open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਲਾਟਰੀ (ਅਮਰੀਕੀ ਕਹਾਣੀ)

[thumb| [ਸ਼ਰਲੀ ਜੈਕਸਨ ]]
***ਲਾਟਰੀ*** ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸ਼ਰਲੀ ਜੈਕਸਨ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 26 ਜੂਨ 1948 ਨੂੰ *ਦ ਨਿਊਯਾਰਕਰ* ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਸਮਕਾਲੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ *ਲਾਟਰੀ* ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਰਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਚਿਤ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਏਨੀ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆ ਹੋਈ ਕਿ ਜੈਕਸਨ ਤੇ *ਨਿਊਯਾਰਕਰ* ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਦੇ ਵਾਪਸ ਮੰਗਾ ਲਏ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਢੇਰ ਨਫ਼ਰਤ ਭਰੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।  ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵੀ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਿਡਲ ਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂ਼ਲ ਸਿਲੇਬਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ।
## ਕਥਾਨਕ
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸਮਕਾਲੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ *ਲਾਟਰੀ* ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਰਸਮ ਦੇ ਵਰਣਨ ਰਾਹੀਂ ਬੁਣੇ ਗਏ ਹਨ। 300 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ 27 ਜੂਨ ਦੇ ਦਿਹਾੜੇ ਉੱਤੇਜਿਤ ਅਤੇ ਘਬਰਾਏ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਬਾਲਗ ਲੋਕ ਸਾਲਾਨਾ ਰਸਮ ਲਈ ਜੁੜਦੇ ਹਨ, ਬੱਚੇ ਪੱਥਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਫਸਲ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਰੀਤ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਪੁਰਾਣੀ ਆਖਾਣ ਬੋਲਦਾ ਹੈ: "ਲਾਟਰੀ ਇਨ ਜੂਨ, ਕੌਰਨ ਬੀ ਹੈਵੀ ਸੂਨ"), ਨਾਲੇ ਕੁਝ ਅਫਵਾਹਾਂ ਵੀ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਗੁਆਂਢੀ ਫਿਰਕੇ "ਲਾਟਰੀ ਦੀ ਰਸਮ ਛੱਡ ਦੇਣ" ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਲਾਟਰੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮਿਸਟਰ ਸਮਰਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਸਟਰ ਗਰੇਵਜ਼ ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਪਰਚੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਰਚੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਕੋਲਾ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿਜੌਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਭਰ ਲਈ ਸੰਭਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਕਰੀਬ 10 ਵਜੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਤਸੱਲੀ ਨਾਲ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਬੇੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪਰਚਿਆਂ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਪਰਚੀ ਮਿਲ ਗਈ; ਬਿੱਲ ਹਚਿੰਸਨ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਧੱਬੇ ਵਾਲੀ ਪਰਚੀ ਨਿੱਕਲੀ ਹੈ; ਭਾਵ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਉਮਰ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਬਿੱਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਟੈੱਸੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀ ਪਰਚੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈੱਸੀ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੀਖਦੀ ਪੁਕਾਰ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੱਸ ਇੱਥੇ ਕਹਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਹਾਂਸ ਕੈਲਜ਼ਨ

thumb|Hans Kelsen circa 1930
**ਹਾਂਸ ਕੈਲਜ਼ਨ** (ਜਰਮਨ: [hans ˈkɛlzən]; 11 ਅਕਤੂਬਰ 1881 – 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1973) ਆਸਟਰੀਆ ਦਾ ਵਕੀਲ,ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ,ਰਾਜਨੀਤੀਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਉਬਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਕੇਲਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਊਂਕਿ ਉਹ ਯਹੂਦੀ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਜੇਨੇਵਾ ਚੱਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉੱਥੋਂ 1940 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਚੱਲੇ ਗਏ। ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲਸਨ ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਿਗਿਆਨ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਟੀਵਨ ਹਿਕਸ

**ਸਟੀਵਨ ਰਾਨਲਡ ਕਰੇਗ ਹਿਕਸ** (ਜਨਮ 1960) ਇੱਕ ਕਨੇਡੀਅਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਹੈ ਜੋ ਰੌਕਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਐਥਿਕਸ ਐਂਡ ਐਂਟਰਪ੍ਰਨੌਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਹਿਕਸ ਨੇ ਬੀ.ਏ. (ਆਨਰਜ਼, 1981) ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਗੁਏਲਫ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. (1991) ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਲੂਮਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਸਥਾਪਨਾਵਾਦ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸੀ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। *Explaining Postmodernism: Skepticism and Socialism from Rousseau to Foucault* ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰਾਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਮਵਾਦ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ *Nietzsche and the Nazis* ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰੀਖਣ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹਿਟਲਰ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਨੀਤਸ਼ੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ 2006 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਵਜੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
*Stephen Hicks's website
*The Center for Ethics and Entrepreneurship's website 
*Information page for *Explaining Postmodernism: Skepticism and Socialism from Rousseau to Foucault* 
*Ockham's Razor Publishing's information page for *Nietzsche and the Nazis*
*Script and further information about *Nietzsche and the Nazis* are available at Professor Hicks's site.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਰਲੀ ਟੈਂਪਲ

**ਸ਼ਰਲੀ ਟੈਂਪਲ ਬਲੈਕ** (ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਟੈਂਪਲ**; 23 ਅਪਰੈਲ 1928&nbsp;– 10 ਫਰਵਰੀ 2014) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਗਾਇਕਾ, ਨਾਚੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸੇਵਿਕਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਕਟਹਲ

**ਕਟਹਲ** ਜਾਂ **ਕਟਹਰ** (*Artocarpus heterophyllus*), ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੈਕ ਰੁੱਖ, ਜੈਕ ਫਰੂਟ ਜਾਂ ਬੱਸ ਇਕੱਲਾ ਜੈਕ ਜਾਣ ਜਾਕ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ) ਸ਼ਹਿਤੂਤ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਆਟੋਕਾਰਪਸ ਜਿਨਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਹਾਮਬੁਰਗਾ ਐੱਸ.ਫ਼ਾਓ.

**ਹੈਮਬਰਗਰ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਹਾਮਬੁਰਕ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਏਮਟੇਕ ਅਰੇਨਾ, ਹਾਮਬੁਰਕ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੰਡਸਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਹੈਮਬਰਗਰ ਐਸ.ਵੀ. ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਇਮਟੈੱਕ ਆਰੇਨਾ

**ਏਮਟੇਕ ਅਰੇਨਾ**, ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਮਬੁਰਕ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਹੈਮਬਰਗਰ ਐਸ.ਵੀ. ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 57,000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਏਮਟੇਕ ਅਰੇਨਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਓਸਿਪ ਦੀਮੋਵ

**ਓਸਿਪ ਦੀਮੋਵ** (ਰੂਸੀ: Осип Дымов) ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਿੱਤਲੀ (*Poprygunya*; 1892) ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪਨਿਕ ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ**  ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬੋਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਫ਼ੈਡਰਲੀ ਚਾਰਟਡ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ  ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।

1864 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲ਼ੇ ਅਤੇ ਨੇਤਰਹੀਣ ਦੋਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸੀ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਸੁਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲ਼ੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬੋਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੇ ਥਾਮਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਬੋਲ਼ੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਛੋਟਾ ਰੂਪ *ASL*) ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ
* ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ
* ਮਹੰਤ ਗੁਰਬੰਤਾ ਦਾਸ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ
* ਵਾਟਿਕਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਡੈੱਫ਼ & ਡਮ
* ਪਟਿਆਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਸ ਸਕੂਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ
ਭੁਕਾਨਾ

**ਭੁਕਾਨਾ** ਜਾਂ **ਗ਼ੁਬਾਰਾ** ਇੱਕ ਲਿਫਵਾਂ ਥੈਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਨੂੰ ਹੀਲੀਅਮ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ, ਨਾਈਟਰਸ ਆਕਸਾਈਡ, ਆਕਸੀਜਨ ਜਾਂ ਹਵਾ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਭਰ ਕੇ ਫੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਭੁਕਾਨੇ ਰਬੜ, ਲੇਟੈਕਸ, ਨੀਓਪਰੀਨ ਜਾਂ ਨਾਈਲਨ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਕੁਝ ਭੁਕਾਨੇ ਸੂਰ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੁਕਾਏ ਹੋਏ ਫਲੂਸਾਂ (ਬਲੈਡਰਾਂ) ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਭੁਕਾਨੇ ਸਜਾਵਟੀ ਕੰਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣ, ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਕਰਨ, ਫ਼ੌਜੀ ਬਚਾਅ ਵਾਸਤੇ ਜਾਂ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੇ ਵਸੀਲਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

ਰਬੜ ਦੇ ਭੁਕਾਨੇ ਦੀ ਕਾਢ 1824 ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਲ ਫ਼ੈਰਾਡੇ ਨੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਗੈਸਾਂ ਨਾਲ਼ ਤਜਰਬਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੀਤੀ।

## ਬੈਲੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਾਭ 
ਗੁਬਾਰੇ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਲਾਭ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਗੁਬਾਰੇ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਹੇਠਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ:

* ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਗੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਫੁੱਲਣ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਪਸਾਰ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਡਾਇਆਫ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਖਿੱਚਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਆਕਸੀਜਨ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਿਕਵਰੀ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ

* ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਰਤਾ: ਬੈਲੂਨ ਕਸਰਤ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ

* ਸੁਧਰੀ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਤਣੇ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ: ਬੈਲੂਨ ਇੰਫਲੇਸ਼ਨ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਡਾਇਆਫ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਪੇਲਵਿਕ ਫਲੋਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਨਿਊਰੋਮਸਕੂਲਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੰਗੀ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।

* ਇੰਟਰਕੋਸਟਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕਰੋ: ਗੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਫੁੱਲਣ ਨਾਲ ਇੰਟਰਕੋਸਟਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਸਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਡਾਇਆਫ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋ।.

* ਪਲਮਨਰੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: ਕਸਰਤ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਓਨੀ ਦੇਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਹ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਚਲੇ ਜਾਓਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 10 ਜਾਂ 20 ਗੁਬਾਰੇ ਫੂਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀਰਜ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।.

ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੁਬਾਰੇ ਦੀ ਟਿਊਬ ਫੁੱਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਬਾਰਾ ਨਾ ਫਟ ਜਾਵੇ।

## ਸਰੋਤ 
## ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ
"Reader's Digest: Stories Behind Everyday Things"; New York: Reader's Digest, 1980.

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*Stratospheric balloons, history and present Historical recompilation project on the use of stratospheric balloons in the scientific research, the military field and the aerospace activity
*ਯੂਕੇ ਦੀ ਭੁਕਾਨਾ ਸਨਅਤ ਵਾਸਤੇ ਕੌਮੀ ਵਪਾਰ ਸਭਾ
*Balloon and Party Industry alliance for the UK and European Balloon and Party industry
*National trade association for the Australasian balloon industry 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੁਕਾਨੇ
ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ

**ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਂ: Amslan, Ameslan) ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲ਼ਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਅਤੇ ਲੇਖਣ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ (BSL) ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੇਵੇਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੈਂਚ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਹੋਈ ਜਿਹਾ ਕਿ ਥਾਮਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਬੋਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਓਥੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕ ਮਿਲੇ ਜੋ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੋਲ਼ਿਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ।

ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ (ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼) ਫ਼ਿਲੀਪੀਨ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਡੋਮਿਨਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ, ਹੈਤੀ, ਪੁਇਤਰੋ ਰੀਕੋ, ਘਾਨਾ, ਟੋਗੋ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਚਾਡ, ਗੈਬਨ, ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਦ ਕਾਂਗੋ, ਸੈਂਟਰਲ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਰੀਪਬਲਿਕ, ਮੌਰੀਸ਼ੀਨੀਆ, ਕੀਨੀਆ, ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ, ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮਬਾਵੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰਾਂ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਕਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲ-ਅੱਖਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਂਗਲ-ਅੱਖਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ਼ ਸਮਝਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਂਗਲ-ਅੱਖਰ ਨੰਬਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਂ ਉਂਗਲ-ਅੱਖਰਾ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
*ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ 
*

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*ASL browser
*ASLPro.com ਮੁੱਖ ਸਫ਼ਾ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਆਈਸ ਕਰੀਮ

**ਆਇਸ ਕਰੀਮ** ਇੱਕ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦੁੱਧ, ਕਰੀਮ, ਚੀਨੀ, ਫਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਇਕੇ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੰਡਾ ਕਰ ਕੇ ਜਮਾਉਣ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ 4500 ਬੀਸੀ ਵਿਚ ਚੀਨ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਦੁੱਧ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ
ਸਾਹਿਤਕ ਤਕਨੀਕ

*ਸਾਹਿਤਕ ਤਕਨੀਕ* (ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਜੁਗਤ ਵੀ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉਸ ਢੰਗ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨਹਿਤ ਸਾਹਿਤਕ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਦੇਸ਼ਕਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਹਿਤਕ ਤਕਨੀਕਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਪਿੱਠ-ਕਹਾਣੀ

ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਬਿਰਤਾਂਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨੂੰ ਪਿੱਠ-ਕਹਾਣੀ, ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਜਾਂ ਪਿਛੋਕੜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਤੀਤ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕੇਤਕ ਵੇਰਵੇ ਹਾਲੀਆ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਨਿਰੋਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਚਨਾ ਵੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚੋਣਵੀਂ ਪਿੱਠਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਰਤਾਂਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਲਾਟ (ਬਿਰਤਾਂਤ)
ਰਹਿਤਨਾਮਾ

## ਰਹਿਤਨਾਮਾ 
ਰਹਿਤਨਾਮਾ ਅਜਿਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਕ ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਦਾ ਵਿਵਰਨ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਅਨਿਨ ਸਿਖਾਂ ਵੱਲੋ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਲਿਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਜਾਣੁ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਮਰ੍ਯਾਦਿਤ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਉਂਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਹਿਤਨਾਮਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਿਖ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਜਿਵੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ,ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਤੇ ਕਬਿਤ ਗਵੈਯੇ,ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ,ਸਾਖੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਮਰਯਾਦਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।ਪਰ ਇਹ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ,ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਏ,ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖ ਸੰਕੇਤਵਲੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ –ਮਰਯਾਦਾ,ਚਾਲ –ਢਾਲ,ਚੱਜ –ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਹਿਣ –ਸਹਿਣ ਦੇ ਤੋਰ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।ਜਿਹਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਗੁਰ ਸਿਖ ਨੇ ਰਹਿਣਾ ਅਥਵਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣਾ ਹੈ।ਜੀਵਨ ਮਰਯਾਦਾ ਲਈ ਰਹਿਤਾ ਸ਼ਬਦ ਤੇਰਵੀਂ ਚੋਦਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਸਮੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।ਰਹਿਤ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇੱਕ ਅੰਦਰਲੀ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਬਾਹਰਲੀ ਰਹਿਤ।ਅੰਦਰਲੀ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਭਾਵ ਮਾਨਸਿਕ ਰਹਿਣੀ ਤੋਂ ਹੈ,ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁਖ ਦੀ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ।ਬਾਹਰਲੀ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਭਾਵ ਮਨੁਖ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ,ਖਾਣ –ਪੀਣ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਅੰਦਰਲੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

### ਸਿੱਖ ਰਹਿਤਨਾਮੇ 
'ਰਹਿਤਨਾਮੇ' ਪੁਰਾਤਨ ਵਾਰਤਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਾਰਤਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ।ਇਹ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਹਨ।ਭਾਈ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਿੰਘ,ਭਾਈ ਨੰਦ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਚੌਪਾ ਸਿੰਘ,ਭਾਈ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ,ਭਾਈ ਦਯਾ ਸਿੰਘ,ਆਦਿ ਇਸ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਵੀ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਰਹਿਤਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਸਰਲ ਵਾਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ,ਇਹ ਹੁਕਮ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਹੁਕਮਾਂ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰੰਗਤ ਵਾਲੇ ਹਨ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਾਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿੱਤ ਹਨ।

ਇਸ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਸਿੱਖ ਨੂੰ "ਸਿੱਖ ਤਨਖਾਹੀਆ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਵਜੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ "ਤਨਖਾਹ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

#### ਹਵਾਲੇ 
#### ਨੋਟ
# ਸਾਹਿਤ –ਕੋਸ਼,ਪ੍ਰਵਾਸ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
ਲੇਖਕ –ਡਾ .ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ,ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਉਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ।
#ਪੰਜਾਬੀ ਪੀੜੀਆ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਲੇਖਕ

ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਲੇਖਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Author**) ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਚਨਾ ਲਿਖਤੀ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ, ਜਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲੇਖਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਮੂਰਤੀਕਾਰ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਜਾਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਜਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, ਲੇਖ, ਨਾਟਕ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਲਿਖਤੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਿਖਾਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਨਾਟਕ, ਇਤਿਹਾਸ, ਗੀਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਲੇਖਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਅਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਲਿਖਣਾ, ਮੰਨੋਰਜਨ ਲਈ ਲਿਖਣਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਨਪਦੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਲਕ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕੰਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਭਾਵ ਲੇਖਕ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਕੰਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲਿਖਾਰੀ
* ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ
* ਰਚਨਾ (ਭਾਸ਼ਾ)
* ਕਵੀ
* ਨਾਵਲਕਾਰ
* ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ
ਵਿਤਕਰਾ

**ਵਿਤਕਰਾ** ਅਜਿਹੀ ਹਰਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਏਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਜਾਂ ਟੋਲੀ ਨਾਲ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸਲੂਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਟੋਲੀ ਵਿਚਲੀ ਅਸਲ ਜਾਂ ਸਮਝੀ ਹੋਈ ਮੈਂਬਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ "ਆਮ ਨਾਲ਼ੋਂ ਭੱਦਾ" ਹੋਵੇ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
* 

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Topics.law.cornell.edu
* ਕਨੂੰਨੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
** ਆਸਟਰੇਲੀਆ 
** ਕੈਨੇਡਾ 
** ਰੂਸ
** ਅਮਰੀਕਾ
* ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿਤਕਰਾ ਕਨੂੰਨ 
* ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿਕਤਰਾ ਕਨੂੰਨ 
* ਸੁਭਾਵੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦ
* ਨਸਲਵਾਦ-ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਤਕਰਾ
ਜੌਂ-ਫ਼ਰਾਂਸੁਆ ਲਿਓਤਾਰ

**ਜੌਂ-ਫ਼ਰਾਂਸੁਆ ਲਿਓਤਾਰ** (; 10 ਅਗਸਤ 1924 – 21 ਅਪਰੈਲ 1998) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਵਿਖਿਆਨ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸੰਚਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਰੀਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਤੇ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਆਲੋਚਤਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ, ਸੰਗੀਤ, ਫ਼ਿਲਮ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਪਰ ਪਏ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਕ ਦੇਰਿਦਾ, ਫਰਾਂਸੋਆ ਛਾਤੇਲੇ ਅਤੇ ਯੀਲ ਦੇਲੂਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਲਜ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ।
ਯਹੂਦੀ-ਵਿਰੋਧ

**ਯਹੂਦੀ-ਵਿਰੋਧ** (ਜਾਂ **ਸਾਮੀ-ਵਿਰੋਧ**) ਇੱਕ ਕੌਮ, ਨਸਲ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਜਾਤ ਵਜੋਂ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਤਕਰਾ, ਪੱਖਪਾਤ ਜਾਂ ਨਫ਼ਤਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ "ਯਹੂਦੀ-ਵਿਰੋਧੀ" ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਯਹੂਦੀ ਲੋਕ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਦੀਨੀ ਟੋਲੀ ਹਨ ਏਸੇ ਕਰ ਕੇ ਯਹੂਦੀ-ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਨਸਲਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
**Antisemitism: Its History and Causes*  by Bernard Lazare.
*"Experts explore effects of Ahmadinejad anti-Semitism" , *Jewish Journal of Greater Los Angeles*, 9 March 2007
*Anti-Defamation League Arab Antisemitism 
*Why the Jews? A perspective on causes of anti-Semitism 
*Stav, Arieh (1999). *Peace: The Arabian Caricature – A Study of Anti-semitic Imagery*. Gefen Publishing House. ISBN 965-229-215-X
*Falk, Avner. (2008). *Anti-Semitism: The History and Psychoanalysis of Contemporary Hatred*. Wesport, Connecticut, Praeger, ISBN 978-0-313-35384-0
*Coordination Forum for Countering Antisemitism  (with up to date calendar of antisemitism today)
*Annotated bibliography of anti-Semitism  hosted by the Hebrew University of Jerusalem's Center for the Study of Antisemitism (SICSA)
*Council of Europe, ECRI Country-by-Country Reports
*Judeophobia: A short course on the history of anti-Semitism at http://www.zionism-israel.com Zionism and Israel Information Center.
*Porat, Dina. "What makes an anti-Semite?" , *Haaretz*, 27 January 2007. Retrieved 24 November 2010.
*An Attempt to Identify the Root Cause of Antisemitism  by A. B. Yehoshua, Azure , Spring 2008.
*Antisemitism in modern Ukraine 
*Antisemitism and Special Relativity 
* Robert Michael *Holy Hatred: Christianity, Antisemitism, and the Holocaust*

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* *ਯਹੂਦੀ-ਵਿਰੋਧ ਉੱਤੇ ਘੋਖ ਲਈ ਰਸਾਲਾ* 
* H-Antisemitism, H-Net discussion list for scholars and advanced students
* H-HOLOCAUST, H-Net discussion list for scholars and advanced students
*Aish *Why the Jews? Real Causes or mere excuses? *
* Yad Vashem Antisemitism: About the Holocaust 
*Anti-Defamation League Report on International Anti-Semitism 
*United States Holocaust Memorial Museum: Special Focus: Antisemitism ; Encyclopedia 1, 2, 3, 4, 5, 6; *Voices on Antisemitism Podcast Series* 
*Yale Initiative for the Interdisciplinary Study of Antisemitism 
*International Institute for Education and Research on Antisemitism (Berlin/London) 
*Anti-semitism: A Growing Threat to All Faiths: Hearing before the Subcommittee on Africa, Global Health, Global Human Rights, and International Organizations of the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, One Hundred Thirteenth Congress, First Session, February 27, 2013
*ਇੱਕਜੁੱਟ ਕੌਮਾਂ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ-ਵਿਰੋਧ
ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਦਾਰਾ

**ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ** (English-Indian Institute of Science) ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਈ ਬੰਗਲੁਰੂ (ਸਧਾਨ ਬੰਗਲੌਰ), ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ 1909 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਲ ਵਿੱਚ "ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ, ਇਸ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਧੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
thumbnail|right|ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਪਰੀਕਲਪਨਾ ਇੱਕ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਤੇ ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ, ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਰੀਬ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਵਕਫੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪਰੀਕਲਪਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਮਈ 1909 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀੈ। 1956 ਵਿੱਚ, ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਡੀਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।
ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ| ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਆਪਣੇ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋੋੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 1904 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ ਪਬਲਿਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ।

## ਜਾਣ-ਪਛਾਣ 
ਬੰਗਲੌਰ 'ਚ ਭਾਰਤੀਅ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਲਗਭਗ 400 ਏਕੜ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਮਾਰਚ 1907 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਦਾਨ, ਭਰਿਆ ਹੈ।
ਸੰਸਥਾਨ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਅਪਲਾਈਡ ਕੈਮੀਕਲ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਦੋ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1906 ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮੌਰਿਸ ਡਬਲਯੂ ਟਰੇੇਵਰਸ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਟਰੇੇਵਰਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ,ਜੋ ਅੱਜ ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਭਾਗ ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਬਨਂਨ ਤੌ ਬਾਦ ਸੀਵੀ ਰਮਨ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣ ਗਏ, ਤਦ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿਭਾਗ ਸਾਲ 1933 'ਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ|
ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ,ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਉੱਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ, ਚਾਰ-ਸਾਲ ਦੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ (ਬੀ.ਅਸ. ਡਿਗਰੀ) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,ਜੌ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖੋਜ ਵੱਲ ਮੁਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਠੋਸ ਬੁਨਿਆਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਖੋਜ ਦੀ ਲੈਬਾਰਟਰੀਜ਼ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ ਹਰ ਸਾਲ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ 'ਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਬਣਦਾ ਹੈ।
2009 ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਕਿਤੇ। ਪਸਾਰ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਨਿਊ ਫੇਜ਼ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
 		
## ਸ਼ਾਮਲ ਕੁਝ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ 
* ਹੋਮੀ ਭਾਬਾ
* ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ
* ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ
* ਸੀ.ਅਨ. ਆਰ ਰਾਓ
* ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ
* ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ
* ਅ.ਪੀ ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਭਾਰਤੀਅ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ
* ਭਾਰਤੀਅ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ ਕੰਪਲੈਕਸ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਇੰਸਟੀਚਿਊ
ਮੁੱਢਲੀ ਢਿੱਲ (Primary flaccidity)

ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਕਦਮ ਆਈ ਢਿੱਲ ਨੂੰ **ਮੁੱਢਲੀ ਢਿੱਲ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਮੌਤ ਵੇਲ਼ੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਪੈਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਲਾ ਜਬਾੜਾ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਲਕਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋੜ ਲਚੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਰਸਾਇਣਿਕ ਵੇਰਵੇ
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ATP ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਪਯੁਕਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮਾਇਓਸਿਨ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਐਕਟਿਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਬੰਧੇਜ ਟੁੱਟਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਉਕਸਾਹਟ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰੋਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਾਕੁੰਚਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਿੱਟੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਕਤ ਬਣੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਰਦੇ ਹੋਏ ਮੋਟਰ ਨਿਉਰੋਨ ਦਾ ਬਹਾਵ ਕੁਝ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਉੱਤੇਜਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਫੜਕਣ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਵਾਈਵਿਕ ਰਾਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਉਕਤ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਿਆਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟ ਉਤਸਵ 2014

**ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟ ਉਤਸਵ 2014** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਟ-ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ 15 ਤੋਂ 19 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਭਵਨ, ਸੈਕਟਰ-16 ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਨਾਰਥ ਜ਼ੋਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ ਪਟਿਆਲਾ, ਮਿਨਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ, ਸੁਚੇਤਕ ਰੰਗਮੰਚ ਮੋਹਾਲੀ ਵਲੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੁਚੇਤਕ ਰੰਗਮੰਚ ਮੋਹਾਲੀ ਵਲੋਂ ਸਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਟ ਉਤਸਵ ਦੇ ਪੰਜੋ ਦਿਨ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਸਫਲ ਮੰਚਨ ਹੋਏ ਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਖੂਬ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ।

## ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਬਿਓਰਾ
## ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ
### ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਪਰ ਦੋ ਨਾਟਕਾਂ 'ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ' ਅਤੇ 'ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ' ਜਿੰਨਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਟ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। **ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ** ਨਾਟਕ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਦਾ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਲੋਕ-ਘਟਨਾ ਉੱਪਰ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਤਕ ਵਿਆਹ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਏਨਾ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਬਹੁਤਾ ਪਰਖੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨੂਹ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਨੂਹ ਰਾਮੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਲਾਲਚੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਟੱਬਰ ਤੋਂ ਗਿਲਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਰਾਮੀ ਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਘੱਟ ਪਾਏ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਲਾਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਕਾਫੀ ਚਿਰ ਤੱਕ ਰਾਮੀ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਉਸਨੂੰ ਲੈਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮੀ ਦੇ ਘਰਦੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਦਵੇ ਤਾਂ ਰਾਮੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਈ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਰੰਗਰੂਟ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਭਰਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਉਹ ਗਹਿਣੇ-ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਪਰਤਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮੀ ਦੇ ਈ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮੀ ਦੇ ਘਰਦੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉੱਪਰ ਡੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਧਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਜੁਗਤ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਟਰੰਕ ਵਿਚੋਂ ਟੁੰਬਾਂ-ਪੈਸੇ ਕਢ ਉਸ ਬੀਤੇ ਵਕਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਇਹਨਾਂ ਟੁੰਬਾਂ ਪਿਛੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਮੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਰਦੇ ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲਿਆ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਕਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: '**ਇਹ ਟੁੰਬਾਂ-ਟੰਬਾਂ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਮੋਹ-ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ**'
### ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ
**ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ** ਵੀ ਇੱਕ ਭਾਵੁਕ ਤੇ ਲੂਹ-ਕੰਡੇ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਟਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਨਵੇਕਲੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਾਟਕ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਚੀ ਹਾਲਤ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ ਜਿਥੇ ਫੌਜਦਾਰੀ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਫੌਜ ਨੇ ਇੰਨੇ ਜਿਆਦਾ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਣਗਿਨਤ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤੇ ਕਿ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਆਪਨੇ ਆਪਨ ਨੂੰ ਸਰਾਪਿਆ ਮਹਿਸੂਸਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਸ ਵੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਤ ਮਾੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਲੋਕ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਉਸ ਨਾਲ ਅਣਚਾਹਿਆ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਏਨੇ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ 'ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ' ਆਖ ਸੱਦਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਪੀੜਤਾ ਦਾ ਭਰਾ ਨਮੋਸ਼ੀ ਕਾਰਨ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਤਕਾਰ ਪੀੜਤਾ ਨੂੰ *ਪੁੱਛ-ਗਿਛ* ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਟਕ ਦਾ ਅੰਤ ਇਹ ਸਚਮੁਚ ਮਾਨਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਸ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਹੈਵਾਨ ਬਣਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖ ਸਿਰ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਅਮੁੱਖੀ ਢਿੱਲ (Secondary flaccidity)

**ਅਮੁੱਖੀ ਢਿੱਲ** ਮੌਤ ਤੋਂ ਇਕਦਮ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਢਿੱਲੇਪਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇਗਰ (ਜਕੜਾਵ) ਦਾ ਪਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਇਓਸਿਨ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਐਕਟਿਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਬੰਧੇਜ ਅਗਲੀ ਪਾਚਕ (enzymatic) ਕਾਰਵਾਈ ਤੱਕ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵੱਸਥਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਾਚਕ ਆਪਣੀ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਚਕਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਢਿੱਲੇਪਨ ਨੂੰ ਅਮੁੱਖੀ ਢਿੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਰਸਾਇਣਿਕ ਵੇਰਵੇ
ਅਮੁੱਖੀ ਢਿੱਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੜਨ ਨਾਲ ਬਣੇ ਖਾਰੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਇਗਰ (ਜਕੜਾਵ) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣੇ ਵਾਧੂ ਤੇਜ਼ਾਬ ਕਰ ਕੇ ਮਾਇਓਸਿਨ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਜਕੜਾਅ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਾਰਨਾ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਢਿੱਲ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਪਾਚਕ ਸਵੈਚਲਿਤ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਮਾਇਓਸਿਨ ਨੂੰ ਘੋਲ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਜਕੜਾਅ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ
ਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੜਵੱਲ

## ਜਾਣ- ਪਛਾਣ 
ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਕੜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।  ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਅਕੜਾ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਕੜਵੱਲ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੜਵੱਲ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ  ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਿਲਜੁਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਈ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਵੇਂ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬੰਦੂਕ ਫੜੀ ਹੋਈ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੇਕਰ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਓਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਬੰਦੂਕ ਆਪ ਚਲਾਈ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸਵੈ- ਇੱਛੁਕ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰੀਰਕ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।  ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀਨ ਜਕੜਾਵ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਰੀਰਕ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ
ਇਸਦੀ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ ਰਾਇਗਰ ਮੌਰਟਿਸ (Rigor Mortis) ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਮਿਲਦੀ- ਜੁਲਦੀ ਹੈ, ਬਸ ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇੰਨ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੜਵੱਲ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਲਚਲ ਕਰਕੇ ATP ਜਲਦੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਕੜਾਵ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜਲਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ
ਹਨੇਰ ਪਦਾਰਥ

ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਇੱਕ ਗਲੈਕਸੀ ਝੁੰਡ (CL0024+17) ਦੀ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੱਲਾ ਜੋ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ]]

ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ ਜਾਂ **ਹਨੇਰ ਪਦਾਰਥ**, ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਾਤਰਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਇਸ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦਿਸਣਯੋਗ ਪਦਾਰਥ ਉੱਤੇ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ ਸਿੱਧਾ ਡਿਟੈਕਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਅਜੋਕੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹਾਨਤਮ ਰਹੱਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੈਵਲ ਤੱਕ ਨਾ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ (ਇਮਿੱਟ) ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੋਖਦਾ (ਅਬਜ਼ੌਰਬ ਕਰਦਾ) ਹੈ। ਪਲੈਂਕ ਮਿਸ਼ਨ ਟੀਮ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਗਿਆਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਸ-ਐਨਰਜੀ ਵਿੱਚ 4.9% ਸਧਾਰਨ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, 26.8% ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ (ਹਨੇਰ ਪਦਾਰਥ) ਹੈ ਅਤੇ 68.3% ਡਾਰਕ ਐਨਰਜੀ (ਹਨੇਰ ਊਰਜਾ) ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹਨੇਰ ਪਦਾਰਥ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ 84.5% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ “ਹਨੇਰ ਊਰਜਾ+ਹਨੇਰ ਪਦਾਰਥ” ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਸ-ਐਨਰਜੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ 95.1% ਯੋਗਦਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਤਕੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ

ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਤਕੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ** ਅਜਿਹੀ ਬਣਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚਲੇ ਚਾਰ ਮੂਲ ਮੇਲ-ਜੋਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤਕੜਾ ਨਿਊਕਲੀ ਬਲ (ਜਿਹਨੂੰ **ਤਕੜਾ ਬਲ**, **ਨਿਊਕਲੀ ਤਕੜਾ ਜ਼ੋਰ** ਜਾਂ **ਰੰਗਦਾਰ ਬਲ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਬਿਜਲਚੁੰਬਕਤਾ, ਮਾੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਤੇ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ੈਮਤੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿੱਥ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕਾਰਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸੇ ਵਿੱਥ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲਚੁੰਬਕਤਾ ਨਾਲ਼ੋਂ 137 ਗੁਣਾ, ਮਾੜੇ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਨਾਲ਼ੋਂ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂਤਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਨਾਲ਼ੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਤਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਏਸੇ ਸਦਕਾ ਆਮ ਮਾਦੇ ਦਾ ਸਥਾਈਪੁਣਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੁਆਰਕ ਵਰਗੇ ਮੁੱਢਲੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਅਤੇ ਨਿਊਟਰਾਨ ਵਰਗੇ ਹੈਡਰਾਨ ਕਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
*
*
*
*
*

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨੇਮ
ਕੌਰਪਸ ਡੀਲੈਕਟਾਈ

**ਕੌਰਪਸ ਡੀਲੈਕਟਾਈ** (ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: “ਜੁਰਮ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ”) ਪੱਛਮੀ ਨਿਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜੁਰਮ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਵਾਉਣ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਾਤਿਲ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਤਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਜਾਣੇ ਕਿ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਾਸ਼ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਮੌਕਾ-ਏ- ਵਾਰਦਾਤ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਹਾਲਾਤੀ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਹੋਣ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਉਪਯੁਕਤ ਹੋਣ ਕਿ ਸਵਾਲੀ ਨੇ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਖਿਆਲ ਕੀ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ਼ਬਾਲ-ਏ-ਜੁਰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਪੈਰੀ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਤਿਲ ਨੂੰ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਇਕ਼ਬਾਲ-ਏ-ਜੁਰਮ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਸਨੁ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਓਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਸੀ।

ਕੌਰਪਸ ਡੀਲੈਕਟਾਈ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸਰਲ ਮਤਲਬ ਹੈ ਓਹ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬੂਤ ਤਾ ਟੁਕੜਾ ਜੋ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿ ਜੁਰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਲੈਕ ਲਾਅ ਦੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਕੌਰਪਸ ਡੀਲੈਕਟਾਈ ਨੂੰ ਗੁਨਾਹ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਪੱਕੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦੀ ਹੈ। 

## ਮੰਤਵ
ਇਸਦਾ ਮੰਤਵ ਸਜ਼ਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਉਸ ਗੁਨਾਹ ਲਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਰਾਏ ਗਾਏ ਇਕ਼ਬਾਲ-ਏ-ਜੁਰਮ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕੌਰਪਸ ਡੀਲੈਕਟਾਈ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਇਕ਼ਬਾਲ-ਏ-ਜੁਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਦੇ ਗੁਨਾਹ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਨਾਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਕੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤ ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਬੂਤ ਜ਼ਰੂਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਹੀ ਹੈ ਤੇ ਜੁਰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਮੰਤਵ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ।

## ਅਸੂਲ
ਕੌਰਪਸ ਡੀਲੈਕਟਾਈ ਸਬੂਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਸਕਣ ਕਿ-
* ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਤ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
* ਇਹ ਸੱਤ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਪਰੀਵਿਰਤੀ ਜਾਂ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ
ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੇਲ-ਜੋਲ

ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਮਾੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ** ਅਜਿਹੀ ਬਣਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚਲੇ ਚਾਰ ਮੂਲ ਮੇਲ-ਜੋਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਾੜਾ ਨਿਊਕਲੀ ਬਲ (ਜਿਹਨੂੰ **ਮਾੜਾ ਬਲ**, **ਨਿਊਕਲੀ ਮਾੜਾ ਜ਼ੋਰ** ਜਾਂ **ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਲ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਬਿਜਲਚੁੰਬਕਤਾ, ਤਕੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਤੇ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਉੱਪ-ਅਨਵੀ ਕਿਣਕਿਆਂ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀ ਮੇਲ ਅਤੇ ਕਿਰਨਮਈ ਨਾਸ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
### ਕਮਜੋਰ ਆਇਸੋਸਪਿੱਨ ਅਤੇ ਕਮਜੋਰ ਹਾਈਪਰਚਾਰਜ
## ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਿਸਮਾਂ
### ਚਾਰਜਡ-ਕਰੰਟ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ
### ਨਿਊਟ੍ਰਲ-ਕਰੰਟ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ
## ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਵੀਕ ਥਿਊਰੀ
## ਸਮਿੱਟਰੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ
## ਕੁਆਰਕ ਫਲੇਵਰ ਪਰਿਵਰਤਨ 
ਇੱਕ ਫਲੇਵਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਆਰਕ ਦੂਜੇ ਫਲੇਵਰ ਦੇ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੁਢਲੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇੱਕ W ਬੋਸੌਨ ਨੂੰ ਸੋਖ ਕੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਕੇ , ਕੋਈ ਵੀ ਅੱਪ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੁਆਰਕ (ਅੱਪ, ਚਾਰਮ ਅਤੇ ਟੌਪ ਕੁਆਰਕ), ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਾਊਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁਆਰਕ (ਡਾਊਨ, ਸਟ੍ਰੇਂਜ, ਅਤੇ ਬੌਟਮ ਕੁਆਰਕ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਉਲਟ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਲੇਵਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਯੰਤਰਾਵਲੀ (ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ) β-ਡਿਕੇਅ ਦੀ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਜਿਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ (n) ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੌਨ (p), ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ (e-), ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਐਂਟੀਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ (ν ̅e) ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਿਊਟੌਨ (udd) ਵਿਚਲੇ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਡਾਊਨ ਕੁਆਰਕ, ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ W- ਬੋਸੌਨ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਇੱਕ ਅੱਪ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਹ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੌਨ (uud) ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ W- ਬੋਸੌਨ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਐਂਟੀਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ (ਰਿਸ) ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

n	→	  p	+	e−	+	*ν-**e*	(β ਡੀਕੇਅ, ਹੈਡ੍ਰੌਨ ਧਾਰਨਾ)

udd	→	uud	+	e−	+	*ν-**e*	(β ਡੀਕੇਅ, ਕੁਆਰਕ ਧਾਰਨਾ)

ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, β ਡੀਕੇਅ ਅਤੇ ਉਲਟ β ਡੀਕੇਅ ਵਾਲੀ ਉਲਟ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਯੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੌਜ਼ੀਟ੍ਰੌਨ ਇਮਿਸ਼ਨ ਟੋਮੋਗ੍ਰਾਫੀ (PET), ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਜਦੋਂਕਿ ਸਾਰੇ ਕੁਅਰਕਾਂ ਲਈ ਫਲੇਵਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਉਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਕੁਆਰਕ ਅਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰਜੀਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਫਲੇਵਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਣਿਤਿਕ (ਟੇਬਲ) ਸਾਰਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਬਿੱਬੋ-ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ-ਮਾਸਕਾਵਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ (CKM ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਯੂਨਾਇਟਰਟੀ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, CKM ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ (ਇੰਦਰਾਜਾਂ) ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ ਸੰਖੇਪ ਮੁੱਲ ਇਸਤਰਾਂ ਹਨ:

:
\begin{bmatrix} |V_\mathrm {ud}| & |V_\mathrm {us}| & |V_\mathrm {ub}| \\ |V_\mathrm {cd}| & |V_\mathrm {cs}| & |V_\mathrm {cb}| \\ |V_\mathrm {td}| & |V_\mathrm {ts}| & |V_\mathrm {tb}| \end{bmatrix} \approx
\begin{bmatrix} 0.974 & 0.225 & 0.003 \\ 0.225 & 0.973 & 0.041 \\ 0.009 & 0.040 & 0.999 \end{bmatrix}, 

ਜਿੱਥੇ *V**ij* ਕਿਸੇ ਕੁਆਰਕ ਦੇ i ਫਲੇਵਰ ਨੂੰ j ਫਲੇਵਰ (ਜਾਂ ਉਲਟ) ਵਾਲੇ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ |

ਲੈਪਟੌਨਾਂ (ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ β-ਡਿਕੇਅ ਚਿੱਤਰ ਉੱਤੇ W ਬੋਸੌਨ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ) ਲਈ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਹੋਂਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੌਂਟੇਕੋਰਵੋ-ਮਾਕੀ-ਨਾਕਾਗਾਵਾ-ਸਾਕਾਤਾ (PMNS ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਦੋਵੇਂ CKM  ਅਤੇ PMNS ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਸਾਰੇ ਫਲੇਵਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਰਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ ਅਜੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਨ । 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨੇਮ
ਚਰਪਟ ਨਾਥ

**ਚਰਪਟ ਨਾਥ** ਜਾਂ **ਚਰਪਟੀ ਨਾਥ** ਇੱਕ ਨਾਥ ਜੋਗੀ ਸੀ। ਚਰਪਟ ਨੂੰ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਥ ਜੋਗੀ ਚਰਪਟ ਨੂੰ ਨੌਵੀਂ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਪਟ ਨਾਥ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪ ਚੰਬਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਲ ਵਰਮਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ‘ਚਕਲੀ` ਉੱਤੇ ਪਾਟੇ ਹੋਏ ਕੰਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਲਖਮੀ ਨਰਾਇਣ ਮੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਬਣਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਰਪਟ ਨਾਥ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ
ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਰਪਟ ਨਾਥ ਦਾ ਕਾਲ 890 ਈ. ਤੋਂ 990 ਈ. ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਚੰਬਾ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਲ ਵਰਮਾ 920ਈ. ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਚਰਪਟ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣਿਆ। ਇਸੇ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ 1040 ਈ. ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਾਜਾ ਸਾਲਬਾਹਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਤੇ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਇਸੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਚਰਪਟ ਨਾਥ ਦਾ ਹਵਾਲਾ (ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬ ਦੀ ਮੁਖ਼ਤਸਰ ਤਵਾਰੀਖ, ਪੰਨਾ 17) ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ “ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ-ਕਾਲੀਨ ਦੰਭ ਬਿਦਾਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਿਧੜਕ ਤੇ ਨਿਝੱਕ ਹੋ ਕੇ, ਗਿਰਹੀ ਤੇ ਉਦਾਸੀ, ਜੋਗੀ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਚੋਭ ਲਾਈ।”

## ਯੋਗਦਾਨ
ਚਰਪਟ ਪੱਕਾ ਜਤੀ ਸਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਖਰੀਆਂ-ਖਰੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਹਿਮ, ਭਰਮ, ਪਾਖੰਡ ਤੇ ਵਿਖਾਵੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ। ਕਬੀਰ, ਜਲ੍ਹਣ ਤੇ ਸੁਥਰੇ ਨੇ ਚਰਪਟ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਈ।

ਗੋਰਖ ਨਾਲੋਂ ਚਰਪਟ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਚਰਪਟ ਦਾ ਇੱਕ ‘ਪਦਾਂ` ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:-

ਤਣਿ ਤੀਰਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣਿ ਕੇ ਕਰਮਾ, ਪੁੰਨ ਧਨ ਖਤ੍ਰੀ ਕੇ ਧਰਮਾ।

ਬੰਜ ਬਿਪਾਰ ਬੇਸਨੂੰ ਕੇ ਕਰਮਾ, ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਸੂਦ੍ਰ ਕੇ ਧਰਮਾ।

ਚਾਰੋਂ ਧਰਮ ਇਹੋਂ ਚਾਰੋਂ ਕਰਮਾ, ਚਰਪਟ ਪ੍ਰਣਵੇਂ ਸੁਨਹੋ ਸਿੱਧਾ।

ਚਰਪਟ ਭੇਖ ਦਾ ਜੋਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਖਾਵੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਤਮਾ ਦਾ ਜੋਗੀ ਸੀ। ਇੱਕ ‘ਪਦੇ` ਵਿੱਚ ਉਹ ਭੇਖ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ:-

ਭੇਖ ਕਾ ਜੋਗੀ ਨਾ ਮੈਂ ਕਹਾਉਂ।

ਆਤਮਾ ਕਾ ਜੋਗੀ ਚਰਪਟ ਨਾਉਂ।

ਗੋਰਖ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚਰਪਟ ਨਾਥ ਵੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਾਥ ਜੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਤੇ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦਾ ਡੱਟ ਕੇ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:-

ਇਕ ਲਾਲ ਪਟਾ, ਇੱਕ ਸੇਤ ਪਟਾ

ਇਕ ਤਿਲਕ ਜਨੇਊ, ਲੰਮਕ ਜਟਾ।

ਜਬ ਨਹੀਂ ਉਲਟੀ ਪ੍ਰਾਣ ਘਟਾ

ਜਬ ਮਨ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇ ਉਲਟ ਘਟਾ।

ਤਬ ਚਰਪਟ ਭੂਲੇ ਸਭ ਪੇਟ ਨਟਾ। 

ਜਬ ਆਵੈਗੀ ਕਾਲ ਘਟਾ, 

ਤਬ ਛਡਿ ਜਾਇੰਗੇ ਲਟਾ ਪਟਾ

ਚਰਪਟ ‘ਹੱਠ ਜੋਗ` ਦਾ ਵੀ ਖੰਡਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਸੁੱਚਾ ਹੋਣਾ ਲੋੜਦਾ ਹੈ। ਭੇਖੀ ਉਸਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਗੰਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਵਾੜੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ:-

ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਾਂਟਿਓ ਕੀ ਵਾੜੀ

ਨਿਰਖ ਨਿਰਖ ਪਗ ਧਰਨਾ

ਚਰਪਟ ਕਹੇ ਸੁਣੋ ਰੇ ਸਿਧੋ

ਹਠਿ ਕਰਿ ਤਪ ਨਹਿੰ ਕਰਨਾ।

ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਚਰਪਟ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਭੇਖ ਦੇ ਜੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਭੋਗ ਬਿਲਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਰਪਟ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਖਾਣਾਂ, ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗੌਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
#ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ (1700-1900ਈ.) ਡਾ. ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਲਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਡਾ. ਬ੍ਰਹਮਜਗਦੀਸ਼
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਮੁਢਲਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ

ਜੀਹਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਮੀਆਨ, ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ ਗੇਜ ਬੋਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ਹਿਗਜ਼ ਬੋਜ਼ਾਨ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।]]

**ਮੁੱਢਲੇ ਮੇਲ-ਜੋਲ**, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ **ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ** ਜਾਂ **ਮੂਲ ਜ਼ੋਰ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਡਲ ਹਨ ਜੋ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ ਪਦਾਰਥੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੰਨੇ ਗਏ ਚਾਰ ਮੁੱਢਲੇ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਹਨ—ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ, ਬਿਜਲਚੁੰਬਕਤਾ, ਤਕੜੇ ਨਿਊਕਲੀ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਨਿਊਕਲੀ—ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ *ਖੇਤਰ* ਦੇ ਆਪਸੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਡ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂਤਾ ਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪਸਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਉੱਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟਵੇਂ ਮਿਕਦਾਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ-ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਪਣਯੋਗ *ਮੁੱਢਲਾ ਕਣ* ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਲ-ਜੋਲ
ਟਵਾਈਲਾਈਟ (ਨਾਵਲ)

**ਟਵਾਈਲਾਈਟ** () ਸਟੇਫਨੀ ਮੇਅਰ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਟਵਾਈਲਾਈਟ ਲੜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਿਸ਼ਾਚ ਦੀ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਟਵਾਈਲਾਈਟ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 14 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਜਦ ਇਸਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਹਾਰਡਬੈਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਨਿਊਯੌਰਕ ਟਾਈਮਸ ਦੀ ਬੈਸਟਸੈਲਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਵੀ ਆ ਗਿਆ| ਉਸੇ ਸਾਲ ਇਸਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਬਾਲ ਪੁਸਤਕ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਮਿਲਿਆ| ਇਹ ਨਾਵਲ 2008 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਕਨ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵੀ ਸੀ| ਅਤੇ 2009 ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਕਨ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਸੀ| ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਉੱਪਰ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਗਲਾ ਭਾਗ ਨਿਊ ਮੂਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ| ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ 37 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ
**ਬੇਲਾ** ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਚਾਰਲੀ ਨਾਲ ਫੋਨਿਕਸ ਦੇ ਗਰਮ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੇਹਦ ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਕੁੜੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿਚਣ ਲਈ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਪੁੱਠੀਆਂ-ਸਿਧੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ **ਐਡਵਰਡ** ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਉਸਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਪਰ ਬੇਲਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਡਵਰਡ ਦਿਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਹੈ ਤੇ ਬੇਲਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦ ਇੱਕ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਐਡਵਰਡ ਬੇਲਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹਥ ਨਾਲ ਕਰ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਐਡਵਰਡ ਤੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਈ ਸੁਆਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਐਡਵਰਡ ਉਸਨੂੰ ਨੂੰ ਉਸਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਿੱਤਰ **ਜੈਕੋਬ** ਤੋਂ ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਐਡਵਰਡ ਇੱਕ ਪਿਸ਼ਾਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਉਹ ਮ੍ਰਿਤ-ਮਨੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਿਓੰਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀ ਕੀ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੇਲਾ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਸਚਾਈ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ।

## ਟਵਾਈਲਾਈਟ ਲੜੀ
* ਟਵਾਈਲਾਈਟ (ਨਾਵਲ) (Twilight)
* ਨਿਊ ਮੂਨ (ਨਾਵਲ) (New Moon)
* ਇਕਲਿਪਸ (ਨਾਵਲ) (Eclipse)
* ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਡਾਅਨ (ਨਾਵਲ) (Breaking Dawn)

## ਫਿਲਮ
2008 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਫਿਲਮ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਇਸੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸੀ| ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਕਮਾਈ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਇਹ ਸਫਲ ਰਹੀ|

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2005 ਦੇ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਵਾਈਲਾਈਟ (ਨਾਵਲ ਲੜੀ)
ਗੈਜ਼ਪਾਖੋ

**ਗੈਜ਼ਪਾਖੋ** ਇੱਕ ਸੂਪ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕੱਚੀਆਂ ਸਬਜੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਮਾਟਰ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰ ਕੇ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਪੇਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਗੈਜ਼ਪਾਖੋ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗਵਾਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ਗੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ੌਕੀਨਜ਼

**ਸ਼ੌਕੀਨਜ਼** ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ ਦ੍ਵਾਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ, ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ, ਪੀਯੂਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਲੀਜ਼ਾ ਹੇਡਨ,ਅੰਨੁ ਕਪੂਰ ਹਨ |
## ਹਵਾਲੇ
ਸਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ

**ਸਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ** (6 ਜੁਲਾਈ 1901 – 23 ਜੂਨ 1953) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਕੈਬੀਨੇਟ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਤਕਰਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1951 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਜੀਵਨ
ਸਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜੁਲਾਈ 1901 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸਰ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਇਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਜੋਗਾਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਮੁਖਰਜੀ ਸੀ। ਉਮਾਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖੋਪਾਦਿਆ ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ
ਬਿਜਲਚੁੰਬਕਤਾ

**ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕਤਾ** ਜਾਂ **ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਬਲ** ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਮੂਲ ਮੇਲ-ਜੋਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਤਕੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ, ਮਾੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਤੇ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਹਨ। ਏਸ ਬਲ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਬਿਜਲਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀਆਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ਼ ਚਾਰਜ ਹੋਏ ਕਿਣਕਿਆਂ ਵਿਚਲਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਚਾਰਜ ਵਾਲ਼ੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਬਿਜਲਈ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ-ਜੋਲ।

ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕਤਾ ਬਲ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲਈ ਆਵੇਸ਼ਿਤ ਕਣਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਲ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਬਿਜਲਵਾਹੀ ਚਾਲਕ ਉੱਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਬਲ ਆਦਿ। ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕਤਾ ਬਲ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ -

*ਬਿਜਲੀਸਥਿਤਕ ਬਲ (electrostatic force) - ਜੋ ਸਥਿਰ ਆਵੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ
*ਚੁੰਬਕੀ ਬਲ (magnetic force) - ਜੋ ਕੇਵਲ ਗਤੀਮਾਨ ਆਵੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
### ਵੈੱਬ ਸਰੋਤ
* 

### ਲੈਕਚਰ ਨੋਟ
* 
* 
* 

### ਕਿਤਾਬਾਂ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### ਆਮ ਹਵਾਲੇ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* 
* 
* Electromagnetic Force - from Eric Weisstein's World of Physics
* 
* Quarked Electromagnetic force  - A good introduction for kids
* 
* Electromagnetism abridged

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲਚੁੰਬਕਤਾ
ਜ਼ਿਗਮੁੰਤ ਬਾਓਮਨ

**ਜ਼ਿਗਮੁੰਤ ਬਾਓਮਨ** (ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1925) ਇੱਕ ਪੌਲਿਸ਼ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। 1971 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੋਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੀਡਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੇ ਕਤਲਾਮ, ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਉਪਭੋਗਵਾਦ ਅਤੇ ਤਰਲ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬ ਸੂਚੀ
### ਬਾਓਮਨ ਦੀ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
#### ਵਾਰਸੌ ਕਾਲ
*1957: *Zagadnienia centralizmu demokratycznego w pracach Lenina* [Questions of Democratic Centralism in Lenin's Works]. Warszawa: Książka i Wiedza.
*1959: *Socjalizm brytyjski: Źródła, filozofia, doktryna polityczna* [British Socialism: Sources, Philosophy, Political Doctrine]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
*1960: *Klasa, ruch, elita: Studium socjologiczne dziejów angielskiego ruchu robotniczego* [Class, Movement, Elite: A Sociological Study on the History of the British Labour Movement]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
*1960: *Z dziejów demokratycznego ideału* [From the History of the Democratic Ideal]. Warszawa: Iskry.
*1960: *Kariera: cztery szkice socjologiczne* [Career: Four Sociological Sketches]. Warszawa: Iskry.
*1961: *Z zagadnień współczesnej socjologii amerykańskiej* [Questions of Modern American Sociology]. Warszawa: Książka i Wiedza.
*1962 (with Szymon Chodak, Juliusz Strojnowski, Jakub Banaszkiewicz): *Systemy partyjne współczesnego kapitalizmu* [The Party Systems of Modern Capitalism]. Warsaw: Książka i Wiedza.
*1962: *Spoleczeństwo, w ktorym żyjemy* [The Society We Live In]. Warsaw: Książka i Wiedza.
*1962: *Zarys socjologii. Zagadnienia i pojęcia* [Outline of Sociology. Questions and Concepts]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
*1963: *Idee, ideały, ideologie* [Ideas, Ideals, Ideologies]. Warszawa: Iskry.
*1964: *Zarys marksistowskiej teorii spoleczeństwa* [Outline of the Marxist Theory of Society]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
*1964: *Socjologia na co dzień* [Sociology for Everyday Life]. Warszawa: Iskry.
*1965: *Wizje ludzkiego świata. Studia nad społeczną genezą i funkcją socjologii* [Visions of a Human World: Studies on the social genesis and the function of sociology]. Warszawa: Książka i Wiedza.
*1966: *Kultura i społeczeństwo. Preliminaria* [Culture and Society, Preliminaries]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਰੂਪਕ-ਕਥਾ

(between 1475 and 1500): The "Allegory of Music" is a popular theme in painting. Lippi uses symbols popular during the High Renaissance, many of which refer to Greek mythology.]]
**
**ਰੂਪਕ-ਕਥਾ** ਕਿਰਦਾਰ, ਆਂਕੜੇ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਲਾਖਣਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸੂਲਾਂ ਅਤੇ ਵਖਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਓਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ **ਰੂਪਕ-ਕਥਾ'* ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਹਿਏ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਧਾਇਆ ਹੋਇਆ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ। ਰੂਪਕ-ਕਥਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰੂਪਕ-ਕਥਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਿਕ ਵਿਓਂਤ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਚਿਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਵੇਂ ਅਰਥ ਉਘਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਅੱਗੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਇੱਛਤ ਨੈਤਿਕ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੂਪਕ ਕਥਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਿਸਾਲ ਪਲਾਟੋ ਵਾਲੀ *ਗੁਫ਼ਾ ਦੀ ਰੂਪਕ ਕਥਾ'' ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਜੀਵਨ-ਭਰ ਇੱਕ ਹਨੇਰੀ ਗੁਫਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਦੀਵਾਰ ਕੋਲ ਸੰਗਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅੱਗ ਜਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਖਾਲੀ ਦੀਵਾਰ ਤੇ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਚੀਜਾਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਛਾਈਆਂ ਉਸ ਦੀਵਾਰ ਤੇ ਲੋਕ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇਹ ਪਰਛਾਈਆਂ ਹੀ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਮੰਨ ਕੇ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਤਕਨੀਕਾਂ
ਨਿਊ ਮੂਨ (ਨਾਵਲ)

**ਨਿਊ ਮੂਨ** ਸਟੇਫਨੀ ਮੇਅਰ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਹੈ| ਇਹ ਟਵਾਈਲਾਈਟ ਲੜੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਿਸ਼ਾਚ ਦੀ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ| ਨਾਵਲ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਮੁੱਕੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਐਡਵਰਡ ਉਸਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਸਟੇਫਨੀ ਮੇਅਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਗੁਆਚੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ| ਸਿਰਲੇਖ 'ਨਿਊ ਮੂਨ' ਬੇਲਾ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨਵੇਂ ਪੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੱਸਿਆ ਪੱਖ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹਨੇਰ ਭਰਿਆ ਹੈ| ਨਾਵਲ ਸਿਤੰਬਰ 6, 2006 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸਦੀਆਂ 100,000 ਕਾਪੀਆਂ ਛਪਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ| ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਇਹ ਨਾਵਲ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਊਯੌਰਕ ਟਾਈਮਸ ਅਤੇ ਯੂਐੱਸਟੂਡੇ ਦੀ ਬੈਸਟਸੈਲਰ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2008 ਵਿਚ 5.3 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਬਿਕਣ ਕਾਰਣ ਇਹ ਸਰਵੋਤਮ ਬਾਲ ਪੁਸਤਕ ਵੀ ਬਣੀ| ਇਹ 2009 ਦੀ ਬੈਸਟ ਸੈਲਰ ਪੁਸਤਕ ਸੀ| ਇਹ 38 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ| ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰੀਤ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਹਾਣੀ ਐਲਾਨਿਆ| ਇਸ ਨਾਵਲ ਉੱਪਰ  2009 ਵਿਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜੋ ਕਿ ਇਸੇ ਨਾਂ ਤੇ  ਸੀ| 

## ਪਲਾਟ
ਨਾਵਲ ਇਸਾਬੇਲ ਸਵਾਨ ਅਤੇ ਐਡਵਰਡ ਕੁਲਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਬੇਲਾ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਉੱਪਰ ਐਡਵਰਡ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਬੇਲਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ| ਜਨਮਦਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਖੋਲਦਿਆਂ ਬੇਲਾ ਦੇ ਹਥ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਕੱਟ ਲੱਗ ਜਾਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ| ਪਿਸ਼ਾਚ ਕਿਓਂਕਿ ਖੂਨ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਜਿਓੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਉਹ ਖੂਨ ਵੱਲ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਖੂਨ ਦੀ ਗੰਧ ਨਾਲ ਐਡਵਰਡ ਦਾ ਗੋਦ ਲਿਆ ਭਰਾ ਜੈਸਪਰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਬੇਲਾ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਪਰ ਐਡਵਰਡ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਪਿਸ਼ਾਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਪਰ ਬੇਲਾ ਐਡਵਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ| ਸੋ, ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਲਾ ਦੀ ਐਡਵਰਡ ਤੋਂ ਜੁਦਾਈ ਹੀ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਹੈ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਖੇ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਿਓਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ| ਉਹ ਬਾਇਕ ਚਲਾਉਣ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਜੈਕੋਬ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ| ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਐਡਵਰਡ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਓਨਾ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ| ਜੈਕੋਬ ਨਾਲ ਰਹਿਕੇ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਐਡਵਰਡ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਤੀਤ ਮੁੜ ਉਸਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਖੜਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ| ਐਡਵਰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਸੁਪਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਲਾ ਨੇ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ ਹੈ| ਉਹ ਇਸੇ ਨੂੰ ਸਚ ਮੰਨ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੁਲਤ੍ਰੀ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੌਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਬੇਲਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਜਿਓਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ| ਵੁਲਤ੍ਰੀ ਐਡਵਰਡ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਲਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ੈਅ ਹਾਲੇ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੇ ਰਾਜ਼ ਪਤਾ ਹਨ| ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੈਅ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਸੀ| ਸੋ, ਵੁਲਤ੍ਰੀ ਐਡਵਰਡ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਵਿਕਲਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤੇ ਉਹ ਬੇਲਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਪਿਸ਼ਾਚ ਬਣਾ ਦਵੇ| ਅੰਤ ਵਿਚ ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਬੇਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|

## ਟਵਾਈਲਾਈਟ ਲੜੀ
* ਟਵਾਈਲਾਈਟ (ਨਾਵਲ) (Twilight)
* ਨਿਊ ਮੂਨ (ਨਾਵਲ) (New Moon)
* ਇਕਲਿਪਸ (ਨਾਵਲ) (Eclipse)
* ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਡਾਅਨ (ਨਾਵਲ) (Breaking Dawn)

## ਹਵਾਲੇ
ਐੱਸ.ਫ਼ਾਓ. ਵੈਰਦਾ ਬਰੇਮਨ

**ਐਸ.ਵੀ. ਵੇਰਡਰ ਬਰੇਮਨ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਬਰੇਮਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਸੇਰਸਟੇਡੀਅਮ, ਬਰੇਮਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੰਡਸਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਵੇਰਡਰ ਬਰੇਮਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਵੇਜ਼ਾਸ਼ਟਾਡੀਓਨ

**ਵੇਸੇਰਸਟੇਡੀਅਮ**, ਇਸ ਨੂੰ ਬਰੇਮਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਰਡਰ ਬਰੇਮਨ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 42,500 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਵੇਸੇਰਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ