open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪਥਰਾਟ

, ਹੇਠਲੇ ਕਾਰਬਨੀ ਜੁੱਗ, ਓਹਾਇਓ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਦੁਵਾਲਵ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਖੋਲ਼]]

**ਪਥਰਾਟ** ਜਾਂ **ਪੱਥਰੀ ਪਿੰਜਰ** ਦੁਰਾਡੇ ਅਤੀਤ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਬੂਟਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਭੇ ਹੋਏ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਖੁਰਾ-ਖੋਜ ਜਾਂ ਅਸਥੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਭ ਅਤੇ ਅਲੱਭ ਪਥਰਾਟਾਂ ਦੀ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਥਰਾਟਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਗਾਦ-ਭਰੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਟਿਕਾਣੇ ਨੂੰ *ਪਥਰਾਟ ਵੇਰਵਾ* ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਰਾਰ-ਪਾਰ ਪਥਰਾਟਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਮੇਲਜੋਲਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਪਥਰਾਟ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ "ਪਥਰਾਟ" ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋਵੇ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 10,000 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਨ-ਮੰਨੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ। ਹੋ, ਪਥਰਾਟਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਹੋਲੋਸੀਨ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਆਰਕੀਆਈ ਜੁੱਗ ਤੱਕ ਭਾਵ 3.48 ਅਰਬ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਥਰਾਟ ਖ਼ਾਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 19ਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਕਤੀ-ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਮਾਨਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਅਗੇਤਰੇ 20ਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓਮੀਟਰੀ ਤਾਰੀਖੀ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ਼ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਪਥਰਾਟਾਂ ਦੀ ਅੰਕੀ ਜਾਂ *"ਪੂਰੀ-ਪੂਰੀ"* ਉਮਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਯਕੀਨੀ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ

Amonite Cropped.jpg|ਤਿੰਨ ਨਿੱਕੇ ਐਮੋਨਾਈਟ ਪਥਰਾਟ, ਹਰੇਕ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜਾ
Cockerellites liops Green River Formation.jpg|ਵਾਇਓਮਿੰਗ ਦੀ ਹਰਾ ਦਰਿਆ ਬਣਤਰ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਈਓਸੀਨ ਪਥਰਾਟੀ ਮੱਛੀ *ਪ੍ਰਿਸਕਾਕਾਰਾ ਲੀਆਪਸ*
Trilobite2.jpg|ਇੱਕ ਪਥਰਾਟੀ ਟਰਾਈਲੋਬਾਈਟ, *ਐਸੇਫ਼ਸ ਕੋਵਾਲਿਊਸਕੀ*
Carcharodontosaurus and Megalodon teeth.jpg|ਮਗੈਲੋਡੌਨ ਅਤੇ *ਕਾਰਕਾਰੋਡੌਂਟੋਸਾਰਸ* ਦਾ ਦੰਦ। ਇਹ ਦੰਦ ਸਹਾਰਾ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
The fossils from Cretaceous age found in Lebanon.jpg|ਪਥਰਾਟੀ ਝੀਂਗਾ (ਕਰੀਟੇਸ਼ੀਅਸ)
PetrifiedWood.jpg|ਪਥਰਾਈ ਹੋਈ ਨਰਮ ਲੱਕੜ
Petrified Araucaria cone from patagonia-Edit3.jpg|ਪਾਤਾਗੋਨੀਆ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ *ਔਰੋਕਾਰੀਆ ਮਿਰਾਬੀਲਿਸ* ਦਾ ਪਥਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ੰਕੂ
CyprusPlioceneGastropod.JPG| ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੇ ਪਲੀਓਸੀਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਥਰਾਟੀ ਗੈਸਟਰੋਪੌਡ। ਇੱਕ ਸਰਪੂਲੀ ਕੀੜਾ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
OrhtocerasNautiloid092313.jpg|ਸਿਲੂਰੀਆਈ ਆਰਥੋਸਿਰਾਸ ਪਥਰਾਟ
Eocene fossil flower, Clare Family Florissant Fossil Quarry, Florissant, Colorado, USA - 20100807.jpg|Eocene fossil flower, collected August 2010 from Clare family fossil quarry, Florissant, Colorado
File:RoyLindmanMicraster.JPG|ਇੱਕ ਪਰੀ-ਨਾਨ ਪਥਰਾਟ ਜੋ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲ਼ਨ ਵਾਲ਼ੇ ਪਥਰਾਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ
File:Productid Permian Texas.JPG|ਪ੍ਰੋਡਕਟਿਡ ਬਰੈਂਕੀਓਪੌਡ ਦੇ ਪੁੱਠਾ ਵਾਲਵ
File:Fossil agatized coral Florida.JPG|ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਮੂੰਗੇ ਦਾ ਪਥਰਾਟ।

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ 
* ਪਥਰਾਟ ਬਣਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਔਲੀਵੀਆ ਜੂਡਸਨ ਵੱਲੋਂ, *ਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼*
* *ਸਿਰਫ਼ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਪਥਰਾਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ* , ਔਲੀਵੀਆ ਜੂਡਸਨ ਵੱਲੋਂ, *ਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼*

## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ 
* 
* ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਅਮਲੀ ਪਥਰਾਟ ਅਜਾਇਬਘਰ 
* ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪਥਰਾਟ-ਫਾਟਕ, ਭੂਗਰਭ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪਥਰਾਟ 
* The Fossil Record, a complete listing of the families, orders, class and phyla found in the fossil record 
* ਜੀਵ-ਖੋਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟ, ਪਥਰਾਟ ਰਿਕਾਰਡ ਸਮੇਤ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਥਰਾਟ
ਬੱਕਰੀ

**ਬੱਕਰੀ** ਇੱਕ ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂ ਹੈ।ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨਇਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਮਾਂਸ ਲਈ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਤੋਂ ਰੇਸ਼ਾ, ਚਰਮ,ਖਾਦ ਅਤੇ ਬਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਬੱਕਰੀ ਪਾਲਣ
ਬੱਕਰੀ ਪਾਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਲਾਭਕਾਰੀ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸੌਖ ਨਾਲ ਪਾਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਧੰਦੇ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵਿਅਵਸਾਈਕਰਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਘਰਾਣੇ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬੱਕਰੀ ਪਾਲਣ ਉੱਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ -ਵੱਡੇ ਬੱਕਰੀ ਫ਼ਾਰਮ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਧਾਰਿਤ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬੱਕਰੀ ਵਰਗਾ ਛੋਟੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਪਸ਼ੁ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੀਤੇ 2-3 ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਸਲਾਨਾ ਹੱਤਿਆ ਦਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਕਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ 
ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰੀਬਾਇਓਟਿਕ’ (ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਤੱਤ) ਸਮੇਤ ਅਜਿਹੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤੜੀ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ‘ਓਲੀਗੋਸੈਕਰਾਈਡਜ਼’ ਤੱਤ ਅੰਤੜੀਆਂ ’ਚ ਅਜਿਹੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੂ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ 

ਦਰਾਣੀ ਦੁੱਧ ਰਿੜਕੇ,
ਜਠਾਣੀ ਦੁੱਧ ਰਿੜਕੇ,
ਮੈਂ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ਬਿੜਕਾਂ ਵੇ,
ਸਿੰਘਾ ਲਿਆ ਬੱਕਰੀ ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਾਂਗੇ,
ਸਿੰਘਾ ਲਿਆ ਬੱਕਰੀ ..........|

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ
ਮੇਜਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ

**ਮੇਜਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ** (14 ਜਨਵਰੀ 1961 - 14 ਦਸੰਬਰ 1999) ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਦਾਸ ਗੀਤਾਂ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੇਜਰ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਜਨਵਰੀ 1961 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਗੰਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਪੰਜ ਕੇ ਕੇ ਜੀਦਾ ਬੁਟਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ, ਮਾਤਾ ਧਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸਹਿਜਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਮਪੁਰੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ, ਨਵੀ ਅਤੇ ਜੋਤੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।

*ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ
*ਕਾਰ ਰਿਬਨਾਂ ਵਾਲ਼ੀ
*ਚੰਦਰੀ ਬੁਲਾਉਣੋ ਹਟ ਗਈ
*ਧੰਨਵਾਦ ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ
*ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਤੂੰ ਵੈਰਨੇ
*ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ
*ਤੇਰੇ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਨੀ ਕੁੜੀਏ
*ਯਾਦ ਚੰਦਰੀ

;ਧਾਰਮਿਕ
*ਆਜਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕਾ
*ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦਿਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਚ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਬੂਹਾ

**ਬੂਹਾ** ਜਾਂ **ਦਰ** ਜਾਂ **ਦਰਵਾਜ਼ਾ** ਇੱਕ ਹਿੱਲਣ ਵਾਲਾ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕਮਰੇ, ਇਮਾਰਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਇੱਕ ਚਪਟਾ ਫੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੁਲਾਬੇ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਰਵਾਜਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਹਵਾ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਰਵਾਜੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਕਸਰ ਜਿੰਦਰਾ, ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਜਾਂ ਕੁੰਡੀਆਂ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਜਾਂ ਰੋਕ ਲਈ ਲਗਾਏ ਗਏ ਲੱਕੜੀ, ਧਾਤ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ, ਜਾਂ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਕਈ ਟੁਕੜਿਆਂ, ਦੇ ਪੱਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵਾੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
thumb|ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਬੂਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ੇਰੇ ਮਾਰਕਿਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੂਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਕੜੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ
ਦੋਗਾਣਾ

**ਦੋਗਾਣਾ** (ਜਾਂ **ਦੁਗਾਣਾ**) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋ ਕਲਾਕਾਰ ਰਲ਼ ਕੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਗਾਣੇ ਆਮ ਤੌਰ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਅਤੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਮਿਲ ਕੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਗੁਰੂਗੜ੍ਹ

**ਗੁਰੂਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਸਨਪੁਰ (ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਬਲਾਕ)

**ਹਾਸੈਨਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ

**ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ** ਕੁਦਰਤੀ ਅਮਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਬਾਲਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਗਲ਼ਨਾ। ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲ਼ੇ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ 65 ਕਰੋੜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲ਼ਾ, ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਹ ਮੀਥੇਨ ਵਰਗੇ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ:ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨਿਸਬਤ ਵਾਲ਼ੇ ਉੱਡਣਹਾਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐਂਥਰਾਸਾਈਟ ਵਰਗੇ ਲਗਭਗ ਖ਼ਰੇ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਬਣੇ ਗ਼ੈਰ-ਉੱਡਣਹਾਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੀਥੇਨ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ, ਤੇਲ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜਾਂ ਮੀਥੇਨ ਕਲੈਥਰੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ ਲੱਖਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੇਪੜੀ ਵਿੱਚ ਤਾਪ ਅਤੇ ਦਾਬ ਹੇਠ ਪਏ ਮੁਰਦਾ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਪਥਰਾਈ ਹੋਈ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1556 ਵਿੱਚ ਜੌਰਗ ਐਗਰੀਕੋਲਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 18ਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਖ਼ਾਈਲ ਲੋਮੋਨੋਸੋਵ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਊਰਜਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ 2007 ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿੱਚ 36.0% ਕੱਚਾ ਤੇਲ, 27.4% ਕੋਲ਼ਾ, 23.0% ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਊਰਜਾ ਖਪਾਅ ਵਿੱਚ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਤਕਰੀਬਨ 86.4% ਬਣਦਾ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਪਥਰਾਟੀ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ 6.3%, ਨਿਊਕਲੀ 8.5%, ਅਤੇ ਹੋਰ (ਭੂ-ਤਾਪੀ, ਸੂਰਜੀ, ਬਿਜਲੀ, ਹਵਾਈ, ਲੱਕੜ, ਕੂੜਾ-ਕੱਟਾ) 0.9% ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। World energy consumption was growing about 2.3% per year.

ਠੀਕ-ਠੀਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਸਦਕਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਮਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੇਰ ਗਲ਼-ਸੜ ਕੇ ਗਾਦ ਹੇਠ ਦਫ਼ਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭੰਡਾਰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੌਲ਼ੀ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
* "The Coming Energy Crisis?"  – essay by James L. Williams of WTRG Economics and A. F. Alhajji of Ohio Northern University
* "ਪਾਵਰਿੰਗ ਦਾ ਫ਼ਿਊਚਰ"  – ਮਾਈਕਲ ਪਾਰਫ਼ਿਟ (*ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੁਗਰਾਫ਼ਿਕ*)
* "ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ ਸਬਸਿਡੀਆਂ "
* ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣਾਂ ਉੱਤੇ ਇਮਦਾਰੀ ਰਕਮਾਂ (ਸਬਸਿਡੀਆਂ)
* Oil companies hit by 'state' cyber attacks

**ਬਹਿਸ**
* The Origin of Methane (and Oil) in the Crust of the Earth – Thomas Gold (Internet Archives)
*Abiotic theory debunked "fossil fuel" myth

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ
ਦਵਿੰਦਰ ਕੋਹਿਨੂਰ

**ਦਵਿੰਦਰ ਕੋਹਿਨੂਰ** ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਉਦਾਸ ਗੀਤਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ (ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ)

**ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੀ ਈ ਐਮ ਜੋਡ

**ਸਿਰਿਲ ਐਡਵਿਨ ਮਿਚਿਨਸਨ ਜੋਡ** (12 ਅਗਸਤ 1891 – 9 ਅਪਰੈਲ 1953) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ​​ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ *ਟਰੱਸਟ ਦਿਮਾਗ਼*, ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਜੰਗ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 1948 ਵਾਲੇ ਰੇਲ ਟਿਕਟ ਘੋਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1891
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1953
ਬੈਟਮੈਨ ਬਿਗਿਨਜ਼

**ਬੈਟਮੈਨ ਬਿਗਿਨਜ਼** ਬੈਟਮੈਨ ਨਾਮਕ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਕ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 2005 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ|
ਇਨਸੈਪਸ਼ਨ

***ਇਨਸੈਪਸ਼ਨ*** 2010 ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਲਪ ਵਾਲ਼ੀ ਰੋਮਾਂਚਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਨੋਲਾਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਓਨਾਰਡੋ ਡੀਕੈਪਰੀਓ, ਐਲਨ ਪੇਜ, ਜੌਸਫ਼ ਗਾਰਡਨ-ਲੈਵਿਟ, ਮਾਰੀਓਂ ਕੋਤੀਯਾਰ, ਕੈਨ ਵਾਟਾਨਾਬੇ, ਟਾਮ ਹਾਰਡੀ, ਦਲੀਪ ਰਾਓ, ਸਿਲੀਅਨ ਮਰਫ਼ੀ, ਟਾਮ ਬਿਰੈਂਜਰ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਕੇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡੀਕੈਪਰੀਓ, ਡੌਮ ਕੌਬ ਨਾਮਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਚੋਰ ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਅਵਚੇਤਨਾ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਨਿਗਮਤ ਤੋੜ-ਫੋੜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਇਨਸੈਪਸ਼ਨ/ਮੁੱਢ", ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੀ ਅਵਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਗੱਡਣਾ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2010 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪਾਲਦੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ

**ਪਾਲਦੀ** (**Paldi**) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਸੋਂ ਹੈ। ਇਹ ਡੰਕਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਭਾਈਚਾਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਇਹ ਸਿੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਏ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।ਇੱਥੇ 104 ਸਾਲ ਪੁਰਾਤਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।   

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
* Mayo, Joan. *Paldi Remembered: 50 Years in the Life of a Vancouver Island Logging Town*. Paldi History Committee (Duncan, British Columbia), 1997.
* Verma, Archana B. *The making of Little Punjab in Canada: patterns of immigration*. Sage Publications, May 1, 2002. ISBN 0761995994, 9780761995999. See Snippet view at Google Books.

## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
* ਪਾਲਡੀ ਦਾ ਭੂਤੀਆ ਕਸਬਾ  - ਟੋਡ ਹੌਲੋ ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ
ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਿਵਾਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵੈਨਕੂਵਰ

**ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਿਵਾਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵੈਨਕੂਵਰ** (**Khalsa Diwan Society Vancouver**) ਵੈਨਕੂਵਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪਤਾ 8000 ਰੌਸ ਸਟਰੀਟ, ਵੈਨਕੂਵਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ 
* ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਿਵਾਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦ਼ਫਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ
ਵਸੀਲਾ

**ਵਸੀਲਾ** ਜਾਂ **ਸਾਧਨ** ਅਜਿਹਾ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਰਸਦ-ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਲਾਭ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਸੀਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਊਰਜਾ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਅਮਲਾ, ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੰਗਿਆਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ-ਬਦਲ ਕੇ ਨਫ਼ਾ ਖੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਦਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਆਪ ਖਪ ਜਾਣ ਜਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣ। ਵਸੀਲੇ ਵਰਤਣ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ, ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ, ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਹੀ ਚਲਾਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਲਾਮਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵਗੈਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸੀਲਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੈਅ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਥੁੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਵਧੇਰੇ ਮੋਕਲੇ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਵਸੀਲਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਸੀਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨ
ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਵਸੀਲਾ

**ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਵਸੀਲਾ** ਅਜਿਹਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੁਨਾਸਬ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੀਵ-ਉਤਪਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਵਾਪਰਦੇ ਅਮਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁੜ ਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਵਸੀਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ।

## ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ
* Krzeminska, Joanna, Are Support Schemes for Renewable Energies Compatible with Competition Objectives? An Assessment of National and Community Rules, Yearbook of European Environmental Law (Oxford University Press), Volume VII, Nov. 2007, p.&nbsp;125
* Masters, G. M. (2004). Renewable and Efficient Electric Power Systems. Hoboken, NJ:John Wiley & Sons.
* Panwar, N. L., Kaushik, S. C., & Kothari, S. (2011, April). Role of renewable energy sources in environmental protection: A review. Renewable & Sustainable Energy Reviews, 15(3), 1513-1524.
* Sawin, Janet. "Charting a New Energy Future." State of the World 2003. By Lester R. Brown. Boston: W. W. Norton & Company, Incorporated, 2003.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਸੀਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਵਸੀਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਦਰਤੀ ਵਸੀਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ
ਐਂਜਲੀਨਾ ਜੋਲੀ

**ਐਂਜਲੀਨਾ ਜੋਲੀ** (  (ਜਨਮ 4 ਜੂਨ,1975) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ, ਦੋ ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਅਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ ਇਸ ਨੂੰ ਫ਼ੋਰਬਸ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ 2009, 2011, 2013 ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋਲੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਤੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਯੂ.ਐਨ.ਐਚ.ਸੀ.ਆਰ) ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮੀਡਿਆ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਅੰਦਾਜ਼, ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਨਾਮ
## ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* *Notes from My Travels*. Pocket Books. 2003. ISBN 0-7434-7023-0.
* "Justice for Darfur". *The Washington Post*. February 28, 2007.
* "A Year for Accountability". *The Economist*. November 15, 2007.
* "The 2009 TIME 100: Somaly Mam" . *Time*. April 30, 2009.
* "The Case Against Omar al-Bashir" . *Time*. June 5, 2009.
* "Justice Delayed Is Not Justice Denied". *Newsweek*. December 10, 2009

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 
* UNHCR Goodwill Ambassador Angelina Jolie, official homepage at UNHCR.org
* Journey Through Eastern Congo , multimedia journal narrated by Jolie
* Interviews with Angelina Jolie  by Charlie Rose
* Ancestry, on the WARGS site
* Parents and maternal ancestry on FrancoGene

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਂਜਲੀਨਾ ਜੋਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ

**ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ, ਉਸ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇ ਚਲਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੋਗਾਣੇ ਹੀ ਲਿਖੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗਾਏ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਮ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭੁੱਖਿਆਂਵਾਲੀ (ਹੁਣ *ਭਗਵਾਨਗੜ੍ਹ*) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੇਟੀ, ਅੱਜ ਭਗਵਾਨਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਨੌਕਰੀ ਹੁਣ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।

## ਗੀਤਕਾਰੀ 
ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੋਗਾਣੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪਿਆਰ-ਮੁਹੱਬਤ, ਨਸ਼ੇ ਆਦਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ: *ਜੇ ਇਉਂ ਤੁਰ ਗਏ ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ.. ਜੱਗ ਜਿਉਣਾ ਦੁੱਭਰ ਕਰਦੂਗਾ, ਕੋਈ ਭੁੱਖਿਆਂਵਾਲ਼ੀ ਵਾਲ਼ੇ ਵਰਗਾ.. ਜੋੜ ਸਟੋਰੀ ਧਰਦੂਗਾ*। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਗੀਤ ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਗਾਏ:

#ਦੋ ਆਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਾਰ ਦੀਆਂ
#ਆਖ਼ਰੀ ਤਰੀਕ ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਦੀ
#ਮਿਲੂੰ ਪਹਿਰ ਦੇ ਤੜਕੇ ਵੇ
#ਸੁਣ ਕੇ ਲਲਕਾਰਾ ਤੇਰਾ
#ਆਈ ਲੁਕਦੀ ਲੁਕਾਉਂਦੀ
#ਹੋ ਗਈ ਡੱਬੀ ਮੇਰੀ ਖ਼ਾਲੀ
#ਅੱਜ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਪੀਣੀ ਦਾਰੂ

*ਦੋ ਆਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਾਰ ਦੀਆਂ* ਵਿੱਚੋਂ ਨਮੂਨਾ:

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ 
* ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ
* ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ ਮਾਨ
* ਦੇਵ ਥਰੀਕੇ ਵਾਲਾ
* ਬਾਬੂ ਰਜਬ ਅਲੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਫ਼ੌਕਸਵੈਗਨ

**ਫ਼ੌਕਸਵੈਗਨ** (**VW**; ; ) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵੋਲਫ਼ਸਬਰਗ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਖੇ ਹੈ।
ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਕਸਵੈਗਨ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਾਰ। ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ  VOLKSWAGEN ਦੀਆਂ  ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਸੇਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  VOLKSWAGEN ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੋਲ ਅੱਜ 12 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਬਰੈਂਡ ਹਨ ਜੋ VOLKSWAGEN  ਦੇ ਅੰਡਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ  Audi, Bugatti , Bentley, Lamborghini, Porsche, Seat, Skoda, Ducati, MAN , Scania ਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਬਰੈਂਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਇੰਨਾਂ ਸਾਰੇ ਬਰੈਂਡਸ ਨੂੰ ਅੱਜ  VOLKSWAGEN  ਗਰੁੱਪ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। VOLKSWAGEN   ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸੇਫ, ਟੈਂਕ ਦੀ ਤਰਾਂ ਮਜਬੂਤ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ । ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ VOLKSWAGEN  ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਮਯਾਬ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੋਲੋ, ਵੈਂਟੋ, ਪਸਾਤ ਅਤੇ ਜੈਟਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਪੋਲੋ ਅਤੇ ਵੈਂਟੋ ਦੀ ਅਸੈਬਲੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਂਟੋ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੈਡਾਂਨ ਗੱਡੀ ਵੀ ਕਹਿਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ ਤੌਂ ਵੈਟੋਂ ਦਾ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ  ਅਤੇ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਕਸਵੈਗਨ ਦੀਆਂ 3 ਕਾਰਾਂ ਹਨ: ਫ਼ੌਕਸਵੈਗਨ ਬੀਟਲ, ਫ਼ੌਕਸਵੈਗਨ ਪਸਾਤ ਅਤੇ ਫ਼ੌਕਸਵੈਗਨ ਗੋਲਫ਼। 

## ਇਤਿਹਾਸ
ਫ਼ੌਕਸਵੈਗਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1937 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਲੇਬਰ ਫ਼੍ਰੰਟ ਵੱਲੋਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਰਮਨ ਆਟੋ ਸਨਅਤ ਬਹੁਤ ਲਗਜ਼ਰੀ ਮਾਡਲ ਸਨ ਜਦ ਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਜਰਮਨ ਇੱਕ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ਼ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, 50 ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਕੋਲ਼ ਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

1933 ਵਿੱਚ ਅਡੋਲਫ਼ ਹਿਟਲਰ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਦਿਆਂ ਅਜਿਹੇ ਵਹੀਕਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜੋ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ਼ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੋਣ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ
ਬਰੇਕਿੰਗ ਬੈਡ

***ਬਰੇਕਿੰਗ ਬੈਡ*** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜੁਰਮ ਸਾਂਗ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿੰਸ ਗਿਲੀਗਨ ਨੇ ਸਿਰਜਿਆ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੜੀਵਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਏ.ਐੱਮ.ਸੀ. ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਰੁੱਤਾਂ ਵਾਸਤੇ 29 ਜਨਵਰੀ, 2008 ਤੋਂ 29 ਸਤੰਬਰ, 2013 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਵਾਲਟਰ ਵਾਈਟ (ਬ੍ਰਾਇਨ ਕਰੈਨਸਟਨ) ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰਦਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੜੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜੇ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਜਾਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਮਾਲੀ ਭਵਿੱਖ ਸੁਧਾਰਨ ਖ਼ਾਤਰ ਜੁਰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵੱਲ ਹੋ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੈਸੀ ਪਿੰਕਮੈਨ (ਐਰਨ ਪਾਲ) ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ ਕੇ ਮੈਥਮਫ਼ੈਟਾਮੀਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਲਬੂਕਰਕੀ, ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ 
* – ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਾਈਟ
* – ਦਫ਼ਤਰੀ ਸੋਨੀ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਸਾਈਟ
*
**ਬਰੇਕਿੰਗ ਬੈਡ* Emmys.com ਵਿਖੇ
*
*
*ਬੈਟਰ ਕਾਲ ਸਾਊਲ!
*ਸੇਵ ਵਾਲਟਰ ਵਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰੇਕਿੰਗ ਬੈਡ
ਸੇਵਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਰਾਇਨ

***ਸੇਵਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਰਾਇਨ*** () 1998 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵੇਲ਼ੇ ਦੇ ਨੌਰਮੈਂਡੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਬਰਗ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਰੌਬਰਟ ਰੋਡਟ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਇਫ਼ੈਕਟ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੀ ਅਸਲ ਵਰਗੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 27 ਮਿੰਟ ਜੋ 6 ਜੂਨ 1944 ਦੇ ਓਮਾਹਾ ਬੀਚ ਹਮਲੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕੈਪਟਨ ਕੈਪਟਨ&nbsp;ਜਾਨ&nbsp;ਐੱਚ.&nbsp;ਮਿਲਰ ਅਤੇ ਟੁਕੜੀ ਦੁਆਰਾ *ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ&nbsp;ਜੇਮਸ&nbsp;ਫ਼੍ਰੈਸਿਸ&nbsp;ਰਾਇਨ* ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਫ਼ੌਜੀ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਬਚਿਆ ਭਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਘਰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ।

## ਕਹਾਣੀ
6 ਜੂਨ 1944 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਓਮਾਹਾ ਬੀਚ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉਤਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ੌਜੀ ਜਰਮਨਾਂ ਹੱਥੋਂ ਉਤਾਰੇ ਵਕਤ ਹੀ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੈਪਟਨ ਜਾਨ ਐੱਚ ਮਿਲਰ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ ਜਰਮਨਾਂ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘੇਰਾ ਤੋੜ ਕੇ ਬੀਚ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਧਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿਖੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਜਨਰਲ ਜਾਰਜ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਇਨ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਕੇ ਭਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਭਰਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ&nbsp;ਜੇਮਸ&nbsp;ਫ਼੍ਰੈਂਸਿਸ&nbsp;ਰਾਇਨ ਲਾਪਤਾ ਹੈ। ਕੈਪਟਨ ਮਿਲਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੁਕੜੀ ਲਿਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ&nbsp;ਰਾਇਨ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਕੈਪਟਨ ਅਤੇ ਟੁਕੜੀ ਦੇ ਇਸੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ

[thumb|*ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ* ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕੀ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ [ਜਸਵੰਤ ਦਮਨ]]
***ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ*** ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੰਗਕਰਮੀ ਦਵਿੰਦਰ ਦਮਨ ਦਾ ਲਿਖਿਆ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਦਾ ਨਾਟਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਖੇਡੇ ਗਏ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
1981 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਐਡੀਸ਼ਨ ‘ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ’ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਛਾਪੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਦ ਲੌਸਟ ਬਟਾਲੀਅਨ (2001 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਦ ਲੌਸਟ ਬਟਾਲੀਅਨ*** 2001 ਦੀ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਬਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜੋ ਕਿ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੀ ਲੌਸਟ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਰਾਬਤਾ ਆਪਣੀ ਬੇਸ ਕਮਾਂਡ ਨਾਲ਼ੋ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਰਗਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਰੱਸਲ ਮਲਕੇਹੀ, ਲੇਖਕ ਜੇਮਜ਼ ਕਾਰਾਬੇਟਸੋਸ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਮੇਜਰ ਚਾਰਲਸ ਵ੍ਹਾਈਟ ਵ੍ਹਿਟਲਸੀ, ਰਿਕ ਸ਼ਰੇਡਰ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਲਕਜ਼ਮਬਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲ ਏ&ਈ (A&E) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸੀ ਜੋ ਚੈਨਲ ਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਰ ਹੋਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੈਟਵਰਕ ਦ ਹਿਸਟਰੀ ਚੈਨਲ ਤੇ ਵੀ ਨਸ਼ਰ ਹੋਈ। ਜਨਵਰੀ 2002 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਡੀ.ਵੀ.ਡੀ. ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਕਿਰਦਾਰ
* ਰਿਕ ਸ਼ਰੇਡਰ - ਮੇਜਰ ਚਾਰਲਸ ਵ੍ਹਾਈਟ ਵ੍ਹਿਟਲਸੀ
* ਫ਼ਿਲ ਮੈਕੀ - ਕੈਪਟਨ ਜਾਰਜ ਜੀ. ਮੈਕਮਰਟਰੀ
* ਜੇਮੀ ਹੈਰਿਸ - ਸਾਰਜੰਟ ਗੈਡੇਕੀ
* ਜੇ ਰੋਡਨ - ਲੈਫ਼ਟੀਨੰਟ ਲੀਕ
* ਐਡਮ ਜੇਮਜ਼ - ਕੈਪਟਨ ਨੈਲਸਨ ਐੱਮ. ਹੋਲਡਰਮੈਨ
* ਡੇਨੀਅਲ Caltagirone - ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫ਼ਿਲਿਪ ਚਪੇਲੀਆ
* ਮਾਈਕਲ ਗੋਲਡਸਟ੍ਰੋਮ - ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜੇਕਬ ਰੋਜ਼ਨ
* ਐਂਡਰੇ ਵਿਪੋਲਿਸ - ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫ਼੍ਰੈਂਕ ਲਿਪਾਸਟੀ
* ਰੇਸ ਮਾਈਲਸ ਥਾਮਸ - ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬਾਬ ਯੋਡਰ
* ਆਰਥਰ ਕ੍ਰੈਮਰ - ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਬਰਾਹਮ ਕ੍ਰੋਟੋਸ਼ਿੰਸਕੀ
* ਐਡਮ ਕੋਟਜ਼ - ਕਰਨਲ ਜਾਨਸਨ
* ਜਸਟਿਨ ਸਕਾਟ - ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਓਮਰ ਰਿਚਰਡਸ
* ਐਂਥਨੀ ਅਜ਼ੀਜ਼ੀ - ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟ ਹੈਂਚਮੈਨ
* ਜਾਰਜ ਕੈਲਿਲ - ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲੌਵੈਲ ਆਰ. ਹੌਲਿੰਗਜ਼ਹੈੱਡ
* ਵੌਲਫ਼ ਕਾਲਰ - ਜਨਰਲ ਵੌਨ ਸਾਇਬਲ
* Joachim Paul Assböck - ਮੇਜਰ ਹੈਨਰਿਚ ਪ੍ਰਿੰਜ਼
* ਮਾਈਕਲ ਬ੍ਰੈਂਡਨ - ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰੌਬਰਟ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਅਮਰਾਪੁਰਕਰ

**ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਅਮਰਾਪੁਰਕਰ** (11 ਮਈ 1950 – 3 ਨਵੰਬਰ 2014) ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਂ ਗਣੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲਾਵਾਦੇ ਸੀ। ਉਹਨਾ ਨੂੰ 'ਸੜਕ' ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਖ਼ਲਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸਰਸ ਕਿਰਦਾਰ ਵੀ ਨਿਭਾਏ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਅਮਰਾਪੁਰਕਰ – ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ 'ਤੇ
ਸਵੈ-ਹਿਰਾਸਤ

**ਸੈਲਫ਼ ਅਰੈਸਟ** ਇੱਕ ਪਰਵਤਾਰੋਹੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਰਵਤਾਰੋਹਨ ਸਮੇਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਕਨੀਕਾਂ ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬਰਫੀਲੀ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸਲਾਇਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੈਲਫ਼ ਅਰੈਸਟ ਬਰਫ਼ ਵਾਲੀ ਕੁਹਾੜੀ, ਕ੍ਰੇਮਪੋਨਸ, ਬੂਟ, ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਗੋਡੇ, ਕੂਹਣੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਕੁਲਹਾੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਬਰਫ ਦੀ ਖੇਤਰ, ਆਈਸ ਖੇਤਰ, ਜਾਂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਾਫੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸੈਲਫ਼ ਅਰੈਸਟ ਤਕਨੀਕਾਂ
**ਬਰਫ਼ ਵਾਲੀ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ**, 
**ਸੈਲਫ਼ ਅਰੈਸਟ ਪਕੜ**, 
**ਕ੍ਰੇਮਪੋਨਸ ਪਾਏ ਹੋਏ**, 
**ਬਰਫ਼ ਵਾਲੀ ਕੁਹਾੜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ**।

### ਸੈਲਫ਼ ਅਰੈਸਟ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਸੈਲਫ਼ ਅਰੈਸਟ ਕੋਈ ਅਚੁਕ ਤਕਨੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਲਾਇਡ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ੫੦% ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।
ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼

**ਮਾਈਕਲ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ **, ਜਾਂ **ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ** (10 ਸਤੰਬਰ 1841 − 15 ਮਾਰਚ 1913) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਅਖੀਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਵਰਗ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਨੀਊਕੈਸਲ ਵੈਸਟ, ਲਿਮੇਰਿਕ ਕਾਊਂਟੀ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 10 ਸਤੰਬਰ,1841 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਨੀਊਕੈਸਲ ਸਕੂਲ, ਆਲਬੇਨੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਕਵੀਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਗਾਲ੍ਵੇ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਕਲਾਸਿਕਸ ਪੜ੍ਹੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ।

1862 ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਉੱਪਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ 1864 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1882 ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਗਰੇਡ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੰਡਲ ਜੱਜ ਬਣ ਗਿਆ।

ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛੇ-ਜਿਲਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਦ ਸਿੱਖ ਰਿਲਿਜਨ’ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੇਚ ਕੇ ਛਪਾਈ ਸੀ। ਮੈਕਾਲਿਫ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਚੇਤ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ 1899 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ 200ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 1893 ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਨਾ ਲੱਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਗਿਆਰਾਂ-ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸਿਰੇ ਲੱਗਿਆ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
(ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਛੇ-ਜਿਲਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਦ ਸਿੱਖ ਰਿਲਿਜਨ’ ਹੈ)
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਜਿਲਦ I (1909)
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਜਿਲਦ II (1909)
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਜਿਲਦ III (1909)
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਜਿਲਦ IV (1909)
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਜਿਲਦ V (1909)
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਜਿਲਦ VI (1909)
**ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਚਨਾਕਾਰ*

## ਹਵਾਲੇ
ਭੱਠੀ

ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਦਾਣੇ ਭੁੰਨਣ ਵਾਲੀ ਭੱਠੀ।]]
**ਭੱਠੀ** ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਿੱਤਾਮੂਲਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਭੁੰਨੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਖਾਣੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਦ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਲਣ ਹੋਇਆ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ **ਭੱਠੀ** ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਤਾਣੇ ਬਾਣੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। **ਭੱਠੀ** ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ, ਕੜਾਹੀ, ਕੱਕਾ ਰੇਤਾ, ਝਾਰਨੀ ਅਤੇ ਦਾਣੇ ਹਿਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਨਾਂ ਦੰਦਿਆਂ ਵਾਲੀ ਦਾਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਾਣੇ ਭੁੰਨਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਹ ਰੋਜਾਨਾ ਹਰ ਘਰ ਘਰੇਲੂ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਪਿੰਡ, ਪੱਤੀ ਜਾਂ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਵਾਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਭੱਠੀ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦਾਣੇ ਭੁੰਨਣਾ
**ਭੱਠੀ** ਤੇ **ਦਾਣੇ ਭੁੰਨਣ ਦਾ ਕੰਮ** ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿਰਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ! ਔਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਭੱਠੀ ਵਾਲੀ** ਜਾਂ ਭਠਿਆਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੜਾਹੀ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਗਰਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਣੇ ਸੁੱਟ ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਹਿਲਾ ਕੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾੜ੍ਹ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਝਾਰਨੀ ਨਾਲ ਛਾਣ ਕੇ ਦਾਣੇ ਅਤੇ ਰੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੌਰਗਨ ਫ਼ਰੀਮੈਨ

**ਮੌਰਗਨ ਫ਼ਰੀਮੈਨ** (ਜਨਮ 1 ਜੂਨ, 1937) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਾਚਕ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ *ਸਟਰੀਟ ਸਮਾਰਟ*, *ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਮਿੱਸ ਡੇਜ਼ੀ*, *ਸ਼ੌਸ਼ੈਂਕ ਰਿਡੈਂਪਸ਼ਨ* ਅਤੇ *ਇਨਵਿਕਟਸ* ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸਦਕਾ ਅਕੈਡਮੀ ਇਨਾਮ ਦੀਆਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਹਾਸਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ *ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਬੇਬੀ* ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਆਸਕਾਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਇਹਨੂੰ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਫ਼ਰੀਮੈਨ ਕਈ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਅਨਫ਼ੌਰਗਿਵਨ*, *ਗਲੌਰੀ*, *ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡ: ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਥੀਵਜ਼*, *ਸੈਵਨ*, *ਡੀਪ ਇੰਪੈਕਟ*, *ਦ ਸੰਮ ਆਫ਼ ਆਲ ਫ਼ੀਅਰਜ਼*, *ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ*, *ਅਲੌਂਗ ਕੇਮ ਅ ਸਪਾਈਡਰ*, *ਦ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ* ਤਿੱਕੜੀ, *ਮਾਰਚ ਆਫ਼ ਦ ਪੈਂਗੁਇਨਜ਼*, *ਦ ਲੈਗੋ ਮੂਵੀ* ਅਤੇ *ਲੂਸੀ*। ਇਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਅਵਾਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕੰਪਨੀ* ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* ਰੈਵਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ, ਮੌਰਗਨ ਫ਼ਰੀਮੈਨ ਅਤੇ ਲੋਰੀ ਮਿਕਰੀਅਰੀ ਵੱਲੋਂ ਥਾਪੀ ਹੋਈ
* ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਅਤੀਤ ਦੀ ਜੀਵਨੀ
* ਮੂਵੀ ਇੰਫ਼ਰਮੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਮੌਰਗਨ ਫ਼ਰੀਮੈਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਰੀਕਾ

**ਅਰੀਕ** () ਚੀਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 196,590 ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਚਿੱਲੀ ਦੇ ਅਰੀਕ ਅਤੇ ਪਾਰੀਨਾਕੋਤਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰੀਕ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ

ਦਰਿਆ-ਏ-ਸਤਲੁਜ ਤੇ ਘੱਗਰ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਲ਼ੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਰੋਹੀ-ਬੀਆਬਾਨ ਤੱਕ 80 (80) ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 25 (25) ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵਕਤ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਦਰਖ਼ਤ ਸਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮੋਗਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਇਤਿਆਦਿ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿੱਤਾ| ਬਠਿੰਡਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਗੋਨਿਆਣਾ ਮੰਡੀ ਨੇੜੇ ਲਖੀਸਰ ਨਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰ੍ਦੁਆਰਾ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ

ਬਿਨਾਂ ਪਾਈਪਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਲ ਰਾਹੀਂ ਗੈਸ ਦੀ ਰੂਸ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।]]

**ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਫ਼ਨ ਹੋਏ ਬੂਟਿਆਂ, ਗੈਸਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਭਾਰੀ ਤਾਪ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਵਸੀਲਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਭਰਪੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਗੈਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਰਲਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੀਥੇਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਰੀਆਂ ਅਲਕੇਨਾਂ ਦੀ ਬਦਲਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਸਲਫ਼ਾਈਡ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਦੀਆਂ ਤੁੱਛ ਫ਼ੀਸਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ, ਪਕਾਉਣ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ੀਡ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
*ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਉੱਤੇ ਐੱਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਦੀ ਘੋਖ
* A Comparison between Shale Gas in China and Unconventional Fuel Development in the United States: Health, Water and Environmental Risks by Paolo Farah and Riccardo Tremolada. This is a paper presented at the Colloquium on Environmental Scholarship 2013 hosted by Vermont Law School (11 October 2013)
*ਵਧੇਰੇ ਬੀਟੀਯੂ ਵਾਲ਼ੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਨਵੀਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ 
*ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ੇਲ ਗੈਸ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲਣ ਗੈਸ
ਅਲਬੂਕਰਕੀ, ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ

**ਅਲਬੂਕਰਕੀ** ਜਾਂ **ਐਲਬਕਰਕੀ**  ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਸੋਂ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਬੁਲੰਦੀ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਰਨਾਲੀਯੋ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੀਓ ਗਰਾਂਦੇ ਨਾਲ਼ ਖਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 1 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਤੱਕ ਇਹਦੀ ਵਸੋਂ 555,417 ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ 32ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਅਲਬੂਕਰਕੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ 59ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਰੀਓ ਰਾਂਚੋ, ਬਰਨਾਲੀਯੋ, ਪਲਾਸੀਤਾਸ, ਕੋਰਾਲਿਸ, ਲੌਸ ਲੂਨਾਸ, ਬੇਲੈਨ, ਬੌਸਕੇ ਫ਼ਾਰਮਜ਼ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਵਸੋਂ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਫੈਲਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਲ਼ਾ 1905 ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚਲਾ ਲੇਖ
*
;ਮਨ-ਪਰਚਾਵਾ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ
* ਸਾਈਕਲ ਰਾਹ ਅਤੇ ਡੰਡੀਆਂ
* ਮੌਜੂਦਾ ਮਨ-ਪਰਚਾਵਾ ਸਰਗਰਮੀਆਂ
* ਇਲਾਕੇ ਵਿਚਲੇ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੂਕਰਕੀ, ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਹੀਰੋ ਮੋਟੋਕੌਰਪ

**ਹੀਰੋ ਮੋਟੋਕੌਰਪ ਲਿਮਿਟਡ**, ਸਬਕਾ **ਹੀਰੋ ਹੌਂਡਾ**, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਅਤੇ ਸਕੂਟਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੋ-ਪਹੀਆ ਵਹੀਕਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। The 2006 Forbes 200 Most Respected companies list has Hero Honda Motors ranked at #108. 31 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮਾਰਕਿਟ ਪੂੰਜੀ 308 ਬਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ (5.66 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਸੀ।

"ਹੀਰੋ ਹੌਂਡਾ" 1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੀਰੋ ਸਾਇਕਲਜ਼ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਹੌਂਡਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ਼ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਹੌਂਡਾ ਨੇ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਿਆ ਤਾਂ ਹੀਰੋ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖ਼ਰੀਦ ਲਏ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2011 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕੌਰਪੋਰੇਟ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਸਮੇਤ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਹੀਰੋ ਮੋਟੋਕੌਰਪ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ
ਰੂੜੀ

ਵਿੱਚ]]

**ਰੂੜੀ** ਜਾਂ **ਰੇਹ** ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ **ਕਾਰਬਨੀ ਖਾਦ** ਇੱਕ ਕਾਰਬਨੀ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨੀ ਖਾਦ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂੜੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨੀ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰ ਜੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਿੱਟੀ ਉਪਜਾਊ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੜੀ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਡੇ ਜੰਤੂ ਉੱਲੀ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੂੜੀ ਗੋਹੇ ਵਰਗੇ ਕਾਰਬਨੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਗਲ਼ਨ-ਸੜਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੱਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
ਰੂੜੀ ਗਲਣ ਉੱਤੇ ਤਾਅ ਛੱਡਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਵੱਡੀ ਢੇਰੀ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇੱਕਦਮ ਭਖ ਉੱਠਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਅ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਦਬੋ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਖ਼ਾਸੀ ਮਸ਼ੱਕਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਾ ਕੀੜਿਆਂ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਫੋਗ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਰਸਦਾਂ ਤੱਕ ਲਿਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਨਾਮੁਆਫ਼ਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ
* 

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਡੰਗਰਾਂ ਦੀ ਰੂੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨੀ ਖ਼ਤਰੇ
* ਬਾਗ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂੜੀ ਵਰਤਣ ਵਾਸਤੇ ਸਲਾਹ 
* ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰੂੜੀ ਐਕਸਪੋ
* ਕਾਰਨੈੱਲ ਰੂੜੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
* County-Level Estimates of Nitrogen and Phosphorus from Animal Manure for the Conterminous United States, 2002 United States Geological Survey
* Manure Management, Water Quality Information Center, U.S. Department of Agriculture 
* Livestock and Poultry Environmental Learning Center , an eXtension community of practice about animal manure management
* Antibiotics and Hormones in Animal Manure (Webcast) : A two part webcast series about the science available on potential risks and best management practices related to antibiotics and hormones from animal manure

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਖਾਦਾਂ
ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼

**ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼** ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੇ ਹੀ ਸਮਾਨ ਹੀ ਸੰਦਰਭ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ (synonym) ਤੇ ਵਿਪਰੀਤ ਅਰਥਬੋਧਕ ਸ਼ਬਦ (antonym) ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਬਲਕੀ ਸਮਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਚੁਣਨ ਨੂੰ ਅਸਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਬਦ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਲੱਭਿਆ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਥਿਸਾਰਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਭਾਵ ਤੋਂ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

## ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ
ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਅਨੇਕ ਅਰਥ ਦਿੱਤੇ ਹੰਨ-

*ਉਦਾਹਰਨ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ 
*ਭਾਗ (“part”) ਹਿੱਸਾ, ਅੰਸ਼, ਅੰਗ, ਟੋਟਾ 
*ਭਾਗ (“luck”) ਕਿਸਮਤ, ਲੇਖ, ਨਸੀਬ

ਸਭ ਨੂੰ ਅਪਨੇ -2 ਭਾਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
, author of the first thesaurus.]]

**ਫਿਲੋ ਆਫ਼ ਬੀਬਲੋਸ** ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸੂਤਰ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਕੇ ਹੁਣ ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼ ਕਹਿਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਮਰਾਕੋਸ਼ਾ ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼ **ਪੀਟਰ ਮਾਰਕ** ਨੇ 1805 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 1852 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* हिंदी का प्रथम थिसॉरस ("पद्य-शब्द-कोश" के बारे में पहला भाग) 
* Roget's International Thesaurus
* TemaTres: open source thesaurus management 
* Aiksaurus: open source and online thesaurus 
* http://education.yahoo.com/reference/thesaurus/category_index  One of the few examples of the old-style categorical listings available online.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼
ਸ਼ਾਬਾਂ-ਡੈਲਮਾ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਸ੍ਟਡ ਛਬਾਨ-ਡੇਲਮਾਸ**, ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਰਦੋ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਗਿਰੋਨਡਿਨਸ ਦੇ ਬੋਰਦੋ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ੩੪,੬੯੪ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਗਿਰੋਨਡਿਨਸ ਦੇ ਬੋਰਦੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਬਿੱਗ ਬੌਸ

***ਬਿੱਗ ਬੌਸ*** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿੱਗ ਬ੍ਰਦਰ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਉੱਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜਕਲ ਇਸ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਕਲਰਜ਼ ਚੈਨਲ ਉੱਪਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ਾ
ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚਰਚਿਤ ਅਤੇ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਪਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਵੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਵਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਕਾਰਜ਼(ਟਾਸਕ) ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਜਨਤਾ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਉਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬੇਘਰ ਹੋਣ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਪਰ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦੀ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਉੱਪਰ ਅਸਹਿਮਤੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਲਝਾਉਣ ਭਾਵ ਹਿੰਸਾ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।

## ਘਰ
ਇਹ ਘਰ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਢਾਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੂਨਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਤਾਰ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਘਰ ਬਦਲਦੇ ਗਏ| ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ, ਅੰਤਰਜ਼ਾਲ(ਇੰਟਰਨੈੱਟ), ਮੋਬਾਇਲ, ਦੁਰਭਾਸ਼(ਟੈਲੀਫੋਨ), ਘੜੀ, ਅਲਾਰਮ, ਕਾਗਜ਼, ਕਲਮ ਆਦਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ| ਸਵੇਰੇ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਅਲਾਰਮ ਨਾਲ ਸਭ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੱਤੀਆਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੌਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਰ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਾਰਨ
ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਾਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਕਲਰਜ਼ ਚੈਨਲ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ| ਹਰ ਦਿਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੌਂ ਵਜੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਏਪਿਸੋਡ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਸੀਜ਼ਨ ਝਾਤ
### ਸੀਜ਼ਨ 1
### ਸੀਜ਼ਨ 2
### ਸੀਜ਼ਨ 3
### ਸੀਜ਼ਨ 4
### ਸੀਜ਼ਨ 5
### ਸੀਜ਼ਨ 6
### ਸੀਜ਼ਨ 7
### ਸੀਜ਼ਨ 8
### ਸੀਜ਼ਨ 9
### ਸੀਜ਼ਨ 10
### ਸੀਜ਼ਨ 11
### ਸੀਜ਼ਨ 12
### ਸੀਜ਼ਨ 13
### ਸੀਜ਼ਨ 14
### ਸੀਜ਼ਨ ਓਟੀਟੀ
### ਸੀਜ਼ਨ 15
## ਇਸ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਰ ਲੇਖ
*ਬਿੱਗ ਬੌਸ(ਸੰਗੀਤਕਾਰ),ਚੈੱਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੈਟਲ ਗਾਇਕ
*ਬਿੱਗ ਬੌਸ(ਪਹਿਲਵਾਨ),ਅਮਰੀਕੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਰੇਅ ਟ੍ਰੇਅਲਰ(1963-2004) ਦਾ ਸਟੇਜੀ ਨਾਮ
*ਬਿੱਗ ਬੌਸ(ਫ਼ਿਲਮ),ਵਿਜੇ ਬੇਪੀਨੀਦੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ(1995)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਰਜ਼ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ
੨੦੧੪ ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲਾ

੨ ਨਵੰਬਰ, ੨੦੧੪ ਨੂੰ ਵਾਘਾ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੋਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਰੇਡ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਸਵੈਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ।

## ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ
ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ੬੦ ਲੋਕ ਹਲਾਕ ਹੋਏ ਅਤੇ ੧੦੦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੱਟੜ ਹੋ ਗਏ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਹੌਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਮਰਨ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ੧੦ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕੋ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਅੱਠ ਜੀਅ ਵੀ ਇਸ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।

## ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮਕਸਦ
ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਲਾਵਤਨ ਜੁੰਦੱਲਾ ਅਤੇ ਟੀਟੀਪੀ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਮਾਤ-ਉਲ-ਅਹਿਰਰ ਟੋਲੀਆਂ ਨੇ ਲਈ।

ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਏ ਧੜੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਅਹਿਮਦ ਮਰਵਾਤ ਨੇ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਹੱਲਾ ਜ਼ਰਬ-ਏ-ਅਜ਼ਬ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰਿਸਤਾਨ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਤਵਾਦ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲੇ
ਟੋਇਓਟਾ

ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਟੋਇਓਟਾ, ਐਚੀ, ਜਪਾਨ ਵਿਖੇ ਹਨ। 2013 ਵਿੱਚ, ਆਲਮੀ ਪੱਧਰ ਤੇ, ਇਸ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 333,498 ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸਨ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਕਮਾਈ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬਾਰਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਹ 2012 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ 20 ਕਰੋੜਵਾਂ ਵਾਹਨ ਬਣਾਇਆ। ਹਰ ਸਾਲ 1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।ਟੋਯੋਟਾ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ  ਬਿਜਲੀ ਚਾਲਿਤ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਪਨਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।  ਟੋਯੋਟਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਇੰਧਣ ਸੈੱਲ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਰਕੀਟ ਮੋਹਰੀ ਹੈ.  ਟੋਯੋਟਾ ਅਤੇ ਲੇਕਸਸ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਯਾਤਰੀ ਕਾਰ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਕਰੀ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿਚ 1.5 ਕਰੋੜ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿੱਕਰੀ ਦਾ ਮੀਲਪੱਥਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਿਅਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਨਾਮਪਲੇਟ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਜਨਵਰੀ 2017 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ 60 ਲੱਖ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ. ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਚੀਰੋ ਟੋਯੌਡਾ ਨੇ 1937 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਾਕਿਚੀ ਟੋਯੋਡਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਟੋਯੋਟਾ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਸਪਿਨ-ਆਫ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, 1934 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਟੋਯੋਟਾ ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਿਭਾਗ ਸੀ, ਇਸ ਨੇ ਟਾਈਪ ਏ ਇੰਜਣ ਅਤੇ 1936 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰੀ ਕਾਰ ਟੋਯੋਟਾ ਏ.ਏ. ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਟੋਯੋਟਾ ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਾਹਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੋਯੋਟਾ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਹੀਨੋ, ਲੇਕਸਸ, ਰਾਂਜ਼ ਅਤੇ ਦਿਹਾਤਸੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਟੋਯੋਟਾ ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੁਬਾਰੂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ 20.02% ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, 2018 ਤਕ ਇਸੂਜ਼ੂ ਵਿਚ 5.9% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, ਮਜ਼ਦਾ ਵਿਚ ਇਕ 5.1% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਵਿਚ 4.9% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, ਅਤੇ ਯਾਮਾਹਾ ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ 3.8% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, ਪੈਨਾਸੋਨਿਕ ਵਿਚ 2.8% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ.  ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨ ਵਿਚ ਦੋ (ਜੀਏਸੀ ਟੋਯੋਟਾ ਅਤੇ ਸਿਚੁਆਨ ਐਫਏ ਡਬਲਯੂ ਟੋਯੋਟਾ ਮੋਟਰ), ਇਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ (ਟੋਯੋਟਾ ਕਿਰਲੋਸਕਰ), ਇਕ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ (ਟੀਪੀਸੀਏ) ਵਿਚ, ਇਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ (ਐਮਟੀਐਮਯੂਐਸ) ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਹਨ.ਟੀਐਮਸੀ ਟੋਯੋਟਾ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.ਟੋਯੋਟਾ ਲੰਡਨ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਟੋਕਿਓ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ
ਜਿਰੌਂਦੈਂ ਦੇ ਬੋਰਦੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਗਿਰੋਨਡਿਨਸ ਦੇ ਬੋਰਦੋ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਬੋਰਦੋ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਟਡ ਛਬਾਨ-ਡੇਲਮਾਸ, ਬੋਰਦੋ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਗਿਰੋਨਡਿਨਸ ਦੇ ਬੋਰਦੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਗਿਰੋਨਡਿਨਸ ਦੇ ਬੋਰਦੋ  ਲਿਗੁਏ 1 ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਰਾਜਬੀਰ ਸਿੰਘ

**ਰਾਜਬੀਰ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਐਕਟਰ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਹੂ ਇਜ਼ ਦੇਅਰ (ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ)*? ਵਿੱਚ ਸੰਨੀ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਲਕੀਅਤ

**ਮਲਕੀਅਤ** ਜਾਂ **ਮਾਲਕੀ** ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੋਣਾ। ਇਹ ਮਲਕੀਅਤ ਜ਼ਮੀਨ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਿੱਚ ਮਾਲਕ ਦੇ ਕੁਝ ਕਰਤੱਵ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਮਕੈਨਿਕਸ ਕਾਫ਼ੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਨ: ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ, ਮੁੰਤਕਿਲ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਗੁਆ ਲੈਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੋਈ ਪੈਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਤਬਾਦਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਤ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਹਰਜਾਨੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਕਰ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲਕੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਇਦਾਦ
ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲਾ

*Kamikaze* attack on USS *Bunker Hill* (CV-17), May 1945]]

**ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲਾ** ਜਾਂ **ਆਤਮਘਾਤੀ ਹੱਲਾ** ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ, ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਯਕੀਨਨ ਕਾਰਵਾਈ 'ਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। 1981 ਤੋਂ 2006 ਦੇ ਵਿੱਚ-ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ 1200 ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ 4% ਸਨ ਪਰ ਅੱਤਵਾਦ-ਸਬੰਧਤ ਮੌਤਾਂ ਦਾ 32% (14,559 ਹਲਾਕ) ਸਨ। ਇਹਨਾਂ 'ਚੋਂ 90% ਹਮਲੇ ਇਰਾਕ, ਇਜ਼ਰਾਇਲ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 
* ਸਵੈਘਾਤੀ ਬੰਬਾਰ – ਉਹ ਇੱਦਾਂ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਦਾ ਹੈ? 
* ਅੱਤਵਾਦ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਔਰਤਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਜਨਾਨਾ ਸਵੈਘਾਤੀ ਬੰਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ।
* ਘੋਖ: ਜਨਾਨਾ ਸਵੈਘਾਤੀ ਬੰਬਾਰਾਂ ਹਰਜਾਨਾ ਲੋਚਦੀਆਂ ਹਨ ਜਨਾਨਾ ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲਿਆਂ ਪਿਛਲੇ ਮਕਸਦ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਘੋਖ ਬਾਬਤ ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟ।
* ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਸ਼ੇਖ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਅਫ਼ੀਫ਼ੀ ਅਲ-ਅਕੀਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸਵੈਘਾਤੀ ਬੰਬਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫ਼ਤਵਾ
* ਇੱਕ ਪਲ 'ਚ ਗ਼ਾਇਬ  ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਵੈਘਾਤੀ ਬੰਬ ਹਮਲੇ [ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ ਨਿਗਰਾਨ]
* ਸਵੈਘਾਤੀ ਅੱਤਵਾਦ: ਤਰਕਹੀਣ ਵਾਸਤੇ ਤਰਕ ਦੇਣਾ 
* ਅਥੀਨਾ ਸੁਘੜਤਾ  ਬਗ਼ਾਵਤ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਉੱਤੇ ਉੱਨਤ ਘੋਖ ਜਾਲ: ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚਲੇ ਸਵੈਘਾਤੀ ਅੱਤਵਾਦ ਉੱਤੇ ਲੇਖ
* ਸਵੈਘਾਤੀ ਅੱਤਵਾਦ: ਉਪਜ ਅਤੇ ਜੁਆਬ 
* ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿੱਚ, ਲਿੱਟੇ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਗਲਸ ਦੇਵਨੰਦ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
* Understanding Suicide Terrorism And How To Stop It – *NPR* ਵੱਲੋਂ ਆਡੀਓ ਗੁਫ਼ਤਗੂ
*Robert A. Pape, ਬੇਵਕੂਫ਼ਾ ਇਹ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ । *ਫ਼ੌਰਿਨ ਪਾਲਸੀ ਰਸਾਲਾ*, 18 ਅਕਤੂਬਰ, 2010
* 
*  Alexander Kluge's interview with Arata Takeda

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਸੰਭਲੋ ਪੰਜਾਬ

**ਸੰਭਲੋ ਪੰਜਾਬ ** ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਤੂਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਤਜਰਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ

**ਹਿਰਦੇਸ਼ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ 1983), ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ**, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਹਨੀ ਸਿੰਘ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੈਪਰ, ਗਾਇਕ, ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਹਿੱਪ ਹੌਪ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੈਪਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰੈਪਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ

**ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ ਰਣੀਆ ਵਿੱਚ 15 ਜੁਲਾਈ 1986) ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਂਟਰ ਹਾਫ਼ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। 2008 ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਜ਼ਲਾਨ ਸ਼ਾਹ ਕੱਪ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰਕੇ ਸਰਦਾਰਾ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਖਿੱਦੋ

**ਖਿੱਦੋ** ਜਾਂ **ਗੇਂਦ** ਜਾਂ **ਬਾਲ** ਇੱਕ ਗੋਲ਼, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੋਲ਼ੇ ਵਰਗੀ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਂਡੇ ਵਰਗੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਥਾਈਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਖਿੱਦੋ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖੇਡ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਦੋ ਨੂੰ ਚੋਟ ਮਾਰ, ਠੁੱਡਾ ਮਾਰ ਜਾਂ ਸੁੱਟ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਦੋ ਦਾ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ। ਖਿੱਦੋਆਂ ਸਾਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਪੂਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਚਣਾ, ਬੰਟਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਜਾਂ ਹੱਥ-ਫੇਰੀ ਵਾਸਤੇ। ਠੋਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਰਗੜ ਵਾਲ਼ੇ ਬੈਰਿੰਗ (ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਬੈਰਿੰਗ) ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲ਼ੇ ਘੱਟੇ ਵਾਲ਼ੇ ਹਥਿਆਰ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿੱਦੋਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

ਭਾਵੇਂ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਰਬੜ ਤੋਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੋਲੰਬਸ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰਾਂ ਤੱਕ ਰਬੜ ਦੀ ਖਿੱਦੋ ਬਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜਗਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ। ਸਪੇਨੀ ਲੋਕ ਟੱਪਾ ਖਾਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਖਿੱਦੋਆਂ (ਭਾਵੇਂ ਫੂਕ-ਭਰੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਠੋਸ ਗੇਂਦਾਂ) ਵੇਖਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੀਜ਼ੋਅਮਰੀਕੀ ਬਾਲਗੇਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਲੰਬਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਬਲੈਡਰਾਂ (ਥੈਲੀਆਂ) ਜਾਂ ਚਮੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁੰਨ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.

## ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿੱਦੋਆਂ 

File:Football Pallo valmiina-cropped.jpg|ਸਾਕਰ ਗੇਂਦ
|ਬਾਓਦਿੰਙ ਖਿੱਦੋ
File:Baseball (crop).jpg|ਬੇਸਬਾਲ
File:Basketball.png|ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ
File:Billiards balls.jpg|ਬਿਲੀਅਡ ਗੇਂਦ
File:Ball and pin.jpg|ਬੋਲਿੰਗ ਗੇਂਦ (ਅਤੇ ਪਿੰਨ)
File:Brine lax ball.jpg|ਲਕਰੌਸ ਗੇਂਦ
File:Cricket-ball-red-madeinaustralia.jpg|ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਗੇਂਦ
File:Golfball.jpg|ਗੋਲਫ਼ ਗੇਂਦ ਮੋਰੀ ਦੇ ਨਾਲ
File:Sherrin.png|ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਸੂਲਾਂ ਦੇ ਗੇਂਦ
File:Tennis_ball_01.jpg|ਟੈਨਿਸ ਦੀ ਗੇਂਦ
File:Volleyball.jpg|ਵਾਲੀਬਾਲ
File:Wilson American football.jpg|ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ
File:Canadian football.png|ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਫੁੱਟਬਾਲ
File:NewWaterPoloBall.JPG|ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਗੇਂਦ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿੱਦੋਆਂ
ਗੇਂਦ-ਛਿੱਕਾ

**ਖਿੱਦੋ-ਛਿੱਕਾ** ਜਾਂ **ਗੇਂਦ-ਛਿੱਕਾ** ਜਾਂ **ਟੈਨਿਸ** ਇੱਕ ਛਿੱਕਾ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕੱਲਿਆਂ ਜਾਂ ਦੋ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਜੁੱਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਛਿੱਕਾ ਵਰਤ ਕੇ ਨਮਦੇ ਨਾਲ਼ ਢਕੀ ਹੋਈ ਖੋਖਲੀ ਰਬੜ ਦੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਜਾਲ ਦੇ ਪਾਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਖੇਡ ਦਾ ਮਕਸਦ ਗੇਂਦ ਨਾਲ਼ ਇੰਞ ਖੇਡਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਭੇਜ ਸਕੇ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਰੋਧੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਭੇਜ ਸਕਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ ਸਗੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਹੋਣਗੇ।

## ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ
* Barrett, John *Wimbledon: The Official History of the Championships* (HarperCollins, 2001)।SBN 978-0-00-711707-9
* Collins, Bud *History of Tennis — An Authoritative Encyclopedia and Record Book* (New Chapter Press, 2010)।SBN 978-0-942257-70-0
* Danzig, Allison and Peter Schwed (ed.) *The Fireside Book of Tennis* (Simon and Schuster, 1972)।SBN 978-0-671-21128-8
* Doherty, Reginald Frank *R.F. and H.L. Doherty — On Lawn Tennis* (Kessinger Publishing, 2010)।SBN 978-1-167-08589-5
* Dwight, Eleanor *Tie Breaker — Jimmy Van Alen and Tennis in the 20th century* (Scala Books, 2010)।SBN 978-1-905377-40-4
* Gillmeister, Heiner *Tennis: A Cultural History* (Continuum, 1998)।SBN 978-0-7185-0195-2
* Grimsley, Will *Tennis —।ts History, People and Events (Prentice-Hall, 1971)।SBN 0-13-903377-7
* King, Billie Jean and Starr, Cynthia *We Have Come a Long Way* (McGraw-Hill, 1998)।SBN 0-07-034625-9
* Whitehead, Dave *The Tennis Junkie's Guide (To Serious Humor)*. (iUniverse, 2002)।SBN 0-595-65364-2
* Whitman, Malcolm D. *Tennis — Origins and Mysteries'' (Dover Publications, 2004)।SBN 0-486-43357-9

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
;ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ
* ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਗੇਂਦ-ਛਿੱਕਾ ਸੰਘ (ਆਈ.ਟੀ.ਐੱਫ਼.)
* ਗੇਂਦ-ਛਿੱਕਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏ.ਟੀ.ਪੀ.): ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਗੇਂਦ-ਛਿੱਕਾ ਜੱਥੇਬੰਦੀ
* ਜਨਾਨਾ ਗੇਂਦ-ਛਿੱਕਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.ਏ.): ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਗੇਂਦ-ਛਿੱਕਾ ਜੱਥੇਬੰਦੀ

;Team competitions
* ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ 
* ਫ਼ੈਡ ਕੱਪ 

;ਹੋਰ
* ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜੱਸਖ਼ਾਨਾ
* ਗੇਂਦ-ਛਿੱਕੇ ਦੇ ਗਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਅਤੀਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਨਿਸ
ਮੋਸੀਨ–ਨਾਗੋਨ

**ਮੋਸੀਨ–ਨਾਗੋਨ** (, ISO 9: ) ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਾਲ਼ੀ ਬੋਲਟ-ਐਕਸ਼ਨ ਮਿਲਟਰੀ ਰਾਇਫ਼ਲ ਹੈ ਜੋ ਇਮਪੀਰਲ ਰੂਸੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ 1882–1891 ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੂੰ ਰੂਸੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀਆਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵਰਤਿਆ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਬੋਲਟ ਐਕਸ਼ਨ ਰਾਇਫ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ 1891 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 37 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਨਿਟਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ AK-47 ਵਾਂਗ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਵਰਤੋਂਕਾਰ 
* 
* 
* : ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ਿਦਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ
* 
* :
* 
* 
* 
*  (PRC, ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।)
* 
*  (ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ)
* 
* 
* 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਲਾ
ਖੇਡ

ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ। ਉੱਤੇ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਫੁੱਟਬਾਲ ਇੱਕ ਜੋਟੀਦਾਰ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮੇਲਜੋਲ ਦੀ ਜਾਚ ਨੂੰ ਸੁਆਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।]]

**ਖੇਡ** (ਜਾਂ **ਖੇਡਾਂ**) ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ, ਬੇਕਾਇਦਾ ਜਾਂ ਜੱਥੇਬੰਦਕ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਰਾਹੀਂ, ਸਰੀਰਕ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਨਾਲ਼ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵੀ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਖੇਡਾਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਲੁੜੀਂਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਖੇਡ ਸਕਣ, ਭਾਵੇਂ ਜੋਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਕੱਲ੍ਹਮ-ਕੱਲੇ।

ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖੇਡਾਂ ਕਈ ਅਸੂਲਾਂ ਜਾਂ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਬੇਦਾਗ਼ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਅਟੱਲ ਜਾਂ ਇੱਕਸੁਰ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪਤਾ ਸਰੀਰਕ ਵਾਕਿਆਂ ਤੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੋਲ ਮਾਰਨੇ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਕੀਰ ਟੱਪਣੀ, ਜਾਂ ਫੇਰ ਜੱਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡ ਦੇ ਕੌਤਕ ਵੇਖ ਕੇ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਹਾਰਤ ਜਾਂ ਹੁਨਰੀ ਛਾਪ ਵਰਗੇ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਜਾਂ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਮਾਪਦੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜੱਥੇਬੰਦਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਖੇਡ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁੱਟ, ਖੇਡਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਦਿਲ-ਪਰਚਾਵੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਰਸ਼ਕੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਪੁੱਜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਸਰੋਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ।

ਏ.ਟੀ. ਕਰਨੀ, ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੰਪਨੀ, ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਸਾਰਕ ਖੇਡ ਸਨਅਤ ਦਾ 2013 ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ $620 ਅਰਬ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ
* ਮਾਈਕਲ ਮੈਂਡਲ ਵੱਲੋਂ *The Meaning of Sports* (ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ) (PublicAffairs,।SBN 1-58648-252-1)।
* ਖੇਡ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਰਸਾਲਾ
* Sullivan, George. *The Complete Sports Dictionary*. New York: Scholastic Book Services, 1979. 199 p.।SBN 0-590-05731-6

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਜੀਵੇ ਜਵਾਨੀ

**ਜੀਵੇ ਜਵਾਨੀ** ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਤੂਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਵਾਰਤਿਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਤਜਰਬੇ ਵਿੱਚੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਗੋਰਖਧੰਦੇ ਬਾਰੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਨੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ