open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮੁੰਗੇਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ

**ਮੁੰਗੇਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਮੁੰਗੇਰ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁੰਗੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਲਖੀਸਰਾਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਜਮੁਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਖਗੜੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮੁੰਗੇਰ (ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਂਗੀਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ) ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹ਼ੀ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼ਬੀਰ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ

**ਸ਼ਬੀਰ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ** (ਜਨਮ 10 ਅਗਸਤ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ। ਉਹ *ਕੁਮਕੁਮ ਭਾਗਿਆ* ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਪ੍ਰੇਮ ਮਹਿਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ *ਕਿਉੰਕਿ ਸਾਸ ਭੀ ਕਭੀ ਬਹੂ ਥੀ* (2002), *ਕਿਆ ਹਦਸਾ ਕਿਆ ਹਕੀਕਤ* (2004), *ਕਹੀ ਤੋ ਮਿਲੇਂਗੇ* (2002), *ਕਾਵਿਆਜੰਲੀ* (2005), *ਕਸਮਾਂ ਸੇ* (2006), *ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ* (2006) *ਕਯਾਮਥ* (2007), *ਲਾਗੀ ਤੁਝਸੇ ਲਗਾਨ* (2011) ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ *ਫੀਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ* ਦਾ ਤੀਜਾ ਸੀਜ਼ਨ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ *ਨੱਚ ਬਲੀਏ*, *ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਸ - ਅਬ ਇੰਡੀਆ ਤੋੜੇਗਾ* ਅਤੇ *ਡਾਂਸਿੰਗ ਕਵੀਨ ਦੀ* ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ *ਸ਼ੂਟਆਊਟ ਐਟ ਲੋਖੰਡਵਾਲਾ* ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਮਿਸ਼ਨ ਇਸਤਾਂਬੁਲ* ਸੀ। 

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
[thumb| [ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ|ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਪਤਨੀ ਕਾਂਚੀ ਕੌਲ ਨਾਲ]]
ਸ਼ਬੀਰ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਗਸਤ 1979 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸ਼ੈਫਾਲੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਅਤੇ ਸਮੀਰ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਵਿਲੇ ਪਾਰਲੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।  ਉਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਰੀਲੈਂਡ, ਕਾਲਜ ਪਾਰਕ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 

ਉਸ ਨੇ 27 ਨਵੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਕਾਂਚੀ ਕੌਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ  2014 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ,  ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 
## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਨਹਿਰੂ ਸਮਾਰਕ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਨਹਿਰੂ ਸਮਾਰਕ ਸਟੇਡੀਅਮ** ਭਾਗਲਪੁਰ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ ਹੈ। ਇਸ ਗਰਾਊਂਡ ਨੇ 1972 ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਦੋ ਰਣਜੀ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉੜੀਸਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ  ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ  ਮਹਿਮਾਨ ਟੀਮਾਂ ਸਨ।

2013-14 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਗਰਾਊਂਡ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਜੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀ20 ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਪਲੇਟ ਗਰੁੱਪ ਏ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਫਾਈਨਲ ਸਮੇਤ 11 ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਗਲਪੁਰ
ਬੇਲਾਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਬੇਲਾਸਾਗਰ ਝੀਲ** ਮਹੋਬਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੇਲਾਤਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਲਪਹਾਰ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਇਹ ਝੀਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਲਾ ਤਾਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁਖ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
* ਸਿੰਚਾਈ ਦਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ: ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ; ਨਸੀਮ ਅੰਸਾਰੀ ਦੁਆਰਾ (ਮਾਮੂਲੀ ਜ਼ਿਕਰ)
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ। ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ (ਮਾਮੂਲੀ ਜ਼ਿਕਰ)
* ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਹੋਬਾ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ&#x5B; '''' &#x5D;

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਆਗਾਜ਼ਬੀਰ

**ਅਗਾਜ਼ਬੀਰ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।

## ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਕੁਇਨਜ਼ ਲੈਂਡ* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਡਾ. ਸਵੈਰਾਜ ਸੰਧੂ

**ਡਾ. ਸਵੈਰਾਜ ਸੰਧੂ** ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਰਿਹੰਦ ਡੈਮ

**ਰਿਹੰਦ ਡੈਮ,** ਜਿਸ ਨੂੰ **ਗੋਵਿੰਦ ਬੱਲਭ ਪੰਤ ਸਾਗਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡੈਮ ਹੈ। ਰਿਹੰਦ ਡੈਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਬੱਲਭ ਪੰਤ ਸਾਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ।  ਰਿਹੰਦ ਡੈਮ ਇੱਕ ਕੰਕਰੀਟ ਗਰੈਵਿਟੀ ਡੈਮ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨਭੱਦਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਿਪਰੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਸ ਦਾ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਖੇਤਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਨ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਰਿਹੰਦ ਨਦੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਡੈਮ ਦਾ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗੋਵਿੰਦ ਬੱਲਭ ਪੰਤ ਸਾਗਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ। ਰਿਹੰਦ ਡੈਮ 934.45 ਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲਾ ਕੰਕਰੀਟ ਗਰੈਵਿਟੀ ਡੈਮ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਉਚਾਈ 91.46 ਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1954-62 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੈਮ ਵਿੱਚ 61 ਸੁਤੰਤਰ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜੋੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਾਵਰਹਾਊਸ ਡੈਮ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਨਿਰਧਾਰਨ 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਪਰ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡੈਮ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਿੰਗਰੌਲੀ, ਵਿੰਡਿਆਚਲ, ਰਿਹੰਦ, ਅਨਪਰਾ ਅਤੇ ਸਾਸਨ ਸੁਪਰ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਣੂਕੂਟ ਥਰਮਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੋਲਾ-ਚਾਲਿਤ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਹ ਦੇ ਡੰਪਾਂ (ਕੁਝ ਭੰਡਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ) ਤੋਂ ਉੱਚ ਖਾਰੀਤਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਖਿਰਕਾਰ ਇਸ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਾਰੀਤਾ ਅਤੇ pH ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਉੱਚ ਖਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਖਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
left|thumb|300x300px| ਰਿਹੰਦ ਡੈਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਡੈਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ 
[right|thumb| ਰਿਹੰਦ ਡੈਮ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਮੌਕੇ [ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ]]
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਸਨ।  ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੇ ਗਏ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ "ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖੇਤੀ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਲਈ 75,000 ਮੀਲ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਐਲਗਲ ਖਿੜ
* ਮਿੱਟੀ pH
* ਕੈਸ਼ਨ-ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਮਰੱਥਾ
* ਸੋਡੀਅਮ ਸੋਖਣ ਅਨੁਪਾਤ
* RSC ਸੂਚਕਾਂਕ
* ਸੋਡਾ ਝੀਲ
* ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖਾਰੇਪਣ
* ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਨਵੈਤ

**ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਨਵੈਤ** ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।
  
## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਅੱਧੇ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਈਏ*
**ਪੰਜਾਬ: ਬੜ੍ਹਕ ਨਾ ਮੜਕ*
**ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ*
**ਐਮ ਐਲ ਏ ਨਹੀਂ, ਡਾਕੀਆ*
**ਬੇਬੇ, ਤੂੰ ਭੁੱਲਦੀ ਨੀ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਡਾ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੋਹਾ

thumb|ਦਵਿੰਦਰ ਬੋਹਾ
thumb|ਡਾ. ਦਵਿੰਦਰ ਬੋਹਾ
thumb|ਡਾ. ਦਵਿੰਦਰ ਬੋਹਾ
**ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੋਹਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਬ੍ਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਵਿਚਰਦਿਆਂ*
**ਪਾਸ਼-ਜਿੱਥੇ ਕਵਿਤਾ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ*
**ਹਰਭਜਨ ਹਲਵਾਰਵੀ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਵੇਦਨਾ*
**ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਤਵਾ ਦੀ ਗਲਪ -ਸੰਵੇਦਨਾ*
**ਜਤਿੰਦਰ ਹਾਂਸ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਵੇਦਨਾ* 
**ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਭਿੰਨ ਅੰਤਰ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਆਂ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਗੋਕੁਲ ਬੈਰਾਜ

[thumb| ਗੰਗਾ-ਜਮੁਨਾ [ਦੁਆਬ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ 1908।]]
**ਗੋਕੁਲ ਬੈਰਾਜ**, **ਮਥੁਰਾ ਬੈਰਾਜ** ਵੀ ਮਥੁਰਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਵਿਖੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ 'ਤੇ ਇਕ ਬੈਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸੜਕ ਪੁਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗੋਕੁਲ ਬੈਰਾਜ, ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰਮ ਹੈ ,  ਨੂੰ ਮਾਰਚ 2003 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਨੂੰ 30 ਕਿਊਸਿਕ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਨੂੰ 115 ਕਿਊਸਿਕ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੁੱਲ 6 ਬੈਰਾਜ ਹਨ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੱਕ, ਡਾਕਪੱਥਰ ਬੈਰਾਜ (ਉਤਰਾਖੰਡ), ਹਥਨੀ ਕੁੰਡ ਬੈਰਾਜ ( ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਮੂਲ ਤੋਂ 172 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਦ ਹੋਏ ਤਾਜੇਵਾਲਾ ਬੈਰਾਜ ਦੀ ਥਾਂ), ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਬੈਰਾਜ (ਹਾਥਨੀਕੰਡ ਉੱਤਰ ਤੋਂ 244 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦਿੱਲੀ), ਆਈਟੀਓ ਬੈਰਾਜ (ਮੱਧ ਦਿੱਲੀ), ਓਖਲਾ ਬੈਰਾਜ (ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, "ਨਿਊ ਓਖਲਾ ਬੈਰਾਜ" ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦਾ ਨਵਾਂ ਬੈਰਾਜ ਹੈ) ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਬੈਰਾਜ (ਗੋਕੁਲ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ)।    

## ਹਵਾਲੇ 
### ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮਸਾਣੀ ਬੈਰਾਜ

### ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪੀਅਰਸਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਟੈਸਟ

**ਪੀਅਰਸਨ ਲੈਂਗੂਏਜ ਟੈਸਟ** ਪੀਅਰਸਨ (ਪੀ ਐਲ ਸੀ) ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਗੈਰ-ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਅਰਸਨ ਟੈਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ (ਪੀਟੀਈ) ਅਕਾਦਮਿਕ, ਪੀਟੀਈ ਜਨਰਲ (ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਡਨ ਟੈਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਸਮੂਹ ਦ੍ਰਿਸ਼-ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ QCA, Ofqual, ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ ਅਤੇ Edexcel, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਾਂਚ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 6,000 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਬਾਰਡਰ ਏਜੰਸੀ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਦੁਆਰਾ ਵੀਜ਼ਾ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੀਟੀਈ-ਐ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵੀਜ਼ਾ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਗ੍ਰੇਡ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਪੀਟੀਈ ਜਨਰਲ 
ਪੀਟੀਈ ਜਨਰਲ (ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਲੰਡਨ ਟੈਸਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਜਾਂ ਪੀਅਰਸਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੱਕ)। ਇਹ ਪੀਅਰਸਨ ਲੈਂਗੂਏਜ ਟੈਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ Edexcel ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ QCA, ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ (ਉਦਾ ਪੋਲੈਂਡ, ਗ੍ਰੀਸ) ਮੌਖਿਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ) ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪੀਟੀਈ ਯੰਗ ਲਰਨਰਜ਼ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1982 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲਜ਼ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ 1996 ਵਿੱਚ Edexcel ਬਣਨ ਲਈ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੌਂਸਲ (BTEC) ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੀਅਰਸਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਟੈਸਟ
* ਪੀਟੀਈ ਅਕਾਦਮਿਕ
* EALTA ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼
ਭੱਟੀਵਾਲ

**ਭੱਟੀਵਾਲ** ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸਰਪੰਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ: ਭੱਟੀਵਾਲ

ਬਲਾਕ/ਤਹਿਸੀਲ: ਬਟਾਲਾ

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ: ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ

ਰਾਜ: ਪੰਜਾਬ

ਪਿੰਨ ਕੋਡ : 143514

ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ: ਸ੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ

## ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ 
* ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਅਰਾਈਆਂ 
* ਅੱਤੇਪੁਰ  
* ਛੇਲੋਵਾਲ  
* ਭਗਤੂਪੁਰ  
* ਪੰਡੋਰੀ  
* ਘੁਮਾਣ  
* ਚਾਓ ਚੱਕ  
* ਕੌਰੇ  
* ਚੱਕ ਚਾਓ  
* ਮੰਡ  
* ਬਲੇਰਵਾਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਿੱਟੇ ਵੱਡ

**ਭਿੱਟੇ ਵੱਡ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ  ਪਿੰਡ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਬਟਾਲਾ (ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦਫ਼ਤਰ) ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਭਿੱਟੇ ਵੱਡ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ (ਸ਼ਾਇਰ)

**ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ** ਦੁਆਬੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬਲਬੀਰ ਮਾਧੋਪੁਰੀ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛਪਵਾਈਆਂ। ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਧਰਤੀ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ" 1963 ਵਿਚ ਛਪਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖਬੰਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਗੁਲਸ਼ਨ ਦਿਆਲ

**ਗੁਲਸ਼ਨ ਦਿਆਲ** ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ। ਦਿਆਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਪ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਛਪ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਤੇ ਜਵਾਨ ਹੋਈ ਦਿਆਲ ਨੇ ਜਗਰਾਓਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ  ਗੁਲਸ਼ਨ ਜਰਨਲਿਸਟ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਮਿਲ਼ਿਆ।  ਹੁਣ ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ ਵੀ ਇੱਕ ਟੀਚਰ ਹੈ। 

## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਗਜਰ* (ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ)
**ਅਣਕਹੀਆਂ* (ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ)
**ਵਿਸ਼ਵ ਪਰਿਕਰਮਾ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਮਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਲਾਂ

**ਮਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਲਾਂ** ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ,ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ  ਜ਼ੀਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 3000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1603 ਵੋਟਰ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ੀਰਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ "ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ" ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਦੁਨੀ ਚੰਦ ਕਮੇਟੀ,ateਅਤੇ ਐਨ.ਆਰ.ਆਈ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਕਾਲਜ ਵੀ ਹੈ। ਅਤੇ. ਕਾਲਜ ਦਾ ਨਾਂ "ਭਗਤ ਦੁਨੀ ਚੰਦ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ" ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਕਬਰਸਤਾਨ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਬ੍ਰਾਂਚ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਪਣਾ ਡਾਕਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਿੱਲ, ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਿਹਾਲਕੇ

**ਨਿਹਾਲਕੇ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ੀਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਕੀਲਾਂ ਵਾਲਾ

**ਵਕੀਲਾਂ ਵਾਲਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ੀਰਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਪੰਜਾਬ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। 

## ਧਰਮ 
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਰਾਮਦੇਵਜੀ ਅਤੇ ਗੋਗਾਜੀ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਨਗਾਹਾਂ  'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਸਲਾਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲ਼ੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਡੇਰਿਆਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੱਚਾ-ਸੌਦਾ, ਰਾਧਾ-ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਡੇਰੇ।
alt=Camel cart|thumb| ਕੁਝ ਦੱਖਣੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

### ਜ਼ੀਰਾ ਤਹਿਸੀਲ 
# ਜ਼ੀਰਾ

### ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 
* ਪੰਚਾਇਤ ਭਵਨ
* ਰਾਮਦੇਵ ਮੰਦਰ
* ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਮਾਨ (ਇਸਲਾਮ)

**ਅਮਾਨ** (ਅਰਬੀ: امان, ਮਤਲਬ 'ਸੁਰੱਖਿਆ',  'ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਚਰਣ') ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮੁਸਤਮੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇਣ ਦਾ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਮਾਫੀ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਮੁਸਤਮੀਨ ਜਾਂ ਹਾਰਬੀ (ਦੁਸ਼ਮਣ ਪਰਦੇਸੀ) ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਚਰਣ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਵਰਿਆਮ ਖੇੜਾ

**ਵਰਿਆਮ ਖੇੜਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਗਿਰੀ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਡੇਰਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਗਿਰੀ ਜੀ ਨੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਸਮਾਧੀ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਪੰਡਤ ਗੋਵਰਧਨ ਦਾਸ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੰਡਤ ਹੇਤਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅਬੋਹਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਰਿਆਮ ਖੇੜਾ ਵਿੱਚ 1916 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਹਿੰਦੂ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢਾਣੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਾਰ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ (ਪੰਜਾਬ)  ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ)  ਤੋਂ ਲਗਭਗ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਾਦੂਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਘੋੜਾ ਕਟੋਰਾ

**ਘੋੜਾ ਕਟੋਰਾ** ( **ਏਮੀ ਮਗੰਡਾ** ) ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਘੋੜੇ ਦਾ ਕਟੋਰਾ" ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਗੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਘੋੜੇ ਵਰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਸਰਦੀਆਂ ਵੇਲੇ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ  ਆਏ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ  ਰਾਜਗੀਰ ਤੋਂ। ਇੱਕ  ਲੰਬੀ ਜੰਗਲ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਰਾਜਗੀਰ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਕਟੋਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਉਦੋਂ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2009 ਵਿੱਚ ਈਕੋ-ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਲਈ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। 29 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਝੀਲ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ 70 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪੈਡਲ ਬੋਟਿੰਗ, ਇੱਕ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ ਅਤੇ ਗੈਸਟ ਰੂਮ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠੀ ਹੈ। 70 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਮੂਰਤੀ 45,000 ਘਣ ਫੁੱਟ ਗੁਲਾਬੀ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਰਾਜਗੀਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

thumb| ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰਾਜਗੀਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਸਫਾਰੀ
* ਸਾਈਕਲੋਪੀਅਨ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ, ਜੋਧਪੁਰ

**ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ** ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਫਲੋਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

2011 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 348 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 180 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 168 ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ 62 ਘਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੰਜਨੀਸਰ

**ਅੰਜਨੀਸਰ** (ਹਿੰਦੀ: **अंजनीसर**) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਫਲੋਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਜੈਪਾਲ

thumb
**ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਜੈਪਾਲ** ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਡਾਨੀ ਪੋਰਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। 2020-2021 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਰੈਕਟਰ ਰੈਲ਼ੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਲੋਕ ਪੁਰਸਕਾਰ 2020 ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਇਕ ਸਫ਼ਾ ਮੇਰਾ ਵੀ*

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਜੈਪਾਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ 'ਵਰਜਿਤ'  
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਨਿਰੰਜਣ ਬੋਹਾ

**ਨਿਰੰਜਣ ਬੋਹਾ** (ਜਨਮ 06 ਸਤੰਬਰ 1956) ਪੰਜਾਬੀ ਕੁਲਵਕਤੀ ਲੇਖਕ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਹਰਦਿਆਲ ਰਾਏ ਕੱਕੜ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਭਰੀਆਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਨਗਰ ਬੋਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ
ਨਿਰੰਜਣ ਨੇ ਸਕੂਲ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੋਹਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦਸਵੀ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸਾਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹੁਣ ਕੁਲਵਕਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਪੰਜਾਬੀ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ: ਵਿਸ਼ਾਗਤ ਸਰੂਪ ਤੇ ਸ਼ਿਲਪ ਵਿਧਾਨ* (ਆਲੋਚਨਾ) 
**ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅਦਬੀ ਸੱਚ* (ਵਾਰਤਕ) 
**ਅਦਬ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ* (ਵਾਰਤਕ) 
**ਪਲ ਬਦਲਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)*
* *ਪੂਰਾ ਮਰਦ ( ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ )*
* *ਤੀਸਰੀ ਖਿੜਕੀ ( ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ*
* *ਪਲ ਪਲ ਬਦਲਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (ਲਘੁਕਥਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਅਨੁਵਾਦਕ ਯੋਗਰਾਜ ਪ੍ਰਭਾਕਰ (ਹਿੰਦੀ)*
## ਸੰਪਾਦਨ ਕਾਰਜ਼
# *ਬੀ. ਐਸ .ਬੀਰ. ਦਾ ਕਾਵਿ ਜਗਤ*
# *ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਦੇ ਨਾਵਲ ‘ਉਜੜੇ ਖੂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਵੇਕ (ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ )*
# *ਨਿਰੰਜਣ ਬੋਹਾ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਤੀਸਰੀ ਖਿੜਕੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ  ਪਰਤਾਂ (ਸੰਪਾਦਕ ,ਡਾ. ਰਾਜਬਿੰਦਰ ਕੌਰ) ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ*
## ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ
# ਡਾ: ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸੈਨੀ ਵਾਰਤਕ ਪੁਰਸ਼ਕਾਰ-  ਮਾਲਵਾ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਸੰਗਰੂਰ ,
# ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੱਤੋ ਯਾਗਦਾਰੀ  ਪੁਰਸਕਾਰ- ਲੇਖਕ ਪਾਠਕ ਮੰਚ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
# ਬਿਸਮਿਲ ਫਰੀਦਕੋਟੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਨਮਾਨ - ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਫਰੀਦਕੋਟ
# ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਵਾਰਸ ਪੁਰਸਕਾਰ -ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਚ  ਬਰੇਟਾ
# ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ  ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਯਾਦਗਾਰੀ  ਸਨਮਾਨ -.ਅਦਾਰਾ ਮਿੰਨੀ  ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
# ਮਹਿਰਮ ਪੁਰਸਕਾਰ – ਅਦਾਰਾ ਮਹਿਰਮ  ਨਾਭਾ
# ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਅਲੋਚਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ -ਅਦਾਰਾ ਮਿੰਨੀ  ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
# ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਭੱਠਲ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਨਮਾਨ – ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ  ਕਾਲਾਬੂਲਾ (ਸੰਗਰੂਰ)
# ਸਰਵੋਤਮ ਰੀਵਿਊਕਾਰ ਪੁਰਸ਼ਕਾਰ - ਅਦਾਰਾ ਲੋਹਮਣੀ ਅਜੀਤਵਾਲ ( ਮੋਗਾ)
# ਲਘੂ ਕਥਾ ਸੇਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
# ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਘੂ ਕਥਾ ਸੰਮੇਲਣ ਸਿਰਸਾ
# ਮਾਤਾ ਮਾਨ ਕੌਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ -2021 # ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ
# ਵਿਸ਼ੇਸ਼ -ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ 
# ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ
# ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
# ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਹਰਿਆਣਾ
# ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ  ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਅਦਾਰਿਆ ਲਈ ਅਨੇਕਾ ਖੋਜ਼ ਪਰਚੇ ਲਿਖੇ ਪੜ੍ਹੇ ।
## ਲੜੀਵਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਲਮ
# ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅਦਬੀ ਸੱਚ(ਮਾਸਿਕ ਮਹਿਰਮ)
# ਮਿੰਨੀ ਪਰਚਿਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ –ਤ੍ਰੈ ਮਾਸਿਕ ਅਣੂ
#ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸਿਤਾਰੇ (ਤ੍ਰੈ ਮਾਸਿਕ ਅਣੂ)
# ਅਖਬਾਰੂ ਸਾਹਿਤ (ਤ੍ਰੈ ਮਾਸਿਕ ਰਿਜੂ) 
# ਸਮਕਾਲੀ ਦੀ ਡਾਇਰੀ (ਤ੍ਰੈ ਮਾਸਿਕ ਸੰਪਰਕ) 
# ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅੱਜ ਦੀ ਅਵਾਜ਼- ਐਤਵਾਰੀ ਅੰਕ) 
# ਮਨੋ ਵਿਗਿਆਣਕ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੀਲ ਪੱਥਰ (ਤ੍ਰੈ ਮਾਸਿਕ ਛਿਣ)
# ਕਿਤਾਬਾ ਵ਼ੱਲ ਖੁਲ੍ਹਦੀ ਖਿੜਕੀ ( ਮਾਸਿਕ ਤਸਵੀਰ)
# ਕਿਤਾਬਾ ਵ਼ੱਲ ਖੁਲ੍ਹਦੀ ਖਿੜਕੀ(ਪੰਦਰਾਂ ਰੋਜ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ ਕਨੇਡਾ ) 
# ਕਿਤਾਬਾਂ ਬੋਲਦੀਆਂ (ਦਸਤਾਵੇਜ਼) ਯੂ ਟਿਊਬ ਚੈਨਲ)
# ਪੱਤਰਕਾਰ – ਪਹਿਲਾਂ ਜਗਬਾਣੀ ਹੁਣ  ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਂਨ
# 100 ਤੋਂ ਉਪਰ ਸਕੂਲਾਂ/ ਕਾਲਜ਼ਾਂ  ਵਿਚ ਨਸ਼ਾ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਸ਼ਣ
## ਤਸਵੀਰਾਂ

ਤਸਵੀਰ:Niranjan Boha 2.jpg|ਨਿਰੰਜਣ ਬੋਹਾ
ਤਸਵੀਰ:Niranjan Boha.png|ਨਿਰੰਜਣ ਬੋਹਾ
ਤਸਵੀਰ:Niranjan Boha2.jpg|thumb|ਨਿਰੰਜਣ ਬੋਹਾ 2024 ਵਿੱਚ।
ਤਸਵੀਰ:ਨਿਰੰਜਣ ਬੋਹਾ.jpg|thumb|ਨਿਰੰਜਣ ਬੋਹਾ 2024 ਵਿੱਚ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਟੈਬਲਯੂ

ਟੈਬਲਯੂ ('ਲਿਟਲ ਟੇਬਲ' ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, 'ਤਸਵੀਰ' ਦਾ ਅਰਥ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;   ਟੈਬਲਯੂ ਜਾਂ, ਘੱਟ ਹੀ,  ਟੈਬਲਯੂ  ) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਕਲਾ 
* ਟੈਬਲਯੂ ਪੀਟ ਮੋਂਡਰਿਅਨ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ  ਟੈਬਲਯੂ *I* ਤੋਂ  ਟੈਬਲਯੂ *IV* ਤੱਕ ਹੈ।
* ਟੈਬਲਯੂ ਵਿਵੈਂਟ, ਇੱਕ ਗਤੀਹੀਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਨਾਟਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਜਾਂ ਫੋਟੋ।
* ਦ੍ਰਿਸ਼ (ਡਰਾਮਾ), ਓਪੇਰਾ, ਬੈਲੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ।

## ਖੇਡਾਂ 
* ਟੈਬਲਯੂ  (ਤਾਸ਼ ਦੀ ਖੇਡ), ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਬਰ ਕਾਰਡ ਗੇਮ
* ਟੈਬਲਯੂ  (ਕਾਰਡ), ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਕਾਰਡ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਕਾ
* ਟੈਬਲਯੂ  (ਡੋਮੀਨੋਜ਼), ਡੋਮੀਨੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਕਾ

## ਹੋਰ 
* ਟੈਬਲਯੂ , ਡੇਟਾ ਦੀ ਸਾਰਣੀ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ:
** ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਟੈਬਲਯੂ , ਜਾਂ ਟੈਬੁਲਾ ਰੀਕਟਾ, ਦਸਤੀ ਸਾਈਫਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
** ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਟੈਬਲਯੂ , ਲੰਮੀ ਵੰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਸਾਰਣੀ
* ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਟੈਬਲਯੂ ਦੀ ਵਿਧੀ (ਅਰਥਵਾਦੀ ਟੈਬਲਯੂ ਜਾਂ ਸੱਚ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੀ), ਤਰਕ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਵੈਚਾਲਤ ਥਿਊਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ
* ਟੇਬਲਯੂ ਸੌਫਟਵੇਅਰ, ਡੇਟਾ ਵਿਜ਼ੂਅਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਟੂਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ
* ਯੰਗ ਟੈਬਲਯੂ , ਭਾਗ ਚਿੱਤਰਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਵਸਤੂ
* ਸਿੰਪਲੈਕਸ ਟੈਬਲਯੂ , ਸਿੰਪਲੈਕਸ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* ਸਾਰਣੀ (ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ)
* ਟੈਬਲਯੂ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਸਾਰਣੀ, ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1758 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਫ੍ਰਾਂਕੋਇਸ ਕੁਏਸਨੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੱਨੜ

**ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੱਨੜ** ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।  

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਰੰਗ ਮਜੀਠ*
**ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਾ ਮਿਲੀ*
**ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼*
**ਹੀਰ ਸੁੱਨੜ*
**ਮੇਰੇ ਪੰਧ ਪੈਂਡੇ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਡਾ: ਸ ਪ ਸਿੰਘ

**ਐਸ ਪੀ ਸਿੰਘ** ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ  ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਿਸਟੀ (ਜੀ.ਐਨ.ਡੀ.ਯੂ., ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਅਤੇ ਆਨਰੇਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਖਾਲਸਾ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ ਝੀਲ

**ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ ਝੀਲ** ਨਕਲੀ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਭਾਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਸਪਿਲ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਦੂਜੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਅਜੂਬਾ ਹੈ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1831 ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਟੋਏ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਝੀਲਾਂ ਬਣ ਗਏ। ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁਖ ਸਰੋਤ ਬਣੀਆਂ। ਇਹ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਖ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਬਣੀਆਂ 

## ਸਰੋਤ 
ਝਾਰਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਰਹੀ ਝੀਲ

**ਹਰਾਹੀ ਝੀਲ** ( ਹਿੰਦੀ / ਦੇਵਨਾਗਰੀ : हराही पोखर) ਦਰਭੰਗਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਦਰਭੰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਹੋਰ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਦੀਘੀ ਝੀਲ, ਜੋ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਇੱਕ ਡਰਾਈਵ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਲੰਬਾਈ 6,000 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਟੈਂਕ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰਾਹੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 1,600 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 1,000 ਫੁੱਟ ਹੈ; ਦੀਘੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 2,400 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 1,200 ਫੁੱਟ ਹੈ; ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 2,000 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 1,000 ਫੁੱਟ ਹੈ।

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਲਈ ਉੱਚੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਛਾਉਣੀ ਸੀ।

## ਦੰਤਕਥਾ 
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਮਛੇਰੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੱਛੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਗੁਆਂਢੀ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਤੰਗ (ਪੰਛੀ) ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਨੂੰਹ ਉਸ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੇ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਚਾਲ-ਚਲਣ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆ ਕੇ ਸੱਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਗਰਮਾ-ਗਰਮ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖਿੜਕੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਗੁਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬੇਮੌਸਮੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ; ਪਰ ਉਸਨੇ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਜੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਉਸਦਾ ਤਰਕ ਸੁਣਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। "ਰਾਜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ," ਛੋਟੀ ਮਛੇਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਤੰਗ (ਪੰਛੀ) ਸੀ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਬਾਂਹ, 80 ਮਣ (1 ਮਣ = 37.3242 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ) ਵਜ਼ਨ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਗਣ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਖਾਧਾ। ਮੈਂ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਤੰਗਾਂ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਲਾਲਚ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਹੱਸਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਮੱਛੀ 'ਤੇ ਝਪਟਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਟੈਂਕਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪੁੱਟਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਲਗਨ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਦਾ ਪਿੰਜਰ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਗਣ ਲੱਭ ਕੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜਿਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ ਉਸਨੂੰ ਹਰਹੀ ਜਾਂ ਬੋਨ ਟੈਂਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾ
ਦੀਪਕ ਸ਼ਰਮਾ ਚਨਾਰਥਲ

thumb|ਦੀਪਕ ਸ਼ਰਮਾ ਚਨਾਰਥਲ
thumb|ਦੀਪਕ ਸ਼ਰਮਾ ਚਨਾਰਥਲ
**ਦੀਪਕ ਸ਼ਰਮਾ ਚਨਾਰਥਲ** (ਜਨਮ 22 ਨਵੰਬਰ 1976) ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਤੂਫ਼ਾਨ* 
**ਜੜ੍ਹਾਂ*
**ਆਟੇ ਦਾ ਦੀਵਾ* (ਅਨੁਵਾਦ) 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸੁਨੀਲ ਕੋਠਾਰੀ

thumb|300x300px| 2014 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸੁਨੀਲ ਕੋਠਾਰੀ

**ਸੁਨੀਲ ਕੋਠਾਰੀ** (20 ਦਸੰਬਰ 1933 – 27 ਦਸੰਬਰ 2020) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਹ ਰਵਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਉਦੈ ਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ।ਡੀ. ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੁਨੀਲ ਕੋਠਾਰੀ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ *ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਡਨਹੈਮ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫਰੀਲਾਂਸ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
27 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਇਨਾਮ 
ਉਸਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 1995 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ 1961 ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਚੰਦਰਕ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਰੰਜੀਤਰਾਮ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸੁਨੀਲ ਕੋਠਾਰੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ   
* ਸੁਨੀਲ ਕੋਠਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲੇਖ    ਲੇਖ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਡਾ. ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੁਮਟਾਲਾ

**ਡਾ. ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੁਮਟਾਲਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਹੈ। 

## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ* 
**ਅਦਬਨਾਮਾ* 
*"ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ" 
**ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਤਾਲੂਏ

ਹਲਟ ਦੇ ਬੈੜ, ਚੱਕ ਅਤੇ ਚਵੱਕਲੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਜ਼ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਲੱਠ ਨੂੰ ਲੰਘਾਉਣ ਜੋਗੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਕ ਕੁ ਫੁੱਟ ਵਰਗਾਕਾਰ ਪਲੇਟਾਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਲੇਟਾਂ ਨੂੰ ਤਾਲੂਏ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਲਟ ਦੇ ਚੱਕਲੇ ਦੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਲੱਠ ਵਿਚ ਜੋ ਲੱਕੜ ਦੀ ਗਰਧਨ ਹਲਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਕ/ਸੁਰਾਖ ਕੱਢ ਕੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਧਨ ਦੇ ਸੁਰਾਖ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਸੁਰਾਖ ਦੇ ਉਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਤਾਲੂਏ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਹਲਟ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹਲਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈੜ, ਚੱਕਲੇ, ਚਵੱਕਲੀ ਅਤੇ ਗਰਧਨਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤਾਲੂਏ ਵੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਦੀਮਨਾ ਝੀਲ

**ਦਿਮਨਾ ਝੀਲ** ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਦਲਮਾ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ ਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  

ਦੀਮਨਾ ਝੀਲ ਦਲਮਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੀਮਨਾ ਝੀਲ ਲਗਭਗ 5.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਡੈਮ ਲਈ 1894 ਦੇ ਭੂਮੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਗਭਗ 1,861 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਡਾਲਮਾ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। 

ਇਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਦੀਮਨਾ ਝੀਲ ਦੀ ਕੁੱਲ ਭੰਡਾਰਨ ਸਮਰੱਥਾ ਲਗਭਗ 120 ਲੱਖ ਘਣ ਫੁੱਟ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਲਗਭਗ ਦੋ ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਸਾਢੇ 3 ਮੀਲ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮੀਲ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਡੈਮ ਹਨ, ਇੱਕ 800 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 1,200 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ। ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਡੈਮ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ 83 ਫੁੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੌੜਾਈ ਲਗਭਗ 400 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਢੁਕਵੇਂ ਵਾਲਵ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਊਟਲੈਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਰਸਾਤ ਹੈ। ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 36 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ *ਦੀਮਨਾ ਨਾਲੇ* ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਿਆ। ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਰੇਡੀਮੇਡ ਬੇਸਿਨ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਦੋ ਛੋਟੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.

## ਇਤਿਹਾਸ 
1930 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਬਾਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਦਿਮਨਾ ਨਾਲਾ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਸਕੀਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। 

ਦੀਮਨਾ ਝੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬੋਰਮ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਾਰੀ ਫਰਵਰੀ 1940 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1944 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ 

## ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਡਾਲਮਾ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ
* ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਪਾਰਕ
* ਜੁਬਲੀ ਪਾਰਕ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ
* ਰੰਕਿਨੀ ਮੰਦਿਰ, ਜਾਦੂਗੋਰਾ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਹਾਰਨਪੁਰ

thumb|280x280px| ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਨੇੜੇ ਰੋਡ
thumb|280x280px| ਮਾਂ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਖੇਤਰ
**ਸਹਾਰਨਪੁਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਹੈ। 

ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਤ ਸ਼ਾਹ ਹਾਰੂਨ ਚਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ  ਆਵਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ  ਨੇ  100 ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਮਿਰਿਕ ਝੀਲ

thumb| ਮਿਰਿਕ ਝੀਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਧੁੱਪ ਵਾਲਾ ਦਿਨ
**ਮਿਰਿਕ ਝੀਲ**, ਜਾਂ ਜਿਸਨੂੰ **ਸੁਮੇਂਦੂ ਝੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਮਿਰਿਕ, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ 1.25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਝੀਲ ਹੈ ।  ਇੱਥੇ ਇੱਕ  ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਬਾ ਆਰਚ ਫੁੱਟਬ੍ਰਿਜ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰੇਣੀ ਪੁੱਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚੌਰਸਤਾ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮੋਤੀ ਝੀਲ

**ਮੋਤੀ ਝੀਲ** ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਬੇਨਝਬਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ।   ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਕਮਲਾ ਰਿਟਰੀਟ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਹਲਚਲ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ " ਪੂਰਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ " ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  *ਮੋਤੀ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੋਤੀ ਅਤੇ *ਝੀਲ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਝੀਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮੋਤੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਫੇਫੜੇ ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਆਇਤਾਕਾਰ ਝੀਲ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੇ, ਕਾਨਪੁਰ ਵਾਟਰਵਰਕਸ ਦੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੇਪਟਿਕ ਟੈਂਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪਡ ਬਗੀਚਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਿਲਡਰਨ ਪਾਰਕ ਸੀ।    ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਨਪੁਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ (ਕਾਨਪੁਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ) ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (ਕੇਡੀਏ) ਦਾ ਵਾਟਰ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ 
**ਦਫਤਰ**

* ਕਾਨਪੁਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਟਾਊਨ ਹਾਲ
* ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ

**ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ**

* ਲਾਜਪਤ ਭਵਨ
* ਝੀਲ
* ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ
* ਬਾਗ
* ਜਾਪਾਨੀ ਬਾਗ
* ਮੌਸਮੀ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ

## ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ 
ਮਾਲ ਰੋਡ 'ਤੇ  ਮੋਤੀ ਝੀਲ ਬੱਸ ਸਟਾਪ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਟਾਂ ਲਈ ਸਿਟੀ ਬੱਸਾਂ ਫੜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰਾਵਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਾਨਪੁਰ ਸੈਂਟਰਲ ਹੈ ਜੋ ਮੋਤੀ ਝੀਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਕਾਨਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਮੁਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। 

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੋਤੀ-ਝੀਲ ਅਤੇ *ਵਿਕੀਮਪਿਆ* ਵਿਖੇ ਪਾਰਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਜਾ ਤਾਲਾਬ

thumb
thumb
**ਰਾਜਾ ਤਾਲਾਬ** ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਝਰੀਆ ਝਾਰਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਝੀਲ ਝੀਰੀਆ ਵਿਖੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ, ਝਰੀਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ 1912-13 ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬਣਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। 1916 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਝੀਲ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ - ਕੰਢੇ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ। ਝੀਰੀਆ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸ਼ਾਹੀ - ਰਾਜਬਾੜੀ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਲਈ ਵੀ ਤਾਲਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।  

## ਉਸਾਰੀ 
ਇਹ ਝੀਲ 8.46 ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਸ 100 ਮੀਟਰ ਹੈ।  ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟਾਪੂ ਵੀ ਹੈ।  ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਝੀਰੀਆ ਰਾਜ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ੁੱਧ ਸੀ।

## ਵਰਣਨ 
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੂੜਾ ਸੁੱਟਣਾ, ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਨਿਕਾਸ, ਕੱਪੜੇ ਧੋਣੇ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਧੁਆਈ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਰਜਨ ਅਤੇ ਛਠ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨੇ ਝੀਲ ਅਤੇ ਛੱਡੀ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰੁਕਿਆ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਆਖਰੀ ਅਧਿਐਨ 2007 ਵਿੱਚ ISM-ਧਨਬਾਦ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਝਰੀਆ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਦਾ ਪਾਣੀ 8.11 ਦੇ pH ਨਾਲ ਖਾਰੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਨੀਅਨ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨ।  

ਝੀਲ  ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਾਨ ਬਹਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਭਰਥਵਾਲ

**ਭਰਥਵਾਲ** ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਬਟਾਲਾ ਤੋਂ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ 48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਭਰਥਵਾਲ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ 
* ਘੋਗਾ

* ਕੋਟਲਾ ਬਾਮਣ

* ਮਰਾਰ

* ਰਲਿਆਲੀ ਖੁਰਦ

* ਰਲੀ ਅਲੀ ਕਲਾਂ

* ਸੁੰਡਲ

* ਕਾਲੂਵਾਲ

* ਸਾਰਚੁਰ

* ਨਾਸਰਕੇ

* ਜੰਗਲਾ

* ਨਾਨਕ ਚੱਕ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ

**ਪੰਜਾਬ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ** ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਦੀ ਰਾਜ ਅਕਾਦਮੀ ਹੈ।  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮੱਦਦ ਨਾਲ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲ਼ੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦ੍ਰਿਸ਼-ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਪ੍ਰਚਾਰ, ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਸਰਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਹੈ।    ਇਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਛਾਪਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ (ਗ਼ਾਫ਼ਿਕਸ/ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੇਕਿੰਗ), ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਖਾਸ ਵਿਧਾ (ਸੇਰਾਮਿਕਸ), ਫੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ, ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਲਾ (ਅਪਲਾਈਡ ਆਰਟ), ਰੇਖਾ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰੀ (ਡਰਾਇੰਗ), ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਿਰਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਲਾ (ਮਿਕਸ ਮੀਡੀਆ), ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੰਜੋਈ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ (ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ), ਅਦਾਕਾਰੀ, ਖੇਲ, ਕਰਤੱਬ, ਦਰਸ਼ਨੀ ਕਲਾਵਾਂ ਇਤਿਆਦਿ ਦੇ ਮਿਸ਼੍ਰਣ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਰਸਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਲਾ, ਵੀਡੀਓ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ, ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪੰਜਾਬ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1966 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਡਾ. ਐਮ.ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ  ਜੋ ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੁੱਖ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਸਨ, ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ *ਪੰਜਾਬ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ, ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ* ਅਤੇ *ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।* ਡਾ: ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਇਸੇ ਸਮੇਂ *ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ* *ਪੰਜਾਬ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ* ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ *ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ* ਵੀ ਬਣਾਇਆ। 

ਸਾਲ 1980 ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ-ਕਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ 13,500/- ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।  ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਕਰਾਫਟਸ ਸੁਸਾਇਟੀ 

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਇਸਨੇ ਮੋਨੋਗਰਾਫ਼, ਰਸਾਲੇ, ਆਰਟ-ਐਲਬਮਾਂ ਆਦਿ  ਸਮੇਤ ਕਲਾ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਰਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸੰਪੱਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਜੈਨ, ਸ਼ਿਵ ਸਿੰਘ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ, ਜਗਦੀਸ਼ ਆਹੂਜਾ ਦੀਆਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੇ ਐਸ ਕਾਂਗ ਨੇ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ
ਸਾਗਰਦੀਘੀ (ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ)

**ਸਾਗਰਦੀਘੀ** ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ "ਮਹਾਨ ਤਾਲਾਬਾਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਤਾਲਾਬ, ਇਸਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਅਤਿਕਥਨੀ. ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਹਰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਦਫ਼ਤਰ, ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਇਮਾਰਤ, ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਬੀਐਸਐਨਐਲ ਦਾ ਡੀਟੀਓ ਦਫ਼ਤਰ; ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਭਵਨ, ਬੀ.ਐਲ.ਆਰ.ਓ. ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਮੇਨ ਬ੍ਰਾਂਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਰਟੀਓ ਦਫ਼ਤਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਦਫ਼ਤਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਆਦਿ।

thumb| ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਸਾਗਰ ਦੀਘੀ 2024

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਦੱਖਣੀ ਲ੍ਹੋਨਾਕ ਝੀਲ

**ਦੱਖਣੀ ਲ੍ਹੋਨਾਕ ਝੀਲ** ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਦੂਰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ - ਮੋਰੇਨ-ਡੈਮਡ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਸਿੱਕਮ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਲੇਕ ਆਉਟਬਰਸਟ ਹੜ੍ਹ (GLOFs) ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ 14 ਸੰਭਾਵਿਤ ਖਤਰਨਾਕ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  

ਝੀਲ  'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ। ਇਹ ਲ੍ਹੋਨਾਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। 

### ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ 
ਝੀਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੱਖਣੀ ਲ੍ਹੋਨਾਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਉੱਤਰੀ ਲ੍ਹੋਨਾਕ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਲੋਹਨਾਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਪਿਘਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਕਾਰਨ ਝੀਲ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

1962 ਦੇ ਗੈਰ-ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰੋਨਾ ਡੇਟਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਉਦੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ 1960 ਅਤੇ 1972 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਝੀਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ snout 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਪਰਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਝੀਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ। 24 ਨਵੰਬਰ 1962 ਨੂੰ  ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਝੀਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਪਛਾਣ 1977 ਦੇ ਲੈਂਡਸੈਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਮਲਟੀਸਪੈਕਟਰਲ ਸਕੈਨਰ (ਐਮਐਸਐਸ) ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। MSS ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1977 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 17.54 ਹੈਕਟੇਅਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਟਰਮੀਨਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1989, 2002 ਅਤੇ 2008 ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਝੀਲ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  1977 ਅਤੇ 2008 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਝੀਲ ਦੇ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 81.1 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸੋ ਲ੍ਹਾਮੋ ਝੀਲ

**ਤਸੋ ਲਹਾਮੋ ਝੀਲ** ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ।   ਇਹ ਮਾਂਗਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਸਿੱਕਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ  ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਚੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਜ਼ੇਮੂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ, ਕਾਂਗਟਸੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਜਾਂ ਪੌਹੁਨਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਸਤਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਜੋਸਫ਼ ਡਾਲਟਨ ਹੂਕਰ ਨੇ ਝੀਲ ਨੂੰ **ਚੋਲਾਮੂ ਝੀਲ** ਕਿਹਾ।  ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ **ਛੋ ਲਹਮੋ**  ਅਤੇ **ਚੋਲਾਮੂ ਝੀਲ** ਵੀ ਹੈ। 

## ਭੂਗੋਲ 
ਤਸੋ ਲਹਾਮੋ ਝੀਲ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉੱਚੇ ਪਠਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਗਚਨਜੰਗਾ ਰੇਂਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ, ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।  

ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ ਕੁਝ  ਸਥਿਤ ਹੈ ਪੱਛਮ ਵੱਲ.

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤਿਲੀਚੋ ਝੀਲ
* ਸੋਂਗਮੋ ਝੀਲ
* ਖੇਚਿਓਪਾਲਰੀ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ

**ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ**  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਿੱਕਮ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ।  ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਮਾਂਗਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ,  ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੋਧੀਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਪਦਮਸੰਭਵ - ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਿੰਪੋਚੇ - ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਝੀਲ  ਗੰਗਟੋਕ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ  ਤਿੱਬਤੀ (ਚੀਨੀ) ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਉੱਤਰੀ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ। ਲਾਚੇਨ ਤੋਂ ਥੰਗੂ ਘਾਟੀ ਰਾਹੀਂ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਝੀਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਥੰਗੂ ਤੋਂ ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਤੱਕ ਸੜਕ ਮੋਰੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਰਦਰੇ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਐਲਪਾਈਨ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰ੍ਹੋਡੋਡੈਂਡਰਨ ਦਰਖਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਮਿਟ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
left|thumb| ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਝੀਲ.

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੋਰੇਨ-ਡੈਮਡ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪਠਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਚੇਨਜ਼ੋਂਗਾ ਰੇਂਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੋਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤਸੋ ਲਹਮੂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੀਸਤਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਮੱਧ ਮਈ ਤੱਕ ਝੀਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  

ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ  ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਲੰਬਾਈ  ਹੈ। । 

ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਪਦਮਸੰਭਵ ਨੇ ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਘਟਨਾ ਦੇਖੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਡੇਮੋਜੋਂਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ। 

left|thumb| ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ

left|thumb| ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ ਨੇੜੇ ਸਰਵ ਧਰਮ ਸਥਲ, ਨਵੰਬਰ 2010।
right|thumb| ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ 'ਤੇ, ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ ਫੋਟੋ, ਜਦੋਂ ਝੀਲ ਹੁਣੇ ਹੀ ਜੰਮਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ।
center|thumb| ਮਈ 2012 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ, ਉੱਤਰੀ ਸਿੱਕਮ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੂਰਿਜ਼ਮ 
* ਤਿਲੀਚੋ ਝੀਲ
* ਸੋਂਗਮੋ ਝੀਲ
* ਖੇਚਿਓਪਾਲਰੀ ਝੀਲ
* ਸੰਗਲਾਫੂ

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ
* ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ- ਪਰਮਿਟ ਨਿਯਮ ਜਲਵਾਯੂ ਤਾਪਮਾਨ ਉਚਾਈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੈਰਗਾਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਸਰਹੱਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ
ਸੋਮਗੋ ਝੀਲ

'*ਸੋਮਗੋ ਝੀਲ *,*** ਜਿਸਨੂੰ **ਸੋਂਗਮੋ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਚਾਂਗੂ ਝੀਲ*' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿੱਕਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ  ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਝੀਲ ਹੈ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਗੰਗਟੋਕ ਤੋਂ।  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਝੀਲ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਕਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ।

ਭੂਟੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੋਮਗੋ ਨਾਮ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਤਸੋ' ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਝੀਲ" ਅਤੇ 'ਮਗੋ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਿਰ" ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਝੀਲ ਦਾ ਸਰੋਤ" ਹੈ। 

## ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਇਹ ਝੀਲ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਝੀਲ ਜੋ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਮਈ ਤੱਕ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਔਸਤਨ  ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਰਖਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ । 

ਝੀਲ ਲਗਭਗ  ਗੰਗਟੋਕ-ਨਾਥੁਲਾ ਹਾਈਵੇ 'ਤੇ ਗੰਗਟੋਕ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ।  ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਨਾਥੂ ਲਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਝੀਲ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਸਿਰਫ਼  ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਕੁਝ  ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ. 

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
right|thumb| ਸੋਮਗੋ ਝੀਲ ਲਈ ਸਾਈਨ
ਝੀਲ ਇੱਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਤਹ ਖੇਤਰਫਲ  ਹੈ। ਝੀਲ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਲੰਬਾਈ  ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਚੌੜਾਈ  ਹੈ । ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ  ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਸਤ ਡੂੰਘਾਈ  । ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਰਮਿਆਨੀ ਗੰਧਲੀ ਹੈ। 

ਝੀਲ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਕਸ਼ਾ ਬੰਧਨ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿੱਕਮ ਦੇ *ਝਕਰੀ* ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਨੇ 6 ਨਵੰਬਰ 2006 ਨੂੰ ਝੀਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 

## ਬਾਰਡਰ ਵਪਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 
2003 ਵਿੱਚ ਚਾਂਗੂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਬਸਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਮੰਡੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ  । ਇਹ ਮੰਡੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤਿਲੀਚੋ ਝੀਲ
* ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ
* ਨਾਥੂ ਲਾ

## ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ 
ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰਾਜ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 300,000 (3 ਲੱਖ) ਸੈਲਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਹੈ. । ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਮੁਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
Tsomgo ਝੀਲ ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ - ਪਰਮਿਟ ਨਿਯਮ ਜਲਵਾਯੂ ਤਾਪਮਾਨ

## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨਰੜ

ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਕ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਗਲ ਦੇ ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਗਲ ਦੇ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨੂੰ ਨਰੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਗਾਵਾਂ, ਵਹਿੜੀਆਂ, ਮੱਝਾਂ, ਕੱਟੀਆਂ, ਬਲਦਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਚਰਾਂਦਾਂ ਵਿਚ, ਬੰਨਿਆਂ ਜਾਂ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਚਾਰਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਨਰੜ ਕੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਭੱਜ ਕੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਜੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰਨ। ਕਈ ਵੇਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੱਜਦੀਆਂਨੱਠਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਗ ਵਿਚ ਵੀ ਨਰੜ ਕੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਤੰਗ ਨਾ ਕਰਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਚਾਰਨ ਲਈ ਨਾ ਬੰਨੇ ਹਨ, ਨਾ ਚਰਾਂਦਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖੇਤ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਪਸ਼ੂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਹੀ ਘਰੀਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਨਰੜ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਨਿਉਲ

ਘੋੜੇ/ਊਠ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਗਲ ਨੂੰ ਨਿਉਲ ਕਹਿੰਦ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਘੋੜੇ/ਘੋੜੀਆਂ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਤਾਂਗਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਘੋੜੇ/ ਘੋੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਪਲਟਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ/ਹਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਫੀਲਡ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਫੀਲਡ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਘੋੜੇ/ਘੋੜੀਆਂ ਆਪ ਰੱਖਣੀ ਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਭੱਤਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਘੋੜੇ/ਘੋੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਰੀਆਂ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਉਲ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨਿਉਲ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਖੇਤੀ ਲਈ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਊਠ/ਬੋਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਊਠਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਪਲਟਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ/ਹਨ। ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਊਠ ਮਸਤੀ ਕਰ ਕੇ ਖਰਾਬੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਊਠਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਖਰਾਬੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਿਉਲ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਨਿਉਲ ਮੁਹਰਲੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਿਉਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਊਠ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਨਿਉਲ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੱਥਕੜੀ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੱਥਕੜੀ ਦੀ ਚਾਬੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਿਉਲ ਚਾਬੀ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚਾਬੀ ਨਾਲ ਹੀ ਖੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਦੋਵੇਂ ਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਲ ਪਾ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਧੀ ਨਿਉਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੁਣ ਘੋੜੇ ਨਾ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਨਾ ਤਾਂਗੇ ਰਹੇ ਹਨ ਨਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰਾਂ ਕੋਲ ਸਿਵਾਏ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਘੋੜੇ ਹਨ। ਨਾ ਹੁਣ ਊਠ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਤਾਂ ਨਿਉਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਹੋਵੇਗੀ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮੇਰ ਬੀਲ

**ਮੇਰ ਬੀਲ** ਅਸਾਮ ਦੇ ਨਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ । 

## ਖੇਤਰ 
ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 25 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਮਿਤੀ ਝੀਲ

**ਸਮਿਤੀ ਝੀਲ** ( *ਸਿਕਮੀ ਭਾਸ਼ਾ* : समिति लेक: Bunmoten Choo) ਸਿੱਕਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਕਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਝੀਲ ਓਂਗਲਾਕਥਾਂਗ ਘਾਟੀ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਡਿਮ ਅਤੇ ਕੰਗਚਨਜੰਗਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਅਧਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  

ਸਮਿਤੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਨਮੋਟਨ ਚੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਰਾਉਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

ਸਮਿਤੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਨਮੋਟਨ ਚੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਅਧਿਕਤਮ, ਝੀਲ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 230 ਮੀਟਰ ਹੈ।

ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਨੇੜਲੇ ਨਿਵਾਸੀ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਚਰਾਉਣ ਅਤੇ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪੀਣ ਲਈ। 

ਸਮਿਤੀ ਝੀਲ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਹਾਈਕਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੋਏਚਲਾ ਪਾਸ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੁਕਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਕੈਂਪਿੰਗ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਡਜ਼ੋਂਗਰੀ ਟ੍ਰੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। 

ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਚਟਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਕਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੌਰਾਨ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਦੇ ਪੌਦੇ ਉੱਗਦੇ ਹਨ।  ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਝੀਲ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੌਰਾਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਲਈ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਕ ਨਦੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪਟੜੀ

ਬਿਜਾਈ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਓਰੇ ਵਿਚ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹਲ ਦੇ ਮੁੰਨੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਫੱਟੀ ਨੂੰ ਪਟੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਟੜੀ ਨਾਲ ਓਰੇ ਵਿਚ ਬੀਜ ਉਪਰ ਮਿੱਟੀ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਚਿੜੀਆਂ, ਜਨੌਰ, ਕੀੜੇ, ਕੀੜੀਆਂ ਚੁੱਕ/ਖਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਬੀਜ ਉੱਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਹਲਾਂ ਮਗਰ ਬੀਜਣ ਸਮੇਂ ਪਟੜੀ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਖੇਤ ਵਿਚ ਫੇਰ ਬੀਜ ਉਪਰ ਮਿੱਟੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਸੁਹਾਗਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਬਿਜਾਈ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੱਟੀ

10/15 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਤੇ 5/6 ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌੜੀ ਸਣ ਨੂੰ ਕੱਤ ਕੇ ਦਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਈ, ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਖੇਤੀ ਵਸਤ ਨੂੰ ਪੱਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪੱਖਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਚੌੜਾਈ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਪੱਟੀਆਂ ਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ, ਘੋੜੀਆਂ, ਬਲਦਾਂ, ਮੱਝਾਂ, ਗਾਈਆਂ ਆਦਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਪੂਛਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੱਤ ਕੇ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਹੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਪੱਟੀਆਂ ਬੈਠਣ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਤੇ ਹੋਏ ਵਾਲ ਵੀ ਬੈਠਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਭਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਟੀਆਂ ਦੀ ਕੀੜੇ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ।

ਪੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਲਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਪਿੜ ਵਿਚ ਢੋਣ ਲਈ, ਪਿੜ ਵਿਚ ਪਈ ਤੂੜੀ ਨੂੰ ਤੇਜ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਵਿਚ ਉੱਡਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਪਿੜ ਵਿਚ ਬਣਾਏ ਬੋਹਲ ਨੂੰ ਢਕਣ ਲਈ, ਪਿੜ ਵਿਚੋਂ ਘਰ ਦਾਣੇ ਢੋਣ ਲਈ, ਤੂੜੀ ਘਰ ਢੋਣ ਲਈ, ਫਸਲ ਮੰਡੀ ਵੇਚਣ ਲਈ, ਵਿਆਹਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਸਮੇਂ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਣ ਲਈ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਵਿਛਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਪੱਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੀ ਸਣ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਜੂੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿਉਂ ਕੇ, ਥਾਪੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਮੈਲ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਜੂੜੀਆਂ ਨੂੰ ਧੁੱਪੇ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਸਣ ਨੂੰ ਚਰਖੇ ਦੇ ਮੋਟੇ ਤਕਲੇ ਨਾਲ ਕੱਤ ਕੇ ਗਲੋਟੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਦੋ ਗਲੋਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬਣਾ ਕੇ ਤੱਕਲੇ ਨਾਲ ਕੱਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰੱਸੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਪੱਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅੱਡਾ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਕੀਲੇ ਗੱਡ ਕੇ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਬਣਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਦਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅੱਡਾ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਐਨਾ ਸੀ ਕਿ ਪੱਟੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅੱਡਾ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿੰਨੀ ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ ਪੱਟੀ ਬਣਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਅੱਡਾ ਉਸ ਤੋਂ 2 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਅਤੇ 2 ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੱਟੀ ਦੇ ਬਣਾਏ ਅੱਡੇ ਉਪਰ ਪੱਟੀ ਦਾ ਤਾਣਾ ਵੀ ਦਰੀ ਦੇ ਤਾਣੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤਾਣੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨੀਆਂ ਰੱਸੇ ਦੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੱਟੀ ਕੰਨੀਆਂ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੇ |

ਤਾਣੇ ਉਪਰ ਘੋੜੀ ਰੱਖ ਕੇ ਪੱਟੀ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰੀਆਂ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਪੱਟੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਅੱਡੇ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਤਾਣੇ ਨੂੰ ਕੱਟਕੇ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਸਿਰਿਆਂ ਉਪਰ ਜਿਹੜਾ ਤਾਣਾ ਵਚਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਤਾਣੇ ਨੂੰ ਕੱਟਕੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪੱਟੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਰੱਸਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਟੀ/ਪੱਖਲੀ ਬਣਦੀ ਸੀ। (ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਵੇਖੋ ਦਰੀਆਂ ਬੁਣਨ ਵਾਲਾ ਅੱਡਾ)।

ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਟੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ। ਪੱਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁਣ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਬਣਿਆ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਖਾਦ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਬੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਉਂ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੱਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸਮਗੁਰੀ ਬੀਲ ਜਾਂ ਝੀਲ

**ਸਮਗੁਰੀ ਬੀਲ** ( **ਪੋਖੀ ਤੀਰਥ** ਜਾਂ **ਪੰਛੀ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਬਲਦ-ਕਮਾਨ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ (ਯੂ-ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ) ਝੀਲ ਅਤੇ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਨਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਗਾਓਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਹ ਬੀਲ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਕੋਲੌਂਗ ਨਦੀ ਦੇ ਛੱਡੇ ਰਸਤੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਹੈ।  

ਸਮਗੁੜੀ ਬੀਲ ਨੂੰ *ਪੋਖੀ ਤੀਰਥ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। *ਪੋਖੀ ਤੀਰਥ* *ਪੰਛੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ* ਲਈ ਅਸਾਮੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮੋਰੀਕਲੰਗ ਬੀਲ ਜਾਂ ਝੀਲ

**ਮੋਰੀਕਲਾਂਗ ਬੀਲ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਮੋਰੀਕਲੌਂਗ** ਜਾਂ **ਮਾਰੀਕਲੌਂਗ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਸਾਮ ਦੇ ਮੋਰੀਗਾਂਵ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ U-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਰੈਨਾ ਪੱਥਰ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਬੁਹਾਗਾਂਵ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। 

ਇਹ ਝੀਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲਜੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮਾਗੂਰੀ ਮੋਟਾਪੁੰਗ ਬੀਲ

**ਮਾਗੂਰੀ ਮੋਟਾਪੁੰਗ ਬੀਲ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਮਾਗੂਰੀ ਮੋਟਾਪੁੰਗ ਬਿੱਲ**, **ਮਾਗੂਰੀ ਬਿੱਲ** ਅਤੇ **ਮਾਗੂਰੀ ਬੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਝੀਲ ਅਤੇ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਤਿਨਸੁਕੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਬਰੂ-ਸੈਖੋਵਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੁੰਗ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਾਗੂਰੀ ਮੋਟਾਪੁੰਗ ਬੀਲ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।  

*ਮਾਗੂਰੀ* ਕੈਟਫਿਸ਼ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ *ਮੋਟਾਪੁੰਗ* ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ *ਬੀਲ* ਜਾਂ *ਬਿੱਲ ਦਾ* ਮਤਲਬ ਝੀਲ ਹੈ।  

thumb| ਮਾਗੂਰੀ ਮੋਟਾਪੁੰਗ ਬੀਲ ਤੋਂ ਰੁਡੀ ਮਾਰਸ਼ ਸਕਿਮਰ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ