open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ

[right|thumb|ਬੁੱਧ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਤੂਪਾ ਡ੍ਰਮ ਪੈਨਲ: ਰਾਣੀ ਮਾਇਆ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹਥ ਸਫੈਦ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸੁਫਨਾ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। 100-300 ਈ., ਤਰਾਸ਼ਿਆ ਸ਼ਿਸਤ, ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ, [ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ]]
thumb|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਇੰਡੋ-ਕੁਰਿੰਥੁਸ ਸਤੰਭ-ਸਿਰ
**ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ **ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਟਲਾਂਗ-ਮਰਦਾਨ ਰੋਡ 'ਤੇ ਮਰਦਾਨ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਤੱਕ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਮਠ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ  ਫੈਲਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮੱਠ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸਤੂਪਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਚੈਪਲਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਕੰਧਾਰਤ ਜਾਂ ਕਾਫਰੀ ਕੋਟ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਖੋਜ 
ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕਨਿੰਘਮ ਦੁਆਰਾ 1848 ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਈਟ ਤੇ ਇਸ ਸਤੂਪਾ ਨੂੰ ਕਰਨਲ ਲੇਮਸਡਨ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੁੱਲ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1871 ਵਿਚ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕ੍ਰੋਮਟੇਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਥੋਂ ਬਹੁਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲੱਭੀਆਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਰੋਸ਼ਟੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵੀ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਈਟ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਮਰਦਾਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਫਰ ਦੌਰਾਨ ਥੋੜਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਈਟ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਏ।

2012 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸਾਈਟ ਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਖੁਦਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਦੇ ਰਕਮ ਮਹਈਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਵਿੱਚ 158-195 ਈ. ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਗ ਹੂਵਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਹ ਖੁਦਾਈ ਹਜ਼ਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਖਰੋਸ਼ਟੀ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੋ ਮੰਜ਼ਲਾ ਘਰ ਦੇ ਪੰਜ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਲੱਭੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਖੰਡਰ 

File:Road to Buddhist Remains.JPG|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਬੋਧੀ ਖੰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ। 
File:Side view of the Buddhist Remains.JPG|ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਬੋਧੀ ਖੰਡਰਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। 
File:The main (round) Stupa of Jamal Garhi-2.jpg|ਮੁੱਖ (ਗੋਲ) ਸਤੂਪਾ
File:The Monastery and Water Tank, Jamal Garhi.JPG|ਮੱਠ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸਰੋਵਰ 
File:Jamal Garhi Buddhist Ruins (3).jpg|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਬੋਧੀ ਖੰਡਰ
File:Court of Votive Stupas at Jamal Garhi.JPG|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਖੇ ਵੋਟਿਵ ਸਤੂਪਿਆਂ ਦੀ ਕੋਰਟ
File:Jamal Garhi Buddhist Ruins (2).jpg|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਬੋਧੀ ਖੰਡਰ 
File:One of the Budhist Remains.JPG| ਬੋਧੀ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 

## ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਖੰਡਰ 

File:Stair friezes Jamal Garhi.jpg|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੌੜੀਆਂ ਦੇ ਫਰੀਜ਼
File:Sculptures Jamal Garhi.jpg|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਮੂਰਤੀਆਂ
File:Hunting scene Jamal Garhi.jpg|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਖੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Revelers Jamal Garhi.jpg|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ 
File:The Buddha and nude Vajrapani at Jamal Garhi.jpg|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਖੇ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਨਗਨ ਵਜਰਪਾਨੀ
File:Gandhara wedding.jpg|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਖੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Base of pillar,।ndo-Corinthian capitals and elephants from base of stupa, Jarwal-Garhi.jpg|ਅਧਾਰ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ, ਸਤੂਪਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੋਂ ਇੰਡੋ-ਕੁਰਿੰਥੁਸ ਸਤੰਭ-ਸਿਰ ਅਤੇ ਹਾਥੀ 
File:Series of।ndo-Corinthian capitals from Jamal-Garhi.jpg|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਇੰਡੋ-ਕੁਰਿੰਥੁਸ ਸਤੰਭ-ਸਿਰ 
File:Indo-Corinthian capitals from Jamal-Garhi.jpg|ਜਮਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਇੰਡੋ-ਕੁਰਿੰਥੁਸ ਸਤੰਭ-ਸਿਰ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
## ਹਵਾਲੇ
ਜ਼ਾਲੇ ਸਰਹਦੀ

ਜ਼ਹਾਲੇ ਸਰਹਦੀ, ਵੀ ਜ਼ੈਲ ਸਰਹਦੀ ਦੀ ਲਿਖਤ, (ਉਰਦੂ: ژالے سرحدی) (ਜੂਨ 11, 1981 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਵੀ.ਜੇ. ਹੈ, S ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਦੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਉਤਰਨ (2010), ਮਧੀਹਾ ਮਾਲੀਆ (2012), ਅਕਸ (2012), ਡਾਇਜੈਸਟ ਰਾਈਟਰ (2014) ਅਤੇ ਰੰਗਾ ਲਾਗਾ(2015) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਨਿਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਰਹੱਦੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਮੀਰ ਅਨੀਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਅਨਯਾ ਹੈ। ਉਹ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਖਯਾਮ ਸਰਹਦੀ (ਦੇਰ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਜ਼ੀਆ ਸਰਹਦੀ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
Zਜ਼ਹਾਲੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਲਿਹਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਰੈਮਪ ਦੀਆਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।  ਉਸਨੇ ਜਿਓ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਸ਼ਾਂਦੀ ਆਨ ਲਾਇਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਜਲਾਇਬੀ ਵਿੱਚ 'ਜਵਾਨੀ' ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਭਾਸ਼ਾ

**ਕਰਾਕਲਪਾਕ** ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਰਾਕਲਪਾਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਾਕਲਪਾਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕਰਾਕਲਪਾਕ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨੇੜਤਾ ਹੈ।

## ਵਰਗੀਕਰਨ
ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਕਿਪਚਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਤਾਰ, ਕੁਮਿਕ, ਨੋਗਈ ਅਤੇ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਉਜ਼ਬੇਕ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਉਜ਼ਬੇਕ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਾਂਗ, ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਇਕਸੁਰਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ *vowel harmony* ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਯੋਗਾਤਮਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਵਿਆਕਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਤਾ-ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ
ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਾਕਲਪਾਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਰਾਜ ਹੈ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਰੂਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2000 ਲੋਕ ਇਸ ਬੋਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

### ਸਰਕਾਰੀ ਦਰਜਾ
ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਨੂੰ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਖ਼ਦਮੁਖਤਿਆਰ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਹੈ।

### ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਏਥਨੋਲਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਦੀਆਂ ਦੋ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ। ਮੇਂਗਸ ਨੇ ਫ਼ਰਗਨਾ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ /tʃ/, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੇ /ʃ/ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
 
## ਆਵਾਜ਼ਾਂ
ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਵਿੱਚ 21 ਮੌਲਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਅਮੌਲਿਕ ਧੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਮੌਲਿਕ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਬਰੈਕਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਹਨ।
 

 
## ਲਿਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ੋਟੋ ਲੈਬਾਰਟਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਈਨਬੋਰਡ ਉੱਪਰ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।]]
ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਨੂੰ 1928 ਤੱਕ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 1928 ਤੋਂ 1940 ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਅੱਖਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਲਿਕ ਲਿਪੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। 1991 ਵਿੱਚ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਰਲਿਕ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਦੋਬਾਰਾ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਰਾਕਲਪਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿਰਲਿਕ ਅੱਖਰ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ C ਨੂੰ TS; I ਅਤੇ Iʻ ਨੂੰ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬਿੰਦੂ-ਰਹਿਤ I ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਬਨਸਰਾ

**ਬਨਸਰਾ** ਇਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੱਦ, ਹਰੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਬੰਸਰੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਗਾਉਣ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਮ **ਹਰਾ ਬਸੰਤਾ** ਜਾਂ **ਵੱਡਾ ਬਸੰਥਾ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਮ: ਮੇਗਾਲੇਮਾ ਜ਼ੀਲਾਨੀਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੋਈ 70 ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਭਾਰਤ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ ਜੋ ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਜਾਂ ਬਾਗ਼ਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖਾਣਾ ਫਲ ਜਿਵੇਂ ਅੰਜੀਰ, ਅੰਬ, ਪਪੀਤਾ, ਕੇਲੇ, ਨਿਮੋਲੀਆਂ,ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਵੱਡੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਲਗਭਗ 60 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੀ ਅਵਾਜ **ਕੁਰਾ-ਕੁਰਾ-ਕੁਟਰ** ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਅਕਾਰ
ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 27 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਇਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪੂਛ ਛੋਟੀ ਪਰ ਸਿਰ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਚੁੰਝ ਭਾਰੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਚੁੰਝ ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਭੂਰਾ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਹਾਰ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੰਤਰੀ-ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਚੁੰਝ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਿਰ, ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਰੰਗ ਭੂਰਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ-ਭੱਜੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੂਛ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਪਾਸਾ ਨੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ-ਸੰਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
## ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ
ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਬਹਾਰ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਰਲ ਕੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੋਖਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ 2 ਤੋਂ 4 ਦੇ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਅੰਡੇ ਸੇਕਦੇ ਹੋਏ 13 ਤੋਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੱਚੇ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਦਿਨਾਂ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਅਤੇ ਨਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
## ਗੈਲਰੀ

File:Blue-throated Barbet (Megalaima asiatica) on Kapok (Ceiba pentandra) in Kolkata W IMG 4293.jpg
File:Blue throated Barbet- Preening.jpg
File:Blue throated Barbet (Immature) I IMG 0727.jpg
File:Blue Throat Barbet at sodepur.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਛੀ
2004 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ

**2004 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ XXVIII ਓਲੰਪੀਅਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਗਰੀਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਏਥਨ 'ਚ ਿਮਤੀ 13 ਤੋਂ 29 ਅਗਸਤ, 2004 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਵੱਖ ਵੱਖ 201 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 10,625 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਹਰ ਦਿਖਾਏ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ 'ਚ 301 ਪਦਕਾ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਿਕ 28 ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਖਿਡਾਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਜਿਤਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਘੱਗਾ

ਕਾਮਰੇਡ **ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਘੱਗਾ** (14 ਨਵੰਬਰ 1930 - 14 ਮਈ 2010) ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸਨ। ਪਾਤੜਾਂ ਘੱਗਾ ਸਮਾਣਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਪਰਮੋਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਖਾਸਕਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਬਲਿਕ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ/ਕਾਲਜ ਟਰਸਟ, ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਉਹ ਬਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਲੱਗਪੱਗ ਦੋ ਤਕ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਘੱਗਾ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। ਟਰੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਉਹ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ ਟਰੱਕ ਆਪ੍ਰੇਟਰ ਯੂਨੀਅਨ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। 

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਰਪਾਲ ਘੱਗਾ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਨਵੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਤੜਾਂ ਸਮਾਣਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾ ਕੇ ਸਰਗਰਮੀ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਗੋਕਿਓ ਝੀਲਾਂ

**ਗੋਕਿਓ ਝੀਲਾਂ** ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਾਗਰਮਥ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ   ਦੀ ਉਚਾਈ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਓਲੀਗੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਝੀਲਾਂ ਹਨ।  ਇਹ ਝੀਲਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਝੀਲ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮੁੱਖ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋਨਕ ਝੀਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2007 ਵਿਚ, ਗੋਕਿਓ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੇਮ ਦੇ 7770 ਹੈਕਟੇਅਰ (30 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਲੇਕ ਸਿਸਟਮ 
ਗੋਕਿਓ ਝੀਲਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਗਰਮਥ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਸੋਲਕੁਮਬੁ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖ਼ੁਮਜੰਗ ਪਿੰਡ ਵਿਕਾਸ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਗੋਕਿਓ ਚੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਧ ਪੋਖਾਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 42.9 ਹੈਕਟੇਅਰ (106 ਏਕੜ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਝੀਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਕਿਓ ਪਿੰਡ ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਥੋਨਕ ਚੋ 65.07 ਹੈਕਟੇਅਰ (160.8 ਏਕੜ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਗਿਆਜ਼ੁੰਪ ਚੋ ਦਾ ਆਕਾਰ 29 ਹੈਕਟੇਅਰ (72 ਏਕੜ) ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਨਜੰਗ ਚੋ ਦਾ ਖੇਤਰ 16.95 ਹੈਕਟੇਅਰ (41.9 ਏਕੜ) ਅਤੇ ਨਗੋਜੰਬਾ ਚੋ ਦਾ 14.39 ਹੈਕਟੇਅਰ (35.6 ਏਕੜ) ਹੈ। ਸਥਾਈ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੋਮੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਚ ਹਾਈਡਰੋਲੌਜੀਕਲ ਮੁੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਗੋਜੰਪਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਰਿਸਾਓ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੈਂਦੇ ਰੇਨੋੋਜ ਲਾ ਦੱਰੇ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਟਰੀਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਨਾਗੋਜ਼ੁੰਡਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਟਰੀਮ। ਇਹ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਲ-ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਤੌਜਾਨ ਝੀਲ ਅਤੇ ਲੰਬਾ ਬਾਂਗਾ ਝੀਲ ਰਾਹੀਂ ਦੁਧ ਕੋਸੀ ਹੈੱਡਵੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਥੀ ਝੀਲ (ਥੋਨਕ ਚੋ) ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਝੀਲ (62.4 ਮੀਟਰ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਗੋਇਕੋ ਝੀਲ 43 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਗੋਕਿਓ ਝੀਲ ਤੇ ਉੱਪਰਲੀ ਥੋਨਕ ਚੋ ਅਤੇ ਨਗੋਜੰਪਾ ਚੋ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਝੀਲਾਂ  ਭੂਮੀਗਤ ਰਿਸਾਓ ਦੇ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋm ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਕਿਓ ਝੀਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਗੋਜਜ਼ੁੰਪ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

19 ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਗੋਕਿਓ ਝੀਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 196.2 ਹੈਕਟੇਅਰ (485 ਏਕੜ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ 4,600 ਤੋਂ 5,100 ਮੀਟਰ (15,100 ਅਤੇ 16,700 ਫੁੱਟ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਵੈੱਟਲੈਂਡ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੁਧ ਕੋਸੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੋ ਓਯੂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

Gokyo Lakes, Langponga Tsho, Nepal, Himalayas.jpg |
Gokyo Lakes, Taujung Tsho, Mountains of Nepal, Himalayas.jpg|
Gokyo-Lake 3-38-2007-gje.jpg|
Gokyo-Lake 4-08-2007-gje.jpg|
Gokyo-Lake 5-02-2007-gje.jpg|
Gokyo-Lake 6-02-2007-gje.jpg|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਉਸ਼ਨਾ ਸ਼ਾਹ

**ਉਸ਼ਨਾ ਸ਼ਾਹ** (
ਉਰਦੂ: اشنا شاہ
) (12 ਫਰਵਰੀ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਉਹ ਇਜ਼ਤਤ ਤਾਹਿਰਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਇਰਸਾ ਗਜ਼ਲ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਰਾਹਬੀਲ ਹਨ।

ਉਸਨੂੰ 2017 ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਲੀਫ ਅੱਲ੍ਹਾ ਔਰ ਇੰਸਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਣ ਲਈ ਹੋਰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ 2018 ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਬਾਲਾ ਲਈ ਹਮ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ। ਮੇਰੇ ਖਵਾਬਾਂ ਕਾ ਦੀਆ ਲਈ 4ਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੀਡੀਆ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਹੈ।[2][3]

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਾਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਕਲਾਕਾਰ ਇਸਮਤ ਤਾਹਿਰਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, [4][5] ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਾਬੀਲ, ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਭੈਣ, ਅਤੇ ਇਰਸਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਭੈਣ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੀ ਹੈ।

## ਡਰਾਮਾ 
* *Mere Khwabon Ka Diya* (2013)
* *Shehr-e-Yaaran* (2013)
* *Rukhsaar (Geo TV)* (2013)
* *Hum Tehray Gunahgar* (2014)
* *Aag* (2014-15)
* *Bashar Momin* (2014) as Rudaba 
* *Piya Mann Bhaye*(2015) as Hania 
* *Dua* (2015) as Javaria 
* *Bheegi Palkein* (2015-2016) as Meherbano 
* *Neelum Kinaray* (2015-2016) as Sakina
* *Ab Kar Meri Rafugari* (2016)
* *Thoda Sa Aasman* (2016)
* Alif Allah Aur Insaan (2017) as Rani (Reena Begum) 
* Kitni Girhain Baaki Hain (2017)

## ਫਿਲਮਾਂ 
* *Teri Meri Love Story* (2016) as Esha 
* *Oye Kuch Kar Guzar* (2016) (online film)
* *Punjab Nahi Jaungi* (2017) (Cameo appearance)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਟੋ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਬਲਦੇਵ ਸਬਰ

6ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਬਲਦੇਵ ਸਬਰ ਦੇ ਗੀਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਏ। ਉਸਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ 'ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਅੱਗ ਲਾਉਂਦਾ ਜਾਵੇ ਲਾਲ ਦੁਪੱਟਾ ਗੋਰੀ ਦਾ' ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਗੁਰਪਾਲ ਸਿੰਘ 'ਪਾਲ' ਨੇ ਮੋਗੇ ਦੀ 'ਵਰਮਾ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ' ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਦੇ ਗੀਤ ਜਸਮੇਰ ਸਿੰਘ ਕੋਮਲ, ਬੱਗਾ ਸਿੰਘ ਅਮਰ ਅਤੇ ਮਦਨ ਰਾਹੀ ਆਦਿ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਏ। ਬਲਦੇਵ ਸਬਰ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਨਸ਼ਾ ਜੁਆਨੀ ਦਾ" ਭਾਈ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਕੰ. ਬਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅੰਮਿਰਤਸਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਛਾਪੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਲਿਖੇ 59 ਗੀਤ ਹਨ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨਾਮੀ ਗੀਤਕਾਰ ਚਮਨ ਲਾਲ ਸ਼ੁਗਲ ਹਨ ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖਬੰਦ 2-12-1967 ਨੂੰ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ 'ਉਪਾਸ਼ਕ' ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਬਲਦੇਵ ਸਬਰ ਉਦੋਂ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮੋਗੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸਾਰੀਨਾ ਰੂਸੋ

**ਸਾਰੀਨਾ ਰੂਸੋ** (ਜਨਮ 23 ਜੂਨ 1951), ਸਾਰੀਨਾ ਰੂਸੋ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਇਸਦਾ ਜਨਮ, ਕਾਸਟਿਗਲਿਉਨ, ਸਿਚੀਲੀਆ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਐਨਟੋਨਿਓ 1952 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1956 ਵਿੱਚ ਉਹ  ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਰੂਸੋ ਨੇ ਸੈਂਟ ਸਟੀਫਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਆਲ ਹਾੱਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਟਾਈਪਿੰਗ ਟੀਚਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। 1979 ਵਿੱਚ ਰੂਸੋ ਨੇ "ਦ ਆਫ਼ਿਸ ਬਿਜ਼ਨਸ ਅਕਾਦਮੀ" ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

2016 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਨਾ ਰੂਸੋ ਜੌਬ ਐਕਸੈਸ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਬੀਆਰਵੀ ਵੁਮੈਨ ਦੀ ਅਮੀਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੋ ਨੂੰ 12ਵੇਂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਪਰਦੁੱਮਣ ਸਿੰਘ

**ਪਰਦੁੱਮਣ ਸਿੰਘ** (15 ਅਕਤੂਬਰ 1927 – 22 ਮਾਰਚ 2007) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਅਥਲੀਟ ਸੀ। ਉਹ ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ 1954 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਟਪੁੱਟ ਅਤੇ ਡਿਸਕਸ ਥਰੋਅ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਦੋਵੇਂ ਈਵੈਂਟਸ ਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਿਆ ਸੀ। 1958 ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਹੋਈਆਂ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਡਾਂ `ਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਕੇ ਗਿਆ। ਟੋਕੀਓ ਖੇਡਾਂ `ਚ ਉਹ ਸ਼ਾਟਪੁੱਟ ਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਡਿਸਕਸ ਥਰੋਅ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਪਰ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਭਾਈ ਭਗਤਾ ਕੇ ਦਾ ਉਹ 20 ਸਾਲ ਸਰਪੰਚ ਵੀ ਰਿਹਾ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਪਰਦੁੱਮਣ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਭਗਤਾ ਭਾਈਕੇ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਥਲੀਟ
1996 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ

**1996 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ XXVI ਓਲੰਪੀਆਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਟਲਾਂਟਾ 'ਚ ਮਿਤੀ 19 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 4 ਅਗਸਤ, 1996 ਤੱਕ ਖੇਡੀਆ ਗਈਆ। ਇਸ 'ਚ 197 ਦੇਸ਼ਾ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 10,318 ਸੀ।ਅਟਲਾਟਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪੰਜਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਉਂਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
## ਮੈਡਲ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਪੇਪਰ

**ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਪੇਪਰ** ਇਹ ਸਕੈਂਡਲ ਜਰਮਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ 19 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ 34 ਲੱਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਪੇਪਰ ਨੇ ਕਈ ਤਾਕਤਵਰ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੁਲਾਸੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਫਰਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 382 ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ 92 ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਜਰਮਨ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਟੈਕਸ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਵਿਭਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਾਏ ਗਏ ਕਾਲੇ ਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 5 ਨਵੰਬਰ, 2017 ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਕੰਪਨੀ
ਇਹ ਸਕੈਂਡਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 19 ਟੈਕਸ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਦੇਸ਼ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤਵਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਦੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ 180 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ 19ਵੇਂ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਮਲੇ ਬਰਮੂਡਾ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਪਨੀ ਐਪਲਬਾਈ ਦੇ ਹਨ। 119 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟਾਂ, ਵਕੀਲਾਂ, ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੈਟਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵੀ ਅਪ੍ਰੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਣ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਦੋ ਨੰਬਰ ਦਾ ਧੰਨ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਣ।
## ਭਾਰਤ
ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਂਚ ਸੀਬੀਡੀਟੀ, ਰਿਪੋਰਟ ਇਨ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ, ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਐਫਆਈਯੂ ਆਦਿ ਕਰਨਗੇ। ਭਾਰਤ ਦੇ 714 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੋ ਨਾਮ ਇਸ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਘੇ ਫਿਲਮੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਜੈਅੰਤ ਸਿਨਹਾ, ਭਾਜਪਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਜਿੰਦਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿਨਹਾ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਨੀਰਾ ਰਾਡੀਆ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਨ ਟੀ.ਵੀ., ਐਸਾਰ ਗਰੁੱਪ, ਜੀ.ਐੱਮ.ਆਰ ਗਰੁੱਪ, ਅਪੋਲੋ ਟਾਇਰਜ਼, ਹੇਵੇਲਜ਼, ਹਿੰਦੂਜਾ ਗਰੁੱਪ, ਐਮਮਾਰ ਐੱਮ.ਜੀ.ਐੱਫ.
ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 
## ਹੋਰ ਦੇਸ਼
ਅਮਰੀਕੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ ਮੰਤਰੀ ਸਮੇਤ 13 ਅਫਸਰਾਂ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਰਾਣੀ ਐਲਿਜਾਬਿਥ, ਕੋਲੰਬਿਆਈ ਪੌਪ ਸਟਾਰ ਸ਼ਕੀਰਾ, ਸਪੇਨ ਦੇ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਬੁਆਇਫਰੈਂਡ ਜੇਰਾਰਡ ਪੀਕੇ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਰੂਡੋ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟੀਫਨ ਡਰੋਨਫਮੈਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੌਕਤ ਅਜੀਜ ਸਮੇਤ 120 ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਘੋਟਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਘੋਟਾਲੇ
ਸ੍ਵਰ ਇਕਸੁਰਤਾ

ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ **ਸ੍ਵਰ ਇਕਸੁਰਤਾ** ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਸ੍ਵਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਨਹੀਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦੇ ਸ੍ਵਰ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਸ੍ਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਗੇ ਦੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਸ੍ਵਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਚੀਕੂ

**ਚੀਕੂ** (*Manilkara zapota*; ਇੰਗਲਿਸ਼ ਨਾਮ: **sapodilla) **ਦੱਖਣੀ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਦੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ-ਬਹਾਰ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਪੇਟਨੇਸ ਸੰਗਮਰਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਟਵਰਿਕ ਯੂਕਾਟਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਬਡੋਮਿਨੈਂਟ ਪੌਦਾ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹੈ। ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਸਤੀਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਫ਼ਿਲਪੀਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਕੰਬੋਡੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ।  

## ਵਰਣਨ 
ਚੀਕੂ 1.5 ਮੀਟਰ (4.9 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਔਸਤ ਤ੍ਰਿਕ ਦੇ ਵਿਆਸ ਨਾਲ 30 ਮੀਟਰ (98 ਫੁੱਟ) ਲੰਬਾ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਸ਼ਤ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 9 ਤੋਂ 15 ਮੀਟਰ (30 ਅਤੇ 49 ਫੁੱਟ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 50 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (20 ਇੰਚ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਟਰੰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ-ਰੋਧਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਕ ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ, ਚੂਰਾ ਲੈਟੇਕਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਿਕਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਜਾਵਟੀ ਪੱਤੇ ਮੱਧਮ ਹਰੇ ਅਤੇ ਗਲੋਸੀ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਮਾਰਜਿਨ ਦੇ ਨਾਲ, 7-15 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (2.8-5.9 ਇੰਚ) ਲੰਬੇ, ਓਡੇਟ ਲਈ ਅੰਡਾਕਾਰ, ਅੰਡਾਕਾਰ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ ਅਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੇ-ਲੌਂਡ ਕੋਰੋਲਾ ਨਾਲ। ਇੱਕ ਬੇਢੰਗੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਹਰਲੀ ਚਮੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਸਟੈਮ ਵਿੱਚੋਂ ਚਿੱਟੀ ਚੂਨੀ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਫ਼ਲ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀ ਚਮੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚਿਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਨਾਮ 
ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚੀਕੂ ("ਚੀਕੂ") ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ("ਚਾਈਕੋ" ਚਿਕੂ ਅਤੇ "ਚੀਕੂ" ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ) ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਪੋਟ (ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ "ਸਿਪੋਟਾ"), ਕਰਨਾਟਕਾ ਵਿੱਚ "ਸੂਪੋਟਟ", "ਸਰਵੋਤਮ", "ਸਪੋਟਾ" ਤੇਲਗੂ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਆਂਧ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, "ਸੋਮਵਾਰ", ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ), ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸਾਪਥਿਲਾ ਜਾਂ ਰਤਾ-ਮੀਲ, ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਬਨੇਡਾ / ਸੋਫੇਦਾ (ਸਬਬੇਡਾ ਜਾਂ ਸਫੇਡਾ), ਸਬਦੂਤੀ ("ސަބުދެލި "), ਮਾਲਦੀਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਸਵਾ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਾਓਤਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸੁਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਹੋਂਗ ਜਾਈਮ (ਲਿਮਟਿਡ ਸਯਮਸੀ ਪ੍ਰਿਸਮੋਨ), ਲਓਂਗ ਮੀਟ ਜਾਂ ਜ਼ੀਏ ਪੋਓ ਚਾਈਜ਼, ਵਿਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲਮੂਤ (ละมุด), ਲਾਓਸ ਅਤੇ (ਸੌਰੌਰ) ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿੱਚ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ
ਨੁਕੁਸ

**ਨੁਕੁਸ** (, Нукус; , Нөкис; ; ) ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ ਕਰਾਕਲਪਾਕਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 271,400 ਹੈ। 24 ਅਪਰੈਲ, 2014 ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 230,006 ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਦੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨੁਕੁਸ ਕਲਾ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਨੁਕੁਸ ਉਜ਼ਬੇਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਬੀਲਾ ਨਾਮ *ਨੁਕੁਸ* ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਨੁਕੁਸ 1932 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਵਸੇਬੇ ਤੋਂ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੋਵੀਅਤ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1950 ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਨਿਰੀਖਣ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਦਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।

## ਥਾਵਾਂ
ਨੁਕੁਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ। ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤ ਛਾਣਬੀਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਲਾ-ਕਿਰਤਾਂ, ਰਵਾਇਤੀ ਗਹਿਣੇ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ਅਰਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਲੁਪਤ ਹੋ ਰਹੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਕਲਾ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ 1918 ਤੋਂ 1935 ਤੱਕ ਦੇ ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕੀ ਕਲਾ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੇ ਸੋਵੀਅਤ ਕਲਾ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਗ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੋਵੀਅਤ ਕਲਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਬਚ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਵੀਅਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਰਜਿਤ ਕਲਾ ਦਾ ਮਾਰੂਥਲ (*The Desert of Forbidden Art*) ਇਸਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਹੈ।

ਨੁਕੁਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਕੂਲ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ UNICEF ਵੱਲੋਂ ਖ਼ਾਸ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੌਸਮ
ਨੁਕੁਸ ਵਿੱਚ ਠੰਢੀ ਮਾਰੂਥਲੀ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ, ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ, ਕਾਫ਼ੀ ਠੰਢੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ੀਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*ਨੁਕੁਸ ਕਲਾ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
*ਨੁਕੁਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* Nukus local sights from *Aba Sayyoh*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ

**ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਕੈਲਗਰੀ ਵਿੱਚ "ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ" ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਸਵਰਨ ਟਹਿਣਾ ਦਾ ਮਾਣ ਪੱਤਰ "ਖ਼ਬਰਸਾਰ-2014" ਨਾਲ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 27 ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਰੇਡੀਓ 'ਰੌਣਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ' ਅਤੇ ਅਦਾਰਾ 'ਹਮਦਰਦ' ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ
ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਟਹਿਣਾ ਵਿੱਚ ਸ.ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਤੇ ਛਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਥਾਨਿਕ ਹਫ਼ਤਾਵਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਛਪਵਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦਾ 1998 ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਦਫ਼ਤਰ ਆਉਣ ਜਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। 2002 ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ’ ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਕਈ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਥ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਿਖਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਗੁਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪਾਲ ਦਾ ਗਾਇਕੀ ਸਫ਼ਰ*
**ਵਹਿ ਗਏ ਸੁਰ ਦਰਿਆ*
**ਅਹਿਸਾਸ*
**ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸ*
**ਅੰਬਰੋਂ ਟੁੱਟਦੇ ਤਾਰੇ*
**ਮਾਣ-ਇ-ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ*
**ਸੁਲਗਦੇ ਬੋਲ*

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਆਪ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਭੜ੍ਹਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ - ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ
*ਕੈਲਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ
*ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਵਾਰਿਸ - ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ
*ਡਾ. ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ
*ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਯੁਮਨਾ ਜ਼ੈਦੀ

ਯਮੁਨਾ ਜ਼ੈਦੀ (ਉਰਦੂ یومنہ زیدی; ਜੁਲਾਈ 30, 1993) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ "ਹਮ ਅਵਾਰਡ" ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ 
ਜ਼ੈਦੀ, ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ-ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਮੇਂਦਰ ਜ਼ੈਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਦਮੀ ਸਨ ਜਿਸ ਦੀ ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਸ਼ਬਾਨਾ ਨਾਹਿਦ ਜ਼ੈਦੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਕਪੱਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਆਰਿਫ਼ ਵਾਲਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੇਡੀਓ ਜੋਕੀ ਅਤੇ ਹੋਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਜਰਬਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਬਤ ਅਬ ਨਈ ਹੋਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਦੀ ਭੈਣ ਫੌਜੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਏਆਰਵਾਈ ਡਿਜੀਟਲ ਦੇ 2012 ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ "ਠਕਨ" ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਖੁਸ਼ੀ ਏਕ ਰੋਗ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਰਦੂ 1 ਦੀ "ਤੇਰੀ ਰਹਿ ਮੇਂ ਰੁਲ ਗਈ" ਵਿੱਚ ਸਾਮੀਆ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਮੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਰੀਅਮ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।

ਜ਼ੈਦੀ ਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ, ਜੀਓ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ "ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ" (2013) ਅਤੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ "ਉਲੂ ਬਰਾਏ ਫਰੌਕਤਿ ਨਹੀ" (2013) ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਦੁਖਦਾਈ ਰੋਮਾਂਚ ਵਿੱਚ "ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੁਛ ਅਧੂਰੇ ਸੇ" (2013) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਖੱਟੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਨਤਾ ਵਿੱਚ 2013 ਦੀ ਲੜੀ 'ਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਕਾਜਿਫ ਨਿਸਾਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ "ਕਿੱਸ ਸੇ ਕਹੂੰ" ਵਿੱਚ ਸਜਲ ਅਲੀ ਅਤੇ ਆਘਾ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ "ਮੌਸਮ" (2014), ਮਦਾਵਾ (2015), ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ (2015), ਅਤੇ ਜੁਗਨੂ (2015), ਕਾਂਚ ਕੀ ਗੁੜੀਆ (2015), ਪਾਰਸ (2015) ਅਤੇ ਆਪ ਕੀ ਕਨਿਜ (ਨਾਟਕ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।

2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੋਮੀਨਾ ਦੁਰੈਦ ਦੀ "ਜ਼ਰਾ ਯਾਦ ਕਰ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ ਦੇ ਨਾਲ ਉਜ਼ਮਾ ਇਖਤਿਆਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।

## ਹੋਰ ਕਾਰਜ 
ਜ਼ੈਦੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਅਪਰਾਧਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਉਡਾਰੀ" ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਕਿ "ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਨਾਟਕ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਈਡਲ ਕੌਚਰ ਵੀਕ ਵਿਖੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਈਸ਼ਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਲਈ ਰੈਂਪ ਵਾਕ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ "ਮਜ਼ਾਕ ਰਾਤ" ਕਾਮੇਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

## ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
## ਟੇਲੀਫ਼ਿਲਮ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮਾਰਗਰੇਟ ਜੋਸਫਸ

**ਮਾਰਗਰੇਟ ਕਾਟੋਨਾ ਜੋਸਫਸ **(ਜਨਮ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1967) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਾਇਫ਼ਸਟਾਇਲ ਮਾਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਇਫ਼ਸਟਾਇਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੈਕਬੈਥ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਉਪਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਜੋਸਫਸ ਵੈਸਟਚੇਸਟਰ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਇਸਨੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਐਫਆਈਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਗਾਰਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡ੍ਰੈਸ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਫੈਬਰਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਡੀਕੋਪੇਜ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਜੋਸਫਸ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲਵੁੱਡ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਨਾਫਲੀ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਘਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 201 ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ। ਮਾਰਗਰੇਟ ਜੋਸਫਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪਤੀ ਜਾਨ ਜੋਸਫਸ ਨਾਲ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨ ਜੋਸਫਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਇਸਨੇ ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਆਨਰਜ਼ 
* ਸਲਾਨਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਉੱਦਮੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, 2007

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੈਕਬੈਥ ਭੰਡਾਰ
* ਮਾਰਗਰੇਟ Josephs ਦੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਨਅੱਤ ' ਤੇ Tenafly ਕੈਰੀਅਰ ਮੇਲਾ, 2010

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਕ੍ਰਿਸਟਿਨਾ ਹੋਲੀ

**ਕ੍ਰਿਸਟਿਨਾ ਹੋਲੀ**, ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਜ਼ੈਡ' ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੰਗਰੀਆਈ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਢਕਾਰ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਸਕ ਹੈ। ਉਹ ਦ ਆਰਟ ਆਫ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਪੋਡਕਾਸਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਅਤੇ "ਮੇਕ ਇਟ ਇਨ ਲਾਅ" ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਚੀਫ ਇੰਸਟੀਗੇਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਐਲ.ਏ. ਮੇਅਰ ਗਾਰਕੇਟੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇੰਟਰਪ੍ਰਿਨੀਅਰ-ਇਨ-ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਹੋਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੰਗਰੀਆਈ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਉਮਰ ਤੱਕ ਇਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਬਣੇਗੀ। ਇਸਨੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ  ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਸ਼ੌਂਕ 
ਹੋਲੀ ਇੱਕ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਸਕਾਈਡਾਈਵਰ ਅਤੇ ਸਕੂਬਾ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਆ ਬੈਕਕਾਉਂਟਰੀ / ਟੈਲੀਮਾਰਕ ਸਕੀਅਰ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਯਾਤਰੀ, ਸਾਹਿਸਕ ਯਾਤਰਾ, ਪਹਾੜੀ ਬਾਈਕਰ, ਸ਼ਾਰਕ ਡਾਈਵਰ,  ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਭੋਜਨ ਵਕਤਾ ਹੈ।

##  ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਬਾਇਓ
* ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ
* ਕਲਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਸਟ ਪੰਨਾ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਉਜ਼ਬੇਕ ਲੋਕ

**ਉਜ਼ਬੇਕ** (*Oʻzbek/Ўзбек*, pl. *Oʻzbeklar/Ўзбеклар*) ਤੁਰਕੀ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ, ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ, ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਉਜ਼ਬੇਕ ਤੁਰਕੀ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾ ਕੇ ਵਸ ਗਏ ਹਨ।

## ਨਾਮ
*ਉਜ਼ਬੇਕ* ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਹੀ ਮੂਲ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਗ਼ੁਜ਼ ਖ਼ਾਗਾਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ *ਉਗ਼ੁਜ਼ ਬੇਗ* ਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ਬਦ *ਉਜ਼ਬੇਕ* ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। 
ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਨਾਮ ਦਾ ਮਤਲਬ *ਅਜ਼ਾਦ* ਜਾਂ *ਖ਼ੁਦਾ* ਹੈ, *ਓਜ਼* (ਆਪ, ਖ਼ੁਦ) ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨਾਮ *ਬੇਗ*। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਜ਼ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਉਗੁਜ਼ ਤਰਕਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ *ਬੇ* ਜਾਂ *ਬੇਕ* ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਜ਼ਬੇਕ ਸ਼ਬਦ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।

## ਉਜ਼ਬੇਕ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮੂਲ 
13ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ, ਸੌਗਦੀਆਈ, ਬੈਕਟ੍ਰੀਆਈ ਵਗੈਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। 13ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ਉੱਪਰ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲ ਨਸਲ ਦੇ ਲੋਕ ਛਾ ਗਏ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤੁਰਕੀ-ਮੰਗੋਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਉਜ਼ਬੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੁਰਾਣੀ ਚਗ਼ਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ। ਬਾਬਰ ਇਸੇ ਚਗ਼ਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਬਰਨਾਮਾ ਵੀ ਇਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਜ਼ਬੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਾਇਦ ਉਜ਼ਬੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਹੈ।

## ਜੇਨੈਟਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਜ਼ਬੇਕੀ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ (R1a) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰੂਸੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਹੈ।

## ਭਾਸ਼ਾ
 ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਨਾ, ਤਾਸ਼ਕੰਤ 1911 ਦਾ।]]
ਉਜ਼ਬੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਅੱਗੋਂ ਕਾਰਲੁਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਜ਼ਬੇਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਸਿਰਿਲਿਕ ਲਿਪੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਰਿਲਿਕ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ।

## ਧਰਮ 
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਜ਼ਬੇਕ ਲੋਕ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਹਨਫ਼ੀ ਪੰਥ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ
* ਉਜ਼ਬੇਕ ਭਾਸ਼ਾ
* ਮੰਗੋਲ
* ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਤੀਆਂ
ਸਾਰਾ ਟਾਈ

**ਸਾਰਾ ਟਾਈ**, ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ।

## ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਹੁਦੇ 
ਟਾਈ ਰੈਡਹੈਡਪੀਆਰ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਟ੍ਰਾਈਥਲੋਨ ਕਲੱਬ ਦੀ ਚੇਅਰ ਦੀ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਐਟੇਪ ਸੂਇਸ (2015) ਦੀ ਸੀਈਓ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਛੇ ਸਾਲ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਟਾਈ ਨੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼  ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਤੋਂ ਕੀਤਾ।

## ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਕੰਮ 
2010 ਤੋਂ 2013 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਟਾਈ ਓਲਡ ਟਾਉਨ ਬਿਜਨੈਸ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੀ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਰੁੱਪ 'ਮੇਕ ਯੂਅਰ ਮਾਰਕ ਫ਼ਾਰ ਏ ਟੇਨਰ' ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ 'ਮੇਕ ਏ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸ ਡੇ' ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਰਹੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* ਫਾਈਨਲ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਵਾਰਡ 2016 
* ਰਨਰ ਅਪ - ਵਿਲਟਸ਼ਿਰ ਬਿਜਨੈਸ ਪਰਸਨ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ, 2013 ਅਤੇ 2014
* ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਸਵਿੰਡਨ 2012 – ਬੇਸਟ ਟੀਮ ਵਿਦ ਰੇਕਸ  ਐਂਡ ਸਾਂਡਰਾ ਬਾਰਨੇਟ
* ਫੈਲੋ ਆਫ਼ ਦ ਰੋਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਸ ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਗ਼ਜ਼ਾਲਾ ਅਲੀਜ਼ਾਦਾ

thumb|ਗ਼ਜ਼ਾਲਾ ਅਲੀਜ਼ਾਦਾ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

**ਗ਼ਜ਼ਾਲਾ ਅਲੀਜ਼ਾਦਾ** ( ) (ਜਨਮ 1947, ਮਸ਼ਹਦ, ਈਰਾਨ, ਮੌਤ 2 ਮਈ।996) ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ; ਉਸਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਬਿਜ਼ਾਨ ਇਲਾਹੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਸਲਮਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਨਾਸਿਰ ਸ਼ਾਹਦੀ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ।  ਉਸ ਨੇ 1961 ਦੇ ਕਾਜ਼ਵੀਨ ਭੂਚਾਲ ਦੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗਾਊ, ਸਮਾਰਟ ਅਤੇ ਊਰਜਾਤਮਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਤੀ ਗਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ ਹਾਇਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹਿਊਮੈਨੀਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਤਹਿਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਰੋਂਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਫਰਾਂਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਬਦਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਰੂਮੀ ਬਾਰੇ  ਆਪਣਾ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਵਿੱਚੇ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹਦ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਖ਼ਾਨਾ-ਇ-ਐਦਰੀਸੀਹਾ (خانه ادریسیها, ਐਦਰੀਸੀਹਾ ਦਾ ਘਰ) ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ "ਚਹਾਰ ਰਾਹ", "ਬਾਅਦ ਅਜ਼ ਤਾਬਸਤਾਨ" ਅਤੇ "ਸਫ਼ਰ ਨਾ ਗੁਜ਼ਸ਼ਤਨੀ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ *ਦੋ ਮਨਜ਼ਰਹ* ਅਤੇ *ਸ਼ਬ‌ਹਾਈ ਤਹਿਰਾਨ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾ ਜਮਾਲੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਆਖਰ ਉਸਨੇ ਮਈ 1996 ਵਿਚ, ਮਜ਼ੰਦਰਾਨ ਦੇ ਰਾਮਸਰ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਟਕਾ ਕੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਮਾਮਜ਼ਾਦਾ ਤਾਹਿਰ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ, *ਗ਼ਜ਼ਾਲਾ ਅਲੀਜ਼ਾਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ*, ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
### ਨਾਵਲ 
* *ਦੋ ਮਨਜ਼ਰਹ*
* *ਖ਼ਾਨਾ-ਇ-ਐਦਰੀਸੀਹਾ* (ਦੋ ਜ਼ਿਲਦਾਂ)
* *ਸ਼ਬ‌ਹਾਈ ਤਹਿਰਾਨ*

### ਕਹਾਣੀਆਂ 
* "ਬਾਅਦ ਅਜ਼ ਤਾਬਸਤਾਨ"
* "ਸਫ਼ਰ ਨਾ ਗੁਜ਼ਸ਼ਤਨੀ"

### ਹੋਰ 
* *ਤਾਲ਼ਾਰਹਾ*
* *ਰਈਆਏ ਖ਼ਾਨਾ ਓ ਕਾਬੂਸ ਜ਼ਵਾਲ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996
ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਲੋਕ

**ਕਰਾਕਲਪਾਕ** (; ) ਤੁਰਕੀ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਅਮੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅਰਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ, "ਕਾਰਾ" ਮਤਲਬ ਕਾਲਾ, ਅਤੇ "ਕਾਲਪਾਕ" ਮਤਲਬ ਟੋਪ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਰਾਕਲਪਾਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 620000 ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 500,000 ਲੋਕ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਰਾਜ ਕਰਾਕਲਪਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਮਾਤਭੂਮੀ 
ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਅਬਾਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਾਕਲਪਕਸਤਾਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਅਮੂ ਦਰਿਆ ਸਿੰਜਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਨੁਕੁਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਕਰਾਕਲਪਕਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਕਸਬੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖ਼ੋਦਜ਼ੇਲੀ, ਸ਼ਿੰਬੇ, ਤਖ਼ਤੈਤਸ਼ ਅਤੇ ਕੁੰਗਰਦ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਅਬਾਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਲੱਗ ਹੋ ਕੇ ਨਿੱਜੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। 

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਅਰਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸੁੱਕਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੈਲਟੇ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਗਈ। ਕਰਾਕਲਪਾਕਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਬਚੀ। ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਦਾ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਜ਼ਿਲ-ਕੁਮ ਮਾਰੂਥਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਦਾ ਨਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਰਾਕਲਪਰਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਜ਼ਬੇਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਾਫ਼ੀ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਤੁੁਰਤਕੁਲ ਅਤੇ ਬੇਰੂਨੀ ਜਿਹੇ ਉਪਜਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਰੁਖ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਭਾਸ਼ਾ 
ਇਹ ਲੋਕ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਅਤੇ ਨੋਗਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ। ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲਿਕ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲਿਕ ਲਿਪੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦਕਿ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਉਜਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਜ਼ਬੇਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਰਨਮਾਲਾ ਸੁਧਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਉਜ਼ਬੇਕ, ਤਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ।

## ਧਰਮ 
ਕਰਾਕਲਪਾਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਹਨਫ਼ੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਝਾਨ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦਾ ਕਿਆਸ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
* ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ
* ਉਜ਼ਬੇਕ

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* 
* http://www.qaraqalpaq.com/index.html

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਤੀਆਂ
ਸਟੈਲਾ ਜੀਨ

**ਸਟੈਲਾ ਜੀਨ** (/ˈਐਸਟੀɛlਲਈˈʒɒn/) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੌਰਜੀਓ ਆਰਮਾਨੀ ਦੇ ਧੜੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਜੀਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਥੀਮ ਅਤੇ ਹੈਤੀ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਤਾਲਵੀ ਟੇਲਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਜੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 1979 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਤੀਆਈ ਮਾਤਾ, ਵਿਓਲੇੱਤੇ ਜੀਨ, ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਪਿਤਾ, ਮਾਰਚੇਲੋ ਨੋਵਾਰਿਨੋ ਕੋਲ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਪਿਏਨਜ਼ਾ ਆਫ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੋਮ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। 

## ਅਵਾਰਡ 
## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਜੀਨ, ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਵੈਬਸਾਈਟ
* ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨ
* http://ethicalfashioninitiative.org/partners/stella-jean/ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਾਹਿਰ ਸ਼ਾਹ

**ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਾਹਿਰ ਸ਼ਾਹ** (, ; 16 ਅਕਤੂਬਰ 1914 – 23 ਜੁਲਾਈ 2007), ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 8 ਨਵੰਬਰ 1933 ਤੋਂ 17 ਜੁਲਾਈ 1973 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਕੀਤਾ।

ਮੈਡੀਕਲ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ 1973 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾਉਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਰਾਜਪਲਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਗਣਤੰਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।  ਉਹ 2002 ਤਕ ਰੋਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪਰਤਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤਕ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

## ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਜ਼ਾਹਿਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਵਿੱਚ, ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਹੰਮਦਜ਼ਾਈ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਮਾਨੁੱਲਾ ਖਾਨ ਦੀ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖ ਕਮਾਂਡਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। 10 ਅਕਤੂਬਰ 1929 ਨੂੰ ਹਬੀਬੁਲਾ ਗਾਜ਼ੀ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਾਹਿਰ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਸਰਦਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ ਖਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ  ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਅਫਗਾਨ ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ,  ਅਮੀਰ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਸਰਦਾਰ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਤੇਲਾਈ ਦਾ ਉੱਤਰਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਮੁਹੰਮਦ ਯਾਹੀਆ ਖਾਨ  (ਆਮਿਰ ਯਾਕੂਬ ਖਾਨ ਦਾ ਸਹੁਰਾ) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਗੰਦਮਕ ਦੀ ਸੰਧੀ ਸੀ।  1879 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਰ ਲੂਈ ਕਾਵਗਨਾਰੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਾਕਬ ਖ਼ਾਨ, ਯਾਹੀਆ ਖਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੇਟਿਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਆਸਿਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅਮੀਰ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ (1901) ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਅਮੀਰ ਹਬੀਬੁੱਲਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਾਥੀ (ਮੁਸਾਹਿਬਾਨ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਜ਼ਾਹਿਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਹਬੀਬੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਰਾਜਦੂਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਪਾਸਚਰ ਸੰਸਥਾਨ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮਾਂਟਪੇਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਚਾਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਫਰਾਤਫ਼ਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿਵੀ ਕੌਂਸਲਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਜ਼ਾਹਿਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਡਿਪਟੀ ਜੰਗੀ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਜ਼ਾਹਿਰ ਸ਼ਾਹ ਪਸ਼ਤੋ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ
1988 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ

**1988 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ **XXIV ਓਲੰਪੀਆਡ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਓਲ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈਆ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਮਹਾਕੁੰਭ ਿਮਤੀ 17 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1988 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਇਹ 1964 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਦੂਜਾ ਮਹਾਕੁੰਭ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ 'ਚ 159 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 8,391 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਇਹਨਾਂ 'ਚ 6,197 ਮਰਦ ਅਤੇ 2,194 ਔਰਤਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ। ਇਸ ਖੇਡ ਮੇਲੇ 'ਚ ਕੁੱਲ 263 ਈਵੈਂਟ 'ਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਈ।

1988 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੱਤ ਈਵੈਂਟਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਤਗਮਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕੇ।

## ਈਵੈਂਟ ਨਤੀਜਾ
### ਤੀਰਅੰਦਾਜੀ
ਤਿੰਨ ਮਰਦ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜੀ 'ਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਭਾਗ ਲਿਆ।

**ਮਰਦ**

### ਐਥਲੈਟਿਕਸ
#### ਔਰਤਾਂ
##### ਟ੍ਰੈਕ ਈਵੈਂਟ
### ਮੁਕੇਬਾਜੀ
### ਹਾਕੀ
#### ਮਰਦ ਮੁਕਾਬਲਾ
##### ਟੀਮ
:* ਮਨੀਪੰਡੂ ਸੋਮਈਆ (ਕੈਪਟਨ)
:* ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਗੋਲ ਕੀਪਰ)
:* ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ
:* ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ
:* ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
:* ਵਿਵੇਕ ਸਿੰਘ
:* ਸੁਰਜੀਤ ਕੁਮਾਰ
:* ਸੁਬਰਾਮੀ ਬਲੰਦਾ ਕਾਲੈਸ਼
:* ਮਹੁੰਮਦ ਸ਼ਾਹਿਦ
:* ਸੁਬਾਸਟੀਨ ਜੁਡੇ ਫੇਲਿਕਸ
:* ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
:* ਮਰਵੀਨ ਫਰਨਾਡਿਸ
:* ਥੋਇਬਾ ਸਿੰਘ
:* ਗੁਨਦੀਪ ਕੁਮਾਰ
:* ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ
:* ਮਾਰਕ ਪਟਰਸਨ (ਗੋਲਕੀਪਰ)
***ਮੁੱਖ ਕੋਚ**: ਗਨਬਾਸ਼ ਪੂਵੈਹ

##### ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ
**ਗਰੁੱਪ B**

##### ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੱਧ ਦੌਰ
**5-8ਵੀਂ ਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ**

**5ਵੀਂ ਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ**

### ਤੈਰਾਕੀ
#### ਮਰਦ
### ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ
### ਟੈਨਿਸ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
1992 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ

**1992 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ XXV ਓਲੰਪਿਕਆਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆ।

ਭਾਰਤ ਨੇ 1992 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਸਪੇਨ ਵਿਖੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਈਵੈਂਟ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।

## ਈਵੈਂਟ ਅਨੁਸਾਰ ਨਤੀਜਾ
### ਤੀਰ ਅੰਦਾਜੀ
ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਰਦ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।

* ਲਿੰਮਬਾ ਰਾਮ &mdash; 32 ਰਾਉਂਡ (→ 23ਵਾਂ ਸਥਾਨ), 0-1
* ਲਾਲਰੇਮਸੰਗਾ ਛਾਂਗਤੇ &mdash; ਰੈਂਕਿੰਗ ਰਾਉਂਡ (→ 53ਵਾਂ ਸਥਾਨ), 0-0
* ਧੁਲਚੰਦ ਦਮੋਰ &mdash; ਰੈਂਕਿੰਗ ਰਾਉਂਡ (→ 66ਵਾਂ ਸਥਾਨ), 0-0

**ਟੀਮ**:
* ਰਾਮ ਛਾਂਗਤੇ ਅਤੇ ਦਮੋਰ &mdash; 16 ਰਾਉਂਡ (→ 16ਵਾਂ ਸਥਾਨ), 0-1

### ਐਥਲੈਟਿਕਸ
**5000 ਦੌੜ ਮਰਦ**
*ਬਹਾਦੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦ
:* ਹੀਟ &mdash; 13:50.71 (→ ਅਗਲੇ ਦੋਰ 'ਚ ਬਾਹਰ)
**100 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਮਰਦ** 
*ਅਬਰਾਹਿਮ ਯੋਹਾਨ ਜਾਰਜ
:* ਹੀਟ & mash; 10.01(→ ਅਗਲੇ ਦੋਰ 'ਚ ਬਾਹਰ)
'''800 ਮੀਟਰ ਔਰਤ
*ਸ਼ਿਨੀ ਵਿਲਸਨ
:* ਹੀਟ &mdash; 2:01.90 (→ ਅਗਲੇ ਦੋਰ 'ਚ ਬਾਹਰ)

### ਮੁੱਕੇਬਾਜੀ
**ਲਾਇਟ ਵੇਟ ਮਰਦ (&ndash; 48&nbsp;kg)**
* ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ
:* ਪਹਿਲਾ ਰਾਉਂਡ &ndash; ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰਜ਼ੇਜ ਰਜ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, 12:6 
:* ਦੂਜਾ ਰਾਉਂਡ &ndash; ਫ਼ਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਰੋਇਲ ਵੇਲਾਸਕੋ ਨੂੰ ਹਾਰ ਗਿਆ, 6:15

### ਹਾਕੀ
#### ਮਰਦ ਦੀ ਟੀਮ
***ਪਹਿਲਾ ਰਾਉਂਡ (ਗਰੁੱਪ A)**
:* ਭਾਰਤ &ndash; ਜਰਮਨੀ 0 &ndash; 3
:* ਭਾਰਤ &ndash; ਅਰਜਨਟੀਨਾ 1 &ndash; 0
:* ਭਾਰਤ &ndash; ਬਰਤਾਨੀਆ 1 &ndash; 3
:* ਭਾਰਤ &ndash; ਆਸਟਰੇਲੀਆ 0 &ndash; 1
:* ਭਾਰਤ &ndash; ਮਿਸਰ 2 &ndash; 1
***ਸ੍ਰੇਣੀਵਾਈਜ ਮੈਚ**
:* **5ਵੀਂ-8ਵੀਂ ਸਥਾਨ**: ਭਾਰਤ &ndash; ਸਪੇਨ 0 &ndash; 2
:* **7ਵੀਂ-8ਵੀਂ ਸਥਾਨ**: ਭਾਰਤ &ndash; ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 3 &ndash; 2 → **7th place**
***ਟੀਮ**
:* (01.) ਅੰਜਾਪਰਾਵਾਨਦਾ ਸੁਭੈਆਹ (ਗੋਲਕੀਪਰ)
:* (02.) ਚੇਰੂਦੀਰਾ ਪੂਨਾਚਾ
:* (03.) ਜਗਦਾਇਵ ਹਾਏ
:* (04.) ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ
:* (05.) ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ
:* (06.) ਸ਼ਕੀਲ ਅਹਿਮਦ
:* (07.) ਮੁਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ
:* (08.) ਜੁਡੇ ਫੇਲਿਕਸ
:* (09.) ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ
:* (10.) ਧਨਰਾਜ ਪਿੱਲੈ
:* (11.) ਦਿਦਾਰ ਸਿੰਘ
:* (12.) ਅਸ਼ੀਸ਼ ਬਲਾਲ (ਗੋਲ ਕੀਪਰ)
:* (13.) ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ (ਕੈਪਟਨ)
:* (14.) ਰਵੀ ਨਾਇਕਰ
:* (15.) ਡਰੀਲ ਡਸੂਜ਼ਾ
:* (16.) ਅਜੀਤ ਲਾਕਰਾ

### ਟੈਨਿਸ
**ਮਰਦ ਸਿੰਗਲ ਮੁਕਾਬਲਾ**
* ਲਿਏਂਡਰ ਪੇਸ
*# ਪਹਿਲਾ ਰਾਉਂਡ &mdash; ਪੇਰੂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ 6-1, 6-7, 0-6, 0-6
* ਰਾਮੇਸ਼ ਕਿਸ਼ਨਣ
*# ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ; ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ 2-6, 6-4, 1-6, 4-6

**ਮਰਦਾ ਦਾ ਡਬਲ ਮੁਕਾਬਲਾ**
* ਲਿਏਂਡਰ ਪੇਸ ਅਤੇ ਰਮੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਣ
*# ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ; ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਈਆ 6-3, 6-2, 6-2 
*# ਦੂਜਾ ਦੌਰ &mdash; ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ 6-4, 7-5, 4-6, 6-1
*# ਕੁਆਟਰ ਫਾਈਨਲ &mdash; ਕਰੋਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ 6-7, 7-5, 4-6, 3-6

## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਬੱਗਾ ਸਿੰਘ ਅਮਰ

**ਬੱਗਾ ਸਿੰਘ ਅਮਰ** ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਵਰਮਾ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ'ਮੋਗਾ ਨੇ ਕਈ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ ਕੋਲ ਪਿੰਡ ਰਾਜੇਆਣਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਵਿਸ਼ਵ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦਿਹਾੜਾ

**ਵਿਸ਼ਵ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦਿਹਾੜਾ **ਜਾਂ** ਦਿਨ** ਦਾ ਐਲਾਨ  ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਹਰ ਤੀਜੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 21 ਨਵੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਨ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਰਾਹੀਂ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ, ਹਰੇਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਈ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ - ਸਿਧਾਂਤਕ ਜਾਂ ਆਦਰਸ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਪੜਤਾਲ ਨਾਲ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਅਰਥ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

2005 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦਿਵਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਜਨਰਲ ਅਜਲਾਸ ਨੇ ਇਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ,  ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ "ਦਰਸ਼ਨ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ ਜੋ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਖੜਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। " ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦਿਵਸ ਦਾ 'ਵਿਸ਼ਵ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਵਸ' ਵਜੋਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਲੋਂ ਸੰਸਥਾਈਕਰਨ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ  ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੀ  ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗੀ।"

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://www.unesco.org/shs/eng/philosophyday.shtml
* http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=7760&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html
* http://www.unesco.ru/eng/articles/2004/serhio18112004083811.php 
* http://www.unesco.org/new/en/social-and-human-sciences/themes/philosophy/philosophy-day-at-unesco/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਿਨ
ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਹੌਬੈਗਰ

**ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਹੌਬੈਗਰ **(ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ, 1968) *ਲੈਟਿਨਾ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਈ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਇਸਦਾ ਜਨਮ, ਹੌਸਟਨ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਕਸੀਕਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਜੋੜੇ ਡੇਵਿਡ ਅਤੇ ਐਨ ਹੌਬੈਗਰ ਨੇ ਗੋਦ ਲਿਆ। ਹੌਬੈਗਰ ਹੌਸਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਉਪਨਗਰੀ ਬੈਲੇਅਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। 

## ਫਿਲਮ ਉਤਪਾਦਨ 
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਫੋਕਸ ਦੇ ਚਾਸਿੰਗ ਪਪੀ ਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬਿਆ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੇ 'ਸਪੈਂਜਲਿਸ਼' ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕ੍ਰਿਸਟੀ Haubegger  ਵੀਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ *ਨਿਰਮਾਤਾ: ਮਹਿਲਾ ਕਰ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ

**ਕਜ਼ਾਖ਼ ** ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਅਬਾਦੀ ਏਸੇ ਨਸਲ ਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਮੰਗੋਲੀਆ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਵਿੱਚ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 1.3 ਤੋਂ 1.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਹੈ। ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤੁਰਕੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਗਿਨ, ਖ਼ਜ਼ਰ ਲੋਕ, ਕਾਰਲੁਕ, ਕਿਪਚਕ ਅਤੇ ਕੁਮਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਇਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਕ, ਸਕਿਥਿਆਈ ਅਤੇ ਸਰਮਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਾਗਰ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ-ਮੰਗੋਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਰਹੇ।

## ਨਾਮ ਦੀ ਬਣਤਰ 
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ *ਕਜ਼ਾਖ਼* ਨਾਮ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਤਭੇਦ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ *ਕਜ਼ *ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ *ਘੁਮੱਕੜ *ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਸਤੈਪੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਸਨ। ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮੰਗੋਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ *ਖ਼ਸਕ *ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਮਾਨ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਸਤੈਪੀ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਤੀਜੀ ਰਾਏ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੁਰਕੀ ਸ਼ਬਦ *ਕਜ਼ਗ਼ਾਕ *ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ *ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ* ਜਾਂ *ਮਿਲਾਉਣਾ*, ਮਤਲਬ ਕਿ *ਕਜ਼ਗ਼ਾਕ* ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਇਆ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੱਭੇ।

## ਜੈਨੇਟਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ 
ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਯੂਰਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਭੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਕਜ਼ਾਖ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੀਲੀਆਂ-ਹਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਲ ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਜਾਂ ਹਲਕਾ ਕਣਕ-ਵੰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜੈਨੇਟਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ 55% ਕਜ਼ਾਖ਼ਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਵੰਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਡੀ, ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੈੱਡ 36.2% ਹਨ, ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਏ, ਏੱਫ਼ 6.9% ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਸਮੂਹ 11.9% ਹਨ। 41% ਕਜ਼ਾਖ਼ਾਂ ਦਾ ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਸਮੂਹ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਐੱਚ (14.1%), ਕੇ. (2.6%), ਜੇ (3.6%), ਟੀ (5.5%), ਯੂ (3%) ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹ (12.2%) ਹਨ।

## ਧਰਮ 
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ, ਤਵੀਤਾਂ ਅਤੇ ਝਾੜ-ਫੂਕ(ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ *ਬਖ਼ਸੀ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ
* ਕਜ਼ਾਖ਼ ਭਾਸ਼ਾ
* ਮੰਗੋਲ
* ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਤੀਆਂ
ਮਦੀਹਾ ਸ਼ਾਹ

**ਮਦੀਹਾ ਸ਼ਾਹ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਐਕਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਉਹ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸ਼ਾਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਤਲਾਕ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਜਾਵੇਦ ਇਕਬਾਲ ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ

**ਚੀਨ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ** ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਨ। ਸਿੱਖੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੰਘਾਈ ਮਿਊਂਸਪਲ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਗੁਰਦੁਆਰੇ 
 ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ।  
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੰਘਾਈ - ਸ਼ੰਘਾਈ 
* ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ - ਹਾਂਗਕਾਂਗ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ