open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ

**ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ** (26 ਅਗਸਤ, 1905 - 9 ਅਗਸਤ, 1975) ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸੰਤ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਗਾਇਕ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਆਲੋਵਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਰਤਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਨ, ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
[thumb| ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ [ਲੁਧਿਆਣਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ]]
ਸਿੰਘ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਉਪਾਸਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹਿਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1950 ਤੋਂ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਕਸਰ ਕੀਨੀਆ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ, ਯੂਗਾਂਡਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਰਮਸਰ ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਟਰੱਸਟ ਸਮੇਤ ਕਈ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

### ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ 
ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਹਸਪਤਾਲ ਨੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ 50 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕੋਵਿਡ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।

### ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ 
ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਹੈ।

## ਮੌਤ 
26 ਅਗਸਤ 1975 ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੱਚੇ ਹੋਏ।

ਸੰਤ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਬਣੇ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਰਮਸਰ ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ
* ਸੰਤ (ਧਰਮ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਨੰਦ ਸਿੰਘ (ਸੰਤ)

**ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ** (8 ਨਵੰਬਰ 1870 – 29 ਅਗਸਤ 1943) ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸੰਤ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਨਕਸਰ ਕਲੇਰਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ (ਨਾਨਕਸਾਰੀ ਸੰਪਰਦਾ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ 1870 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਗਰਾਓਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਰਦਾਰ ਜੈ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੂਹ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੰਮ 
thumb| ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਨਕਸਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ (ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਫੋਰਗਰਾਉਂਡ) ਦੀ ਫੋਟੋ, ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨਾਲ
ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਮਹਾਂ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਅਸਥਾਈ ਆਸਰਾ ਬਣਵਾਇਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕਲੇਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਹ ਕਾਲੇਰਾ ਅਤੇ ਕਾਉਂਕੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਇਕ ਖੂਹ 'ਤੇ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਝੌਂਪੜੀ ਬਣਵਾਈ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਸਿਮਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਲੇਰਾ ਨੇੜੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਾਨਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ( ਲੰਗਰ ) ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਖੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਲੀ ਭੇਟਾ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ।

ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਨਕਸਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰਿਕ ਸਰੂਪ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੇਂਦਰੀ ਡੇਰੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਨਾਨਕਸਰ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸੰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ
ਸਈਦ ਅਕੇਫ਼

**ਸਈਦ ਅਕੇਫ਼** ( ਜਨਮ 1972) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਲਿਖਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਸ ਯੁੱਧ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। *ਬੋਰੁਨਸੀ* (2004) ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। *ਨਸੀਮ ਤਗ਼ਦੀਰ* (*ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਹਵਾ*) 10ਵੇਂ ਹੋਲੀ ਡਿਫੈਂਸ ਈਅਰ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਈਦ ਅਕੇਫ ਦਾ ਜਨਮ 1972 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਸ਼ਾਦ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਉਥੇ ਬਿਤਾਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਲ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਿਤਾਏ। ਅਕੇਫ਼ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਲਈ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। 1985 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕੇਫ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਰਜਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਇਬਰਾਹਿਮ ਰਈਸੀ

**ਸੱਯਦ** **ਇਬਰਾਹਿਮ ਰਾਇਸੋਲਸਾਦਤੀ**  (14 ਦਸੰਬਰ 1960 – 19 ਮਈ 2024), **ਇਬਰਾਹਿਮ ਰਾਇਸੀ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਈਰਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 2021 ਤੋਂ 2024 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸੂਲਪ੍ਰ੍ਸਤ ਸਮੂਹ ਦਾ ਅੰਗ ਸੀ।

ਰਾਇਸੀ ਮਸ਼ਹਦ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਇਮਾਮ ਰੇਜ਼ਾ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਇਮਾਮ, ਅਹਿਮਦ ਅਲਾਮੋਲਹੋਦਾ ਦਾ ਜਵਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਰਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1979 ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਇਸੀ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ਼ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ, ਹਮਾਦਾਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਉਪ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਹਨ। ਰਾਇਸੀ ਨੇ " 1988 ਈਰਾਨ ਮੌਤ ਕਮਿਸ਼ਨ " ਦੀ ਤਹਿਰਾਨ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਗ੍ਰੈਂਡ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖੋਮੇਨੀ ਦੀਆਂ ਹਿਦੈਤਾਂ ਤਹਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਕ "ਮੌਤ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ" ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਕਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਰਾਇਸੀ: "ਤਹਿਰਾਨ ਦਾ ਕਸਾਈ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1988 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਪੋਰਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਫਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਉਹ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ (2004–2014), ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ (2014–2016), ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ (2019–2021) ਸਨ। ਰਾਏਸੀ 2006 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੱਖਣੀ ਖੁਰਾਸਾਨ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2016 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਅਸਤਾਨ ਕੁਦਸ ਰਜ਼ਾਵੀ, ਇੱਕ ਬੋਨਿਆਡ, ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2024
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸਲੇਮ ਚੋਹੇਲੀ

**ਸਲੇਮ ਚੋਹੇਲੀ** (; ਅਹਵਾਜ਼, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ 1935 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਈਰਾਨੀ ਮੈਂਡੇਅਨ ਲੇਖਕ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਗੰਡਾ ਅਤੇ *ਯਲੁਫਾ* (ਸਿੱਖਿਆ ਮੈਂਡੇਅਨ ਆਮ ਆਦਮੀ) ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਹਵਾਜ਼ ਦੀ ਮੈਂਡੇਅਨ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਲੇਮ ਚੋਹੇਲੀ ਨਿਓ-ਮੰਡਾਈਕ ਦਾ ਪੂਰੀ ਰਵਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸਲੇਮ ਚੋਹੇਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹਵਾਜ਼, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ 1935 ਵਿੱਚ ਕੁਹੇਲੀਆ (ਫ਼ਾਰਸੀ ਉਚਾਰਨ: *ਚੋਹੇਲੀ*) ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਮਾਂਡਿਕ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣੀ ਸਿੱਖੀ। ਸਲੇਮ ਚੋਹੇਲੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1989 ਵਿੱਚ ਸਲੋਵਾਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੁਡੋਲਫ ਮੈਕਚ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਨਿਓ-ਮੰਡਾਈਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਰਵੇਈ-ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜੋਰਨ ਜੈਕਬਸਨ ਬਕਲੇ ਲਈ ਉਸਦੀ 1996 ਇਰਾਨ ਦੀ ਫੀਲਡ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਗਾਈਡ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  

ਈਰਾਨੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਲੇਮ ਚੋਹੇਲੀ ਨੇ ਮੈਂਡਿਕ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। 12 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1989 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਮੈਂਡੇਅਨ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਜੌਨ ਦੀ ਇੱਕ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਖਰੜੇ ਦੀ ਨਕਲ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਡਾ. ਸਿਨਾਨ ਅਬਦੁੱਲਾ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਬਦੁਲ ਜੱਬਾਰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਖਰੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਕਾਪੀ ਨਿਸਕਾਯੁਨਾ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਲੋਨੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

ਮੂਲ ਮੰਡਾਈਕ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਮੈਂਡੇਅਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਲੇਮ ਚੋਹੇਲੀ ਨੇ ਮੈਂਡੇਅਨ ਇਤਿਹਾਸ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। 2021 (1400 SH) ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗਿੰਜ਼ਾ ਰੱਬਾ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ (ਖਾੜਕੂ)

**ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Harmeet Singh;** 24 ਸਤੰਬਰ 1981 – 27 ਜਨਵਰੀ 2020) ਜਿਸਨੂੰ **ਪੀਐਚ.ਡੀ.** ਜਾਂ **ਹੈਪੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਦਾ 8ਵਾਂ ਮੁਖੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਛੇਹਰਟਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਹਰਮੀਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਟਾਪ ਕੀਤਾ। ਹਰਮੀਤ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ 12,000 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਕਮਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੀਐਚਡੀ ਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਖਾੜਕੂਵਾਦ 
ਹਰਮੀਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ।

ਮਈ 2007 ਵਿਚ, ਰਾਮ ਰਹੀਮ 'ਤੇ ਦਸਵੇਂ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਜੀਵਿਤ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਇਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਾਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿਚ, *ਕਲਗੀ* (ਏਗਰੇਟ ਖੰਭ) ਵਾਲੀ ਪੱਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਰਹੀਮ 'ਤੇ ਕਈ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। 2 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ, ਹਰਮੀਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਦੇ ਮੁਖੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਵਾਲ-ਵਾਲ ਬਚ ਗਿਆ, ਪਰ 11 ਚੇਲੇ 2 ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।

5 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਹਰਮੀਤ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਹਰਮੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 3 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ 5 ਏ.ਕੇ.-56, 11 ਪਿਸਤੌਲ, 900 ਕਾਰਤੂਸ, 25 ਲੱਖ ਜਾਅਲੀ ਰੁਪਏ ਅਤੇ 25 ਕਿਲੋ ਹੈਰੋਇਨ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

5 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਹਰਮੀਤ ਘਰੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪੁਲਿਸ ਟੀਮ ਨੇ ਹਰਮੀਤ ਦੇ ਘਰ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ। 

28 ਜੁਲਾਈ 2009 ਨੂੰ, ਕੇਐਲਐਫ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ( ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿੰਗ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੁਲਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸੇ ਦਿਨ KLF ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ, ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਲਿਲੀ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ 4 ਕੇਐਲਐਫ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਮਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਝੜਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

31 ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਨੂੰ, KLF ਨੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ 25ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 'ਤੇ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਡਾ. ਬੁੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਚਾਕੂ ਮਾਰਿਆ। ਕਸ਼ਯਪ ਇਕ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਉਸਦੇ ਸਿੱਖ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਗਠਿਤ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
27 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਨੇੜੇ ਡੇਰਾ ਚਾਹਲ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈਪੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਰਮੀਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰਮੀਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਇੱਕ ਅਫੇਅਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਆਊਟਲੈਟਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰਮੀਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਤੀ ਵਿਵਾਦ ਕਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰਮੀਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ R&AW ਜਾਂ ISI ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਰਮੀਤ ਦੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਇਕ ਪੁਲਿਸ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਰਮੀਤ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਸਕਣ, ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹਰਮੀਤ ਦੇ ਕਤਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੋਈ ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹਰਮੀਤ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰੀਮੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਐਨਆਈਏ ਹਰਮੀਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁੰਜ

**ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁੰਜ** ਜਾਂ ਬਹੁ ਉਦੇਸ਼ੀਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਉਦਯਾਨ (ਬਹੁ-ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਬਗੀਚਾ) ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ਾਰ ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਵਿਖੇ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਪਾਰਕ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ 350ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਲਈ 10 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ 54.16 ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁੰਜ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਢਾਂਚਾ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਰਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ।

## ਆਕਰਸ਼ਣ 
ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਥੀਮ ਪਾਰਕ, ਦੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਹਾਲ, ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਅਤੇ ਚਾਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗੇਟ ਹੋਣਗੇ। ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰ, ਬਾਬਾ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰ, ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ, ਨੰਦਾਦ ਸਾਹਿਬ, ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਡਲਾਂ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੁਹਾਰੇ ਅਤੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇਗੀ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ
* ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਮੁੱਖ ਸੰਗਤ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਾਂਡੀ ਸਾਹਿਬ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ

[thumb| ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ [ਦਰਬਾਰ, ਸੀਏ.1620]]
**ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ** (16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ **ਚੰਦੂ ਲਾਲ** ਅਤੇ **ਚੰਦੂ ਮੱਲ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਹੀ (ਸ਼ਾਹੀ) ਖੱਤਰੀ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸੂਬੇ ਦੇ *ਸੂਬੇਦਾਰ* (ਗਵਰਨਰ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦਾ ਉਸਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਝੂਠੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਕੰਨੀ ਕਤਰ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਬਰ ਅਰਜਨ ਬਾਰੇ ਉੱਚ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਗੱਦੀਨਸ਼ੀਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਕੋਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਛੇਕੇ ਗਏ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਗੁਰਗੱਦੀ ਲਈ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਕਸਾਈਆਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਲਾਹੌਰੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਲੈਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ।

### ਮੌਤ 
ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਾਢੇ ਨਾਲ ਘਾਤਕ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ।  ਵਿਡੰਬਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸੀ। ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ।

ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਰਮ ਚੰਦ ਨੇ ਬਚਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ 1621 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਗਲ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਰੋਹਿਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੰਨਾ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਕਾਇਆ।

## ਵਿਰਾਸਤ 
ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ ਦੀ *ਹਵੇਲੀ*, ਜੋ ਮੋਚੀ ਗੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ 'ਚੰਦੂ ਦੀ ਹਵੇਲੀ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 1799 ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਸਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ 1825 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸਈਦ ਹੱਜਾਰੀਅਨ

**ਸਈਦ ਹਜਾਰੀਅਨ** (    , ਜਨਮ 1954) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਸਿਆਸੀ ਯੁੱਧਨੀਤੀਕਾਰ,  ਪੱਤਰਕਾਰ,  ਲੋਕਰਾਜ ਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਖੁਫੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਹਿਰਾਨ ਦੀ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਤਾਮੀ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਿਹਾ । 12 ਮਾਰਚ 2000 ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਾਹਜ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਈਰਾਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਦੇ ਚੇਨ ਕਤਲਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੱਦਦ  ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਦਦ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਹਜਾਰੀਅਨ ਦਾ ਜਨਮ 1954 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਾਵਦੀਏਹ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਾਨ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਤਹਿਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1977 ਵਿੱਚ ਹਾਜਾਰੀਅਨ ਨੂੰ ਜੈਂਡਰਮੇਰੀ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਵਿੱਚ  ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1979 ਈਰਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਈਰਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ, ਉਸਨੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਫੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ bhag ਲਿਆ। ਹਜਾਰੀਅਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ  ਤੇਹਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ । ਉਸਦਾ ਥੀਸਿਸ ਗਾਈਡ ਹੁਸੈਨ ਬਸ਼ੀਰੀਆਹ ਸੀ।  ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਾਂਦਪੁਰ ਰੁੜਕੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ (*ਗੁਰਦੁਆਰਾ*) ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ -ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲਿੰਕ ਹਾਈਵੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1.5 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਇਹ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਕੇਸਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਲਾਨੀ 
[thumb| 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ [ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ|ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ]]
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਠਹਿਰੇ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਮਾਧਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਸੰਗਲੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਸਮਾਗਮ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ 
right|thumb|240x240px| ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਧੰਨ-ਧੰਨ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ, ਦੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਟਿਕਾ ਜੀ, ਜੋ ਵਾਰ ਮੰਗਿਆ, ਸੋ ਵਾਰ ਦਾਤਾ ਜੀ"। ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਿੱਥੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

### ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ 
ਅਗਸਤ ਵਿਚ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਸਮ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦੇ ਪਾਠ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਭੋਗ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ *ਕੀਰਤਨ* ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉਪਾਸਕ (*ਸੰਗਤ*) ਪਵਿੱਤਰ *ਸ਼ਬਦ* ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ

**ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ** (ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਗੁਰਬਖਸ਼** ਵਜੋਂ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ) 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਯੋਧਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਿੱਖ ਸੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਮਿਸਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ 29 ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ 1 ਦਸੰਬਰ, 1764 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਅਫਗਾਨ ਅਤੇ ਬਲੋਚ ਫੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਖਰੀ ਸਟੈਂਡ ਲਿਆ। ਇਸ ਝੜਪ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ 29 ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1688 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲੀਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਸੌਂਧਾ ਅਤੇ ਮਾਈ ਲੱਛਮੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ 10ਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। 1699 ਦੀ ਵੈਸਾਖੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਮਿਸਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। 

## ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਟੈਂਡ (1764) 
thumb| ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਤੋਂ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਫਰੈਸਕੋ
1763 ਤੋਂ 1764 ਤੱਕ, ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਿੱਖ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਹੌਰ ' ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਦਰਾਜਤ ਤੱਕ ਵਧਾ ਲੈਣਗੇ। ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ

**ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ,** ਜਿਸਨੂੰ **ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਕਾਲਜ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1967 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਡਿਪਲੋਮਾ, ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ 4000+ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਾਲਜ 1967 ਵਿੱਚ 21 ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1968 ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਕੋਰਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਇਤਿਹਾਸ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1976 ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ। ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ (ਆਨਰਜ਼) ਅਤੇ ਬੀ.ਕਾਮ (ਪਾਸ) ਸਮੇਤ ਵਾਧੂ ਕੋਰਸ 1978 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ 
ਕਾਲਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

### ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ 
* ਮਨੁੱਖਤਾ

ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਹਿੰਦੀ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਇਤਿਹਾਸ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਫਿਲਾਸਫੀ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਪੰਜਾਬੀ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਬੀਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ

* ਵਣਜ

ਬੀ.ਕਾਮ. ਬੀ.ਕਾਮ. (ਆਨਰਜ਼) ਬੀ.ਐੱਲ. ਐਡ. ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. (ਆਨਰਜ਼) ਗਣਿਤ

### ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ/ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ 
a ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ/ਡਿਪਲੋਮਾ/ਐਡਵਾਂਸ ਡਿਪਲੋਮਾ:- ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਟਰੈਵਲ ਐਂਡ ਟੂਰਿਜ਼ਮ 

b. ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਕੋਰਸ: - ਫ੍ਰੈਂਚ ਜਰਮਨ ਸਪੈਨਿਸ਼

## ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ 
ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
ITO ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦੇ 
ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਹਾਮਿਦ ਸਦਰ

**ਹਾਮਿਦ ਸਦਰ** (ਫ਼ਾਰਸੀ حميد صدر; ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1946 ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ) ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਲਿਖਾਰੀ  ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ-ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਸਟੋਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਐਲੀ* (1966) ਅਤੇ *ਸਟੋਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਵੇਰੀ ਕਬੂਤਰ* (1967), ਆਪਣੇ 20 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਛਪਵਾਏ  । ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦਾ ਬੁੱਕ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੀ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।  ਉਹ ਉਸ ਸਭਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਆਫ਼ ਦ ਮੋਥਸ* (1969) ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਖਤਮ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਚਲਾ  ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਕੇ, ਇਸਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 

ਸਦਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ। ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਜਿਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਕੌਂਸਲੇਟ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਕਲਾਸੀਫਾਈਡ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜੋ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਗੁਪਤ ਪੁਲਿਸ (ਜਾਂ ਸਾਵਕ ) ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰ  ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਰਾਏ ਬੰਜਾਰਾ

**ਭਾਈ ਲਖੀਸ਼ਾਹ ਬੰਜਾਰਾ** (4 ਜੁਲਾਈ 1580 – 7 ਜੂਨ 1680) ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਬੰਜਾਰਾ ਰਾਜਾ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਪਾਰੀ, ਸਿਵਲ ਠੇਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਚਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਲਈ ਸਮਾਨ ਵੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਬੰਜਾਰਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜਨਮ 17/08/2005 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

7 ਜੂਨ 1680 ਨੂੰ ਮਲਚਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ 99 ਸਾਲ 10 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ, ਸਤਾਰਾਂ ਪੋਤੇ ਅਤੇ ਚੌਵੀ ਪੜਪੋਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ 'ਲੋਹਗੜ੍ਹ' ਕਿਲਾ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਲਖੀਸ਼ਾ ਬੰਜਾਰਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬੂ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
thumb
ਰਾਜਾ ਲਖੀ ਰਾਏ ਬੰਜਾਰਾ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਮਲਚਾ, ਰਾਏਸੀਨਾ, ਬਹਾਰਕੰਬਾ ਅਤੇ ਨਰੇਲਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਜਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਲਈ ਕਾਠੀ, ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ, ਲਗਾਮ, ਰੂੜੀ ਅਤੇ ਲਗਾਮ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੱਖੀ ਕਪਾਹ, ਚੂਨੇ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਦਾ ਵਪਾਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਚਾਰ ਟਾਂਡੇ ਸਨ, ਹਰੇਕ ਕੋਲ 50,000 ਬਲਕ ਗੱਡੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਟਾਂਡਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ 3,00000 ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲ ਸਨ। ਉਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਾਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਨਾਇਕ ਠਾਕੁਰ ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 400,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਲਖੀਸ਼ਾਹ ਬੰਜਾਰਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਉਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਖੇਤਰੀ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪਰਗਨਾ, ਸਹਿਵਾਨ, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਭੋਟੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈ ਨੇ ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਬੰਜਾਰਾ ਨਾਲ ਊਠ, ਘੋੜੇ, ਬਲਦ, ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਕੇ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ -ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ। . ਬੰਜਾਰਾ ਦਾ ਟਾਂਡਾ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਟਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਹ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।

ਲਖੀਸ਼ਾਹ ਨਾਮ ‘ਸ਼ਾਹ’, ‘ਰਾਇ’ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰਾਜਾ। ਲਖੀਸ਼ਾਹ ਬੰਜਾਰਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਏਸ਼ਿਆਈ ਮਹਾਨ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਰ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਰਾਜਾ ਵੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਲੱਖੀ ਬੰਜਾਰਾ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਟਨ ਤੋਂ ਦਸ ਟਨ ਭਾਰ ਢੋਇਆ। ਧੀਮੀ ਗਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਸਤੇ ਮਾਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜਨਤਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਟਾਂਡੇ ਵਿਚ 4 ਲੱਖ ਲੋਕ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਮਾਲ ਢੋਣ ਲਈ ਸੌ ਬਲਦ ਸਨ। ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ (ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ 4 ਤੋਂ 5 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ)। ਬਲਦਾਂ ਦਾ ਹਰੇਕ ਸਮੂਹ 15 ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਲ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਲਈ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦਾ ਸੀ&nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦਾ ਸਫ਼ਰ। ਬੰਜਾਰਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਹਰ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖੂਹ ਅਤੇ ਛੱਪੜ ਬਣਵਾਏ ਤਾਂ ਜੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਤਾਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਖੂਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਠਹਿਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕਈ ਸਰਾਵਾਂ (ਕਾਰਵਾਂਸਰਾਏ )  ਵੀ ਬਣਵਾਈਆਂ। ਅਜਿਹੇ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਸ਼ਾਹ' ਭਾਵ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਦਿਨਾਰਾ ਯੁਲਦਾਸਹੇਵਾ

**ਦਿਨਾਰਾ ਯੁਲਦਾਸਹੇਵਾ** (ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ Dinara Yʻldosheva/Διναρα İhldosheva, ਰੂਸੀਃ Διнара улдашева) (ਜਨਮ 11 ਜਨਵਰੀ 1952 ਨੂੰ ਤਤਾਸ਼ਕੰਦ) ਇੱਕ ਉਜ਼ਬੇਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ।[  

## ਜੀਵਨ 
ਦਿਨਾਰਾ ਯੋਲਦੋਸ਼ੇਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਨਵੰਬਰ 1952 ਨੂੰ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਜ਼ਿਰਾ ਅਲੀਯੇਵਾ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਸਤਾਨ ਸਟੇਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।

ਸੰਨ 1974 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਥੀਏਟਰ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 1983 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਰਾਜ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

1976 ਤੋਂ 1986 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਯੂਥ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1991 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਿਪਬਲਿਕ ਡਰਾਮਾ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣੀ ਅਤੇ 2008 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਸਟੇਟ ਡਰਾਮਾ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।

## ਸਟੇਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
* "ਕਵਨੋਖ ਬਾਲਾਗਆਨਚਿਕ" (1997-ਸਾਲ) 
* "*ਕਿਚਿਕ ਗੁਗਰਤਚੀ ਕਿਜ਼*" (2001-ਸਾਲ 
* "*ਯਾਨਾ ਐਂਡਰਸਨ*" (2002-ਸਾਲ) 
* "*ਕਿਮ ਮਸ਼ੂਕ ਬੋਲਦੀ*?" (2002-ਸਾਲ) 
* "*ਸ਼ੈਲਕੁੰਚਿਕ*" (2008-ਸਾਲ) 
* "*ਕਿਜ਼ਿਲ ਕਲਪੋਕਚਾ*" (2008-ਸਾਲ)
* "*ਯੁਲਦੁਜ਼ਲੀ ਬੋਲਾ*" (2008-ਸਾਲ) 
* "*ਸੇਮੁਰਗ*" (2009-ਸਾਲ) 
* "*ਸੋਇਆ*" (2010-ਸਾਲ) 
* "*ਏਹ, ਬੂ ਜ਼ੋਜਾ ਨਸਰੀਦੀਨ*" (2011-ਸਾਲ) 
* "ਬਕਸਰਾਮ ਮੇਰੋਸੀ" (2012-ਸਾਲ) 
* "ਦ੍ਯੂਮਚਾ" (2014-ਸਾਲ) 
* "ਕਾਨੀ ਓਲਗਾ ਮਿਸਿਕ!" (2017-ਸਾਲ) 
* "*ਮਜ਼ਲ ਵਾ ਸ਼ਲਿਮਜ਼ਲ*" (2019-ਸਾਲ) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਮੋਨੀਰੋ ਰਾਵਨੀਪੁਰ

**ਮੋਨੀਰੋ ਰਵਾਨੀਪੁਰ** (    ; ਜਨਮ 24 ਜੁਲਾਈ, 1952) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 10 ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਘੂ ਗਲਪ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਕਾਨੀਜ਼ੂ* ਅਤੇ *ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਪੱਥਰ*, ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। *ਡੁੱਬਿਆ*, *ਸਟੀਲ ਦਾ ਦਿਲ*, ਅਤੇ *ਅੱਗ ਦੁਆਰਾ ਜਿਪਸੀ* । ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨੂੰ "ਰੁਲਫੋ, ਗਾਰਸੀਆ ਮਾਰਕੁਏਜ਼, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਟੂਟੂਓਲਾ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦ, ਮਿੱਥ, ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ," ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ, ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। *ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਟਾਈਮਜ਼, ਮਾਈ ਡਿਅਰ: ਦ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈੱਨ ਐਂਥੋਲੋਜੀ ਆਫ ਕੰਟੈਂਪਰੇਰੀ ਈਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ* ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨਾਹਿਦ ਮੋਜ਼ਫਰੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਰਵਾਨੀਪੁਰ "ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਆਦਰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੋਧਤਾਈਆਂ।" ਰਾਵਨੀਪੁਰ 2000 ਦੀ ਬਰਲਿਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 17 ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਟਰਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਫੈਲੋ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਅਬੂ ਯੂਸਫ਼

**ਅਬੂ ਯੂਸਫ਼** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Abu Yusaf;** ਜਨਮ  ) ISIL ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮਾਂਡਰ ਹੈ। *ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ* ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਬੂ ਯੂਸਫ਼ ਇੱਕ 27 ਸਾਲਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਇਸਲਾਮਿਸਟ ਦਾ ਨਾਮ-ਡੀ-ਗੁਏਰੇ ਹੈ ਜੋ 2013 ਵਿੱਚ ਆਈਐਸਆਈਐਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਬੂ ਯੂਸਫ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 1987 ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਕਿ ਯੂਸਫ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਸ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਯੂਸਫ਼ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਾਂ ਜੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

2013 ਵਿੱਚ, ਯੂਸਫ਼ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਯੂਸਫ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਦਾ ਇੱਕ "ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮਾਂਡਰ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। 2014 ਵਿੱਚ, ਯੂਸਫ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਚਲਦੀ ਚਿੱਟੀ ਹੌਂਡਾ ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੁਆਰਾ ਰੇਹਾਨਲੀ, ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 

2024 ਤੱਕ, ਉਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਫਿਲਹਾਲ ਅਣਜਾਣ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹੁਸੈਨ ਸਨਾਪੁਰ

**ਹੁਸੈਨ ਸਨਾਪੁਰ** (, ਜਨਮ 1960) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਲਿਖਾਰੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸਨਾਪੁਰ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ  ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਤਲੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਕਦੇ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ । ਉਹ 1990 ਤੋਂ, ਹੂਸ਼ਾਂਗ ਗੋਲਸ਼ਿਰੀ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਰ ਸਨ । 

ਉਹ 1993 ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਲੇਖ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
* *ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪਾਸੇ ਨੇ* ਸਰਬੋਤਮ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ 2006 ਦਾ ਹੂਸ਼ਾਂਗ ਗੋਲਸ਼ਿਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। 
* *ਓਪਨ ਗਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ* ਕਈ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ।
* ਮੇਹਰੇਗਨ ਅਵਾਰਡ *(ਪੇਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ) ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਦ ਅਬਸੈਂਟ ਹਾਫ ਲਈ ਯਾਲਡਾ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ

**ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ** (1892-1987) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਸੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ SGPC ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਸਨ। ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੇ 1911 ਵਿਚ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। 1914 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦੇਸ਼ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਐਡਹਾਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਖਰਕਾਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ, 1925 ਪਾਸ ਹੋਇਆ। ਉਹ 1925 ਤੋਂ 1926 ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ 

ਉਸਨੇ ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਖਰੜਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹਿਰੂ ਰਿਪੋਰਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਹ 1935 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਅਤੇ ਫਿਰ 1945 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ। 

ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੇ 1960 ਵਿਚ ਸਿਹਤ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ। 16 ਜੂਨ 1987 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1892
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ

**ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ** ("ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ") ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰ.ਐੱਸ.ਐੱਸ.) ਦੀ ਭਾਰਤ-ਅਧਾਰਤ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਹੈ।

ਰਾਜਸਥਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਗੁਜਰਾਤ, ਦਿੱਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 450+ ਏਕਾਈਆਂ (ਸ਼ਕਾਂ, ਇਕਾਈਆਂ) ਦੇ ਨਾਲ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
## ਰੁਲਦਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਤਲ 
2009 ਵਿੱਚ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ, ਦੋ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਖਾੜਕੂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੁਲਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਵਿਵਾਦ 
ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੁਕਮਨਾਮਾ (ਹੁਕਮ) ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਨਾ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਹੁਣ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ।

2004 ਵਿੱਚ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਆਗੂ ਨੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੂੰ "ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ" ਅਤੇ " ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀ" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ। ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, (ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਅਸਥਾਈ ਸੰਸਥਾ) ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ.) ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਦੂਤਵ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਪਰਿਨੂਸ਼ ਸਨੀ

**ਪਰਿਨੂਸ਼ ਸਨੀ** ( ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ *ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਫੇਟ* ਦਾ 26 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਖਲੀਲੀ ਦੇ ਕੀਤੇ  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ *ਵਰਲਡ ਲਿਟਰੇਚਰ ਟੂਡੇ* ਨੇ "2013 ਦੇ 75 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਨੁਵਾਦਾਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।  ਇਤਾਲਵੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਨੇ ਸੈਨੀ ਨੂੰ 2010 ਦਾ ਬੋਕਾਸੀਓ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਸਨੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* *ਸਾਹਮ-ਏ ਆਦਮੀ* ("ਮੇਰਾ ਸ਼ੇਅਰ", 2003)
** ਐਨਜੀ ਮੋਨਸੇਫ ਅਤੇ ਸੇਪੀਦੇਹ ਰੂਹੀ ਦੁਆਰਾ ਇਤਾਲਵੀ ਅਨੁਵਾਦ, *ਕੁਏਲੋ ਚੇ ਮੀ ਸਪੇਟਾ* (2010)
** ਸਾਰਾ ਖਲੀਲੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ, *ਦਿ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਫੇਟ* (2013)  
** ਬੇਟੀਨਾ ਫ੍ਰੀਡਰਿਚ ਦੁਆਰਾ ਜਰਮਨ ਅਨੁਵਾਦ, *ਵਾਸ ਮੀਰ ਜ਼ਸਟੇਹਟ* (2013)
** ਸਿਓਚੀ ਨਾਸੂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਪਾਨੀ ਅਨੁਵਾਦ, *ਸ਼ਿਆਵਾਸੇ ਨੋ ਜ਼ੈਂਜ਼ੂ* (2013)
** ਨੀਨਾ ਜ਼ੰਦਜਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰਵੇਈ ਅਨੁਵਾਦ, *Det som ventet meg* (2013)
** Heo Jieun, *Naui Mok* (2013) ਦੁਆਰਾ ਕੋਰੀਆਈ ਅਨੁਵਾਦ
** Gemma Rovira Ortega, *El libro de mi destino* (2014) ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਨੁਵਾਦ
** Lyudmila Yaneva ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਅਨੁਵਾਦ, *Моята орис* (2014)
** ਅੰਨਾ ਲੋਨਰੋਥ, *ਕੋਹਟਾਲੋਨ ਕਿਰਜਾ* (2014) ਦੁਆਰਾ ਫਿਨਿਸ਼ ਅਨੁਵਾਦ
** ਓਡੀਲੇ ਡੇਮਾਂਗੇ ਦੁਆਰਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਨੁਵਾਦ, *ਲੇ ਵੋਇਲ ਡੀ ਤੇਹਰਾਨ* (2015)
** ਮਾਸੂਮਾ ਸ਼ੁਕੁਰਜ਼ਾਦੇਹ ਦੁਆਰਾ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਅਨੁਵਾਦ, *ਮਨੀਮ ਪੇਇਮ* (2016)
** ਨਾਮਦਾਰ ਨਸੇਰ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਨੁਵਾਦ, *Det som väntar mig* (2020)
* *ਪੇਦਾਰ-ਏਨ ਡਿਗਾਰੀ* ("ਦੂਜੇ ਦਾ ਪਿਤਾ")
** ਨੀਨਾ ਜ਼ੰਦਜਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਅਨੁਵਾਦ, *ਡੇਨ ਸਟੰਮੇ ਗੁਟੇਨ* (2014)
** Lyudmila Yaneva ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਅਨੁਵਾਦ, *Бащата на другия* (2015)
** ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਸਿਓਵਰਨੇਚੇ ਦੁਆਰਾ ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਅਨੁਵਾਦ, "ਟਾਟਲ ਸੇਲੁਇਲਟ ਕੋਪਿਲ", ਐਡ ਪੋਲੀਰੋਮ 2013
* *ਰੇਂਜ-ਏ ਹਮਬਸਤੇਗੀ*
* *ਅਨਹਾ ਕੇ ਰਫਤੰਦ ਵਾ ਅਨਹਾ ਕੇ  ਮਾਨਦੰਦ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਲੀ ਦੇਹਬਾਸ਼ੀ

**ਅਲੀ ਦੇਬਸ਼ੀ** ( ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਈਰਾਨੋਲੋਜਿਸਟ, ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੁਖਾਰਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਛਪਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ। 

ਅਲੀ ਦੇਹਬਾਸ਼ੀ *ਸੋਸਾਇਟਸ ਈਰਾਨੋਲੋਜੀਕਾ ਯੂਰੋਪੀਆ* (ਯੂਰਪੀਅਨ ਈਰਾਨੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਸੋਸਾਇਟੀ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

2014 ਵਿੱਚ, ਅਲੀ ਦੇਬਸ਼ੀ 'ਤੇ ਬੁਖਾਰਾ ਸਾਹਿਤਕ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ

**ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ** (1901-1977) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ ਦਾ ਜਨਮ ਜਨਵਰੀ 1901 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਏ ਅਮਾਨਤ ਖਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਜੋੜੇ ਭਾਈ ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਤ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਢਾਈ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਸਦੀ ਵਿਧਵਾ ਮਾਂ, ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੋਚ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫਿੱਟ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੰਗ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1922 ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਖਰੀ ਸਕੂਲ ਮਾਲਵਾ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮਾਝੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਉਪਨਾਮ 'ਮਝੈਲ' (ਮਾਝੇ ਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ) ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਫਸਿਆ. ਉਹ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਨੌਜਵਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪਰ ਗੋਰਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਐਕੁਲੀਨ ਨੱਕ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਕਰੀ ਕਲਾਰੀ ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਮੁਹਿੰਮ (1922) ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ ਨੇ ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ (1923) ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। 1927 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਾਬਾ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਪਰਿਵਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਬਰਮਾ ਗਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 1927 ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਜਥੇਦਾਰ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1930 ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਕੈਦ ਕੱਟੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਨਾਲ ਫੜੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਮਿਆਦ ਹੋਰ ਸਾਲ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1936 ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਜਦੋਂ 1938 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1940-41 ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਆਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੁੱਧ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦਲ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਰਵਰੀ 1946 ਵਿਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਪੰਜਾਹਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ ਨੇ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਰਨੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫਾਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1977 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1901
ਦੇਵ ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ

**ਦੇਵ ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Dev Raj Singh Talwandi;** ਜਨਮ 1926) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ 1977 ਵਿੱਚ ਰਾਏਕੋਟ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ ਦੇ ਭਰਾ ਹਨ।

## ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
### 1977 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ

**ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Jiwan Singh Umranangal;** 1914-1998) ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1914 ਵਿੱਚ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਧਾਲੀਵਾਲ ਬੇਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ, ਉਸਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਉਮਰਾ ਨੰਗਲ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਅਤੇ *ਨੰਬਰਦਾਰ* (ਪਿੰਡ ਮੁਖੀ) ਬਣਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਏ।

ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ 1968, 1977 ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐਸਜੀਪੀਸੀ) ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ 12 ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1979 ਦੀਆਂ ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਏਆਈਐਸਐਸਐਫ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਿਆ।

ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਖਾੜਕੂਆਂ ਖਿਲਾਫ ਸਖਤ ਸਟੈਂਡ ਲਿਆ। 1986 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 45 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪਦਯਾਤਰਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ। ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੇ 8 ਮਈ 1987 ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ’ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸਮਾਜ ’ਚ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਨਫਰਤ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ’ਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਖਾੜਕੂ ਹਿੰਸਾ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸਟੈਂਡ ਕਾਰਨ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 21 ਜਨਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ "ਜਗਤ ਅਕਾਲੀ ਦਲ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫਰਵਰੀ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ।

ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1991) ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਮਿਟੀ ਅਵਾਰਡ (1996) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਬਿਆਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 84 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਪਰਮਰਾਜ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਪੰਜਾਬ ਕੇਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਆਈਪੀਐਸ ਅਫਸਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲਈ ਦੋ ਵਾਰ ਬਹਾਦਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਗਲ ਓਯਾ ਡੈਮ

**ਗਲ ਓਯਾ ਡੈਮ** ਜਾਂ **ਡੈਮ** **ਇੰਗਿਨੀਯਗਲਾ** ਇੱਕ ਅੰਬੈਂਕਮੰਟ ਡੈਮ ਹੈ ਸ੍ਰੀਲੰਕੇ ਦੇ ਉਵਾ ਰਾਜ’ਚ।  ਡੈਮ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ , ਗਲ ਓਯਾ ਭੰਡਾਰ । ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਵਾ ‘ਤੇ ਪੂਰਵ ਰਾਜ’ਚ ਬੂਟੇ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ । ਇਦੇ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ।  ਡੈਮ ਅਗਸਤ ੨੪ , ੧੯੪੯ ‘ਚ ਬਨਣੂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ੧੯੫੩’ਚ  ਹੋਇਆ
ਤਮਿਲ਼ੀਲ਼ੰਮ

ਸ੍ਰੀਲੰਕੇ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ੧੯੯੦-੨੦੦੦ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਤਮਿਲ਼ੀਲ਼ੰਮ ਦੇ ਆਜਾਦੀ ਸ਼ੇਰ  (ਅੱਲਟੀਟੀਹੀ) ਦੇ ਰਾਜ’ਚ ਸਨ।   ਇਹ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਾਮਿਲ ਨਾਮ, ਈਲਮ । ਈਲੰਕਾਇ-ਤਮਿਲ਼-ਅਰਸੂ-ਕੱਚੀ ਪਾਟੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਸੀ ।
ਕਨੇਸੑਪੀ, ਬੇਰਾਦੁਸੑਤ

**ਕਨੇਸੑਪੀ** ( ਫ਼ਾਰਸੀ’ਚ : كانسپي )  ,  **ਆਗ ਬੋਲਾਗ਼ , ਕਾਨੀ ਸੇਫ਼ੀਦ** ਜਿਆ **ਕਾਨੇਸੑਬੀ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਬੇਰਾਦੁਸੑਦ ਪਿੰਡੂ ਜ਼ਿਲੇਾ, ਸੁਮੇ-ਯੇ ਬੇਰਾਦੁਸਟ ਜ਼ਿਲੇ, ਉਰਮੀਆ ਕਾਉਂਟੀ, ਪੱਛਮੀ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਇਰਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ੨੦੦੬ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ’ਚ, ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ੧੫ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ੧੦੨ ਬੰਦੇ ਸੀ।
ਜ਼ਾਹਿਦ ਖਾਨ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)

**ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਾਹਿਦ ਖਾਨ** ( ਉਰਦੂ : **محمد زاہد خان** ਜਨਮ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1956) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਬਾਰੇ ਸੈਨੇਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜ਼ਾਹਿਦ ਖਾਨ ਨੇ ਅਵਾਮੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1990 ਤੋਂ 2023 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਜ਼ਾਹਿਦ ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਲੋਅਰ ਦੀਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਓਡੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਤਿਮਗਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਬਿਜ਼ਨਸ ਬੀਡੀਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਬੀਬੀਏ) ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਜ਼ਾਹਿਦ ਖਾਨ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਵਾਰ ਸੈਨੇਟਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1997 ਵਿੱਚ ਅਵਾਮੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਸੈਨੇਟਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਮਾਰਚ 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਚ 2015 ਤੱਕ ਸੈਨੇਟਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਬਾਰੇ ਸੈਨੇਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।

ਐਤਵਾਰ, 10 ਨਵੰਬਰ, 2024 ਨੂੰ, ਜ਼ਾਹਿਦ ਖਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ PML-N ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੀ ਸੈਨੇਟ
* ਅਵਾਮੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੁਲਵੀਰ ਰੇਂਜਰ

**ਕੁਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਰੇਂਜਰ, ਨਾਰਥਵੁੱਡ ਦਾ ਬੈਰਨ ਰੇਂਜਰ** (ਜਨਮ 21 ਫਰਵਰੀ 1975) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੈ। ਟਰੇਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ techUK ਦਾ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ, ਉਹ 2023 ਤੋਂ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਰੇਂਜਰ 2005 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਕਰਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸੰਸਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ। ਉਹ 2006 ਹਾਉਂਸਲੋ ਲੰਡਨ ਬੋਰੋ ਕਾਉਂਸਿਲ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸਿਓਨ ਦੇ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।

2008 ਲੰਡਨ ਦੇ ਮੇਅਰ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਬੋਰਿਸ ਜੌਨਸਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ ਰੇਂਜਰ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨੀਤੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਚੁਣਿਆ। ਰੇਂਜਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 2003 ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਫਾਰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਨਾਲ ਓਇਸਟਰ ਕਾਰਡ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਲੰਡਨ ਲਈ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਾਈਕ ਚੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਨਵੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰ ਚਾਰਜਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।

ਰੇਂਜਰ 2010 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਏ-ਲਿਸਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਪਰ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ 2021 ਲੰਡਨ ਦੇ ਮੇਅਰ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਨ ਲਈ ਲੰਬੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।

### ਲਾਰਡਸ ਦਾ ਘਰ 
ਰੇਂਜਰ ਨੂੰ ਬੋਰਿਸ ਜੌਹਨਸਨ ਦੇ ਅਸਤੀਫਾ ਸਨਮਾਨ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 11 ਜੁਲਾਈ 2023 ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ *ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਿਮਲੀਕੋ ਦੇ ਨਾਰਥਵੁੱਡ ਦਾ ਬੈਰਨ ਰੇਂਜਰ* ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 20 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮਈ 2024 ਵਿੱਚ, ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਕੰਡਕਟ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਰੇਂਜਰ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਂਜਰਜ਼ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦੀ ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਰੇਂਜਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਰੇਂਜਰ ਨੇ ਲਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਵ੍ਹਿਪ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੀਅਰ ਵਜੋਂ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਨੇ 18 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੁਅੱਤਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਵ੍ਹਿਪ ਨੂੰ 9 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਰੇਂਜਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ 
ਰੇਂਜਰ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਪੱਛਮੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੈਮਰਸਮਿਥ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸਾਹਨੀ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਖਬਾਰ, *ਪੰਜਾਬ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ* ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਰੇਂਜਰ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਕਿੰਗਸਟਨ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਓ ਚਿਲ ਈ ਨਾਰਾਂਹੋ

**ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਓ ਚਿਲ ਈ ਨਾਰਾਂਹੋ** (ਜਨਮ ੧੩ ਮਾਰਚ ੧੯੩੧, ਤੇਲੑਦੇ, ਗ੍ਰਾਨ ਕਨਾਰੀਆ,  ਪੂਰੇ ਹੋਏ ੪ ਜੁਲਾਈ ੧੯੦੧ ਲਾਸ ਪਾਲੑਮੱਸ ) ਇੱਕ ਅੱਸੑਪਾਞੀ  ਡਾਕੑਟ੍ਰੑ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।
ਡੱਬਯੂਪੀਪੀਸੀ

**ਡੱਬਲਯੂਪੀਪੀਸੀ ( ਡੱਬਯੂਪੀਪੀਸੀ )**  (੧੫੭੦ ਏ.ਅੰਮ ), **ਰੇਡੀਓ ਫ਼ੇਲੀਸੀਦਾਦ** ਵੀ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ , ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਪੇਞੂਏਲਾਸ, ਪੁਅਰੑਤੋ ਰੀਕੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਫਾਰਮੈਟ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੑਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਪੋਂਸ ਗਾਸਪਲ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਲਾਇਸੰਸ ਰੇਡੀਓ ਫੈਲੀਸੀਡਾਡ, ਇੰਕ.
ਕੋਚਾਇਸ ਏਅਰੑਲਾਈਨਜ਼

**ਕੋਚਾਇਸ ਏਅਰੑਲਾਈਨਜ਼** ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਸੀ , ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ੧੯੭੧ ਟਕਸਨ, ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ’ਚ ਹੋਈ ਸੀ।  ਇਹ ੧੯੮੦’ਕ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਰਿਹੀ। ਕੋਚਾਇਸ ਨੇ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਫੀਨਿਕਸਅਤੇ ਟਕਸਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ , ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊ ਮੱਕੑਸੀਕੋ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਡੱਬੁਲੵੂਅੱਫ਼ਸੀਯੂ ਕੇਂਦਰ

**ਡੱਬੁਲੵੂਅੱਫ਼ਸੀਯੂ ਕੇਂਦਰ** ਇੱਕ ਬਹੁ-ਖੇਡ ਕੰਪਲੑਕਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿੰਡਸਰ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕੰਨੱਡੇ’ਚ ਅਖਾੜਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ’ਚ ੩ ਜਨਤਕ ਰਿੰਕ, "ਮੇਨ ਬਾਊਲ", ਇੱਕ ਸਵੀਮਿੰਗ ਪੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਿਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡੱਬੁਲੵੂਅੱਫ਼ਸੀਯੂ ਕੇਂਦਰ  ਨੇ ੮੪-ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੰਡਸਰ ਅਰੇਨਾ ਨੂੰ ਵਿੰਡਸਰ ਸਪਿਟਫਾਇਰਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਘਰ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦਸੰਬਰ ੧੧ , ੨੦੦੮ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੰਡਸਰ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਮਕਾਸਟ ਸਪੈਕਟਾਕੋਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿੰਡਸਰ ਫੈਮਲੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਯੂਨੀਅਨ ਲਈ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਇੰਡਸਰ, ਉਂਟਾਰੀਓ

**ਵਿੰਡਸਰ,ਉਇੰਡਸਰ,ਉਇੰਡਜ਼ਰ** ਜਾਂ **ਬਿੰਜਰ** ਪੱਛਮੀ ਉਂਟਾਰੀਓ, ਕੰਨੇਡੇ’ਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਡੱਟ੍ਰੋਇਟ, ਮਿਛਿਗਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅੰਮ੍ਰੀਕੇ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਡਿੱਟ੍ਰੋਇਟ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਸੑਕੑਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ’ਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਕੰਨੇਡੇ’ਚ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਪਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ, ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ , ਅਤੇ ਕਿਊਬਿਕ ਸ਼ਹਿਰ-ਵਿੰਡਸਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ੨੦੨੧ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ੨੨੯,੬੬੦ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਕਿਚਨਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਓਂਟਾਰੀਓ’ਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ । ਇਹਦੇ ਕੋਲ ਪੰਜਾਂ ਸਾਲਾਂ’ਚ ੫.੭% ਦੀ ਵੱਧਾਈ ੨,੧੭,੧੮੮ ਤੋਂ  । ਡਿੱਟ੍ਰੋਇਟ-ਵਿੰਡਸਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਉੱਤਰੀ ਅਮ੍ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅੰਤਰ-ਸਰਹੱਦੀ ਸੰਜੋਗ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਝੀਲ ਮੇਗਾਲੋਪੋਲਿਸ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਬੈਸਡਰ ਪੁਲ਼ ਬਾਰਡਰ ਕਰਾਸਿੰਗ ਕੰਨੇਡਾ-ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਵਪਾਰਕ ਕਰਾਸਿੰਗ ਹੈ।
ਕਿਚਨਰ, ਉਂਟਾਰੀਓ

**ਕਿਚਨਰ** ( **ਕਿਚਿਨਰ** ) ਕੰਨੇਡੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜ ਉੰਟਾਰੀਓ’ਚ ੧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਲਗਭਗ ੧੦੦’ਕ ਕਿਲੋਮੀਟ੍ਰੑ ( ੬੨ ਮੀਲ ) ਟ੍ਰਾਂਟੋ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਵਾਟ੍ਰੑਲੂ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸੀਟ ਹੈ। ਕਿਚਨਰ ਨੂੰ **ਬਰੑਲਿੰਨ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ੧੯੧੬ ਤੱਕ ।  ੧੯੧੬ ਦੇ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ੧੩੬.੮੬  &nbsp;km ੨ਹੈ । ੨੦੨੧ ਦੀ ਕੰਨੇਡੀਆਈ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ੨,੫੬,੮੮੫ ਸੀ।
ਸਾਸਾਨ ਸਾਰਾ

**ਸਾਸਾਨ ਸਾਰਾ** (  ਫ਼ਾਰਸੀ’ਚ :   ساسانسرا )   ਗਿਲ ਦੁਲਾਬ ਦਿਹਾਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਰੇਜ਼ਵੰਸ਼ਹਰ ਕਾਉਂਟੀ, ਗਿਲਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਇਰਾਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ . ੨੦੦੬ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ੧੨੮ ਪਰਿਵਾਰ’ਚ ੪੫੦ ਬੰਦੇ ਸੀ।
ਜਾਹੋਨੋਟਿਨ ਉਵੈਸੀ

ਜਾਹੋਨੋਤੀਨ ਉਵੈਸੀ (ID1) ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫਰਗਾਨਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗੀਲੋਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਓਟਿਨ-ਓਇਜ਼, ਇੱਕ ਉਜ਼ਬੇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਔਰਤ ਸੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ 15,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਰਧ-ਅੰਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਕੋਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਿੱਦਿਕ ਬੋਬੋ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਚਿਨਬੀਬੀ ਵੀ ਇੱਕ ਓਟਿਨ ਸੀ।

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* ਉਵੈਸੀ। ਡੇਵੋਨ. ਤਾਸ਼ਕੰਦ, 1963
* ਉਵੈਸੀ। ਕੋ 'ਐਂਗਲ ਗੁਲਜ਼ੋਰੀ (ਆਤਮਾ ਦਾ ਫੁੱਲ-ਬਿਸਤਰਾ)  ਤਾਸ਼ਕੰਦ, 1983.
* E.Ibrohimova। ਉਵੈਸੀ। ਤਾਸ਼ਕੰਦ, 1963
* T.Jalolov। ਓ 'ਉਜ਼ਬੇਕ ਸ਼ੋਇਰਾਲਾਰੀ।  (ਉਜ਼ਬੇਕ ਕਵੀਤਾ। ਤਾਸ਼ਕੰਦ, 1970.
* I.Hakkulov। ਉਵੈਸੀ ਸ਼ੇਰੀਯਾਤੀ।  (ਉਵੈਸੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ। ਤਾਸ਼ਕੰਦ, 1982.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1845
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1780
ਹਾਲਨਾਕਰ ਵਿੰਡਮਿੱਲ

**ਹਾਲਨਾਕਰ ਵਿੰਡਮਿੱਲ** ( **ਹੈਨਕਰ ਉਇੰਡਮਿੱਲ**  )  ਇੱਕ ਟਾਵਰ ਮਿੱਲ ਹੈ ਜੋ ਚਿਚੇਸਟਰ, ਸੱਸਕੑਸ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹਾਲਨਾਕਰ ਹਿੱਲ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਮਿੱਲ ਹਾਲਨਾਕਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਮ ਬੰਦੇ ਦਾ ਰਾਹ ਨਾਲ਼ ਪਹੁੰਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਟਰੈਕ ਸ਼ੑਟੇਨ ਸੜਕ ਦੀ ਲਾਈਨ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਬੁਰਜ’ਚ ਹੁਣ ਕੋਈ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।