open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬ

**ਨਵਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ**, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਐਸ.ਏ.ਐਸ. ਨਗਰ) ਵਿੱਚ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੋਹਾਲੀ ਏਰੀਆ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਭੂਮੀ ਸਰਵੇਖਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 24 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਾਸਟਰ ਨੂੰ 1 ਤੋਂ 21 ਨੰਬਰ ਦੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਈਕੋ ਸਿਟੀ 
ਈਕੋ ਸਿਟੀ I ਅਤੇ ਈਕੋ ਸਿਟੀ II ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ 806 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਸਥਾਨਕ ਯੋਜਨਾ ਖੇਤਰ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਕਾਸ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਿਯਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ। ਜ਼ੋਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮੁੱਚੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੋਹਾਲੀ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਲਈ ਲਾਗੂ ਸਾਂਝੇ ਵਿਕਾਸ ਨਿਯੰਤਰਣ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। 

## ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸਿਟੀ 
ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸਿਟੀ 1700 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਐਂਡ ਫਿਊਚਰ ਟਰੈਂਡਸ ਕਾਲਜ ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 11 ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਮੇਡੀ ਸਿਟੀ 
ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਮੈਡੀਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਟਾਟਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੈਂਟਰ ਹੋਮੀ ਭਾਬਾ ਕੈਂਸਰ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 50 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ ਸੈਂਟਰ ਵੀ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਡਾ: ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਸਟੇਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਫੇਜ਼ 6, ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਆਰਗੈਨਿਕ ਫਾਰਮ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।

## ਓਮੈਕਸ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ 
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਗਮਾਡਾ ਅਧੀਨ ਜਨਤਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਾਊਸਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। Omaxe ਅਤੇ DLF ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਹਨ। ਓਮੈਕਸ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਡੀਐਲਐਫ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਸਤ ਹੈ।

## ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 
ਓਬਰਾਏ ਸੁਖਵਿਲਾਸ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਐਂਡ ਸਪਾ ਇੱਕ 5 ਸਿਤਾਰਾ ਲਗਜ਼ਰੀ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਹੈ ਜੋ ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਲਨਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਡਾ: ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਿਸਵਾਨ ਜੰਗਲ ਸੀਮਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਤੇ ਦੀ ਸਫਾਰੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਨਾਟਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਖੇਡਾਂ 
ਰੇਸ ਐਕਰੋਸ ਅਮਰੀਕਾ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਸਿਗਨੇਚਰ 2018, ਇੱਕ 615 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (382 ਮੀਲ) ਲੰਬੀ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਰੇਸ ਈਵੈਂਟ ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ 38000 ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ।

## ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ 
ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਨੀ ਐਨਕਲੇਵ, ਖਰੜ ਰਾਹੀਂ ਏਅਰਪੋਰਟ ਰੋਡ ਰਾਹੀਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਏਅਰਪੋਰਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਚਾਰ ਮਾਰਗੀ ਸੜਕ ਮੋਹਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮੁਹਾਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦੇਵੇਗੀ।

## ਝੀਲ
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਹਾਅ ਲਈ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਦੀ ਤਰਜ਼ ’ਤੇ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
* ਮੋਹਾਲੀ
* ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਗਰੀਬਦਾਸ
* ਖਰੜ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*New Chandigarh on Google Maps
* Official website 
* New Chandigarh Omaxe the lake
*
ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਬੰਧੂ

**ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਬੰਧੂ** (ਹਿੰਦੀ: निजामी बंधु, ਉਰਦੂ: نظامی بندھو) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਉਹ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਔਲੀਆ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕੱਵਾਲੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
ਬੈਂਡ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਰੌਕਸਟਾਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਗੀਤ ਕੁਨ ਫਯਾ ਕੁਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਬਜਰੰਗੀ ਭਾਈਜਾਨ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਬੈਂਡ ਨੇ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਇਸ ਬੈਂਡ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫਿਲਮ ਰੌਕਸਟਾਰ ਦੇ ਗੀਤ ਕੁੰਨ ਫਾਇਆ ਕੁੰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਣਕਰਣ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਬੈਂਡ ਨੇ ਫਿਲਮ ਬਜਰੰਗੀ ਭਾਈਜਾਨ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੈਂਡ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਮੂਹ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹਾਂ, ਨਿੱਜੀ ਮਹਿਫ਼ਿਲਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।

2011 ਵਿੱਚ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੂਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਦਰਗਾਹ ' ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਫਿਲਮ *ਰਾਕਸਟਾਰ* ਵਿੱਚ ਗੀਤ *ਕੁਨ ਫਯਾਕੁਨ* ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਿਲਮ *ਬਜਰੰਗੀ ਭਾਈਜਾਨ* ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਕਬੀਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ " ਆਜ ਰੰਗ ਹੈ " ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਵੀ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਕਸ਼ੈ ਕੇਆਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ
ਵਿਰਾਸਤ (ਤਿਉਹਾਰ)

**ਵਿਰਾਸਤ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੀਚ (ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਹੈਰੀਟੇਜ ਲਈ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਉੱਦਮ) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇਸ ਹਫਤੇ-ਲੰਬੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਲਾਵਾਂ, ਸਾਹਿਤ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਥੀਏਟਰ, ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮਾਸਟਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਮ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ "ਵਿਰਾਸਤ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਵਿਰਾਸਤ 1995 
ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1995 ਵਿੱਚ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਵਿਰਾਸਤ 2008 ਨੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ 2 ਸਤੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ 300 ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।

ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀ.ਟੀ. ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ, ਪੰ. ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਟੀ.ਐਨ.ਸ਼ੇਸ਼ਾਗੋਪਾਲਨ, ਅਲਾਰਮੇਲ ਵਾਲੀ, ਪ. ਵਿਸ਼ਵ ਮੋਹਨ ਭੱਟ, ਸ਼ੋਵਨਾ ਨਰਾਇਣ, ਪੰ. ਰਾਜਨ ਅਤੇ ਸਾਜਨ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਨੇ ਵੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

### ਵਿਰਾਸਤ 2017 
ਅੱਜ, ਤਿਉਹਾਰ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. 2017 ਵਿੱਚ, ਇਹ 28 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ 12 ਮਈ ਤੱਕ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਫੈਸਟੀਵਲ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਲ ਆਪਣਾ 22ਵਾਂ ਸੰਸਕਰਨ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਕੇ ਕੇ ਪਾਲ ਨੇ ਕੀਤਾ। 12 ਮਈ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸ 15 ਦਿਨਾਂ ਲੰਬੇ ਫੈਸਟ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੋਨਾ ਗਾਂਗੁਲੀ, ਸ਼ੁਜਾਤ ਖਾਨ, ਵਡਾਲੀ ਬੰਧੂ, ਵਾਰਸੀ ਬ੍ਰਦਰਜ਼, ਪੀਨਾਜ਼ ਮਸਾਨੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਗਮ ਚਕਰਤਾ ਤੋਂ ਮਾਘ ਮੇਲਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਲੋਕ ਕਲਾ ਮੰਚ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਜੌਂਸਰ ਬਾਵਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾਂ, ਪੀ.ਟੀ. ਰਾਜਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਸਾਜਨ ਮਿਸ਼ਰਾ। ਇਤਫਾਕ ਨਾਲ, ਤਿਉਹਾਰ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ, ਪਰ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ ਪਹੁੰਚ ਵਿਰਾਸਤ
ਸੋਹਰਾਈ ਅਤੇ ਖੋਵਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ

thumb| ਸੋਹਰਾਈ ਅਤੇ ਖੋਵਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
**ਸੋਹਰਾਈ ਅਤੇ ਖੋਵਰ ਪੇਂਟਿੰਗ** ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਧ ਕਲਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝੌਂਪੜੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ 'ਤੇ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਸੋਹਰਾਈ ਕਲਾ ਸੋਹਰਾਈ, ਜਾਂ ਵਾਢੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਲਾ ਰੂਪ ਨੂੰ ਬੁੱਲੂ ਇਮਾਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਝਾਰਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਰਾਈ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਟੈਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ
thumb|ਝਾਰਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਹਰਾਈ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰ

## ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 
ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਗੋਬਰ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਲੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
thumb| ਪੇਂਟਿੰਗ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਅਨੁਸਿਆ ਸਾਰਾਭਾਈ

**ਅਨੁਸਿਆ** ਜਾਂ **ਅਨੁਸਿਆਬੇਹਨ ਸਾਰਾਭਾਈ** (11 ਨਵੰਬਰ 1885 – 1 ਨਵੰਬਰ 1972) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਲੇਬਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਮਜਦੂਰ ਮਹਾਜਨ ਸੰਘ), ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1927 ਵਿੱਚ ਮਿੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕੰਨਿਆ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਿਆਰੀ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਵੀ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੂੰ "ਪੂਜਯ" ("ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ") ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਗਾਂਧੀ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਜਦੂਰ ਮਹਾਜਨ ਸੰਘ ਦਾ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਾਰਾਭਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 11 ਨਵੰਬਰ 1885 ਨੂੰ ਸਾਰਾਭਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਇਸਲਈ ਉਸਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਅੰਬਾਲਾਲ ਸਾਰਾਭਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਾਚੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਫੈਬੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਫਰਗੇਟ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਾਰਾਭਾਈ 1913 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿੱਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 36 ਘੰਟੇ ਦੀ ਸ਼ਿਫਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਹਿਲਾ ਮਿੱਲ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 1914 ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1918 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬੁਣਕਰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਰਾਭਾਈ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1917 ਵਿੱਚ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਲੇਬਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਮਜਦੂਰ ਮਹਾਜਨ ਸੰਘ) ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਾਰਾਭਾਈ ਦੀ ਮੌਤ 1 ਨਵੰਬਰ 1972 ਨੂੰ ਹੋਈ।

11 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ, ਗੂਗਲ ਨੇ ਸਾਰਾਭਾਈ ਦਾ 132ਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਗੂਗਲ ਡੂਡਲ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਨਸੂਯਾ ਸਾਰਾਭਾਈ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਦੀ ਮਾਸੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸਾਰਾਭਾਈ ਪਰਿਵਾਰ
* ਜੈਨੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1885
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1972
ਦਲਚੰਦ

[thumb| *ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ* [ਜੋਧਪੁਰ, ਸੀ. 1725 ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਟਰੱਸਟ]]
**ਦਲਚੰਦ** ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਈ ਪੋਰਟਰੇਟ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ। ਦਲਚੰਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਭਵਾਨੀਦਾਸ ਸਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਤਸਵੀਰ:MET DP156144.jpg|''ਘੋੜੇ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਝੁਝਾਰ ਸਿੰਘ* ਜੋਧਪੁਰ, ਸੀ. 1720-30 (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ)। ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ
ਤਸਵੀਰ:Maharaja Abhai Singh of Marwar and the Chāran Poet Prithvi Raj Sandu 1727.jpg|*ਮਾਰਵਾੜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਭਾਈ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚਰਨ ਕਵੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਸੰਦੂ* । ਜੋਧਪੁਰ, 1727. ਡੇਵਿਡ ਕਲੈਕਸ਼ਨ
ਤਸਵੀਰ:Dip Singh, son of Rao Raja Budh Singh of Bundi (6125056040).jpg|*ਬੰਦੀ ਦੇ ਰਾਓ ਰਾਜਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀਪ ਸਿੰਘ'' । ਜੋਧਪੁਰ, ਸੀ. 1740. ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ
ਨੋਦੀਪ ਕੌਰ

**ਨੋਦੀਪ ਕੌਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦਲਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ (MAS) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2020-2021 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕੌਰ ਨੂੰ 12 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੁੰਡਲੀ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਏਰੀਆ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਕੱਠ, ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਬਲ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਜਬਰਦਸਤੀ, ਖੋਹ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਧਮਕੀ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਧਾਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਐੱਫ.ਆਈ.ਆਰ., ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲੇਖਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੌਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੌਰ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸੋਨੀਪਤ ਅਦਾਲਤ, ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ 2 ਫਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਐਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦੋਸ਼ ਗੰਭੀਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਦੋ ਐਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲ ਗਈ। ਕੌਰ ਦੀ ਭੈਣ ਰਾਜਵੀਰ (ਰਾਜਵੀਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜਾਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਕਾਰਨ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜਵੀਰ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨੋਦੀਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸਮਾਜ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਕਾਰਨ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਵਿੱਤਰੀ ਰੂਪੀ ਕੌਰ ਨੇ ਕੌਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਮੀਨਾ ਹੈਰਿਸ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੌਰ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨੋਦੀਪ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ 12ਵੀਂ ਇੱਕ ਓਪਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ 12ਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2019 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਆਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰ ਏਕਤਾ ਮੰਚ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰ ਏਕਤਾ ਮੰਚ (ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ.ਈ.ਐਮ.) ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਸੀਏਏ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਫੈਕਟਰੀ ਮਾਲਕਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਜਰਤ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਔਰਤਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਓਵਰ ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਆਦਿ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਮਜਦੂਰ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ (MAS) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ

right|thumb| ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ
**ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤੱਟਵਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਟਸਾਹਨ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ, ਮਿੱਤਰਨਿਕੇਤਨ ਵਾਗਾਮੋਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਹਿਲਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਕੰਮ 
ਨਾਇਕ ਫਿਸ਼ਵਰਕਰਜ਼ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਹਿਲਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

## ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ 
* ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਏਜੇ ਵਿਜਯਨ ਦੁਆਰਾ ਤੱਟ, ਮੱਛੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ
* ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ : ਭਾਰਤ: ਸਹਿ-ਪ੍ਰਬੰਧਨ 
* ICSF (ਮੱਛੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹ) ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ 
* ਘਰੇਲੂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਣਾਉਣਾ: ਲੇਬਰਲਾਈਫ 'ਤੇ SEWA ਕੇਰਲਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ 'ਤੇ ਬਲੌਗ - ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ
* ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ ਦਾ ਗੇਲ ਓਮਵੇਡਟ ਪ੍ਰਤੀ ਜਵਾਬ  - ਨਰਮਦਾ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਡੈਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।
* ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ ਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕਾ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ 
* ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ
* ਫਿਸ਼ਵਰਕਰਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨ ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਤੂ ਮੇਨਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ, 'ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ: ਮੇਕਿੰਗ ਏ ਡਿਫਰੈਂਸ' ਤੋਂ ਅੰਸ਼ਧਾਰਿਤ ਅੰਸ਼ ਵਨ ਸਟੌਪਸ ਲਰਨਿੰਗ ; ਵੂਮੈਨ ਅਸੀਮਤ, 2011/386 ਪੰਨੇ/ਸਾਫਟਬੈਕ;
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਸ਼ਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀਜ਼  - ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਜਗੀਰ

[right|thumb| ਇੱਕ [ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ|ਮਰਾਠਾ ਦਰਬਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ( ਰਾਜਾ ) ਅਤੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ( ਸਰਦਾਰਾਂ, ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ, ਇਸਤਾਂਮੁਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਣਕੜੀਆਂ ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।]]
**ਜਗੀਰ** ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਜਗੀਰਦਾਰ ( ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ ) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜਗੀਰੂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਗਰਾਂਟ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਾਸਨ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ, 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਪੱਤੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗੀਰਦਾਰ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਸਨ, ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ। ਸ਼ਰਤੀਆ ਜਾਗੀਰ ਲਈ ਹਾਕਮ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਰਾਜ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।

ਜਗੀਰਦਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਨਾਲ। ਮੁਗਲ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਗੀਰਦਾਰ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੀ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਮੁਗਲ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਮੁਗਲ ਨਿਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਗੀਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਰਾਠਿਆਂ, ਰਾਜਪੂਤ, ਜਾਟ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਜਾਟ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 
*ਜਗੀਰ* ( Persian   , ਦੇਵਨਾਗਰੀ : জাগীর,    ) ਇੱਕ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਥਾਨ ਧਾਰਕ"।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1955 ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ *ਠਾਕੁਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਨਾਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ (ਅਤੇ ਹੋਰ...)* ਵਿੱਚ *ਜਾਗੀਰ* *ਰਾਜਸਥਾਨ ਲੈਂਡ ਰਿਫਾਰਮਜ਼ ਐਂਡ ਰਿਜ਼ਮਪਸ਼ਨ ਆਫ ਜਗੀਰ ਐਕਟ (1952 ਦਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਐਕਟ VI)* ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ:

## ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ 
ਇੱਕ ਜਗੀਰ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜਗੀਰੂ ਜੀਵਨ ਸੰਪੱਤੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਾਂਟ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਜਗੀਰਦਾਰ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਮਰਦ ਰੇਖਿਕ ਵਾਰਸ ਲਈ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਇਲਾਕੇ ਦਾ *ਅਸਲ* ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਟੈਕਸ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਆਮਦਨੀ ਕਮਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਫਗਾਨ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਸਕ *ਜਗੀਰਦਾਰ ਨੇ* ਇਕੱਲੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ, ਸਗੋਂ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪਰਤਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨੂੰ *ਪਟਵਾਰੀ*, *ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ*, *ਆਮਲ*, *ਫੋਤੇਦਾਰ*, *ਮੁਨਸਿਫ਼*, *ਕਾਨੂੰਨਗੋ*, *ਚੌਧਰੀ*, *ਦੀਵਾਨ*, ਰਾਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ 
ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਇਸ ਜਗੀਰੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ *ਜਗੀਰਦਾਰ* ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।

ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਸਲਿਮ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਰਨੂਲ ਦੇ ਨਵਾਬ । ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਿਆਸਤਾਂ ਮੋਹਰਮਪੁਰ ਜਗੀਰ ਵਰਗੇ ਜਗੀਰਦਾਰ ਸਨ। 1947 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਤਾਜ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, 1951 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ *ਜਗੀਰਦਾਰ* ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਗੀਰਦਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਇਸਮਾਈਲ ਆਲਮ

**ਅਬੂ ਅਲ-ਅਜ਼ੀਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਮਾਈਲ ਅਲੀ** (ਬੰਗਾਲੀ: আবুল আজিজ মোহাম্মদ ইসমাঈল আলী; 1868–1937) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਲਹਿਰ ਦਾ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਲਮ (ਉਰਦੂ: آلم) ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੇਠ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ। ਉਸ ਦੀ *ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਆਲਮ* ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਆਲੀਆ ਮਦਰੱਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1910 ਵਿੱਚ *ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਤੋਤੇ* ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਅਬੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਮਾਈਲ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 1868 ਵਿੱਚ ਸਿਲਹਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਨਾਈਘਾਟ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਟਾਇਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਮੌਲਾਨਾ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਕਾਦਰੀ, ਕਿੱਤੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਫਤੀ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵਿਦਵਾਨ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਲੀ ਤਸ਼ਨਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੂਫੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਜਲਾਲ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਹ ਤਕੀਉਦੀਨ ਤੋਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਲਰਾਮ ਨਦੀ

**ਬਲਰਾਮ ਨਦੀ** ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਨਾਸਕਾਂਠਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਨਾਸਕਾਂਠਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 14 ਵਜੇ ਬਨਾਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ&nbsp;ਦਾਂਤੀਵਾੜਾ ਡੈਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ.ਮੀ.
thumb| ਬਲਰਾਮ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ
ਬਲਰਾਮ ਪੈਲੇਸ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨਦੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਲਰਾਮ ਅੰਬਾਜੀ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਮੰਦਰ ਵੀ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਸਿਰਸਾ

**ਸਿਰਸਾ**, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 250 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 260 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹਿਸਾਰ, ਫਤਿਹਾਬਾਦ, ਭਾਦਰਾ, ਨੋਹਰ, ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ, ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਹਨ । ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਸੀ। 

## ਇਤਿਹਾਸ
ਸਿਰਸਾ ਨੂੰ ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ ਵਿਚ ਹਿਸਾਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ ਪਰਗਨੇ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਲਈ 4,361,368 ਡੈਮਾਂ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 5000 ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ 500 ਘੋੜਸਵਾਰ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ, ਹਰਿਆਣਾ
ਸਰਮਦ ਸਿੰਧੀ

ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ' ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ **ਸਰਮਦ ਸਿੰਧੀ** (7 ਜੁਲਾਈ 1961 – 27 ਦਸੰਬਰ 1996) ( ਸਿੰਧੀ : سرمد سنڌي) ( ਉਰਦੂ :سرمد سندھی) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ, ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਉਸਨੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ''''ਤੁਹਾਜੀ ਯਾਦ ਜੀ ਵਾਰੀ ਆ ਵੀਰ''' ' ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ''''ਪਿਆਰ ਮੰਝਰਾਂ ਪੈਂਗੋ ਲੋਦੇ ਲੋਲੀ ਦੀਆਂ''' ', ਜੋ ਉਸਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 
ਸਰਮਦ ਸਿੰਧੀ ਦੇ ਬੋਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ  (ਸਿੰਧ ਮਹਾਨ ਹੈ)।

## ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
ਸਰਮਦ ਸਿੰਧੀ ਬਦੀਨ ਤੋਂ ਕਰਾਚੀ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਡੀ ਇਕ ਟਰੱਕ ਟਰਾਲੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ 27 ਦਸੰਬਰ 1996 ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ

ਸਿੰਧੀ ਅਦਬੀ ਸੰਗਤ (ਸਿੰਧੀ ਲੇਖਕ ਸੰਘ) ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਸਬਾ ਪਿਰਲੋਈ, ਖੈਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਕਵੀ ਸੱਜਾਦ ਮੀਰਾਨੀ, ਰੋਸ਼ਨ ਸ਼ੇਖ ਅਤੇ ਸਈਦ ਸਿੰਧੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਗਾਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਲੋੜਵੰਦ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਸਰਮਦ ਸਿੰਧੀ ਦੇ ਗੀਤ
* ਐਪਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਸਰਮਦ ਸਿੰਧੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਮੁਨੀਰ ਸਰਹਦੀ

**ਮੁਨੀਰ ਸਰਹਦੀ** (1931 – 23 ਮਈ, 1980) ਇੱਕ ਪਸ਼ਤੂਨ -ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਾਦਕ, ਸਰਿੰਦਾ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਮੁਨੀਰ, 1978 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਮੁਨੀਰ ਸਰਹਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 1931 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਿੰਦਾ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਝੁਕਣ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਿੰਦਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਸਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਨੀਰ ਆਪਣੀ ਸਰਿੰਦਾ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮੰਗ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* 1978 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ

## ਮੌਤ 
ਮੁਨੀਰ ਸਰਹਦੀ ਨੂੰ ਸਰਿੰਦਾ ਸਾਜ਼ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਕਮਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਨੌਕਰੀ ਸੀ। ਜੋ ਤਨਖਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫੀ ਸੀ, ਅਤੇ 23 ਮਈ, 1980 ਨੂੰ, ਉਹ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿਖੇ ਗਰੀਬੀ ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* sarangi.info ਸੰਗੀਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਮੁਨੀਰ ਸਰਹਾਦੀ 
* ਯੂਕੇ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ 'ਤੇ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲਾ ਸਰਿੰਦਾ ਸਾਧਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1978
ਸ਼ੇਰ ਮੀਆਂਦਾਦ ਖਾਨ

**ਸ਼ੇਰ ਮੀਆਂਦਾਦ ਖਾਨ** (ਉਰਦੂ: شیر میانداد خان; ਜਨਮ 1968), ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੱਵਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਪਟਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੱਵਾਲੀ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੱਵਾਲੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਕੱਵਾਲ (ਦੀਨਾ ਕੱਵਾਲ) ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੱਵਾਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਉਸਤਾਦ ਮੀਆਂਦਾਦ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ।

## ਨਾਟ 
ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਨੱਤ ਹਨ:

* ਤੂ ਕੁਜਾ ਮਨ ਕੁਜਾ

## ਕਵਾਲੀ 
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕੱਵਾਲੀਆਂ ਹਨ:

* ਨੱਚ ਮਲੰਗਾ
* ਬਾਬਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਚਿਰਿਆਣ ਬੋਲਦੀਆਂ
* ਰਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਖਤਰ ਚਨਾਲ ਜ਼ਹਰੀ

**ਅਖਤਰ ਚਨਾਲ ਜ਼ਹਰੀ** ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਲੋਚੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਖਤਰ ਚਨਾਲ ਜ਼ਾਹਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1954 ਵਿੱਚ ਖੁਜ਼ਦਾਰ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ

ਅਖਤਰ ਚਨਾਲ ਜ਼ਾਹਰੀ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਗਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੈਂ ਜਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ ਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਰੋਣਾ &#x2013; ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ"
* ਸ਼ੋਂਕ ਓ ਬਿਜਲੀ
* ਜੇ ਆਉ ਪਟਾਰੀ

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
* ਮਿਰਜ਼ਿਆ (ਫ਼ਿਲਮ) - ਇੱਕ 2016 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* 1998 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Coke Studio: Season 7 artists
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਹਰਾਬ ਫ਼ਕੀਰ

**ਸੋਹਰਾਬ ਫਕੀਰ ਮਾਂਗਨਹਾਰ**, ਜਿਸਨੂੰ **ਸੋਹਰਾਬ ਫਕੀਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ( Sindhi   ) (1934 &#x2013; 23 ਅਕਤੂਬਰ 2009) ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੂਫੀ-ਗਾਇਕ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1936 ਵਿੱਚ ਖੈਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਟ ਦੀਜੀ ਕਸਬੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤਾਲਪੁਰ ਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਹਮਲ ਫਕੀਰ, ਤਬਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ। ਸੁਹਰਾਬ ਫਕੀਰ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਸੂਫੀ-ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਸੁਹਰਾਬ ਫਕੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮੂਹ, *ਸੰਗ* ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਫਕੀਰ ਦੁਰ ਮੁਹੰਮਦ ਹੀਸਬਾਨੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ 
* *ਘੁੰਡ ਖੋਲ ਦੀਦਾਰ ਕਰਾਓ, ਮੈਂ ਆਇਆ ਮੁਖ ਵਖਾਣ*
* *ਗਲਿਆਣ ਪ੍ਰੇਮ ਨਗਰ ਦੀਨ*

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭੱਟਾਈ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਸੱਚਲ ਸਰਮਸਤ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1999 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ

## ਮੌਤ 
ਸੁਹਰਾਬ ਫਕੀਰ ਦੀ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਨੂੰ ਕੋਟ ਦੀਜੀ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇੜੇ ਤਾਲਪੁਰ ਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਸਤ 2006 ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਿੰਧੀ ਸੰਗੀਤ 
* ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਸੁਹਰਾਬ ਫਕੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਕੌਸ਼ਿਆ

***ਕੌਸ਼ਿਆ*** (ਕੌਸੀਆ, *ਕਿਆਉ—ਸ਼ੇ—ਯੇ*, *ਕੌਸ਼ਿਕਾ* ਇਹ "ਕੋਸ਼" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀੜੇ ਦਾ ਕੋਕੂਨ"। ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਿਉਤਪੱਤੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰ ਪਾਣਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਜ਼ਿਕਰ 
ਕੌਸ਼ੀਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਮਾਇਣ, ਮਹਾਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਮਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ "ਕੌਸ਼ਿਆ ਵਾਸਿਨੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਇੱਕ ਜੋ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ" ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭਾ ਪਰਵ (51.26) ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ੀਆ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ। ਬੋਧੀ ਅਵਦਾਨ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦਿਵਯਵਾਦਨ (ਬੋਧੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ), ਵੀ ਕੌਸ਼ੀਆ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ੀਆ, ਧੌਤਪੱਟਾ, ਕਸ਼ੀਕਾਂਸ਼ੁਕਾ, ਕਾਸ਼ੀ, ਪਤਨਸ਼ੁਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨਸ਼ੁਕਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ, ਹਿਊਏਨ-ਸਾਂਗ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਸ਼ਮ ਨੂੰ "ਜੰਗਲੀ ਰੇਸ਼ਮ" ਕਿਹਾ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੀਨੀ ਰੇਸ਼ਮ ਨਾਲੋਂ ਘਟੀਆ ਸੀ।

## ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ 
ਕਸ਼ੌਮਾ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਆਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਸ਼ਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ
ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼ (ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ)

**ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼** ( ਸਿੰਧੀ : **استاد محمد يوسف** ) (20 ਜਨਵਰੀ, 1940 &#x2013; 14 ਫਰਵਰੀ, 1997) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸੀ।

## ਬਚਪਨ 
ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਹੱਲਾ ਦੀਨ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ, ਟਿਊਨ ਨੰਬਰ ਤਲਾਊ, ਟਾਂਡੋ ਤਾਇਬ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲੌਂਗ ਫਕੀਰ ਮਗਨਹਰ ਇੱਕ ਢੋਲਕ ਨਵਾਜ਼ (ਡਰੱਮ ਬੀਟਰ) ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਈ (ਜਾਂ ਸ਼ਹਨਾਈ) ਵਾਦਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਢੋਲਕ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ।  ਸੁਧਾਰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹਾਜੀ ਸੇਠ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਸਕੂਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਜਮਾਤਾਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੀਬੋ ਖਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਟਾਂਡੋ ਆਦਮ ਖਾਂ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਮੰਜ਼ੂਰ ਅਲੀ ਖਾਨ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਕਰੀਬ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ।

1951 ਵਿੱਚ, ਲਿਆਕਤ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ (ਹੁਣ ਲਿਆਕਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਐਂਡ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ) ਜਮਸ਼ੋਰੋ ਵਿਖੇ ਨਵੇਂ ਗਾਇਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਸੂਬਾਈ ਮੰਤਰੀ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਰਸ਼ੀਦੀ ਸਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸਗੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1955 ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲੇ ਗਏ।

## ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 
ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸਿੰਧੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ਹਿਰੋ ਫਿਰੋਜ਼ ਸੀ ਜੋ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1968 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।ਇਹ ਫਿਲਮ ਸ਼ੇਖ ਹਸਨ ਦੁਆਰਾ  ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਲੇਅ ਬੈਕ ਗੀਤ "ਰਾਹਤ ਮਿਲਾਏ ਥੀ ਦਰਦ ਮੇਂ, ਮਨ ਪਿਆਰੇ ਤਨ ਸਦਕੇ" ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੰਧੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਡਮ ਨੂਰ ਜਹਾਂ, ਆਬਿਦਾ ਪਰਵੀਨ, ਰੂਨਾ ਲੈਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ।

ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ, ਸੱਚਲ ਸਰਮਸਤ, ਮਿਸਰੀ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਹੋਰ ਸੂਫੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਗਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੰਧੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਰਾਇਕੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ।

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ ਨੂੰ ਦੋ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ, ਚਾਰ ਸ਼ਾਹ ਲਤੀਫ ਅਵਾਰਡ, ਚਾਰ ਕਲੰਦਰ ਸ਼ਹਾਜ਼ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਚਲ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਮਿੱਠਾ ਖਾਨ ਜ਼ਰਦਾਰੀ

**ਮਿੱਠਾ ਖਾਨ ਜ਼ਰਦਾਰੀ** (    Sindhi   ) (ਜਨਮ 1918, ਮੌਤ 2011) ਸਿੰਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਘੜਾ ਵਾਦਕ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮਿੱਠਾ ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸੰਘਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਤਾਲੁਕਾ ਸਿੰਝੋਰੋ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਨੌਸ਼ਹਿਰੋ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਦੇਰਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1942 ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਿੱਠਾ ਖਾਨ ਜ਼ਰਦਾਰੀ ਨੇ ਖਮੀਸੋ ਖਾਨ ਅਤੇ ਘੋਸ ਬਕਸ਼ ਬਰੋਹੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਉਸਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗੁਲਾਮ ਇਸਹਾਕ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭਟਾਈ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸੱਚਲ ਸਰਮਸਤ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਲਾਲ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਕਲੰਦਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918
ਅਕਬਰ ਖਮੀਸੋ ਖਾਨ

**ਅਕਬਰ ਖਮੀਸੋ ਖ਼ਾਨ** (    , Sindhi   ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਅਲਗੋਜ਼ਾ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਗਸਤ, 1976 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਲਗੋਜ਼ਾ ਖਿਡਾਰੀ ਖਮੀਸੋ ਖ਼ਾਨ ਸਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਓ.ਆਈ.ਸੀ. ਦੇ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਧੁਨਾਂ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਖ਼ਾਨ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਸ਼ਫਾਉੱਲਾ ਰੋਖੜੀ

**ਸ਼ਫਾਉੱਲਾ ਖਾਨ ਰੋਖੜੀ** (1966 - 29 ਅਗਸਤ 2020) ਇੱਕ ਸਰਾਇਕੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਾਇਕੀ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਜ਼ੀਸ਼ਾਨ ਖਾਨ ਰੋਖੜੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੋਖੜੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੇਬਲ ਹੇਠ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੀਸ਼ਾਨ ਖਾਨ ਰੋਖੜੀ ਵੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਰਾਇਕੀ ਗਾਇਕ ਹੈ।

ਸ਼ਫਾਉੱਲਾ ਰੋਖੜੀ ਨੂੰ ਸਰਾਇਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਰਾਇਕੀ ਪੱਟੀ ਤੋਂ ਅਤਾਉੱਲਾ ਖਾਨ ਈਸਾਖੇਲਵੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਰੋਖੜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1966 ਵਿੱਚ ਮੀਆਂਵਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

## ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰੋਖੜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਰਾਇਕੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਐਲਬਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਰਾਇਕੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਗਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਤੋਂ ਅਤਾਉੱਲਾ ਖਾਨ ਈਸਾਖੇਲਵੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,

ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੀਸ਼ਾਨ ਰੋਖੜੀ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੇ ਮਰਦਾਨਾ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਲੇਬਲ ਰੋਖੜੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਫੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਾਇਕੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਖਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਯੂਟਿਊਬ ' ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਿਯੂਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਕਈ ਨਵੇਂ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਧੇ ਹਨ। ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਉਸਮਾਨ ਬੁਜ਼ਦਾਰ ਨੇ ਰੋੜੀ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਾਇਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਧਿਆਏ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਿਰਾਂ ਤੱਕ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਖਾਮੀਸੋ ਖਾਨ

**ਖਾਮੀਸੋ ਖਾਨ** (1923–1983) ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਲਗੋਜ਼ਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਖਾਮੀਸੋ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 1923 ਵਿੱਚ ਟਾਂਡੋ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਹਿਰ, ਟਾਂਡੋ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਕਬਰ ਖਮੀਸੋ ਖਾਨ ਵੀ ਅਲਗੋਜ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਖਾਮੀਸੋ ਖਾਨ ਇਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਲਗੋਜ਼ਾ ਖਿਡਾਰੀ ਮਿਸਰੀ ਖਾਨ ਜਮਾਲੀ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ, ਉਸਨੇ ਅਲਗੋਜ਼ਾ 'ਤੇ ਆਮ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਇਆ।  ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ ਨਾਲ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਖਾਮੀਸੋ ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਖਾਮੀਸੋ ਦੀ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* 1979 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਮੈਸੂਰ ਰੇਸ਼ਮ

ਕਰਨਾਟਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕੁੱਲ 20,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਮਲਬੇਰੀ ਰੇਸ਼ਮ ਵਿੱਚੋਂ 9,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਮਲਬੇਰੀ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਲਬੇਰੀ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਲਗਭਗ 45% ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ, ਰੇਸ਼ਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਸੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ KSIC ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਪੇਟੈਂਟ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਤਪਾਦ ਹੈ। KSIC ਮੈਸੂਰ ਸਿਲਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1780-1790AC ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਰੇਅਨ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦਾ ਮਲਟੀਵੋਲਟਾਈਨ ਰੇਸ਼ਮ ਉਤਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਵਟੀ ਕੱਪੜੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਰੇਸ਼ਮ ਬੁਣਾਈ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। 1980 ਵਿੱਚ, ਫੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ, ਕੇਐਸਆਈਸੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ, ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀਆਂ ਸਾੜੀਆਂ, ਕਮੀਜ਼ਾਂ, ਕੁੜਤੇ, ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਧੋਤੀ ਅਤੇ ਨੇਕਟਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੈਸੂਰ ਰੇਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 
ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੈਸੂਰ ਸਿਲਕ ਫੈਕਟਰੀ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਕਟਰੀ ਲਈ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਰਾਮਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੋਕੂਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੋਕੇ ਦੀ ਮੰਡੀਕਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੋਕੂਨ ਇਸ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ KSIC ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੱਥੀਂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੈਸੂਰ ਸਿਲਕ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਬੋਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਟੀ. ਨਰਸੀਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੱਚੇ ਰੇਸ਼ਮ ਉਤਪਾਦਨ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ, ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੋਕੂਨ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਕੱਢਣ ਲਈ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਦੇ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬੁਣਾਈ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੇਸ਼ਮ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਸੂਰ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਸਾੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਕਿਉਂਕਿ ਸਾੜ੍ਹੀ ਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ 65% ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ 0.65% ਸੋਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਸਾੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੇਐਸਆਈਸੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਕੇ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਮੈਸੂਰ ਸਿਲਕ ਸਾੜੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, KSIC ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹਰੇਕ ਮੈਸੂਰ ਸਿਲਕ ਸਾੜੀ 'ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਆਈਡੀ, ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਧਾਰਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਬਾਰਕੋਡ ਬੁਣਾਈ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਰਗ
* ਇਲਕਲ ਸਾੜ੍ਹੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ
ਜਾਪੀ

thumb|ਸਰੁਦਿਆ ਜਾਪੀ

**ਜਾਪੀ** ਜਾਂ **ਜਪੀ** (Assamese: জাপি) ਆਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕੋਨਿਕਲ ਟੋਪੀ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕੋਨਿਕਲ ਟੋਪੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੱਸ ਕੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਬਾਂਸ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਟੋਕੋਊ ਪਾਟ (ਟ੍ਰੈਚਾਈਕਾਰਪਸ ਮਾਰਟੀਅਨਸ) ਇੱਕ ਵੱਡੇ, ਪਾਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ। ਜਾਪੀ ਸ਼ਬਦ ਜਾਪ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਟਾਕੂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਬੰਡਲ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਾਦੀ ਜਾਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਜਾਵਟੀ ਜਾਪੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਜਾਵਟੀ ਸੋਰੁਦੋਈ ਜਾਪੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਲ, ਚਿੱਟੇ, ਹਰੇ, ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ) ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੁਣਾਈ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|ਉੱਤਰੀ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਜਾਪੀ ਵਰਗਾ ਡੋ'ਉਨ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ

thumb|ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਰੁਣ (ਟੂਪੀ) ਜਾਪੀ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਧਾਤੂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੁਟੀਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਘਰਮੋਰਾ ਸਤਰਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੂਤੀਆ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਜਾਪੀ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। ਆਖ਼ਰੀ ਚੁਟੀਆ ਰਾਜੇ ਨਿਤੀਪਾਲ ਨੇ ਸਾਲ 1523 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਅਹੋਮ ਰਾਜੇ ਸੁਹੁੰਗਮੁੰਗ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਢਾਈ ਵਾਲੀ ਜਾਪੀਸ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 1524 ਵਿੱਚ ਸਾਦੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਹੋਮ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪੀਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਸਾਲ 1525 ਵਿੱਚ, ਅਹੋਮ ਰਾਜੇ ਨੇ ਚੁਟੀਆ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਜਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੋਂਗਕਾਉਂਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਫੁਕਲੋਇਮੁੰਗ, ਮੌਜੂਦਾ ਉਪਰਲੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨ ਰਾਜ (ਬੁਰੰਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੋਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਜਿਸਨੇ ਸਾਦੀਆ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਹੋਮ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਪੀ-ਹਾਜੀਆ ਖੇਲ (ਜਾਪੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗਿਲਡ) ਉੱਤੇ ਚੂਟੀਆਂ ਦਾ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੱਧ ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਾਰੋ-ਭੁਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਜਾਪੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਤਸਾਰੀ ਬੁਰੰਜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਹੋਮ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬਾਰੋ-ਭੂਆਂ ਤੋਂ ਟੋਂਗਾਲੀ, ਹਸੋਤੀ ਅਤੇ ਟੋਕੋ-ਪਟੀਆ ਜਾਪੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕ 
ਅੱਜ ਜਾਪੀ ਅਸਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਬੀਹੂ ਨਾਚ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਜਾਵਟੀ ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਆਗਤ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ।

ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਪੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈੱਡਗੇਅਰ ਸੀ। ਬੋਡੋ-ਕਚਾਰੀ ਜੋ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੂਰੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੈੱਡਗੀਅਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰਾਭਾ ਨੇ ਬੋਡੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਖੋਫਰੀ ਸਿਬਨਾਈ ਮਵਾਸਨਈ ਦੀ ਜੈਮਤੀ ਫਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਜਾਪੀ ਨਾਚ ਨੂੰ ਅਸਾਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।

## ਕਿਸਮਾਂ 
* ਸੋਰੁਦੋਈ ਜਾਪੀ: ਔਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਲਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਬੋਰਡੋਈ ਜਾਪੀ: ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਰਾਇਲਟੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਕਾਮਰੂਪ)।
* ਪਨੀਦੋਈ/ਹਲੂਵਾ ਜਾਪੀ: ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਗਾਰਖੀਆ ਜਪੀ: ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਪੀਠਾ ਜਾਪੀ: ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਾਸ਼ਤ ਦੌਰਾਨ, ਹੁੱਡਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਟੂਪੀ/ਵਰੁਣ ਜਾਪੀ: ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਟੋਪੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
*ਅਸਾਮ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Some information about Assamese culture
* Facts/Photos on Jaapi 
* [Download Bihu video](http://wfs02.wapka.mobi/download-42204-0ab50afd6e16f95f93de/Japi%20borokhunot%20(joonbai).mp4)
ਰਾਜੂ ਲਾਮਾ

**ਰਾਜੂ ਲਾਮਾ** ਜਨਮ 16 ਮਾਰਚ 1978 ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਗੀਤਕ ਬੈਂਡ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਹਾਰਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲੀ, ਤਿੱਬਤੀ, ਤਮਾਂਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲਾਮਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹ *ਦਿ ਵਾਇਸ ਆਫ਼ ਨੇਪਾਲ ਦੇ* ਕੋਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਐਲਬਮਾਂ 
* ਸੋਲਟੀਨੀ - 1995
* ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਦਿਲ - 1996
* ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਹਾਰਟ ਵੋਲ 2 - 1999
* ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਹਾਰਟ ਵੋਲ 3 - 2002
* ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਹਾਰਟ ਸਾਲਿਡ ਗੋਲਡ - 2004
* ਡੋਂਬੋ ਤਮੰਗ ਐਲਬਮ - 2004
* ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਹਾਰਟ ਵੋਲ 4 - 2006
* ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਹਾਰਟ ਵੋਲ 5 - 2009
* ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਹਾਰਟ ਵੋਲ 6 – 2012
* ਸੈਮਲਿੰਗ ਗੋਮਪਾ - 2016
* ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਹਾਰਟ ਵੋਲ 7 – 2018

## ਅਵਾਰਡ 
* ਸੱਜਣ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਪੌਪ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜੇਤੂ ਬੈਂਡ (ਨੇਪਾਲ) - 1996
* ਬੈਸਟ ਵੋਕਲ (ਨੇਪਾਲ) - 1996
* ਸਰਵੋਤਮ ਰਚਨਾ (ਨੇਪਾਲ) - 1996
* ਸੰਗੀਤ ਨੇਪਾਲ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ (ਨੇਪਾਲ) – 1999
* ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਐਲਬਮ (ਨੇਪਾਲ): ਹਿੱਟ ਐਫਐਮ ਅਵਾਰਡ 2002
* ਵੋਕਲ (ਨੇਪਾਲ) ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਜੋੜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ: ਆਹਾ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ 2002
* ਵੋਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਜੋੜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ (ਨੇਪਾਲ): ਸੰਗੀਤ ਨੇਪਾਲ ਅਵਾਰਡ 2002-2003
* ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਐਲਬਮ (ਨੇਪਾਲ): ਕਾਂਤੀਪੁਰ ਐਫਐਮ ਸਲਾਨਾ ਅਵਾਰਡ 2002, 2003, 2004 ਅਤੇ 2005
* ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਗੀਤ (ਨੇਪਾਲ): ਚਿੱਤਰ ਅਵਾਰਡ 2007

## ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜ 
ਲਾਮਾ ਨੇ ਸਿੰਧੂਪਾਲਚੌਕ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

16 ਮਈ, 2022 ਨੂੰ, ਉਹ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ (8,848.86 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। 'ਰਾਜੂ ਲਾਮਾ ਐਵਰੈਸਟ ਐਕਸਪੀਡੀਸ਼ਨ' ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ, ਇਹ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਕੈਂਪ 2 ਅਤੇ ਕੈਂਪ 3 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 6574 ਮੀਟਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੋਲੋ ਕੰਸਰਟ 'ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਫਾਰ ਏ ਕਾਜ਼' ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਗੋਲਪਾਰੀਆ ਲੋਕੋਗੀਤ

**ਗੋਲਪਾਰੀਆ ਲੋਕੋਗੀਤ** (ਅਸਾਮੀ: গোৱালপাৰীয়া লোকগীত) ਗੋਲਪਾੜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਲਪਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਰੂਆ ਪਾਂਡੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇਸ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਅਣਜਾਣ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ। ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇਸ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਕੋਚ ਰਾਜਬੋਂਸ਼ੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਗੋਲਪਰੀਆ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਗੋਲਪਾਰੀਆ ਸੰਗੀਤਕ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਯੰਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਹਨ ਬੀਨਾ ਦਾਸ ਬੋਰਠਾਕੁਰ, ਮਿੰਨੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ, ਨਜ਼ਮੁਲ ਹੱਕ, ਅਲਾਊਦੀਨ ਸਰਕਾਰ, ਹਮੀਦਾ ਸਰਕਾਰ, ਅਬਦੁਲ ਜੱਬਰ, ਰਹੀਮਾ ਬੇਗਮ ਕਲੀਤਾ, ਅਯਾਨ ਅਨੀਸੂਰ ਆਦਿ।

## ਰੂਪ 
ਗੋਲਪਾੜੀਆ ਲੋਕਗੀਤ ਗੋਲਪਾਰਾ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰੀ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਿਆਰ ਇਹਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੰਗੀਤਕ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੋਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਮੌਟ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਵਈਆ ਅਤੇ ਚਟਕਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਹ ਗਾਣੇ ਅਕਸਰ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਦੋਟੋਰਾ ਦੇ ਇਕੋ-ਇਕ ਸਾਥ ਲਈ ਗਾਏ ਗਏ ਸੋਲੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

### *ਭਵਈਆ* 
ਇਹ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਤਾਂਘ ਦੇ ਗੀਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਧੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਹਵਾ ਹੈ। ਭਵਈਆ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੀਤ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਲਈ ਤਾਂਘ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

### *ਚਟਕਾ* 
ਚਟਕਾ ਗੀਤ, ਭਵਈਆ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਬੇਚੈਨੀ ਨਾਲ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦੀਵਾਰ-ਭਾਉਜੀ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਵਾਧੂ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਕਾਮਰੂਪੀ ਲੋਕਗੀਤ

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
* 
* https://web.archive.org/web/20110628233826/http://www.mapsofindia.com/assam/society/regional-folk-music.html

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ
ਮਿਸਰੀ ਖਾਨ ਜਮਾਲੀ

**ਮਿਸਰੀ ਖਾਨ ਜਮਾਲੀ** (    , ਬਲੋਚੀ : مِصری خان جمالی) (ਜਨਮ 1921, ਮੌਤ 1982) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਲਘੋਜ਼ਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਾਫਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੌਂਝਾਂ ਜਮਾਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜਮਾਲੀ ਬਲੋਚ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਵਾਬ ਸ਼ਾਹ ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁਰਾਦ ਖਾਨ ਜਮਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਅਲਗੋਜ਼ਾ ਖੇਡਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿਖੇ ਅਲਘੋਜ਼ਾ 'ਤੇ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ। ਉਸਦੇ ਅਲਗੋਜ਼ਾ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੰਧੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਧੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ 1979 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ।

## ਮੌਤ 
ਉਹ 1982 ਵਿੱਚ ਨਵਾਬ ਸ਼ਾਹ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ,

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1982
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼ਿਰੀਸ਼ ਦੇਵਕੋਟਾ

**ਹਰੀਹਰ ਦੇਵਕੋਟਾ** ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਸ਼ਿਰੀਸ਼ ਦੇਵਕੋਟਾ** (    ; ਜਨਮ 17 ਜੁਲਾਈ 1985) ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ 12 ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 60 ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੋਕਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਕਰੂਵਾਮਾ ਪਾਣੀ*, *ਮਾ ਤਾ ਆਉਨੇ ਥੀਨਾ*, *ਦੁਰਗਾ ਹੋ ਕੀ ਭਵਾਨੀ*, *ਮਾਇਆ ਲੁਣਾ ਮਿਲਛਾ ਰਾ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦਾ ਰੋਇਲਾ ਗੀਤ (ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ) *ਮਾ ਤਾ ਆਉਨੇ ਥੀਨਾ ਯਹੀ ਚਲ ਹੋਲਾ ਭਾਨਿਆ ਭਾ*, 2008 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲਾਈਮਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਦੇਵਕੋਟਾ 2000 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਠਮੰਡੂ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ *ਮਾਨਕੋ ਕੁਰੋ* ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ। 2013 ਵਿੱਚ, ਦੇਵਕੋਟਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੋਵੇਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਕ ਐਂਡ ਡੁਏਟ ਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ, ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਸੁਭਾਸ਼ ਕੇਸੀ (ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ) ਨਾਲ ਚੋਣ ਲੜੀ ਉਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੀਤ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ 2019 ਦਾ ਗੀਤ *ਛੋਰੋ ਅਮਰੀਕਾ ਛਾਂ* ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਦੇਵਕੋਟਾ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ 
ਦੇਵਕੋਟਾ ਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 2015 ਵਿੱਚ ਪਾਲਪਾ ਮਹੋਤਸਵ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਹਮਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਗੀਤ, *ਛੋਰੋ ਅਮਰੀਕਾ ਛਾਂ*, ਜੋ ਕਿ 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਨੀਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। 2018 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਗੀਤ "ਚਾਚਾਰਾ" ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦਿਲੀਪ ਰਾਏਮਾਝੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਗੀਤ 'ਤੇ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ। 2020 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਗੀਤ "ਚੌਤਾਰੀ" ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੰਦਨਾ ਨੇਪਾਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੇ ਗੀਤ 'ਤੇ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 126 ਘੰਟੇ 'ਤੇ ਡਾਂਸ ਕਰਕੇ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* ਮਾ ਤਾ ਆਉਨੇ ਤੀਨਾ ਇਹੀ ਚਲ ਹੋਲਾ ਵਣਿਆ ਭਾ - ਦੇਵੀ ਘਰਤਿ ਮਾਗਰ ਨਾਲ
* ਦੁਰਗਾ ਹਉ ਕੀ ਭਵਾਨੀ - ਕੋਮਲ ਓਲੀ ਨਾਲ
* ਛੋਰੋ ਅਮਰੀਕਾ ਛ - ਸਮਝ ਭੰਡਾਰੀ ਨਾਲ  
* ਚੌਤਰੀ - ਦੇਵੀ ਘਰਤਿ ਮਗਰ ਨਾਲ 
* Yo Dai Feri Aaudaina - ਲਕਸ਼ਮੀ ਧਕਲ ਦੇ ਨਾਲ
* ਤਿਰਖਾ ਲਗੈ ਪਾਣੀ ਧੋਕਾ ਖਾਏ ਦੀ ਜਾਣੀ - ਸੁਨੀਤਾ ਦੁਲਾਲ ਨਾਲ 
* ਟੱਲਾ ਘਰੇ ਸਨਾਣੀ - ਸ਼ੀਲੂ ਨਾਲ 
* ਮਾਫ ਗਾਰ - ਬਿਸ਼ਨੂ ਮਾਝੀ ਦੇ ਨਾਲ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਿਸ਼ਨੂ ਮਾਝੀ

**ਬਿਸ਼ਨੂੰ ਮਾਝੀ** (    ; ਜਨਮ 1986) ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾ, ਉਸਨੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਸੀਤਲ ਦੀਨੇ ਪਿੱਪਲ ਸਾਮੀ ਛਾਂ", "ਡਰਾਈਵਰ ਦਾਈ ਮਨ ਪਰਿਓ ਮਲਾਈ", "ਲਾਲੁਪਤੇ ਨੁਘਿਓ ਭੂੰਤੀਰਾ", " ਪੁਰਬਾਕੋ ਮੀਚੀ ਨੀ ਹਮਰੈ ਹੋ, ਪੱਛਮ ਮਹਾਕਾਲੀ ਨੀ ਹਮਰੈ ਹੋ" ਅਤੇ "ਰੁਮਾਲ ਹਲਲੈ ਹਲਲਾਈ" ਆਦਿ। "ਲਾਲੂਮਈ" ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਇਸਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਯੂਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। 2019 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀ ਗੀਤ 100,000 ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ। ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਇਕਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਾਠਮੰਡੂ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਫੋਟੋ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਖੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 11 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲੀ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਕੋਮਲ ਓਲੀ

**ਕੋਮਲ ਓਲੀ** (    ) (ਜਨਮ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ) ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਨਿਊਜ਼ਕਾਸਟਰ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਲੋਕ ਗਾਇਕ, ਮਨੋਰੰਜਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜੋ ਨੇਪਾਲ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (NCP) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਕੋਟਾ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕੋਮਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਗੀਤ *ਪੋਇਲਾ ਜਾਣ ਪਾਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ!* (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ: ਮੈਨੂੰ ਭੱਜਣ ਦਿਓ! ).

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕੋਮਲ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਤਿਕਾਰੀ, ਡਾਂਗ ਵਿੱਚ ਦੀਪਾ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਓਲੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਬਚਪਨ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਸਿਖਿਅਤ ਸੀ।

## ਰੇਡੀਓ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕ 
ਉਸਨੇ 2046 BS ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਨੇਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਗਾਇਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਰੇਡੀਓ ਨੇਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸੌਦੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2049 ਬੀ.ਐਸ. ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਾਠਮੰਡੂ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਨੇਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ਕਾਸਟਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ। 

## ਸਫ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 
ਰੇਡੀਓ ਨੇਪਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ਕਾਸਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਨੇਪਾਲੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਰਾਜਨੀਤੀ 
ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਰੇਡੀਓ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਖੜੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2017 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਨੇਪਾਲ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੰਯੁਕਤ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਬਾਗੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਕੋਟਾ ਭਰਨ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਜੂ ਪਰਿਆਰ

**ਰਾਜੂ ਪਰਿਆਰ** (    ; ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1980) ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2015 ਤੱਕ 13,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਪਰਿਆਰ ਦਾ ਜਨਮ ਗੌਸਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਲਾਮਜੁੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਪਰਿਆਰ ਅਤੇ ਸਾਂਤਾ ਮਾਇਆ ਪਰਿਆਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ 15 ਅਸਾਧ 2037 ਬੀ.ਐਸ ਜਾਂ ਲਗਭਗ 30 ਜੂਨ 1980 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਕਾਠਮੰਡੂ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਪਰਿਆਰ ਬਿਸ਼ਨੂ ਪਰਿਆਰ (ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ) ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਪਾਦਰੀ ਬਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਪਰਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪਰਿਆਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਪਰਿਆਰ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲਾਮਜੁੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮਾਂ 
* *ਪੋਇਲਾ ਜਨ ਪੰਮ* (2008)

### ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ 
* *ਲਾਲੁਪਤੇ ਨੁਗਯੋ* (2008)
* *ਹਤਮਾ ਰਾਤੋ ਝੋਲਾ* (2009)
* *ਧਾਗੋ ਰਾਮਰੋ ਰੇਸ਼ਮ ਕਿਰਾਕੋ* (2009)
* *ਬਾਲਪਾਨਲੇ ਬਾਈ ਭਣਯੋ* (2010)
* *ਟਿਮਲਾਈ ਚਿਨੋ* (2011)
* *ਹੈ ਬਰਾਈ* (2011)
* *ਅਧੀ ਖੋਲਾ ਉਰਲੇਰਾ ਆਯੋ*
* *ਝਿਮ ਝਿਮ ਸਾਨੁ ਨਜਿਮਕਉ ਪਾਰਲੀ ॥*
* *ਗੰਗਾਜੀਕੋ ਪਾਨੀ*
* *ਫੂਲ ਮਾ ਮਾਹੁਰੀ*
* *ਮਾਫ ਗਾਰਾ ਭੂਲ ਭਏ*
* ਮਿਰਮਿਰੇਕੋ ਗਮ
* ਦੂਰਾ ਦੈਦੈ
* ਦਲਿ ਪਲਾਇਓ ਤਰ ਮਾਇਆ ਪਲਾਇਨਾ
* ਨਉਲਿ ਬਰੁ ਡਾਲੀ ਮਾਇ ਨਿਦਾਯੋ ॥
* ਰੁਦ ਰੁਦੈ ਜਾਨੁ ਮੇਲਾਮਾ
* (2009  )

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ