱਕ ਅਟਾਰੀ ਸਦਰਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ

*ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ* ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੈਨਿਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਆਗਰਾ ਤੋਂ 18 ਅਪਰੈਲ 1948 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਸੰਨ 1948 ਵਿੱਚ ਡੋਰੀਲਾਲ ਅੱਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਮੁਰਾਰੀਲਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਆਗਰਾ ਤੋਂ *ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ* ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1967 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬਰੇਲੀ ਅਡੀਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਗਰਾ, ਬੁਲੰਦ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਲੀਗੜ, ਮਥੁਰਾ, ਬਰੇਲੀ ਆਦਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। 11 ਦਸੰਬਰ 1968 ਤੋਂ *ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ* ਮੇਰਠ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਸੀ।

*ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ* (ਆਗਰਾ) ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਪਾਦਕ ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਅੱਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਮਕਾਮੀ ਸੰਪਾਦਕ ਅਜੈ ਕੁਮਾਰ ਅੱਗਰਵਾਲ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਜਾਰਜ ਰ. ਰ. ਮਾਰਟਿਨ

**ਜਾਰਜ ਰੇਮੰਡ ਰਿਚਰਡ ਮਾਰਟਿਨ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲਪਨਿਕ, ਡਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਹਨਾ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵ ਸੌਂਗ ਆਫ਼ ਆਈਸ ਐਂਡ ਫ਼ਾਇਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਟੀ.ਵੀ. ਡਰਾਮਾ ਗੇਮ ਆਫ਼ ਥਰੋਨਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ

**ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ** (ਮਲਿਆਲਮ - തിരുവനന്തപുരം) ਜਾਂ ਤਰਿਵੇਂਦਰਮ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ *ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਦਾਬਹਾਰ ਸ਼ਹਿਰ* ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 957,730 ਸੀ। ਇਹ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵੱਧ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ 80% ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਈ.ਟੀ ਦਾ ਵੀ ਗੜ੍ਹ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵੀ ਗੜ੍ਹ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੋਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਕਈ ਅਦਾਰੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਰੋ, ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਬਾਈ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਟ੍ਰੋਪੀਕਲ ਬੋਟਾਨਿਕ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਰੀਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਬਾਏਓਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ ਆਦਿ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਹਰਿਆਲੀ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਨੂੰ ਟਾਈਮਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। *ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ* ਵੱਲੋਂ ਇਸਨੂੰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਇਆ ਹੈ।

## ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਲੀਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਥਿਰੂ-ਅਨੰਤ-ਪੁਰੁਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ *ਭਗਵਾਨ ਅਨੰਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ*। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾਨਾਭਾਸਵਾਮੀ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਤੋਂ ਪਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ ਪਦਮਾਨਾਭਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਸਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਤੇ ਹੀ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਮੌਸਮ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਕਾਰਲ ਸ਼ਪਿਟਸਵੇਕ

**ਕਾਰਲ ਸਪਿਜ਼ਵੇਗ** (5 ਫਰਵਰੀ 1808 &ndash; 23 ਸਤੰਬਰ 1885) ਬੀਡਾਮਾਇਆ ਜੁੱਗ ਦਾ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।
ਸੁਕਰਾਤ ਸਮੱਸਿਆ

**ਸੁਕਰਾਤ** ਦੀ ਕੋਈ ਲਿਖਤ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਐਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਅਫਲਾਤੂਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡਾਇਲਾਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਡਾਇਲਾਗ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਕਿਹੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਕਰਾਤ
ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ

ਜਰਮਨੀ ਦੇ 1933 ਤੋਂ 1945 ਤੱਕ ਅਡੋਲਫ਼ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ **ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ** ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਤੀਸਰੀ ਰਾਇਖ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਲਤਨਤ ਲਈ 1943 ਤੱਕ ਡੋਇਚੀਸ ਰਾਇਖ਼ ਵਾਕੰਸ਼ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਾਦ ਨੂੰ ਬਾਕਾਇਦਾ ਨਾਮ ਜਰਮਨ ਰਾਇਖ਼ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਜਰਮਨ ਪ੍ਰਧਾਨ 'ਪਾਲ਼ ਫ਼ਾਨ ਹਿੰਡਨਬਰਗ' ਨੇ 30 ਜਨਵਰੀ 1933 ਨੂੰ ਹਿਟਲਰ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਚਾਂਸਲਰ ਬਣਾਇਆ। ਚਾਂਸਲਰ ਬਣਨ ਤੇ ਹਿਟਲਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਿਆਸੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਬਣ ਗਿਆ। 2 ਅਗਸਤ 1934 ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਵੀ ਮੱਲ ਮਾਰ ਲਈ ਸੀ। 19 ਅਗਸਤ 1934 ਨੂੰ ਹੋਏ ਰੈਫ਼ਰੰਡਮ ਵਿੱਚ ਉਹਦੇ ਏਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਹਿਟਲਰ ਨੂੰ ਫ਼ਿਊਹਰਰ (Fuherer) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕ-ਪਾਰਟੀ ਰਾਜ
ਕਿਤਾਬੀ ਕੀੜਾ

***ਕਿਤਾਬੀ ਕੀੜਾ*** () ਜਰਮਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਕਾਰਲ ਸਪਿਜ਼ਵੇਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ 1850 ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਪਿਜ਼ਵੇਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਜ਼ਾਹੀਆ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਡਾਮਾਇਆ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੋਕੋ ਸ਼ਨੈੱਲ

**ਗਾਬਰੀਐੱਲ ਬੋਨਅਰ ਸ਼ਨੈੱਲ** (19 ਅਗਸਤ 1883 – 10 ਜਨਵਰੀ 1971) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੈੱਲ ਬਰਾਂਡ ਦੀ ਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ ਜੀਹਦਾ ਨਾਂ ਟਾਈਮ ਰਸਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਪਾਲ ਪੁਆਰੇ ਸਮੇਤ ਸ਼ਨੈੱਲ ਸਿਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੀਨਾਬੰਦ ਲਿਬਾਸਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਨੈੱਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਚੱਕ ਗਾਂਧਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ

**ਚੱਕ ਗਾਂਧਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗ਼ਾਜ਼ੀਪੁਰ

**ਗ਼ਾਜ਼ੀਪੁਰ** (, ),ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੁਗਲਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਯਦ ਮਸੂਦ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਗਧਿਪੁਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਲਗਪਗ ਸੰਨ 1330 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਲਸਲਿਮ ਹੁਕਮਰਾਨ, ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਮਾਲਿਕ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ਾਜ਼ੀਪੁਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗ਼ਾਜ਼ੀਪੁਰ, ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ 1820 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਫੀਮ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਫੀਮ ਦਾ ਕਾਰਖਾਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੀ ਦਵਾ-ਸਨਅਤ ਲਈ ਮਾਰਫੀਨ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਧਾਣਾ

**ਮਧਾਣਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Dactyloctenium aegyptium**) ਜਾਂ ਮਿਸਰੀ ਕਰੋਫੁੱਟ ਘਾਹ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਪੋਏਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਪੌਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਮੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਘਾਹ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਹ ਘਾਹ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਰੇਂਗਦਾ (ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸ਼ੂਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਧਾਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਭੋਜਨ ਪੌਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਭੋਜਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਨਾਜ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ, ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਭੂਮੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। 

## ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ 
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਘਾਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਚੀਮਾ, ਬਰਨਾਲਾ

**ਚੀਮਾ, ਬਰਨਾਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ

**ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ। ਪਰਜਾਮੰਡਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਸਮੇਂ ਰਾਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦਿਆਂ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚਾਰ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਭਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁੱਢ 300 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਝਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਥੇਹ ਹੈ ਜੋ ਕਦੀ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਬਾਨੀ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਦੋਂ ਬਰਨਾਲਾ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹਨੀ ਦਿਨੀਂ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਉਂ ਧਾੜਵੀ ਲੁੱਟਣ ਆ ਪੈਂਦੇ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਦਲੇਰ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮੀਲ ਦੂਰ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਵਾਲੀ ਥੇਹ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਵਸਾ ਦਿੱਤੇ। ਥਾਂ ਥਾਂ ਦੀ ਕੱਠੀ ਹੋਈ ਠੀਕਰੀ ਤੋਂ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
2. ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਹਰਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਨਾਮਕਰਨ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ, 2014, ਪੰਨਾ
427

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਗਨ ਅਥਲੈਟਿਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਵਿਗਾਨ ਅਥਲੇਟਿਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਗਾਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਡੀ. ਡਬਲਯੂ. ਸਟੇਡੀਅਮ, ਵਿਗਾਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਚੈਮਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*
*ਵਿਗਾਨ ਅਥਲੇਟਿਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੀਬੀਸੀ ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਬੜਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ

**ਬੜਾ ਅਮਾਮਬਾੜਾ** ਲਖਨਊ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਭੂਲਭਲਈਆ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਖਨਊ ਦੇ ਨਵਾਬ ਆਸਿਫ ਉੱਦੌਲਾ ਨੇ 1784 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਲਖਨਊ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਮਾਮਬਾੜੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
## ਗੈਲਰੀ
### ਅਸਫ਼ੀ ਮਸਜਿਦ

File:Asfi Mosque 01.JPG|
File:Asfi Mosque 02.JPG|
File:Asfi Mosque 03.JPG|
File:Asfi Mosque 04.JPG|
File:Asfi Mosque 05.JPG|
File:Mosque Near Bada Imaambada.JPG|
File:A perspective view of Asfi Mosque..JPG|

### ਦਰਵਾਜਾ

File:Bara Imambara First Gateway 01.JPG|
File:Bara Imambara First Gateway 01.JPG|
File:Bara Imambara Second Gateway 01.JPG|
File:Bara Imambara Second Gateway 02.JPG|
File:Bara Imambara Second Gateway 03.JPG|
File:Bara Imambara Second Gateway 04.JPG|
File:Bada Imaambada.JPG|
File:Bada Imaambada Entrance.JPG|

### ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਚੈਂਬਰ ਅਤੇ ਡਿਉੜੀ

File:Bara Imambara Domed Chamber 01.JPG|
File:Bara Imambara First Hallway 01.JPG|
File:Bara Imambara First Hallway 02.JPG|
File:Bara Imambara Second Hallway 01.JPG|
File:Bara Imambara Second Hallway 02.JPG|
File:Bara Imambara Second Hallway 03.JPG|
File:Bara Imambara Second Hallway 04.JPG|

### ਰਾਹਦਾਰੀ

File:Bara Imambara Corridor View 01.JPG|
File:Bara Imambara Corridor 01.JPG|
File:Bara Imambara Corridor 02.JPG|
File:Bara Imambara Corridor 03.JPG|
File:Bara Imambara Long Corridor 01.JPG|
File:Bara Imambara Long Corridor 02.JPG|

### ਬਾਵਲੀ ਅਤੇ ਭੂਲਭਲਈਆ

File:Bara Imambara Shahi Bowli 01.JPG|
File:Bara Imambara Bhulbhulayah 01.JPG|
File:Bara Imambara Bhulbhulayah 02.JPG|

### ਤਾਜ਼ੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਰੀ

File:Bara Imambara Taziya 01.JPG|
File:Bara Imambara Zari 01.JPG|
File:Bara Imambara Zari 02.JPG|

### ਫੁਟਕਲ

File:Bara Imambara At Night 01.JPG|
File:Bara Imambara Back Garden View 01.JPG|
File:Bara Imambara Roof View 01.JPG|
File:Bara Imambara Roof View 02.JPG|
File:Bara Imambara Naubat Khana 01.JPG|
File:Bara Imambara Outside 01.JPG|
File:Imaambada's Gallery.jpg|
File:Top of Imaambada.JPG|

## ਹਵਾਲੇ
ਅਮਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ

**ਅਮਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਮੀਦੀ

**ਹਮੀਦੀ** () ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੰਡਸਰ ਸਾਹਿਬ
* ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਵੇਲੇ ਦੀ ਮਸਜਿਦ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹੰਡਿਆਇਆ

**ਹੰਡਿਆਇਆ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਧੌਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੋ ਜੱਟ ਭਰਾਵਾਂ ਸੇਮਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨੇ 1712 ਈ: ਵਿਚ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਭਰਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਗੋਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਖਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਹੰਡਿਆਇਆ ਗੱਡੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਥੇ ਕੰਬਾਈਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਠਿੰਡਾ-ਅੰਬਾਲਾ ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੜਕ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੀ ਮਾਲਵਾ ਫੇਰੀ ਸਮੇਂ ਆਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੱਚਾ ਗੁਰੂਸਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੱਕਾ ਗੁਰੂਸਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਧੌਲਾ ਪਿੰਡ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੇ ਖੇਤਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
* ਪੁਸਤਕ: ਬਾਬਾ ਸੱਭਾ ਸਿੰਘ, ਕ੍ਰਿਤ: ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ
* ਪੁਸਤਕ: ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਕ੍ਰਿਤ: ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਹਿਸਟੋਰੀਅਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸੋਫ਼ੀਆ ਲਾਰੇਨ

**ਸੋਫੀਆ ਲਾਰੇਨ** (; ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਸੋਫੀਆ ਵਿਲਾਨੀ ਸੀਕੋਲੋਨ** ; 20 ਸਤੰਬਰ 1934) ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲਾਰੇਨ, ਰੋਮ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਾ ਰੇਜੀਨਾ ਮਾਰਘਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤਪਾ

**ਤਪਾ,** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਸਬਾ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਤਪਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਤਪਾ ਮੰਡੀ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਡੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਤਪਾ ਆਪਣੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਵੇਚਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਪਾ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਪਾ ਬਰਨਾਲਾ-ਬਠਿੰਡਾ ਮੇਨ ਰੋਡ (NH 7) 'ਤੇ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ, ਮੋਗਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ 24 ਕਿ. ਮੀ. ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ 42 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ। ਮੋਗਾ ਰੋਡ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੱਖੋ-ਕੈਂਚੀਆਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
ਤਪਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 23,248 ਸੀ। ਪੁਰਸ਼ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 54% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 46% ਹਨ। ਤਪਾ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 57% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 69.8% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ: ਪੁਰਸ਼ ਸਾਖਰਤਾ 64.4% ਹੈ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰਤਾ 57.2% ਹੈ। ਤਪਾ ਵਿੱਚ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ 12% 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਹਨ।

2011 ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 23,248 ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 12591 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 10657 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। 

## ਸਿੱਖਿਆ 
### ਸਕੂਲ 
* ਸਰਕਾਰੀ ਲੜਕੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਤਪਾ
* ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਸੈਨੇਟਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਤਪਾ
* ਹੋਲੀ ਏਂਜਲਸ ਪਬਲਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਤਪਾ
* ਸਰਵਹਿਤਕਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਮੰਦਰ ਪਬਲਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਤਪਾ
* ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਬਲਿਕ ਸੇਨ.ਸੈਕੰ. ਸਕੂਲ, ਤਪਾ
* ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਢਿਲਵਾਂ (ਤਪਾ)
* ਸ਼ਮਾ ਗਾਰਡਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਤਪਾ
* ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਪਬਲਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਤਪਾ
* ਐਸਐਸਐਨ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਤਪਾ
* ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਪਬਲਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਤਪਾ
* ਦਸਮੇਸ਼ ਪਬਲਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਢਿੱਲਵਾਂ (ਤਪਾ ਮੰਡੀ)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਰੂੜੇਕੇ ਕਲਾਂ

**ਰੁੜੇਕੇ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਵਿਚੋਂ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਦੇ ਅੱਠ ਅਗਵਾੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ 'ਰੂੜਾ ਅਗਵਾੜ' ਵੀ ਹੈ ਇਸ ਅਗਵਾੜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਰੂੜੇਕੇ ਕਲਾਂ ਵਸਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਰਨਾਲਾ-ਮਾਨਸਾ ਸੜਕ ਤੇ ਬਰਨਾਲੇ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ

**ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਹਿਲ ਕਲਾਂ

**ਮਹਿਲ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਬਰਨਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਰਨਾਲਾ-ਰਾਇਕੋਟ ਰੋਡ ਤੇ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ 24 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ

**ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਚੌਬੇ** ਜਾਂ **ਬਿਹਾਰੀ** (1595&ndash;1663) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ ਜਾਣ ਪਛਾਣ
 ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ'']]
ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 1595 ਦੇ ਲੱਗਪਗ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਾਥੁਰ ਚੌਬੇ ਜਾਤੀ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕੇਸ਼ਵਰਾਏ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਬੁੰਦੇਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਟਿਆ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਸਹੁਰਾ-ਘਰ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਦੀ ਨਿਮਨ ਦੋਹੇ ਵਲੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ-

ਜਨਮ ਗਵਾਲੀਅਰ ਜਾਨਿਯੇ ਖੰਡ ਬੁੰਦੇਲੇ ਬਾਲ।

ਤਰੁਨਾਈ ਆਈ ਸੁਘਰ ਮਥੁਰਾ ਬਸਿ ਸਸੁਰਾਲ।।

ਜੈਪੁਰ-ਨਰੇਸ਼ ਮਿਰਜਾ ਰਾਜਾ ਜੈਸਿੰਹ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਡੁਬਿਆ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਕਾਜ ਵੱਲ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਮੰਤਰੀ ਆਦਿ ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚਿੰਤਤ ਸਨ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਿਹਾਰੀ ਨੇ ਇਹ ਕਾਰਜ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਦੋਹਾ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ -

ਨਹਿੰ ਪਰਾਗ ਨਹਿੰ ਮਧੁਰ ਮਧੁ, ਨਹਿੰ ਵਿਕਾਸ ਯਹਿ ਕਾਲ।

ਅਲੀ ਕਲੀ ਹੀ ਸਾ ਬਿੰਧ੍ਯੋਂ, ਆਗੇ ਕੌਨ ਹਵਾਲ।।

ਇਸ ਦੋਹੇ ਨੇ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਮੰਤਰ ਵਰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਪਾਸ਼ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਕੇ ਫੇਰ ਅਪਨਾ ਰਾਜ-ਕਾਜ ਸੰਭਾਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਬਿਹਾਰੀ ਦੀ ਕਵਿ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਿਹਾਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੋਹੇ ਰਚਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦੋਹੇ ਤੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ਰਫ਼ੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ। ਬਿਹਾਰੀ ਜੈਪੁਰ ਨਰੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਕੇ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਜਸ ਮਿਲਿਆ। 1664 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1663
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1595
ਖੁੱਡੀ ਕਲਾਂ

**ਖੁੱਡੀ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।

## ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੂਹ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤਾਂ
### ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਸੰਗਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਮਾਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰ ਸੋਲਾਂ ਦਾ ਮੱਠ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। 
### ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰਵੋਤਮ ਅਕੈਡਮੀ, ਬੀ.ਵੀ.ਐਮ. ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਐਸ.ਐਸ. ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ, ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਪਟਿਆਲਾ, ਇੰਡੇਨ ਦੀ ਬਾਜਵਾ ਗੈਸ ਏਜੰਸੀ, ਪਟਵਾਰਖਾਨਾ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਡਾਕਖਾਨਾ ਆਦਿ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿਲੀਕਾਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ

**ਸਿਲੀਕਾਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ** ਜਾਂ **ਸਿਲੀਕਾ** (ਲਾਤੀਨੀ *silex* ਤੋਂ), ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਿਲੀਕਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਆਕਸਾਈਡ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ 
 ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਆਰਟਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਈ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਚੁਗਾਵਾਂ

**
ਚੁਗਾਵਾਂ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਮੋਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਹੈ। ਚੁਗਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 79.49% ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਾਖਰਤਾ ਮੁੱਲ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ 85.91% ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 72.12% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 497 ਘਰ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਲਵਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਲ਼ਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਮਲਵਈ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।''''*
## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|ਮੋਗਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਚੁਗਾਵਾਂ ਪਿੰਡ, 44 ਉੱਤਰੀ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਬਲਾਕ-ਨਕਸ਼ਾ (1921)
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੋਢੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿੱਲ ਜੱਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਚਾਰਲਸ ਫਰਾਂਸਿਸ ਮੈਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਲਵਾ ਵਿੱਚ ਚੁਗਾਵਾਂ, ਮੋਗਾ ਅਤੇ ਸੋਢੀਵਾਲਾ ਦੇ ਸੋਢੀ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਚੰਦਸੈਨ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਅਵਾਲ ਖੈਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਚੁਗਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਗਿੱਲ ਗੋਤਰ ਦੇ ਵਦਨ *ਮੁਹਿਨ* ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਦੇ ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ।

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਸੱਯਦ ਕਬੀਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ *ਫਕੀਰ* ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉੱਥੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਚੇਤ (ਮਾਰਚ-ਅਪ੍ਰੈਲ) ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਚੁਗਵਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ *ਮੇਲਾ* ਤਿਉਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Photograph_of_a_local_park_located_within_Chugawan_village,_Moga_district,_Punjab,_India,_April_2023.jpg|alt=Green Park|ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਰਕ
ਤਸਵੀਰ:Photograph_of_a_traditional_meeting-place_under_an_old_tree_in_Chugawan_village,_Moga_district,_Punjab,_India,_April_2023.jpg|alt=Traditional meeting-place (known as a sath) under an old tree|ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ (ਜਿਸਨੂੰ *ਸੱਥ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)
ਤਸਵੀਰ:Photograph_of_an_Udasi-affiliated_religious_compound_located_in_Chugawan_village,_Moga_district,_Punjab,_India,_April_2023.jpg|alt=Udasi-affiliated religious compound|ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ
ਤਸਵੀਰ:Photograph_of_the_Dargah_of_Baba_Sayyad_Kabir_located_in_Chugawan_village,_Moga_district,_Punjab,_India,_April_2023.jpg|alt=Dargah of Baba Sayyad Kabir|ਬਾਬਾ ਸੱਯਦ ਕਬੀਰ ਦੀ ਦਰਗਾਹ
ਤਸਵੀਰ:Photograph_of_the_grave_of_Baba_Sayyad_Kabir_within_his_dargah_located_in_Chugawan_village,_Moga_district,_Punjab,_India,_April_2023.jpg|alt=Grave of Baba Sayyad Kabir within his dargah|ਬਾਬਾ ਸੱਯਦ ਕਬੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਅੰਦਰ
ਤਸਵੀਰ:Photograph_of_a_Punjabi_folk_religion_shrine_located_on_the_outskirts_of_Chugawan_village,_Moga_district,_Punjab,_India,_April_2023.jpg|alt=Punjabi folk religion shrine of Baba Buta located on the outskirts of Chugawan village|ਚੁਗਾਵਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਸਥਿਤ ਬਾਬਾ ਬੂਟਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Photograph_of_a_Punjabi_folk_religion_shrine_in_Chugawan_village,_Moga_district,_Punjab,_India,_April_2023.jpg|alt=Punjabi folk religion shrine of Baba Sidh in Chugawan village|ਪਿੰਡ ਚੁਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Photograph_of_an_idol_located_within_a_Punjabi_folk_religion_shrine_in_Chugawan_village,_Moga_district,_Punjab,_India,_April_2023.jpg|alt=Idol of Baba Sidh located within a Punjabi folk religion shrine in Chugawan village|ਚੁਗਾਵਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸੈਲਫ਼ੀ

ਦੀ ਲਈ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਗਿਆਤ ਸੈਲਫ਼ੀ]]
**ਸੈਲਫ਼ੀ** ਕੈਮਰਾ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਡਿਜਿਟਲ ਕੈਮਰਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪੇ ਲਈ ਗਈ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਪਰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਇਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈਲਫ਼ੀਆਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਟਵਿਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੈਲਫ਼ੀ ਰਾਬਰਟ ਕੁਰਨੇਲੀਉਸ ਦੁਆਰਾ 1839 ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਦੌਧਰ

**ਦੌਧਰ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 28,345 ਹੈ। ਦੌਧਰ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ-ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੌਧਰ ਗਰਬੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੌਧਰ ਸ਼ਾਰਕੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੌਧਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਰਪੰਚ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੌਧਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੌਧਰ ਕੋਲ ਇੱਕ ਟੀਮ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ, ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨੀ ਕਿੱਤੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਇਹ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦੌਧਰ ਜਗਰਾਉਂ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.9 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।

## ਵੱਡਾ ਡੇਰਾ ਦੌਧਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
ਦੌਧਰ ਡੇਰਾ, ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੂਲ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਡੇਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1859 ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਸੁਧ ਸਿੰਘ (ਮ੍ਰਿਤਕ 1882) ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੌਧਰ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਧ ਸਿੰਘ ਮਾਣੂਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਰਮਲਾ ਸੰਤ ਠਾਕੁਰ ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਬੈਰਾਗੀ ਸਾਧੂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਖੀ ਦਾ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ 1857 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਸਮੇਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।

ਮਹੰਤ ਵੀਰ ਸਿੰਘ (1902), ਜੋ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਸਨ, ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ, ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੋਕਲ ਦੀਆਂ ਸੂਖਮ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਸਾਜ਼ ਸਨ ਸਾਰੰਦਾ, ਸਿਤਾਰ, ਤਨਪੁਰਾ, ਤੌਸ, ਤਬਲਾ ਅਤੇ ਢੋਲਕੀ (ਢੋਲ), ਝਾਂਝ, ਚਿਮਟਾ ਖਰਤਾਲ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ। ਅਗਲੇ ਮਹੰਤ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ, ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ (ਈਸਵੀ. 1860-1937)  ਤਾਬੀਆ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬਣਿਆ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਬਲਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇ, ਅਪਾਹਜਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਥਾਂ ਨੂੰ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 150 ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੇਰੇ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਧਨੀ ਖ਼ੁਰਦ, ਮੱਲੇਆਣਾ, ਬੁੱਟਰ ਅਤੇ ਜਗਰਾਂਉ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। 28 ਜੁਲਾਈ 1937 ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਸਵੇਰੇ ਕੀਰਤਨ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਣੀ 'ਤੇ ਕਥਾ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਚੌਕੀ ਜਾਂ ਕੀਰਤਨ ਦਾ ਸੈਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਕਾ ਲੰਗਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਆਮ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਕੱਠ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਮਹੰਤ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਰਸੀ ਤੇ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਆਕਤੀ 
* ਗੇਂਦਾ ਸਿੰਘ ਦੌਧਰ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਤੇ ਕਿਰਤੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਘੇ ਲੀਡਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਖਾਤਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ।
* ਮਾਸਟਰ ਸੁਰਜੀਤ ਦੌਧਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਾਨ ਆਗੂ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਕਾਉਂਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਿਡਾਕਸ

**ਰਿਡਾਕਸ** ਜਾਂ **ਰਿਡਾਕਸੀਕਰਨ** (; **ਰਿਡੱਕਸ਼ਨ** (ਅਣਾਆਕਸੀਕਰਨ) ਅਤੇ **ਆਕਸੀਕਰਨ** (ਆਕਸੀਕਰਨ) ਦਾ ਸੁਮੇਲ) ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਉਹ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਸੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਸੰਖਿਆ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਇਹਨਾਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਝੰਡੇਵਾਲਾ

**ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਕਸੀਕਰਨ ਸੰਖਿਆ

**ਆਕਸੀਕਰਨ ਹਾਲਤ**, ਜਿਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਆਕਸੀਕਰਨ ਸੰਖਿਆ** ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਵਿਚਲੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸੂਚਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਸਮੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਸੰਖਿਆ ਉਹ *ਮਨੌਤੀ* ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਪਰਮਾਣੂ ਉੱਤੇ ਉਦੋਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਉਹਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੋੜ 100% ਆਇਅਨੀ ਹੋਣਗੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣ
ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ

ਕਿਰਿਆ। ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲਦੇ ਚੰਗਿਆੜੇ ਪਿਘਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੋਲ਼ੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਧੂਆਂ ਵੀ ਛੱਡਦੇ ਹਨ।]]

**ਰਸਾਇਣਕਖਾਦਾ ਕਿਰਿਆ** ਜਾਂ **ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੁੱਟ ਦੂਜੇ ਜੁੱਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਅਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਰਸਾਇਣਕ ਜੋੜ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਬਣਨ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਨਾਭ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾ ਆਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਸਮੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਉਣਯੋਗ ਹੋਣ।

:ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ:
*ਸੰਯੋਜਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
*ਅਪਘੱਟਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
*ਵਿਸਥਾਪਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
*ਅਵਖੇਪਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
*ਉਦਾਸੀਨੀਕਰਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
*ਰੀਡਾਕਸ ਕਿਰਿਆਵਾਂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਆਕਸਾਈਡ

(SiO2) ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉਤਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਵਾਂਙ ਇਹਦਾ ਢਾਂਚਾ ਬਹੁਇਕਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]]

**ਆਕਸਾਈਡ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਾਤੀ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ -2 ਦੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਹਾਲਤ ਵਾਲ਼ਾ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਰਿਣੀ ਬਿਜਲਾਣੂ (ਅਨਾਇਅਨ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਤਲੀ ਪਰਤ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਠੋਸ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਦੀ ਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਆਕਸੀਜਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਕਸੀਕਰਨ ਸਦਕਾ ਬਣੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਕਸਾਈਡ
ਲੰਢੇ ਕੇ

**ਲੰਢੇ ਕੇ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਗਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।  ਇਹ ਮੋਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਵਾਰਡ ਨੰ.1 ਅਤੇ 50  ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੰਤ ਨਗਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਰਬੋਨੇਟ

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਕਾਰਬੋਨੇਟ** ਕਾਰਬੋਨੀ ਤਿਜ਼ਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ **ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਆਇਅਨ**,  ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਾਰਬੋਨੀ ਤਿਜ਼ਾਬ ਦੇ ਕਿਸੇ ਐਸਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ **ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਸਮੂਹ** C(=O)(O&ndash;)2 ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨੀ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Carbonate/bicarbonate/carbonic acid equilibrium in water: pH of solutions, buffer capacity, titration and species distribution vs. pH computed with a free spreadsheet
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬੋਨੇਟ
ਨਿਰਾਕਰਨ (ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ)

ਅਤੇ ਲੂਣ ਦੇ ਤਿਜ਼ਾਬ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰਾਕਰਨ ਕਿਰਿਆ। ਸੂਚਕ ਵਜੋਂ ਬਰੋਮੋਥਾਈਮੋਲ ਬਲੂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।]]

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਨਿਰਾਕਰਨ** (ਜਾਂ **ਬਰਾਬਰੀਕਰਨ**, **ਪ੍ਰਭਾਵਹੀਨਤਾ**, **ਉਦਾਸੀਨੀਕਰਨ**) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਜ਼ਾਬ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਕੇ ਕੋਈ ਲੂਣ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਲੂਣ

ਕੰਢੇ ਪਏ ਲੂਣ ਦੇ ਡਲ਼ੇ]]

**ਲੂਣ** ਜਾਂ **ਨਮਕ** (**ਆਮ/ਸਧਾਰਨ ਲੂਣ**) ਇੱਕ ਖਣਜੀ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਨਾਂ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ (NaCl) ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਲੂਣ ਇੱਕ ਬਲੌਰੀ (ਰਵੇਦਾਰ) ਖਣਿਜ ਵਜੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨੂੰ ਖਣਜੀ  ਲੂਣ ਜਾਂ ਹੇਲਾਈਟ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ  ਵਾਲੇ ਲੂਣ ਵਿਚ ਲੋੜ  ਖਣਜੀ ਪਦਾਰਥ  ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਇਓਡੀਨ ਆਦਿ ਵੀ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਯੋਗ ਲੂਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੂਣ
ਫ਼ਿਨਾਈਲ ਸਮੂਹ

ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਫ਼ਿਨਾਈਲ ਸਮੂਹ** ਜਾਂ **ਫ਼ਿਨਾਈਲ ਚੱਕਰ** ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰੀ ਝੁੰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ C6H5 ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਨਾਈਲ ਸਮੂਹ ਦਾ ਬੈਨਜ਼ੀਨ ਨਾਲ਼ ਡੂੰਘਾ ਸਬੰਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਨਾਈਲ ਯੋਗ
ਮਟਵਾਣੀ

**ਮਟਵਾਣੀ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਕੋਰੋਟਾਣਾ ਸਰਾਂ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੈਨਜ਼ੀਨ

**ਬੈਨਜ਼ੀਨ** ਜਾਂ **ਬੈੱਨਜ਼ੀਨ** ਇੱਕ ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ C6H6 ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਅਣੂ ਵਿੱਚ 6 ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਦੇ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹਨੂੰ ਇੱਕ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲੰਮਾ, ਪਿੰਡ

**ਲੰਮਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਜਗਰਾਉਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਨੂੰ ‘ਲੰਮਾ-ਜੱਟਪੁਰਾ’ ਜਾਂ ‘ਲੰਮੇ-ਜੱਟਪੁਰੇ’, ਵਜੋਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਜੱਟਪੁਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਅਰਾਜੀ ਸੰਨ 1882-83 ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ “ਨਕਲ ਪਤ੍ਹਤ” ਪਟਵਾਰ ਦਫ਼ਤਰ ਕਾਨੂੰਗੋ, ਜਗਰਾਉਂ ਵਿਖੇ ਉਪਲੱਭਦ ਹੈ “ਸੱਜ਼ਰਾ ਨਸਬ” ਵਿੱਚ ਦਿਤੀ ਤਫਸੀਲ ਮੁਤਾਬਕ, ਲੰਮਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਣਧੀਰ ਉਰਫ਼ ਲੰਮਾ ਜੱਟ ਢਿਲੋਂ ਅਤੇ ਕੁਲ੍ਹਾ ਜੱਟ ਤੱਤਲਾ“ ਨੇ ਰਾਏ ਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਤਾਰਕੇ ਮਾਲਕਾਨਾ” ਕਬਜ਼ਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੇਟ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਮਲਾ ਅਰਾਜ਼ੀ ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਏ ਕਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਏਕੋਟ ਵਿਖੇ ਤਾਰਦੇ ਸਨ। ਦੋਨੋਂ ਜਰਵਾਣੇ ਜੱਟ ਸਨ ਪਰ ਰਣਧੀਰ ਉਰਫ਼ ਲੰਮਾ “ਸਰਗੁਣਾ” ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਉਂ 'ਲੰਮਾ’ ਹੀ ਪੈ ਗਿਆ। ਰਾਏ ਕਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਦਾ ਗੂੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਸੀ।{{Fix|name={}|link=Wikipedia:Citation needed|text=ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|class=Template-Fact|title={}|date={}|cat=|cat-date=Category:Articles with unsourced statements}}

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡੀ.ਡਬਲਿਊ. ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਡੀ.ਡਬਲਿਊ. ਸਟੇਡੀਅਮ**, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਗਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਗਨ ਅਥਲੈਟਿਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 25,138 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* ਸਟੇਡੀਅਮ ਗਾਈਡ ਆਰਟੀਕਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ