open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਥ੍ਰੀਜ਼

***ਥ੍ਰੀਜ਼!*** ਸਿਰਵੋ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਇੰਡੀ ਪਹੇਲੀ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਹੈ। ਇਹ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਟੀਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੇਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਆਸ਼ੇਰ ਵੋਲਮਰ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਗ੍ਰੇਗ ਵੋਹਲਵੈਂਡ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜਿੰਮੀ ਹਿੰਸਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਗੇਮ 6 ਫਰਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ ਆਈਓਐਸ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਂਡਰਾਇਡ, ਐਕਸਬਾਕਸ ਵਨ ਅਤੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। *ਥ੍ਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ*, ਪਲੇਅਰ ਤਿੰਨ ਜੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗਰਿੱਡ ਤੇ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ ਸਲਾਈਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੇਡ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗਰਿੱਡ 'ਤੇ ਕੋਈ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਟਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸਕੋਰ ਲਈ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੁਨਿਆਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਇਕੋ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਟੀਮ ਨੇ ਸੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਰਗੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਥੀਮਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅੱਧਾ ਸਾਲ ਬਿਤਾਇਆ। ਖੇਡ ਦੇ 14-ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਗੇਮ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਨੰਬਰ ਥੀਮ 'ਤੇ ਵਾਪਿਸ ਗਈ।

## ਗੇਮਪਲੇਅ 
alt=refer to caption|thumb|225x225px| ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਗੇਮ ਟ੍ਰੇਲਰ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਲਾਈਡਿੰਗ ਟਾਈਲ ਗੇਮਪਲੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਖਿਡਾਰੀ ਤਿੰਨ-ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਚਾਰ-ਚਾਰ-ਚਾਰ ਗਰਿੱਡ 'ਤੇ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਇਲਾਂ ਸਲਾਈਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਦੋ ਅਤੇ ਦੋ ਜੋੜ ਇਕੋ "ਤਿੰਨ" ਟਾਈਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਥ੍ਰੈੱਸ ਨੂੰ "ਛੇ" ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਛੱਕੇ "12" ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਉੱਪਰ, ਹੇਠਾਂ, ਖੱਬੇ ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਿਜਾਣ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਟਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰਗ (ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ) ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਰਿੱਡ ਤੇ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਟਾਈਲ ਨੂੰ ਗਰਿੱਡ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਟਾਈਲ ਦਾ ਰੰਗ ਆਨਸਕਰੀਨ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਿਡਾਰੀ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਸਲਾਈਡ ਕਰਕੇ ਚਾਲਾਂ ਦਾ ਪੂਰਵ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨੰਬਰ ਟਾਈਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਨੰਬਰ ਟਾਇਲਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤਾਲਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵੇਲੇ ਕੰਫੇਟੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗੇਮਜ਼ *ਥ੍ਰੀਸ* ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈਂ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ  ਅਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗਰਿੱਡ ਤੇ ਕੋਈ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਉੱਚ ਨੰਬਰ ਟਾਈਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਇਲਾਂ ਨਾਲ ਗਰਿੱਡ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਗੇਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ " ਗੇਮ ਓਵਰ " ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਖਿਡਾਰੀ ਟਾਇਲਾਂ ਦੀ ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅੰਤਮ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਟਾਈਲ ਨੰਬਰ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਜਾਏ)  ਖੇਡ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉੱਚ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਖੇਡ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਕੋਰਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੇਮ ਸੈਂਟਰ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੈੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਵਿਕਾਸ 
alt=refer to caption|left|thumb| ਵੋਹਲਵੈਂਡ ਅਤੇ ਵੋਲਮਰ 2012 ਵਿੱਚ

## ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ 
### ਹਵਾਲੇ
ਐਮ. ਪੀ. ਸਿਵਗਿਆਨਮ

**ਮਾਈਲਈ ਪੌਨੂਸਵਾਮੀ ਸਿਵਗਿਆਨਮ**, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ **ਮਾ.ਪੋ.ਸੀ** (26 ਜੂਨ 1906 - 3 ਅਕਤੂਬਰ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਤਾਮਿਲ ਅਰਸੁ ਕੜਾਗਮ ਸੀ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਮਾ.ਪੋ.ਸੀ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜੂਨ 1906 ਨੂੰ ਮਦਰਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਲਵਣਕੁਪਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮਣੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁੰਨੂਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਸਿਵਾਗਾਮੀ ਦੇ ਨਿਮਾਣੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਸਿਵਗਿਆਨਮ ਸਿਵਗਿਆਨਮ ਗ੍ਰਾਮਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਪਿਛੇਤਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਕੂਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੀਜੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਲਈ ਕਲਾਸ ਦੀਆਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੁਨੀਆ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸਿਵਗਿਆਨਮ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਦਸ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਸਿਵਗਿਆਨਮ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਬੁਣਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਆਫ਼ ਤਾਮਿਲ ਜਰਨਲ ਦੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਪੋਜੀਟਰ ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਤਿਆਗਾਰਾਯਾਨਗਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ 1967 ਵਿੱਚ ਡੀਐਮਕੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਮਦਰਾਸ (ਹੁਣ ਚੇਨਈ) ਅਤੇ ਤੀਰੁੱਟਨੀ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ (ਨਾਮੇਡ ਬਨਾਮ ਮਨੇਡ ਅੰਦੋਲਨ ਰਾਹੀਂ) ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ (ਪ੍ਰੀਜਾਈਡਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀ) ਸੀ ਜਦੋਂ ਐਮਜੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906
ਜ਼ੇਨੂੰ

**Xenu** (/z i n u /), ਇਹ ਵੀ **Xemu** ਸੀ।ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ Scientology ਬਾਨੀ ਐੱਲ ਦਿ, "Galactic ਹਿਮਾਇਤੀ" ਦਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ। ਉਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 75 ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਡੀ.ਸੀ.-8 ਵਰਗਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ (ਫਿਰ "ਟੀਜੀਕ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ), ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਥੈਟਨ (ਅਮਰ ਆਤਮਾਵਾਂ) ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਤਮਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਇੰਟੋਲੋਜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ "ਘਟਨਾ ਦੂਜਾ" ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਯਾਦਾਂ "ਅੱਗ ਦੀ ਕੰਧ" ਜਾਂ "ਆਰ 6 ਇੰਪਲਾਂਟ " ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ੇਨੂ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬਾਹਰੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇਸੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਬਾਰੇ ਸਾਇੰਟੋਲੋਜਿਸਟ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਬਰਡ ਦੁਆਰਾ " ਸਪੇਸ ਓਪੇਰਾ " ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਬਾਰਡ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਥੀਟਨ ਲੈਵਲ (ਓਟੀ) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ "ਆਰ 6 ਇੰਪਲਾਂਟ" (ਪਿਛਲੇ ਸਦਮੇ) "ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਨਮੂਨੀਆ, ਆਦਿ) ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ"।

## ਸਾਰ 
thumb|200x200px| 2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੀ.ਸੀ.-8 ਜਹਾਜ਼ ਹੱਬਬਰਡ ਨੇ ਜ਼ੇਨੂੰ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਡੀਸੀ -8 ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ" (ਮਤਲਬ ਕਿ ਜੈੱਟ ਇੰਜਣਾਂ ਜਾਂ ਟਰਬੋਫੈਨਜ਼) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ.

## ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿਧਾਂਤ 
ਸਾਇੰਟੋਲੋਜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਜ਼ੇਨੂ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ "ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਅੱਗ" ਜਾਂ "ਘਟਨਾ " ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਰੇਖਾ - ਇਹ ਕਿ 75 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗਲੈਕਸੀ ਦੇ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਏ - ਨੀਵੇਂ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚਰਚ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਟੋਲੋਜੀ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਓਟੀ ਤੀਸਰੀ ਜ਼ੇਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਤ ਦੇ ਕੋਰਸ ਕੀਤੇ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ੇਨੂੰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਨਮੂਨੀਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

*ਆਰ* ਜੇ *67 ਵਿਚ*, ਹੱਬਰਡ ਫਿਰ *ਜ਼ੇਨੂੰ* ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਉਦਭਵ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 
ਹੱਬਰਡ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ OT ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ 1967 ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜ ਦਕਿ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲਾਸ ਪਾਲਮਾਸ ਇਨਚੈਂਟਰ*,* ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਾਇੰਸਟੋਲੋਜੀ ਫਲੀਟ ("ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੰਮਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਸਾਗਰ ਸੰਗਠਨ ") (ਓ ਟੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ "ਦਸੰਬਰ 1967 ਵਿੱਚ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਕਾਰਜ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ " ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।) ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਓਟੀ ਤੀਜਾ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਖੋਜ ਸੀ।

## ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਓਟੀ III ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ 
## ਨੋਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Creation myths
ਸ਼ੇਖਰ ਨਾਈਕ

**ਸ਼ੇਖਰ ਨਾਇਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Shekhar Naik; ਜਨਮ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਨ੍ਹੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਟੀ -20 ਬਲਾਇੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਬਲਾਇੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ। 2017 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਰਵਉਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਟ ਕੀਪਰ ਵੀ ਹੈ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਨਾਇਕ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਅਰਕੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ 15 ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਹੀਣਤਾ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ। ਨਾਈਕ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਸੱਤ ਸੀ ਤਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸਿਹਤ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਬਹਾਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ 60% ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ। 

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਾਰਦਾ ਦੇਵੀ ਸਕੂਲ ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਵਿੱਚ ਬਲਾਇੰਡ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ 12 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਖੇਡਣ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਸਮਰਥਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਐਨਜੀਓ ਲਈ ਸਪੋਰਟਸ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਇੰਡ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। 

## ਕਰੀਅਰ 
2000 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ 46 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 136 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2002 ਵਿਚ ਇੰਡੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਰਹੀਣ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ 2010 ਵਿਚ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ 4 ਬੀ1 ਖਿਡਾਰੀ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਨ੍ਹੇ), ਤਿੰਨ ਬੀ2 ਖਿਡਾਰੀ (ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ) ਅਤੇ ਚਾਰ ਬੀ3 ਖਿਡਾਰੀ (ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਇਕ ਬੀ2 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। 2006 ਦੇ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿਚ ਉਹ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 58 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 134 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੀਮ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਟੀ -20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 2014 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2017 ਵਿਚ, ਉਹ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਬਲਾਇੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣਿਆ।
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਜਸੂ ਪਟੇਲ

**ਜਸੂਭਾਈ ਮੋਤੀਭਾਈ ਪਟੇਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Jasubhai Motibhai Patel; 26 ਨਵੰਬਰ 1924, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ - 12 ਦਸੰਬਰ 1992, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ) ਇੱਕ ਆਫ ਸਪਿਨਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ 
ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸੱਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਜ਼ਿੱਦੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਐਕਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਆਫ ਬਰੇਕਸ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਫ ਕਟਰ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਟ ਮੈਚਾਂ' ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੋੜ ਮਿਲਿਆ। 

ਉਸਨੇ 1943-44 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1950-51 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਲਈ ਖੇਡਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬੜੌਦਾ ਖਿਲਾਫ 43 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ 5 ਅਤੇ 61 ਦੌੜਾਂ' ਤੇ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ, ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 53 ਲਈ 5 ਅਤੇ 28 ਦੇ ਲਈ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾੜੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ 1950-51 ਵਿਚ ਹੋਲਕਰ ਵਿਰੁੱਧ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ, ਉਹ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿਚ 8 ਵਿਕਟਾਂ' ਤੇ 167 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ 152 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹਸਨ ਨਖੂਦਾ ਨਾਲ ਦਸਵੇਂ ਵਿਕਟ ਲਈ 90 ਮਿੰਟ ਵਿਚ 136 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਦੀ ਸੀ। 

ਉਸ ਨੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰ ਖੇਡਿਆ 1953-54 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਇਲੈਵਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੇਠ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, 10,71 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 35 ਵਿਕਟ ਲੈ ਕੇ, ਦੇ ਖਿਲਾਫ 25 ਲਈ 22 ਲਈ 4 ਅਤੇ 8 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼। ਉਸਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਟੈਸਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1955-56 ਵਿਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਹੋਰ ਟੈਸਟ ਖੇਡਿਆ, ਫਿਰ ਦੋ ਟੈਸਟ 1956-57 ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਟੈਸਟਾਂ ਨੇ 31.00 ਵਜੇ 10 ਵਿਕਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। 

ਉਹ ਸੰਨ 35 ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1959-60 ਵਿਚ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਸੀ। 

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਨ' ਤੇ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਲਈ, ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਵਿਚ ਹਾਰ ਉਸ ਦੀ ਸਾਲ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਰੀ ਦੀ ਹਾਰ ਸੀ। ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਪਿੱਚ ਸੀ। ਚੋਣਕਾਰਾਂ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਲਾਲਾ ਅਮਰਨਾਥ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ’ਤੇ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਇਕ ਜੂਆ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਬਾਕੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕਾਨਪੁਰ ਟੈਸਟ ਪਟੇਲ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ ਇਕਮਾਤਰ ਚਮਕਦਾਰ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਦੋ ਹੋਰ ਟੈਸਟ ਖੇਡੇ। ਉਹ ਉਸਦੇ ਆਖਰੀ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਸਨ। 

ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਕਲਾਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਾਲ ਖੇਡੇ ਅਤੇ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਤ ਲਈ 140 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਪਹਿਲੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕ੍ਰਿਕਨਫੋ ਤੇ ਜੱਸੂ ਪਟੇਲ  
* ਕ੍ਰਿਕਟ ਆਰਚਿਵ ਵਿਖੇ ਜਸੂ ਪਟੇਲ 
* ਕਾਨਪੁਰ ਟੈਸਟ ਦਾ ਸਕੋਰ ਕਾਰਡ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਲੀਲਾ ਰਾਮ

**ਲੀਲਾ ਰਾਮ ਸਾਂਗਵਾਨ** (30 ਨਵੰਬਰ 1930 - 11 ਅਕਤੂਬਰ 2003) ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਚਰਖੀ ਦਾਦਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1958 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਵੀਵੇਟ (100 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਲੀਲਾ ਰਾਮ ਨੇ ਕੌਮੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੈਵੀਵੇਟ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਹੈਵੀਵੇਟ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਲੀਲਾ ਰਾਮ 30 ਨਵੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਚਰਖੀ ਦਾਦਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੰਡੋਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
1948 ਵਿਚ, ਉਹ ਗ੍ਰੇਨੇਡੀਅਰਜ਼ ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਸੀਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 50 ਅਤੇ 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। 

ਲੀਲਾ ਰਾਮ ਕੁਸ਼ਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿੱਚ 1956 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 1958 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਕਾਰਡਿਫ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਜੈਕਬਸ ਹੈਨੇਕੋਮ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਇਸ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। 1956 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ-ਈਰਾਨ ਟੈਸਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਰੁਸਤਮ-ਏ-ਈਰਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। 

## ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਿਨ 
ਸਰਗਰਮ ਕੁਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਵਿਖੇ 1968 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1973 ਤੱਕ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਉਸਨੇ 1980 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 11 ਅਕਤੂਬਰ 2003 ਨੂੰ ਭਿਵਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਰਖੀ ਦਾਦਰੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
1998 ਵਿਚ, ਲੀਲਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਪੰਕਜ ਰੌਏ

**ਪੰਕਜ ਰੌਏ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Pankaj Roy; 31 ਮਈ 1928 - 4 ਫਰਵਰੀ 2001) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਾਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼, ਉਹ ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ ਵਿਨੂ ਮਾਨਕਡ ਦੇ ਨਾਲ, 413 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਓਪਨਿੰਗ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ 2008 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਅੰਬਰ ਰਾਏ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਪ੍ਰਣਬ ਰਾਏ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ) ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਾਏ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1946-47 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ 33 ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ, ਕੁਲ 11868 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ 42.38 ਦੇ ਸਕੋਰ ਬਣਾਏ। 

## ਟੈਸਟ ਕੈਰੀਅਰ 
ਜਦੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ 1951 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਰਾਏ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਟੈਸਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 12 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਨੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ 2 ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ। ਅਗਲੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਇਕ ਲੜੀ ਖੇਡੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ 7 ਪਾਰੀ ਵਿਚ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫਰੈਂਕ ਟਾਇਸਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਸ ਦੀ ਵਿਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਟ੍ਰੈਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਹ 1952 ਦੇ ਹੈਡਿੰਗਲੇ ਟੈਸਟ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿਚ ਫਰੈਡ ਟਰੂਮੈਨ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਦੀ 0-4 ਦੀ ਮਾੜੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਚਾਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ (ਦੂਸਰੇ ਦੱਤਾ ਗਾਏਕਵਾੜ, ਵਿਜੇ ਮੰਜਰੇਕਰ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਮੰਤਰੀ)। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪੰਜ ਟੈਸਟ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਕੋਰ 173 ਸੀ। 

ਉਸਨੇ 1959 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਇਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ 185 ਮੈਚ ਖੇਡ ਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 11868 ਰਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ 43 ਟੈਸਟ  ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਕੇ 2442 ਰਨ ਬਣਾਏ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸਕੋਰ 202 (ਨਾਟ ਆਊਟ) ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਰਾਏ ਨੇ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਚੰਗੇ ਅੰਕ ਬਣਾਏ ਪਰ ਆਪਣੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ 19 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਅੰਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, 1959 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ 99 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਟੈਸਟ ਦਸੰਬਰ 1960 ਵਿਚ ਬੰਬੇ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ 1967–68 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੱਕ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।  

ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਨਾਮਾਈਲਾਲ ਰਾਇ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਣਬ ਰੌਏ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਭਤੀਜਾ ਅੰਬਰ ਰੌਏ ਹੈ। 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*     
*     
* ਸੁਰੇਸ਼ ਮੈਨਨ ਦੁਆਰਾ "ਮਿੱਥ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਕੱਢਣਾ" 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਕੋਕਾਟੂ

*ਕੋਕਾਟੂ ਤੋਤਾ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਹੈ। ਜੋ ਕਾਕਟੂਇਡੇ ਪਰਿਵਾਰ* ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,ਇਹ ਕੈਕੈਟੂਆਇਡੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇਕੋ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਪਸੀਟਾਕੋਇਡੀਆ (ਸੱਚੀ ਤੋਤਾ) ਅਤੇ ਸਟ੍ਰਾਈਗੋਪੀਡੀਆ (ਵੱਡੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਤਾ) ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕ੍ਰਮ ਪਸੀਟਾਸੀਫੋਰਮਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਸਟ੍ਰੈਲਸੀਆ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ,ਇਹ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਾਲਸੀਆ ਦੇ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਨਿਊ ਗਿਨੀ, ਸੁਲੇਮਾਨ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕੋਕਾਟੂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕ੍ਰੈਸਟ ਅਤੇ ਕਰਵਡ ਬਿੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਲੰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਤੋਤੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਰੰਗੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਸਲੇਟੀ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਬਿੰਦੀ, ਚੀਲਾਂ ਜਾਂ ਪੂਛ ਦੀਆਂ ਰੰਗੀਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਸਤਨ ਉਹ ਦੂਜੇ ਤੋਤੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਕਾਟੀਏਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਕੋਕਾਟੂ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਕਾੱਕੇਟੇਲ ਦੀ ਫਾਈਲੋਜੀਨੇਟਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਣਸੁਲਝੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਕੋਕਾਟੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਫਸ਼ੂਟਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਲੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।ਜੀਨਸ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੋਕਾਟੂ *ਕੈਲੀਪਟੋਰਹਿਨਕਸ* ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਖਾ ਜੀਨਜ਼ *ਕੋਕਾਟੂਆ* ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ-ਪਲੰਮੇਡ ਕੋਕਾਟੋਸ ਦੀਆਂ 11 ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਏਕਾਧਿਕਾਰੀ ਪਦਾਰਥ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਮੇਜਰ ਮਿਸ਼ੇਲ ਦਾ ਕੋਕਾਟੂ, ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਗਲਾਹ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲੇਟੀ ਗੈਂਗ-ਗੈਂਗ ਕੌਕਾਟੂ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਾਮ ਕਾਕਾਟੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਕਾਟੂਜ਼ ਬੀਜ, ਕੰਦ, ਕੋਰਮ, ਫਲ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਖਾਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਭੋਜਨ ਹੋਵੇ। ਕੋਕਾਟੂਜ਼ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਖੋਖਲੇ ਵਿੱਚ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਕੋਕਾਟੂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਘਾਟੇ ਦੁਆਰਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਸਾਫ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੀ ਘਾਟ ਤੋਂ; ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਕੁਝ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੀੜੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕੋਕਾਟੂਜ਼ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਕਾਕੇਟਿਅਲ ਕਨੱਕਟੂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਕਸਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਕੋਕਾਟੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਲੇ ਕੋਕਾਟੂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲੀ-ਫੜੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਾਕਾਟੂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਪਤਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
ਕੋਕਾਟੂ ਸ਼ਬਦ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਡੱਚ *ਕਕੇਟੋਏ* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਲੇਈ *ਕਾਕਟੂਆ* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੋਕਾਟੂ, ਕੋਕਾਟੂਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਕਾਡੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੋਕਾਟੂ, ਕੋਕਾਟੂਰ ਅਤੇ ਕੋਕਾਟੂ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਉਤਪੱਤੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਮ ਕਾਕਟੂਇਡੇ ਅਤੇ *ਕਕਾਟੂਆ* ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੋਮਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ

ਮੇਜਰ **ਸੋਮਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ,** ਪੀਵੀਸੀ (31 ਜਨਵਰੀ 1923 - 3 ਨਵੰਬਰ 1947) ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਰਮ ਵੀਰ ਚੱਕਰ (ਪੀਵੀਸੀ) ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਫੌਜੀ ਐਵਾਰਡ ਹੈ।  

ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ 1942 ਵਿਚ 8ਵੀਂ ਬਟਾਲੀਅਨ, 19 ਵੀਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਰਕਾਨ ਅਭਿਆਨ ਦੌਰਾਨ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ  ਡਿਸਪੇਚ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947-1948 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੜਦਿਆਂ ਸੋਮਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ 3 ਨਵੰਬਰ 1947 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇੜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਘੁਸਪੈਠੀਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।  ਬਡਗਾਮ ਦੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਜਨਵਰੀ 1923 ਨੂੰ ਦੱਧ, ਕਾਂਗੜਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆਂ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਜੋਕੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਮਰ ਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ ਇੱਕ ਮਿਲਟਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ।   ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਮਿਲਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।   

ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵੇਫ ਵੇਲਜ਼ ਰਾਇਲ ਮਿਲਟਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੈਨੀਤਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰਵੁੱਡ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਰਾਇਲ ਮਿਲਟਰੀ ਕਾਲਜ, ਸੈਂਡਹਰਸਟ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਸੋਮਨਾਥ, ਭਗਵਾਨ *ਗੀਤਾ*  ਦੇਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਏ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣੀਆਂ ਸਨ।  

## ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
22 ਫਰਵਰੀ 1942 ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਮਿਲਟਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੇ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ (ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਚੌਥੀ ਬਟਾਲੀਅਨ, ਕੁਮਾਉਂ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਬਣਨ ਲਈ ) ਦੀ 8 ਵੀਂ ਬਟਾਲੀਅਨ, 19 ਵੀਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।   ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਅਰਮਾਨ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਨਲ ਕੇ ਐਸ ਥਿੰਮੱਈਆ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਆ ਗਏ ਅਤੇ 1957 ਤੋਂ 1961 ਤੱਕ ਫੌਜ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਬਣ ਗਏ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਾਕਾਨ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਲਈ ਭੇਜਣ ਲਈ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1947
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਹੇਮਨ

thumb| ਅਰਵਿਡ ਲਿਲਜੇਂਲਡ Liljelund  ਦਾ *ਮਨੁੱਖੀ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਜਨ* (1884)
ਇਹ **ਗੀਤ** ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਗੀਤ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਉਪਾਸ਼ਨਾ  ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਹੀ ਰੂੂਪ ਹੈ।   ਮੂਰਤ ਸ਼ਬਦ, *ਸ਼ਬਦ*  ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ὕμνος  ( *ਭਜਨ* ), ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦਾ ਗੀਤ". ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰਬਾਣੀ ਰਚੇਤਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗਾਉਣ ਜਾਂ ਭਜਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ  **ਹਾਈਮੋਂਡ** ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਜਨ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਭਜਨ ਜਾਂ ਬਾਣੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.।ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਜਨ ਵਿੱਚ  ਸੰਗੀਤਿਕ ਸਾਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ। 

ਈਸਾਈਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੂ ਹਨ ਪਰ ਬਾਣੀ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ। ਭਜਨ ਰਿਵਾਇਤ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਿਸਰੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ. ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜੀਵਣ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਭਜਨ ਹਨ। 

## ਮੂਲ 
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਜਨ ਵਿਚ *ਐਟੇਨ ਤੋਂ*  ਮਿਸਰ ਦੇ *ਮਹਾਨ*  ਭਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ *ਫ਼ਿਰ* ਓਨ ਅਖਨਤੇਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹ। ਹੁਰਿਆਨ ਭਜਨ ਨਿੱਕਲ ; *ਵੇਦ*, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਜ਼ਬੂਰ, ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਮਿਕ ਭਜਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਭਜਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨਾਨੀ ਧਰਮ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਿਆਂ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਪੁਰਤਾਨ ਛੇ ਸਾਹਿਤਕ ਭਜਨ ( Ὕμνοι ) ਦਾ Ὕμνοι  ) ਨੇ ਸਿਕੰਦਰਿਯਾ ਕਵੀ ਕਾਲੀਮੇਖਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇੇ ਗਏ ਸਨ। 

ਪਿੱਤਰਵਾਦੀ ਬਿਰਤੀ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ  ਇਸ ਟਰਮ ਨੂੰ  ὕμνος ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ  ਜਾਂ ਫਿਰ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਭਜਨ, ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ *ਗੁਣ* ਗਾਉਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸ਼ਬਦ " ਜ਼ਬੂਰ " ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

## ਈਸਾਈ ਭਜਨ 
thumb| ਭਜਨ ਅਕਸਰ ਅੰਗ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

#### ਪੂਰਬੀ ਚਰਚ 
ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਜਾਪ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ ਕੈਪੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਿਕ ਸਾਧਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਾਠ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਜਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

### ਈਸਾਈ ਭਜਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 
ਜ਼ਬੂਰਾਂ ਦੀ ਪੋਥੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਟਿੱਪਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਥੌਮਸ ਅਕਿਨਸ ਨੇ ਈਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ " *ਹਾਇਨਮਸ ਐਸਟ ਲੌਸ ਦੇਈ ਕਮ ਕੈਨਟੀਕੋ;* ("ਇੱਕ ਭਜਨ ਗਾਣੇ ਨਾਲ ਰੱਬ ਦੀ ਉਸਤਤ ਹੈ; ਇੱਕ ਗੀਤ ਮਨ ਦਾ ਅਨੰਦ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ) 

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਰਵੱਈਏ ਹੋ ਗਏ, ਇਕ ਪਹੁੰਚ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਿਯਮਿਤ ਸਿਧਾਂਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ੂਵਿਲਨੀਅਨਾਂ, ਕੈਲਵਿਨਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸਮਝੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਈਬਲ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਜਨ ਜੋ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਹਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਾਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਜਿਹੇ ਭਜਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚਰਚਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਣੀ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਜ਼ਬੂਰਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਬਹੁਤ ਅਕਸਰ  ਬਿਨਾਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇਕਲੌਤਾ ਜ਼ਬੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਪੱਛਮੀ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੈਸਬਿਟੇਰਿਅਨ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਮਿਲਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਂਵਨਾੜਾਂ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੈਰਲ 
* ਕੋਰਲ 
* ਸਮਕਾਲੀ ਕੈਥੋਲਿਕ liturgical ਸੰਗੀਤ 
* ਡੈਕਸੋਲੋਜੀ 
* ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਭਜਨ ਸੁਸਾਇਟੀ 
* ਕਾਫੀ 
* ਚੀਨੀ ਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਸੰਕੇਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਭਜਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਭਜਨ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਸਲੈਟਰ 
* ਜ਼ਬੂਰ 
* ਪਵਿੱਤਰ ਹਰਪ 
* ਸ਼ੈਪ ਨੋਟ 
* ਸ਼ਬਦ 
* ਵੈਦਿਕ ਛੰਤ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਹੰਸ

**ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਹੰਸ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ 'ਵਾਰਸ' ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ *ਕਾਰੇ ਹੱਥੀ* ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਣੀ ਹੈ।

## ਨਾਵਲ
**ਉਸਲ ਵੱਟੇ* 
**ਕਾਰੇ ਹੱਥੀ* 
*ਧਰਤੀ ਦੀ. ਖੁਸ਼ਬੂ* ਅਤੇ *ਕਲਸੀਆ ਲਹਿਰ*, ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ. ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਮੋਨਕਟਕ

ਮੋਨਕਟਨ (/ ˈmʌŋktən /; ਫਰੈਂਚ ਉਚਾਰਨ: [mɔŋktœn]) ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੂਬੇ ਨਿਊ ਬਰੱਨਸਵਿਕ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਨ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕਟਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੈਟੀਕੋਡਿਓਕ ਰਿਵਰ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਮੋਨਕਟਨ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮੀਗਤ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮੈਰੀਟਾਈਮਜ਼ ਲਈ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ "ਹੱਬ ਸਿਟੀ" ਉਪਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ,7,889 ((a land area)) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰਫਲ 222 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (s 55 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ। ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੋਨਕਟਨ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 144,810 (2016) ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਊ ਬਰੱਨਸਵਿਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ  ਅਤੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ (CMA) ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੋਨਕਟਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1733 ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 1766 ਵਿੱਚ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਤੋਂ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਡੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਨਕਟਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬੰਦੋਬਸਤ, ਮੋਨਕਟਨ ਨੂੰ 1855 ਤੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਰਾਬਰਟ ਮੋਕਟਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਊਜੌਰ ਨੇੜੇ ਫੋਰਟ ਬਿਊਸਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦਯੋਗ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ 1855 ਵਿਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 1860 ਵਿਚ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 1862 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਨਾਗਰਿਕ ਚਾਰਟਰ ਗੁਆ ਬੈਠਾ। ਮੋਨਕਟਨ ਨੇ 1875 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਚਾਰਟਰ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਰੇਲਵੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਾਰਨ 1871 ਵਿਚ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਇੰਟਰਕੋਲੋਨੀਅਲ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਮੋਨਕਟਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੇਲਵੇ (ਸੀ.ਐੱਨ.ਆਰ.) ਦੇ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤਕ ਮੋਨਕਟਨ ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਕ ਰੇਲਵੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਐੱਮ.ਏ. ਸੀ ਐਮ ਏ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਡੀੱਪਈ ਅਤੇ ਰਿਵਰਵਿਊ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵੈਸਟਮੋਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਲਬਰਟ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਉਪਨਗਰ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ 1980 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਸੀ ਐਨ ਆਰ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੋਨਕਟਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੋ ਵਾਰ ਸਦਮੇ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋਵਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਭਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਰੇਲਵੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਰੈਸੋਰਗੋ (ਲਾਤੀਨੀ: ਮੈਂ ਫਿਰ ਉੱਠਦਾ ਹਾਂ) ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਵੰਡ, ਪ੍ਰਚੂਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ, ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ, ਵਿੱਤੀ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਕ ਹੈ। ਮੋਨਕਟਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਘੱਟ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ

**ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ** (1928–1998) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। 1990 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ *ਨੀਲਾ ਚਾਂਦ* ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਲਾਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕਾਲਜ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਬੀ.ਏ., ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ 1953 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ।

## ਵਿਰਾਸਤ 
1990 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ *ਨੀਲਾ ਚਾਂਦ* ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1990 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸ਼ਾਰਦਾ ਸਨਮਾਨ, ਵਿਆਸ ਸੰਮਾਨ, ਆਦਿ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਕਾਸ਼ੀ ਤਿਕੋਣੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਲਾਰੈਂਸ ਦੁਰੈਲ ਦੀ *ਅਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ* ਕੋਆਰਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। *ਵੈਸ਼ਵਾਨਾਰ* ਅਤੇ *ਗਲੀ ਆਗੇ ਮੁੜਤੀ ਹੈ* ਉਸੇ ਲੜੀ ਦਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। *ਕਲਚਰਲ ਲੈਂਡਸਕੇਪਜ਼ ਐਂਡ ਲਾਈਫਵਰਲਡ: ਲਿਟਰੇਰੀ ਇਮੇਜਜ ਆਫ਼ ਬਨਾਰਸ ਵਿਚ* ਰਾਣਾ ਪੀ ਬੀ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ *ਨੀਲਾ ਚਾਂਦ* "ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਭੂਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਲੜੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਨਾਵਲ, *ਗਲੀ ਆਗੇ ਮੁੜਤੀ ਹੈ*, ਜਿਹੜਾ 1967 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ-ਕਥਾ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੋਹਰਲੀ ਸਫ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ *ਦਾਦੀ ਮਾਂ* ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਲਈ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਆਨੰਦ ਇੱਕ "ਅਵਾਰਾ " ਹੈ ਜੋ ਲੇਖਕ ਦਾ ਬਦਲਵਾਂ ਹਉਮੈ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਵਾਰਾਨਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
* *ਵੈਸ਼ਵਾਨਾਰ* (2004) 
* *ਉੱਤਰਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਵਿੰਦ* (2008) 
* *ਨੀਲਾ ਚਾਂਦ* (2010) 
* *ਗਲੀ ਆਗੇ ਮੁੜਤੀ ਹੈ* (2010) 
* *ਦਾਦੀ ਮਾਂ* (2011) 
* *ਅਲਗ ਅਲਗ ਵੈਤਰਨੀ* (2015)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸਿਮਰਨ ਅਕਸ

thumb|ਸਿਮਰਨ ਅਕਸ
**ਸਿਮਰਨ ਅਕਸ** (ਜਨਮ 1988) ਇੱਕ ਕਵਿੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਸਿਮਰਨ ਅਕਸ 2018 ਦੀ ਮਿਸਿਜ਼ ਪੰਜਾਬਣ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਨਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੈ।

## ਕਿੱਤਾ 
2007 ਤੋਂ ਸਿਮਰਨ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿਮਰਨ ਨੇ 2011-12 ਵਿੱਚ ਕੈਜ਼ੂਅਲ ਅਨਾਊਂਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ ਟੀ.ਪੀ.ਡੀ. ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ, ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ-ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਿਮਰਨ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕੈਜ਼ੂਅਲ ਅਨਾਊਂਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਮਰਨ ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਕੈਜ਼ੂਅਲ ਅਨਾਊਂਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਿਮਰਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜੀ.ਜੀ.ਐੱਸ ਖ਼ਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸ਼ਿਮਲਾਪੁਰੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਚੌਥੀ ਤੋਂ ਬਾਰਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾਦਕਿਆ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਤਪਾ ਮੰਡੀ, ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਪੀ.ਜੀ.ਡੀ.ਸੀ.ਏ ਡਿਪਲੋਮਾ ਟੀ.ਪੀ.ਡੀ. ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਐਮ.ਏ. ਅਤੇ ਐਮ.ਫ਼ਿਲ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ-ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਮੀਡੀਆ ਸਟੱਡੀਜ਼,ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦਾ ਖ਼ੋਜ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ.ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
* 2012 'ਪੁੰਗਰਦੇ ਪੱਤੇ' ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* 2017 'ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਦੌਰ' (ਵਾਰਤਕ)
* 2019 'ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸ' ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* 2019 'ਮੈਂ ਤੇ ਉਹ' ਪਲੇਠਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
* 2018 ਸ਼ਾਰਟ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਟੱਬਰ'
* 2019 ਸ਼ਾਰਟ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੁੜ ਹੱਸਿਆ ਪੰਜਾਬ'

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
* 2007 ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਕੈਟਿਡ, ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਬਠਿੰਡਾ
* 2007 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਟਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਯੂਥ ਫੈਸਟੀਵਲ
* 'ਕਾਲਜ ਕਲਰ' ਹੋਲਡਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਬਠਿੰਡਾ
* 'ਰੋਲ ਆਫ਼ ਆਨਰ' ਹੋਲਡਰ, ਟੀ.ਪੀ.ਡੀ. ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ, ਬਠਿੰਡਾ
* ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਯੂਥ ਫੈਸਟੀਵਲਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਨਾਟਕ,ਕਾਵਿ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਗਿੱਧੇ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲਿਸਟ
* 2007 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ 100 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤੇ
* 2008 ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ-ਕਾਵਿ 'ਲੂਣਾ' ਵਿੱਚ ਲੂਣਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਅਦਾ ਕੀਤਾ
* 2018 ਵਿੱਚ ਮਿਸਿਜ਼ ਪੰਜਾਬਣ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਇੰਦਰ ਬਹਾਦੁਰ ਰਾਏ

thumb|ਇੰਦਰ ਬਹਾਦੁਰ ਰਾਏ
**ਇੰਦਰ ਬਹਾਦੁਰ ਰਾਏ** (3 ਫਰਵਰੀ 1927 - 6 ਮਾਰਚ 2018) ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨੇਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸਨ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਇੰਦਰ ਬਹਾਦੁਰ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੁਰਸਿਓਂਗ ਅਤੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਬੰਗਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਦੇ ਟਰਨਬੁੱਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫਜ਼ ਕਾਲਜ, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਰਿਹਾ।

## ਸਾਹਿਤ 
ਆਈ ਬੀ ਰਾਏ 1950 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਨੇਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ *ਆਧਾਰ*, *ਭਾਰਤੀ*, *ਦਿਯੋ*, *ਦਿਆਲੋ* ਅਤੇ *ਰੂਪ ਰੇਖਾ* ਵਰਗੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਅਲੋਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨੀਆਂ ਅਰੰਭ ਕਰ *ਦਿੱਤੀਆਂ*। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ *ਆਜਾ ਰਮਿਤਾ ਚਾ* 1964 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ 1959 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। 1960 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਤੀਹ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ *ਵਿਪਨ ਕਟੱਪੇ* ਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਿਧਾ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। 1963 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ *ਅਯਾਮੀ ਸਾਹਿਤ* ਲਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ *ਅਯਾਮੇਲੀ ਅੰਦੋਲਨ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਈਸ਼ਵਰ ਬੱਲਵ ਅਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਕੈਨਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰਾ *ਪਹਿਲੂ- ਟੇਸਰੋ* ਅਯਾਮ - ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।

ਨੇਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ikkਇੱਕ, ਇੰਦਰ ਬਹਾਦਰ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ 60 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਲੇਖਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ *ਨੇਪਾਲੀ ਉਪਨਿਆਸਕਾ ਅਧਰਹਾਰੂ* ਲਈ), *ਜਗਦੰਬਾਸ਼੍ਰੀ* ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਅਗਮ ਸਿੰਘ ਗਿਰੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਰਾਏ ਬਹੁਤ ਵੰਨ ਸਵੰਨਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੋਨੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਖ਼ਬਤਾਂਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੱਕ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਰਚਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮ ਪੋਦਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਈ ਬੀ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਜੋ ਗੋਰਖਾ / ਨੇਪਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਮਨੋਹਰ ਰਾਏ ਸਰਦੇਸਾਈ

**ਡਾ ਮਨੋਹਰ ਰਾਏ ਸਰਦੇਸਾਈ** (18 ਜਨਵਰੀ 1925 - 22 ਜੂਨ 2006) ਇੱਕ ਕੋਂਕਣੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫਰੈਂਚ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ।   ਉਸਨੇ ਪੈਰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਖੋਜ-ਲੇਖ "ਲਿ'ਮੇਗੇ ਡੀ ਲਾਂਡੇ ਐਨ ਫ੍ਰਾਂਸ" ਲਈ *ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ* ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਕੋਂਕਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਮਨੋਹਰ ਰਾਏ ਸਰਦੇਸਾਈ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ 1925 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 1942 ਵਿਚ ਮਾਰਗਾਓ ਦੇ ਭਾਟੀਕਰ ਮਾਡਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਉਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1948 ਵਿਚ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮ ਏ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1958 ਵਿਚ ਪੈਰਿਸ ਪੈਰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ *ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਲੈਟਰਸ ਫ੍ਰਾਂਸਾਇਜ* ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਗੋਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਈ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਪੜ੍ਹਾਈ।  

ਉਹ ਉੱਘੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਲਕਸ਼ਮਾਨ ਰਾਓ ਸਰਦੇਸਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੋਂਕਣੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਰਦੇਸਾਈ ਨੇ ਪਣਜੀ, ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਿਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਗੀਤ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਗੱਲਬਾਤਾਂ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਫੀਚਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੋਂਕਣੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ।  

## ਕਵਿਤਾਵਾਂ 
ਸਰਦੇਸਾਈ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ   ਕੋਂਕਣੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ: *ਆਯਜ ਰੇ ਧੌਲਰ ਪੋਡਲੀ ਬੋਦੀ* (1961), *ਗੋਇਮਾ ਤੁਜਿਆ ਮੋਗਾਖਤੀਰ* (1964), *ਜੈਤ ਜਾਗੇ* (1964), *ਜੈ ਪੁਨਿਆਭੁਈ, ਜੈ ਭਾਰਤ* (1965), *ਬੇਬੀਚੇਮ ਕਾਜ਼ਾਰ* (1965), *ਜੈਓ ਜੁਯੋ* (1970) ਅਤੇ *ਪਿਸੋਲਮ* (1979)।  ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਡਾਇਰ ਭੇੜੀਆ

**ਡਾਇਰ ਭੇੜੀਆ** (*ਕੈਨਿਸ ਡਿਰਸ*, "ਡਰਾਉਣਾ ਕੁੱਤਾ") ਜੀਨਸ *ਕੈਨਿਸ* ਦੀ ਇੱਕ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪ੍ਰਾਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋਈਆਂ ਪ੍ਰਾਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਰ-ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ *ਸਮਾਈਲਡਨ ਫੈਟਲਿਸ* ਬਿੱਲੀ ਹੈ। ਪਛੜੇ ਪਲਾਇਸਟੋਸੀਨ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੇ ਹੋਲੋਸੀਨ ਯੁੱਗ (125,000-9,500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ) ਦੌਰਾਨ ਡਾਇਰ ਭੇੜੀਆ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜਾਤੀ ਦਾ ਨਾਮ 1858 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ: ਪਹਿਲੀ *ਕੈਨਿਸ ਡਿਰਸ ਗਿਲਦਾਈ* ਅਤੇ ਦੂਜੀ *ਕੈਨਿਸ* *ਡਿਰਸ ਡਿਰਸ* ਆਦਿ। ਡਾਇਰ ਭੇੜੀਆ ਸ਼ਾਇਦ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ *ਆਰਬਰਬਸਟਰ* ਦੇ ਭੇੜੀਏ (*ਕੈਨਿਸ ਆਰਬਰਬਸਟਰਿ*) ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਰਾਂਚੋ ਲਾ ਬ੍ਰੀਆ ਟਾਰ ਪਿਟਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਸੁਨਾਹ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੇੜੀਏ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਚਾਈ  ਹੈ। ਡਾਇਰ ਭੇੜੀਏ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਹਿੱਸੇ 42 42 ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਲੱਭੇ ਗਏ। ਇਸ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਗੈਰ-ਪੁਸ਼ਟੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੀਮਾ ਪ੍ਰਤਿਬੰਧ ਲੌਰੇਨਟਾਈਡ ਅਤੇ ਕੋਰਡਿਲਰਨ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਦੇ ਨਜਦੀਕੀ ਤਾਪਮਾਨ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼੍ਰੇਣੀ 
thumb| ਪੇਜ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਡਾਇਰ ਭੇੜੀਏ ਦੀਆਂ 404 ਖੋਪੜੀਆਂ ਜੋ ਲਾ ਬ੍ਰੀਆ ਟਾਰ ਪਿਟਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ।
1850 ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਭੇੜੀਏ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਕੈਨਿਸ ਡਿਰਸ* ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਮੂਨਾ 1854 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆਨਾ ਦੇ ਇਵਾਨਸਵਿਲੇ ਨੇੜੇ ਓਹੀਓ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਜੈਵਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਸੇਫ ਗ੍ਰੈਨਵਿਲੇ ਨੋਰਵੁੱਡ ਨੇ ਈਵੈਨਸਵਿੱਲੇ ਦੇ ਕੁਲੈਕਟਰ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਏ ਲਿੰਕ ਤੋਂ ਗਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਫੋਸਿਲਾਇਜਡ ਜਬਾੜੇ ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਸੇਫ ਲੇਡੀ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਨਮੂਨਾ ਭੇੜੀਏ ਦੀ ਇੱਕ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ *ਕੈਨਿਸ ਪ੍ਰਾਈਮੈਵਸ* ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਇਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਲਾਡੇਲਫੀਆ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਖੇ ਨੌਰਵੁੱਡ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈਡੀ ਨੂੰ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ (ਇਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਜਿਸ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਵਰਣਨ ਹੈ) ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।1857 ਵਿੱਚ ਨੇਬਰਾਸਕਾ ਵਿੱਚ ਨੀਓਬਰਾ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਲੇਡੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀ *ਕੈਨਿਸ* ਪ੍ਰਾਜਾਤੀ ਦਾ ਵਰਟਬਰਾ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਡਾਇਰਸ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। *  ਪ੍ਰਾਈਮੇਵਸ* (ਲੇਡੀ 1854) ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਕੈਨਿਸ ਇੰਡੀਅਨਸਿਸ* (ਲੇਡੀ 1869) ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਲੇਡੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰੀਮਾਏਵਸ *ਸੀ, ਜੋ* ਪਿਛਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੁਦਰਤਵਾਦੀ ਬ੍ਰਾਇਨ ਹੌਟਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਰਜੀਨੀਆ ਭੇੜੀਆ 
* ਹੋਲੋਸੀਨ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋਏ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ
ਗੁੰਟੂਰੂ ਸ਼ੇਸ਼ੇਂਦਰ ਸਰਮਾ

**ਗੁੰਟੂਰੂ ਸ਼ੇਸ਼ੇਂਦਰ ਸਰਮਾ** ਬੀਏ ਬੀਐਲ (20 ਅਕਤੂਬਰ 1927 - 30 ਮਈ 2007), ਜੋ **ਯੁਗ ਕਵੀ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ **ਹੈ**, ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ *ਨਾ ਦੇਸਮ, ਨਾ ਪ੍ਰਸਾਲੂ* ਅਤੇ *ਕਾਲਾ ਰੇਖਾ* ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਕੰਨੜ, ਉਰਦੂ, ਬੰਗਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ, ਨੇਪਾਲੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਗੁੰਟੁਰੂ ਸ਼ੇਸ਼ੇਂਦਰ ਸਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1927 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ, ਸੁਬ੍ਰਾਹਮਣਿਯਮ ਸਰਮਾ ਅਤੇ ਅੰਮਾਯਾਮਾ ਦਾ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੇਲੋਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਤੋਤਾਪੱਲੀ ਗੁੱਡੂਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ: ਇਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਰਾਜਾਸ਼ੇਖਰ (2003 ਵਿਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ) ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਭੈਣਾਂ: ਅਨਸੁਆਇਆ (ਦਿਹਾਂਤ 2007) ਅਤੇ ਦੇਵਸੇਨਾ। 

ਸਰਮਾ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਲਾਅ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1949 ਵਿਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਮਿਊਂਸਿਪਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਸਰਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੁੰਟੁਰੂ ਜਾਨਕੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਯੇਦਾਨਪੁਦੀ ਜਾਨਕੀ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕੇ ਸਨ: ਵਸੁੰਧਰਾ (1951), ਰੇਵਤੀ (1953), ਵਨਮਾਲੀ (1956) ਅਤੇ ਸਤਿਆਕੀ (1958)। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1970 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੰਡੋ ਐਂਗਲੀਕਨ ਕਵੀ ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ ਧਨਰਾਜਗੀਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। 30 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਗਿਆਨਬਾਗ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। 

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਸ਼ੇਸ਼ੇਂਦਰ ਸਰਮਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਨੋਬਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦੂਜਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ "ਰਾਸ਼ਟਰੇਂਦੁ" (ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੂਨ) ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ। ਤੇਲਗੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਡੀ.ਲਿੱਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ "ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ" ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1999 ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੇਸ਼ੇਂਦਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਨ: ਹਿੰਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ 'ਸੁਬ੍ਰਹੱਮਣਯ ਭਾਰਤੀ ਏਕਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ' , 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ', 'ਉਗਾੜੀ ਪੁਰਸਕਾਰ', 'ਤਿਲਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਸਾਹਿਤ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਰਤਨ 2001। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 'ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੰਦੀ ਸੰਮਤੀ' ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਉਸਨੂੰ 2004-05 ਵਿੱਚ, ਏ.ਪੀ. ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਮਸਾ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਜੀ ਜੋਸ਼ੁਆ

**ਗੁਰਰਾਮ ਜਾਸ਼ੂਆ** (ਜਾਂ **ਜੀ ਜੋਸ਼ੁਆ**) (28 ਸਤੰਬਰ, 1895) &nbsp; - 24 ਜੁਲਾਈ, 1971) ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਸੀ। 

&#x5B; '** &#x5D;

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
**ਜੀ ਜੋਸ਼ੁਆ'* ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਰਾਯ ਅਤੇ ਲਿੰਗਮਾਮਾ ਵਿਨੂਕੌਂਦਾ, ਗੁੰਟੂਰ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਮੜਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਯਾਦਵ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮਦੀਗਾ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਉਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ "ਅਛੂਤ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੋਸ਼ੁਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਈਸਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਜੋਸ਼ੁਆ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਜੋਂ ਡਿਪਲੋਮਾ *ਉਭਯ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਵੀਨ* ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
"ਛੂਆਛਾਤ," ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਦਲਿਤ ਅਧਿਕਾਰ, ਅਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਜੋਸ਼ੁਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਥੀਮ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਇੰਦਰਾਜ਼ ਦੇ ਕੁਝ *ਗੈਬੀਲਾਮ* (ਚਮਗਿੱਦੜ), *ਫਿਰਾਦੌਸੀ* (ਬਾਗੀ) ਅਤੇ *ਕੈਂਡੀਸਿਕੂਡੂ* (ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜੋਸ਼ੁਆ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਨਾਟਕ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜੋਸ਼ੁਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਤੇਲਗੂ ਦਲਿਤ ਕਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦੇ ਮਿਟਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। 1995 ਵਿਚ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਜੋਸ਼ੁਆ ਦੇ ਜਨਮ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ 
* *ਗੈਬੀਲਾਮ'' (1941) ਜੋਸ਼ੁਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੇ ਮੇਘਦੂਤਮ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਲਾਵਤਨ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਕ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ੁਆ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, “ਇਸ ਦੋਸਤਾਨਾ ਚਮਗਿੱਦੜ ਨੂੰ ਉਹ ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਨੀਚ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੀ ਗਰੀਬਾਂ ਕੋਲ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਘੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਜਾਨੀ ਜਾਂ ਗੁਆਂਢੀ, ਕੋਈ ਰਾਜ ਹੰਸ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895
ਐਨ. ਗੋਪੀ

**ਡਾ. ਐਨ. ਗੋਪੀ** ( ਤੇਲਗੂ : ఎన్.గోపి; ਜਨਮ 25 ਜੂਨ 1948) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ।  ਉਹ ਸਾਲ 1974 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਡੀਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੋਟੀ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮੂਲੂ ਤੇਲਗੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕ ਮਾਨਵਵਾਦੀ, ਗੋਪੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਨੇਟਿਵਿਟੀ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਿੱਤੀ। 

ਉਸ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਤਾਮਿਲ ਮਲਿਆਲਮ, ਮਰਾਠੀ, ਕੋਂਕਣੀ। ਡੋਗਰੀ, ਮੈਥੀਲੀ, ਕੰਨੜ, ਪੰਜਾਬੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਉੜੀਆ, ਸਿੰਧੀ, ਉਰਦੂ, ਅਸਾਮੀ, ਮੀਤੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਬੋਡੋ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਸੰਤਾਲੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ, ਜਰਮਨ, ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। 

ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ 'ਕਲਾਨੀ ਨਿਦ੍ਰਾ ਪੋਨੀਵਵਾਨੁ' (ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੌਣ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ 1998); ' ਨਨੀਲੂ ' (ਦਿ ਲਿਟਲ ਵਨਜ਼ 1998) ਅਤੇ 'ਜਲ ਗੀਥਮ' (ਜਲ ਗੀਤ - ਇਕ ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ 2002)। 

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਜਨਮ 25 ਜੂਨ 1948 ਨੂੰ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਨਲਗੌਂਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭੋਂਗੀਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਉਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣਾ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਬੀ.ਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 6 ਵੇਂ ਰੈਂਕ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲਗੂ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ.ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1973 ਵਿਚ ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗੁਰਜਦਾ ਅੱਪਾ ਰਾਓ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਿਖਰਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਅਪਲਾਈਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪੀਜੀ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਦਰਜ ਨਾਮ ਨੱਕਾ ਗੋਪਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਨ ਗੋਪੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਯੂਨੀਸੈਫ ਦੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ 1974 ਵਿਚ ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਐਨ ਬੀ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ 1981 ਵਿਚ ਓਯੂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ 1990 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, 1992 ਵਿੱਚ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ 1994 ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ (1999-2002) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਵੀ ਸੀ। 2001 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜੀਅਨ ਅਤੇ ਕਾਕਟੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਲਈ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵੀਸੀ ਵਜੋਂ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਵੀ ਲਿਆ। ਤੇਲਗੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵੀਸੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਡੀਨ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (2004-2006) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 2008 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ 2011-13 ਅਤੇ 2015-17 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਯੂਜੀਸੀ ਐਮਰੀਟਸ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਦੇਵਰਕੁੰਡ ਬਾਲਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ

**ਦੇਵਰਕੁੰਡ ਬਾਲਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ** (1 ਅਗਸਤ 1921 - 1 ਜੁਲਾਈ 1966) ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇਲਗੂ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਤਿਲਕ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਅਗਸਤ 1921 ਨੂੰ ਤਨੁਕੂ ਤਾਲੁਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੰਡਪਕਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1 ਜੁਲਾਈ 1966 ਨੂੰ 44 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। 

ਉਸਨੇ ਏ ਵੀ ਐਨ ਕਾਲਜ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿਚ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੋਯੋਲਾ ਕਾਲਜ, ਚੇਨਈ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਦਰਾਸ) ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਦ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਉਸਨੇ ਤਨੁਕੂ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਸਾਹਿਤੀ ਸਰੋਵਰਮ) ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। 

ਤਿਲਕ ਨੇ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਧੁਰੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ। 

ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ, *ਅਮ੍ਰਤਮ ਕੁਰਿਸਿਨਾ ਰਾਤਰੀ ਦਾ* ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਵੇਲਚਲਾ ਕੌਂਦਲ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ *ਦ ਨਾਈਟ ਦ ਨੈਕਟਰ* ਰੇਨਡ ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।    *ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਰਾਤ* ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਬੀ ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਪ੍ਰਭਾਤੁ-ਸੰਧਿਆ* (1945), 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਅਤੇ ਮੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ‘ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਰਾਈਟਰਜ਼’ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਬਦਲਿਆ।  ਉਸ ਦਾ ਕਵਿਤਾ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਪਦਯਾ ਕਵਿਟਲੂ) "ਗੋਰਵੰਕਾਲੁ" ਵਿਸਲੈਂਡਰਾ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

## ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਉਸ ਨੂੰ 1970 ਵਿਚ "ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ" ਨਾਲ  *ਅਮ੍ਰਤਮ ਕੁਰਿਸਿਨਾ ਰਾਤਰੀ* ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿਸਿਰ ਕੁਮਾਰ ਦਾਸ ਨੇ ਇਸ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ "ਆਧੁਨਿਕ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ" ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, " ਉਸਦੇ ਬਿਨਾਂ, 'ਵਰਸ ਲਿਬਰੇ' ਜਾਂ 'ਵਾਰਤਕ ਕਾਵਿ' ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।" 

ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ "ਸੁੰਦਰੀ-ਸੁਬਰਾਵ", "ਵੂਰੀ ਚਿਵਾਰਾ ਇਲੂ" ਅਤੇ "ਤਿਲਕ ਕੜਾਲੂ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਅਤੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਈਆਂ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1966
ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਓ ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਮ

**ਸ੍ਰੀਰੰਗਮ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਓ** (30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1910 - 15 ਜੂਨ 1983), ਪ੍ਰਸਿੱਧ **ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ** ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇਲਗੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੇਨ ਇੰਡੀਆ, ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ, ਸਾ theਥ ਇੰਡੀਅਨ ਫਿਲਮ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ *ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਅਵਾਰਡ* ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਮ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਓ, ਦਾ ਜਨਮ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1910 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਉਸੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਵੈਂਕਟਾ ਰਮਈਆ, ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੈਂਕਟਾ ਰਮਨਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਸਨ।  
&#x5B; ''* &#x5D;
ਉਹ 1928 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਮਦਰਾਸ ਗਿਆ ਅਤੇ 1931 ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ`। 1938 ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ, *ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਭਾ'' ਦੇ ਉਪ-ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੈਡੀਕਲ ਕਵੀ (ਉਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਾ) ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ (ਉਦਾ ਵੀਰਾਸਿਮਹਾ ਵਿਜੈਸਿਮਹੁਲੁ) ਹੈ।                      ਉਸਨੇ ਮਹਾ ਪ੍ਰਸਥਾਨਮ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਿਤ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਕਾਵਿ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ. ਉਸਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਲਗੂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਆਹੂਤੀ (1950) ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਜੰਨਰਕਰ ਦੀ *ਨੀਰਾ ਅਤੇ ਨੰਦਾ* (1946) ਦਾ ਤੇਲਗੂ-ਡੱਬ ਕੀਤਾ ਵਰਜ਼ਨ ਸੀ। ਸਲੂਰੀ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਦੇ "ਹਮਸਾਵਲੇ ਓ ਪਦਵਾ", "ਓਗੀਸਲਾਦਨੇਯ", "ਪ੍ਰੇਮਨੇ ਜਨਾਨਾ ਮਾਰਨਾ ਲੀਲਾ" ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਗਾਣੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਟ ਹੋਏ।

## ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ 
ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਿਵਲ ਲਿਬਰਟੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ ਜੋ 1974 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ।

## ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ 
ਸ਼੍ਰੀਲੁ ਕਈ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨਰਾਇਟਰ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੰਪਤੀ ਸੀ1। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਸਤਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910
ਸੰਤਾਨ ਸੰਜਮ

ਸੰਤਾਨ ਸੰਜਮ ਜਿਸ ਨੂੰ **ਗਰਭ ਨਿਰੋਧ** ਅਤੇ **ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਢੰਗ ਜਾਂ ਉਪਕਰਣ ਹੈ ਜੋ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਸਿਰਫ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋਏ. ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ . ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਣਚਾਹਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.

ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸਬੰਦੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਲਬੰਦੀ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਰਮੋਨ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਰਲ ਗੋਲੀਆਂ, ਪੈਚ, ਯੋਨੀ ਦੇ ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੀਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਡੋਮ, ਡਾਇਆਫ੍ਰੈਮਜ਼ ਅਤੇ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਆਦਿ ਤਰੀਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੰਭੋਗ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣਾ ਹੈ। ਨਸਬੰਦੀ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਅਜਿਹਾ ਢੰਗ ਹੈ ਜਿਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦਾ। ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਢੰਗ ਆਰਜ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੈਕਸ ਅਭਿਆਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਕੰਡੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਰੋਗੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਜਿਨਸੀ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ (ਗੋਲੀਆਂ) ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੈਕਸ ਦੇ 72 ਤੋਂ 120 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।

ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਜ਼ੋਖਮ ਭਰਿਆ ਕੰਮ ਹੈ। ਵਿਆਪਕ ਸੈਕਸ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਇਸ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਅਣਚਾਹੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਮਪਲਾਂਟਸ, ਆਈਯੂਡੀ, ਜਾਂ ਯੋਨੀ ਰਿੰਗਜ਼ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਦੀ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ

ਤਸਵੀਰ:Plaquettes de pilule.jpg|ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ
ਤਸਵੀਰ:Birth Control Pills.png|ਜਨਮ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਗੋਲੀ
ਤਸਵੀਰ:BirthControlPatch.JPG|ਇੱਕ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਪੈਚ
ਤਸਵੀਰ:NuvaRing in hand.jpg|ਇੱਕ ਨੁਵਾਰਿੰਗ ਯੋਨੀ ਦੀ ਰਿੰਗ 

ਤਸਵੀਰ:Kondom.jpg|ਰੋਲਡ ਕੰਡੋਮ 
ਤਸਵੀਰ:Condom unrolled durex.jpg|ਇੱਕ ਅਨਰੋਲਡ ਮਰਦ ਲੈਟੇਕਸ ਕੰਡੋਮ
ਤਸਵੀਰ:Préservatif féminin.jpg|ਔਰਤ femaleਰਤ ਕੰਡੋਮ
ਤਸਵੀਰ:Contraceptive diaphragm.jpg|ਇੱਕ ਡਾਇਆਫ੍ਰਾਮ ਯੋਨੀ-ਸਰਵਾਈਕਲ ਰੁਕਾਵਟ, ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਯੂਐਸ ਸਿੱਕੇ ਨਾਲ .
ਤਸਵੀਰ:Éponge spermicide.jpg|ਇਸਦੇ ਖੁੱਲੇ ਪੈਕੇਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਰੋਧਕ ਸਪੰਜ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. 

thumb|ਕਾਪਰ ਟੀ |alt=

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸਿਹਤ