open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਡਾ. ਡੀ. ਪੀ. ਸਿੰਘ

**ਡਾ. ਦੇਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ** ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਆਮ **ਡਾ. ਡੀ ਪੀ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ  1956) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਕੈਂਬ੍ਰਿਜ ਲਰਨਿੰਗ ਸੰਸਥਾ, ਮਿਸੀਸਾਗਾ (ਕੈਨੇਡਾ) ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕਈ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੇ ਪੋਸਟ ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਡਾ. ਡੀ. ਪੀ. ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ 24 ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੇਖ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਛਪ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ।

ਡਾ. ਦੇਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ, ਬੀਰਮਪੁਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-ਟਾਂਡਾ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸਰਾਂ ਨਗਰ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਨਯਾ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਆਪ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ ਉਨਟਾਰੀਓ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਦੇਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਆਪਣੇ ਸੰਖੇਪ ਨਾਮ ਡਾ. ਡੀ. ਪੀ. ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਤਕ 24 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 20 ਕਿਤਾਬਾਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ। ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਸਮਾਂ*
**ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਤੇ ਮਸਲੇ*
**ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ*
**ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪੈੜ*
**ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ*
**ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਸਮਾਧਾਨ*  (ਸੰਪਾਦਨ)
**ਈਜ਼ਾਦਕਾਰ-ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੀ*(ਅਨੁਵਾਦ)
**ਲੇਜ਼ਰ ਕਿਰਨਾਂ*
**ਅਣੂਵੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ*
**ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ-ਕੌਨਫਲਿਕਟ ਔਰ ਕੋਹੈਰੈਂਸ*

ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ, 
**ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਹਿਣ*
**ਏ ਪਾਥ ਟੂ ਟਰੁਥਫੁੱਲ ਲਿਵਿੰਗ* ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ
**ਅਲਟਰਾਸੋਨਿਕਸ-ਦਾ ਇੰਨਔਡੀਬਲ ਸਾਊਂਡਜ* ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ

### ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ
”ਟੈਲੀਪ੍ਰਿੰਟਰ”, ”ਅਜਬ ਹੈ ਰਾਤ ਦਾ ਅੰਬਰ”, ”ਸਤਰੰਗ”, ”ਰੋਬਟ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਕੁਦਰਤ”, ”ਧਰਤੀਏ ਰੁਕ ਜਾ” ਅਤੇ ”ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ” ਛੱਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ; ”ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆ” ਅਤੇ ”ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ” ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੈਕਸਟ ਬੁੱਕ ਬੋਰਡ ਲਈ ਫਿਜ਼ਿਕਸ/ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧਤ ਤਿੰਨ ਟੈਕਸਟ ਬੁੱਕਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।ઠਮੇਰੀਆਂ ਉਪਰੋਕਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ; ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪਟਿਆਲਾ; ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੈਕਸਟ ਬੁੱਕ ਬੋਰਡ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ; ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰਸਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਦਿੱਲੀ, ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਦਿੱਲੀ, ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆ/ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ ਹਨ।ઠ
ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ

**ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 1972) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਹੈ ਜੋ  2017 ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਰੀ-ਗ੍ਰੀਨ ਟਿੰਬਰਜ਼ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨਿਊ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ (BC NDP) ਕਾਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ  ਹੈ  ਅਤੇ ਉਹ ਦਸੰਬਰ 2022 ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ  ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਈ ਸੀ।   ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਅਤੇ ਉਘੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਤੇਰਾ ਸਿੰਘ ਚੰਨ ਦੀ ਦੋਹਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚੋਂ  ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।  ਉਹ 2001 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਰੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਈ।  ਉਸ ਨੂੰ ਐਨਡੀਪੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਮਿਲ਼ ਗਈ,  ਫਿਰ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਤੇ ਸਰੀ-ਗ੍ਰੀਨ ਟਿੰਬਰਜ਼ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਬਰੈਂਡਾ ਲੌਕ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉਹ  ਐਮਐਲਏ ਬਣ ਗਈ। 

2020 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,  ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਜੌਹਨ ਹੌਰਗਨ ਨੇ ਨਸਲਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲਈ ਸੰਸਦੀ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।  7 ਦਸੰਬਰ, 2022 ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਡੇਵਿਡ ਏਬੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।  

ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਾਰਜੀਆ ਸਟ੍ਰੇਟ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰੈਡੀਕਲ ਦੇਸੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।  ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਜਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸਿੱਖ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਰੀਸ ਹੁਸੈਨ

**ਰੀਸ ਹੁਸੈਨ** (ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ 1995) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ।   ਉਸਨੇ 28 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਮੈਰੀਲੇਬੋਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਫਿਕਸਚਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਕਸਫੋਰਡ MCCU ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ  ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ  ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।  ਉਸਨੇ ਫੇਲਸਟੇਡ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਬਰੁਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸੈਨ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼ਬਦ ਖੇਡ

[thumb| ਕਲਾਕਾਰ ਤਾਵਰ ਜ਼ਵਾਕੀ ਨੇ [ਕੋਕੀਨ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ' ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ , ਲੀਮਾ, ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਈਟ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਡਪਲੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਪੇਂਟ ਕੀਤੀ।]]
**ਸ਼ਬਦ ਖੇਡ** ਜਾਂ **ਸ਼ਬਦ-ਖੇਡ**  (ਇਹ ਵੀ: **ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖੇਡ**) ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਚਤੁਰਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਧੁਨੀਆਂ, ਧੁਨੀਆਤਮਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪੂਨਰਿਜ਼ਮ, ਅਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ, ਚਲਾਕ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਫ਼ਿਕਰੇਬਾਜ਼ੀ, ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਵਾਕ, ਦੋ ਅਰਥੀ ਸ਼ਬਦ, ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵਰਤਣਾ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਟਕ *ਦ ਇਮਪੋਰਟੈਂਸ ਆਫ਼ ਬੀਇੰਗ ਅਰਨੈਸਟ*, ਵਿੱਚ *ਅਰਨੈਸਟ*  ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਨਾਮ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ *ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ* *ਅਰਨੈਸਟ* ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ)।

ਮੌਖਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਗੇੜ ਚਾੜ੍ਹਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਬਦ ਖੇਡ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਹੈ। ਟੈਕਸਟ-ਅਧਾਰਿਤ ( ਆਰਥੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ) ਸ਼ਬਦ ਪਲੇ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਰਣਮਾਲਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਲਿਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਲਿੱਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂਡਰਿਨ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਮੋਫੋਨਿਕ ਸ਼ਬਦ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨਿਰੁਕਤੀ
* ਝੂਠੀ ਨਿਰੁਕਤੀ 
* ਸ਼ਬਦ- ਚਿੱਤਰ
* ਸ਼ਬਦ ਖੇਡ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਐਨਾਗ੍ਰਾਮ ਨਾਮਿਤ ਟੈਕਸਾ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਰੂਪਕ
* ਫੋਨੋ-ਅਰਥਿਕ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ
* ਉਪਮਾ 
* ਪਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦ ਖੇਡ
ਨਿਫਟੀ 50

**ਨਿਫਟੀ 50** ਇੱਕ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਸੂਚਕਾਂਕ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 50 ਦੀ ਔਸਤ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਫਟੀ 50 ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਐੱਨਐੱਸਈ ਸੂਚਕਾਂਕ (ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਡੀਆ ਇੰਡੈਕਸ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਲਿਮਿਟੇਡ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐੱਨਐੱਸਈ ਰਣਨੀਤਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਐੱਨਐੱਸਈ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦਾ 2013 ਤੱਕ ਸਹਿ-ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਇਕੁਇਟੀ ਸੂਚਕਾਂਕ ਲਈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਐਂਡ ਪੂਅਰਜ਼ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ। ਨਿਫਟੀ 50 ਸੂਚਕਾਂਕ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1996 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਫਟੀ ਦੇ ਕਈ ਸਟਾਕ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਨਿਫਟੀ 50 ਸੂਚਕਾਂਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿੰਗਲ ਵਿੱਤੀ ਉਤਪਾਦ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਕਸਚੇਂਜ ਟਰੇਡਡ ਫੰਡ (ਆਨਸ਼ੋਰ ਅਤੇ ਆਫਸ਼ੋਰ), ਅਤੇ ਐੱਨਐੱਸਈ ਅਤੇ ਐੱਸਜੀਐਕਸ ਵਿੱਚ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਿਫਟੀ 50 ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਵਪਾਰਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਹੈ। WFE, IOM ਅਤੇ FIA ਸਰਵੇਖਣ ਐੱਨਐੱਸਈ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।  2008 ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਿਫਟੀ ਬੈਂਕ, ਨਿਫਟੀ ਆਈਟੀ, ਨਿਫਟੀ ਫਾਰਮਾ, ਅਤੇ ਨਿਫਟੀ ਨੈਕਸਟ 50 ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਲ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦੇ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਐਨਐਸਈ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਨਿਫਟੀ 50 ਸੂਚਕਾਂਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 65% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 29% ਹੋ ਗਿਆ।

ਨਿਫਟੀ 50 ਸੂਚਕਾਂਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ 13 ਸੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2023 ਤੱਕ, ਨਿਫਟੀ 50 ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਮੇਤ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ 36.81%, ਆਈ.ਟੀ. ਨੂੰ 14.70%, ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਲਈ 12.17%, ਖਪਤਕਾਰ ਵਸਤਾਂ ਲਈ 9.02%, ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ ਨੂੰ 5.84% ਦਾ ਭਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਐੱਨਐੱਸਈ ਇੰਡੈਕਸ
* ਬੀਐਸਈ ਸੈਸੈਂਕਸ
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਆਫ ਇੰਡੀਆ
* ਬੰਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Bloomberg page for NIFTY:IND
*NSE official site 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਆਫ ਇੰਡੀਆ
1540

**1549** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1540 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਲਾਹੌਰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ

**ਲਾਹੌਰ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ** (    ) ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿੱਦਿਅਕ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਲੋਕ  ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ 3250 ਹੈ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬੁਲਾਏ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਆਪਣੇ ਇਕੱਠਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉੱਘੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਾਜਾ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਰਹੂਮ ਗੁਲਾਮ ਹੈਦਰ ਵਾਈਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਪਹਾੜੀ ਵਿਖੇ ਲਾਹੌਰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਰਸ਼ਦ ਅਨਸਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ  ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜੋ 11 ਵਾਰ ਲਾਹੌਰ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

2015 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਦੀ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੇ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "... ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।"  

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਖਾਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਲਾਹੌਰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਨਤਕ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। 

ਲਾਹੌਰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ 2014 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਅਲਹਮਰਾ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ  ਅਲੀ ਜ਼ਫਰ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਕਾਮਰਾਨ ਸ਼ਾਹਿਦ

**ਕਾਮਰਾਨ ਸ਼ਾਹਿਦ** ( ਪੰਜਾਬੀ, ), ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਐਂਕਰ, ਅਕਾਦਮਿਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ *ਕਾਮਰਾਨ ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਆਨ ਦ ਫਰੰਟ* ਲਈ ਮੁੱਖ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਹੈ।  

ਕਾਮਰਾਨ ਸ਼ਾਹਿਦ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਐਕਟਰ ਸ਼ਾਹਿਦ ਹਮੀਦ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਮੁਨਾਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹਿਦ, ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰਹੀ ਹੈ।  

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਕਿਤਾਬਾਂ 
* *ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ : ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ*, ਲਾਹੌਰ : ਫਿਰੋਜ਼ਸਨ, 2005, 124 ਪੰਨੇ   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐੱਮ. ਭਾਨੂਮਤੀ

**ਐੱਮ. ਭਾਨੂਮਤੀ** (1946 – 4 ਫਰਵਰੀ 2013) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ ਜੋ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਉਹ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਭਾਨੂਮਤੀ ਆਪਣੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਵੈਂਕਟਾਲਕਸ਼ਮੀ ਟੇਨਮਪੇਟ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪੋਯਾਸ ਰੋਡ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੀਲੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ 4 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਸੀ।

## ਹੋਰ ਕੰਮ 
ਭਾਨੂਮਤੀ ਨੇ *ਸਿਵਾਜੀ ਨਾਟਕ ਮੰਦਰਮ* ਵਿੱਚ ਸਿਵਾਜੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ *ਜਹਾਂਗੀਰ*, *ਕਾਲਮ ਕਾਂਡਾ ਕਾਵਿੰਗਨ*, *ਨੀਥੀਯਿਨ ਨਿਝਲ*, *ਵਿਅਤਨਾਮ ਵੀਡੂ* ਅਤੇ *ਵੇਂਗਾਈਯਿਨ ਮੇਂਧਨ* ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਜਰ ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ ਦੇ *NSN ਥੀਏਟਰ*, ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਿੱਟ ਨਾਟਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਅਚਾਨੀ*, *ਅਪਾਵੀ*, *ਦਿੱਲੀ ਮੈਪਿਲਈ*, ਅਤੇ *ਸੌਂਧਮ* ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੋ, ਜੈਸ਼ੰਕਰ, ਵੀ. ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਵੀ.ਐਸ. ਰਾਘਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਾਤਰੀ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਸਟੇਜ ਨਾਟਕ 
* ਅਚਾਨੀ 
* ਅਪਾਵੀ 
* ਦਿੱਲੀ ਮਾਪਿਲਈ 
* ਜਹਾਂਗੀਰ 
* ਨੇਤਿਯਿਨ ਨਿਝਲ 
* ਕਾਲਮ ਕਾਂਡਾ ਕਾਵਿੰਗਨ 
* ਸੋਂਧਮ 
* ਵੇਂਗਾਈਯਿਨ ਮੇਂਧਾਨ 
* ਵੀਅਤਨਾਮ ਵੀਡੂ 

### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ 
ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਸਰੋਵਰ

thumb| ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਡੈਮ
**ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਡੈਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,** ਚਮਰਾਜਨਗਰ, ਕਰਨਾਟਕ,ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।ਚਾਮਰਾਜਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ . ਇਹ ਡੈਮ ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀ ਦੀ ਉਪ-ਨਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਡੈਮ ਪੁਨਾਜਨੂਰ ਰਾਜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਆਕਰਸ਼ਣ 
ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਡੈਮ ਨਾਲ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ  ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ  ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਇਹ ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੈ।

## ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ 
ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਚਾਮਰਾਜਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਹਨ।  ਇਹ ਲਗਭਗ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ , ਚਾਮਰਾਜਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਡੈਮ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬੱਸਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

## ਦੇਖਣ ਲਈ ਨੇੜਲੇ ਸਥਾਨ 
* ਬਾਂਦੀਪੁਰਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਫੋਰੈਸਟ
* ਭਵਾਨੀਸਾਗਰ ਡੈਮ
* ਬਿਲੀਗੀਰੰਗਾ ਪਹਾੜੀਆਂ
* ਹਿਮਾਵਦਾ ਗੋਪਾਲਸਵਾਮੀ ਪਹਾੜੀ
* ਕੇ ਗੁੜੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਫੋਰੈਸਟ
* ਗਗਨਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਬਾਰਾਚੁੱਕੀ ਫਾਲਸ
* ਨਰ ਮਹਾਦੇਸ਼ਵਰ ਪਹਾੜੀ
* ਸਤ੍ਯਮਙ੍ਗਲਮ੍

## ਹਵਾਲੇ 
* waterresources.kar.nic.in
* karnataka.com
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਡੈਮ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਰਾਜਾ ਲਖਮਾਗੌੜਾ ਡੈਮ

**ਰਾਜਾ ਲਖਮਾਗੌੜਾ ਡੈਮ**, ਜਿਹਨੂੰ  **ਹਿਡਕਲ ਡੈਮ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਘਾਟਪ੍ਰਭਾ ਨਦੀ ਨਾਮ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਡੈਮ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾਗਾਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹੁਕੇਰੀ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਹਿਡਕਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ। 62.48 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ 10 ਵਰਟੀਕਲ ਕਰੈਸਟ ਗੇਟਾਂ ਵਾਲਾ ਡੈਮ, 63.38 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਡਾ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਅਤੇ ਚਿਣਾਈ ਵਾਲਾ ਡੈਮ ਹੈ ਜੋ 8,20,000 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈਡਲ ਪਾਵਰ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਘਾਟਪ੍ਰਭਾ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਰਾਜਾ ਲਖਮਾਗੌੜਾ ਡੈਮ 2009 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਡੈਮ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਲਖਮਾਗੌੜਾ ਸਰਦੇਸਾਈ, ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਾਂਤਾਮੁਰੀ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਮੋਨਸੂਨ ਦੇ ਮੋਸਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਲਖਮਾਗੌੜਾ ਡੈਮ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ  ਲੁਭਾਉਂਦਾ ਹੈ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਡੈਮ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਟਾਂਗਰੀ

**ਟਾਂਗਰੀ ਨਦੀ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਡਾਂਗਰੀ ਨਦੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ।  

## ਮੂਲ ਅਤੇ ਰਸਤਾ 
ਟਾਂਗਰੀ ਨਦੀ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਘੱਗਰ ਦਰਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਵਗਦੀ ਹੈ।  ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਦਿਰ ਅਤੇ ਬਾਂਗਰ, ਉੱਚਾ ਖੇਤਰ ਜਿਥੇ  ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਨੂੰ *ਬਾਂਗਰ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ *ਖੱਦਰ*  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਅਤੇ  ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 70 ਕਿ.ਮੀ. ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਾਧਪੁਰ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮੂਦਪੁਰ ਰੁੜਕੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ-ਪੰਜਾਬ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਮਾਰਕੰਡਾ ਨਦੀ (ਹਰਿਆਣਾ) ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਟਾਂਗਰੀ- ਮਾਰਕੰਡਾ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕੈਥਲ ਵਿੱਚ ਕਸੌਲੀ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਧੰਦੋਟਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਕੈਥਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਦੀਵਾਨਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਅਡੋਆ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਰਸੂਤੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਘੱਗਰ ਕਹਾਉਂਦੀ  ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਘੱਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਿਰਸਾ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਸਰਸੂਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਰਾਨ ਕਿਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।  ਓਟੂ ਬੈਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਨੂੰ ਹਾਕੜਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਨਾਰਾ ਨਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਘੱਗਰ, ਟਾਂਗਰੀ, ਮਾਰਕੰਡਾ ਅਤੇ ਸਰਸੂਤੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ, ਚੌਟਾਂਗ ਅਤੇ ਸੋਮ ਨਦੀਆਂ ਯਮੁਨਾ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਗੈਲਰੀ 

IVC-major-sites-2.jpg|ਸਿੰਧ-ਸਰਸਵਤੀ ਸਭਿਅਤਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ
Ghaggar river in Panchkula.jpg|ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਘੱਗਰ ਨਦੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਛਜਲੀ

ਸਲਵਾੜ ਦੇ ਕਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੀਲਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੀ ਕਣਕ, ਜੌਂ, ਛੋਲੇ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਸੈਂਡ ਦੀ ਉਡਾਈ ਕਰਕੇ ਬੋਹਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਛਜਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਸਲ ਦੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਧੜਾਂ ਦੀ ਤੰਗਲੀ ਨਾਲ ਉਡਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਦਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਘੁੰਡੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹ ਘੁੰਡੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਹੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸੈਂਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਸੈਂਡ ਵਿਚੋਂ ਘੁੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਸੈਂਡ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਛਜਲੀ ਵਿਚ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਭਰੀ ਹੋਈ ਛਜਲੀ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉਪਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛਜਲੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਇਕ ਹੱਥ ਨੂੰ ਛਜਲੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਛਜਲੀ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਹਲਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਚਲਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਤੇ ਛਜਲੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਦਾਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਘੁੰਡੀਆਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਕ ਬੰਦਾ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠਾ ਘੁੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਕਰ/ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਬੋਹਲ ਤੋਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਵੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਬੋਹਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਜੱਟ ਮੱਕੀ ਦੀਆਂ ਛੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਟਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਕੇ ਦਾਣੇ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੁੱਟੀ ਹੋਈ ਮੱਕੀ ਵਿਚੋਂ ਫੂਸ ਤੇ ਗੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਨਿੱਕ-ਸੁੱਕ ਨੂੰ ਛਜਲੀ ਨਾਲ ਉਡਾਈ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਛਜਲੀ ਵੀ ਛੱਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਬਣਦੀ ਸੀ। ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਛਜਲੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਚੌੜਾਈ 2 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਛਜਲੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਉੱਪਰ ਛੱਜ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਲਵਾੜ ਦੇ ਕਾਨੇ/ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸੈਂਡ, ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਛਜਲੀ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚੀ ਰਹੇ। ਛਜਲੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਭੰਨ ’ਤੇ, ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਚੰਮ ਦੇ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਲਾ ਕੇ ਛਜਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਛਜਲੀ ਹੁਣ ਘੱਟ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਦਾਣੇ ਹੁਣ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ ਲਈ ਵੇਖੋ ਛੱਜ)।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਛੱਟਾ

ਛੱਟਾ, ਖਲਾਰੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਫਸਲ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੀਜ ਖਲਾਰ ਕੇ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਟਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਜਦ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਉੱਚੀਆਂ, ਨੀਵੀਆਂ, ਟੋਏ, ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਵਾਹ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਫਸਲ ਬੀਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਛੱਟੇ ਨਾਲ ਫਸਲ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬੀਜ ਦਾ ਛੱਟਾ ਲੋੜੀਂਦੇ ਬੀਜ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਛੱਟਾ ਦਿੱਤਾ ਕੁਝ ਬੀਜ ਚਿੜੀਆਂ ਜਨੌਰ ਖਾ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਛੱਟਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਬੀਜ ਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤੰਗਲੀ ਨਾਲ ਖੇਤ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਪੱਧਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਫੇਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪੋਰ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ।

ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪੱਧਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਫਸਲ ਛੱਟੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ। ਹਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਕਈ ਚਾਰੇ ਛੱਟੇ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਬੀਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਥਿਪਾਗੋਂਡਨਹੱਲੀ ਸਰੋਵਰ

**ਥਿਪਾਗੋਂਡਨਹੱਲੀ ਜਲ ਭੰਡਾਰ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਟੀਜੀ ਹਾਲੀ ਡੈਮ** ਜਾਂ **ਚਾਮਰਾਜਸਾਗਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਅਰਕਾਵਤੀ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦਾਵਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ। ਇਹ ਬੰਗਲੌਰ ਵਾਟਰ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਲੌਰ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਝੀਲ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਡੈਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1933 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਮ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਿਆ ਨੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ । 

## ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰਕਟ 
2007 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰਕਟ ਆਇਆ ਕਿ, ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੋਵਰ ਲਈ ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਝੀਲ ਲਗਭਗ ਸੁੱਕ ਗਈ ਸੀ।  

## ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 
ਥਿਪਾਗੋਂਡਾਨਾਹੱਲੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ। ਇਹ ਮਾਗਦੀ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਰਕਾਵਥੀ ਡਾਊਨਸਟ੍ਰੀਮ ਵਿੱਚ ਮਨਚਨਾਬੇਲੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡੈਮ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦੋਦਾ ਅਲਾਦਾ ਮਾਰਾ
* ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ
* ਸਾਵਨਦੁਰਗਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਡੈਮ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਛਿੱਕਲਾ

ਬਲਦਾਂ, ਊਠਾਂ ਨੂੰ ਹਲ ਵਹਾਉਣ ਸਮੇਂ, ਫਸਲ ਬੀਜਣ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਮਾਰਨ/ਖਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰੀਕ ਰੱਸੀ ਦੇ ਜਾਲੀਦਾਰ ਉਣ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗੁਥਲੇ ਨੂੰ ਛਿੱਕਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਛਿੱਕਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਛਿੱਕਲਾ ਮੂੰਹ ’ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪਸ਼ੂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਸਲ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਊਠ ਇਕ ਗੁੱਸਾ ਹੈ। ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਊਠ ਮਸਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੱਘੇ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਊਠਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਪਰ ਛਿੱਕਲਾ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਛਿੱਕਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਢੇਰਨੇ ਨਾਲ ਰੱਸੀ ਵੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਭਿਉਂ ਕੇ ਚਿੱਪ ਕੇ ਮੈਲ੍ਹ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੈਲ੍ਹ ਕੱਢਣ ਪਿਛੋਂ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਵੱਟ ਦੇ ਕੇ ਧੁੱਪੇ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੁੱਕੀ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਮੇਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੇਲੀ ਰੱਸੀ ਦਾ ਛਿੱਕਲਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਛਿੱਕਲੇ ਨੂੰ ਬਲਦ ਊਠ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਪਰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਇਕ ਲੰਮੀ ਰੱਸੀ ਛਿੱਕਲੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।ਉਠ ਤਾਂ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਹੁਣ ਵਰਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਛਿੱਕਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਜਾਤੂ

ਗੱਡੇ ਦੇ ਫੱਲੜ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਦੋ ਅਣਘੜ ਤੇ ਵਿੰਗੇ ਜਿਹੇ ਮਨ ਡੰਡੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਤੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਤੂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿੱਕਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਾਤੂਆਂ ਨੂੰ ਫੱਲੜ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਮੋਰੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਗੱਡੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿੱਢ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਲਾਂਗਾ, ਤੂੜੀ, ਤੂੜੀ ਦੀਆਂ ਪੰਡਾਂ ਢੋਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਵੇਚਨ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡੇ ਵੱਢਾਂ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦ ਗੱਡੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਤਾਂ ਜਾਤੂ ਕਿਥੋਂ ਰਹਿਣੇ ਸਨ ? ਜਾਤੂ ਸ਼ਬਦ ਤਾਂ ਹੁਣ ਦੀ ਪੀੜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਏਕ ਆਦਮੀ

**ਏਕ ਆਦਮੀ** 1988 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਖ਼ਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ, ਪਰੀਕਸ਼ਤ ਸਾਹਨੀ ਅਤੇ ਟੁਨ ਟੁਨ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਏਕ ਆਦਮੀ IMDb `ਤੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1988 ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ
ਛਿੱਕਲੀ

ਛੋਟੇ ਕੱਟਰੂ, ਵੱਛਰੂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਚਾੜ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਸਣ ਦੀ ਬਾਰੀਕ ਰੱਸੀ ਦੀ ਛੇਕਦਾਰ ਬਣਾਈ ਗੁੱਥਲੀ ਨੂੰ ਛਿੱਕਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵੀ ਕੱਟਰੂਆਂ, ਵੱਛਰੂਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ 'ਤੇ ਛਿੱਕਲੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਕੱਟਰੂਆਂ, ਵੱਛਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਈਆਂ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਚਾਰਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਛਿੱਕਲੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਈਆਂ ਕੋਲ ਵਾੜੇ ਵਿਚ ਕੱਟਰੂਆਂ, ਵੱਛਰੂਆਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਛਿੱਕਲੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਛਿੱਕਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਢੇਰਨੇ ਨਾਲ ਸਣ ਦੀ ਰੱਸੀ ਵੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਭਿਉਂ ਕੇ, ਥਾਪੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਸਾਰੀ ਮੈਲ੍ਹ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੈਲ੍ਹ ਕੱਢਣ ਪਿਛੋਂ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਵੱਟ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਸੂਤ ਕੇ ਧੁੱਪੇ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੁੱਕਣ ਪਿਛੋਂ ਛਿੱਕਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛਿੱਕਲੀ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ, ਓਨੀ ਕੁ ਵੱਡੀ ਰੱਸੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿੰਨੀ ਰੱਸੀ ਕੱਟੜੂ, ਵੱਛਰੂ ਦੇ ਸਿਰ ਉਪਰੋਂ ਦੀ ਲੰਘਾ ਕੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕੇ। 

ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਛਿੱਕਲੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸਾਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ

***ਸਾਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ***  1969 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਸੱਤ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੋਆ ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਧੂ, ਉਤਪਲ ਦੱਤ, ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼, ਏ ਕੇ ਹੰਗਲ, ਅਨਵਰ ਅਲੀ (ਭਾਰਤੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਮਹਿਮੂਦ ਦਾ ਭਰਾ), ਅਤੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਕਹਾਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੱਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੋਆ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਅਨਵਰ ਅਲੀ, ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਕਾਜ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਭਾਵੁਕ ਹੈ।

ਸੱਤ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪਿਛੋਕੜ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਟੋਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਆ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਰਾਉਣ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਏ ਹਨ। ਸਮੂਹ ਨੇ ਗੋਆ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ  ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਇਹ  ਦਲੇਰਾਨਾ ਕਦਮ ਜੋ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਉਤਾਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਿਲਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਆ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣਾ ਪੰਧ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਲੋਕ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਜ਼ਨ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। " ਸਾਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ " ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚਿੱਤਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। 

## ਕਾਸਟ 
* ਸ਼ੁਬੋਧ ਸਾਨਿਆਲ ਵਜੋਂ ਮਧੂ
* ਅਨਵਰ ਅਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ
* ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਮਾਰੀਆ ਵਜੋਂ (ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਵਜੋਂ)
* ਜੋਗਿੰਦਰ ਨਾਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪਲ ਦੱਤ
* ਮਹਾਦੇਵਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਰਸ਼ਾਦ ਅਲੀ
* ਅਨਵਰ ਅਲੀ ਰਾਮ ਭਗਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਸਖਾਰਾਮ ਸ਼ਿੰਦੇ ਵਜੋਂ ਜਲਾਲ ਆਗਾ
* ਏ ਕੇ ਹੰਗਲ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ
*  ਦੀਨਾ ਪਾਠਕ ਬਤੌਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜੇ ਨਾਥ
* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਥਾਪਾ ਬਤੌਰ ਟੈਕਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ
* ਕਨੂ ਸਰਸਵਤ

### ਚਾਲਕ ਦਲ 
* *ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ* - ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ
* *ਕਹਾਣੀ* - ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ
* *ਪਟਕਥਾ* - ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ
* *ਵਾਰਤਾਲਾਪ* - ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ
* *ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ* - ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ
* *ਨਿਰਮਾਤਾ* - ਮਨਮੋਹਨ ਸਾਬਿਰ 
* *ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸੈਕਟਰੀ* - ਐਨ.ਐਮ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ
* *ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ* - ਐਸ. ਰਾਮਚੰਦਰ
* *ਸੰਪਾਦਨ* - ਮੋਹਨ ਰਾਠੌੜ
* *ਆਡੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ* - ਮੀਨੂੰ ਬਾਵਾ, ਬੀਪੀ ਭਰੂਚਾ
** ਸਪੈਸ਼ਲ ਬੈਕ ਗਰਾਊਂਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਤੀਸ਼ ਜੇ ਕੌਸ਼ਿਕ
* *ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ* - ਜੇਪੀ ਕੌਸ਼ਿਕ
** ਸਹਾਇਕ ਸੁਨੀਲ ਕੌਸ਼ਿਕ
* *ਬੋਲ* - ਕੈਫੀ ਆਜ਼ਮੀ
* *ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ* - ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ
* *ਆਡੀਓਗ੍ਰਾਫਰ* - ਮੀਨੂੰ ਬਾਵਾ 
* *ਆਡੀਓਗ੍ਰਾਫਰ* - ਬੀਪੀ ਭਰੂਚਾ 

## ਅਵਾਰਡ 
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ 'ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਨਰਗਿਸ ਦੱਤ ਅਵਾਰਡ
* ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਕੈਫੀ ਆਜ਼ਮੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1960 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਹਮਾਰਾ ਘਰ (1964 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਹਮਾਰਾ ਘਰ***  1964 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਏ ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ "ਨਯਾ ਸੰਸਾਰ" ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਰਾਮਚੰਦਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਕੇ ਏ ਅੱਬਾਸ ਦੀ ਸੀ। ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ ਦੇਲਿਖੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੇਪੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਸਨ।  ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਖਾ, ਦਿਲੀਪ ਰਾਜ, ਯਾਸਮੀਨ ਖਾਨ, ਰੇਖਾ ਰਾਓ, ਸੋਨਲ ਮਹਿਤਾ, ਨਾਨਾ ਪਲਸੀਕਰ  ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਜਾੜ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਿਖਾ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਥੀਮ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। 

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਪਿਛੋਕੜਾਂ ਅਤੇ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਗੋਆ ਲਈ ਸਟੀਮਰ 'ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਉਜਾੜ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਮਾਰਾ ਘਰ ਨਾਮਕ ਪਨਾਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਡੁੱਬਣਾ, ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਖੋਜ, ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਧੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਇੱਕਜੁਟਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੈਟਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਚਾ ਲਏ ਜਾਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਟਾਪੂ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਨਾਹ, ਹਮਾਰਾ ਘਰ, ਅਜੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ  ਹੈ।

## ਕਾਸਟ 
* ਸੁਰੇਖਾ
* ਦਲੀਪ ਰਾਜ ਪੁੱਤਰ ਜੈਰਾਜ
* ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੇਪੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨੀਲ ਕੌਸ਼ਿਕ
* ਯਾਸਮੀਨ ਖਾਨ
* ਰੇਖਾ ਰਾਓ
* ਸੋਨਲ ਮਹਿਤਾ
* ਨਾਨਾ ਪਲਸੀਕਰ
* ਲਲਿਤਾ

## ਅਵਾਰਡ 
ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ  ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ (ਯੂ.ਐੱਸ.), ਗਿਜੋਨ (ਸਪੇਨ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਗੋਟਵਾਲਡੋਵ ਵਿਖੇ ਬਾਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਜਿਊਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। 

## ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ 
ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਲਿਖੇ "ਸਾਰੇ ਜਹਾਂ ਸੇ ਅੱਛਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਹਮਾਰਾ", ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰ ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ ਸਨ। ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਜੇਪੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1960 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ

right|thumb|250x250px| ਕੁੱਕਰਾਹੱਲੀ ਕੇਰੇ
ਮੈਸੂਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਹਨ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ ਬਹਾਲੀ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਹਨ:

* ਦਲਵਈ ਝੀਲ
* ਦੇਵਨੂਰ ਝੀਲ
* ਕਰਾਂਜੀ ਝੀਲ
* ਕੁੱਕਰਾਹੱਲੀ ਝੀਲ 
* ਲਿੰਗਮਬੁੱਧੀ ਝੀਲ
* ਹੇਬਲ ਝੀਲ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੈਸੂਰ ਕੁਦਰਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਸੂਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹੇਬਲ ਝੀਲ, ਮੈਸੂਰ

**ਹੇਬਲ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਹੈ। 

## ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ 
ਹੈਬਲ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੇ ਕਈ ਥਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਫਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜ਼ੀਮਾ ਟੈਟਰਾਕੈਂਥਾ, ਕੋਰਡੀਆ ਡਿਕੋਟੋਮਾ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਹਨ।   ਕਲੀਓਮ ਵਿਸਕੋਸਾ, ਇਪੋਮੋਆ ਕੈਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਫਲੋਰਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹੇਬਲ
* ਮੈਸੂਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਸੂਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰੇਣੁਕਾ ਸਾਗਰ

**ਰੇਣੁਕਾ ਸਾਗਰ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਮਾਲਾਪ੍ਰਭਾ ਸਰੋਵਰ** ਅਤੇ **ਨਵੀਲੁਤੀਰਥ ਸਰੋਵਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾਪ੍ਰਭਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਰਲੇ ਪਾਸੇ  ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਡੈਮ ਅਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਲਗਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਾਵਦੱਤੀ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਨਵਲਤੀਰਥ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਡੈਮ 43.13 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 4 ਖੜ੍ਹਵੇਂ ਕਰੈਸਟ ਗੇਟ ਹਨ; ਡੈਮ  54.97 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ 37.73 ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਘਣ ਫੁੱਟ ਦੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਾੰਭ ਕੇ ਰਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਅਤੇ ਚਿਣਾਈ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਡੈਮ ਹੈ ਜੋ 540,000 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਡੈਮ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਐੱਨਐੱਸਈ ਸੂਚਕਾਂਕ

**ਐੱਨਐੱਸਈ ਸੂਚਕਾਂਕ ਲਿਮਟਿਡ** (ਪਹਿਲਾਂ **ਇੰਡੀਆ ਇੰਡੈਕਸ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਲਿਮਿਟੇਡ** (IISL) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ), ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (ਐੱਨਐੱਸਈ) ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਅਤੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਐੱਨਐੱਸਈ ਸੂਚਕਾਂਕ ਲਿਮਿਟੇਡ, NSE ਰਣਨੀਤਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਕੁਇਟੀ ਸੂਚਕਾਂਕ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਆਧਾਰਿਤ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਸੂਚਕਾਂਕ, ਸੈਕਟਰਲ ਸੂਚਕਾਂਕ, ਸਥਿਰ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਕਸਟਮਾਈਜ਼ਡ ਸੂਚਕਾਂਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਉਤਪਾਦ, ਸੂਚਕਾਂਕ ਫੰਡ ਅਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਟਰੇਡਡ ਫੰਡ ਹਨ ਜੋ NSE ਸੂਚਕਾਂਕ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਸੂਚਕਾਂਕ ਲਈ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਵਿਆਪਕ-ਮਾਰਕੀਟ ਸੂਚਕਾਂਕ 
## ਹਵਾਲੇ
ਨਸੁਰਦੀਨ ਬੁਖ਼ਾਰਾ ਵਿੱਚ

***ਬੁਖਾਰਾ ਵਿੱਚ ਨਸੁਰਦੀਨ*** (      ) 1943 ਦੀ ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਯਾਕੋਵ ਪ੍ਰੋਟਾਜ਼ਾਨੋਵ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਲਿਓਨੀਡ ਸੋਲੋਵਯੋਵ *ਦੇ* ਨਾਸੁਰਦੀਨ ਬਾਰੇ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। 

## ਪਲਾਟ 
ਨਸਰਦੀਨ ਆਪਣੇ ਖੋਤੇ 'ਤੇ ਬੁਖਾਰਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਠੀਕ ਇਸ ਦਿਨ ਬੁਖਾਰਾ ਦਾ ਅਮੀਰ ਸਿਵਲ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘੁਮਿਆਰ ਨਿਆਜ਼ ਮਨੀਚੇਂਜਰ ਜਾਫਰ ਨੂੰ 400 ਟੇਂਗਾਂ ਦਾ ਦੇਣਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਘੁਮਿਆਰ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਗੁਲਜਾਨ ਸਮੇਤ ਗੁਲਾਮ ਬਣਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਨਿਆਜ਼ ਨੂੰ ਨਸੁਰਦੀਨ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਫ਼ਰ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਛੁਡਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨਾਰਾਜ਼ ਜਾਫਰ ਨੇ ਬੁਖਾਰਾ ਦੇ ਅਮੀਰ ਨੂੰ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਮੀਰ ਉਸ ਬਾਗ਼ੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਨਸੁਰਦੀਨ ਨਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਗੁਲਜਾਨ ਦੇ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਨਸਰਦੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਅਮੀਰ ਦੇ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋੜ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਨਸੁਰਦੀਨ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ-ਜੋਤਸ਼ੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ  ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਦਾ ਹੈ। . .

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Nasreddin in Bukhara at IMDb

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮਾਂ
ਜੈਦੀਪ ਅਹਲਾਵਤ

**ਜੈਦੀਪ ਅਹਲਾਵਤ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (FTII), ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ *ਆਕ੍ਰੋਸ਼* (2010) ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ *ਖੱਟਾ ਮੀਠਾ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਨੂੰ ਫਿਲਮੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ *ਚਟਗਾਂਵ* (2011) ਅਤੇ *ਰੌਕਸਟਾਰ* (2011) ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ *ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ* (2012) ਨਾਲ਼ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਹਿਦ ਖਾਨ ਨਾਮਕ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ *ਕਮਾਂਡੋ: ਏ ਵਨ ਮੈਨ ਆਰਮੀ* ਵਿੱਚ ਖਲਨਾਇਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੈਦੀਪ ਨੇ *ਆਤਮਾ* (2013), *ਗੱਬਰ ਇਜ਼ ਬੈਕ* (2015) ਅਤੇ *ਮੇਰੂਥੀਆ ਗੈਂਗਸਟਰਸ* (2015) *ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ 2* ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। *ਰਾਜ਼ੀ* (2018) ਵਿੱਚ ਰਾਅ ਏਜੰਟ ਮੀਰ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ *ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ* (2020) ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਹਾਥੀਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੁਰਸ਼ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ *ਰਈਸ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਜੈਦੀਪ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮਹਿਮ ਪਿੰਡ ਖਰਕੜਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਖਰਕੜਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ  ਕੀਤੀ। । ਉਸਨੇ ਜਾਟ ਕਾਲਜ, ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਯਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ FTII ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਕਟਿੰਗ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ, ਵਿਜੇ ਵਰਮਾ, ਸੰਨੀ ਹਿੰਦੂਜਾ ਵਰਗੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਜੈਦੀਪ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਥੀਏਟਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦਾ ਅਫਸਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, SSB ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਲੀਅਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਈ ਵਾਰ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਐਕਟਿੰਗ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 2008 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਦੀ *ਖੱਟਾ ਮੀਠਾ* (2010) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਅਜੈ ਦੇਵਗਨ ਦੇ ਨਾਲ *ਆਕ੍ਰੋਸ਼* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ *ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ* (2012) ਅਤੇ ਕਮਲ ਹਸਨ ਦੀ *ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ* (2012) ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।  ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ ਫਿਲਮ ਜੈਦੀਪ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਬਣ ਕੇ ਆਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਜੈਦੀਪ ਫਿਰ ਕਮਲ ਹਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਜਾਸੂਸੀ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ *ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਜਿਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਸਾਲ *ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ*' ਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਮਲ ਹਸਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ *ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ 2* ਦੇ ਸੀਕਵਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲੜੀਵਾਰ *ਬਾਰਡ ਆਫ਼ ਬਲੱਡ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ, *ਖਲੀ ਪੀਲੀ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ1।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੋਂਡਕਾਰਲਾ ਆਵਾ

**ਕੋਂਡਾਕਰਲਾ ਆਵਾ** ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਛੋਟੇ ਜੇ  ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਕਿਸਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਘਾਟਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ  ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਹੈ। 

## ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ 
ਸ਼ੈਲਡਕਸ, ਕਾਮਨ ਟੀਲਜ਼, ਨਾਰਦਰਨ ਪਿਨ ਟੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਓਪਨ ਬਿੱਲ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿੱਲੇ ਸਦਾਬਹਾਰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਕਿਸਮ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਈਫਾ ਐਂਗੁਟਾਟਾ, ਨਿਮਫੋਇਡਜ਼ ਇੰਡੀਕਾ, ਅਜ਼ੋਲਾ ਫਿਲੀਕੁਲੋਇਡਸ, ਪਿਸਟੀਆ ਸਟ੍ਰੈਟੀਓਟਸ ਵਰਗੇ ਪੌਦੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।  ਇਹ ਝੀਲ ਅਨੇਕਾਂ  ਝੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੋਲਾਪੱਲੀ ਜਲ ਭੰਡਾਰ

**ਗੋਲਾਪੱਲੀ ਜਲ ਭੰਡਾਰ**  ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜੋ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੈਂਡਰੀ-ਨੀਵਾ  ਨਹਿਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਨੂਕੋਂਡਾ    ਚੋਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲਾਪੱਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਥਾਂ ਹੈ। 

## ਵੇਰਵੇ 
ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਲਯਾਗਨਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ  2 ਦਸੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਐਨ. ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਇਸ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਐਚ ਐਨ ਐਸ ਐਸ    ਮੇਨ ਨਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਮਦਾਕਸੀਰਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਪੁਰ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਪੰਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕੋਲੇਰੂ ਝੀਲ

**ਕੋਲੇਰੂ ਝੀਲ** ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੋਖਲੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ  ਝੀਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਾਮਹੇਂਦਰਵਰਮ ਤੋਂ 65 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਡੈਲਟਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।  ਕੋਲੇਰੂ ਝੀਲ ਏਲੁਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਮੌਸਮੀ ਬੂਡਮੇਰੂ ਅਤੇ ਤਾਮੀਲੇਰੂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 67 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।   ਇਸ ਝੀਲ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਸਰਦੀਆਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਕਰੇਨ। ਇਹ ਝੀਲ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਲੇਟੀ ਜਾਂ ਸਪਾਟ-ਬਿਲਡ ਪੈਲੀਕਨ ( *ਪੇਲੇਕਨਸ ਫਿਲੀਪੇਨਸਿਸ* ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 1999 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ 1972 ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਨੂੰ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਝੀਲ ਹੈ।  
thumb| ਕੋਲੇਰੂ ਝੀਲ

## ਸੈੰਕਚੂਰੀ 
[thumb| ਕੋਲੇਰੂ ਝੀਲ, [ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਟਾਪਾਕਾ ਵਿਖੇ ਸਪਾਟ-ਬਿਲ ਕੀਤੇ *ਪੈਲੀਕਨ ਪੇਲੇਕਨਸ ਫਿਲੀਪੇਨਸਿਸ* ।]]
thumb| ਕੋਲੇਰੂ ਵਿੱਚ ਜਾਮਨੀ ਬਗਲਾ ( *ਅਰਡੀਆ ਪਰਪੁਰੀਆ* )
ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਝੀਲ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੜਕ ਖਲੋਣ  ਸਿੱਧੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ:

* ਅਟਾਪਾਕਾ - ਕੈਕਲੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 2.5 ਕਿ.ਮੀ
* ਭੁਜਬਾਲਪਟਨਮ - ਕੈਕਲੁਰੂ ਤੋਂ 6 ਕਿ.ਮੀ
* pallevada −ਕੈਕਲੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 9 ਕਿ.ਮੀ
* ਕੋਵਵਾਦਾ ਲੰਕਾ- ਕੈਕਲੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 7  * ਮੂਰਤੀਰਾਜੂ ਟੈਂਕ - ਨਿਦਾਮਾਰੂ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ
* ਗੁਡੀਵਕਲੰਕਾ - ਗੁਡੀਵਾਕਲੰਕਾ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਂ ਏਲੁਰੂ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਸੜਕ ਜਾਂ ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ।
* ਪ੍ਰਥੀਕੋਲਾ ਲੰਕਾ ਜਾਂ ਏਲੁਰੂ ਤੋਂ 19 ਕਿ.ਮੀ. ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਏਲੁਰੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ  35  ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ 
* ਕੋਲੇਟਿਕੋਟਾ -ਕੈਕਲੂਰ ਤੋਂ 18 ਕਿ.ਮੀ.

### ਰਿਹਾਇਸ਼ 
ਏਲੁਰੂ, ਭੀਮਾਵਰਮ, ਨਰਸਾਪੁਰ, ਪਲਕੋੱਲੂ, ਕੈਕਾਲੁਰੂ, ਅਕੀਵਿਡੂ, ਰਾਜਮਹੇਂਦਰਵਰਮ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਅਤੇ ਮਛੀਲੀਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹੋਟਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਕੋਲੇਰੂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ: ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਵਿਲਸਨ ਹੰਟਰ ਵੱਲੋਂ  ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼  ਦਾ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਗਜ਼ਟੀਅਰ, ਭਾਗ IX

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* https://web.archive.org/web/20060824182531/http://www.aptourism.com/apservlets/jsp/iplaces3.jsp?&THEME=Wild+Life&LOCATION=Kolleru&DISTRICT=West+Godavari&infoId=217
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹੁਸੈਨਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਏਰੀਆ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

**ਹੁਸੈਨਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਏਰੀਆ ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ *(ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ)* ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। 
right|thumb|300x300px| ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ 1562 ਵਿੱਚ ਗੋਲਕੌਂਡਾ ਵਿਖੇ ਕੁਤਬਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੇਲੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਮੂਸੀ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ 'ਤੇ ਬਣੀ ਹੈ।   ਝੀਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਹਜ ਦੀ ਅਪੀਲ ਵੀ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1884 ਤੋਂ 1930 ਤੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਝੀਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 240 ਸਕੁਏਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਫੀਡਰ ਨਾਲਿਆਂ - ਪਿੱਕੇਟ ਨਾਲਾ, ਕੁਕਟਪੱਲੀ ਨਾਲਾ, ਬੰਜਾਰਾ ਨਾਲਾ ਅਤੇ ਬਲਕਾਪੁਰ ਨਾਲਾ - ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਕੰਦਲੇਰੂ ਡੈਮ

**ਕੰਡੇਲੇਰੂ ਡੈਮ** ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨੇਲੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਪੁਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕੰਦਾਲੇਰੂ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੇਲਗੂ ਗੰਗਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ' ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਚੇਨਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੰਦਾਲੇਰੂ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਮਾਸੀਲਾ ਡੈਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਤੇਲਗੂ ਗੰਗਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ।  

## ਡਿਜ਼ਾਈਨ 
ਇਹ ਲਗਭਗ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਇੱਕ ਡੈਮ ਹੈ।  ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈੱਡ ਰੈਗੂਲੇਟਰ, ਸਪਿਲਵੇਅ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਨਡਾਇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਇੰਜਨੀਅਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਡੀਮੇਲਾ ਰਘੁਪਤੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਸਾਗਰ ਪੂਛ ਤਾਲਾਬ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਕਨਿਥੀ ਬੈਲਨਸਿੰਗ ਜਲ ਭੰਡਾਰ

**ਕਨਿਥੀ ਬੈਲੈਂਸਿੰਗ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ** (KBR) ਉਕੂਨਗਰਮ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਵਾਈਜੈਗ  ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। 

ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਪਤ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕਰਕੇ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸਿਲੇਰੂ ਨਦੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਜੀਦੀਪੱਲੀ ਸਰੋਵਰ

**ਜੀਦੀਪੱਲੀ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ** ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜੋ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੰਦਰੀ-ਨੀਵਾ ਨਹਿਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਲਗੁੱਪਾ ਮੰਡਲ ਦੇ ਜੀਦੀਪੱਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਝੀਲ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਡੈਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਮੇਘਾਦਰੀ ਗੇਡਾ ਸਰੋਵਰ

**ਮੇਘਾਦਰੀ ਗੇਡਾ ਜਲ ਭੰਡਾਰ** ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਇਹ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਦਾ   ਗ੍ਰੇਟਰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸ਼ੇਰ

thumb| ਅਰਨੈਸਟ ਗ੍ਰੀਸੈਟ ਦੁਆਰਾ 1869 ਤੋਂ ਈਸਪ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ
ਬੁੱਢੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਈਸੋਪ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ 481ਵਾਂ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਖੱਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲ਼ੀ ਨੈਤਿਕ ਸਿਖਿਆ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਨ ਅਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਕਹਾਵਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ।

## ਕਥਾ 
ਕਥਾ ਫੈਡਰਸ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਸੂਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਲਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰਕੇ ਪਿਛਲੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਖੋਤਾ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੇਰ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਘਟੀਆ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿਣਾ ਦੂਜੀ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਜਾਨਵਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੈਰੀ ਡੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਬਲਦ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਗਧੇ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਲੂੰਬੜੀ ਆ ਲੱਗਦੀ  ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਕੰਨਾਂ `ਤੇ ਦੰਦੀਆਂ ਵਢਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਦੇ ਖੁੱਸ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਦਰਬਾਰੀ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੇ ਉਪਕਾਰ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ।  ਲਾ ਫੋਂਟੇਨ ਦੇ 1668 ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਇੱਕ ਘੋੜੇ, ਇੱਕ ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਲਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗਧੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਡਰਸ ਵਿੱਚ।  ਲਾ ਫੋਂਟੇਨ ਦੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਹੋਰੇਸ ਤੋ ਲਏ ਇੱਕ ਟੈਗ  ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਲਾਤੀਨੀ *Dente lupus, cornu taurus petit* (ਬਘਿਆੜ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਲਦ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਸਟਾਈਰਸ II.1.55) ਕਹਾਵਤ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਕਹਾਵਤਾਂ 
thumb| ਚਾਰਲਸ ਪਿਨੋਟ ਦਾ ਲਾ ਫੋਂਟੇਨ ਦੀ ਕਥਾ, 1860 ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਮੁਦਾਸਰਲੋਵਾ ਸਰੋਵਰ

**ਮੁਦਾਸਰਲੋਵਾ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ** ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਜੋ 62 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ  ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 1.5MGD (ਲੱਖਾਂ ਗੈਲਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ) ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੈ।  ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ 'ਤੇ 2 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਫਲੋਟਿੰਗ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ (ਖੰਨਾ)

**ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ** ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਖੰਨਾ ਤੋਂ ਇਪਟਾ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ  ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।

## ਨਾਟਕ
**ਅੰਤਹੀਣ*
**ਤਾਲਾਬੰਦੀ* 
**ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਆਰ ਪਾਰ* 
**ਡਬੋਲੀਏ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਪੋਥੀਰੈੱਡੀਪਡੁ ਸਰੋਵਰ

**ਵੇਲੁਗੋਡੂ ਜਲ ਭੰਡਾਰ**  ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੰਦਿਆਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੇਲੁਗੋਡੂ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ, ਪੇਨੇਰ ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡੂ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, ਗਾਲੇਰੂ ਨਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ।    ਇਹ ਭੰਡਾਰ ਤੇਲਗੂ ਗੰਗਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੀਡਰ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪਾਰ ਸਥਿਤ ਪੋਥੀਰੈੱਡੀਪਾਡੂ ਹੈੱਡ/ਫਲੋ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਰਾਹੀਂ ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਡੈਮ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਲੁਗੋਡੂ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਕੋਲ 265 ਮੀਟਰ ਐਮਐਸਐਲ ਪੂਰੇ ਭੰਡਾਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 16.95 ਟੀ.ਐਮ.ਸੀ.ਐਫ.ਟੀ. ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਕਮਰ ਸਿੱਦੀਕੀ

**ਕਮਰ ਸਿੱਦੀਕੀ** ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਰ ਅਬਦੁਲ ਕਾਦਿਰ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦੀ ਬੈਗੁਮ ਦਾ ਚੌਥਾ ਬੱਚਾ ਸੀ।

ਕਮਰ ਸਿੱਦੀਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁਲ ਨਜ਼ੀਰ ਸਿੱਦੀਕੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਸਰੋਤ 
* https://web.archive.org/web/20080511183731/http://www.ipaki.com/urdu/poetry/qamar_sidiqui/index.php 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਸੱਯਦ ਸੱਜਾਦ ਹੈਦਰ ਯਲਦਰਮ

**ਸੱਯਦ ਸੱਜਾਦ ਹੈਦਰ "ਯਲਦਰਮ"** (1880 – 1943) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਯਾਤਰਾ ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸਕਾਰ ਸੀ।

## ਜਿੰਦਗੀ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਜੋਕੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਜਨੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੇਹਤੌਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1901 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ 3 ਸਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖੀ। ਉਸਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਕੁਰਤੁਲਾਇਨ ਹੈਦਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਓਟੋਮਨ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਯੰਗ ਤੁਰਕਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*
*Dawn.com
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1880
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943
ਡਾ. ਲੱਖਾ ਲਹਿਰੀ

*ਡਾ. ਲੱਖਾ ਲਹਿਰੀ* ਪੰਜਾਬੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਰੰਗਕਰਮੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ (ਮਈ 2023) ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਸੁੰਦਰੀ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਬਣਾਏ ਨਾਟਕ ‘ਸੁੰਦਰੀ’ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਾਅ ਜੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਥੀਏਟਰ ਐਵਾਰਡ, ਬੈੱਸਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ’ ਇਨਾਮ ਮਿਲ਼ਿਆ ਹੈ।   

## ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ 
* *ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ* (ਨਾਟਕ)
* *ਸੁੰਦਰੀ* (ਨਾਟਕ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ
ਅਡੋਬੀ ਇੰਕ.

**ਅਡੋਬੀ ਇੰਕ.** ( ), ਅਸਲ ਵਿੱਚ **ਅਡੋਬੀ ਸਿਸਟਮ ਇਨਕਾਰਪੋਰੇਟਿਡ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਨ ਜੋਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ, ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ, ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ/ਵੀਡੀਓ, ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਸਮੇਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਈ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਬੀ ਫੋਟੋਸ਼ਾਪ ਚਿੱਤਰ ਸੰਪਾਦਨ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਅਡੋਬੀ Illustrator ਵੈਕਟਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਚਿੱਤਰਣ ਸਾਫਟਵੇਅਰ; ਅਡੋਬ ਐਕਰੋਬੈਟ ਰੀਡਰ ਅਤੇ ਪੋਰਟੇਬਲ ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਫਾਰਮੈਟ (ਪੀਡੀਐਫ); ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਮਗਰੀ ਬਣਾਉਣ, ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ। ਅਡੋਬੀ ਨੇ ਅਡੋਬੀ Creative Suite ਨਾਮਕ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਡਲ ਹੱਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਡੋਬੀ Creative Cloud ਨਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ (SaaS) ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਹਕੀ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਗਾਹਕ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (CXM) ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਲੀਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।

ਅਡੋਬੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਸੰਬਰ 1982 ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਵਾਰਨੌਕ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਗੇਸਕੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੋਸਟ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਪੇਜ ਵਰਣਨ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਜ਼ੇਰੋਕਸ PARC ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1985 ਵਿੱਚ, ਐਪਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਜ਼ਰ ਰਾਈਟਰ ਪ੍ਰਿੰਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਪੋਸਟ-ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਡੈਸਕਟੌਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅਡੋਬ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਕਰੋਮੀਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸਨੇ ਮੈਕਰੋਮੀਡੀਆ ਫਲੈਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਡੋਬੀ Premiere ਦੇ ਨਾਲ ਵੀਡੀਓ ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਕੰਪੋਜ਼ਿਟਿੰਗ ਸੌਫਟਵੇਅਰ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਡੋਬੀ Premiere Pro ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਡੋਬੀ ਮਿਊਜ਼ ਨਾਲ ਘੱਟ-ਕੋਡ ਵੈੱਬ ਵਿਕਾਸ; ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਟ।

2022 ਤੱਕ, ਅਡੋਬੀ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 26,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਆਰਡਨ ਹਿਲਸ, ਲੇਹੀ, ਸੀਏਟਲ, ਆਸਟਿਨ ਅਤੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 

* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਡੋਬੀ ਇੰਕ.
ਪੋਰਟੇਬਲ ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਫਾਰਮੈਟ

**ਪੀਡੀਐੱਫ **ਜਾਂ **ਪੋਰਟੇਬਲ ਡੌਕੂਮੈਂਟ ਫਾਰਮੈਟ** (**PDF**) ਅਡੌਬੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਫਾਇਲ ਫਾਰਮੈਟ ਹੈ। ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਪਾਠ ਫਾਰਮੈਟ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਸਾਫਟਵੇਅਰ, ਹਾਰਡਵੇਅਰ, ਅਤੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੋਸਟਸਕਰਿਪਟ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਹਰੇਕ ਪੀਡੀਐਫ ਫਾਈਲ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਲੇਆਉਟ ਦੇ ਸਮਤਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਠ, ਫੌਂਟ, ਵੈਕਟਰ ਗਰਾਫਿਕਸ, ਰੇਸਟਰ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਪੀਡੀਐੱਫ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਪਨ ਫਾਰਮੈਟ, ਆਈਐੱਸਓ 32000, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਇਲਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅੱਜ, ਪੀਡੀਐਫ ਫਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਟ੍ਰਿੰਗਿੰਗ ਤੱਤ, ਐਨੋਟੇਸ਼ਨਸ ਅਤੇ ਫਾਰਮ-ਫੀਲਡਸ, ਲੇਅਰਾਂ, ਅਮੀਰ ਮੀਡੀਆ (ਵਿਡੀਓ ਸਮਗਰੀ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਯੂ -3 ਡੀ ਜਾਂ ਪੀਆਰਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਿੰਨ-ਅੰਸ਼ਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਸਮੇਤ ਫਲੈਟ ਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਡਾਟਾ ਫਾਰਮੈਟ. ਪੀਡੀਐਫ ਸਪੈਸੀਕੇਸ਼ਨ ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਦਸਤਖਤਾਂ, ਫਾਇਲ ਅਟੈਚਮੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਮੈਟਾਡਾਟਾ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੀਚਰਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵਾਲੇ ਵਰਕਫਲੋਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਿਸ ਸੀ PDF ਫਾਰਮੈਟ ਬਣਾਇਆ? Quora
* PDF ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ – PDF ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਲਈ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਡਿਵੈਲਪਰ ਪੈਦਾ ਜ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ PDF ਫਾਇਲ.
* ਅਡੋਬ PDF 101 ਦੇ ਸੰਖੇਪ: PDF
* ਅਡੋਬ: ਪੋਸਟਸਕਰਿਪਟ ਬਨਾਮ PDF – ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ PS, EPS ਬਨਾਮ PDF.
* Wayback ਮਸ਼ੀਨ – ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ PDF/E ਅਤੇ PDF/UA ਨਿਰਧਾਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਫਾਇਲ ਫਾਰਮੈਟ (ਪੁਰਾਣਾ ਕੇ, Wayback ਮਸ਼ੀਨ)
* ISO 19005-1:2005 PDF/A-1 ISO ਮਿਆਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ (ਕੱਟੀ)
* PDF ਹਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਡੋਬ ਇਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਨੂੰ PDF ਨਿਰਧਾਰਨ
* ਪੋਰਟੇਬਲ ਡੌਕੂਮੈਂਟ ਫਾਰਮੈਟ: ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਲਈ – ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ PDF ਬਨਾਮ ਸਕਰਿਪਟ ਅਤੇ PDF ਅੰਦਰੂਨੀ (ਅਪ ਕਰਨ ਲਈ v1.3)
* ਨੂੰ Camelot ਕਾਗਜ਼  – ਕਾਗਜ਼, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਹੰਨਾ Warnock ਦੱਸੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ PDF
* ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਬਾਰੇ PDF ਪਰ ਡਰ ਗਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ਲਈ – ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕੇ ਲਿਯੋਨਾਰ੍ਡ Rosenthol (ਅਡੋਬ ਸਿਸਟਮ) ' ਤੇ ਰੱਸਾਕਸ਼ੀ 2007
* ਕਿਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ PDF ਨਾਲ XSL-FO
* ਐਕਸਲ ਨੂੰ PDF Converter 
* ਕੁਝ ਇੰਟਰੈਕਟਿਵ 3-ਡੀ PDF ਮਿਸਾਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਡੋਬੀ ਇੰਕ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪਟਿਆਲਾ

ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪਟਿਆਲਾ,ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਹਿ-ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2006 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਪਟਿਆਲਾ

**ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਪਟਿਆਲਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ** ਰਾਜ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ, ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1989 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਸਕੂਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। 

JNV ਪਟਿਆਲਾ ,ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲੇ ਦੇ  ਪਿੰਡ ਫਤਿਹਪੁਰ ਰਾਜਪੂਤਾਨ, ਸਨੌਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ  ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜਿੰਦਾ

ਖੇਤ ਦੇ ਕਿਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਣੇ ਦੋ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਦ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿੰਦੇ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਦੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਲ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਪਲਾਟ ਨੂੰ ਪੱਧਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਜਿੰਦੇ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਿੰਦੇ ਦਾ ਹੱਥਾ/ਮੁੱਠਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਂਸ ਦੀ 6 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਮੋਟੀ ਸੋਟੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੱਥੇ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਦੇ 3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੇ ਤੇ 8 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਤੇ ਇਕ ਕੁ ਇੰਚ ਮੋਟੇ ਫੱਟੇ ਨੂੰ ਵਿਚਾਲੇ ਤੋਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਜੋੜਿਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪੱਤੀ, ਜਿਥੇ ਫੱਟੇ ਨਾਲ ਹੱਥਾ ਜੋੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਹੱਥੇ ਤੋਂ 6 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਫੱਟੇ ਵਿਚ ਲਾ ਕੇ ਹੱਥੇ ਵਿਚ ਦੀ ਫਿੱਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੱਥੇ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਵੀ 6 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਫੱਟੇ ਵਿਚ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਜਿੰਦਰਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਪੱਤੀ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਗੋਲ ਜਿਹੀ ਕਰ ਕੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਜਿੰਦਿਆਂ ਤੇ ਇਹ ਪੱਤੀ ਫੱਟੇ ਤੋਂ ਹੱਥੇ ਨੂੰ ਤਿਰਛੇ ਲੋਟ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੱਤਰੀ ਜਿੰਦੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਫੱਟੇ ਦਾ ਹੇਠਲਾ 2 ਕੁ ਇੰਚ ਹਿੱਸਾ ਟੇਪਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਏਸ ਟੇਪਰ ਕੀਤੇ ਹਿੱਸੇ ਉਪਰ 3 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵੀ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੱਗੀ ਪੱਤੀ ਵੱਟਾਂ ਪਾਉਣ ਸਮੇਂ ਮਿੱਟੀ ਖਿੱਚਣ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੱਟੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ 6 ਕੁ ਇੰਚ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ 2 ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੋਲ ਕੁੰਡੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚ 6 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੇ ਪਤਲੇ ਰੱਸੇ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਤਲੇ ਰੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਰੱਸਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਇਕ ਫੁਟ ਕੁ ਲੰਮੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਇਕ ਥਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਹੀ ਜਿੰਦੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੰਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਜਿੰਦੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੋ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਬੰਦਾ ਜਿੰਦੇ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ ਬੰਦਾ ਜਿੰਦੇ ਦੇ ਰੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜਿੰਦੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਦੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਵੱਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਸਾਰੇ ਖੇਤ ਦੇ ਕਿਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੱਟਾਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਫੇਰ ਜਿੰਦੇ ਨੂੰ ਪਾਈ ਵੱਟ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਲਾ ਕੇ ਪਾਈ ਵੱਟ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਿਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਜਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਦੇ ਹੱਥੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੇ ਫੱਟੇ ਵਾਲੇ ਜਿੰਦੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।

ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਹੁਣ ਕਿਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ, ਖਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਵੱਟਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਸੰਦ ਨਾਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮਹੰਤ ਲਛਮਣ ਦਾਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ

**ਮਹੰਤ ਲਛਮਣ ਦਾਸ ਸੇਨ।** **ਸੈਕੰ.** **ਵਿਦਿਆਲਾ** ਤਲਵੰਡੀ ਕਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ  ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਰਸਰੀ ਤੋਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸਥਾਪਨਾ 
ਐਮਐਲਡੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1993 ਵਿੱਚ ਮਹੰਤ ਲਛਮਣ ਦਾਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਐਮਐਲਡੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੇਂਡੂ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ 
ਫੀਸਾਂ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਹਨ। ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਲਈ ਸਾਈਕਲ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਰਾਇਵਾੜਾ ਸਰੋਵਰ

**ਰਾਏਵਾੜਾ ਸਰੋਵਰ**  ਦੇਵਰਾਪੱਲੇ ਪਿੰਡ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ &nbsp;ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ  58 ਕਿਲੋਮਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਇਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 2,360 tcm ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ CAD ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ