ਇਲਾਚੀ ਪਹਾੜੀਆਂ

**ਇਲਾਚੀ ਪਹਾੜੀਆਂ** (ਮਲਿਆਲਮ: ഏലമല, ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੀ ਪਰਬਤਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਇਹ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਨਾਮਲਾਈ (ਨੀਲਗਿਰੀ) ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਚੀ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਚੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਕੋਇਲ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸਥਿਤ ਹਨ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਇਲਾਇਚੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂ ਲਗਭਗ 9°52′N 77°09′E ਹੈ। ਇਹ ਡੂੰਘੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 2,800 ਕਿਲੋਮੀਟਰ2 ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਪੇਰੀਆਰ, ਮੁਲਯਾਰ ਅਤੇ ਪੰਬਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਡੁੱਕੀ ਡੈਮ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾਪੇਰੀਆਰ ਡੈਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਨਾਇਮਲਾਈ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪਲਾਨੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪੋਥੀਗਾਈ ਨੂੰ ਆਰਿਆਨਕਾਵੂ ਦੱਰੇ (ਲਗਭਗ 9° N 'ਤੇ) ਤੱਕ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਰਵਿਕੁਲਮ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅਨਾਮੁਡੀ (8,842 ਫੁੱਟ (2,695 ਮੀਟਰ)), ਪੱਛਮੀ ਘਾਟਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਵੀ ਹੈ।

### ਜਲਵਾਯੂ 
ਪਹਾੜੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ 15 °C ਤੋਂ ਗਰਮੀਆਂ (ਅਪ੍ਰੈਲ-ਮਈ) ਵਿੱਚ 31 °C ਤੱਕ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੇਰੀਆਰ ਵਿੱਚ 2,000 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ 3,000 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਵਿੱਲੀਪੁਤੁਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 1,500 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮਾਨਸੂਨ (ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ) ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ (ਅਪ੍ਰੈਲ-ਮਈ) ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਇਲਾਇਚੀ ਪਹਾੜੀ ਰਿਜ਼ਰਵ 
ਇਲਾਇਚੀ ਪਹਾੜੀ ਦੋ ਮਾਲੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ (ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਸੀ ਜੋ ਅਪ੍ਰੈਲ 1822 ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਐਲਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਲਾਇਚੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਲਾਇਚੀ ਪਹਾੜੀ ਰਿਜ਼ਰਵ (CHR) ਇਲਾਇਚੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 1897 ਦੇ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਐਲਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ 15,721 ਏਕੜ (63.62 ਕਿਲੋਮੀਟਰ2) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪਰ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲਗਭਗ 334 ਵਰਗ ਮੀਲ (2,13,720 ਏਕੜ) ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪੇਰੀਆਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੇਰੀਆਰ ਨਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਡੀਮੇੱਟੂ, ਚੋੱਕਨਾਡ ਅਤੇ ਮੁਥੀਰਾਪੁਝਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੀਐਚਆਰ ਦੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਅਨਾਇਮਲਾਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪਲਾਨੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਪੇਰੀਆਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਤੱਕ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਲਾਂਘਾ ਹਨ ਅਤੇ ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਛੇ ਵੱਡੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਕੇਰਲ ਦੇ ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਕੇਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਡੁੱਕੀ ਪਹਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਇਡੱਕੀ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੀਮਾ 1,071.9746 ਕਿਲੋਮੀਟਰ2 (264,890.7 ਏਕੜ) ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 568.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ2 (140,500 ਏਕੜ) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਕੀ 503.38 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 (124,390 ਏਕੜ) ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਇਚੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀਐਚਆਰ ਦਾ ਹੈ।

ਸੀਐਚਆਰ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਇਲਾਇਚੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਸੀਐਚਆਰ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਇਡੁੱਕੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਅਤੇ ਇਡੁੱਕੀ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਗਾਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੇਂਦਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਮੇਟੀ ਦੀ 7 ਸਤੰਬਰ 2005 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਲਾਇਚੀ ਪਹਾੜੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਹੱਦ ਲਗਭਗ 334 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ। ਸੀਈਸੀ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲਾਇਚੀ ਹਿੱਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੰਡ ਜਾਂ ਪੱਟਾ ਦੇਣਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਕਰੀ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਅਮੀਰਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਜੰਗਲ (ਸੰਰਖਣ) ਐਕਟ, 1980 ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਣਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਦੇ 12 ਦਸੰਬਰ 1996 ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਘੋਰ ਉਲੰਘਣਾ ਵਿੱਚ ਬੇਰੋਕ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਘਣੇ ਸਦਾਬਹਾਰ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਢਲਾਣਾਂ 'ਤੇ ਅਮੀਰ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੇ ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ