open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੀਤ ਤਈਲ

**ਜੀਤ ਤਈਲ** (ਜਨਮ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1959) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ: *ਇਹ ਗਲਤੀਆਂ ਸਹੀ ਹਨ* (*These Errors Are Correct,* ਟ੍ਰਾਂਕਬਾਰ, 2008), *ਇੰਗਲਿਸ਼* (*English -* 2004, ਪੇਂਗੁਇਨ ਇੰਡੀਆ, ਰਟਾਪਲੈਕਸ ਪ੍ਰੈਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ, 2004), *ਅਪੋਕਲੈਪਸੋ* (*Apocalypso -* ਆਰਕ, 1997) ਅਤੇ *ਜੈਮਿਨੀ* (*Gemini -* ਵਾਈਕਿੰਗ ਪੇਂਗੁਇਨ, 1992)। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *ਨਾਰਕੋਪੋਲਿਸ,* (*Narcopolis*ਫੈਬਰ ਐਂਡ ਫੈਬਰ, 2012) ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਡੀਐਸਸੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, 2012 ਦੇ ਮੈਨ ਬੁੱਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਈਲ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਟੀ ਜੇ ਐਸ ਜਾਰਜ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਿਹਾ। ਤਈਲ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਰਾਹ ਲਾਰੈਂਸ ਕਾਲਜ (ਨਿਊਯਾਰਕ) ਤੋਂ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਸਵਿਸ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਰੌਕਫੈਲਰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *ਨਾਰਕੋਪੋਲਿਸ* ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੁਪਤ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਫੀਮ ਨੇ ਨਵੀਂ ਸਸਤੀ ਹੈਰੋਇਨ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤਈਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਨਾਵਲ, “ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾਮ ਉਕਰਨ ਲਈ" ਲਿਖਿਆ ਸੀ। "ਜਿਵੇਂ ਕਿ [*ਨਾਰਕੋਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ* ] ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੁਹਰਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਫੀਮ ਦੇ ਘੁਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਆਦੀ ਅਤੇ ਉਖੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨੀਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਆਈਆਈਟੀ ਕਾਨਪੁਰ

**ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ** **ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਨਪੁਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Indian Institute of Technology Kanpur;** ਜਿਸ ਨੂੰ **ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਕਾਨਪੁਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਨਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

1960 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਕਾਨਪੁਰ ਇੰਡੋ-ਅਮੈਰੀਕਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਕੇਆਈਏਪੀ) ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਨੌਂ ਅਮਰੀਕੀ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|ਫੈਕਲਟੀ ਬਿਲਡਿੰਗ, ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਕਾਨਪੁਰ
ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਕਾਨਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1959 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਸੰਬਰ 1959 ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਹਾਰਕੋਰਟ ਬਟਲਰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਕੰਟੀਨ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ 1959 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1963 ਵਿਚ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਕਾਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ 'ਤੇ, ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਚਿਯਤ ਕਵਿੰਡੇ ਦੁਆਰਾ ਕੈਂਪਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨੌਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ (ਅਰਥਾਤ ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ., ਯੂ.ਸੀ.ਬੀ., ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਪ੍ਰਿੰਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਾਰਨੀਗੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੇਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਪਰਡਯੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਕਾਨਪੁਰ ਇੰਡੋ-ਅਮੈਰੀਕਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਕੇ.ਆਈ.ਏ.ਪੀ.) ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਈਆਈਟੀ ਕਾਨਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪੀ ਕੇ ਕੇਲਕਰ ਸਨ (ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ 2002 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ)।

ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੋਨ ਕੈਨੇਥ ਗੈਲਬ੍ਰੈਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਆਈਆਈਟੀ ਕਾਨਪੁਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਥਾਨ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਰਸ ਆਈਆਈਟੀ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਅਗਸਤ 1963 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈ.ਬੀ.ਐਮ. 1620 ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਪਹਿਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਆਈ, ਫਿਰ ਪ੍ਰੋ. ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਪ੍ਰੋ. ਐਚ ਕੇ ਕੇਸ਼ਾਵਨ, ਜੋ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ। ਪ੍ਰੋ. ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਦੇ ਹੈਰੀ ਹੱਸਕੀ, ਜੋ ਕੇਸਾਵਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਨੇ ਆਈਆਈਟੀ-ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। 1971 ਵਿੱਚ, ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਐਮ.ਟੈਕ. ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਡਿਗਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।

1972 ਵਿੱਚ ਕੇ.ਆਈ.ਏ.ਪੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਆਈਆਈਟੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਤਕਨੀਕੀ ਤਿਉਹਾਰ, ਟੇਕਕ੍ਰਿਤੀ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1995 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਉਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ

**ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ** ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੋ ਨਾਟਕਾਂ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਜਹਾਜ਼’ ਅਤੇ ‘ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਖਾਲਸਾ’ ਨਾਲ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 

ਨਾਟਕ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਜਹਾਜ਼’ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਨਾਟਕਕਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਾਭੇ ਨੂੰ ਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਟੁੰਡੀਲਾਟ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਲਈ ਤੜਪਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਗੁਲਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਫਰੰਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਨਾਟਕਕਾਰ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਕਲਾਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਭਾਵੇਂ ਵੱਖੋ ਵਖਰੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਉਦੈ ਭੇਂਬਰੇ

**ਉਦੈ ਭੇਂਬਰੇ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ, ਕੋਂਕਣੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਂਕਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ *ਸੁਨਪਾਰੰਤ* ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਭੇਂਬਰੇ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗੀਤ ਚੰਨਆਚੇ ਰਾਤੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਉਦੈ ਭੇਂਬਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣੀ ਗੋਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜ਼ਮਬੌਲਿਮਵ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਘੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਭੇਂਬਰੇ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੇਂਬਰੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 1957 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ) ਚਲਾ ਗਿਆ। ਭੇਂਬਰੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਿਧਾਰਥ ਕਾਲਜ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਨੀ (ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਕ) ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਭੇਂਬਰੇ ਪੇਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਕੀਲ ਹੈ।

## ਸੰਘਰਸ਼ 
ਭੇਂਬਰੇ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਜ਼ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਗੋਆ ਓਪੀਨੀਅਨ ਪੋਲ ਵਿੱਚ, ਭੇਂਬਰੇ ਨੇ ਗੋਆ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵੇਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਾਂਬਰੇ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਲੇਵੇਂ-ਵਿਰੋਧੀ ਮਰਾਠੀ ਅਖਬਾਰ *ਰਾਸ਼ਟਰਮੱਤ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖਿਆ। *ਭਮਾਸਤਰ* ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਦੈ ਭੇਂਬਰੇ ਨੇ ਐਂਟੀ-ਏਕੀਕਰਣ ਵਿਰੋਧੀ ਕੈਂਪ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਾਲਮ ਨੇ ਏਕੀਕਰਣ ਵਿਰੋਧੀ ਕੈਂਪ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

ਭੇਂਬਰੇ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਗੋਆ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਵ ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਐਕਟ, 1987 ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਐਕਟ ਨੇ ਕੋਂਕਣੀ ਨੂੰ ਗੋਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

ਭਾਂਬਰੇ *ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਡਲ* ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਧਰਮਨਾਥ ਜੀ

ਧਰਮਨਾਥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਅਵਸਰਪਿਣੀ ਕਾਲ ਦੇ ਪੰਦਰਹਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਕੁੰਥੁਨਾਥ

ਕੁਂਥੁਨਾਥ ਜੀ  ਜੈਨਧਰਮ  ਦੇ ਸਤਾਰਹਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਹਨ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹਸਿਤਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੂਰਸੇਨ  (ਸੂਰਜ)  ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰੀਕਾਂਤਾ  (ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ)  ਸੀ।  ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸਨਾਥ ਪਹਾੜ  ਦੇ ਸੰਮੇਦ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਅਰਨਾਥ ਜੀ

ਅਰਨਾਥ ਜੀ  ਅਠਹਰਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ

**ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ** ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਗਏ ੨੪ ਤੀਰਥਕਰੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਵਸਰਪਿਣੀ ਕਾਲ  ਦੇ ਸੋਲਹਵੇ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ।  ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ  ਦੇ ਸਾਥ ੯੦੦ ਸਾਧੂ ਮੁਕਤੀ ਗਏ ਸਨ।

## ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦਾ ਜਨਮ ਜਿਏਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚੌਦੇਂ ਤਿੱਥ  ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਤਦ ਭਰਨੀ ਨਛੱਤਰ ਸੀ।  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਵਸੇਨ ਸੀ,  ਜੋ ਹਸਿਤਨਾਪੁਰ  ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਰਾ ਸੀ।

ਜੈਨ ਗਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਸਵਰੁਪਵਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਪਿਤਾ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਹਸਿਤਨਾਪੁਰ  ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਣੇ।  ਜੈਨ ਗਰੰਥਾਂ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ੯੬ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਨੀਆਂ ਸਨ।  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਕੋਲ ੮੪ ਲੱਖ ਹਾਥੀ,  ੩੬੦ ਰਸੋਇਏ,  ੮੪ ਕਰੋੜ ਫੌਜੀ,  ੨੮ ਹਜ਼ਾਰ ਜੰਗਲ,  ੧੮ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਡਲਿਕ ਰਾਜ,  ੩੬੦ ਰਾਜਵੈਦਿਅ,  ੩੨ ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਗਰਕਸ਼ਕ ਦੇਵ ,  ੩੨ ਸੁਰਾ ਗਊ ਢੋਲਣ ਵਾਲੇ,  ੩੨ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਕੁਟਬੰਧ ਰਾਜਾ,  ੩੨ ਹਜ਼ਾਰ ਸੇਵਕ ਦੇਵ ,  ੧੬ ਹਜ਼ਾਰ ਖੇਤ,  ੫੬ ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਤਰਦੀਪ,  ੪ ਹਜ਼ਾਰ ਮੱਠ,  ੩੨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਸ਼,  ੯੬ ਕਰੋੜ ਗਰਾਮ,  ੧ ਕਰੋੜ ਹੰਡੇ,  ੩ ਕਰੋੜਗਾਵਾਂ,  ੩ ਕਰੋੜ ੫੦ ਲੱਖ ਭਰਾ - ਮਿੱਤਰ,  ੧੦ ਪ੍ਰਕਾਰ  ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਭੋਗ,  ੯ ਨਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ੨੪ ਰਤਨ,  ੩ ਕਰੋੜ ਥਾਲੀਆਂ ਆਦਿ ਜਾਇਦਾਦ ਸਨ ਏਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਪੱਸਿਆ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਇੰਹੋਨੇ ਜਿਏਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚੌਦੇਂ ਤਿੱਥ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਾ ਦੀ ਛਦਮਸਥ ਦਸ਼ਾ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਨੇ ਪੌਸ਼ ਸ਼ੁਕਲ  ਨੌਮੀ ਨੂੰ ‘ਕੈਵਲਿਅ’ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।  ਜਿਏਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤਰਯੋਦਸ਼ੀ  ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਮੇਦ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਨੇ ਪਾਰਥਿਵ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਭਬਾਨੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ

**ਭਬਾਨੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ** (10 ਨਵੰਬਰ 1906 &#x2013; 10 ਅਕਤੂਬਰ 1988) ਬੰਗਾਲੀ ਮੂਲ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮਾਜਕ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਗਲਪ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਭਾਗਲਪੁਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੀਏਟਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਤੀਹ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿਚ ਗਲਪ ਲਿਖਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਾਧਿਅਮ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਚੁਣਿਆ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਗਲਪੁਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਨ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ. ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਚੋਣ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਭਰੇ ਰਵੱਈਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ (1931) ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਲ ਡਿਗਰੀ (1934) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।   

ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ, ਹੈਰੋਲਡ ਲਸਕੀ, ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਲੇਖ *ਦਿ ਸਪੈਕਟਰ* ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਪਾਦਕ ਫਰਾਂਸਿਸ ਯੇਟਸ-ਬ੍ਰਾਊਨ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ *ਦਿ ਗੋਲਡਨ ਬੋਟ* ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਯੇਟਸ-ਬ੍ਰਾਊਨ ਅਤੇ ਟੈਗੋਰ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਲਪ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਮੱਲਿਨਾਥ ਜੀ

ਮੱਲਿਨਾਥ ਜੀ  ਉਂਨ੍ਹੀਵਾਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਹੈ ।  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਹੈਂ ਜੈਨ  ਧਰਮ  ਦੇ ਉਂਨ੍ਹੀਵਾਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਮੱਲਿਨਾਥ ਜੀ  ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਥਿਲਾਪੁਰੀ  ਦੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਸ਼ੁਕਲ  ਪੱਖ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਿਨ ਨਛੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ।  ਇਨ੍ਹਾਂ   ਦੇ ਮਾਤੇ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਤਾ ਰਕਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵੀ  ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਕੁੰਭਰਾਜ ਸੀ ।  ਇਨ੍ਹਾਂ   ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਰਣ ਨੀਲਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਲਸ਼ ਸੀ ।  ਇਨ੍ਹਾਂ   ਦੇ ਯਕਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਯਕਿਸ਼ਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਧਰਣਪ੍ਰਿਆ ਦੇਵੀ  ਸੀ ।  ਜੈਨ ਧਰਮਾਵਲੰਬੀਆਂ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਮੱਲਿਨਾਥ ਜੀ  ਸਵਾਮੀ  ਦੇ ਗਣਧਰੋਂ ਦੀ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ 28 ਸੀ ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭੀਕਸ਼ਕ ਸਵਾਮੀ  ਇਨ੍ਹਾਂ   ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਣਧਰ ਸਨ ।

## ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 
19 ਉਹ ਤੀਰਥੰਕਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਮੱਲਿਨਾਥ ਜੀ  ਨੇ ਮਿਥਿਲਾਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਾਹ ਸ਼ੁਕਲ  ਪੱਖ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤੀ  ਦੇ ਬਾਅਦ 2 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਖੀਰ ਵਲੋਂ ਇੰਹੋਨੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ।  ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤੀ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਿਨ - ਰਾਤ ਤੱਕ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਣ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਮੱਲਿਨਾਥ ਜੀ  ਨੂੰ ਮਿਥਿਲਾਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੈਵਲਿਅਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ।  ਬਿਹਾਰ ਸਟੇਟ ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨ  ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਕਮਿਟੀ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸ਼ਿਲਾੰਨਿਆਸ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।  ਕਮਿਟੀ  ਦੇ ਮਾਨਦ ਮੰਤਰੀ  ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਗ ਜੈਨ  ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਛੇਤੀ ਵਲੋਂ ਛੇਤੀ ਇਸ ਮੰਦਿਰ  ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਕਿ ਜੈਨ  ਧਰਮਾਵਲੰਬੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਧਰਮ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮਿਲ ਸਕੇ ।  ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਭੂਮੀ ਕਰਇਕਰ ਉਸਾਰੀ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । 
ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਮੱਲਿਨਾਥ ਜੀ  ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਯਾਾਇਯੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਰੱਸਤਾ ਉੱਤੇ ਚਲਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ।  ਫਾਲਗੁਨ ਮਾਹ ਸ਼ੁਕਲ  ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ 500ਸਾਧੁਵਾਂਦੇ ਸਾਥ ਇੰਹੋਨੇਂ ਸੰਮੇਦ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਵਾਣ  ( ਮੁਕਤੀ )  ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਏਸਥਰ ਡੇਵਿਡ

**ਏਸਥਰ ਡੇਵਿਡ** (ਜਨਮ 17 ਮਾਰਚ 1945) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਯਹੂਦੀ ਲੇਖਕ, ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਬੇਨੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ *ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਰਚੇਲ* ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਰੁਬੇਨ ਡੇਵਿਡ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕਨਕਰੀਆ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਬਾਲਵਤੀਕਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਸਾਰਾ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ।

ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬੜੌਦਾ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਿਆਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸਾਂਖੋ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ. ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬੇਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮਿ ਜੀ

ਨੇਮਿਨਾਥ ਜੀ  ( ਜਾਂ,ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮਿ ਜੀ  )  ਜੈਨ ਧਰਮ  ਦੇ ਬਾਈਸਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਮੁਨਿਸੁਵਰਤ ਜੀ

ਮੁਨਿਸੁਵਰਤਨਾਥ ਜਾਂ ਮੁਨਿਸੁਵਰਤ ਜੈਨ  ਧਰਮ  ਦੇ ੨੦ ਉਹ ਤੀਰਥੰਕਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮਿਤਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਦਿਆਵਤੀ ਸੀ।  ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ  ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਉ ਨਕਾ ਜਨਮ ਰਾਜਗ੍ਰਹ  (ਰਾਜਗਿਰ)  ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਣ ਸੰਮੇਦਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਕਛੁਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹੈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ੯ਵੇਂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਮਹਾਪਦਿਅ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੁਕੁਮਾਰ ਮਹਾਪਦਿਅ  ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਨ।  ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਵਿਸ਼ਣੁਕੁਮਾਰ ਮੁਨੀ ਜੈਨਧਰਮ  ਦੇ ਮਹਾਂ ਉੱਧਾਰਕ ਹੋਏ।  ਮੁਨੀ ਸੁਵਰਤਨਾਥ  ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਮ  (ਅਤੇ ਪਦਿਅ)  ਨਾਮ  ਦੇ ੮ਵੇਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨਾਮ  ਦੇ ੮ਵੇਂ ਬਲਰਾਮ,  ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਮ  ਦੇ ੮ਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ

ਭਗਵਾਨ **ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ** ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਤੇਈਵੇਂ (23ਵੇਂ) ਤੀਰਥੰਕਰ ਹਨ। ਜੈਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਚੱਕਰ ਦਾ ਅਵਰੋਹੀ ਭਾਗ, ਅਵਸਰਪਿਣੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਚੌਥੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ੨੪ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਜਨਮ ਅਤੇ ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਤੀਰਥੰਕਰ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦਾ ਜਨਮ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਾਰਾਣਾਸੀ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਸੇਨ ਨਾਮ ਦੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁਵੰਸ਼ੀਏ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਤੀਵੀਂ ਨੇ ਪੋਹ ਕ੍ਰਿਸ਼‍ਣ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸਰਪਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ। ਵਾਮਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਰਭਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਪ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਇਸਲਈ ਪੁੱਤ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਰਸ਼ਵ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਾਰਸ਼ਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸਾਮਗਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰਫ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਜਿੱਥੇ ਪੰਚਾਗਨਿ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਪ ਦਾ ਜੋੜਿਆ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਦ ਪਾਰਸ਼ਵ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਦਇਆਹੀਣ ਧਰਮ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ।

## ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ 
ਤੀਰਥੰਕਰ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੈਨੇਸ਼ਵਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਕੰਵਾਰਾ ਸਨ।

## ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ 
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ 83 ਦਿਨ ਦੀ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਕਰਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 84ਵੇਂ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੁੰੜਰ, ਤਾੰਮ੍ਰਿਲਿਪਤ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਮਣੋ ਕੀਤਾ। ਤਾੰਮ੍ਰਿਲਿਪਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲਾ ਹੋਏ। ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਚਤੁਰਵਿਧ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀ, ਆਰਿਆਿਕਾ, ਸ਼ਰਾਵਕ, ਸ਼ਰਾਵਿਕਾ ਹੁੰਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਜੈਨ ਸਮਾਜ ਇਸ ਸਵਰੁਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਗਣ ਇੱਕ ਗਣਧਰ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਅਨੁਆਈਆਂ, ਇਸਤਰੀ ਹੋ ਜਾਂ ਪੁਰਖ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਰਨਾਥ ਜੈਨ - ਆਗਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਹਪੁਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉੱਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 11ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸ਼ਰੇਯਾਂਸਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਹਿੰਸਾ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ - ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਬਾਦ ਤੀਰਥੰਕਰ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਵਰਤ – ਸੱਚ, ਅਹਿੰਸਾ, ਅਸਤੇਯ ਅਤੇ ਅਪਰਿਗਰਹ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਨਿਰਵਾਣ 
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਿਰਵਾਣਕਾਲ ਨੇੜੇ ਜਾਨਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਮੇਦ ਸ਼ਿਖਰਜੀ (ਪਾਰਸਨਾਥ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਜੋ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਾਵਣ ਸ਼ੁਕਲਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਭਗਵਾਨ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦੀ ਲੋਕਵਿਆਪਕਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦਾ ਚਿਹਨ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦੀ ਕਈ ਚਮਤਕਾਰਿਕ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਿਤ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੀ ਕਥਾ ਅੱਜ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜ ਵੀ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਨਮਿਨਾਥ ਜੀ

ਨਮਿਨਾਥ ਜੀ  ਜੈਨ ਧਰਮ  ਦੇ ਇੱਕੀਸਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਹਨ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਥਿਲਾ  ਦੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਨਛੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਪ੍ਰਾ ਰਾਨੀ ਦੇਵੀ  ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਫਤਹਿ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਅਚਾਰੀਆ ਵਿਦਿਆਨਾਥ

**ਅਚਾਰੀਆ ਵਿਦਿਆਨਾਥ** (13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮਗਰਲਾ ਅੱਧ ਅਤੇ  14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਦੀ ਇੱਕ ਡਾਇਨੈਮੀਕਲ ਥਿਊਰੀ

"'*ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਦੀ ਡਾਇਨੈਮੀਕਲ ਥਿਊਰੀ*" ਜੇਮਸ ਕਲ੍ਰਕ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੁਆਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ ਉੱਤੇ 1865 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਹੈ। ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਨਾਪਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਮਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਵਿਲੌਸਿਟੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਵਿਉਂਤਬੰਦ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ 
* 
* 
* 
*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ
ਵੈਰੀਏਰ ਐਲਵਿਨ

**ਵੈਰੀਏਰ ਐਲਵਿਨ** (29 ਅਗਸਤ 1902 - 22 ਫਰਵਰੀ 1964) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜੰਮਪਲ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਨਸਲੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੋਹਨਦਾਸ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਗਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਦਰੀ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ 1935 ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤਬਦੀਲ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ, ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਏਕੀਕਰਣ ਦੀ ਇੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚਾਹੰਦੇ ਸੀ, ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੇਰੀਅਰ ਐਲਵਿਨ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੇੈਗਾ ਅਤੇ ਗੋਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੁਢਲੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸਨੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਈ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਰਥ-ਈਸਟ ਫਰੰਟੀਅਰ ਏਜੰਸੀ (ਨੇਫਾ) ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਬਾਇਲੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਖਾਸਕਰ ਗੋਂਡੀ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਥਾਰਟੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 1945 ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਬਾਇਲੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੇਫਾ (ਹੁਣ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨਕ - ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1961 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, *ਦ ਟ੍ਰਾਈਬਲ ਵਰਲਡ ਆਫ ਵੇਰੀਅਰ ਐਲਵਿਨ* ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 1965 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਹੈਰੀ ਵੈਰੀਏਰ ਹੋਲਮਨ ਐਲਵਿਨ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਅਗਸਤ 1902 ਨੂੰ ਸੀਓਰਾ ਲਿਓਨ ਦੇ ਬਿਸ਼ਪ ਐਡਮੰਡ ਹੈਨਰੀ ਐਲਵਿਨ ਦੇ ਘਰ ਡੋਵਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਡੀਨ ਕਲੋਜ਼ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮਾਰਟਨ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ, ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਸ, ਐਮ.ਏ. ਅਤੇ ਡੀਐਸਸੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ 1925 ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਟਰ-ਕਾਲਜੀਏਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਓਆਈਸੀਸੀਯੂ) ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦਾ ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੈਰੀਅਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੁਜਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਥੀਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਡਬਲ ਫਸਟ ਲਿਆ। ਉਹ 1927 ਵਿਚ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੰਥ, ਪੂਨਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸਟਾ ਸੇਵਾ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੂੰ 'ਦੇਸੀ' ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੀ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਮਾਲਤੀ ਰਾਓ

**ਮਾਲਤੀ ਰਾਓ** (  ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਡਿਸਆਰਡਰਲੀ ਵੂਮੈਨ* ਲਈ 2007 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।  

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਮਾਲਤੀ ਰਾਓ ਦਾ ਜਨਮ (ਅਪ੍ਰੈਲ 1930) ਬੰਗਲੌਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਚੇਨਨਾਗਿਰੀ ਪਦਮਨਾਭ ਰਾਓ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਹਨ। ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਲੜਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਾਓ ਜੇਨ ਔਸਟਨ, ਬ੍ਰੋਂਟੀ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਲੂਈਸਾ ਮੇਅ ਅਲਕੋਟ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੁਤੰਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਜੇ ਕਾਲਜ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰੋ. ਵੀ ਟੀ ਸਰੀਨੀਵਾਸਨ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਰਾਓ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਕਰਮੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਨੱਬੇ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਉਸਦਾ ਘਰ ਸੀ। ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖਕ ਜੀਵਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ। 

ਰਾਓ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਮਾਲਤੀ ਰਾਓ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ, ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ।  "ਪੁਲ," ". . . ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਵਗਦੀ ਹੈ," ਅਤੇ "ਇੱਕ ਕਾਫੀ ਲਈ ਆਓ. . . ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ," ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ। 

ਉਹ 2007 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ‘ਡਿਸਆਰਡਰਲੀ ਵੂਮੈਨ’ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। *‘ਡਿਸਆਰਡਰਲੀ ਵੂਮੈਨ*' ਭਾਰਤ ਵਿਚ (ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਰਾਓ ਦਾ ਅਗਲਾ ਨਾਵਲ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਡੀਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਦਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਲੇਖ *ਇਨਕੁਇਜੀਸ਼ਨ* ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਐਸ ਗੋਪਾਲ

**ਸਰਵਪੱਲੀ ਗੋਪਾਲ** ਜਾਂ **ਐਸ ਗੋਪਾਲ** (23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1923 - 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 2002) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ *ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ: ਏ ਬਾਇਓਗਰਾਫੀ* ਅਤੇ *ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ: ਏ ਬਾਇਓਗਰਾਫੀ* ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਗੋਪਾਲ ਕੌਮਵਾਦ ਤੋਂ, ਇਸਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਭਿਅਕ ਤਾਕਤ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋ ਉੱਤਮ ਦਿਮਾਗਾਂ: ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਗੋਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਗੋਪਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ।

## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਰਵਪੱਲੀ ਗੋਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1923 ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਕਾਮੂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਸਨ।

ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲੰਡਨ ਦੇ ਮਿੱਲ ਹਿੱਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਲੀਓਲ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਕਰਜ਼ਨ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਬਾਲੀਓਲ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 1951 ਵਿੱਚ ਲਾਰਡ ਰਿਪਨ ਦੀ ਵਾਇਸਰਾਇਲਟੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਡੀਫਿਲ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੇਂਟ ਐਂਟਨੀ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਹਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਰੀਡਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਨਵੀਂ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1970 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ।

## ਮੌਤ 
ਗੋਪਾਲ ਦੀ 78 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਉਪਮੰਨਿਊ ਚੈਟਰਜੀ

**ਉਪਮੰਨਿਊ ਚੈਟਰਜੀ** (, ਜਨਮ 1959) ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕੇਡਰ ਦਾ 1983 ਬੈਚ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਉਥੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਪਮੰਨਿਊ ਉਘਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਇੰਗਲਿਸ਼, ਅਗਸਤ* ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਇਸੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਲਿਖਤਾਂ
ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ "ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਕਤਲ" ਅਤੇ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ" ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ, *ਇੰਗਲਿਸ਼, ਅਗਸਤ: ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਹਾਣੀ* (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ), 1988 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। *ਪੰਚ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ "ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ... ਇੰਗਲਿਸ਼, ਅਗਸਤ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਨਾਵਲ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰੇਕ ਲਈ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ," ਕਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਅਗੱਸਤਿਆ ਸੇਨ - ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਪੱਛਮੀਕ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਜਿਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਨਰਮ ਨਸ਼ੇ ਹਨ, ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸੂਬਾਈ ਕਸਬੇ ਮਦਨਾ ਵਿਖੇ ਨਿਯੁਕਤ ਨੌਜਵਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ "ਅਸਲ ਭਾਰਤ" ਦਾ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਵੇਰਵਾ, *ਅਬਜ਼ਰਵਰ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਦੇ ਕਹਿਣ ਵਾਂਗ "ਅਗੱਸਤਿਆ ਸੇਨ ਦੇ ਦੂਰ ਦਿਹਾਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਾਲ ਦਾ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਮਨਮੋਹਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ"।

ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ, *ਦ ਲਾਸਟ ਬਰਡਨ*, 1993 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ। *ਦ ਮੈਮਾਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਦ* *ਵੈਲਫੇਅਰ ਸਟੇਟ* 2000 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ *ਇੰਗਲਿਸ਼, ਅਗਸਤ* ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਨਾਵਲ, ਵੇਟ ਲੌਸ, ਇੱਕ ਡਾਰਕ ਕਾਮੇਡੀ, 2006 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੰਜਵਾਂ *ਵੇਅ ਟੂ ਗੋ*, *ਦ ਲਾਸਟ ਬਰਡਨ ਦਾ* ਅਗਲਾ ਭਾਗ ਸੀ, ਜੋ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਰਚਨਾ ' ''ਫੇਅਰ ਟੇਲਜ਼ ਐਫ ਫਿਫਟੀ' ਹੈ'', ਜੋ ਕਿ 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਡਾਰਕ ਕਾਮੇਡੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ ਅਫ਼ਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਕੇ ਆਰ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਇੰਗਰ

**ਕੋਡਾਗਨਲੂਰ ਰਾਮਸਵਾਮੀ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਇੰਗਰ** (1908–1999), **ਕੇ ਆਰ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਇੰਗਰ ਦੇ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1985 ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਇੰਗਰ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1908 ਨੂੰ ਸੱਤੂਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ, ਜੋ 1947 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। 30 ਜੂਨ 1966 ਨੂੰ, ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 29 ਨਵੰਬਰ 1968 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ, ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਮਾਡਰਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਅੱਡ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1969 ਤੋਂ 1977 ਤੱਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 1977 ਤੋਂ 1978 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ, ਸਿਮਲਾ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ 1970 ਤੋਂ 1979 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੀਆਈਈਐਫਐਲ (ਹੈਦਰਾਬਾਦ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਪੀਈਐਨ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਡੀ ਲਿਟ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ *ਆਨ ਦ ਮਦਰ* ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ 1980 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ।

ਉਸਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਲੀਡਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਣੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਲੈਕਚਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਰਾਈਟਿੰਗ* ਨਾਮ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣੇ।

ਆਇੰਗਰ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 1972 ਵਿਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ, ਸਿਮਲਾ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਬਿੰਦੋ ਦੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਉੱਤੇ ਛੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ: ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਕਵੀ; ਸਾਵਿਤਰੀ ਕਥਾ; ਅਗਵਾਨੂੰ ਅਸਵਪਤੀ; ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸੱਤਿਆਵਾਨ; ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦਾ ਯੋਗ; ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਵੇਰ।

ਆਇੰਗਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਅਮਰੀਕਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸਾਹਿਤ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਰਾਸਤ ਉੱਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908
ਮਾਮੰਗ ਦਾਈ

**ਮਾਮੰਗ ਦਾਈ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਈਟਾਨਗਰ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਦਿ ਬਲੈਕ ਹਿੱਲ* ਲਈ 2017 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮਾਮੰਗ ਦਾਈ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਫਰਵਰੀ 1957 ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਾਸੀਘਾਟ ਵਿਖੇ ਮਤਿਨ ਦਾਈ ਅਤੇ ਓਦੀ ਦਾਈ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਦੀ ਗੋਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਾਈਨ ਮਾਉਂਟ ਸਕੂਲ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਸਾਮ ਦੀ ਗੌਹਾਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਉਹ 1979 ਵਿੱਚ ਆਈਏਐਸ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ. ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਦ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਦ ਸੈਂਟੀਨੇਲ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਟੀ ਵੀ-ਏਆਈਆਰ ਅਤੇ ਡੀਡੀਕੇ, ਈਟਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਫੰਡ ਫਾਰ ਨੇਚਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਐਫ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਫਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਬਾਇਓਡਾਈਵਰਸਿਟੀ ਹਾਟਸਪੋਟਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਈਟਾਨਗਰ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੈਕਟਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਕਿੰਗ ਜਰਨਲਿਸਟਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ (ਏਪੀਯੂਡਬਲਯੂ) ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਲਿਖਤਾਂ 
ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: ਦ ਹਿਡਨ ਲੈਂਡ* (2003) ਅਤੇ *ਮਾਉਂਟੇਨ ਹਾਰਵੈਸਟ: ਦਿ ਫੂਡ ਆਫ਼ ਅਰੁਣਾਚਲ* (2004) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। *ਦ ਸਕਾਈ ਕੁਈਨ ਅਤੇ ਵਨਸ ਅਪੌਨ ਏ ਮੂਨਟਾਈਮ* (2003) ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਚਿੱਤਰ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *ਦ ਲੀਜੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਪੈਨਸਮ,* 2006 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ *ਸਟੂਪਿਡ ਕਿਊਪਿਡ* (2008) ਅਤੇ *ਦ ਬਲੈਕ ਹਿੱਲ* (2014) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। *ਰਿਵਰ ਪੋਇਮਜ਼* (2004), *ਦ ਬਾਲਮ ਆਫ਼ ਟਾਈਮ* (2008) *ਹੈਮਬ੍ਰੇਲਸਾਈ `ਜ਼ ਲੂਮ* (2014), *ਮਿਡਸਮਰ ਸਰਵਾਈਵਲ* *ਲਿਰਿਕਸ* (2014) ਉਸਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। *ਦ ਬਾਲਮ ਆਫ਼ ਟਾਈਮ* ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ *ਅਲ ਬਾਲਸਾਮੋ ਡੈਲ ਵਾਈਟੈਂਪੋ ਦੇ* ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸੁਖਲਾਲ ਸੰਘਵੀ

**ਸੁਖਲਾਲ ਸੰਘਵੀ** (1880–1978), ਜਿਸਨੂੰ **ਪੰਡਿਤ ਸੁਖਲਾਲਜੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜੈਨ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਹ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਸਥਾਨਕਵਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੰਡਿਤ ਸੁਖਲਾਲ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਅਪੰਗਤਾ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੈਨ ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਪਦ ਤੱਕ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ। ਪੌਲ ਡੁੰਡਾਸ ਉਸਨੂੰ ਜੈਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਟੀਕਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਡੁੰਡਾਸ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਘਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਲਗਪਗ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਸਾਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੈਨ ਵਿਦਵਾਨ ਪਦਮਨਾਭ ਜੈਨੀ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਰਗੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੁਖਲਾਲਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਣਾਚਕਸੂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨੇਤਰਹੀਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸੁਖਲਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੁਰੇਂਦਰਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲਿਮਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 8 ਦਸੰਬਰ 1880 ਨੂੰ (ਵਿਕਰਮ ਸੰਵਤ 1937 ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚਾਨਣ ਪੱਖ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ) ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵੀਜ਼ਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਲੀ ਵਾਨਿਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ (ਵਪਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਤਲਸ਼ੀ ਸੰਘਵੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਮਨੀਬੇਨ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਲਿਮਡੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੂਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸੇਯਲਾ ਤੋਂ ਮੁਲਜੀਭਾਈ ਨੇ  ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਚੇਚਕ ਦੀ ਲਾਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ  ਨਿਗਾਹ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਭਵੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਹ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸੁਣਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਠਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 1904 ਵਿਚ, ਉਹ ਬਨਾਰਸ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੀ ਯਸ਼ੋਵਿਜੈ ਜੈਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਉਸਨੇ ਪੂਰੀ *ਸਿਧ-ਹੇਮਾ-ਵਿਆਕਰਣ* ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਵਿਆਕਰਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ *ਤਰਕਸਮਮਰਾਹ*, *ਮੁਕਤਵਾਲੀ* ਅਤੇ *ਵਿਆਪਤੀ ਚੱਕਰ ਦਾ* ਵੱਖ ਵੱਖ ਟੀਕਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਘੂਵੰਸ਼, ਮੇਘਾਕਾਵਿਆ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਾਧਾਚਰਿਤਮ, ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਲੰਕਾਰਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਧਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਗਲੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਲਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਸ਼ੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਗਰਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੈਨ ਕਾਰਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਪ੍ਰਤੀਕਰਮਣ, ਦੇਵੇਂਦਰਸੁਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਕਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਾਦਰਸਨਾ ਅਤੇ ਹਰੀਭੱਦਰ ਸੂਰੀ ਦੇ ਯੋਗਵਿਮਸ਼ਿਕਾ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1880
ਨੀਰਦ ਚੰਦਰ ਚੌਧਰੀ

**ਨੀਰਦ ਚੰਦਰ ਚੌਧਰੀ -** ਸੀਬੀਈ (23 ਨਵੰਬਰ 1897 - 1999) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।

ਨੀਰਦ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ 19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਜਿਸਟੇਰੀਅਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਧੂਰੀ 1951 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ*The Autobiography of an Unknown Indian* *(ਇਕ ਅਣਜਾਣ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ*) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਮਿਲੀ। 1966 ਵਿਚ, *ਦ ਕੰਟੀਨੈਂਟ ਆਫ਼ ਸਾਈਰ* ਨੂੰ ਡੱਫ ਕੂਪਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੌਧਰੀ ਇਹ ਇਨਾਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੈਕਸ ਮੁਲਰ, *ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ*।

1990 ਵਿਚ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਕਸਫੋਰਡ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹੋਣ ਨਾਤੇ, ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ, ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 1992 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ ਦੇ ਆਰਡਰ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਕਮਾਂਡਰ (ਆਰਬੀਆਈ) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਸ਼ੋਰਗੰਜ, ਮੈਮਨਸਿੰਘ, ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਪੇਂਦਰ ਨਾਰਾਇਣ ਚੌਧਰੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਸੁੰਦਰਾਨੀ ਚੌਧੁਰਾਨੀ ਦੇ ਅੱਠ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਹਿੰਦੂ ਸਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।

ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਿਸ਼ੋਰਗੰਜ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ (ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਲਕੱਤਾ) ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਐਫਏ (ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ) ਦੇ ਕੋਰਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਰਿਪਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਬਿਭੂਤੀਭੂਸ਼ਣ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਡਰ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਮੇਜਰ ਵਜੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਮੈਰਿਟ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਿਹਾ। ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨਾਗ ਦੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਐਪਰ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਤਮ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ. ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1897
ਸੁਨੇਤ੍ਰਾ ਗੁਪਤਾ

**ਸੁਨੇਤ੍ਰਾ ਗੁਪਤਾ** ਜਾਂ **ਸੁਨੇਤਰਾ ਗੁਪਤਾ** (ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ 1965) ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਲੇਰੀਆ, ਐੱਚਆਈਵੀ, ਇਨਫਲੂਐਨਜ਼ਾ ਅਤੇ ਬੈਕਟਰੀਆ ਮੈਨਿਨਜਾਈਟਿਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀਂ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸੁਨੇਤ੍ਰਾ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਕੱਤਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਰੁੱਵ ਅਤੇ ਮਿਨਾਤੀ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਘਰ 15 ਮਾਰਚ 1965 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਇਥੋਪੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ, ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਖੋਜ 
ਸੁਨੇਤ੍ਰਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਹੈ।

ਉਸਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਲਈ ਜੂਲੋਜਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਲੰਡਨ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਰੋਸਾਲੈਂਡ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸੁਨੇਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪੋਰਟ੍ਰੇਟ ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਮੈਡਮ ਕਿਊਰੀ ਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਰਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਕਾਰੀ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਸੁਨੇਤ੍ਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਤਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਹ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਨਾਵਲ, *ਸੋ ਗੁਡ ਇਨ ਬਲੈਕ* ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਡੀਐਸਸੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਲਾਂਗਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਕਲਾ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਸਵਰਡ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਅਤੇ ਔਰੇਂਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਲਾਂਗਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* *ਮੈਮਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਰੇਨ (1992)*
* *ਦ ਗਲਾਸਬਲੋਅਰਜ਼ ਬ੍ਰੇਥ (1993)*
* *ਮੂਨਲਾਈਟ ਇਨਟੂ ਮਾਰਜ਼ੀਪਨ (1995)*
* *ਏ ਸਿਨ ਆਫ਼ ਕਲਰ (1999)*
* *ਸੋ ਗੁੱਡ ਇਨ ਬਲੈਕ (2009)*

*ਮੈਮਰੀਜ਼ਜ਼ ਆਫ਼ ਰੇਨ* (ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ) ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾਇਕੋ ਹਫਤੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਥਾ-ਲੜੀ ਦੇ ਸੰਪੀੜਨ ਦੀ ਭਿਣਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੁਹਰਾਓ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਲਾਸਬਲੋਅਰ`ਜ਼ ਬਰੈਥ (1993), ਕਲਕੱਤਾ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸਾਈ, ਇੱਕ ਬੇਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੋਮਬੱਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਪ੍ਰਬੋਧ ਪੰਡਿਤ

**ਪ੍ਰਬੋਧ ਬੇਚਾਰਦਾਸ ਪੰਡਿਤ** (ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ: પ્રબોધ બેચરદાસ પંડિત; 23 ਜੂਨ 1923 - 28 ਨਵੰਬਰ 1975) ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਦਸ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। 1967 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 1973 ਵਿਚ, ਰਣਜੀਤਰਾਮ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪ੍ਰਬੋਧ ਪੰਡਿਤ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੂਨ 1923 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਭਾਵਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਅਮਰੇਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮਨਗਰ ਮਿਊਂਸਿਪਲ ਸਕੂਲ ਸਣੇ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1939 ਵਿੱਚ ਨਵਚੇਤਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1942 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਰਧਮਾਗਧੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ 1946 ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਲੰਡਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਲਫ਼ ਲਿਲੀ ਟਰਨਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। *ਸ਼ਾਦਾਵਾਸ਼ਯਕ-ਬਾਲਵਬੋਧਵ੍ਰਿਤੀ* ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਲਈ 1950 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਉਸਨੂੰ ਜੂਲੇਸ ਬਲੌਕ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।

ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਬੋਧ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਐਲ ਡੀ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। 1957 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਠਕ ਵਜੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। 1964 ਤੋਂ 1965 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਡੈੱਕਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1967 ਵਿਚ, ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ 1975 ਤਕ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ, ਨੈਰੋਬੀ, ਬਰਕਲੇ, ਅਤੇ ਕੌਰਨਲ ਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਅਵੈਂਜਰਜ਼: ਏਜ ਔਫ਼ ਅਲਟ੍ਰੌਨ

**ਅਵੈਂਜਰਸ: ਏਜ ਆਫ ਅਲਟਰਾਨ** ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ 2015 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਅਤੇ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਸਟ੍ਰਿਬਿਊਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ 2012 ਦੀ *ਦਿ ਐਵੈਂਜਰਸ* ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ (ਐਮਸੀਯੂ) ਦੀ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਜੌਸ ਵੇਡਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੌਬਰਟ ਡਾਓਨੀ ਜੂਨੀਅਰ, ਕ੍ਰਿਸ ਹੈਮਸਵਰਥ, ਮਾਰਕ ਰੂਫ਼ਾਲੋ, ਕ੍ਰਿਸ ਈਵਾਂਸ, ਸਕਾਰਲੈਟ ਜੋਹਾਨਸਨ, ਜੇਰੇਮੀ ਰੇਨਰ, ਡੌਨ ਚੈਡਲ, ਐਰੋਨ ਟੇਲਰ-ਜਾਨਸਨ, ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਓਲਸੇਨ, ਪਾਲ ਬੈਟੀਨੀ, ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ, ਐਂਥਨੀ ਮੈਕੀ, ਹੇਲੇ ਐਟਵੈਲ, ਇਡਰੀਸ ਐਲਬਾ, ਸਟੈਲੇਨ ਸਕਰਸਗਰਡ, ਜੇਮਜ਼ ਸਪੈਡਰ, ਅਤੇ ਸੈਮੂਅਲ ਐਲ. ਜੈਕਸਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਐਵੈਂਜਰਜ਼ ਟੀਮ ਅਲਟਰੌਨ, ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ, ਨਾਲ ਲੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸੀਕਵਲ ਦਾ ਐਲਾਨ *ਐਵੈਂਜਰਜ਼* ਦੇ ਸਫਲ ਰੀਲਿਜ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮਈ 2012 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੇਡਨ ਨੂੰ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਤੱਕ, ਵੇਡਨ ਨੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦਾ ਖਰੜਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਸਟਿੰਗ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਡਾਉਨੀ ਦੇ ਮੁੜ ਦਸਤਖਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।ਦੂਜੀ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2014 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਰੀ ਦੇ ਸ਼ੈਪਰਟਨ ਸਟੂਡੀਓ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਟਲੀ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਨਿਊਯਾਰਕ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 3 ਡੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ ਸ਼ਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 365 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਤ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਬਜਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।

ਅਵੈਂਜਰਸ: ਏਜ ਆਫ ਅਲਟਰਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1 ਮਈ, 2015 ਨੂੰ, 3 ਡੀ ਅਤੇ ਆਈਮੈਕਸ 3 ਡੀ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 1.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ, ਇਹ 2015 ਦੀ ਚੌਥੀ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਵੀਂ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਦੋ ਸੀਕਵਲ, ਅਵੈਂਜਰਸ: ਇਨਫਿਨਟੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਐਵੈਂਜਰਸ: ਐਂਡਗੇਮ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2015 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜ਼ਾਂਗ ਯੀਮੂ

**ਜ਼ਾਂਗ ਯੀਮੂ** (ਜਨਮ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1950) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਹੈ। ਉਹ ਚੀਨੀ ਫਿਲਮੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1987 ਵਿੱਚ *ਰੈੱਡ ਸੋਰਘਮ* ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਜ਼ਾਂਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ *ਜੁ ਡੂ*, 1991 ਵਿੱਚ *ਰੇਜ਼ ਦ ਰੈੱਡ ਲੈਨਟਰਨ*, ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ *ਹੀਰੋ* ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਵੈਨਿਸ ਫਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਲਾਇਨ ਅਤੇ ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ ਇਨਾਮ, ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਜਿਊਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿਖੇ ਗੋਲਡਨ ਬੀਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। 1993 ਦੇ 43ਵੇਂ ਬਰਲਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਜਿਊਰੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਜ਼ੈਂਗ ਨੇ 2008 ਬੀਜਿੰਗ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਮਿਲੀ।

ਜ਼ਾਂਗ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਟੂ ਲਿਵ* (1994) ਅਤੇ *ਨੌਟ ਵਨ ਲੈੱਸ* (1999) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਿਲਮਾਂ *ਰੇਜ਼ ਦਿ ਰੈੱਡ ਲੈਂਟਰਨ,* ਅਤੇ *ਹੀਰੋ* ਅਤੇ *ਹਾਊਸ ਔਫ਼ ਫ਼ਲਾਈਂਗ ਡੈਗਰਜ਼* ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਜਟ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਹੈ 2016 ਦੀ ਰਾਖਸ਼ ਫਿਲਮ *ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਵਾਲ*', ਜੋ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਟ ਡੈਮਨ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਜ਼ਾਂਗ ਸ਼ੈਨਸ਼ੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ੀਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜ਼ਾਂਗ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਝਾਂਗ ਬਿੰਗਜੁਨ ਚਮੜੀ ਦਾ ਡਾਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਚੀਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਅਧੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ਼ਦੇ ਇੱਕ ਚਾਚੇ ਨੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ 1949 ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜ਼ੈਂਗ ਦੀ ਮਾਂ ਜੈਂਗ ਸ਼ਿਆਊ ਸ਼ਿਆਨ ਜਿਆਓ ਟੌਂਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਆਨ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਜ਼ਾਂਗ ਵੀਮੂ (张伟谋) ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਗ ਕੀਮੂ ਹਨ। ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਡੈਰਿਲ ਐਫ਼. ਜ਼ਾਨੁਕ

**ਡੈਰਿਲ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਜ਼ਾਨੁਕ** (5 ਸਤੰਬਰ, 1902) 22 ਦਸੰਬਰ, 1979) ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਟੂਡੀਓ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਟੂਡੀਓ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਐਡੌਲਫ ਜ਼ੁਕੋਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ ਸਨ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਜ਼ਾਨੁਕ ਦਾ ਜਨਮ ਵਾਹੂ, ਨੇਬਰਾਸਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਰਾਹ ਲੂਈਸ (ਨੀ ਟੌਰਪਿਨ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਨੌਰਟਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਫਰੈਂਕ ਜ਼ਾਨੁਕ ਜੋ ਵਾਹੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਜ਼ਾਨੁਕ ਸਵਿੱਸ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ ਫੁੱਲਿਆ ਸੀ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਨੁਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਵਧੀਆ ਮੌਸਮ ਉਸ ਦੀ ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਕਸਟ੍ਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੈਬਰਾਸਕਾ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। 1917 ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਕਰੂਟਰ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਨੈਬਰਾਸਕਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਈ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਪਲਾਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ 1922 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਰਸਲ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਇਰਵਿੰਗ ਥਾਲਬਰਗ ਨੂੰ ਵੇਚੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦਫਤਰ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਫਰੈਡਰਿਕਾ ਸਾਗਰ ਮੌਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜ਼ਾਨੁਕ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸ਼ ਪਿੱਛੋਂ ਜ਼ਾਨੁਕ ਨੇ ਮੈਕ ਸੇਨੇਟ ਅਤੇ ਐਫਬੀਓ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ (ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸੀਰੀਅਲ *ਦਿ ਟੈਲੀਫੋਨ ਗਰਲ* ਅਤੇ *ਦਿ ਲੈਦਰ ਪੁਸ਼ਰਜ਼ ਲਿਖੇ ਸਨ*) ਅਤੇ ਉਸ਼ਦਾ ਇਹ ਤਜਰਬਾ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰਿਨ ਟਿਨ ਟਿਨ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ 1924 ਤੋਂ 1929 ਤੱਕ ਕਈ ਤਲੱਖੁਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਰੈੱਡ ਹੌਟ ਟਾਇਰਸ* (1925) ਅਤੇ *ਓਲਡ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ* (1927) ਜਿਹੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਉਹ 1929 ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1931 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ। 
&#x5B; '''' &#x5D;

## ਮੌਤ 
thumb|ਵੈਸਟਵੁੱਡ ਵਿਲੇਜ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਾਰਕ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਡੈਰਿਲ ਜ਼ਾਨੁਕ ਦੀ ਕਬਰ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਗਾਰ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨੁਕ ਦੀ ਮੌਤ 1979 ਵਿੱਚ ਨਮੋਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 77 ਸਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਸਟਵੁੱਡ ਵਿਲੇਜ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਾਰਕ ਕਬਰਿਸਤਾਨ, ਵੈਸਟਵੁੱਡ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਫ਼ੌਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਰਾਜੂ ਵਰਮਾ

**ਰਾਜੂ ਵਰਮਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Raju Verma**) ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਆਟੇ ਦੀ ਚਿੜੀ, ਮੁਕਲਾਵਾ, ਲੁਕਣ ਮੀਚੀ, ਲੱਡੂ ਬਰਫੀ, ਛੱਲੇ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਚੀਮਾ ਮੰਡੀ, ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰ', 'ਚਿੜੀ ਉੱਡ ਕਾਂ ਉੱਡ', 'ਬੂ ਮੈਂ ਡਰ ਗਈ', 'ਨੀ ਮੈਂ ਸੱਸ ਕੁੱਟਣੀ', 'ਕੈਂਚੀ ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ' ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬਤੌਰ ਲੇਖਕ, ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚਲੇ ਕਲਮ ਸੰਵਾਦਾਂ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ
ਰੌਬਰਟ ਜ਼ਮੈਕਿਸ

**ਰੌਬਰਟ ਲੀ ਜ਼ਮੈਕਿਸ** (ਜਨਮ 14 ਮਈ 1952) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਢਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  . ਉਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ *ਰੋਮਾਂਸਿੰਗ ਦਿ ਸਟੋਨ* (1984) ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ-ਕਲਪਨ ਕਾਮੇਡੀ *ਬੈਕ ਟੂ* *ਫ਼ਿਊਚਰ* ਫਿਲਮ ਟ੍ਰਾਇਲੋਜੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ/ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਕਾਮੇਡੀ *ਹੂ ਫ਼ਰੇਮਡ ਰੌਜਰ ਰੈਬਿਟ* (1988) ਲਈ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡੈੱਥ ਬਿਕਮਜ਼ ਹਰ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੇ ਕਈ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ1994 ਦੀ *ਫ਼ੌਰੈਸਟ ਗੰਪ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।*  ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ; ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਾਲਗਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਹਨ। 

ਜ਼ਮੈਕਿਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇਫੈਕਟਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ ਨੂੰ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ ਫੁਟੇਜ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕੰਮ ਉਸਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬੈਕ ਟੂ ਦਿ ਫ਼ਿਊਚਰ 2 (1989) ਅਤੇ  ਫ਼ੌਰੈਸਟ ਗੰਪ ਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਫ਼ੌਰਮੈਂਸ ਕੈਪਚਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿ ਪੋਲਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ (2004), ਮੌਂਸਟਰ ਹਾਊਸ (2006), ਬਿਓਵੁਲਫ਼ (2007), ਏ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਕੈਰਲ (2009), ਅਤੇ ਵੈਲਕਮ ਟੂ ਮਾਰਵੈਨ (2018) ਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।  

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਮੈਕਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਰਾਹਣਾ ਡੇਵਿਡ ਥੌਮਸਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮਕਾਲੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਨਾਟਕੀ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।" 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਰੌਬਰਟ ਲੀ ਜ਼ਮੈਕਿਸ 14 ਮਈ 1952 ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨਾਏ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਅਲਫ਼ੌਂਸੇ ਜ਼ਮੈਕਿਸ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਲਿਥੁਆਨੀਆਈ-ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇਟਾਲੀਅਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ। ਜ਼ਮੈਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗ੍ਰੇਡ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਫੈਂਜਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਜ਼ਮੈਕਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਗੀਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਕੋਈ ਨਾਟਕ ਨਹੀਂ ਸੀ... ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋਂ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸੀ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੀ।"  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ