ਅਮਰ ਨਾਥ ਸਹਿਗਲ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਘ

***ਅਮਰ ਨਾਥ ਸਹਿਗਲ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ਸੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Amar Nath Sehgal v. Union of India**)* ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਰਤੀ ਕੇਸ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹਰਜਾਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਤੱਥ 
ਮੁੱਦਈ, ਅਮਰ ਨਾਥ ਸਹਿਗਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਢੁਕਵੇਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਲਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਸਾਲ 1957 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਹਿਗਲ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹਾਲ, ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਲਈ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ। ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਲੂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਲਗਭਗ 140 ਫੁੱਟ ਦੀ। ਸਪੈਨ ਅਤੇ 40 ਫੁੱਟ ਇਸ ਸਵੀਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹਾਲ ਵਿਚ ਲਾਬੀ ਦੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1979 ਵਿੱਚ, ਅਮਰਨਾਥ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਜਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਟੋਰ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਹਿਗਲ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾੜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ, 1957 ਦੀ ਧਾਰਾ 57 ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ, ਮੁਦਈ ਦੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ, ਵਿਗਾੜਨ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਚਾਅ ਪੱਖ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਹੁਕਮ ਅਤੇ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਫ਼ੈਸਲਾ 
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। "ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮੂਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰਹੱਸ ਨਾਲ ਵਿਲੱਖਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।"

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਹਨ ਪਛਾਣ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਪ੍ਰਸਾਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜੋ ਕਿ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ। ਧਾਰਾ 57 ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। "ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮੁੱਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੂਰਗਾਮੀ ਸਮਾਜਿਕ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਗਿਆਨ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਕਲਾ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਕਈ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦਾ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਰਾਜ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ, 1957 ਦੀ ਧਾਰਾ 57 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਅਤਿ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਕਤ ਧਾਰਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਾਰਵਾਈਯੋਗ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਪੱਖਪਾਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਕੰਮ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ।

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਦਈ ਕੋਲ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ, 1957 ਦੀ ਧਾਰਾ 57 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਬਚਾਓ ਪੱਖਾਂ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਦਈ ਦੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਵੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਮੁਦਈ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਣ, ਹੁਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਕੋਲ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨੂੰ ਖਰਚ ਸਮੇਤ ਹਰਜਾਨਾ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

## ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 
ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਿੰਗਲ ਬੈਂਚ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਫੈਸਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੇਖਕ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਗਾੜ, ਵਿਗਾੜ, ਸੋਧ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਗਾੜ ਆਦਿ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਜਾਂ ਸਾਖ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋਵੇਗੀ, ਸਗੋਂ 'ਲੇਖਕ ਦਾ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਹਾਲੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ' ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਸ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਮੁਦਈ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅੰਤਰਿਮ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਕੇ ਮੁਦਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। 1992 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅੰਤਰਿਮ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਬਾਰੇ ਦੋ ਕੇਂਦਰੀ ਨੁਕਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਪਹਿਲਾ, ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ, ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ 1994 ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਸੋਧਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਭਾਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਥਿਤ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਐਕਟ ਨੂੰ ਬਰਨ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ, ਸੋਧ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅੰਤਰਿਮ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਧਾਰਾ 57 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਸੋਧਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਾਅਵੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਕੰਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਿਵਹਾਰ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਜਾਂ ਸਾਖ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਗ 57 ਬਰਨ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 6bis ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ, ਜਾਂ ਲੇਖਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ, ਲੇਖਕ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵਜੋਂ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

1994 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਸ ਸੋਧ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਜਿਸਦਾ ਜਵਾਬ ਜਸਟਿਸ ਨੰਦਰਾਜੋਗ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਕਾਨੂੰਨ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲੇ, ਸੋਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਉਪਬੰਧ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕੇਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਾਗੂ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਉੱਚ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਇੱਕ 'ਕਲਾ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ' ਸੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ