open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਨੀਸ਼ ਜੌਨ

ਅਨੀਸ਼ ਜੌਨ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਅਤੇ ਸਾਊਂਡ ਮਿਕਸਰ ਹੈ।[1] ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਲੇਬਰ ਆਫ਼ ਲਵ (ਆਸ਼ਾ ਜੌਹਰ ਮਾਝੇ, 2014) ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ (ਸਰਬੋਤਮ ਆਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ) [2] ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਟ੍ਰੈਪਡ (2017) ਲਈ 63ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਲੜੀ 'ਸੈਕਰਡ ਗੇਮਜ਼' ਦੇ ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿਊਟਨ (2017) ਲਈ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸਾਊਂਡ ਮਿਕਸਰ ਵੀ ਸਨ। ਅਨੀਸ਼ ਨੇ ਕਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਅਨੀਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਡੌਨ ਬਾਸਕੋ ਸਕੂਲ, ਪਾਰਕ ਸਰਕਸ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰਖੀ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਫਿਲਮ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਈਆਂ  ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਪੁਣੇ (ਐਫਟੀਆਈਆਈ) ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਸਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਨੀਸ਼ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਊਂਡ-ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਮਿਕਸਿੰਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਰਟਸ, ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਊਂਡ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਸ਼ਿਪ ਆਫ ਥੀਸੀਅਸ (ਟੋਰਾਂਟੋ 2012-ਆਈ. ਡੀ.) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਆਰਮ (2014-2014) ਅਤੇ 24 (ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਲਡ਼ੀਵਾਰ 2013) ਤੱਕ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* ਬੈੱਲ ਬੌਟਮ- (2021) 
* *ਸ਼ੇਰਨੀ*- (2021) 
* *ਬੁਲਬੁਲ*- (2020) 
* *ਭੂਤ-ਭਾਗ ਪਹਿਲਾਃ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ਼*- (2020) 
* ਕਾਰਗੋ- (2019) 
* *ਲਾਲ ਕਪਤਾਨ*- (2019) 
* ਦ ਸਕਾਈ ਇਜ਼ ਪਿੰਕ (2019) 
* *ਸੇਕਰਡ ਗੇਮਜ਼* (ID1) 
* ਕਾਰਵਾਂ- (2018) 
* *ਹਾਈ ਜੈਕ* (2018) 
* *ਪਰੀ* (2018) 
* *ਨਿਊਟਨ* (2017) 
* ਟਰੈਪਡ (2017) 
* *ਅਜ਼ਰਾ* (2017) 
* *ਕਿੰਗਡਮ ਔਫ ਕਲੇ ਸਬਜੇਕਟਸ*  (2015) 
* *ਬਲੂ ਮਾਉਨਟੇਨਜ਼* (2015) 
* ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਆਰਮ (ਦੂਜੀ ਇਕਾਈ-ਭਾਰਤ ਅਨੁਸੂਚੀ) (2014-ਡਿਜ਼ਨੀ) 
* *ਆਸ਼ਾ ਜਾਓਅਰ ਮਾਝੇ* (2014) 
* *ਅਜੋਬਾ* (2014) 
* ਸ਼ਿਪ ਔਫ ਥੀਸੀਅਸ  (2013) 
* 24 (ਟੀਵੀ ਲਡ਼ੀਵਾਰ) 
* *ਲੰਡਨ, ਪੈਰਿਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ* (2012) 
* *ਵੇਨੇਲੋਡੁੰਗਾਥੇ*
* *ਆਈ. ਡੀ.* (2012) 
* *ਪੈਡਲਰ* (2012) 
* ਦਿ ਰਿਲਕਟੈਂਟ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲਿਸਟ (2012) 
* *ਮਿਸ ਲਵਲੀ* (2012) 
* ਟਰੈਵਲਿੰਗ ਵਿਦ ਪ੍ਰੋਜ (2012-ਖੇਡ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ) 
* ਦ ਲੇਟੇਸਟ ਲਵ ਸਟੋਰੀ ਏਵਰ ਟੋਲਡ  (ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ, 2011) 
* ਖਿੱਚੜੀ: ਦ ਮੂਵੀ (2010) 

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* ਇੰਡੀਅਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 'ਚ ਅਨੀਸ਼ ਜੌਹਨ
* ਅਨੀਸ਼ ਜੌਹਨ 13ਵੇਂ ਸਲਾਨਾ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਐਲ. ਏ. ਵਿੱਚ।
* ਅਨੀਸ਼ ਜੌਹਨ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ 13ਵੇਂ ਸਲਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ 'ਹਰਾਮਖੋਰ "ਦੀ ਓਪਨਿੰਗ ਨਾਈਟ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ
* ਅਨੀਸ਼ ਜੌਹਨ ਫਿਲਮ ਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਟ੍ਰੈਪਡ (2016 ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ #Awardsਟ੍ਰੈਪਡ (2016 ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ #Awards।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਵਾੜਾ

**ਸ਼ਨਿਵਾਰ ਵਾਡਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। 1732 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ 1818 ਤੱਕ ਮਰਾਠਾ ਸੰਘ ਦੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੀ ਸੀਟ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਖੁਦ 1828 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਚੇ ਹੋਏ ਢਾਂਚੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਕਾਇਮ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
[thumb|280x280px|ਸ਼ਨਿਵਾਰ ਵਾਡ਼ਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ [ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਜੀ ਰਾਓ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਘੋਡ਼ਸਵਾਰ ਮੂਰਤੀ। ਉਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ।]]
ਸ਼ਨਿਵਾਰ ਵਾਡ਼ਾ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੀ ਸੱਤ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਮਾਰਤ ਸੀ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਾਰ ਮੰਜ਼ਲ ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਤਾਰਾ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੂ ਪਹਿਲੇ (ਸਮਰਾਟ) ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸਿਰਫ ਸਮਰਾਟ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੁਆਰਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ਵਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਾਕੀ ਇਮਾਰਤ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਪੱਥਰ ਦੀ।

1758 ਤੱਕ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। 1773 ਵਿੱਚ, ਨਾਰਾਇਣਰਾਓ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਪੇਸ਼ਵਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ ਰਘੂਨਾਥਰਾਓ ਅਤੇ ਮਾਸੀ ਆਨੰਦੀਬਾਈ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਗਾਰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਰਾਇਣਰਾਓ ਦਾ ਭੂਤ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਰਾਇਣਰਾਓ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਕਾਕਾ ਮਾਲਾ ਵਾਚਵ" (ਚਾਚਾ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ) ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ, ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੀ ਅਸੈਸੀਨੇਸ਼ਨ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। [3][2][4][5]

ਜੂਨ 1818 ਵਿੱਚ, ਪੇਸ਼ਵਾ, ਬਾਜੀਰਾਓ ਦੂਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਰ ਜੌਨ ਮੈਲਕਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ (ਸਿੰਘਾਸਣ) ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਿਠੂਰ ਵਿਖੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। 27 ਫਰਵਰੀ 1828 ਨੂੰ, ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ। ਇਹ ਅੱਗ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਭੜਕਦੀ ਰਹੀ। ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰੀ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਦੀ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਾਗਵਾਨ ਗੇਟਵੇ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਨੀਂਹਾਂ ਅਤੇ ਖੰਡਰ ਹੀ ਬਚੇ।[6]

ਭਗਵਾਨ ਸਵਾਮੀਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਜੀਵਨੀ ਗ੍ਰੰਥ, ਹਰੀਚਰਿਤਰਾਮਰੁਤਸਾਗਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ 1799 ਵਿੱਚ ਬਾਜੀਰਾਓ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰਵਾੜਾ ਗਏ ਸਨ।[7][8][9][10][11]

## ਉਸਾਰੀ 
1860 ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਵਾੜੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਧਾਂ

ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਜੀ ਰਾਓ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 10 ਜਨਵਰੀ 1730 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਰਸਮੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ (ਸ਼ਨੀਵਾਰ) ਅਤੇ ਵਾੜਾ (ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ) ਤੋਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਵਾੜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਗਵਾਨ ਨੂੰ ਜੁੰਨਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪੱਥਰ ਚਿੰਚਵਾੜ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਖੱਡਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੂਨਾ (ਖਣਿਜ) ਜੇਜੂਰੀ ਦੇ ਚੂਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਨੀਵਾਰਵਾੜਾ 1732 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ 16,110 ਰੁਪਏ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਸੀ।[12]

ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 22 ਜਨਵਰੀ 1732 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਵਾਵਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਧੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਬੁਰਜ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ; ਅਦਾਲਤੀ ਹਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ; ਫੁਹਾਰੇ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਘੇਰੇ ਵਾਲੀ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਨੌਂ ਬੁਰਜ ਟਾਵਰ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਪੇਠ ਵਿੱਚ ਮੂਲਾ-ਮੁਥਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਇਕਬਾਲ ਕੁਰੈਸ਼ੀ

**ਇਕਬਾਲ ਕੁਰੈਸ਼ੀ** (ਜਨਮ 12 ਮਈ 1930-ਦੇਹਾਂਤ 21 ਮਾਰਚ 1998) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1958 ਅਤੇ 1986 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਫਿਲਮ ਸਕੋਰ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਲਮ *ਚਾ ਚਾ ਚਾ* (1964) ਵਿੱਚ "ਏਕ ਚਮੇਲੀ ਕੇ ਮੰਡਵੇ ਤਲੇ" ਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਇਕੱਠਾਂ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਵਜੋਂ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉਥੇ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਫਿਲਮ *ਪੰਚਾਇਤ* (1958) ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਬਿੰਦੀਆ* (1960) ਲਵ ਇਨ ਸ਼ਿਮਲਾ (1960) *ਬਨਾਰਸੀ ਠੱਗ* (1962) ਅਤੇ ਫਿਰ *ਯੇ ਦਿਲ ਕਿਸਕੋ ਦੂੰ* (1963) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ  ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ, ਮੁਕੇਸ਼, ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਭੈਣਾਂ ਲਤਾ, ਆਸ਼ਾ ਅਤੇ ਊਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ   ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਮਖਦੂਮ ਮੋਹਿਉਦੀਨ, ਨੀਰਜ ਅਤੇ ਕੈਫੀ ਆਜ਼ਮੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੈਲਨ, ਜੋਏ ਮੁਖਰਜੀ, ਸਾਧਨਾ, ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ *ਆਲਮ ਆਰਾ* (1973) ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬੋਲਦੀ ਫਿਲਮ *ਆਲਮ ਆਰਾ* (1931) ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਸੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਇਕਬਾਲ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਮਈ 1930 ਨੂੰ ਔਰੰਗਾਬਾਦ (ਹੁਣ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ  ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਮਹਫਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਕਵੀ ਮਖਦੂਮ ਮੋਹਿਉਦੀਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ/ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ (ਉਦੋਂ ਉਹ ਬੰਬਈ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ) ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਲਈ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਮਖਦੂਮ ਮੋਹਿਉਦੀਨ, ਨੀਰਜ, ਅਤੇ ਕੈਫੀ ਆਜ਼ਮੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਸੰਨ 1960 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ-*ਬਿੰਦੀਆ* ਅਤੇ ਲਵ ਇਨ ਸ਼ਿਮਲਾ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਗੀਤ ਸਨ। ਉਸ ਫਿਲਮ ਤੋਂ, ਉਹ ਮਖਦੂਮ ਮੋਹਿਉਦੀਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਚਾਰਾ ਗਰ" ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਏਕ ਚਮੇਲੀ ਕੇ ਮੰਡਵੇ ਤਲੇ" ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮਾਨੇਕ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਨੇ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੇ "ਸਰਬੋਤਮ ਯਤਨਾਂ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ।

1964 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਉਹ ਇੰਨੀਆਂ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ  (1973) ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬੋਲਦੀ ਫਿਲਮ *ਆਲਮ ਆਰਾ* (1931) ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਸੀ। 1986 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ 25 ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ 21 ਮਾਰਚ 1998 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵਿਲੇ ਪਾਰਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਚੁਣੀ ਗਈ ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਵਿਜਿਤਾ ਫਰਨਾਂਡੋ

**ਵਿਜਿਤਾ ਫਰਨਾਂਡੋ** (ਜਨਮ 5 ਦਸੰਬਰ 1926) ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਗ੍ਰੇਟੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਸੀਲੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਸੀਲੋਨ ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਫੀਚਰ ਲੇਖਕ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੰਨੇ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੰਨੇ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਫੀਚਰ ਸਰਵਿਸ (WFS) ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਮਨੀਲਾ, ਰੋਮ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ, ਇਸਲਾਮ ਔਨਲਾਈਨ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਆਰਟਸ ਪੇਜ ਲਈ ਸਿੰਹਾਲੀ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: ਉਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸੌ ਅਨੁਵਾਦ 1960 ਅਤੇ 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਸਿੰਹਾਲੀ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *"ਵੂਮੈਨ ਰਾਈਟਿੰਗ: ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨਜ਼" ਨੇ* 2002 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਨਾਵਲਕਾਰ ਗੁਣਦਾਸਾ ਅਮਰਸ਼ੇਖਰਾ ਦੇ ਦੋ ਨਾਵਲਾਂ, *ਆਊਟ ਆਫ਼ ਦ ਡਾਰਕਨੇਸ*, ਦੇ ਉਸਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ 2003 ਦਾ ਗ੍ਰੇਟੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਲਪ ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਇਲੈਵਨ ਸਟੋਰੀਜ਼* (1985) ਅਤੇ *ਵਨਸ, ਔਨ ਏ ਮਾਊਂਟੇਨਸਾਈਡ* (1995), ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, *ਦ ਕਾਈਟਮੇਕਰ* ਅਤੇ *ਏ ਸਿਵੇਟ ਕੈਟ ਇਨ ਅਵਰ ਵੈੱਲ!* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਬਿਲ ਵੇੱਟਾਸਿੰਘੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ *ਅੰਦਾਰੇ* ਅਤੇ *ਮਹਾਦੇਨਮੁਤਾ *' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਬਿਲ ਦੁਆਰਾ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਸਮਵੇਅਰ" ਸੀ।

ਉਹ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਫੈਮਿਲੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ, ਇਹ ਐਨਜੀਓ ਡਾ. ਮਨੋਰਨੀ ਸਰਵਣਮੱਟੂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ SLACLALS, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਉਹ ਵੇਲੀਕਾਡਾਵਾਟੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਉਸ ਦੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਪਤੀ, ਬੀਜੇਬੀ ("ਬੌਨੀ") ਫਰਨਾਂਡੋ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਕੋਟਲੀ

**ਕੋਟਲੀ** (ਪਹਾੜੀ-ਪੋਠਵਾੜੀ / ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੋਟਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੁੰਛ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 2017 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 46,907 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸਿੰਦੂਰ

thumb| ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਧੂਰੀ ਲਾਲ ਜਾਂ ਸੰਤਰੀ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਪਾਊਡਰ
thumb| ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੂਰ ਦਾਨ
[thumb| ਮਲਿਆਲੀ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ, [ਕੇਰਲ|ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ 'ਸਿੰਧੂਰਾਮ ਚਾਰਥਲ' ਸਮਾਰੋਹ]]
**ਸਿੰਦੂਰ** () ਜਾਂ **ਸੰਧੂਰ** () () ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਧੂਰ ਲਾਲ ਜਾਂ ਸੰਤਰੀ-ਲਾਲ ਜਾਂ ਮੈਰੂਨ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਪਾਊਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਦੂਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਨਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਧਵਾਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
thumb|222x222px| ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੂਰ
ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੰਦੂਰ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਫਟਕੜੀ ਜਾਂ ਚੂਨੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲਾਲ ਸੀਸਾ ਅਤੇ ਸੰਧੂਰ ਵਾਂਗ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਸਿੰਦੂਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਹੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਬਿੰਦੀ
* ਵਰਮੀਲੀਅਨ
* 2025 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿ' ਤੇ ਕੀਤਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ
ਮੁਰੀਦਕੇ

**ਮੁਰੀਦਕੇ** (ਪੰਜਾਬੀ / ), ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁਰੀਦਕੇ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ 37ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਮੁਰੀਦਕੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ 205 ਮੀਟਰ (675 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

2005 ਵਿੱਚ, ਮੁਰੀਦਕੇ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਮੁਰੀਦਕੇ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਗ਼, ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ

**ਬਾਗ਼ ਸ਼ਹਿਰ** () ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋ ਨਾਲਿਆਂ (ਨਦੀਆਂ) ਮਾਲਵਾਨੀ ਅਤੇ ਮਹਲ (ماہلوانی اور ماہل) ਦੇ ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ ਤੋਂ 93 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Bagh Azad Jammu and Kashmir official portal 
*Alif Ailaan District Education Rankings
ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ

**ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ** () ਵਿਵਾਦਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਨੀਲਮ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ -ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੁਪਵਾੜਾ ਅਤੇ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨੀਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਸਰੋਤ
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Government official Website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆੰ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)

**ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ** ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

**ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

*ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
*ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
*ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ), ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਹਲਕਾ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮੁਜ਼ੱਫਰਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ
* ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ
*ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ ਕਿਲ੍ਹਾ
*ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਾਬਾਦ ਚੱਲੋ
2025 ਪਹਲਗਾਮ ਹਮਲਾ

**2025 ਪਹਲਗਾਮ ਹਮਲਾ** ਭਾਰਤ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਲਗਾਮ ਨੇੜੇ ਪੰਜ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਸੈਲਾਨੀਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਮਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 28 ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਮਲਾਵਰ, M4 ਕਾਰਬਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਏਕੇ-47 ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸੰਘਣੇ ਪਾਈਨ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਬੈਸਰਨ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ 2008 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦ ਰਿਜ਼ਿਸਟੈਂਟ ਫਰੰਟ (ਟੀ. ਆਰ. ਐੱਫ.) ਜਿਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਧਾਰਤ ਇਸਲਾਮੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤਾਇਬਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਸੀ। ਟੀ. ਆਰ. ਐੱਫ. ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਹਮਲਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਸਥਾਨਕ ਬਸਤੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਟੀ. ਆਰ. ਐੱਫ. ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਹੈ।

ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਪੁੱਛਿਆ। ਮਾਰੇ ਗਏ 26 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 25 ਸੈਲਾਨੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪੋਨੀ ਰਾਈਡ ਆਪਰੇਟਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬੰਦੂਕ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਤੀਰੋਧ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਕੇ, ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਯੰਤਰਨ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਸਰਹੱਦੀ ਝੜਪਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। 7 ਮਈ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ 9 ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਟੀਕ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਕੀਤੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੰਤਨਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ–ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਬੰਧ
ਅਨੰਤਨਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਅਨੰਤਨਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਅਨੰਤਨਾਗ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2011 ਤੱਕ, ਇਹ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ (22 ਵਿੱਚੋਂ) ਸੀ।

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਨੰਤਨਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ: ਅਨੰਤਨਾਗ, ਬਿਜਬੇਹਾੜਾ, ਡੂਰੂ, ਕੋਕਰਨਾਗ, ਪਹਲਗਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਗੁਸ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਬ੍ਰੇਂਗ, ਸ਼ਾਂਗਸ, ਅਚਾਬਲ, ਦਾਚਨੀਪੋਰਾ, ਕਾਜ਼ੀਗੁੰਡ, ਖੋਵੇਰੀਪੋਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਾਬਾਦ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Official website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੰਤਨਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਕਾਰਟੀਅਰ (ਜੌਹਰੀ)

**ਕਾਰਟੀਅਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸਐਨਸੀ**, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਕਾਰਟੀਅਰ**, ਇੱਕ ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਲਗਜ਼ਰੀ-ਵਸਤੂ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਹਿਣੇ, ਘੜੀਆਂ, ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐਨਕਾਂ ਤੱਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਲੁਈ-ਫ਼੍ਰਾਂਸ੍ਵਾ ਕਾਰਟੀਅਰ (1819-1904) ਵੱਲੋਂ 1847 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀ 1964 ਤੱਕ ਕਾਰਟੀਅਰ ਟੱਬਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੀ ਰਹੀ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਪੈਰਿਸ, ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਿੱਸ ਰਿਸ਼ਮੌਂ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਕਾਰਟੀਅਰ ਦੇ ਕੁੱਲ 125 ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੋਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਟੋਰ ਪੈਰਿਸ, ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਕਾਰਟੀਅਰ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਗਜ਼ਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2020 ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬ੍ਰੈਂਡ-ਕੀਮਤ 12.2 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਆਮਦਨ 6.2 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਹੈ।

ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਰਡਰ, ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਕਾਰਟੀਅਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਰ (ਨੈੱਕਲੇਸ) ਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਾ 1925 ਵਿੱਚ ਮੁੱਲ ਉਦੋਂ ਦੇ 100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਈਏ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ 21,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਈਏ ਜਾਂ 2.5 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਜਾਂ 2.2 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂਰੋ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵਕੀਲ ਬਾਬੂ

**ਵਕੀਲ ਬਾਬੂ** ਸਾਲ 1982 ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜਵਾਹਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪੀ. ਕੇ. ਲੂਥਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਸਿਤ ਸੇਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ ਬਾਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ, ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ, ਰਹਿਮਾਨ, ਅਰੁਣਾ ਇਰਾਨੀ, ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ ਆਖਿਰੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਗ ਅਤੇ *ਆਵਾਰਾ* ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗਿਣਿਆਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਓਂਕੀ ਉਹਨਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ।

## ਪਲਾਟ 
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸ਼ੇਖਰ ਕੁਮਾਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਓਬਰਾਏ (ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕਲਪਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਲਚੀ ਸੀ) ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਗਲਤ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੱਜ ਰਾਜਵੰਸ਼,ਸੱਤਿਆਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਾਥੁਰ,ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਵਕੀਲ ਹੈ,ਨੂੰ ਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਥੁਰ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟੀਵਰਡ ਸੁਰੇਸ਼ ਤਲਵਾਰ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਕਤਲ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਦੇਖ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਸਟ 
* ਰਾਜ ਕਪੂਰ-ਵਕੀਲ ਸਤਿਆਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਾਥੁਰ
* ਸ਼ੇਖਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ
* ਕਲਪਨਾ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ
* ਪ੍ਰੇਮ ਓਬਰਾਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ
* ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਖਾਨ ਵਜੋਂ ਰਹਿਮਾਨ
* ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਾਹੂ ਜੱਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ
* ਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਗਾ
* ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਲਾਲ ਆਗਾ
* ਅੰਜੂ ਮਹਿੰਦਰੂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਅਰੁਣਾ ਇਰਾਨੀ ਮੁੰਨੀ ਬਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਕੋਰਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਕਾਦਰ ਖਾਨ
* ਕੈਪਟਨ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਿੰਚੂ ਕਪੂਰ

## ਸੰਗੀਤ 
ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗੀਤ ਆਨੰਦ ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪ੍ਰੇਮ ਪੱਤ੍ਰ

***ਪ੍ਰੇਮ ਪੱਤ੍ਰ*** (ਹਿੰਦੀਃ ਪ੍ਰੇਮ ਪਤ੍ਰ, ਅਨੁਵਾਦਃ ਪ੍ਰੇਮ ਪੱਤਰ) ਸਾਲ 1962 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ 1956 ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ *ਸਾਗਰਿਕਾ* ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਕਾਸਟ 
* ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ-ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਮਾਥੁਰ
* ਕਵਿਤਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਧਨਾ
* ਪ੍ਰਵੀਨ ਚੌਧਰੀ ਰਤਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
* ਤਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ ਦਿਓ
* ਚਾੰਦ ਉਸਮਾਨੀ-ਸੁਨੀਤਰਾ
* ਕੇਦਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨਾਥ
* ਕਨੂ ਰਾਏ ਮਿਸਟਰ ਕਪੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
* ਸੁਭਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਧੀਰ
* ਸਾਧਨਾ ਖੋਟੇ

## ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ 
ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1960 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼ੇ

thumb|ਸ਼ੇ ਵਿਖੇ ਮੈਤਰੇਆ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ 975 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੀਮਾਗੋਨ ਵੱਲੋਂ  ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਸ਼ੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਲੇਹ ਤੋਂ ਹੇਮਿਸ ਵੱਲ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ੇ ਪਿੰਡ  ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ (ਫਿਰ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਲਾਚੇਨ ਪਾਲਗੀਗੋਨ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸਨੂੰ ਮੈਰੀਉਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਲੇਹ ਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਲੇਹ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਤਿੱਬਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕਾਇਡੇ ਨੀਮਾਗੌਨ (ਸਕਾਈਡ ਲਡੇ ਨੀਮਾ ਗੋਨ), ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਲੰਗਡਰਮਾ ਦੇ ਪਡ਼ਪੋਤੇ ਨੇ, ਗੁਗੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤ ਨੂੰ ਜ਼ੋਜੀ ਲਾ ਪਹਾਡ਼ੀ ਪਾਸ ਤੱਕ ਘੇਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਲਾਚੇਨ ਪਾਲਗੀਗੋਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਰੀਉਲ (ਨੀਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ) ਦਾ ਖੇਤਰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਲੱਦਾਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੀਮਾਗੌਨ ਵੱਲੋਂ  ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੇ ਵਿਖੇ ਮੁੱਖ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ *ਸਾਂਪੋ* (ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਨਾਮ) ਅਤੇ ਨਗਾਰੀ (ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤ) ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲਾਭ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੰਗਦਰਮਾ ਦਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਹ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸ਼ੇ, ਲੱਦਾਖੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਥਾਨ ਸੀ।&nbsp;

## ਭੂਗੋਲ 
ਸ਼ੇਅ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੱਦਾਖ, ਲੇਹ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ। &nbsp;ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 3,415 ਮੀਟਰ (11,204 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਸਿੰਧੂ ਦਰਸ਼ਨ ਉਤਸਵ ਇੱਥੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਰੇਲਾਂਗੀ ਸੇਲਵਰਾਜਾਹ

**ਰੇਲਾਂਗੀ ਸੇਲਵਾਰਾਜਾਹ** (1960 &#x2013; 12 ਅਗਸਤ 2005) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਮਿਲ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। 12 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੋ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਰੇਲਾਂਗੀ ਦਾ ਜਨਮ ਜਾਫਨਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਾਮਿਲ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਜਾਫਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ *ਸਿੰਨਾਦੁਰਾਈ ਸੇਲਵਾਰਾਜਾਹ* ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੋਵੇਂ ਤਾਮਿਲ ਨਸਲ ਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿੱਟੇ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ 
1987 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (SLBC) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 2000 ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਘੋਸ਼ਣਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਰੂਪਾਵਹਿਨੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (SLRC) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਣਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਰੀਡਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ SLRC ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 9:00 ਵਜੇ ਤੋਂ 10:30 ਵਜੇ ਤੱਕ *ਉਥਾਇਆ ਦਰੀਸਨਮ* ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1979 ਤੋਂ 1983 ਤੱਕ ਜਾਫਨਾ *ਮਾਨਿਕਕੁਰਲ* ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਣਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ 1978 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੀ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਥੀਵਮ ਥੰਥਾ ਵੀਡੂ* ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੇਲਵਾਰਾਜਾਹ ਨੇ SLBC ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ *ਇਥਾਇਆ ਵੀਨਾਈ* ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜੋ ਮੁੱਖ ਬਾਗੀ ਸਮੂਹ LTTE ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਮਿਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਈਲਮ ਪੀਪਲਜ਼ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਮੌਤ 
ਰੇਲਾਂਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ, ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਾਦੀਰਗਾਮਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨੋਂ ਕਤਲਾਂ ਲਈ ਬਾਗ਼ੀ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਆਫ਼ ਤਾਮਿਲ ਈਲਮ ਜਾਂ LTTE ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ, LTTE ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। 

ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ 44 ਸਾਲਾ ਸੇਲਵਾਰਾਜਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਸਿੰਨਾਦੁਰਾਈ ਨੂੰ ਉਸ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਸੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ *ਦ ਸੰਡੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ* ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ LTTE ਨੇ LTTE ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਲਈ ਸੇਲਵਾਰਾਜਾਹ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਸਥਾਨਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੇਲਵਾਰਾਜਾਹ ਦਾ ਪਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਪੀਪਲਜ਼ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ ਤਾਮਿਲ ਈਲਮ ਪਲੋਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਲੋਟ ਐਲਟੀਟੀਈ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਲਟੀਟੀਈ ਨੇ ਪਲੋਟ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਡੇਲੀ ਮਿਰਰ (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਸੇਲਵਾਰਾਜਾਹ ਦੇ LTTE ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਕਾਰਨ ਜੋੜੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* UTHR(J) ਰਿਪੋਰਟ 
* ਕਾਮਨ ਵੈਲਥ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਅਨ ਰਿਪੋਰਟ
* ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਫ੍ਰੀ ਮੀਡੀਆ ਮੂਵਮੈਂਟ ਰਿਪੋਰਟ - ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ੍ਰੀਡਮ ਆਫ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰਾਹੀਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਸੋਨਾਲੀ ਡੇਰਾਨੀਆਗਾਲਾ

**ਸੋਨਾਲੀ ਡੇਰਾਨੀਆਗਾਲਾ** (ਜਨਮ 1964) ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਯਾਦ-ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ SOAS ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲੰਬੋ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ, ਵਕੀਲ (ਜਸਟਿਨ) ਐਡਵਰਡ ਪੀਅਰਿਸ ਡੇਰਾਨੀਆਗਾਲਾ ਅਤੇ ਜੈਮਿਨੀ ਡੇਰਾਨੀਆਗਾਲਾ ਦੇ ਘਰ, ਹੋਇਆ ਸੀ।

1990 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਟੀਫਨ ਲਿਸਨਬਰਗ (1964-2004) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ "ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ"।

ਦਸੰਬਰ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਯਾਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਂਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਸੁਨਾਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਨਾਮੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਮੀਲ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਨ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁਨਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਘਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹੀ, ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਦਿਲਾਸੇ ਲਈ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਸਦਮੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਵਾਲੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਰਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਹੈੱਡਬੋਰਡ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 2006 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਊਯਾਰਕ ਗਈ ਸੀ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਵਿਲੇਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਚੁਣਿਆ।

ਉਹ ਜੋਨ ਡਿਡੀਅਨ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਓਂਡਾਟਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਇਕ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸ ਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ SOAS ਵਿਖੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸੁਨਾਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੇਰਾਨੀਆਗਾਲਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਰਿਸਰਚ ਸਕਾਲਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ 2013 ਦੀ ਯਾਦ, *ਵੇਵ*, ਸੁਨਾਮੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੋਨਾਲੀ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯਾਦਾਂ *ਵੇਵ* ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੁਨਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਜਿੱਠਿਆ, ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2013 ਦਾ ਪੇਨ ਐਕਰਲੇ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (O/ਪੱਧਰ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਦ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ 2019-ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਸੂਝ-ਬੂਝ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਮੋਨਿਕਾ ਰੁਵਨਪਥੀਰਾਨਾ

ਕਲਾ ਕੀਰਤੀ **ਮੋਨਿਕਾ ਰੁਵਨਪਥੀਰਾਨਾ** () (1946 – 2004) ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੰਹਲੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 23 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਨੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨੇ ਰਾਜ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਕੀਰਤੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮਟਾਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਮੋਨਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਗਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਘਮਿੱਟਾ ਬਾਲਿਕਾ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1967 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੋਲੰਬੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ NGO ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 58 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ,
  

**Apa Denna Saha Thawath Kihipa Denek* (1971)
**Thahanam Deshayakin* (1972)
**Angulimalage Sihina* (1974)
**Oba Yeheliya Eya Geheniya* (1975)
**Athuru Mithuru* (1981)
**Age Lokaya* (1985)
**Visi Vasaka Shesha Pathraya* (1994)
**Asan Paththini Devathavi* (1999)
**Hippocrates Saha Roginiya* 

**Short stories**

**Kusumalathage Dawasak* (*A Day in the Life of Kusumalatha*, 1990)

**Critical essays**
**Nava Kavi Vimasuma*

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ: ਮੋਨਿਕਾ, ਮੇਰੀ ਦੋਸਤ, *ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼*
* ශිෂ්‍යාවකගෙන් හසුන්්: මොනිකා රෂ්ා  රුවඒ් රු෴ඒ්), *ਦਿਵੈਨਾ*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਜੇ. ਪੀ. ਕੌਸ਼ਿਕ

**ਜੇ. ਪੀ. ਕੌਸ਼ਿਕ** ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੀ, ਹਰਿਆਣਵੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ/ਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ।

ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੀ ਮੌਤ 14 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ 93 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਹਿੰਦੀ 
* ਕੇ. ਏ. ਅੱਬਾਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਸ਼ਹਿ*ਰ ਔਰ ਸਪਨਾ* (1963) 
* *ਹਮਾਰਾ ਘਰ* (1964) ਕੇ. ਏ. ਅੱਬਾਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ
* *ਆਸਮਾਨ ਮਹਿਲ* (1965) ਕੇ. ਏ. ਅੱਬਾਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ
* *ਬੰਬਈ ਰਾਤ ਕੀ ਬਾਹੋਂ ਮੇਂ* (1968) ਕੇ. ਏ. ਅੱਬਾਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 
* *ਸਾਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ* (1969) ਕੇ. ਏ. ਅੱਬਾਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 
* *ਬਸਤੀ ਔਰ ਬਾਜ਼ਾਰ* (1973) ਰਾਜਦੀਪ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ
* '*ਧਮਾਕਾ*' (1980) -ਸੁਖਦੇਵ ਧਮੀਜਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਜਗਦੀਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ
* ਸਿਸਟਰ (1980) ਹਰੀਸ਼ ਕਟਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਰਾਜਦੀਪ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ
* 'ਸਾਂਝੀ' (1985) -ਸੁਮਿੱਤਰਾ-ਸਤੀਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਪ੍ਰਦੀਪ ਹੁੱਡਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ

* *ਅੰਖਿਨ ਦੇਖੀ*, ਜਿਸ ਨੂੰ 1978 ਵਿੱਚ ਸੈਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
* ਅਧੁਰਾ ਮਿਲਨ (ਅਧੂਰੀ) ਅਨੀਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਪੀ. ਲਿਮਟਿਡ..ਗੀਤ ਅਨੂ ਵਿਕਸ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਸਨ।ਨਿਤਿਨ ਮੁਕੇਸ਼...ਭੁਪੇਂਦਰ ਸਿੰਘ (ਭੂਪੇਂਦਰ ਦਿਲਰਾਜ ਕੌਰ) ਭਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਵੇਦ ਸੈਨੀ।
* *ਕਿਸਤੀ ਲਗੀ ਕਿਨਾਰੇ*  ਵੀ ਅਧੂਰੀ ਸੀ।
* ਇੰਡੀਅਨ ਫਿਲਮ ਚਿਲਡਰਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ *ਬੰਦਰ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ*
* ਇੰਡੀਅਨ ਫਿਲਮ ਚਿਲਡਰਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ *ਲਵ ਕੁਸ਼*

### ਗੁਜਰਾਤੀ 
* *ਮਾਰੀ ਲਾਜ ਰੱਖਜੇ ਵੀਰਾ*

### ਰਾਜਸਥਾਨੀ 
* *ਧਰਮ ਭਾਈ*
* *ਲਾਡੋ ਰਾਣੀ*

### ਹਰਿਆਣਵੀ 
* ਹਰਿਆਣਵੀ ਫਿਲਮ ਕੋ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ *ਬਹੁਰਾਨੀ*, ਸਤੀਸ਼ ਜੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ
* *ਚੰਦਰਵਾਲ*
* *ਪਨਘਟ*
* *ਲੰਬਰਦਾਰ*
* *ਧਨ ਪਰਾਇਆ*
* 'ਬਟੇਹੂ', ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ
* *ਫੂਲ ਬਦਨ*
* *ਤਕਦੀਰ ਕੀ ਤੱਕਰਾਰ*
* *ਲਾਡੋ ਬਸੰਤੀ*
* *ਬੈਰੀ*
* *ਚੰਦਰਕਿਰਨ*
* *ਚੋਰੀ ਸਪੇਲੇ ਕੀ*
* *ਚੋਰੀ ਨਟ ਕੀ* ਅਨੁਰਾਗ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਜੈਕ ਗੌਡ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ
* *ਕੁੰਬਾ*

### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
* *ਮਧੁਰਿਮਾ*
* *ਇਨਸਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤੋ ਕਾ ਸਫਰ*
* *ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ*
* *ਆਫਿਸਰ ਓਨ ਸਪੇਸ਼ਲ ਡਿਊਟੀ*

### ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ 
* *ਪੇਜੈਂਟਸ ਔਫ ਇੰਡੀਆ*
* *ਟੇਲਜ਼ ਔਫ ਫੋਰ ਸਿਟੀਜ਼*
* *ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਨੰਦਨ ਪੰਤ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸਵਾਲ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਸਵਾਲ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਰਮੇਸ਼ ਤਲਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਜੋ 1982 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਖਯਾਮ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੋਲ ਮਜਰੁਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅਦਾਕਾਰ ਵੱਡੇ ਸਿਤਾਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਉੱਤੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ।

## ਪਲਾਟ/ਕਿੱਸਾ 
ਸੇਠ ਧਨਪਤ ਰਾਏ ਮਹਿਤਾ (ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ) ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਸਕਰ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ਼ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੈਸੇ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਸੋਨੀਆ (ਪੂਨਮ ਢਿੱਲੋਂ) ਨੂੰ ਰਵੀ ਮਲਹੋਤਰਾ (ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਨਪਤ ਰਾਏ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕਰਮ (ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ) ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਵਿਕਰਮ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪਰ ਗਰੀਬ ਲਡ਼ਕੀ ਰੇਸ਼ਮੀ (ਸਵਰੂਪ ਸੰਪਤ) ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਸੇਠ ਧਨਪਤ ਰਾਏ ਨੂੰ ਸਤਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈਃ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਜ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪੈਸੇ?ਧਨਪਤ ਰਾਏ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਸਟ 
* ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਰਵੀ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਧਨਪਤ ਰਾਏ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਵਿਕਰਮ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ (ਵਿਕੀ) 
* ਮਨਮੋਹਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਲਾਲਾ ਦੀਨਾਨਾਥ ਮਲਹੋਤਰਾ
* ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਅੰਜੂ ਮਹਿਤਾ ਵਜੋਂ
* ਸੋਨੀਆ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਨਮ ਢਿੱਲੋਂ
* ਸਵਰੂਪ ਸੰਪਤ-ਰੇਸ਼ਮੀ ਸਿੰਘ
* ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪਡ਼ਾ
* ਗੋਵਿੰਦਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਦਨ ਪੁਰੀ
* ਹੈਲਨ ਕੈਬਰੇ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ
* ਕਲਪਨਾ ਅਈਅਰ-ਕੈਬਰੇ ਡਾਂਸਰ
* ਪਦਮ ਖੰਨਾ-ਦਰਬਾਰੀ
* ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਗਦੀਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਗਦੀਸ਼ ਰਾਜ
* ਮੈਕ ਮੋਹਨ ਮੈਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਯੂਨਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੂਨਸ ਪਰਵੇਜ਼
* ਵਿਕਾਸ ਆਨੰਦ ਵਜੋਂ ਵਿਕਾਸ ਆਨੰਤ
* ਅਵਤਾਰ ਗਿੱਲ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ
* ਅੰਜਨ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੀਨਾਨਾਥ ਦੇ ਬੌਸ ਵਜੋਂ
* ਕਮਲ ਕਪੂਰ
* ਗੌਤਮ ਸਰੀਨ-ਸਨਾਈਪਰ ਕਾਤਲ

## ਕਰੂ 
* *ਡਾਇਰੈਕਟਰ*-ਰਮੇਸ਼ ਤਲਵਾਡ਼
* ਕਹਾਣੀ-ਸੁਰਿੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
* ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ-ਸਾਗਰ ਸਰਹਦੀ
* *ਨਿਰਮਾਤਾ*-ਯਸ਼ ਚੋਪਡ਼ਾ
* ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ-ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼
* *ਸੰਪਾਦਕ*-ਬੀ. ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ
* ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ-ਕੇ ਗੀ
* *ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ*-ਸਟੂਡੀਓ ਦਿਵਾਕਰ, ਸੁਧੇੰਦੂ ਰਾਏ
* *ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ*-ਅਕਬਰ ਗੱਬਾਨਾ, ਐਲਨ ਗਿੱਲ, ਭਾਨੂ ਅਥਈਆ, ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕਪੂਰ, ਕੁਕੀ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਮਨੀ ਰਬਾਦੀ, ਪਾਮੇਲਾ ਚੋਪਡ਼ਾ
* *ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ*-ਗੋਪੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਸਕਰ, ਸੁਰੇਸ਼ ਭੱਟ, ਵਿਜੈ
* *ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ*-ਖਯਾਮ
* *ਗੀਤਕਾਰ*-ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ
* *ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ*-ਅਨਵਰ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ, ਜਗਜੀਤ ਕੌਰ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ, ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਨਿਤਿਨ ਮੁਕੇਸ਼, ਪਾਮੇਲਾ ਚੋਪਡ਼ਾ, ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

## ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* ਗੋਮੋਲੋ 'ਤੇ ਸਾਵਲ ਫਿਲਮ
ਰਾਫੇਲ (ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ)

**ਡਸੌਲਟ ਰਾਫੇਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Dassault Rafale;** , ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਹਵਾ ਦੇ ਝੱਖੜ", ਜਾਂ "ਅੱਗ ਦਾ ਫਟਣਾ" ਵਧੇਰੇ ਫੌਜੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਜੁੜਵਾਂ-ਇੰਜਣ ਵਾਲਾ, ਕੈਨਾਰਡ ਡੈਲਟਾ ਵਿੰਗ, ਮਲਟੀਰੋਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਡਸਾਲਟ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਰਾਫੇਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਵਾਈ ਸਰਵਉੱਚਤਾ, ਰੋਕ, ਹਵਾਈ ਖੋਜ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਹਮਲਾ, ਜਹਾਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰੋਕਥਾਮ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਡਾਸਾਲਟ ਦੁਆਰਾ "ਓਮਨਿਰੋਲ" ਜਹਾਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਵਿਕਾਸ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਯੂਕੇ, ਜਰਮਨੀ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚੁਸਤ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ "ਫਿਊਚਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਫਾਈਟਰ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ" (ਜੋ ਕਿ ਯੂਰੋਫਾਈਟਰ ਟਾਈਫੂਨ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ) ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ੇਅਰ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਡਸਾਲਟ ਨੇ ਇੱਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜੁਲਾਈ 1986 ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਫਲਾਈਟ-ਟੈਸਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਡਾਣ ਭਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਹੋਇਆ।

ਰਾਫੇਲ ਆਪਣੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਠੇਕੇਦਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਸਾਲਟ, ਥੈਲਸ ਅਤੇ ਸਫਰਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਵੀਓਨਿਕਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਇਰੈਕਟ ਵੌਇਸ ਇਨਪੁੱਟ, RBE2 AA ਐਕਟਿਵ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਲੀ ਸਕੈਨਡ ਐਰੇ (AESA) ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ *ਓਪਟ੍ਰੋਨਿਕ ਸੈਕਟਰ ਫਰੰਟਲ* ਇਨਫਰਾ-ਰੈੱਡ ਸਰਚ ਐਂਡ ਟ੍ਰੈਕ (IRST) ਸੈਂਸਰ, ਨੂੰ ਰਾਫੇਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1996 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਰਾਫੇਲ ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਹਨ: ਰਾਫੇਲ ਸੀ ਸਿੰਗਲ-ਸੀਟ ਲੈਂਡ-ਬੇਸਡ ਵਰਜ਼ਨ, ਰਾਫੇਲ ਬੀ ਟਵਿਨ-ਸੀਟ ਲੈਂਡ-ਬੇਸਡ ਵਰਜ਼ਨ, ਅਤੇ ਰਾਫੇਲ ਐਮ ਸਿੰਗਲ-ਸੀਟ ਕੈਰੀਅਰ-ਬੇਸਡ ਵਰਜ਼ਨ।

2001 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਰਾਫੇਲ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਿਸਰੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ, ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ, ਕਤਰ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ, ਹੇਲੇਨਿਕ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਅਨ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸਰਬੀਆਈ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਫੇਲ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਲੀਬੀਆ, ਮਾਲੀ, ਇਰਾਕ, ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

thumb| ਡਸਾਲਟ ਰਾਫੇਲ 3-ਵਿਊ ਡਰਾਇੰਗ
thumb| MICA: ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles containing potentially dated statements
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ
ਭੁਜ

**ਭੁਜ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Bhuj**) ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕੱਛ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਭੁਜ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 110 ਮੀਟਰ ਜਾਂ 360 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਭੁਜੀਆ ਪਹਾੜੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਭੁਜੀਆ ਕਿਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੁਜ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮਾਧਾਪਰ ਸ਼ਹਿਰ (ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਝੀਲਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਹਮੀਰਸਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਦੇਸਦਸਰ (ਦੇਸ਼ੇળਸਰ)।

## ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨ 
center|thumb|1055x1055px|ਹਮੀਰਸਰ ਝੀਲ

* ਕਿਲ੍ਹਾ: ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ (ਮਹਾਦੇਵ, ਪਟਵੜੀ, ਸਰਪਤ, ਭੀਦ ਅਤੇ ਵਾਣੀਆ ਵੜ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ *ਛੱਤੀ ਬਾਰੀ* (ਛੇਵੀਂ ਖਿੜਕੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ 35 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਫੁੱਟ ਮੋਟੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕਵੰਜਾ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ।  2001 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਢਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
* ਹਮੀਰਸਰ ਝੀਲ
* ਕੱਛ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
* ਪ੍ਰਾਗ ਮਹਿਲ
* ਆਈਨਾ ਮਹਿਲ
* ਸ਼ਰਦਬਾਗ ਪੈਲੇਸ
* ਛੱਤਰਦੀ
* ਰਾਮਕੁੰਡ
* ਮੁਹੰਮਦ ਪੰਨਾਹ ਮਸਜਿਦ
* ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
* ਸਵਾਮੀਨਾਰਾਇਣ ਮੰਦਰ
* ਭੁਜੀਆ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਭੁਜੀਆ ਪਹਾੜੀ ' ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਵਨ
* ਖੇਤਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ
* ਹਿੱਲ ਗਾਰਡਨ
* ਤ੍ਰਿਮੰਦਿਰ
* ਤਪਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਦਰ
* ਭੁਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਭੁਜੋੜੀ ਵਿਖੇ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਯਾਦਗਾਰ
* ਭੁਜ - ਭਚਾਊ ਹਾਈਵੇਅ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਵਿੰਗ ਐਂਡ ਲਰਨਿੰਗ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸੈਂਟਰ। ਐਂਕਰ ਕੰਪਨੀ, ਅਜਰਖਪੁਰ, ਭੁਜ
* ਸਮ੍ਰਿਤੀਵਨ ਭੂਚਾਲ ਯਾਦਗਾਰ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ

ਤਸਵੀਰ:Prag_Mahal_Palace_Bhuj.jpg|alt=Prag Mahal|ਪ੍ਰਾਗ ਮਹਿਲ
ਤਸਵੀਰ:Aina_Mahal.jpg|alt=Aina Mahal|ਆਈਨਾ ਮਹਿਲ
ਤਸਵੀਰ:Sharad_Baugh_Palace_Bhuj_Kutch_Gujarat.jpg|alt=Sharadbaugh Palace|ਸ਼ਾਰਦਬਾਗ ਪੈਲੇਸ
ਤਸਵੀਰ:Kutch_Museum_Bhuj_Kutch_Gujarat_India.jpg|alt=Kutch Museum|ਕੱਛ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਤਸਵੀਰ:Ramkund_Bhuj_Kutch_Gujarat.jpg|alt=Ramkund|ਰਾਮਕੁੰਡ
ਤਸਵੀਰ:Shri_Swaminarayan_Mandir,_Bhuj,_Gujarat.jpg|alt=Swaminarayan temple|ਸਵਾਮੀਨਾਰਾਇਣ ਮੰਦਰ
ਤਸਵੀਰ:Chhatedi_of_Bhuj.jpg|alt=Chhatedi of Bhuj|ਭੁਜ ਦੀ ਛੱਤੇਡੀ
ਤਸਵੀਰ:Hamirsar.JPG|alt=Hamirsar Lake|ਹਮੀਰਸਰ ਝੀਲ
ਤਸਵੀਰ:Mahadev_Gate.jpg|alt=Mahadev Gate near Hamirsar Lake|ਹਮੀਰਸਰ ਝੀਲ ਨੇੜੇ ਮਹਾਦੇਵ ਗੇਟ
ਤਸਵੀਰ:Darbargadh_Fort.jpg|alt=Darbargadh Fort|ਦਰਬਾਰਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਤਸਵੀਰ:Smritivan_2001_Gujarat_earthquake_memorial_garden_in_Bhuj,_Gujarat,_India.jpg|alt=Bhujia Fort and Smritivan on Bhujia Hill|ਭੁਜੀਆ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਭੁਜੀਆ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਵਨ
ਤਸਵੀਰ:Tapakeshwari_Devi_Temple_near_Bhuj_Kutch_Gujarat_Indua.jpg|alt=Tapakeshwari Devi Temple near Bhuj|ਭੁਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਪਕੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ
ਤਸਵੀਰ:Fairground_near_Bhuj_-_panoramio.jpg|alt=Hill Garden|ਹਿੱਲ ਗਾਰਡਨ
ਤਸਵੀਰ:Vandemataram_Memorial.jpg|alt=The Vande Mataram Memorial is located at Village - Bhujodi near Bhuj|ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਯਾਦਗਾਰ ਭੁਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ - ਭੁਜੋੜੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਕੈਡਮੀ

**ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਕੈਡਮੀ** ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ਾਹਿਦ ਰਫੀ (ਰਫੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਨੇ 31 ਜੁਲਾਈ 2010 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੀ 30ਵੀਂ ਬਰਸੀ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ  ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਕਈ ਦਿੱਗਜ ਹਸਤੀਆਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਨ ਸਯਾਨੀ ਸਮੇਤ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਨਕਸ਼ ਲਾਇਲਪੁਰੀ, ਜੀਤੇਂਦਰ, ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ, ਰਵੀ, ਪਿਆਰੇਲਾਲ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ, ਆਨੰਦਜੀ, ਬੱਪੀ ਲਹਿਰੀ, ਸੰਜੇ ਖਾਨ, ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ, ਰਵਿੰਦਰ ਜੈਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਜੈਕੀ ਸ਼ਰਾਫ, ਅਦਨਾਨ ਸਾਮੀ ਖਾਨ, ਸ਼ਬੀਰ ਕੁਮਾਰ, ਨਿਤਿਨ ਮੁਕੇਸ਼, ਮੁਹਨੀਸ਼ ਮੁਕੇਸ਼, ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ, ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਨਿਸਰੀਨ ਅਤੇ ਯਾਸਮੀਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਅਕੈਡਮੀ ਸੁਸਾਇਟੀਜ਼ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1860 ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਪਬਲਿਕ ਟਰੱਸਟ ਐਕਟ 1950 ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ ਅਤੇ 501, ਰਫੀ ਮੈਂਸ਼ਨ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਮਰਹੂਮ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਹਿਦ ਰਫੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜੂ ਨੌਸ਼ਾਦ (ਸਕੱਤਰ ਅੰਡਾਲਿਬ ਮਜਰੋਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ, ਜਾਵੇਦ ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੁਨੀ ਅਤੇ ਰੋਹਨ ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ, ਮਾਨੇਕ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ, ਕਾਕਾ ਜੇਪੀ, ਏਚ ਏ ਮਖੀਜਾਨੀ, ਰਾਸ਼ੀਦ ਜ਼ਫ਼ਰ, ਸ਼ਿਰੀਸ਼ ਕੁਲਕਰਨੀ ਅਤੇ ਕਮਾਲ ਮੁਸਤਫਾ ਸਿਕੰਦਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਹਾਨ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕੂਲ ਦੀ ਕਿਸਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕੈਡਮੀਆ
ਵਿਓਮਿਕਾ ਸਿੰਘ

**ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਵਿਓਮਿਕਾ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Vyomika Singh**) ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (IAF) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਲਾਇੰਗ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਗਾਮ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਪੀਓਕੇ) ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਵਿਓਮਿਕਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਸਹੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "*ਇੱਕ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ* " ਜਾਂ " *ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਧੀ*", ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਡੇਟ ਕੋਰ (ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤੋਂ 2002 ਦੇ ਬੈਚ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਈਏਐਫ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਡੰਡੀਗਲ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਫੌਜੀ ਕੈਰੀਅਰ 
### ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੇਵਾ 
ਸਿੰਘ ਨੂੰ 18 ਦਸੰਬਰ 2004 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਫਲਾਇੰਗ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਕ ਅਤੇ ਚੀਤਾ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 2,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਡਾਣ ਘੰਟੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸੀ, ਫੌਜ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਚਾਅ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।

18 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਲਾਇੰਗ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕੀ।

### ਮਾਊਂਟ ਮਨੀਰੰਗ ਮੁਹਿੰਮ 
2021 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75 ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਮਨੀਰੰਗ (21,625 ਫੁੱਟ) ਲਈ ਤਿੰਨ-ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ-ਮਹਿਲਾ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

### ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ 
7 ਮਈ 2025 ਨੂੰ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਰਨਲ ਸੋਫੀਆ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਵਿਕਰਮ ਮਿਸਰੀ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਨੂੰ ਪਹਿਲਗਾਮ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 26 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਵੇਰੇ 1:05 ਵਜੇ ਤੋਂ 1:30 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੀਓਕੇ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕੈਂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ " ***ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ*** " ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨੌਂ ਕੈਂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਆਰ.ਐਸ.ਨਿਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਰੁਣਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਐਂਥਨੀ ਸਕੂਲ- ਹੌਜ਼ ਖਾਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ 2 ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ- ਭੂਮਿਕਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਿਕਾ ਸਿੰਘ। ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿੰਘ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਮਾਊਂਟ ਮਨੀਰੰਗ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜ਼ਬਕ

***ਜ਼ਬਕ*** 1961 ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ/ਉਰਦੂ ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਹੋਮੀ ਵਾਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਵਾਡੀਆ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਬਸੰਤ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਲਈ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ । 

ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਸੀ. ਐਲ. ਕੈਵੀਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਜੇ. ਬੀ. ਐਚ. ਵਾਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ  ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮ ਧਵਨ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ।

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਦੇ ਆਦਮੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪੁਸ਼ਾਕ ਡਰਾਮਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਡਕੈਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਅਰਬੂ ਨੱਤੂ ਅਜ਼ਾਗੀ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਤਮਿਲ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵਿਜੈਬਾਸਕਰ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਪਲਾਟ/ਕਿੱਸਾ 
ਹਾਜੀ (ਮਹੀਪਾਲ) ਇੱਕ ਲਾਪਰਵਾਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਜ਼ੈਨਬ (ਸ਼ਿਆਮਾ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਦਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਹਮਾਮ (ਬਾਥ ਹਾਊਸ) ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਕਾਰਨ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੰਤਰੀ ਕਾਸਿਮ ਬੇਗ ਨੇ ਹਾਜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਾਲ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਬਕ ਨੂੰ ਕੋੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਕੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਬਕ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੇਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੌਦਾਗਰ (ਵਪਾਰੀ ਉਸਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਧੀ) ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਮਾਨ ਸ਼ਾਹ (ਬੀ. ਐੱਮ. ਵਿਆਸ) ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਡਕੈਤ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਜੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਜ਼ਬਕ ਹੈ, ਡਕੈਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਸਮਾਨ ਜਬਕ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਬਾਹਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਸਿਮ ਬੇਗ ਜ਼ੈਨਬ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇਗਾ। ਡਕੈਤੀ ਦੌਰਾਨ, ਜ਼ੈਨਬ ਨੂੰ ਉਸਮਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਾਸਿਮ, ਜੋ ਜਬਕ ਨਾਲ ਲਡਾਈਂ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਮਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਬਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਲਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਾਸਿਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਸਟ 
* ਜ਼ੈਨਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯਾਮਾ 
* ਮਹਿਪਾਲ ਜ਼ਬਕ/ਹੱਜੀ ਵਜੋਂ  "ਤੇਰੀ ਦੁਨੀਆ ਸੇ ਦੂਰ" ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਫਲ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾ ਦੱਤ, ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ, ਮੁਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਲਬੀਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

### ਗੀਤ ਸੂਚੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1960 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼ਿਰੀਕੀਆਨਾ ਐਨਾ

thumb|2018 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਰੋਟਰਡਮ ਵਿਖੇ ਸ਼ਿਰੀਕੀਆਨਾ ਐਨਾ
ਸ਼ਿਰੀਕੀਆਨਾ ਐਨਾ (ਜਨਮ 9 ਸਤੰਬਰ, 1955) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਰੀਕੀਆਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਡੈਟਰਾਇਟ, ਐਮ. ਆਈ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਐੱਲ. ਏ. ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਈਫੇਡੂਹ ਫਿਲਮਾਂ, ਇੰਕ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸੁਤੰਤਰ ਪੈਨ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੰਡ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਐਲ. ਏ. ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਨੇਗੋਡ ਗਵਾਦ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕੋਰਸ ਪਡ਼੍ਹਾਏ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈਲੇ ਗੈਰੀਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਸ਼ਿਰੀਕੀਆਨਾ ਐਨਾ ਨੇ ਹਾਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਯੂ. ਸੀ. ਐਲ. ਏ. ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਐਮ. ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ *ਇੱਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਟ* ਬਣਾਈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਲਘੂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜੋ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ. ਸੀ. ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਕਾਲੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਕੋਮਲਤਾ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

1993 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ  ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ 43ਵੇਂ ਬਰਲਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਬੀਅਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਐਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੰਨ 1997 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 'ਥਰੂ ਦ ਡੋਰ ਆਫ ਨੋ ਰਿਟਰਨ' ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਘਾਨਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੈਕੈਮਰੂਨ ਬੇਲੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪਲੈਨੇਟ ਅਫਰੀਕਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਨ 1998 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਡ਼ਕ ਦੇ ਪਾਰ ਡੀ. ਸੀ. ਵਿੱਚ ਸੰਕੋਫਾ ਵੀਡੀਓ, ਬੁੱਕਸ ਐਂਡ ਕੈਫੇ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਐਨਾ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਫੁਟਪ੍ਰਿੰਟਸ ਆਫ਼ ਪੈਨ ਅਫ਼ਰੀਕੀਵਾਦ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਉੱਤੇ ਘਾਨਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪਡ਼ਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* ਇੱਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਟ (1982) 
* ਸੰਕੋਫਾ (1993) 
* ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ (1997) 
* ਪੈਨ ਅਫ਼ਰੀਕੀਵਾਦ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ (2017) 
* ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ (ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ) (2020) 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਆਈ. ਐੱਮ. ਡੀ. ਬੀ. ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਰੀਕੀਆਨਾ ਆਈਨਾਆਈਐਮਡੀਬੀ
* ਐਲ. ਏ. ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਦਰੋਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ