ਸੰਗੀਤਾ ਮਲਹੋਤਰਾ

**ਸੰਗੀਤਾ ਮਲਹੋਤਰਾ** ਇੱਕ ਖਗੋਲ-ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ ਗਲੈਕਸੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਵੇਰ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਮਲਹੋਤਰਾ ਨਾਸਾ ਗੋਡਾਰਡ ਸਪੇਸ ਫਲਾਈਟ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨੈਨਸੀ ਗ੍ਰੇਸ ਰੋਮਨ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਾਲੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ - ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1995 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਖਗੋਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗਿਲੀਅਨ ਨੈਪ ਸੀ। ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਥੀਸਿਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਅਣੂ ਗੈਸ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਥੀਸਿਸ ਕੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਬਿੰਨੀ ਅਤੇ ਮੈਰੀਫੀਲਡ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ "ਗਲੈਕਟਿਕ ਸਟ੍ਰਕਚਰ" ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਨਾਸਾ ਹਬਲ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਟਕਸਨ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਪਟੀਕਲ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਲਟੀਮੋਰ, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਦੇ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਸਾਇੰਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਸਟਾਫ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 2001-2005 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ 2006 ਵਿੱਚ ਟੈਂਪੇ, ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਵਿੱਚ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨਵੇਂ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਅਰਥ ਐਂਡ ਸਪੇਸ ਐਕਸਪਲੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ 2017 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨੈਨਸੀ ਗ੍ਰੇਸ ਰੋਮਨ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਸਾ ਦੇ ਗੋਡਾਰਡ ਸਪੇਸ ਫਲਾਈਟ ਸੈਂਟਰ ਚਲੀ ਗਈ।

## ਖੋਜ 
### ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੇ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਗੁਣ 
ਮਲਹੋਤਰਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ-ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਲਾਈਨ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਸਪੇਸ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਆਇਓਨਾਈਜ਼ਡ ਕਾਰਬਨ ਦੀ 158 ਮਾਈਕਰੋਨ ਨਿਕਾਸ ਲਾਈਨ ਉੱਚ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਚਮਕ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਗਰਮ ਇੰਟਰਸਟੈਲਰ ਧੂੜ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

### ਲਾਈਮਨ ਅਲਫ਼ਾ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਪੁਨਰ-ਆਯੋਨੀਕਰਨ 
ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਲਾਰਜ ਏਰੀਆ ਲਾਈਮਨ ਅਲਫ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਮੈਨ ਅਲਫ਼ਾ ਐਮੀਸ਼ਨ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1967 ਵਿੱਚ ਬਰੂਸ ਪਾਰਟ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਜਿਮ ਪੀਬਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲਾਈਮਨ ਅਲਫ਼ਾ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੈਕਸੀਆਂ  ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਹ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਰਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ (ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਲਈ) ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਰੀਓਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਈਮਨ ਅਲਫ਼ਾ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, 2004 ਦੇ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੈਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੈੱਡਸ਼ਿਫਟ 6.5 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਇਓਨਾਈਜ਼ਡ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੁਰਾਣਾ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ, ਉਸਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ.ਐਸ. ਤਿਲਵੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੇ ਗਲੈਕਸੀ ਸਮੂਹ (EGS77) ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਲੱਭੇ ਕਿ ਇਹ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਆਇਓਨਾਈਜ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਚੱਲ ਰਹੇ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ LAGER ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (ਲਾਈਮਨ ਅਲਫ਼ਾ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਇਨ ਦ ਏਪੋਕ ਆਫ਼ ਰੀਓਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਵੇਰ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਲਾਈਮਨ ਅਲਫ਼ਾ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

### ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਸਲਿਟਲੈੱਸ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ 
ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਬਲ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਖਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ( GRAPES, PEARS, ਅਤੇ FIGS) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਸਲਿਟਲੈੱਸ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਸਾਇਣਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਗਲੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਅਨਮੋਲ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ESA ਦੇ  ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ NASA ਦੇ  ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਨਿਰੀਖਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਲਹੋਤਰਾ *ਰੋਮਨ* ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

### ਪੀਅ ਗਲੈਕਸੀਆਂ 
ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਕਈ ਪੀਐਚਡੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨ ਪੀ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਵਸਤੂਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਲਾਈਮਨ ਅਲਫ਼ਾ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੀਮਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੀਅ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੂਰ ਦੇ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ।

## ਵਿਦਿਆਰਥੀ 
ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਅੱਧੀ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਥੀਸਿਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੀਵਨ ਫਿੰਕਲਸਟਾਈਨ, ਨਿਮਿਸ਼ ਹਾਥੀ, ਵਿਠਲ ਤਿਲਵੀ, ਲਿਫਾਂਗ ਸ਼ੀਆ, ਹੁਆਨ ਯਾਂਗ, ਤਿਆਨਸ਼ਿੰਗ ਜਿਆਂਗ ਅਤੇ ਜੌਨ ਫੈਰੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਨਾਸਾ ਹਬਲ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਉਹ ਅਮਰੀਕਨ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਲੀਗੇਸੀ ਫੈਲੋ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ