open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਐਸ ਐਸ ਮਿਰਾਜਕਰ

**ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਸਵਲਾਰਾਮ ਮਿਰਾਜਕਰ** (8 ਫਰਵਰੀ, 1899– 15 ਫਰਵਰੀ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗਾਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਹ  ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਕਈ ਸਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਦੇ ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ 
1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਮਿਰਾਜਕਰ, ਐਸ.ਏ. ਡਾਂਗੇ ਅਤੇ ਐਸ.ਵੀ ਘਾਟੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉੱਭਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਮੀਗਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ `ਤੇ  ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ।  ਉਸਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  ਜਦੋਂ ਜਨਵਰੀ 1927 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਮਿਰਾਜਕਰ ਇਸ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣਿਆ।  ਮਿਰਾਜਕਰ 'ਤੇ ਮੇਰਠ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  
[thumb|350x350px|25 [ਮੇਰਠ|ਮੇਰਠ ਦੇ  ਕੈਦੀ, ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੈਠੇ ਹਨ *ਪਿੱਛੇ ਵਾਲੀ ਕਤਾਰ*:(ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ) ਕੇ ਐਨ ਸਹਿਗਲ, ਐਸ.ਐਸ. ਜੋਸ਼, ਐਚ  ਲੈਸਟਰ ਹਚਿਸਨ, ਸ਼ੌਕਤ ਉਸਮਾਨੀ, ਐਫ਼ ਬਰੈਡਲੇ, ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਫ਼ਿਲਿਪੁੱਸ ਸਪਰਾਟ, ਅਤੇ ਜੀ. ਅਧਿਕਾਰੀ  *ਮਿਡਲ ਕਤਾਰ* : ਕੇ ਆਰ ਮਿੱਤਰਾ, ਗੋਪਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਲਾਲ ਘੋਸ਼, ਕੇ ਐਲ ਕਦਮ, ਡੀ.ਆਰ. ਥੇਂਗਦੀ, ਗੌਰਾ ਸ਼ੰਕਰ, ਸ ਬੈਨਰਜੀ, ਕੇ ਐਨ ਜੋਗਲੇਕਰ, ਪੀ ਸੀ ਜੋਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਹਿਮਦ.  *ਸਾਹਮਣੀ ਕਤਾਰ* : ਐਮ ਜੀ ਦੇਸਾਈ, ਜੀ ਗੋਸਵਾਮੀ, ਆਰ ਐਸ ਨਿੰਬਕਰ, ਐਸ ਐਸ ਮਿਰਾਜਕਰ, ਐਸ ਏ ਡਾਂਗੇ, ਜੀ ਵੀ ਘਾਟੇ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਬਸਕ]]
1940-1941 ਵਿੱਚ ਮਿਰਾਜਕਰ ਨੂੰ ਅਜਮੇਰ-ਮੇਰਵਾੜਾ ਦੇ ਦਿਓਲੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਏਆਈਟੀਯੂਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਮੇਅਰ 
ਮਿਰਾਜਕਰ  1957 ਤੋਂ 1973 ਦਰਮਿਆਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ।   ਮਿਰਾਜਕਰ 1958 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਦਾ ਮੇਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।   

## ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੀ ਦੁਫੇੜ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ 
ਜਦੋਂ 1964 ਵਿੱਚ ਅਖੌਤੀ 'ਡਾਂਗੇ ਲੈਟਰਸ' ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਮਿਰਾਜਕਰ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹਨ।  ਮਿਰਾਜਕਰ ਨੇ  1964 ਵਿੱਚ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੁਫੇੜ ਵੇਲ਼ੇ  ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ।   ਪਰ, ਸੀਪੀਆਈ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇਪੱਖੀਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਦਾ ਮਿਰਾਜਕਰ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਐਸਏ ਡਾਂਗੇ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਸੀ।  ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਰਾਜਕਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਡਾਂਗੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਧੜੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ।  ਜਦੋਂ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ) ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ ਨੇ ਗੁੰਟੂਰ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ 1970 ਦੇ ਏਆਈਟੀਯੂਸੀ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮਿਰਾਜਕਰ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 

ਉਹ 1973 ਵਿੱਚ ਸੀ. ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਦੇ ਮਨਾਉਣ `ਤੇ  ਸੀਪੀਆਈ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।  ਉਹ 1973 ਵਿੱਚ ਏ.ਆਈ.ਟੀ.ਯੂ.ਸੀ. ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਡਾ. ਰਾਨੇਨ ਸੇਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ।  ਮਿਰਾਜਕਰ ਦੀ 79 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 15 ਫਰਵਰੀ 1980 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980
ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਹਾਫ਼ਿਜ਼

***ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਹਾਫ਼ਿਜ਼***, ਜਾਂ '''*ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦਾ* *ਦੀਵਾਨ*'* () ਈਰਾਨੀ ਕਵੀ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਮੈਕਰੋਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ (ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ) ਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਹੈ। ਇਸ *ਦੀਵਾਨ* ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਵਿਧਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ਼ਤਾਅ, ਕ਼ਸੀਦਾ, ਮਸਨਵੀ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈ ਵੀ *ਦੀਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਗੁਆਚ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਲਿਖਣ ਸ਼ਾਇਰ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅੱਖੋਂ ਉਹਲੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ, ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 500 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ: ਕ਼ਜ਼ਵੀਨੀ ਅਤੇ ਗ਼ਨੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ 95 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨਟੇਲ-ਖ਼ਨਲਾਰੀ ਵਾਲ਼ੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ 486 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਸਯੇਹ ਵਾਲ਼ੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ 484 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੋਫ਼ੀਆ ਅਸ਼ਰਫ

**ਸੋਫੀਆ ਅਸ਼ਰਫ** (ਜਨਮ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੈਪਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਫ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ 2008 ਦਾ ਗੀਤ *ਡੌਟ ਵਰਕ ਫਾਰ ਡਾਓ* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1984 ਦੇ ਭੋਪਾਲ ਗੈਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਡਾਓ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਕੋਡਾਈਕਨਾਲ ਵੌਂਟ* ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸਮਾਨ ਕੰਪਨੀ, ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਫੈਕਟਰੀ ਤੋਂ ਕੋਡਾਈਕਨਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਹੈ।

Iਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ "Dow vs. Bhopal: a Toxic Rap Battle" ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ।

## ਅਰੰਭਕ  ਜੀਵਨ 
1987 ਵਿੱਚ, ਸੋਫੀਆ ਅਸ਼ਰਫ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਟੜ ਮਲਿਆਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੋਫੀਆ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਟੈਲਾ ਮਾਰਿਸ ਕਾਲਜ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੌਰਾਨ ਸਟੇਜ 'ਤੇ  ਹਿਜਾਬ ਪਹਿਨ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੈਪ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 11 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਵੱਈਏ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਬੁਰਕਾ ਰੈਪਰ" ਕਿਹਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁਣ ਨਾਸਤਿਕ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਟੈਟੂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਸਤਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਅਰਮਿਨ ਸ਼ਟਾਇਗਨਬਰਗਰ

**ਅਰਮਿਨ ਸ਼ਟਾਇਗਨਬਰਗਰ** (ਜਨਮ 7 ਜਨਵਰੀ 1965 ਨੂਰਮਬਰਗ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਪਾਦਕ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੁੰਚਨਰ ਲਿਟਰੇਟਰਬਿਊਰੋ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ।ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 2009 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਇਰਸੀਰ ਪੇਗਾਸਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ 
left|thumb| ਸ਼ਟਾਇਗਨਬਰਗਰ, 2017 ਵਿੱਚ ਬਿਸਤਾਰ, ਚਟੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿਖੇ ਗਿਟਾਰ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਟਾਇਗਨਬਰਗਰ ਨੇ ਮਿਊਨਿਖ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2000 ਤੱਕ ਇਸੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਲੋਰਾ ਮਿਊਨਿਖ ਲਈ ਦੋ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *Außer.dem* ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਸਮੂਹ ਰਾਈਮ ਫ੍ਰੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ 2008 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਡਰਮਸਟੈਡ ਟੈਕਸਟ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਟ ਡਰਾਵਰਟ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ। ਕੈਰਿਨ ਫੈਲਨਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਮਕਾਲੀ ਮਿਊਨਿਖ ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਟਾਇਗਨਬਰਗਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ *ਦਾਸ ਗੇਡਿਚਟ*, *ਲਾਟਰ ਨੀਮੈਂਡ*, *ਐਨਡੀਐਲ*, *ਓਸਟ੍ਰੇਜਹੇਗੇ* ) ਅਤੇ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਹਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ Jahrbuch der Lyrik 2020 ਵਿੱਚ, *Versnetze* ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦੀਆਂ ਕਈ ਲਿਖਤਾਂ ਛਪੀਆਂ ਹਨ। 

ਸਟੀਗੇਨਬਰਗਰ ਨੇ 2007 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਐਨਰੀਕੋ ਸਟ੍ਰੈਥੌਸੇਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ "ਸ਼ੋਨਰ ਸਟਟਰਨ" ("ਬਿਹਤਰ ਹਕਲਾਉਣਾ") ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ।  ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨੇ ਹਕਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾਬਰਾਬਰੀ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਹਕਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਸੰਚਾਲਕ ਖ਼ੁਦ ਹਾਕਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਹਕਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੀਡੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 

ਸ਼ਟਾਇਗਨਬਰਗਰ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਊਨਿਖ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* 2006 ਵਿੱਚ '''' (ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਖੇਡ) ਨਾਟਕ ਲਈ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਐਸ. ਓਨਾਸਿਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਨਾਟਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਚੋਣ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ 
* 2006 - dO!PEN Award ਵਿਖੇ ਤੀਸਰਾ ਇਨਾਮ
* 2009 - 11ਵੇਂ ਇਰਸੀਰ ਪੇਗਾਸਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ
* 2013 - ਸਟਾਕਸਟੈਡ ਸਾਹਿਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਇਨਾਮ
* 2015 - ਰੀਡ, ਸਟਾਕਸਟੈਡ ਵਿਖੇ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਨਾਮ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Armin Steigenberger discography at Discogs 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜਰਮਨ ਕਵੀ
ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ

**ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ** (ਉਚਾਰਨ: [ʋiɦaːɾ] ) ਉੱਤਰੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ , ਬੋਰੀਵਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਿਠੀ ਨਦੀ ' ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ 1860 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ (ਨਿਰਮਾਣ 1856 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ), ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਸੈਲਸੇਟ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਤੁਲਸੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪੋਵਈ ਝੀਲ (ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 3% ਹੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਂਡੁਪ ਵਿਖੇ ਫਿਲਟਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡਾ ਵਾਟਰ ਫਿਲਟਰੇਸ਼ਨ ਪਲਾਂਟ ਸਥਿਤ ਹੈ।   850 ਵਿੱਚ, ਕੈਪਟਨ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਵਿਹਾਰ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। "ਵਿਹਾਰ ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ" 'ਤੇ ਕੰਮ ਜਨਵਰੀ 1856 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1860 ਵਿੱਚ, ਜੌਨ ਲਾਰਡ ਐਲਫਿੰਸਟਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
[left|thumb| ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ [ਪਵਈ ਝੀਲ|ਪੋਵਈ ਝੀਲ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ]]

## ਪਹੁੰਚ 
ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ 31 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ । ਉਪਨਗਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੁਰਲਾ ਜਾਂ ਅੰਧੇਰੀ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਹੈ। 
thumb| ਮਿਠੀ ਨਦੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ 1860 'ਚ ਬਣੀ ਹੈ.
thumb| ਮਗਰ ਜਾਂ ਮਾਰਸ਼ ਮਗਰਮੱਛ

## ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ 
[thumb| [ਮਾਹਿਮ ਕ੍ਰੀਕ|ਮਹਿਮ ਕ੍ਰੀਕ ਜਿੱਥੇ ਮਿਠੀ ਨਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ 2006 ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਹੋਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਸੀ]]

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੋਰੇਵਾਡਾ ਝੀਲ

**ਗੋਰੇਵਾਡਾ  ਝੀਲ** ਨਾਗਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 2,350 ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਡੈਮ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੋਰੇਵਾਡਾ  ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੜਕ ਨੂੰ ਗੋਰੇਵਾਡਾ  ਰਿੰਗ ਰੋਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਇਲਾਕੇ ਹਨ: ਜ਼ਿੰਗਾਬਾਈ ਟਾਕਲੀ, ਬੋਰਗਾਂਵ, ਗਿੱਟੀਖਦਨ। ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ (ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਹਵਾ ਦੇ) ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਲਾਅਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
thumb| ਗੋਰੇਵਾਡਾ ਝੀਲ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਦੇ  ਵਾਟਰਵਰਕਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ

* ਨਾਗਪੁਰ ਝੀਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
* ਗੋਰੇਵਾਡਾ  ਬਾਇਓਪਾਰਕ ਗੋਰੇਵਾਡਾ  ਝੀਲ, ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਮਸਤਾਨੀ ਝੀਲ

**ਮਸਤਾਨੀ ਝੀਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਸਤਾਨੀ ਤਾਲਾਬ ਜਾਂ ਵਾਦਕੀ ਤਾਲਾਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਾਡਕੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਬਾਜੀਰਾਓ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਸਤਾਨੀ ਝੀਲ 14 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਪਾਣੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹਰੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੋ ਮੰਦਰ ਹਨ।  ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਜੀਰਾਓ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਜੀਰਾਓ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪੇਸ਼ਵਾ ਨਾਨਾਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਾਜੀਰਾਓ
* ਬਾਜੀਰਾਓ ਮਸਤਾਨੀ
* ਮਸਤਾਨੀ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫਰਾਂਸਿਸ ਬ੍ਰੈਡਲੇ

**ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬ੍ਰੈਡਲੇ** (1898–1957) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਮੇਰਠ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।    1929 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕੈਦ ਕਾਰਨ  ਭਾਰੀ ਰੌਲਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ, ਸਟੀਫਨ ਹੋਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸ਼ਾਇਦ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਪੈਂਫਲੈਟ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ"।  ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਮੋਟਰਵਰਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਟਾਈਮ-ਕੀਪਰ" ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਦਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦਾ ਚੌਕੀਦਾਰ ਸੀ।   ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।   ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰੈਡਲੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ, ਵਰਕਰਜ਼ ਐਂਡ ਪੀਜ਼ੈਂਟਸ ਪਾਰਟੀ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਮਿੱਲ-ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ 1928 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 50,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ।    ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਜੋ ਜਨਵਰੀ 1930 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੇਰਠ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਪਰ ਨਵੰਬਰ 1933 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 2 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਯੂਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।   ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਭਾਰਤੀ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਹਿੰਸਕ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰਠ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਸੀ।  ਬ੍ਰੈਡਲੇ ਨੇ ਫਿਰ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੀਗ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਬ੍ਰਿਜਮੈਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

1944 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰੈਡਲੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜੋਏ ਨੇ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। 
* *ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਫਰੰਟ* (1936) 
* ''ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ (1938) ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ* 
* *ਭਾਰਤ: ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ* (1942)
* *ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਕਾਲ: ਤੱਥ'' (1943) 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਆਰ ਪਾਮ ਦੱਤ
* ਹੈਰੀ ਪੋਲਿਟ
* ਮੇਰਠ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ
* ਊਧਮ ਸਿੰਘ
* ਕਲਾਉਡੀਆ ਜੋਨਸ
* ਸ਼ਾਪੁਰਜੀ ਸਕਲਾਤਵਾਲਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898
ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵੈਂਬੂ

**ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵੈਂਬੂ** (ਜਨਮ 1968) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ੋਹੋ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਹੈ। *ਫੋਰਬਸ* ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ 2021 ਤੱਕ, $3.75 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 55ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। 2021 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ਼ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵੈਂਬੂ ਦਾ ਜਨਮ 1968 ਵਿੱਚ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਤੰਜਾਵੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਤਮਿਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮਦਰਾਸ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਮਐਸ ਅਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਗਾਹਕ ਸਬੰਧ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ SaaS ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਮ 2009 ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਹੋ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2020 ਤੱਕ, ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ 88 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਸੀ। ਫੋਰਬਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ 2.44 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। 2021 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵੈਂਬੂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮਤਾ 
ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵੈਂਬੂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ  ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਦੀ ਕੰਪਨੀ, ਜ਼ੋਹੋ, ਨੇ ਪਿੰਡ ਮਾਥਲਮਪਾਰਾਈ, ਟੇਨਕਾਸੀ ਜ਼ਿਲੇ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਉਪਨਗਰ ਰੇਨੀਗੁੰਟਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੇ ਏਰੀਆ ਤੋਂ ਮਾਥਲਮਪਾਰਾਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।

2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਸਮੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਪੇਂਡੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵਿਕਾਸ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ੋਹੋ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ 15 ਤੋਂ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਕੋਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੋਈ ਡਿਗਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਹੋ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਸੰਗਠਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰਐਸਐਸ) ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।

ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਆਰਐਸਐਸ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ  ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਾਤੀਗਤ ਮਸਲਾ ਦੱਸ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਰੱਖਿਆ।

## ਸਨਮਾਨ 
ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2019 ਦੇ ਅਰਨਸਟ ਐਂਡ ਯੰਗ "ਉਦਮੀ ਉੱਦਮੀ ਅਵਾਰਡ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ 2021 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ CNN-News18 Indian of the Year 2022 ਵਜੋਂ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2021 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ (NSAB) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੋਜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਝੀਲ ( ਬੋਰਪੁਖੁਰੀ )**, ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ (ਪ੍ਰੋ:  ਜਾਂ  )। (" ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ"), ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ।  ਕਸਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ 200 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਰਾਣੀ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਬਣਵਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਅਹੋਮ ਰਾਜੇ ਸ਼ਿਵ ਸਿੰਘਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਇਹ ਲਗਭਗ  ਗੁਹਾਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ।   ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਕਈ ਲੋਕ ਖਾਨ ਪੀਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੇਚਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਸਾਮ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ 1734 ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸ ਨੂੰ ਭੋਰਪੁਖੁਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਿਨਾਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮੰਦਰ ਹਨ।  ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਕਸਰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਝੀਲ, ਇਹ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 130 ਤੋਂ 257 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਿੰਨ ਮੰਦਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੌਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡੌਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਡੌਲ, ਸਿਵ ਡੋਲ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਡੌਲ ਹਨ। 

### ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਭਾਸਕਰ ਜੋਤੀ ਮਹੰਤਾ, ਅਸਾਮ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ
* ਸ਼ੁਭੰਕਰ ਬਰੂਹਾ, ਰੇਡੀਓ ਸ਼ਖਸੀਅਤ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਵਾਥੋਡ ਸਰੋਵਰ

**ਵਾਥੋਡ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ** ਮਨੋਰਾ ਕਸਬੇ, ਵਾਸ਼ਿਮ ਜ਼ਿਲੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਵਾਥੋਡ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਮਨੋਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ੬ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਵਾਥੋਡ ਜਲ ਭੰਡਾਰ 1974 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਥੋਡ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦਾ 2014 ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੰਡਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਫੌਕਸ ਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਫੌਕਸ ਸਾਗਰ ਝੀਲ**, **ਜੀਡੀਮੇਤਲਾ ਚੇਰੂਵੂ** ਜਾਂ **ਕੋਲਾ ਚੇਰੂਵੂ** ਵੀ, ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ  ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਸੀ।  ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ 290 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।    2014 ਤੱਕ, ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੁਣ ਇਹ ਸਿਰਫ 126 ਏਕੜ ਦੀ ਰਿਹ ਗਈ ਹੈ ।   ਝੀਲ ਜੋ ਕੋਮਪਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੀਦੀਮੇਤਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, 1897 ਵਿੱਚ ਮਹਿਬੂਬ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਆਸਫ ਜਾਹ VI ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਝੀਲ  ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਿਕਨਿਕ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਸੀ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
left|thumb|235x235px| 1897 ਵਿੱਚ ਫੌਕਸ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੰਪ ਹਾਊਸ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
right|thumb|235x235px| ਫੌਕਸ ਸਾਗਰ ਝੀਲ 'ਤੇ ਪੰਪ ਹਾਊਸ
ਇਹ ਝੀਲ 1897 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪੀਣ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ ਉਸਮਾਨ ਸਾਗਰ  ਅਤੇ ਹਿਮਾਯਤ ਸਾਗਰ, ਦੇ ਮੂਸੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ । ਇਹ ਝੀਲ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੂਸੀ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ  ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* PITTA ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ&#x5B; '''' &#x5D;

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪਵਈ ਝੀਲ

thumb|500x500px| ਜੇਵੀਐਲਆਰ ਅਤੇ ਪਵਈ  ਝੀਲ ਜਿਵੇਂ ਐਮਰਾਲਡ ਆਇਲ, ਪਵਈ  ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
thumb| ਪਵਈ  ਝੀਲ
**ਪਵਈ  ਝੀਲ** (ਉਚਾਰਨ: [pəʋəiː] ) ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ, ਪਵਈ  ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਵਈ  ਪਿੰਡ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਪਵਈ  ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਉਪਨਗਰ ਝੀਲ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਬੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਝੀਲ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਸਥਾ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (NITIE), ਵੀ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਹੋਟਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ।
[left|thumb|324x324px| ਪਵਈ  ਝੀਲ [ਮਿਠੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ]]
ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 520 ਏਕੜ  ਸੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਲਗਭਗ ੩ ਮੀਟਰ  ਸੀ। ਪਵਈ ਝੀਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੀਣ ਲਈ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਝੀਲ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1799 ਈ. ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਸਟੇਟ ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਝੀਲ ਹੈ, ਡਾ. ਸਕਾਟ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1816 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1826 ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਸਟੇਟ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫਰਾਮਾਜੀ ਕਾਵਾਸਜੀ ਨੂੰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ  ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਉਦੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ  1891 ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਿਠੀ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, ਜੋ ਪਵਈ  ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 1891 ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਘਾਟਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਢਲਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ 10 ਮੀਟਰ ਦੇ ਦੋ ਡੈਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ (ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਝੀਲ) ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਾਲ-ਵਿਰੋਧੀ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
[center|thumb|700x700px| ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ [ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮੁੰਬਈ|ਆਈਆਈਟੀ ਬੰਬੇ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਪਵਈ ਝੀਲ ਦਾ ਪਨੋਰਮਾ]]

## ਪਹੁੰਚ 
ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਤੋਂ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਕੁਰਲਾ ਜਾਂ ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਜ਼ ਅਤੇ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਈਨ (ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰੀ ਰੇਲਵੇ ) 'ਤੇ ਕੰਜੂਰਮਾਰਗ ਝੀਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
right|thumb|250x250px| 26 ਅਤੇ 27 ਜੁਲਾਈ 2005 ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਵਈ ਝੀਲ ਮੁੰਬਈ ਓਵਰਫਲੋ ਹੋਈ

## ਫਲੋਰਾ 
ਬਲਸਮ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਖਿੜ ਵਿੱਚ, ਗੁਲਾਬੀ-ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਗਲੀਚੇ ਵਾਂਗ ਝੀਲ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪਵਈ  ਦਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਖਬਾਰ 
* ਗੂਗਲ ਮੈਪਸ ਵਿੱਚ ਪਵਈ  ਝੀਲ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰ
* ਪਵਈ  ਮੰਦਰ 
* ਪਵਈ  ਬਾਰੇ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਟਿੱਬਾ

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਭਰੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤਲ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਟਿੱਬਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਟਿੱਬਾ ਮਿੱਟੀ ਰੇਤੇ ਦਾ ਢੇਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਟਿੱਬੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਫਸਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿੱਬਾ ਇਕ ਗੈਰ ਉਪਜਾਊ ਧਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਜੰਗਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।ਕਿਤੇ ਨੀਵੀਂ ਧਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਟਿੱਬੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤੀ ਵੀ ਸਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫਸਲਾਂ ਛੱਟੇ ਨਾਲ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਖੂਹ ਲੱਗੇ। ਨਹਿਰਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ। ਜਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ-ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਧਰ ਕਰ ਕੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਖੂਹਾਂ, ਨਹਿਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਫੇਰ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਲੱਗੇ। ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਲੱਗੇ। ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਈ। ਜਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੇ ਫੇਰ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ/ਰੇਤ ਨੂੰ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚੱਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ/ਰੇਤ ਦੀ ਭਰਤ ਪਾਈ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਟਿੱਬੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਿੱਟੀ/ਰੇਤ ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਟਿੱਬੇ ਹੇਠੋਂ ਨਿਕਲੀ ਚੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ/ਰੇਤ ਹੁਣ ਮੁੱਲ ਵਿਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਟਿੱਬੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਲਹਿ ਲਹਾਉਂਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਤੁਲਸੀ ਝੀਲ

**ਤੁਲਸੀ ਝੀਲ** ਉੱਤਰੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਸਲਸੇਟ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਤਿੰਨ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਦੋ ਪੋਵਈ ਝੀਲ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ ਹਨ।  ਤੁਲਸੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ ਦੋਵੇਂ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ  ਹਨ। ਤੁਲਸੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਟੈਸੋ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਅਤੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
[left|thumb|324x324px| ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ - ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ, ਤੁਲਸੀ ਝੀਲ ਅਤੇ [ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਪੋਵਈ ਝੀਲ।]]
right|thumb|200x200px| ਤਿੰਨ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਵਹਾਅ ਮਿਠੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

## ਪਹੁੰਚ 
ਝੀਲ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ32 ਕਿ.ਮੀ.  ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਉਪਨਗਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ 'ਤੇ ਬੋਰੀਵਲੀ ਈਸਟ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਾਈਵੇਅ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ,  ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।   ਕਿਉਂਕਿ ਝੀਲ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਝੀਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਲਈ ਪਾਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪਰਮਿਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ।ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ 'ਤੇ ਝੀਲ ਵਿਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਬਨਸਪਤੀ ਸੰਘਣੀ ਅਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਪਤਝੜੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਾਚਣ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹਨਮੁੰਬਈ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
right|thumb|200x200px| ਮਗਰ ਜਾਂ ਮਾਰਸ਼ ਮਗਰਮੱਛ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ
* ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ
* ਪੋਵਈ ਝੀਲ
* ਸਾਲਸੈੱਟ
* ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਟੋਭਾ

ਜਿਸ ਬੜੇ ਟੋਏ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੇ, ਉਸਨੂੰ ਟੋਭਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਟੋਭੇ ਨੂੰ ਛੱਪੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਹੋਈ। ਫੇਰ ਆਬਾਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਜਿਥੇ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਵਾਂ ਹੀ ਟੋਭੇ, ਢਾਬਾਂ ਅਖਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਟੋਭਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੈ। ਨੁਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ। ਜਨਾਨੀਆਂ ਟੋਭਿਆਂ ’ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਟੋਭਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁੰਡੇ ਮੱਝਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਛਾਂ ਫੜ ਕੇ ਤੈਰਨਾ ਸਿੱਖ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਉਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਟੋਭੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਲਦੀ ਰੰਗੇ ਡੱਡੂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਟੋਭਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੱਗੇ ਪਿੱਪਲ, ਬਰੋਟੇ ਤੇ ਨਿੰਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਥੱਲੇ ਹੀ ਸਾਉਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਤੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ/ਹਨ। ਟੋਭਿਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟੋਭੇ ਜਿਹੜੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾਤਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੋਮਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਉਪਵਨ ਝੀਲ

**ਉਪਵਨ** (ਜਾਂ **ਉਪਵਨ**) **ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਠਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਣਪਤੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਗਣੇਸ਼ ਉਤਸਵ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਦਿਨ ਵਿਸਰਜਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਜੇਕੇ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਨੇ ਉਪਵਨ ਝੀਲ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ ਗਵੰਦ ਬਾਗ, ਸ਼ਿਵਾਈ ਨਗਰ, ਗਣੇਸ਼ ਨਗਰ, ਵਸੰਤ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਹ ਠਾਣੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਪੂਰੇ ਠਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ, ਉਪਵਨ ਝੀਲ ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਲਾਨਾਇਆ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਣਪਤੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਗਣੇਸ਼ ਉਤਸਵ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਦਿਨ ਵਿਸਰਜਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।  

ਉਪਵਾਨ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ 2015 ਦੌਰਾਨ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਤਸਵ ਦੌਰਾਨ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਝੀਲ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਆਏ ਸਨ । 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੋਪੀ ਤਲਾਬ

**ਗੋਪੀ ਤਲਾਬ**  ਜਾਂ **ਗੋਪੀ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸੂਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਪੁਰਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 1510 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਮਲਿਕ ਗੋਪੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ ਸਲਤਨਤ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਸੂਰਤ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਸੂਰਤ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਝੀਲ ਦਾ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਹੂਲਤ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ ਵਿਨਯਵਿਜਯ (1613–1681) ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ "ਇੰਦਦੂਤਮ" ਵਿੱਚ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ " ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਉੱਭਰਨ ਵਾਲੀ ਵਧੀਆ ਕਲਾ" ਕਿਹਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯਾਤਰੀ ਪੀਟਰ ਮੁੰਡੀ ਜੋ ਸਤੰਬਰ 1628 ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਆਇਆ ਸੀ, ਝੀਲ ਨੂੰ "ਸੂਰਤ ਦਾ ਮਹਾਨ ਟੈਂਕ" ਅਤੇ "ਇਸਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਅਤੇ ਬਿਗਨੇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਡੱਚ ਭੂਗੋਲਕਾਰ ਜੋਆਨਸ ਡੀ ਲੈਟ ਦੀਆਂ 1631 ਲਾਤੀਨੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਟੀ ਗਈ ਸੀ। 1638 ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸਾਹਸੀ ਜੋਹਾਨ ਅਲਬਰੈਕਟ ਡੇ ਮੈਂਡੇਸਲੋ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਘਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ; ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ "ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੀ ਕਬਰ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜੇਸੁਇਟ ਮੈਨੋਏਲ ਗੋਡੀਨਹੋ ਨੇ 1662-63 ਵਿਚ ਸੂਰਤ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੋ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਝੀਲ ਦੇ ਦੋ ਟੋਇਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਜੋਂ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੋਪੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ "ਸੂਰਤ ਅਤੇ ਭਰੂਚ ਦਾ ਲੋਰਡ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1666 ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਯਾਤਰੀ ਜੀਨ ਡੀ ਥੇਵੇਨੋਟ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ।
## ਨੋਟਸ 
* **^[ਨੋਟ 1]** ਮਲਿਕ ਗੋਪੀ ਦੀ ਜਾਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨਾਗਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਅਨਾਵਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 
* **^[ਨੋਟ 2]** ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮੂਦ ਬੇਗਦਾ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਸ਼ਾਹ II ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤਾਪੀ ਰਿਵਰਫਰੰਟ
* ਸੁਵਾਲੀ ਬੀਚ
* ਡੂਮਾਸ ਬੀਚ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਮੀਰਸਰ ਝੀਲ

**ਹਮੀਰਸਰ ਝੀਲ** ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੱਛ ਜ਼ਿਲੇ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਭੁਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਮੀਰਸਰ ਝੀਲ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਤੈਰਾਕੀ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਇਨਾ ਮਹਿਲ, ਪ੍ਰਾਗ ਮਹਿਲ, ਕੱਛ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਹਮੀਰਸਰ ਝੀਲ ਇੱਕ 450 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਜਡੇਜਾ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਓ ਹਮੀਰ (1472-1524), ਭੁਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।   ਇਹ ਝੀਲ ਕੱਛ ਵਿੱਚ ਜਡੇਜਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਰਾਓ ਖੇਨਗਰਜੀ ਪਹਿਲੇ (1548-1585) ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵੇਲੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਓ ਹਮੀਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਰਾਓ ਖੇਂਗਰਜੀ ਮੈਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਖਾਰੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਕੱਛ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਏਸਿਸ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ; ਅਤੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ, ਭੁਜ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰੀਚਾਰਜ ਐਕਵਾਇਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ 1549 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਮਰੀਸਰ ਝੀਲ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਾਗਮਲਜੀ II ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਗੈਧਰ, ਜੈਰਾਮ ਰੁਡਾ ਗਜਧਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਖੇਂਗਰਜੀ III ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਬੰਨ੍ਹ ਦਾ ਕੰਮ ਸਥਾਨਕ ਮਿਸਤਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ - ਕੱਛ ਦੇ ਮਿਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
right|thumb|320x320px| ਹਮੀਰਸਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕੰਕਰੀਆ ਝੀਲ

**ਕੰਕਰੀਆ ਝੀਲ** ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਨੀਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1451 ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ II ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਕਈ ਵਾਰ ਚੌਲੁਕਿਆ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਤਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿੜੀਆਘਰ, ਖਿਡੌਣਾ ਰੇਲ ਗੱਡੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਟੈਥਰਡ ਬੈਲੂਨ ਰਾਈਡ, ਵਾਟਰ ਰਾਈਡ, ਵਾਟਰ ਪਾਰਕ, ਫੂਡ ਸਟਾਲ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ । ਕੰਕਰੀਆ ਕਾਰਨੀਵਲ 2008 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਹਫ਼ਤਾ-ਲੰਬਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ ਕੰਕਰੀਆ ਲਈ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ( ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ***ਕਾਂਕਰ*** ) ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੁਲਤਾਨ ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੇ ਸੰਤ **ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਨੂੰ** ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਬਾਗ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਚੁਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸੰਤ ਨੇ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਕੁਝ ਕੰਕਰ ਖਿਲਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਝੀਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੰਕਰੀਆ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤ ਹਜ਼ਰਤ-ਏ-ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਨੇ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਕੰਕਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਵੱਢਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਕਿਹਾ, "ਕੀ ਕੰਕਰ ਹੈ!" ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੰਕਰੀਆ (ਕੰਕਰੀਆ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਕੰਕਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੌਜ਼-ਏ-ਕੁਤਬ (ਕੁਤਬ ਦਾ ਸਰੋਵਰ) ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਝੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਈਜ਼-ਉਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ II ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਝੀਲ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 1451 ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ "ਹੌਜ-ਏ-ਕੁਤਬ" (ਕੁਤੁਬ ਦਾ ਤਾਲਾਬ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।   ਗੁਜਰਾਤ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਨਗੀਨਾ ਬਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਕਰੀਆ ਝੀਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ, ਪੀਟਰੋ ਡੇਲਾ ਵੈਲੇ (1623), ਜੋਹਾਨ ਅਲਬਰਚਟ ਡੀ ਮੈਂਡੇਲਸਲੋ (1638), ਜੀਨ ਡੀ ਥੇਵੇਨੋਟ (1666), ਸਾਰੇ ਇਸ ਝੀਲ 'ਤੇ ਆ ਚੁਕੇ ਹਨ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ । 

thumb| ਕੰਕਰੀਆ ਝੀਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਲੂਇਸ, 1866
thumb| ਝੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਪੋਲਾ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ
thumb| 1891 ਵਿੱਚ ਨਗੀਨਾਵਾੜੀ ਲਈ ਵਾਇਆਡਕਟ
thumb| ਕੰਕਰੀਆ ਚਿੜੀਆਘਰ
thumb| ਸਵਰਨੀਮ ਜਯੰਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ - ਖਿਡੌਣਾ ਟ੍ਰੇਨ
thumb| ਕੰਕਰੀਆ ਝੀਲ ਨੇੜੇ ਡੱਚ ਮਕਬਰੇ, 1866
ਡੱਚ ਅਤੇ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਮਕਬਰੇ ਵਨ ਟ੍ਰੀ ਹਿੱਲ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਹਨ ਜੋ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਪਾਰਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੁੰਬਦਾਂ ਅਤੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸੈਨਿਕ ਹਨ। ਕਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ 1641 ਤੋਂ 1699 ਤੱਕ ਸੀ। ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਕਬਰਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਡੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਦਲਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਨ।  
thumb| ਦਾਦੂ ਦਿਆਲ ਮੰਦਿਰ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚੰਦੋਲਾ ਝੀਲ
* ਵਸਤਰਪੁਰ ਝੀਲ
* ਥੋਲ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਕੰਕਰੀਆ ਝੀਲ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
* ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸਿਟੀ ਟੂਰ - ਕੰਕਰੀਆ ਝੀਲ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਲਖੋਟਾ ਝੀਲ

**ਲਖੋਟਾ ਝੀਲ** ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਝੀਲ  ਹੈ ਜੋ ਜਾਮਨਗਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਲਖੋਟਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਲਖੋਟਾ ਤਲਵ ਜਾਂ ਰਣਮਲ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਲਖੋਟਾ ਕਿਲਾ ਝੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ 5 ਸਥਿਤ ਹੈ&nbsp;ਜਾਮਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਿ.ਮੀ. ਇਹ ਜਾਮਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਲਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਮਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਖੋਟਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਲਖੋਟਾ ਝੀਲ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਾ ਜਾਮ ਰਣਮਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।  ਝੀਲ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 75 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਰਲੱਭ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਜਾਮਨਗਰ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
*
*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮੈਰੀ ਐਨ ਬੇਵਨ

**ਮੈਰੀ ਐਨ ਬੇਵਨ** ( née **Webster** ; 20 ਦਸੰਬਰ 187426 ਦਸੰਬਰ 1933) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਐਕਰੋਮੇਗਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, "ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਦਸੂਰਤ ਔਰਤ" ਵਜੋਂ ਸਾਈਡਸ਼ੋਅ ਸਰਕਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਮੈਰੀ ਐਨ ਵੈਬਸਟਰ ਪੂਰਬੀ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪਲੇਸਟੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅੱਠ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਰਸ ਬਣ ਗਈ। 1902 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਥਾਮਸ ਬੇਵਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਸਨ। 1914 ਵਿੱਚ ਥਾਮਸ ਬੇਵਨ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਸਾਈਡਸ਼ੋਅ ਕਰੀਅਰ 
ਬੇਵਨ ਨੇ 32 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਐਕਰੋਮੇਗਾਲੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਸਧਾਰਨ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ "ਘਰੇਲੂ" ਦਿੱਖ, ਗੰਭੀਰ ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਘੱਟ ਗਈ। 1914 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮਦਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੇਵਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿੱਖ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ "ਬਦਸੂਰਤ ਔਰਤ" ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

1920 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਮ ਗੁਮਪਰਟਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੋਨੀ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਡ੍ਰੀਮਲੈਂਡ ਸਾਈਡਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਫ੍ਰੀਕ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਰਿੰਗਲਿੰਗ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਸਰਕਸ ਲਈ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਰੌਕਲੇ ਅਤੇ ਲੇਡੀਵੈਲ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਵਿਰਾਸਤ 
2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਮਾਰਕ ਕਾਰਡਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਮਦਿਨ ਕਾਰਡ ਉੱਤੇ ਬੇਵਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਾਰਡ ਨੇ ਡੇਟਿੰਗ ਸ਼ੋਅ *ਬਲਾਇੰਡ ਡੇਟ* ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਡੱਚ ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਹੁਲੀਆ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਮਾਰਕ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਹ ਅਣਉਚਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* "ਮੈਰੀ ਐਨ ਬੇਵਨ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਦਸੂਰਤ ਔਰਤ", ਯੂਜੇਨਿਕਸ ਆਰਕਾਈਵ ਵਿਖੇ ਐਕਰੋਮੇਗਲੀ
* ਮੈਰੀ ਐਨ ਬੇਵਨਸ  *sic*  - ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1874
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1933
ਮੁਨਸਰ ਝੀਲ ਵਿਰਾਮਗਾਮ

alt=Munsar Lake, Viramgam|thumb|300x300px| ਮੁਨਸਰ ਝੀਲ, ਵਿਰਾਮਗਾਮ
**ਮੁਨਸਰ ਝੀਲ** (ਮੁਨਸਰ બોન્ડ) ਚੌਲੁਕਯ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਜੈਸਿਮ੍ਹਾ ਸਿੱਧਰਾਜਾ ਦੀ ਮਾਂ ਮੀਨਲਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਨਸਵਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਅਵੇਸਲੇਪਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਨਸਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀਰਮਗਾਮ ਵਿਖੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ 1090 ਅਤੇ 220-ਗਜ਼ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬਣੇ ਅੱਠ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਗਾਦ-ਖੂਹ, ਕੁੰਡ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਰਾਹਤ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ ਵਿੱਚ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਗਾਦ ਦੇ ਖੂਹ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਾਲੇ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਸਿਲੰਡਰ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ, ਪਾਣੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇੱਥੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਮੁਨਸਰੀ (ਮਾਨਸਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਉੱਕਰੀ ਪੱਥਰ ਅਤੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਮੰਦਰਾਂ (ਅਸਥਾਨਾਂ) ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੌਂਕੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਬੇਸਿਨ, ਜਲਧਰ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਬਲ ਦਲਾਨ ਅਤੇ ਗੋਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਸਮਤਲ ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਕੋਲੋਨੇਡ ਹੈ।  2015 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਚੁਡਾਸਮਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਟੀਮ ਨਾਲ ਮਾਲਵ ਤਲਵ ( ਢੋਲਕਾ ) ਅਤੇ ਮੁਨਸਰ ਤਲਵ ( ਵੀਰਮਗਾਮ ) ਨੂੰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਲੰਗ

**ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਲੰਗ** (ਜਨਮ 19 ਸਤੰਬਰ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 27 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ 2018-19 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 4 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ 2019-20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਾ-ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
15ਵਾਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ

**ਪੰਦਰਵਾਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ** (**XV-FC** ਜਾਂ **15-FC**) ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 2020-04-01 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਪੁਰਦਗੀ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿੰਘ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਰਚ 2014 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਬੀਜੇਪੀ) ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਜੇ ਨਰਾਇਣ ਝਾਅ, ਅਸ਼ੋਕ ਲਹਿਰੀ ਅਤੇ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀਕਾਂਤ ਦਾਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2017 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2018 ਤੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿੱਤ ਆਯੋਗ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਜ਼ਟ

**ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਜ਼ਟ** ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ, ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਜ਼ਟ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਰਸਾਲੇ ਵਜੋਂ, ਗਜ਼ਟ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨੋਟਿਸ ਛਾਪਦਾ ਹੈ। ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਾਧਾਰਨ ਗਜ਼ਟ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਦਿਨ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਾਧਾਰਨ ਗਜ਼ਟ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਗਜ਼ਟ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ (ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਨਿਯੰਤਰਕਾਂ, ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਜ਼ਟ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ 270 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਨਿਰਮਾਣ ਭਵਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਕ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੱਤਰ-ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਨਿਗਰਾਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਜ਼ਟ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਗਜ਼ਟ ਇਸਦੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ/ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਵਿਕਰੀਯੋਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ, ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਟ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
*ਗਜ਼ਟ
*ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਜ਼ਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*The eGazette of India by National Informatics Centre, Government of India (www.egazette.nic.in)
*Department of Publication &ndash; Overview 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ
ਚੰਡੋਲਾ ਝੀਲ

{
 "type": "FeatureCollection",
 "features": [
  {
   "type": "Feature",
   "properties": {"title": "Chandola Lake", "marker-symbol": "water", "marker-size": "small",},
   "geometry": {
    "type": "Point",
    "coordinates": [
     72.5871605880093,
     22.986789130656533
    ]
   }
  }
 ]
}
**ਚੰਡੋਲਾ ਝੀਲ** ਦਾਨੀ ਲਿਮਡਾ ਰੋਡ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 1200 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਕੋਰਮੋਰੈਂਟਸ, ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਸਟੌਰਕਸ ਅਤੇ ਸਪੂਨਬਿਲ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ।  ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.  ਚੰਡੋਲਾ ਝੀਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਸੁਲਤਾਨ ਤਾਜਨ ਖਾਨ ਨਾਰੀ ਅਲੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਸ਼ਾ ਭੀਲ ਨੇ ਆਸ਼ਾਵਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਵੇਰੇ ਨੌਂ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਮਕ ਮਾਰਚ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਸੱਤ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਟਰੱਕਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਸੜਕ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਕੇ ਚੰਡੋਲਾ ਝੀਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਮਾਰਚ, 1930 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੁਕੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਤਲਾਅ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੈਲਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ 

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ahmedabad.org.uk ਵਿਖੇ ਚੰਡੋਲਾ ਝੀਲ
* ahmedabad.clickindia.com 'ਤੇ ਚੰਡੋਲਾ ਝੀਲ
* touristplaces.org 'ਤੇ ਚੰਡੋਲਾ ਝੀਲ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੰਕਰੀਆ ਝੀਲ
* ਵਸਤਰਪੁਰ ਝੀਲ
* ਥੋਲ ਝੀਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸੁਰਮੀਤ ਮਾਵੀ

thumb
**ਸੁਰਮੀਤ ਮਾਵੀ** (ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1974) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ *ਪੰਜਾਬ 1984* ਅਤੇ *ਗਨ ਐਂਡ ਗੋਲ* ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪਟਕਥਾ ਲਿਖੀ ਹੈ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਰੋਪੜ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਜੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਸੁਰਮੀਤ ਮਾਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਉਸਦੇ ਮੋਹ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਬੈਰੀ ਢਿੱਲੋਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਟੀਵੀ ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਸਿੱਖਿਆ; ਉਸਨੇ *ਲਕੀਰਾਂ*, *ਦਾਨੇ ਅਨਾਰ ਦੇ* ਅਤੇ *ਦੁਪੱਟਾ* ਵਰਗੇ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖੇ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਸੀਰੀਅਲ *ਕਹੀਂ ਤੋ ਮਿਲੇਗੀ*  ਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ, ATN MH1 ਅਤੇ ਚੈਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਗੇ ਚੈਨਲਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ATN MH1 ਵਿੱਚ 4-5 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 15 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ *ਪੰਜਾਬ 1984* ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ  ਮਿਲ਼ਿਆ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਜਦੋਂ ਸੁਰਮੀਤ ਮਾਵੀ 1999 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਅਲਫ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ *ਪਰਤਾਪੀ* ਅਤੇ *ਕੌਨ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆ ਜਾਣੇ* ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ '''\ਕਾਮਯਾਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ'''  ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ *ਦਾਨੇ ਅਨਾਰ ਦੇ* ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਸੀ।

ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਏਟੀਐਨ ਅਲਫ਼ਾ ਈਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ  ਲਈ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਲਕੀਰਾਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ  ਉਸਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਸਹਾਰਾ ਵਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ 'ਕਹੀਂ ਤੋ ਮਿਲੇਂਗੇ' ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਡਾਇਲਾਗ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਆਵਾਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀ, ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਕਾ ਮਹਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਐਪੀਸੋਡ ਵੀ ਲਿਖੇ, ਅਤੇ ਬਿਗ ਸੀਬੀਐਸ ਸਪਾਰਕ, ​​ਹਿਸਟਰੀ ਟੀਵੀ 18 ਅਤੇ ਡਿਸਕਵਰੀ ਸਾਇੰਸ ਦੀਆਂ ਪਟਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Cine Punjabi 
* MOVIESTALKIES 
* PANDOLIN 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ

**ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ** (ਜਨਮ 23 ਮਈ 1958 ਨੂੰ ਬਾਮ, ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਵਕੀਲ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।   ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਹਿਤ ਅਭਿਆਨ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਬਣਾਈ। 

ਬਰਾੜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। 

ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। ਉਹ 1975 ਤੋਂ 1977 ਤੱਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।  ਉਹ 1979 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।  ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵੇਲ਼ੇ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 1980 ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਈ ਸਖ਼ਤ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ। 1980 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਿਰਫ 22 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ। ਉਹ 1992 ਵਿੱਚ 10ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ 13ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 1999 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਲਹਿਰ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਦੋ ਸਥਾਨਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ 2004 ਅਤੇ 2009 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਲੜੀਆਂ ਪਰ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਉਹ 2005 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦਾ  ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗੋਆ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਵੀ ਰਿਹਾ,। ਬਰਾੜ ਨੇ 35 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 5 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਐਲ.ਐਲ. ਬੀ. ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੇ ਕੇ ਰੈਨਾ

**ਕੇ ਕੇ ਰੈਨਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਹੈ,  ਜੋ 1986 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਏਕ ਰੁਕਾ ਹੁਆ ਫੈਸਲਾ*  ਵਿੱਚ *ਜੂਰਰ #8* ਵਜੋਂ  12 ਐਂਗਰੀ ਮੈਨ ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਵਜੋਂ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਜਾਸੂਸੀ ਲੜੀ *ਬਯੋਮਕੇਸ਼ ਬਖਸ਼ੀ* ਵਿੱਚ ਬਯੋਮਕੇਸ਼ ਬਖਸ਼ੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਬੈਨਰਜੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਰੈਨਾ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਚਾਈਨਾ ਗੇਟ* ਲਈ 1998 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰੈਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਰੈਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ, 1976 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਸੋਨੀ ਐਲਆਈਵੀ ਲੜੀ *ਸਕੈਮ 1992* ਵਿੱਚ ਮਨੋਹਰ ਜੇ. ਫੇਰਵਾਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਅਦਾਕਾਰ 
 

### ਲੇਖਕ 
* *ਘਟਕ: ਲੇਥਲ* (1996) - ਐਸੋਸੀਏਟ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ
* *ਚਾਈਨਾ ਗੇਟ* (1998) - ਸਕਰੀਨਪਲੇ; ਸੰਵਾਦ
* *ਦਾਹੇਕ* (1998) - ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ
* *ਪੁਕਾਰ* (2000) - ਸੰਵਾਦ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੰਜਾਬ ਸਪੋਰਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਪੰਜਾਬ ਸਪੋਰਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ**, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਸਪੋਰਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (**ਐਮ.ਬੀ.ਐਸ.ਪੀ.ਐਸ.ਯੂ**), ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਪੋਰਟਸ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ  ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ  ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ  ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਹ *ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਸਪੋਰਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਕਟ, 2019*  ਦੇ ਨਾਲ ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ  ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (UGC)  ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।  ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਕੈਂਪਸ 
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ  ਟਰਾਂਜ਼ਿਟ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ  ਸੀ।  ਇਸਦਾ  ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਿੱਧੂਵਾਲ ਵਿੱਚ 97 ਏਕੜ (39 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਦਾ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਹੋਵੇਗਾ।। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਕੱਤੇ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ

1918 ਵਿਚ ਕੱਤਕ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਪੇਨੀ ਫਲੂ ਨਾਮ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਫ਼ੈਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਲੋਕੀਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਏ ਸਨ। ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਸਹਿਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਉਪਰ ਇਸ ਕਦਰ ਛਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਤੇ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਮਿਲ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ:

ਭਈ - ਚੁੰਨੀ ਲੈਂਦੀ ਸੱਤ ਰੰਗ ਦੀ, ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਨੀ ਫੈਸ਼ਨਾਂ ਮਾਰੀ।

ਭਈ - ਕੱਤੇ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਲੰਘ ਗਈ , ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਨਾ ਆਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਡਹੀਆਂ

ਗੱਡੇ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਧਾਣੀ ਲੋਟ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦੋ ਸੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਡਹੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਹੀਆਂ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਸੋਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਹਿ ਤੋਂ ਡਹੀਆਂ ਸ਼ਬਦ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਡਹਿ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਹੇਠ ਸਹਾਰੇ ਲਈ ਲਾਈ ਗਈ ਲੱਕੜ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਹੀਆਂ ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਹਾਰੇ ਲਈ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਡਹੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਚਾਰ ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੱਡੇ ਦੇ ਤਵੀਤ ਹੇਠ ਇਕ ਕੁੰਡਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੁੰਡੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕੁ ਛੁੱਟ ਪਿਛੇ ਕਰ ਕੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਇਕ ਟੰਗਣਾ ਲਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਹੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਗੋਲ ਕੁੰਡੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਡਹੀਆਂ ਦੇ ਕੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਦੇ ਤਵੀਤ ਦੇ ਕੁੰਡੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਹੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਟੰਗਣੇ ਨਾਲ ਟੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਡਹੀਆਂ ਲਾਉਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਟੰਗਣੇ ਨਾਲੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਲਾ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਜਦ ਕੋਈ ਖੇਤੀ ਵਸਤ ਜਿਵੇਂ ਲਾਂਗਾ, ਤੂੜੀ ਦੀਆਂ ਪੰਡਾਂ, ਪੱਠੇ, ਦਾਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੰਡਾਂ ਆਦਿ ਲੱਦਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਡਹੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹੁਣ ਗੱਡੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਗੱਡਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡਹੀਆਂ ਵੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਆਫ਼ਰੀਨ ਫ਼ਾਤਿਮਾ

**ਆਫ਼ਰੀਨ ਫ਼ਾਤਿਮਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰੈਟਰਨਿਟੀ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਥਿਤ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਸਲਿਮ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ।  

ਉਸਨੇ ਜੇਐਨਯੂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਜੇਐਨਯੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ 2019-20 ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਰੈਟਰਨਿਟੀ ਮੂਵਮੈਂਟ - ਬਾਪਸਾ ਗਠਜੋੜ,  ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ "ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ" ਦੇ ਸੱਦੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ, ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਜਤਾਉਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾਏ।  ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਸੈਸ਼ਨ 2018-19 ਲਈ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ ਹੈ।  ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸੀਏਏ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੁਲਾਰੇ ਸੰਬਿਤ ਪਾਤਰਾ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਟਵੀਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮੀਡੀਆ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 

ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਫ਼ਰੀਨ ਦਾ ਘਰ  ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਵੈਲਫੇਅਰ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ,  ਜਾਵੇਦ ਮੁਹੰਮਦ ਉੱਤੇ ਨੂਪੁਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਰੇ  ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਟਿੱਪਣੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ  ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਲ ਸਰੋਵਰ ਬਰਡ ਸੈਂਚੂਰੀ

thumb| ਨਕਸ਼ਾ
right|thumb| ਨਕਸ਼ਾ  - ਨਲ ਸਰੋਵਰ ਬਰਡ ਸੈਂਚੂਰੀ
thumb| ਪੰਛੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ 'ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
[thumb| ਨਲਸਰੋਵਰ ਬਰਡ ਸੈਂਚੂਰੀ ਵਿਖੇ *[ਹਰਾ ਮੱਖੀ-ਖਾਣਾ|ਮੇਰੋਪਸ ਓਰੀਐਂਟਲਿਸ*]]
**ਨਲ ਸਰੋਵਰ ਬਰਡ ਸੈਂਚੂਰੀ**, ਝੀਲ ਅਤੇ  ਦਲਦਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਨੰਦ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 64 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।  ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੈਟਲੈਂਡ ਬਰਡ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1969 ਵਿੱਚ ਬਰਡ ਸੈਂਚੂਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਲਸਰੋਵਰ ਨੂੰ 24 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ " ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸਾਈਟ - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੀ ਵੈਟਲੈਂਡ " ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੀ।  

ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਮੀਨ ਭਾਈ ਚਰਵਾਹੇ ਝੀਲ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਵਸਦੇ ਹਨ , ਇਹ ਲੋਕ ਨਾਚ, ਕਾਰੀਗਰ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪੰਛੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਝੀਲ 'ਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਝੁੱਗੀਆਂ 'ਤੇ ਪਿਕਨਿਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਝੀਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 5:30 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਜ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕੈਮਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਫੀਸ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸ਼ਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੇਟ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਦਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਝੀਲ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਕਰੀਬ 4 ਫੁੱਟ ਡੂੰਘਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ
* ਨਰਾਇਣ ਸਰੋਵਰ ਸੈੰਕਚੂਰੀ

## ਨੋਟਸ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਨਲ ਸਰੋਵਰ ਬਰਡ ਸੈਂਚੂਰੀ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ: ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਭਾਗ; ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮੋਹਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ

**ਮੋਹਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ** (30 ਜਨਵਰੀ 1940  – 9 ਮਈ 2023) ਐਨਐਸਡੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ  ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਮੋਹਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 1965 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ,  ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1984-86 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੋਹਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਆਈਨਸਟਾਈਨ* (1994),  *ਰਾਜਾ ਕੀ ਰਸੋਈ* *ਵਿਦਯੋਤਮਾ*,  ਅਤੇ *ਸਾਂਪ ਸੀਧੀ* ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਨਾਟਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਅੰਧਯੁਗ*, *ਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। (ਪੰਜਾਬੀ), *ਓਥੈਲੋ*, *ਹੋ ਰਹੇਗਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ* ( ਮਾਰਸ਼ਾ ਨੌਰਮਨ ਦੇ 1983 ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕ    ), ਅਤੇ *ਪਿਆਰੇ ਬਾਪੂ* (2008)। ਉਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ *ਆਈਨਸਟਾਈਨ, ਰਾਜਾ ਕੀ ਰਸੋਈ, ਜੋਸਫ ਕਾ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਦੀਵਾਰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਰਹਿਤੀ ਥੀ,* ਅਤੇ *ਹੋ ਰਹੇਗਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ* । 

## ਮੌਤ 
ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ 9 ਮਈ 2023 ਨੂੰ 83 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਭੋਲੀਆ

**ਭੋਲੀਆ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਾਡਲਾ

**ਜਾਡਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 7 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 77 ਕਿ.ਮੀ ਦੂਰ ਹੈ। ਜਾਡਲਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 144515 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲਸਾੜਾ ਹੈ। ਜਾਡਲਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਰੋਆ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਲਾਚੌਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖੇੜਾ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।

## ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ
#ਜਾਡਲੀ (2 KM)
#ਬੀਰੋਵਾਲ (2 KM)
#ਮਜਾਰਾ ਕਲਾਂ (2 KM)
#ਉੱਤਲ (2 KM)
#ਮਜਾਰਾ (2 KM) ਜਾਡਲਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
#ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ
#ਰੂਪਨਗਰ (ਰੋਪੜ)
#ਨੰਗਲ
#ਲੁਧਿਆਣਾ ਜਾਡਲਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ