open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕਾਰਥੀ

ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫਲਾਪ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ *ਮਦਰਾਸ* (2014) *ਓਪੀਰੀ* (2016), *ਥੈਰਨ ਅਧਿਆਗਰਮ ਓਂਡਰੂ* (2017), *ਕਦੀਕੁੱਟੀ ਸਿੰਗਮ* (2018) ਅਤੇ *ਕੈਥੀ* (2019) ਵਰਗੀਆਂ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕਾਰਥੀ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਮਈ 1977 ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ (ਹੁਣ ਚੇਨਈ ), ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਦਮ ਸ਼ੇਸ਼ਦਰੀ ਬਾਲਾ ਭਵਨ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਬੇਡੇ ਦੇ ਐਂਗਲੋ ਇੰਡੀਅਨ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰੈਸੈਂਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਮਾਸਟਰਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਬਾਰੇ ਚੋਣਵੇਂ ਕੋਰਸ ਵੀ ਕੀਤੇ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਜਦੋਂ ਕਾਰਥੀ ਚੇਨਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ *ਅਯਿਠਾ ਇਜ਼ੁਥੂ* ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ *ਅਯਥਾ ਅਜ਼ੁਥੂ ਵਿਚ* ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ, " &nbsp; ... &nbsp; ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।' ' ਉਸ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2005 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਆਮਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਮੀਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ *ਪਰਥੀਵੀਰੇਨ* ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਫਿਲਮ ਸੀ " &nbsp; ... &nbsp; ਇਸ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ". ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਜੁਲਾਈ 2005 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲਗਭਗ 2006 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਜਨਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
## ਹੋਰ ਕੰਮ 
ਸਤੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਕਾਰਥੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਬਣਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਟੈਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ "ਇੰਦਰਿਕੁ ਏਨਾ ਯੋਜਨਾ" ਵਿਗਿਆਪਨ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਜਲ ਅਗਰਵਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰੂ ਇੰਸਟੈਂਟ ਕੌਫੀ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ *ਨਾਨ ਮਹਾਣ ਅੱਲਾ* ਅਤੇ *ਆਲ ਇਨ ਆਲ ਅਜ਼ਗੂ ਰਾਜਾ ਵਿਚ* ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਹਨ।*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਰਾਵਰਮ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੈਡੀ

**ਸੁਰਾਵਰਮ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੈਡੀ** (1896–1953) ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ (ਹੁਣ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ), ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ। 

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸੁਰਾਵਰਮ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੈਡੀ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਮਈ 1896 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਗਦਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬੋਰਾਵੇਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਰੰਗੰਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨਾਰਾਇਣਾ ਰੈਡੀ।   ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਮਹਿਬੂਬਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇਤਿਕਲਾਪਦੂ ਸੀ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੈਡੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੈਡੀ ਦੇ ਕੁਰਨੂਲ ਸਥਿਤ ਘਰ ਵਿਖੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।   ਉਸਨੇ ਸੰਸਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੇਲਾਲਾ ਸ਼ੰਕਰਸਾਸਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਾਲਜ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਐਫ.ਏ. ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀਏ ਅਤੇ ਬੀਐਲ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਕੀਲ ਬਣ ਗਿਆ।  
 
## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ, *ਆਂਧ੍ਰੂਲਾ ਸਾਂਘਿਕ ਚਰਿਤ੍ਰ*, ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1949 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਈ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਸੀ ਜੋ ਸਰਬੋਤਮ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ( ਕੇਂਦਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰਮ ) ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। 1970 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪਾਠ ਸੀ।   
 
ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੈਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਤੇਲਗੂ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ।   ਉਹ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਤੇਲਗੂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਲੇਖਾਂ, ਨਾਵਲਾਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, “ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਧ੍ਰੂਲੂ ਬ੍ਰਾਊਨਵੰਧਰਾਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਤੇਲਗੂ) ਮਤਲਾਦਾਈਟ ਮੈਮੂ ਤਾਰਕਿਆਂਧਰਮ (ਉਰਦੂ-ਤੇਲਗੂ) ਮਤਲਾਦਤੂਮੂ। (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਂਧਰਾ ਟੈਂਗਲਿਸ਼ (ਤੇਲਗੂ-ਇੰਗਲਿਸ਼) ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਰਦੂ (ਤੇਲਗੂ-ਉਰਦੂ) ਬੋਲਦੇ ਹਾਂ।”   
 
ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਸੀ, “ਗੋਲਕੌਂਡਾ ਕਵੂਲੂ” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ 354 ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।  ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੈਡੀ ਨੇ ਲਗਭਗ ਚਾਲੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਜ਼ਾਮਰਾਸ਼ਟਰ ਪਲਾਨਮ, ਮੋਗਾਲਾਈ ਕਥਾਲੂ, ਸੰਘੋਧਧਰਾਨਾ, ਉਛਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਦਮੂ, ਗ੍ਰੈਂਡਹੈਲਯਾਮੂ, ਹਿੰਦੂਵੁਲਾ ਪਾਂਡੁਗਲੂ, ਹੈਂਦਵਾ ਧਰਮਵੀਰੁ, ਯੁਵਾਜਨਾ ਵਿਗਿਆਨਮ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਧ੍ਰੁਲਾ ਸੰਘਿਕਾ ਚਰਿਤ੍ਰ (ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਆਂਧਰਾ) ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ, “ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ,” ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤੇਲਗੂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਲਚਸਪ ਨੁਕਤੇ ਸਨ:. ਮਰਦ ਨੰਨਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ (AD 1000 ਈ.) ਵਿਚ ਮੈਟਲੁ (ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਦਰੀਆਂ) ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਤੇਲਗੂ ਲਿਪੀ ਨੂੰ "ਓਨਮਾਲੂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੈਵਵਾਦ ਦੇ ਓਮ ਨਮ੍ਹਾ ਸਿਵਾਏ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। . ਰੈਡੀ ਅਤੇ ਵੇਲਾਮਾ ਤੇਲਗੂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਪਰਵਾਸੀ ਸਨ। ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਾ ਰੈਡੀ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੇਲਾਲੂ ਵੇਲਾਮਾ ਬਣ ਗਏ। ਵੇਲਾਮਾ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ ਅਤੇ ਰੈਡੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀਨਾਧਾ ਦੇ ਸਮੇਂ (15 ਵੀਂ ਸਦੀ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1896
ਓਪੀਰੀ

***ਓਪੀਰੀ*** (  ਸਾਹ ) ਸਾਲ 2016 ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਾਮਸ਼ੀ ਪਾਇਡੀਪੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਓਲੀਵਰ ਨਾਕਾਚੇ ਅਤੇ ਐਰਿਕ ਟੋਲੇਡਾਨੋ ਰੀਮੇਕ ਫ਼੍ਰੈਂਚ ਕਮੇਡੀ -ਡਰਾਮਾ *ਹੈ। ਇਨਟੱਚਏਬਲ* (2011), ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵੀ ਪੋਟਲੂਰੀ ਅਤੇ ਕੇਵਿਨ ਐਨ ਸਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਜੁਨ, ਕਾਰਥੀ, ਅਤੇ ਤਮੰਨਾਹ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ, ਅਲੀ, ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਜਯਸੁੱਧਾ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕਾਰਥੀ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ 'ਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਕਰਮਾਧਿੱਤਿਆ (ਨਾਗਰਜੁਨ), ਇੱਕ ਚੌਗੁਣੀ ਅਰਬਪਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਦੋਸ਼ੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੇਨੂੰ (ਕਾਰਥੀ) ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪੈਸਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਅਹਿਸਾਸ ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਗੋਪੀ ਸੁੰਦਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀਐਸ ਵਿਨੋਦ ਇਸ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨ। ਮਧੂ ਤੇ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੇਐਲ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਮਾਰਚ, 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਅਗਲੇ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੇਨਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਬੈਲਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।.

## ਕਥਾਨਕ 
ਵਿਕਰਮਾਧਿੱਤਿਆ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਉੱਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਦੁਰਘਟਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਤੁਰਭੁਜ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੰਦਿਨੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਰਮਾਧਿੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਆਪਣੀ ਤਰਫੋਂ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

## ਅਦਾਕਾਰ 
### ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ 
* ਨਾਗ੍ਰਜੁਨ ਵਿਕ੍ਰਮਾਦਿਤ੍ਯੇ 
* ਕਾਰਤੀ ਸੀਨੁ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 
* ਤਮੰਨਾਹ ਕੇਰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ

### ਨਿਯੁਕਤ ਅਦਾਕਾਰ 
* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰਾਓ (ਤੇਲਗੂ) / ਪ੍ਰਸਾਦ (ਤਾਮਿਲ) 
* ਜੈਸੁਧਾ ਸੀਨੂੰ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ 
* ਅਲੀ (ਤੇਲਗੂ) / ਵਿਵੇਕ (ਤਾਮਿਲ) ਬਤੌਰ ਵਕੀਲ ਲਿੰਗਮ 
* ਕਲਪਨਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 
* ਤਾਨੀਕੇਲਾ ਭਾਰਾਨੀ ਕਾਲੀਦਾਸੂ (ਤੇਲਗੂ) / ਕਾਲੀਦਾਸਨ (ਤਮਿਲ) 
* ਮਨੋਬਾਲਾ ਓਲਡ ਏਜ ਹੋਮ ਵਾਰਡਨ ਵਜੋਂ 
* ਨਿਕਿਤੀ ਅਨੀਲ ਸਵਾਠੀ ਵਜੋਂ 
* ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਸਯੀ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ

## ਉਤਪਾਦਨ 
### ਵਿਕਾਸ 
ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਅਤੇ ਗੁਨੀਤ ਮੌਂਗਾ ਨੇ ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ ਓਲੀਵਾਇਰ ਨਾਚੇ ਅਤੇ ਐਰਿਕ ਟੋਲੇਡੋ ' ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮੇ ਫ਼ਿਲਮ, *ਦਿ ਇੰਟੈਚਬਲਜ਼* (2011) ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰੀਮੇਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮੋਹਿਤ ਸੂਰੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਅਤੇ ਮੋਂਗਾ ਨੇ ਪੀਵੀਪੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਦਿਆਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰੀਮੇਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਮਸੀ ਪਾਇਡੀਪੱਲੀ ਨੂੰ *ਓਪੀਰੀi* ਹੱਕਦਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਦੋ-ਭਾਸ਼ੀ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ *ਥੋਜ੍ਹਾ* ਤਾਮਿਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। *ਓਪੀਰੀ, ਇਨਟੱਚਏਬਲ ਦਾ* ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਰੀਮੇਕ ਹੈ। ਇਹ ਗੌਮੌਂਟ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਰੀਮੇਕ ਵੀ ਸੀ। 
[alt=Two smiling young women, one with her hair in a bun and the other with her hair over her shoulder|left|thumb| ਤਮੰਨਾਹ ( *ਸੱਜੇ* ) ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ [ਸ਼ਰੂਤੀ ਹਸਨ ( *ਖੱਬੇ* ) ਨੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਫ਼ਿਲਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ]]

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਆਰੁਦਰਾ

**ਆਰੁਦਰਾ** (ਜਨਮ **ਭਾਗਵਤੁਲਾ ਸਦਾਸਿਵ ਸੰਕਰਾ ਸਾਸਤਰੀ**) (31 ਅਗਸਤ, 1925 - 4 ਜੂਨ 1998) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਸੀ। ਆਰੁਦਰਾਾ ਤੇਲਗੂ ਕਵੀ ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਸੰਵਾਦ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਆਰੁਦਰਾ ਦਾ ਜਨਮ Yelamanchili, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 31 ਅਗਸਤ 1925 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ 1942 ਵਿੱਚ ਵਿਜੀਅਨਗਰਮ ਚਲੇ ਗਏ.

## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ 
*ਤਵਾਮੇਵਾਹਮ* (ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ) ਅਤੇ *ਸਮਗਰ ਆਂਧਰਾ ਸਾਹਿਤਮ* (*ਤੇਲਗੁ* ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼) ਉਸਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲਿਖਤਾਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਰੁਕੁਰਾਲ ਦਾ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਹ *ਅਭਯੁਦਇਆ ਰਚੈਯਤਲਾ ਸੰਘਮ* ਵਰਗੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।

### ਤਵਮੇਵਾਹਮ 
1948 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ *ਤਵਾਮੇਵਾਹਮ* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਰਜ਼ਾਕਾਰ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਸਮਕਾਲੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਬਦਅਮਨੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਸਤਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਮਾਲਤੀ ਚੰਦੂਰ

**ਮਾਲਤੀ ਚੰਦੂਰ** (26 ਦਸੰਬਰ 1928 - 21 ਅਗਸਤ 2013) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1949 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 26 ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ। ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। 1992 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਦਿਲਦੈ ਨੇਤਰੀ* ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ *ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਭਾ* ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਾਲਮ, "ਪ੍ਰਮਾਦਾਵਨਮ" ਲਿਖਿਆ ਜੋ 47 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ 
ਉਹ ਵੈਂਕਟਾਚਲਮ (ਪਿਤਾ) ਅਤੇ ਗਿਆਨਮਬਾ (ਮਾਂ) ਦੇ ਘਰ ਨੂਜ਼ਵਿਦੁ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 26 ਦਸੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਾਲਤੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੂਜ਼ਵਿਦੁ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਏਲੂਰੂ ਚਲੀ ਗਈ। ਏਲੂਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ, ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਚੰਦੂਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ। 1947 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਤੇ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਚੰਦੂਰ ਦੋਵੇਂ ਮਦਰਾਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਾਲਤੀ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 1947 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਲਤੀ ਨੇ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਚੰਦੂਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵਿਆਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
1949 ਵਿਚ, ਚੇਨਦੁਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਕਾਲਮ 47 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ। 2005 ਵਿਚ, ਚੰਦੂਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਰਲਾਗਦਾ ਲਕਸ਼ਮੀਪ੍ਰਸਾਦ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਪਹਿਲਾ ਲੋਕ ਨਾਯਕ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

## ਮੌਤ 
21 ਅਗਸਤ 2013 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਖੋਜ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਦੀਨ ਬੰਧੂ ਸ਼ਰਮਾ

**ਦੀਨ ਬੰਧੂ ਸ਼ਰਮਾ** (ਹਿੰਦੀ: दीन बंधु शर्मा) (30 ਅਕਤੂਬਰ 1934 - 11 ਨਵੰਬਰ 2000) ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। **ਦੀਨ ਬੰਧੂ ਸ਼ਰਮਾ** ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਿਤਾਬ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਦੀਨ ਬੰਧੂ ਸ਼ਰਮਾ ਜਾਂ ਬੰਧੂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਜਨਮ ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪੰਡਿਤ ਜਗਦੀਸ਼ ਦੱਤ ਸ਼ਰਮਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਨ। ਮਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸ਼ਰਮਾ ਬਹੁਤ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਬੰਧੂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਝੁਕਾਅ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਲੈਨਿਨ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਟਕਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਉਸ ਨੇ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ 
ਬੰਧੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਉਸ ਅਤੇ ਬੰਧੂ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਲਝਿਆ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਤ ਗਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਗਾਇਨ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐਪਰ, ਆਪਣੀ  ਪਹਿਲੀ ਧੀ, ਅਰਚਨਾ  ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ  ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਗਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਦਰਯੋਗ ਪੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ  ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਸੀ ਅਤੇ 1964-1965 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਦਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ “ਬਾਣਾ ਜੀਤੋ” ਲੇਖਕਾਂ, ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਰਾਹੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਨਾਮ ਸਨਮਾਨ 
ਬੰਧੂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਮੀਲ ਪੱਥਰ' ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਡੋਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਵੱਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਬੰਧੂ ਸ਼ਰਮਾ 1975 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਲਈ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਵਿਜੇਤਾ ਵੀ ਸੀ।

## ਮੀਲ ਪੱਥਰ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਦਾਸਰਥੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮਾਚਾਰੀਆ

*ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮਾਚਾਰੀਆ*, ਪ੍ਰਸਿੱਧ **ਦਾਸਰਥੀ,** ਜਾਂ ਦਸਰਥੀ (1925-2019) () ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀ ਤੇਲਗੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਦਾਸਰਥੀ ਅਭਿਯੁਧ੍ਯਾ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਾਲਪ੍ਰਾਪੂਰਣਾ ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਪੁਸਤਕ *ਤਿਮੀਰਮਤੋ ਸਮਰਮ* (ਹਨੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ) ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ *ਅਸਥਾਨਾ ਕਵੀ* ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮਾਚਾਰਯੂਲੂ ਦਸਰਥੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਦਰਮਿਆਨੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 22 ਜੁਲਾਈ 1925 ਨੂੰ ਦਾਸਰਥੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਚਿੰਨਾਗੁਦੁਰੁ ਮਹਿਬੂਬਾਦਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮਰੀਪੇਡਾ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹੈ1। ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ, ਪਰ ਸੂਝਵਾਨ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਤ, ਉਹ ਤੇਲਗੂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਪਕੜ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖਮਮ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਪਰੰਤੂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲਤਾ 
ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਆਂਧਰਾ ਮਹਾਸਭਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵਲੰਟੀਅਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਦਸਰਥੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਕੰਦੁਕੂਰੀ ਵੀਰੇਸੈਲਿੰਗਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੱਬੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੋਸਤ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਨ।

### ਕਵਿਤਾ 
ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ, ਗਰੀਬ, ਸ਼ੋਸਿਤ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸਰਮਾਏਦਾਰ, ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸਮਾਜ ਢਹਿਢੇਰੀ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦੇਵੇਗਾ।

1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਐਪਰ, ਤਤਕਾਲੀ ਸ਼ਾਸਕ ਮੀਰ ਉਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੀਰ ਓਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖਾਨ ਮਜਲਿਸ ਇਤਹਾਦੁਲ ਮੁਸਲਿਮ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ, ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਾਨੰਦਤੀਰੱਧਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਪੁਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਦੇ ਅਤੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ (ਸਿਵਲ ਅਵੱਗਿਆ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਚਲੇ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਨਾਰਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ

**ਨਾਰਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ** ਜਾਂ **ਵੀ ਆਰ ਨਾਰਲਾ** (1 ਦਸੰਬਰ 1908 - 13 ਮਾਰਚ 1985) ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਹ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1958 ਤੋਂ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1970 ਤੱਕ ਦੋ ਵਾਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਕਾਮ ਲਿਖੀ।

ਨਾਰਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਨਾਰਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉੱਘੀ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਖਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਸਾਬਕਾ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ (ਜੋ ਹੁਣ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ) ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਟਨੀ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਰਲਾ ਆਂਧਰਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਾਰਲਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੋ ਪੜਾਅ ਹਨ।

### ਪੱਤਰਕਾਰੀ 
ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿਚੋਂ ਫੁੱਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਜਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ। ਇੱਕ ਰਾਇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਸੀ. ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਮਨਾਥ ਗੋਇੰਕਾ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਤੇਲਗੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਭਾ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪੇਪਰ ਦੇ ਪਾਠਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਕਾਲਮਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਮਦਰਾਸ (ਅੱਜ ਦਾ ਚੇਨਈ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੱਦ ਕਢਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕ ਦਿੱਤਾ।

ਨਾਰਲਾ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ (ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਤੁਮਾਪੁੜੀ ਪਿੰਡ ਦੇ) ਸੂਰਯਦੇਵਾੜਾ ਸੰਜੀਵ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਛਾਪ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ। ਨਾਰਲਾ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਰੰਤਰ ਲੜਾਕੂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਾਂਗੁਟੁਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸਮ, ਨੀਲਮ ਸੰਜੀਵ ਰੈਡੀ, ਕਾਸੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੰਦ ਰੈੱਡੀ ਅਤੇ ਪੀ ਵੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣੰਦ ਰੈੱਡੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ 1969 ਦੌਰਾਨ ਆਂਧਰਾ ਜੋਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨੂੰ ਠੱਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਖਿਲਾਫ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਲ ਵਾਪਸ ਲੈਣਾ ਪਿਆ। ਨਾਰਲਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰਾਵਲ ਦਸਤੇ ਵਿੱਚ ਡੱਟ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ।

## ਦਾਨ 
ਜਦੋਂ ਨਾਰਲਾ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਜਾਂ ਕੀਮਤੀ ਕਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲੋਂ ਜੁਦਾ ਹੋਣ ਲਈ ਉੱਕਾ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।  ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ  ਸਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਾਂਭ ਰੱਖਿਆ, ਅਖ਼ੀਰ ਡਾ. ਬੀਆਰ ਅੰਬੇਦਕਰ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਉਸ ਬਾਰੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1985
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908
ਅਰੁਣ ਮਿੱਤਰ

**ਅਰੁਣ ਮਿੱਤਰ** ( ) (02 ਨਵੰਬਰ 1909 - 22 ਅਗਸਤ 2000) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਫਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਹ ਜੈਸੋਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
2 ਨਵੰਬਰ 1909 ਨੂੰ ਕਵੀ ਅਰੁਣ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੇਸੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀਰਾਲਾਲ ਮਿਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜੈਮਿਨੀਵਾਲਾ ਦੇਵੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਰੁਣ ਮਿੱਤਰ ਕਲਕੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬੰਗਲਾ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 1922 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ. ਉਸਨੇ 1928 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਬਾਸੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਈਸੀਐਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਿਪਨ ਕਾਲਜ (ਹੁਣ ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਕਾਲਜ) ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨੰਬਰ ਲੈ ਕੇ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਹਿਤ ਨਾਲੋਂ ਉਸਦੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਬਲ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੀ.ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ ਪਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਨੰਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਕਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਐਮਏ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਉਸਨੇ ਅਨੰਦਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 12 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਘੇ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਸਤੇਂਦਰਨਾਥ ਮਜੂਮਦਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਸੰਬੰਧ ਸਨ। ਅਰੁਣ ਮਿੱਤਰ ਅਖਬਾਰ ਆਨੰਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਅਨੰਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਤਿੰਦਰਨਾਥ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ 'ਅਰਾਨੀ' ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲੈ ਕੇ ਖੋਜ ਲਈ ਫਰਾਂਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪੈਰਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਲਈ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਰੈਂਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਫਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਨ ਲਈ 1952 ਵਿੱਚ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਰਿਹਾ। 1972 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਕੇ ਕਲਕੱਤੇ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਰਬਿੰਦਰਾ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਡੀ. ਲਿਟ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਖੋਜ ਲਈ 2002 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ‘ਲੀਜਨ ਆਫ਼ ਆਨਰ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰੁਣ ਮਿੱਤਰ 22 ਅਗਸਤ 2000 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਇਲਿਨਦਲਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ

**ਇਲਿਨਦਲਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ** (1918–1998) ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਜੀਵਨੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਸਵਰਨਕਮਲਾਲੂ* ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 1918 ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1936 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾ, ਆਂਧਰਾ ਯੁਵਤੀ ਮੰਡਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1950 ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਭਾਰਤੀ* ਅਤੇ *ਸੁਜਾਤਾ* ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਦੋਵਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 1958 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਉਸਨੇ ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਨਾਵਲ, ਕਈ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਲੇਖ, ਜੀਵਨੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਸਵਰਨਕਮਲਾਲੂ* ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖਤਾ, ਨਿੱਜੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਤੀਖਣ ਸੂਝ, ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਦਿਲ ਖਿੱਚਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਜੀਵ ਚਿਤਰ ਹੈ। ਅਤੇ *ਮਹਾਤਮਾਦੂ ਮਹਿਲਾ* ( *ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ* *ਔਰਤ* *ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ* ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1969 ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਵਲ ਹਨ: *ਮੁਥਿਆਲੂ ਮਾਨਸੁ* (1962; *ਮੁਥਾਲੂ ਦਾ ਦਿਲ* ), *ਦਰੀਜਰੀਨਾ ਪ੍ਰਣੂਲੁ* (1963; *ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਜੋ ਤੱਟ* *ਤੇ ਪਹੁੰਚ* *ਗਈਆਂ ਹਨ*), *ਤੇਜੋਮੂਰਤੂਲੂ* (1976; ਚਾਨਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ) ਅਤੇ *ਅਕਾਰਾਕੂ ਵਚਿਚਨਾ ਚੱਟਾਮੁ* (1967, *ਇੱਕ ਮਦਦਗਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ* ); ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ: *ਰਾਜਾ ਹਮਸਾਲੂ* (1981, ਰਾਜ ਹੰਸ)। ਉਸਨੇ ਸੌ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਸਵਰਨਕਮਲਾਲੂ ਦੇ* ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

## ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ 
ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ 1964 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਲਕਸ਼ਮੀ ਸੰਸਥਾ ਗੋਲਡ ਬੰਗਲ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਸਰ ਵੂਮੈਨ ਰਾਈਟਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਸਵਰਨਕਮਲਾਲੂ* ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918
ਮੰਗਲੇਸ਼ ਡਬਰਾਲ

**ਮੰਗਲੇਸ਼ ਡਬਰਾਲ** (16 ਮਈ 1948 - 9 ਦਸੰਬਰ 2020) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸੀ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਸਈ। 

ਮੰਗਲੇਸ਼ ਡਬਰਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਟੀਹਰੀ ਗੜਵਾਲ,ਦੇ *ਕਫਲਪਨੀ* ਪਿੰਡ ਵਿੱਚਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ *ਹਿੰਦੀ ਪੈਟ੍ਰਿਓਟ*, *ਪ੍ਰਤਿਪਕਸ਼* ਅਤੇ *ਆਸਪਾਸ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਭਵਨ, ਭੋਪਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ *ਪੁਰਵਗ੍ਰਹ* ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ *ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਭਾਤ*  ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਉਹ ਜਨਸੱਤਾ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਹਾਰਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਗਲੇਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, ਭਾਰਤ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਮਾਸਿਕ 'ਪਬਲਿਕ ਏਜੰਡਾ' ਵਿੱਚ  ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। 

ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, *ਪਹਾੜ ਪਾਰ ਲਾਲਟੇਨ*, *ਘਰ ਕਾ ਰਸਤਾ*, *ਹਮ ਜੋ ਵੇਖਤੇ ਹੈਂ*, *ਆਵਾਜ਼ ਭੀ ਇਕ ਜਗਾਹ ਹੈ* ਅਤੇ *ਨਏ ਯੁਗ ਮੇਂ ਸ਼ਤਰੂ*,। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾਦੋ ਵਾਰਤਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਲੇਖਕ ਕੀ ਰੋਟੀ* ਅਤੇ *ਕਵੀ ਕਾ ਅਕੇਲਾਪਨ*  ਅਤੇ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਡਾਇਰੀ *ਏਕ ਬਾਰ ਆਇਓਵਾ*  ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।  

ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 'ਮੰਗਲੇਸ਼ ਡਬ੍ਰਾਲ ਦੀ ਕਾਵਿਕ ਯਾਤਰਾ .. ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਤਕ ਦੀ ਲੰਘੀ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਨਵਾਂ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਨਏ ਯੁਗ ਮੇਂ ਸ਼ਤਰੂ* ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਵੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮਤਾ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤ ਹੋਏ ਹੋਣ ਜੋ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।"

ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ,  ਦੁਆਰਾ ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਹਮ ਜੋ ਦੇਖਤੇ ਹੈਂ* ਲਈ *ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ* ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਡਬ੍ਰਾਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਰੂਸੀ, ਜਰਮਨ, ਡੱਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਇਤਾਲਵੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
*  
*  
*  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਪ੍ਰੈੱਸ ਪਾਸ

ਇਕ **ਪ੍ਰੈੱਸ ਪਾਸ** (ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕ **ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਰਡ** ਜਾਂ ਇੱਕ **ਪੱਤਰਕਾਰ ਪਾਸ**) ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਾਰਡ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਦੂਸਰੇ ਸਿਰਫ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਾਰਕ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਲਾਭ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ: ਨਿਊਜ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਵੈਂਟ ਪ੍ਰਬੰਧਕ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਰਗੇ ਇਕੱਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ) ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਾਰਡ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਪ੍ਰੈਸ ਪਾਸਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਅਕਸਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਡ 
right|thumb| ਡੇਨਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰੈਸ ਪਾਸ।
ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਾਉਂਟੀ, ਜਾਂ ਰਾਜ / ਸੂਬਾਈ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਸ ਪਾਸ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਰਾਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਫਾਇਰ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਤਿਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ - ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਵੇ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੀਡੀਆ ਅਕਸਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੈਸ ਪਾਸ ਟੋਪੀ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਸ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਯੋਗ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ ਸੰਬੰਧੀ 
right|thumb| ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿੱਚ 2005 ਡਬਲਯੂਟੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸ ਲਈ ਪ੍ਰੈੱਸ ਪਾਸ।
ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਟ੍ਰੇਡ ਸ਼ੋਅ, ਪਾਸ-ਹੋਲਡਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ ਕਿੱਟਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਪਾਸ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਮਰੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

### ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਾਗਮ 
thumb|ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਨਿੰਗਸ ਬ੍ਰਾਇਨ ਭਾਸ਼ਣ ਲਈ 1900 ਪ੍ਰੈਸ ਪਾਸ।

## ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਕਾਰਡ 
left|thumb| ਵਿਕੀਨਿਊਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਰਡ।
ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ, ਯੂਕੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਰਡ ਅਥਾਰਟੀ (ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਸੰਘ) ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ-ਅਧਾਰਤ ਨਿਊਜ਼ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜੈ ਗੋਸਵਾਮੀ

**ਜੈ ਗੋਸਵਾਮੀ** ( **গোস্বামী**) ; ਜਨਮ 1954) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਗੋਸਵਾਮੀ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਜੈ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਨਵੰਬਰ 1954 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਾਣਾਘਾਟ, ਨਾਡੀਆ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਧੂ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਮਾਤਾ ਨੇ ਚਲਾਇਆ। ਉਸ,ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1984 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਦਾ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਖਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬਨਲਤਾ ਸੇਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਗਈ।

ਗੋਸਵਾਮੀ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗਿਆਰਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ 4-5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 3-5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਛੋਟੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਪੱਤਰਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਤੁਰੰਤ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਲ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਓ ਸ਼ੀਟਰ ਸੋਨੇਟਗੁਛੋ* (ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਅਤੇ ਸਿਆਲ ਦੇ ਸੋਨੇਟ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕਾਫੇ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਅਨੀਤਾ-ਸੁਨੀਲ ਬਾਸੂ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਘੁਮੈੱਛੋ, ਝੌਪਟਾ ਲਈ? (ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸੌਂ ਗਏ ਹੋ, ਪਾਈਨ ਪੱਤਾ?) ਲਈ ਅਨੰਦ ਪੁਰਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ, 2000 ਉਸ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਪਗਲੀ ਤੋਮਰਾ ਸੰਗੇ* (ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਾਗਲ ਲੜਕੀ) ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਓ ਸ਼ੀਟਰ ਸੋਨੇਟਗੁਛੋ*, 1976 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਠ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੁੱਲ 145 ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਨ। 
 
* ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਓ ਸ਼ੀਟਰ ਸੋਨੇਟਗੁਛੋ (1976) 
* ਆਲੀਆ ਹੌਰਡ (1981) 
* ਅਨਮੈਡਰ ਪਥੋਕ੍ਰੋਮੋ (1986) 
* ਭੂਟੁੰਭਗੋਬਨ (1988) 
* ਘੁਮਿਛੋ ਝੌਪਟਾ? (1989) 
* ਜਰਾ ਬ੍ਰਿਸ਼ਟੀਟੇ ਭੀਜੇਛਿਲੋ 
* ਸੰਤਨਸੰਤਤੀ 
* ਮੂਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰ 
* ਸਕਲਬੇਲਰ ਕੋਬੀ 
* ਮ੍ਰਿਤੋ ਨਗੋਰੀਰ ਰਾਜਾ 
* ਭਲੋਟੀ ਬਾਸੀਬੋ 
* ਫੁੱਲਗਾਚੇ ਕੀ ਧੂਲੋ (2011) 
* ਐਟਮੀਯੋਸਵਾਜਾਨ (2011)

ਜਯਾ ਗੋਸਵਾਮੀ (ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਅਥਾਰਟੀ ਫਾਈਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ) ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕੈਟਾਲਾਗ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਡੀ.ਆਰ. ਨਾਗਰਾਜ

**ਡਾ. ਡੀ.ਆਰ. ਨਾਗਰਾਜ** (1954–1998) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਨੜ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ *ਸਾਹਿਤਿਆ ਕਥਾਣਾ* ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚੌਖਟਾ ਜੋ ਉਸਨੇ *ਅਮ੍ਰੁਤਾ ਮੱਟੂ ਗੜੁਦਾ* ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਸੀ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ *ਘਟਾਉਵਾਦੀ* ਜਾਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚਿੰਤਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਨਵੀਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਅਛੂਤਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਗਾਂਧੀ - ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਕਾਲੀ ਬਹਿਸ ਮੰਨਿਆ ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗਾ।

ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਸਿਦਾਲਗਈਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੰਦਾਇਆ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਅਰਾ, *ਖੜਗਾਵਗਾਲੀ ਕਾਵਿਯ!* *ਜਨਰਾ ਨਵੀਗੇ ਮਿਦਿਵਾ ਪ੍ਰਣਾਮਿਤ੍ਰ!* (“ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਹੋਣ ਦਿਓ! ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਦਾ ਹੈ!”)

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਦੋਦਾਬੱਲਾਪੁਰਾ ਰਮਈਆ ਨਾਗਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਫਰਵਰੀ 1954 ਨੂੰ ਰਮਈਆ ਅਤੇ ਅੱਕਯਯੱਮਾ ਦੇ ਘਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵ ਰਾਜ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ (ਮੌਜੂਦਾ ਕਰਨਾਟਕ) ਦੇ ਦੋਦਾਬੱਲਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬੁਣਕਰ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਨਾਗਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਕਸਬੇ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਬਹਿਸਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਅੰਤਰ ਕਾਲਜੀ-ਬਹਿਸਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜਾਗ ਪਈ।

ਨਾਗਰਾਜ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ। 1975 ਵਿਚ, ਉਹ ਕੰਨੜ ਵਿਭਾਗ (ਜੋ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਨੜ ਅਧਿਆਇਨਾ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਰਿਸਰਚ ਵਿਦਵਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਫੈਕਲਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਰਾਵੁਰੀ ਭਾਰਦਵਾਜ

thumb|ਰਾਵੁਰੀ ਭਾਰਦਵਾਜ
**ਰਾਵੁਰੀ ਭਾਰਦਵਾਜ** (1927 - 18 ਅਕਤੂਬਰ 2013) ਇੱਕ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲਗੂ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਛੋਟਾ-ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ 37 ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸਤਾਰਾਂ ਨਾਵਲ, ਚਾਰ ਛੋਟੇ-ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਪੰਜ ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿਚ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਖ਼ਾਤਾ, *ਪਾਕੁਦੂ ਰਾੱਲੂ* ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। *ਜੀਵਣ ਸਮਰਮ* ਉਸਦੀ  ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਹੈ।  

ਉਹ 7 ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਅਜੀਬ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਫਤਾਵਰਾਂ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. 

ਉਸਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ, ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਤੇਲਗੂ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2012 ਲਈ 48 ਵਾਂ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਈ ਉਘੀਆਂ  ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲਗੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

ਰਵੁਰੀ ਦੀ 18 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।  

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮੋਗਲੂਰੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.   ਉਹ ਸਿਰਫ 7 ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬੀ.ਏ., ਐਮ.ਏ. ਦੇ ਕੋਰਸਾ ਦੇ ਵਿੱਚ  ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਲਈ ਕਈ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਥੀਸਿਸ ਲਿਖੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਦੇਣ ਲਈ ਆਂਧਰਾ, ਨਾਗਰਜੁਨ, ਵਿਗਨਾਨ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  

## ਅਵਾਰਡ 
ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਸਟੇਟ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ 1983 ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ। 1968 ਵਿਚ, ਉਹ ਪਹਿਲਾ  ਗੋਪੀਚੰਦ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1987 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 2009 ਵਿਚ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।    ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਰਾਵੁਰੀ ਭਾਰਦਵਾਜ ਤੇਲਗੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਤੇਲਗੂ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦੇਸਾਈ

**ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦੇਸਾਈ / ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ** (1929–1998) ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਵਿਆ (ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ) ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 

ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਵਲਾਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸਾਈ ਇੱਕ ਬਦਲਦੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *ਮੁਕਤੀ* (1961),ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੀ  ਸੁਤੰਤਰ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼, ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੋਹ ਬਾਰੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ, *ਵਿਕਸ਼ੇਪਾ* (1971), ਉੱਤਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਿਧਾ dਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲੇਖਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂ ਆਰ ਅਨੰਤ ਮੂਰਤੀ, ਯਸ਼ਵੰਤ ਚਿਤਾਲ, ਪੀ. ਲੰਕੇਸ਼, ਰਾਮਚੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਰਾਓ, ਅਤੇ ਕੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵਾ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।  

ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ *ਓਮ ਨਮੋ*  ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ । ਦੇਸਾਈ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਮੁਕਤੀ*  ਅਤੇ *ਬੀਜ*  ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  

ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦੇਸਾਈ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਕੁਵੇਮਪੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਬਣੇ। ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਅੱਠ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਕਸ਼ਸ (1977) ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। 

ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦੇਸਾਈ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੁਕਤੀ, ਓਮ ਨਮੋ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਬੀਜ (ਨਾਵਲਾਂ) ਅਤੇ ਕਸ਼ੀਤਾਜਾ, ਨਨਾਨ ਤੀਰਥਯਾਤ੍ਰੇ, ਗੰਡਾ ਸੱਤਾ ਮੇਲੇ, ਮੰਜੂਗੱਡੇ, ਡਾਂਡੇ, ਪਰਿਵਰਤਨ, ਕੁਰਮਾਵਤਾਰ, ਰਕਸ਼ਾ, ਨਦੀਆ ਨੀਰੂ, ਹੀਰੋ, ਭਰਮਿਆ ਹੋਗੀ ਨਿਖਿਲਨਾਗਿੱਦੁ, ਡਿਗਭ੍ਰਮੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਓਮ ਨਮੋ ਲਈ ਮਿਲਿਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ**, ਜਾਂ **ਬੀਯੂ**, ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾਟਕ, ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ (ਏ.ਆਈ.ਯੂ.), ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ (ਏ.ਸੀ.ਯੂ.) ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ.) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਨੈਕ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਂ ਗਰੇਡਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ 2016 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਡ ਏ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

## ਕੈਂਪਸ 
ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੱਖਣੀ-ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਕੈਂਪਸ ਹਨ:

* ਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ: ਸੈਂਟਰਲ ਕਾਲਜ, 
* ਗਿਆਨ ਭਾਰਤੀ (ਜੇਬੀ) ਕੈਂਪਸ.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗਿਆਨ ਭਾਰਤੀ (ਜੇਬੀ) ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ.

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਡਾ. ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ ਕੇ ਆਰ ਨੂੰ 12 ਜੂਨ 2018 (ਮੰਗਲਵਾਰ) ਤੋਂ ਬੀਯੂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ (ਵੀ.ਸੀ.) ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨਾਟਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਐਚ.ਏ. ਰੰਗਨਾਥ ਨੇ ਵੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ 2008 ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬੀ ਥਿਮ ਗੌੜਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ 6 ਫਰਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਜਗਦੀਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਵੀ ਸੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ।  ਤੋਂ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਐਚ ਐਨ ਰਮੇਸ਼ ਹੈ।

650 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਫੀਲੀਏਟਿਡ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਅਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ, ਜਾਂ 'ਇਕ ਨਵੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣਾਉਣ' ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋ ਅਧਿਐਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਗੁਲਬਰਗਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਐਨ ਰੁਦਰਈਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੁਦਰਈਆ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਬੰਗਲੁਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਚੱਕਬੱਲਾਪੁਰ), ਦੱਖਣੀ ਬੰਗਲੁਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਜੇਬੀ ਕੈਂਪਸ), ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੰਗਲੁਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਲਜ ਕੈਂਪਸ) ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਡੀ. ਵੀ. ਗੁੰਡੱਪਾ

**ਦੇਵਨਾਹੱਲੀ ਵੈਂਕਟਰਮਣੱਈਆ ਗੁੰਡੱਪਾ** (17 ਮਾਰਚ 1887 - 7 ਅਕਤੂਬਰ 1975), **ਡੀਵੀਜੀ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾ *ਮਨਕੁਥਿਮਾਨਾ ਕਾਗ਼ਾ* ("ਡੁੱਲ ਥਿੰਮਾ ਦਾ ਰਿਗਮਰੋਲ", 1943) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਸਦੀਵੰਤੇ ਕਵੀ ਸਰਵਜਨ ਦੀਆਂ ਸੂਝਵਾਨ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ। 

## ਵਿਰਾਸਤ 
1943 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਮਨਕੁਥਿਮਾਨਾ ਕੱਗਾ ਕੰਨੜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਭੋਲੇ ਥਿੰਮਾ ਦੀਆਂ ਭੋਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ" ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।   ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ, ਹਰ ਚੀਜ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਖੇਡ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ, ਨੇਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਪਰਿਪੱਕ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ ਜੋ ਕੱਗਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਣਗਿਣਤ ਰੂਪਕ, ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਕੱਗਾ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਮਨਮੋਹਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਵਾਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਸਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦਾ, ਇਹ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸਾਹਿਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਜੀਓ, ਸਿੱਖੋ, ਵਧੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਬਣੋ। ਰੰਗਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੀਵੀਜੀ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਵਕੱਦ ਜਣਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਡੀਵੀਜੀ ਨੇ ਸਿਰਫ ਦਸਵੀਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਮ ਬਣਨ ਲਈ ਢੇਰ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਡੀਵੀਜੀ ਦੀ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ 'ਕੰਨੜਨਾਡੂ' ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। 

ਡੀਵੀਜੀ ਨੇ *ਮਨਕੁਥਿਮਾਨਾ ਕੱਗਾ* ਦਾ ਇਕ ਸੀਕੁਅਲ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਮਾਰੂਲਾ ਮੁਨੀਆਨਾ ਕੱਗਾ* ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੂਲਾ ਮੁਨੀਆਨਾ ਕੱਗਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਨਕੁਥਿਮਣ ਕੱਗਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਡੀਵੀਜੀ ਦੀਆਂ ਖਿੰਡੀਆਂ ਪੁੰਡੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 825 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਕੱਗਾ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲੋਂ 120 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਘੱਟ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1887
ਵਿਆਸਰਾਇਆ ਬੱਲਾਲ

**ਵਿਆਸਰਾਇਆ ਬੱਲਾਲ** (ਕੰਨੜ: ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳ) (1 ਦਸੰਬਰ 1923&nbsp; - 30 ਜਨਵਰੀ 2008) ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਤੇ 1986 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਬੰਦਾਇਆ* ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ ਸੀ। *ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਹੇਮੰਤਾਗਾਨਾ, ਉੱਤਰਾਯਾਨਾ ਅਤੇ ਬੰਦਾਇਆ ਕੰਨੜ ਨਾਵਲ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਹਨ।*

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਬੱਲਾਲ ਆਪਣੀ ਅਨੁਰਾਕਟੇ, ਵਾਤਸਲਿਆ ਪਥ, ਹੇਮੰਤਗਾਨਾ ਅਤੇ ਉਤਾਰਾਇਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰਕਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੀ। ਬੱਲਾਲਰਾ ਕਾਦੰਬਰੀਗੱਲੂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਬੱਲਾਲ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਐਮਜੀਐਮ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਕੁ. ਸ਼ੀ. ਹਰਿਦਾਸ ਭੱਟ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।

“ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਜੇ ਵੀ ਰਹੱਸ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬੱਲਾਲ ਨੇ ਉਡੂਪੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਡ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ? ਬੱਲਾਲ ਨੂੰ ਉਡੂਪੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ 74 ਵੇਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ? ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਾਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਤਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ,” ਪ੍ਰੋ. ਹਿਰਿਆਡਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।

ਵਿਆਸਾਰਾਇਆ ਬੱਲਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਕੰਨੜ ਰਸਾਲਾ ਨੂਡੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਅਨੁਰਾਕਟੇ ਨੂਡੀ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸਰਾਇਆ ਬੱਲਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋਸਤ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ, ਕੰਨੜ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਸਨ।

ਬੱਲਾਲ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਕੰਨੜ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।

ਉਡੂਪੀ ਵਿੱਚ 74 ਵੇਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਬੱਲਾਲ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੈਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਬੱਲਾਲ ਬਹੁਤ ਸੰਕੋਚ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦੀ ਸੀ। ਬੱਲਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਬੰਦਾਇਆ* ਵਿੱਚ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ।

ਵਿਆਸਾਰਾਏ ਬੱਲਾ ਆਪਣੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੋਚ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ, 100 ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਦੋ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਨਾਵਲ ‘ਉੱਤਰਾਯਣਾ’ ਉਸ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਰਚਨਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ‘*ਬੰਦਾਇਆ*’ ਅਤੇ ‘ਮੰਜਰੀ’ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਹੋਈ। 'ਬੰਦਾਇਆ' ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੁਆਇਆ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ਵਾਨੀ-ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੰਨੜ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ 'ਨੂਡੀ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ੍ਰੀ ਬੱਲਾਲ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਬੱਲਾਲ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਾਸ਼ ਆਦਮੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਉਡੂਪੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 74 ਵੇਂ ‘ਅਖਿਲ ਭਾਰਤ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ’ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਲਈ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਪਰਿਸ਼ਦ (ਕੇਐਸਪੀ) ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਿਗ

**ਮੋਗੇਰੀ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਿਗ** (1918–1992) ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਨੜ ਕਵੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ "ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਮੋਢੀ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਬਾਇਦੂਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਡਿਗ ਨੇ ਕੁੰਡਾਪੁਰ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁੰਡਾਪੁਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਉਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਡਿਗ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।  ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ‘ਸੁਬੋਧਾ’ ਅਤੇ ਮੰਗਲੋਰੇ ਵਿੱਚ ‘ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਬੰਧੂ’ ਵਰਗੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ।

*ਸਾਕਸ਼ੀ* ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।  

ਅਡਿਗ ਦਾ ਪੋਤਾ ਮਨੂ ਰਾਜੂ, ਸੀ ਐਨ ਐਨ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਹੈ।  

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਡਿਗ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।  1964 ਤੱਕ 1968 ਤੱਕ ਉਹ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ  ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ, ਅਤੇ 1968 ਤੋਂ 1971 ਤੱਕ ਉਹ ਉਡੁਪੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਾ ਪ੍ਰਜਨਾ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ।    ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।     

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਡਿਗ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਪਰ ਉਸਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਲਗਪਗ ਸਭ ਕੁਝ  ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ *ਰੈਡੀਕਲ* ਹਿਊਮੈਨਿਸਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਐਮ ਐਨ ਰਾਇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਲਿਖੀ ਸੀ।    

ਉਸਦੀ ਸ਼ੈਲੀ 1947 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵਿਆ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ "ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੋਹ-ਭੰਗ  ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ" ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕੀਤਾ।  

2007 ਵਿੱਚ, ਨਾਡਿਗ ਨੇ *ਸਿਲੈਕਟਡ ਪੋਇਮਜ਼, ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ* ਅਡਿਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪਰਿਸ਼ਦ (ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ) ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।     

ਉਸਦੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 1957 ਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਪ੍ਰਾਰਥਨੇ" (ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।    
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ
ਐਸ. ਐਲ. ਭੈਰੱਪ

**ਸੰਤੇਸ਼ਿਵਰਾ ਲਿੰਗਨਈਆ ਭੈਰੱਪ** (ਕੰਨੜ: ಸಂತೇಶಿವರ ಲಿಂಗಣ್ಣಯ್ಯ ಭೈರಪ್ಪ) (ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 1934) ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਭੈਰੱਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਥੀਮ, ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਪੱਖੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ 20 ਵੇਂ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭੈਰੱਪ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੋਦਿਆ, ਨਵਿਆ, ਬੰਦਾਇਆ, ਜਾਂ ਦਲੀਤਾ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦੀਆਂ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰੇਂਜ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਅਨੇਕ ਭਖਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਬਹਿਸਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਐਸ.ਐਲ. ਭੈਰੱਪ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 162 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹਸਨ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਚੰਨਾਰਯਪਾਟਨਾ ਤਾਲੁਕਾ ਦੇ  ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੰਤੇਸ਼ਿਵਰਾ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾ ਬੁਬੋਨਿਕ ਪਲੇਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਖਰਚ ਤੋਰਨ ਲਈ ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਗੌਰੂਰ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਅਯੰਗਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ।

ਭੈਰੱਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਚੰਨਾਰਯਪਾਟਨਾ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਮੈਸੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ *ਭਿੱਟੀ* (ਕੰਧ) ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭੈਰੱਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਰੇਲਵੇ ਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸੁਖ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਸੂਰ ਪਰਤ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਜੀ ਐਸ ਅਮੁਰ

**ਗੁਰੂਰਾਜ ਸ਼ਿਆਮਾਚਾਰੀਆ ਅਮੁਰ** ( ਕੰਨੜ : ಜಿ. ಎಸ್. ಆಮೂರ; ਜਨਮ 8 ਮਈ 1925), ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ। ਅਮੁਰ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੇ ਐਸ ਅਮੁਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ "ਭੁਵਣਾ ਭਾਗਿਆ" ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਡਾ. ਅਮੁਰ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਉਹ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੇ ਐਸ ਅਮੁਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ।

ਜੀ ਐਸ ਅਮੁਰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ, ਬਲਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਸਾਹਿਤਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ, ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗੂੜ੍ਹ ਰੁਚੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ,ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਣੀ ਬਾਰੇ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਨਿਬੰਧ (1968) ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜਗਾਈ। ਇਹ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਹਵਾਲਾ ਪੁਸਤਕ ਬਣੀ ਰਹੀ।  

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ 
ਅਮੂਰ ਦਾ ਜਨਮ ਧਾਰਵਾੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੋਮਨਹੱਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਸ਼ਿਆਮਾਚਾਰੀਆ, ਸ਼ੀਰਾਹੱਟੀ ਤਾਲੁਕ ਦੀ ਸੁਰਗਨਤੀ ਵਿੱਚ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸੇ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਦਾ ਨਾ ਗੰਗੂਬਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਾਵੇਰੀ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਧਾਰਵਾੜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਦ ਕੌਨਸੈਪਟ ਆਫ ਕਾਮੇਡੀ*  ਸੀ। ਐਮ.ਏ. ਬਾਅਦ, ਅਮੁਰ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਧਾਰਵਾੜ  ਅਤੇ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ  ਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰ 1972 ਅਤੇ 1973 ਵਿਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਂਤਾ ਅਮੁਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਧਾਰਵਾੜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
### ਅਵਾਰਡ 
* 2010 ਵਿੱਚ ਮਸਤੀ ਅਵਾਰਡ  
* 2006 ਵਿੱਚ ਪੰਪਾ ਅਵਾਰਡ  
* 2005 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਰਾ. ਬੇਂਦਰੇ ਅਵਾਰਡ  
* 2000 ਵਿਚ ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ  
* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ 1996 ਵਿੱਚ  
* 1993, 1994 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* 1988 ਵਿਚ *ਆਨਰਸ* ਐਸ.ਐਸ.ਮਾਲਵਾਦ ਪ੍ਰਸ਼ਾਤੀ 
* 1988 ਵਿਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ

**ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ** (3 ਜੁਲਾਈ 1934 - 20 ਜਨਵਰੀ 2008) ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਯਾਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ 1965 ਵਿੱਚ ਮਾਉਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਸਫਲ ਭਾਰਤੀ ਐਵਰੇਸਟ ਅਭਿਆਨ ਦੇ 9 ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਮਈ 1965 ਨੂੰ ਕਪਤਾਨ ਐਮਐਸ ਕੋਹਲੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਐਵਰੈਸਟ ਪਰਤ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਤਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵੀਹਵਾਂ ਦੂਜਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਐਵਰੇਸਟ ਪਰਬਤ ਤੇ ਚੜਿਆ ਹੈ। 24 ਮਈ 1965 ਨੂੰ **ਵੋਹਰਾ** ਅਤੇ ਅੰਗ ਕਾਮੀ ਸ਼ੇਰਪਾ ਮਿਲ ਕੇ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, 29 ਮਈ ਨੂੰ, ਦਿਨ ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਐਵਰੇਸਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਟੀਮ ਮੇਜਰ ਐਚਪੀਐਸ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਅਤੇ ਫੂ ਡੋਰਜੀ ਸ਼ੇਰਪਾ, **ਰਾਵਤ** ਚੋਟੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਪਹਾੜ ਯਾਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਖੜੇ ਸਨ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਰਾਵਤ ਨੇ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ, ਸੁਨੰਦਾ ਦੇਵੀ, ਕੰਗਲਾਚਾ, ਹਥੀ ਪਰਬਤ, ਤਿਰਸਲੀ, ਰਥੋਂਗ, ਨੰਦਾ ਖੱਟ ਅਤੇ ਨੂਨ ਕੂਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1962 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨਮ ਵੰਗਿਆਲ, 1965 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਐਵਰੇਸਟਰ ਸੀ, ਲੇਹ ਤੋਂ 30 ਮੀਲ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਕੰਗਲਾਚਾ ਗਈ। 1963 ਵਿਚ, ਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਪਰਬਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਤਿਰਸੁਲੀ ਅਤੇ ਸੁਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਐਵਰੇਸਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਰਾਥੋਂਗ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।

ਰਾਵਤ ਨੇ ਚੀਨੀ ਗੁਪਤ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਖੁਫੀਆ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਚੋਟੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 74 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਊਂਟਨੇਅਰਿੰਗ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934