open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਇੱਕਜੁੱਟਤਾ

**ਇੱਕਜੁੱਟਤਾ ਜਾਂ ਇਕਮੁੱਠਤਾ** ਸਾਂਝੇ ਹਿੱਤਾਂ, ਉਦੇਸ਼ਾਂ, ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੂਹਾਂ ਜਾਂ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਣਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਈਸਾਈ ਜਮਹੂਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ।

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਸਤ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਹਨ। ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਛੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 20 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਇੱਕਜੁੱਟਤਾ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਲਣਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇੱਕਜੁੱਟਤਾ ਵਿਖਿਆਨ 
### ਏਮੀਲ ਦੁਰਖਿਮ 
ਏਮੀਲ ਦੁਰਖਿਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਰਖਿਮ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ *ਦਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਆਫ ਲੇਬਰ ਇਨ ਸੁਸਾਇਟੀ* (1893) ਰਾਹੀਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਜੋ ਮਕੈਨਿਕੀ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਕੰਮ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਕੈਨੀਕੀ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ "ਰਵਾਇਤੀ" ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦਿਆਂ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਰਲ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ (ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਆਦਿਵਾਸੀ ), ਏਕਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। **ਆਧੁਨਿਕ** ਅਤੇ **ਉਦਯੋਗਿਕ** ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੰਮ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰਕਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

* ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ: ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਏਕਤਾ ਹੈ।

### ਪੀਟਰ ਕਰੋਪੋਤਕਿਨ 
ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਾਲੇ ਪੀਟਰ ਕਰੋਪੋਤਕਿਨ (1842–1921) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧ ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਰੋਪੋਤਕਿਨ ਨੇ ਹਕਸਲੀਅਨ ਸੋਸ਼ਲ ਡਾਰਵਿਨਵਾਦ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ, ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਸਤਕ, ਮਿਉਚੁਅਲ *ਏਡ: ਏ ਫੈਕਟਰ ਆਫ਼ ਈਵੋਲੂਸ਼ਨ* (1902) ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਚਾਅ ਵਿਧੀ ਵਜੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਸੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਸੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ; ਅਜਿਹੀ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ 
ਇਕਜੁੱਟਤਾ, ਕਾਨੂੰਨ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪ-ਖੇਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਕਾਲੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੜ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਸੁਕਰਾਤ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਵਰਗੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਇਕਮੁੱਠਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੇਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਣ ਲਈ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਇਕਮੁੱਠਤਾ ਕਾਇਮ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਦਭਾਵਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਲਖਨਊ

**ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਲਖਨਊ** (ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ **ਆਈਆਈਐਮ** **ਲਖਨਊ** ਜਾਂ **ਆਈਆਈਐਮ-ਐਲ** ) ਲਖਨਊ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਪਬਲਿਕ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ 1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੌਥੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (ਆਈਆਈਐਮ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਈਆਈਐਮ ਲਖਨਊ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ, ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ “ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉੱਤਮਤਾ” ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਆਈਆਈਐਮ ਲਖਨਊ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਤ ਆਈਆਈਐਮ ਜੰਮੂ, ਆਈਆਈਐਮ ਰੋਹਤਕ ਅਤੇ ਆਈਆਈਐਮ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ 2018 ਤੱਕ ਆਈਆਈਐਮ ਸਿਰਮੌਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਇਹ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਲਖਨਊ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ 200 ਏਕੜ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨੋਇਡਾ ਵਿਖੇ 20 ਏਕੜ ਦੀ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਕੈਂਪਸ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਐਮਬੀਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਆਈਪੀਐਮਐਕਸ) ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪੀਜੀਪੀ ਅਤੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਕਾਮਨ ਐਡਮਿਸ਼ਨ ਟੈਸਟ (ਸੀਏਟੀ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੀਐਮਏਟੀ ਸਕੋਰ, ਇੱਕ ਐਮ ਬੀਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਪੂਰਾ-ਸਮਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਨ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਫਾਰ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਸਥਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਐਮ.ਬੀ.ਏ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ 24 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੀ-ਸਕੂਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਹੈ। ਸਾਲ ਭਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲੱਬਾਂ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਬੀ-ਮੁਕਾਬਲੇ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
alt=Photograph of the sculpture of logo at the entrance of the institute|right|thumb| ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ: ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਲੋਗੋ ਦੀ ਮੂਰਤੀ
ਆਈਆਈਐਮ ਲਖਨਊ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1984 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ (ਆਈਆਈਐਮ ਕਲਕੱਤਾ, ਆਈਆਈਐਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਆਈਆਈਐਮ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਚੌਥਾ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਸਿੰਘਾਨੀਆ, ਜਿਸ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ, ਨੇ 2007 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ
ਓਂਟਾਰੀਓ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਰਬਾਰ

**ਓਨਟਾਰੀਓ ਖਾਲਸਾ ਦਰਬਾਰ,** ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੇ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਧਾਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (''gurdu'ārā* or *gurdvārā''), ਭਾਵ "ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ", ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਟ੍ਰੇਲਰ ਵਿੱਚ 1978 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ 1988 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਨਵਾਂ ਸਥਾਨ 7080 ਡਿਕਸੀ ਰੋਡ, ਮਿਸੀਸਾਗਾ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਹੈ। 1989 ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਨੇ 10,000 ਦੀ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ।

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰਦਿਆਲ ਧੀਰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗ੍ਰੇਟਰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਏਰੀਆ ਵਿਚਲਾ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ।

1990 ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਭੀੜ ਭਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 6 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਖਾਸ ਦਿਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ("ਬੰਦੀ ਛੁਡਾਓ", ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ) ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸਾਲ (31 ਦਸੰਬਰ)' ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ (ਜੋ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ।

2003 ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਾ ਜਸ਼ਨ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਇਸਦਾ ਮਾਹੌਲ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ 3 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਰਕਿੰਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬੋਰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1990 ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਕਿ ਕੀ ਸਿੱਖ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਮੀਟ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਜਾਜਕ ਉਥੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਓਨਟਾਰੀਓ ਸਿੱਖ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਪੋਮੇਰਿਅਨ (ਕੁੱਤਾ)

**ਪੋਮੇਰਨੀਅਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Pomeranian;** ਅਕਸਰ **ਪੋਮ** ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਸਪਿਟਜ਼ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਸਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੋਮਰੇਨੀਆ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਖਿਡੌਣੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਨਸਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਪੋਮੇਰੇਨੀਅਨ ਵੱਡੇ ਸਪਿਟਜ਼-ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਰਮਨ ਸਪਿਟਜ਼। ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਸਾਈਨੋਲੋਜੀਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨੇਲ ਦੁਆਰਾ ਜਰਮਨ ਸਪਿਟਜ਼ ਨਸਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਲਈ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ **ਜ਼ਵੇਰਗਸਪਿਟਜ਼** ("ਡਵਾਰਫ-ਸਪਿਟਜ਼") ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਸਲ ਨੂੰ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਪੋਮੇਰਾਨੀਅਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਕੱਲੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਨਸਲ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅੱਧਾ ਘਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪੋਮਰੇਨੀਅਨ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਕੁੱਤਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮੁੱਦੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਪੇਟੇਲਾ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਚਿਅਲ ਕੋਲਾਪਸ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ, ਨਸਲ ਦੇ ਐਲੋਪੀਸੀਆ ਐਕਸ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋਲਚੋਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਕਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਲ ਗਵਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 2013 ਤੱਕ, ਰਜਿਸਟਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1998 ਤੋਂ, ਨਸਲ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਫੈਸ਼ਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 

## ਦਿੱਖ 
ਪੋਮੇਰਨੀਅਨ,  ਦੇ ਛੋਟੇ ਕੁੱਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ  ਅਤੇ ਖੜੇ  ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੁੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਭਰਪੂਰ ਟੈਕਸਚਰ ਕੋਟ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਛ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਸੈੱਟ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚੋਟੀ ਦਾ ਕੋਟ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਫਰ ਦਾ ਰੱਫੜ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਪੋਮਜ਼ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 
ਤਸਵੀਰ:Pomeranian Thank You.jpg|ਕਰੀਮ ਰੰਗ ਦੇ ਪੋਮੇਰਾਨਿਅਨ
ਤਸਵੀਰ:Pomeranian orange sable 600.jpg|ਸੰਤਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸੇਬਲ ਪੋਮੇਰੇਨੀਅਨ
ਤਸਵੀਰ:Tri-colored-pom-fuzzybutt.jpg|ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਪੋਮੇਰਾਨਿਅਨ
ਤਸਵੀਰ:White Pomeranian 2 and half years Old.jpg|ਇੱਕ ਢਾਈ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਚਿੱਟਾ ਪੋਮੇਰਾਨਿਅਨ

## ਵਿਵਹਾਰ 
ਪੋਮਰੇਨੀਅਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਸਤਾਨਾ, ਰੋਚਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਦੂਜੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੋਮੇਰੇਨੀਅਨ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਉਤੇਜਨਾ ਤੇ ਭੌਂਕਣਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੌਂਕਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਭੌਂਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੋਮੈਰੇਨੀਅਨ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਵਧੀਆ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਨ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਅਤੇ ਅੜੀਅਲ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪੋਮੇਰਨੀ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੋਮ੍ਪਨੀਅਨ ਕੁੱਤਾ 
* ਬੂ (ਕੁੱਤਾ) 
* ਲੈਪ ਕੁੱਤਾ 
* ਮਿਸਾਈਲ (ਭੂਤ ਟਰਿਕ) 
* ਥੈਰੇਪੀ ਕੁੱਤਾ 
* ਬਰਲੀ ਬੇਅਰ (ਕੁੱਤਾ) 

## ਹਵਾਲੇ
ਐਨਿਡ ਬਿਲਟਨ

**ਐਨੀਡ ਮੈਰੀ ਬਿਲਟਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Enid Mary Blyton;** 11 ਅਗਸਤ 1897 - 28 ਨਵੰਬਰ 1968) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 1930 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 600 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਿਲਟਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਅਤੇ 90 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 24 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਚਾਈਲਡ ਵਿਸਪਰਸ* ਸੀ 1922 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਵਿੱਦਿਆ, ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਕਲਪਨਾ, ਰਹੱਸ, ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਸਦੀ ਨੋਡੀ, ਫੇਮਸ ਫਾਈਵ ਅਤੇ ਸੀਕਰੇਟ ਸੈਵਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਯਾਦ ਹੈ।

ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਾਵਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਐਡਵੈਂਡਰਿੰਗ ਆਫ ਦਿ ਵਿਸ਼ਿੰਗ-ਚੇਅਰ* (1937) ਅਤੇ *ਦਿ ਐਂਚੈਂਟ ਵੁੱਡ* (1939) ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਿਲਟਨ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਬਾਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਰਸਾਲਿਆਂ ਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਿਖਦੀ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੋਮਾ ਉਸ ਦੇ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਤੀਬਰ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹ ਅਫਵਾਹ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫੌਜ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਲਿਖਦੇ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਅਫਵਾਹ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਿਲਟਨ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਨੋਡੀ ਲੜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕਾਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ। ਕੁਝ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ 1930 ਤੋਂ 1950 ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਮਿਆਰ ਦੀ ਕਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਕ, ਲਿੰਗਵਾਦੀ, ਜਾਤੀਵਾਦੀ, ਜ਼ੈਨੋਫੋਬਿਕ ਹੋਣ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਉਭਰੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਓਪਰੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1968 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੀ ਉਹ ਬੈਸਟਸੈੱਲਰ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਿਲਟਨ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੈਤਿਕ ਸਬਕ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਹਨੇ ਕੁਝ ਕਲੱਬਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਨੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟ (ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਧ ਦੇਣ ਵਾਲੇ) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਬਾਲ ਚੈਰਿਟੀ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਬਿਲਟਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਏਨਿਡ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਬੀਬੀਸੀ ਵਲੋਂ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਫੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਟੇਜ, ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1897
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ

**ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **red panda;** *ਆਈਲੁਰਸ ਫੁਲਗੇਨਜ਼*) ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਈ.ਯੂ.ਸੀ.ਐਨ. ਵੱਲੋਂ ਲਾਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਪੱਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 10,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਘਾਟੇ ਅਤੇ ਟੁੱਟਣ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ ਦੇ ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਫਰ (ਜੱਤ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਲੰਮੀ ਚਟਕੀ ਵਾਲੀ ਪੂਛ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅੱਗੇ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ; ਇਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਬਿੱਲੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੰਬੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਭਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਬੋਰੇਅਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਡੇ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕਾਂਤ ਜਾਨਵਰ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗੰਦਗੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਘੱਟ ਪਾਂਡਾ, ਲਾਲ ਭਾਲੂ-ਬਿੱਲੀ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਬਿੱਲੀ-ਭਾਲੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ ਏਲੂਰਸ ਜੀਨਸ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਏਲੂਰੀਡੇ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਜੀਵਿਤ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੈਕੂਨ ਅਤੇ ਰਿੱਛ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਾਈਲੋਜੈਟਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਆਈਲੂਰੀਡੇ, ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਸਟੇਲੋਇਡੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੀਸਲ, ਰੈਕੂਨ ਅਤੇ ਸਕੰਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਦੋ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਂਡਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਬੇਸਲ ਅਰਸੀਡ ਹੈ।

## ਸਰੀਰਕ ਗੁਣ 
left|thumb|ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਸਿਰ ਦੇ ਭਾਰ ਉੱਤਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਪਾਂਡਾ
thumb|ਇੱਕ ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ ਦੀ ਖੋਪਰੀ
ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 50 ਤੋਂ 64 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (20 ਤੋਂ 25 ਇੰਚ) ਮਾਪਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੂਛ 28 ਤੋਂ 59 ਸੈਮੀ. (11 ਤੋਂ 23 ਇੰਚ) ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 3.7 ਤੋਂ 6.2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ (8.2 ਤੋਂ 13.7 ਐਲ ਬੀ) ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਦਾ 3 ਤੋਂ 6.0 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ (6.6 ਤੋਂ 13.2 lb)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੰਬੀ, ਨਰਮ, ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਫਰ ਹਨ, ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀ ਫਰ ਅਤੇ ਹੰਝੂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰੈਨਿਓ-ਦੰਦ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹਲਕਾ ਚਿਹਰਾ। ਹਲਕੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਇਕ ਰੇਕੂਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਚਿੱਟੇ ਬੈਜ ਹਨ, ਪਰ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਲ਼ੇ ਸਿਰ ਦੇ ਮੱਧਮ ਅਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਕੰਨ, ਕਾਲੀ ਨੱਕ ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ, ਝਾੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੂਛ ਛੇ ਬਦਲਵੇਂ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਓਚਰ ਰਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸ-ਅਤੇ ਲੀਚੇਨ ਢੱਕੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਕਾਏ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਛੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੈਰ ਪੰਜੇ ਦੇ ਤਿਲਾਂ 'ਤੇ ਸੰਘਣੇ ਫਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫਰ ਬਰਫ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਜਾਂ ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਤੇ ਥਰਮਲ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਦਾ ਵਿਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

### ਖੁਰਾਕ 
thumb| ਜਿੰਕਗੋ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ
[left|thumb| ਇੱਕ ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ [ਹਿਮਾਲਿਆ|ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ *ਸੋਰਬਸ ਵਾਰਡੀ* ਮੌਸਮੀ ਫਲ ਤੇ ਭੋਜਨ ]]
thumb|ਇੱਕ ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ
thumb| ਬਾਂਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਖਾ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ
ਲਾਲ ਪਾਂਡੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਚਾਰੇ. ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਂਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਥਣਧਾਰੀ, ਪੰਛੀ, ਅੰਡੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਬੇਰੀਆਂ ਵੀ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਮੇਪਲ ਅਤੇ तुਤੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਅਤੇ ਸੱਕ ਅਤੇ ਮੇਪਲ, ਬੀਚ, ਅਤੇ ਮਲਬੇਰੀ ਦੇ ਫਲ ਖਾਣ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਨਵਰ
ਚਾਰਲੀ ਐਂਡ ਦ ਚਾਕਲੇਟ ਫੈਕਟਰੀ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਚਾਰਲੀ ਐਂਡ ਦ ਚਾਕਲੇਟ ਫੈਕਟਰੀ*** 2005 ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਕਲਪਨਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਟਿਮ ਬਰਟਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋਨ ਅਗਸਤ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਰੌਲਡ ਡਾਹਲ ਦੁਆਰਾ 1964 ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਜੌਨੀ ਡੈੱਪ ਵਿਲੀ ਵੋਂਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਰੈਡੀ ਹਾਈਮੋਰ ਚਾਰਲੀ ਬਕੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਡੇਵਿਡ ਕੈਲੀ, ਹੇਲੇਨਾ ਬੋਨਹੈਮ ਕਾਰਟਰ, ਨੂਹ ਟੇਲਰ, ਮਿਸੀ ਪਾਇਲ, ਜੇਮਜ਼ ਫੌਕਸ, ਦੀਪ ਰਾਏ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਲੀ ਵੀ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕਥਾਨਕ ਚਾਰਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਾਰ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੋਂਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਚਾਕਲੇਟ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

*ਚਾਰਲੀ ਅਤੇ ਚੌਕਲੇਟ ਫੈਕਟਰੀ* ਦੇ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਲਈ (ਪਹਿਲਾਂ 1971 ਵਿੱਚ *ਵਿਲੀ ਵੋਂਕਾ ਐਂਡ ਦ ਚਾਕਲੇਟ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ* ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ) ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਜ 1991 ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਾਰਨਰ ਬਰੋਸ ਡਾਹਲ ਅਸਟੇਟ ਨੂੰ ਕੁਲ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਬਰਟਨ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੈਰੀ ਰੌਸ, ਰੌਬ ਮਿੰਕੋਫ, ਮਾਰਟਿਨ ਸਕੋਰਸੀ ਅਤੇ ਟੌਮ ਸ਼ੈਡਿਆਕ ਵਰਗੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਦਾਕਾਰ ਬਿਲ ਮਰੇ, ਨਿਕੋਲਸ ਕੇਜ, ਜਿੰਮ ਕੈਰੀ, ਮਾਈਕਲ ਕੀਟਨ, ਬ੍ਰੈਡ ਪਿਟ, ਵਿਲ ਸਮਿੱਥ, ਐਡਮ ਸੈਂਡਲਰ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਵੋਂਕਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

ਬਰਟਨ ਤੁਰੰਤ ਸਵਾਰ ਸਵਾਰ ਡੈਪ ਅਤੇ ਡੈਨੀ ਐਲਫਮੈਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਲਿਆ। *ਚਾਰਲੀ ਐਂਡ ਦ ਚਾਕਲੇਟ ਫੈਕਟਰੀ* *ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਨਾਈਟਮੇਅਰ ਤੋਂ* ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਲਫਮੈਨ ਨੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਜੂਨ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2004 ਤੱਕ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਪਾਈਨਵੁੱਡ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। *ਚਾਰਲੀ ਐਂਡ ਦ ਚਾਕਲੇਟ ਫੈਕਟਰੀ* ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ. 475 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਪਲਾਟ 
ਚਾਰਲੀ ਬਕੇਟ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਲੜਕਾ ਹੈ ਜੋ ਵੋਂਕਾ ਕੈਂਡੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿਲੀ ਵੋਂਕਾ, ਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜਾਸੂਸੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਫੈਕਟਰੀ ਉੱਪਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰਲੀ ਦਾ ਦਾਦਾ ਵੀ ਸੀ। ਵੋਂਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਟਿਕਟ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਵੋਂਕਾ ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਟੂਰ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਮਰ ਭਰ ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਟਿਕਟ ਧਾਰਕ ਦੌਰੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਵੋਂਕਾ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਚਾਰ ਟਿਕਟਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜਲਦੀ ਵਿਕ ਗਈਆਂ। ਟਿਕਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ - ਅਗਸਤਸ, ਵੈਰੁਕਾ ਸਾਲਟ, ਵਾਇਲਟ ਬੀਯੂਅਰਗਾਰਡ ਤੇ ਮਾਈਕ ਟੀਵੀ। ਇੱਕ ਹੰਕਾਰੀ ਗਮ ਚੀਅਰ, ਅਤੇ ਮਾਈਕ ਟੀਵੀ। ਚਾਰਲੀ ਦੋ ਵਾਰ ਟਿਕਟ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਟਿਕਟ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਚਾਰਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਸ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨੋਟ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਵੋਂਕਾ ਬਾਰ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰੂਸੀ ਟਿਕਟ ਜਾਅਲੀ ਸੀ। ਚਾਰਲੀ ਨੂੰ ਰੈਪਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅਸਲ ਪੰਜਵੀਂ ਟਿਕਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚਾਰਲੀ ਨੂੰ ਟਿਕਟ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2005 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ

**ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **blue whale;** *ਬੈਲੇਨੋਪਟੇਰਾ ਮਸਕੂਲਸ*) ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਹੈ, ਜੋ ਬਲੇਨ ਵ੍ਹੇਲ ਪਾਰਵਆਰਡਰ, ਮਾਇਸਟੀਸੀਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।  ਤੱਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 173 ਟੰਨ ਦੇ ਭਾਰ, ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਲਾ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।

ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਪਤਲਾ, ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨੀਲੇ-ਸਲੇਟੀ ਡਾਰਸਲੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ੇਡ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਲਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੀਆਂ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ: ਬੀ. ਐਮ. ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਮਾਸਕੂਲਸ, ਬੀ. ਐਮ. ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਇੰਟਰਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਬੀ. ਐਮ. ਬ੍ਰਵੀਕੌਡਾ (ਜਿਸਨੂੰ ਪਿਗਮੀ ਬਲਿਊ ਵ੍ਹੇਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੀ. ਐਮ. ਇੰਡੀਕਾ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਬਾਲਿਨ ਵ੍ਹੀਲਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਿਰਫ ਛੋਟੇ ਕ੍ਰਸਟੇਸੀਅਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕ੍ਰਿਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਉਹ 1966 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਵ੍ਹੇਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ ਮਿਟਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ। 2002 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 5,000 ਤੋਂ 12,000 ਨੀਲੀਆਂ ਵ੍ਹੇਲ ਸਨ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪੰਜ ਆਬਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਆਈ.ਯੂ.ਸੀ.ਐਨ. ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ 10,000 ਅਤੇ 25,000 ਨੀਲੀਆਂ ਵ੍ਹੇਲ ਹਨ। ਵ੍ਹੇਲਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 239,000 (ਸੀਮਾ 202,000 ਤੋਂ 311,000)। ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਘੱਟ (ਲਗਭਗ 2,000) ਸੰਘਣੇਪਣ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਨੀਲੇ ਵ੍ਹੇਲ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2014 ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। 
thumb|***ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ** (ਬਾਲੇਨੋਪਟੇਰਾ ਮਸਕੂਲਸ)*

## ਵੇਰਵਾ 
right|thumb| ਇੱਕ ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ, ਪੂਛ ਚੁੱਕਦੀ ਹੋਈ।
right|thumb| ਬਾਲਗ ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ
ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ ਦੀ ਲੰਮੀ ਟੇਪਰਿੰਗ ਬਾਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਵੇਹਲ ਦੇ ਸਟਾਕਿਅਰ ਬਿਲਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਰ ਸਮਤਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, *U-* ਅਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਥ ਹੈ ਜੋ ਬੁਨੇਹੋਲ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਹੋਠ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਬੇਲੀਨ ਪਲੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਣਾ ਹੈ; ਲਗਭਗ 300 ਪਲੇਟਾਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ  ਲੰਬਾ, ਉੱਪਰਲੇ ਜਬਾੜੇ ਤੋਂ ਲਟਕਦਾ ਹੈ,  ਵਾਪਸ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 70 ਅਤੇ 118 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗ੍ਰੋਵ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਂਟ੍ਰਲ ਪਲੀਟਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਸਮਾਨਤਰ ਗਲ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਲੰਗ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨੀਲੇ ਵ੍ਹੇਲ, ਛੋਟੇ ਬਰਸਟ ਨਾਲ ਹੀ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (31 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ) ਦੀ ਸਪੀਡ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਦੂਜੀ ਵ੍ਹੇਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਰ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (12 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਵਧੇਰੇ ਖਾਸ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪਿਗਮੀ ਬਲਿਊ ਵ੍ਹੇਲ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟੈਲੀਮੈਟਰੀ ਨੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਪਰਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 0.09 ਤੋਂ 455.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (0.056) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 283.221 ਮੀਲ। ਖਾਣਾ ਖੁਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.1 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ
ਰਘੁਨਾਥ ਮੰਦਰ

**ਰਘੁਨਾਥ ਮੰਦਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Raghunath Temple**) ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸੱਤ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਹਨ। ਰਘੁਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਪਹਿਲੇ ਡੋਗਰਾ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਲ 1835 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਡੋਗਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ 1860 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਤਾ ਰਾਮ ਹੈ - ਰਘੁਨਾਥ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਗੋਲਿਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਟਾਵਰਾਂ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਹਨ। ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ 300 ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਦੇ 15 ਪੈਨਲਾਂ ਵਿਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਰਾਮਾਇਣ, ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ 6,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਰਦਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਦੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਸਾਲ 2002 ਵਿਚ ਇਸ ਮੰਦਰ 'ਤੇ ਦੋ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਇਸ' ਤੇ ਗ੍ਰਨੇਡਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 20 ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 40 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਵੀ ਹੋਏ ਸਨ। 

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਔਸਤਨ  ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਸੜਕ, ਰੇਲ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 1 ਏ ਜੰਮੂ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੰਮੂ ਤਵੀ, ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਚੇਨਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲਈ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੰਮੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ, ਲੇਹ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਲਈ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜੰਮੂ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, 1765 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੰਦਰ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਹਾਕਮ ਇੱਟ ਨਾਲ ਚੂੜੀਦਾਰ ਕਰਦ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਬੁਰਜ ਤਾਜ ਕਲਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਖਰ (ਵਧ ਰਿਹਾ ਟਾਵਰ)। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ 1822 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ (1835 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਮੂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1860 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਿਕ ਲਿਪੀ ( ਟਾਕਰੀ ) ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1827 ਵਿੱਚ ਮਹੰਤ ਜਗਨਨਾਥ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ 
30 ਮਾਰਚ 2002 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਨੇਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਣੇ ਦਸ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਦੂਜਾ ਹਮਲਾ 24 ਨਵੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਅਰਚਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਇਹ ਹਮਲਾ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤੋਇਬਾ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 13 ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸਮਲੇਸਵਰੀ

**ਮਾਂ ਸਮਲੇਸਿਰੀ** ਸੰਬਲਪੁਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਸਮਲੇਸਵਰੀ ਨੂੰ "ਸੰਬਲਪੁਰੀ" ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸਮਲਪੁਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਵਾਜ਼ੱਪੱਲੀ ਮਹਾ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ

**ਵਾਜ਼ੱਪੱਲੀ ਮਹਾ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ** (ਮਲਿਆਲਮ: വാഴപ്പള്ളി മഹാശിവക്ഷേത്രം) ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾਯਾਮ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗਨਾਸਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਜਾਪੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਟ੍ਰਾਵੈਂਕੋਰ ਦੇਵਸਵੋਮ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੋਡੂੰਗੱਲੂਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੈਰਾ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਖ਼ੁਦ ਪਰਸੂਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ 108 ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਇਹ ਕੇਰਲ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਨਾਮਾਲਾਮਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਝੰਡੇ-ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਮੰਦਰ, ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਖੇਤਰ, ਵਿੱਚ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਕੱਕਾਰਾਂ (ਦਾਰੂ ਸਿਲਪਾਸ) ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਵੱਟਝੱਟੂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰੰਮਤ ਕੋਲਮ ਈਰਾ 840 (1665 ਈ.) ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.

## ਹਵਾਲੇ
ਦ ਸੀਕਰੇਟ ਆਫ ਦ ਨਾਗਾਸ

***ਦ ਸੀਕਰੇਟ ਆਫ ਦ ਨਾਗਾਸ*** ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜੀ ਲੇਖਕ ਅਮੀਸ਼ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਤਿਕੋਣੀ ਲੜੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮੇਲੂਹਾ ਦੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸ਼ਿਵ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਘੁਮੰਕੜ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਬਚਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲਾ ਨਾਵਲ *ਦ ਇਮੌਰਟਲਸ ਆਫ ਮਲੂਹਾ*ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਸਤੀ ਨੂੰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਗਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਰੰਗਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਾਗਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸੁਰਾਗ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਸਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਜੁੜਵੀਂ ਭੈਣ ਵੀ। ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਗਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੰਚਵਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਅਚੰਭਾ ਉਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨੇ ਜਦੋਂ *ਦ ਸੀਕਰੇਟ ਆਫ ਦ ਨਾਗਾਸ* ਲਿਖਣਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਇਸ ਤਿਕੋਣੀ ਲੜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਜਾਰੀ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਕਿਤਾਬ 12 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵੈਸਟਲੈਂਡ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਕਬਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੁਲਾਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਸੁਭਾਅ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਥੀਏਟਰਿਕ ਟ੍ਰੇਲਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਫਿਲਮ ਵੇਖਣ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।

*ਦ ਸੀਕਰੇਟ ਆਫ ਦ ਨਾਗਾਸ* ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦੀਆਂ 80,000 ਕਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀ-ਆਰਡ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ 95,000 ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬੈਸਟ ਸੈੱਲਰ ਸੂਚੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। &nbsp; ਜੂਨ 2015 ਤੱਕ ਸ਼ਿਵਾ ਤਿਕੋਣੀ ਦੀਆਂ 25 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਭਾਵ ਇਹ ਕਿਤਾਬ 60 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਲਗਭਗ ਕਮਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਤਾਬ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਫਲ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਰਲਵੇਂ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ-ਮਿਥਹਾਸ ਲਈ ਸੂਝ ਬੂਝ ਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਹੋਈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਗੈਰ-ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਟੇਢੇ ਹੱਥ ਲਿਆ।

## ਪਲਾਟ ਦਾ ਸਾਰ 
ਸ਼ਿਵ ਮੇਲੂਹਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਸ਼ੁੱਭ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਗਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜਿਆ। ਹਮਲਾਵਰ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਅਜੀਬ ਉੱਕਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੱਕੇ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਸਤੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਿਲੀਪਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਕਾ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਰੰਗਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਾ ਚੰਦਰਕੇਤੂ ਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਤੀ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਬ੍ਰਾਂਗਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਬੀਲਾ ਹੈ, ਨਾਗਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਜਨਰਲ ਪਾਰਵਤੇਸ਼ਵਰ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਵੀਰਭੱਦਰ, ਡਾਕਟਰ ਆਯੂਰਵਤੀ ਅਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਭਗੀਰਥ ਅਤੇ ਅਨੰਦਮਯੀ ਵੀ ਹਨ। ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਖੇ ਪਰਵਤੇਸ਼ਵਰ ਬਰੰਗਾ ਭਾਈਚਾਰੇ 'ਤੇ ਹੋਏ ਦੰਗੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦਿਵੋਦਾਸ ਪਰਵਤੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਔਸ਼ਧੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵਤੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਔਸ਼ਧੀ ਸਿਰਫ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੰਚਵਤੀ ਵਿਖੇ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਦਿਵਿਦਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਾਗਾਂ ਤੋਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲੇਗ ਕਾਰਨ ਬਰੰਗਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਬਰੰਗਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿਵੋਦਾਸ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਿੰਦ-ਫਿਲਸਤੀਨ ਸੰਬੰਧ

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਨਾਲ **ਹਿੰਦ-ਫਿਲਸਤੀਨ ਸੰਬੰਧ** ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਏ ਹਨ।  18 ਨਵੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਹੋਏ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਫਿਲਸਤੀਨ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੀਐਲਓ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1974 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ।

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਵੰਡ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਮਕਸਦ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਂਝ ਸੀ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਨੇ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਕਾਜ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰੀਵ ਚਿੰਤਾ ਸੀ। ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧ ਨਾ ਤਾਂ ਠੰਡੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗਰਮ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਤੇ ਫਿਲਸਤੀਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਬਜਟ ਵਿੱਚ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੇ ਰਣਨੀਤਕ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਫਿਲਸਤੀਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੋਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਫਿਲਸਤੀਨ ਦੀਆਂ ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਜਾਇਜ਼ ਹੋਣ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ, ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਫਿਲਸਤੀਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਸਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 
ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾ ਗੈਰ- ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿਲਸਤੀਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ "ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਨੁਮਾਇੰਦੇ" ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ 1975 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੀਐਲਓ ਦਫ਼ਤਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1980 ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ। 18 ਨਵੰਬਰ 1988 ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਫਿਲਸਤੀਨ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ; ਫਲਸਤੀਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ 10 ਫਰਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਫਿਲਸਤੀਨ ਸਟੇਟ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਾਲਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਫਿਲਸਤੀਨ ਸੰਬੰਧ
ਆਈ ਨੋ ਵਾਏ ਦ ਕੇਜਡ ਬਰਡ ਸਿੰਗਸ

thumb|*ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਕੇਜਡ ਬਰਡ ਸਿੰਗਜ਼* ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਤੋਂ *ਛਾਪੋ*, ਰੈਂਡਮ ਹਾਓਸ ਦੁਆਰਾ 1969 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ |link=Special:FilePath/Caged Bird cover.jpg
***ਆਈ ਨੋ ਵਾਏ ਦ ਕੇਜਡ ਬਰਡ ਸਿੰਗਸ*** 1969 ਦੀ ਇੱਕ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਮਾਇਆ ਏਂਜਲੋ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸੱਤ ਖੰਡਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਿਆਰ ਨਸਲਵਾਦ ਅਤੇ ਸਦਮੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਟੈਂਪਸ, ਅਰਕਾਨਸਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮਾਇਆ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਹਾਣੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। *ਕੇਜਡ ਬਰਡ ਦੇ* ਦੌਰਾਨ ਮਾਇਆ ਇੱਕ ਨਸਲਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ੀਕਾਰ ਪੀੜਤ ਤੋਂ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸੰਪੰਨ, ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁਟਿਆਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਐਂਜਲੋ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਹੇਲੀ, ਲੇਖਕ ਜੇਮਜ਼ ਬਾਲਡਵਿਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਰਾਬਰਟ ਲੂਮਿਸ ਨੇ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਵੀ ਸੀ। ਸਮੀਖਿਅਕ ਅਕਸਰ *ਕੇਜਡ ਬਰਡ* ਨੂੰ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਕਥਾ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਐਂਜੇਲੋ ਥੀਮੈਟਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੀਆਂ ਆਮ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾ, ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਆਂ ਦੇ ਆਮ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ; ਨਸਲਵਾਦ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ; ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ; ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਨਿੱਜੀ ਮਾਣ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਆਦਿ।

ਐਂਜਲੋ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕਥਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਛਾਣ, ਬਲਾਤਕਾਰ, ਨਸਲਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਮਾਇਆ, ਐਂਜਲੋ ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ, "ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹਰ ਕਾਲੀ ਕੁੜੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪਾਤਰ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਐਂਜਲੋ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਹਾਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪਕ, ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਚਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਨਸਲਵਾਦੀ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਂਜਲੋ ਦਾ ਨਸਲਵਾਦ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾਪੂਰਣ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਸਦੀ ਪਨਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਉਭਰਦੀ ਹੈ।

*ਕੇਜਡ ਬਰਡ* ਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤਕ  ਪੇਪਰਬੈਕ ਬੈਸਟਸੈਲਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਯਾਦਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ, ਨਸਲਵਾਦ, ਅਤੇ ਜਿਨਸੀਅਤ ਦੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਿੱਤਰਣ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਜਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ

**ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ** ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਤੇ ਨਜਰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪਹੁੰਚਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਘਟਨਾਵਾਂ (ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਤੱਕ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੀਤੇ ਮਾਮਲੀਆਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਮਨਪਸੰਦ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਯਾਕੂਬ ਬਰਕਹਾਰਟ (1818–1897) ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਜੋਂ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਜੀਵਣ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਸਮ-ਰਵਾਜ, ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਅਮਲ।

## ਵੇਰਵਾ 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਹੁੰਚ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਵਿਸ ਵਿਦਵਾਨ ਜੈਕਬਬ ਬਰਕਰਟ, ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਖੌਤੀ ਨਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਅਲਚਿਆ ਪਲਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਵਿਸ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜਾਕੋਬ ਬੁਰਖਰਟ ਨੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਧਾਰਣਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੁੱਚਤਾ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤਰਕਲਾ, ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਹੀ, ਬਲਕਿ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਧਾਰ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਸੀ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੁਰਖਰਟ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਧੁਨੀਆਂ ਜੋਹਾਨ ਹੁਇਜ਼ਿੰਗਾ ਦੀ *ਦ ਵੈਨਿੰਗ ਆਫ਼ ਮਿਡਲ ਏਜ਼ਿਜ਼* (1919) ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*International Society for Cultural History 
*Web Portal on Historical Culture and Historiography 
## ਹਵਾਲੇ

ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ

[thumb| [ਜੋਆਨ ਮੀਰੋ|ਜੋਨ *ਮੀਰੋ*, *ਡੋਨਾ ਆਈ ਓਸੈਲ*, 1982, 22 × 3 ਮੀਟਰ (72 × 9.8 ਫੁੱਟ), ਪਾਰਕ ਜੋਨ ਮੀਰੋ, ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ, ਸਪੇਨ ]]
**ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ** ਅੱਜ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਂ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਸਮੱਗਰੀ, ਢੰਗਾਂ, ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਵਿਭਿੰਨ ਅਤੇ ਬਹੁਮੁਖੀ, ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਇੱਕ ਸਮੁੱਚ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕਸਾਰ, ਸੰਗਠਿਤ ਸਿਧਾਂਤ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਜਾਂ " -ਵਾਦ " ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੋਕਾਰ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਚੌਖਟਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ, ਪਰਿਵਾਰ, ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਕੌਮੀਅਤ ਨਾਲ ਹੈ।

ਆਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ, *ਆਧੁਨਿਕ* (*modern*) ਅਤੇ *ਸਮਕਾਲੀ* () ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਚਿੰਤਕ *ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ* ਅਤੇ *ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ* ਦੇ ਪਦਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਮੇਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

## ਸਕੋਪ 
ਕੁਝ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਨੂੰ "ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ" ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਕਲਾ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਅਤੇ ਉਮਰਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।

"ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ" ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕਰਣ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਤੱਕ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਡਨ ਵਿਚ, ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1910 ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਕ ਰੋਜਰ ਫ੍ਰਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1930 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਨ 1938 ਵਿੱਚ ਕੰਟੈਂਪੋਰਰੀ ਆਰਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਐਡੀਲੇਡ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਅਤੇ ਸੰਨ 1945 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧਦੀ ਗਈ। ਕਈ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕੰਟੈਂਪਰੇਰੀ ਆਰਟ, ਬੋਸਟਨ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ "ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਬਦਲ ਲਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ "ਆਧੁਨਿਕ" ਕਲਾ "ਸਮਕਾਲੀ" ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਮਕਾਲੀ ਕੀ ਹੈ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੜੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਲੋਂ 1910 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਮਕਾਲੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। 
thumb|ਚਾਰਲਸ ਥੌਮਸਨ। *ਸਰ ਨਿਕੋਲਸ ਸੇਰੋਟਾ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ*, 2000, ਸਟੋਕਿਜ਼ਮ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ
ਲੇਕ ਵਾਨ

**ਵਾਨ ਝੀਲ** (, , *Vana lič̣,*  ), ਐਨਾਤੋਲੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਵਾਨ ਅਤੇ ਬਿਟਿਲਿਸ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਰੀ ਸੋਡਾ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਾਨ ਝੀਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਐਂਡੋਰੇਕ ਝੀਲਾਂ (ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਆਊਟਲੈਟ ਨਹੀਂ ਹੈ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਇੱਕ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਫਟਣ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੇਸਿਨ ਤੋਂ ਮੂਲ ਆਉਟਲੈਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਵਾਨ ਝੀਲ ਦੀ ਉੱਚਾਈ  ਹੈ ਸਖਤ ਸਰਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਉੱਚ ਲੂਣ ਮਾਤਰਾ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਮ ਜਾਣ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੇਤਲਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਦੇ ਜੰਮਦਾ ਹੈ। 

## ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ 
left|thumb|200x200px| ਅਕਦਮਾਰ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਕਰਾਸ ਗਿਰਜਾਘਰ, 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਚਰਚ ਅਤੇ ਮੱਠਵਾਦੀ ਕੰਪਲੈਕਸ. ਮਾਊਂਟ ਆਰਤਸ (ਮਾਊਂਟ-ਅਦਰ) ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਨ ਝੀਲ 119 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ, ਔਸਤ ਡੂੰਘਾਈ 171 ਮੀਟਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ 451 ਮੀਟਰ  ਝੀਲ ਦੇ ਧਰਾਤਲ 1640 ਮੀਟਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਤੱਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 430 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਵਾਨ ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਲ 3755 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਆਇਤਨ 607 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। 

ਝੀਲ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਡੂੰਘਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬੇਸਿਨ 400 ਮੀਟਰ (1,300 ਫੁੱਟ) ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਨਾਲ ਤਟਵਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਆਹਲਾਟ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਬੱਖੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ। ਵਾਨ-ਅਹਤਾਮਰ ਹਿੱਸਾ ਦੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਲਗਭਗ 250 ਮੀਟਰ (820 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਡੂੰਘਾਈ ਦੇ ਨਾਲ  ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਬਾਕੀ ਝੀਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਇਰਸੀ ਬਾਂਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਡੂੰਘੀ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ 50 ਮੀਟਰ (160 ਫੁੱਟ) ਤੋਂ ਘੱਟ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਹਿਰਾਈ  ਲਗਭਗ 150 ਮੀਟਰ (490 ਫੁੱਟ)। 

ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਪੀਐਚ 9.7-9.8) ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੂਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਸਪੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਸੁਕਾ ਕੇ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।  
right|thumb| ਅਕੈਡਮਰ ਆਈਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸੁੱਕਾ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਮਾਉਂਟ ਅਦਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ

### ਤਾਜ਼ਾ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ 
thumb| ਵਾਨ ਝੀਲ ਦੀ ਲੈਂਡਸੈਟ ਫੋਟੋ

## ਵਾਤਾਵਰਣ 
[thumb| ਐਸਟੀਐਸ-41-ਜੀ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਲੇਕ ਵਾਨ [ਪੁਲਾੜ ਵਾਹਨ|ਪੁਲਾੜ ਸ਼ਟਲ ਚੈਲੇਂਜਰ ਤੋਂ ਦੇਖੀ ਗਈ ]]

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| ਵਾਨ ਝੀਲ ਦਾ ਐਥਨੋਗਰਾਫੀਕਲ ਨਕਸ਼ਾ, ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ - ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨੇਰਾ ਹਰਾ ਖੇਤਰ ਅਰਮੀਨੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.

### ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਰਾਜ 
thumb| ਵਾਨ ਝੀਲ ਦੇ ਕੋਲ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਮੱਧਯੁਗੀ ਖਛਕੜ

### ਸੇਲਜੁਕ ਸਾਮਰਾਜ 
thumb| ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਨਰੇਕਾਵੰਕ ਦੀ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਮੱਠ ਦੀ ਇੱਕ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ, ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੱਟ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਐਟਿਲਾ

**ਐਟਿਲਾ** ( /AE T ɪ l ə, ə T ɪ L ə / ; . FL . ੲ 406-453), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ **ਐਟਿਲਾ** **ਹੂਨ,** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 434 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 453 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਹੂਣਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੂਣਾਂ, ਓਸਤ੍ਰੋਗੋਥਾਂ ਅਤੇ ਐਲਨਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਆਗੂ ਵੀ ਸੀ।

ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਡੈਨਿਊਬ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਲਕਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਕਾਂਸਤਾਂਤਨੋਪਲ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ। ਫ਼ਾਰਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਸਫਲ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਬਾਦ 441 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ (ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ) ਸਾਮਰਾਜ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਐਟਿਲਾ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।  ਉਸਨੇ ਰੋਮਨ ਗੌਲ (ਆਧੁਨਿਕ ਫਰਾਂਸ) ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਕੈਟਲੂਨਿਅਨ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1451 ਵਿੱਚ ਰਾਈਨ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਓਰਲੀਅਨਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਟਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਰੋਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਰੋਮਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਪਰ 453 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਐਟੀਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਜੇਪੀਦ ਦੇ ਅਰਦਰਿਕ, ਨੇ ਹੂਣ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਰਮਨ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੂਣ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਤਨ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ 
left|thumb| ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਐਟੀਲਾ ਦਾ ਚਿੱਤਰ.
ਐਟਿਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸਰੋਤ ਜੋਰਡਾਨੀਜ਼ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿਸਕਸ ਕੋਲੋਂ ਮਿਲੇ ਵੇਰਵੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਲੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਟਿਲਾ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਉਥੋਂ ਆਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹੋ ਹੁਲੀਆ ਕੁਝ ਸਿਥੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:Attila Museum.JPG|
|
File:Attila statue.jpg|
File:Attila leo.jpg|
File:Alessandro Algardi Meeting of Leo I and Attila 01.jpg|

## ਨੋਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੂਣ
ਟੋਲੇਮੀ ਪਹਿਲਾ ਸੋਤਰ

**ਟੋਲੇਮੀ ਪਹਿਲਾ ਸੋਤਰ** (/t ɒ L əm I / ; Greek, *ਤੋਲੇਮੈਓਸ ਸੋਤੈਰ* "ਟੋਲੇਮੀ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ"; ਅੰ. 367 ਈਪੂ - ਜਨਵਰੀ 282 ਈਪੂ) ਉੱਤਰੀ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਰਾਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਮਿਸਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ। ਟੋਲੇਮੀ 305/304 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਟੋਲੇਮਾਈਕ ਮਿਸਰ ਦਾ **ਫ਼ਿਰਔਨ** ਜਾਂ **ਫ਼ੈਰੋ** ਸੀ। ਉਹ ਟੋਲੇਮਿਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 30 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਕਲੀਓਪਟਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤਕ ਮਿਸਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਅਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

ਟੋਲੇਮੀ ਪਹਿਲਾ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਦਾ ਅਰਸੀਨੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਲਾਗਸ ਤੋਂ ਸੀ ਜਾਂ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਦੇ ਫ਼ਿਲਿਪ ਦੂਜਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਫ਼ਿਲਿਪ ਦੂਜਾ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸਕਾ ਭਾਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੋਲੇਮੀ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਜਰਨੈਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 323 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੋਲੇਮੀ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਅਰਥੀ ਲੈ ਲਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਲਈ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਮਫਿਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰੀਆ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਦੇ ਫਿਲਿਪ ਤੀਜੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਗਰਾਨ ਪਰਡਿਕਸ ਵਿਰੁੱਧ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮਿਸਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 320 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੋਲੇਮੀ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀਵਾਰ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਟੋਲੇਮੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜੂਡੀਆ ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸੇਲਿਯੁਸ ਪਹਿਲੇ ਨਿਕੇਟਰ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਅਤੇ ਸਾਇਰੇਨੈਕਾ ਦਾ ਵੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਟੌਲੇਮੀ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਪੁੱਤਰ ਮੈਗਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਟੋਲੇਮੀ ਪਹਿਲਾਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੀ ਰਖੇਲ ਥਾਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਉਹ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਅਮੀਰਜ਼ਾਦੀ ਅਰਤਾਕਾਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਦੇ ਰੀਜੈਂਟ ਐਂਟੀਪੇਟਰ ਦੀ ਧੀ ਯੂਰੀਡਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਟੌਲੇਮੀ ਕੈਰਨੋਸ ਅਤੇ ਮੇਲੇਜਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ ਦੇ ਰਾਜਭਾਗ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਕਰਮਵਾਰ ਹਕੂਮਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਟੋਲੇਮੀ ਦਾ ਅੰਤਮ ਵਿਆਹ ਯੂਰੀਡਿਸ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇ `ਚੋਂ ਭੈਣ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬੇਰੇਨਿਸ ਪਹਿਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨੌਕਰਾਣੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਟੋਲੇਮੀ II, ਟੋਲੇਮੀ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ-ਪਤਨੀ ਅਰਸੀਨੋ ਦੂਜੀ, (ਜਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਲਸੀਮਾਚਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਭਰਾ ਟੋਲੇਮੀ ਕੇਰਾਨੋਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ) ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ
ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ...

***ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ*** ***.*** ***.*** ***K3G*** ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, 2001 ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਯਸ਼ ਜੌਹਰ ਨੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ, ਜਯਾ ਬੱਚਨ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ, ਕਾਜੋਲ, ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ, ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਜਤਿਨ ਲਲਿਤ, ਸੰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਂਦਿਲਿਆ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸਮੀਰ ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਪਾਂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਸਕੋਰ ਬਬਲੂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਲਏ ਬੇਟੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਅਤੇ ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1998 ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ* (1998) ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ 16 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲੰਦਨ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। *ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ ...* ਨੂੰ ਟੈਗ-ਲਾਈਨ "ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ" ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ 2001 ਦੇ ਦੀਵਾਲੀ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਆਖਰਕਾਰ 14 ਦਸੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਭਾਰਤ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। 2003 ਵਿਚ, ਇਹ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ। ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਦੇ "ਜੀਵਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ" ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਅਜੀਬ ਖੋਖਲੀ ਫ਼ਿਲਮ" ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ।

₹400 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ ਬਣੀ *ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ ...* ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ₹13.6 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ, ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਜੋਹਰ ਦੀ ਅਗਲੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ *ਕਭੀ ਅਲਵਿਦਾ ਨਾ ਕਹਿਨਾ* (2006) ਦੁਆਰਾ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। *ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ…* ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਉਤਪਾਦਨ 
ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ' ''ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ''' (1998) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ "ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ" ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨੂੰਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਿਆ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਦਿੱਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਪਾਤਰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਗੇ, ਕਰਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਹਾਣੀ-ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2001 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਮਾਜ

**ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਓਪਨ ਸੁਸਾਇਟੀ** ਸ਼ਬਦ 1932 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹੈਨਰੀ ਬਰਗਸਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਾਰਲ ਪੌਪਰ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਬਰਗਸਨ ਇੱਕ **ਬੰਦ ਸਮਾਜ** ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਦ ਸਿਸਟਮ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬੰਦ ਦਿਮਾਗ। ਬਰਗਸਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਬੰਦ ਸਮਾਜ ਦੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਬਚੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਮਾਜ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸਰਬਵਿਆਪਕਤਾ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪੌਪਰ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ।

ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਜਵਾਬਦੇਹ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਣਤਰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਲਚਕਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪੌਪਰ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਬਾਇਲੀਵਾਦ ਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਲੰਬੇ ਹੌਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ।

ਕਬਾਇਲੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਕੁਦਰਤੀ ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਜਾਦੂਈ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬਣਾਏ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣਾ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਪੌਪਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀ, ਅਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਣੂ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਬੰਦ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਤਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਜਾਰੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਖਿੱਚ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਤੇ ਪੌਪਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਕਬਾਇਲੀਅਤ ਦੀਆਂ ਗੁੰਮੀਆਂ ਸਮੂਹਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ" ਕਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਰਬ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

## ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਗਿਆਨ 
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਪੌਪਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਿਆਨ ਮਿਮਾਂਸਾਵਾਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਪੌਪਰ ਨੇ ਦ **ਓਪਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਐਂਡ ਇਟਜ਼ ਏਨੇਮੀਜ਼** ਲਿਖਿਆ ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਮਵਾਦ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਗ਼ਲਤ ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ। ਸਰਬ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦ ਨੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਣਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ।

ਪੋਪਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿ ਗਿਆਨ ਆਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਮਾਜ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਬਹੁਲਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਜੇ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ... ਅਣਜਾਣ, ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ"

**ਬੰਦ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ**, ਖਾਸ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸੱਚ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਖ ਨੂੰ ਥੋਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਜ ਸੋਚ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕਨੂੰਨੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਕਲਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ