ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ

ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ 1 ਜਨਵਰੀ 2009 ਤੋਂ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜੂਨ 2008 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਟਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਲਿੰਗ-ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਸਪੇਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਰਵੇ ਪਹਿਲਾ ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਸੀ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਪੋਲਿੰਗ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2024 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਆਹ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੇ ਨਾਰਵੇ ਨੂੰ ਸਮਲਿੰਗੀ ਜੋੜਿਆਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਆਹ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।1993 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ, ਨਾਰਵੇ ਨੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਂ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਡੈਨਮਾਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਵੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
## ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀਆਂ 
**ਵਿਧਾਨਕ ਕਾਰਵਾਈ**

ਨਾਰਵੇ ਨੇ 1 ਅਗਸਤ 1993 ਨੂੰ ਸਮਲਿੰਗੀ ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ 11 ਜਨਵਰੀ 1993 ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਟੋਰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ 29 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਅਤੇ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਦਨ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਲਡ ਪੰਜਵੇਂ ਨੇ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਹੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ 1 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਡੈਨਮਾਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਨਾਰਵੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨਾਰਵੇਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ registrert partnerskap ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਾਮੀ ਵਿੱਚ registrerejuvvon párragaskavuo̯hta ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[a]

ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਂ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਾਥੀ ਗੋਦ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਹਿ-ਰਹਿਤ ਜੋੜੇ ਹੀ ਨਕਲੀ ਗਰਭਧਾਰਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੂਨ 2001 ਵਿੱਚ, ਸਟੋਰਟਿੰਗ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ (ਭਾਵ ਸੌਤੇਲੇ ਬੱਚੇ ਗੋਦ ਲੈਣ) ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਸੋਧ 1 ਜਨਵਰੀ 2002 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਈ। ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 2002 ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਪਰ-ਕ੍ਰਿਸਟੀਅਨ ਫੋਸ ਸਨ। 1 ਜਨਵਰੀ 2009 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੋੜੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਅੰਕੜੇ 
1993 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ, ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 1,485 ਸਾਂਝੇਦਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 1,233 ਸਾਂਝੇਦਾਰੀਆਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

**ਵਿਧਾਨਕ ਕਾਰਵਾਈ**

18 ਨਵੰਬਰ 2004 ਨੂੰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦੋ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਿੰਗ-ਨਿਰਪੱਖ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਕੈਬਨਿਟ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਕਰੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਟੋਲਟਨਬਰਗ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਸੋਰੀਆ ਮੋਰੀਆ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਹ ਐਕਟ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। 16 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੁਣਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।

14 ਮਾਰਚ 2008 ਨੂੰ, ਨਾਰਵੇਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਬਿੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਜੋ ਲੈਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਗੇਅ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਪਰੀਤ ਲਿੰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਵਿਆਹ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਲਿੰਗੀ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ), ਪੂਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਜਣਨ ਇਲਾਜਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਸਿਵਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਲਿੰਗ-ਨਿਰਪੱਖ ਬਣਾਏਗਾ। 29 ਮਈ ਨੂੰ, ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਦੋ ਨਾਰਵੇਈ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ (ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ) ਨਵੇਂ ਬਿੱਲ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲੀਆਂ ਸਨ, 11 ਜੂਨ 2008 ਨੂੰ ਵੋਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਿੰਨ-ਪਾਰਟੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕੁਝ ਮਤਭੇਦ ਸਨ ਕਿ ਕੀ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਹੋਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਵੋਟਾਂ ਹਨ। 11 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ (ਓਡੇਲਸਟਿੰਗ) ਨੇ 84 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ 41 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ (ਲੈਗਟਿੰਗ) ਨੇ 17 ਜੂਨ ਨੂੰ 23-17 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੈਰਾਲਡ ਪੰਜਵੇਂ ਨੇ 27 ਜੂਨ 2008 ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ 1 ਜਨਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਵਿਆਹ ਦੀ ਲਿੰਗ-ਨਿਰਪੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਨੂੰਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨਕਲੀ ਗਰਭਧਾਰਨ ਦੁਆਰਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ "ਗਰਭਧਾਰਣ ਦੇ ਪਲ ਤੋਂ" ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਣਗੇ।

## ਸ਼ਾਹੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ 
ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਗੁਰੀ ਵਰਪੇ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਤਾਜ ਗੁਆਏ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਖਿਤਾਬ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਗੁਆਏ ਬਿਨਾਂ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। "ਸਿੰਘਾਸਣ ਦਾ ਵਾਰਸ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੀ ਚਾਹੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 36 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾ [ਜਾਂ ਰਾਣੀ] ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਘਾਸਣ ਦੇ ਵਾਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਣ 'ਤੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਘਾਸਣ ਦਾ ਵਾਰਸ ਕਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ", ਵਰਪੇ ਨੇ ਕਿਹਾ।

## ਅੰਕੜੇ 
2009 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ, ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਔਸਤਨ 270 ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ 1993 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਔਸਤਨ 127 ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਨ। ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 754 ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈਆਂ। ਔਰਤ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮਰਦ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬੱਚੇ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਗਭਗ 30% ਵਿਆਹੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 72% ਵਿਆਹੇ ਸਿੱਧੇ ਜੋੜਿਆਂ ਅਤੇ 3% ਵਿਆਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ।

2023 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ 4,570 ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।[26] 2020 ਅਤੇ 2021 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ