ਤਿੱਚ ਨਹੱਤ ਹਾਨ

ਤਿੱਚ ਨਹੱਤ ਹਾਨ (11 ਅਕਤੂਬਰ 1926 – 22 ਜਨਵਰੀ 2022) ਇੱਕ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਥੀਨ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਪਲਮ ਵਿਲੇਜ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ  "ਐਂਗੇਜਡ ਬੁੱਧੀਜ਼ਮ" ਲਈ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। " ਮਾਇੰਡਫੁਲਨੇਸ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਦਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਭਿਆਸਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ। ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਪੱਖ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ 1966 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਤੋਂ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਨ1967 ਵਿੱਚ, ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਨਹਤ ਹਾਨ ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਅਹਿੰਸਕ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ **ਨਹੱਤ** **ਹਾਨ** ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ, ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਹੌਲ) ਪਰਸਪਰ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਬੰਧ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਵਿਅਤਨਾਮ: ਲੋਟਸ ਇਨ ਏ ਸੀ ਆਫ਼ ਫਾਇਰ* ਵਿੱਚ "ਐਂਗੇਜਡ ਬੁੱਧੀਜ਼ਮ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

39 ਸਾਲ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨਕਾਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਹੂਏ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ "ਮੂਲ ਮੰਦਰ" 'ਤੇ ਹਿਉ' ਮੰਦਰ, ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 2022 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਰਹੇ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਕਤੂਬਰ 1926 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੂਏ ਵਿੱਚ ''''ਨਗੁਏਨ ਜ਼ੁਆਨ ਬਾਓ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ'* ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 15ਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਨਗੁਏਨ ਡਿੰਹ ਹੈ; ਕਵੀ ਨਗੁਏਨ ਡਿੰਹ ਚੀਓ, *ਲੁਕ ਵਨ ਟੀਅਨ* ਦਾ ਲੇਖਕ, ਉਸਦਾ ਪੂਰਵਜ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਤ੍ਰਾਨ ਥੂ ਡੀ, ਜੀਓ ਲਿਨਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਨਾਮ "ਤਿੱਚ *ਕਾ'' " ਜਾਂ "ਤਿੱਚ ਜੀਆ" ("ਸ਼ਾਕਿਆ ਕਬੀਲੇ ਦਾ") ਤੋਂ ਹੈ। ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬੋਧੀ ਮੱਠ ਇਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਪਨਾਮ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬੋਧੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਤਿੰਨ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ 'ਤ੍ਰੰਗ ਕੁਆਂਗ' ਹੈ। ਦੂਜਾ ਧਰਮ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਮ ਫੂੰਗ ਜ਼ੁਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਧਰਮ ਸਿਰਲੇਖ ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਹੈ।

ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਮਾਸਟਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਯਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਨੂੰ "ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਮਾਸਟਰ" ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ "ਭਿਕਸ਼ੂ" ਅਤੇ ਭਿਕਸ਼ੂਨੀਆਂ ਨੂੰ "ਵੱਡੀ ਭੈਣ" ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੇਨ ਮਾਸਟਰ ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
thumb|Buddha hall of the Từ Hiếu Temple
[thumb|Thích Nhất Hạnh was the forty-second heir of the Linji school of [ਜ਼ੇੱਨ|Zen Buddhism in Vietnam]]
16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਨੇ ਤਾਈ ਹਿਯੁ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਜ਼ੇਨ ਮਾਸਟਰ ਥਾਨ ਕੁਈ ਚੈਨ ਥਟ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਾਮ ਟੇ ਜ਼ੇਨ ਸਕੂਲ ਦੀ 43ਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਲਿਉ ਕੁਆਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲੇ ਵਜੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਯਾਨ ਅਤੇ ਥਰਵਾਦਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਨਹੱਤ ਹਾਨ ਨੇ  ਬਾਓ ਕੁਓਕ ਬੋਧੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਬਾਓ ਕੁਓਕ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਫੋਕਸ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ, ਨਹਤ ਹਾਨ ਨੇ 1950

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926