open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਟਟਹਿਣਾ

**ਟਟਹਿਣਾ**(Lampyridae) ਇੱਕ ਕੀਟ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਉੱਡਣ ਵਾਲਾ ਕੀਟ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਕੋਲ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬੱਤੀ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਏ ਜਿਹੜੀ ਸਾਥੀ ਕੀਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਹਦੇ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਚਾਨਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਛੱਲ-ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 510 ਤੋਂ 670 ਨੈਨੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸਦੀਆਂ 2,000 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ੀਤੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਊਸ਼ਣ ਕਟਿਬੰਧੀ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਰਵੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕੁਝ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗਲੋਵਾਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਫੇਨਗੋਡੀਆਡੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਟਿਹਣੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਰ ਟਟਹਿਣਾ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਟਟਹਿਣਾ ਦੋਵੇਂ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰ੍ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਾਦਾ ਟਟਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਉੱਡ ਸਕਦੇ।

## ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ 
left|thumb|ਇੱਕ ਲਾਰਵੀਫੋਰਮ ਮਾਦਾ ਟਟਿਹਣਾ ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਬੱਤੀ ਜਗ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੈਦਾ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਜੁਗਨੂੰ ਦੇ ਢਿਡ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ (abdomen) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲੁਸੀਫਿਰੇਸ
ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਲੁਸਿਫਰਨ ਨਾਮਕ ਰਸਾਇਣ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ATP ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ,  ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਜੀ ਹਾਂ ਕਿ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਤੋੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਲਬ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੇਂਦਰਕ (nucleus) ਦੁਆਲੇ ਤਹਿ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਊਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਹੋਕੇ ਉਪਰਲੀ ਤਹਿ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸਥਿਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਿਲੀ-ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਤਹਿ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ , ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਆਉਂਦੇ ਇਹ ਆਪਣੀ ਸੌਖੀ ਹੋਈ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਊਰਜਾ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ATP ਸੈੱਲ ਦੀ energy ਕਰੰਸੀ (ਮੁਦਰਾ) ਹੈ, ਸੈੱਲ ਆਪਣੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ATP ਦੇ ਰੂਪ ਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ==ਹਵਾਲੇ==

## ਹੋਰ ਪੜਨਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* An introduction to European fireflies and glow-worms 
* Firefly.org – Firefly & Lightning Bug Facts, Pictures, Information About Firefly Insect Disappearance
* Firefly simulating robot, China
* http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi
* Museum of Science, Boston – Understanding Fireflies 
* Video of a firefly larva in Austria
* FireflyExperience.org – Luminous Photography and Videos of Fireflies & Lightning Bugs

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਟ ਪਤੰਗੇ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ

ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲੀ ਭਾਵ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਫੁੱਟ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਹਿਣ ਨਿਰੰਤਰ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੰਮੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ‘ਲੰਮੇ ਗੌਣ’ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਸੰਤਾਪ ਦੀ ਗਾਥਾ ਬੜੇ ਦਰਦੀਲੇ ਅਤੇ ਵੇਦਨਾਤਮਕ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੁਆਣੀਆਂ ਇਹ ਗੀਤ ਲੰਮੀ ਹੇਕ ਲਾ ਕੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ-ਦੋ ਦੇ ਜੋਟੇ ਬਣਾ ਕੇ ਸਾਂਝੀ ਹੇਕ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ- ਇੱਕ ਧਿਰ ਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਾ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਅਗਲੇਰੇ ਅੰਤਰੇ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੌਣ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀ ਜੋਖ਼ਮ ਭਰੀ ਅਤੇ ਔੜਾਂ ਮਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਔਰਤ ਨੇ ਭੋਗੀ ਹੈ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਸਿਰਜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਧੁਰ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲੀ ਵਿਲਕਣੀ ਦੀਆਂ ਹੂਕਾਂ ਹਨ…ਧੂਹ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰੁਣਾਮਈ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਬੰਨੇ ਸਿਸਕੀਆਂ ਤੇ ਹਾਉਕੇ ਸੁਣਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਗੋਚਿਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੌਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੌਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਖੂਹਾਂ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਭਰਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ, ਤ੍ਰਿੰਞਣਾਂ ’ਚ ਕੱਤਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀਂਘਾਂ ਝੂਟਦੀਆਂ ਅੱਲ੍ਹੜ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਘੋੜੇ ’ਤੇ ਅਸਵਾਰ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦੇ ਵੀਰ ਅਤੇ ਡੋਲੀ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੇ ਕਹਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੇ ਝਲਕਾਰੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ’ਚ ਨਜ਼ਰੀ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਸੀ- ਖੇਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ- ਸੜਕਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਣੀਆਂ, ਕੱਚੇ ਰਾਹ, ਨਦੀਆਂ-ਨਾਲਿਆਂ ’ਤੇ ਕੋਈ ਪੁਲ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਲੋਕ ਨਰਕਾਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭੋਗਦੇ ਸਨ…ਕੁੜੀਆਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ…ਨਾਈ ਤੇ ਪਾਂਧੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੰਗਣੇ-ਵਿਆਹ ਕਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸਨ- ਕੇਵਲ ਘੋੜੇ-ਘੋੜੀਆਂ ਅਤੇ ਊਠ ਹੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਗੁਜਾਰੇ ਲਈ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਗੱਭਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਉਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂਬੱਧੀ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਿੱਛੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਪਲ ਸਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੂਹਰਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰ੍ਹਿਆਂਬੱਧੀ ਆਪਣੇ ਪੇਕੀਂ ਮਿਲਣ ਜਾਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ…ਸਹੁਰੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਹੌਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਉਦੋਂ ਦੂਰ ਬੈਠੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਾਂ ਹੱਥ ਹੀ ਸੁਨੇਹੇ ਭੇਜਦੀਆਂ ਸਨ।
## ਬੇਜੋੜ ਕਲਪਨਾ ਉਡਾਰੀ
ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰਿਆਂ ਵਰਗੀ ਸਾਦਗੀ,ਸਰਲਤਾ,ਆਪਮੁਹਾਰਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ

ਘੁੰਡ ਕੱਡ ਲੈ ਪੱਤਣ ਤੇ ਖੜੀਏ,
ਪਾਣੀਆ ਨੂਂ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜੂ। 

## ਲੋਕ ਗੀਤਾ ਦੇ ਰੂਪ
ਲੋਕ ਗੀਤਾ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੁਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬਚਪਨ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ_ _

ਅਲੜ ਬਲੜ ਬਾਵੇ ਦਾ,
ਬਾਵਾ ਕਣਕ ਲਿਆਵੇਗਾ
ਬਾਵੀ ਬੈਠੀ ਛਟੇਗੀ 
ਮਾਂ ਪੂਣੀਆ ਵਟੇਗੀ
ਬਾਵੀ ਮੰਨ ਪਕਾਵੇਗੀ
ਬਾਵਾ ਬੈਠਾ ਖਾਵੇਗਾ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਟ ਨੂੰ ਪੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਖਨਾਨ ਕਾਰਾਖਾਨੀ

**ਖਨਾਨ ਕਾਰਾਖਾਨੀ** (, *Qarākhānīyān* or , *Khakānīya*, , ) ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਲਤਨਤ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਤੁਰਕ ਵੰਸ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
## ਵੰਸ਼
*ਬਿਲਗੇ ਕੁਲ ਕਾਦਰ ਖਾਂ (840–893)
*ਵਜ਼ੀਰ ਅਰਸਲਨ ਖਾਨ (893–920)
*ਉਗੁਲਚਕ ਖਾਨ (893–940)
*ਸੁਲਤਾਨ ਸਤੁਕ ਗੁਘਰਾ ਖਾਨ 920–958
*ਮੁਸਾ ਬੁਘਰਾ ਖਾਨ 956–958
*ਸੁਲੇਮਅਨ ਅਰਸਲਨ ਖਾਨ 958–970
*ਅਲ ਅਰਸਲਨ ਖਾਨ – ਮਹਾਨ ਕਗਾਨ 970–998
*ਸਮਾਨਿਦਜ਼ ਨੇ ਤਖਤਾ ਪਲਟਿਆ 999
*ਅਹਮਦ ਅਰਸਲਨ ਕਾਰਾ ਖਾਨ 998–1017
*ਮਨਸੂਰ ਅਰਸਲਨ ਖਾਨ 1017–1024
*ਮੁਹੰਮਦ ਤੋਗਨ ਖਾਨ 1024–1026
*ਯੂਸਫ ਕਾਦਰ ਖਾਨ 1026–32
*ਅਲੀ ਤਿਗਿਨ ਬੁਗਰਾ ਖਾਨ – ਮਹਾਨ ਕਗਾਨ c. 1020–1034
*ਆਬੂ ਸ਼ੁਕਾ ਸੁਲੇਮਾਨ 1034–1042
*ਦੋ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ।

**ਪੱਛਮੀ ਕਨਾਨ**

*ਮੁਹੰਮਦਰ ਅਰਸਲਨ ਕਾਰਾ ਖਾਨ c. 1042–c. 1052
*ਤਮਗਚ ਖਾਨ ਇਬਰਾਹੀਮ c. 1052–1068
*ਨਸਰ ਸ਼ਮਸ ਅਲ-ਮੁਲਕ 1068–1080: ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਅਲਪ ਅਰਸਲਨ ਦੀ ਬੇਟੀ ਆਇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੋਈ।
*ਖਿਦਰ 1080–1081
*ਮਹਿਮਦ 1081–1089
*ਯਾਕੂਬ ਕਾਦਰ ਖਾਨ 1089–1095
*ਮਾਸੂਦ 1095–1097
*ਸੁਲੇਮਾਨ ਕਾਦਰ ਤਮਗਚ 1097
*ਮਹਿਮੂਦ ਅਰਸਲਨ ਖਾਨ 1097–1099
*ਜਿਬਰੈਲ ਅਸਲਮ ਖਾਨ 1099–1102
*ਮੁਹੰਮਦਰ ਅਸਲਮ ਖਾਨ 1102–1129
*ਨਸਰ 1129
*ਮਹਿਮਦ ਕਾਦਰ ਖਾਨ 1129–1130
*ਹਸਨ ਜਲਾਲ ਅਲ-ਦੁਨੀਆ 1130–1132
*ਇਬਰਾਹੀਮ ਰੁਕਨ ਅਲ-ਦੂਨੀਆ 1132
*ਮਹਿਮੁਦ 1132–1141
*ਸੇਲਜੂਕਸ ਦੀ ਹਾਰ, ਕਾਰਾ ਖਿਤਾਈ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ, 1141
**ਇਬਰਾਹੀਮ ਤਬਗਚ ਖਾਨ* 1141–1156
*ਅਲੀ ਚੁਗਰੀ ਖਾਨ 1156–1161
*ਮਸੂਦ ਤਬਗਚ ਖਾਨ 1161–1171
*ਮੁਹੰਮਦ ਤਬਗਚ ਖਾਨ 1171–1178
*ਇਬਰਾਮੀਮ ਅਸਲਮ ਖਾਨ 1178–1204
*ਓਥਮਨ ਉਲਗ ਸੁਲਤਾਨ 1204–1212
*ਖਵਾਰਜਮ ਦੀ ਜਿੱਤ 1212

**ਪੱਛਮੀ ਖਨਾਨ**

*ਇਬੂ ਸ਼ੁਚਾ ਸੁਲੇਮਾਨ 1042–1056
*ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਯੂਸਫ਼ 1056–1057
*ਇਬਰਾਮੀਮ ਬਿਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ 1057–1059
*ਮਹਿਮੂਦ 1059–1075
*ਉਮਰ 1075
*ਇਬੂ ਅਲੀ ਏ-ਹਸਨ 1075–1102
*ਅਹਮਦ ਖਾਨ 1102–1128
*ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਿਨ ਅਹਮਦ 1128–1158
*ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਇਬਰਾਹੀਮ 1158–?
*ਯੂਸਫ਼ ਬਿਨ ਮੁਹੰਮਦ ?–1205
*ਇਬੂ ਫੇਤ ਮੁਹੰਮਦ 1205–1211
*ਕਾਰਾ ਖਿਤਾਈ ਦੀ ਜਿੱਤ, 1211

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ

**ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ** ਤੋਂ ਭਾਵ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਭਿਆਚਰਕ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਵਾਂਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਬਲਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦਾ ਅੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਅੱਗੇ ਪੜੋ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ
ਸੈੱਲ ਥਿਊਰੀ

। ਕੇਂਦਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਇੰਟਰਫੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਊਕਲੀਆਇ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਮੀਟੋਸਿਸ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਡੀ.ਐੱਨ.ਏ. ਸੰਘਣਾ ਹੈ]]

ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, **ਸੈੱਲ ਥਿਊਰੀ** ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਥਿਊਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੈੱਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਤਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਸੂਖਮ-ਦਰਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਸਦਕਾ, ਮੈਗਨੀਫੀਕੇਸ਼ਨ (ਵੱਡਾ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣ) ਤਕਨੀਕਾਂ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਖੋਜ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਿਹਰਾ ਰਾਬਰਟ ਹੁੱਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਖੋਜ ਨੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੈੱਲ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸੈੱਲ ਬਾਇਲੋਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਦੀ ਬਾਦ, ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੈੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਬਹਿਸਾਂ ਛਿੜੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਸੈੱਲ ਥਿਊਰੀ ਅੰਤ ਨੂੰ 1838 ਵਿੱਚ ਫਾਰਮੂਲਾ-ਬੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸ਼੍ਰੇਅ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਮੈਥੀਅਸ ਸ਼ਲੇਡਨ ਅਤੇ ਥਿਓਡਰ ਸ਼ਵਾੱਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਰਡਲਫ ਵਿਰਚੋਵ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਿਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਸੈੱਲ ਥਿਊਰੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।

ਸੈੱਲ ਥਿਊਰੀ ਪ੍ਰਤਿ ਤਿੰਨ ਸਿਧਾਂਤ ਹੇਠਾਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ:

# ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
# ਜੀਵ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
# ਸੈੱਲ, ਪੂਰਵ-ਮੌਜੂਦ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ।

## ਸੂਖ਼ਮ-ਦਰਸ਼ੀਆਂ 
## ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ
* 1675 ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਦਰਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਇੱਕ ਡੱਚ ਵਪਾਰੀ ਐਂਟਸ ਵਾਨ ਲਿਵਨ ਹੁੱਕ ਨੇ ਜਿੰਦਾ ਸੈੱਲ ਲੱਭਿਆ।
* 1838 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਮ. ਜੇ. ਸੀਲਡਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ। 
* 1839 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਥਿਉਡਰ ਸਵਾਨ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੀ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ। 
* ਜਰਮਨ ਰੋਗ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਡੌਫ ਵਿਰਚਾਉ ਨੇ 1855 ਵਿੱਚ ਸੈੱਲ ਥਿਊਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵਤ ਪ੍ਰਾਣੀ (ਜੀਵ ਅਤੇ ਪੌਦੇ) ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ, ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੈੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਅਜੋਕੀ ਵਿਆਖਿਆ
## ਸੈੱਲ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਅਜੋਕਾ ਰੂਪ
## ਸੈੱਲ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਕਲਪ: ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
### ਮੈਂਬਰੇਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੇਜ਼ ਥਿਊਰੀਆਂ
### ਸਥਿਰ-ਅਵਸਥਾ ਮੈਂਬਰੇਨ ਪੰਪ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਜਨਮ
### ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੇਜ਼ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ
## ਸੈੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਆਰਣਮੁਲ ਕਣਾਟੀ

right|thumb|"ਆਰਣਮੁਲ ਕਨਾਟੀ" ਸ਼ੀਸ਼ਾ
**ਆਰਣਮੁਲ ਕਨਾਟੀ** (, ਅਰਥ **ਆਰਣਮੁਲ ਸ਼ੀਸ਼ਾ**) ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਰਣਮੁਲ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਰਤ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਮ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੂਹਰੇ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੇ। ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਬਾਰੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ **ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ** () ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਹੱਸ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਾਂਭਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਾਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਦੱਸਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਟਿਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨ ਪਾਲਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਮਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 8 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ “ਅਸ਼ਟਮੰਗਲਿਅਮ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਕੇਰਲ ਦੁਲਹਨ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਕੇਰਲ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੀਮਤ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਸੂਚਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* ਆਰਣਮੁਲ ਕੋਟਰਮ
*  ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* aranmulakannadi.org
* aranmulamirror.com
* ਐਕਸਪਲੋਰ ਰੂਰਲ ਇੰਡੀਆ (Explore Rural India)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੀਸ਼ੇ
ਖਨਾਨ ਕਾਸਿਮ

**ਖਨਾਨ ਕਾਸਿਮ** (Tatar: *Qasím xanlığı/Касыйм ханлыгы*, *Qasím patşalığı/Касыйм патшалыгы*; , *Касимовское царство*) ਸੰਨ 1452 ਤੋਂ 1681ਤੱਕ ਅਧੁਨਿਕ ਰੂਸ ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਓਕਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਸੀਮੋਵ ਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਵਸਲ ਟਤਾਰ ਖਨਾਨ ਜਿਹੜਾ ਜੋਚੀ ਦਾ ਤੇਰਵਾਂ ਪੁਤਰ ਅਤੇ ਚੰਗੇਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪੋਤਰੇ ਦਾ ਰਾਜ ਰਿਹਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ
ਬੰਬੇ ਨੇਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ

**ਬੰਬੇ ਨੇਟੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ**,ਜੋ 15 ਸਤੰਬਰ 1883,ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ,ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੁਰਖਿਆ ਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਇੱਕ ਗੈਰ- ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਇੱਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ।. ਇਹ ਗ੍ਰਾਂਟ ਰਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਰਨਲ ਆਫ ਦੀ ਬੰਬੇ ਹਿਸਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਨਾਮਵਰ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲੀਮ ਅਲੀ ਅਤੇ ਐਸ ਡਿਲਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ BNHS ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

Image:Buceros bicornis -illustration in book.jpg|Profile by E. Comber (1897) of the great Indian hornbill, "William," who lived on the premises of the society from 1894 until 1920, and who would later be the model for its logo. 
Image:William office canary2.jpg|Another photograph of "William," by E. Comber published in the *Journal of the Bombay Natural History Society*, 1897.

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* Conservation in India
* Conservation Education Centre of the BNHS

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Official website 
* Conservation Education Centre -- Education wing of the BNHS 
* Wild enthusiasm Sarika Mehta, March 18, 2005, The Hindu Business Line
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ ਸੁਰਖਿਆ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਗੈਰ ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਸਥਾਂਵਾ
ਖਨਾਨ ਕੋਕੰਦ

**ਖਨਾਨ ਕੋਕੰਦ** (, ) ਸੰਨ 1709–1876 ਤੱਕ ਹੁਣ ਦੇ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਨ 1709 ਵਿੱਚ ਖਨਾਨ ਕੋਕੰਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਜਬੇਕ ਦੇ ਮਿੰਗ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸ਼ਿਆਬੰਗ ਨੇ ਬੁਖਰਾ ਦਾ ਖਨਾਨ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਕੇ ਫਰਗਾਨ ਵਾਦੀ 'ਚ ਖਨਾਨ ਕੋਕੰਦ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੰਨ 1709 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਸਬੇ ਕੋਕੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਸੰਨ 1774 ਅਤੇ 1798 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਬਦ ਅਲ ਕਰੀਮ ਅਤੇ ਪੋਤੇ ਨਰਬੁਤਾ ਬੇਗ ਨੇ ਇਸ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। 
## ਕੋਕੰਦ ਦੇ ਖਾਨ (1709-1876)
* ਸਾਹਰੁਖ ਬੀ (1709–1721)
* ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਬੀ (1721–1733)
* ਅਬਦੁਲ ਕਹੀਮ ਬੀ (1733–1746)
* ਇਰਦਾਨਾ (1751–1770)
* ਨਰਬੁਤਾ ਬੇਗ (1774–1798)
* ਆਲਿਮ ਖਾਨ (1798–1810)
* ਮੁਹੰਮਦ ਉਮਰ ਖਾਨ (1810–1822) 
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਖਾਨ (1822–1842)
* ਸ਼ਿਰ ਅਲੀ ਖਾਨ (ਜੂਨ 1842 - 1845)
* ਮੁਰਾਦ ਬੇਗ ਖਾਨ (1845)
* ਮੁਹੰਮਦ ਖੁਦਾਰ ਖਾਨ (1845–1852) (ਪਹਿਲ਼ੀ ਵਾਰ)
* ਮੁਹੰਮਦ ਖੁਦਾਰ ਖਾਨ (1853–1858) (ਦੂਜੀ ਵਾਰ)
* ਮੁਹੰਮਦ ਮਾਲਿਆ ਬੇਗ ਖਾਨ (1858 - 1 ਮਾਰਚ, 1862)
* ਸ਼ਾਹ ਮੁਰਾਦ ਖਾਨ (1862)
* ਮੁਹੰਮਦ ਖੁਦਾਰ ਖਾਨ (1862–1865) (ਤੀਜੀ ਵਾਰ)
* ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲਤਾਨ ਖਾਨ (1863 - ਮਾਰਚ 1865) (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ) 
* ਬਿਨ ਬਾਹਚੀ ਖਾਨ (1865)
* ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲਤਾਨ ਖਾਨ (1865–1866) (ਦੂਜੀ ਵਾਰ)
* ਮੁਹੰਮਦ ਖੁਦਾਰ ਖਾਨ (1866 - 22 ਜੁਲਾਈ 1875) (ਚੌਥੀ ਵਾਰ)
* ਨਸੀਰ ਅਦ-ਦਿਨ ਖਾਨ (1875) (ਪਹਿਲ਼ੀ ਵਾਰ)
* ਮੁਹੰਮਦ ਪੁਲਦ ਬੇਗ ਖਾਨ (1875 -ਦਸੰਬਰ, 1875)
* ਨਸੀ੍ਰ ਅਦ-ਦਿਨ ਅਬਦੁਲ ਕਰੀਮ ਖਾਨ (ਦਸੰਬਰ, 1875 - 19 ਫਰਵਰੀ, 1876) (ਦੂਜੀ ਵਾਰ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ
ਖਨਾਨ ਸਾਈਬੇਰਿਆਈ

**ਖਨਾਨ ਸਾਇਬੇਰਿਆਈ** ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਰਨ ਦੇ ਖਨਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਬਾਨ ਅਤੇ ਤੈਬੁਗਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਹੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ

right|thumb|250x250px|ਗ੍ਰੈਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
**ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ **ਦਾ ਅਰਥ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ 'ਬਿਬਲੀਓਗਰਾਫ਼ੀ' ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਤਭੇਦ ਸੀ। 1961 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ 'ਇਫਲਾਂ ' (ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ  ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਨਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। 
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ: ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਭੋਤਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।        

: 'ਇਫਲਾਂ' ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ 3 ਅਰਥ ਮੋਜੂਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
* (1) ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ ਯਾ ਸਿਸਟੋਮੈਟਿਕ ਅਤੇ ਇਨਯੂਮੇਰੇਟਿਵ ਬੀਬਲੀਓਗਰਾਫ਼ੀ
* (2)  ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ ਜਾਂ ਅਨਾਲਿਟਿਕ ਡਿਸਕਰਿਪਟਿਵ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟੁਅਲ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
* (3) ਸੁੱਚੀ ਦਾ ਭੋਤਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਯਾ ਹਿਸਟੋਰਿਕਲ  ਬੀਬਲੀਓਗਰਾਫ਼ੀ

## ਪ੍ਰਕਾਰ
ਬਿਬਲੀਓਗਰਾਫ਼ੀ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਇਹ ਹਨ।

==ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ ਯਾ ਬਿਬਲੀਓਗਰਾਫ਼ੀ (National bibliography)===

## ਸੂਚੀਪੱਤਰ
## ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ (Subject bibliography)
## ਸਾਹਿਤਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ
## ਪੁਸਤਕ ਵਰਣਨ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Oxford Bibliographies Online , in-depth annotated bibliographies by scholars in selected fields

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਸਤਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਸਮਾਂ ਗੇਂਦ

right|thumb|The time ball at Greenwich Observatory, London, is shown in the top right of picture.
**ਸਮਾਂ ਗੇਂਦ** ਜਾਂ ਕਾਲ ਗੇਂਦ (ਟਾਈਮ ਬਾਲ) ਹੁਣ ਨਾਕਾਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਇੱਕ ਸਮਾਂ-ਸੂਚਕ ਯੁਗਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਹਾਜਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਟੀਕ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਕਿ ਬੰਦਰਗਾਹ ਜਾਂ ਸਫਰ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਰ ਜਹਾਜ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਲਮਾਪੀਆਂ ਦੀ ਸਫਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟੀਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਕਰ ਸਕਣ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਚਰਮ ਉੱਤੇ ਸੀ। 

ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਸਮਾਂ ਸੂਚਕ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਕਾਢ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਤਕਾਲੀਨ ਯੁਗਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਕੁੱਝ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਰਯਟਨ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|The Boston Time Ball (1881)
ਟਾਈਮ ਬਾਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰੇਖਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਸੈੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਇਹ ਜਾਨ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਖਣਸ਼ਾਲਾ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਸੀ, ਜਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ' ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਘੜੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਦਸਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਖਣਸ਼ਾਲਾ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1850 ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਿਜਲੀ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਮਾਂ ਗੇਂਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ।

ਰਾਬਰਟ ਵਾਸ਼ੋਪ ਨੇ ਟਾਈਮ ਬਾਲ ਦਾ ਆਵਿਸ਼ਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟਾਈਮ ਬਾਲ ਪੋਰਟਸਮਾਉਥ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 1829 ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਸੀ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਾਸ਼ੋਪ ਨੇ ਫਰਾਂਸਿਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ 

1920ਵਿਆਂ  ਦੇ ਦਹਕੇ  ਵਿੱਚ, ਰੇਡੀਓ ਟਾਈਮ ਸਿਗਨਲਿੰਗ (ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ - ਸੰਕੇਤਨ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ 1924 ਤੋਂ) ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਲਗੇਂਦ ਯੁਗਤੀ ਅਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

A variation of the concept has been used since 31 December 1907 at New York City's Times Square as part of its New Year's Eve celebrations, in which a lit ball—inspired by an organizer having seen the time ball on the Western Union Building in operation, is lowered down a pole atop One Times Square to signal midnight and the arrival of the new year. Rather than the ball being dropped rapidly with its release used as the time signal, it descends slowly over the course of 60 seconds from 11:59&nbsp;p.m. until midnight. For 31 December 1987, the event's organizers acknowledged the addition of a leap second by extending the drop to 61 seconds (although in fact the leap second was five hours earlier, as they occur worldwide at midnight UTC).

## ਹਵਾਲੇ
ਮਸਨੂਈ ਗਰਭਦਾਨ

**ਮਨਸੂਈ ਗਰਭਧਾਰਣ** ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਨਾ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਗਰਭ ਠਹਿਰਾਉਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੀਰਜ, ਆਂਡਾ, ਕੁੱਖ ਆਦਿ ਬਾਹਰੋਂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਟਰਾ ਯੂਟੇਰਾਇਨ ਇਨਸਿਮੀਨੇਸ਼ਨ (ਆਈਯੂਆਈ) ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਬੇਔਲਾਦ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵੀ ਔਲਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਾਂਝਪਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਲਈ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਕਮੀਆਂ ਵੀ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੀਰਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਅੜਚਣ, ਵੀਰਜ ਵਿੱਚ ਲਾਗ, ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਦਿ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭਾਸ਼ੇ ਦਾ ਅਵਿਕਸਤ ਹੋਣਾ, ਅੰਡਾਸ਼ਏ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਜਿਵੇਂ ਅੰਡਾਣੂ ਦਾ ਨਾ ਬਣਨਾ ਅਤੇ ਗੰਢ, ਗਰਭਾਸ਼ੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਰੋਗ, ਯੋਨੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਹੋਣਾ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ
* ਬਰਾ-ਕੈੱਟ ਚਿੰਨ
* ਕਾਨੋਨੀਕਲ ਵਟਾਂਦਰਾਤਮਿਕ ਸਬੰਧ
* ਵਟਾਂਦਰਾ ਨਿਰੀਖਣਯੋਗਾਂ ਦਾ ਸੰਪੂਰਣ ਸੈੱਟ
* ਹੇਜ਼ਨਬਰਗ ਤਸਵੀਰ
* ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ
* ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਤਸਵੀਰ
* ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਨਾਪ
* ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
* ਕੁਆਂਟਮ ਤਰਕ
* ਕੁਆਂਟਮ ਓਪਰੇਸ਼ਨ
* ਸ਼੍ਰੋ੍ਡਿੰਜਰ ਤਸਵੀਰ
* ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ
* ਆਂਕੜਾਤਮਿਕ ਐਨਸੈਂਬਲ
* ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ
* ਤਰੰਗ-ਕਣ ਦੋਹਰਾਪਣ
* ਵਾਈਟਮੈਨ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਸਿਧਾਂਤ
* WKB ਸੰਖੇਪਤਾ ਅਨੁਮਾਨ

## ਸ਼੍ਰੋ੍ਡਿੰਜਰ ਸਮੀਕਰਨ
* ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ (ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ)
* ਇੱਕ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਕਣ
* ਇੱਕ ਛੱਲੇ ਵਿੱਚ ਕਣ
* ਇੱਕ ਗੋਲ ਸਮਰੂਪ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਵਿੱਚ ਕਣ
* ਕੁਆਂਟਮ ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਔਸੀਲੇਟਰ
* ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ
* ਰਿੰਗ ਵੇਵ ਗਾਈਡ
* ਇੱਕ ਇਕ-ਅਯਾਮੀ ਲੈੱਟਿਸ ਵਿੱਚ ਕਣ (ਨਿਯਮਿਤ ਪੁਟੈਸ਼ਲ)

## ਸਮਿੱਟਰੀ
* ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਕਣ
* ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ
* ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰ
* ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਸਥਿਰਤਾ
* ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਸਮਿੱਟਰੀ
* ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਓਪਰੇਟਰ
* ਟਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨਲ ਸਮਿੱਟਰੀ
* ਲੌਰੰਟਜ਼ ਸਮਿੱਟਰੀ
* ਪੇਅਰਟੀ ਪਰਿਵਰਤਨ
* ਨੋਇਥਰ ਦੀ ਥਿਊਰਮ
* ਨੋਇਥਰ ਚਾਰਜ
* ਸਪਿੱਨ
* ਆਇਸੋਸਪਿੱਨ
* ਪੌਲੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ
* ਸਕੇਲ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ
* ਤੁਰੰਤ ਸਮਿੱਟਰਾ ਟੁੱਟਣਾ
* ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰੀ ਟੁੱਟਣਾ

## ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ
* ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ
* ਪੌਲੀ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ
* ਕੁਆਂਟਮ ਗੈਰ-ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕਤਾ
* ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਿਤਾ ਸਿਧਾਂਤ
* ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੋਲੈਪਸ
* ਜ਼ੀਰੋ-ਬਿੰਦੂ ਊਰਜਾ
* ਬੰਨੀ ਹੋਈ ਅਵਸਥਾ
* ਕੋਹਰੰਟ ਅਵਸਥਾ
:ਦਬਾਈ ਹੋਈ ਕੋਹਰੰਟ ਅਵਸਥਾ
* ਡੈੱਨਸਟੀ ਅਵਸਥਾ
* ਫੋਕ ਅਵਸਥਾ, ਫੋਕ ਸਪੇਸ
* ਵੈਕੱਮ ਅਵਸਥਾ
* ਕੁਆਸੀਨੌਰਮਲ ਮੋਡ
* ਨੋ-ਕਲੋਨਿੰਗ ਥਿਊਰਮ
* ਕੁਆਂਟਮ ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ

## ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ
* ਸਪਿੱਨੌਰ, ਸਪਿੱਨੌਰ ਗਰੁੱਪ, ਸਪਿੱਨੌਰ ਬੰਡਲ
* ਡੀਰਾਕ ਸਾਗਰ
* ਪੋਆਇਨਕੇਅਰ ਗਰੁੱਪ
* ਗਾਮਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ
* ਡੀਰਾਕ ਅਡਜੋਆਇੰਟ
* ਵਿਗਨਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੰਡ
* ਐਨੀਔਨ

## ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ
* ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ
* ਸਥਾਨਿਕਤਾ ਸਿਧਾਂਤ
* ਬੈੱਲ ਦੀ ਥਿਊਰਮ
:ਬੈੱਲ ਟੈਸਟ ਲੂਪਹੋਲਾਂ
* CHSH ਅਸਮਾਨਤਾ
* ਇਗਨਰ-ਡੀ’ਐਸਪਗਨਟ ਅਸਮਾਨਤਾ
* ਛੁਪੇ ਅਸਥਿਰਾਂਕ ਥਿਊਰੀ
* ਪਾਥ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ, ਕੁਆਂਟਮ ਐਕਸ਼ਨ
* ਬੋਹਮ ਵਿਆਖਿਆ
* ਮੈਨੀ-ਵਰਲਡ ਵਿਆਖਿਆ
* ਸਾਇਰਲਸਨ ਬਾਉਂਡ

## ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
* ਫੇਨਮੈਨ ਡਾਇਆਗ੍ਰਾਮ
:ਇੱਕ-ਲੂਪ ਫੇਨਮੈਨ ਡਾਇਆਗ੍ਰਾਮ
* ਸ਼ਵਿੰਗਰ ਦਾ ਕੁਆਂਟਮ ਐਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ
* ਪ੍ਰਸਾਰਕ
* ਐਨਹੀਲੇਸ਼ਨ ਓਪਰੇਟਰ
* S-ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ
* ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ
* ਲੋਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
* ਗੈਰ-ਸਥਾਨਿਕ
* ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
* ਸਹਿਸਬੰਧ ਫੰਕਸ਼ਨ (ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ)
* ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨ
* ਕੱਟਔਫ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
* ਇਨਫ੍ਰਾ-ਰੈੱਡ ਡਾਇਵਰਜੰਸ, ਇਨਫ੍ਰਾ-ਰੈੱਡ ਸਥਿਰ ਬਿੰਦੂ
* ਅਲਟ੍ਰਾਵਾਇਲਟ ਡਾਇਵਰਜੰਸ
* ਫਰਮੀ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ
* ਪਾਥ-ਕ੍ਰਮ ਵਿਵਸਥਾ
* ਲਾਨਦਾਓ ਪੋਲ
* ਹਿਗਜ਼ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ
* ਵਿਲਸਨ ਲਾਈਨ
* ਵਿਲਸਨ ਲੂਪ
* ਟੈਡਪੋਲ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
* ਲੈੱਟਿਸ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ
* BRST ਚਾਰਜ
* ਐਨੋਮਲੀ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
* ਚੀਰਲ ਐਨੋਮਲੀ
* ਬਰੇਡ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ
* ਪਲੈਕਟਨ

## ਕੰਪਿਉਟੇਸ਼ਨ
* ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਉਟੇਸ਼ਨ
* ਕਿਉਬਿਟ
* ਸ਼ੁੱਧ ਕਿਉਬਿਟ ਅਵਸਥਾ
* ਕੁਆਂਟਮ ਡੌਟ
* ਕੇਨ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ
* ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ
* ਕੁਆਂਟਮ ਡੀਕੋਹਰੰਸ
* ਕੁਆਂਟਮ ਸਰਕਟ
* ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ
* ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ

## ਸੁੱਪਰਸਮਿੱਟਰੀ
* ਲਾਈ ਸੁਪਰਅਲਜਬਰਾ
* ਸੁਪਰਗਰੁੱਪ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
* ਸੁਪਰਚਾਰਜ
* ਸੁਪਰਮਲਟੀਪਲੈੱਟ
* ਸੁਪਰਗ੍ਰੈਵਿਟੀ

## ਕੁਆਂਟਮ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ
* ਥਿਊਰੀ ਔਫ ਐਵਰੀਥਿੰਗ
* ਲੂਪ ਕੁਆਂਟਮ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ
* ਸਪਿੱਨ ਨੈੱਟਵਰਕ
* ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ

## ਗੈਰ-ਵਟਾਂਦਰਾਤਮਿਕ ਰੇਖਾਗਣਿਤ
* ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੁੱਪ
* Hopf ਅਲਜਬਰਾ
* ਗੈਰ-ਵਟਾਂਦਰਾਤਮਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ

## ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ
* ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲ

ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
ਰੂਪਲ ਤਿਆਗੀ

**ਰੂਪਲ ਤਿਆਗੀ** (ਜਨਮ 5 ਅਕਤੂਬਰ 1989, ਮੁੰਬਈ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨ੍ਰਿਤ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਸਪਨੇ ਸੁਹਾਨੇ ਲੜਕਪਨ ਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਕੁੜੀ ਗੁੰਜਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰੂਪਲ ਨੇ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਕਲਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਦੀ ਵੋਟ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਤਿਆਗੀ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਅਕਤੂਬਰ, 1989 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੋਫੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੀਅਮਕ ਡਾਵਰ ਦੇ ਡਾਂਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਭੂਲ_ਭੁਲਈਆ ਦੇ ਗਾਣੇ "ਮੇਰੇ ਢੋਲਣਾ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਪੋਨੀ ਵਰਮਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦਰਮਿਆਨ ਭੱਜਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਰੂਪਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। "ਹਮਾਰੀ ਬੇਟੀਓਂ ਕਾ ਵਿਵਾਹ" ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਨਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ "ਏਕ ਨਈ ਛੋਟੀ ਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ" ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਹ ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ.ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਕਸਮ ਸੇ 'ਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪ੍ਰਾਚੀ ਦੇਸਾਈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ "ਸਪਨੇ ਸੁਹਾਨੇ ਲਾਡਕਪਨ ਕੇ" ਵਿੱਚ ਗੁੰਜਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਰੂਪਲ ਨੇ "ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ" ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਈਲਡਕਾਰਡ ਐਂਟਰੀ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਪਰ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਿੱਗ ਬੌਸ 9 ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿੰਗਾਨਾ ਸੂਰਯਾਂਵਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਤਿਆਗੀ ਨੇ ਮਨਪਸੰਦ ਭੈਣ ਗੁੰਜਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾ (ਮਹਿਮਾ ਮਕਵਾਨਾ), ਅਤੇ ਮਨਪਸੰਦ ਨਈ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਗੁੰਜਨ ਅਤੇ ਮਯੰਕ (ਅੰਕਿਤ ਗੇਰਾ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ "ਜ਼ੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ" ਜਿੱਤਿਆ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੰਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
* 2008-09 *ਹਮਾਰੀ ਬੇਟੀਓਂ ਕਾ ਵਿਵਾਹ* (ਮਨਸ਼ਾ)
* 2008-09 *ਦਿਲ ਮਿਲ ਗਏ* (ਪਰੀ)
* 2011-12 *ਏਕ ਨਈ ਛੋਟੀ ਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* (ਕੁਹੁ)
* 2012 *ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਡਾਂਸ ਲਿਟਲ ਮਾਸਟਰਸ 2* (ਪ੍ਰਤਿਭਾਗੀ)
* 2012-2015 *ਸਪਨੇ ਸੁਹਾਨੇ ਲੜਕਪਨ ਕੇ* (ਗੁੰਜਨ)
* 2015 *ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 8* (ਪ੍ਰਤਿਭਾਗੀ)
* 2015 ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਸੀਜ਼ਨ 9) - ਦਿਗਾਂਗਨਾ ਸੂਰਯਾਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਜੋੜੀਦਾਰ ਵਜੋਂ, ਦੂਜੇ ਹਫਤੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ

## ਨ੍ਰਿਤ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ 
* *ਭੂਲ ਭੁੱਲਈਆ* - ਮੇਰੇ ਢੋਲਣਾ

## ਅਵਾਰਡਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਨੌਰਾ ਫ਼ਤੇਹੀ

**ਨੌਰਾ ਫ਼ਤੇਹੀ **ਇੱਕ ਮੋਰੱਕਨ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਮੂਲ ਦੀ ਨ੍ਰਿਤਿਕਾ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ ਰੋਰ: ਟਾਈਗਰਸ ਔਫ ਦਾ ਸੁੰਦਰਬਨਸ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕੁੱਕੜ ਫੈਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਟੈਂਪਰ, ਬਾਹੁਬਲੀ ਅਤੇ ਕਿੱਕ 2 ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਡਬਲ ਬੈਰੇਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਕਲਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਗੀ ਵਜੋਂ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ।

2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸੱਤਿਆਮੇਵ ਜਯਤੇ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਾਣੇ "ਦਿਲਬਰ" ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਏ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਗਾਣੇ ਨੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਊਜ਼ ਪਾਰ ਕਰ ਲਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਲਬਰ ਗਾਣੇ ਦਾ ਅਰਬੀ ਸੰਸਕਰਣ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਰੱਕੋ ਦੇ ਹਿੱਪ-ਹੋਪ ਸਮੂਹ ਫਨੇਅਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।

2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਰਾਏਵਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਡੈਬਿਊ ਗਾਣਾ ਪੇਪੇਟਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਫ਼ਤੇਹੀ ਇੱਕ ਮੋਰੱਕੋ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ "ਦਿਲੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ" ਸਮਝਦੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਫ਼ਤੇਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ 'ਰੋਅਰ: ਟਾਈਗਰਸ ਆਫ ਦ ਸੁੰਦਰਬਨਸ' ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰੀ ਜਗਨਨਾਧ ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਟੈਂਪਰ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਿਸਟਰ ਐਕਸ' ਵਿੱਚ ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਤੇਹੀ 'ਬਾਹੁਬਲੀ: ਦਿ ਬਿਗਿਨਿੰਗ' ਅਤੇ 'ਕਿੱਕ 2' ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਜੂਨ 2015 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸ਼ੇਰ' ਸਾਈਨ ਕੀਤੀ। ਅਗਸਤ 2015 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੋਫਰ' ਸਾਈਨ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪੁਰੀ ਜਗਨਨਾਧ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਤੇਜ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2015 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ 'ਓਪਿਰੀ' ਸਾਈਨ ਕੀਤੀ। ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਫ਼ਤੇਹੀ ਨੇ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨੌਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 12ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ (ਦਿਨ 83) ਵਿੱਚ ਘਰੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਤੱਕ 3 ਹਫ਼ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਿਤਾਏ। ਉਹ 2016 ਵਿੱਚ 'ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ' ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 'ਮਾਈ ਬਰਥ-ਡੇ ਸੌਂਗ'ref> ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਜੇ ਸੂਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼, ਵੈਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਵੈਬ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਉਹ 2020 ਦੀ ਡਾਂਸ ਫਿਲਮ 'ਸਟ੍ਰੀਟ ਡਾਂਸਰ 3 ਡੀ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 6 ਮਾਰਚ 2021 ਨੂੰ ਫ਼ਤੇਹੀ ਪਹਿਲੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਰਬ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣੀ ਜਿਸ ਦੇ ਗਾਣੇ "ਦਿਲਬਰ" ਨੇ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਰਬ ਵਿਯੂਜ਼ ਪਾਰ ਕੀਤੇ।

### ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ

ਇਥੇ ਲਾਹੌਰ ਰੇਸੁਲੇਸ਼ਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ .]]
**ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ** ਉਹ ਲਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਜ਼ਾਦ ਵਤਨ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ 1940 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਨਤੀਜਾ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ। [1] ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਵੱਡੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਠਾ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਖ ਦੇਸ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ ਜਿਥੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਹਬ ਤੇ ਰਹਿਤਲ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਅ ਸਕਣ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ

**ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਤੋਂ, ਰਾਜ ਸਭਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਭੂੰਦੜ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਭੂੰਦੜ, ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ, ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।

## ਜੀਵਨੀ
ਭੂੰਦੜ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਅਤੇ ਦਿਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਸਨ। ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ 2007 ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ।ਬਲਰਾਜ ਯੂਥ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਯੂਥ ਵਿੰਗ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। ਦਿਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ।

## ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ
ਭੂੰਦੜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ 1964 ਤੋਂ 1972 ਤੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ 4 ਵਾਰ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। 1972–1977, 1977–1980, 1980-1982 ਅਤੇ 1982–1987। ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ, ਜੰਗਲਾਤ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।

1997 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਭੂੰਦੜ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਡੀਕਰਨ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1998 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ, ਭੂੰਦੜ ਮੁੜ 5ਵੀਂ ਵਾਰ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਭੂੰਦੜ 2010 ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੜ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਵਕਫ਼ (ਸੋਧ) ਬਿੱਲ, ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ, ਅਧੀਨ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ, ਅਤੇ ਖਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ (ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਿਯਮ) ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭੂੰਦੜ ਨੂੰ ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੰਗਾ ਚੱਕ

**ਗੰਗਾ ਚੱਕ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 87 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 402 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 207 ਮਰਦ ਅਤੇ 195 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 942 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਘੱਟ, 667 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  75.84 % ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 87.50 % ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 90.96 % ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 84.00 % ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨੀ ਸਮਗਲਿੰਗ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਔਰਤਾਂ, ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਇਨਸਾਨੀ ਸਮਗਲਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾਗਿਰੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨੀ ਸਮਗਲਿੰਗ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਸਲਾ,ਜਬਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਏ, ਜਿਹੜੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਹੁਤੀ ਸਿੰਧ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਇਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠਿਆਂ ਅਤੇ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਾਲੀਨ ਬਨਾਣ ਚ ਵੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਜਬਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬੱਚਿਆਂ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਜਬਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਇਸ ਲਾਹਨਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੱਬਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗ਼ਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।
## ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਟ੍ਰੈਫ਼ਕਿੰਗ
ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦਿਆ, ਵੇਚਿਆ, ਅਤੇ ਕਰਾਏ ਉਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਟੋਲੇ, ਘਰੇਲੂ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ, ਜਿਨਸੀ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਲਈ ਤੇ ਜ਼ਰਾਇਤ ਚ ਜਬਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ ਅਗ਼ਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।

ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਜਬਰੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਵੀ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇਂ।

ਐਨ ਓ ਜੀ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੂਜਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਤੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਨਾਨ ਸਟੇਟ ਮਲੀਟਨਟ ਗਰੁੱਪ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਗ਼ਵਾ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਮਾਂ ਪਿਓ ਨਾਲ਼ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਕੇ 12 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੜਨ, ਜਸੂਸੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਮਨੁਖੀ ਬੰਬਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇਂ।ਇਹ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਜਿਨਸੀ ਤੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਨਫ਼ਸੀਆਤੀ ਤੌਰ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਜ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਉਹ ਸਮਝਣ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਉਹ ਕਰਨ ਚਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ

ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਸੂਬਾ ਖ਼ੈਬਰ, ਪਖ਼ਤੋਨਖ਼ਵਾਹ ਦੇ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਸੋਂ ਹੈ। ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੇ ਬਾਣੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਜਨਮ ਭੋਈਂ ਹੈ, ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ।

18ਵੀਂ ਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਤਬਕਾ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਜਿਸਦਾ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਲਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਅੱਜ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਗਿਣਤੀ ਲਹੌਰ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਮੁਲਤਾਨ, ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹੈ।

1947ਈ. ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ।

1947ਈ. ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੇ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਹੈ।

## ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਟੇਟ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ 2006ਈ. ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20،000 ਹੈ।

## ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ
1947ਈ. ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਉਤਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਕਿਸਾਨ, ਤਾਜਰ ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਕਿਰਦਾਰ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ,ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਲਹੌਰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਅਹਿਮ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਥਾਂਵਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮਸਥਾਨ ਸਮੇਤ 9 ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਨੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੇ ਬਾਣੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਜਨਮ ਥਾਂ ਵੀ ਹੈ। ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਾਕਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਥਾਂ ਹੈ।

## ਮੂਰਤਾਂ

File:Samadhi of Ranjit Singh July 1 2005.jpg|ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਮਾਧੀی
Image:Nankana Sahib.JPG|ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ
Image:PanjaSahibExterior1.JPG|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਦਾ ਬਾਹਰਲਾ ਹਿੱਸਾ
Image:Sikh Articles of Faith.JPG|ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਚੋਂ ਤਿੰਨ ਕੰਘਾ, ਕੜਾ ਤੇ ਕਿਰਪਾਨ
Image:Gurdwara-School inner front.JPG|[[ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Muslim leaders condemn brutal killing of Sikhs by Taliban in Pakistan . TCN News.
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

**ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ**, **ਤਰੀਖ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ** ਜਾਂ **ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਤਰੀਖ਼** ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 1947ਈ. ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਇਸਲਾਮੀ ਜਮਹੂਰੀਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਇਸਲਾਮੀ ਲੋਕਰਾਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਖਵਾਇਆ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁਕਾਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਕਈ ਗ਼ੈਰ ਮੁਲਕੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਰਿਹਾ। ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬਰ-ਏ-ਸਗ਼ੀਰ ਹਿੰਦ ਦੀਆਂ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤਾਂ ਤੇ ਕੁੱਝ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ। 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਗਿਆ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਤਰੀਖ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1906 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਸੰਘ ਨਾਲ਼ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਸਣ ਆਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨਾ ਸੀ। 29 ਦਸੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਤੇ ਸ਼ਾਇਰ, ਡਾਕਟਰ ਸਰ ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਉਤਲੇ ਲਹਿੰਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦ ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। 1930ਈ. ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਕੌਮੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਵੱਲੋਂ 1940 ਦੀ ਕਰਾਰ- ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਣਨ ਦੀ ਰਾਹ ਪੱਧਰੀ ਕੀਤੀ। ਕਰਾਰਦਾਦ ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਕੀਤਾ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਰਿਆਸਤ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਅਖ਼ੀਰ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਆਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਮਿਆਬ ਤਹਿਰੀਕ ਮਗਰੋਂ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਹੀ ਲੱਭੀ ਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ
ਟਰਾਏ ਦੀ ਜੰਗ

ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਟਰੋਜਨ ਜੰਗ  ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਟਰੌਏ ਦੇ ਪੈਰਿਸ ਨੇ, ਸਪਾਟਰਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈਲਨ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈ ਆਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਜੰਗ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹੋਮਰ ਦੀ ਇਲਿਆਡ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਮਿਲਦੀ  ਹੈ।ਇਲਿਆਡ ਟਰੌਏ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਓਡੀਸੀ ਵਿੱਚ, ਜੰਗ ਹੀਰੋਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਐਪਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਸ ਟੋਟੇ ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ। ਜੰਗ ਦੇ ਐਪੀਸੋਡ ਯੂਨਾਨੀ ਤਰਾਸਦੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਵਰਜਿਲ ਅਤੇ ਓਵਿਡ ਸਮੇਤ ਰੋਮਨ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਲਿਊ ਅਤੇ ਥੀਟਸ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਤਮਾਮ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਮਗਰ ਐਰਸ ਨੂੰ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਦਾਅਵਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਐਰਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸੇਬ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਵਗਾਹਿਆ, ਜਿਸ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ 
ਹੀਰਾ, ਜੋ ਜ਼ੀਓਸ ਦੀ ਬੀਵੀ ਅਤੇ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਐਥਨਾ ਜੋ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਫਰੋਦਿਤ ਜੋ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੇਬ ਦੀ ਦਾਵੇਦਾਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਝਗੜਾ ਵਧ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੀਓਸ ਨੇ ਟਰਾਏ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਪਰਿਆਮ ਦੇ ਬੇਟੇ ਪਾਰਸ ਨੂੰ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ.

ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਐਫਰੋਦਿਤ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਨੀਲਾਐਵਸ ਦੀ ਬੀਵੀ ਹੈਲਨ ਦੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੇਬ ਐਫਰੋਦਿਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਪਾਰਸ ਵਲੋਂ ਐਫਰੋਦਿਤ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੇਬ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੀਰਾ ਅਤੇ ਐਥਨਾ ਪਾਰਸ ਅਤੇ ਟਰਾਏ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਪਾਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਫ਼ਾ ਐਫਰੋਦਿਤ ਦੀ ਰਫ਼ਾਕਤ ਵਿੱਚ ਸਪਾਰਟਾ ਜਾਣ ਦਾ ਇਤਫ਼ਾਕ ਹੋਇਆ। ਪਾਰਸ ਹੈਲਨ ਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ ਟਰਾਏ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੀਨਲਾਐਵਸ ਨੇ ਤਮਾਮ ਯੂਨਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਜ਼ਾਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਔਡੀਸ ਭੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਸਾਂਝੀ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਟਰਾਏ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨੌ ਸਾਲ ਤਕ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਟਰਾਏ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਈ ਰੱਖਿਆ ਮਗਰ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਆਖ਼ਿਰ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲੀ ਚਾਲ ਚਲੀ ਅਤੇ ਟਰਾਏ ਨੂੰ ਫ਼ਤਿਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਨੋ ਸਟਰਿੰਗਸ ਅਟੈਚਡ

**ਨੋ ਸਟਰਿੰਗਸ ਅਟੈਚਡ** 2011 ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਇਵਾਨ ਰਿਟਮੇਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਟਾਲੀ ਪੋਰਟਮੇਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਐਸ਼ਟਨ ਕਚਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਲੇਖਕ ਇਲੀਜ਼ਾਬੇਥ ਮੇਰੀਵੇਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਦੋ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸਿਰਫ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 21 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜਿਹਾਦ

**ਜਿਹਾਦ** (;  '''' ) ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉੱਦਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਣ ਲਈ ਇਹ ਮੁਸਲਿਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਜਿਹਾਦ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰਨਾ, ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਆਦਿ। ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੁਜਾਹਿਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਜਿਸਦਾ ਬਹੁਬਚਨ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਾਦ ਸ਼ਬਦ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।

ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜੀ ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਗੈਰ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹਾਦ ਦੇ ਦੋ ਮਤਲਬ ਹਨ: ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੂਹਾਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਜੋ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਗੈਰ ਹਿੰਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਜਿਹਾਦ ਲਈ ਅਕਸਰ "ਪਵਿਤਰ ਯੁਧ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੁਦਾ ਰਹਿਆ। ਜਿਹਾਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਥੰਮ ਵਜੋ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਬੁਨਿਆਦ
ਮੌਡਰਨ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਰੇਬਿਕ ਵਿੱਚ ਜਿਹਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ,ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ ਮੌਡਰਨ ਰਿਟਨ ਅਰਾਬਿਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਵਖ ਵਖ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ, ਲੜਾਈ,ਯੁਧ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਯੁਧ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਫਰਜ਼ ਵਜੋ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦਲ ਹਲੀਮ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹਾਦ ਸ਼ਬਦ ਤੋ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ "ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗਿਜ਼ੇਲ ਠਕਰਾਲ

**ਗਿਜ਼ੇਲ ਠਕਰਾਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।

ਗਿਜੇਲ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਈਸਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਗਿਜੇਲ ਨੇ ਗਲੈਡਰੈਗ ਮਾਡਲ ਹੰਟ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਾਪ 5 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਬੈਸਟ ਬੌਡੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਪੋਟੇਨਸ਼ਿਅਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਗਿਜੇਲ ਨੇ ਮਿਸ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਕੇਲੈਂਡਰ ਮਾਡਲ 2011 ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਝਲਕ 
* 2011-2012 ਸਰਵਾਈਵਰ ਇੰਡੀਆ (ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀ ਵਜੋਂ)
* 2013 ਵੈਲਕਮ - ਬਾਜ਼ੀ ਮੇਹਮਾਨ ਨਵਾਜ਼ੀ ਕੀ (ਖੁਦ)
* 2015 ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਸੀਜ਼ਨ 9) (ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀ ਵਜੋਂ - 27ਵੇਂ ਦਿਸੰਬਰ 2015)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਛੱਜੂ ਪੰਥ

**ਛੱਜੂ ਪੰਥ**, ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਲਿਆ। ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਜਾਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਸਾਹਜਹਾਂਨ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ। ਭਾਟੀਆ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇਹ ਭਗਤ ਸਰਾਫ਼ੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਭਗਤ ਐਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਬਣਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਛੱਜੂ ਦਾ ਚੁਬਾਰਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਸੰਮਤ ਉਨੀ ਸੋ ਛਿਆਨਵੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ,* ਜੋ ਸੁੱਖ ਛੱਜੂ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ, ਉਹ ਸੁੱਖ ਬਲਖ਼ ਨਾ ਬੁਖਾਰੇ।* ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੇ ਚੇਲੇ ਛੱਜੂ ਪੰਥੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਛੱਜੂ ਪੰਥ ਦੇ ਨਿਜਮ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਲਮਾਨ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਹੀ ਹਨ। ਛੱਜੂ ਪੰਥੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਡੇਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜਿਹਲੇ ਪਕਪਟਨ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਕਸਬੇ ਮਲਕਹੰਸ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਪੰਥ ਦੇ ਲੋਕ ਸਕਾਹਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਸ, ਸਰਾਬ, ਤੇ ਹੋਰ ਨਸਿਆਂ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਅਗੁਆਡਾ ਕਿਲ੍ਹਾ

**ਅਗੁਆਡਾ ਕਿਲਾ** ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਚੁਬਾਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੋਆ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸਲਾਮਤੀ ਨਾਲ ਸਾਂਭੀ ਹੋਈ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਗੋਆ ਦੀ ਸਿੰਕੂਏਰਿਮ ਬੀਚ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ 1612 ਵਿੱਚ ਡੱਚਾਂ ਅਤੇ ਮਰਹੱਟਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕੰਡੋਲਿਮ ਬੀਚ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੰਡੋਵੀਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਭੇਜਣ (ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ) ਦਾ ਮੰਤਵ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਇੱਥੇ ਰੁਕ ਕੇ ਪਾਣੀ ਭਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਟੈਂਕਰ ਵਿੱਚ 2,376,000 ਗੈਲਣ ਪਾਣੀ ਜਮਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇ ਪੂਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਮ ਅਗੁਆਡਾ ਵੀ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਗੁਆਡਾ *ਪਾਣੀ* ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਰ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਚੁਬਾਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ 1864 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ  ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 79 ਤੋਪਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ

File:Fort Aguada, Goa.jpg|
File:Fort Aguada Goa.JPG|Fort Aguada lighthouse
File:FortAquada1.jpg| Information Plaque
File:FortAquada2.jpg|
File:FortAquada5.jpg|
File:FortAquada4.jpg |
File:Fort Aguada Light House .jpg|
File:Fort Aguada Light House 1.jpg
File:Fortification wall of Auguda Fortress 1 ( Lower ).jpg|Fortification wall of Auguda Fortress (Lower)
File:Fortification wall of Auguda Fortress 4 ( Lower ).jpg|Fortification wall of Auguda Fortress (Lower)
File:Auguda Fortress 2 ( Upper ).jpg|Auguda Fortress (Upper)
File:Auguda Fortress 5 ( Upper ).jpg|Auguda Fortress (Upper)
File:Auguda Fortress 7 ( Upper ).jpg|Auguda Fortress (Upper)
File:Auguda Fortress 8 ( Upper ).jpg|Auguda Fortress (Upper)
File:Auguda Fortress 10 ( Upper ).jpg|Auguda Fortress (Upper)

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Fort Aguada  - spherical panorama 360°.
* Fort Agauda & nearby attractions 

## ਹਵਾਲੇ
2. Tour packages 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਈਟਹਾਊਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਿਲੀ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਝਗੜਾ

**ਝਗੜਾ** ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਲਵਈ ਕਵੀਸ਼ਰਾਂ ਨੇ ਹੀ ਵਾਲਾ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਝਗੜੇ ਹਾਸ-ਰਸ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ ਬਾਰੇ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਤੁਕਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਕਾਵਿ-ਭਾਸਾ ਰਾਹੀਂ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਹਾਰਦਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਝਗੜਿਆਂ ਦੇ ਛੰਦ ਜਾਂ ਤੁਕ-ਵਿਧਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬੈਂਤ, ਕਬਿਤ, ਦੋਹਰੇ, ਕੋਰੜੇ, ਜਾਂ ਸੋਰਠੇ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਝਗੜੇ -'ਝਗੜਾ ਦਿਉਰ ਭਾਬੀ ਦਾ','ਝਗੜਾ ਜੱਟੀ ਤੇ ਖਤਰਾਣੀ ਦਾ', 'ਝਗੜਾ ਅਕਲ ਪਿਆਰ ਦਾ', 'ਝਗੜਾ ਦਰਾਣੀਆਂ ਜਠਾਣੀਆਂ ਦਾ', ਅਤੇ 'ਝਗੜਾ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ' ਆਦਿ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਵਿ ਰੂਪ
ਦਾਨਿਸ਼ ਤੈਮੂਰ

**ਦਾਨਿਸ਼ ਤੈਮੂਰ** (ਜਨਮ 16 ਫਰਵਰੀ 1983) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 2005 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਸਟ੍ਰੀ ਸੀਰੀਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸ਼ਤਾਂ (ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਡ੍ਰੇਕੁਲਾ) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਚਰਚਿਤ ਡਰਾਮੇ ਮੇਰੀ ਬਹਿਨ ਮਾਇਆ, ਮਨਚਲੇ, ਜਬ ਵੀ ਵੈੱਡ, ਸ਼ਰਤ, ਸਾਰੀ ਭੂਲ ਹਮਾਰੀ ਥੀ, ਏਕ ਪਲ ਅਤੇ ਰਿਹਾਈ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਚ 2015 ਵਿੱਚ ਯਾਸਿਰ ਜਸਵਾਲ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਹੇਠ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਜਲੇਬੀ (ਫਿਲਮ) ਨਾਲ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਦਾਨਿਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 8 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਆਇਜ਼ਾ ਖਾਨ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੈਮੂਰ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
**ਡਰਾਮੇ
**
* *Mannchalay*
* *Noor Pur Ki Rani*
* *Chemistry*
* *Perfume Chowk*
* *Veena*
* *Kash Mai Teri Beti Na Hoti*
* *Meri Behan Maya*
* *Raju Rocket*
* *Kuch Unkahi Batain*
* *Koi Jane Na, Baji*
* *Larkiyan Muhalley Ki*
* *Lamha Lamha Zindagi*
* *Rehaai*
* *Chaudhvin Ka Chand*
* *Massi or Malika*
* *Ghayal*
* *Sannata*
* *Saari Bhool Hamari Thi*
* *Jab We Wed*
* *Aik Pal*
* *Na Katro Pankh Mere*
* *Shert*
* *Kitni Girhain Baqi Hain - Poshak* (2011)
* *Kitni Girhain Baqi Hain - Tere Bina* (2012)
* *Kitni Girhain Baqi Hain - Be Rehamam* (2013)
**ਟੈਲੀਫਿਲਮਾਂ**
* *Pappu Ki Padoosan*
* *Neeli Chatri*
* *Love Hit Tou Life Hit*
* *Haseena Maan Jaye Gi*
* *Piano Girl*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਰਿਸਟੋਲ ਹਾਊਸ

**ਬਰਿਸਟੋਲ ਹਾਊਸ** ਲਿਵਿੰਗਸਟੋਨ ਕਾਊਂਟੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਲੀਮਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਰ ਹੈ। ਇਹ 1870 ਅਤੇ 1875 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਬੇ ਚੌੜਾ ਦੋ ਬੇ ਡੂੰਘਾ, ਇਟਾਲੀਨੀਏਟ ਸ਼ੈਲੀ ਫਰੇਮ ਦੋ ਮੰਜਲਾ ਮਕਾਨ ਹੈ। ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸਾਈਡ ਹਾਲ ਦੇ ਪੈਨਲਾਂ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉਪਰ ਵੱਡੇ ਚੰਦੋਏ ਦਾ ਗਲਬਾ ਹੈ। 

ਇਹ 1989 ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਜਿਸਟਰ ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
1876

**1876** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1870 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 10 ਮਾਰਚ &ndash; ਅਲੈਗ਼ਜ਼ੈਂਡਰ ਗਰਾਹਮ ਬੈੱਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ (ਥਾਮਸ ਵੈਟਸਨ ਨੂੰ) ਕੀਤੀ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰਿਮੀ ਸੇਨ

**ਰਿਮੀ ਸੇਨ** (ਜਨਮ 21 ਸਿਤੰਬਰ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ  ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।

## ਰਿਆਲਟੀ ਟੀਵੀ 
## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਹਿਰ

**ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਹਿਰ** ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਕਲਾ, ਸੱਭਿਆਚ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਣਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬੁਧੀਜੀਵੀਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਰਦੂ ਸਾਡੀ ਕੌਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮੀਅਤ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ
ਸੁਰੇਸ਼ ਰਤਨ

thumb|

**ਸੁਰੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਤਨ** (ਪੂਰਾ ਨਾਮ: ***ਸੁਰੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਤਨ***; ਜਨਮ 1955 ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਭਾਰਤ) ਬੁਢਾਪੇ ਭਾਵ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾਂ ਇੱਕ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਖੋਜ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂੰ biogerontologist ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਰੁਚੀ ਰਖਦਾ ਹੈ। 
 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਇੰਸਦਾਨ
ਭੌਤਿਕੀ ਸੂਚਨਾ

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਭੌਤਿਕੀ ਸੂਚਨਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਸ ਸੂਚਨਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਅੰਦਰ ਰੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ (ਯਾਨਿ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਚਨਾ)ਅੰਦਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਵੱਖਰੇ ਜਾਂ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਦਾ ਕਣਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਸਤੇ |

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਚਨਾ

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਕੁਆਂਟਮ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਚਨਾ ਉਹ ਮੁਢਲੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਚਨਾ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਚਨਾ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਰਤ ਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਸਥਾਂਤਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਲੌਗਰਿਥਮਾਂ ਨਾਲ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਗਣਿਤ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਸੰਕਲਪ ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ |
ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ

ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫਿਜ਼ਿਕਸ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਿਊਕਲਆਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਚਣਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਖੋਜ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਮੈਡੀਸਾਈਨ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਰੈਜ਼ੋਨੈਂਸ ਇਮੇਜਿੰਗ, ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਹਥਿਆਰ, ਪਦਾਰਥਕ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਇਨ ਇੰਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਜੀਔਲੌਜੀ ਅਤੇ ਆਰਕੀਔਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓਕਾਰਬਨ ਡੇਟਿੰਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ|

ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਅਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਰਟੀਕਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
1875

**1875** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1870 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
*31 ਅਕਤੂਬਰ– ਭਾਰਤੀ ਲੋਹ ਪੁਰਸ਼ ਵੱਲਵ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਭੌਤਿਕੀ ਸਥਿਰਾਂਕ

ਇੱਕ **ਭੌਤਿਕੀ ਸਥਿਰਾਂਕ** ਅਜਿਹੀ ਭੌਤਿਕੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਿਕ ਅਤੇ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਗਣਿਤਿਕ ਸਥਿਰਾਂਕ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੰਖਿਅਕ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕੀ ਨਾਪ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਕੌਂਸਟੈਂਟ

ਸਥਿਰਾਂਕ ਜਾਂ **ਕੌਂਸਟੈਂਟ** ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਗਣਿਤ
*ਕੌਂਸਟੈਂਟ (ਗਣਿਤ), ਇੱਕ ਨਾ-ਬਦਲਦਾ ਮੁੱਲ
*ਗਣਿਤਿਕ ਕੌਂਸਟੈਂਟ, ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੰਬਰ, ਜਿਵੇਂ π ਜਾਂ e

## ਹੋਰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
*ਕੰਟਰੋਲ ਅਸਥਿਰਾਂਕ, ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਿਕਤਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ-ਬਦਲਦਾ ਜਾਂ ਸਥਿਰ ਅਸਥਿਰਾਂਕ
*ਭੌਤਿਕੀ ਕੌਂਸਟੈਂਟ, ਇੱਕ ਭੌਤਿਕੀ ਮਾਤਰਾ ਜੋ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਿੰਡਿਕ ਅਤੇ ਨਾ-ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
*ਕੌਂਸਟੈਂਟ (ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ), ਅਸਥਿਰਾਂਕ ਤੋਂ ਉਲਟ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੁੱਲ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇ ਮੁੱਲ ਨਾਲ ਪੁਨਰ-ਸਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ
*ਲੌਜੀਕਲ ਕੌਂਸਟੈਂਟ, ਚਿੰਨਾਤਮਿਕ ਤਰਕ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਿਸਦਾ ਸਾਰੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ *ਸਮਾਨ* ਵਾਸਤੇ "**=**" ਦਾ ਚਿੰਨ

## ਲੋਕ
*ਕੌਂਸਟੈਂਟ (ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ)
*ਕੌਂਸਟੈਂਟ (ਉੱਪਨਾਮ)
*ਜੌਹਨ, ਸੈਕਸੋਨੀ ਦਾ ਇਲੈਕਟਰ (1468-1532), ਜਿਸਨੂੰ ਜੌਹਨ ਦ ਕੌਂਸਟੈਂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
*ਕੌਂਸਟੈਂਟ ਨਿਊਵੇਨੁਆ (1920-2005), ਜਿਸਨੂੰ ਕੌਂਸਟੈਂਟ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

## ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ
*ਦ ਕੌਂਸਟੈਂਟ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਲੌਸਟ ਦਾ ਇੱਕ 2008 ਦਾ ਐਪੀਸੋਡ
*ਦ ਕੌਂਸਟੈਂਟ (ਸਲਾਨਾ ਐਲਬਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ)
*ਦ ਕੌਂਸਟੈਂਟ (ਆਈ ਬਲੇਮ ਕੋਕੋ ਐਲਬਮ)
*ਕੌਂਸਟੈਂਟਸ (ਬੈਂਡ), ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਰੌਕ ਬੈਂਡ
ਸਥਾਈ ਅੰਕ (ਹਿਸਾਬ)

ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸਥਿਰਾਂਕ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਾ-ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ। ਨਾਓਂ ਸਥਿਰਾਂਕ ਦੇ ਦੋ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਥਿਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗਣਿਤਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ **ਗਣਿਤਿਕ ਸਥਿਰਾਂਕ** (ਅਤੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਥਿਰਾਂਕ ਵੀ) ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਅਰਥ ਨਾਲੋਂ ਦੂਜੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਥਿਰਾਂਕ ਕਿਸੇ ਸਥਿਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਾਸਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ)। ਅਜਿਹਾ ਸਥਿਰਾਂਕ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਸਥਿਰਾਂਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਸਥਿਾਂਕ (ਜਾਂ ਅਸਥਿਰਾਂਕਾਂ) ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਸਥਿਰਾਂਕ ਦਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਐਂਟੀਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਇੱਕ ਮਨਚਾਹਿਆ ਸਥਿਰਾਂਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜੋ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਸਥਰਿਾਂਕ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ)।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ