open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ

[thumb|350px|**[ਰਫੇਲ, "ਏਥਨਜ ਦਾ ਸਕੂਲ"(1510-11)]]**
**ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ** ਜਾਂ **ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ** (ਅੰਗਰੇਜੀ: philosopher, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ) ਅਜਿਹਾ ਇਨਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮਸਲੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਕੰਮ ਸੁਹਜ ਸਾਸ਼ਤਰ, ਨੀਤੀ ਸਾਸ਼ਤਰ, ਸੰਗਿਆਨ, ਤਰਕ ਸਾਸ਼ਤਰ, ਪਰਾਭੌਤਿਕੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਜਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਮ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਹੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਜੋ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਹਿ ਲਓ, ਹਰ ਕੋਈ ਸਮਾਜਕ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਖ਼ਾਸ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪਧਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਲੇਖ ਛਪਵਾਏ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਦੂਜੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਣ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਓਸਮੀਅਮ

**ਓਸਮੀਅਮ** (ਯੂਨਾਨੀ *ਓਸਮੇ* (ὀσμή) ਭਾਵ "ਗੰਧ" ਤੋਂ) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ **Os** ਅਤੇ ਐਟਮੀ ਸੰਖਿਆ 76 ਹੈ। ਇਹ ਪਲੈਟੀਨਮ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ, ਕੁੜਕਵੀਂ, ਨੀਲੀ-ਚਿੱਟੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਾਤ-ਮਿਸ਼ਰਨ ਵਜੋਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪਲੈਟੀਨਮ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ।

## ਹਵਾਲੇ
ਇਰੀਡੀਅਮ

**ਇਰੀਡੀਅਮ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ **Ir** ਅਤੇ ਐਟਮੀ ਸੰਖਿਆ 77 ਹੈ। ਇਹ ਪਲੈਟੀਨਮ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਕੁੜਕਵੀਂ, ਚਾਂਦੀ ਰੰਗੀ ਚਿੱਟੀ ਧਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਓਸਮੀਅਮ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘਣਾ ਤੱਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੋਲੋਨੀਅਮ

**ਪੋਲੋਨੀਅਮ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ **Po** ਅਤੇ ਐਟਮੀ ਸੰਖਿਆ 84 ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹਦੀ ਖੋਜ 1898 ਵਿੱਚ ਮੈਰੀ ਕਿਊਰੀ ਅਤੇ ਪੀਅਰ ਕਿਊਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਵਿਕਿਰਨਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਕੋਈ ਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਬਿਸਮਥ ਅਤੇ ਟੈਲੂਰੀਅਮ ਵਰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਬਿਸਮਥ

**ਬਿਸਮਥ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ **Bi** ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 83 ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ-ਸੰਯੋਜਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਖੀਆ ਅਤੇ ਐਂਟੀਮਨੀ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਸਿੱਕਾ (ਧਾਤ)

**ਸਿੱਕਾ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ&nbsp;**Pb** ( ਤੋਂ) ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ&nbsp;੮੨ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੂਲੀ ਅਤੇ ਕੁੱਟੀ ਜਾਣ ਯੋਗ ਧਾਤ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਧਾਤ ਅਤੇ ਨਗੂਣੀ ਧਾਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ੇ ਕੱਟੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਧਾਤਮਈ ਸਿੱਕਾ ਨੀਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਮਗਰੋਂ ਹਵਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਇਹ ਨਿੰਮ੍ਹਾ ਜਿਹੇ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਸਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਥੈਲੀਅਮ

**ਥੈਲੀਅਮ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ **Tl** ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 81 ਹੈ। ਇਹ ਕੂਲੀ ਸਲੇਟੀ ਉੱਤਰ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜੇਕਰ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਟੀਨ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ਼ ਇਹਦਾ ਰੰਗ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੈਲੀਅਮ, ਯੂਨਾਨੀ ,  ਤੋਂ, ਭਾਵ "ਇੱਕ ਹਰੀ ਕਰੂੰਬਲ ਜਾਂ ਟਾਹਣੀ" ਨੂੰ ਨਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲੀਅਮ ਕਰੂਕਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਪਰਮਾਰ ਵੰਸ਼

**ਪਰਮਾਰ ਵੰਸ਼ ** ਨੇ ਪੂਰਵ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਪਨਾ 800 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਪੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਹੋਇਆ।ਪਰਮਾਰ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਧਾਰਾਨਗਰੀ ਧਾਰ ਸੀ,ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਜਾਨਕਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਪਦਮਗੁਪਤ ਦੀ ਲਿਖਤ 'ਨਵਸਹਸੰਕ ਚਰਿਤ' ਤੇ ਉਦੈਪੁਰ,ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਭਿਲੇਖ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਉੱਤਪਤੀ 
ਵਾਟਸਨ,ਕੈਂਪਬੇਲ,ਫੋਰਬਸ,ਡਾ: ਭੰਡਾਰਕਰ ਆਦਿ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਗੁਰਜਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਸਨ।. ਸੀਅਕ ਪਰਮਾਰ ਦੇ 'ਹਰਸੋਲ ਤਾਂਬਾਲੇਖ' ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਕੂਟਾਂ ਦੇ ਸਾਮੰਤ ਸਨ।

## ਉਪੇਂਦ੍ਰ
ਇਹ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਿਆਤ ਰਾਜਾ ਸੀ।
## ਸੀਅਕ II 
ਸੀਅਕ II ਜਾਂਨੀ ਹਰਸ਼ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਕਪਤੀ ਮੂੰਜ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ।

## ਵਾਕਪਤੀ ਮੂੰਜ II
ਇਸਨੇ *ਸ਼੍ਰੀਵੱਲਭ*,*ਪ੍ਰਿਥਵੀਵੱਲਭ* ਅਤੇ *ਅਮੋਘਵਰਸ਼* ਵਰਗੀਆੰ ਉਪਾਧੀਆੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆੰ।ਇਸਨੇ ਕਲਚੂਰੀ ਰਾਜਾ ਯੁਵਰਾਜ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ,ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਅਸਨੇ ਗੁਹਿਲ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੇ ਮੇਵਾੜ ਤੇ ਹੰਲਾ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਘਾਟ 'ਚ ਹਨੇਰੀਆੰ ਲਿਆੰਦੀਆੰ।ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਟਨ \ ਅੰਹਿਲਵਾੜਾ (ਗੁਜਰਾਤ) ਦੇ ਚੌਲੁਕੀਆ ਸੋਲੰਕੀ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾਇਆ।

## ਸਿੰਧੁਰਾਜ
ਇਸਨੇ *ਕੁਮਾਰਨਾਰਾਇਣ*,*ਨਵਸਾਹਸੰਕ* ਵਰਗੀਆੰ ਉਪਾਧੀਆੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆੰ।
## ਭੋਜ (1000 ਈ: -1055 ਈ:)
ਸਿੰਧੁਰਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੋਜ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਸੀ। ਉਅਸਨੇ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲਿਆ। ਭੋਜ ਨੇ ਸਮਰਾਂਗਣ ਸੂਤਰਧਾਰ,ਭੋਜਚੰਪੂ, ਕੂਰਮ ਸ਼ਤਕ, ਸ਼ਬਦਾਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸਰਸਵਤੀ ਕੰਣਭਰਣ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਨ ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਣੇ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖਿਆੰ।

### ਪਰਮਾਰ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ
## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Malwa.PDF|ਪਰਮਾਰਾਂ ਦੇ ਅਭਿਲੇਖ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆੰ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਨਕਸ਼ਾ।
ਤਸਵੀ|ਸੀਅਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਹਰਸੋਲ ਤਾਂਬਾਲੇਖ, 949.

## ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ 
* ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

## ਬਿੰਦੂ
## ਹਵਾਲੇ
ਟੈਂਟਲਮ

**ਟੈਂਟਲਮ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ **Ta** ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 73 ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ *ਟੈਂਟੇਲੀਅਮ* ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਟੈਂਟੇਲਸ (Tantalus) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ, ਸਖ਼ਤ, ਨੀਲੀ-ਸਲੇਟੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਾਟ-ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## Periodic Table (ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਆਵਰਤੀ ਸਾਰਣੀ)
ਟਾਮ ਸਾਇਅਰ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ

***ਟਾਮ ਸਾਇਅਰ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ (The Adventures of Tom Sawyer)*** ਮਿੱਸੀਸਿੱਪੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਹੋ ਰਹੇ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ ਦਾ 1876 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ 'ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜਬਰਗ' ਦਾ ਇੱਕ ਟਾਊਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ ਦਾ ਖੁਦ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈਨੀਬਾਲ,ਮਿਸੂਰੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਹੱਕਲਬਰੀ ਫ਼ਿਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ

***ਹੱਕਲਬਰੀ ਫ਼ਿਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ (Adventures of Huckleberry Finn)*** (ਜਾਂ, ਨਵੇਂ ਅਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ***The Adventures of Huckleberry Finn***) ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਸੰਬਰ 1884 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 1885 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਇਹ੍ ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਰਨੈਕੂਲਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਅਮਰੀਕੀ ਆਂਚਲਿਕਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਮ ਸਾਇਅਰ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਨਾਵਲਾਂ (*ਟਾਮ ਸਾਇਅਰ ਅਬਰੋਡ* ਅਤੇ *ਟਾਮ ਸਾਇਅਰ, ਡਿਟੈਕਟਿਵ*) ਦੇ ਨੈਰੇਟਰ ਹੱਕਲਬਰੀ "ਹੱਕ" ਫ਼ਿਨ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ *ਟਾਮ ਸਾਇਅਰ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ* ਦਾ ਤੁਰਤ ਅਗਲਾ ਭਾਗ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਲੁਟੀਸ਼ੀਅਮ

**ਲੁਟੀਸ਼ੀਅਮ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ **Lu** ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 71 ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ-ਰੰਗੀ ਚਿੱਟੀ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ ਸੁੱਕੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕਾਟ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ। ਇਹ ਲੈਂਥਨਾਈਡ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਤੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਤਿਜ਼ਾਬ

, ਇੱਕ ਮਿਸਾਲੀ ਧਾਤ, ਲੂਣ ਦੇ ਤਿਜ਼ਾਬ, ਇੱਕ ਮਿਸਾਲੀ ਤਿਜ਼ਾਬ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੀ ਹੋਈ]]

**ਤਿਜ਼ਾਬ** ਜਾਂ **ਐਸਿਡ** (ਲਾਤੀਨੀ *acidus/acēre* ਤੋਂ ਭਾਵ *ਖੱਟਾ*) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਖਾਰ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰੇ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਖੱਟੇ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਵਰਗੀਆਂ ਖ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਲਮਈ ਤਿਜ਼ਾਬਾਂ ਦਾ ਪੀ.ਐੱਚ. 7 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਿਜ਼ਾਬੀ ਘੋਲਾਂ ਦਾ ਪੀ.ਐੱਚ. ਹੋਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਤਿਜ਼ਾਬ ਦੇ ਲੱਛਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ **ਤਿਜ਼ਾਬੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗਿਕ
ਪੀ.ਐੱਚ. (ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਸ਼ਕਤੀ)

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਪੀ.ਐੱਚ.** (**pH**) ਕਿਸੇ ਘੁਲੇ ਹੋਏ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਆਇਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ। **p[H]**, ਜੋ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਆਇਨ (ਬਿਜਲਾਣੂ) ਦੇ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਇਸੇ ਅੰਕ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ pH ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੀ.ਐੱਚ. 25&nbsp;°C ਉੱਤੇ 7 ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੀਐੱਚ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਘੋਲਾਂ ਨੂੰ ਤਿਜ਼ਾਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਰਾ ਜਾਂ ਖ਼ਾਰਮਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਜੁਲਫ਼ੀਆ ਖ਼ਾਨਮ

**ਜੁਲਫ਼ੀਆ** (ਸਿਰਿਲਿਕ ਵਿੱਚ: Зульфия, ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਜੁਲਫ਼ੀਆ ਇਸਰੋਇਲੋਵਾ, 14 ਮਾਰਚ 1915–23 ਅਗਸਤ 1996, ਤਾਸਕੰਦ) ਇੱਕ ਉਜਬੇਕ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਨਾਂ '**ਜੁਲਫ਼ੀਆ**' ਦਾ ਸਰੋਤ ਗ੍ਰੀਕ ਨਾਂ '**ਸੋਫੀਆ**' ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ 'ਸਿਆਣਪ' ਹੈ। ਜੁਲਫ਼ੀਆ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰੀਗਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਉਜ਼ਬੇਕ ਅਖਬਾਰ ਇਸ਼ਚੀ (Ishchi) ਵਿੱਚ 17 ਜੁਲਾਈ 1931 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜ਼ੁਲਫ਼ੀਆ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ "ਜ਼ੁਲਫ" ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ "ਇੱਕ ਘੁੰਗਰਾਲੀ ਲੱਟ" ਹੈ ਅਤੇ “(ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ) ਬ੍ਰਹਮ ਰਹੱਸ ਭਗਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜ਼ੁਲਫੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਸ਼ਕਾਂਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਹੱਲਾ ਡਰਗੇਜ ਵਿੱਚ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ 17 ਜੁਲਾਈ 1931 ਨੂੰ ਉਜ਼ਬੇਕ ਅਖਬਾਰ ਈਸ਼ਚੀ (ਦਿ ਵਰਕਰ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਹਯੋਟ ਵਰਾਕਲਾਰੀ, "ਪੇਜ ਆਫ ਲਾਈਫ") 1932 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਸ਼ਾਂਤਵਾਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਲਿਖਿਆ।

1938 ਤੋਂ, ਜ਼ੁਲਫੀਆ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਲੀਡਰ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੀ। 1944 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਹਾਮਿਦ ਓਲੀਮਜੋਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਕਾਰਜ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ। 1953 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸੌਦਾਤ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। 1956 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੋਨਤਵੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਨਸਟੈਂਟਿਨ ਸਾਈਮਨੋਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1957 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਾਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ-ਅਫਰੀਕੀ ਏਕਤਾ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਜ਼ੁਲਫੀਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਜ਼ਬੇਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਹਾਮਿਦ ਓਲੀਮਜੋਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 3 ਜੁਲਾਈ 1944 ਨੂੰ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 34 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ।

## ਮੌਤ
ਜ਼ੁਲਫ਼ੀਆ ਦੀ ਮੌਤ 81 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, 23 ਅਗਸਤ 1996 ਨੂੰ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਸਨਮਾਨ
1999 ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਜ਼ਬੇਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 1 ਮਾਰਚ, 2008 ਨੂੰ, ਤਾਸ਼ਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬੁੱਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਇਨਾਮ
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਇਟ ਆਫ਼ ਉਜਬੇਕ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. (1965)
* ਹੀਰੋ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਿਓਲਿਸਟ ਲੇਬਰ (ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ.) (1984)
* ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਲੈਨਿਨ (1984)
* ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਸਟੇਟ ਪ੍ਰਾਇਜ਼ ਇਨ ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਂਡ ਆਰਟ (1976)

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Biography (Russian)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਅਬਿਜਲਕਣ

**ਨਿਊਟਰਾਨ** ਜਾਂ **ਅਬਿਜਲਕਣ** ਇੱਕ ਉਪ-ਪਰਮਾਣੂ ਹੈਡਰਾਨ ਕਣ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ n ਜਾਂ n0 ਹੈ, ਜਿਹਦੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹਦਾ ਭਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ਼ੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਹਾਫ਼ਨੀਅਮ

**ਹਾਫ਼ਨੀਅਮ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ **Hf** ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ੭੫ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਲੇਟੀ ਚਾਂਦੀ ਰੰਗੀ, ਚਹੁਸੰਯੋਜਕੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਰਕੋਨੀਅਮ ਵਰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਰਕੋਨੀਅਮ ਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ੧੮੬੯ ਵਿੱਚ ਦਮਿਤਰੀ ਮੈਂਡਲੀਵ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਂ *Hafnia*, "ਕੋਪਨਹੈਗਨ" ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ, ਮਗਰੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਟਾਂਗਾ

**ਟਾਂਗਾ** (ਹਿੰਦੀ: टाँगा, ਉਰਦੂ: ٹانگہ, ਬੰਗਾਲੀ: টাঙ্গা) ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬੱਗੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਸਾਧਨ
ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ

**ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ** () (ਜਨਮ: 30 ਜੁਲਾਈ 1822 – ਮੌਤ: 1 ਸਤੰਬਰ 1887), **ਅਵਧ ਦਾ 5ਵਾਂ ਨਵਾਬ/ਰਾਜਾ** ਸੀ। ਉਹ 13 ਫਰਵਰੀ 1847 ਤੋਂ 11 ਫਰਵਰੀ 1856 ਤੱਕ ਗੱਦੀ ਨਸ਼ੀਨ ਰਿਹਾ।

## ਜੀਵਨ
ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਜੁਲਾਈ 1822 ਨੂੰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ 'ਅਬੂ ਅਲ ਮਨਸੂਰ ਸਿਕੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਾਦਸ਼ਾਹ ਆਦਿਲ ਕੈਸਰ ਜਮਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਆਲਮ ਮਿਰਜਾ ਮੋਹੰਮਦ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਅਖਤਰ' ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ ਨਸ਼ੀਨ ਹੋਇਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Royal line of Nawabs of Oudh, A complete genealogy of the rulers of Awadh
* National Informatics Centre, Lucknow – Rulers of Awadh
* NAWABS OF OUDH & THEIR SECULARISM – Dr. B. S. Saxena 
* Annexation of Oudh – Its Affairs – The Truth An Extract from King Wajid Ali Shah of Awadh By Mirza Ali Azhar
* The Literary And Cultural Contributions of Wajid Ali Shah
* HISTORY OF AWADH (Oudh) a princely State of India by Hameed Akhtar Siddiqui 
* My Wajid Ali is Not 'Effete And Effeminate'! -Satyajit Ray
* SWANSONG OF A POET-KING, THE STATESMAN MONDAY 5TH JULY, 1982 Calcutta – India
* Wajid Ali Shah, King of Oudh
* A tribute to Wajid Ali Shah, the last and greatest King of Avadh, THE TAJ MAGAZINE – Volume 23 No. 1
* Much of the content here has been extracted from an article  by Susheela Mishra.
* "Awadh Under Wajid Ali Shah", Dr. G.D. Bhatnagar
* "Wajid Ali Shah: The Tragic King", Ranbir Sinh
* Baabul Moraa 
*[*Wajid Ali Shah: The Naturalist King*](http://nopr.niscair.res.in/bitstream/123456789/24735/1/SR%2050(12)%2028-29.pdf) by Shakunt Pandey

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਵਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1822
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1887
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ

**ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: **$**; ਕੋਡ: **USD**; ਛੋਟਾ ਰੂਪ **US$**), ਜਿਹਨੂੰ **ਯੂ.ਐੱਸ.ਡਾਲਰ** ਜਾਂ **ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗੋਂ 100 ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
* ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ (ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੈਂਕਨੋਟਸ)  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਪਾਊਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ

**ਪਾਊਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: £; ISO ਕੋਡ: **GBP**), ਜਿਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਪਾਊਂਡ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਮੁਕਟ ਮੁਥਾਜ ਮੁਲਕ ਜਰਸੀ, ਗਰਨਜ਼ੇ ਅਤੇ ਮੈਨ ਟਾਪੂ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਦੱਖਣੀ ਜਾਰਜੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੈਂਡਵਿੱਚ ਟਾਪੂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਰਾਜਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਹੇਲੇਨਾ, ਅਸੈਂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕੂਨਾ (ਸਿਰਫ਼ ਤ੍ਰਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕੂਨਾ ਵਿੱਚ) ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਅੱਗੋਂ 100 **ਪੈਂਸ** (pence) (ਇੱਕ-ਵਚਨ: ਪੈਨੀ/penny) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਜੋ ਸਟਰਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੇ, ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਊਂਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹਵਾਲੇ
* ਪਾਊਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ (ਬੈਂਕਨੋਟਸ)   
* ਪਾਊਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ (ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਦੇ ਬੈਂਕਨੋਟਸ)   
* ਪਾਊਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ (ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਬੈਂਕਨੋਟਸ)
ਚੈਖ਼ਵ ਦੀ ਬੰਦੂਕ

***ਚੈਖਵ ਦੀ ਬੰਦੂਕ*** ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬਲੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਗਲਪ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਲੋੜ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਚੇਖ਼ਵ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਥਨ ਹੈ:

"ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛਾਂਗ ਦਿਓ ਜੋ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਪਹਿਲੇ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਕੰਧ 'ਤੇ ਬੰਦੂਕ ਟੰਗੀ  ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਕਿਸੇ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਰੂਰ ਚੱਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਬੰਦੂਕ ਮੰਚ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਤਕਨੀਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਤਕਨੀਕਾਂ
ਸਿਸਟਰ ਕੈਰੀ

ਫਿਲਮ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, *ਸਿਸਟਰ ਕੈਰੀ* ਦਾ ਅਰੰਭਕ ਸੈੱਟ]]

***ਸਿਸਟਰ ਕੈਰੀ*** (1900) ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਪੈਰ ਧਰ ਰਹੀ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਚਲੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਨਾ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਥਿਓਡੋਰ ਡ੍ਰੇਜ਼ੀਅਰ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਖੇਲ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਜਮਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਪ੍ਰ੍ਸਿੱਧ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ "ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਬਨ ਨਾਵਲ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਯੂਰੋ

**ਯੂਰੋ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: €; ਕੋਡ: **EUR**) ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰੋਜੋਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਘ ਦੇ 28 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਆਸਟਰੀਆ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ, ਇਸਤੋਨੀਆ, ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਯੂਨਾਨ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਇਟਲੀ, ਲਕਸਮਬਰਗ, ਮਾਲਟਾ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਸਲੋਵਾਕੀਆ, ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਅਤੇ ਸਪੇਨ। ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਪੰਜ ਹੋਰਨਾਂ ਮੁਥਾਜ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਹਨੂੰ ਲਗਭਗ 33.2 ਕਰੋੜ ਯੂਰਪੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ 17.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕ—ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ 15 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ—ਯੂਰੋ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

## ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੀ ਵਰਤੋਂ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
; ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ
*ਯੂਰੋ&nbsp;– ਯੂਰਪਾ
*ਯੂਰਪੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ

## ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 
* 
* Simonazzi, A. and Vianello, F. [2001], “Financial Liberalization, the European Single Currency and the Problem of Unemployment”, in: Franzini, R. and Pizzuti, R.F. (eds.), *Globalization, Institutions and Social Cohesion*, Springer Verlag, Heidelberg, ISBN 3-540-67741-0.

## ਹਵਾਲੇ
* ਯੂਰੋ (ਬੈਂਕਨੋਟਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ)
ਖ਼ਾਰ

[thumb|right|[ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡਰਾਕਸਾਈਡ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ]]

**ਖ਼ਾਰ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਧਨਾਇਨ੍ਹਾਂ (ਪ੍ਰੋਟੋਨ) ਨੂੰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਯੋਜਕੀ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਖ਼ਾਰ ਨੂੰ **ਅਲਕਲੀ** ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰਾਕਸਾਈਡ ਆਇਨ (OH-) ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਜਲਮਈ ਘੋਲਾਂ ਦਾ ਪੀ.ਐੱਚ. 7 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡਰਾਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਅਮੋਨੀਆ ਖ਼ਾਰਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਰੂਸੀ ਰੂਬਲ

**ਰੂਬਲ** ( ''*, ਬਹੁ-ਵਚਨ  *rubli*; (ਕੋਡ: **RUB**) ਰੂਸੀ ਸੰਘ ਅਤੇ ਦੋ ਅੰਸ਼-ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਗਣਰਾਜ ਅਬਖ਼ਾਜ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਓਸੈਤੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਮੁਦਰਾ ਸੀ। ਬੈਲਾਰੂਸ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਨਿਸਤੀਰੀਆ ਵੀ ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰੂਬਲ ਵਿੱਚ ਸੌ *ਕੋਪਕ* (, *kopéyka*; ਬਹੁ-ਵਚਨ: , *kopéyki*) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਦਾ ISO 4217 ਕੋਡ *RUB'' ਜਾਂ 643 ਹੈ; ਇਹਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੋਡ RUR ਜਾਂ 810 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਇਲੈਕਟਰਾ (ਯੂਰੀਪਿਡੀਸ)

ਯੂਰੀਪਿਡੀਸ ਦਾ ਨਾਟਕ **ਇਲੈਕਟਰਾ** (ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ: Ἠλέκτρα, Ēlektra) ਸ਼ਾਇਦ ਈਪੂ 410ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਵੀ ਨੇੜਲੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ 413 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸੋਫੋਕਲੀਜ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇਲੈਕਟਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ।

## ਹਵਾਲੇ
ਇਰਾਕੀ ਦਿਨਾਰ

**ਦਿਨਾਰ** () (ਅਰਬੀ: دينار, ਕੁਰਦੀ: دینار) (ਨਿਸ਼ਾਨ: **د.ع**; ਕੋਡ: **IQD**) ਇਰਾਕ ਦੀ ਮੁੱਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਇਰਾਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾਰ ਵਿੱਚ 1,000 ਫ਼ਿਲਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਫ਼ਿਲਸਾਂ ਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਰੇਨਮਿਨਬੀ

**ਰੇਨਮਿਨਬੀ** (**RMB**, ਨਿਸ਼ਾਨ: **¥**; ਕੋਡ: **CNY**; ਜਾਂ **CN¥**, **元** ਅਤੇ **CN元**) ਚੀਨ (ਚੀਨ ਦਾ ਲੋਕ-ਗਣਰਾਜ) ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖਦੀਪੀ ਚੀਨ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਹੈ ਪਰ ਹਾਂਗਕਾਂਗ, ਤਾਈਵਾਨ ਜਾਂ ਮਕਾਉ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਹਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਅਤੇ ਮਕਾਉ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੌਖਿਆਈ ਨਾਲ਼ ਵਟਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੇ ਬੈਂਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਚੀਨ ਦਾ ਲੋਕ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੀਨ ਦੀ ਮਾਲੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਨਾਂ () ਦਾ ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ "ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ" ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
* ਯੁਆਨ ਰੇਨਮੀਬੀ - ਚੀਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬੈਂਕ ਨੋਟਸ (CNY / RMB) 1953-2019   
* ਯੂਆਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ - ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (FEC) 1980-1994   

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਰਾਜਾ ਈਡੀਪਸ

***ਰਾਜਾ ਇਡੀਪਸ*** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Oedipus the King, , *Oidipous Tyrannos*), ਜਿਸ ਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਟਾਈਟਲ ***ਇਡੀਪਸ ਰੈਕਸ (Oedipus Rex)*** ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸੋਫੋਕਲੀਜ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗ੍ਰੀਕ ਟ੍ਰੈਜਿਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 429 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸੋਫੋਕਲੀਜ ਦੀ ਥੀਬਨ ਨਾਟਕ ਤ੍ਰੈਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸੀ। ਵੈਸੇ ਅੰਦਰਲੀ ਤਰਤੀਬ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ *ਇਡੀਪਸ ਕਲੋਨਸ ਵਿੱਚ* ਅਤੇ *ਅੰਤੀਗੋਨ* ਹਨ। *ਰਾਜਾ ਇਡੀਪਸ* ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਇਕ ਇਡੀਪਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਥੀਬਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਟ੍ਰੈਜਿਡੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਕਿ ਇਕੱਲੀ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਨਾਇਕ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਵੀ ਨਾਇਕ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਟ੍ਰੈਜਿਕ ਨਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਲ ਹਨ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ *ਰਾਜਾ ਇਡੀਪਸ* ਨੂੰ ਬੇਨਜੀਰ ਗ੍ਰੀਕ ਟ੍ਰੈਜਿਡੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਇਡੀਪਸ ਦੀ ਮਿੱਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਨ ਉਮਰੇ ਲਈਅਸ ਐਲਿਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪੇਲੋਪਸ ਦਾ ਮਹਿਮਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ, ਚਰਿਸੀਪਸ ਦਾ ਰਥ ਦੌੜ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਸਤਾਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਚਰਿਸੀਪਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਥਾ-ਰੂਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਰਿਸੀਪਸ ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਮਾਰਾ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਤਲ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਲਈਅਸ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਡੀਪਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਬਹੁਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਰਿਸੀਪਸ ਦੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਇਸ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਮਗਰੋਂ ਜੋੜੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਟਕਾ

**ਟਕਾ** (ਬੰਗਾਲੀ:টাকা, ਨਿਸ਼ਾਨ: **৳** ਜਾਂ **Tk**, ਕੋਡ: **BDT**) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬੈਂਕ, ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਟਕਾ ਅਤੇ ਦੋ ਟਕਾ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਬੰਗਲਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਪਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਟਕੇ ਵਿੱਚ 100 ਪੋਇਸ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
* ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਟਕਾ (ਬੈਂਕਨੋਟ)
ਡਾਨ (ਦਰਿਆ)

**
ਡਾਨ (ਦਰਿਆ)** () ਰੂਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤੁੱਲਾ ਤੋਂ 60 ਕਿਮੀ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੂਸ ਦੇ ਨੋਵੋਮੋਸਕੋਵਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਲਗਪਗ 1,950 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,220 ਮਿ) ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਅਜ਼ੋਵ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿਗਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਹਰਟ ਆਫ਼ ਡਾਰਕਨੈਸ

***ਹਰਟ ਆਫ਼ ਡਾਰਕਨੈਸ*** (1899) ਜੋਜ਼ਫ ਕੋਨਰਾਡ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਫਰੇਮ ਸਟੋਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਚਾਰਲਸ ਮਾਰਲੋ ਕੋਂਗੋ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਮਾਰਲੋ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਥੇਮਜ਼ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।, ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦੇ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਚਾਰਲਸ ਮਾਰਲੋ ਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਕੋਨਰਾਡ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਹੇਨੀਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਨੁਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸੱਭਿਅਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦ ਸਬੰਧੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਵਲ ਬਲੈਕਵੁਡਜ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ ਮੌਡਰਨ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 67ਵੇਂ ਦਰਜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ।

## ਆਲੋਚਨਾ
ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਹੈਰੋਲਡ ਬਲੂਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਕੋਨਰਾਡ ਦਾ "ਬਹੁਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਅਨੋਖਾ ਰੁਝਾਨ"। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੋਨਰਾਡ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਚਨਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।

### ਉੱਤਰਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਐਨ
ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆਈ ਨਾਵਲਕਾਰ ਚਿਨੂਆ ਅਚੇਬੇ ਦੁਆਰਾ। 1975 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੈਕਚਰ "ਐਨ ਇਮੇਜ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਰੀਕਾ: ਕੋਨਰਾਡ ਦੇ ਹਰਟ ਆਫ਼ ਡਾਰਕਨੈਸ ਵਿੱਚ ਨਸਲਵਾਦ" ਵਿੱਚ ਅਚੇਬੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਨਰਾਡ ਦੀ ਇਹ ਰਚਨਾ "ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ" ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ "ਅਫ਼ਰੀਕੀਆਂ ਦਾ ਗ਼ੈਰ-ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ" ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Animated Serialized Adaptation of *Heart of Darkness* on Instagram
* 
* 
* Downloadable audio book of *Heart of Darkness* by LoudLit.org 
* 
* Orson Welles' Mercury Theatre on the Air audio books, also of *Heart of Darkness* 
* Orson Welles Mercury Theatre 1938, also of *Heart of Darkness*
* *This Is My Best* — *Heart of Darkness* (March 13, 1945) at the Paley Center for Media

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ

**ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: अष्टावक्रः, IAST Aṣṭāvakra) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਮੁਨੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਿਥਿਲਾ ਨਰੇਸ਼ ਜਨਕ ਦੇ ਰਾਜਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਅਸ਼ਟਾਵਰਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। 
## ਜਨਮ
ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ ਉੱਦਾਲਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਹੇਤੇ ਚੇਲੇ ਕਹੋੜ ਮੁਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉੱਦਾਲਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਤਰੀ ਸੁਜਾਤਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਹੋੜ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਸੁਜਾਤਾ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਹੋੜ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਅਵਾਜ ਆਈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਉੱਚਾਰਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਹੋੜ ਨੇ ਗਰਭਸਥ ਬੱਚਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਅੰਗ ਟੇੜੇ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਖਾਜ (ਨਾਵਲ)

***ਖਾਜ*** ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਦਾ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ ਸੰਤਾਲੀ ਅਤੇ ਚੁਰਾਸੀ ਦੇ ਦੂਰਗਾਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਡ ਨੇ ਨਾਵਲੀ ਕਲਾ-ਜੁਗਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। 
## ਪਲਾਟ
ਇਹ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਲੀ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਅਤੇ 80ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦੇ ਢਾਹੇ ਅਕਹਿ ਕਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅੱਬਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈ ਸਾਦੀਆ ਇਸ ਸੰਤਾਪੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ ਕੁਰਾਲੀ, ਰੋਪੜ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਵਸਦੇ ਨੀਮ-ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੇ ਦੂਹਰੇ ਦੁਖਾਂਤ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕਾਂ ਪਰਵਾਰ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਹੋ ਗਏ। ਰੀਵਿਊਕਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਗੀ ਅਨੁਸਾਰ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਇਲੈਕਟਰਾ (ਸੋਫੋਕਲੀਜ)

***ਇਲੈਕਟਰਾ*** ਜਾਂ ''**ਇਲੈਕਟਰਾ**' (, 'ਇਲੈਕਟਰਾ*)ਸੋਫੋਕਲੀਜ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਟ੍ਰੈਜਿਡੀ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਤਾਰੀਖ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, *ਫਿਲੋਕਟੇਟਸ* (409 ਈਪੂ) ਅਤੇ *ਇਡੀਪਸ ਕਲੋਨੋਸ'' (401 ਈਪੂ) lਨਾਲ ਸ਼ੈਲੀਗਤ ਸਾਂਝਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਟਕ ਸੋਫੋਕਲੀਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹਦੀ ਕਹਾਣੀ ਟ੍ਰੋਜਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਅਰਗੋਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇਲੈਕਟਰਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਲੈਕਟਰਾ ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਭਰਾ ਓਰੇਸਤੀਸ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਕਲਾਈਟਮਨੇਸਟਰਾ ਅਤੇ ਮਤਰੇਏ ਬਾਪ ਅਗਿਸਤਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬਾਪ, ਐਗਾਮੈਮਨਾਨ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕ
ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ

***ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ (The First and Last Freedom)*** ਜਿੱਦੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ (1895–1986), ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1954 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਇਟਡ ਸਟੇਟਸ ਅਤੇ (ਨਾਲ ਹੀ ਯੂ ਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬੰਦ ਐਲਡਸ ਹਕਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਤਤਕਰਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਮੁੱਚੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ 21 ਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।:

### ਮੁੱਖ ਬੰਦ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬੰਦ ਐਲਡਸ ਹਕਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

# ਅਸੀਂ ਕੀ ਲੋਚਦੇ ਹਾਂ?
# ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ
# ਸਵੈ-ਗਿਆਨ
# ਕਰਮ ਤੇ ਵਿਚਾਰ
# ਵਿਸ਼ਵਾਸ 
# ਕੋਸ਼ਿਸ਼
# ਵਿਰੋਧ 
# ਆਪਾ ਕੀ ਹੈ ?
# ਡਰ
# ਸਾਦਗੀ 
# ਜਾਗਰੂਕਤਾ
# ਇੱਛਾ
# ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੇ ਅਲਗਾਵ
# ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ 
# ਕੀ ਸੋਚ ਸਾਡੇ ਮਸਲੇ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?
# ਮਨ ਦਾ ਕਾਰਜ
# ਖ਼ੁਦ ਫਰੇਬੀ
# ਸਵੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀ, 
# ਸਮਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ
# ਸੱਤਾ ਤੇ ਬੋਧ

ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਐਲਡਸ ਹਕਸਲੇ

**ਐਲਡਸ ਲਿਓਨਾਰਦ ਹਕਸਲੇ** (26 ਜੁਲਾਈ 1894 – 22 ਨਵੰਬਰ 1963) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ ਹਕਸਲੇ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਰੇਵ ਨਿਊ ਵਰਲਡ ਨਾਮਕ ਭਵਿੱਖਦਰਸ਼ੀ ਨਾਵਲ ਕਰ ਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਆਕਸਫੋਰਡ ਕਵਿਤਾ (ਆਕਸਫੋਰਡ ਪੋਏਟਰੀ) ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਯਾਤਰਾ - ਵਰਣਨਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਰੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਗਲੇਰਾ ਦਾ ਭਾਗ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।

## ਮੁਖ ਰਚਨਾਵਾਂ 
* ਕਰੋਮ ਯੇਲੋ - 1921 
* ਪੁਆਇੰਟ ਕਾਉੰਟਰ ਪੁਆਇੰਟ - 1928
* ਬਰੇਵ ਨਿਊ ਵਰਲਡ - 1932 
* ਬਰੇਵ ਨਿਊ ਵਰਲਡ ਰਿਵਿਜੀਟਿਡ - 1958  
* ਆਈਲੈੰਡ - 1962 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਐਡਵਰਡ ਸਈਦ

**ਐਡਵਰਡ ਵੈਦੀ ਸਈਦ** (; , ; 1 ਨਵੰਬਰ 1935 – 25 ਸਤੰਬਰ 2003) ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਦਾਨਸ਼ਵਰ ਸਨ। ਉਹ ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮੈਂਡੇਟਰੀ ਫ਼ਲਸਤੀਨ (1920–48) ਦੇ ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯੂ ਐੱਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਬਾਪ, ਵਜ਼ੀਰ ਸਈਦ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ। ਵੈਸੇ, ਐਡਵਰਡ ਸਈਦ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਾਬਰਟ ਫਿਸਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜੋਰਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਜਿਸ ਕਿਤਾਬ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਸ਼ੁਹਰਤ ਮਿਲੀ ਉਹ ਹੈ *ਓਰੀਐਂਟਲਿਜਮ*(1978)। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਈਦ ਨੇ ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੱਛਮ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਮੀ ਕੰਮ ਨਸਲਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਮੁਥਾਜ, ਸ਼ੱਕੀ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਜੋਸੇਫ ਕੌਨਰੈਡ ਐਂਡ ਦ ਫਿਕਸ਼ਨ ਆਫ ਆਟੋਬਾਇਓਗਰਾਫੀ () (1966): ਸਈਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 
* ਬਗਿੰਨਿੰਗਜ () (1975)
* ਦ ਕਵੇਸਚਨ ਆਫ ਪੈਲੇਸਟਾਈਨ () (1979)
* ਦ ਵਰਲਡ, ਦ ਟੇਕਸਟ ਐਂਡ ਦ ਕਰਿਟਿਕ () (1983)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ
ਜਪਾਨੀ ਯੈੱਨ

ਜਪਾਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰੋ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਟਾਂਦਰਾ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰੋ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਪਾਊਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਮਗਰੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੁਦਰਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਜਿੱਦੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ

**ਜਿੱਦੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ** (ਜੇ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ) (12 ਮਈ 1895 - 17 ਫਰਵਰੀ 1986) ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਚਨਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਰੂਹਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ (psychological revolution), ਮਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤ, ਧਿਆਨ, ਮਾਨਵੀ ਸੰਬੰਧ, ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਬਦੀਲੀ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਈਏ ਆਦਿ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਚਾਹੇ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਕੁੱਝ ਵੀ ਹੋਵੇ।

## ਜੀਵਨੀ
ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਔਲਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੀ ਵਾਸੂਦੇਵ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਔਲਾਦ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 1895 ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਦਨਾਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮਧ‍ਵਰਗੀ ਬਾਹਮਣ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅਸਲ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਿਵਾਦ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਿੱਦੂ ਨਾਰਾਇਨਿਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਕੇਵਲ ਦਸ ਸਾਲ ਦੇ ਹੀ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੰਜੀਵਾਮਾ ਦਾ ਨਿਧਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਗਿਆਰਾਂ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਛੇ ਹੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਸਕੇ। ਪਰਿਵਾਰ 1903 ਵਿੱਚ ਕਦਾਪਾ ਜਾ ਕੇ ਬਸ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਪਹਿਲੀ ਠਹਿਰ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਲੇਰੀਆ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰ ਜਿਹਾ, "ਧੁੰਦਲਾ ਅਤੇ ਸੁਪਨਸਾਜ਼," ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਪਛੜੇ,ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਪੈਂਦੀ। ਲਿਖੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਦਸਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਰੋਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤਜਰਬੇ ਪੇਸ਼ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ 1904 ਵਿੱਚ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੋਈ ਮਾਂ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀਆਂ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਿਤੀਆ ਨੂੰ ਥੀਓਸੌਫਿਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਏਨੀ ਬੇਸੇਂਟ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਦੇ ਪਿਤਾ 1907 ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਏ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਸਤਕਾਂ 
* ਸਿੱਖਿਆ-ਸੰਵਾਦ
* ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
* ਜਾਣੇ ਹੋਏ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ
* ਮੁਰਸ਼ਦ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
*  
*
*
*
*
*
*
*
*
*; ;  
*; ;  
*;;  
*
*
*
*
ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ

|-
| colspan=2| 
*ਪੈਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ**
ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ  

|-
|| **ਵੈੱਬਸਾਈਟ**
|| http://kothguru.com/
|-
|}

**ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ*  ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਨਥਾਣਾ ਭੁੱਚੋ ਮੰਡੀ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੁਲ ਸਬ ਡਵੀਜਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 10000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮਟੀ ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲਾਲ ਪਿੰਡ, ਉਤਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤਾ ਭਾਈਕਾ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਲੂਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿਆਲਪੁਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਨੇ 1653 ਵਿੱਚ ਗੱਡੀ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਕੋਠਾ ਸੋਢੀਆਂ ਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਚਰਨ ਪਾਏ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗੁੰਗੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਇਹ ਬਚਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਕਾ’ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਯਾਦ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁੰਗਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨਥਾਣਾ ਰੋਡ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 
## ਹੋਰ ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਂਵਾਂ
ਬਾਬਾ ਕੌਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਦੂਰ-ਦੁਰੇਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਊਠਾਂ ਅਤੇ ਗੱਡਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵੱਡੇ ਨਗਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਚੁੰਗੀ (ਜੁਗਾਤ) ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। 
## ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੇਲਾ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਤ ਰਘਵੀਰ ਦਾਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਲਗਪਗ 250 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਕੌਲ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਬਣ ਦਾ ਬ੍ਰਿਖ ਅਤੇ ਸੋਢੀਆਂ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। 
## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਦਮੀ
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗਿਆਨੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ, ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ *ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੌਰਵ ਗਾਥਾ*  ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਬਾਰੇ ਨਿੱਗਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

## ਹੋਰ ਸਹੁਲਤਾਂ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਤੁਰਕੀ ਲੀਰਾ

**ਤੁਰਕੀ ਲੀਰਾ** (ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ:  (1 ਮਾਰਚ 2012 ਤੱਕ: **TL**); ; ISO 4217: TRY) ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਾਈਪ੍ਰਸ (ਸਿਰਫ਼ ਤੁਰਕੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ) ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਲੀਰਾ ਵਿੱਚ 100 ਗਰੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
### ਉਸਮਾਨੀ ਲੀਰਾ 1844–1923)
ਤੁਰਕੀ ਲੀਰਾ, ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰੰਸੀਆਂ ਦਾ ਤਾੱਲੁਕ ਲਿਬਰਾ ਨਾਮੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਮ ਦੀ ਭਾਰ ਦੀ ਇਕਾਈ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਟਰੋਏ ਪਾਊਂਡ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਰੂਮ ਦੀ ਲਿਬਰਾ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਕਰੰਸੀ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਨੇੜ ਪੂਰਬ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਮੱਧਕਾਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਤੁਰਕੀ ਲੀਰਾ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲਿਵਰੇ (1974 ਤੱਕ), ਇਤਾਲਵੀ ਲੀਰਾ (2002 ਤੱਕ) ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪਾਊਂਡ ਕਦੀਮ ਕਰੰਸੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਹਨ।

ਉਸਮਾਨੀ ਲੀਰਾ ਨੂੰ 1844 ਵਿੱਚ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰੂਸ ਇਸ ਇਕਾਈ ਦਾ 1⁄100ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਮਾਨੀ ਲੀਰਾ 1927 ਤੱਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ
ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨੀ ਤੇਂਗੇ

**ਤੇਂਗੇ** () ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 100 ਤੀਨਾਂ (тиын, ਲਿਪਾਂਤਰਨ *ਤੀਨ*) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਬਲ ਦੀ ਥਾਂ 15 ਨਵੰਬਰ 1993 ਨੂੰ 1 ਤੇਂਗੇ = 500 ਰੂਬਕ ਦੀ ਦਰ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ISO-4217 ਕੋਡ *KZT* ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ
ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨੀ ਸੋਮ

**ਸੋਮ** (ਕਿਰਗਿਜ਼: сом, ਕਈ ਵਾਰ ਲਿਪਾਂਤਰਨ "ਸੁਮ" ਜਾਂ "ਸੂਮ" ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ISO 4217 ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ KGS ਹੈ। ਇੱਕ ਸੋਮ ਵਿੱਚ 100 *ਤੀਇਨ* (ਕਿਰਗਿਜ਼: тыйын) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਬਲ ਦੀ ਥਾਂ 10 ਮਈ 1993 ਨੂੰ 1 ਸੋਮ = 200 ਰੂਬਲ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਸੋਮ

**ਸੋਮ** () ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ISO 4217 ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ UZS ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ

**ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਨਗਰ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ 'ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ' ਨਾਂਅ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੋਰਜੇ (ਓਲਾ ਜਾਂ ਉੱਪਲ) ਤੇ ਲਿੰਗ (ਸਥਾਨ) ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ 'ਠੰਢੀ ਜਗ੍ਹਾ' ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਨਿਪਾਲ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੁਕੜੀ ਸਿੱਕਮ ਜਾਣ ਲਈ ਛੋਟਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਠੰਢਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰੀਬ 3149 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਨਿਪਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਥਿਤ ਪੁਰਾਤਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੀ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਘਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਟੀਨ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ-ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ। 
## ਪੁਰਾਤਨ ਅਸਥਾਨ
ਦਿਲਕਸ਼ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਥਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਿਆ ਮੱਠ, ਦੁਰਕ-ਥੰਬਟੇਨ-ਸਾਂਗਾਗ ਚੋਲਿੰਗ-ਮੱਠ, ਮਾਕਡੋਗ ਮੱਠ, ਜਪਾਨੀ ਮੰਦਿਰ (ਪੀਸ ਪੈਗੋਡਾ), ਘੁਮ-ਮੱਠ, ਟਾਈਗਰ ਹਿੱਲ, ਭੂਟਿਆ ਬਸਤੀ ਮੱਠ, ਤੇਂਜਿੰਗਸ ਲੇਗੇਸੀ, ਤਿੱਬਤੀਅਨ ਰਿਫ਼ਊਜੀ ਕੈਂਪ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹਨ।
## ਧਰਮ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ
ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਬੁੱਧ ਮੱਠ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਨਿਪਾਲੀ, ਤਿੱਬਤੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
## ਮੌਸਮ
ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀ ਰੁੱਤ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗਰਮੀ ਰੁੱਤ ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਦਾ ਮੌਸਮ ਮਾਮੂਲੀ ਠੰਢਕ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੀਂਹ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 
## ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਥਾਨ
ਇਹ ਥਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਰੇਕ ਹਵਾਈ ਰਾਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਗਡੋਗਰਾ ਤੋਂ 2 ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਨਿਊ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਤੋਂ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਵੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਕ ਨਮੂਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੋਏ ਟਰੇਨ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ
ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1999 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। 
## ਚਾਹ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ
ਚਾਹ ਦੇ ਲਈ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾ: ਕੈਂਪਬੇਲ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ, ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਗਭਗ ਸੰਨ 1830 ਦੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦੇ ਬੀਜ ਲਗਾਏ ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਚਾਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਰਥ-ਤੰਤਰ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
* Darjeeling - Wikivoyage

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਦਮਖੋਰੀ

**ਆਦਮਖੋਰੀ** ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹਨੂੰ ਮਾਣਸਖੋਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਦਮਖੋਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਮੋਕਲੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਜੀਵ ਵੱਲੋਂ ਉਸੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਖਾਏ ਜਾਣਾ ਵੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗੀ ਆਦਮਖੋਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਘੋਰ ਪੰਥ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਦਮਖੋਰੀ
ਯਮਨੀ ਰਿਆਲ

**ਰਿਆਲ** ਯਮਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਿਆਲ ਵਿੱਚ 100 ਫ਼ਿਲਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਯਮਨੀ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਸ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਸੀਰੀਆਈ ਪਾਊਂਡ

**ਸੀਰੀਆਈ ਪਾਊਂਡ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: LS ਜਾਂ £S; ਅਰਬੀ: الليرة السورية *ਅਲ-ਲੀਰਾ ਅਸ-ਸੀਰੀਆ*, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: *livre syrienne*; ISO ਕੋਡ: SYP) ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ੧੦੦ ਕਿਰਸ਼ (ਅਰਬੀ: قرش ਬਹੁ-ਵਚਨ: قروش, *ਕਰੋਸ਼*, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆਸਤਰੇ/piastre) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਕਿਰਸ਼ ਸਿੱਕੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ

** ***ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ*** ** ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ ਵਾਸਤੇ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
### 1950 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
### 1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਨਮਾਨ

**ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਨਮਾਨ** ਜੋ ਕਿ 1954 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ 5 ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਾਦਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਬਸ ਇਨਾਮ ਹੀ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ
**ਦੋ ਬੀਘਾ ਜਮੀਨ**
## ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ 
'* *ਬਿਮਲ ਰਾਏ - ਦੋ ਬੀਘਾ ਜਮੀਨ* **

## ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ(ਔਰਤ)
** *ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ - ਬੈਜੂ ਬਾਵਰਾ* **

## ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ(ਮੇਲ)
** *ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ - ਦਾਗ* **

## ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤ
** *ਨੌਸਾਦ'' ** ਬੈਜੂ ਬਾਵਰਾ ਦੇ ਗੀਤ **ਤੁੰ ਗੰਗਾ ਕੀ ਮੌਜ**

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
#ਫਿਲਮ ਫੇਅਰ ਐਵਾਰਡ
#ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਇਨਾਮ

## ਅਵਾਰਡ 
ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 5 ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤ ਜਾਰਜ ਐਲਨ ਸਨ। ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਐਂਕਰਿੰਗ ਅਭਿਨੇਤਾ ਡੇਵਿਡ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਲਿਨੀ ਜਯਵੰਤ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ, ਗੀਤਾ ਰਾਏ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਦੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸੂਰਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਦੇ  ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਭਾਗ ਦਾ ਅੰਤਮ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੀ, ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਟੋਲੀ ਦੁਆਰਾ "ਲਯੂਰ ਆਫ਼ ਰਾਜਸਥਾਨ"।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਡੇਵਿਡ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਕੋਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੋਟਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ , ਜਿੱਥੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ, ਡਾਕ ਵੋਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਕੀ ਡਰਾਅ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਰਬੋਤਮ ਫਿਲਮ ਦੀ ਟਰਾਫੀ ਅੰਬੈਸਡਰ ਐਲਨ ਦੁਆਰਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਠਕ, ਸੈਜੁਦੀਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਸਟ ਐਕਟ੍ਰੈੱਸ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ **'ਬੈਜੂ ਬਾਵਰਾ'''' ਲਈ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾਗ ਲਈ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੌਸ਼ਾਦ ਨੇ ਬੈਜੂ ਬਾਵਰਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਅੰਤਿਮ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਠਕ ਸੋਨੀ ਕੋਰਡੀਰੋ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਗਤ
ਫਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਰੀਨੇਮ

**ਫਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਰੀਨੇਮ** ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਜਾਂ ਫੋਲਡਰ ਖੋਲ੍ਹੋ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤੁਸੀਂ ਫਾਈਲਾਂ ਦਾ ਨਾਂਅ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ | ਕੰਟਰੋਲ ਬਟਨ ਦਬਾ ਕੇ ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੋ | ਹੁਣ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਫਾਈਲ ਉੱਤੇ ਮਾਊਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਬਟਨ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ | ਹੁਣ ਮੀਨੂ ਵਿਚੋਂ ਰੀਨੇਮ (Rename) ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ | ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਫਾਈਲਾਂ ਚੁਣੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ picture ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ picture ਨਾਮ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਐਟਰ ਬਟਨ ਦਬਾ ਦਿਓ | ਕੰਪਿਊਟਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਫਾਈਲਾਂ ਦਾ ਨਾਂ picture(1), picture(2) ਅਤੇ picture(5) ਰੱਖ ਦੇਵੇਗਾ |
## ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਨਾਂਅ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
#ਕੰਪਿਊਟਰ ਯੂਨੀਕੋਡ (ਰਾਵੀ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ | ਇੱਥੇ ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਿਸਟਾ, ਵਿੰਡੋਜ਼-7 ਅਤੇ ਵਿੰਡੋਜ਼-8 (ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ) ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ | 
#ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਯੂਨੀਕੋਡ ਕੀਬੋਰਡ (ਡਰਾਈਵਰ) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇੰਸਟਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਯੂਨੀਕੋਡ ਕੀਬੋਰਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਗੂਗਲ ਦੀ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਵਿਧੀ ਜਾਂ ਆਨ-ਸਕਰੀਨ ਕੀਬੋਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ |
## ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਫਾਈਲ/ਫੋਲਡਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂਅ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ | ਹੁਣ ਰਾਈਟ ਕਲਿੱਕ ਕਰ ਕੇ ਰੀਨੇਮ (Rename) ਕਮਾਂਡ ਲਓ | ਭਾਸ਼ਾ ਪੱਟੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਚੁਣੋ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਟਾਈਪ ਕਰ ਦਿਓ |

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤੀ ਦਿਰਹਾਮ

**ਦਿਰਹਾਮ** () (ਨਿਸ਼ਾਨ: **د.إ**; ਕੋਡ: **AED**) ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ISO 4217 ਕੋਡ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਰੂਪ *AED* ਹੈ। ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਕ ਛੋਟੇ ਰੂਪ DH ਜਾਂ Dhs ਵੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਦਿਰਹਾਮ ਵਿੱਚ ੧੦੦  ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਤਾਜਿਕਿਸਤਾਨੀ ਸੋਮੋਨੀ

**ਸੋਮੋਨੀ** (, ISO 4217 ਕੋਡ: TJS) ਤਾਜਿਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੋਮੋਨੀ ਵਿੱਚ 100 ਦਿਰਾਮ () ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਨਾਂ ਤਾਜਿਕਿਸਤਾਨ ਮੁਲਕ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇਸਮੈਲ ਸਮਾਨੀ ਪਿੱਛੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨੀ ਮਨਦ

**ਮਨਦ** ਜਾਂ **ਮਨਤ** ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰੂਸੀ ਰੂਬਲ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1993 ਨੂੰ 1 ਮਨਦ = 500 ਰੂਬਲ ਦੀ ਦਰ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹਦਾ ISO 4217 ਕੋਡ *TMM* ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨਦ ਵਿੱਚ 100 *ਤਿੰਗੇ* ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਜੌਨ ਸਟਾਈਨਬੈੱਕ

**ਜਾਹਨ ਅਰਨੈਸਟ ਸਟੇਨਬੈਕ, ਜੂਨੀਅਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **John Ernst Steinbeck;** 27 ਫਰਵਰੀ 1902 – 20 ਦਸੰਬਰ 1968) ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਲਤਜ਼ਿਰ ਇਨਾਮ -ਜੇਤੂ ਨਾਵਲ *ਦ ਗ੍ਰੇਪਸ ਆਫ਼ ਰੈਥ* (1939), *ਈਸਟ ਆਫ਼ ਐਡਨ* (1952) ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ *ਆਫ਼ ਮਾਈਸ ਐਂਡ ਮੈੱਨ* (1937) ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਸੋਲਾਂ ਨਾਵਲਾਂ, ਛੇ ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪੀ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹਾਂ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਕੇ ਸਤਾਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਸਟੇਨਬੈਕ ਨੂੰ 1962 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਮਿਕ ਨਾਵਲਾਂ *ਟੋਰਟੀਲਾ ਫਲੈਟ* (1935) ਅਤੇ *ਕੈਨਰੀ ਰੋਅ* (1945), ਬਹੁ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿਕ ਨਾਵਲ *ਈਸਟ ਆਫ਼ ਈਡਨ* (1952), ਅਤੇ ਨਾਵਲ *ਚੂਹੇ ਅਤੇ ਆਦਮੀ* (1937) ਅਤੇ *ਰੈੱਡ ਪੋਨੀ* (1937) ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪੁਲਿਟਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਜੇਤੂ * ਕਹਿਰ ਦੇ ਅੰਗੂਰ* (1939) ਸਟਾਈਨਬੈਕ ਦਾ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਨਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 75 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀਆਂ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ

thumb|Fruits
**ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ** (ਲਾਤੀਨੀ: ਵਿਥਾਨੀਆ ਸੋਮਨੀਫੇਰਾ')[2] ਭਾਰਤੀ ਜਿਨਸੇਨ,[3] ਸੋਲਨਾਸੀਏ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਅੱਕਸਿਨ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਦੋ ਕੁ ਹੱਥ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਜੜ ਲੱਗਪਗ ਇੱਕ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ, ਸਖਤ, ਚਿਪਚਿਪੀ ਅਤੇ ਕੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਹ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਕੋਮਲ ਸਾਲ ਭਰ ਉੱਗਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ ਜੋ 35-75 ਤਕ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਟੋਮੈਂਟੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਮੱਧਮ ਸਟੈਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਪਤਲੇ ਹਰੇ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 10–12&nbsp;cm (4 ਤੋਂ 5 ਇੰਚ) ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਛੋਟੇ, ਹਰੇ ਅਤੇ ਘੰਟੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਫਲ ਸੰਤਰੀ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਵਿਅੰਵ ਵਿਗਿਆਨ 
ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨਾਂ ਸੋਮਿਨੀਫੇਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਸਲੀਪ-ਉਤਪੰਨ ਕਰਨਾ" ਲਾਤੀਨੀ ਵਿਚ।

## ਖੇਤੀ 
ਵਿਥਾਨੀਆ ਸੋਮਿਨੀਫੇਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੰਜਾਬ, ਸਿੰਧ, ਗੁਜਰਾਤ, ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੰੰਡੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੇਪਾਲ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

## ਰਸੋਈ ਸੇਵਾ 
ਬੇਰੀ ਚੀਜ਼ ਮੇਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੈਨਟਿਕ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* *Bacopa monnieri* (brahmi)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Multiple names: authors list
ਸਾਊਦੀ ਰਿਆਲ

**ਰਿਆਲ** ( ''*, ISO 4217 ਕੋਡ: *SAR*) ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ر.س ਜਾਂ SR ਹੈ। ਇੱਕ ਰਿਆਲ ਵਿੱਚ ੧੦੦ **ਹਲਲ** ( **) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਊਦੀ *ਕਿਰਸ਼'' ਪੰਜ ਹਲਲਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਕਤਰੀ ਰਿਆਲ

**ਰਿਆਲ** (ਅਰਬੀ: ريال, ISO 4217 ਕੋਡ: *QAR*) ਕਤਰ ਮੁਲਕ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਿਆਲ ਵਿੱਚ 100 ਦਿਰਹਾਮ (درهم) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ QR (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਜਾਂ ر.ق (ਅਰਬੀ) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਓਮਾਨੀ ਰਿਆਲ

**ਰਿਆਲ** (, ISO 4217 ਕੋਡ **OMR**) ਓਮਾਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਿਆਲ ਵਿੱਚ 1000 *ਬੈਸੇ* (ਜਾਂ *ਬੈਜ਼ੇ* ਅਰਬੀ: بيسة) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਕੁਵੈਤੀ ਦਿਨਾਰ

**ਦਿਨਾਰ** (ਅਰਬੀ: دينار, ISO 4217 ਕੋਡ *KWD*) ਕੁਵੈਤ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨਾਰ ਵਿੱਚ 1,000 ਫ਼ਿਲਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਛੱਬੀ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ

"ਛੱਬੀ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ" () ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਦੀ 1899 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਰਚਨਾ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ) ਅਤੇ ਗੁਆਚੇ ਆਦਰਸਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ।
ਛੱਬੀ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਜਿਉਂਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਇੱਕ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਕੈਦ. . .ਸੁਬ੍ਹਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਕਿੰਗਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕ, ਦੂਸਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਸ ਇੱਕੋ ਢਾਰਸ ਜਾਪਦੀ ਹੈ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਤਾਨੀਆ, ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਛੋਟੀ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਪਾਸ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਸਲਾਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਲੱਗਾ ਕੇ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਲ ਮੰਗਦੀ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਛੱਬੀ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਰਕੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਇਰਾਨੀ ਰਿਆਲ

**ਰਿਆਲ** (ਫਾਰਸੀ: ریال; ISO 4217 ਕੋਡ **IRR**) ਇਰਾਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਸਪੇਨੀ ਰਿਆਲ (Real) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਲਈ ਸਪੇਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਮਿਸਰੀ ਪਾਊਂਡ

**ਮਿਸਰੀ ਪਾਊਂਡ** ( '**  ਜਾਂ ਸਿਕੰਦਰੀਆਈ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿੱਚ: **' ) (ਨਿਸ਼ਾਨ: **E£** ਜਾਂ ; ਕੋਡ: **EGP**) ਮਿਸਰ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਊਂਡ ਵਿੱਚ 100 ਪਿਆਸਤਰੇ ਜਾਂ ਕਿਰਸ਼ ( ; *ਬਹੁ-ਵਚਨ*  ; ), ਜਾਂ 1,000 ਮਿਲੀਅਮ ( ; ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
*   

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਬਹਿਰੀਨੀ ਦਿਨਾਰ

**ਦਿਨਾਰ** () (ਨਿਸ਼ਾਨ: **.د.ب** ਜਾਂ **BD**; ਕੋਡ: **BHD**) ਬਹਿਰੀਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨਾਰ ਵਿੱਚ 1000 ਫ਼ਿਲਸ (فلس) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਿਨਾਰ ਨਾਂ ਰੋਮਨ denarius (ਦਿਨਾਰੀਅਸ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਖਾੜੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਥਾਂ 10 ਰੁਪਏ = 1 ਦਿਨਾਰ ਦੀ ਦਰ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ .د.ب (ਅਰਬੀ) ਜਾਂ BD (ਲਾਤੀਨੀ) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
*   

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ

**ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: **Afs**; ਪਸ਼ਤੋ: '***; ਫ਼ਾਰਸੀ ****; ਕੋਡ: **AFN*') ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ 100 *ਪੁਲ* (پول) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਪੁਲ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਜਾਰਜੀਆਈ ਲਾਰੀ

**ਲਾਰੀ** (; ISO 4217:GEL) ਜਾਰਜੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲਾਰੀ ਵਿੱਚ 100 ਤਿਤਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਰੀ ਨਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਰਜੀਆਈ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਜ਼ਖ਼ੀਰਾ, ਪੁੰਜ ਜਦਕਿ *ਤਿਤਰੀ* ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਰਜੀਆਈ ਮਾਲੀ ਸ਼ਬਦ (ਭਾਵ *ਚਿੱਟਾ*) ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕੋਲਚਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਦੋਙ

**ਦੋਙ** (; ) (ਨਿਸ਼ਾਨ: **₫**; ਕੋਡ: **VND**) 3 ਮਈ, 1978 ਤੋਂ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਵੀਅਤਨਾਮ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦੋਙ ਵਿੱਚ 10 ਹਾਓ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ 1 ਹਾਓ ਵਿੱਚ 10 ਸ਼ੂ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ

ਵਿੱਚ]]
**ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਤੋਹਫੇ** (The Gift of the Magi, ਦ ਗਿਫਟ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਜਈ) ਓ ਹੈਨਰੀ (ਵਿਲੀਅਮ ਸਿਡਨੀ ਪੋਰਟਰ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ) ਦੀ ਇੱਕ ਨਵ ਵਿਆਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਿੱਜੀ ਜੋੜੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਤੋਹਫ਼ੇ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਕੈਸੀ ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ..। ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਵਲਵਲੇ ਭਰਪੂਰ ਕਹਾਣੀ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਮੌਕੇ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਖਾਤਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਇਹਦਾ "ਪੇਚਦਾਰ ਅੰਤ" ਸਰਬ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਸਮਿਕ ਆਇਰਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਇਰਵਿੰਗ ਪਲੇਸ ਤੇ ਪੀਟ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਹ ਕਹਾਣੀ "ਗਿਫਟਸ ਆਫ਼ ਮੈਜਈ" ਨਾਂ ਹੇਠ 10 ਦਸੰਬਰ 1905 'ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਰਲਡ', ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਐਤਵਾਰ ਅਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 10 ਅਪਰੈਲ 1906 ਨੂੰ ਓ ਹੈਨਰੀ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਦ ਫ਼ੋਰ ਮਿਲੀਅਨ' ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।
## ਸਾਰ 
ਮਿਸਟਰ ਯਾਕੂਬ ਡਿਲਿੰਘਮ (ਨੌਜਵਾਨ ਜਿਮ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਡੇਲਾ, ਇੱਕ ਸਾਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ: ਡੈਲਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਲੰਬੇ ਵਾਲ, ਜੋ ਲਗਪਗ ਉਸ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਮ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਘੜੀ,
ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਦਾਦੇ ਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਹੈਨਰੀ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਕਹਾਣੀ – ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਤੋਹਫੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓ. ਹੈਨਰੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕਿਊਬਾ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ

**ਕਿਊਬਾ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ** ਫੀਦਲ ਕਾਸਤਰੋ ਅਤੇ ਚੀ ਗੁਵੇਰਾ ਦੇ ਛੱਬੀ ਜੁਲਾਈ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਬਤਿਸਤਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟਣ ਲਈ ਚਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਜੁਲਾਈ 1953 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ (1953 ਵਿੱਚ ਫੀਦਲ ਕਾਸਤਰੋ ਅਤੇ ਚੀ ਗੁਵੇਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਿਊਬਾ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਫੁਲਗੇਂਸਯੋ ਬਤਿਸਤਾ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਨਤਕ ਕਰਾਂਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ 26 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ 100 ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਂਟੀਯਾਗੋ ਡੀ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਬੈਰਕ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਨਾਕਾਮ ਰਹੇ ਸਨ)। ਅਤੇ ਅਖੀਰ 1 ਜਨਵਰੀ 1959 ਨੂੰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਹਟਾ ਕੇ ਕਾਸਟਰੋ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਕਾਸਟਰੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪੁਨਰ-ਸੰਗਠਿਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 1965 ਵਿੱਚ ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
## ਕਾਰਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਊਬਾ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ

[thumb|ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ [ਅਹੱਲਿਆ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ]]

**ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ** ( , ਕੰਨੜ: ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ; ; ਤੇਲਗੂ: విశ్వామిత్ర;   ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਸਮੇਤ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਮੰਡਲ 3 ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ 24 ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅਰਥ ਸਮਝ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚਲੀ ਸੱਤਾ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਜੱਗਵਲਕ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੌਸ਼ਿਕਾ (ਕੁਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਬੰਧਤ ਅਮਵਾਸਵ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆਕੁਬਜਾ ਦਾ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ੀ (ਸੋਮਵੰਸ਼ੀ) ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੂਰਮਗਤੀ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੜਪੋਤਾ ਸੀ। ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀ ਕਥਾ, ਬਾਲਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਵਾਰਤਕ 51, ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ (ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼, ਨਾਲ ਭੁਲੇਖਾ ਨਾ ਹੋਵੇ) ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਮਾਗੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਰਮੀ ਕੁਸ਼ਨਭ ਸੀ। ਗਾਧੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਨ, ਵਿਸ਼ਵਮਿੱਤਰ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ-ਸੰਤ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹਾਨ-ਮਹਾਂਮਈ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

ਉਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਵੰਸ਼ਾ ਅਧਿਆਇ 27 (ਅਮਾਵਸੂ ਦਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਮਿੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਆਨਿਆ ਹੈ।ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਸ਼ਣਭ ਨੇ ਪੁਰੁਕੁਤਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ (ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਸ਼ਮਰਸ਼ਨ ਵੰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਸਾਦਸੈਯੁ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ) ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਗੌਧੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਸੀ (ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਸਤਿਆਵਤੀ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ)। ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਰੁਚਿਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ। ਰੁਚਿਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਚਾਰੂ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਗਰਭਵਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਾਰੂ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।ਪਰ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਚਾਰੂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਮਾਦਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

### ਵਸ਼ਿਸਟਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ 
left|thumb|Viswamitra talking with Vasista
ਇਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰੇਨ ਬਣਨ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਵਸ਼ਿਸਟਾ ਖੁਦ ਪੰਛੀ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਕ ਟਕਰਾਅ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਖਲ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।

### ਵਿਕਲਪਿਕ ਸੰਸਕਰਣ 
ਵਸ਼ਿਸਟਾ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ, ਓਮ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸਵਰਗੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਮਾਣ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵਸ਼ਿਸਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ