ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ (ਸਿੱਖ)

**ਭਾਈ** **ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ** (1962 – 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984) ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂ ਸੀ ਜੋ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕ, ਮੁੱਖ ਹਿੱਟਮੈਨ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੰਤਰੀ, ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਦਾ ਜਨਮ 1962 ਵਿੱਚ ਬੁਲੋਵਾਲ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। 10 ਉਮਰ, ਉਸਨੇ ਸਾਰਾ ਨਿਤਨੇਮ ਯਾਦ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਸੋਢੀ ਹਰੀਆਂ ਬੇਲਾ ਨਿਹੰਗ ਦਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗੱਤਕਾ ਸਿੱਖਿਆ*,* ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਥਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।   1973 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਕੋਲੋਂ ਬੁਲੇਟ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਮਿਲਿਆ।ਸੋਢੀ ਪੂਰੀ ਤਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਚਲਾਵੇਗਾ। 

## ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅਦ 
ਇੱਕ ਦਿਨ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਨੀਲੀ ਟਕਸਾਲੀ ਦਸਤਾਰ ਸੀ। ਦੋ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਰੁਕ ਗਏ। ਤਿੰਨਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ "ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ" ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਥਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਬਾਰੇ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਰਹੇ ਸਨ।   

ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਜਗਦੀਸ਼ ਰਾਣਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, “ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜੋ ਇੱਕ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।” ਸੋਢੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕ ਬਣ ਗਿਆ।  ਸਕੂਟਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਤੱਕ ਕੁਝ ਵੀ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਸੋਢੀ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦਾ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਬਣਿਆ।  ਸੋਢੀ ਨੂੰ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਕਿਹਾ ਸੀ।  ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਸੋਢੀ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਵਾਲਾ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਸਿੱਖ ਸੀ ਜੋ ਆਰ.ਪੀ.ਜੀ. ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।  

ਇਸ ਸਮੇਂ  ਸੋਢੀ ਨੇ 3 ਮਹੀਨੇ *ਸਿਮਰਨ*  ਵਿਚਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੀ ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਤਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲਦਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਖਾਧਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੁੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਰੂਰ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਉਣ ਲਈ ਕੇਵਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਠੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਪਰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਭਾਈ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾ ਡਾਕਟਰੀ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਆਦਿ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਟੈਥੋਸਕੋਪ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਆਮ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਨੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਗੂੰਜ ਸੁਣੀ ਜੋ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਟੈਥੋਸਕੋਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗੜਬੜ ਹੈ ਇਸਲਈ ਉਸਨੇ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਸਪੇਅਰ ਲਿਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੜਬੜ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਡਾਕਟਰ ਦੋਵੇਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਉਹ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। 

## ਖਾੜਕੂਵਾਦ 
ਭਾਈ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਠੁਕਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। 

ਸੋਢੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਬੇਕਸੂਰ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ। 

### ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ 
ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਿਸਤੌਲ ਬਰਾਮਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜੱਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦੇਣ। ਦੋਵਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਹਰੇਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਲਈ 50,000 ਰੁਪਏ (2023 ਵਿੱਚ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ। 2023 ਵਿੱਚ US $12,500 ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਅਦਾ ਕੀਤੇ।  

### ਰੇਲਵੇ 
28 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਨਸਰਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਚੁਰਾਸੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।       ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ।   

27 ਅਕਤੂਬਰ 1982 ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਸਿਤਾਰਾ ਪਿੰਡ ਨੰਗਲ ਖਾਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਆਏ। ਰੋਸ਼ਨ ਸਿਤਾਰਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਪੁਲਿਸ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, “ਧੰਨ ਨਿਰੰਕਾਰ, ਧੰਨ ਨਿਰੰਕਾਰ। ਆ ਬੈਠੋ।”    

### ਹੋਮ ਗਾਰਡਜ਼ ਦੇ ਅਸਲੇ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣਾ 
4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1983 ਨੂੰ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਰਸਤਾ ਰੋਕੋ ਮੋਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਨੇੜੇ ਕੁੱਪ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ, ਜਿੱਥੇ ਰੋਸ ਰੋਕੋ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਸਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਨੇ "ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਭੜਕਾਹਟ" ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 24 ਜਾਂ 26 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  ਲਗਭਗ 1,000 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ  ਅਤੇ ਲਗਭਗ 500 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।  ਰਸਤਾ ਰੋਕੋ ਮੋਰਚੇ ਦੇ 10 ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਮ ਗਾਰਡਜ਼ ਅਸਲਾ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਲੁੱਟਿਆ ਸੀ।  ਸੋਢੀ ਨੇ 28 .303 ਸਰਵਿਸ ਰਾਈਫਲਾਂ, 14 ਸਟੈਨਗਨ ਅਤੇ 360 ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ।     

### ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਆਗੂ ਕੁਲਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਤਲ 
ਨਕਲੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿਆਰੇ-ਸਿਤਾਰੇ ਜੁਝਾਰੂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੇ ਨਰਕਧਾਮ ਦੀ ਗੱਡੀ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਹੇ ਤੇ ਸਮਝੋ ਮੌਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕੂਕ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਜੁਝਾਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵੀ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਵਨ ਬੰਨੁ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਲਤਾਰ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ ਤੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪ੍ਚਾਰ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜੁਝਾਰੂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਵੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅੱਖ ਸੀ। ਕੁਲਤਾਰਾ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਬੁੱਲੋਵਾਲ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਡੀ-ਲਕਸ ਟੇਲਰ (ਦਰਜ਼ੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ। ਤੇ ਮੁੜਾ ਡਾਹੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੇਵਕੀ ਸੀ ਤੇ ਆਨੇ-ਬਹਾਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ | ਨਫ਼ਰਤ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੁਲਤਾਰਾ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਟਲੀ ਬਾਵਾ ਦਾਸ ਵਾਲੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਦੀ ਪੈੜ ਕੱਢੋ। ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰੀਏ, ਜਦੋਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਦੇਖੋ, ਪੁਲਿਸ ਕਪਤਾਨ ਬੂਆ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਤਲਾਹ ਦਿਉ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਖ਼ਾਸ ਬੰਦਾ ਹੈ। ਇਤਲਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ, ਨਾਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੰਗਿਆ ਇਨਾਮ ਦਿਵਾਵਾਂਗਾ।

### ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਬਚੋ 
ਸੋਢੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਸੋਢੀ ਨੇ ਬਚਣ ਦਾ ਰਾਹ ਲੱਭਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਹੀ ਰਾਹ ਲੱਭਿਆ। ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਸੀ। ਬਚਣ ਲਈ ਸੋਢੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਇੱਕ ਗੋਲੀ, ਰੇਲ ਪਟੜੀ  ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਤੀਰ ਉੱਤੇ 3 ਮੀਲ ਤੱਕ ਭਜਾ ਦਿੱਤੀ।  ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਬਣ ਗਈ।     

### ਬੈਂਕ ਡਕੈਤੀ 
21 ਸਤੰਬਰ 1983 ਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ 27,000 ਰੁਪਏ (2023 ਵਿੱਚ 450,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਲੁੱਟ ਲਏ। 2023 ਵਿੱਚ US$5,500 ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਤੋਂ।    

## ਭਾਈ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਬਦਲਾ 
ਜੁਝਾਰੂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਵਿਰੋਧੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਚੁਣ ਕੇ ਫੁੰਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਖੱਬੀਖ਼ਾਨ ਨਰਕਧਾਰੀਏ ਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕਧਾਮ ਦੀ ਗੱਡੀ ਚੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ ਸਮੂੰਹ ਦਾ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਆਪਣੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਅੱਤਵਾਦੀ, ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀ, ਸਿੱਖ ਗ਼ੱਦਾਰ ਦੀ ਰੱਟ ਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਰੌਲਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਜੁਝਾਰੂ ਐਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਹੇ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕੁਝ ਬੁੱਚੜ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਦੇ ਸਟਾਰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਾਈਂ ਗਵਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਲਿਆਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਭਾਈ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ ਨੂੰ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖੋਜਕੀਪੁਰ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ. ਡਾਂਗ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਹੌਲਦਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ, ਸਿਪਾਹੀ ਬੂੜ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਈ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ ਉਪਰ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਅੰਗ ਅੰਗ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਰੀਏ ਗਰਮ ਕਰ ਕੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਦੀ ਲੰਘਾਏ, ਮੱਥੇ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਗਰਮ ਸਰੀਏ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ।ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਗੁਰਬਚਨ ਗਿਆਨੀ, ਭਾਈ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਇਕਬਾਲ ਕਰ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖੋਜਕੀਪੁਰ ਨੂੰ ਅਸਲਾ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਤ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਹੀ ਭੇਜਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਬਚਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਿਰੜੀ ਸਿਦਕਵਾਨ ਸੂਰਮੇ ਭਾਈ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ ਨੇ ਜੁਲਮ ਦੀ ਇੰਤਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹਿਸਾਬ ਜਰੂਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਈਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗਾ, ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।      

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੱਕੀ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਆਰੰਭੇ ਗਏ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅਣਖੀ ਯੋਧੇ ਭਾਈ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਉਰਫ਼ ਭਾਈ ਮੁਸੀਬਤ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਅਗਵਾ ਕਰ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੈ ਗਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਅਗਵਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਉਤਰਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਮੁਸੀਬਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਾ ਹੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਹੀ ਨੂੰ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਤੇ ਵਾਪਸ ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਉਤਾਰ ਲਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਈ ਮੁਸੀਬਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਉਪਰ ਹੀ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।               ਸੋਢੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਫਿਰ ਗੁਰਬਚਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।   ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਸਨ  ਉਸਨੇ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਨਿਆਇਕ ਫਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਉਹ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਨਿਆਇਕ ਫਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ *ਪੰਥ* ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ “ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਤਾ” ਕਿਹਾ ਸੀ। 

## ਹੋਰ ਕਾਰਵਾਈਆਂ 
### ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਲੁੱਟ 
26 ਨਵੰਬਰ 1983 ਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ 1,500,000 ਰੁਪਏ (2023 ਵਿੱਚ 25,000,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਲੁੱਟ ਲਏ। ਕਰੋਲ ਬਾਗ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ 2023 ਵਿੱਚ $305,000 US ਦੇ ਬਰਾਬਰ।  

### ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਵੇਦ ਪਾਲ 'ਤੇ ਹਮਲਾ 
9 ਮਾਰਚ 1984 ਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਸੁੱਖਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਵੇਦ ਪਾਲ ਦੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਸਟੇਨਗਨ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵੇਦ ਪਾਲ 'ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਰਨਾਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਧਾਇਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਵੇਦ ਪਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਤੋਂ ਸਟੇਨਗਨਾਂ ਨਾਲ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਡਰਾਈਵਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਮਾਮੂਲੀ ਸੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਚ ਗਏ।    

### ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਮਨਚੰਦਾ ਦਾ ਕਤਲ 
28 ਮਾਰਚ 1984 ਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਮਨਚੰਦਾ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।   ਮਨਚੰਦਾ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ 2 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਨਚੰਦਾ ਆਪਣੀ ਕਾਰ 'ਚ ਲਾਲ ਬੱਤੀ 'ਤੇ ਰੁਕਿਆ ਸੀ। ਸੋਢੀ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਮਨਚੰਦਾ ਨੂੰ 7 ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਮਨਚੰਦਾ ਦੇ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ, ਉਹ ਖੁੰਝ ਗਈਆਂ। ਡਰਾਈਵਰ ਵਾਲ-ਵਾਲ ਬਚ ਗਿਆ। ਕਤਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

### ਬੀ.ਜੇ.ਪੀ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਖੰਨਾ ਦਾ ਕਤਲ 
2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984 ਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ  ਨੇ ਲਾਭ ਸਿੰਘ  ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਐਮ.ਐਲ.ਏ ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਖੰਨਾ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਖੰਨਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੀ.ਜੇ.ਪੀ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ 1-2 ਗਾਹਕ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਸੋਢੀ ਅਤੇ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੰਨਾ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਜੀਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।   ਜੁਝਾਰੂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਭਾਈ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਤੇ ਜਨਰਲ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਪੰਜਵੜ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾਈ ਜੁਝਾਰੂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਖਾੜਕੂ ਦਲੇਰਾਨਾ ਐਕਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਖੰਨਾ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਖੰਨਾ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. (ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ) 2 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1984 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੰਨਮੈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚਲੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਣ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ। ਭਾਈ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਜਨਰਲ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਕਾਹਲੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਦੁਕਾਨ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਜਨਰਲ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਵਰਦੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਵਰਦੀ ਵਿਚ ਹੀ ਸਟਾਰਟ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸਮੇਂ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਖੰਨਾ ਦੇ ਗੰਨਮੈਨ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨੇ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸ਼ੱਕ ਪੈਣ 'ਤੇ ਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਾ। ਜਨਰਲ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਟੇਨ ਦਾ ਘੋੜਾ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਾੜ ਕਾੜ ਕਰਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ, ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਵਰਦੀ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਗਈ। ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਖੰਨਾ ਨੋ ‘ਧੋਖਾ ਧੋਖਾ ਅੱਤਵਾਦੀ' ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਚੀ ਡਾਡ ਮਾਰੀ। ਜਨਰਲ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਖੰਨਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਸਟੇਨਗੰਨ ਲਾ ਕੇ ‘ਧੋਤੀ ਟੋਪੀ ਜਮਨਾ ਪਾਰ, ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ' ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਸਟੇਨਗੰਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁਕਾਨ ਅੰਦਰ ਗੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਨੂੰ   ਢੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਦਾ ਖੂਨ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਗਦੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਲੈ ਗਏ। ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੀ ਜੀਪ ਖੜੀ ਸੀ, ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਲੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ‘ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ' ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਗਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਟੇਨਗੰਨ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਿਚ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਫਰਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਇਹ ਵਾਕਿਆ 2 ਅਪਰੈਲ, 1984 ਦਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਰਹੇ ਇਸੇ ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਖੰਨਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ 14 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1984 ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮਿਤੀ ਦੇ ਬੰਦ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 11 ਸਿੱਖ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ|     

ਖੰਨਾ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ ਸਨ, “ਦੁੱਕੀ-ਤਿਕੀ ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ , ਸਿਰ ਤੇ ਪੱਗੜੀ ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ , ਕੱਛ ਕੜਾ ਕਿਰਪਾਨ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ"   ਫਰਵਰੀ 1984 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਭੀੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ 'ਤੇ ਮਲ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਾਂ ਬਾਲ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਸੀ।  ਦੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 7 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 

### ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਇਨਾਮ ਦੇਣਾ 
ਇੱਕ ਦਿਨ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਸਕੂਟਰ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਪੁਤਲੀਘਰ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹਾਦਸਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਗੋਡੇ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀਆਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਅਤੇ ਜੀਨਸ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਸਕੂਟਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ 14-ਗੋਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰਿਵਾਲਵਰ ਅਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਸਾਰੇ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਖਿੱਲਰ ਗਈਆਂ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਬੀ.ਏ. ਦੇ ਅੰਤਮ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖਿੱਲਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉੱਠਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਭਾਈ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਨੇ ਰਿਵਾਲਵਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਬਜਾਜ ਪਗੜੀ ਹਾਊਸ (ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਛੱਡ ਦਿਓ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਕੂਟਰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਕੂਟਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਬਜਾਜ ਪਗੜੀ ਹਾਊਸ ਲੈ ਗਿਆ। . ਇੱਥੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਥੇ 5 ਮਿੰਟ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਪੁਤਲੀਘਰ ਚੌਂਕ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਲਈ ਭੇਜ ਦੇਵੇਗਾ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਟਕਸਾਲੀ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਕਸ਼ੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਥੈਲਾ ਦਿੱਤਾ।

ਟਕਸਾਲੀ ਸਿੰਘ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨੂੰ ਬੈਗ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨੂੰ ਪੁਤਲੀਘਰ ਚੌਂਕ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਰਿਕਸ਼ਾ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਬੈਗ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ 10,000 ਰੁਪਏ ਮਿਲੇ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪੈਸੇ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ।

### ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਡਾ.ਵੀ.ਐਨ.ਤਿਵਾਰੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ 
3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984 ਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਵੀ.ਐਨ. ਤਿਵਾੜੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  

ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਹੜਕੰਪ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ,  ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੇ ਵਾਕਆਊਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਿਵਾੜੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ।   

ਇਸ ਸਭ ਨੇ ਭਜਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੋਢੀ ਭਜਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਭਜਨ ਲਾਲ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਾਰਨ ਸੋਢੀ ਨੇ ਭਜਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।  ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੋਹੀ 15 ਦਿਨ ਹੋਰ ਜਿਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸੋਢੀ ਨੇ ਭਜਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ।   ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈ।  ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਬੂਲੀ ਸੀ।  ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਦੂਸਰਾ ਕਾਤਲ ਉਸ ਦਾ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਿੰਦਾ ਹੋਣ ਅਤੇ 200,000 ਰੁਪਏ (2023 ਵਿੱਚ 3.1 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ) ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇਗੀ। 2023 ਵਿੱਚ US$37,500।) ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫਸਾਇਆ।  ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਉਨ੍ਹਾਂ (ਅਕਾਲੀ ਦਲ) ਨੇ ਸਾਡੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। . . ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।"  ਇਸ ਨਾਲ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਿੰਦਾ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿੰਦਾ ਨੂੰ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਅਲੀ ਪੁਲੀਸ ਚੌਕੀ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਸੋਢੀ ਨੂੰ 7 ਵਾਰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ 7 ਟੁਕੜੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁੰਨਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਸਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸੋਢੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਤੋਤੀ ਨੂੰ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਰਤਾ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮਲਿਕ ਭਾਈਟਾ ਨੇ ਸ਼ਿੰਦਾ ਦੇ ਭੱਜਣ ਲਈ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਈਤਾ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਈਤਾ ਨੇ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਵੱਲ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।     

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ