open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪਸ਼ਤਾਨਾ ਦੁਰਾਨੀ

**ਪਸ਼ਤਾਨਾ ਦੁਰਾਨੀ** (ਜਨਮ 1997) ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਜੋ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਦੁਰਾਨੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੁਰਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਵੇਟਾ ਨੇਡ਼ੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਸੀ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ "ਤੁਸੀਂ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ"। ਆਪਣੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਚਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਂਟਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪਡ਼੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਅਣਚਾਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਲਿਆ। ਦੁਰਾਨੀ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੰਧਾਰ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਦੁਰਾਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ 2023 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਲਾਲਾ ਫੰਡ ਦੁਆਰਾ ਗਲੋਬਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ 'ਲਾਸਟ ਟੂ ਈਟ, ਲਾਸਟ ਟੂ ਲਰਨ' ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇੱਕ ਯਾਦਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਦੁਰਾਨੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ 21 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬਣਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਨਵੰਬਰ 2021 ਤੋਂ ਵੈਲੇਸਲੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਇਟਾ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਸਿਲਾ ਵਰਦਕ

**ਅਸੀਲਾ ਵਰਦਕ** ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ, ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਰਦਕ ਅਫਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ  ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਵਰਦਕ ਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਹਿੰਸਕ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ।

ਵਰਦਕ 2020 ਵਿੱਚ ਮੀਨਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਸੀ।

ਵਰਦਕ ਇੱਕ 2022-2023 ਹਾਰਵਰਡ ਰੈੱਡਕਲਿਫ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਬਰਟ ਜੀ. ਜੇਮਜ਼ ਸਕਾਲਰ ਫੈਲੋ ਹੈ ਜੋ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 28 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ ਵਰਦਕ ਯੂਐਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐਂਟਨੀ ਜੇ ਬਲਿੰਕਨ, ਰੀਨਾ ਅਮੀਰੀ, ਯੂਐਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪੀਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲੀਜ਼ਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ, ਪਲਵਾਸ਼ਾ ਹਸਨ, ਬਰੁਕਿੰਗਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨਾਹਿਦ ਸਾਰਾਬੀ ਦੇ ਨਾਲ "ਯੂਐਸ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ: U.S.-Afghan ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ" ਜਿਸ ਨੇ ਯੂਐਸ-ਅਫਗਾਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਿਧੀ (ਯੂਐਸਏਸੀਐਮ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤਮਨਾ ਜ਼ਰੀਆਬ ਪਰਿਆਨੀ

**ਤਮਨਾ ਜ਼ਰੀਆਬ ਪਰਿਆਨੀ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: تمنا زریاب پریانی; ਜਨਮ 1997) ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਤਮਨਾ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2022 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਤਮਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 1997 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਤਮਨਾ ਨੇ ਅਫਗਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲਡ਼ੀ।

2018 ਵਿੱਚ, ਤਮਨਾ ਨੇ ਤਮਨਾ ਕਲਚਰਲ ਸੋਸ਼ਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਸੀਕਰਜ਼ ਆਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਨਾਮਕ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 16 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। 19 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ, ਤਮਾਨਾਵਾ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਤਮਾਨੀ ਉੱਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋਡ਼ਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤਮਾਨੀ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ 15 ਅਗਸਤ, 2022 ਨੂੰ ਸਪਿਨ ਬੋਲਡਕ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਮਾਨਤਾ 
2021 ਵਿੱਚ, ਤਮਨਾ ਨੂੰ ਬੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਦੁਆਰਾ 100 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਸ਼ਬਨਮ ਨਸੀਮੀ

**ਸ਼ਬਨਮ ਨਸਮੀ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: شبنم نسیمی) (ਜਨਮ 16 ਫਰਵਰੀ 1991) ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਸਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫਗਾਨ ਪੁਨਰਵਾਸ ਮੰਤਰੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਐਟਕਿੰਸ ਐਮਪੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਮੰਤਰੀ ਰਿਚਰਡ ਹੈਰਿੰਗਟਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ। ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, ਨਸਮੀ 2021 ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਨਸੀਮੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1999 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਯੂਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂਰਲਹਾਕ ਨਸੀਮੀ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮਹਿਬੋਬਾ ਨੇ ਨਿਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ-ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਡਾ. ਨੂਰਲਹਾਕ ਨਸੀਮੀ ਨੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਏਕੀਕਰਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ 2001 ਤੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਚੈਰਿਟੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਕਿੰਗਜ਼ 2022 ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਆਰਡਰ (ਐਮਬੀਈ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਨਸੀਮੀ 18 ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੇਂਟ ਸੇਵੀਅਰ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਓਲਾਵੇ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਸਕੂਲ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀ. ਸੀ. ਐਸ. ਈ. ਅਤੇ ਏ-ਲੈਵਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਬਰਕਬੈਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਗਲੋਬਲ ਗਵਰਨੈਂਸ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਐਮਐਸਸੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ਼ਬਨਮ ਨਸੀਮੀ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ ਪੁਨਰਵਾਸ ਮੰਤਰੀ (ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਐਟਕਿਨਜ਼ ਐਮਪੀ) ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਮੰਤਰੀ ਲਾਰ੍ਡ ਹੈਰਿੰਗਟਨ ਦਾ ਨੀਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੋਰਿਸ ਜੌਨਸਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਰਮ ਵੈਲਕਮ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਖਡ਼੍ਹੇ ਅਫਗਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

2019 ਵਿੱਚ, ਨਸੀਮੀ ਨੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਫਰੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਐਫ. ਸੀ. ਡੀ. ਓ., ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸ੍ਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਐਨ. ਜੀ. ਓਜ਼ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ-ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੈ, ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਇੱکਸੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ।

ਉਸਨੇ *ਟਾਈਮਜ਼*, ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ *ਕੁਈਲਲੇਟ* ਅਤੇ ਫ੍ਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਜ਼ ਅਤੇ ਬਲੌਗ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਹੋਮ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖਤੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਸੀਮੀ ਨਿਊਜ਼ਨਾਈਟ, ਬੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਨਿਊਜ਼, ਆਈ. ਟੀ. ਵੀ. ਨਿਊਜ਼, ਚੈਨਲ 4 ਅਤੇ ਚੈਨਲ 5 ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ, ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕੀਕਰਣ, ਯੂ. ਕੇ. ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 2022 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਨਮ ਨੇ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆਃ 100-ਦੇਖਣ ਲਈ ਸੂਚੀ।2019 ਵਿੱਚ, ਨਸੀਮੀ ਨੂੰ 2019 ਦੌਰਾਨ ਬੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਮਹਿਬੌਬਾ ਸੇਰਾਜ

**ਮਹਿਬੌਬਾ** ਸੇਰਾਜ (ਪਸ਼ਤੋ/ਫ਼ਾਰਸੀ مهبوبہ سراج) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।
## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
1948 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸੇਰਾਜ ਨੇ ਮਲਾਲਾਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹੀ।

1978 ਵਿੱਚ, ਸੇਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਮਨਜ਼ੂਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਿ York ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਗਭਗ 26 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਮਹਿਲਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਨ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਲਡ਼ਨ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪੀਡ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ "ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਮਹਿਬੌਬਾ ਸੇਰਾਜ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਘੋਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਸੇਰਾਜ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਟਾਈਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ'**ਸਮਾਂ**' 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸੂਚੀ ਟਾਈਮ 100 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਰਾਨੀਆਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਮਾਨਤਾ 
ਉਸ ਨੂੰ 2021 ਦੀ ਬੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਅੰਨਾ ਕੋਰੇਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦ *ਨੋਬਲ ਗਾਰਡੀਅਨ*' ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੈ। 2023 ਐਲ. ਏ. ਸ਼ਾਰਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿੱਤੀ।

### ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਫ਼ੀਆ ਵਜ਼ੀਰ

**ਸਫ਼ੀਆ ਵਜ਼ੀਰ** (ਜਨਮ 1991) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਰਿਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵਜ਼ ਦੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਵਜ਼ੀਰ ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਸਟੇਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਬਕਾ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਵਜ਼ੀਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਗਲਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਨਕੋਰਡ, ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਸਨ।

ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਅਰੇਂਜ ਮੈਰਿਜ ਲਈ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਕੰਨਕੋਰਡ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਵਜ਼ੀਰ ਨੇ ਕੰਨਕੋਰਡ ਦੇ ਹਾਈਟਸ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇਸਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਐਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੈੱਡ ਸਟਾਰਟ ਪਾਲਿਸੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਉਪ-ਚੇਅਰਵੁਮੈਨ ਬਣ ਗਈ। ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੋਣ ਲਡ਼ੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਜ਼ੀਰ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸਤੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਟ ਲਈ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਡਿਕ ਪੈਟਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਥੋਡ਼੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਵਜ਼ੀਰ ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਸਟੇਟ ਹਾਊਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਣ ਗਏ।

ਬੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰ ਨੂੰ 100 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਰਜ਼ੀਆ ਬਰਾਕਜ਼ਈ

**ਰਜ਼ੀਆ ਬਰਾਕਜ਼ਈ** (ਜਨਮ 1995) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਔਰਤ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ 2021 ਵਿੱਚੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਬਰਾਕਜ਼ਈ ਦਾ ਜਨਮ ਫਰਾਹ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਬੱਚੀ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਫਗਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹੇਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਬਰਾਕਜ਼ਈ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਤ ਅਤੇ ਨੰਗਰਹਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਉਸਦਾ ਆਖਰੀ ਦਿਨ 15 ਅਗਸਤ, 2021 ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਐਕਟਿਵਵਾਦ 
16 ਅਗਸਤ, 2021 ਨੂੰ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਰਾਕਜ਼ਈ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਹਿਲ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਜ਼ਾਨਬਕ ਸਕੁਏਅਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਔਨਲਾਈਨ, ਬਰਾਕਜ਼ਈ ਨੇ ਹੈਸ਼ਟੈਗ #AfghanWomenExist ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਣਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਸਪਰੇਅ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਜੁਲਾਈ 2023 ਤੱਕ, ਬਰਾਕਜ਼ਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੈਲੂਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚਿਤਰਾ ਗੰਗਾਧਰਨ

**ਚਿੱਤਰਾ ਗੰਗਾਧਰਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Chitra Gangadharan;** ਜਨਮ 15 ਜੁਲਾਈ 1969) ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1977-78 ਵਿੱਚ ਆਲ ਸਟਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਹ 1975 ਤੋਂ 1981 ਤੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਜੋ ਬੇਂਗਲੁਰੂ (ਉਦੋਂ ਬੰਗਲੌਰ) ਦੇ ਗਾਂਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸੋਸ਼ਲਸ ਲਈ ਖੇਡੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਜੱਪਾ ਨੇ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1948 ਦੇ ਓਲੰਪੀਅਨ ਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਸਵਾਨਗੁੜੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ITI ਕੋਚ ਈ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਓ ਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ BUWFC ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ BUFC ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕੋਚ ਕੀਤਾ।

1976 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਪਰ ਕੋਹ ਸੁਸ਼ੀਲ ਬੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੌਰੇ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਗੋਲਕੀਪਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 1980-81 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1981 ਵਿੱਚ SAI ਕੋਚਿੰਗ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 500 ਰੁਪਏ ਦੀ ਨੀਵੀਆ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੋਚ ਬਣੀ। ਉਹ ਅੱਸੀਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਾ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਖੇਡੀ। ਉਹ ਗੋਆ ਦੀ ਕੈਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, 2007-08 ਵਿੱਚ AFC 'A' ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ KSFA ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਲਾਸ I ਰੈਫਰੀ ਵੀ ਸੀ।

ਉਸਨੇ BUFC ਪੁਰਸ਼ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕੋਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਈ। 1998 ਤੋਂ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਗੋਲਕੀਪਰ ਕੋਚ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਬ੍ਰੇਕ ਸਨ।

ਚਿਤਰਾ ਨੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਧੀ ਅਮੂਲਿਆ ਕਮਲ ਇੰਚੀਓਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਚਿਤਰਾ ਗੋਲਕੀਪਰ ਕੋਚ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
* ਉਹ 1975 ਤੋਂ 1981 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਲਈ ਗੋਲਕੀਪਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡੀ।
* ਉਸਨੇ ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ 1975 ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
* 1980 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। 
* 2011 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦੀ ਗੋਲਕੀਪਰ ਕੋਚ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬਹਿਰੀਨ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿੰਨ ਦੋਸਤਾਨਾ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਸਕੀਨਾ ਯਾਕੂਬੀ

**ਸਕੀਨਾ ਯਾਕੂਬੀ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: سکنه یعقوبی) ਇੱਕ ਅਫਗਾਨੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਐਨ.ਜੀ.ਓ ਅਫਗਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਲਰਨਿੰਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਯਾਕੂਬੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2013 ਦਾ ਓਪਸ ਇਨਾਮ, 2015 ਦਾ WISE ਇਨਾਮ, 2016 ਦਾ ਹੈਰੋਲਡ ਡਬਲਯੂ. ਮੈਕਗ੍ਰਾ ਇਨਾਮ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੇਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਯਾਕੋਬੀ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ, 1977 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਲੋਮਾ ਲਿੰਡਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ। ਯਾਕੋਬੀ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰੋਸ ਪੁਆਇੰਟ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੱਠ ਦਾਰੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਗਾਈਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਯਾਕੋਬੀ ਨੇ ਅਫਗਾਨ ਰਾਹਤ ਡੈਲੀਗੇਟ ਲਈ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਮੁਡ਼ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਤ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਅਫਗਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲਰਨਿੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯਾਕੋਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਉੱਦਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਮਿਸ਼ੀਗਨ-ਅਧਾਰਤ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ, ਕ੍ਰਿਏਟਿੰਗ ਹੋਪ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ, ਇੱਚ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
[thumb|ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ [ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਨਸ ਨਾਲ ਸਾਕੇਨਾ ਯਾਕੋਬੀ]]

## ਅਫਗਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲਰਨਿੰਗ 
thumb|ਫਰਨਾਂਡੋ ਲੋਰੇਂਜੋ ਨਾਲ ਸਾਕੇਨਾ ਯਾਕੋਬੀ
1995 ਵਿੱਚ, ਯਾਕੂਬ ਨੇ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਫਗਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲਰਨਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੰਚਿਤ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਫਗਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਲਰਨਿੰਗ ਨੇ 80 ਭੂਮੀਗਤ ਘਰੇਲੂ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 3,000 ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। 2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 'ਲਰਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰ' ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਲੀਨਿਕ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜੋ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਅਫਗਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲਰਨਿੰਗ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ, ਸਕੂਲ, ਮੈਡੀਕਲ ਕਲੀਨਿਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਲੀਨਿਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਯਾਕੋਬੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਪੀਕਰ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਟਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਨ ਵੂਮੈਨ, ਵਰਲਡ ਇਕਨਾਮਿਕ ਫੋਰਮ, ਡੀ. ਡੀ. ਕੋਸਾਮਬੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ਼ ਆਈਡੀਆਜ਼, ਵਰਲਡ ਜਸਟਿਸ ਫੋਰਮ, ਟੈਡ ਵੂਮੈਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫਰੀਦਾ ਨੇਕਜ਼ਾਦ

**ਫਰੀਦਾ ਨੇਕਜ਼ਾਦ** ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਟ੍ਰੇਨਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੇਂਦਰ (ਸੀ. ਪੀ. ਏ. ਡਬਲਯੂ. ਜੇ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ 2021 ਨੂੰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੱਕ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ।ਨੇਕਜ਼ਾਦ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ, ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁਤੰਤਰ ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ *ਪਝਵੋਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਨਿਊਜ਼* ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਮੀਡੀਆ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਫ੍ਰੀ ਮੀਡੀਆ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।

ਉਸ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੁਮੈਨ ਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਕਰੇਜ਼ ਇਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀ ਟੂ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਫਰੀਡਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਮਲਿਆਂ, ਧਮਕੀਆਂ ਜਾਂ ਕੈਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਨ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਪਾਰਕਾਸੇ ਲੀਪਜ਼ਿਗ ਪਬਲਿਕ ਸੇਵਿੰਗਜ਼ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ "ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਹੀਮੁੱਲਾ ਸਮੰਦਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਡੈਨਿਸ਼ ਕਾਰੋਖੇਲ, ਪਝਵੋਕ ਅਫਗਾਨ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਇਸ਼ਾ ਖੁਰਮ

**ਆਇਸ਼ਾ ਖੁਰਮ**, ਕਰੀਮ ਖੁਰਮ ਦੀ ਧੀ (1999 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸ੍ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਯੁਵਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਅੱਸੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਟੋਲੋ ਨਿਊਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾਃ "ਮੇਰੀਆਂ ਲਾਲ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਲਾਭ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂਦੀਆਂ।"

ਉਸ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ **ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਈ-ਲਰਨਿੰਗ** ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ।

ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਈ-ਲਰਨਿੰਗ 
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨੇ ਖੁਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਖੁਰਮ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਜਰਮਨੀ ਤੱਕ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। **ਲੀਕਾ ਤੋਰੀਕਾਸ਼ਵਿਲੀ** ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ "ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਈ-ਲਰਨਿੰਗ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਸੰਕਟ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਫਰੀਬਾ ਨਵਾ

**ਫਰੀਬਾ ਨਵਾ** (ਜਨਮ 1973) ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਤ ਅਤੇ ਲਸ਼ਕਰਗਾਹ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫ੍ਰੇਮੋਂਟ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੇਰਾਤ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੂਲ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਿਡਲ ਈਸਟਰਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਰਾਨ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਾਲੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਉਹ 2000 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ "ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਇੰਕ". (*ਕਾਰਪ ਵਾਚ* ਵਿੱਚ) ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਮੁਡ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਲੇਖਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ/ਅਧਿਕਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵੱਕਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਅਫੀਮ ਰਾਸ਼ਟਰ* ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਵਾਂਝੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। 

ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ ਅਟਲਾਂਟਿਕ, ਨਿਊਜ਼ਵੀਕ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਸੰਡੇ ਟਾਈਮਜ਼, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ, ਡੇਲੀ ਬੀਸਟ, ਨਿਊਜ਼ਡੇ, ਮਦਰ ਜੋਨਸ, ਦ ਵਿਲੇਜ ਵਾਇਸ, ਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਸਾਇੰਸ ਮਾਨੀਟਰ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਕ ਰੇਡੀਓ (ਐਨਪੀਆਰ) ਵਰਗੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਅਫ਼ੀਮ ਨੇਸ਼ਨ ਸਤੰਬਰ 2012 ਲਈ ਖੋਜ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਪੈਨ ਯੂਐਸਏ ਫਾਈਨਲਿਸਟ

* ਅਫਗਾਨ ਗੱਠਜੋਡ਼ ਤੋਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮਾਰਚ 2013

* ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਲਈ ਸੈਂਸਰਡ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਇੰਕ. ਅਕਤੂਬਰ 2007

* "ਡਰੱਗ ਲਾਰਡਜ਼ ਦੀ ਲਾਡ਼ੀ" ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਟਰੱਸਟ ਪ੍ਰੈੱਸ ਅਵਾਰਡ ਜੂਨ 2005

* ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਈ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਨਵਰੀ 2004

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੂਰਬੀ ਬਸੂ

**ਪੂਰਬੀ ਬਾਸੂ** (ਜਨਮ 21 ਸਤੰਬਰ 1949) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਦਵਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਅਨੰਨਿਆ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। 2005 ਤੱਕ, ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਡਰੱਗ ਕੰਪਨੀ ਵਾਈਥ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਬਾਸੂ ਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫਾਰਮੇਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਵੂਮੈਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1976 ਵਿੱਚ ਮਿਸੂਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਲਾਬਾਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਾਕੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਾਸੂ ਨੇ ਬ੍ਰੈਕ ਵਿਖੇ ਸਿਹਤ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕੰਮ 
* *ਰਾਧਾ ਅੱਜ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏਗੀ* 
* *ਸਾਲੇਹਾ ਦੀ ਇੱਛਾ*

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਬਾਸੂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਏਕੁਸ਼ੀ ਪਦਕ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਯੋਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੱਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੋਸ

**ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੋਸ** (ਜਨਮ 14 ਮਾਰਚ 1938) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ *ਆਸ਼ਾ* ਅਤੇ ਸੰਹਾਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕਡ਼ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਬੋਸ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾਡ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਬੋਰੋ ਵੈਸ਼ਦੀਆ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਟਖਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਰੀਸਾਲ ਗਈ ਸੀ। 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੁਬੋ ਲੀਗ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਇਮਾਦੁੱਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਇਮਾਦੁੱਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਜਸੀਮ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਦਰ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੋਰਮ ਵਾਰਡਨ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਸੰਨ 1963 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਰਹੂਮ ਪਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ, ਸਵਦੇਸ਼ ਬੋਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਜੋਡ਼ਾ ਅਤੇ ਜਸੀਮ ਕੈਂਬਰਿਜ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਸਵਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਨ 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੀ ਮੋਨਿਕਾ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਧੀ ਅਨੀਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਡ਼ਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ, 1971 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਸੰਨ 1974 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਆਕਸਫੋਰਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸਵਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ। ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚੈਰਿਟੀਜ਼ ਰਿਫਿਊਜੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

1984 ਵਿੱਚ, ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੋਸ ਨੇ ਸੰਹਾਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਅਨੰਨਿਆ ਟੌਪ ਟੈੱਨ ਅਵਾਰਡ (2005)
* ਅਨੰਨਿਆ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ (2010)
* ਬੰਗਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ (2016) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਯਾਸਮੀਨ ਅਲੀ ਹੱਕ

**ਯਾਸਮੀਨ ਅਲੀ ਹੱਕ** ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਸੈਫ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਹੱਕ ਨੇ ਢਾਕਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
1996 ਵਿੱਚ, ਹੱਕ ਯੂਨੀਸੈਫ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਹੱਕ ਨੇ 2010 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਯੂਨੀਸੈਫ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਸੈਫ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਅੰਦੋਲਨ ਖੋਜ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਹੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ 2018 ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਮਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ, ਹੱਕ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੰਗ ਵਾਰੀਅਰ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਦੱਸਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੇਗਮ ਬਦਰੂੰਨੇਸਾ ਅਹਿਮਦ

**ਬੇਗਮ ਬਦਰੂੰਨੇਸਾ ਅਹਿਮਦ** (1903-20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1980) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 1903 ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਿਕਗੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿੰਗੈਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਲ ਜ਼ਮੀਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੋਸਲੇਹੁਦੀਨ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਲਕਾਤਾ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

### ਕੈਰੀਅਰ 
1930 ਵਿੱਚ, ਅਹਿਮਦ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟ ਐਕਸ਼ਨ ਡੇਅ 'ਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ 1946 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਦੰਗਿਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1951 ਵਿੱਚ ਗੰਡਾਰੀਆ, ਢਾਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਡਰੀਆ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁਲਬੁਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੁਮੈਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1960 ਵਿੱਚ, ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਮੌਤ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਨੂੰ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜ਼ੀਮਪੁਰ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਮਘਾ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1969 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਤੀਜੀ, ਅਸ਼ਰਫੀ ਖਾਨਮ, ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903
ਹੋਰੀਆ ਮੋਸਾਦਿਕ

thumb|2014 ਵਿੱਚ ਮੋਸਾਦਿਕ।
**ਹੋਰੀਆ ਮੋਸਾਦਿਕ** ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਧਮਕੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੋਸਾਦਿਕ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
thumb|"ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟਡ਼ਵਾਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ" ਬਾਰੇ ਹੋਰੀਆ ਮੋਸਾਦੀਕ।
ਮੋਸਾਦਿਕ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੀ ਜਦੋਂ 1979 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੋਸਾਦਿਕ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਜਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ੀਬੁੱਲਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਲਟ ਜਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਪ੍ਰੈੱਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੋਸਾਦਿਕ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਬਰਕਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਮੋਸਾਦਿਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। 2008 ਵਿੱਚ, ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲੰਡਨ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵਰਕ ਪਰਮਿਟ ਵੀਜ਼ਾ ਅਧੀਨ ਐਮਨੈਸਤੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੋਸਾਦਿਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਧਮਕੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣੂ ਹੋ. ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ।

ਮੋਸਾਦਿਕ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2008 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਕਸਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੋਸਾਦਿਕ ਨੇ ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਲਈ ਖੋਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, "ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ, ਦੁੱਖ ਲੱਭਣਾਃ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਿਪਤਾ" ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਸੀਐਨਐਨ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਲਾਭ 2002 ਤੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਐਮਨੈਸਤੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਤਰੱਕੀ ਵੇਖੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਨਵਾਰਾ ਬਹਾਰ ਚੌਧਰੀ

**ਅਨਵਾਰਾ ਬਹਾਰ ਚੌਧਰੀ** (13 ਫਰਵਰੀ 1919-27 ਅਕਤੂਬਰ 1987) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕਡ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਬੇਗਮ ਰੋਕੇਆ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਸਖਾਵਤ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1934 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਬੈਥੁਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1941 ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਚੌਧਰੀ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲੇਡੀ ਬ੍ਰੈਬੋਰਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ। ਉਹ ਬੇਗਮ ਰੋਕੇਆ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਅੰਜੁਮਨ-ਏ-ਖਵਾਤਿਨ-ਏ-ਇਸਲਾਮ, ਜਾਂ ਆਲ ਬੰਗਾਲ ਮੁਸਲਿਮ ਵੁਮੈਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਿਆਮੋਈ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਕਾਮਰੂਨੇਸਾ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਹੈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਸੰਨ 1955 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣੀ। ਉਹ 1955 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਬੁਲਬੁਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ (ਬੀਏਐਫਏ) ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਹਬੀਬੁੱਲਾ ਬਹਾਰ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਅਮਰ ਚੇਤੋਨਰ ਰੰਗ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਬੀਬੁੱਲਾ ਬਹਾਰ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ 3 ਬੇਟੀਆਂ ਸਨ-ਸੇਲਿਨਾ ਬਹਾਰ ਜ਼ਮਾਨ, ਨਸਰੀਨ ਸ਼ਮਸ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੀਨ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ-ਇਕਬਾਲ ਬਹਾਰ ਚੌਧਰੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕਬਾਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸਾਹਿਰਾ ਬੇਗਮ ਸਿਰਾਜ ਅਲ ਬਨਾਟ

**ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸਾਹਿਰਾ ਬੇਗਮ ਸਿਰਾਜ ਅਲ-ਬਨਾਤ** ਜਾਂ **ਬੀਬੀ ਗੁਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਰਫ ਸੇਰਾਜ ਅਲ-ਬਨਾਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਨਮ 1902) ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ। 

ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹਬੀਬੁੱਲਾ ਖਾਨ (r. 1901-1919) ਅਤੇ ਸਰਵਰ ਸੁਲਤਾਨਾ ਬੇਗਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਅਮਾਨਉੱਲਾ ਖਾਨ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ। 

ਉਸ ਨੇ 1919 ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਮਹਾਮਹਿਮ ਤਾਜ-ਏ-ਅਫਗਾਨ 'ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਜਾਨ ਸ਼ਘਾਸੀ (1883-1929), ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ 1919-1920, ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। 

1919 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਹੀ ਹਰਮ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ ਤਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਫੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਕੇ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਸੰਨ 1923 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਘਟੀਆਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।

: "ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਸਿਰਫ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਪੀਣਾ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ. ਬੁੱਢੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਕਦੇ ਭੁੱਖੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਡ਼੍ਹ ਜਾਂ ਲਿਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ.... ਪਰ ਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.

ਸੰਨ 1924 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਸਤੁਰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਹਸਪਤਾਲ ਸੀ।

ਸੰਨ 1928 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਅੰਜੁਮਨ-ਏ ਹਿਮਾਇਤ-ਏ-ਨਿਸਵਾਨ (1928) ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਉਸ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਭੈਣ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸ਼ਾਹ ਗੁਲ ਜਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1929 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਯਾ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਔਰਤਾਂ ਅਗਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪਰਦਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਅਮਾਨਉੱਲਾ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 17 ਜਨਵਰੀ 1929 ਨੂੰ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫਰਵਰੀ 1929 ਵਿੱਚ ਜਗਦਲਾਕ ਵਿਖੇ ਹਬੀਬੁੱਲਾ ਕਲਾਕਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ, 9 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਕੰਧਾਰ ਵਿਖੇ ਫਡ਼ਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਓਬੈਦੁਲਾਹ ਜਾਨ ਕੰਧਾਰੀ

'***ਓਬੈਦੁੱਲਾ ਜਾਨ** ਕੰਧਾਰ**, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਵੇਟਾ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੂਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।  ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਸਤੋ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਕੰਧਾਰ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਸ਼ਤੋ ਕਵੀ ਸਈਦ ਅਬਦੁਲ ਖਾਲਿਕ ਆਗਾ ਅਤੇ ਅਬਦੁਲ ਬਾਕੀ ਦਿਲਰੇਸ਼ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ।

ਓਬੈਦੁੱਲਾ ਜਾਨ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੰਧਾਰ-ਕੁਏਟਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਪਾਸਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। 

## ਗੀਤਕਾਰ/ਸੰਗੀਤਕਾਰ 
**ਅਬਦੁਲ ਬਾਕੀ **ਦਿਲਰੇਸ਼***', ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿਕ ਉਪਨਾਮ "ਦਿਲਰੇਸ਼" ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਕੰਧਾਰ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕਵੇਟਾ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਸਤੋ ਕਵੀ ਹੈ। ਪਸ਼ਤੋ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਓਬੈਦੁੱਲਾ ਜਾਨ ਕੰਧਾਰੀ ਨੇ ਅਬਦੁਲ ਬਾਕੀ ਦਿਲਰੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਲਗਭਗ 400 ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਜ਼ੀਆ ਇਕਬਾਲ ਅਤੇ ਨਗਮਾ ਨੇ ਦਿਲਰੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੰਟਰਨੈਟ' ਤੇ ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਵਜੋਂ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ।

## ਮੌਤ 
ਸੋਵੀਅਤ-ਸਮਰਥਿਤ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਬੈਦਉੱਲਾ ਜਾਨ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਡੁਰੰਡ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਕਤਲ ਇਸਮਤਉੱਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਬਦਮਾਸ਼ ਕਮਾਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਬੈਦਉੱਲਾ ਜਾਨ ਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 32 ਸਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਤਲ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਮਾਈ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਮਤਉੱਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਸੀ।

*

## ਹਵਾਲੇ 
*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਨਜਲਾ ਅਯੂਬੀ

**ਨਜਲਾ ਅਯੂਬੀ** ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਔਰਤ ਗੱਠਜੋਡ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਠਜੋਡ਼ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਧੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਨਜਲਾ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਐਮ. ਏ. ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੋਸਟ-ਵਾਰ ਰਿਕਵਰੀ ਅਤੇ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਐੱਮ. ਏ. ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਜਲਾ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਰਵਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜੱਜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1988 ਅਤੇ 2007 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2003 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਬੌਨ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਥਾਪਿਤ ਸੰਵਿਧਾਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਨਜਲਾ ਨੇ 2004 ਅਤੇ 2006 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਚੋਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਸਥਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ-ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇਕਾਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2004 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਜਨਤਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਨਜਲਾ ਨੇ ਓਪਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਕੰਟਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਕੰਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਨਜਲਾ ਨੂੰ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਕ੍ਰੌਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਪੀਸ ਐਂਡ ਜਸਟਿਸ ਵਿਖੇ 2015 ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਾਲਿਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੈਲੋ ਵੀ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਜਦੋਂ ਨਜਲਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੱਟਡ਼ਪੰਥੀਆਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਨਜ਼ਲਾ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹਿਸਬ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਜਿਹਾਦੀ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੱਬੇ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਜਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦਰਜੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 40 ਹੋਰ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਲਾਈ ਸਕੂਲ ਚਲਾਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਮੰਗੀ। ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਨਜਲਾ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਜੋਨ ਕ੍ਰੋਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਪੀਸ ਐਂਡ ਜਸਟਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਪੀਸਮੇਕਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫ਼ੇਮੀ ਲਿਸਟ 100 ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਿੱਕੀ ਬੈਲਾ

**ਸਟੈਫਨੀ ਨਿਕੋਲ ਚਿਗਵਿਨਤਸੇਵ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Stephanie Nicole Chigvintsev;** née **ਗਾਰਸੀਆ-ਕੋਲੇਸ** ; ਜਨਮ 21 ਨਵੰਬਰ, 1983), ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਨਿੱਕੀ ਗਾਰਸੀਆ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2007 ਤੋਂ 2023 ਤੱਕ ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ, ਬਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਦ ਬੇਲਾ ਟਵਿਨਸ ਵਜੋਂ ਰਿੰਗ ਨਾਮ **ਨਿੱਕੀ** **ਬੇਲਾ** ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ *ਬਰਮਾਗੇਡਨ* ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ।

2007 ਵਿੱਚ, ਗਾਰਸੀਆ ਨੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ ਬਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਖੇਤਰ ਫਲੋਰੀਡਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਰੈਸਲਿੰਗ ਲਈ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਬੇਲਾ ਟਵਿਨਸ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਸਮੈਕਡਾਉਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਦੀ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦਿਵਸ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ 301 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸ਼ਾਸਨ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਉਹ ਅਤੇ ਬਰੀ ਨੂੰ 2021 ਵਿੱਚ ਦ ਬੇਲਾ ਟਵਿਨਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼, *ਟੋਟਲ ਦਿਵਸ* ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਪਿਨ-ਆਫ, *ਟੋਟਲ ਬੇਲਾਸ* ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ ਛਿੱਟੇ ਹੀ ਦਿਖਾਈ, ਪਰ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2023 ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਬਰੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ "ਬੇਲਾ" ਉਪਨਾਮ ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲੈਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਗਾਰਸੀਆ" ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਹਿਲੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦ ਗਾਰਸੀਆ ਟਵਿੰਸ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਗਾਰਸੀਆ ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ *ਪ੍ਰੋ ਰੈਸਲਿੰਗ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ*  ਫੀਮੇਲ 50 ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 1 ਸੀ, ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ *ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ* ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ ਦਾ ਦੀਵਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਟੀਨ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਚੁਆਇਸ ਫੀਮੇਲ ਅਥਲੀਟ ਲਈ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
right|thumb|385x385px| ਨਿੱਕੀ ਬੇਲਾ ਦੋ ਵਾਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਿਵਸ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ

* **ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ**
** ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ : ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦਿਵਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਰਾਜ 
* **ਪ੍ਰੋ ਰੈਸਲਿੰਗ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ**
** 2015 ਵਿੱਚ :ਪੀਡਬਲਯੂਆਈ ਫੀਮੇਲ 50 ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 50 ਮਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1 ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 
* **ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ**
** ਸਾਲ ਦਾ ਦੀਵਾ (2015) 
** ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਪਹਿਲਵਾਨ (2015) 
* **ਟੀਨ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ**
** ਚੁਆਇਸ ਫੀਮੇਲ ਅਥਲੀਟ (2016) - ਬਰੀ ਬੇਲਾ ਦੇ ਨਾਲ 
* **ਕੁਸ਼ਤੀ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ**
** ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਝਗੜਾ (2014) ਬਰੀ ਬਨਾਮ ਨਿੱਕੀ 
** ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਝਗੜਾ (2015) ਟੀਮ PCB ਬਨਾਮ ਟੀਮ BAD ਬਨਾਮ ਟੀਮ ਬੇਲਾ 
* **ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ**
** ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦਿਵਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ( 2 ਵਾਰ ) 
** ਸਲੈਮੀ ਅਵਾਰਡ (2 ਵਾਰ)
*** ਦਿਵਾ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ( 2013, 2014, 2015 ) – 2013 ਅਵਾਰਡ ਬਰੀ ਬੇਲਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ  
** ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ( 2020 ਦੀ ਕਲਾਸ ) - ਬੇਲਾ ਟਵਿਨਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਰੀਮਾ ਸੁਲਤਾਨਾ ਰਿਮੂ

**ਰੀਮਾ ਸੁਲਤਾਨਾ ਰਿਮੂ** (ਬੰਗਾਲੀ ਰਿਮਾ ਸੁਲਤਾਨਾ ਰਿਮੋ) (ਜਨਮ 2002) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਕੌਕਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਜਵਾਬਦੇਹ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2020 ਲਈ ਬੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਦੀ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਰਿਮੂ ਦਾ ਜਨਮ 2002 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਚਟਗਾਓਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਰਾਮੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਐਕਟਿਵਵਾਦ 
ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ, ਰਿਮੂ ਗਲੋਬਲ ਨੈਟਵਰਕ ਆਫ਼ ਵੂਮੈਨ ਪੀਸ ਬਿਲਡਰਜ਼ (ਜੀਐਨਡਬਲਯੂਪੀ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਯੰਗ ਵੂਮੈਨ ਲੀਡਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਜਾਗੋ ਨਾਰੀ ਉਨਯਾਨ ਸੰਗਸਟਾ (ਜੇਐਨਯੂਐਸ) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜੇ. ਐੱਨ. ਯੂ. ਐੱਸ. ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਕੌਕਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਾਲੂਖਾਲੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਅੰਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ 12 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ 50% ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਬਾਲ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਿਮੂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਰਿਮੂ ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।

## ਮਾਨਤਾ 
2020 ਵਿੱਚ, ਰੀਮੂ ਨੂੰ ਬੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਦੀ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ-ਉਸ ਸਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ, ਰੀਨਾ ਅਖ਼ਤਰ ਦੇ ਨਾਲ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਲਮਾ ਸੋਭਨ

**ਸਲਮਾ ਸੋਭਨ** (11 ਅਗਸਤ 1937-30 ਦਸੰਬਰ 2003) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਕੀਲ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ 1959 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬੈਰਿਸਟਰ ਬਣੀ। ਉਹ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਸਥਾ ਆਇਨ-ਓ-ਸਾਲਿਸ਼ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕਡ਼ 
ਸੋਭਨ ਦਾ ਜਨਮ 1937 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਰਾਮੁੱਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਬੇਗਮ ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਇਕਰਾਮੁੱਲਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਡੈਲੀਗੇਟ ਅਤੇ ਮੋਰੱਕੋ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਜਾਇਬਾ ਤਾਹਯਾ

**ਜ਼ਾਇਬਾ ਤਾਹਯਾ** ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅੰਦੋਲਨ (ਐੱਫ. ਈ. ਐੱਮ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰੀਬ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਸਿਖਾਉਣਾ ਜਿੱਥੇ ਕੇਸ ਵਧੇਰੇ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ 
ਤਾਹਯਾ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਢਲੇ ਸਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਯੂ. ਕੇ. ਤੋਂ ਅਪਰਾਧ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਤਾਹਯਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲੀਗਲ ਏਡ ਐਂਡ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਟਰੱਸਟ (ਬਲਾਸਟ) ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈ। ਇੱਕ ਰਿਸਰਚ ਇੰਟਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋ-ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਰਾਹੀਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਣ-ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।

ਤਾਹਯਾ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟਾਫ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।

## ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅੰਦੋਲਨ 
ਐੱਫਈਐੱਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2016 ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ।

ਆਪਣਾ ਥੀਸਿਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤਾਹਯਾ ਨੇ 'ਪੁਰਸ਼ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਿਉਂ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ-ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਰਵਿਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਬਚਾਅ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ-ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲਿੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਤਾਹਯਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਐੱਫ. ਈ. ਐੱਮ. ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਟੋਰੋਖਾ, ਨੇ ਪਛਡ਼ੇ ਪਿਛੋਕਡ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸਨ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਲਿੰਗ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਪਹਿਲ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ। ਤਾਹਯਾ ਨੇ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪਡ਼ੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਉੱਥੇ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਟੋਰੋਖਾ ਕ੍ਰਾਵ ਮਾਗਾ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐੱਫਈਐੱਮ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰ, ਵੀਓ2 ਅਰਬਨ ਫਿਟਨੈੱਸ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ।

ਤਾਹਯਾ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬੱਸਾਂ' ਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਲਗਾ ਕੇ ਇੱਕ ਤਸ਼ੱਦਦ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵੀ ਚਲਾਈ।

ਐੱਫ. ਈ. ਐੱਮ. ਨੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਅਟੋਰੋਖਾ ਰਾਹੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕਸਟੋਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ।

ਐੱਫ. ਈ. ਐੱਮ. ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਤਾਹਯਾ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਥੈਲਮਾ ਬੇਟ

**ਥੈਲਮਾ ਫਲੋਰੈਂਸ ਬੇਟ** ਸੀ. ਬੀ. ਈ. (3 ਅਗਸਤ 1904-26 ਜੁਲਾਈ 1984) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਲੀਡਰ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਥੈਲਮਾ ਫਲੋਰੈਂਸ ਓਲਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਗਸਤ 1904 ਨੂੰ ਸਿਡ*ਨੀ* ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਾਰਵੇਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਓਲਾਫ ਓਲਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਫਲੋਰੈਂਸ ਬੀਟਰਿਸ ਓਲਸਨ (ਨੀ ਸੇਂਟ ਕਲੇਅਰ) ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਜੋ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ 1912 ਵਿੱਚ ਕਾਰਲ ਗੁਸਤਾਵ ਸੁੰਡਸਟ੍ਰੋਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।

ਥੈਲਮਾ ਨੇ 1928 ਵਿੱਚ ਸਿਡਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਰਟ ਸਟ੍ਰੀਟ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੈਰੀਡਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
1969 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਜ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡੱਬੋ ਦੀ ਸੀਟ ਲਈ ਕੰਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਥੈਲਮਾ ਹਾਰਵੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਕੰਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਹਿਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1953 ਗਵਾਈਡੀਰ ਉਪ ਚੋਣ ਵੀ ਲੜੀ ਸੀ।

ਕਿਰਕਬੀ ਨੇ ਕੰਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਲਡ਼ਣੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀਆਂ ਪਰ ਉਹ ਚੁਣੇ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਕੰਟਰੀ ਵੂਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਵਰਲਡ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ। ਉਹ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਸਾਲ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੀ।

ਬੇਟ ਸੀ ਡਬਲਯੂ ਏ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਸਕੱਤਰ (1957-1959) ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ <ਆਈਡੀ 1 ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੀ ਡਬਲਯੂਏ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਅਬੋਰਿਜਨਲ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਦੀ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਸੀ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਆਰਡਰ ਦੀ ਕਮਾਂਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਉਸ ਨੇ 20 ਜੂਨ 1934 ਨੂੰ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਫਿਲਿਪ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਚਰਵਾਹੇ ਰਿਚਰਡ ਫਾਲਕਨਰ ਹਾਰਵੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਵਾਨਹੋ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਉੱਤੇ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੰਟਰੀ ਵੁਮੈਨਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ 1946 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

ਉਸ ਨੇ 8 ਦਸੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਡਾਰਲਿੰਗਹਰਸਟ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜੌਹਨਜ਼ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕੰਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਕੇਨੇਥ ਕਿਰਕਬੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ-ਇਹ ਜੋਡ਼ਾ ਮੋਰੇ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਬੇਲਾਟਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

12 ਜੂਨ 1958 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਕਾਰਥਰ ਦੇ ਲਿਬਰਲ ਮੈਂਬਰ ਜੈੱਫ ਬੇਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਤਿਲਬਾ ਤਿਲਬਾ ਵਿਖੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 1968 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 26 ਜੁਲਾਈ 1984 ਨੂੰ ਗੋਰਡਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904