open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬ੍ਰਹਮਰਾਚੋਖ

thumb| ਬ੍ਰਹਮਚੋਖ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ
**ਬ੍ਰਹਮਚੋਖ**  ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦੰਤਕਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ ਹੈ ਜੋ ਉਜਾੜ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਕੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਘੜਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਖ ਹੈ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਖਾਈ ਜਾਂ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਕੋਲ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਬਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਝਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ "ਰੌਚਕ" ਦੇਖਣ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੋਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚਿੱਲੀ ਕਲਾਂ
* ਰੰਤਾਸ
* ਪਾਸਿਕਦਾਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਕੇਰਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਕੇਰਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਪਦਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਕੇਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਨ। 2021 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਸਮਾਜ ਲਈ ਅਨਮੋਲ ਯੋਗਦਾਨ" ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹਰ ਸਾਲ 1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਪੀਰਵੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਗ 
ਕੇਰਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

* **ਕੇਰਲਾ ਜਯੋਤੀ** : ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
* **ਕੇਰਲ ਪ੍ਰਭਾ** : ਇਹ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* **ਕੇਰਲ ਸ਼੍ਰੀ** : ਇਹ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦੋ ਅਧੀਨ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਰਾਜ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇਗੀ।

## ਜੇਤੂ 
ਪਹਿਲੇ ਕੇਰਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ 1 ਨਵੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### 2022 
; ***ਕੇਰਲਾ ਜਯੋਤੀ***

thumb| ਐਮ ਟੀ ਵਾਸੂਦੇਵਨ ਨਾਇਰ

* ਐਮ ਟੀ ਵਾਸੂਦੇਵਨ ਨਾਇਰ (ਸਾਹਿਤ), ਮਲਿਆਲਮ ਲੇਖਕ

; ***ਕੇਰਲਾ ਪ੍ਰਭਾ***

thumb| ਮਾਮੂਟੀ

* ਮਾਮੂਟੀ (ਕਲਾ), ਮਲਿਆਲਮ ਅਦਾਕਾਰ
* ਓਮਚੇਰੀ ਐਨ ਐਨ ਪਿੱਲਈ (ਕਲਾ, ਨਾਟਕ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ, ਲੋਕ ਸੇਵਾ), ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਟਕਕਾਰ
* ਟੀ. ਮਾਧਵ ਮੈਨਨ (ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ), ਸਾਬਕਾ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ

; ***ਕੇਰਲ ਸ੍ਰੀ***

thumb| ਗੋਪੀਨਾਥ ਮੁਥੁਕੜ

* ਗੋਪੀਨਾਥ ਮੁਥੁਕੜ (ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ, ਕਲਾ), ਜਾਦੂਗਰ

thumb| ਕਨਾਈ ਕੁਨਹੀਰਾਮਨ

* ਕਨਈ ਕੁਨਹੀਰਾਮਨ (ਕਲਾ), ਮੂਰਤੀਕਾਰ

* ਕੋਚੌਸਫ ਚਿੱਟਿਲਪਿੱਲੀ (ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ, ਉਦਯੋਗ), ਉਦਯੋਗਪਤੀ

thumb| ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰਨ

* ਐਮ.ਪੀ. ਪਰਮੇਸ਼ਵਰਨ (ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ), ਵਿਗਿਆਨੀ

thumb|  ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਦਾਸ ਬੀਜੂ

* ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਦਾਸ ਬੀਜੂ (ਵਿਗਿਆਨ), ਉਭਾਈ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ

thumb| ਵੈਕੋਮ ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ

* ਵੈਕੋਮ ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ (ਕਲਾ), ਗਾਇਕਾ

### 2023 
ਸਾਲ 2023 ਲਈ ਕੇਰਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ 1 ਨਵੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

; ***ਕੇਰਲਾ ਜਯੋਤੀ***

thumb| ਟੀ. ਪਦਮਨਾਭਨ

* ਟੀ. ਪਦਮਨਾਭਨ, ਲੇਖਕ

; ***ਕੇਰਲਾ ਪ੍ਰਭਾ***

thumb| ਐੱਮ. ਫਾਤਿਮਾ ਬੀਵੀ

* ਜਸਟਿਸ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਐਮ. ਫਾਤਿਮਾ ਬੀਵੀ

thumb| ਸੂਰਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ

* ਨਟਰਾਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ( ਸੂਰਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ )

; ***ਕੇਰਲ ਸ੍ਰੀ***

* ਪੁਨਾਲੂਰ ਸੋਮਰਾਜਨ (ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ)

thumb| ਵੀਪੀ ਗੰਗਾਧਰਨ

* ਵੀ.ਪੀ. ਗੰਗਾਧਰਨ (ਸਿਹਤ)
* ਰਵੀ ਡੀਸੀ (ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਣਜ)
* ਕੇਐਮ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ (ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ)

thumb| ਰਮੇਸ਼ ਨਰਾਇਣ

* ਪੰਡਿਤ ਰਮੇਸ਼ ਨਰਾਇਣ (ਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਨਾਮ
ਆਈਮੋਲ ਲੋਕ

**ਆਈਮੋਲ** ਲੋਕ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਈਮੋਲ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕੂਕੀ-ਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਏਮੋਲ' ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਕਬੀਲੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਏਮੋਲ ਗੁਆਂਢੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਏਮੋਲ ਕੋਮ, ਕੋਇਰੇਂਗ, ਚਿਰੂ, ਚੋਥੇ, ਆਦਿ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਉਹ ਐਥਨੋਲੌਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ (L2) ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਸਲੈਸ਼-ਐਂਡ-ਬਰਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਸਾਈ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ-ਕੁਕੀ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਈਮੋਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਆਈਮੋਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਆਈਮੋਲ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਚੀਨ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ। ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 9,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਆਈਮੋਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਟੇਂਗਨੋਪਾਲ ਜ਼ਿਲੇ, ਚੰਦੇਲ ਜ਼ਿਲੇ, ਕਾਂਗਪੋਕਪੀ ਜ਼ਿਲੇ, ਅਤੇ ਚੂਰਾਚੰਦਪੁਰ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਈਮੋਲ ਮਨੀਪੁਰ ਰਾਜ (*ਏਥਨੋਲੋਗ*) ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸਾਮ,ਮਿਜ਼ੋਰਮ,ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ,ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਆਈਮੋਲ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕੁਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਹਮਾਰ, ਕੋਮ, ਕੋਇਰੇਂਗ, ਖਰਮ, ਪੁਰੁਮ, ਚਿਰੂ, ਚੋਥੇ, ਤਾਰਾਓ, ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕੂਕੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕੂਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਏਮੋਲ ਨਾਲ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ 
* ਐਥਨੋਲੋਗ ਵਿਖੇ ਏਮੋਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ
ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ*** ਇੱਕ 2016 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਮਿਨਾਰ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੀਨੂੰ ਢਿੱਲੋਂ, ਅਮਨ ਹੁੰਦਲ, ਸਰਦਾਰ ਸੋਹੀ, ਬੀ.ਐੱਨ ਸ਼ਰਮਾ, ਅਮਰ ਨੂਰੀ, ਦੇਵ ਖਰੌੜ, ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਲਕੀਤ ਰੌਣੀ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਮਜ਼ ਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੈਫਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਫਿਲਮ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ

## ਕਾਸਟ 
* ਦਾਰਾ ਵਜੋਂ ਬੀਨੂੰ ਢਿੱਲੋਂ
* ਅਮਨ ਹੁੰਦਲ
* ਸਰਦਾਰ ਸੋਹੀ
* ਬੀਐਨ ਸ਼ਰਮਾ
* ਦੇਵ ਖਰੌੜ
* ਅਮਰ ਨੂਰੀ
* ਮਲਕੀਤ ਰੌਣੀ
* ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ
* ਅਮਿਤਾਂਸ਼
* ਨਮਨ ਗੁਪਤਾ
* ਮਨੀ ਧਾਲੀਵਾਲ
* ਅਨਮੋਲ ਵਰਮਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਤਲਾਕ (2023 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਤਲਾਕ*** ਇੱਕ 2023 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਮਿੰਨੀ ਆਈਜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਤਲਾਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦੁਨਧ, ਸੰਤੋਸ਼ ਕੀਜ਼ਹੱਟੂਰ, ਪੀ. ਸ਼੍ਰੀਕੁਮਾਰ, ਸ਼ਿਬਲਾ ਫਰਾ ਹਨ। ਆਦਿ। ਇਹ ਕੇਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡਿੰਗ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਟੈਕਸ ਮੁਕਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਦੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਸੈਂਸਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਕਲਾਭਵਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 

## ਪਲਾਟ 
ਫਿਲਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪਿਛੋਕੜਾਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਆਂ ਲਈ ਨਿਆਂਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕੁਝ ਰਵਾਇਤੀ ਉਪਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  

## ਕਾਸਟ 
* ਚੰਦੁਨਧ
* ਸੰਤੋਸ਼ ਕੀਜ਼ਹੱਟੂਰ
* ਪੀ ਸ਼੍ਰੀਕੁਮਾਰ
* ਸ਼ਿਬਲਾ ਫਰਾ
* ਪ੍ਰਿਯਮਵਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ
* ਕੇਪੀਏਸੀ ਲੀਲਾ
* ਅਸਵਤੀ ਕਿਸ਼ੋਰ
* ਅਮਲੇਂਧੁ
* ਸੁਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ
* ਮਨੀਕੁੱਟਨ
* ਜੌਲੀ ਚਿਰਯਾਥ
* ਇਸ਼ਿਤਾ
* ਅਰੁਣਾਮਸ਼ੂ

## ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 
*ਦ ਹਿੰਦੂ* ਦੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਇੱਕ ਅਜਨਬੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2023 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਬੋਡੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

**ਬੋਡੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰ** ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਬੋਡੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਬੋਰੋ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਮੁਰਗੀ ਪਾਲਣ, ਸੂਰ ਪਾਲਣ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਜੂਟ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਕ੍ਰੈਚ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬੋਰੋਜ਼ ਬੋਰੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।

## ਧਰਮ 
ਬੋਰੋ ਬਾਥੌਇਜ਼ਮ, ਬੋਰੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬੋਰੋ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੈਪਟਿਸਟ ।

## ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸ 
### ਬਾਗੁਰੰਬਾ 
thumb| ਬਵਿਸਾਗੁ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ
ਬੋਰੋਸ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਗੁਰੁੰਬਾ ਨੱਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਡਾਂਸ ਬਾਗੁਰੰਬਾ ਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਗਭਗ 15/18 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਖੇਰਾਈ ਡਾਂਸ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਣਚੰਡੀ, ਗੋਰਾਈ ਡਬਰੈਨਾਈ, ਦਾਓ ਥਵੀ ਲਵਗਨਾਈ, ਖਵੀਜੇਮਾ ਹਨਨਈ, ਮਵਾਸਗਲੰਗਨਾਈ।

### ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਬੋਰੋਸ ਵਰਤਦੇ ਹਨ: ਖਾਮ, ਸਿਫੰਗ, ਸੇਰਜਾ, ਜੋਥਾ, ਜਬਰਸਿੰਗ, ਖਵਾਂਗ, ਬਿੰਗੀ, ਰੇਗੇ।

*ਸਿਫੰਗ*: ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਬੰਸਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਛੇਕ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਬੰਸੁਰੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਨੀਵੀਂ ਸੁਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। *ਖਾਮ*: ਇਹ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਖੱਲ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਢੋਲ ਹੈ।

## ਪਕਵਾਨ 
### ਭੋਜਨ 
ਚੌਲ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਹੈ ਪਰ ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਵਰਗੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
right|thumb| ਹਾਜੋ (ਪਹਾੜੀ) ਐਗੋਰ (ਡਿਜ਼ਾਈਨ) ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਅਰੋਨਾਈ

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Kherai_Dance_of_Assam.jpg|alt=Kherai Group Dance|ਖੇੜੀ ਵਿਚ ਡਾਂਸ
ਤਸਵੀਰ:Boro_man_and_woman.jpg|alt=Boro man and woman|ਬੋਰੋ ਪਲਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ
ਤਸਵੀਰ:Kachári_Man.jpg|alt=Boro man|ਬੋਰੋ ਸਥਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Kachári_Woman.jpg|alt=Boro woman|ਬੋਰੋਹਾਲ
ਤਸਵੀਰ:Kachári_Girls_playing_Gogona.jpg|alt=Boro woman playing jews harp|ਬੋਰੋ ਸਮੁੰਦਰ ਯਾਦੀ ਰਬਾਬ ਵਜ ਉੱਚੀ ਹੋਈ

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਅਕਾਲਬੋਧਨ

thumb| ਅਕਾਲ ਬੋਧਨ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਅਚਨਚੇਤ ਅਨੁਭਵ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸੀ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਖਿਦਿਰਪੁਰ ਵੀਨਸ ਕਲੱਬ, ਕੋਲਕਾਤਾ

**ਅਕਾਲ ਬੋਧਨ** () ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਵਤਾਰ-ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸਮਾਂ ਹੈ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
*ਅਕਾਲ* ਅਤੇ*ਬੋਧਨ* ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ *ਅਕਾਲ ਬੋਧਨ* ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। *ਅਕਾਲ* ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਚਨਚੇਤ, ਅਤੇ *ਬੋਧਨ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜਾਗਣਾ। ਅਕਾਲ ਬੋਧਨ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਅਚਨਚੇਤ ਜਾਗਰਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਦੰਤਕਥਾ 
ਕਾਲਿਕਾ ਪੁਰਾਣ (ਅਧਿਆਇ 60) ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਬੋਧਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਜਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਰਾਤ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਸ਼ਵਿਨਾ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਲੁਕੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਲਹੂ ਪੀਂਦੀ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੱਤ ਦਿਨ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸੱਤਵੀਂ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਦੇਵੀ ਮਹਾਮਾਇਆ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਦੋਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੜਾਈ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਆਪ ਦੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਵਰੋਤਸਵ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।" - ਕਾਲਿਕਾ ਪੁਰਾਣ 60.25-32.

ਮਹਾਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਬੋਧਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੰਕਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਡਰ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ( *ਅਕਾਲ* ) ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ (ਢਿੱਲਦਾ ਚੰਦ) ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਨੀਂਦ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਜਾਗਰਣ ( *ਬੋਧਨ* ) ਲਈ *ਪੂਜਾ* ਕਰੇਗਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਸਮ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤਾ (ਪੁਜਾਰੀ) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਵਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਸ਼ੁਕਲਾ ਨਵਮੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਾਤਯਾਨਯ ਭਜਨ ਸੁਣਾ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵੀ ਸੁਕਤ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਕਲ ਨਵਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

*ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ* ਕਥਾ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਗਵਾ ਕੀਤੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਲੰਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਵਣ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਗਵਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਅਸੀਸ ਦੇਵੇਗੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ*ਬਿਲਵਾ ਦੇ* ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਲਈ ਦੇਵੀ ਸੁਕਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਂਤਰਿਕ ਭਜਨਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

**ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ** ਕੋਂਗੂ ਨਾਡੂ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਇਸਦੀ ਵਿਭਿੰਨ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁਮੇਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਭਿੰਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਹੈ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਲਾ ਰੂਪ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਤੱਕ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤੋਂ, ਲੈ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉੱਚ-ਉੱਚਿਆਂ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ, ਨਾਈਟ ਲਾਈਫ ਤੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ, ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ। *ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ* ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਲਈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ 
ਸ਼ਹਿਰ ਹਰ ਸਾਲ ਆਪਣਾ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਲਾ, ਡਾਂਸ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ, ਹਰ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ, ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ (ਤਾਮਿਲ ਕੈਲੰਡਰ ਮਹੀਨਾ - ਮਾਰਗਾਜ਼ੀ) ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵੀ ਵਧੀਆਂ ਹਨ। ਸਵਾਮੀਕੰਨੂ ਵਿਨਸੈਂਟ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿਨੇਮਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਨੇ *ਟੈਂਟ ਸਿਨੇਮਾ* ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀਸ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਖੁੱਲੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਂਟ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੂਡੀਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1935 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਸ.ਐਮ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮੁਲੂ ਨਾਇਡੂ ਨੇ 1945 ਵਿੱਚ ਪਕਸ਼ੀਰਾਜਾ ਸਟੂਡੀਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ  ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਡੀ ਨਾਇਡੂ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਐਚਏ ਗੈਸ ਫੋਰੈਸਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਕੜੀ ਗਾਂਧੀ ਗੈਲਰੀ, ਅਤੇ ਕਸਥੂਰੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ।  
## ਲੋਕ 
ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੁਸਲਿਮ  ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਹੈ। ਇਸਾਈ, ਸਿੱਖ, ਅਤੇ ਜੈਨ ਵੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।    ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ,  ਕੰਨੜਿਗਾ, ਮਲਿਆਲੀ,    ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਲੱਕੜ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ,  ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ,  ਹਨ, ਜੋ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਣਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟ ਦੇਖਿਆ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਆਰਾ (ਅਦਾਕਾਰਾ)

**ਆਰਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਜਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ *ਪੈਸਾ* (2016) ਅਤੇ *ਵਨ ਵੇ* (2022) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਆਰਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੈੱਸ ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਅਫਸਰ ਦੁਰਈ ਪਾਂਡੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। *ਜੀਵਾ* (2014) ਅਤੇ *ਪੂਜਾ* (2014) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ *ਪੈਸੇ* (2016) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਗੁਰੂ ਉਚਥੁਲਾ ਇਰੁਕਾਰੂ* (2017) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਘੱਟ ਸੀ।

2022 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਿਲੀਜ਼ਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੇਰ ਹੋਈ *ਕੁਜ਼ਾਲੀ*, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਐਸਤਰ ਅਨਿਲ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਸੀ, ਅਤੇ *ਵਨ ਵੇ*, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੋਵਈ ਸਰਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਅਸਤਿਤਵ

**ਅਸਤਿਤਵ** ਇੱਕ 2000 ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ ਮਾਂਜਰੇਕਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਿਤੀ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤ ਜਿਸਦਾ ਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉਸਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਮਲਹਾਰ ਕਾਮਤ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਕਿਸਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕਾਮਤ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਕਿਉਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਅਸਤਿਤਵ ਨੇ ਸਾਲ 2000 ਲਈ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਤੱਬੂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

= ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ =
ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੱਬੂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਭਿਨੈ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਿਲਮ ਮਿਲੀ।ਕਹਾਣੀ ਗਾਈ ਡੀ ਮੌਪਾਸੈਂਟ ਦੇ ਨਾਵਲ "ਪੀਅਰੇ ਐਟ ਜੀਨ" 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1943 ਦੀ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਿਲਮ ਪੀਅਰੇ ਐਂਡ ਜੀਨ, ਮੈਕਸੀਕਨ ਫਿਲਮ ਊਨਾ ਮੁਜੇਰ ਸਿਨ ਅਮੋਰ, 1952 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ 2015 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਪੀਟਰ ਐਂਡ ਜੌਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣੀ ਸੀ। 

= ਕਾਸਟ =

* ਅਦਿਤੀ ਪੰਡਿਤ ਵਜੋਂ ਤੱਬੂ

* ਸਚਿਨ ਖੇੜੇਕਰ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ

* ਰਵਿੰਦਰ ਮਾਨਕਾਣੀ ਰਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ

* ਮੇਘਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਿਤਾ ਜੈਕਰ

* ਮੋਹਨੀਸ਼ ਬਹਿਲ ਮਲਹਾਰ ਕਾਮਤ ਵਜੋਂ

* ਸੁਨੀਲ ਬਰਵੇ ਅਨਿਕੇਤ ਪੰਡਿਤ ਵਜੋਂ

* ਰੇਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮਰਤਾ ਸ਼ਿਰੋਡਕਰ

* ਅਸਮਾ ਪਰਵੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਲਫਾਮ ਖਾਨ

* ਸੁਧਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਟਿਪਨਿਸ

= ਸੰਗੀਤ =

* "ਚਲ ਚਲ ਮੇਰੇ ਸੰਗ" - ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

* "ਗਾਨਾ ਮੇਰੀ ਬਸ ਕੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ" - ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ, ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ

* "ਗਾਨਾ ਮੇਰੀ ਬਸ ਕੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ v2" - ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ, ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ

* "ਕਿਤਨੇ ਕਿਸ ਹੈਂ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ" - ਹੇਮਾ ਸਰਦੇਸਾਈ

* "ਮੈਂ ਥੀ ਮੈਂ ਹੂੰ" - ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ

* "ਸਬਸੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗੀਤ ਬਾਣਾ" - ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ, ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

* "ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਆਤਮਾ" - N/A

* "ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਬਾਤ ਹੈ" - ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

= ਹਵਾਲੇ =

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2000 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਬੂਬਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਕਾਰੀਆ

**ਅਬੂਬਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਮੋਜੂਮਦਾਰ** (; ਜਨਮ 1969) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਮੀਡੀਆ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਬੁਲਾਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਲਾਮਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੁਸ਼ਟੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਕਹ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਸਲਾਮਿਕ ਮਹਫਿਲਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਵ-ਜੁਮੂਆਹ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਖੁਤਬਾ ਵਿਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ '**ਤਫਸੀਰ ਜ਼ਕਰੀਆ**' ਕਿੰਗ ਫਹਾਦ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਹ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਾਠਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹਿੰਦੂਸੀਅਤ ਵਾ ਤਾਸੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਰਕ ਫਿਲ ਕਦੀਮ ਵਾਲ ਹਦੀਸ ਅਰਬ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਨਤਕ ਉੱਚ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ।  2023 ਹੱਜ 'ਤੇ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਉਸਦੀ ਦੋ-ਖੰਡਾਂ ਵਾਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਤਫ਼ਸੀਰ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ 
* 
* 
* ਇਸਲਾਮਹਾਉਸ ਡਾਟ ਕਾਮ 'ਤੇ ਅਬੂ ਬਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਕਾਰੀਆ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਦੀਨਾਹ ਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਖਿਅਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1969 ਦੇ ਜਨਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਟਗਾਂਵ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਲੋਕ
ਸਲਾਰ ਡੇ ਊਯੂਨੀ

**ਸਲਾਰ ਡੇ ਊਯੂਨੀ** ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੂਣ ਫਲੈਟ ਹੈ। 10,582  ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (ਲਗਭਗ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਵਾਲ ਖੇਤਰ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਮਕ ਫਲੈਟ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਪੋਟੋਸੀ ਅਤੇ ਓਰੂਰੋ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 3,656 ਮੀਟਰ (11,995 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਐਂਡੀਜ਼ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ
ਆਲਾਵੱਟਮ

right|thumb|400x400px| ਆਲਾਵੱਟਮ
**ਆਲਾਵੱਟਮ** (    ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ आलावर्ता) ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਜਾਵਟੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਢਾਲ ਜਾਂ ਪੱਖਾ ਹੈ ਜੋ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਚਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ। ਵਸਤੂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਲਈ ਅਜੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਮ ਮਲਿਆਲਮ (ml) ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਢਾਲ ਬਾਰੀਕ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਤੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਫਾਈਬਰ ਤਖ਼ਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਜਾਵਟੀ ਨਮੂਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਆਲਾਵੱਟਮ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਲਾਨਾ ਸਥਾਨਕ ਮੰਦਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਕੈਪੀਰੀਸਨ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਹਾਥੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਲਾਵੱਟਮ ਦੀ ਜੋੜੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪਰਕਸ਼ਨ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ( ਪੰਚਵਦਯਮ, ਪਾਂਡੀ ਮੇਲਮ ਜਾਂ ਪੰਚਾਰੀ ) ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੜਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਉੱਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲਾਵੱਟਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉੱਚਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਜੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਲਾਵੱਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਕਥਕਲੀ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਢਾਲ ਬਾਰੀਕ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਤੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਫਾਈਬਰ ਤਖ਼ਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਜਾਵਟੀ ਨਮੂਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ
ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੇ ਦੋਸਤ

**ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਇੰਡੀਆ**, ਨੂੰ ਅਕਸਰ *ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਬੀ, ਇੰਡੀਆ*, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ *FWWB* ਨਾਲ ਛੋਟਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ APEX ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫਾਈਨਾਂਸ, ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਲਾ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ, 1982 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਬੁਨਿਆਦ 
ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੁਆਰਾ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਫਰੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਹਾਇਤਾ, ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਅਤੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਆਊਟਰੀਚ 
FWWB-I ਨੇ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਫਾਈਨਾਂਸ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ। 1989 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 200 ਲੋਨ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ। ਮਾਰਚ 2010 ਤੱਕ, FWWB-I ਨੇ ਲਗਭਗ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸੰਚਤ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਸੀ। 11 ਅਰਬ 2.6 ਮਿਲੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਫੰਡਰ 
# ਮਾਈਕਲ ਅਤੇ ਸੂਜ਼ਨ ਡੇਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (MSDF)
# ਕੋਰਡੇਡ
# ਸਿਟੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ / ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਵੇ ਵਰਲਡਵਾਈਡ
# ਫੋਰਡ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ
# ਸਮਾਲ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (SIDBI)
# ਰਾਬੋਬੈਂਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ
# ਏਡ ਮੋਂਡਿਆਲ ਆਈ.ਐਸ.ਸੀ
# ਕਾਉਟਸ

### ਫੰਡਰ 
# ਕੋਰਡੇਡ
# ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਊਸਿੰਗ ਬੈਂਕ (NHB)
# ਫੋਰਡ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ
# ਰਾਬੋਬੈਂਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ
# ਸਮਾਲ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (SIDBI)

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://www.fwwbindia.org/index.html 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ
ਗ੍ਰਹਿਸ਼ੋਭਾ

***ਗ੍ਰਹਿਸ਼ੋਭਾ*** ਇੱਕ ਦੋ-ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 
*ਗ੍ਰਹਿਸ਼ੋਭਾ ਦੀ*  ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1979  ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰੈਸ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ, *ਗ੍ਰਹਿਸ਼ੋਭਾ ਨੇ* ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਹੈ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਨਸਲੀ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਫੈਸ਼ਨ, ਪਕਵਾਨਾਂ, ਸਲਾਹ ਕਾਲਮ, ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲਾਈਟਸ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਗਮਾਂ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਰੇਲੂ, ਰਸੋਈ, ਬੁਣਾਈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਜਾਵਟ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇਖਭਾਲ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ, ਸ਼ੌਕ ਅਤੇ ਹੈਂਡੀਕਰਾਫਟ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗ੍ਰਹਿਸ਼ੋਭਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ, ਮਰਾਠੀ, ਤਾਮਿਲ, ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ *ਗ੍ਰਹਿਸ਼ੋਭਾ*  3,333,651 ਕਾਪੀਆਂ ਦੇ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਆਕਾ-ਬਿਆ ਭਾਸ਼ਾ

**ਬੀਆ ਭਾਸ਼ਾ**, ***ਅਕਾ-ਬੀਅ***, ਦੱਖਣੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਮਹਾਨ ਅੰਡੇਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਸਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਆਸੇ - ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੇ ਆਸੇ - ਪਾਸੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬੀਅ ਅੰਡੇਮਾਨ ਟਾਪੂ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਦਸ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਾਨ ਅੰਡੇਮਾਨੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਅੰਡੇਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ 1931 ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਜੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। 

## ਵਿਆਕਰਣ 
ਮਹਾਨ ਅੰਡੇਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਅਗੇਤਰ ਅਤੇ ਪਿਛੇਤਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੂਹਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਂਵ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਇੱਕ ਅਗੇਤਰ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ (ਆਕਾਰ, ਜਾਂ ਕਾਰਜਾਤਮਕ ਸਬੰਧ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ)। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ *aka- ਜੀਭ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਗੇਤਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਉਦਾਹਰਨ *ਯੋਪ* ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, "ਨਰਮਲ, ਨਰਮ", ਅਕਾ-ਬੀਅ ਵਿੱਚ:

ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਡੇਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਹਨ &#x2014; ਇੱਕ ਅਤੇ ਦੋ &#x2014; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਇੱਕ, ਦੋ, ਇੱਕ ਹੋਰ, ਕੁਝ ਹੋਰ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹਨ।

* ਇੱਕ ਗੱਦੀ ਜਾਂ ਸਪੰਜ *ਓਟ-ਯੋਪ* "ਗੋਲ-ਨਰਮ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰ ਜਾਂ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਗੇਤਰ ਤੋਂ।
* ਇੱਕ ਗੰਨਾ *ôto-yop* ਹੈ, "ਲਚਕਦਾਰ", ਲੰਬੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਅਗੇਤਰ ਤੋਂ।
* ਇੱਕ  ਜਾਂ ਪੈਨਸਿਲ ਜੀਭ ਅਗੇਤਰ ਤੋਂ *ਅਕ-ਯੋਪ*, "ਪੁਆਇੰਟਡ" ਹੈ।
* ਇੱਕ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁੱਖ ਅੰਗਾਂ ਜਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਅਗੇਤਰ ਤੋਂ *ਆਰ-ਯੋਪ*, "ਸੜੀ" ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, *ਬੇਰੀ-ਨਗਾ* "ਚੰਗੀ" ਪੈਦਾਵਾਰ:

* *un-bēri-ŋa* "ਚਲਾਕ" (ਹੱਥ-ਚੰਗਾ)।
* *ig-bēri-ŋa* "ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ" (ਅੱਖ-ਚੰਗਾ)।
* *aka-bēri-ŋa* "ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ" (ਜੀਭ-ਚੰਗੀ।)
* *ot-bēri-ŋa* "ਨੇਕ" (ਸਿਰ/ਦਿਲ-ਚੰਗਾ)

ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਅਟੱਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਗੇਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕੋਈ "ਸਿਰ" ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ "ਮੇਰਾ, ਜਾਂ ਉਸਦਾ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ, ਆਦਿ ਸਿਰ" ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ। ਮੂਲ ਪੜਨਾਂਵ ਮਹਾਨ ਅੰਡੇਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; Aka-Bea ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਅਗੇਤਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਰਵਨਾਂ):

: ''ngô:do kûk l'àrtâ:lagî:ka,*
: *mō:ro el:ma kâ igbâ:dàla*
: *mō:ro el:mo lê aden:yarà*
:: *pō:-tōt läh.*
: ਕੋਰਸ: *ਅਦਨ: ਯਾਰਾ ਪੋ:-ਤੋਤ ਲਹ।''

ਸ਼ਾਬਦਿਕ:

: ਤੂੰ ਦਿਲ ਦੁਖੀ ਕਲਾ,
: ਅਸਮਾਨ-ਸਤਿਹ ਉਥੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ,
: ਦੇਖਣ ਲਈ ਤਰੰਗ ਦੀ ਅਸਮਾਨੀ ਸਤਹ,
:: ਲੀਨ-ਦੋਸਤ 'ਤੇ ਬਾਂਸ ਦਾ ਬਰਛਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅੰਡੇਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1965 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ "ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ" ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ 2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ 
1986 ਅਤੇ 1995 ਅਤੇ 2003 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਆਖਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2009 ਵਿੱਚ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਲਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਕਾਦਮੀ

**ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਲਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਕਾਦਮੀ** ਇੱਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਹੈ ਜੋ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਵਜੋਂ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ।

ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1958 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 146 ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਦੇ ਉਪਬੰਧ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 2019 ਤੱਕ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੰਸਥਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2021 ਵਿੱਚ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1860 ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰਡ ਅਕਾਦਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਸਮਾਜ" ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣਾ ਸੀ।

ਨਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਕਾਦਮੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਜਨਰਲ ਕੌਂਸਲ, ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ, ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਕਮੇਟੀ।

ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕਲਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ; ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ 
ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਪੂਰੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ:

# ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ
# ਸੰਗੀਤ, ਡਾਂਸ, ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾਵਾਂ
# ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾ

ਸਮਾਜ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:

* ਹਿੰਦੀ
* ਡੋਗਰੀ
* ਪੰਜਾਬੀ
* ਉਰਦੂ
* ਕਸ਼ਮੀਰੀ
* ਪਹਾੜੀ
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ

## ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 
ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਕੈਨਾਲ ਰੋਡ, ਜੰਮੂ ਵਿਖੇ, ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਦਫਤਰ ਲਾਲਮੰਡੀ, ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਰਾਜੌਰੀ ਵਿਖੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸੰਗੀਤ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਲੋਕ ਕੇਰਲ ਸਭਾ

**ਲੋਕਾ ਕੇਰਲਾ ਸਭਾ** (ਵਿਸ਼ਵ ਕੇਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ) ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ ਜੋ ਕੇਰਲ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਮਲਿਆਲੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਕੇਰਲੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ NRKs ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਲੋਕਾ ਕੇਰਲ ਸਭਾ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਕੇਰਲੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਜਟ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਕੇਰਲਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਹੈ।

## ਸੰਸਕਰਨ 
### ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ - 2018 
ਪਹਿਲੀ ਲੋਕਾ ਕੇਰਲ ਸਭਾ 12 ਤੋਂ 13 ਜਨਵਰੀ 2018 ਤੱਕ ਹੋਈ। ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗਠਿਤ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਲੋਕਾ ਕੇਰਲਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 351 ਮੈਂਬਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 100 ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, 42 ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਸਨ, 30 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ 6 ਮੈਂਬਰ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਕੇਰਲਾ ਪਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸਨ।

### ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ - 2020 
ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 1 ਤੋਂ 2 ਜਨਵਰੀ 2020 ਤੱਕ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

### ਤੀਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ - 2022 
ਤੀਜੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 65 ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ 21 ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ 351 ਮੈਂਬਰਾਂ (169 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ) ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।

## ਵਿਵਾਦ 
ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਅਲੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਅਨੀਥਾ ਪੁਲਾਇਲ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੇ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਵਾਧੂ ਖਰਚੇ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਖੇਤਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਲਫਾਮ ਖ਼ਾਨ

**ਗੁਲਫਾਮ ਖ਼ਾਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ  ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2018 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ *ਅਲਾਦੀਨ - ਨਾਮ ਤੋ ਸੁਨਾ ਹੋਗਾ* ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਗੁਲਫਾਮ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਕ ਜੰਕੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਅਤੇ ਉਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2003 ਵਿੱਚ, ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ *ਲਿਪਸਟਿਕ* ਵਿੱਚ, ਗੁੱਡੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ  ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਅਤੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕਈ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨੂੰ ਆਮਿਰ-ਖਾਨ ਸਟਾਰਰ ਫ਼ਿਲਮ  ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਔਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਯੋਗਦਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੁਲਫਾਮ ਖ਼ਾਨ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਗੁਲਫਾਮ ਨੇ ਜੈਨੀਫਰ ਲਿੰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿਸਸ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਪਟਕਥਾ ਸਹਿ-ਲਿਖਤ ਹੈ। ਗੁਲਫਾਮ ਨੇ ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ (ਇੰਡੀਆ) ਲਈ ਕਾਮੇਡੀ ਸਰਕਸ ਸੀਜ਼ਨ-1 ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਗੁਲਫਾਮ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ-ਵਿਜੇਤਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਾਗੇਸ਼ ਕੁਕਨੂਰ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਲਕਸ਼ਮੀ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗੁਲਫਾਮ ਫਿਲਹਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਾਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।  *ਘਰ ਕੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਿੱਚ ਵੇਸ਼ਵਾ ਮਾਲਕ ਰਸੀਲੀ ਬਾਈ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ...* ਫ਼ਿ*ਲਮ ਤਲਾਸ਼* *ਵਿੱਚ* ਇੱਕ ਮੈਡਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ - *ਮਨ ਮੈਂ ਹੈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ* ਵਿੱਚ - ਉਸਨੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਣ, *ਬਾਣੀ - ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਕਲਮਾ ਨੂੰ* ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਲਈ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਿਵਸ

**ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਿਵਸ** ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ 1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ 1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਬੇਰਾਰ, ਮੱਧ ਭਾਰਤ, ਵਿੰਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਭੋਪਾਲ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2022 ਵਿੱਚ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਲਾਲ ਪਰੇਡ ਮੈਦਾਨ, ਭੋਪਾਲ ਵਿਖੇ 67ਵਾਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ। ਇਹ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਕਰਨਾਟਕ, ਕੇਰਲ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। 2022 ਜਾਂ 67ਵਾਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਿਵਸ ਜਨ ਉਤਸਵ ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ 
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਿਵਸ ਵਿੱਚ 1 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 7 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਲਾਡਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਯੋਜਨਾ
* ਖੇਡਾਂ
* ਪਕਵਾਨ ਮੁਕਾਬਲੇ
* ਡਰਾਮਾ
* ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ
* ਲੋਕ ਨਾਚ

## ਹਵਾਲੇ
ਵਨੀਤਾ ਸਿੰਘ

**ਵਿਨੀਤਾ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 1983) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਜ਼ਨਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ *ਸ਼ਾਰਕ ਟੈਂਕ ਇੰਡੀਆ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਰਕ (ਭਾਵ ਜੱਜ/ਨਿਵੇਸ਼ਕ) ਰਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸ਼ੋਅ 2021 ਵਿੱਚ *ਸੋਨੀ ਲਿਵ* ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1983 ਵਿੱਚ ਆਣੰਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇਜ ਪੀ ਸਿੰਘ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਫਿਜ਼ਿਸਟ ਹਨ।

ਸਿੰਘ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਆਰ ਕੇ ਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ) ਤੋਂ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ।

ਆਪਣੀ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ, 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਡੌਇੱਚ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੋੜੀਂਦੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਈ.ਆਈ.ਐਮ. ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।

ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਈਐਥਲੀਟ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਾਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 20 ਮੈਰਾਥਨ, ਅਲਟਰਾਮੈਰਾਥਨ ਅਤੇ 12 ਹਾਫ-ਮੈਰਾਥਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2012 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ 89 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕਾਮਰੇਡਸ ਮੈਰਾਥਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ 2017 ਆਇਰਨਮੈਨ ਟ੍ਰਾਈਥਲੋਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ
ਮਾਗਹੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

ਮਗਧ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਮੀਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮਗਧ ਮਹਾਜਨਪਦ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਗਧ ਖੇਤਰ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਗਹੀ ਹੈ।

## ਭਾਸ਼ਾ 
ਮਾਗਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੱਖਣੀ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਡੋ ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਬਿਹਾਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਲਗਭਗ 16 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਮਾਗਹੀ ਨੂੰ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸੱਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਗਇਆ, ਪਟਨਾ, ਜਹਾਨਾਬਾਦ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਨਾਲੰਦਾ, ਨਵਾਦਾ, ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ, ਅਰਵਲ, ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਸੱਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ, ਚਤਰਾ, ਕੋਡਰਮਾ, ਜਾਮਤਾਰਾ, ਬੋਕਾਰੋ, ਧਨਬਾਦ, ਗਿਰੀਡੀਹ, ਪਾਲਮ) ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰ 
ਮਾਗਹੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਗਧ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਗਧ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਅਮੀਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸ਼ਟਾਂਗਿਕਾ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਸੱਚ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਗਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਪਟਨਾ ਵਹਾਬੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹਿਦ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰ ਸੀ। ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ।

### ਕਲਾ 
thumb| ਬਾਰਾਬਾਰ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਮਸ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁਫਾ, ਤੀਜੀ ਸਦੀ
ਮਗਧ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਮੌਰੇਆ ਕਲਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਹੀ ਕਲਾ ਹੈ। ਅਸ਼ੋਕਨ ਥੰਮ੍ਹ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਦੁੱਤੀ 'ਮੁਕੰਮਲ' ਭਾਰਤੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ। ਸਾਰਨਾਥ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਥੰਮ੍ਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਥੰਮ੍ਹ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਉੱਕਰੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੌਰੀਆ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਮੌਰਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਬਾਰ ਅਤੇ ਨਾਗਾਰਜੁਨੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਮੌਰੀਆ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਅਜੀਵਿਕ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੀ ਝਲਕ ਮਥੁਰਾ, ਪਾਵਾ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਨੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਟਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀਦਾਰਗੰਜ ਦੀ ਯਕਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਰੀਆ ਪਾਲਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

### ਧਰਮ 
ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਭਗਵਤਵਾਦ (ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ), ਸੈਵ ਮੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਉਭਰਿਆ। ਭਗਤੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈ।
thumb|200x200px|ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ
thumb| ਮਹਾ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰ
thumb| ਨਾਲੰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੰਡਰ

### ਤਿਉਹਾਰ 
ਛਠ ਮਾਗਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਲੀ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ, ਜਿਤੀਆ, ਤੀਜ, ਦੀਵਾਲੀ, ਕਜਰੀ, ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ, ਭਾਵ ਮਾਗਧੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਗੁੱਗਾ ਜ਼ਾਹਰ ਪੀਰ

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਭਾਦੋਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ "ਗੁੱਗਾ" ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਜਾਂ ਡੇਰਿਆਂ/ਜਗਰਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗੁੱਗੇ ਪੀਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਥਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਂਉਂਦੇ ਹਨ।

#### ਹੋਰ ਨਾਮ 
ਇਸਨੂੰ ਗੁੱਗਾ ਮੜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਨਾਮ ਹਨ-ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਮਲਵਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ  "ਗੁੱਗਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੇ ਕਈ ਥਾਂਵਾ ਤੇ ਭੰਡਾਰੇ ਵੀ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ,ਹਰਿਆਣਾ ਹੋਰ ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ।ਇਹ ਭੰਡਾਰਾ ਸਮਾਜਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਭੰਡਾਰੇ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਸੇਵਾ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤਰਸੇਮ ਚੰਦ ਵੱਲੋਂ ਨਾਰੀਅਲ ਭੰਨ ਕੇ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਭੰਡਾਰੇ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਸੇਵਾ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤਰਸੇਮ ਚੰਦ ਵੱਲੋਂ ਨਾਰੀਅਲ ਭੰਨ ਕੇ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ 24 ਘੰਟੇ ਭੋਜਨ, ਚਾਹ, ਪਾਣੀ, ਠਹਿਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ 24 ਘੰਟੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸੁਵਿਧਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾੜ੍ਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਦੇ ਵਿਚ ਸੇਵੀਆਂ ਆਦਿ ਮਿਠਾਈ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਕ ਗੁੱਗੇ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੇਲੇ ਲੱਗਣੇ ਅਤੇ ਗੁੱਗੇ ਆਉਣੇ ਵੀ ਘੱਟ ਗਏ। 

ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਲਿਆ ⁠ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕ ਲੰਬਾ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:—*ਸਲਾਮਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਸਲਾਮਾਂ ਮੇਰੀਆਂ,*

*ਇਕ ਸਲਾਮਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਦੋਏ ਸਲਾਮਾਂ*

*ਗੁਰੂ ਗੋਰਖਾ ਪੈਦਾ ਓ ਕਰਦਿਆ*

*ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਦਿਓ ਔਲਾਦ।*

*ਐਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਵਰ ਨਹੀਂ ਬੀਬੀ ਬਾਛਲੇ*

*ਕਲ੍ਹ ਤਾਂ ਲੈ ਜਾਈਂ ਔਲਾਦ।*

*ਦੌੜੀ ਦੌੜੀ ਬਾਛਲ ਕਾਸ਼ਲ ਕੋਲ਼ ਆਈ,*

*ਭੈਣੇ ਨੀ ਕਾਸ਼ਲੇ ਭਲ਼ਕ ਤਾਂ ਮਿਲ਼ ਜਾਊ ਔਲਾਦ।*

*ਦੌੜੀ ਦੌੜੀ ਕਾਸ਼ਲ ਬਾਛਲ ਕੋਲ਼ ਆਈ,*

*ਭੈਣੇ ਨੀ ਬਾਛਲੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋੜਾ ਤਾਂ ਦਈਂ ਹੁਦਾਰ,*

*ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਬਾਬਲ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਨੀ*

*ਮੈਨੂੰ ਆਈ ਏ ਮੰਦੜੀ ਵਾਜ਼।*

*ਦੌੜੀ ਦੌੜੀ ਕਾਸ਼ਲ ਗੋਰਖ ਕੋਲ਼ ਆਈ*

*ਗੁਰੂ ਗੋਰਖਾ, ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਦਿਓ ਔਲਾਦ*

''ਜਟਾਂ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਔਲਾਦ ਜੁ ਦਿੱਤੀ,*

*ਗੁਰੂ ਆਖੇ: ਅਰਜਨ ਤੇ ਸੁਰਜਣ ਰੱਖੀਂ ਨਾਉਂ*

*ਦੌੜੀ ਦੌੜੀ ਕਾਸ਼ਲ ਬਾਛਲ ਕੋਲ਼ ਆਈ*

*ਭੈਣੇ ਨੀ ਬਾਛਲੇ*

*ਮੈਂ ਆਈ ਬਾਬਲ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ*

*ਸਾਡੇ ਬਾਬਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਵਾਜ਼।*

*ਦੌੜੀ ਦੌੜੀ ਬਾਛਲ ਗੋਰਖ ਦੇ ਆਈਂ*

*ਗੁਰੂ ਗੋਰਖਾ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਜਾਣੇ,*

*ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਦਿਓ ਔਲਾਦ।*

*ਮੋੜੋ ਵੇ ਮੋੜੋ ਇਹਨੂੰ ਚੇਲਿਓ ਮੇਰਿਓ*

*ਘੜੀ ਘੜੀ ਮੰਗਦੀ ਔਲਾਦ।''

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਉੱਤੇ ਦੇਖੋ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਇਕ
ਫਲੀ ਸੈਮ ਨਰੀਮਨ

**ਫਲੀ ਸੈਮ ਨਰੀਮਨ** (10 ਜਨਵਰੀ 1929 – 21 ਫਰਵਰੀ 2024) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਂਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ 1971 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਸਨ ਅਤੇ 1991 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਬਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਸਨ   ਨਰੀਮਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 19ਵੇਂ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਾਰਡ ਫਾਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਇਨ ਪਬਲਿਕ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ 2018 ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਵਕੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਈ 1972 ਤੋਂ ਜੂਨ 1975 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਧੀਕ ਸਾਲਿਸਟਰ ਜਨਰਲ ਰਹੇ।

ਨਰੀਮਨ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ 2007 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ  ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਸ ਲਈ ਗਰੂਬਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ 1999-2005 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2024
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਕੇਰਲ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ

**ਕੇਰਲਾ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ,** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ।  ਟੀਮ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਵਨ ਡੇ ਟਰਾਫੀ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।  

## ਇਤਿਹਾਸ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ 
ਕੇਰਲ ਉਨ੍ਹਾਂ 24 ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਵਨ ਡੇ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕਰਨਾਟਕ, ਆਂਧਰਾ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਮੌਜੂਦਾ ਟੀਮ 
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਪਾਂ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ **ਬੋਲਡ** ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਮਹਾਸੁੰਦਰੀ ਦੇਵੀ

**ਮਹਾਸੁੰਦਰੀ ਦੇਵੀ** (15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1922 – 4 ਜੁਲਾਈ 2013) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਮਧੂਬਨੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1995 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤੁਲਸੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਦੇਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਤੋਂ ਮਧੂਬਨੀ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਜਦੋਂ ਉਹ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਦਾਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

1961 ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਰਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਮਿਥਿਲਾ ਹਸਤਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾਕਰ ਅਯੋਜਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਿਤੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।

## ਮਾਨਤਾ 
ਉਸ ਨੂੰ 1976 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਥਿਲ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਕਲਾ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੀਲਮ ਸੰਜੀਵ ਰੈੱਡੀ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਦੇਵੀ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮਧੂਬਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਾਂਤੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922
ਮਹਾਦੇਵੀ

**ਮਹਾਦੇਵੀ** ਜਿਸਨੂੰ **ਆਦਿ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ**, **ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ**, **ਮਹਾਮਾਯਾ** ਅਤੇ **ਦੇਵੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਵਾਦ ਸੰਪਰਦਾ ਵਿੱਚ ਸਰਵਉੱਚ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਇਕੱਲੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਤ ਅਕਸਰ ਉਸਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸੁੰਦਰੀ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ, ਕਾਲੀ, ਪਾਰਵਤੀ, ਨਵਦੁਰਗਾ, ਮਹਾਵਿਦਿਆ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ। ਲੇਖਕ ਹੈਲਨ ਟੀ. ਬੌਰਸੀਅਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ: "ਹਿੰਦੂ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ-ਮਹਾਦੇਵੀ-ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ"।

## ਉਪਾਧੀ 
ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਮੂਲਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ* ('ਉਹ ਜੋ ਮੁੱਢਲੀ ਵਸਤੂ ਹੈ') ਅਤੇ *ਮਹਾਮਾਯਾ* ('ਉਹ ਜੋ ਮਹਾਨ ਮਾਇਆ ਹੈ') ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਲਲਿਤਾ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਅਨੇਕ ਉਪਨਾਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਗੁਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਭ ਦੀ ਮਾਂ', 'ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ', ਅਤੇ 'ਉਹ ਜੋ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਹੈ' ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲਲਿਤਾ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ *ਵਿਸ਼ਵਾਧਿਕਾ* ('ਉਹ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ'), *ਸਰਵਗਾ* ('ਉਹ ਜੋ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ'), *ਵਿਸ਼ਵਧਾਰਿਣੀ* ('ਉਹ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ'), *ਰਾਕਸਸਾਘਨੀ* ('ਉਹ ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ'), *ਭੈਰਵੀ* ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ('ਭਿਆਨਕ'), ਅਤੇ *ਸਰਹਰਿਣੀ* ('ਉਹ ਜੋ ਤਬਾਹ ਕਰਦੀ ਹੈ')। ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਰਿਆਸਤਵ ਨਾਮਕ ਭਜਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ *ਕਾਲਰਾਤਰੀ* ('ਮੌਤ ਦੀ ਰਾਤ') ਅਤੇ *ਨਿਸ਼ਠਾ* ('ਉਹ ਜੋ ਮੌਤ ਹੈ') ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਗੁਣ 
### ਮਹਾਮਾਇਆ 
ਦੇਵੀ ਮਹਾਤਮਿਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਹਾਮਾਯਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵ ਮਹਾਨ ਭਰਮ।

## ਸ਼ਕਤੀਵਾਦ 
thumb| ਮਹਾਦੇਵੀ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਚਿਤਰਣ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸ਼ਾਕਤਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ, ਅੰਤਮ, ਸਦੀਵੀ ਹਕੀਕਤ, ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਜੀਵ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਅੱਧਾ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।

### ਉਪਨਿਸ਼ਦ 
ਸ਼ਕਤ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। 108 ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤਿਕਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸ਼ਾਕਤ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹਨ। ਸ਼ਾਕਤ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਆਤਮਾ (ਆਤਮਾ) ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ, ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
thumb|320x320px| ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ
[thumb| [ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦਿਆਲੂ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ]]
[thumb| [ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਸੁੰਦਰੀ|ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਪਰਮ ਰੂਪ ਹੈ।]]
[thumb| [ਕਾਲ਼ੀ ਮਾਤਾ|ਕਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ]]

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ

**ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ** ਜਾਂ **ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ** ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 875 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਤਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ *ਕਰਪੂਰਮੰਜਰੀ* ਅਤੇ ਗਹਿ ਸੱਤਾਸਾਈ (150 ਈ.ਪੂ.) ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਜੈਨ ਆਚਾਰੀਆ ਹੇਮਚੰਦਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ ਦੂਜੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਵਿਕਸਤ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ, ਰਾਜਾਰਾਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜੀਵੰਤ ਹੈ।

ਵਰਾਰੂਚੀ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ *ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ* ਦੇ ਚਾਰ ਅਧਿਆਇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ - ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ, ਅਰਧਮਾਗਧੀ, ਅਤੇ ਪੈਸ਼ਾਚੀ - ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਗੁਣ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੰਡੀ (6ਵੀਂ-7ਵੀਂ ਸਦੀ) ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਯਾਦਰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਲਵਾ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ (ਉੱਤਰ) ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਨਦੀ ਖੇਤਰ (ਦੱਖਣੀ) ਤੱਕ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਹਿਤ 
*ਗਹਿ ਸੱਤਾਸਾਈ* ਰਾਜਾ ਹਾਲਾ (20-24 ਈਸਵੀ) ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਰਸੇਨ II ਦਾ ਸੇਤੁਬੰਧ, ਕਰਪੂਰਮੰਜਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਵਿਜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਕਪਤੀ ਦੁਆਰਾ *ਗੌਡਵਾਹੋ* ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵਾਹਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ "ਨਾਟਕੀ" ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ ਅਤੇ ਮਾਗਧੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਈ। *ਜੈਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ* ਨਾਮਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਜੈਨ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਹੇਠਾਂ **ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਧੂਰੀ ਸੂਚੀ ਹੈ,** ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ 1500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤਾਲਬੱਧ, ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਤਿਉਹਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸਮਾਗਮ ਤਿਆਗਰਾਜ ਅਰਾਧਨਾ (1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ) ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਭਰਦਾ ਰੁਝਾਨ ਫਿਊਜ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖਿਆਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

## ਤਿਉਹਾਰ 
### ਕਾਰਨਾਟਿਕ 
### ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ 
### ਓਡੀਸੀ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਬਾਗੀਆ

thumb| ਬਾਗੀਆ
alt=|thumb|200x200px| ਬਾਗੀਆ
alt=|thumb|200x200px| ਬਾਗੀਆ
**ਬਾਗੀਆ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਪਿਠਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮੈਥਿਲ, ਥਰੂ ਅਤੇ ਧੀਮਲ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨਪਸੰਦ ਖਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਭਾਫ਼ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਡੰਪਲਿੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਖੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਾਕੂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮੱਗਰੀ। ਕੋਮਲਤਾ ਥਰੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀਵਾਲੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੀਪਾਵਲੀ ਜਾਂ ਤਿਹਾੜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ
* ਢੀਕਰੀ
* ਯੋਮਾਰੀ
* ਨੇਪਾਲੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
thumb| ਬਾਗੀਆ ਨੇ ਧਾਮ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਬਾਗੀਆ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਸਵਾਤੀ ਚਿਟਨਿਸ

**ਸਵਾਤੀ ਚਿਟਨਿਸ** (17 ਅਕਤੂਬਰ 1957 ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸਟੇਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਗੋਇਨਕਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਤਿਕ ਗੋਇਨਕਾ ਦੀ ਦਾਦੀ ਹੈ; 2016-2023 ਤੱਕ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ *ਯੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਯਾ ਕਹਿਲਾਤਾ ਹੈ* ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ਰਾ ਗੋਇਨਕਾ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਪੜ ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਅਭਿਰਾ ਸ਼ਰਮਾ ਪੋਦਾਰ ਦੀ ਪੜ ਨਾਨੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 7 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ।

ਚਿਟਨਿਸ *ਸ਼ੁਭਮੰਗਲ ਸਾਵਧਾਨ* ਅਤੇ *ਹੀ ਪੋਰਗੀ ਕੁਨਾਚੀ* ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਲਾਗੀ ਤੁਝਸੇ ਲਗਨ*, *ਭਾਈ ਭਈਆ ਔਰ ਬ੍ਰਦਰ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ *ਇਸ ਪਿਆਰ ਕੋ ਕਯਾ ਨਾਮ ਦੂੰ?* ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ , ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦਾਦੀ (ਸੁਭੂਦਰ/ਸੁਮੀ), ਅਰਨਵ ਦੀ ਦਾਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ* (2016) ਇੰਦੂ ਵਜੋਂ
* ਨਲਿਨੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *ਲਗਨਾ ਪਹਾਵੇ ਕਰੁਨ*
* *ਰੱਜੋ (2013)* ਅੰਮੀ ਵਜੋਂ
* *ਰੋਡ ਟੂ ਸੰਗਮ* (2010) ਆਰਾ ਵਜੋਂ
*
* *ਸ਼ੁਭਾ ਮੰਗਲ ਸਾਵਧਾਨ* (2006)
* *ਹੀ ਪੋਰਗੀ ਕੁਨਾਚੀ (2006)* ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* *ਜੰਗਲ* (2000) ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਲਹੋਤਰਾ ਵਜੋਂ

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
* *ਲਾਗੀ ਤੁਝਸੇ ਲਗਨ* (2009-2012) ਆਈ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ
* *ਮਿਤਵਾ ਫੂਲ ਕਮਲ ਕੇ* (2009-2010) ਮਹਾਂਵੀਰੀ ਵਜੋਂ
* *ਜਸੂਬੇਨ ਜਯੰਤੀਲਾਲ ਜੋਸ਼ੀ ਕੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ* (2008-2009) ਜਸੁਮਤੀ ਜਯੰਤੀਲਾਲ ਜੋਸ਼ੀ ਵਜੋਂ
* ਪਲਟਨ (ਟੀਵੀ ਲੜੀ 1997)
* ਅਵੰਤਿਕਾ ਬਤੌਰ ਰਤਨ
* ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਚੌਧਰੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Swati Chitnis on Instagram
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ