open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕੋਡਿਕੋਲੋਜੀ

thumb| ਕੋਡਿਕਲੋਜੀਕਲ ਚਿੰਨ੍ਹ
**ਕੋਡੋਲੋਜੀ** ( ਲਾਤੀਨੀ codex ਤੋਂ , ਜੈਨੇਟਿਵ codicis , "ਨੋਟਬੁੱਕ, ਕਿਤਾਬ"; ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ -λογία , *-ਲੌਗੀਆ* ) ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਰਚਮੈਂਟ (ਜਾਂ ਕਾਗਜ਼) 'ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਕੋਡਿਕਸ ਜਾਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮੱਗਰੀ ( ਚਮਚਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਝਿੱਲੀ ਜਾਂ ਵੇਲਮ, ਕਾਗਜ਼, ਰੰਗਦਾਰ, ਸਿਆਹੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੰਧਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ: ਕੁਝ ਕੋਡੀਓਲੋਜਿਸਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ, ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਪਾਲੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਡੋਲੋਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਲਿਖਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਸ਼ੀਏ, ਗਲਾਸ, ਮਾਲਕੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ, ਆਦਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਦੋਵਾਂ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਨੇੜਿਓਂ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਉਸੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ-ਵੱਖਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲਣਾ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਲੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਕੋਡਿਕਲੋਜਿਸਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ, ਹੱਥ-ਲਿਖਤ-ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ-ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
ਮੱਧਕਾਲੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਔਨਲਾਈਨ ਡਾਟਾਬੇਸ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

* 'ਕੇਟੀਵ' - ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ਡ ਹਿਬਰੂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਲਗਭਗ 400,000 ਹਿਬਰੂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਟਾਲਾਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 100,000 ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ਡ ਹਨ।
* '13ਵੀਂ ਅਤੇ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਮਾਰਬਰਗਰ ਰੀਪਰਟੋਰੀਅਮ, ਫਿਲਿਪਸ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟ ਮਾਰਬਰਗ (ਵਰਣਨਤਮਿਕ ਕੈਟਾਲਾਗ) (ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਇਕੱਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ)।
* ਬੋਡਲੀਅਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਆਕਸਫੋਰਡ, ਕੈਟਾਲਾਗ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਵਰਤਣ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ। ਔਨਲਾਈਨ ਚੰਗੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
* ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਕਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ *ਹਰਲੀਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ* (ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਕੈਟਾਲਾਗ ਦੁਆਰਾ ਵੀ)। ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਐਂਗਲੋ-ਸੈਕਸਨ ਬਿਓਵੁੱਲਫ ਜਾਂ *ਲਿੰਡਿਸਫਾਰਨ ਇੰਜੀਲ* (ਲਿੰਡਿਸਫਾਰਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
* 8ਵੀਂ ਤੋਂ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਲਈ ਕੈਟਾਲਾਗ ।
* ਕੋਡੀਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਈਕਲੇਸੀਆ ਕਲੋਨੀਏਨਸਿਸ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟ ਕੌਲਨ, ਲਗਭਗ 500 ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਰਮਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ, ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਨਾਲ)।
* ਕੋਡੀਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਾਂਗਲੈਨਸ  ਨੇ ਸੇਂਟ ਗੈਲੇਨ ਦੀ ਖਰੜੇ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
* ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਫਾਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਗ੍ਰਾਜ਼, 2.000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਔਨਲਾਈਨ-ਕੈਟਾਲਾਗ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ (2011) ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪੈਲੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।
* ਕਾਲਜਵਿਲੇ, ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਤੋਂ 90,000 ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ।
* ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ, ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੈਟਾਲਾਗ।
* ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲਟਰਜ਼, ਬਾਲਟੀਮੋਰ, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਰਜ਼ ਆਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ। 900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ 1250 ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ, 12ਵੀਂ-17ਵੀਂ ਸਦੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰ, ਵਰਮੋਂਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
* ਫਿਲਿਪ ਬੋਬੀਚੋਨ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਆਨਲਾਈਨ । ਹਿਬਰੂ, ਯੂਨਾਨੀ, ਅਰਬੀ, ਰੋਮਨ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ/ਲੇ ਲੈਕਸੀਕੋਨ ਦਾ ਪੰਨਾ ਖਾਕਾ। Mise en page et mise en texte des manuscrits hébreux, grecs, latins, romans et arabes

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਖਾਈ
ਰਤਨਜੀਤ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ

**ਰਤਨਜੀਤ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ** ( **ਆਰਪੀਐਨ ਸਿੰਘ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) (ਜਨਮ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 1964), ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ 2009 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਪੰਦਰਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ। 2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਰਾਜੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ (ਭਾਜਪਾ) ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2019 ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਰਤਨਜੀਤ ਝਾਰਖੰਡ  ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ AICC ਇੰਚਾਰਜ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਉਸਨੇ ਜਨਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 2022 ਦੀਆਂ ਯੂਪੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ,  ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋਤੀਰਾਦਿੱਤਿਆ ਸਿੰਧੀਆ, ਜਿਤਿਨ ਪ੍ਰਸਾਦਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਚੌਥਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣ ਗਿਆ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸਿੰਘ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ (ਪਦਰੋਨਾ) ਦੇ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਸਾਂਥਵਾਰ ਕੁਰਮੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ  ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਓਬੀਸੀ ਸਾਂਥਵਾਰ ਆਗੂ ਹੈ। ਸਾਂਥਵਾਰ ਜਾਤੀ ਦਾ ਓਬੀਸੀ ਦਰਜਾ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਦਰੂਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ  ਉਹ ਦ ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ,  ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਜਿਸਦਾ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ 'ਦੂਨ ਕੈਬਨਿਟ' ਦੌਰ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੂਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।   2014 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਦੂਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਸਥਾ ਦ ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਓਲਡ ਬੁਆਏਜ਼ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 

ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 7 ਦਸੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਸੋਨੀਆ ਸਿੰਘ (ਨੀ ਸੋਨੀਆ ਵਰਮਾ, ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਦੀ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਲੇਸ, ਪਦਰੌਣਾ, ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਵਰਗੀ ਸੀਪੀਐਨ ਸਿੰਘ, ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਟਾ) ਦੇ ਐਮਪੀ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸਨ।

## ਅਹੁਦੇ ਸੰਭਾਲੇ 
* ਵਿਧਾਇਕ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), 1996-2009
* ਪ੍ਰਧਾਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ, 1997-1999
* ਸਕੱਤਰ, ਏ.ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ., 2003-2006
* ਪਦਰੌਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ 2009 ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ 
* ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਸੜਕ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ, 2009-2011 
* ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਮਲੇ, 2011-2013
* ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ 2013-2014 
* ਪ੍ਰਧਾਨ, ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਓਲਡ ਬੁਆਏਜ਼ ਸੁਸਾਇਟੀ, 2014-2016

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਬਰਟ ਆਰਚਰ

**ਬਰਟ ਆਰਚਰ** ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਯਾਤਰਾ ਲੇਖਕ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ।

ਆਰਚਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੈਲਗਰੀ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਮਾਈਕਲਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਮਾਈਕਲਜ਼ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਖ਼ਬਾਰ  'ਦ ਵਰਸਿਟੀ' ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ '*ਦ ਮਾਈਕ* ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।

## ਪੱਤਰਕਾਰੀ 
1994 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸਤਕ ਵਪਾਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, *ਕੁਇਲ ਐਂਡ ਕੁਆਇਰ* ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਸਮੀਖਿਆ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਆਰਚਰ ਨੂੰ *ਵਿੱਤੀ ਪੋਸਟ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਛੋਟੀਆਂ ਪ੍ਰੈਸਾਂ ਲਈ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਮੰਨਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਅਖ਼ਬਾਰ, *ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਟਾਰ* ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਰਚਰ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਰੇਟ ਐਟਵੁੱਡ  ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਓਂਡਾਟਜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਾਹਿਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ਼ ਆਥਰਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗ੍ਰੇਗ ਗੈਟੇਨਬੀ ਨੇ ਆਰਚਰ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ 747 ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣ ਵਰਗਾ ਹੈ।" ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ *ਗਲੋਬ ਐਂਡ ਮੇਲ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਬੈਡ ਬੁਆਏ ਬਰਟ* ਸੀ।

ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਆਰਚਰ ਵਿਕਲਪਕ ਆਰਟਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *ਨਾਓ* ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬੰਦ ਆਈ ਵੀਕਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਐਡੀਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਨਿਯਮਤ ਓਪ-ਐਡ ਟੁਕੜੇ ਲਿਖੇ। 2007-2015 ਤੱਕ ਉਹ ਟੋਰਾਂਟੋ ਲਾਈਫ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸੀ।

2006 ਤੋਂ  ਆਰਚਰ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੇਪਰਾਂ, ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਸਾਈਟਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬ ਐਂਡ ਮੇਲ, ਹੈਜ਼ਲਿਟ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਜ਼ੂਮਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਆਰਚਰ 1999 ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 2002 ਵਿੱਚ ਯੂਐਸ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, *ਦ ਐਂਡ ਆਫ਼ ਗੇਅ (ਅਤੇ ਹੈਟਰੋਸੈਕਸੁਅਲਿਟੀ ਦੀ ਮੌਤ) ਦਾ* ਲੇਖਕ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਿਨਸੀ ਪਛਾਣ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਜਿਨਸੀ ਵਿਵਹਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਇੱਛਾ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੇਖਕ
ਗੋਪਾਲ ਪਚਰਵਾਲ

**ਗੋਪਾਲ ਪਚਰਵਾਲ** (ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 1985) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ  ਹੈ ਜੋ 1989 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਟੋਂਕ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ 1977 ਅਤੇ 1980 ਦੀਆਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਾਟਨ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।     

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਾਲ ਮੀਨਾ

**ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਾਲ ਮੀਨਾ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਲੰਬਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  

## ਵਿਵਾਦ 
ਜੁਲਾਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਾਲ ਮੀਨਾ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਮਾਰਕ ਸ਼ੀਟ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਭੂਆ (ਕਹਾਣੀ)

***ਭੂਆ*** ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। 

## ਪਾਤਰ
#ਭੂਆ (ਕਥਾਕਾਰ)
#ਕਥਾਕਾਰ 
#ਭਰਜਾਈ (ਭੂਆ ਦੀ ਨੂੰਹ)

## ਪਲਾਟ
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਭੂਆ’ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਅਥਾਹ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਨਿਘ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹਾਸਰਸ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੂਆ ਨੂੰ ਦਸਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਕਥਾਕਾਰ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਭੂਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਉਸ ਲਈ ਮਲਾਈ ਵਾਲ਼ੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਕੌਲ ਲਿਆਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕਥਾਕਾਰ ਭੂਆ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਭੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭੂਆਉਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਿਪਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਚੁੰਮ ਚੁੰਮ ਕੇ ਉਸ ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਗਿੱਲਾ ਕਰ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਭੂਆ ਦੇ ਚਾਓ ਦਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਟੁਕ ਦਾ ਆਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਥਾਕਾਰ ਦਿਨੇ ਖਾਧੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਨਾਲ਼ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਇਕ ਨੱਕੋ ਨੱਕ ਪਰੋਸਿਆ ਥਾਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਹਿਮੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਕਦੇ ਥਾਲ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਢਿੱਡ ਵੱਲ। ਉਸ ਨੇ ਭੂਆ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਬਥੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾਏ, ਪਰ ਭੂਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾ ਸੁਣੀ। ਅਜੇ ਦੋ ਚਾਰ ਬੁਰਕੀਆਂ ਹੀ ਲਈਆਂ ਸਨ ਕਿ ਭਰਜਾਈ ਨੇ ਪੰਘਰੇ ਹੋਏ ਘਿਉ ਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕੌਲ ਲਿਆ ਕੇ ਸੇਵੀਆਂ ਉਤੇ ਉਲਦ ਦਿੱਤਾ। ਡੇਢ ਕੁ ਪਰੌਂਠੇ ਤਾਂ ਖ਼ੈਰ  ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁੰਨ ਤੁੰਨ ਕੇ ਲੰਘਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੇਵੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਸੇਵੀਆਂ ਦਾ ਰੁੱਗ ਪਿਛਲੀ ਕੰਧ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁਕਰੇ ਇਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਭਰਜਾਈ ਦੇ ਆ ਜਾਣ ਨਾਲ਼ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਜਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਲੋੜੋਂ ਵੱਧ ਖਾਣ ਨਾਲ਼ ਉਸਦਾ ਪੇਟ ਪਾਟਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਬਿਸਤਰੇ ਤੇ ਜਾ ਢੱਠਾ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਦਾ ਛੰਨਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਥਾਕਾਰ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਛੰਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਜੇ ਦੀ ਪੈਂਦ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭੁੰਜੇ ਡਿਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਵੱਲੋਂ ਭੂਆ ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਭਤੀਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਸੀਬਤ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਢੰਗ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। 
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ

**ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ  ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੈਰੀਆ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਇਨਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ। 2017 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਰੋਹਨੀਆ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਇੰਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟੇਲ ਨੂੰ 57,553 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੰਚਾਇਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। 

6 ਫਰਵਰੀ 2018 ਨੂੰ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੜਕ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸੜਕ ਨੂੰ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾਮ ਕੀਤਾ। 

## ਪੋਸਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਕੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ

**ਰਾਕੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ** (ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1952) ਭਾਰਤ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ ਜਲਾਲਪੁਰ ਤੋਂ 18ਵੀਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  ਉਹ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਤੋਂ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ।  ਜਨਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਪਾਂਡੇ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਟਵਾ ਮੁਹੰਮਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਗਮੋਹਨ ਪਾਂਡੇ ਅਤੇ ਰਘੁਰਾਜੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਾਂਡੇ ਨੇ 29 ਜੂਨ 1971 ਨੂੰ ਮੰਜੂ ਪਾਂਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਤੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਸ਼ੀਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਦਾ  ਲਖਨਊ ਸਥਿਤ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਿਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ।  

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪਾਂਡੇ 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ।  ਇੱਕ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ, ਉਹ 2007 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਤੋਂ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ।  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਂਡੇ ਨੇ 2022 ਦੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਜਲਾਲਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 13,630 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਬਾਲਕੀਸੂ ਮੂਸਾ

**ਬਾਲਕੀਸੂ ਮੂਸਾ** (ਜਨਮ 1970) ਇੱਕ ਨਾਈਜੀਰੀਅਨ ਵੇਟਲਿਫਟਰ ਹੈ । ਉਸਨੇ 1999 ਵਿਸ਼ਵ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ +75 ਕਿਲੋ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੂਸਾ 1997 ਵਿਸ਼ਵ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ +83 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1999 ਦੀਆਂ ਆਲ-ਅਫਰੀਕਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। 1999 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਮੂਸਾ ਨੇ +75 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ 252.5 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ (ਕੁੱਲ) ਚੁੱਕਿਆ। ਜਦੋਂ 2000 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਿਲਾ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਨੂੰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਸਟੀਰੌਇਡ ਲੈਣ ਲਈ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। 2003 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, ਮੂਸਾ ਕੁੱਲ 215 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ +75 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 23ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਵਿਮਲੇਸ਼ ਪਾਸਵਾਨ

**ਵਿਮਲੇਸ਼ ਪਾਸਵਾਨ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਂਸਗਾਂਵ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪਾਸਵਾਨ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 2017 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਬਾਂਸਗਾਂਵ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।  ਉਸਨੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ 22,873 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

## ਪੋਸਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਰਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸਾਹਨੀ

**ਹਰਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸਾਹਨੀ** **ਰੋਮੀ ਸਾਹਨੀ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 16ਵੀਂ ਅਤੇ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।   ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਲੀਆ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2016 ਤੱਕ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।  

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਹਰਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸਾਹਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲਖੀਮਪੁਰ ਖੇੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੂ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ  ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ।  

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਹਰਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸਾਹਨੀ 2012 ਵਿੱਚ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਪਾਲੀਆ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ ਹਨ।  

ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।  ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 2017 ਦੀ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਪਾਲੀਆ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ INC ਉਮੀਦਵਾਰ **ਸੈਫ ਅਲੀ ਨਕਵੀ** ਨੂੰ 69,228 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। 

## ਪੋਸਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਾਲੀਆ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਲਾਈਨ

right|thumb| ਹੋਗਾਰਥ ਦੀ *ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ* ਤੋਂ ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ
**ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਰੇਖਾ** ਕਲਾ ਜਾਂ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ S-ਆਕਾਰ ਦੀ ਕਰਵ ਲਾਈਨ (ਇੱਕ ਸੱਪ ਲਾਈਨ) ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਰੇਖਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਰਚਨਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਸੀਮਾ ਰੇਖਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ (18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਵਿਅੰਗਕਾਰ, ਅਤੇ ਲੇਖਕ) ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੋਗਾਰਥ ਦੇ ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੀ 1753 *ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ* ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਸ-ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਰਵ ਲਾਈਨਾਂ ਜੀਵੰਤਤਾ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਧੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ, ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰੇਖਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਸੱਜੇ-ਕੋਣ ਇੰਟਰਸੈਕਟਿੰਗ ਲਾਈਨਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਿਰਤਾ, ਮੌਤ ਜਾਂ ਨਿਰਜੀਵ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰੋਕ ਜਾਂ ਰੋਕੋਕੋ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਪਨ ਲਾਈਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੈਨਵਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਇਸਦੀ ਸਾਦਗੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਲਗਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Sign-painter-Beer Street.jpg|ਹੋਗਾਰਥ ਦੇ 1751 *ਬੀਅਰ ਸਟ੍ਰੀਟ* ਸਾਈਨ ਪੇਂਟਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਲਾਈਨ।
ਤਸਵੀਰ:Illustration from the title page of The Analysis of Beauty..jpg|*ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ* ਸਿਰਲੇਖ ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ ਦੀ *ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ* (1772 ਐਡੀਸ਼ਨ)
* ਕਲਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤ
ਜ਼ੀਨਤ ਆਪਾ

***ਜ਼ੀਨਤ ਆਪਾ*** ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। 

ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਲ਼ਾ ਤਾਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਰੂਹ ਦਾ ਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ। ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ `ਤੇ ਰੋਂਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ। ਸੱਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਕਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਮਾਲਕ?" ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਟੋਲੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪਲ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੀ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਈ ਫੇਰ ਗਵਾਚਣਾ ਕੀ ਹੋਇਆ?  ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਪੇਕੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਖੇੜਾ ਪਰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਏਨੇ ਵਰਿਆਂ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਫੇਰ ਜੀਉ ਪਈ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਡੇਵਿਡ ਐਮਸ (ਅਦਾਕਾਰ)

**ਡੇਵਿਡ ਅਲਬਰਟ ਐਮਸ** (ਜਨਮ 10 ਅਗਸਤ 1983) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਾਕਟਰੀ ਡਰਾਮਾ *ਹੋਲਬੀ ਸਿਟੀ* ਵਿੱਚ ਡੋਮਿਨਿਕ ਕੋਪਲੈਂਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਨੂੰ *ਹੋਲਬੀ ਸਿਟੀ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਐਮਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਥੀਏਟਰ ਵਿਖੇ ਰੂਡੀ ਗੇਨਰਿਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਦ ਟੈਂਪਰਮੈਂਟਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। *ਸੋ ਸੋ ਗੇਅ* ਨੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ "ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ" ਕਿਹਾ। 2013 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਡੋਮਿਨਿਕ ਕੋਪਲੈਂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *ਹੋਲਬੀ ਸਿਟੀ* ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਪਰ *ਹੋਲਬੀ ਸਿਟੀ* ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਡੋਮਿਨਿਕ ਕੋਪਲੈਂਡ ਪਹਿਲਾ *ਹੋਲਬੀ ਸਿਟੀ* ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਐਮਸ 2009 ਵਿੱਚ *ਐਟੀਟਿਊਡ* ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2011 ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ *ਗੇਅ ਟਾਈਮਜ਼* ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਐਮਸ ਗੇਅ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਫਿਨ ਅਰਗਸ

**ਸਟੀਫਨ ਫਿਨ ਅਰਗਸ** (ਜਨਮ 1 ਸਤੰਬਰ 1998) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਰਗਸ ਡੇਸ ਪਲੇਨਸ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਸੈਡੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਲੇਸੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਵਰਣਿਤ "ਥੀਏਟਰ ਕਿਡ" ਸਨ ਜੋ ਵੱਡੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣੇ ਸਿੱਖੇ ਸਨ। "ਮੈਂ ਤੀਜੇ ਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਗਿਟਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ . . ਫਿਰ ਪਿਆਨੋ.. ਫਿਰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਿੰਗ, ਫਿਰ ਕੈਲੋ, ਫਿਰ ਯੂਕੁਲੇਲ, ਮੈਂਡੋਲਿਨ ਅਤੇ ਬੈਂਜੋ। ਫਿਰ ਬਾਸ ਗਿਟਾਰ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਨ ਵੈਸਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਬਰਕਲੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਰਗਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਡਜ਼ ਬੋਪ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੋਰਡ ਮਾਡਲਾਂ ਨਾਲ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਰਨੀਜ਼ ਨਿਊਯਾਰਕ ਲਈ ਯਵੇਸ ਸੇਂਟ ਲੌਰੇਂਟ 2016 ਸਪਰਿੰਗ/ਸਮਰ ਲਾਈਨ ਦਾ ਮਾਡਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ *ਲੌਸਟ ਐਟ ਸੀ* ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਈਪੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ *ਦ ਕਮਿਊਟ* ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਆਰਗਸ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਨੀ + ਸੰਗੀਤਕ ਡਰਾਮਾ *ਕਲਾਉਡਜ਼* ਵਿੱਚ ਜ਼ੈਕ ਸੋਬੀਚ ਵਜੋਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੋਰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਏਜੰਟਸ ਆਫ ਸ਼ੀਲਡ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜੈਮੀ ਹੈਰਿਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਆਰਗਸ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਗੇਅ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ/ਉਹਨਾਂ ਸਰਵਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਵੈੱਬ 
## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਮੇਕ ਮੀ ਕਰਾਈ* (2016)
* ਲੋਸਟ ਏਟ ਸੀ (2017)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ

ਅਲੇਕਸੀ ਲਿਡੋਵ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ **ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ** ਦੀ ਧਾਰਨਾ, ਹਾਇਰੋਟੋਪੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿੱਤਰ-ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ। ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਚੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸਥਾਨਿਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਜਾਵਟ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੱਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੱਤ, ਇੱਕ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿੱਤਰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਥਾਨਿਕ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ, ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਹੇਰਾਫੇਰੀ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਤੱਤ ਵੀ। ਗੰਧ ਅਤੇ ਛੋਹ ਨਾਲ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਮੱਧਕਾਲੀ ਚਰਚਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਚਿੱਤਰ-ਦਰਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਜਾਂ ਸਵਰਗੀ ਯਰੂਸ਼ਲਮ, ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ, ਜਾਂ "ਨਵੇਂ ਯਰੂਸ਼ਲਮ" ਦੀ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਖਾਸ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸਮਕਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ, ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਯਤਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਤੱਤ, ਸਥਾਨਿਕ ਆਈਕਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਗੰਧ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਵਿੱਚ ਹੋਡੇਗੇਟ੍ਰੀਆ ਆਈਕਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਗਧੇ ਦੀ ਸੈਰ ਪੂਰਬੀ ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਆਈਕਾਨਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਿਕ ਆਈਕਨ ਦੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਹਨਾਂ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਸਲ ਸਹਿ-ਰਚਨਾਕਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤੱਤ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਮੰਡਲੀ ਦੀ ਰਸਮੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਏ ਲਿਡੋਵ. ਹਾਇਰੋਟੋਪੀ: ਬਾਈਜ਼ੈਂਟੀਨ ਕਲਚਰ, ਮਾਸਕੋ: ਥਿਓਰੀਆ, 2009, 352 ਪੀ.
* ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ। ਲਿਖਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੰਪੋਜ਼ੀਅਮ ਦੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ, ਐਡ. ਏ ਲਿਡੋਵ, ਮਾਸਕੋ: ਇੰਡ੍ਰਿਕ, 2009, 184 ਪੀ.
* ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ। ਬਾਈਜ਼ੈਂਟੀਅਮ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਐਡ. ਏ ਲਿਡੋਵ, ਮਾਸਕੋ: ਇੰਦ੍ਰਿਕ, 2011, 702 ਪੀ.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਹਾਇਰੋਟੋਪਿਕ ਵਰਕਸ ਦੀ ਆਨ-ਲਾਈਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ 
* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਆਫ ਬਿਜ਼ੈਂਟਾਈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼, 2016 ਵਿਖੇ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲ-ਮੇਜ਼ ਚਰਚਾ
ਛਾਨ, ਭੋਪਾਲ

**ਛਾਨ** ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੋਪਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਜ਼ੂਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਫਾਂਡਾ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਛਾਨ ਵਿੱਚ 415 ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ (ਭਾਵ 6 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ) 85.78% ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਪਾਰਸ

**ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਪਾਰਸ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 16ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਗੀਨਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਪਾਰਸ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਜੂਨ 1967 ਨੂੰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ 'ਰਵੀ' ਦੇ ਘਰ ਬਿਜਨੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਸ ਨੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਾਰਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨੀਲਮ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ ਨਾਲ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1994 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਪਾਰਸ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਗੀਨਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਪਾਰਸ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। 9 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ, ਪਾਰਸ ਨੂੰ "ਪਾਰਟੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ" ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਨੇ (ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ) ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਪੋਸਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨਗੀਨਾ
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
* ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
* ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਅਦਲ ਸਿੰਘ ਕੰਸਾਨਾ

**ਅਦਲ ਸਿੰਘ ਕੰਸਾਨਾ ਭਾਰਤ ਦਾ** ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਮਾਵਾਲੀ ਤੋਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1993 ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ 2008 ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। 2020 ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਜੋਤੀਰਾਦਿੱਤਿਆ ਸਿੰਧੀਆ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ 22 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।    

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾਧਨਾ ਸਿੰਘ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)

**ਸਾਧਨਾ ਸਿੰਘ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੰਦੌਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲਸਰਾਏ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਾਧਨਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ ਬਾਬੂਲਾਲ ਨੂੰ 13,243 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

ਉਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਭਾਜਪਾ ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚਾ ਚੰਦੌਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਭਾਜਪਾ ਯੂਪੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਬਣੀ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁਗਲਸਰਾਏ (ਦੀਨਦਿਆਲ ਉਪਾਧਿਆਏ ਨਗਰ) ਚੰਦੌਲੀ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਲਾ ਉਦਯੋਗ ਵਪਾਰ ਮੰਡਲ ਚੰਦੌਲੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ।

## ਪੋਸਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਤਿਆਵੀਰ ਤਿਆਗੀ

**ਸਤਿਆਵੀਰ ਤਿਆਗੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੋਇਡਾ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਥੋਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
2017 ਤੋਂ, ਸਤਿਆਵੀਰ ਨੇ ਕਿਥੋਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ RLD ਲਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਿਥੋਰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਸੀਟ ਦੀ 16ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ। 

## ਪੋਸਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ (ਸਿਰਲੇਖ)

**ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ** ( ਦੇਵਨਾਗਰੀ : बाबासाहेब, IAST : *Bābāsāhēb* ) ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਉਪਾਧੀ ਅਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਹੈ। "ਬਾਬਾਸਾਹਿਬ" ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਪਿਤਾ" ( *ਬਾਬਾ* = ਪਿਤਾ ਅਤੇ *ਸਾਹਿਬ* = ਸਰ )। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਬੀ. ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ" 
ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸਤੰਬਰ 1927 ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਡਾਕਟਰ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ" ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰੋੜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਮਹਾਨ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ" ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

## ਲੋਕ 
ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਭੌਂਸਲੇ (1921–2007), ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਬਲਵੰਤ ਮੋਰੇਸ਼ਵਰ ਪੁਰੰਦਰੇ (ਜਨਮ 1922), ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਪੁਰੰਦਰੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ।
* ਉਮਾਕਾਂਤ ਕੇਸ਼ਵ ਆਪਟੇ (1903–1971), ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਆਪਟੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ (ਫ਼ਿਲਮ) (2000), ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
* ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਨਾਗਪੁਰ
* ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ
* ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾ
* ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਨੇਰੇ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇਕਸਾਰ, ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
* ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਖਨਊ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਅਮ੍ਰਿਤਪੁਰ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)

**ਅਮ੍ਰਿਤਪੁਰ** ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਲਕਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫਰੂਖਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤਪੁਰ ਫਰੂਖਾਬਾਦ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2008 ਤੋਂ, ਇਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ 403 ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 193 ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੀਟ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੁਹਿਲ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਕਿਆ ਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2017 ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਨੂੰ 40,507 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਅਦਾਗੁਰੂ ਹੁਚੇਗੌੜਾ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ

**ਅਦਾਗੁਰੂ ਹੁਚੇਗੌੜਾ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ**15 ਦਸੰਬਰ 1949) ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ  ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ **ਵਨਾਥ** (ਜਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ ਹੈ।   ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸੈਕੂਲਰ) ਦੀ ਕਰਨਾਟਕ ਇਕਾਈ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ  ਸਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ 1970 ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਵੀ ਸੰਭਾਲੇ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸੀ.ਐਚ. ਵਿਜੇਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ। ਐਮਪੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਕਈ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।    ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਜੇਡੀ(ਐਸ)  ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ  ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਹੰਸੂਰ ਤੋਂ    ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਸਨੇ     ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਨੇ     ਉਸਨੂੰ 28 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਦਸੰਬਰ 2019 ਦੀਆਂ ਉਪ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਐਚਪੀ ਮੰਜੂਨਾਥ ਤੋਂ  ਹਾਰ ਗਏ। ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ     ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
*
* ਬਾਂਬੇ ਡੇਜ਼ - ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ
* ਲੋਕ ਸਭਾ
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
* ਮੈਸੂਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ੂਦਰ: ਦਿ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ

**ਸ਼ੂਦਰ: ਦਿ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ**  ਹਿੰਦੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਇਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਜੀਵ ਜੈਸਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾ ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।

ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਖਨਊ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

## ਪਲਾਟ 
*ਸ਼ੂਦਰ: ਦਿ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ* ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਫ਼ਿਲਮ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ - ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ । ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਾਗ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਰੀਅਨ ਨਸਲ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਮਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਜ਼ਾਲਮ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦਬਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ੂਦਰਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੰਟੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਪੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੜਾ ਲਟਕਾਉਣਾ।

## ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 
ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਦੋ ਹਿੰਦੂਤਵੀ ਸੰਗਠਨਾਂ - ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਬਜਰੰਗ ਦਲ - ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਜਾਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇਸ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਅਨਾਦਰਵਾਦੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2012 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨਾ

2019}}

**ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨਾ** ਦਲਿਤਾਂ ਜਾਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਢੰਗ ਵਜੋਂ ਹਰ ਸਾਲ  ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਚਰਚਾਵਾਂ,  ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ,  ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ,  ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ,  ਅਤੇ ਕਲਾ ਰਚਨਾਵਾਂ  ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।  

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬਲੈਕ ਹਿਸਟਰੀ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮੂਹ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।  ਸੰਘਪਾਲੀ ਅਰੁਣਾ ਨੇ ਦਲਿਤ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।   ਸੰਘਪਾਲੀ ਅਰੁਣਾ ਅਤੇ ਥਨਮੋਜ਼ੀ ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਕਲਰ ਆਫ਼ ਵਾਇਲੈਂਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।  

## ਮਹੱਤਵ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਵਿਤਕਰਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦਲਿਤਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।    ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਅਤੇ ਅਣਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

2022 ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸੂਬੇ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:DalitHistoryMonth April15Editathon 05.jpg|ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਬੀਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
ਤਸਵੀਰ:DalitHistoryMonth April15Editathon 07.jpg|ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨਾ ਈਵੈਂਟ ਪੋਸਟਰ
ਤਸਵੀਰ:DalitHistoryMonth April15Editathon 17.jpg|UC ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨਾ ਐਡੀਟਾਥਨ, 15 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2017
ਤਸਵੀਰ:DalitHistoryMonth April15Editathon 09.jpg|ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦਲਿਤ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
* ਅਛੂਤਤਾ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਸਬੰਧਤ ਹਿੰਸਾ
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਲਿਤ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਥਲ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਗਾਰਡਨ
* ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
* ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਦੀ ਲੜਾਈ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੋਧੀ ਸੋਸਾਇਟੀ

**ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੋਧੀ ਸੋਸਾਇਟੀ**, ਜਿਸਨੂੰ **ਭਾਰਤੀ ਬੁੱਧ ਮਹਾਸਭਾ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੋਧੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੁਆਰਾ 4 ਮਈ 1955 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ, ਬਹੁਮਤ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀਵਾਦੀ ਸਨ। ਉਹ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। 8 ਮਈ 1955 ਨੂੰ ਨਰੇ ਪਾਰਕ, ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਰਸਮੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਰਤਨ ਅਸ਼ੋਕ ਅੰਬੇਦਕਰ, ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ, ਬੋਧੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
[right|thumb| [ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ]]
ਬੀ. ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 1950 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵੱਲ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੀਲੋਨ (ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ) ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਪੁਣੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਬੋਧੀ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਬਰਮਾ (ਹੁਣ ਮਿਆਂਮਾਰ ) ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ; ਰੰਗੂਨ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਦੂਜੀ ਵਾਰ। ਜੁਲਾਈ 1951 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ "ਭਾਰਤੀ ਬੁੱਧ ਜਨਸੰਘ" ( *ਭਾਰਤੀ ਬੋਧੀ ਲੋਕ ਸੰਗਠਨ) ਦੀ* ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਈ 1955 ਵਿੱਚ "ਭਾਰਤੀ ਬੁੱਧ ਮਹਾਸਭਾ" ਜਾਂ "ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੁੱਧ ਸਮਾਜ" ਬਣ ਗਈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਿਸ਼ਵ ਬੁੱਧ ਸੰਘ ਕੌਂਸਲ
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੋਧੀ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਚੈਤਯਾ ਭੂਮੀ

**ਚੈਤਯਾ ਭੂਮੀ** ( IAST : *Caityabhumi*, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ: ''ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਮਹਾਪਰਿਨਿਰਵਾਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ) ਚੈਤਯਭੂਮੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਦਰ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਸਥਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਚੈਤਯ ਭੂਮੀ ਦਾਰਦ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬੀਚ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।*  ਚੈਤਿਆ ਭੂਮੀ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ 6 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਬਰਸੀ ( *ਮਹਾਪਰਿਨਿਰਵਾਨ ਦਿਵਸ'' ) 'ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।   

## ਢਾਂਚਾਗਤ ਵੇਰਵੇ 
right|thumb| ਚੈਤਯ ਭੂਮੀ ਸਟੂਪਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ

## ਮਹਾਪਰਿਨਿਰਵਾਨ ਦੀਨ 
thumb| ਚੈਤਯ ਭੂਮੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਥੰਮ੍ਹ
thumb| ਭਾਰਤ ਦੀ 2013 ਦੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਚੈਤਯ ਭੂਮੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਭਿਖਸ਼ੂ

***ਭਿਖੂ/ਭਿਖਸ਼ੂ*** ( ਪਾਲੀ : भिक्षु, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ : ***भिक्षु***, ਭਿਖਸ਼ੂ) ਬੋਧੀ ਮੱਠਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਯੁਕਤ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ।  ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਮੱਠਵਾਸੀ (" ਨਨ ", *ਭਿਖੂਨੀ*, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ *ਭਿਖਸ਼ੂਨੀ* ) ਸੰਘ (ਬੋਧੀ ਭਾਈਚਾਰੇ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। 

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 
*ਭਿਖੂ* ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਭਿਖਾਰੀ" ਜਾਂ "ਭਿਖਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ"।  ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੁੱਧ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ, ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼੍ਰਮਣ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾ ਲਈ। ਸੰਘ ਦੇ ਇਹ ਪੂਰਣ-ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਮੱਠਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਣ ਗਏ ਜੋ ਸਾਲ ਭਰ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਭਿਖਾਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਬਰਸਾਤੀ ਮਹੀਨਿਆਂ, ਵਾਸਾ ਲਈ ਇੱਕ ਥਾਂ ਰੁਕਦੇ ਸਨ।
thumb| ਇੱਕ ਬੋਨਜ਼ ਕਿਸਾਨ
thumb|250x250px| ਤਿੱਬਤੀ ਭਿਕਸ਼ੂ.
[thumb|250x250px| ਇੱਕ [ਕੰਬੋਡੀਆ|ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਭਿਕਸ਼ੂ ਆਪਣੇ ਬਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ]]
thumb|250x250px| ਸੰਤਰੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਿਕਸ਼ੂ

## ਗੈਲਰੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਮਾਸ

**ਮਾਸ** ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੇ ਨਰਮ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕੱਠ ਹੈ। ਕਈ ਬਹੁ-ਸੈਲੂਲਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਟਿਸ਼ੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਮਾਸ" ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ, *ਮਾਸ* ਵਿੱਚ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਢਿੱਲੇ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਟਿਸ਼ੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਗੈਰ-ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਅੰਗਾਂ (ਜਿਗਰ, ਫੇਫੜੇ, ਤਿੱਲੀ, ਗੁਰਦੇ) ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਗਾਂ (ਸਖ਼ਤ ਨਸਾਂ, ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ, ਅੰਤੜੀਆਂ, ਆਦਿ) ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਇੱਕ ਰਸੋਈ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਪਤਯੋਗ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਮੀਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ, ਮੋਲਸਕਸ ਅਤੇ ਆਰਥਰੋਪੌਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੱਡੀ, ਸ਼ੈੱਲ ਅਤੇ ਸਕੂਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸਰੀਰਿਕ ਬਣਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ, "ਮਾਸ" ਮਜ਼ੇਦਾਰ, ਖਾਣ ਯੋਗ ਬਣਤਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਖਰਬੂਜੇ ਦੇ ਮੇਸੋਕਾਰਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਰਮ ਕੰਦ, ਰਾਈਜ਼ੋਮ ਅਤੇ ਟੇਪਰੂਟਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਿਰੀਦਾਰ ਅਤੇ ਤਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਬਣਤਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ। ਫੰਗੀ ਵਿੱਚ, *ਮਾਸ* ਟਰਾਮਾ, ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੇ ਨਰਮ, ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ, ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤਿਬੰਧਿਤ ਵਰਤੋਂ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ, ਜਿੱਥੇ *ਮਾਸ* ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਨੁੱਖੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਢੱਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ। ਰੰਗ ਦੇ ਵਰਣਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਮਾਸ* ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗੈਰ- ਮੇਲੇਨੇਟਿਡ ਫਿੱਕੇ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਈਸਾਈ ਧਾਰਮਿਕ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਮਾਸ ਸਰੀਰਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Standing-rib-roast.jpg|ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ( ਬੀਫ )
ਤਸਵੀਰ:Papaya - longitudinal section.jpg|ਪਪੀਤੇ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਮਾਸ
ਤਸਵੀਰ:Boletus erythropus 2010 G1.jpg|ਕੱਟੋ ਮਸ਼ਰੂਮ ( *Neoboletus luridiformis* ) ਨੀਲੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ

## ਹਵਾਲੇ
ਯਸ਼ਵੰਤ ਅੰਬੇਡਕਰ

**ਯਸ਼ਵੰਤ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ**  (12 ਦਸੰਬਰ 1912 - 17 ਸਤੰਬਰ 1977), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਭਈਆ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਖਬਾਰ ਸੰਪਾਦਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਅਤੇ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀ ਬੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ ਰਮਾਬਾਈ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ, ਭਾਰਤੀ ਬਹੁਮੰਤਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਬਚਿਆ ਬੱਚਾ ਸੀ।  ਯਸ਼ਵੰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਅੰਬੇਡਕਰਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਬੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 

ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ  ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1956 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੋਧੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।  1968 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਬੋਧੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮੀਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੋਧੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਯਸ਼ਵੰਤ ਅੰਬੇਡਕਰ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਸਨ।
[right|thumb|300x300px| [ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਡਾ: ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਯਸ਼ਵੰਤ (ਖੱਬੇ) ਅਤੇ ਭਤੀਜੇ ਮੁਕੰਦ (ਸੱਜੇ) ਨਾਲ।]]

## ਅੰਬੇਡਕਰ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ 
* "ਸੂਰਿਆਪੁਤਰ ਯਸ਼ਵੰਤਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ" (ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ: ਯਸ਼ਵੰਤ ਅੰਬੇਡਕਰ) — ਲੇਖਕ: ਫੁਲਚੰਦਰ ਖੋਬਰਾਗੜੇ; ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਨਾਗਪੁਰ, 2014
* "ਲੋਕਨੇਤੇ ਭਈਆ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ" (ਲੋਕ ਨੇਤਾ: ਭਈਆ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ) — ਲੇਖਕ: ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜੰਜਾਲ, ਰਾਮਾਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 2019

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਬੇਦਕਰਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912
ਚੰਦੋਆ (ਕਹਾਣੀ)

***ਚੰਦੋਆ*** ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ
*ਜੀਊਣ ਸਿੰਘ (ਰੇਲਵੇ ਮਜ਼ਦੂਰ)
*ਇੰਦਰ ਕੌਰ (ਜੀਊਣ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ)
*ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ (ਜੀਊਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਾਮਾ)

## ਕਥਾਨਕ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਚਾਪਲੂਸੀ ਦੀ ਥਾਂ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨੂੰ ਜੱਫਾ ਮਾਰੀ ਬੈਠੇ ਇੱਕ ਸੀ ਗ੍ਰੇਡ ਰੇਲਵੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਉਪਰੋਥਲੀ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੱਤੀ ਦਿਨ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਉਤੋਂ ਕਿਸੇ ਸਾਧੂ ਨੇ ਭਰਮ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਪੰਜ ਕੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੁਖਣਾ ਸੁੱਖ ਲਈ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਪਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਬਰਸਰ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਬਾਬੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਸੁੱਚਾ ਚੰਦੋਆ ਚੜ੍ਹਾਣਗੇ। ਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ  ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦੋਆ ਚੜ੍ਹਾਣ ਉਤੇ ਘਟੋ ਘਟ ਸਵਾ ਸੌ ਰੁਪਿਆ ਖ਼ਰਚ ਆਉਣਾ ਸੀ। ਅੱਸੀ ਰੁਪਏ ਤਨਖਾਹ ਨਾਲ਼ ਮਸੀਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚੱਲਦਾ ਸੀ।  
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਫੇਰੀ ਲੇਟ ਹੁੰਦੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਾਕੜਾ ਲਾਕੜਾ ਨਿਕਲ ਪੈਣ ਤੇ ਉਹ ਚਾਲੀ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁੱਖਣਾ ਤਾਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਹ ਕੁ ਰੁਪਏ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਕੇ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਇਆਂ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੇ ਚਾਲੀਵਾਂ ਦਿਨ ਟਪ ਗਿਆ ਤਾਂ ਨਾ ਜਾਣੀਂਏਂ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਣਾ ਪਵੇ। ਅਖ਼ੀਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਲੱਖਾਂ ਪਤੀ ਮਾਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਮਦਦ ਦੀ ਝਾਕ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਸਰਦਾਰ ਗੁਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗੋਲ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਸਨ ਕਿ 'ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮੈਲੇ ਜੀਵ-ਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਲਾਮ ਡੋਰੀ ਉਤੇ ਪਈ, ਜਿਹੜੇ ਅਗੜ ਪਿਛੜ ਵਰਾਂਡੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਕੇ ਰਵਾਂ ਰਵੀਂ ਜ਼ਨਾਨ-ਖਾਨੇ ਵਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਰਦਾਰ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਇਸ ਬੀਭਤਸ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ ਸਹਾਰ ਨਾ ਸਕੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਿਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਚਿਪਸ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਉਤੇ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਮੈਲੇ ਕਦਮਾਂ ਹੇਠ ਦਾਗ਼ੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।' ਏਨੇ ਨੂੰ ਜੀਊਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ "ਮਾਮਾ ਜੀ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ।" ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਜੇ ਜੀਊਣ ਸਿੰਘ "ਮਾਮਾ" ਨਾ ਕਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ 'ਐਨ ਓਲਡ ਸਰਵੇਂਟ ਆਫ ਮਾਈਨ' ਕਹਿ ਕੇ ਤਸੱਲੀ ਕਰਾ ਦਿੰਦੇ, ਪਰ ਹੁਣ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਘੁੱਟ ਵਾਂਗ ਇਸ ਸੱਟ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੁੜ ਓਹੀ ਕਾਫ਼ਲਾ ਰੀਟਰਨਿੰਗ ਮਾਰਚ ਕਰਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਲੰਘਿਆ ਅਤੇ "ਹੱਛਾ ਮਾਮਾ!ਸੁੱਚੇ ਮੂੰਹ ਜਾ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਆਈਏ ਪਹਿਲਾਂ, ਫੇਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਾਂਗੇ ਬਹਿ ਕੇ।"

ਜਿਉਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਾਮੀ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕੋਠੀ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਤੀਕ ਕਾਫੀ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਮਾ ਮਾਮੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ "ਮੋਈ ਚੰਗੜਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ" ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਘੋਰ ਹਿਕਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਸੀ। ਵਾੜ ਦੇ ਮੁੱਢ ਰਖਵਾਇਆ ਆਪਣਾ ਸਾਮਾਨ ਚੁਕ ਕੇ ਉਹ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਕਿ ਚੰਦੋਏ ਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ ਜਿਉਣ ਸਿੰਘ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 
ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਚੰਦੋਏ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ। ਇੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਕਾਕੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵੇਲ਼ੇ ਦ੍ਰਿੜਾਈ ਸੁਖਣਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਤੇ ਜਿਉਣ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਕਾਕੇ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਰਮਾਬਾਈ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ

**ਰਮਾਬਾਈ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ** (7 ਫਰਵਰੀ 1898 – 27 ਮਈ 1935) ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ,  ਜਿਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।  ਉਹ ਕਈ ਜੀਵਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ *ਰਮਾਈ* (ਮਾਤਾ ਰਮਾ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਰਮਾਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਭੀਕੂ ਧੋਤਰੇ (ਵਲੰਗਕਰ) ਅਤੇ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ ਵਾਨੰਦ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦਾਭੋਲ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਮੰਡੀ ਤੱਕ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਵਾਲੰਗਕਰ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦਪੁਰਕਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਈਕੁਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬੰਬਈ ਲੈ ਗਏ।   &#x5D;

## ਵਿਆਹ 
[left|thumb| ਅੰਬੇਦਕਰ ਫਰਵਰੀ 1934 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਰਾਜਗਰੂਹਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ। ਖੱਬੇ ਤੋਂ - [ਯਸ਼ਵੰਤ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਯਸ਼ਵੰਤ (ਪੁੱਤਰ), ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ (ਪਤੀ), ਸ੍ਰੀਮਤੀ। ਰਮਾਬਾਈ, ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ (ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਅਤੇ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕੁੱਤਾ, ਟੌਬੀ।]]

ਰਮਾਬਾਈ ਦਾ ਵਿਆਹ 1906 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬਾਈਕੂਲਾ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਉਮਰ 15 ਸਾਲ ਅਤੇ ਰਮਾਬਾਈ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਨਾਮ "ਰਾਮੂ" ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ "ਸਾਹਿਬ" ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ - ਯਸ਼ਵੰਤ, ਗੰਗਾਧਰ, ਰਮੇਸ਼, ਇੰਦੂ (ਧੀ) ਅਤੇ ਰਾਜਰਤਨ ਸਨ। ਯਸ਼ਵੰਤ (1912-1977) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਚਾਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਗਈ।

## ਮੌਤ 
ਰਮਾਬਾਈ ਦੀ ਲੰਮੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 27 ਮਈ 1935 ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲੋਨੀ, ਦਾਦਰ, ਬੰਬਈ ਦੇ ਰਾਜਗ੍ਰੁਹਾ ਵਿਖੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਾਲ 29 ਸਾਲ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹੀ।

## ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ 
ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਥਾਟਸ ਆਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਜੋ 1941 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਮਾਬਾਈ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਭੀਵਾ ਜਾਂ ਭੀਮ ਤੋਂ ਡਾ: ਅੰਬੇਡਕਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* *ਰਾਮਾਈ*, ਯਸ਼ਵੰਤ ਮਨੋਹਰ ਦੁਆਰਾ
* *ਤਿਆਗਵੰਤੀ ਰਮਾ ਮੌਲੀ*, ਨਾਨਾ ਧਾਕੁਲਕਰ ਦੁਆਰਾ, ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (ਨਾਗਪੁਰ)
* *ਪ੍ਰਿਯਾ ਰਾਮੂ*, ਯੋਗੀਰਾਜ ਬਗੁਲ ਦੁਆਰਾ, ਗ੍ਰੰਥਾਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898
ਜੇਰੇਡ ਆਲਮਨ

**ਜੇਰੇਡ ਆਲਮਨ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਟੈਨੇਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਟਸਕੁਲਮ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਆਲਮਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅਕਸਰ ਬਦਲੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਟੈਨੇਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਆਲਮਨ 12 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਆਲਮਨ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਸਿਲਾਈ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।"

ਟਸਕੁਲਮ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਲਮਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ 22 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। “ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਗਭਗ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸੀ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਇਕੱਲਾ, ਇਕੱਲਾ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਅਸੰਭਵ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ”ਉਸਨੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ। ਕਾਲਜ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਲਮਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਟੂਰਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੈਸ਼ਵਿਲ ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂ.ਐਮ.ਈ. ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਏਜੰਸੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਆਲਮਨ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਆਫ਼ ਲੈਟਰ-ਡੇ ਸੇਂਟਸ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਗੋਦ ਲਈ ਗਈ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਜਡੇਨ ਆਲਮੈਨ ਹੈ, ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੈਟ ਰਿਡਲਹੂਵਰ ਨੇ ਆਲਮਨ ਨਾਲ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਮੋਟਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੇਅ ਮੈਰਿਜ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਲਮਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ "ਜੋ" ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਗੇਅ ਮੈਰਿਜ ਦੇ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। 2014 ਵਿੱਚ ਆਲਮਨ ਨੇ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲੇਸ ਵੁਲਫ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਸਾਈਮਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਜੇਰੇਡ ਆਲਮੈਨ ਦਾ ਫੇਸਬੁੱਕ ਫੈਨ ਪੇਜ
* ਜੇਰੇਡ ਆਲਮੈਨ ਦਾ ਟਵਿੱਟਰ
* ਜੇਰੇਡ ਆਲਮੈਨ ਦਾ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ
* ਜੇਰੇਡ ਆਲਮੈਨ ਦੀ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਕਰਮਾਮੇਲਾ

**ਸੰਤ ਕਰਮਾਮੇਲਾ** ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਚੌਦਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਵੀ ਸੰਤ ਸਨ। ਉਹ ਚੋਖਾਮੇਲਾ ਅਤੇ ਸੋਯਾਰਾਬਾਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਜੋ ਮਹਾਰ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਅਭੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਬ ਉੱਤੇ ਭੁੱਲਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਤਰਸਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਏਨ ਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ।

ਕਰਮਮੇਲਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਕੌੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਰਮਮੇਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭੰਗ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਦਲਿਤ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਨਵਯਾਨ

**ਨਵਯਾਨ** (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: नवयान, IAST: *Navayana*) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਨਵਾਂ ਵਾਹਨ" ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਭੀਮ ਰਾਓ ਰਾਮਜੀ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੁਆਰਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਪੁਨਰ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ **ਨਵ-ਬੁੱਧ ਧਰਮ**, **ਅੰਬੇਡਕਰਾਈਟ ਬੁੱਧ ਧਰਮ**, ਅਤੇ **ਭੀਮਯਾਨ** (ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੇ ਨਾਮ, ਭੀਮ ਰਾਓ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਦਲਿਤ (ਅਛੂਤ) ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਇੱਕ ਮਹਾਰ ਦਲਿਤ ਆਗੂ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ 1935 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਇਸਦੇ ਕਈ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਚਾਰ ਨੋਬਲ ਸੱਚਾਈਆਂ* ਅਤੇ "ਗੈਰ-ਸਵੈ" ਨੂੰ ਨੁਕਸਦਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਦੇਖਿਆ, ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ "ਨਵਾਂ ਵਾਹਨ" ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਜਾਂ *ਨਵਯਾਨ* ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਵਯਾਨ ਅਪਨਾ ਲਿਆ। ਇਸਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਨਵਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੰਪਰਦਾ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਅਕਸ਼ੈਬਰ ਲਾਲ

**ਅਕਸ਼ੈਬਰ ਲਾਲ**  (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1947; **ਅਕਸ਼ੈਵਰ ਲਾਲ ਗੋਂਡ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)  ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ 2019 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿਰਾਇਚ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸ਼ਬੀਰ ਬਾਲਮੀਕੀ ਨੂੰ 1,28,752 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।  

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਲਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1947 ਨੂੰ ਦੇਵਰੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੜਹਜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।  ਉਸਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕਾਲਜ, ਬਰਹਜ ਦੇਵਰੀਆ ਤੋਂ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।  ਉਸਨੇ 21 ਜੂਨ 1966 ਨੂੰ ਉਰਮਿਲਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਪਿੰਕੀ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ

**ਪਿੰਕੀ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ** ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੀ 18ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਸਮੋਲੀ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਯਾਦਵ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਬ੍ਰਜੇਂਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜੋਤੀਬਾ ਫੁਲੇ ਰੋਹਿਲਖੰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੀਰਥੰਕਰ ਮਹਾਵੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 2008 ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਲਾਅਜ਼ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।   ਉਸਨੇ ਮਈ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੋਦ ਯਾਦਵ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। 

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਯਾਦਵ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 16ਵੀਂ, 17ਵੀਂ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਸਮੋਲੀ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।   

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਸਮੋਲੀ
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਹਰੀਓਮ ਯਾਦਵ

**ਹਰੀਓਮ ਯਾਦਵ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ** ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਸਾਗੰਜ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।   ਉਹ **ਮ੍ਰਿਦੁਲਾ ਯਾਦਵ** ਦਾ ਚਾਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੈਫਈ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਤੇਜ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ (ਤੇਜੂ) ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਸਾਗੰਜ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।   

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਹਰੀਓਮ ਯਾਦਵ ਦਾ ਜਨਮ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਨਰਾਇਣ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਹਰੀਓਮ ਯਾਦਵ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸਿਰਸਾਗੰਜ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।  

## ਪੋਸਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸ਼ਿਕੋਹਾਬਾਦ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)
* ਸਿਰਸਾਗੰਜ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958