open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪੂਵਰ

**ਪੂਵਰ** ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨੇਯਤਿਨਕਾਰਾ (ਤਹਿਸੀਲ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਲਗਭਗ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਗਲਾ ਪਿੰਡ, ਪੋਝਿਯੂਰ, ਕੇਰਲ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਵਰ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿਜਿਨਜਾਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਪੋਜ਼ੀਕਰਾ ਨਾਮਕ ਪੋਝਿਯੂਰ ਦਾ ਬੀਚ ਪੂਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 56&nbsp;km ਨੇਯਾਰ ਨਦੀ ਨੇਯਾਤਿਨਕਾਰਾ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚੋਂ ਪੂਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪੂਵਰ ਲੱਕੜ, ਚੰਦਨ, ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਓਫੀਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ ਸਨ, ਜਿਸਦੀ ਪਛਾਣ ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਵਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਪਿੰਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਪੂਵਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਮਸਜਿਦ ਮਲਿਕ ਦੀਨਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ। ਚੋਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਪੂਵਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ। ਖੋਜੀ ਮੇਗਾਥੀਨੇਸ, ਰੋਮਨ ਲੇਖਕ ਪਲੀਨੀ ਦਿ ਐਲਡਰ ਅਤੇ ਵੇਨੇਸ਼ੀਅਨ ਯਾਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਨੇ ਗ੍ਰੀਸ ਅਤੇ ਰੋਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

"ਪੂਵਰ" ਨਾਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਮਾਰਥੰਡਾ ਵਰਮਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪੋਕੁਮੂਸਾਪੁਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੋਕੂ ਮੂਸਾ ਮਰਾਈਕਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਜੋ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪੂਵਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲਰਾਇਕਲ ਥਰਵਾਡ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਮਾਰਥੰਡਾ ਵਰਮਾ (1706-58), ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪੂਵਰ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫੌਜ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਸਨ। ਕੋਲਾਚੇਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਕਯਾਮਕੁਲਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਲਰਾਇਕਲ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ-ਡੱਚ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਐਟੁਵੇਟਿਲ ਪਿਲਾਮਾਰ (ਅੱਠ ਘਰਾਂ ਦੇ ਲਾਰਡਸ) ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਪੂਵਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਬਸੰਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸੀ ਅਤੇ ਨਈਅਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਫੁੱਲ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇਸ ਸੁਹਾਵਣੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਾਰਥੰਡਾ ਵਰਮਾ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ *ਪੂ-ਵਰ* ਸੀ, "ਫੁੱਲ" ਅਤੇ "ਨਦੀ" ਲਈ ਮਲਿਆਲਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜੋੜ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਦੇ ਬੀਚ
ਮੌਲਾ ਜੱਟ

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 1975 ਦੀ *ਵੇਹਸ਼ੀ ਜੱਟ* ਦਾ ਇੱਕ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਸੀਕਵਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਰਾਹੀ  ਨੇ ਮੌਲਾ ਜੱਟ ਅਤੇ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਉਸ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂਰੀ ਨੱਤ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉਸ ਵਿਧਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ ਦੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ "ਗੰਡਾਸਾ" ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਇਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਮਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ *ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮੌਲਾ ਜੱਟ* ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਸੀਕਵਲ, 1981 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਬੀਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ (1962 ਫ਼ਿਲਮ)

''''* (  ) ਇੱਕ 1962 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਬੀਰੇਨ ਨਾਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗੀਤ ਗਾਏ ਸਨ।  ਇਹ ਫਿਲਮ ਬੀਰੇਨ ਨਾਗ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਸਵਾਜੀਤ, ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ, ਮਦਨ ਪੁਰੀ, ਸੱਜਣ ਅਤੇ ਅਸਿਤ ਸੇਨ ਹਨ। 

ਇਹ ਫਿਲਮ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੱਟ ਥ੍ਰਿਲਰ *ਜਿਘਾਂਸਾ* (1951) ਦਾ ਢਿੱਲਾ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਰ ਆਰਥਰ ਕੋਨਨ ਡੋਇਲ ਦੀ *ਦ ਹਾਉਂਡ ਆਫ ਦ ਬਾਕਰਵਿਲਜ਼* ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੇਮੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਨਿਸ਼ੀਥਨੀ ਬਿਵਿਸ਼ਿਕਾ ''' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।  ਫਿਲਮ 1962 ਵਿੱਚ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਇੱਕ "ਸੁਪਰ ਹਿੱਟ" ਬਣ ਗਈ।  ਇਹ ਫਿਲਮ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਗੀਤ " ਕਹੀਂ ਦੀਪ ਜਲੇ " ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਚੇਰਈ

**ਚੇਰਈ** () ਵਾਈਪਿਨ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਚੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 22.6 ਕਿਮੀ (14.0 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ *ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਜੰਕਸ਼ਨ*, ਕੋਚੀ ਤੋਂ। ਚੇਰਈ ਕੋਲ ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਬੀਚ ਹੈ - ਚੇਰਈ ਬੀਚ । ਬੀਚ ਵਾਈਪਿਨ ਟਾਪੂ ਦੇ ਮੱਧ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

*ਚੇਰਾਈ ਬੀਚ* 10 ਕਿਮੀ (6.2 ਮੀਲ) ਲੰਬਾ ਹੈ। ਡਾਲਫਿਨ ਇੱਥੇ  ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚੇਰਈ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕੇਰਲ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ - ਮਥਾਈ ਮੰਜੂਰਨ ਅਤੇ ਸਹੋਦਰਨ ਅਯੱਪਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕੇਰਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

## ਨੇੜਲੇ ਆਕਰਸ਼ਣ 
* ਕੋਟਕਕਾਵੂ ਮਾਰ ਥੋਮਾ ਸਾਈਰੋ-ਮਾਲਾਬਾਰ ਪਿਲਗ੍ਰਿਮ ਚਰਚ, ਉੱਤਰੀ ਪਰਾਵੁਰ : ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਚਰਚ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਰਸੂਲ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਸੱਤ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।
* ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕਿਲਾ: ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 1503 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੱਲੀਪੁਰਮ ਕਿਲਾ (*ਆਯਾ ਕੋਟਾ* ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਯੂਰਪੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਜ਼ੀਰਿਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਆਊਟ ਪੋਸਟ ਸੀ। 1661 ਵਿੱਚ ਡੱਚਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ 1789 ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹਾ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
* ਪੱਲੀਪੁਰਮ ਸਿਰੋ-ਮਾਲਾਬਾਰ ਚਰਚ: ਚਰਚ ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 1577 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। "ਵੇਦੀ" ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਐਵੇ ਮੈਰੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਸਵੀਰ ਪੁਰਤਗਾਲ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਹੈ. ਲੇਡੀ ਆਫ਼ ਸਨੋ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਜਸ਼ਨ ਹਰ ਸਾਲ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਜਲ ਪਰੇਡ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਮਾਥੈ ਮੰਜੂਰਨ
* ਸਹੋਦਰਨ ਅਯੱਪਨ
* ਮੈਰੀ ਵਰਗੀਸ
* ਟੀਵੀਆਰ ਸ਼ੇਨੋਏ
* ਐੱਸ ਸ਼ਰਮਾ
* ਐਮ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਦੇ ਬੀਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ

**ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ** ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਜਥੇਦਾਰ ਕੋਲ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਰਨ, ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।

ਮੌਜੂਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 10 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਹੋਏ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ, 16 ਜੂਨ 2023 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐੱਸਜੀਪੀਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਵਾਰਾ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵੱਲੋਂ ਥਾਪੇ ਗਏ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਮੰਡ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਜਥੇਦਾਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਕਿਸੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਜਾਂ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਸਥਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਾਂਡ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਥੇਦਾਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਜਥੇਦਾਰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿੱਖ ਯੋਧਾ ਹੁਕਮ। 

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇੱਕ ਕੰਕਰੀਟ ਸਲੈਬ ਬਣਵਾਈ. ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ 15 ਜੂਨ 1606 ਨੂੰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਰੱਖੀਆਂ: ਇੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ (*ਪੀਰੀ*) ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਅਧਿਕਾਰ (*ਮੀਰੀ*) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ।

## ਨੋਟ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਰਸ਼ੀਦੀ

**ਬੇਗਮ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਰਸ਼ੀਦੀ** ( ਸਿੰਧੀ : **بيگم ممتاز راشدي** ) (ਮਾਰਚ 1934 - 1 ਨਵੰਬਰ 2004) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੈਸ ਅਟੈਚੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਚੀਨ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਦੂਤ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਪੀਰ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਰਸ਼ੀਦੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।

## ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਰਸ਼ੀਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਾਰਚ 1934 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਬੰਗਾਲ ਏਕੇ ਫਜ਼ਲ ਉਲ ਹੱਕ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਦੇ ਦਾਓ ਹਿੱਲ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਈਡਨ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ ਢੱਕਾ ਤੋਂ ਆਰਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1955-56 ਵਿੱਚ ਨੋਟਰੇ ਡੈਮ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੂਐਸਏ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ 1954 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੈਸ ਅਟੈਚੀ ਬਣੀ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਘੀ ਸੂਚਨਾ ਮੰਤਰੀ ਪੀਰ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਰਸ਼ੀਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਚੀਨ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਦੂਤ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 1965 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰਸ਼ੀਦੀ ਸਿੰਧ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਪਰ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਮੰਛਰ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1983 ਤੋਂ 1986 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੂਮੈਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਰਮਾਂ, ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੇ ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਅਕੈਡਮੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਿੰਧ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੰਦੋਜਾਮ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਅਤੇ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸਿੰਧ ਥਰੂ ਸੈਂਚੁਰੀਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਲੇਖਕ 
ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰਸ਼ੀਦੀ ਨੇ ਡਾਨ, ਮਾਰਨਿੰਗ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਦ ਸਨ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

* ਸਿੰਧ ਔਰ ਨਿਗਾਹ-ਏ-ਕਦਰਸ਼ਨਸ
* ਸਿੰਧ ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

## ਮੌਤ 
1 ਨਵੰਬਰ 2004 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਮੇਵਾ ਸ਼ਾਹ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਛੱਡ ਗਈ ਜੋ ਬੇਟਾ ਆਦਿਲ ਰਸ਼ੀਦੀ ਅਤੇ ਬੇਟੀ ਅਨਦਿਲ ਰਸ਼ੀਦੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਸਰਗਰਮੀ
ਮੁਨੀਬਾ ਮਜ਼ਾਰੀ

**ਮੁਨੀਬਾ ਮਜ਼ਾਰੀ ਬਲੋਚ** ( ਉਰਦੂ : منیبہ مزاری; ਜਨਮ 3 ਮਾਰਚ 1987, *ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਇਰਨ ਲੇਡੀ* ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਐਂਕਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਮਾਡਲ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬੁਲਾਰਾ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਦੁਆਰਾ 2015 ਦੀਆਂ 100 ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਿਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਦੂਤ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ 2016 ਲਈ ਫੋਰਬਸ 30 ਅੰਡਰ 30 ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ।

ਮੁਨੀਬਾ ਬਲੋਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਐਂਕਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਮ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਸ਼ੋਅ '''ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਮ' ''' ਤੇ ਹੋਸਟ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮੁਨੀਬਾ ਮਜ਼ਾਰੀ ਬਲੋਚ ਬਲੋਚ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਹੈ, ਮਜ਼ਾਰੀ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਰਹੀਮ ਯਾਰ ਖਾਨ ਵਿੱਚ 3 ਮਾਰਚ 1987 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ  

ਆਪਣੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਨੀਬਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਚਲੀ ਗਈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਕਰੈਸ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੁਨੀਬਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੀਲ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ।

ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ, ਮੁਨੀਬਾ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੁਵਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸਪੀਕਰ 
ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰੇਕ TED ਟਾਕਸ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਸੀ। ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਉੱਦਮੀ ਸੰਗਠਨ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
* VCon ਮਲੇਸ਼ੀਆ 
* ਦੁਨੀਆ ਦੇ 500 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
* ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਦਭਾਵਨਾ ਰਾਜਦੂਤ
* ਫੋਰਬਸ 30 ਅੰਡਰ 30 - 2016
* ਕੈਰਿਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਕੈਰਿਕ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਅਵਾਰਡ 2017 

### ਕੈਰਿਕ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਅਵਾਰਡ 
ਮੁਨੀਬਾ ਮਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬੇਲਗ੍ਰੇਡ, ਸਰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਰਿਕ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲੋਚ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਸਰਗਰਮੀ
ਆਵਾਕੈਡੋ

**ਐਵੋਕਾਡੋ** (ਪਰਸੀਆ-ਅਮਰੀਕਨ) ਲੌਰੇਲ ਪਰਿਵਾਰ (ਲੌਰੇਸੀ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਆਕਾਰ ਦਾ ਸਦਾਬਹਾਰ ਰੁੱਖ ਹੈ।  ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ ਅਤੇ 5,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਸੋਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ  ਲਈ  ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਸੀ। 

ਇਹ ਰੁੱਖ ਸ਼ਾਇਦ ਦੱਖਣ-ਮੱਧ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਐਲੀਗੇਟਰ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਜਾਂ ਐਵੋਕਾਡੋ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਨਸਪਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬੇਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬੀਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਵੋਕਾਡੋ ਦੇ ਰੁੱਖ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੈ-ਪਰਾਗਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਫਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗ੍ਰਾਫਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਵੋਕਾਡੋ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗਰਮ-ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਕਸੀਕੋ 2020 ਤੱਕ ਐਵੋਕਾਡੋਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਫਸਲ ਦਾ ਲਗਭਗ 30٪ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
left|thumb|ਮੂਲ ਓਕਸਾਕਾ ਕ੍ਰਿਓਲੋ ਐਵੋਕਾਡੋਸ, ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਰੂਪ

## Nutrition and health 
## ਹਵਾਲੇ
ਜ਼ੀਨਤ ਅਬਦੁੱਲਾ ਚੰਨਾ

**ਜ਼ੀਨਤ ਅਬਦੁੱਲਾ ਚੰਨਾ** (ਸਿੰਧੀ : **زينت عبداللٰه چنه** 4 ਜਨਵਰੀ, 1919 – 12 ਜੁਲਾਈ, 1974) ਸੇਹਵਾਨ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਧੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਜ਼ੀਨਤ ਚੰਨਾ ਨੇ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮਾਰਵੀ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ।

## ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਜ਼ੀਨਤ ਅਬਦੁੱਲਾ ਚੰਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਜਨਵਰੀ, 1919 ਨੂੰ ਸੇਹਵਾਨ ਸ਼ਰੀਫ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਮਸ਼ੋਰੋ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਲੇਹ ਚੰਨਾ, ਇੱਕ ਪੋਸਟਮਾਸਟਰ ਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਮਹਿਬੂਬ ਚੰਨਾ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸਹਿਵਾਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਹਿਵਾਨ ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਲਤੀ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹੈੱਡ ਮਿਸਟ੍ਰੈਸ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੇ 13 ਅਗਸਤ 1944 ਨੂੰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਖਾਨ ਚੰਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਸਹਿਵਾਨ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਕਲੈਕਟਰ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ 
ਜ਼ੀਨਤ ਚੰਨਾ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿੰਧੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਸਿੰਧੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰਾਨ ਅਤੇ ਨਈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਚੰਗੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਸਾਹਿਤਕ ਲੇਖ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੈਂਡੀਕੋ (ਖਿਡੌਣਾ), ਆਂਡਾਹੀ (ਹਨੇਰਾ), ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ (ਮਿੱਠੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਿਕ ਮਹਿਲਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ "ਮਾਰਵੀ" ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਰ ਏ ਲਤੀਫ਼ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।

## ਮੌਤ 
ਉਸ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ 12 ਜੁਲਾਈ 1974 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕ
ਗੋਪੀ ਭੱਲਾ

**ਗੋਪੀ ਭੱਲਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਐੱਫ. ਆਈ.ਆਰ* ਅਤੇ *ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈਂ ਇਨ ਲਾਅਜ਼* ਨਾਮ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭੱਲਾ  ਨੇ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ

alt=in front of the Jagamohana is a masterpiece dating from about 900 AD. It is a detached portal consisting of two pillars supporting an arch within a semicircular shaped pediment. The decoration of the arch, with languorously reclining females and bands of delicate scroll-work, is the most striking feature.|thumb| ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ
**ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਾਰ ਮੰਦਰ** () ਇੱਕ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ 950-975 CE ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਹੈ। ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸ਼ੈਲੀਗਤ ਵਿਕਾਸ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਿਖਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਆਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਸਦੀ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਰਾਣੀ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗਰਾਜ ਮੰਦਰ, ਦੋਵੇਂ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਸੋਮਵਮਸ਼ੀ ਕਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮੰਦਰ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ (1060 ਈਸਵੀ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰਸੀ ਬ੍ਰਾਊਨ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਮਿਤੀ 950 ਈ. ਇੱਕ *ਤੋਰਨਾ* ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੰਦਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਨਿਰਮਾਤਾ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕੇਸੀ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹੀ 966 ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੋਮਵਮਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨਾਲ ਕੀਰਤੀਵਾਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੀਰਤੀਵਾਸਾ ਲਿੰਗਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਦੇਵਤੇ, ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।thumb| ਏਕਮਰਾ ਹੈਰੀਟੇਜ ਕੰਧ ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ
thumb|260x260px| ਤੋਰਨਾ ਸਜਾਵਟ
thumb|260x260px| ਵਿਮਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਮੁਖਾ ਰੂਪ
thumb|260x260px| ਅੰਦਰੂਨੀ ਛੱਤthumb| ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪੈਨੋਰਾਮਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
thumb

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ 
* ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਮੰਦਰ (2 ਸਤੰਬਰ 2006 ਨੂੰ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ)
* ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ
ਹੱਸਤੇ ਜ਼ਖਮ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਹੱਸਤੇ ਜ਼ਖਮ*** 1973 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ।  ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨ ਨਿਸਚਲ, ਪ੍ਰਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ , ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ, ਜੀਵਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।  ਫਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗੀਤ ਕੈਫੀ ਆਜ਼ਮੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੇ ਅਭੁੱਲ ਸਦਾਬਹਾਰ ਗੀਤ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਰਟਬਸਟਰ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ  ਹੈ। ਦੂਜਾ ਗੀਤ ਇੱਕ ਕੱਵਾਲੀ ਹੈ, "ਯੇ ਮਾਨਾ ਮੇਰੀ ਜਾਨ" ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਰੀਮੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਨੇ ਇਸ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।"ਤੁਮ ਜੋ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋ" ਨੂੰ *ਆਉਟਲੁੱਕ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪੋਲ ਲਈ ਉੱਘੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਿਊਰੀ ਦੁਆਰਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਗੀਤ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਗੀਤ ਹੁਣ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲਵਬਰਡਜ਼ ਦੀ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਧੜਕਣ ਹੈ।ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਕੈਪੀਟਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ 72000 ਰੁਪਏ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਹਿੱਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਦਾਕਾਰ 
* ਸੋਮੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨ ਨਿਸ਼ਚਲ
* ਮੀਨਾ/ਚੰਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
* ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ-ਐਸ. ਪੀ. ਦੀਨਾਨਾਥ ਮਹਿੰਦਰੂ
* ਕੁੰਦਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ
* ਵੇਸ਼ਵਾਘਰ ਦੀ ਮੈਡਮ ਵਜੋਂ ਨਾਦਿਰਾ
* ਹੀਰਾ ਬਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਚਲਾ ਸਚਦੇਵ
* ਮੁਰਾਦ ਡੀ. ਆਈ. ਜੀ. ਵਜੋਂ
* ਡੀ. ਕੇ. ਸਪਰੂ ਬਨਵਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਕਮਲ ਕਪੂਰ-ਦੌਲਤ ਸਿੰਘ
* ਮੈਕ ਮੋਹਨ-ਬ੍ਰੈਗਾਂਜ਼ਾ
* ਭਰਤ ਕਪੂਰ ਸੋਮੇਸ਼ ਦੇ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ
* ਰਾਮ ਸੇਠੀ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਤਯਨ ਕੱਪੂ
* ਸੁਮਨ ਸਿਕੰਦ ਰੇਖਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
## ਸੰਗੀਤ
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਕੈਫ਼ੀ ਆਜ਼ਮੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਨੇ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ
ਹਰਬਰਟ ਹੂਵਰ

**ਹਰਬਰਟ ਕਲਾਰਕ ਹੂਵਰ** (10 ਅਗਸਤ 1874 – 20 ਅਕਤੂਬਰ 1964) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਨੇ 1929 ਤੋ 1933 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 31ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੇਟ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਨੋਟ 
### ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 
* Herbert Hoover Presidential Library and Museum 
* Herbert Hoover National Historic Site, National Park Service
* 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਬਰਟ ਹੂਵਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1874
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਫੋਰਟ ਕੋਚੀ ਬੀਚ

thumb| ਫੋਰਟ ਕੋਚੀ ਬੀਚ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਜਾਲ
thumb| ਫੋਰਟ ਕੋਚੀ ਬੀਚ ਵਾਕਵੇਅ
[thumb| [ਫੋਰਟ ਇਮੈਨੁਅਲ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼]]
**ਫੋਰਟ ਕੋਚੀ ਬੀਚ** ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬੀਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ, ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਕੋਚੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫੋਰਟ ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਦੇ ਬਿੰਦੂ 
ਵਿਲੱਖਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਅਖੌਤੀ ਚੀਨੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਾਲ ( *ਚੀਨਾ ਵਾਲਾ*, ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ : ചീനവല) ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਛੇਰੇ: ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਚੀਨੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਾਲ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ *ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਲਿਫਟ ਜਾਲ* ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਲਗਭਗ 

10 ਮੀਟਰ (33 ਫੁੱਟ) ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ, 20 ਮੀਟਰ (66 ਫੁੱਟ) ਦੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਜਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੰਟੀਲੀਵਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਮੁਅੱਤਲ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਕਾਊਂਟਰਵੇਟ ਵਜੋਂ ਰੱਸੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ। ਹਰੇਕ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਛੇ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਹੋਰ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਬੈਕਵਾਟਰਸ ਵੱਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵੇਮਬਨਾਡ ਝੀਲ ਵੱਲ ਜੈੱਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬਸਤੀਵਾਦੀ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਸਕੋ ਡਾ ਗਾਮਾ ਵਰਗ, ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਵਾਕਵੇਅ ਦੇ ਨਾਲ ਫੋਰਟ ਇਮੈਨੁਅਲ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਟਾਲ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਾਜ਼ੀ ਫੜੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੀਚ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਕੁਦਰਤ 
ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਡੇਕਨ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ*  ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕੋਚੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ *ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ,* ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 500 ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਰਥਿਤ ਵਿਰਾਸਤੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਫਾਈ ਮੁਹਿੰਮ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੂੜਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਲਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਬੀਚ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* cochin.org 'ਤੇ ਫੋਰਟ ਕੋਚੀ ਬੀਚ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਦੇ ਬੀਚ
ਕਨਾਤ (ਫ਼ਾਰਸੀ)

**ਕਨਾਤ** ਜਾਂ **ਕਰੀਜ਼** ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਜਲ-ਨਿੱਕੇ ਰਾਹੀਂ, ਇੱਕ ਸੋਮੇ ਜਾਂ ਖੂਹ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਤਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ; ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਗਭਗ 3,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਈਰਾਨ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੀਣਯੋਗ ਤਾਜ਼ੇਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 3,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
## ਯੋਜਨਾ
ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਝਰਨੇ ਜਾਂ ਚਸ਼ਮੇ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਥੋੜ੍ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਟੋਏ (ਕਨਾਤ) ਪੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ (ਸੀਵਰੇਜ਼ ਦੇ ਮੇਨਹੋਲ ਦੀ ਤਰਾਂ) ਅਤੇ ਫੇਰ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਟੋਇਆਂ (ਕਨਾਤਾਂ) ਨੂੰ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਸੁਰੰਗ ਪੱਟ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਦੂਏ ਨਾਲ਼, ਦੂਏ ਨੂੰ ਤੀਏ ਨਾਲ਼ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਾਰੇ ਟੋਇਆਂ ( ਕਨਾਤਾਂ) ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਐਂ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਨਹਿਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਕੁੱਝ ਕੁੱਝ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਸੀਵਰੇਜ਼ ਸਿਸਟਮ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਐਨਾ ਸੀ ਕਿ ਸੀਵਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਪਾਈਪਾਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਨਾਤ ਵਿੱਚ ਕੱਚੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮੀਲਾਂ ਦੂਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿੱਥੋਂ ਲੋਕ ਪੀਣ, ਪਕਾਉਣ, ਨਹਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
## ਕੰਮ ਦੀ ਵੰਡ
ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਡਿਊਟੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਨਾਤ ਰਾਹੀਂ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਢਿਗ-ਡਿੱਗਣਾ ਜਾਂ ਗਾਰ ਵਗੈਰਾ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਖੂਬੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਈਰਾਨ ਵਰਗੇ ਖੁਸ਼ਕ, ਮਾਰੂ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੀਹ ਦਿਨ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕਨਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਗੁਰਮੇਲ ਬੇਗਾ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਗੁਮਰਾਹ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਗੁਮਰਾਹ*** ਇੱਕ 1963 ਦੀ ਹਿੰਦੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਬੀ ਆਰ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ, ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ, ਮਾਲਾ ਸਿਨਹਾ, ਨਿਰੂਪਾ ਰਾਏ, ਦੇਵੇਨ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ। ਸੰਗੀਤ ਰਵੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੀਤ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ *ਵਿਵਾਹਿਤਾ* (1970) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
## ਗੀਤ 
## ਸਨਮਾਨ 
|-
| rowspan="4"|1963
| ਬੀ ਆਰ ਚੋਪੜਾ
| ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਸਨਮਾਨ
| 
|-
| ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ
| ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਨਮਾਨ
| 
|-
| ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ
| ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ
| 
|-
| ਪ੍ਰਾਣ ਮਹਿਤਾ 
| ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਡਿਟਿੰਗ
| 
|}

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ
ਮੁਨੰਬਮ

thumb| ਮੁਨੰਬਮ ਬੀਚ
**ਮੁਨੰਬਮ** ਕੋਚੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਹੈ ਜੋ ਵਾਈਪੀਨ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਰਬ ਸਾਗਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੇਰੀਆਰ ਨਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੂੰਹ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨਾ ਹੈ।

ਮੁਨੰਬਮ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀ ਪੇਰੀਆਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਨੰਬਮ ਮੁਜ਼ੀਰਿਸ ਬੀਚ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
* ਵਾਈਪਿਨ
* ਉੱਤਰੀ ਪਰਾਵੁਰ
* ਚੇਰਾਈ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*munambambeach Website 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਦੇ ਬੀਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ

**ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
* ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ
* ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), 2019 ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਖੇਤਰ
* ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਰਾਜ), 1952 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਇੱਕ ਖੇਤਰ
* ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਰਿਆਸਤ), 1846 ਅਤੇ 1952 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ
* ਆਜ਼ਾਦ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਜਾਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਖੇੜਾ
*ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ
*ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ
*ਲਦਾਖ਼
*ਜੰਮੂ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
*ਕਸ਼ਮੀਰ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ

ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਈ 1707 ਵਿੱਚ **ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ**  ਦਾਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਕਟਸ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਕਿੰਗਡਮ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਦੇ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 1 ਜਨਵਰੀ 1801 ਤੋਂ ਐਕਟਸ ਆਫ਼ ਯੂਨੀਅਨ 1800 ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਸਦਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ
* ਪੈਲੇਸ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Connected Histories

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ
ਭਾਈ ਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ

*ਕਥਾਵਾਚਕ ਭਾਈ ਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜੁਲਾਈ 1966 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਮਤਿ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।*
## ਜੀਵਨ 
ਕਥਾਵਾਚਕ ਭਾਈ ਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜੁਲਾਈ 1966 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਥਰਵਾ ਮਾਜਰਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਅਸੰਧ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਰਨਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚੂਹੜਕਾਣੇ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਆ ਗਿਆ।                                                                   ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਅਰਬਨ ਕਲੋਨੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਨੇ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਮਤਿ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਥਾ ਨਿਰੰਤਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੈਨਲਾਂ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 

## ਸ਼ਖਸੀਅਤ 
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ੁਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਆਪ ਜੀ ਅੱਜ-ਕਲ੍ਹ ਦੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਆਦਿਕ ਮਹੱਤਵਪੂ੍ਰਨ ਸਿੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸਟੀਕ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਆਪਣੀ ਕਥਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਜਾਂ ਉਦਾਹਰਣ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਨਿਰੋਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਕਮੇਟੀਆਂ ਜਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਅੱਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। 
*ਨੋਟ: ਇਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਇਕ ਕਿਤਾਬੀ ਰੂਪ ਹਨ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ

__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__
ਸਤੇਂਦਰ ਡਾਗਰ

**ਸਤੇਂਦਰ ਡਾਗਰ** (ਜਨਮ 12 ਜਨਵਰੀ 1981)  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰਿੰਗ ਨਾਮ **ਜੀਤ ਰਾਮਾ** ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਖੇਤਰ ਐਨ.ਐਕਸ.ਟੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸਤੇਂਦਰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬਾਗਰੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦਸ ਵਾਰ ਦਾ ਕੁਸ਼ਤੀ ਹੈਵੀਵੇਟ ਸ਼ੁਕੀਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਹਿੰਦ ਕੇਸਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਯੂਰੀ ਸਦੀਖ਼

**ਯੂਰੀ ਗਰਿਗੋਰੀਏਵਿਚ ਸਦੀਖ਼** (11 ਜੂਨ 1955 -14 ਸਤੰਬਰ 2021) ਦਾ 37 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈਮਰ-ਥਰੋਅ ਦਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਦੇ ਨਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਕਮਾਲ ਦਾ ਥਰੋਅਰ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਨਰੀਮਨ ਇਰਾਨੀ

**ਨਰੀਮਨ ਏ. ਇਰਾਨੀ** (? – 10 ਦਸੰਬਰ 1977) ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੈਨਰ ਨਰੀਮਨ ਫਿਲਮਜ਼ ਹੇਠ ਬਣੀ *ਡੌਨ* (1978) ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਅਤੇ ਛੈਲਾ ਬਾਬੂ (1977) ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। *ਡੌਨ ਦੇ* ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਆਖਰਕਾਰ ਇਹ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਰਹੀ ਅਤੇ *ਡੌਨ* ਫ਼ਿਲਮ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਵੱਲ ਲੈ ਗਈ।

ਇੱਕ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਉਹ *ਤਲਾਸ਼*, *ਸਰਸਵਤੀਚੰਦਰ* ਅਤੇ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ, *ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਔਰ ਮਕਾਨ* ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸਰਵਉੱਤਮ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।

ਇਰਾਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਛੈਲਾ ਬਾਬੂ* **'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, *ਛੈਲਾ ਬਾਬੂ* ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਲਾਟ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਬਾਰੋਟ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਨਵੀਂ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ *ਡੌਨ* (1978) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ। ਜਦੋਂ *ਡੌਨ* ਅਜੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਨਵੰਬਰ 1977 ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਬੱਦਲ ਫੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜਕਮਲ ਕਲਾਮੰਦਿਰ ਸਟੂਡੀਓ, ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਸ਼ੂਟ ਲੈਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਕੰਧ ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਦੀ ਹੱਡੀ 'ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਇਰਾਨੀ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਉਪਨਾਮ ਇਰਾਨੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਲਮਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ।

## ਵਿਰਾਸਤ 
ਉਸਦੇ ਘਰੇਲੂ ਬੈਨਰ ਨਰੀਮਨ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਨੂੰ 18 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਦਿਰ ਅਤੇ ਨਦੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸੁਨੀਲ ਸ਼ੈੱਟੀ-ਸਟਾਰਰ *ਸ਼ਾਸਤਰ* (1996) ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਫ਼ਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਇੱਕ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
* *ਸੋਨੇ ਕੀ ਚਿੜੀਆ* (1958)
* *ਮੰਜ਼ਿਲ* (1960)
* *ਰੁਸਤਮ ਸੋਹਰਾਬ* (1963)
* *ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ* (1966)
* *ਬਹੂ ਬੇਗਮ* (1967)
* *ਸਰਸਵਤੀਚੰਦਰ* (1968)
* *ਤਲਾਸ਼* (1969)
* *ਸ਼ੋਰ* (1972)
* *ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਔਰ ਮੱਕਾਨ* (1974)
* *ਛੈਲਾ ਬਾਬੂ* (1977)
* *ਇਮਾਨ ਧਰਮ* (1977)
* *ਡੌਨ* (1978)
* *ਦੋਸਤਾਨਾ* (1980)

### ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ 
* *ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* (1972)
* *ਡੌਨ* (1978)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ

**ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ: Prime Minister of Israel) ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਾਂਗੂ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬੱਸ ਫਰਕ ਇਨ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਭਾਰਤ ਵਾਂਗੂ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ ਨਹੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਸਮੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿਖੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
*

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* All Prime Ministers of Israel Knesset website
* The PM's Who Shaped Israel  – slideshow by *The First Post*
* Family Trees of all Prime Minister of Israel

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ

**ਪ੍ਰੋ. ਰਾਮ ਸਿੰਘ** ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਈ ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਬਾਲ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 20 ਨਵੰਬਰ, 1916 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹੋਣਹਾਰ ਕਥਾਵਾਚਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਹ 1927 ਤੋਂ 1943 ਤੱਕ ਹਰਮੰਦਿਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਬਚਪਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਚਾਵਲ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਆਪ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ, ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1940 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਐਮ.ਏ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਪਾਸ ਕੀਤੀ।

ਆਪ ਨੇ ਬੀਏ ਫਿਲਾਸਫ਼ੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਮਾਤ 'ਗਿਆਨੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਆਪ ਨੇ ਐਮ.ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ। 1959 ਤੋਂ 1976 ਤੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸੀ। ਆਪ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੇਟੇ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਨ। 

ਆਪ ਨੇ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੰਜ ਖੰਡਾਂ ਬਾਰੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਦਾ ਮੁੱਲਵਾਨ ਥੀਸਿਸ ਲਿਖਿਆ, ਪਰ ਆਪ ਮੁਖੀ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਥੀਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਧਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਆਪ ਦਾ ਮਨ ਨਾ ਮੰਨਿਆ। ਆਪ ਦੇ ਗਾਈਡ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਆਪ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਆਪ ਨੇ ਤਾਂ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਡਾ. ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਈਡ ਮੰਨ ਕੇ, ਇਹ ਥੀਸਿਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਆਪ 'ਡਾਕਟਰ' ਬਣ ਗਏ। ਪ੍ਰੋ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਰਾ ਡਾ ਵਜ਼ੀਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਖੋਜੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ।

23 ਅਕਤੂਬਰ 1999 ਨੂੰ ਆਪ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।

ਆਪ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮ ਸੱਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਗਾਡੀ- ਰਾਹ ਰਹੱਸਵਾਦ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਣੀ-ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਘੇਰਾ ਤੇ ਬਾਣੀ-ਵਿਆਖਿਆ ਬਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪਾਰਾਵਾਰ (ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਜੱਦ) ਬਹੁਤ ਵਸੀਹ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਰੀਦ ਬਾਣੀ, ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ, ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ, ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਧਰਮ -ਸਾ਼ਸਤਰੀ, ਸੁਹਜ-ਸਾ਼ਸਤਰੀ/ਕਾਵਿ-ਸਾ਼ਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
# ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਸੁਹਜ-ਕਲਾ
# ਜਪੁਜੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਤੇ ਰੂਪ
# ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਰਹੱਸਵਾਦ
# ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਵਿਸ਼ਾ ਤੇ ਕਲਾ
# ਸੁਖਮਨੀ ਦੀ ਜੀਵਨ ਜਾਚ
# ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ: ਪਰਖ ਤੇ ਸਮਝ
# ਜਪੁਜੀ ਦੇ ਪੰਜ ਖੰਡ
# ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਤੇ ਗੁਰਮਤ
# ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ: ਇਕ ਸਰਵ - ਪੱਖੀ ਅਧਿਐਨ
# ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਗੁਹਜ ਰਮਜ਼ਾਂ: ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਵਿਚਾਰ
# ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ: ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਕਲਾ (ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਅਧਿਐਨ)
# ਵਾਰਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ: ਵਿਸ਼ਾ ਤੇ ਰੂਪ
# ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜਪੀਏ ? ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ
# ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿਰਜਣਾ ਸੰਸਾਰ: ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਸੌਂਦਰਯ
# ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਆਦਰਸ਼
# ਜਪੁਜੀ ਦੇ ਪੰਜ ਖੰਡਾਂ ਦਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਧਿਐਨ
# ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਕੁੱਲੂ
# ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਇਸਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਗੌਰਵ
# Aspects of Sikh Philosophy

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ

**ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ** ਕਲੇਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਲਵਲੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ 63 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲਈ 9 ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾ 
ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼-ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ *ਪਰਵਾਸੀ* ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ *ਚੈਨਲ ਪੰਜਾਬ ਯੂਕੇ* ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ

**ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ** (ਜਨਮ: ਅਕਤੂਬਰ 21, 1949) ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਮੋਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ। ਉਹ ਲਿਕੁਡ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਤਲ ਅਵੀਵ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਯਹੂਦੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ। 

ਉਹ 1996 ਤੋਂ 1999 ਅਤੇ ਫਿਰ 2009 ਤੋਂ ਜੂਨ 2021 ਤੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ 2022 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣੇ ਗਏ। 

ਨੇਤਨਯਾਹੂ 1967 ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਰੱਖਿਅਕ ਬਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਪੰਮੀ ਬਵੇਜਾ

**ਪੰਮੀ ਬਵੇਜਾ** ਜਿਸਨੂੰ ਪਰਮਜੀਤ ਬਵੇਜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈਰੀ ਬਵੇਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਹਰਮਨ ਬਵੇਜਾ ਨੇ ਲਵ ਸਟੋਰੀ 2050 ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਚੁਣੀ ਗਈ ਫ਼ਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਬਵੇਜਾ

24 ਸਤੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਬਵੇਜਾ ਇੱਕ ਸੰਘ-ਮੁਖੀ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਹਪ੍ਰਾਂਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਮੁਖੀ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ' ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ 'ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸਰਦਾਸ਼ਟਮੀ' ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਕ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ 'ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀਃ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਤਵ' ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।

ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਬਵੇਜਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ। ਸੰਨ 1975 ਵਿੱਚ, ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੀਸਾ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਡਕੈਤਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

1979 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ ਲਗਾਇਆ। ਮੈਡੀਕਲ ਟੀਮ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਬਵੇਜਾ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਖੂਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਵੇਜਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਬਵੇਜਾ ਦਾ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਲਡ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀ। 18 ਸਤੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਦੇ ਫਿਸਲਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਡੇਢ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਬਵੇਜਾ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ, ਅਨੁਭਵੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ
ਪੁਥਨਥੋਪ ਬੀਚ

**ਪੁਥਨਥੋਪ ਬੀਚ** ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬੀਚ ਹੈ। ਇਸ ਬੀਚ ਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਦੇ ਬੀਚ
ਡੈਨ ਕਵੇਲ

**ਜੇਮਸ ਡੈਨਫੋਰਥ ਕਵੇਲ** (ਜਨਮ 4 ਫਰਵਰੀ, 1947) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਐਚ ਡਬਲਯੂ ਬੁਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ 1989 ਤੋਂ 1993 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 44ਵੇਂ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਕਵੇਲ ਨੇ 1977 ਤੋਂ 1981 ਤੱਕ ਹਾਊਸ ਆਫ ਰਿਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1981 ਤੋਂ 1989 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਵਸਨੀਕ ਹਨ, ਕਵੇਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਚਪਨ ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਵੈਲੀ, ਫੀਨਿਕਸ, ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ  1972 ਵਿੱਚ ਮਾਰਲਿਨ ਟਕਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਾਬਰਟ ਐਚ. ਮੈਕਕਿਨੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਜੇਡੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਮਾਰਲਿਨ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੰਟਿੰਗਟਨ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। 1980 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਏ ਸਨ।

1988 ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀਨ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਾਰਜ ਐਚ ਡਬਲਯੂ ਬੁਸ਼ ਨੇ ਕਵੇਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਲੋਇਡ ਬੈਂਟਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਬਹਿਸ ਬੈਂਟਸਨ ਦੇ " ਸੈਨੇਟਰ, ਤੁਸੀਂ ਜੈਕ ਕੈਨੇਡੀ ਨਹੀਂ ਹੋ " ਦੇ ਚੁਟਕਲੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ। ਬੁਸ਼-ਕਵੇਲ ਟਿਕਟ ਨੇ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮਾਈਕਲ ਡੂਕਾਕਿਸ ਅਤੇ ਬੈਂਟਸਨ ਦੀ  ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਕਵੇਲ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1989 ਵਿੱਚ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਕਵੇਲ ਨੇ 47 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੇਸ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੱਫੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ।     ਉਹਨਾਂ 1992 ਵਿੱਚ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਾਥੀ ਅਲ ਗੋਰ ਨੇ ਬੁਸ਼-ਕਵੇਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

1994 ਵਿੱਚ, ਕਵੇਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਦਾਂ, *ਸਟੈਂਡਿੰਗ ਫਰਮ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਲੇਬਿਟਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ 1996 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ 2000 ਵਿੱਚ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਨਾਮਜ਼ਦ, ਜਾਰਜ ਡਬਲਯੂ ਬੁਸ਼ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1999 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਫਰਮ, ਸੇਰਬੇਰਸ ਕੈਪੀਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਵੇਲ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000, 2012, ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 
* Campaign contributions made by Dan Quayle
* "Reflections on Urban America" speech to the Commonwealth Club of California ("Murphy Brown speech"): Transcript, Audio
* List of Quayle quotations
* Another list of Quayle quotations
* Vice Presidential Museum at the Dan Quayle Center
* VP Quayle Receives DePauw's McNaughton Medal for Public Service; October 26, 1990 
* Genealogy of the family of J. Danforth Quayle 
* Ubben Lecture at DePauw University; March 31, 2015
ਰਿਹਲਾ

thumb| ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰਿਹਲਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਪੀ, 1836 ਈਸਵੀ, ਕਾਇਰੋ
***ਰਿਹਲਾ*** ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਜਾਂ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਹੈ। "ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ" (الرحلة في طلب العلم) ਦੀ ਮੱਧਕਾਲੀ ਇਸਲਾਮੀ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, *ਰਿਹਲਾ* ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ-ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਵਜੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਜ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਜੋ ਉਸ ਮੂਲ ਰੂਟ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ *ਰਿਹਲਾ*, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਦਿ ਰਿਹਲਾ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਇਬਨ ਜੁਬੈਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਗਏ "ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ, ਸਥਾਨਾਂ, ਸਰਕਾਰਾਂ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾਵਾਂ" ਦਾ ਵਰਣਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਹਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਅਰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ *ਮੁਹੰਮਦ* ਅਸ-ਸਫਰ ਅਤੇ ਰਿਫਾਆ ਅਲ-ਤਹਿਤਾਵੀ ਦੀਆਂ ਰਿਹਲਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੋਰੋਕੋ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਕੇ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਕੇ।

## ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 
*ਰਿਹਲਾ* ਯਾਤਰਾ ਅਭਿਆਸ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਮੋਰੋਕੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਮੋਰੋਕੋ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ *ਉਮਾਹ* ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। *ਰਿਹਲਾ* ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

# *ਰਿਹਲਾ* - ਮੋਰੋਕੋ ਦੇ ਅੰਦਰ ਯਾਤਰਾ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ।
# *ਰਿਹਲਾ ਹਿਜਾਜ਼ੀਆ* - *ਹਿਜਾਜ਼* ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਜੋ ਮੌਖਿਕ ਜਾਂ ਲਿਖਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
# *ਰਿਹਲਾ ਸਿਫਾਰੀਆ* -  ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਤਾਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਫ਼ਰਨਾਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਯਾਤਰਾ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੋਣਗੀਆਂ।

*ਰਿਹਲਾ* ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੂਰਿਸ਼ ਅਲ-ਅੰਦਾਲੁਸ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਮੰਗੋਲ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸਾਹਿਤ ਵਜੋਂ 
ਇਬਨ ਜੁਬੈਰ ਅਤੇ ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ "[ *ਰਿਹਲਾ* ] ਵਿਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ" ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਬਨ ਜੁਬੈਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਅਬੂ ਬਕਰ ਇਬਨ ਅਲ-ਅਰਾਬੀ ਦਾ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ *ਰਿਹਲਾ*, ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਜ਼ਿਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਬੂ ਜ਼ੈਦ ਅਲ-ਸਿਰਾਫੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਅਤੇ ਇਬਨ ਦੁਆਰਾ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ *ਰਿਹਲਾ* । ਵੋਲਗਾ ਲਈ ਅੱਬਾਸੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਫੈਡਲਾਨ ) ਇਬਨ ਜੁਬੈਰ ਦੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਦਾ ਲੰਬਾ ਪੂਰਵ ਸੀ।

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ *ਰਿਹਲਾ* ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਦੀ *ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਜੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅਜੂਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ* ( , ਜਾਂ  ), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ *ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ( )। *ਟ੍ਰੈਵਲਜ਼* ਮਰੀਨਿਦ ਸੁਲਤਾਨ ਅਬੂ ਇਨਾਨ ਫਾਰਿਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਇਬਨ ਜੁਜ਼ੈ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਖੋਜੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅਣਜਾਣ ਸੀ।

ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਲ-ਤਿਜਾਨੀ ਦਾ *ਰਿਹਲਾ* 1306 ਅਤੇ 1309 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਊਨਿਸ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ ਤੱਕ ਆਪਣੀ 970-ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਦਾ *ਰਿਹਲਾ* (ਅਰਬੀ ਔਨਲਾਈਨ ਟੈਕਸਟ) ਵਰਲਡ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਸ਼ਾਹਬਾਨੋ ਬਿਲਗਰਾਮੀ

**ਸ਼ਾਹਬਾਨੋ ਬਿਲਗਰਾਮੀ** ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ/ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖਿਅਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਭਾਵੇਂ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਸ਼ਾਹਬਾਨੋ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਮਾਂਟਰੀਅਲ, ਕਿਊਬਿਕ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੂੰ  ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੌਰਾਨ ਲੇਖ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ-ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। 1991 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਏ ਲੈਵਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਹਬਾਨੋ ਫਿਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਆਨਰਜ਼ ਅਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ 2002 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਮੋਰਗਨਟਾਉਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਕਰਾਚੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਈ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

1997 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ *ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। *ਬਿਨਾਂ ਡਰੀਮਜ਼*, ਸ਼ਾਹਬਾਨੋ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰੇ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਮੈਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ 2007 ਲਈ ਲੰਬੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
* 2007, ਲੰਬੀ ਸੂਚੀਬੱਧ, ਮੈਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ 
* ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਦੀ ਜੀਵਨੀ
*  ਮੈਨ ਏਸ&#x5B; '''' &#x5D;਼ੀਆ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੀਵਨੀ
* ਸ਼ਾਹਬਾਨੋ ਬਿਲਗਰਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਸਮੀਖਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕ
ਦੇਵੀ (ਫ਼ਿਲਮ 2020)

***ਦੇਵੀ*** ( ), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਸਪੈਂਸ ਡਰਾਮਾ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰੰਜਨ ਆਇੰਗਰ ਅਤੇ ਰਿਆਨ ਇਵਾਨ ਸਟੀਫਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਐਪਲਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਕਾਜੋਲ ਅਤੇ ਸ਼ਰੂਤੀ ਹਾਸਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨੇਹਾ ਧੂਪੀਆ, ਨੀਨਾ ਕੁਲਕਰਨੀ, ਮੁਕਤਾ ਬਰਵੇ, ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ, ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਦਯਾਮਾ, ਸੰਧਿਆ ਮਹਾਤਰੇ ਅਤੇ ਰਮਾ ਜੋਸ਼ੀ ਵੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ

**ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Delhi Public Library**) ਭਾਰਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਪਾਜ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ 37 ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ।
thumb| ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1951 ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 1944 ਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਡਾਲਮੀਆ ਨੇ ਜਨਰਲ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਕਮ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਰ ਕਲੌਡ ਔਚਿਨਲੇਕ ਫਰਵਰੀ 1950 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1951 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੁਆਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ 1951 ਅਤੇ 1953 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਐਕਵਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੰਚਾਲਨ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਤੋਂ 1955 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਵਰਕਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, 3 ਬ੍ਰਾਂਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ, 20 ਸਬ-ਬ੍ਰਾਂਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ, 1 ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, 8 ਰੀਸੈਟਲਮੈਂਟ ਕਲੋਨੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ, ਇੱਕ ਬਰੇਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, 100 ਮੋਬਾਈਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਰਵਿਸ ਪੁਆਇੰਟ (25 ਬਰੇਲ ਮੋਬਾਈਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪੁਆਇੰਟਸ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ 33 ਜਮ੍ਹਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡੀਪੀਐਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ, 1954 (ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1956 ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ) ਦੇ ਡਿਲਿਵਰੀ ਆਫ ਬੁੱਕਸ ਐਂਡ ਅਖਬਾਰ (ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ) ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੀਪੀਐਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।

## ਸਹੂਲਤਾਂ 
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਗਿਆਨ, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਧਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬੌਧਿਕ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ 
ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਹਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੇਵਾ ਹੈ। DPL ਤੋਂ 31.3.2021 ਤੱਕ 1,65,854 ਰਜਿਸਟਰਡ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਸੇਵਾ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਡੀਪੀਐਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਔਨਲਾਈਨ ਹੋਰ 14 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਨਵਿਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਔਨਲਾਈਨ ਕੈਟਾਲਾਗ ਇਸਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕੇਂਦਰ
ਸਨਮ ਮਹਿਰ

**ਸਨਮ ਮਹਿਰ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਕੰਦੀਲ ਬਲੋਚ ਦੀ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਰਹੂਮ ਮਾਡਲ ਕੰਦੀਲ ਬਲੋਚ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਮਹਿਰ ਇੱਕ ਮੈਕਸੀਲੋਫੇਸ਼ੀਅਲ ਸਰਜਨ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਸਨਮ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਡਾਨ, ਅਲ-ਜਜ਼ੀਰਾ, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਬਜ਼ਫੀਡ, ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ, ਦ ਸਕ੍ਰੌਲ ਅਤੇ ਰੋਡਜ਼ ਐਂਡ ਕਿੰਗਡਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਸਨਮ ਨੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਵਪਾਰਕ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਸਨਮ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹੇਰਾਲਡ ਅਤੇ ਦ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2015 ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸਨਮ ਕੰਦੀਲ ਬਲੋਚ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਜੀਵਨ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ। ਏ ਵੁਮੈਨ ਲਾਈਕ ਹਰ ਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਦੀਲ ਬਲੋਚ 'ਤੇ ਵੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਭੱਟ ਫਸਟ ਬੁੱਕ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਤਾਬ ਇਨਾਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2018 ਵਿੱਚ, ਸਨਮ ਨੇ BBOD ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮੀਨ ਓਬੈਦ-ਚਿਨਾਏ ਦੀ SOC ਆਊਟਰੀਚ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। "ਨੌਲਿਜ ਇਜ਼ ਬੁਲੇਟਪਰੂਫ਼" ਸ਼ਾਜ਼ੀਆ ਰਮਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਕਾਇਨਾਤ ਰਿਆਜ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, 2012 ਵਿੱਚ ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫਜ਼ਈ ਦੇ ਨਾਲ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ, 'ਨੌਲਿਜ ਇਜ਼ ਬੁਲੇਟਪਰੂਫ਼' ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ੋਅ, AD ਸਟਾਰਸ ਵਿੱਚ 1 ਗੋਲਡ, 5 ਸਿਲਵਰ ਅਤੇ 7 ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ।

2020 ਵਿੱਚ, ਸਨਮ ਨੇ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਭੁੱਟੋ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਟੇਅ ਹੋਮ, ਸਟੇਅ ਰੀਡਿੰਗ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਰੀਡਿੰਗ ਮੇਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* ਕੰਦੀਲ ਬਲੋਚ ਦੀ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (2018)
* ਏ ਵੁਮੈਨ ਲਾਈਕ ਹਰ(2019)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਾਫ਼ਲੇ ਲੇਖ
* ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਲੇਖ
* ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਲੇਖ
* ਡਾਨ ਲੇਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕ