ਆਨੰਦ ਬਖਸ਼ੀ

**ਆਨੰਦ ਬਖਸ਼ੀ** (21 ਜੁਲਾਈ 1930 - 30 ਮਾਰਚ, 2002) ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ|

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਆਨੰਦ ਬਖਸ਼ੀ (ਬਖਸ਼ੀ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੇਦ) ਦਾ ਜਨਮ 21 ਜੁਲਾਈ, 1930 ਨੂੰ ਰਾਵਲੀਪਿੰਡੀ, (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ| 
ਉਸਦੇ ਵੱਡ-ਵਡੇਰੇ ਮੋਹਯਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇੇ ਕੁੱਰੀ ਤੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ| ਉਹ ਅਜੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ| ਉਹ 17 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ-ਵੰਡ ਕਾਰਣ 2 ਅਕਤੂਬਰ, 1947 ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਉਣਾ ਪਿਆ| ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਡਕੋਟਾ ਨਾਮ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਲੀ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਣੇ, ਫਿਰ ਮੇਰਠ ਅਤੇ ਆਖਿਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ|

ਬਖਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਭ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ੌਂਕ ਵਜੋਂ ਹੀ ਕੀਤਾ| 1983 ਦੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ, ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਆਪ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਖਾਸ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ|

1956 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ 1962 ਵਿੱਚ ਲਾਈਮਲਾਈਟ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਨ **ਮਹਿੰਦੀ ਲਗੀ ਮੇਰੇ ਹਾਥ** ਨਾਲ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਿਆਣ ਜੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਜੀ, Music Pub-ਐਚ ਐਮ ਵੀ/ਸਾਰੇਗਾਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ| ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮ **ਕਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ** ਲਈ **ਮੇਰੀ ਤਸਵੀਰ ਲੇਕਰ ਕਯਾ ਕਰੋਗੇ ਤੁਮ** ਨਾਮਕ ਕਵਾਲੀ ਲਿਖਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ|
ਉਸਨੂੰ ਅਸਲੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸਫ਼ਲਤਾ 1965 ਵਿੱਚ **ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਗੋਦ ਮੇਂ** ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੁਬਾਰਾ ਫੇਰ 1965 ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਫ਼ਿਲਮ **ਜਬ ਜਬ ਫ਼ੂਲ ਖਿਲੇ** ਅਦਾਕਾਰੀ **ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ** ਨਾਲ ਮਿਲੀ| ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ 1967 ਵਿੱਚ ਹਿਟ ਫ਼ਿਲਮ **ਮਿਲਨ** ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਸੁਨਿਲ ਦੱਤ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ| ਫਿਲਮੀ ਜਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਣ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸਫ਼ਲ ਹੋਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਫਿਲਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਥਾਂ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ| ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 638 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ 3500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਲਿਖੇ|

ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ 1972 ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਮੋਮ ਕੀ ਗੁੜੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ| ਉਸਦਾ ਗਾਇਆ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ **ਬਾਗੋਂ ਮੇਂ ਬਹਾਰ ਆਈ ਹੋਟੋਂ ਪੇ ਪੁਕਾਰ ਆਈ** ਦੋਗਾਣਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਸੰਗੀਤ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨੇ ਦਿੱਤਾ| ਉਸਨੇ ਇਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਹੀ **ਮੈਂ ਢੂੰਡ ਰਹਾ ਥਾ ਸਪਨੋਂ ਮੇਂ** ਸੋਲੋ ਗੀਤ ਗਾਇਆ| ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਏ: ਸ਼ੋਲੇ(1975), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੰਨਾ ਦੇਅ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਭੁਪਿੰਦਰ ਨਾਲ **ਚਾਂਦ ਸਾ ਕੋਈ ਚਿਹਰਾ** ਨਾਮ ਦੀ ਕ਼ਵਾਲੀ ਗਾਈ,(ਇਹ ਗੀਤ ਕੇਵਲ ਪੋਸਟਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ); ਮਹਾ ਚੋਰ (1976); ਚਰਸ (1976); ਅਤੇ ਬਾਲਿਕਾ ਬਧੂ (1976)

ਆਨੰਦ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ, ਆਰ. ਡੀ. ਬਰਮਨ, ਕਲਿਆਣਜੀ ਆਨੰਦਜੀ, ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ, ਅਨੂ ਮਲਿਕ, ਰਾਜੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ-ਮਿਲਿੰਦ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੀਤ ਲਗਭਗ ਹਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦਵਾਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ, ਇਲਾ ਅਰੁਣ, ਖੁਰਸ਼਼ੀਦ ਬਾਵਰਾ, ਆਮਿਰਬਾਈ ਕਰਨਾਟਕੀ, ਸੁਧਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ| ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਸਿੰਘ, ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ, ਕਵਿਤਾ ਕਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ "ਹਰੇ ਰਾਮਾ ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (1971) ਵਿਚਲੇ "ਗੀਤ "ਦਮ ਮਾਰੋ ਦਮ" ਰਾਹੀਂ ਵਰਸੇਟਾਈਲ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ|

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਨੰਦ ਬਖਸ਼ੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਏ ਸੀ, ਪਰ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰੇਕ ਰਾਈਟਿੰਗ ਗੀਤ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਦੀ ਫਿਲਮ '*ਭਲਾ ਆਦਮੀ*' (1958) ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾਦਾ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਲਈ 150 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ  ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਿਸਾਰ ਬਜ਼ਮੀ ਲਈ ਚਾਰ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਸਨ । ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ 'ਧਰਤੀ ਕੇ ਲਾਲ ਨਾ ਕਰ ਇਤਨਾ ਮਲਾਲ' ਸੀ ਜੋ 9 ਨਵੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ (ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪ ਦੱਸਿਆ ਸੀ) ।

1958 ਤੋਂ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1962 ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣਜੀ-ਆਨੰਦਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ *ਮਹਿੰਦੀ ਲਗੀ ਮੇਰੇ ਹਾਥ* (1962) ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ  ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਸਨ।  (ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ, ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਸਾਲ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵੇਖੋ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਨ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫਿਲਮ 'ਮੌਮ ਕੀ ਗੁਡੀਆ " (1972) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੋਰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ ਇੱਕ ਯੁਗਲ ਗੀਤ ਸੀ-"ਬਾਗੋੰ ਮੇਂ ਬਹਾਰ ਆਈ ਹੌਂਟੋਂ ਪੇ ਪੁਕਾਰ ਆਈ", ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਗੀਤ "ਮੈਂ ਢੂੰਢ ਰਹਾ ਥਾ ਸਪਨੋਂ ਮੇਂ" ਵੀ ਗਾਇਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਟਾਰ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਲੀਡਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਸਿੰਘ, ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ, ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਵਰਗੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਵੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਿਲਮ *ਹਰੇ ਰਾਮ ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ* (1971) ਵਿੱਚ "ਦਮ ਮਾਰੋ ਦਮ" ਗੀਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ