ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ

right|thumb|220x220px|20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਰਸਮੀ ਮੋਲਾ ਨਸਰਦਿਨ ਤੋਂ ਅਜ਼ਰਏ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾ
thumb|284x284px|ਅਨਜੋੜ ਵਿਆਹ, ਰੂਸੀ ਕਲਾਕਾਰ ਪੁੁਕਿਰੇਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
**ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ** ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਆਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਵਿਵਸਥਿਤ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਧਾਰਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਦਬਾਅ ਤੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ 'ਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ "ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਭਾਸ਼ਾ (ਜਿਵੇਂ ਪਤੀ / ਪਤਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ। "ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸੰਗਠਨਾਂ" ਅਤੇ "ਵਿਆਹੁਤਾ ਗੁਲਾਮੀ" ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਚੁਣਨਾ ਅਤੇ ਵਿਆਹੁਤਾ-ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੱਕ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ 
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੂਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।19ਵੀਂ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਨੇ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। 1975-1979 ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ,
ਸਪੇਨ, ਆਸਟਰੀਆ, ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ, ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ। 1978 ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਸਿਵਲ ਲਾਅ ਵਿੱਚ ਸਪੌਂਸੀਆਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ 'ਤੇ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਗ੍ਰੀਸ, ਸਪੇਨ, ਜਰਮਨੀ, ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ  ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲਿੰਗ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਨ 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ 'ਚ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਬੰਧ; ਅਣਚਾਹੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕਤਾ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ; 'ਅਨੁਰੂਪ' ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ; ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੰਸਕਰਣ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ; ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਧਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ; ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਰਭ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ; ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ; ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਰੰਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ; ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਹਾਇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
## ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਿਲਾ 
* ਨੋਜੌਦ ਅਲੀ
* ਬਾਲਕਿੱਸਾ ਚਾਈਬੌ
* ਫ੍ਰਾਂਕਾ ਵਿਓਲਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* European Immigrants Continue to be Forced Into Marriage World Politics Watch 31 January 2007
* Forced Marriage, Another Perspective
* Interview with Serap Cileli World Politics Watch 1 February 2007
* Forced Marriage Among Europe's Immigrants: Hülya Kalkan's Story World Politics Watch 8 February 2007
* Freedom Charity, UK charity raising awareness of forced marriage and 'dis-honour' based violence.
* BBC News story: Forced marriage 'could be banned'
* The UK Government's joint Home Office/Foreign & Commonwealth Office Forced Marriage Unit: Forced Marriage Unit 
* 
* 
* 
* 
*  *(Microsoft Word document)*
* Captured Hearts: An epidemic of bride kidnappings may at last be waning in Kyrgyzstan- National Geographic, Paul Salopek 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018