open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2022 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਫਾਈਨਲ

**2022 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਫਾਈਨਲ** 2022 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਸੀ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਫੀਫਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ 22ਵਾਂ ਵਿਸਵ ਕੱਪ ਹੈ। ਇਹ ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਚੈੰਪਿਅਨਸ਼ਿਪ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਚ 18 ਦਸੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਕਤਰ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ, ਕਤਰ ਦੇ ਲੁਸੈਲ ਦੇ ਲੁਸੈਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਡਿਫੈਂਡਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਫਰਾਂਸ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਫਾਈਨਲ 88,966 ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਇਆ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ 1.5 ਬਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਭੀੜ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੈਚ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਕਤਰ ਅਤੇ 31 ਹੋਰ ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਛੇ ਫੀਫਾ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯੋਗਤਾ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇਤੂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। 32 ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 16 ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਨਾਕਆਊਟ ਪੜਾਅ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਫਾਈਨਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ 2-1 ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ 2-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਊਂਡ ਆਫ 16 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ, ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਨੂੰ ਪੈਨਲਟੀ ਸ਼ੂਟ ਆਊਟ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਫਰਾਂਸ ਦੋ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਰ ( ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ 4-1 ਦੀ ਜਿੱਤ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਤੋਂ 2-1 ਦੀ ਜਿੱਤ, ਅਤੇ ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ ਤੋਂ 1-0 ਨਾਲ ਹਾਰ) ਦੇ ਨਾਲ ਗਰੁੱਪ ਡੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, ਕੁਆਟਰ-16 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਕੁਆਰਟਰ- ਫਾਈਨਲ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਮੋਰੋਕੋ । ਫਾਈਨਲ 88,966 ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਿਜ਼ਮਨ ਮਾਰਸੀਨਿਆਕ ਦੁਆਰਾ ਰੈਫਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੇ 23ਵੇਂ ਮਿੰਟ 'ਚ ਲਿਓਨਲ ਮੇਸੀ ਦੇ ਪੈਨਲਟੀ 'ਤੇ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਬੜ੍ਹਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਂਜੇਲ ਡੀ ਮਾਰੀਆ ਨੇ 36ਵੇਂ ਮਿੰਟ 'ਚ ਗੋਲ ਦੇ ਕਾਰਨਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਸ਼ਾਟ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬੜ੍ਹਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਰਾਂਸ ਮੈਚ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਗੋਲ 'ਤੇ ਸ਼ਾਟ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 81ਵੇਂ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਕਾਇਲੀਅਨ ਐਮਬਾਪੇ ਦੁਆਰਾ 97 ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਬ੍ਰੇਸ ਨੇ ਗੇਮ 2-2 ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਮੇਸੀ ਨੇ ਫਿਰ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੂੰ 3-2 ਦੀ ਬੜ੍ਹਤ ਦਿਵਾਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਮਬਾਪੇ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਜਿਓਫ ਹਰਸਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਮਿੰਟ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਗੇਮ ਨੂੰ 3-3 ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੂਜੀ ਪੈਨਲਟੀ ਦਾ ਗੋਲ ਕੀਤਾ। ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੈਨਲਟੀ ਸ਼ੂਟ ਆਊਟ 4-2 ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣਾ ਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ 1986 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ।ਅਰਜਨਟੀਨਾ 2010 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਰਾਂਸ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਾਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਮੇਸੀ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫੀਫਾ ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਗੋਲਡਨ ਬਾਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਮੈਚ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਫਾਈਨਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਡ ਮੇਲਾ ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ।
## ਟੀਮਾਂ
ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ-2022 ਟੀਮ ਗਰੁੱਪ
* ਗਰੁੱਪ-ਏ: ਕਤਰ, ਇਕੁਆਡੋਰ, ਸੈਨੇਗਲ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ 
* ਗਰੁੱਪ-ਬੀ:  ਇੰਗਲੈਂਡ, ਈਰਾਨ, ਅਮਰੀਕਾ, ਵੇਲਜ਼ 
* ਗਰੁੱਪ-ਸੀ: ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਪੋਲੈਂਡ 
* ਗਰੁੱਪ-ਡੀ: ਫਰਾਂਸ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ 
* ਗਰੁੱਪ-ਈ:  ਸਪੇਨ, ਕੋਸਟਾਰੀਕਾ, ਜਰਮਨੀ, ਜਾਪਾਨ 
* ਗਰੁੱਪ-ਐੱਫ: ਬੈਲਜੀਅਮ, ਕੈਨੇਡਾ, ਮੋਰੱਕੋ, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਨੂਰਾਨਾਂਗ ਝਰਨਾ

right|thumb| ਨੂਰਾਨੰਗ ਫਾਲਸ
**ਨੂਰਾਨਾਂਗ ਫਾਲ** (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋਂਗ ਬੋਂਗ ਫਾਲਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਵਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਝਰਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਅਣਜਾਣ ਹੈ। ਇਹ ਤਵਾਂਗ ਅਤੇ ਬੋਮਡਿਲਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਜੰਗ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ  ਤਵਾਂਗ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਜੰਗ ਫਾਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਾਈਡਲ ਪਲਾਂਟ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

**ਨੂਰਾਨਾਂਗ ਨਦੀ** ਸੇਲਾ ਦੱਰੇ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ  ਝਰਨੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਥੱਲੇ ਇਹ ਤਵਾਂਗ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। 

ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿੱਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੂਰਾਨਾਂਗ ਨਦੀ ਅਤੇ ਨੂਰਾਨਾਂਗ ਝਰਨੇ ਦਾ ਨਾਮ ਨੂਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੋਨਪਾ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 1962 ਦੀ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ  ਸਿਪਾਹੀ, ਰਾਈਫਲਮੈਨ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ, ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ (ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ) ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ. ਜਸਵੰਤ ਦੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਦੇ ਅਸਲ ਹਾਲਾਤ ਵਧੇਰੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਹਨ,

## ਬਾਲੀਵੁੱਡ 
ਇਹ ਉਦੋਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ,ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਕੋਇਲਾ ਦੇ ਤਨਹਾਈ ਤਨਹਾਈ ਤਨਹਾਈ,ਗੀਤ 1997 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਸੰਗੇਤਸਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਨੁਰਾਨਾਂਗ ਝਰਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਇਸ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸ੍ਹੂਟ ਸੀ। ਅਤੇ ਦੂਜਾ 2000 ਵਿੱਚ " ਹੀਆ ਦੀਆ ਨਿਆ " ਦਾ "ਮਿੱਠਾ ਮੀਠਾ" ਗੀਤ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://tawang.nic.in/waterfalls.html
* http://wikimapia.org/10331069/Nuranang-Falls-or-Jung-Falls
* http://www.tripadvisor.com/LocationPhotos-g858483-d1632959-Nuranang_Falls-Tawang_Arunachal_Pradesh.html
* ਨੂਰਾਨੰਗ ਫਾਲਸ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਰਨੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਵਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਹਿ ਹਲਕਾਪਣ

***ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਹਿ ਹਲਕਾਪਣ*** (ਦਿ ਅਨਬੀਅਰੇਬਲ ਲਾਈਟਨੈੱਸ ਆਫ਼ ਬੀਇੰਗ (    ) ਮਿਲਾਨ ਕੁੰਦੇਰਾ ਦਾ 1984 ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਔਰਤਾਂ, ਦੋ ਮਰਦ, ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ, ਅਤੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ 1968 ਦੇ ਪ੍ਰਾਗ ਬਸੰਤ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ 1982 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਨਾਵਲ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਵੀ ਇਹ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸੇ ਸਾਲ, ਮਾਈਕਲ ਹੈਨਰੀ ਹੇਮ ਦੁਆਰਾ ਚੈੱਕ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ *ਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕਰ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।  ਅਸਲ ਚੈੱਕ ਪਾਠ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਕਹਾਣੀ
ਦਿ ਅਨਬੀਅਰੇਬਲ ਲਾਈਟਨੈੱਸ ਆਫ਼ ਬੀਇੰਗ ('ਹੋਣ' ਦਾ ਅਸਹਿ ਹਲਕਾਪਣ) ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੋ ਜੋੜਿਆਂ- ਟੌਮਸ ਤੇ ਟੇਰੇਜ਼ਾ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ ਅਤੇ ਸਬੀਨਾ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1968 ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਆਪਣੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ
ਸਫ਼ੀਆ ਅਮਾਜਾਨ

**ਸਫ਼ੀਆ ਅਮਾਜਾਨ** (1941-25 ਸਤੰਬਰ 2006), ਨੇ **ਅਮਾ-ਜਾਨ**, **ਅਮਾ ਜਾਨ**, **ਅਹਿਮਦ-ਜਾਨ** ਅਤੇ **ਅਹਿਮਦ ਜਾਨ** ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਸਿੱਖਿਅਕ, ਰਾਜਨੇਤਾ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਦਮਨ ਦੀ ਆਲੋਚਕ ਸੀ।

ਅਮਾਜਨ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਮਾਜਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।

2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮਾਜਾਨ ਨੇ ਕੰਧਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਲਈ ਸੂਬਾਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਉਸ ਨੇ 2002 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਨਿਭਾਈ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਅਮਾਜਨ ਨੇ ਕਈ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਖੋਲ੍ਹੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਕਿੰਗ ਅਤੇ ਟੇਲਰਿੰਗ ਸਮੇਤ ਵਪਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।

25 ਸਤੰਬਰ 2006 ਨੂੰ, ਅਮਾਜਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਾਰ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਮਾਜਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਮਾਜਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਕੀਬੁੱਲਾ ਹੀ ਪਿੱਛੇ ਬਚਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨੋਟਸ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* *ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਰਾਲਡ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ,* 25 ਸਤੰਬਰ 2006: ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਜ਼ਿਮੀਥਾਂਗ

**ਜ਼ਿਮੀਥਾਂਗ** ਉੱਤਰ ਪੂਰਵ ਰਾਜ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਵਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਆਟੋਨੋਮਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਭਾਗ ਹੈ। ਜਿਮੀਥਾਂਗ ਤਵਾਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।  ਏਥੇ ਮੁਮਪਾ ਅਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਠ ਜਗ੍ਹਾ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਯਾਕ ਏਥੋਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਦੀ ਢੋਆ ਢੁਆਈ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਮੀਥਾਂਗ  ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲੰਗਰੋਲਾ, ਸਰੋਲਾ ਟੋਪ, ਕਰੇਟਿੰਗ,ਟੀ ਗੁਮਪਾ, ਸੰਗੇਤਸਰ ਝੀਲ ਜਿਥੇ ਤਾਪਮਾਨ - 20 ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ,ਜ਼ਿਮੀਥਾਂਗ ਦਾ ਮੌਸਮ ਉਚਾਈ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਵਧੀਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ
#ਲੂੰਪੋ ਵੈਲੀ
#ਨੀਲੀਆ
#ਬੀ.ਟੀ.ਕੇ
#ਸ਼ਕਤੀ
#ਲੁਮਲਾ
#ਗਿਸਪੂ ਹਨ।
   2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,498 ਹੈ, ਜੋ 18 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ। ਜ਼ਿਮੀਥਾਂਗ ਸਰਕਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਡੁਡੂੰਗਰ ਸਰਕਲ, ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।  ਜ਼ਿਮੀਥਾਂਗ ਦੀ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਰਹੱਦ, ਨਾਮਕਾ ਚੂ ਅਤੇ ਸੁਮਡੋਰੋਂਗ ਚੂ ਘਾਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੀਨ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ। 

ਜ਼ਿਮਿਥਾਂਗ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਿੰਦੂ ਸੀ ਜਦੋਂ 14ਵੇਂ ਦਲਾਈਲਾਮਾ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ 1959 ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲ੍ਹ ਭੱਜ ਆਏ ਸਨ। ਅਤੇ  ਉਹ ਤਵਾਂਗ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ,  ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ "ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ" "ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਹੈ।" 

## ਗੈਲਰੀ 

File:Zimithang ARUNACHAL PRADESH, India.jpg|Nature near Zemithang
File:Zimithang.jpg|Mountains of Zemithang
File:Tawang district with labels.png|Tawang district

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਵਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਵਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਅਸਮਾ ਰਸਮੀਆ

**ਅਸਮਾ ਰਸਮੀਆ** ਜਾਂ **ਅਸਮਾ ਰਸਮੀਆ ਖਾਨੁਮ** (1877 - ?), ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਪਾਦਕ, ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ ਤਰਜ਼ੀ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਮਾਨੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ (ਆਰ. 1919-1929) ਦੀ ਸੱਸ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਓਟੋਮੈਨ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਦਮਿਸਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਮਯਾਦ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਏਜ਼ਿਨ, ਸਾਲੇਹ ਮੋਸਾਦੀਆ ਅਲ-ਫੱਤਲ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। 1891 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਮਹਿਮੂਦ ਤਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ 1901 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪੱਛਮੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਭਾਰ ਤਨਜ਼ੀਮਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1913 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਸੋਰਯਾ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਮਾਨਉੱਲ੍ਹਾ ਨੇ 1919 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ, ਨਵੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਲਈ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਹਿਮੂਦ ਤਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸਮਾ ਰਸਮਿਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਮਾ ਰਸਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਤੀਜੀਆਂ ਬਿਲਕੀਸ ਅਫੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਰੁਹ ਅਫੀਜ਼ਾ, ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸੀ।

ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਮਾ ਰਸਮੀਆ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, *ਇਰਸ਼ਾਦ-ਏ ਨਸਵਾਨ* ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ 17 ਮਾਰਚ 1922 ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਤੀਜੀ ਰੁਹ ਅਫਜ਼ਾ, ਹਬੀਬੁੱਲਾ ਤਰਜ਼ੀ ਦੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ ਨੇ ਵੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ, ਮਸਤੂਰਤ, ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਵੀ ਸੀ।

1929 ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਧਾਰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
* ਐਮ. ਸਈਦ: *ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ*
* *ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤਿਮਾਹੀ ਜਰਨਲ. * *ਸਥਾਪਨਾ 1946 * *ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ। * *ਸੀਰੀਅਲ ਨੰ: 32 ਅਤੇ 33 *
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1877
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ

**ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ** ਅਨਾਹੇਮ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਹੈ। 1955 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਿਜ਼ਨੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੁਰਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਾਈਟ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਇੱਕ ਢੁਕਵੀਂ ਸਾਈਟ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਿਜ਼ਨੀ ਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਅਨਾਹੇਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ 160-ਏਕੜ (65 ਹੈ) ਸਾਈਟ ਖਰੀਦੀ। ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਲਟ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ WED ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜਿਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਇਮੇਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ 1954 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 17 ਜੁਲਾਈ, 1955 ਨੂੰ ਏਬੀਸੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੈਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਨੇ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1966 ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਓਰਲੀਨਜ਼ ਸਕੁਏਅਰ, ਬੇਅਰ ਕੰਟਰੀ 1972 ਵਿੱਚ, 1993 ਵਿੱਚ ਮਿਕੀਜ਼ ਟੂਨਟਾਊਨ, ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਵਾਰਜ਼: ਗਲੈਕਸੀਜ਼ ਐਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡਿਜ਼ਨੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਐਡਵੈਂਚਰ ਪਾਰਕ 2001 ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਦੇ ਅਸਲ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੰਚਤ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਖੁੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਦਸੰਬਰ 2021 ਤੱਕ) 757 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਜ਼ਿਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। 2022 ਵਿੱਚ, ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 16.9 ਮਿਲੀਅਨ ਫੇਰੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਸਿਰਫ ਮੈਜਿਕ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪਾਰਕ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। 2005 ਦੀ ਡਿਜ਼ਨੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 65,700 ਨੌਕਰੀਆਂ ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਰਿਜੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20,000 ਸਿੱਧੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ 3,800 ਤੀਜੀ-ਧਿਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡਿਜ਼ਨੀ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਟਾਰਡਸਟ" ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੰਬਰਾਂ ਲਈ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਢਾਂਚਾਗਤ ਮੁਰੰਮਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 
*Opening Day at Disneyland: Photos from 1955

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ
ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ

**ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (WCPA)**, ਰਸਮੀ  'ਤੇ **ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਮੇਲਨ (WCWCC) ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਕਮੇਟੀ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,  2012 ਤੋਂ, ਗਲੇਨ ਟੀ. ਮਾਰਟਿਨ WCPA ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।  ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਘਵਾਦ  ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਵਿਧਾਨ  ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ।  

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਡਬਲਯੂ.ਸੀ.ਪੀ.ਏ. ਵਿਸ਼ਵ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ (CWG) ਤੋਂ ਉਭਰਿਆ, ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਜਿਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਿਆਂ , ਡੈਨਵਰ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਕੀਲ , ਫਿਲਿਪ ਅਤੇ ਮਾਰਗਰੇਟ ਆਈਸਲੇ , ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਸਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ CWG ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ, 1958 ਵਿੱਚ ਥਾਨੇ ਰੀਡ, ਗਾਈ ਮਾਰਚੈਂਡ, ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਫਿਲਿਪਸ ਸਕੌਟ ਵਰਗੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ "ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਮੇਲਨ (WCWCC) ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਕਮੇਟੀ" ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। 1961 ਵਿੱਚ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਡੇਨਵਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੱਦਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 50 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਚਨਬੱਧ ਡੈਲੀਗੇਟ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

1966 ਵਿੱਚ, ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ 'ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਸੰਘ (WCPA)' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪ ਈਸੇਲੀ ਨੇ ਸਕੱਤਰ-ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਮਾਰਗਰੇਟ ਈਸੇਲੀ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਡਾ. ਟੀ.ਪੀ. ਅਮਰਾਸਿੰਘੇ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਡਾ. ਰੇਨਹਾਰਟ ਰੂਜ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ ਨੇ ਡਬਲਯੂ.ਸੀ.ਪੀ.ਏ. ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ,  ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ।  ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। 1997 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਿਲਿਪ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ,  ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਢਾਂਚਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਅੱਜ, ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (WCPA) ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੰਸਥਾ (ECI) ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।  1982 ਤੋਂ, ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਸਦ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਲੋਬਲ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਡਲ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਇਹ ਯਤਨ ਗਲੋਬਲ ਗਵਰਨੈਂਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਰੀ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਿਸ਼ਵ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ
* ਵਿਸ਼ਵ ਸਰਕਾਰ
* ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਘੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲੋਬਲ ਪਾਲਿਸੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਫੱਟੀ (ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ)

ਲੱਕੜ ਦੀ ਖਾਸ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਰੰਦ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਤਲੀ ਤਖਤੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਫੱਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਫੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਿਖਾਈ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਤੇ ਲਿਖਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲਿਖਾਈ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਫੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਫੱਟੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਉਸ ਉਪਰ ਗਾਚਣੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਫੱਟੀ ਸੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਉਪਰ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਾਨੇ ਦੀ ਕਲਮ ਨਾਲ  ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਫੱਟੀ ਉਪਰ ਪੈਨਸਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬੈਟਰੀ ਦੇ ਸੈਲ ਵਿੱਚ ਕੱਢੇ ਸਿਕੇ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਹਿੰਦਸੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੂਰਨੇ ਪਾਉਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਪਾਏ ਪੂਰਨਿਆਂ ਉਪਰ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਵਿਚ ਡੋਬ ਕੇ ਫੇਰਦਾ ਸੀ। ਫੱਟੀ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੱਟੀ ਲਕੜ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ ਚੌਰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਇਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਹੱਥੀਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਫੱਟੀ ਉੱਤੇ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਲਿਖਤੀ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਫੱਟੀ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਲਿਖਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਫੱਟੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ‘ਵੈਰੀ ਵੈਰੀ ਗੁੱਡ’, ‘ਵੈਰੀ ਗੁੱਡ’ ਅਤੇ ‘ਗੁੱਡ’ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਫੱਟੀਆਂ ਲਿਖਣਾ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਧੀਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀ ਲਿਖਤ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਜੀ ਵੀ ਹੈ। ਫੱਟੀ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਗਾਚੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਫੱਟੀਆਂ ਪੋਚਣੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਤਰਾਂ 
ਪੋਚੀਆਂ ਹੋਇਆ ਫੱਟੀਆਂ ਸੁਕਾਉਂਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਰਥੀਆਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਤਰਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।

ਸੂਰਜਾ ਸੂਰਜਾ ਫੱਟੀ ਸੁਕਾ,
ਨਹੀਂ ਸੁਕਾਉਣੀ ਗੰਗਾ ਜਾ,
ਗੰਗਾ ਜਾ ਕੇ ਪਿੰਨੀਆਂ ਵੱਟਾ,
ਇੱਕ ਪਿੰਨੀ ਟੁੱਟ ਗਈ 
ਮੇਰੀ ਫੱਟੀ ਸੁੱਕ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੂਣੀਆਂ

ਪਿੰਜੀ ਹੋਈ ਰੂ ਨੂੰ ਪੂਣਸਲਾਈ ਤੋਂ ਵਲ੍ਹੇਟ ਕੇ ਕੱਤਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਵਸਤ ਨੂੰ ਪੂਣੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਣਸਲਾਈ ਕਾਨੇ ਦੀ ਪੋਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਣਸਲਾਈ ਨੂੰ ‘ਪੂਣੀ ਵੱਟਣੀ’ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੇਲਨੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਪਾਹ ਵੇਲ ਕੇ ਵੜੇਵੇਂ ਅੱਡ ਅਤੇ ਰੂੰ ਅੱਡ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੂੰ ਨੂੰ ਫੇਰ ਤਾੜੇ 'ਤੇ ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਪਿੰਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਜੀ ਹੋਈ ਰੂੰ ਦਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਰੋਟੀ ਵੇਲਨ ਵਾਲੇ ਚਕਲੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਫੱਟੀ ਉਪਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂੰ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਫੇਰ ਪੂਣਸਲਾਈ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੂਣਸਲਾਈ ਦਾ ਇਕ ਸਿਰਾ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੂਣਸਲਾਈ ਉਪਰ ਰੂੰ ਵਲ੍ਹੇਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਬਣੀ ਪੂਣੀ ਵਿਚੋਂ ਫੇਰ ਪੂਣਸਲਾਈ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਫੀ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਟੀਆਂ ਪੂਣੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗੋਲ ਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪੂਣੀਆਂ ਨੂੰ ਗੇਬੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਣੀ ਨੂੰ ਚਰਖੇ ਦੇ ਤਕਲੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਤੰਦ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਗਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਪੂਣੀ ਕੱਤੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਪੂਣੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਚਰਖਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਕੱਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੂਣੀਆਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੀ ਵੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਤਾਂ ਪੂਣੀ ਵਿਚੋਂ ਤੰਦ ਵੀ ਕੱਢਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬੋਲੇਂਗ

{
 "type": "FeatureCollection",
 "features": [
  {
   "type": "Feature",
   "properties": {},
   "geometry": {
    "type": "Point",
    "coordinates": [
     94.95208740234376,
     28.323724553546015
    ]
   }
  }
 ]
}

**ਬੋਲੇਂਗ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿਆਂਗ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।  ਇਹ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਸਿਆਂਗ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਆਂਗ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਆਲੋ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 46 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ&nbsp;ਪਾਸੀਘਾਟ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ  93 ਕਿ.ਮੀ. ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਆਂਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਸੱਭਿਆਚਾਰ 
ਬੋਲੇਂਗ ਦੇ ਲੋਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਲੁੰਗ, ਅਰਨ, ਇਟੋਰ ਆਦਿ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ । ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਲੁੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਆਦਿ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਦੇਵੀ, (*ਕੀਨੇ-ਨਾਨੇ )ਨੇ*  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।

ਸੋਲੁੰਗ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਆਦਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਜਾਂ *ਸੋਲੁੰਗ ਗਿਡੀ ਡੋਗਿਨ* ਉਹ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। *ਡੋਰਫ ਲੌਂਗ*, ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿਚ  ਮਿਥੁਨ ਅਤੇ ਗਾਂਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਦਿਨ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। *ਏਕੋਫ ਦਾ ਟਕੋਰ* ਚੌਥਾ ਦਿਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। *ਮੀਰੀ* ਜਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਦਿਨ ਵਿਦਾਈ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਸੋਲੁੰਗ ਦੌਰਾਨ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤ *ਸੋਲੁੰਗ ਅਬਾਂਗ* ਦੇ ਬੋਲ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਲੁੰਗ 1 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੋਲੇਂਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਚਾਂ ਵਿੱਚ *ਪੋਨੰਗ* ਨਾਚ ਅਤੇ *ਤਾਪੂ* ਨਾਮਕ ਜੰਗੀ ਨਾਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੁਆਂਢੀ ਪੱਛਮੀ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮਲਨੀਥਨ (200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ *ਸਤੀ* (ਪਾਰਵਤੀ) ਦਾ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਕਾਸ਼ੀਗੰਗਾ ਵਿਖੇ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। ਅਕਾਸ਼ੀ ਗੰਗਾ ਲੀਕਾਬਲੀ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਆਲੋ ਸੜਕ ਤੇ ਹੈ। 

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ, ਅਸਾਮੀ, ਨੇਪਾਲੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ 
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿੱਜੀ ਸੂਮੋ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸੀਘਾਟ ਅਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਧੀਮਾਜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ  ਸਿਲਾਪਾਥਰ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਨਜੀਬਾ ਅਯੂਬੀ

**ਨਜੀਬਾ ਅਯੂਬੀ** ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੌਰਾਨ ਅਯੂਬੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1996 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।  ਉਹ ਸੇਵ ਦ ਚਿਲਡਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 2001 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ।  ਅਯੂਬੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੈਟਵਰਕ ਦ ਕਿਲਿਡ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਅਗਿਆਤ ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਯੂਬੀ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਵਿੱਚ, ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਭੇਜੇ। ਅਯੂਬੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2013 ਦੇ ਕਰੇਜ ਇਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਿਦਾਊਟ ਬਾਰਡਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ 100 ਸੂਚਨਾ ਹੀਰੋਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸੈਦ ਜਮਾਲੁਦੀਨ (ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਅਫ਼ਗਾਨ ਇਨਾਮ) ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਪਰਛੱਤੀ

ਛੱਤ ਦੇ ਹੇਠ ਬਣੀ ਛੋਟੀ ਛੱਤ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਉਪਰ ਸਾਮਾਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰਛੱਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪੜਛੱਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੜਛੱਤੀ ਉਪਰ ਘਰ ਦਾ ਉਹ ਸਾਮਾਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ ਜਿਸ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰਛੱਤੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਲੈਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵੀ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇਂ ਸਨ।ਛੋਟੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੀ ਪਰਛੱਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਰਛੱਤੀ ਇਕ ਖਣ ਦੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਦੋ ਖਣਾਂ ਦੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਖਣ ਛੱਤ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਰਛੱਤੀ ਘਰ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕੰਧਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕੰਧ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਕੌਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਾਂ ਕੌਲੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕੌਲਾ ਛੋਟੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਕੰਧਾਂ/ਕੌਲਿਆਂ ਉਪਰ ਛੱਤ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਸਾਢੇ ਕੁ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਇਕ ਪਤਲਾ ਜਿਹਾ ਛਤੀਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਛਤੀਰ ਉਪਰ ਪਤਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ/ ਬਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਸਿਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ/ਬਾਲਿਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਿਰਾ ਕੰਧ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਪਰ ਛੱਤ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਸ ਬਣ ਗਈ ਪਰਛੱਤੀ। ਪਤਲੇ ਛਤੀਰ, ਕੜੀਆਂ/ਬਾਲੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਰਛੱਤੀ ਉਪਰ ਬਹੁਤਾ ਭਾਰ ਤਾਂ ਰੱਖਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰਛੱਤੀ ਦਾ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੌੜੀ ਲਾ ਕੇ ਪਰਛੱਤੀ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਘਰ ਪੱਕੇ ਹਨ ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲੈਂਟਰ ਲਾ ਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਗਾਡਰ ਤੇ ਇੱਟ ਬਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਪਰਛੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੈਂਟਰ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਗਾਡਰ ਤੇ ਇੱਟ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀਆਂ। ਪਰ ਪਰਛੱਤੀਆਂ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮੰਗੀਨਾਪੁੜੀ ਬੀਚ

**ਮੰਗੀਨਾਪੁੜੀ ਬੀਚ** ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.8 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਮਛਲੀਪਟਨਮ ਤੋਂ। ਬੀਚ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਸਟੇਟ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਬੋਰਡ, ਏ.ਪੀ.ਟੀ.ਡੀ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੀਚ
ਨਿਆਣਾ

ਨਿਆਣਾ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਨਿਆਣੇ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਨਿਆਣਾ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੋਣ ਸਮੇਂ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨੂੜਣ ਲਈ ਪਾਈ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨਿਆਣੇ ਨੂੰ ਢੰਗਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਆਣਾ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁੱਚਾਂ ’ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਆਣਾ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਗਾਂ ਟਿਕ ਕੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਟੱਪਦੀ ਨਹੀਂ। ਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਣਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਆਦੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੂਏ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਖੁੱਚਾਂ 'ਤੇ ਰੱਸੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਲਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਸੀ ਗਾਵਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਛੇ ਵੱਡੇ ਹੋਕੇ ਹੀ ਬਲਦ ਬਣਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਦੇਸੀ ਗਾਵਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਗਾਵਾਂ ਦੁੱਧ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਵਲੈਤੀ ਗਾਵਾਂ ਜਾਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਰਲੀ-ਮਿਲੀ ਨਸਲ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੁੱਧ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਲਈ ਨਿਆਣਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਹੁਣ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਿਆਣੇ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ।

ਨਿਆਣੇ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਇਕ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਿਆਣੇ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਟੂਣਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਜੇ ਲਾੜੀ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਾੜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਲਾੜਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਆਪਣੀ ਲਾੜੀ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਟੂਣਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਰੰਗੀਨਾ ਹਮੀਦੀ

**ਰੰਗੀਨਾ ਹਮੀਦੀ** ( ਪਸ਼ਤੋ : رنګینه حمیدي; ਜਨਮ 1978) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਸਿੱਖਿਅਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਮੀਦੀ ਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਕੰਧਾਰ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1978 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪਸ਼ਤੂਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਕੰਧਾਰ ਦੇ ਮੇਅਰ, ਗੁਲਾਮ ਹੈਦਰ ਹਮੀਦੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ। 1980 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ 1981 ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਵੇਟਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ 1988 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਡਬਲ ਮੇਜਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ 2003 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪਰਤ ਗਈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 11 ਸਤੰਬਰ, 2001 ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ।  ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਲਈ ਅਫਗਾਨਾਂ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕੰਧਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਲਈ ਅਫਗਾਨ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ CNN 2007 ਹੀਰੋ ਅਵਾਰਡ ਲਈ 18 ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਫ੍ਰੀ ਯੂਰਪ/ਰੇਡੀਓ ਲਿਬਰਟੀ ਦੁਆਰਾ "ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ ਜਾਂ ਦ ਵੀਕ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 
31 ਅਗਸਤ 2021 ਨੂੰ, ਹਮੀਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ। 2022 ਤੱਕ, ਉਹ ਅਰੀਜ਼ੋਨਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੀਦੀ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* ਹਮੀਦੀ, ਰੰਗੀਨਾ (2017)। *ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਢਾਈ: ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ

ਇੱਕ **ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ**, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ **ਚੈੱਕ ਕਾਰਡ** ਜਾਂ **ਬੈਂਕ ਕਾਰਡ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭੁਗਤਾਨ ਕਾਰਡ ਹੈ ਜੋ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਕਦੀ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੈਂਕ ਦਾ ਨਾਮ, ਇੱਕ ਕਾਰਡ ਨੰਬਰ, ਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਆਦ ਪੁੱਗਣ ਦੀ ਮਿਤੀ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਪ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਰਡ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ (ਸੰਪਰਕ ਰਹਿਤ), ਜਾਂ ਕਾਰਡ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਨ ਵਿੱਚ ਕੁੰਜੀ ਲਗਾ ਕੇ ਚੁੰਬਕੀ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਸਵਾਈਪ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੇ ਉਲਟ, ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਲਈ ਪੈਸਾ ਖਰੀਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਾਰਡਧਾਰਕ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ

## ਹਵਾਲੇ
ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ

**ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ**, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਦੀ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ** ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ **ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤ**, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਇਸਨੇ ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। ਬੰਗਾਲ ਨੇ ਬੰਗਾਲ (ਮੌਜੂਦਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ) ਦੇ ਨਸਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਲਕੱਤਾ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਧਿਆ ਸੀ, ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ ਅਤੇ 1911 ਤੱਕ ਕਲਕੱਤਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਸਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।

ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ 1612 ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਵਪਾਰਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰੀ ਸੀ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ (HEIC), ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਚਾਰਟਰ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਸੀ, ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। 1757 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਵਾਬ ਦੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਤਖਤਾਪਲਟ ਅਤੇ 1764 ਵਿੱਚ ਬਕਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, HEIC ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਧਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ HEIC ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ HEIC ਦਾ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ, HEIC ਵਿੱਤ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਬੰਗਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੰਗਾਲੀ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਭਰਿਆ।

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਕਾਨੂੰਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ 1867 ਵਿੱਚ ਪੇਨਾਂਗ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਮਲਕਾ ਨੂੰ ਸਟਰੇਟਸ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਰਮਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਊਨ ਕਲੋਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਡੇਡ ਅਤੇ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1905 ਅਤੇ 1911 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਅਸਾਮ, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵੱਖਰੇ ਸੂਬੇ ਬਣ ਗਏ। 1947 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੰਡ ਹੋਈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਐਡਵੋਕੇਟ-ਜਨਰਲ
* ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ
* ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ 
* 
* C. A. Bayly *Indian Society and the Making of the British Empire* (Cambridge) 1988
* C. E. Buckland *Bengal under the Lieutenant-Governors* (London) 1901
* Sir James Bourdillon, *The Partition of Bengal* (London: Society of Arts) 1905
* Susil Chaudhury *From Prosperity to Decline. Eighteenth Century Bengal* (Delhi) 1995
* Sir William Wilson Hunter, *Annals of Rural Bengal* (London) 1868, and *Odisha* (London) 1872
* 
* Ray, Indrajit *Bengal Industries and the British Industrial Revolution (1757–1857)* (Routledge) 2011
* John R. McLane *Land and Local Kingship in eighteenth-century Bengal* (Cambridge) 1993

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Coins of the Bengal Presidency

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ

**ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ:

*ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ (ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ)
*ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)
ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ

**ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ** (-17 ਜੁਲਾਈ 2023) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਉੱਘਾ  ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੋਢੀ ਖੋਜੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਜੇਐੱਨਯੂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ ਡਾ. ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੀਐੱਚਡੀ ਖੋਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਵੀ  ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਧਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿੱਸਾ, ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਅਠਾਰਵੀਂ-ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਾਰਤਕ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

*ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
*ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ
*ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਜੁਗਤ
*ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ : ਪਾਠ ਤੇ ਪ੍ਰਵਚਨ
*ਗੁਰਮਤਿ ਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ
*ਸ਼ਬਦ : ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸਰੂਪ

## ਹਵਾਲੇ
ਡਾ. ਸਰਬਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

**ਡਾ. ਸਰਬਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ `ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। "ਦੀਜੈ ਬੁਧਿ ਬਿਬੇਕਾ" ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਉਸਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ‘ਬਟਵਾਰਾ’ ਨਾਮ ਹੇਠ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਸਰਬਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੋ.ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਚੇਅਰ ਪਰਸਨ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਚੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ (7 ਜੂਨ 2022) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਡੀਨ ਫੈਕਲਟੀ, ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਰਿਲੀਜੀਅਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  

## ਪੁਸਤਕਾਂ
*ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ: 
*ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ: ਸੰਪਾਦਨ ਜੁਗਤ, 
*ਮਰਨ ਕਬੂਲ, 
*ਬੂੰਦ ਬੂੰਦ ਸਾਗਰ, 
*ਨਾਨਕ ਤੂ ਲੈਹਣਾ ਤੂਹੈ, 
*ਇਲਾਹੀ ਨਾਦ ਦਾ ਸਫ਼ਰ, 
*ਲਿਖੇ ਬਾਝਹੁ ਸੁਰਤ ਨਾਹੀ, 
*ਦੀਜੈ ਬੁਧ ਬਿਬੇਕਾ,
*ਰੂਹਾਂ ਦਾ ਰੁਦਨ, 
*ਬਿਗਾਨੀਆਂ ਜੂਹਾਂ, 
*ਰੁਤ ਫਿਰੀ ਵਣ ਕੰਬਿਆ,
*ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ: ਜਾਣ ਪਛਾਣ, 
*ਖ਼ਾਲਸਾ ਹੋਵੇ ਖ਼ੁਦ ਖ਼ੁਦਾ 
*ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੁਸਤਕਾਂ (4) 
*Divine Revelation, 
*Partition, 
*Pargat Bhaye Guru Teg Bahadur, 
*From Symphony to Quill 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਨਸਾ

**ਮਾਨਸਾ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਥਾਵਾਂ
### ਭਾਰਤ 
* ਮਾਨਸਾ, ਗੁਜਰਾਤ, ਉੱਤਰੀ ਗੁਜਰਾਤ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ; ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ:
** ਮਾਨਸਾ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
** ਮਾਨਸਾ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਹੀ ਕੰਠ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ
* ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ
** ਮਾਨਸਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ

### ਹੋਰ ਕਿਤੇ 
* ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਜ਼ੈਂਬੀਆ, ਲੁਆਪੁਲਾ ਸੂਬੇ, ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
** ਮਾਨਸਾ, ਜ਼ੈਂਬੀਆ, ਲੁਆਪੁਲਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
* ਮਾਨਸਾ ਕੋਵ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ
* ਬਾਰਾ ਮਾਨਸਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ

## ਧਰਮ 
* ਮਾਤਾ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ, ਪੰਚਕੂਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਦਰ
* ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਦਰ
* ਮਾਨਸਾ ਦਾ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਡਾਇਓਸੀਸ, ਜ਼ੈਂਬੀਆ

## ਲੋਕ 
* ਜੋਹਾਨ ਲੁਡਵਿਗ ਮਾਨਸਾ (1740-1820), ਜਰਮਨ-ਡੈਨਿਸ਼ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਗਾਰਡਨਰ
* ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੀ ਪਤਨੀ (1479-1574), ਤੀਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ
* ਮਨਸਾ ਰਾਮ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋੇ
* ਮਾਨਸਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ), ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
* ਮਨਸਾ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ
ਮਾਨਸਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

**ਮਾਨਸਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
* ਮਾਨਸਾ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
* ਮਾਨਸਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਪੱਖਾ-1

ਪੱਖੀ ਦਾ ਬੜਾ ਰੂਪ ਪੱਖਾ ਹੈ। (ਵੇਖੋ ਪੱਖੀ) ਪੱਖਾ ਵੀ, ਹਵਾ ਝੱਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਖੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਵਾ ਝੱਲਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਪੱਖੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਖੇ ਦੀ ਹਵਾ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਝੱਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਇਕੱਠ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਪੱਖਾ ਫੜ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਝੱਲਦਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਇਕੱਠ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਈ ਬੰਦੇ ਕਈ ਥਾਂ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਪੱਖੇ ਨਾਲ ਹਵਾ ਝਲਦੇ ਸਨ।

ਪੱਖੇ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 4 ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 22/3. ਕੁ ਫੁੱਟ ਬੁਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਡੰਡੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਡੰਡੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪੱਖਾ ਤਾੜ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਬਣਿਆ ਬਣਾਇਆ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਪੱਖੇ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਬਣੇ ਬਣਾਏ ਫਰੇਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਪੱਖੇ ਦਰੀਆਂ ਦੀ ਬੁਣਤੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਬੁਣਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕੱਪੜੇ ਲਾ ਕੇ ਵੀ ਪੱਖੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪੱਖੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਪੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਝਾਲਰਾਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਹੁਣ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੱਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਪੱਖੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਲਿਆਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਮਿਲਣ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਲ

ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਲ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਲਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੇ ਭਾਰ/ਵਜ਼ਨ ਨੂੰ ਤੋਲਣ ਲਈ ਵੱਟੇ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਏ। ਵੱਟਾ,ਪੱਥਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਵੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ,ਉਹ ਪੱਥਰ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਵੱਟੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਪੱਕੇ ਵੱਟੇ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਪੱਕੇ ਵੱਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਸੇਰ ਤੱਕ ਦੇ ਤਾਂ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਦੇਗ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਤੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਇਕ ਛਟਾਂਕ ਦੇ ਵੱਟੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਮਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵੱਟੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਦੇਗ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਸਤ, ਜਿਣਸ ਤੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਵੱਟਾ ਰੱਤੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅੱਠ ਰੱਤੀਆਂ ਦੇ ਵਜ਼ਨ ਨੂੰ ਇਕ ਮਾਸਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬਾਰਾਂ ਮਾਸਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਤੋਲਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਤੋਲੇ ਦੀ ਇਕ ਛਟਾਂਕ ਬਣਦੀ ਸੀ। ਚਾਰ ਛੁਟਾਕਾਂ ਦਾ ਪਾਈਆ ਵੱਟਾ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਪਾਈਏ ਨੂੰ ਪਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਅੱਠ ਛਟਾਂਕਾਂ ਦੇ ਵੱਟੇ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਸੇਰ ਵੱਟਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਧਸੇਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸੋਲਾਂ ਛਟਾਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸੇਰ ਵੱਟਾ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਸੇਰ ਦੇ ਵੱਟੇ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਸੇਰ ਵਿਚ ਦੋ ਅੱਧ ਸੇਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਈਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਇਕ ਸੇਰ ਦੇ ਵੱਟੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਸੇਰ ਦਾ ਵੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੋ ਸੇਰ ਦੇ ਵੱਟੇ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਪੰਜ ਸੇਰ ਦਾ ਵੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਪੰਜ ਸੇਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਸੇਰ ਦੇ ਵੱਟੇ ਨੂੰ ਪੰਸੇਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪੰਸੇਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪੰਸੇਰੀ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਦਸ ਸੇਰ ਦਾ ਵੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਦੋ ਪੰਸੇਰੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦਸ ਸੇਰ ਦੇ ਵੱਟੇ ਨੂੰ ਧੜੀ ਦਾ ਵੱਟਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਦਸ ਸੇਰ ਦੇ ਵੱਟੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀਹ ਸੇਰ ਦਾ ਵੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਵੀਹ ਸੇਰ ਦੇ ਵੱਟੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਲੀ ਸੇਰ ਦਾ ਵੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਣ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮਣ ਵੱਟਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮਣ ਦੇ ਵੱਟੇ ਦਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ :
ਇਕ ਮਣ ਬਰਾਬਰ ਹੈ=1×640=640 ਛਟਾਂਕਾਂ ਦੇ
ਇਕ ਮਣ ਬਰਾਬਰ ਹੈ=1×160=160 ਪਾਈਆਂ ਦੇ
ਇਕ ਮਣ ਬਰਾਬਰ ਹੈ=1×80=80 ਅੱਧ ਸੇਰਾਂ ਦੇ
ਇਕ ਮਣ ਬਰਾਬਰ ਹੈ=1×40=40 ਸੇਰਾਂ ਦੇ
ਇਕ ਮਣ ਬਰਾਬਰ ਹੈ=1×20=20 ਦੋ ਸੇਰਾਂ ਦੇ
ਇਕ ਮਣ ਬਰਾਬਰ ਹੈ=1×8=8 ਪੰਸੇਰੀਆਂ ਦੇ
ਇਕ ਮਣ ਬਰਾਬਰ ਹੈ=1×4=4 ਦਸ ਸੇਰਾਂ ਦੇ
ਇਕ ਮਣ ਬਰਾਬਰ ਹੈ=1×2=2 ਵੀਹ ਸੇਰਾਂ ਦੇ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਫਾਤਿਮਾ ਗੈਲਾਨੀ

**ਫਾਤਿਮਾ ਗੈਲਾਨੀ** (1954 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ)  ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰੀਸੈਂਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2021 ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ 

## ਜੀਵਨ 
ਗੈਲਾਨੀ , ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਸਲਾਮਿਕ ਫਰੰਟ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ (NIFA) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਹਿਮਦ ਗੈਲਾਨੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਵੀਅਤ-ਅਫ਼ਗਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਟਰ ਦ’ਇਨਸਿਗਨਮੈਂਟ ਫਰਾਨਸਾਇਸ ਇਨ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।  ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ NIFA ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  

1996 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਇਮਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸੱਯਦ ਤੰਤਵੀ ਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਫਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। 2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2002 ਦੀ ਲੋਯਾ ਜਿਰਗਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪਰਤ ਆਏ। 

2005 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰੀਸੈਂਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।   2017 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਚੇਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 

2018 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾ, ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ  

ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ "ਅਤੇ ਓਫ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।  ਉਸ ਨੂੰ 2021 ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Fatima Gailani on Charlie Rose
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ

**ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ** ਜਾਂ **ਬੰਬੇ ਪ੍ਰਾਂਤ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਬੰਬੇ ਅਤੇ ਸਿੰਧ** (1843-1936) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ (ਪ੍ਰਾਂਤ) ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੰਬੇ ਦੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਸੀਨ ਦੀ ਸੰਧੀ (1802) ਨਾਲ ਕੋਂਕਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਬਲੇਸ਼ਵਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।

ਬੰਬੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੰਬੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 27 ਮਾਰਚ 1668 ਦੇ ਰਾਇਲ ਚਾਰਟਰ ਦੁਆਰਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਾ ਚਾਰਲਸ II ਦੁਆਰਾ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ 11 ਮਈ 1661 ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਜੌਨ IV ਦੀ ਧੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੁਆਰਾ ਕੈਥਰੀਨ ਬ੍ਰਾਗਾਂਜ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਦਾਜ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1687 ਵਿੱਚ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਮਬੇ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬੰਬੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਟਸ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਗਾਇਕਵਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 1818 ਤੱਕ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1839 ਵਿੱਚ ਸੋਕੋਟਰਾ ਸਮੇਤ ਅਦਨ ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤਾਲਪੁਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1843 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਬੰਬੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ, ਕੋਂਕਣ, ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ (1847-1935) ਅਤੇ ਯਮਨ ਦਾ ਅਦਨ (1839-1932) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੇਸੀ ਜਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਬੰਬੇ ਆਰਮੀ
* ਬੰਬੇ ਦੇ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ
* ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ
* ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ

## ਨੋਟ
1. A regiment made up of European soldiers.

## ਹਵਾਲੇ
;Attribution
*

## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*View historical, early 20th century, photographs of Bombay at the University of Houston Digital Library 
*Coins of the Bombay Presidency

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ
ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਿਬੀਆ

**ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਿਬੀਆ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ 2007 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ ਹਨ।   ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1997, 2007 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ  ਦੋ ਵਾਰ (2002 ਅਤੇ 2017) ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ।ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਿਬੀਆ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।  2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਰਕਤਬੀਜ

**ਰਕਤਬੀਜ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: रक्तीबीज, romanized: Raktabīja, lit. 'ਲਹੂ ਦਾ ਬੀਜ') ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸੁੰਭ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲੜਾਈ ਲੜੀ। ਰਕਤਬੀਜ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਕਤਾਬਜਾ ਖੂਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਰਕਤਬੀਜ ਵੀ ਤਾਕਤ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਦੂਜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।  ਉਹ ਦੀਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
thumb|260x260px|ਦੁਰਗਾ ਰਕਤਬੀਜ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜਦੀ ਹੋਇਆ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* On the description of the war of Raktabija
* On the killing of Raktabija
* *Dictionary of Hindu Lore and Legend* () by Anna Dhallapiccola
* Devi Mahatmya, Chapter 9000.
ਜੌਨ

**ਜੌਨ** ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਹੈ।
## ਇਸ ਦਿੱਤੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ 
* ਜੌਨ ਡਨ
* ਜੌਨ ਬਰਜਰ
* ਜੌਨ ਬਨੀਅਨ
* ਜੌਨ ਏਲੀਆ
* ਸਰ ਜੌਨ ਟੈਨੀਅਲ
* ਜੌਨ ਮਿਲਟਨ
* ਸੇਂਟ ਜੌਨ (ਨਾਟਕ)
* ਜੌਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ
* ਸੈਮੂਅਲ ਜੌਨ
* ਜੌਨ ਕੀਟਸ
* ਜੌਨ ਰਸਕਿਨ
* ਜੌਨ ਬੀਮਜ਼
* ਜੌਨ ਓਸਬਰਨ
* ਜੌਨ ਮੇਸਫ਼ੀਲਡ
* ਜੌਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)
* ਜੌਨ ਹਿਊਸਟਨ
* ਜੌਨ ਮੈਕਨਰੋ
* ਜੌਨ ਦਿਆਲ
* ਜੌਨ ਬੀ. ਵਾਟਸਨ
* ਜੌਨ ਡੇਵੀ
* ਜੌਨ ਗ੍ਰੀਨ (ਲੇਖਕ)
* ਜੌਨ ਬਰੈਂਡੀ
* ਜੌਨ ਮਿਲਿੰਗਟਨ ਸਿੰਗ
* ਜੌਨ ਅਗਸਤ
* ਜੌਨ ਵੇਨ
* ਜੌਨ ਹੈਨਰੀ (ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ)
* ਜੌਨ ਬਿੱਕਲੇ
* ਜੌਨ ਡੇਵਿਡ ਜੈਕਸਨ
* ਜੌਨ ਬ੍ਰੈਕ
* ਜੌਨ ਬਟਲਰ (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)
* ਜੌਨ ਲਾਰਡ
* ਜੌਨ ਗ੍ਰਿਫਿਥਸ (ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ)
* ਜੌਨ ਅੱਪਡਾਇਕ
* ਜੌਨ ਰਾਵਲਸ
ਸੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸੁੰਭ

thumb|ਦੁਰਗਾ  ਸ਼ੁੰਬਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਬਾ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆ।
ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੋ ਭਰਾ ਸਨ ਜੋ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਦਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਰਾਜ, ਕਾਲਕੇਤੂ, ਰੰਭ, ਕਰਮਭ, ਕਰਮਭਾ, ਨਾਮੁਚੀ, ਸਵਰਾਭਾਨੁ, ਵਪਰੀਚਿਤੀ ਅਤੇ ਹਯਾਗਰਿਵ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਦੇਵੀ ਮਹਾਤਮਯ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਦੇਵੀ ਮਹਾਤਮਯਮ ਅਨੁਸਾਰ 
ਸੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇਵੀ ਮਹਾਤਮਯਮ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਵਤੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਸੁਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਖਤ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਸੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਿਚ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਅਸੁਰ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੋ ਅਸੁਰ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ, ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਅਧੀਨ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇਵੀ ਸੰਬੰਧੀ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ੁੰਭਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਅਸੁਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਪਾਰਵਤੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ। ਫਿਰ ਸ਼ੈਤਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਪਾਰਵਤੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਭੂਤ ਧੁਮਰਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਰਕਤਬੀਜ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* English translation of the Devi Mahatmyam 
* Devī Māhātmya - Sanskrit original in pdf form.
ਪਰਨਾਲਾ

ਕੋਠੇ ਦੀ ਛੱਤ ਦੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਬਣੀ ਹੋਈ ਮੋਰੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਟੀਨ ਦੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਅਰਧ ਗੋਲਕਾਰ ਨਾਲੀਦਾਰ ਲਾਏ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਪਰਨਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਘਰ ਕੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪਰਨਾਲੇ ਹੀ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਨਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਡਿੱਗਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਨਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਪਰਨਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਘਰ ਪੱਕੇ ਬਣਨ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਰਨਾਲੇ ਛੱਤ ਤੋਂ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਸੀਮਿੰਟ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਬੀਡਲਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਨਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖੱਸੀ ਪਰਨਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਪਰਨਾਲੇ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਜਾਂ ਦੇਗੀ ਪਾਈਪਾਂ ਪਾ ਕੇ ਜਾਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਈਪਾਂ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਹਵਾਈ ਪਰਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੱਸੀ ਪਰਨਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਜਮੀਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨੀ

**ਜਮੀਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨੀ** (    ; ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ 1976 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ)  ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਨੂਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਐਂਡ ਕੈਪੇਸਿਟੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਐਨਈਸੀਡੀਓ) ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਛਤਰੀ ਸੰਗਠਨ, ਅਫਗਾਨ ਵੂਮੈਨ ਨੈੱਟਵਰਕ (AWN) ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ, ਜਮੀਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਸੱਤਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਅਰੋੜਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਜੀਵਨ 
ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਨੂੰ ਪੋਲੀਓ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਤੁਰਨ ਲਈ ਬਰੇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।  ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਨੂਰ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (NECDO)
* ਤਨੇਨਬੌਮ ਪੀਸਮੇਕਰ ਇਨ ਐਕਸ਼ਨ ਜਮੀਲਾ ਅਫਗਾਨੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ 'ਤੇ (ਵੀਡੀਓ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਕਭੀ ਕਭੀ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਕਭੀ ਕਭੀ** ਫਿਲਮ 1976 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਮੇਲਾ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ, ਰਾਖੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਬੇਹਤਰੀਨ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। **ਦੀਵਾਰ** (1975) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਯਾਮ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। 24ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ, *ਕਭੀ ਕਭੀ ਨੇ* ਪ੍ਰਮੁੱਖ 13 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ, ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ), ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ (ਬੱਚਨ), ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ( ਰਾਖੀ ), ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ (ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ) ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਰਹਿਮਾਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਲੁਧਿਆਣਮ) ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਲੁਧਿਅਮ 4) ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ) ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਮੇਲ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ( ਮੁਕੇਸ਼ ), ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਦੋ ਗੀਤ ਕਭੀ ਕਭੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੇਂ ਖ਼ਯਾਲ ਆਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਗਤ
ਆਸ਼ਿਕ ਹੁਸੈਨ

**ਆਸ਼ਿਕ ਹੁਸੈਨ** ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 1924 ਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ । ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਭੱਟੀ ਗੇਟ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਕੀਮਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਕੋਠੜੀਨੁਮਾ ਮਕਾਨ ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਬਿਜਲੀ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਸ਼ਿਕ ਹੁਸੈਨ ਅਤਿ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਗੁੰਮਨਾਮੀ ਹੰਢਾਉਂਦਿਆਂ 2017 ਵਿਚ ਵਫ਼ਾਤ ਪਾ ਗਿਆ।
* ਆਪ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਾਲੀ ਦਮਾ ਦਮ ਮਸਤ ਕਲੰਦਰ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ।ਜਸਪਾਲ ਘਈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦਿਵਸ

**ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦਿਵਸ** ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ 28 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਏ, ਬੀ, ਸੀ, ਡੀ ਅਤੇ ਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰੋਕਥਾਮ, ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਸੰਬੰਧੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹੈਪਾਟਾਈਟਸ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੀਬਰ ਅਤੇ ਚਿਰਕਾਲੀਨ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1.34 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਜਿਗਰ/ਲੀਵਰ ਦੀ ਜਲੂਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹੋਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੀਵਰ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦਿਵਸ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ, ਵਿਸ਼ਵ ਚਾਗਾਸ ਰੋਗ ਦਿਵਸ, ਵਿਸ਼ਵ ਖੂਨਦਾਨ ਦਿਵਸ, ਵਿਸ਼ਵ ਮਲੇਰੀਆ ਦਿਵਸ, ਵਿਸ਼ਵ ਟੀਕਾਕਰਨ ਹਫ਼ਤਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਤਪਦਿਕ ਦਿਵਸ, ਵਿਸ਼ਵ ਤੰਬਾਕੂ ਰਹਿਤ ਦਿਵਸ, ਵਿਸ਼ਵ ਮਰੀਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਵਸ, ਵਿਸ਼ਵ ਐਂਟੀਮਾਈਕ੍ਰੋਬੀਅਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹਫ਼ਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਏਡਜ਼ ਦਿਵਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ 11 ਅਧਿਕਾਰਤ ਗਲੋਬਲ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ