open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ (ਪਰਬਤ ਯਾਤਰੀ)

**ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਹਾੜ ਯਾਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਮਾਊਂਟ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਸਫਲ ਸਕੇਲਿੰਗ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਸਤੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਖੇਡ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਅਤੇ ਜੂਡੋ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 1980 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਬਾਰਡਰ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਯੂ.ਪੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਏ.ਸੀ. ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਟਿਡ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਈਟੀਬੀਪੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਹਨ।

ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਾਉਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਐਵਰੇਸਟ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਉਹ 1992 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਹੋਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਭੀਗਾਮਿਨ, ਮਾਨਾ ਪੀਕ, ਮਾਊਂਟ ਨੂਨਕਨ, ਚਿੱਟੀ ਸੂਈ, ਪਹਾੜੀ ਪਿੰਕਲਾਂ, ਪਹਾੜ ਪਿਰਾਮਿਡ, ਮਾਉਂਟ ਸਟੋਕ ਕਾਂਗੜੀ ਅਤੇ ਮਾਉਂਟ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਕਾਈਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਨੂੰ ਸਰ ਕੀਤਾ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੋ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਬਾਰਡਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਿਗਨਿਆ ਅਤੇ ਤਾਰੀਫ ਰੋਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨੈਨ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਊਂਟਨੇਅਰਿੰਗ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ, ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਪਲ ਬਾਰੇ 19 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦਫਤਰ ਤੋਂ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਹੁਣ ਆਈ ਟੀ ਬੀ ਪੀ ਦੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਬਾਰਡਰ ਪੁਲਿਸ (ਆਈ.ਟੀ.ਬੀ.ਪੀ.) ਦੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਪੈਰਾ-ਮਿਲਟਰੀ ਫੋਰਸ ਦੇ 12 ਵੇਂ ਹਿਮवीर ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਓਲੋਵਾਲ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1956 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1980 ਵਿੱਚ ਆਈਟੀਬੀਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਐਥਲੀਟ ਅਤੇ ਜੂਡੋ ਖਿਡਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜੂਡੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਆਈ.ਟੀ.ਬੀ.ਪੀ. ਦੀ ਐਵਰੈਸਟ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਉਸਨੇ 16 ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੇ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ, ਅਬੀ ਗਾਮਿਨ, ਮਾਨਾ, ਪਿਰਾਮਿਡ, ਸਪਿੰਕਸ, ਸਤੋਪੰਥ, ਪੰਚਚੁਲੀ ਦੂਜੇ, ਸਟੋਕ ਕਾਂਗੜੀ, ਰੀਮੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਇਆ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਆਫਸਾਰ ਅਹਿਮਦ

**ਆਫਸਾਰ ਅਹਿਮਦ** (5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1959 ਨੂੰ **ਆਫਸਰ ਆਮੇਦ** ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) &nbsp; - 4 ਅਗਸਤ 2018) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 27 ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀਆਂ 24 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1959 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਾਰਤਕ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ *ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨੇਰ ਬਾਇਅਰ ਗਾਨ* (ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਆਹ ਦੇ ਗਾਣੇ)1978 ਵਿੱਚ *ਪਰੀਚੋਈ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ *ਘਰ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ* 1980 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ *Porichoy,* *Kalantor,* *Baromas,* *Saroswato* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ *ਪ੍ਰੋਤਿਕਸਨ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪਾਸਚਿੰਬੰਗਾ ਬੰਗਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਸੀ। *ਰਾਤ ਕੋਟਾ ਹੋਲੋ ?* ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਹੱਤਿਆਰ ਪ੍ਰੋਮਦ ਜਾਨੀ* 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।

ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨੇ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਬੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਕਲੀਮ ਹਜ਼ੀਕ ਨੇ ਅਬਦੁਸ ਸਮਦ ਦੇ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ *ਦੋ ਗਾਜ਼ ਜ਼ਾਮਿਨ* ਦਾ *ਸਿਰਲੇ ਤਿਨ ਹਾਟ ਭੂਮੀ* ਸਿਰਲੇਖ ਬੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹਰੀ ਮੋਟਵਾਨੀ ਦੀ ਸਿੰਧੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਬੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਅਸ਼ਰੋਯ ਸੀ*। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਬਾਂਕਿਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਸੇਈ ਨਿਕੋਜ ਮਾਨੁਸ਼ਤਾ* ਲਈ 2017 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ *ਸੀ*।

## ਮੌਤ 
ਆਮੇਦ ਦੀ 4 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ 59 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਐੱਸ ਆਰ ਏਕੁੰਡੀ

**ਸੁਬੰਨਾ ਆਰ ਏਕੁੰਡੀ** (1923–1995) ਕੰਨੜ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦਾ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸਰਬੋਤਮ ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ।

ਏਕੁੰਡੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1923 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਵੇਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਨੇਬੇਨੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਰੰਗਨਾਥ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਜਕੱਕ। ਉਹ ਸੰਗਲੀ ਦੇ ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਵਿਖੇ, ਵੀ ਕੇ ਗੋਕਾਕ ਅਤੇ ਆਰ ਐਸ ਮੁਗਾਲੀ ਏਕੁੰਡੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ। ਏਕੁੰਡੀ ਅਤੇ ਹਨੇਹੱਲੀ ਤੋਂ ਗੰਗਾਧਰ ਵੀ. ਚਿਤਾਲ ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਵਿਖੇ ਸਹਿਪਾਠੀ ਸਨ। ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸਾਲ 1944 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਬੰਨਾ ਏਕੁੰਡੀ ਨੇ ਅਨੰਦਸ਼ਰਮ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਬਾਂਕਿਕੋਡਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਏਕੁੰਡੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਵੇਰੀ ਤੋਂ ਇੰਦਰਾ ਏਕੁੰਡੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

1992 ਵਿੱਚ ਏਕੁੰਡੀ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਉੱਘੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ *ਬਾਕੁਲਾਦਾ ਹੂਵਗਲੂ* ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ *ਨਿਵਾਜਿਆ* ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ*ਲੱਧਕ ਇਰਲੀ ਨੇਪਾ ਇਰਲੀ* ਜੋ ਦੂਸਰੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਦਾ *ਖੂਬ ਪ੍ਰਸੰਸਾ* ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਰਾਜਸੀ ਹਮਦਰਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸੀ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ *ਉਭਯ ਭਾਰਤੀ* ਹਿੰਦੂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਮੰਡਾਨਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਰਮਿਆਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਹਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।

1970 ਵਿੱਚ ਏਕੁੰਡੀ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਮਪੀ ਵਿਖੇ ਕੰਨੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ *ਐੱਸ. ਆਰ ਏਕੁੰਡੀ ਦੇ* ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਥੀਸਿਸ ਨੂੰ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਪੂਰਨ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ *ਬੇਲਕੀ ਹਿੰਦੂ* ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ
ਯਸ਼ਵੰਤ ਵਿਠੋਬਾ ਚਿਤਾਲ

**ਯਸ਼ਵੰਤ ਵਿਠੋਬਾ ਚਿਤਾਲ** (     ) (3 ਅਗਸਤ 1928 &#x2013; 22 ਮਾਰਚ 2014) ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਸੀ।  ਜੀ ਐਸ ਅਮੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅੱਡਰੀ ਛੋਹ ਦੀਆਂ ਗਵਾਹ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ, ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਜੋ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਨ।”  

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਕੰਨੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਾਨੇਹੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਗਿੱਬਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਕੁਮਤਾ (1944) ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸਾਇੰਸ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ ਦੋਨੋਂ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1955 ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰੈਂਕ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਅਤੇ ਸਟੀਵਨਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ। ਪੌਲੀਮਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਰੈਸਿਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਰਬਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲੰਡਨ  ਦਾ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਿਤਾਲ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਲੇਖਣੀ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ, ਉੱਘੇ ਕਵੀ ਗੰਗਾਧਰ ਚਿਤਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਲਿਖਤਾਂ ਉੱਤਰੀ ਕਨਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿਤਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਰੈਡੀਕਲ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਐਮ ਐਨ ਰਾਏ ਅਤੇ ਏਰਿਕ ਫਰੋਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਅਧੀਨਗੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਤਪੋਤ ਰਹੀ ਹੈ।
 
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1979, 1980 ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ; 1983 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ; ਅਤੇ  1983 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਮਸਤੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਗੋਰੂਰ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਆਇੰਗਾਰ

**ਗੋਰੂਰ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਆਇੰਗਾਰ** (1904–1991), ਜੋ **ਗੋਰੂਰ ਦੇ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਾਸਰਸ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਗੋਰੂਰ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਆਇੰਗਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਹਸਨ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ "ਗੋਰੂਰ" ਵਿੱਚ 1904 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਇੰਗਾਰ ਅਤੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਅੰਮਾ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਗੋਰੂਰ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਆਇੰਗਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਰਕੇ 2 ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮਚੰਦਰ 1947 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕਾਜਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।

1947 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਰੂrਰ ਨੇ ਖਾਦੀ ਬੋਰਡ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ *ਹਲਾਲੀਆ ਚਿਤਰਗੱਲੂ* (1930) ਅਤੇ *ਨੰਮਾ ਓਰੀਨਾ ਰਸਿਕਾਰੂ* (1932) ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ "ਅਮੇਰਿਕਾਦੱਲੀ ਗੂਰੂ" 1979, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਸਫਰਨਾਮਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਉਸਨੂੰ 1981 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿਵਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ "ਭੂਤਯਾਨਾ ਮਾਗਾ ਅਯੂ " (ਸੱਚੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸ. ਸਿਦਾਲਗਈਆ ਨੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਸੀ। *ਹੇਮਵਤੀ* ਅਤੇ *ਉਰਵਸ਼ੀ* ਨਾਵਲਾਂ ਤੇ ਵੀ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਫਾਲਾ, ਨਾਮਾ ਓਰੀਨਾ ਰਸਿਕਾਰੂ, ਪੁੱਟਾ ਮੂਬਲ, ਹੇਮਾਵਤੀ ਅਤੇ ਗੜੁਦਗੰਬਦਾ ਦਸਾਈਆ, ਮੇਰਵਾਨੀਗੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ 1952 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1971 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਦਾਨ  ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਰਾਜਾਜੀਨਗਰ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੜਕ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ।

## ਮੌਤ 
ਗੋਰੂਰ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਆਇੰਗਾਰ ਦੀ 1991 ਵਿਚ, ਸਤੰਬਰ 28 ਨੂੰ 87 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, *ਗੋਰੂਰ ਅਵਾਰਾ ਬਾਲਿਆਦਾ ਆਤਮਾ ਕੈਥੇ*, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904
ਆਰ ਐਸ ਮੁਗਾਲੀ

**ਰਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਗਾਲੀ** (ਰੰਗਾਨਾਥ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਮੁਗਾਲੀ) (15 ਜੁਲਾਈ 1906 - 20 ਫਰਵਰੀ 1993) ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1956 ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ "ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਚਰਿਤ੍ਰ" ਲਈ ਵੱਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੁਗਾਲੀ ਦਾ ਉਪਨਾਮ *ਰਸਿਕਾ ਰੰਗਾ* ("ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੰਗਾ") ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਤੁਮਕੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿਦਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 44 ਵੇਂ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਰਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਗਾਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਗਦਾਗ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਰੋਨ ਤਾਲੁਕ ਦੇ ਹੋਲੇ ਅਲੂਰ ਵਿੱਚ 15 ਜੁਲਾਈ 1906 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁਗਾਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਕੀਲ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਬੇਟੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ।

1933 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵਿਲੀਿੰਗਡਨ ਕਾਲਜ, ਸੰਗਲੀ ਵਿਖੇ ਕੰਨੜ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੁਬੰਨਾ ਏਕੁੰਡੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾਧਰ ਵੀ. ਚਿਤਾਲ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਖੁਦ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਬਣੇ। ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡੀ ਵੀ ਕੇ ਗੋੱਕਕ ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। 1966 ਵਿਚ, ਮੁਗਾਲੀ ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। 1967 ਤੋਂ 1970 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੁਗਾਲੀ ਦੀ 20 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਇਨਕਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਫਰਿਬੂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਗਲੋਬਲ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਡੈਲੀਗੇਟ ਸੀ। ਉਹ ਪੈਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਗਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਲਈ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੀ.ਲਿੱਟ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।

ਮੁਗਾਲੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉਘੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ. ਬਸੀਗੌ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕੰਨੜ ਦੇ ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਣ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ, ਦੋਸਤੀ, ਰੋਮਾਂਸ, ਰੱਬ ਦੀ ਦਇਆ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ
ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਤਿਰੁਨਾਰਾਇਣ ਨਰਸਿਮਹਾਚਾਰ

**ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਤਿਰੁਨਾਰਾਇਣ ਨਰਸਿਮਹਾਚਾਰ** (17 ਮਾਰਚ 1905 - 23 ਅਕਤੂਬਰ 1998), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ **ਪੂਟੀਨਾ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਕੁਵੇਮਪੂ ਅਤੇ ਡੀ ਆਰ ਬੇਂਦਰੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੰਨੜ ਨਵੋਦਯ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਿਕੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਹੈ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੰਪ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੂਟੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਮਾਰਚ 1905 ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਡਿਆ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮੇਲਕੋੋਟ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਆਇੰਗਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤ ਹੈ।

ਪੂਟੀਨਾ ਨੇ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 23 ਅਕਤੂਬਰ 1998 ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।  

## ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ 
ਪੂਟੀਨਾ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਵੋਦਿਆ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਭੱਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਵੋਦਿਆ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪੂਟੀਨਾ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗਾ ਹੈ"। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਹੈਨਥੇ ਵਿਚ*, ਉਹ ਸਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਲਾਂ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਸੂਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਟੀਨਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਅਧਿਆਤਮਕ ਦੁਮੇਲਾਂ ਤੇ ਵਿਚਰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ *ਅਹਲਿਆ* ਜੋ ਕਾਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ *ਗੋਕੁਲਾ ਨਿਰਗਾਮਨਾ*, ਜੋ ਕਿ ਗੋਕੁਲਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਨ। ਪੂਟੀਨਾ ਦੇ ਲੇਖ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਪੂਟੀਨਾ ਦੇ ਅਵਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ 1991 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ।

### ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਾਰਜ
ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਟੀਨਾ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਾਹ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹੁੰਚ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ
ਕੇ ਐਸ ਨਰਸਿੰਘਸਵਾਮੀ

ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵਿਤਾ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੇਰੇਡਾ ਬਾਗਿਲੂ, ਉਂਗੁਰਾ, ਦੀਪਾ ਸਲੀਨਾ ਨਾਡੁਵੇ, ਮਨੇਂਦੀਆ ਮੈਨੇਗੇ, ਦੀਪਦਾ ਮੱਲੀ ਅਤੇ ਆਈਰਾਵਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤੇ।**ਕੇ ਐਸ ਨਰਸਿੰਘਸਵਾਮੀ** (26 ਜਨਵਰੀ 1915 - 27 ਦਸੰਬਰ 2003) ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਮਾਈਸੂਰੂ ਮੱਲੀਗੇ* ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵੇਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਰਸਿੰਘਸਵਾਮੀ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਨਰਸਿੰਘਸਵਾਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੰਡਿਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਿੱਕੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1934 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੈਂਕੰਮਾ ਨਾਲ 1936 ਵਿੱਚ ਤਿਪਟੂਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਆਹੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਰੌਬਰਟ ਬਰਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ (ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ *ਰਾਬਰਟ ਬਰਨਸਨਾ ਪ੍ਰੇਮਗੀਤਗਲੂ ਦੇ* ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ) ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੜੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸੀ ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਨੜ ਕਵਿਤਾ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਸੀ।'ਮਾਈਸੂਰੂ ਮੱਲੀਗੇ' ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਟੀ.ਐੱਸ. ਨਾਗਭਾਰਣਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਦੇ 32 ਰੀਪ੍ਰਿੰਟਸ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵਿਤਾ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੇਰੇਡਾ ਬਾਗਿਲੂ, ਉਂਗੁਰਾ, ਦੀਪਾ ਸਲੀਨਾ ਨਾਡੁਵੇ, ਮਨੇਂਦੀਆ ਮੈਨੇਗੇ, ਦੀਪਦਾ ਮੱਲੀ ਅਤੇ ਆਈਰਾਵਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤੇ।

ਨਰਸਿੰਘਸਵਾਮੀ ਦਾ ਜੱਦੀ ਘਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਖ੍ਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਗ੍ਰਾਹਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਕਮ ਲਈ ਲੀਜ਼ ‘ਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਵਾਈ ਕੇ ਮੁੱਦੁਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵੀ ਨਿਊ ਸੰਡੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਵੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਉਸ ਘਰ ਤੋਂ ਇਸ ਘਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915
ਕੇ ਵਾਈ ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ

**ਕੇਵਾਈਐਨ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, **ਕਪੂਰ, ਯੈਲੱਪਾ ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ**, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਨੜ ਕਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ, ਆਲੋਚਕ, ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਲੱਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਨੜ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਕਲਾਵੁ, ਅਨਾਬਿਗਨ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਚੱਕਰਰਤਨ, ਹੁਲਸੀਅਰ* ਅਤੇ *ਵਿਨੂਰਾ ਵੇਮਾ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕੁਵੇਮਪੂ ਦੇ *ਸ਼ੂਦਰ ਤਪਸਵੀ ਦਾ* ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ *ਕੁਵੇਮਪੂ* ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ *ਮਲੇਗਲੈਲੀ ਮਦੁਮਗਾਲੂ* ਨੂੰ 9 ਘੰਟੇ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *ਢਾਲਣ* ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ *ਕਲਾਵੁ* ਅਤੇ *ਸੂਰਯਕਾਂਤੀ* ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ *ਪੰਪਭਾਰਥ* (ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਕੰਨੜ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਕੰਨੜ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਦਿਸਹੱਦਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਕੇਵਾਈਐਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕੋਲਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਲੂਰ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਮਸਤੀ ਦੇ ਕੁੱਪੂਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 5 ਜੂਨ, 1965 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਯੈਲੱਪਾ ਅਤੇ ਮੁਨੀਯਾਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ., ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਐਮ.ਫਿਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਗਲੌਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੀਐਚਡੀ, *ਨੀਰਦੀਵਿਗੇ*, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਂਝਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕੇਵਾਈਐਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ ਪੰਪਭਾਰਥ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਤੱਤ ਆਦਿਕਵੀ ਪੰਪ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿਕਰਮਰਜੁਨਵਿਜਿਆ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਪਭਾਰਥ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਪ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਵਾਈਐਨ ਦਾ ਨਾਟਕ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਰਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਵੀ ਪੰਪ ਦੇ ਵਰਜ਼ਨ ਅਤੇ ਖੁਦ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਡੀਕਨਸਟਰਕਸ਼ਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮੇਂ ਵੱਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਟਕ, ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਸਮੁਦਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਮੰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੋ ਕੀਤੇ ਗਏ। 
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਬੀ ਜੀ ਐਲ ਸਵਾਮੀ

**ਬਾਸਵਾਨਗੁਡੀ ਗੁੰਡੱਪਾ ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਸਵਾਮੀ** (1918-1980 ਵੀ **ਬੀ ਜੀ ਐਲ ਸਵਾਮੀ** ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਬੋਟਨੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਡੀਵੀ ਗੁੰਡੱਪਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਡੀਵੀ ਗੁੰਡੱਪਾ ਅਤੇ ਭਾਗੀਰਥਾਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੈਂਟਰਲ ਕਾਲਜ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੋਟਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੁਝਾਅ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਮਾਈਕਰੋਸਕ੍ਰੋਪ, ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋੋਟੋਮ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਓਰਕਿਡਜ਼ ਦੇ ਭ੍ਰੂਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਰਵਿੰਗ ਵਿਡਮਾਰ ਬੇਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਡਾਕਟੋਰਲ ਅਵਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

1953 ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਬੋਟੈਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਖੋਜ 
ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੌਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਟੈਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ - ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ *ਐਸਕਰਿਨਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ* ਅਤੇ *ਸਰਕੰਦਰਾ ਇਰਵਿੰਗਬੇਲੀ*, ਜੋ ਉਸਦੇ ਦੋ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਨਾਮਿਤ ਹਨ। 1976 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਟਨੀ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬੀਰਬਲ ਸਾਹਨੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਲਿਖਤਾਂ 
ਸਵਾਮੀ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਟੈਨੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਸੰਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ - ਜਿਵੇਂ *ਨੰਮਾ ਹੋੱਟੇਲੀ ਦਕਸ਼ੀਨਾ ਅਮੇਰਿਕਾ* ("ਸਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ")।

ਸਵਾਮੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਮੂਲਕ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ1। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੀਜੀਐਲ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918
ਐਮ. ਚਿਦਾਨੰਦ ਮੂਰਤੀ

**ਐਮ. ਚਿਦਾਨੰਦ ਮੂਰਤੀ** (ਜਨਮ 10 ਮਈ 1931) ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੁਰਾਤਨ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਪਿੰਗਲ, ਪਾਠ ਆਲੋਚਨਾ, ਲੋਕ ਕਥਾ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।। ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੰਪੀ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕਸਾਰ ਸਿਵਲ ਕੋਡ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ-ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਚਿਦਾਨੰਦ ਮੂਰਤੀ ਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਆਨਰਜ਼) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖ ਪੰਪ *ਕਵੀ ਮੱਟੂ ਮੌਲਿਆ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਿਖਿਆ*। ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੁਨਮਪੂ, ਪੂਟੀਨਾ, ਰਾਘਵਾਚਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਐਸ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਨਾਮਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਉੱਤੇ ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਲਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਡਾਕਟੋਰਲ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਕੰਨੜ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਸੀ*। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ 1964 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੂਰਤੀ ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੰਨੜ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਸ਼ਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਕੰਮ ਕੰਨੜ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

## ਕੰਨੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਚਿਦਾਨੰਦ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੰਪੀ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਮਮਤਾ ਸੋਧਾ

**ਮਮਤਾ ਸੋਧਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mamta Sodha) ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕਰਨ ਦੀ 2010 ਦੀ ਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਦ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜੀ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਮਮਤਾ ਸੋਧਾ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਨਵੰਬਰ 1979, ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੈਥਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਰੋਤ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾਸ ਸੋਧਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ 2004 ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੇਵਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 

ਮਮਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੈਥਲ ਦੇ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਰ.ਕੇ.ਐੱਸ.ਡੀ. ਕਾਲਜ, ਕੈਥਲ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਉੱਚ ਗ੍ਰੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 

ਐਵਰੇਸਟ ਦੀ ਸਫਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਮਮਤਾ ਸੋਧਾ 11 ਅਗਸਤ 2010 ਤੋਂ ਹੁਣ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਹੈ। 

## ਖੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚੱਟਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਮੈਕਲੌਡ ਗੰਜ ਵਿਖੇ ਇਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਨ ਪੀਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕੰਠ ਪੀਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਲ-ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ। 

ਐਵਰੇਸਟ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਮਤਾ ਨੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ, ਮਾਊਂਟ ਐਲਬਰਸ, 2012 ਵਿਚ ਸਰ ਕੀਤੀ। 

ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਯਾਤਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਮਤਾ ਸੋਧਾ ਨੇ ਹੈਂਡਬਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1998 ਵਿਚ ਆਗਰਾ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ 21 ਵੀਂ ਜੂਨੀਅਰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਂਡਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਦਸੰਬਰ 1998 ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈਂਡਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਜੇਤੂ ਰਹੀ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਡ ਅਤੇ ਯੁਵਕ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਹੈਂਡਬਾਲ ਵਿੱਚ *ਬੀ 1* ਗ੍ਰੇਡ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤੇਨਜਿੰਗ ਨੌਰਗੇ 
* ਐਡਮੰਡ ਹਿਲੇਰੀ 
* ਬਚੇਂਦਰੀ ਪਾਲ 
* ਮਾਉਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਕੀਰਤੀਨਾਥ ਕੁਰਤਾਕੋਟੀ

**ਕੀਰਤੀਨਾਥ ਕੁਰਤਾਕੋਟੀ** (ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿ) (13 ਅਕਤੂਬਰ 1928 - 31 ਜੁਲਾਈ 2003) ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕੰਨੜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕੁਰਤਾਕੋਟੀ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1928 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਗਦਾਗ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਉੜੀਆ ਨਲਾਗੇ* ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਦੂਜੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ *ਚੰਦਰਗੁਪਤ*, *ਭ੍ਰਿੰਗਾਦਾ ਬੇਨੇਰੀ*, *ਨਾਦੇਦੂ ਬੰਦਾ ਡਾਰੀ* ਅਤੇ *ਪੱਟ ਬੰਗਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ* . ਉਸਨੇ *ਆ ਮਨੀ* ਵਰਗੇ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਚ ਸੰਚਾਲਨ ਨਿਨਾਸਮ ਵਰਗੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਨਾਦੇਦੂ ਬੰਦਾ ਡਾਰੀ* *(ਮਾਰਗ ਚਲਦੇ)* ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲਿਖਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਭ੍ਰਿੰਗਦਾ ਬੇਨੇਰੀ ਡੀ. ਆਰ. ਬੇਂਦਰੇ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧਾਰਵਾੜ ਵਿਖੇ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ *ਮਨੋਹਰ ਗ੍ਰਾਂਥਮੇਲ,* ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ *ਹਾ*ਊਸ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਰਿਹਾ ਤੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਭਾਸ਼ਾ ਪੈਨਲ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਹੰਪੀ ਵਿਖੇ ਕੰਨੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। 31 ਜੁਲਾਈ 2003 ਨੂੰ 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ, ਦਿਲ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਪੀ. ਲੰਕੇਸ਼

**ਪਾਲੀਆ ਲੰਕੇਸ਼** (8 ਮਾਰਚ 1935 - 25 ਜਨਵਰੀ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਗਲਪ ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਸੀ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਲੰਕੇਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਕੌਨਾਗਵੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਸੈਂਟਰਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਆਨਰਜ਼ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੰਕੇਸ਼ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ, ਮੈਸੂਰ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।   

ਉਸ ਦੀ 1976 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ *ਪੱਲਵੀ* ਇੱਕ *ਸਿਨੇਮਾਤਮਕ* ਬਿਰਤਾਂਤ, *ਔ*ਰਤ ਨਾਇਕਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ *ਬੀਰੂਕੂ* ਤੇਅਧਾਰਿਤ - ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ (ਸਵਰਨ ਕਮਲ) ਜੇਤੂ ਰਹੀ।  ਲੰਕੇਸ਼ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕੰਨੜ ਟੈਬਲਾਇਡ ਲੰਕੇਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।  

ਲੰਕੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ *ਕੇਰੀਆ ਨੀਰਾਨੂ ਕੇਰੇਗੇ ਚੇਲੀ* (1963) ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਬੀਰੁਕੂ* (“ਦਿ *ਫਿਸਰ* ”), *ਮੁਸਾਂਝਿਆ ਕਥਾਪ੍ਰਸੰਗ* (*ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ* ਕਹਾਣੀ), *ਅੱਕਾ* (ਭੈਣ) ਨਾਵਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਨਾਟਕ *ਟੀ.* ਪ੍ਰਸਨਾਨਾ ਗ੍ਰਹਿਸਤ੍ਰਸ਼ਮਾ (" *ਟੀ.* ਪ੍ਰਸਾਣਾ ਦਾ ਘਰੋਗੀਪੁਣਾ"),  *ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ* ("ਇਨਕਲਾਬ"),   ਨੰਨਾ ਟਾਂਗੀਗੋਂਡੂ ਗੰਡੂ ਕੋਡੀ ("ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾੜਾ")   ਅਤੇ *ਗੁਣਮੁਖਾ* ("*ਸੰਜੋਗ*"); ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਉਮਾਪਤੀ* ਪਾਤਰ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਯਾਤਰਾ ("ਉਮਾਪਤੀ ਦਾ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਟ੍ਰਿਪ"), *ਕਾਲੂ ਕਰਗੁਵਾ ਸਮਾਯਾ* (ਜਦੋਂ ਪੱਥਰ *ਪਿਘਲਦਾ ਹੈ* ; 1993 ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਜੇਤੂ), *ਪਾਪਦਾ ਹੂਗਲੂ*, (ਚਾਰਲਸ *ਬਾਦੇਲੇਅਰ* ਦੇ *ਲੇਸ ਫਲੇਅਰਸ ਡੂ ਮੱਲ* *ਦਾ* ਅਨੁਵਾਦ) ਅਤੇ *ਡੋਰ ਓਡੀਪਸ ਮੱਟੂ ਐਂਟੀਗੋਨ*, *(ਸੋਫੋਕਲੀਜ਼* ਦੇ *ਐਂਟੀਗੋਨ* ਅਤੇ *ਓਡੀਪਸ ਰੈਕਸ ਦਾ* ਅਨੁਵਾਦ). 

## *ਲੰਕੇਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ* 
ਲੰਕੇਸ਼ ਸੰਨ 1980 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2000 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ *ਲੰਕੇਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦਾ* ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ।  ਇਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਲੋਹੀਆਵਾਦੀ , ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ, ਜਾਤੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਲੰਕੇਸ਼ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਕੇ. ਰਾਮਦਾਸ ਨੇ  ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਗਤੀਰੰਗ ਵੇਦਿਕ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।  ਇਸ ਦੌਰੇ ਦਾ ਹਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ। ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬਾਂ, ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਜੋਂ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।  ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਕੇਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਗੌਰੀ ਲੰਕੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਲੰਕੇਸ਼।  ਲੰਕੇਸ਼ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਵਿਤਾ ਲੰਕੇਸ਼ ਹੈ।  *ਲੰਕੇਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ*, ਪਹਿਲੇ ਕੰਨੜ *ਟੈਬਲਾਈਡ* ਵਜੋਂ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ. ਇਸ ਨਾਲ *ਹਾਏ ਬੰਗਲੌਰ* ਅਤੇ *ਅਗਨੀ* ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਟੈਬਲੋਇਡ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘੁਟਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ।  

## ਮੌਤ 
ਲੰਕੇਸ਼ ਦੀ 64 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 25 ਜਨਵਰੀ 2000 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਪੋਲੀ ਉਮਰੀਗਰ

**ਪਹਿਲਾਨ ਰਤਨਜੀ "ਪੋਲੀ" ਉਮਰੀਗਰ** (28 ਮਾਰਚ 1926 - 7 ਨਵੰਬਰ 2006) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਬੇ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ, ਪਰੰਤੂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੱਧਮ ਗੇਮ ਅਤੇ ਆਫ ਸਪਿਨ ਨੂੰ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1955 ਤੋਂ 1958 ਤੱਕ ਅੱਠ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 1962 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਟੈਸਟ (59) ਖੇਡੇ ਸਨ, ਵਧੇਰੇ ਟੈਸਟ ਦੌੜਾਂ (3,631) ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਟੈਸਟ ਸੈਂਕੜੇ (12) ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾ ਦੋਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਪੌਲੀ ਉਮਰੀਗਰ ਸ਼ਾਇਦ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਅਕਸਰ ਹੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੋਲਾਪੁਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕਪੜੇ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੋਲਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬੰਬੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਕੂਲ ਸੀ।

ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਸੀ (ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਤੋਂ), ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਾਰਸਿਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1944 ਵਿੱਚ ਬਾਂਬੇ ਪੇਂਟੈਂਗੂਲਰ ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੀਐਸਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡਿਆ।

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਮਰੀਗਰ 1970 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਦੌਰੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਸਨ। ਉਹ 1978 ਤੋਂ 1982 ਦਰਮਿਆਨ ਕੌਮੀ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ. ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚਿੰਗ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਹ ਵਾਨਖੇੜੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪਿੱਚ ਦਾ ਕਿ ਕਿਊਰੇਟਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ 1962 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ 1998-99 ਵਿੱਚ ਸੀ ਕੇ ਨਾਇਡੂ ਟਰਾਫੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੌਮੀ ਅੰਡਰ -15 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਪੌਲੀ ਉਮਰੀਗਰ ਟਰਾਫੀ ਲਈ ਲੜੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਾਲ 2006 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਉਮਰੀਗਰ ਨੂੰ ਲਿੰਫ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ 7 ਨਵੰਬਰ 2006 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ

ਉਸਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀਨੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਰੇਚਲ ਥੌਮਸ (ਸਕਾਈਡਾਈਵਰ)

**ਰੇਚਲ ਥੌਮਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Rachel Thomas) 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ 7,000 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਸਕਾਇਡਾਈਵ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ 150 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। 

ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਉਹ 45-55 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਛੇ ਦਿਨ ਬਰਫ਼ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਉਹ 1987 ਵਿਚ ਇਕ ਸਕਾਈਡਾਈਵਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਅਤੇ 2002 ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਸਕਾਈਡਾਈਵ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਰਾਚੇਲ ਥੌਮਸ ਦਾ ਜਨਮ 1955 ਵਿੱਚ, ਚਿਤਤਰੰਜਨ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਅਤੇ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਇਟਰਚੇਰੀਆ ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਸੁਜ਼ਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਕਾਨਵੈਂਟ ਚੰਦਰਨਗਰ ਤੋਂ ਕੀਤਾ। 

ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਕੇ. ਥਾਮਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ, ਡੈਨਿਸ, ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਧੀ, ਐਨੀ, 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, 1998 ਵਿਚ ਇਕ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਈ। ਜੋੜੇ ਦਾ 10 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। 

ਥਾਮਸ ਨੇ ਆਗਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਗਰਾ ਦੇ ਬਕੁੰਤੀ ਦੇਵੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਫਸਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਸਕੂਲ ਆਗਰਾ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 

## ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਦੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਚ ਬੋਰਿਸ ਟ੍ਰਾਜਕੋਵਸਕੀ ਨੇ 2002 ਵਿਚ, ਉੱਤਰੀ ਪੋਲ ਦੀ ਛਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਹਰੇ, ਕੁੱਲ 656 ਫ੍ਰੀਫਾਲ ਜੰਪ ਹਨ। 

ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 16 ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਯੂਐਸ, ਹਾਲੈਂਡ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਸਵੀਡਨ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਤੁਰਕੀ, ਰੂਸ, ਆਸਟਰੀਆ, ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਜਾਰਡਨ (ਸਾਰੇ 11 ਦੇਸ਼ਾਂ) ਵਿਚ ਸਕਾਈ (ਅਸਮਾਨ) ਡਾਇਵਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵੀ. ਪੀ. ਸਾਥੀਅਨ

**ਵੱਟਾ ਪਰਮਬਾਥ ਸਥਿਆਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Vatta Parambath Sathyan; 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1965 - 18 ਜੁਲਾਈ 2006), **ਵੀ.ਪੀ. ਸਾਥੀਆਨ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਸੈਂਟਰ ਬੈਕ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 1991 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 1995 ਦਾ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਏ.ਆਈ.ਐਫ.ਐਫ.) ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਸਾਥੀਅਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1983 ਵਿਚ ਸੰਤੋਸ਼ ਟਰਾਫੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ 1985 ਵਿਚ ਅਮਰ ਬਹਾਦੁਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਾਊਥ ਜ਼ੋਨ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥ ਰਖਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੂੰ SAF ਖੇਡ ਵਿਚ ਢਾਕਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੌਮੀ ਟੀਮ 1985 ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1986 ਤਕ, ਉਸਨੇ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਅਤੇ ਸਿਓਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਨਹਿਰੂ ਕੱਪ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਸਾਥੀਅਨ ਕੇਰਲਾ ਪੁਲਿਸ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1989-90 ਅਤੇ 1990–91 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ 1991 ਵਿਚ ਕੇਰਲਾ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਟੀਮ ਤੋਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦੋ ਮੌਸਮਾਂ ਲਈ ਖੇਡਿਆ, ਇੱਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੋਹੂਨ ਬਾਗਾਨ ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲਾ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ 1996 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਂਕ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਾਥੀਅਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 1995 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 

1991 ਵਿੱਚ, ਸਾਥੀਅਨ ਬੇਰੂਤ ਅਤੇ ਸਿਓਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਚੇਨਈ ਵਿਚ 1995 ਦੀਆਂ SAF ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1992 ਵਿਚ ਕੇਰਲ ਨੂੰ ਸੰਤੋਸ਼ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਖਿਤਾਬ 'ਤੇ ਵੀ ਲਿਜਾਇਆ। 

ਸਾਥੀਅਨ 1995 ਵਿਚ ਏਆਈਐਫਐਫ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਕੋਚ ਵਜੋਂ, ਉਹ 2002 ਵਿੱਚ ਸਟੀਫਨ ਕਾਂਸਟੇਨਟਾਈਨ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਵੀ ਪੀ ਸਥੀਅਨ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1965 ਨੂੰ ਕਨੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੋਕਲੀ ਨੇੜੇ ਮੱਕੁੰਨੂ ਵਿੱਚ ਵੱਟ ਪਰਮਬਥ ਗੋਪਾਲਨ ਨਾਇਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣੀ ਅੰਮਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਨੀਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇਕ ਧੀ ਅਥੀਰਾ ਸੀ। ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ 18 ਜੁਲਾਈ 2006 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ। 

## ਫਿਲਮ 
2018 ਦੀ ਇੰਡੀਅਨ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਫਿਲਮ *"ਕਪਤਾਨ"* ਸਾਥੀਅਨ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਜੈਸੂਰੀਆ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਸਾਥੀਅਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਅਨੂ ਸੀਤਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਨੀਤਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। 2019 ਵਿੱਚ, ਜੈਸੂਰੀਆ ਨੇ ਸੌਬਿਨ ਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਪਤਾਨ ਅਤੇ ਨਜਨ ਮਰੀਕੁਟੀ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦਾ ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਗੌਰਾਮੰਗੀ ਸਿੰਘ

thumb|ਗੌਰਾਮੰਗੀ ਸਿੰਘ
**ਗੌਰਮੰਗੀ ਸਿੰਘ ਮਾਈਰੰਗਥਮ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Gouramangi Singh Moirangthem; ਜਨਮ 25 ਜਨਵਰੀ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਨੇਰੋਕਾ ਲਈ ਸੈਂਟਰ ਬੈਕ ਵਜੋਂ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।

## ਕਲੱਬ ਕੈਰੀਅਰ 
ਟਾਟਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦ, ਉਸਨੇ ਡੈਮਪੋ ਐਸਸੀ ਅਤੇ ਚਰਚਿਲ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਕਲੱਬਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਡੈਮਪੋ ਵਿਖੇ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਜਿੱਤੀ। ਗੌਰਮੰਗੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੈੱਟ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਲੱਬ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ (ਜਿਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਆਈ-ਲੀਗ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਸੀ) ਅਤੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਮਹਿੰਦਰਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨਾਲ 2005/2006 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਈ-ਲੀਗ 2009 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2008/09 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਡਿਫੈਂਡਰ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

2010 ਵਿੱਚ, ਗੌਰਮੰਗੀ ਨੂੰ ਮੈਲਬੌਰਨ ਹਾਰਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਸੀ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਗੌਰਮੰਗੀ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਕੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ।

### ਚਰਚਿਲ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ 
ਗੌਰਮੰਗੀ ਨੇ ਸਾਲ 2007-08 ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਲੀਗ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਕਲੱਬ ਡੀ ਗੋਆ ਤੋਂ ਚਰਚਿਲ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2013 ਤਕ ਕਲੱਬ ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਚਰਚਿਲ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਈ ਲੀਗ, ਦੋ ਆਈਐਫਏ ਸ਼ੀਲਡ, ਦੋ ਡੁਰਾਂਡ ਕੱਪ ਜਿੱਤੇ।

### ਚੇਨਈ 
2014 ਦੇ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਗੌਰਮੰਗੀ ਸਿੰਘ ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈਨਯਿਨ ਐਫਸੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਮਾਰਕੋ ਮੈਟਰੈਜ਼ੀ ਦੀ ਪਸੰਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

### ਭਾਰਤ ਐਫ.ਸੀ. 
ਗੌਰਮੰਗੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਲ 2014-2015 ਆਈ-ਲੀਗ ਲਈ ਨਵੀਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਭਾਰਤ ਐਫਸੀ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ।

### ਐਫ.ਸੀ. ਪੁਣੇ ਸਿਟੀ 
21 ਮਾਰਚ 2015 ਨੂੰ ਐਫਸੀ ਪੁਣੇ ਸਿਟੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2015 ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਗੌਰਮੰਗੀ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਗੌਰਮੰਗੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਇਆਨ ਰਸ਼ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ (ਅੰਡਰ 18) ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫੁਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਏ.ਆਈ.ਐੱਫ.ਐੱਫ.) ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਇਆ, ਗੌਰਮੰਗੀ 2002 ਦੀ ਏਐਫਸੀ ਅੰਡਰ -17 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅੰਡਰ -17 ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਹ 2004 ਦੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਅੰਡਰ 20 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅੰਡਰ -23 ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਬਚਾਅ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਰਾਕ ਅੰਡਰ -23 ਟੀਮ ਨਾਲ 1-1 ਨਾਲ ਡਰਾਅ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। 2006 ਵਿਚ, ਗੌਰਮੰਗੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਨਹਿਰੂ ਕੱਪ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 2007 ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 2008 ਦੇ ਏਐਫਸੀ ਚੈਲੇਂਜ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੌਰਮੰਗੀ ਕੋਚ ਹਾਟਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਿਡਾਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। 28 ਜੁਲਾਈ, 2011 ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2014 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 5 -2 ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਕਲਿਫੋਰਡ ਮਿਰਾਂਡਾ ਫ੍ਰੀ ਕਿੱਕ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਖਿਡਾਰੀ ਗੋਲਕੀਪਰ ਨੋਮੋਮ ਲਾਰੈਂਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਕੈਮਰੂਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 2012 ਨਹਿਰੂ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣਾ 6 ਵਾਂ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵੈਦਿਆ

**ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵੈਦਿਆ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Prabhakar Vaidya) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਵਿਆਯਮ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਮੰਡਲ, ਸਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਸਕੱਤਰ ਹੈ।ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵੈਦਿਆ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1960 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਤੋਂ ਸਰੀਰਕ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, 1966 ਵਿਚ। ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ 1967 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਆਪਨ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲਿਆ। 

ਵੈਦਿਆ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿਚ ਹਨੂੰਮਾਨ ਵਿਆਅਮ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਮੰਡਲ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਸੈਕਟਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ, 1914 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਸਪੋਰਟਸ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਕਾਊਟਸ ਐਂਡ ਗਾਈਡਜ਼ ਦੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਚੈਪਟਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਹਾਇਰ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰੀਕਰਿਕੇਸ਼ਨ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਕਾਲਜੀਜ਼ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਸਪੇਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 

ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵੈਦਿਆ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (1983-1986) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1979-1981) ਅਤੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ 1986 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਹੋਲਮ, ਸਵੀਡਨ (1949) ਵਿਖੇ ਵਰਲਡ ਲਿੰਗੀਅਡ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ (1953) ਦੇ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਵਿਖੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਖਿਆ ਦੀ III ਵਰਲਡ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਰਮਨੀ (1949), ਤੁਰਕੀ, ਈਰਾਨ, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ (1953) ਵਿਖੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਸਰੀਰਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। 

ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵੈਦਿਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਧਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜੋੜਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵੈਦਿਆ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ, *ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ ਅਵਾਰਡ* (1976), ਸਰਬੋਤਮ ਅਧਿਆਪਕ ਐਵਾਰਡ (1987) ਅਤੇ *ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ ਜੀਵਨ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ*, (2006) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1991), ਕਰਮਵੀਰ ਕੰਨਮਵਰ ਅਵਾਰਡ (1998), ਦਾਦਾਜੀ ਡੀਡੋਲਕਰ ਐਵਾਰਡ (2002), ਰੋਟਰੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਤੋਂ ਪਾਲ ਹੈਰੀਸ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2003) ਅਤੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਗਨੌਰਕਰ ਸਮਰਿਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005) ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ *ਐਮੇਚਿਊਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ* ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਆ ਨੂੰ *ਕ੍ਰਿਡਸ ਜੀਵਨਵਤੀ ਸਨਮਾਨ* ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਸਥਾਨ, ਨਾਗਪੁਰ ਤੋਂ *ਵਿਦਰਭ ਗੌਰਵ* ਅਵਾਰਡ, ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਤ ਗੱਡੇ ਬਾਬਾ ਅਮਰਾਵਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਤ ਗਡਜ ਬਾਬਾ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਐਵਾਰਡ (2010), ਭਾਰਤ ਸਕਾਊਟਸ ਅਤੇ ਗਾਈਡਜ਼ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਐਵਾਰਡ (2010), *ਵਿਦਰਭ* ਵਰਗੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਦਰਭ ਸਮਾਜ ਸੰਘ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ *ਭੂਸ਼ਣ ਪੁਰਸਕਾਰ* (2010), ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਵਾਸੁਦੇਵਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ *ਕ੍ਰਿਡਾ ਮਹਾਰਸ਼ੀ* (2012) ਅਤੇ ਡੀ ਵਾਈ ਪਾਟਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ *ਜੀਵਨ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ* । ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ ਵੈਦਿਆ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੀ. ਆਰ. ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼

thumb|ਪੀ. ਆਰ. ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼
**ਪਰਾੱਟੂ ਰਵੀਂਦਰਨ ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Parattu Raveendran Sreejesh**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰਦਿਆਂ ਗੋਲਕੀਪਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ ਵਿਚ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਜ਼ਰਡਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1988 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕਿਜ਼ਕਕੰਬਲਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਪੀਵੀ ਰਵੀਂਦਰਨ ਅਤੇ ਊਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਸੇਂਟ ਐਂਟਨੀ ਦੇ ਲੋਅਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਕਿਜਾਕਕੰਬਲਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਜਾਕਕੰਬਲਮ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਕ ਸਪ੍ਰਿੰਟਰ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। 12ਵੀਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਜੀਵੀ ਰਾਜਾ ਸਪੋਰਟਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸਦੇ ਕੋਚ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਗੋਲਕੀਪਿੰਗ ਕਰੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਕੋਚ ਜੈਅਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਨਹਿਰੂ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕੋਲਾਮ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਨੇ 2004 ਵਿਚ, ਪਰਥ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖਿਲਾਫ 2004 ਵਿਚ, ਇਕ ਮੈਚ ਵਿਚ ਜੂਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਬਣਾਈ। ਉਸਨੇ 2006 ਵਿਚ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿਚ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਜੂਨੀਅਰ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਗੋਲਕੀਪਰ’ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਕਸਰ ਸੀਨੀਅਰ ਗੋਲਕੀਪਰਾਂ, ਐਡਰਿਅਨ ਡੀਸੂਜ਼ਾ ਅਤੇ ਭਰਤ ਚੇਤਰੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੈਨਲਟੀ ਸਟ੍ਰੋਕ ਬਚਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2011 ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਓਰਡੋਸ ਸਿਟੀ, ਚੀਨ, ਵਿਰੁੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਇੱਕ ਮੈਚ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਟਰਾਫੀ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ 'ਬੈਸਟ ਗੋਲਕੀਪਰ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ' ਪੁਰਸਕਾਰ 2013 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ 'ਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ' ਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। 

ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 2014 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਇੰਚੀਓਨ ਵਿੱਚ 2014 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੋ ਪੈਨਲਟੀ ਸਟਰੋਕ ਬਚਾਏ। 2014 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਅਤੇ 2018 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ "ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਗੋਲਕੀਪਰ" ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਗੋਲਕੀਪਰ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਜਾਪ ਸਟਾਕਮੈਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2016 ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 

13 ਜੁਲਾਈ, 2016 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ। 

ਰੀਓ ਵਿੱਚ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਨੀਸ਼ਿਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਇਕ ਲੰਬੇ ਲੰਬੇ ਜੰਪਰ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਹੈ (ਅ. 2014) ਅਨੁਸ੍ਰੀ। ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਸ਼੍ਰੀਨਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 2017 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚੀਫ਼ ਸਪੋਰਟਸ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸੰਤੋਸ਼ ਯਾਦਵ

thumb|ਸੰਤੋਸ਼ ਯਾਦਵ
**ਸੰਤੋਸ਼ ਯਾਦਵ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Santosh Yadav**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਹਾੜ ਯਾਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ, ਦੋ ਵਾਰ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਤੇ ਚੜਾਈ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੰਗਸ਼ੰਗ ਫੇਸ ਤੋਂ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮਈ 1992 ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਈ 1993 ਵਿਚ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਗਈ। 

1992 ਦੇ ਆਪਣੇ ਐਵਰੈਸਟ ਮਿਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਚਾਲਕ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਾਨ, ਉਸ ਨਾਲ ਆਕਸੀਜਨ ਸਾਂਝੀ ਕਰਕੇ ਬਚਾਈ।   

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਰੇਵਾੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਐਡੀਗਰੇਗ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੇਵੀਂ ਬੱਚੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਪਹਾੜਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤਰਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਨਹਿਰੂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮਾਉਂਟੇਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਨੌਟ ਪਲੇਸ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਉਂਟੇਨਿੰਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ (ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ.) ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। 

1992 ਵਿਚ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਯਾਦਵ ਨੇ ਐਵਰੇਸਟ ਨੂੰ ਛਾਪਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ। ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ, ਉਹ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਨੇਪਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਐਵਰੇਸਟ ਦਾ ਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਐਵਰੈਸਟ ਸਕੇਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਬਾਰਡਰ ਪੁਲਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ 1989 ਵਿੱਚ ਨੂਨ ਕਨ ਲਈ ਨੌਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੜਾਈ ਕੈਂਪ-ਕਮ-ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।  

ਯਾਦਵ ਨੂੰ 2000 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਮੁਹਿੰਮਾਂ 
ਸੰਨ 1999 ਵਿੱਚ, ਸੰਤੋਸ਼ ਯਾਦਵ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਹਾੜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੰਗਸ਼ੰਗ ਫੇਸ, ਐਵਰੇਸਟ ਤੱਕ ਕੀਤੀ। 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਈਸਟ ਫੇਸ, ਮਾਉਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਵੱਲ ਮਾਉਂਟੇਨਿੰਗ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਮਾਉਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਮੇਲਨ - ਸਾਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ 

ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮਾਉਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 

ਮਾਉਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਡਿੱਕੀ ਡੌਲਮਾ 

ਮਾਲਾਵਥ ਪੂਰਣਾ ਛੂਰੀਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਏ ਆਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਾਸਤਰੀ

**ਅੰਬਲੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ** (1890–1968) (ਕੰਨੜ: ಅಂಬಳೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿ) ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ *ਵਾਚਨ ਭਰਤ*, ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਦਕਾ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਫਰਵਰੀ 1890 'ਤੇ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ) ਦੇ ਅੰਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰਤਾ ਹੋਇਸਾਲਾ ਕਰਨਾਟਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਆਕਰਣ-ਵਿਦ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰਮਾ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸ਼ੰਕਰਮਾ ਦੀ ਪਲੇਗ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਦੋਂ ਉਹ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ।ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ (1914) ਲਈ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਪਈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੈਸੂਰ ਦੇ *ਅਥਰਾ ਕਚੇਰੀ* ("ਸਕੱਤਰੇਤ") ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਮੈਸੂਰ ਵਿਖੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਓਰੀਐਂਟਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੰਨੜ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤਕ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੈਂਕਟਲਕਸ਼ਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।

ਪ੍ਰੋ: ਏ ਆਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹਾ ਮਾ ਨਾਇਕ (ਐਚ.ਐਮ. ਨਾਇਕ) ਦੁਆਰਾ "ਕੰਨੜ ਸੇਨਾਨੀ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੈਂਟਰਲ ਕਾਲਜ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਘ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਘ ਪੂਰੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ।

ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੇਲੇ ਕੁਵੇਮਪੂ, ਟੀ ਐਨ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤਈਆ (ਥੀ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀ), ਐਮ ਵੀ ਸੀਤਾਰਾਮੱਈਆ ਅਤੇ ਜੀਪੀ ਰਾਜਾਰਤਨਮ ਸਨ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ 
ਪ੍ਰੋ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ। ਕੰਨੜ (ਮਾਂ ਬੋਲੀ), ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਪਾਲੀ, ਬੰਗਾਲੀ (ਸਵੈ-ਸਿਖਿਅਤ), ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਦਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਚਲਾਊ ਗਿਆਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਕੰਨੜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਲੀਦਾਸ, ਭਾਵਭੂਤੀ ਅਤੇ ਭਾਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਬਕਿੰਮ ਚੰਦਰ ਛਤਰਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ *ਵਚਨ ਭਾਰਤ*, *ਨਿਰਮਲਭਾਰਤੀ* ਅਤੇ *ਕਥਾਮ੍ਰਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ*। *ਵਚਨਭਾਰਤ* ਅਤੇ *ਨਿਰਮਲਭਾਰਤੀ* ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਹਨ. *ਕਥਾਮ੍ਰਿਤ* ਕਥਾਸਰਿਤਸਾਗਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। *ਕਥਾਮਰੂਤ* ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 1918 ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਖਬਾਰ *ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ* ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1890