ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ

**ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ** (ਤਿੱਬਤੀਃ சர்து சரியான்) ਖਾਰਦੁੰਗ ਦੱਰਾ ਭਾਰਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੱਰਾ ਹੈ।

ਇਹ ਪਾਸਾ ਲੇਹ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਦਾਖ ਪਰਬਤਮਾਲਾ 'ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੁਬਰਾ ਘਾਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੋਟਰਯੋਗ ਸੜਕ 1976 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਰਡਰ ਰੋਡਜ਼ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਪਾਸਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਮੋਟਰਯੋਗ ਸੜਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਦੀ ਉਚਾਈ  ਮੀਟਰ (17,582 ) ਹੈ। ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ  ਮੀਟਰ (18,379 ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੋਟਰ ਯੋਗ ਪਾਸ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਲੇਹ ਤੋਂ ਕਾਸ਼ਗਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਗਭਗ 10,000 ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਊਠ ਇਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਊਠਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਅਜੇ ਵੀ ਦੱਰੇ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਰ ਵਿਖੇ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਵਿਲੀਅਮ ਓ. ਡਗਲਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਸਤਾ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਾਂਟਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਪਿਟੋਕ, ਖਲਾਤਸੇ ਅਤੇ ਖਰਗਿਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੇਹ, ਖਾਰਡੋਂਗ ਦੱਰੇ ਅਤੇ ਸਿੰਕਿਆਂਗ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਪਾਰਿਕ ਕੇਂਦਰ ਯਾਰਕੰਦ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।"  ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਲੇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਰਵਾਂ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੰਕਿਆਂਗ ਵਿੱਚ ਯਾਰਕੰਦ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਲਹਾਸਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਵਪਾਰ ਦੀ ਧਾਰਾ। ਉੱਨ, ਚਾਂਦੀ, ਫੈਲਟ, ਚਾਹ, ਕੈਂਡੀ, ਛਿੱਲ, ਮਖਮਲੀ, ਰੇਸ਼ਮ, ਸੋਨਾ, ਗਲੀਚੇ, ਕਸਤੂਰੀ, ਕੋਰਲ, ਬੋਰੈਕਸ, ਜੇਡ ਕੱਪ, ਨਮਕ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ। ਸੂਤੀ ਸਾਮਾਨ, ਸ਼ਾਲ, ਬ੍ਰੋਕੇਡ, ਅਫੀਮ, ਨੀਲ, ਪਲੱਮ, ਜੁੱਤੇ, ਮੋਤੀ, ਅਦਰਕ, ਲੌਂਗ, ਮਿਰਚ, ਸ਼ਹਿਦ, ਤੰਬਾਕੂ, ਗੰਨਾ, ਜੌਂ, ਚੌਲ, ਕਣਕ, ਮੱਕੀ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਆਈ।" ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਜੰਗੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੀਨ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸਥਾਨ 

ਤਸਵੀਰ:Khardung_La_Memorial.jpg|ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੈਮੋਰੀਅਲ
ਤਸਵੀਰ:Khardung_La_office_and_shop_01.jpg|ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ 'ਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Police_Check_Post,_South_Pullu_Pass,_Ladakh.jpg|ਪੁਲਿਸ ਚੈੱਕ ਪੋਸਿਟ, ਸਾਊਥ ਪੁੱਲੂ, ਲਾੱਦਾਖ਼
ਤਸਵੀਰ:Khardung_La_-_Highest_Souvenir_Shop_in_the_World_sign.jpg|ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਦੁਕਾਨ
ਤਸਵੀਰ:North_Pullu_sign.jpg|ਨੌਰਥ ਪੁੱਲੂ
ਤਸਵੀਰ:Peak_above_Khardung_La.jpg|ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਸਿਰਾ
ਤਸਵੀਰ:ਖਾਰਦੁੰਗ_ਲਾ.jpg|thumb|ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:ਖਾਰਦੁੰਗ_ਲਾ_(12378).jpg|thumb|ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:ਖਲਸਰ.jpg|thumb|ਖਲਸਰ ਪਿੰਡ ਬਣਿਆ ਪਹੁੰਚ ਮਾਰਗ
ਤਸਵੀਰ:ਖਾਰਦੁੰਗ_ਲਾ_(79499).jpg|thumb|ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:ਨੌਰਥ_ਪੁੱਲੂ.jpg|thumb|ਨੌਰਥ ਪੁੱਲੂ

ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਲੇਹ ਤੋਂ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ 39 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਦੱਖਣੀ ਪੁਲੂ ਚੈੱਕ ਪੁਆਇੰਟ ਤੱਕ ਪਹਿਲੇ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੋਂ ਉੱਤਰੀ ਪੁਲੂ ਚੈੱਕ ਪੁਆਇੰਟ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੜਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢਿੱਲੀ ਚੱਟਾਨ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਪਿਘਲਦੀਆਂ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ 'ਤੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੁਣ, ਸਾਰਾ ਰਸਤਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੁਬਰਾ ਘਾਟੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਏ ਵਾਹਨ (ਦੋ ਅਤੇ ਚਾਰ-ਪਹੀਆ-ਡਰਾਈਵ), ਭਾਰੀ ਟਰੱਕ ਅਤੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਬਰਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਮਿਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੈਂਕੜੇ GPS ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਤੋਂ 5,359 ਮੀਟਰ (17,582 ਫੁੱਟ) ਉਚਾਈ ਮਾਪ SRTM ਡੇਟਾ, ASTER GDEM ਡੇਟਾ, ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਮੈਪਿੰਗ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ GPS ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨਾਲ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲੇਹ ਹੈ। ਲੇਹ ਮਨਾਲੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੇਹ ਤੋਂ, ਨੁਬਰਾ ਘਾਟੀ ਲਈ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਡਰਾਈਵਰ ਵਾਲੀ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਕਾਰ ਜਾਂ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੋ ਅੱਡੇ ਉੱਤਰੀ ਪੁਲੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੁਲੂ ਹਨ।

ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਾਈਨ ਪਰਮਿਟ, ਜੋ ਕਿ ਲੇਹ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਲੱਦਾਖ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨਹੀਂ)। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਚੈੱਕ-ਇਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਚੈੱਕ-ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮਿਟਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਕਾਪੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉੱਚਾਈ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। 2022 ਤੋਂ, ਲੇਹ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰੋਕਥਾਮ ਦਵਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸੀਟਾਜ਼ੋਲਾਮਾਈਡ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸੜਕ ਅਕਸਰ ਤੰਗ ਇੱਕ-ਲੇਨ ਵਾਲੇ ਭਾਗਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ, ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਕਾਰਨ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀੜ ਕਾਰਨ ਲੰਬੀ ਦੇਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸੜਕ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਅੱਪਡੇਟ ਲੇਹ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਜਲਵਾਯੂ 
ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਕਟਿਕ ਟੁੰਡਰਾ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ, ਠੰਡੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ, ਬਹੁਤ 

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Khardung_La_ladakh_001.jpg|ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ 
ਤਸਵੀਰ:Kla_road1.jpg|ਖਾਰਦੁੰਗ ਪਿੰਡ (ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੱਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ)
ਤਸਵੀਰ:Khardung_La_(pass),_Ladakh,_North_India.jpg|ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 5,602 ਮੀਟਰ (18,379 ਫੁੱਟ); ਅਸਲ ਉਚਾਈ 5,359 ਮੀਟਰ (17,582 ਫੁੱਟ) ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:Indus_River_Valley,_Ladakh,_North_India,_Himalaya.jpg|ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚ 
ਤਸਵੀਰ:Khardung_La_(pass),_Mountain_road,_Ladakh,_North_India.jpg|ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਸੜਕ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸਿਲਕ ਰੋਡ
* ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਬਿੰਦੂ
* ਉਮਲਿੰਗ ਲਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਾੜ