ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਗੀਤ

"ਮ੍ਰਿਦੰਗਾ ਕੇਸਰੀ" ਮੁੱਲਾਪੁਡੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਓ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁੱਲਾਪੁਡੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਵਰਗੇ ਉੱਘੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗਮ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ। ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਚੇਲਾ "ਮ੍ਰਿਦੰਗਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ" ਧਰਮਲਾ ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ। ਐਮ ਐਲ ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਰਾਜੂ ਅਤੇ ਕਮਲਾਕਾਰ ਰਾਓ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਸਨ।

## ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ 
ਅੰਨਾਮਾਚਾਰੀਆ, ਤਿਆਗਰਾਜ, ਭਦਰਚਲਾ ਰਾਮਦਾਸ, ਖੇਤਰੈਯਾ, *ਭੂਲੋਕਾ ਤਸਪਾ ਛੁਟੀ* (ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਾਰਪੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਬੋਬਿਲੀ ਕੇਸ਼ਵਯ, ਗੋਵਿੰਦਸਾਮਈਆ ਅਤੇ ਸਾਰੰਗਪਾਨੀ ਵਰਗੇ ਕਾਰਵੇਤੀਨਗਰਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਸਨ। ਯੰਤਰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਦਵਾਰਮ ਵੈਂਕਟਾਸਵਾਮੀ ਨਾਇਡੂ (ਵਾਇਲਿਨ), ਇਮਾਨੀ ਸੰਕਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ (ਵੀਨਾ), ਸ਼ੇਖ ਚਿਨਾ ਮੌਲਾਨਾ (ਨਾਦਸਵਰਮ) ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਬਾਬੂ (ਵੀਨਾ) ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਵੋਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਦਿੱਗਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਲੇਤੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰੂਲੂ, ਮੰਗਲਮਪੱਲੀ ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਨੇਦੁਨੁਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਮੂਰਤੀ, ਦਵਾਰਮ ਭਵਨਾਰਾਇਣ ਰਾਓ, ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਮ ਗੋਪਾਲਰਤਨਮ, ਸ਼੍ਰੀਪਦਾ ਪਿਨਾਕਾਪਾਨੀ, ਨੂਕਲਾ ਚਿੰਨਾ ਸਤਿਆਨਾਰਾਇਣ, ਲਲਿਤਾ, ਨੁਕਾਲਾ ਚਿੰਨਾ ਸਤਿਆਨਾਰਾਇਣ, ਲਲਿਤਾ, ਪਰਤਾਸ਼ਾਰਦਸ਼ਾਰਾਨੀ, ਪਰਾਥਿਆਰਾਕਮ, ਡਾਰਚਾਦਰਾਯ, ਡਾ. ਚੌ, ਅਤੇ ਡਾ.ਦਵਾਰਮ ਤਿਆਗਰਾਜ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੇਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਰਾ ਰਾਓ, ਪਤਰੀ ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ (ਮ੍ਰਿਦੰਗਮ), ਪੰਤੁਲਾ ਰਾਮ, ਯੂ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ (ਮੈਂਡੋਲਿਨ), ਡੀ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ (ਵੀਨਾ), ਤਿਰੂਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਨੀ ਯੱਲਾ (ਵੀਨਾ), ਮਰੇਲਾ ਕੇਸਵਾ ਰਾਓ, ਇਵਾਤੂਰੀ ਵਿਜਯੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ, ਅਕੇਲਾ ਮੱਲਿਕਾਰਜੁਨ ਸ਼ਰਮਾ, ਏ. (ਵਾਇਲਿਨ) ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਉੱਘੇ ਵਾਦਕ ਹਨ।

## ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ 
ਸੁਸਰਲਾ ਦਕਸ਼ੀਨਮੂਰਤੀ, ਪਾਰੂਪੱਲੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਯਾਹ ਪੰਤੁਲੂ, ਓਗੀਰਾਲਾ ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ, ਪੀਥਾਪੁਰਮ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ, ਟਾਂਗੁਤੂਰੀ ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਪੱਲੀ ਬਾਲਮੁਰਲਿਕਰਿਸ਼ਨਾ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਂਡਿਆਲਾ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ, ਆਰ. ਸੁਦਰਸ਼ਨਮ ਅਤੇ ਆਰ. ਗੋਵਰਧਨਮ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਮਾਧਵਪੇਦੀ ਸਤਿਅਮ, ਪੀ. ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਰਾਓ, ਗਲੀ ਪੇਂਚਲਾ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ, ਚੇਲਾਪਿਲਾ ਸਤਿਅਮ, ਪੀ ਬੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਐਸ ਪੀ ਕੋਡੰਦਪਾਨੀ, ਜੀ ਕੇ ਵੈਂਕਟੇਸ਼, ਐਸ . ਹਨੁਮੰਥਾ ਰਾਓ, ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਘੰਟਸਾਲਾ, ਐਸ.ਪੀ ਬਾਲਸੁਬ੍ਰਾਹਮਣੀਅਮ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀ, ਐਮ.ਐਮ. ਕੀਰਵਾਨੀ, ਰਮੇਸ਼ ਨਾਇਡੂ ਆਦਿ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਆਰਪੀ ਪਟਨਾਇਕ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਿਨੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਸਕੋਰ ਅਤੇ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਕੰਪੋਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇ. ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਰਾਜ-ਕੋਟੀ, ਮਨੀ ਸ਼ਰਮਾ, ਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਮਿਕੀ ਜੇ. ਮੇਅਰ, ਰਮਨਾ ਗੋਗੁਲਾ, ਆਰਪੀ ਪਟਨਾਇਕ, ਚੱਕਰੀ (ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ), ਕਲਿਆਣੀ ਮਲਿਕ, ਐਸ. ਥਮਨ, ਐਸਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰੈਡੀ, ਵੰਦੇਮਾਤਰਮ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕੋਮੀਨੇਨੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਸੰਗੀਤ 
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਨਾਮਚਾਰੀਆ, ਤਿਆਗਰਾਜ, ਭਦਰਚਲ ਰਾਮਦਾਸ, ਖੇਤਰਈਆ, ਭੁਲੋਕਾ ਸਪ ਚੁੱਟੀ (ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਾਲੀਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ), ਬੋਬੀਲੀ ਕੇਸ਼ਵੈਯਾ, ਗੋਵਿੰਦਾਸਮਯਯਾ ਅਤੇ ਸਾਰੰਗਪਾਨੀ ਵਰਗੇ ਕਾਰਵੇਤੀਨਗਰਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਸਾਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਦੁਆਰਮ ਵੈਂਕਟਾਸਵਾਮੀ ਨਾਇਡੂ (ਹਿਓਲਿਨ ਇਮਾਨੀ ਸੰਕਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ) (ਵੀਨਾ) ਸ਼ੇਖ ਚਿੰਨਾ ਮੌਲਾਨਾ (ਨਾਦਾਸਵਰਮ) ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਬਾਬੂ

(ਵੀਨਾ) ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ । ਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਦਿੱਗਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਲੇਟੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰਲੂ, ਮੰਗਲਮਪੱਲੀ ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਨੇਦੁਨੂਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ, ਦਵਾਰਮ ਭਵਨਾਰਾਇਣ ਰਾਓ, ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਮ ਗੋਪਾਲਾਰਤਨਮ, ਸ਼੍ਰੀਪਦਾ ਪਿਨਾਕਪਾਨੀ, ਨੂਕਲਾ ਚਿੰਨਾ ਸਤਿਆਨਾਰਾਇਣ, ਲਲਿਤਾ ਅਤੇ ਹਰੀਪ੍ਰਿਆ, ਡੀ. ਰਾਘਵਚਾਰੀ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ਾਚਾਰੀ, ਡਾ. ਦਵਾਰਮ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਮੰਦਾ ਸੁਧਾਰਾਨੀ, ਪਾਰਥਸਾਰਥੀ ਐਨ. ਸੀ. ਅਤੇ ਡਾ. ਦਵਰਮ ਤਿਆਗਰਾਜ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੈਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਰਾ ਰਾਓ, ਪੈਟਰੀ ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ (ਮ੍ਰਿਦੰਗਮ) ਪੰਤੁਲਾ ਰਾਮਾ, ਯੂ. ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ (ਮੰਡੋਲਿਨ) ਡੀ. ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ, (ਵੀਨਾ) ਤਿਰੂਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਨੀ ਯੱਲਾ (ਵੀਨਾ, ਮਾਰੇਲਾ ਕੇਸਵਾ ਰਾਓ, ਇਵਾਤੂਰੀ ਵਿਜੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ, ਅਕੇਲਾ ਮਲਿਕਾਰਜੁਨ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਅਵਸਾਰਲਾ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ (ਵਿਓਲਿਨ) ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਉੱਘੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ