open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਇਰਾ ਰੋਸ਼ਨ

thumb|ਇਰਾ ਰੋਸ਼ਨ
**ਇਰਾ ਨਾਗਰਥ** (ਮੌਤ 22 ਜਨਵਰੀ 2005), ਜਿਸਨੂੰ **ਇਰਾ ਰੋਸ਼ਨ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰੋਸ਼ਨ ਲਾਲ ਨਾਗਰਥ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਜੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਇਰਾ ਮੋਇਤਰਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ' ਤੇ ਸੁਣੀ ਗਈ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ *ਅਨੋਖੀ ਰਾਤ* (1968), *ਸ਼ੱਕ* (1981), *ਆਪ ਮੁਝੇ ਅੱਛੇ ਲਗਨੇ ਲਗੇ* (2002), ਅਤੇ *ਪ੍ਰਤੀਕਸ਼ਾ* (2006) ਸਮੇਤ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ (ਆਫ਼-ਸਕ੍ਰੀਨ) ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ *ਅਨੋਖੇ ਪਿਆਰ* (1948) ਲਈ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗਾਣਾ ਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਸਕੋਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪਤੀ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
1948 ਵਿੱਚ, ਇਰਾ ਮੋਇਤਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰੋਸ਼ਨ ਲਾਲ ਨਾਗਰਥ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ (ਜਨਮ 1955) ਅਤੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ (ਜਨਮ 1949) ਸਨ। ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਦੀ 1967 ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; 2005 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਦਾਕਾਰ ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਉਸ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪੋਤੀ, ਸੁਨੈਨਾ ਰੋਸ਼ਨ, ਨੇ ਮੋਇਤਰਾ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, *ਟੂ ਡੈਡ ਵਿਦ ਲਵ* (2014) ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। 2008 ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਾਨਾਵਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿੰਗ ਦਾ ਨਾਮ ਈਰਾ ਰੋਸ਼ਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਥੰਮ੍ਹ

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਥੰਮ੍ਹ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Three pillars of Sikhism), **ਤਿੰਨ ਫਰਜ਼** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,

# ਨਾਮ ਜਪੋ: ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਨਾਮ ਜਪੋ - ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਅਤੇ ਜਾਪ - ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖ ਨੇ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤਨੇਮ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਹੈ।
# ਕਿਰਤ ਕਰੋ: ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਅਤੇ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਉਣਾ। ਇੱਕ ਹੈ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ। ਸ਼ਾਲੀਨਤਾ, ਉੱਚ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰੋ।
# ਵੰਡ ਛਕੋ: ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਤ, ਨਸਲ, ਰੰਗ ਜਾਂ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਵੰਡ ਚੱਕੋ—“ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਵਰਤੋ” ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ (ਭੋਜਨ, ਦੌਲਤ ਆਦਿ) ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਈਚਾਰਾ ਜਾਂ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਹਰ ਸੰਭਵ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਣ ਦੀ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਦਸਤੂਰ
ਪਹੇਲੀ

***ਪਹੇਲੀ*** (ਅਨੁਵਾਦ: ਬੁਝਾਰਤ) 2005 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੀ ਕੌਲ ਦੁਆਰਾ 1973 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਦੁਵਿਧਾ* ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਜੈਦਾਨ ਦੇਥਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ 1997 ਦੀ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ *ਨਾਗਮੰਡਲ* ਤੋਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਜੋ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦੁਆਰਾ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।  ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ, ਅਜ਼ੀਜ਼ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਸੰਜੀਵ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਪਤਨੀ (ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਤੀ (ਖਾਨ) ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਸਫ਼ਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇੱਕ ਜਿਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਥਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੀ ਕੌਲ ਦੁਆਰਾ 1973 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਹੈ।  ਹਾਲਾਂਕਿ *ਪਹੇਲੀ ਪਲਾਟ* ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਰੋਤ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

*ਪਹੇਲੀ* 24 ਜੂਨ 2005 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ₹32 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਕੁਝ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ।

51ਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ, *ਪਹੇਲੀ ਨੂੰ* - ਸਰਵੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ("ਧੀਰੇ ਜਲਨਾ" ਲਈ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ) ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ("ਧੀਰੇ ਜਲਨਾ" ਲਈ ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ)  2 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। 53ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ("ਧੀਰੇ ਜਲਨਾ" ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ ) ਲਈ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਕਾਸਟ 
* ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਕਿਸ਼ਨਲਾਲ/ਪ੍ਰੇਮ-ਦ ਘੋਸਟ (ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ) ਵਜੋਂ
* ਲੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ
* ਕਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭੰਵਰਲਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ
* ਕਮਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ ਗੋਵਿਤਰੀਕਰ
* ਭੋਜਾ ਵਜੋਂ ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ
* ਕੰਵਰਲਾਲ, ਭੰਵਰਲਾਲ ਦੇ ਭਰਾ ਵਜੋਂ ਦਿਲੀਪ ਪ੍ਰਭਾਵਲਕਰ
* ਕਿਸ਼ਨਲਾਲ ਦੀ ਭੈਣ ਰਖਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਵਰੀ ਜਮੇਨਿਸ
* ਪਲਕ ਜੈਨ ਅਨੁਸੂਯਾ ਵਜੋਂ, ਕਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ (ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ)
* ਏਕੇ ਹੰਗਲ ਜੀਵਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਨਰ ਕਠਪੁਤਲੀ ਵਜੋਂ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ (ਆਵਾਜ਼)
* ਰਤਨਾ ਪਾਠਕ ਸ਼ਾਹ ਔਰਤ ਕਠਪੁਤਲੀ (ਆਵਾਜ਼) ਵਜੋਂ
* ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਗਡਰੀਆ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ) ਵਜੋਂ
* ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ ਬਤੌਰ ਗਜਰੋਬਾਈ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਜ਼ਰੀ)
* ਕਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਰਾ ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲ ਸ਼ੈਟੀ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ)
* ਆਸਿਫ਼ ਸ਼ੇਖ ਭੂਤ ਵਜੋਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2005 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਉਤਪਲਾ ਸੇਨ

**ਉਤਪਲਾ ਸੇਨ** (12 ਮਾਰਚ 1924 – 13 ਮਈ 2005) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ, ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬੈਨਰਜੀ, ਅਤੇ ਅਲਪਨਾ ਬੈਨਰਜੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹੇਮੰਤਾ ਮੁਖਰਜੀ, ਮੰਨਾ ਡੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਸਤੀਨਾਥ ਮੁਖਰਜੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੁਰਸ਼ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਗਾਣੇ ਗਾਏ ਹਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਤਪਲਾ ਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਮਾਰਚ 1924 ਨੂੰ ਢਾਕਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਬਕ ਹੀਰਨਬਾਲਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਤਾਦ ਗੁਲ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਤੋਂ ਲਏ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1935 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ 1939 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। 1941 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੁਧੀਰ ਲਾਲ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ "ਏਕ ਹੇਤ ਮੋਰ ਪੁਜਾਰ ਥਲਾ" ਦੇ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਗੀਤ "ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਮਰਦੀਨਿਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿਲੇ ਭਾਰੀ" ਨੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ। 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ) ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਰੇਡੀਓ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ। 1944 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ *ਮੇਰੀ ਬਹਿਨ* ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1954 ਤੱਕ ਕੁਝ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 11 ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 17 ਗੀਤ ਗਾਏ। ਉਸਨੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਬਿਚਾਰਕ* (1959) ਵਿੱਚ "ਅਮਰ ਮੱਲਿਕਾ ਬੋਨ" ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ 1953 ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰੰਤਤੇਰੀ ਗਾਂ ਅਮਰ" ਗੀਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਦੀਵੀਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਅਧੁਨਿਕ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਤੀਨਾਥ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆਮਲ ਮਿੱਤਰਾ ਨਾਲ "ਸਪਤਰੰਗਰ ਖੇਲਾ" ਗਾਇਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਬੇਨੂ ਸੇਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਸੱਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਹਿ-ਗਾਇਕ ਸਤੀਨਾਥ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ। ਸਤੀਨਾਥ ਦੀ ਮੌਤ 13 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਤਪਲਾ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ 13 ਮਈ 2005 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਨੈਮਾ ਖ਼ਾਨ ਉਪਰੇਤੀ

thumb|ਨੈਮਾ ਖ਼ਾਨ ਉਪਰੇਤੀ
**ਨੈਮਾ ਖ਼ਾਨ ਉਪਰੇਤੀ** (25 ਮਈ 1938 – 15 ਜੂਨ 2018) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੋਹਨ ਉਪਰੇਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੈਮਾ ਖਾਨ ਉਪ੍ਰੇਤੀ ਕੁਮਾਉਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਸਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਮੋਹਨ ਉਪਰੇਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਮਾਓਨੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਗੀਤ " ਬੇਦੂ ਪਕੋ ਬਾਰੋ ਮਾਸਾ " ਗਾਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀਆ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਕੁਮਾਓਨੀ ਗੀਤਾਂ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸ਼ਰਦ ਦੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰੰਗੀਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਨੈਮਾ ਖਾਨ ਉਪਰੇਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਮਈ 1938 ਨੂੰ ਅਲਮੋੜਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਐਡਮਜ਼ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲਮੋੜਾ ਦੇ ਰਾਮਸੇ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1958 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਗਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਤੋਂ ਐਕਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਐਨਐਸਡੀ ਰਿਪਰਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

### ਕੈਰੀਅਰ 
NSD ਰੀਪਰਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਨੈਮਾ ਖਾਨ ਉਪਰੇਤੀ ਨੇ ਕਈ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਲਕਾਜ਼ੀ, ਸੁਰੇਖਾ ਸੀਕਰੀ, ਉੱਤਰਾ ਬਾਓਕਰ, ਐਮ. ਕੇ. ਰੈਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਥੇਲੋ, ਦ ਕਾਕੇਸ਼ੀਅਨ ਚਾਕ ਸਰਕਲ, ਨਾਟਕ ਪੋਲਮਪੁਰ ਕਾ, ਸਕੰਦਗੁਪਤਾ ਆਦਿ। ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ  1968 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜੁਲਾ ਮਾਲੂਸ਼ਾਹੀ, ਅਜੂਵਾ ਬਾਫੌਲ, ਰਾਮੀ, ਰਾਮਲੀਲਾ, ਇੰਦਰਾ ਸਭਾ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। 1997 ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਉਪਰੇਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੈਮਾ ਖਾਨ ਉਪਰੇਤੀ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀਆ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਮੋਹਨ ਉਪਰੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਮੇਘਦੂਤਮ, ਰਾਮੀ, ਗੋਰੀਧਾਨਾ, ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ, ਅਲਗੋਜ਼ਾ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ, ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ।

ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਖਜੂਰਾਹੋ ਡਾਂਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਆਦਿ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਨਟਸਮਰਾਟ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਵਰਗੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵੀ ਜਿੱਤੇ।

ਉਸਦੀ ਮੌਤ 15 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

### ਪਰਿਵਾਰ 
ਨਾਇਮਾ ਖਾਨ ਉਪ੍ਰੇਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੋਹਨ ਉਪਰੇਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਵਿਰਾਸਤ 
ਨਾਇਮਾ ਖਾਨ ਉਪ੍ਰੇਤੀ ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਉਪਰੇਤੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਏ। "ਬੇਦੂ ਪਕੋ ਬਾਰੋ ਮਾਸਾ" ਅਤੇ "ਓ ਲਾਲੀ ਹੌਸੀਆ" ਗੀਤ ਵੀ ਐਚਐਮਵੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਨਈਮਾ ਖਾਨ ਉਪਰੇਤੀ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ - ਨਾਗਮਤੀ ਰਸਮ।

ਉਸਨੇ ਨਟਰੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਲਲਿਤਾ ਵੈਂਕਟਰਾਮ

thumb|ਲਲਿਤਾ ਵੈਂਕਟਰਾਮ
**ਲਲਿਤਾ ਵੈਂਕਟਰਾਮ** (1909 – 1992), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਲਲਿਤਾ ਵੈਂਕਟਰਮ** ਜਾਂ **ਲਲਿਤਾ ਵੈਂਕਟਰਾਮਨ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਵੀਨਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ *ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ* ਅਤੇ ''ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ, ਬੰਬਈ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ'' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਵੈਂਕਟਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਤਿਰੂਵੰਨਮਲਾਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਨਵਾਸੀ ਵੀ. ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਅਈਅਰ ਅਤੇ ਸੁਬਲਕਸ਼ਮੀ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਵੈਂਕਟਰਾਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੀਲੋਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦਿੱਤੇ, ਵੀਨਾ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ। ਉਸਨੇ 1935 ਦੇ ਕਵੇਟਾ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਭਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ, ਬੰਬਈ 'ਤੇ ਸੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ 1933 ਵਿੱਚ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਸੀ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਬਣੀ।

ਵੈਂਕਟਰਾਮ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਨੇ ਕੇਐਸ ਵੈਂਕਟਰਾਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਕਲਿਆਣੀ ਰਾਮਦਾਸ ਸਮੇਤ ਉਸਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਵੈਂਕਟਰਾਮ ਦੀ 1992 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੋਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਮਦਾਸ, ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਲਲਿਤਾ ਵੈਂਕਟਰਾਮ ਦੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਵਾਣੀ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ

**ਵਾਣੀ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ** ( ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲ਼ਮ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਲਿਖੇ, ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ *ਇੰਥੀ ਨੀਨਾ ਪ੍ਰੀਤੀਆ* ਦੇ "ਮਧੂਵਨਾ ਕਰਦਾਰੇ" ਗੀਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਵਾਣੀ ਨੇ 2013 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਲੂਸੇਗਾਲੂ* ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾ-ਰੇ-ਗਾ-ਮਾ-ਪਾ ਸਿੰਗਿੰਗ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਜਿਊਰੀ ਮੈਂਬਰ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਵਾਣੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਕੇ ਵੈਂਕਟੇਸ਼, ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ. ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਆਦਿਤਿਆ ਹੈ।

## ਫਿਲ਼ਮਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ 
### ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ 
## ਅਵਾਰਡ 
* ***ਜਿੱਤਿਆ*** - ਜਯੰਤ ਕੈਕਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਕੋਕਿਲਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ *ਇੰਥੀ ਨੀਨਾ ਪ੍ਰੀਥੀਆ* ਦੇ ਗੀਤ ਮਧੂਵਨਾ ਕਰੇਦਾਰੇ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ।
* ***ਜਿੱਤਿਆ*** - ਨਗੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਵੀ. ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ *ਸਾਰਥੀ* ਦੇ ਗੀਤ ਹਾਗੋ ਹੀਗੋ ਲਈ 2011 ਵਿੱਚ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਸੁਵਰਨਾ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ।
* ***ਜਿੱਤਿਆ*** - ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਵੀ. ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ *ਅਧੂਰੀ* ਦੇ ਗੀਤ ਮੁਸਾਂਜੇ ਵੇਲੀ ਲਈ 2012 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਸੁਵਰਨਾ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ।
* ***ਜਿੱਤਿਆ*** - ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਵੀ. ਹਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ *ਅਧੂਰੀ* ਦੇ ਗੀਤ ਮੁਸਾਂਜੇ ਵੇਲੀ ਲਈ 'ਦ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਮੇਲ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ 2012' ਲਈ ਮਿਰਚੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ ।
* ***ਜਿੱਤਿਆ*** - ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਵੀ. ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ *ਅਧੂਰੀ* ਦੇ ਗੀਤ "ਮੁਸਾਂਜੇ ਵੇਲੀ" ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ।
* **ਨਾਮਜ਼ਦ** - ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਵੀ. ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ *ਅਧੂਰੀ* ਦੇ ਗੀਤ ਮੁਸਾਂਜੇ ਵੇਲੀ ਲਈ ਕੰਨੜ - ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ । 
* ***ਜਿੱਤਿਆ*** - ਫਿਲਮ *ਕੱਦੀਪੁੜੀ* ਦੇ ਗੀਤ "ਬੇਰੇ ਯਾਰੋ" ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਗੌਤਮ (ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ)

**ਲਕਸ਼ਮੀ ਗੌਤਮ** (ਜਨਮ c. 1963) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਛੱਡੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ "ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਦਾ ਦੂਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਓਰੀਐਂਟਲ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਗੌਤਮ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 1963 ਵਿੱਚ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਗਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਓਰੀਐਂਟਲ ਫਿਲਾਸਫੀ, ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਖੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬਣ ਗਈ। ਇੱਕ NGO ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਬੇਰਹਿਮ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗੌਤਮ ਛੱਡੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਹੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜਿਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਛੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ 35 ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ

***ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ***  (ਮਾਇਆ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ )  1957 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਂਕਾਵਿ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਫਿਲਮ ਹੈ  ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੇ.ਵੀ. ਰੈੱਡੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਗੀ ਰੈੱਡੀ ਅਤੇ ਚੱਕਰਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਨਰ ਵਿਜਯਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਹੇਠ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅੰਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕ ਕਥਾ *ਸਾਸੀਰੇਖਾ ਪਰਿਣਯਮ* ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ *ਮਹਾਂਭਾਰਤ* ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ( ਐਨ.ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ) ਅਤੇ ਘਟੋਤਕਚ ( ਐਸ.ਵੀ. ਰੰਗਾ ਰਾਓ ) ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਮਨਿਊ (ਤੇਲੁਗੂ: ਅਕੀਨੇਨੀ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ, ਤਮਿਲ: ਜੈਮਿਨੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ, ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਧੀ (ਸਾਵਿਤਰੀ) ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। । ਤੇਲਗੂ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਡੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਣੀਅਮ, ਆਰ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਣੀਅਮ, ਵੀ. ਐਮ. ਐਜ਼ੂਮਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁੰਮਾਡੀ, ਮੁੱਕਾਮਾਲਾ, ਰਾਮਾਨਾ ਰੈੱਡੀ, ਅਤੇ ਰੇਲਾਂਗੀ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

*ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ*  7.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਲਾਗਤ 'ਤੇ, ਡਿਜੀਟਲੀ ਰੀਮਾਸਟਰਡ ਅਤੇ ਕਲਰਾਈਜ਼ਡ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ-ਅਧਾਰਤ ਕੰਪਨੀ ਗੋਲਡਸਟੋਨ ਟੈਕਨਾਲੀਜੀਜ਼ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2007 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ *ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ* ਸਮੇਤ ਚੌਦਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੈਗੇਟਿਵ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਕਰਣ 30 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 45 ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਮੂਲ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਤਰਜੀਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।

;

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Mayabazar at IMDb
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1957 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਪਾਤਰ

thumb|ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਪਾਤਰ
**ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਪਾਤਰ** ਅਸਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਨਵੇਂ-ਯੁੱਗ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਰਿੰਦਮ ਬਰੂਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਪਾਤਰ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1990 ਨੂੰ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਤਿਵਾ ਭਾਈਚਾਰੇ (ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਸਾਮੀ ਭਾਈਚਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਵੂਮੈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਸਾਹਿਤ 
ਪਾਤਰ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ *ਮੋਰ ਕੋਲਮਊ ਦਿਨੋਰ ਜ਼ੋਨਾਲੀ ਬਾਤ* (2015) ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ *ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ 2019* (ਜਨਵਰੀ) ਐਡੀਸ਼ਨ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵੱਕਾਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਟਾਂਦਰਾ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਗੋਏਥੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਹਸ਼ਤ-ਬਿਹਿਸ਼ਤ

thumb| ਸੱਤ ਮੰਡਪ
[thumb| [ਬਹਿਰਾਮ ਵੀ|ਬਹਿਰਾਮ ਗੁਰ ਤਿੰਨ ਹਿਰਣੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।]]
thumb| ਬਹਿਰਾਮ ਗੁਰ ਦਿਲਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾਣਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
" **ਹਸ਼ਤ-ਬਿਹਿਸ਼ਤ** " ( ਫ਼ਾਰਸੀ  هشت بهشت) 1302 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਦੁਆਰਾ 1197 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਲਿਖੀ ਗਈ *ਹਫ਼ਤ ਪੈਕਰ*  ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਗੇ 1010 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਫਿਰਦੌਸੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਦੀ *ਹਫ਼ਤ ਪੈਕਰ* ਵਾਂਗ, ਖੁਸਰੋ ਦੀ *ਹਸ਼ਤ ਬਿਹਿਸ਼ਤ* ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹਿਰਾਮ ਪੰਜਵੇ ਗੁਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਥਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, *ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤਾਂ* ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਖੁਸਰੋ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖਕ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਰੈਂਡਿਪ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਊਠ ਦੀ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਕਵਿਤਾ ਵਿਚਲੇ ਅੱਠ "ਫਿਰਦੌਸ" ਸਵਰਗ ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਅੱਠ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਅੱਠ ਥਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਅੱਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਸਵਰਗ ਬਹਿਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ "ਚਿਕਿਤਸਾ" ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਖ਼ੇਮੇ ਹਨ। ਅੱਠ ਫਿਰਦੌਸ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ (ਹਸ਼ਤ ਬਿਹਿਸ਼ਤ) ਅਤੇ ਬਾਗ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।

* ਸ਼ਨੀਵਾਰ - ਕਾਲਾ ਖ਼ੇਮਾ - ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ( ਸੇਰੈਨਦਿਪ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ)
* ਐਤਵਾਰ - ਪੀਲਾ ਖ਼ੇਮਾ - ਨਿਮਰੂਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ
* ਸੋਮਵਾਰ - ਹਰਾ ਖ਼ੇਮਾ - ਸਲਾਵ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ
* ਮੰਗਲਵਾਰ - ਲਾਲ ਖ਼ੇਮਾ - ਤਾਤਾਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ
* ਬੁੱਧਵਾਰ - ਵਾਇਲੇਟ ਖ਼ੇਮਾ - ਰਮ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ
* ਵੀਰਵਾਰ - ਭੂਰਾ ਖ਼ੇਮਾ - ਅਰਬ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ
* ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ - ਸਫ਼ੈਦ ਖ਼ੇਮਾ - ਖਵਾਰਜ਼ਮ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ

## ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ 
*ਹਸ਼ਤ-ਬਿਹਿਸ਼ਤ*, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ *ਖਮਸਾ*, ਖੁਸਰੋ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਸੀ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨੂੰ ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਦੇ *ਖਮਸਾਹ*  ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। । 

## ਅਨੁਵਾਦ 
* *ਹਸ਼ਤ-ਬਿਹਿਸ਼ਤ ਦਾ* ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁਨੀਲ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ) ਦੇ ਕਾਵਿ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
* ਲਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਅੰਸ਼ਕ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੇਰੈਨਦਿਪ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

### ਵਾਲਟਰਸ ਆਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਵ.623 
ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਖਰੜਾ ਸਫ਼ਾਵਿਦ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ 1609 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਖਮਾਸਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਇ ਸਿਰਲੇਖ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਨਸਤਾਲੀਕ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। 
ਤਸਵੀਰ:Bahram Gur recognizes Dilaram by the music with which she enchants the animals W.623.jpg|ਬਹਿਰਾਮ ਗੁਰ ਦਿਲਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਤਸਵੀਰ:Bahram Gur in the red pavilion W.623.jpg|ਲਾਲ ਮੰਡਪ ਵਿਚ ਬਹਿਰਾਮ ਗੁਰ
ਤਸਵੀਰ:Bahram Gur in the sandalwood pavilion W.623.jpg|ਭੂਰੇ ਮੰਡਪ ਵਿਚ ਬਹਿਰਾਮ ਗੁਰ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗਲ ਕਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ
ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਤਲਵਲਕਰ

**ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਤਲਵਲਕਰ**, ਜਿਸਨੂੰ *ਦੀਦੀਜੀ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਆਗੂ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਤਲਵਲਕਰ ਪਾਂਡੁਰੰਗ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਠਾਵਲੇ (ਦਾਦਾਜੀ), ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਏ (ਉਚਾਰਣ 'ਸਵਾਧਿਆਏ') ਪਰਿਵਾਰ (ਮਤਲਬ ਪਰਿਵਾਰ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਾਰਸ ਹੈ। ਉਹ **"ਸਾਇਲੈਂਟ ਪਰ ਸਿੰਗਿੰਗ"** ਸਵਾਧਿਆਏ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਨੇਤਾ ਹੈ। 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾ "ਗੀਤਾਤ੍ਰੇਹ" - ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਦਿਨ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ - "ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ - ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗੀਤ" ਦੇ ਲਾਗੂ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਪਾਠ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਤ੍ਰਯਾ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਪਟੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਮਾਰਕ ਟਰੱਸਟ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕਸਿੱਖੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2002 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਨ ਰਿਲੀਜਨ ਐਂਡ ਪੀਸ (ਡਬਲਯੂਸੀਆਰਪੀ) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਿੰਪੋਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ, ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਇਕੋ-ਇਕ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਸੀ। ਸੰਵਾਦ.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੀਰਾ ਨੰਦਾ

**ਮੀਰਾ ਨੰਦਾ** (ਜਨਮ 1954) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵ, ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਤੇ ਸੂਡੋਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। 2019-20 ਵਿੱਚ, ਉਹ IISER ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਫੈਕਲਟੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਨੰਦਾ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੇਂਸਲੇਰ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਉਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ (2005-2007) ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਟੈਂਪਲਟਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫੈਲੋ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ, ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਲਈ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲੋ ਸੀ। ਉਹ 2010 ਤੋਂ 15 ਮਈ 2017 ਤੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ, ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੈਕਲਟੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ 2019 ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ, IISER ਪੁਣੇ ਦੀ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

## ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ 
ਨੰਦਾ ਨੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਪੈਗੰਬਰ ਫੇਸਿੰਗ ਬੈਕਵਰਡ: ਪੋਸਟਮਾਡਰਨ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਹਿੰਦੂ ਨੈਸ਼ਨਲਿਜ਼ਮ ਇਨ ਇੰਡੀਆ* (2004), ਅਤੇ ਉਸਦੀ 2009 ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਦ ਗੌਡ ਮਾਰਕਿਟ* ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਧਦੇ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿੱਤ ਸਮੇਤ। *ਆਉਟਲੁੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਡੈਲਰੀਮਪਲ ਦੁਆਰਾ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਕੰਮ 
* *ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਵਾਦ: ਹਿੰਦੂ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੰਡਨ* । ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਨਵਯ. 2000
* *ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸਪੈਲ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ* . ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਥ੍ਰੀ ਐਸੇਜ਼ ਕਲੈਕਟਿਵ, 2002।ISBN&nbsp;81-88394-09-2 .
* *ਪਛੜੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਬੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ* । ਨਿਊ ਬਰੰਜ਼ਵਿਕ: ਰਟਗਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2004.ISBN&nbsp;81-7824-090-4 . ਅੰਸ਼
* ''ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ: ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ* । ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਥ੍ਰੀ ਐਸੇਜ਼ ਕਲੈਕਟਿਵ, 2005।ISBN&nbsp;81-88789-30-5
* *ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ* . ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ, 2010.ISBN&nbsp;81-8400-095-2 .
* *ਆਯੁਰਵੇਦ ਅੱਜ : ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਨਜ਼ਰ*, ਸੀ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਦੇ ਨਾਲ। ਪੈਂਗੁਇਨ, 2010.ISBN&nbsp;9780143065128
* *ਕੇਸਰ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨ: ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਲੇਖ* । ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਥ੍ਰੀ ਐਸੇਜ਼ ਕਲੈਕਟਿਵ, 2016।ISBN&nbsp;978-93-83968-08-4 . 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਸਮਾਜ/ਨਿਬੰਧ: ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ, ਦ ਪੀਜ਼ਾ-ਮੇਕਰ, (2003) *ਆਉਟਲੁੱਕ''
* ਲੇਖ: ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ, ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ 'ਵੈਦਿਕ ਵਿਗਿਆਨ' (2003) ਭਾਗ 1 ਅਤੇ ਭਾਗ 2, *ਫਰੰਟਲਾਈਨ*
* PERSPECTIVE: Is India a science superpower? (2005)  *ਫਰੰਟਲਾਈਨ*
* ਬਹਿਸ: ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਰਚਨਾਵਾਦ। (2006) *ਫਰੰਟਲਾਈਨ*
* ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ: "ਦਿ ਗੌਡ ਮਾਰਕੀਟ: ਕਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ" (2010) 
* *ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਈਰਖਾ*, ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਸਤੰਬਰ 16, 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਓਡਿਨ

**ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਓਡਿਨ** ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਹਵਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਡਿਸਿਪਲਨਰੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਅਤੇ ਈਕੋ-ਸਾਖਰਤਾ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਜਰਮਨ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕੋਣ ਤੋਂ ਰਹੱਸਵਾਦ ਤਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉੱਚ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸ਼ੈਵ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ ਕਾਕ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਕਾਕ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਓਡਿਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਟੋਨੀ ਬਰੂਕ ਵਿਖੇ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਕੰਮ 
ਓਡਿਨ ਹਵਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਲੋਆਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਦੂਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਵਾਈ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।

ਉਹ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਲਾਲੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੂਫੀ ਕਵਿਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੰਦਾ ਰੇਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਓਡਿਨ ਦੇ ਲੇਖ *ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸਟੱਡੀਜ਼* ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਪੋਸਟ-ਕੋਲੋਨਿਲਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਅਮਰੀਕਨ ਐਥਨੀਸਿਟੀ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਓਡਿਨ ਨੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ-ਵਿਚੋਲਗੀ ਵਾਲੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਾਹਿਤ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲੇਖਾਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਹੈ। ਪੋਂਜ਼ਾਨੇਸੀ ਅਤੇ ਕੋਏਨ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਓਡਿਨ ਨੇ ਇੰਨੇ ਢੁਕਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਹਾਈਪਰਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਕੋਲੋਨੀਅਲ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਵਚਨ ਬਹੁ-ਵਿਆਪਕਤਾ, ਬਹੁ-ਰੇਖਿਕਤਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਆਮ, ਸਰਗਰਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਵਰਸਲ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਕ੍ਰਮ (1997) ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਸਟਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਸਬ-ਅਲਟਰਨ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"

ਓਡਿਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਖੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਫੁੱਲਬ੍ਰਾਈਟ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਸਲੋਅਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ UH ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਰਿਸਰਚ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ* । ਮਾਨੋਆ ਵਿਖੇ ਹਵਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1997)।
* " ਅੰਤਰ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ:   ਹਾਈਪਰਟੈਕਸਟੁਅਲ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਕੋਲੋਨੀਅਲ  ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ". *MFS ਮਾਡਰਨ ਫਿਕਸ਼ਨ ਸਟੱਡੀਜ਼* 3 (43): 1997. ਪੀ.ਪੀ.&nbsp;598-630
* *ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ* ਮਨੋਆ: ਹਵਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (2004)।
* *ਹਾਈਪਰਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਔਰਤ ਕਲਪਨਾ* . ਮਿਨੀਆਪੋਲਿਸ: ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਪ੍ਰੈਸ (2010)।ISBN&nbsp;0-8166-6670-9
* *ਦੂਜੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ: ਲੱਲਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ* । ਹਿਲਸਬੋਰੋ ਬੀਚ: ਵਿਟਾਸਟਾ (1999)।ISBN&nbsp;81-86588-06-ਐਕਸ
* *ਲੱਲਾ ਦੀਆਂ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਆਇਤਾਂ.* ਦਿੱਲੀ: ਮੋਤੀਲਾਲ ਬਨਾਰਸੀਦਾਸ (2009)।ISBN&nbsp;9788120832558
* *ਲੱਲਾ ਤੋਂ ਨੂਰੂਦੀਨ: ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ੀ-ਸੂਫੀ ਕਵਿਤਾ।* ਦਿੱਲੀ: ਮੋਤੀਲਾਲ ਬਨਾਰਸੀਦਾਸ (2013)।ISBN&nbsp;9788120836907 ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਹੋਮਪੇਜ   ਤੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦੇਸਨ ਕੌਰ

**ਸਰਦਾਰਨੀ ਦੇਸਨ ਕੌਰ ਵੜੈਚ** (1740 – 1794), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਮਾਈ ਦੇਸਨ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1770 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੀ ਰੀਜੈਂਟ ਸੀ। ਉਹ ਸਰਦਾਰ ਚੜਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੋਤਾ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ 
ਬੀਬੀ ਦੇਸਨ ਕੌਰ ਵੜੈਚ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 1740 ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ, ਵੜੈਚ ਜਾਟ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਸੀ।

1756 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਚੜਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਸਨ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਹਿਜ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਬੀਬੀ ਰਾਜ ਕੌਰ (ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ) ਅਤੇ ਸਹਿਰ ਕੌਰ ਸਨ।

ਸਰਦਾਰਨੀ ਦੇਸਨ ਕੌਰ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

## ਸੁਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਰੀਜੈਂਟ 
1770 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਸੀ, ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਾਈ ਦੇਸਨ ਕੌਰ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰਚਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਦੇਸਨ ਕੌਰ ਇੱਕ ਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ। ਉਹ ਦਲੇਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ 1751-1752 ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਵੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਕੀ ਗੜ੍ਹੀ ਰੱਖਿਆ।

ਉਸਨੇ ਕਨ੍ਹਈਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਜੈ ਸਿੰਘ ਕਨ੍ਹਈਆ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
ਸਿੰਮੀ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ 2010 ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟੀਵੀ ਲੜੀ *ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ* ਵਿੱਚ ਦੇਸਨ ਕੌਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਹਾਕਮ
ਤੇਜਲ ਸ਼ਾਹ

**ਤੇਜਲ ਸ਼ਾਹ** (ਜਨਮ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕਿਊਰੇਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਵੀਡੀਓ ਆਰਟ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਡਰਾਇੰਗ, ਸਾਊਂਡ ਵਰਕ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ LGBTQ+ ਕਮਿਊਨਿਟੀ, ਲਿੰਗਕਤਾ, ਲਿੰਗ, ਅਪਾਹਜਤਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਤੇਜਲ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ 1979 ਵਿੱਚ ਭਿਲਾਈ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਵੀਅਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੈਲਬੌਰਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ RMIT ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਰਾਇਲ ਮੈਲਬੌਰਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ) ਤੋਂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ (2000); ਅਤੇ ਬਾਰਡ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਮਐਫਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਉਸਦੀ 2006 ਦੀ ਹਿਜੜਾ ਕਲਪਨਾ ਲੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਹਿਜੜਾ ਭਾਈਚਾਰੇ (ਖੁਸਰਿਆਂ, ਅੰਤਰਲਿੰਗੀ ਲੋਕ, ਅਤੇ/ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕ) ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਰੁਕਲਿਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਰੁਕਲਿਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ " ਗਲੋਬਲ ਨਾਰੀਵਾਦ " (2007) ਸਮੇਤ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; "ਭਾਰਤ: ਪਬਲਿਕ ਪਲੇਸ/ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਪੇਸ" (2008) ਨੇਵਾਰਕ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਨੇਵਾਰਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ; ਕਾਸੇਲ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ (13) (2012); ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਵੁਲਫਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਨਸਟਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵੁਲਫਸਬਰਗ ਵਿਖੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ "ਫੇਸਿੰਗ ਇੰਡੀਆ" (2018) ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ; ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾ ਗਲਹੋਤਰਾ, ਭਾਰਤੀ ਖੇਰ, ਪ੍ਰਜਾਕਤਾ ਪੋਟਨਿਸ, ਰੀਨਾ ਸੈਣੀ ਕਲਾਟ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੂ ਸੇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਕੰਮ ਜਨਤਕ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਪੋਮਪੀਡੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰ.ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਕਯਾਮਤ ਸੇ ਕਯਾਮਤ ਤਕ

***ਕਯਾਮਤ ਸੇ ਕਯਾਮਤ ਤਕ*** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:From oomsday till doomsday) , 1988 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੰਗੀਤਕ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮਨਸੂਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਸਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਮਿਰ ਖਾਨ (ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ) ਅਤੇ ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ  ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988 ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਲਈ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ ਨੂੰ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। 

ਫਿਲਮ ਦਾ ਪਲਾਟ *ਲੈਲਾ ਅਤੇ ਮਜਨੂੰ*, *ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ*,  ਅਤੇ *ਰੋਮੀਓ ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਟ* ਵਰਗੀਆਂ ਕਲਾਸਿਕ ਦੁਖਾਂਤ ਰੋਮਾਂਸ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵੇਲੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸੀ।  ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁਡ ਵਿੱਚ "ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ"।  ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸੰਗੀਤਕ ਰੋਮਾਂਸ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਨਮੂਨਾ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ।   ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ-ਮਿਲਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਫਿਲਮ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ "ਪਾਪਾ ਕਹਤੇ ਹੈਂ" ( ਉਦਿਤ ਨਰਾਇਣ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਮਿਰ ਖਾਨ 'ਤੇ ਚਿੱਤਰਿਤ) ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੱਟ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ ਆਨੰਦ-ਮਿਲਿੰਦ,  ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। 

36ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ, *ਕਯਾਮਤ ਸੇ ਕਯਾਮਤ ਤਕ ਨੇ* ਵਧੀਆ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 34ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਿਲਮ ਨੇ 11 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ  8 ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ, ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਮਨਸੂਰ), ਸਰਵੋਤਮ ਮੇਲ ਡੈਬਿਊ (ਆਮਿਰ), ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਮੇਲ ਡੈਬਿਊ (ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। *ਇੰਡੀਆਟਾਈਮਜ਼ ਮੂਵੀਜ਼ ਨੇ* ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ "ਟੌਪ 25 ਬਾਲੀਵੁਡ ਫਿਲਮਾਂ" ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1988 ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ
ਇੰਦੂਬਾਲਾ

thumb|ਇੰਦੂਬਾਲਾ
**ਇੰਦੂਬਾਲਾ** (1898 – 30 ਨਵੰਬਰ, 1984), ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ **ਮਿਸ ਇੰਦੂਬਾਲਾ**, **ਇੰਦੂਬਾਲਾ ਦੇਬੀ**, ਜਾਂ **ਇੰਦੂਬਾਲਾ ਦੇਵੀ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਇੰਦੂਬਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਬੋਸ ਅਤੇ ਰਾਜਬਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਗ੍ਰੇਟ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਗੌਹਰ ਜਾਨ, ਕਮਲ ਦਾਸਗੁਪਤਾ, ਅਤੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਇੰਦੂਬਾਲਾ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਬੰਗਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1915 ਜਾਂ 1916 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮਾਫੋਨ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ, ਰਾਮਬਾਗਨ ਫੀਮੇਲ ਕਾਲੀ ਥੀਏਟਰ, ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ 1927 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਇਆ। 1936 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਲਈ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਧੁਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਵੋਕਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ *ਰਾਜਰਾਣੀ ਮੀਰਾ* (1933), *ਸਤੀ ਸੁਲੋਚਨਾ* (1934), ਅਤੇ *ਨਵੀਨਾ ਸਾਰੰਗਧਾਰਾ* (1936) ਸਮੇਤ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨ-ਸਕਰੀਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1950 ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। 2020 ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ ਡਿਸਕ ਦੁਆਰਾ, ਇੰਦੂਬਾਲਾ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਕਲਨ ਐਲਬਮ ਵਿਨਾਇਲ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Miss Indubala Raga Bhairavi Coln: Rantideb Maitra, a recording by Indubala, on YouTube
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898
ਗੀਤਾ ਰਾਜਸ਼ੇਕਰ

right|thumb
**ਸੁੰਦਰ ਗੀਤਾ ਰਾਜਸ਼ੇਕਰ** ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ (ਏਆਈਆਰ) ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ (ICCR), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਗੀਤਾ ਰਾਜਸ਼ੇਕਰ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਨਿਧੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਅਤੇ ਡੀ ਕੇ ਪੱਟਮਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਦੁਬਈ, ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਾਗਲਿਆ ਟਰੱਸਟ ਦੀ "ਸੰਸਥਾਪਕ ਟਰੱਸਟੀ" ਹੈ। ਉਹ ਟੋਰਾਂਟੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ, ਮਧੁਰਾ ਗੀਤਮ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਸਿਖਾਉਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਨਾਮਲਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਨੇਡਾ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਗੈਸਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਹੈ।

### ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਉਸਨੂੰ "ਇਸਾਈ ਮਾਮਨੀ", "ਨਾਧਾ ਭੂਸ਼ਣੀ", "ਬਾਲਾ ਰਤਨਾ" ਅਤੇ "ਇਸਾਈ ਸੇਲਵਮ" ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਣ ਸਭਾ, ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਸਲਾਨਾ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਗੀਤਾ ਰਾਜਸ਼ੇਕਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਚਿਦੰਬਰਮ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਐਸ ਐਸ ਰਾਜਸ਼ੇਕਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਲੀ ਜੋਟਾ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਕਾਲੀ ਜੋਟਾ** ਇੱਕ 2023 ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਅਰੋੜਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ, ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਅਤੇ ਵਾਮਿਕਾ ਗੱਬੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
## ਕਲਾਕਾਰ
* ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ ਬਤੌਰ ਦੀਦਾਰ (ਰਾਬੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਅਨੰਤ ਦਾ ਉਸਤਾਦ) 
* ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਰਾਬੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (ਦੀਦਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਅਨੰਤ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕਾ) 
* ਵਾਮਿਕਾ ਗੱਬੀ ਅਨੰਤ ਵਜੋਂ (ਇਕ ਵਕੀਲ, ਰਾਬੀਆ ਅਤੇ ਦੀਦਾਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ) 
* ਪ੍ਰਿੰਸ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੂਟਾ (ਦੀਦਾਰ ਦੇ ਕਾਲਜ ਮਿੱਤਰ) 
* ਨਿਕਿਤਾ ਗਰੋਵਰ ਗੋਲਡੀ (ਰਾਬੀਆ ਦੀ ਕਾਲਜ ਦੋਸਤ)
* ਰੂਪੀ ਰੁਪਿੰਦਰ ਗੁਰਿੰਦਰ (ਰਾਬੀਆ ਦੀ ਮਾਂ)
* ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਭੰਗੂ ਬਤੌਰ ਅਧਿਆਪਕ 
* ਅਨੀਤਾ ਦੇਵਗਨ ਬਤੌਰ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਅਕਤੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪਿੱਛਲ ਪੈਰੀ

**ਪਿੱਛਲ ਪੈਰੀ** (   "ਪੁੱਠੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ"), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਚੂਰੇਲ/ਚੁੜੈਲ/ਚੁਡੈਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ ਜਾਂ ਅਲੌਕਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਭੂਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛਲ ਪੈਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੰਬੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਦਾ ਚੁੜੈਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਪਿੱਛਲ ਪੈਰੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰੀ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਬਣਾਏ ਹੋਣ। ਪਿੱਛਲ ਪੈਰੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਿੱਛਲ ਪੈਰੀਆਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਬਚਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਹੱਥ ਗਵਾਹ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੱਛਲ ਪੈਰੀ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਮੁੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹ ਮਾਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* *ਰੂਹੀ*, ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੰਤਕਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ
* ਚੁੜੈਲ
* ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
* ਅਬਾਰੀਮੋਨ ਜਾਂ ਐਂਟੀਪੋਡ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਲੋਕ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ
* ਸਿਗੁਆਪਾ, ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ ਹਨੇਰੇ-ਚਮੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਪੈਰ
* ਕੁਰੂਪੀਰਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਤੀਆ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਊਸ਼ਾ ਚਿਨੌਏ

**ਊਸ਼ਾ ਚਿਨੋਏ** (1929–2004) ਰਾਜਕੋਟ, ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਊਸ਼ਾ ਚਿਨੋਏ (née ਜੋਸ਼ੀ) ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ (ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਿਆਸਤ ਜਾਮਨਗਰ (ਨਵਾਂਨਗਰ) ਵਿੱਚ ਤਰੰਬਕਲਾਲ ਮਨੀਸ਼ੰਕਰ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਮਤੀ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੋਟ ਦੇ ਧਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿਨੀਤ ਡਿਗਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਾਮਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਸਜੂਬਾ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵੈਦਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮਨੀਸ਼ੰਕਰ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ, ਨੇ 1881 ਵਿੱਚ ਜਾਮਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਟਕ ਨਿਗਰਾਹ ਫਾਰਮੇਸੀ, ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਫਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਫਰਮ ਦੀਆਂ ਬੰਬਈ (ਮੁੰਬਈ), ਕਲਕੱਤਾ (ਕੋਲਕਾਤਾ), ਮਦਰਾਸ (ਚੇਨਈ), ਪੂਨਾ (ਪੁਣੇ), ਕਰਾਚੀ, ਕੋਲੰਬੋ, ਰੰਗੂਨ (ਯਾਂਗੋਨ), ਪੇਨਾਂਗ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। 1960 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਭਜਨ, ਠੁਮਰੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵੀ ਸੀ। 1964-1974 ਤੱਕ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕਾਲਜ, ਰਾਜਕੋਟ ਵਿੱਚ ਕਲਾ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਵਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਊਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰੋਮੇਸ਼ਚੰਦਰ ਚਿਨੌਏ (1925-1991) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਸੁਰੇਸ਼ ਟੀ. ਜੋਸ਼ੀ, 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾਮਨਗਰ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਆਯੁਰਵੇਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਊਸ਼ਾ ਬੈਰਿਸਟਰ ਸੀ ਐਨ ਚਿਨੌਏ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸੀ, ਰਾਜਕੋਟ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਦੀਵਾਨ। ਉਸਦੀ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਘਾਈ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸੁਜਾਨ ਆਰ. ਚਿਨੋਏ, ਨੂੰ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਨਿਸ਼ਾ ਚੌਧਰੀ

**ਨਿਸ਼ਾ ਚੌਧਰੀ** (1952–2001) ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ, 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਾਬਰਕਾਂਠਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 10 ਸਤੰਬਰ 1952 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਸੈਕਲਵਾੜਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾ ਗਾਮੇਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰਸਿੰਘ ਬੀ. ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਵਿਆਹ 13 ਜੁਲਾਈ 1991 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਗਜਰਾਬੇਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ 3 ਬੱਚੇ ਸਨ। ਨਿਸ਼ਾ 1996, 1998 ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ 2001 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ 
ਨਿਸ਼ਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਉਸਨੇ ਬਿਰਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਪਿਲਾਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ, ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਨਿਸ਼ਾ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹਾਕੀ, ਟੈਨਿਸ ਅਤੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਡੇਟ ਕੋਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਕੰਟੀਜੈਂਟ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ, ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ, ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨਿਸ਼ਾ ਚੌਧਰੀ ਦੀ 2001 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮਧੂਸੂਦਨ ਮਿਸਤਰੀ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਜੋਗੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ

**ਜੋਗੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਮੇਜਰ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੁਆਰਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਐਂਡਰਿਊ ਲੈਂਗ ਨੇ ਇਸਨੂੰ *ਦਿ ਲੀਲੈਕ ਫੇਰੀ ਬੁੱਕ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।

## ਸੰਖੇਪ 
ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੋਗੀ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਬੱਚੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਇਹ ਧੀ ਜੋਗੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਈ, ਜੋ ਇਕਦਮ ਉਸ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭੱਜ ਗਈ, ਅਤੇ ਜੋਗੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਗਰ ਇੱਕ ਭਾਲਾ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਜੋਗੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਭੂਤ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ  ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮੁਟਿਆਰ ਲੱਭਣੀ ਪਈ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਭਾਲੇ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋਗੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸੱਚੀ ਧੀ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਨੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਦੂਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ, ਉਸਦਾ ਮੰਗੇਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੂਕ ਲੱਭ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ  ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਸੰਦੂਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸੰਦੂਕ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜੋਗੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਚੀਕੇ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੱਸੀ ਕੱਢੀ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਦਦ ਲਈ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਪਰ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋਗੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲੱਭੀ।

ਜਦੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਜੋਗੀ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਸੁਲ੍ਹਾ ਕਰ ਲਈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* *ਜੋਗੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਹੀਰਾ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ (ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ)

**ਹੀਰਾ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਐਂਡਰਿਊ ਲੈਂਗ ਨੇ ਇਸਨੂੰ *ਦ ਓਲੀਵ ਫੇਅਰੀ ਬੁੱਕ* (1907) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਮੇਜਰ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੁਆਰਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ 
ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਮੀਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਰਾਹ ਚੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਡੱਬਾ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਾ ਲੈ ਆਵੇ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਡੱਬਾ ਹੀ ਬਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਵਪਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਰੇਮਿੰਗਟਨ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੜਕ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਧੂੜ-ਮਿੱਟੀ ਪਈ ਵੇਖੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ? ਫਿਰ ਉਹ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਡੱਬਾ ਮੰਗੋ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਗਧਾ ਆਇਆ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਸਵਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਸਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਡੱਬੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਗੱਲ ਚੱਲ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਵਪਾਰੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਣ ਆਇਆ। ਆਦਮੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਟਾਲ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਡੱਬਾ ਸੌਂਪ ਦੇਵੇਗਾ। ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਗਿਰਫ਼ਤਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਦੂਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਗਈ। ਫਿਰ ਰੇਮਿੰਗਟਨ ਰਾਮ ਗਧੇ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਦਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ।

ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਕਿ ਰੇਮਿੰਗਟਨ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਦਿਨ ਰੇਮਿੰਗਟਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਦਾ ਹਰ ਤਰੀਕਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਤਾ ਸੀ। ਰੇਮਿੰਗਟਨ ਨੂੰ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਹੀਰਾ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਪੂਜਾ ਠਾਕੁਰ (ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ)

ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ **ਪੂਜਾ ਠਾਕੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਟ੍ਰਾਈ-ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਗਾਰਡ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ

ਉਸਨੇ ਗਾਰਡੀਅਨਜ਼ ਆਫ਼ ਦਿ ਸਕਾਈਜ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਇੱਕ ਵੀਡੀਓਗੇਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਦੋ Tedx ਟਾਕਸ ਦਿੱਤੇ, ਇੱਕ 2015 ਵਿੱਚ  ਅਤੇ ਦੂਜੀ 2017 ਵਿੱਚ

## ਫੌਜੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ 17 SSC (W) G ਕੋਰਸ ਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 16 ਜੂਨ 2001 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 16 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਦੇ ਰੈਂਕ ਲਈ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ

### ਵਿਵਾਦ 
ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਏਐਫਟੀ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਸੇਥੂ

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ **ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਸੇਥੂ** ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਨਰਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਸਿਤਾਰਾ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਪੁਣੇ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਰਾਮਸੇਥੂ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ

## ਫੌਜੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਾਮਸੇਥੂ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 1983 ਵਿੱਚ ਆਰਮੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਇੰਟਰਨਲ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨੈਫਰੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

ਰਾਮਸੇਥੂ ਨੇ INHS ਅਸਵਿਨੀ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨੇਵੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਕਮਾਂਡ ਹਸਪਤਾਲ ਪੂਰਬੀ ਕਮਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਕਾਰ (ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਨੈਫਰੋਲੋਜੀ) ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮਿਲਟਰੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਚੇਨਈ ਦੀ ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਆਈਡੀਐਸ ਵਿਖੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰੱਖਿਆ ਸਟਾਫ (ਮੈਡੀਕਲ) (ਏਸੀਆਈਡੀਐਸ ਮੈਡ) ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਾਮੇਸੇਥੂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ (DGAFMS) ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ (ਮੈਡੀਸਨ) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 16 ਸਤੰਬਰ 2021 ਨੂੰ, ਰਾਮੇਸੇਥੂ ਨੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਦੇ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਲਮਾ-ਮੇਟਰ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਪੁਣੇ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਰਾਮੇਸੇਥੂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਦਾ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ਼ ਕਮਿੰਡੇਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ - 1995, 2011 ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਨੇਹਲਤਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ

**ਸਨੇਹਲਤਾ ਸ਼ਾਮਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨੇ** ਵੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ **ਸਨੇਹਲਤਾ** 1995-2000 ਤੱਕ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੀਓਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਡੀਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਘੀ ਬਾਲ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸਰਜਨ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਇਨੀਅਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਈਐਮ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਿਓ-ਨੇਟਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਡਾ: ਸਨੇਹਲਤਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਟਾਟਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਹਿ-ਚੁਣਤੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਵਿਭਾਗ, ਜੀਓਆਈ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੰਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਥੀ

thumb| ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਹਾਥੀ, 1907 ਅਮਰੀਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ।
thumb| ਓਹਾਰਾ ਡੋਂਸ਼ੂ, ਈਡੋ ਦੌਰ (19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ), ਬਰੂਕਲਿਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੁਆਰਾ *ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀ*
**ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ** ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਥੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਆਦਮੀ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹਿੱਸਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਸਾ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਦੰਦ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੀਮਤ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਈਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਸੀਮਤ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੂਰਨ ਸੱਚ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੀਮਤ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਰਾਬਰ ਸੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।   ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਬੋਧੀ ਪਾਠ *ਤੀਥਾ ਸੂਤ, ਉਡਾਨਾ 6.4, ਖੁਦਾਕਾ ਨਿਕਾਇਆ*,  ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਤਿੱਥਾ ਸੁੱਤਾ ਲਗਭਗ  ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੀ ਹੈ। 

ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸੰਸਕਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ। ਉਹ ਫਿਰ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਜੈਨ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।   ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੂਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਫੀ ਅਤੇ ਬਹਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਜੌਹਨ ਗੌਡਫਰੇ ਸੈਕਸੇ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅੰਤਮ ਆਇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਥੀ ਰੱਬ ਲਈ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸਹਿਮਤ ਹਨ। ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਕਹਾਣੀ ਬਾਲਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਸਾਗੋਈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ