open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮਹਾਰਾਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਸ਼ਿਕ

**ਮਹਾਰਾਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਸ਼ਿਕ** (ਜਨਮ 2 ਮਈ, 1955) ਭਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਕੋਚ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ 1980 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 1998 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ 'ਗੋਲਡਨ ਬੂਟ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ। ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਕੋਚਿੰਗ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## "ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆ" 
ਕੌਸ਼ਿਕ 2007 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ "ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆ" ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਕਰੀਨਾਈਟਰ ਜੈਦੀਪ ਸਹਿਨੀ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਸਾਲ 2002 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਫਿਲਮ ਬਣਾਏਗਾ। ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਮੀਰ ਰੰਜਨ ਨੇਗੀ (ਜਿਸ 'ਤੇ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ) ਦੀ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਕਬੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਸੰਬੰਧ 'ਤੇ ਨੇਗੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ,' 'ਇਹ ਫਿਲਮ ਮੀਰ ਰੰਜਨ ਨੇਗੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਉਮੀਦਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ[...] ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ *ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਜ਼* ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਮੂਰਖਤਾ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਾਂ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 4550 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ।”

ਸਾਹਿਨੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੋਚ ਮਹਾਰਾਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਮੇ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ।"

ਕੌਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਨੇਗੀ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਸਾਹਿਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, “ਐਮ ਕੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਸਿਖਾਇਆ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਹਾਕੀ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਨੇਗੀ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਕਾਸਟ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਨੇਗੀ ਨੇ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ।”

ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਸੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਖਾਇਆ, ਕੈਂਪ ਕਿਵੇਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੜਕੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਚ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।”

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਮਾਨਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ

**ਮਾਨਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ** (ਜਨਮ 3 ਨਵੰਬਰ 1976) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਲ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਹ 2006 ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਲ ਰਤਨ ਐਵਾਰਡੀ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਐਵਾਰਡੀ ਹੈ। ਉਹ 4 ਵਾਰ ਦਾ ਓਲੰਪੀਅਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਏਥਨਜ਼ 2004 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ, ਬੀਜਿੰਗ 2008 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਲੰਡਨ 2012 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਅਤੇ ਰੀਓ 2016 ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨੰਬਰ 1 ਦਾ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲਾ ਟਰੈਪ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ।

ਨਵੰਬਰ, 2016 ਵਿੱਚ, ਪੈਰਾਜ਼ੀ ਨੇ ਮਾਨਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਐਲਾਨਿਆ।

ਸੰਧੂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਾਰੈਂਸ ਸਕੂਲ, ਸਨਾਵਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।

ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੱਤਾ ਖੇੜਾ ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਰਮਬੀਰ ਸਿੰਘ ਹਨ।

ਉਸਨੇ 2006 ਦੇ ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਰਲਡ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਟਗਨ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ।

ਉਸਨੇ 1998 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, 2002 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 2006 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

ਉਸਨੇ 1998 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ 2006 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੈਪ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

2008 ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਉਹ 12 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, 2004 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ 19 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਹਫ਼ਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2010 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

ਉਸਨੇ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2014 ਨੂੰ ਯੂਐਸਏ ਦੇ ਟਕਸਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, 2014 ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ 124/125 ਟੀਚੇ ਦਾ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਮੁਰਾਦ ਅਲੀ ਖਾਨ

**ਮੁਰਾਦ ਅਲੀ ਖਾਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Moraad Ali Khan; ਜਨਮ 1961) ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਯਦ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ "ਕਿੰਗ ਮੇਕਰਜ਼" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਿੰਗਮੇਕਰਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਨਸਥ ਚਲਾ ਗਿਆ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸਨੂੰ 1996 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਤਮਗੇ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਚੇਂਗਦੁ ਵਿਖੇ 1995 ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਟੀਮ ਦਾ ਸੋਨ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਟ੍ਰੈਪ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ, ਮੁਰਾਦ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਮਨਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਨਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। 1995 ਵਿਚ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੇ ਨਿਕੋਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਮਨਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਦੋਵਾਂ ਟਰੈਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਡਬਲ ਟਰੈਪ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। 

ਖਾਨ ਨੇ 25 ਸਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਟੈਲੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 31 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ। 

ਮੁਰਾਦ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਯਾਤ ਨੀਤੀ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੀ.ਡਬਲਯੂ.ਜੀ. ਦੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਮੁਰਾਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ - “ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ. ਅਸੀਂ ਬੈਂਚ ਦੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡੇ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ। ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨੌਜਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਿੰਨੇ ਮਨਪਸੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਖਾਨ ਨੇ "ਖਵਾਬ" ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਡਰਾਮਾ ਰੋਮਾਂਸ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਜ਼ੈਦ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

### ਸਰਕਾਰ 
ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

ਮੈਂਬਰ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਭਾ, ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਮੈਂਬਰ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਭਾ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੋਪ ਟੈਸਟਿੰਗ ਲੈਬਾਰਟਰੀ 

ਸਦੱਸ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਟੀਚੇ ਦਾ ਓਲੰਪਿਕ ਪੋਡਿਅਮ ਕਮੇਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਅਥਲੀਟ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਫਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ 

ਸਾਬਕਾ ਸਰਕਾਰੀ ਆਬਜ਼ਰਵਰ, ਯੁਵਾ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਪੋਰਟਸ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਐਥਲੈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਥਲੀਟ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ 

ਮੈਂਬਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਪੈਨਲ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਏਜੰਸੀ .

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਇੰਡੀਆ 
* ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ: ਮੁਰਾਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਅਪੂਰਵੀ ਚੰਦੇਲਾ

**ਅਪੂਰਵੀ ਸਿੰਘ ਚੰਦੇਲਾ** (ਜਨਮ 4 ਜਨਵਰੀ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 2019 ਦੇ ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਚੰਦੇਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਚੰਦੇਲਾ ਹਨ, ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਹੋਟਲ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਬਿੰਦੂ ਰਾਠੌਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੇਯੋ ਕਾਲਜ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਅਜਮੇਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਗਾਇਤਰੀ ਦੇਵੀ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜੀਸਸ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ, ਚੰਦੇਲਾ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 2014 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਹੇਗ ਵਿਖੇ ਇੰਟਰਸ਼ੂਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਦੋ ਟੀਮ ਮੈਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 206.7 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖੇਡ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ।

ਚੰਦੇਲਾ ਨੇ 10ਰਤਾਂ ਦੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ 2016 ਦੇ ਰੀਓ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ, ਜਿਥੇ ਉਹ 51 ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ 34 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਹੀ।

2018 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਮਿਕਸਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਸਾਬਕਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਾਕੇਸ਼ ਮਨਪਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2019 ਦੇ ਆਈਐਸਐਸਐਫ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ **(ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ.) ਵਰਲਡ** **ਕੱਪ 2019 ਵਿੱਚ** 10ਰਤਾਂ ਦੀ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਰਲਡ ਮੈਡਲ ਟੈਲੀ 
**ਨੰਬਰ - ਇਵੈਂਟ - ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ - ਸਾਲ - ਜਗ੍ਹਾ**

* 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ - ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ - 2015 - ਚੰਗਵਾਨ
* 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ - ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ - 2019 - ਮ੍ਯੂਨਿਚ
* 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ - ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ - 2019 - ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
* 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ - ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ - 2019 - ਰੀਓ ਡੀ ਜਾਨੇਰੋ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼ਰਥ ਗਾਇਕਵਾੜ

**ਸ਼ਰਥ ਐਮ. ਗਾਯਕਵਾੜ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sharath M. Gayakwad) ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਤੈਰਾਕ ਹੈ। 2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੀ.ਟੀ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ 6 ਮੈਡਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਡਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਊਸ਼ਾ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਵਿੱਤੀ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਹਰਾ ਲਈ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ 40 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ 2010 ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕਸ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਤੈਰਾਕ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿਚ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਸ਼ਰਤ 1991 ਵਿਚ ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਲਿਟਲ ਫਲਾਵਰ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਾਹਜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੈਰਾਕੀ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿਚ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਕਲਾਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤੈਰਾਕੀ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾਈਆਂ। ਉਸ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਪਾਹਜਾਂ ਲਈ ਤੈਰਾਕੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰੇਨਰ ਜੌਨ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ 7 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਥ ਪਹਿਲਾ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕ ਤੈਰਾਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੇ ਕੋਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਅਪੰਗਤਾ ਕਰਕੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੈਨ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੀਸ ਵਿਚ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

## ਕਰੀਅਰ 
### 2008 
ਸ਼ਰਤ ਗਾਇਕਵਾੜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੈਰਾਕੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਈ ਡਬਲਯੂ.ਏ.ਐਸ. ਵਰਲਡ ਖੇਡਾਂ, 2008 ਵਿਚ ਚਾਰ ਗੋਲਡ, ਦੋ ਸਿਲਵਰ ਅਤੇ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਜਿੱਤੇ। 

### 2010 
ਉਸਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ, ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਅਤੇ 20.90 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਸ਼ਰਥ ਨੂੰ 2012 ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕਸ ਲਈ ਵੀ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸਾਲ 100 ਮੀਟਰ ਬ੍ਰੈਸਟ੍ਰੋਕ ਈਵੈਂਟ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ 13 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ। 

### 2014 
ਇੰਚਿਓਨ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਢੇ ਦੀ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਥ 6 ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਮੈਡਲ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਟੈਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀ ਟੀ ਊਸ਼ਾ ਕੋਲ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1986 ਸਿਓਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਸ਼ਰਥ ਗਾਏਕਵਾੜ ਨੇ 200 ਮੀਟਰ ਇੰਡੀਵੁਇਸੁਅਲ ਮੈਡਲੀ (ਐਸ.ਐਮ 8) ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ 100 ਮੀਟਰ ਬਟਰਫਲਾਈ (ਐਸ 8) ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ 100 ਮੀਟਰ ਬ੍ਰੈਸਟ੍ਰੋਕ (ਐਸਬੀ 8) ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ 100 ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ (ਐਸ 8) ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 50 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ (ਐਸ 8) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਦਾ 6 ਵਾਂ ਤਗਮਾ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ 4x100 ਮੈਡਲੇ ਰੀਲੇਅ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਨਾਕਾ ਅਲੰਕਾਮੋਨੀ

**ਅਨਾਕਾ ਅਲਾਂਕਮੋਨੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Anaka Alankamony;** ਜਨਮ 10 ਜੁਲਾਈ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਕੁਐਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਉੱਚ ਰੈਂਕਿੰਗ 59 ਰੱਖੀ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਸਿਵਸੂਬਰਮਨੀਆ ਨਾਦਰ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਚੇਨਈ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।

ਅਨਾਕਾ ਨੇ 2013 ਦੇ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਵਿੱਚ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਸਕੁਐਸ਼ ਟੀਮ 'ਤੇ ਖੇਡਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਕੁਐਸ਼ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰੈਂਕ ਫਿਸਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਨਾਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਸਿਰਫ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅੰਡਰ -15 ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ 2009 ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂ.ਆਈ.ਐਸ.ਪੀ.ਏ.  ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ. ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਿਕੋਲ ਡੇਵਿਡ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਡਬਲਯੂ.ਆਈ.ਐਸ.ਪੀ.ਏ. ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਜੋਸ਼ਨਾ ਚਿਨੱਪਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਾਕਾ ਦੂਜਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਇਹੋ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ ਆਫ ਮਦਰਾਸ ਨਾਰਥਵੈਸਟ ਦੁਆਰਾ ਯੰਗ ਅਚੀਵਰ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

2008 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਸਕੁਐਸ਼ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦਾ ਤਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਨਾਕਾ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, ਗਵਾਂਗਜ਼ੂ ਵਿਖੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਟੀਮ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, ਇੰਚੀਓਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ (ਟੀਮ) ਜਿੱਤੀ।

ਅਨਾਕਾ ਨੇ ਸਕੁਐਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ 2014 ਜਿੱਤਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮਹਿਲਾ ਸਕੁਐਸ਼ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੁਐਸ਼ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਐਵਾਰਡ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਦਰਜਾ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਉੱਚ 59 ਤੋਂ ਖਿਸਕ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ 151 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਨਾਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਰਕਟ ਤੋਂ ਹਟ ਗਈ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਕੁਐਸ਼

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸੌਮਿਆਜੀਤ ਘੋਸ਼

**ਸੌਮਿਆਜੀਤ ਘੋਸ਼** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Soumyajit Ghosh; ਜਨਮ 10 ਮਈ 1993) ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੰਡਨ, 2012 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵੀ ਬਣਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 74 ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਥ ਕਮਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਜ਼ੀ ਮੁਅੱਤਲ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਨਿਲ ਸ਼ੈੱਟੀ ਨੇ 2018 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਲਿੱਖੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 18 ਸਾਲਾ ਲੜਕੀ ਦੁਆਰਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਸ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਸੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਘੋਸ਼ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਵਿਚ ਇਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹੈ. ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਰੀ ਸੰਕਰ ਘੋਸ਼ ਸਥਾਨਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮੀਨਾ ਘੋਸ਼ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸੌਮਿਆਜੀਤ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਹ ਕੋਚ ਭਵਾਨੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਚ ਐਨ.ਆਈ.ਐਸ. ਬੇਸ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਫਾਲਕਨਬਰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਪੀਟਰ ਕਾਰਲਸਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਘੋਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਂਕਿੰਗ (ਨਵੰਬਰ 2016) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਨੰਬਰ 1 ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਵੰਬਰ 2016 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 63 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 
2010 ਵਿੱਚ, ਘੋਸ਼ ਨੇ ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 2011 ਵਿਚ ਵਰਲਡ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿੰਗਲ ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 2011 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। 

### 2013 
ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਘੋਸ਼ ਨੇ 74 ਵੇਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਛੇ ਵਾਰ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸ਼ਰਤ ਕਮਲ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕੌਮੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਧਾਰਵਾੜ ਵਿਖੇ ਅੰਤਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਲ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਵਿਚ ਸੈਂਟੋਸ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਓਪਨ 'ਚ ਯੂ-21 ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਜਿੱਤਿਆ। 

### 2014 
ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਲੂਸੋਫੋਨੀਆ ਖੇਡਾਂ, 2014 ਵਿੱਚ, ਘੋਸ਼ ਨੇ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਪਟਨਾ, 2014 ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵੀ ਸੀ। 2014 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਲਾਸਗੋ ਘੋਸ਼ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲ ਅਤੇ ਡਬਲਜ਼ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਟੀਮ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। 

### 2015 
ਡਬਲਯੂ.ਟੀ.ਟੀ.ਸੀ. 2015 ਤੇ, ਸੌਮਿਆਜੀਤ ਕਵਾਦਰੀ ਅਰੁਣਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ R64 ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। 

### 2016 
14 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਨੂੰ, ਸੌਮਿਆਜੀਤ ਘੋਸ਼ ਨੇ 2016 ਰੀਓ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਪਦਾਸਾਕ ਤਨਵਿਰਿਆਵੇਚਕੂਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। 

### 2017 
30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2017 ਨੂੰ, ਸੌਮਿਆਜੀਤ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਆਈਟੀਟੀਐਫ ਚੈਲੇਂਜ ਸੀਮਾਸਟਰ ਚਿਲੀ ਓਪਨ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਹਮਵਤਨ ਐਂਥਨੀ ਅਮਲਰਾਜ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਈਟੀਟੀਐਫ ਪ੍ਰੋ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਈਟੀਟੀਐਫ ਈਵੈਂਟ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸਾਥੀਅਨ ਗਿਨਾਨਸੇਕਰਨ

**ਸਾਥੀਅਨ ਗਿਨਾਨਸੇਕਰਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Sathiyan Gnanasekaran**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਮਈ 2019 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 25 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 2011 ਜੂਨੀਅਰ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਜੀ ਸਾਥੀਯਨ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਆਈਟੀਟੀਐਫ) ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਰੈਂਕ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਥੀਅਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਚੋਟੀ ਦੇ 100 ਬ੍ਰੈਕਕੇਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੁਣ 30 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਉਹ 2019 ਏਸ਼ੀਅਨ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀ-ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਧੀਰ ਫਡਕੇ (ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ) ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਪਰ ਲਿਨ ਗਾਯੁਆਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। 

ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਵਰ ਜਰਮਨ ਬੁੰਡੇਸਲੀਗਾ ਚੋਟੀ ਦੇ ਡਵੀਜ਼ਨ ਲੀਗ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਜਰਮਨ ਕਲੱਬ ਗ੍ਰੈਨਵੇਟਰਸ ਬਾਚ ਨਾਲ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਅਥਲੀਟ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਗੋਸਪੋਰਟਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਾਥੀਅਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਚੇਨਈ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ । ਉਹ ਇਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਰੁਮਬੱਕਮ ਚੇਨਈ ਦੇ ਕੋਲਪੇਰੂਮਲ ਚੇੱਤੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ 
ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਓਪਨ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲ ਵਰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੱਖੀ ਜਿੱਤ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ। ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਡੀ ਹਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਥਾਨਕ ਖਿਡਾਰੀ ਨਯੂਟਿੰਕ ਸੇਡ੍ਰਿਕ ਨੂੰ 4-0 ਦੇ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ - 15-13, 11-6, 11-2, 17-15 ਨਾਲ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਸਰਾ ਭਾਰਤੀ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਈ.ਟੀ.ਟੀ.ਐਫ. ਈਵੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ। 2017 ਸਾਥੀਅਨ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਈ.ਟੀ.ਟੀ.ਐਫ. ਚੈਲੇਂਜ - ਥਾਈਲੈਂਡ, ਆਈ.ਟੀ.ਟੀ.ਐਫ. ਚੈਲੇਂਜ - ਬੈਲਜੀਅਮ, ਆਈ.ਟੀ.ਟੀ.ਐਫ. ਮੇਜਰ - ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ; ਆਈ.ਟੀ.ਟੀ.ਐੱਫ. ਮੇਜਰ- ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿਚ ਡਬਲਜ਼ ਪੁਰਸ਼ ਵਰਗ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ। ਉਸਨੇ ਆਈ.ਟੀ.ਟੀ.ਐਫ. ਚੈਲੇਂਜ - ਸਪੈਨਿਸ਼ ਓਪਨ ਵਿੱਚ, ਅਲਮੇਰੀਆ (2017) ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

2018 ਵਿੱਚ, ਸਤੀਯਾਨ ਨੇ 27 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੀ ਯੂਯਯਾ ਓਸ਼ਿਮਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਈ.ਟੀ.ਟੀ.ਐਫ. ਵਰਲਡ ਟੂਰ ਪਲੇਟਿਨਮ ਕਤਰ ਓਪਨ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਪ੍ਰੀ-ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 

## ਅਵਾਰਡ 
ਉਸਨੂੰ ਟੋਇਸਾ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਅਵਾਰਡ 2018 ਮਿਲਿਆ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸਾਕੇਤ ਮਾਈਨੇਨੀ

**ਸਾਕੇਤ ਮਾਈਨੇਨੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Saketh Myneni; ਜਨਮ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੰਚੀਓਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2014 ਵਿੱਚ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮਿਨੇਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਯਯੂਰੂ ਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ (ਵਿਜਾਗ) ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਟੈਨਪਨੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਟੈਨਿਸ ਲਈ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਉਸਨੇ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਉਪਨਾਮ ਸਾਕਾ ਜਾਂ ਸਾਕੀ ਹੈ। ਉਹ 2006 ਵਿਚ ਇਕ ਖੇਡ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲਾਬਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਚ 2010 ਵਿਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨਾ, ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵੇਖਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1987 ਨੂੰ  ਵਯੁਰੁ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।  ਉਸਦਾ ਕੱਦ 1.93 ਮੀਟਰ (6 ਫੁੱਟ 4 ਇੰਚ) ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਵੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ (ਦੋ-ਹੱਥ ਬੈਕਹੈਂਡ) ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। 

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ ਤੇ 9 ਆਈਟੀਐਫ ਅਤੇ 2 ਏਟੀਪੀ ਚੈਲੇਂਜਰ ਸਿੰਗਲ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, 12 ਆਈਟੀਐਫ ਅਤੇ 6 ਏਟੀਪੀ ਚੈਲੇਂਜਰ ਡਬਲਜ਼ ਟਾਈਟਲ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। 

ਇੰਚੀਓਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਗੋਲਡ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਉਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਜਿੱਤਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸਨਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਟੀਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2014 ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਏਸ਼ੀਆ / ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਜ਼ੋਨ ਗਰੁੱਪ 1 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰੋਹਨ ਬੋਪੰਨਾ ਨੂੰ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦਿੱਤੀ। 

## ਏ.ਟੀ.ਪੀ. ਟੂਰ ਫਾਈਨਲਜ਼ 
### ਸਿੰਗਲਜ਼: 5 (2–3) 
### ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 
**ਫਾਈਨਲਸ: 2 (1-1)**

**ਸਿੰਗਲਜ਼ ਫਾਈਨਲ: 0 (0–0)**

**ਡਬਲਜ਼ ਫਾਈਨਲ: 2 (1-1)**

**ਨਤੀਜਾ -  ਮਿਤੀ - ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ - ਟੀਅਰ - ਸਰਫੇਸ - ਪਾਰਟਨਰ - ਵਿਰੋਧੀ - ਸਕੋਰ**

ਹਾਰ (ਚਾਂਦੀ) - 29 ਸਤੰਬਰ 2014 - ਇੰਚੀਓਨ, ਕੋਰੀਆ ਇੰਚੀਓਨ - ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ - ਹਾਰਡ - ਸਨਮ ਸਿੰਘ - ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਹੇਯਾਂ ਚੁੰਗ

ਅਤੇ ਲਿਮ ਯੋਂਗ-ਕਿਯੂ  -  5–7, 6–7 (2-7)

ਵਿਨ (ਗੋਲਡ) - 29 ਸਤੰਬਰ 2014 ਇੰਚੀਓਨ, ਕੋਰੀਆ ਇੰਚੀਅਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ -  ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ - ਹਾਰਡ - ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ - ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੇ ਪੇਂਗ ਅਤੇ ਹਸੀਅਨ-ਯਿਨ ਚੀਨੀ - 6–4, 6–3

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸੁਮਾ ਸ਼ਿਰੂਰ

**ਸੁਮਾ ਸ਼ਿਰੂਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Suma Shirur; ਜਨਮ 10 ਮਈ 1974) ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਯੋਗਤਾ ਦੌਰ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 400 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ 2004 ਵਿਚ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2003 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸੁਮਾ ਬੇਤਾਰਿਆ ਦੀਕਸ਼ਤ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਈ 1974 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੱਕਬੱਲਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੇਂਟ  ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਇੰਡੀਅਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੋਰਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਡੇਟ ਕੋਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਕੈਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ। 

## ਕਰੀਅਰ 
1993 ਵਿਚ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਈਫਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਸ਼ਿਰੂਰ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਮਗ਼ੇ ਜਿੱਤੇ। 1994 ਵਿਚ ਚੇਨਈ ਵਿਚ ਜੂਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜੂਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

ਸ਼ੀਰੂਰ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ 2002 ਦੇ ਬੁਸਾਨ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਵਿਚ 2002 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤਮਗ਼ੇ ਜਿੱਤੇ। ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ 2004 ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਰੂਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਲ 497.2 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯੋਗਤਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 400 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ 502.3 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਸਕੋਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ 2005 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇੱਕ ਵਕਫ਼ੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਰੂਰ 2010 ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਤੀ, ਉਸਨੇ ਹੇਗ ਵਿਖੇ ਇੰਟਰਸ਼ੂਟ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸ਼ਿਰੂਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸਿਧਾਰਥ ਸ਼ਿਰੂਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ. 2006 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ "ਖੇਡ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਲਈ ਲਾਈਵ" ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉੱਭਰਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਨਿਊ ਪਨਵੇਲ ਵਿੱਚ “ਲਕਸ਼ਯ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਲੱਬ” ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਮਾਟੋ ਸੀ: ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰੋ, ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰੋ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਮਨੁੱਖੀ ਕਲੋਨ

**ਮਨੁੱਖੀ ਕਲੋਨ** ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਨਕਲ (ਜਾਂ ਕਲੋਨ) ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਕਲੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕਲੋਨਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਮਨੁੱਖੀ ਕਲੋਨਿੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੈਤਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਕਲੋਨਿੰਗ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।

ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਨੁੱਖੀ ਕਲੋਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਉਪਚਾਰਕ ਕਲੋਨਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਲੋਨਿੰਗ. ਉਪਚਾਰਕ ਕਲੋਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਕਲੋਨਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਖੋਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਡਾਕਟਰੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਤਕ. ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਪਚਾਰ ਕਲੋਨਿੰਗ ਦੇ ਦੋ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਸੋਮੈਟਿਕ ਤੇ ਸੈੱਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਤਬਾਦਲਾ ਹਨ ਅਤੇ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਪਲੂਰੀਪੋਟੈਂਟ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ ਸ਼ਾਮਲ. ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਲੋਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਖਾਸ ਸੈੱਲਾਂ ਜਾਂ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਕਲੋਨ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

**ਕਨੇਡਾ** ਦਾ **ਇਤਿਹਾਸ** ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਲੀਓ-ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੱਜ ਦੇ ਕਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੂਲਵਾਸੀ ਲੋਕ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰਕ ਨੈਟਵਰਕ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਜਾਂਚ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਜਿਥੇ ਅੱਜ-ਕੱਲ ਕਨੈਡਾ ਹੈ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਲਈ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਨਿਊ ਫਰਾਂਸ ਕਲੋਨੀ 1534 ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 1608 ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਵਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1763 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਿਊਬਿਕ ਨੂੰ 1791 ਵਿੱਚ ਉੱਪਰਲੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1841 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1867 ਵਿਚ, ਕਨਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਨਿਊ ਬਰੰਸਵਿਕ ਅਤੇ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹੋਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਨੈਡਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਕਨੇਡਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਇਕਾਈ ਬਣਾਈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਨਿਊਫ਼ੰਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲਾਬਰਾਡੋਰ ਨਾਲ ਇਹ ਅਮਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਨੈਡਾ ਵਿੱਚ 1848 ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀਆਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਸੰਨ 1931 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਸਟੈਚੂਟ ਪਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਇੱਕ- ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 1982 ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਦਾ ਇਹ ਅਮਲ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਅੰਤਮ ਅਧਿਕਾਰ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਕਨੈਡਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਸ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਤੰਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ II ਰਾਜ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ।

ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ, ਸਵਦੇਸ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਪਰਵਾਸੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਇਸਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਗੁਆਂਢੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਪੱਖਵਾਦ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਪੂਰਵ-ਬਸਤੀਕਰਨ 
### ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ 
[thumb| [ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਪਿਛਲੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਨ ਦੌਰ (ਲਗਭਗ 10,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ) ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਲੌਰੇਨਟਾਈਡ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਪਿਛੇ ਹਟ ਗਈ ਸੀ। ]]

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿਪਰਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ

**ਪਿਪਰਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ**[ਹਿੰਦੀ:पिपरा दीक्षित]ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਰੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੋਸਟ ਦਫਤਰ ਵੀ ਉਸੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਭਟਨੀ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਲੇਮਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ **ਦੀਕਸ਼ਿਤਾਂ** ਗਿਣਤੀ ਵਧੇਰੇ ਹੈ. ਛੋਟੀ ਗੰਡਕ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਆਦਿ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੁਤਰਾਲੀਸਵਰਨ

**ਕੁਤਰਲ ਰਮੇਸ਼** (ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ 1981), **ਕੁਤਰਾਲੀਸ਼ਵਰਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Kutraleeswaran) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤੈਰਾਕ ਹੈ। ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 1994 ਵਿੱਚ ਪਲਕ ਸਟ੍ਰੇਟ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚੈਨਲ 1994 ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਦ ਉਹ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ 'ਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰੋਤਨੇਸ੍ਟ ਚੈਨਲ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਮਸੀਨਾਂ ਸਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਜਾਂਨੋਨੇ ਸਿਰਸਓ ਅਤੇ ਦਸ ਡਿਗਰੀ ਚੈਨਲ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿਹੀਰ ਸੇਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ 1996 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕੁਟਰਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਈਰੋਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ ਰਮੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸਿਵਾਕਮੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਚੇਨੱਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸੀ। ਕੁਤਰਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡੀ.ਏ.ਵੀ., ਗੋਪਾਲਪੁਰਮ, ਚੇਨੱਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਗਿੰਡੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਤੈਰਾਕ ਵਜੋਂ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤੈਰਾਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਤੈਰਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜੋ "ਰਿਬਨ ਮੀਟ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰਿਬਨ ਮੀਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 8 ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ 6 ਨੂੰ ਰਿਬਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਿਬਨ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੈਰਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭਾਗੀਦਾਰ, ਉਹ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 1991 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਤੈਰਾਕੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਸੀ।

### ਪਾਲਕ ਸਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚੈਨਲ ਤੈਰਾਕੀ (1994) 
1994 ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਤੈਰਾਕੀ ਮੁਹਿੰਮ ਮਿਹਰ ਸੇਨ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਟੁੱਟ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਲਕ ਸਟ੍ਰੇਟ (ਰਾਮ ਸੇਤੂ) ਪਾਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1994 ਵਿੱਚ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਪਾਲਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 15 ਅਗਸਤ 1994 ਨੂੰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰੱਟਨੇਸਟ ਚੈਨਲ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਟ੍ਰੇਟਸ ਆਫ ਮੈਸੀਨਾ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ੈਨੋਨ ਸਿਰਸੀਓ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 30 ਦਸੰਬਰ 1994 ਨੂੰ ਟੈਨ ਡਿਗਰੀ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਛੇ ਚੈਨਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ 1994 ਵਿਚ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕੁਤਰਾਲ ਨੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਗਿੰਡੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤੋਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਡੱਲਾਸ ਵਿਖੇ ਟੈਕਸਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਐਮਆਈਟੀ ਸਲੋਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਤੋਂ ਐਮਬੀਏ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਇੰਟੈੱਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕਰ ਵਜੋਂ ਸਿਟੀ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। 1998 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੈਰਾਕੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਚੇਤ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਪਾਂਸਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਗਿੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੈਰਾਕਾਂ (1994) ਲਈ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ (1995) ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸਾਗਵਾਲ

**ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸਾਗਵਾਲ** (ਦਿਹਾਂਤ 14 ਨਵੰਬਰ 2010), **ਬਾਲੂ ਦੇ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਰਿੰਦਰ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਕੌਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਯਾਦਗਾਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੱਗਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕੈਥਲ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕੌਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

### ਖੇਡ ਕਰੀਅਰ 
ਸੱਗਵਾਲ ਕੱਦ ਦਾ ਲੰਬਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕੱਦ  ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਡਰ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਫੋਰਸ (ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ.) ਵਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੁਆਲਟੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖੇਡ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 1972 ਵਿੱਚ ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ, ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ, ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੱਗਵਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ 1970, 1974 ਅਤੇ 1978 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਰਮਨਾ ਰਾਓ (ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਐਫਆਈਵੀਬੀ ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ), ਉਸਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਾਥੀ, ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਬੱਲੂ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਹਮਲਾਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੂਲ ਦਾ ਲੜਾਕੂ ਸੀ।” 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ, ‘ਬੱਲੂ’ ਆਪਣੀ ਰਾਜ ਦੀ ਟੀਮ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ, ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖੇਡ ਜਗਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੱਗਵਾਲ ਨੇ 1970, 1974 ਅਤੇ 1978 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਬੱਲੂ ਨੇ 1970, 1978 ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵੀ ਖੇਡੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੀ ਕੌਮੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸਾਗਵਾਲ ਨੇ 1965 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1988 ਤਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ। 1968 ਅਤੇ 1981 ਦੇ ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ 10 ਵਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਇਹ ਜੇਤੂ ਰਨ ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੱਗਵਾਲ ਦੇ ਬਹਾਦਰੀ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੱਲੂ ਨੇ 1966 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪੁਲਿਸ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਬੀਐਸਐਫ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

### ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
ਸੱਗਵਾਲ ਕੌਲ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀਬਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ

**ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ** (ਅਗਰੇਜੀ: Sawan Rupowali) ਉਰਫ ਸਾਵਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਆਈ ਐਮੀ ਵਿਰਕ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ, ਨੈਸਨਲ ਅਵਾਰਡ ਵਿਜੇਤਾ ਫ਼ਿਲਮ *ਹਰਜੀਤਾ*, ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਦੀ ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪਲੇਠੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੁਸਨੇ ਇੱਕ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰਣ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਿੲਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਰਦਾਰ ਨੇ ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਦੀ ਪਹਿਚਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਰੂਪੋਵਾਲੀ *ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸ਼ਿਏਸ਼ਨ- ਇਪਟਾ* ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨ 
ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਗੱਸਤ 1995 ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ **ਰੂਪੋਵਾਲੀ** (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਵਿੱਚ ਹੋਿੲਆ। ਉਹਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਰੇਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹਨ।  ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹਨਾ ਦੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਭੈਣਾ ਜੈਸਮੀਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਨਮੋਲ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਹਨ। ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਨੇ ਬਾਰਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਰੇਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਕੇਂਦਰੀਅਯ ਵਿੱਦਿਆਲਯ ਤੋ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਅਿਮ੍ਰਤਸਰ ਸਾਿਹਬ ਵਿਖੇ ਬੀ.ਬੀ.ਕੇ.ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼ ਵਿੱਚ *ਬੈੱਚਲਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ* ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਜਿਥੇ ਆ ਕੇ ਵੀ ਉਹਨਾ ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਯੂਥ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਦੋ ਵਾਰ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹਨਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਮਉਣ ਲਈ ਸਾਬ ਬਹਾਦਰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਹਰਜੀਤਾ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਤਜਵੀਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਹੀ ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
ਨੈਸਨਲ ਅਵਾਰਡ ਵਿਜੇਤਾ ਫ਼ਿਲਮ *ਹਰਜੀਤਾ* ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਸਾਲ 2019 ਤੱਕ ਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹਰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਭਾਏ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਹਰਜੀਤਾ ਵਿੱਚ ਹਰਜੀਤ (ਐਮੀ ਵਿਰਕ) ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ/ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰਣ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਿੲਆ ਹੈ। ਸਿਕੰਦਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਭਾਗ, ਸਿਕੰਦਰ 2 ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਚੀਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਿੲਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਜੱਦੀ ਸਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਨੇ ਸਿੱਪੀ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਢਿੱਲੋਂ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੋਲੀ-ਭਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਿੲਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਉੱਨੀ ਇੱਕੀ ਵਿੱਚ ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੀ ਇੱਕ ਤੇਜ-ਤਰਾਰ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਿੲਆ ਹੈ। ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਪਿੱਠ-ਭੂਮੀ ਵਾਲੀ ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਲੱਗ ਕਿਰਦਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਕਾਊਂਟ
* ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਕਾਊਂਟ
* IMDB ਤੇ ਸਾਵਨ ਰੂਪੋਵਾਲੀ
* ਟਵਿੱਟਰ ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਮੰਡਲ

**ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਮੰਡਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਆਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ। ਗਲਾਕੋਮਾ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਮੰਡਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਾਥੀ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਏਜੰਸੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ 2003 ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭੌਨਗਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਅਨਿਲ ਕੇ. ਮੰਡਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਜੈਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਮਾਨਿਕ ਚੰਦਰ ਮੰਡਲ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, 1981 ਵਿਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੇ ਨੀਲ ਰਤਨ ਸਿਰਕਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਆਰ.ਪੀ. ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਦਿੱਲੀ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਡਾ. ਆਰ ਪੀ. ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੋਰਡ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਐਲ ਵੀ. ਪ੍ਰਸਾਦ ਆਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੋਤੀਆ, ਮੋਤੀਆ ਅਤੇ ਬਾਲ ਚਿਕਿਤਸਕ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਕੈਲੋਗ ਆਈ ਸੈਂਟਰ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ, ਅਤੇ ਦੋਹੇਨੀ ਆਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਸੈਬਾਟਿਕਲਸ ਰੱਖੇ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਔਪਥਾਲਮੋਲੋਜੀ (ਇਨਾਕੋ) ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮੰਡਲ ਨੇ ਗਲਾਕੋਮਾ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੋਤੀਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਸਰਜੀਕਲ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗਲਾਕੋਮਾ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸਰਜੀਕਲ methodੰਗ ਦੀ ਚੋਣ, ਬਚੀ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਬਚਾਅ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਗਲੂਕੋਮਾ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਗਲੂਕੋਮਾ ਅਤੇ ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕ ਗਲਾਕੋਮਾ। ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ 75 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲ ਆਫ ਆਥਥਾਲਮੋਲੋਜੀ ਲਈ ਸਮੀਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੂਪ ਭੱਟਨਗਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ, ਜੋ ਕਿ 2003 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਨੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ofਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (2000) ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਅਮਰੀਕਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਚੱਪਦ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ (2000) ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਵੀ ਹੈ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਔਪਥਲਮੋਲੋਜੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ (2003) ਦਾ ਰੰਗਾਚਾਰੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ 1977 ਦੇ ਡਾ ਪੀ ਪੀ ਸਿਵਾ ਰੈਡੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਓਰੀਅਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਓਪਥਲਮੋਲੋਜੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੁਹਾਗ

ਜਨਰਲ **ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੁਹਾਗ** (ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ), ਪੀ.ਵੀ.ਐਸ.ਐਮ., ਯੂ.ਵਾਈ.ਐੱਸ.ਐੱਮ, ਏ.ਵੀ.ਐਸ.ਐਮ., ਵੀ.ਐਸ.ਐਮ., ਏ.ਡੀ.ਸੀ. (ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1954) ਮੌਜੂਦਾ ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੈ। ਉਹ 31 ਜੁਲਾਈ 2014 ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ, 2016 ਤੱਕ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦਾ 26 ਵਾਂ ਚੀਫ਼ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ (ਸੀ.ਓ.ਐਸ.) ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ ਦਾ ਉਪ-ਚੀਫ਼ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸਿਪਾਹੀ ਹੈ, ਜੋ 28 ਦਸੰਬਰ 1954 ਨੂੰ ਈਸ਼ਰੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਰਾਮਫਲ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੀ 18 ਵੀਂ ਕੈਵੈਲਰੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੂਬੇਦਾਰ-ਮੇਜਰ ਸੀ, ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਿਸ਼ਨ ਪਿੰਡ ਝੱਜਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ 1965 ਵਿੱਚ ਚਿਤੌੜਗੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸੰਨ 1970 in ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਿਕਿਓਰਟੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਨੈਰੋਬੀ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੀਸ ਕੀਪਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਮਿਸ਼ਨ ਲੀਡਰਜ਼ ਕੋਰਸ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਿੰਘ ਨੂੰ 16 ਜੂਨ 1974 ਨੂੰ 5 ਗੋਰਖਾ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਦੀ ਚੌਥੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਜਾਫਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਵਨ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਕਮਾਂਡਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 33 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 53 ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ 2003 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2005 ਤੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2008 ਤੱਕ ਕਾਰਗਿਲ ਵਿੱਚ 8 ਵੀਂ ਪਹਾੜੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਫਰੰਟੀਅਰ ਫੋਰਸ ਦਾ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਿੰਘ ਨੇ 1997-98 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਡਿਫੈਂਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਐਲਡੀਐਮਸੀ, 2006 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਕਾਲਜ, 2005 ਵਿੱਚ ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਕੋਰਸ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਮਿਸ਼ਨ ਲੀਡਰਜ਼ ਕੋਰਸ (ਯੂ ਐਨ) ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੋਰਸ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।

### ਪੂਰਬੀ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ 
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਦੇ ਜਨਰਲ ਅਫਸਰ ਕਮਾਡਿੰਗ (ਜੀ.ਓ.ਸੀ.-ਇਨ-ਸੀ) ਦੇ ਤਰੱਕੀ ਪੂਰਬੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਕੋਲਕਾਤਾ 16 ਜੂਨ 2012 ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ 31 ਦਸੰਬਰ 2013 ਤੱਕ ਕੀਤੀ।

### ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਟਾਫ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚੀਫ ਵਜੋਂ 
ਸਿੰਘ ਨੇ 31 ਦਸੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਐਸ.ਕੇ. ਉਸਨੇ 30 ਜੁਲਾਈ 2014 ਤੱਕ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਮਿਤਾ ਸੁਹਾਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ, ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ। ਸਪੋਰਟਸਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ, ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਖੇਡਣਾ ਗੋਲਫ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ਼ (ਭਾਰਤ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਅਨੁਜ ਕੁਮਾਰ

**ਅਨੁਜ ਕੁਮਾਰ ਚੌਧਰੀ** (ਜਨਮ 5 ਅਗਸਤ 1980; ਜਾਂ **ਅਨੁਜ ਚੌਧਰੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਸ਼ੁਕੀਨ ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਾਈਟ ਹੈਵੀਵੇਟ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ (2002 ਅਤੇ 2006) ਵਿੱਚ 74 ਕਿੱਲੋ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ (2002 ਅਤੇ 2010) ਵਿੱਚ ਦੋ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2004 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਖੇਡ ਕੈਰੀਅਰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਖਾੜਾ ਵਿਖੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਕੁਮਾਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ 2002 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ 84 ਕਿੱਲੋ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 4-1 ਦੇ ਸਖਤ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਨਿਕੋਲਸ ਉਗੋਲਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਬੁਸਾਨ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਟੀਮ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ।

ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ 2004 ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ kg 84 ਕਿਲੋ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਸੋਫੀਆ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਤੀਸਰੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਇਰਾਨ ਦੇ ਮਾਜੀਦ ਖੋਦਾਈ (1–5) ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਹਿਦੇਕਾਜ਼ੂ ਯੋਕੋਯਾਮਾ (5-1) ਨਾਲ ਦੋ ਦੋ ਸਿੱਧੇ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮਲ ਪੂਲ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ 16 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰਿਹਾ।

ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵੁਹਾਨ ਵਿੱਚ 2005 ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣਾ ਤਗਮਾ ਸੋਕਾ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਪਟਾਇਆ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਵੀ ਮੰਗੀ, ਪਰ ਓਲੰਪਿਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬੋਲੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।

ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸਾਲ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੁਮਾਰ ਆਪਣਾ ਆਖ਼ਰੀ ਮੈਚ ਗੁਆਂਢੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਇਨਾਮ ਨਾਲ 4-3 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਰੇਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਘਰੇਲੂ ਭੀੜ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਗਮਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸੁਮਿਤ ਮਲਿਕ

**ਸੁਮਿਤ ਮਲਿਕ** (ਜਨਮ 9 ਜਨਵਰੀ 1993) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ 125 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ 2018 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਲ 2017 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਲਿਕ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜਨਵਰੀ 1993 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਰੋਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਘਰ ਲੈ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਮਾ ਛਤਰਸਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਇਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ। ਉਹ 13 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਛਤਰਸਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਮਲਿਕ ਦਾ 2017 ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਤਾਈਕੀ ਯਾਮਾਮੋਟੋ ਨੂੰ 6–3 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੇ ਫਰਖੋਦ ਅਨਾਕੂਲੋਵ ਖਿਲਾਫ 7-2 ਨਾਲ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੀ ਯਾਦੋਲਾ ਮੁਹੱਬਬੀ ਤੋਂ 6-2 ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ 2017 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰੂਸ ਦੇ ਅੰਜੋਰ ਖਿਜਰੀਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਿਜ਼ਰੀਵ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਰੀਪੇਚੇਜ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਸੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਹਿਤੇਂਦਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2017 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ 2017 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਿਤੇਂਡਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ। 

2018 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਲਿਕ ਨੇ ਜ਼ਖਮੀ ਕਲਾਉਡ ਕੌਮੇਨ ਮਬਿਨੇਗਾ ਦੇ ਹਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੋਰਡਿਕ ਫਾਰਮੈਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦੂਸਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਕੋਰੀ ਜਾਰਵਿਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 6-4 ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਲਿਕ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਇਅਬ ਰਜ਼ਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 10–4 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਆਖਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ, ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਮੈਚ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਾਕਓਵਰ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਜ਼ਖਮੀ ਸਿਨੀਵੀ ਬੋਲਟਿਕ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਪਹਿਲਵਾਨ)

**ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। 74 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ 4 ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 3 ਡੈਫਲੰਪਿਕਸ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2005 ਸਮਰ ਡਿਫਰ ਓਲੰਪਿਕਸ (ਮੈਲਬਰਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ), 2013 ਦੇ ਸਮਰ ਡੈਫਲੰਪਿਕਸ (ਸੋਫੀਆ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ) ਅਤੇ 2017 ਸਮਰ ਡਿਅਰ ਓਲੰਪਿਕ (ਸੈਮਸਨ, ਤੁਰਕੀ) ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ 2009 ਸਮਰ ਡਿਫਰ ਓਲੰਪਿਕਸ (ਤਾਈਪੇ, ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੇਈ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

ਵਰਿੰਦਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਰਲਡ ਡੈੱਫ ਰੈਸਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ, ਸਿਲਵਰ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਰਿੰਦਰ ਨੇ 2016 ਵਰਲਡ ਡੈੱਫ ਰੈਸਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਤਹਿਰਾਨ, ਈਰਾਨ) ਵਿਖੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ, 2008 ਵਰਲਡ ਡੈੱਫ ਰੈਸਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਯੇਰੇਵਨ, ਅਰਮੀਨੀਆ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ 2012 ਵਰਲਡ ਡੈੱਫ ਰੈਸਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਸੋਫੀਆ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਸਟੇਟ ਸਪੋਰਟਸ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਵਰਿੰਦਰ ਨੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਫ. ਅਖਾੜਾ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। *ਸੁਰਖਰ* ਪਹਿਲਵਾਨ, ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਐਵਾਰਡੀ ਕੋਚ ਮਹਾ ਸਿੰਘ ਰਾਓ ਅਤੇ ਰਾਮਫਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ *ਅਖਾੜੇ* ਵਿਖੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਵਰਿੰਦਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲਤਾ 2002 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਕੈਡੇਟ ਰੈਸਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਿੱਤ ਦਾ ਮਤਲਬ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਯੋਗਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਮਹਾਸੰਘ (ਇੰਡੀਆ) ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਅਯੋਗ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗਠਨ ਬੋਲ਼ੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਅਪਾਹਜ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਵੈਂਟ ਤੋਂ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ ਪਰ ਡਬਲਯੂ.ਐਫ.ਆਈ. ਨੇ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲਿਸਟ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਵਰਿੰਦਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਵਿਤਕਰਾ ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਲ 2005 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਡੈਫ ਓਲੰਪਿਕਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਿ ਵਰਲਡ ਗੇਮਜ਼ ਫੋਰ ਡੈੱਫ ਜਾਂ ਸਾਇਲੈਂਟ ਗੇਮਜ਼, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ 2005 ਦੇ ਸਮਰ ਡੈੱਰ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਿਆ, ਪਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰੈਫ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਜੋ ਬੋਲ਼ੇ ਲਈ ਮੈਚਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੋਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਅਰਮੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਡੈਫ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2009 ਦੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਡੈਫਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤਾਈਪੇ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2012 ਵਰਲਡ ਡੈੱਫ ਰੈਸਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸੋਫੀਆ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ, 2013 ਦੇ ਸਮਰ ਡੈਫਲਿੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੜਾਅ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ 2016 ਵਿਸ਼ਵ ਡੈਫ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੈਮਸੂਨ ਵਿੱਚ 2017 ਦੇ ਸਮਰ ਡਿਫਰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਵਰਿੰਦਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਫੁਟਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986