open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਐਂਟ-ਮੈਨ

**ਐਂਟ-ਮੈਨ** ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਟੈਨ ਲੀ, ਲੈਰੀ ਲਾਈਬਰ ਅਤੇ ਜੈਕ ਕਰਬੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਸ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਿਖ ਟੇਲਜ਼ ਟੂ ਐਸਟੋਨਿਸ਼ # 24 (ਜਨਵਰੀ 1962) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈਂਕ ਪਿਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਕਾਟ ਲੈਂਗ ਅਤੇ ਏਰਿਕ ਓ ਗਰੇਡੀ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਐਂਟ-ਮੈਨ ਨਾਮ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਪਿਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਪਛਾਣ ਜਾਇੰਟ-ਮੈਨ ਤੋਂ ਬਦਲ ਲਈ ਸੀ।

## ਕਾਲਪਨਿਕ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ 
ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਐਂਟੀ-ਮੈਨ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਵੈਂਜਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

### ਹੰਕ ਪਿਮ 
ਸਿਕਿਉਰਟੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਹੈਨਰੀ 'ਹੈਂਕ' ਪਿਮ ਨੇ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ (ਪਿਮ ਕਣ) ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸਨੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਕੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈਮਲਿਟ ਪਹਿਨ ਕੇ ਪਿਮ ਇੱਕ ਕੀੜੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਹੱਸਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਐਂਟ-ਮੈਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਜੈਨੇਟ ਵੈਨ ਡਾਇਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੁਰਮ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੱਠੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਐਵੇਂਜਰਜ਼ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਗਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਗਹੈੱਡ, ਮਿਊਟੈਂਟ ਵਰਲਵਿੰਡ ਅਤੇ ਪਿਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੋਬੋਟ ਅਲਟਰਨ ਨਾਲ ਲੜਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿਮ ਅਸਲ ਐਂਟੀ-ਮੈਨ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਉਪਨਾਮ ਵੀ ਅਪਣਾਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਇੰਟ-ਮੈਨ, ਗੋਲਿਥ, ਯੈਲੋਜੈਕਟ, ਅਤੇ ਵੇਪ ਨਾਂ ਸਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਐਂਟ ਮੈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

### ਸਕਾਟ ਲੈਂਗ 
ਸਕਾਟ ਲੈਂਗ ਇੱਕ ਚੋਰ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਕੈਸੈਂਡਰਾ "ਕੈਸੀ" ਲਾਂਗ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਐਂਟੀ-ਮੈਨ ਦਾ ਸੂਟ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਂਟੀ-ਮੈਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੈਂਕ ਪਿਮ ਦੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫਜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਐਂਟ-ਮੈਨ ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਹ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏਵੈਂਜਰਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕਾਰਲੇਟ ਡੈਣ, ਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਹੌਕੀ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਧੀ 'ਕੈਸੀ' ਨੇ ਯੰਗ ਐਵੇਂਜਰਜ਼ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਮੈਨ ਸੂਟ ਪਾਇਆ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਿੰਨੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਦਿ ਚਿਲਡਰਨ ਕਰੂਸਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜ਼ਿੰਦਾ ਆਇਆ ਪਰ ਫਿਰ ਸੁਪਰ ਚਾਰਜਡ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।
### ਏਰਿਕ ਓ ਗਰੇਡੀ
ਐਰਿਕ ਓ ਗਰੇਡੀ ਐਂਟੀ ਮੈਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਓ ਗਰੇਡੀ ਐਸ.ਐਚ.ਆਈ.ਆਈ.ਐਲ.ਡੀ. ਦਾ ਇੱਕ ਹੇਠਲੇ-ਪੱਧਰ ਦਾ ਏਜੰਟ ਹੈ। ਜੋ ਐਸ.ਐਚ.ਆਈ.ਆਈ.ਐਲ.ਡੀ. ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਝ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਝੂਠਾ, ਧੋਖਾ ਦੇਣ, ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਲਈ ਹੇਰਾਫੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ। ਏਰਿਕ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਵਾਰਥੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਈ ਸ਼ਸਤਰ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੋਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ “ਸੁਪਰ-ਹੀਰੋ” ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ। ਦੂਜੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਵੈਂਜਰਸ: ਦਿ ਈਨੀਏਟਿਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਥੰਡਰਬੋਲਟਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਐਵੈਂਜਰਸ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਅਚਾਨਕ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਰੋਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ
ਜੋਕਰ (ਤਾਸ਼ ਦਾ ਪੱਤਾ)

thumb|ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਜੋਕਰ ਕਾਰਡ
**ਜੋਕਰ** ਤਾਸ਼ ਦਾ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਪੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕਾਰਡ ਡੇਕ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰ ਸੂਟ (ਕਲੱਬ, ਹੀਰੇ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਕੋਡਾਂ) ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਜੋਕਰ ਦਾ ਪੱਤਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਉਹ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਡੈਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜੋਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਚਰੇ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਇੱਕ ਟਰੰਪ ਕਾਰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰਡ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਾਰਜ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਟੌਪ ਟਰੰਪ, ਇੱਕ ਸਕਿੱਪ ਕਾਰਡ (ਇਕ ਹੋਰ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ), ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਰਜਾ ਵਾਲਾ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੱਲ ਵਾਲਾ ਕਾਰਡ ਆਦਿ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਉਤਪੱਤੀ 
right|thumb| ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਬਾਵਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਕਰ, ਸੈਮੂਅਲ ਹਾਰਟ ਦੁਆਰਾ ਸੀ 1863.
ਯੂਚਰੇ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਡ ਜੈਕ ਆਫ ਟਰੰਪ ਸੂਟ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਹਾਈ ਟਰੰਪ, *ਤੀਜਾ ਲੈਫਟ ਬਾਵਰ*, ਚੌਥਾ ਟਰੰਪ ਕਾਰਡ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰੋਂ ਕਾਰਡ ਇਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੇਮਜ਼ ਜਕਰਸਪੀਲ ਅਤੇ ਬੇਸਟਰ ਬਿਊਬ ("ਬੈਸਟ ਬਾਵਰ") ਨੇ ਵੀ ਜੈਕਸ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਤਮ, ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। 1860 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਚੀਰੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਕਾਰਡ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਹਾਈ ਟਰੰਪ ਕਾਰਡ "ਬੈਸਟ ਬਾਵਰ" ਰੱਖਣ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਲੈ ਲਿਆ।

ਸੈਮੂਅਲ ਹਾਰਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ “ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਪਾਵਰ” ਨਾਲ 1863 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਚਿਤ “ਬੈਸਟ ਬੌਰਵਰ” ਕਾਰਡ ਦੀ ਛਪਾਈ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਬਾਵਰ-ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੋਕਰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। "ਜੋਕਰ" ਦੇ ਲੇਬਲ ਵਾਲੇ ਕਾਰਡ 1860ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਬਦ "ਜੋਕਰ '''ਜਕਰਸਪਾਈਲ','' ਯੂਚੀਰੇ ਦੇ ਅਸਲੀ ਜਰਮਨ ਸਪੈਲਿੰਗ ਤੱਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਚਾਰਲਸ ਗੁੱਡਲ, 1871 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਜੋਕਰਾਂ ਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਘਰੇਲੂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਜੋਕਰ 1874 ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਟਾਲੀਅਨ ਜੋਕਰਾਂ ਨੂੰ "ਜੌਲੀ" ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਆਰੰਭਕ ਕਾਰਡਾਂ ਉੱਤੇ "ਜੌਲੀ ਜੋਕਰ" ਦਾ ਲੇਬਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਦਿੱਖ 
ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਜੋਕਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਦਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹਰ ਕੰਪਨੀ ਕਾਰਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤਾਸ਼ ਖੇਡਣ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਾਕਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕਲਾਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਜ਼ਾਕਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੈਸਟਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਡੇਕ 'ਤੇ ਦੋ ਜੋਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਪਲੇਇੰਗ ਕਾਰਡ ਕੰਪਨੀ (ਯੂਐਸਪੀਸੀਸੀ) ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਟਰੇਡਮਾਰਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਾਰਡ ਉੱਤੇ ਛਾਪਦੀ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਗੁਣ ਰੰਗੀਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ/ਗੈਰ-ਰੰਗ ਦੇ ਜੋਕਰਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਜੋਕਰ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਸੂਟ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਲਾਲ ਜੋਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਜੋਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਮਜ਼ਾਕਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲਾਲ, ਪੂਰਾ-ਰੰਗ ਜਾਂ ਵੱਡੇ-ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਜੋਕਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਲੇ, ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮ ਜਾਂ ਛੋਟੇ-ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਜੋਕਰ ਦੇ ਰੰਗ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਗਰੰਟੀ ਦੇ ਜੋਕਰ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਰੰਗ ਦੇਵੇਗਾ। ਲਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਜਿਕਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਲ / ਹੀਰਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਲੱਬਾਂ / ਕੋਡਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਜੋਕਰਾਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ - ਲਾਲ, ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਸ਼
ਹੁਸੈਨ ਹਾਰੂਨ

**ਅਬਦੁੱਲਾ ਹੁਸੈਨ ਹਾਰੂਨ** (ਜਨਮ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1950) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਨ ਜੋ ਮੁਲਕ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸਿੰਧ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2008 ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

ਹਾਰੂਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ, ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਪੀਕਰ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਚੈਰਿਟੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਹੁਸੈਨ ਹਾਰੂਨ ਸਈਦ ਹਾਰੂਨ ਦੇ ਬੇਟੇ ਹਨ, ਹਾਮਿਦ ਹਾਰੂਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਹਾਰੂਨ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕੱਛ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਕਛੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਰਾਚੀ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ। 
thumb| ਫੈਡਰਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਹੁਸੈਨ ਹਾਰੂਨ ਪੀ.ਐਨ.ਐਸ.ਸੀ. ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ।

## ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀ 
ਹਾਰੂਨ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਸਦਾ ਸੁਝਾਅ ਸੀ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿੰਧ ਦੇ 60 ਲੱਖ ਲੋਕ ਉਥੇ ਵਸ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ 
ਅਗਸਤ 2008 ਵਿੱਚ ਹੁਸੈਨ ਹਾਰੂਨ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੁਨੀਰ ਅਕਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਰੂਨ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 3 ਸਤੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਮਸੂਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ 1 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਹੁਸੈਨ ਹਾਰੂਨ ਤੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸਈਦ ਅਜਮਲ

**ਸਈਦ ਅਜਮਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Saeed Ajmal;** ਜਨਮ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1977) ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਆਫ ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸਪਿਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਮਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਵਨਡੇ ਅਤੇ ਟੀ ​​-20 ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2011 ਤੋਂ 2014 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਰਬੋਤਮ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਸਨੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ 2005 ਦਾ ਏਬੀਐਨ-ਅਮਰੋ ਟਵੰਟੀ -20; ਖਾਨ ਰਿਸਰਚ ਲੈਬਾਰਟਰੀਜ਼; ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਜਮਲ ਨੇ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ 2008 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਵਨ ਡੇਅ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਖੇਡਿਆ। 2009 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਐਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਫ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 2009 ਦੀ ਆਈਸੀਸੀ ਵਰਲਡ ਟੀ -20 ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਅਜਮਲ ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੌਰਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2011 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2014 ਤੱਕ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਅਜਮਲ ਨੂੰ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ, 2012 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟੀ -20 ਆਈਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਰੈਂਕਿੰਗ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਟੈਸਟ ਰੈਂਕਿੰਗ ਉਸੇ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਟੈਸਟ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਲੈਰੀ ਗਰਿਮੈਟ, ਦਿਲੀਪ ਦੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਿਆਨ ਹੈਰਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਸਟ ਵਿਕੇਟ ਲੈਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

28 ਜਨਵਰੀ, 2012 ਨੂੰ, ਆਪਣੇ 20 ਵੇਂ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿਚ, ਅਜਮਲ 100 ਟੈਸਟ ਵਿਕੇਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਣੇ। ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਫਰੀਦੀ (101) ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀ -20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲਾ (85) ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 2012 ਬਿਗ ਬੈਸ਼ ਲੀਗ ਲਈ ਐਡੀਲੇਡ ਸਟਰਾਈਕਰਸ ਦੁਆਰਾ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2014 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਸੀ। ਸਕਲੇਨ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜਮਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 27 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ, ਸਈਦ ਅਜਮਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਐਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ 2015 ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਟੀਮ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।

ਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਮਨੂਨ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ 23 ਮਾਰਚ 2015 ਨੂੰ ਸੀਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।

13 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ, ਅਜਮਲ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।29 ਨਵੰਬਰ, 2017 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਮੈਚ, ਲਾਹੌਰ ਗੋਰਿਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਲਈ ਖੇਡਦਿਆਂ, 2017-18 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀ -20 ਕੱਪ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਫਿਲਹਾਲ ਅਜਮਲ ਪੀਐਸਐਲ ਦੀ ਟੀਮ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਦਾ ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਹੈ।

## ਕਾਉਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ 
ਅਜਮਲ ਨੂੰ ਵਰਸੇਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਦੁਆਰਾ 2011 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 2014 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2014 ਵਿਚ ਕਾਉਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ 56 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ

**ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Scotland national football team**) ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ, ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ, ਯੂਈ ਐਫ ਏ ਨੇਸ਼ਨਸ ਲੀਗ ਅਤੇ ਯੂ ਈ ਐਫ ਏ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈਮਪੈਡਨ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1872 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁਟਬਾਲ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ 1872 ਤੋਂ 1989 ਤਕ ਹਰ ਸਾਲ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ। ਟੀਮਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਵਾਰ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ ਖੇਡੀਆਂ ਹਨ।

ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੇ ਅੱਠ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਤੇ ਯੂ ਈ ਐਫ ਏ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਦੋ ਵਾਰ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਾਈਨਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੂਹ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਧਿਆ। ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ 1998 ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸੀ। ਟੀਮ ਨੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1966 ਵਿਚ ਵੇਂਬਲੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ 1966 ਦੇ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ 3-2 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਆਰਚੀ ਜੈਮਿਲ ਨੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 1978 ਦੇ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ 3-2 ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੋਲ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਯੂ ਈ ਐਫ ਏ ਯੂਰੋ 2008 ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਫਿਕਸਰਾਂ ਵਿਚ 2006 ਦੇ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਉਪ ਜੇਤੂ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ 1-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਾਰਟਨ ਆਰਮੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਸਕਾਟਿਸ਼ ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਹਰ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਇਕ ਰੋਲ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਲਈ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੈਨੀ ਡਗਲਗਿਸ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਸਨੇ 1971 ਤੋਂ 1986 ਦਰਮਿਆਨ 102 ਵਾਰ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਡਲਗਲੇਸ਼ ਨੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਲਈ 30 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਡੈਨਿਸ ਲਾਅ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਰਕ 1901 ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹੋਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ 11-0 ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਹਾਰ, 1954 ਦੇ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਉਰੂਗਵੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 7-0 ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਹਾਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਐਨ.ਬੀ.ਏ. ਸਟੋਰ

**ਐੱਨ ਬੀ ਏ ਸਟੋਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **NBA Store**) ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਐਨ.ਬੀ.ਏ.) ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਵਿਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਟੋਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਐਵੀਨਿਊ ਅਤੇ 45 ਵੀਂ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਮੈਨਹੱਟਨ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਰ ਸੱਤ ਸਥਾਨ ਹਨ: ਇੱਕ ਮਿਲਾਨ, ਇਟਲੀ ਵਿਚ, ਦੋ ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਤਾਈਪਾਈ, ਤਾਈਵਾਨ ਵਿਚ, ਤਿੰਨ ਮੈਟਰੋ ਮਨੀਲਾ ਵਿਚ; ਅਤੇ ਸਿਬੂ ਸਿਟੀ, ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਸਟੋਰ ਹੈ।

ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦਾ ਸਥਾਨ ਆਨਲਾਈਨ ਰਿਟੇਲਰ ਫੈਨੈਟਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਐੱਨਬੀਏਸਟੋਰ ਡਾਟ ਕਾਮ 'ਤੇ ਲੀਗ ਦਾ ਆਨਲਾਈਨ ਸਟੋਰ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਐੱਨ ਬੀ ਏ ਸਟੋਰ, ਐੱਨ.ਬੀ.ਏ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੇ 35,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੁਕੜੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਕਰਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਖਿਡਾਰੀ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਐਨਬੀਏ ਲਈ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਚੈਰਿਟੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਟੋਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਬੀਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਖਿਡਾਰੀ ਯਾਓ ਮਿੰਗ ਅਤੇ ਯੀ ਜਿਆਂਲਿਨ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ, 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ, ਦੋ ਨਵੇਂ ਸਟੋਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਐਨਬੀਏ "ਸੈਕੰਡ ਲਾਈਫ" ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਐਨਬੀਏ ਸਟੋਰ ਬਣਾਇਆ।

ਅਸਲ ਸਟੋਰ 13 ਫਰਵਰੀ, 2011 ਨੂੰ ਪੰਜਵੇਂ ਐਵੀਨਿਊ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੀਗ ਨੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੋਰ ਨੂੰ 590 ਪੰਜਵੇਂ ਐਵੀਨਿਊ ਤੇ ਅਗਸਤ 2015 ਤਕ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਵਾਂ ਸਥਾਨ, 545 ਪੰਜਵੇਂ ਐਵੀਨਿਊ 'ਤੇ, 21 ਦਸੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਟੋਰ ਮੌਜੂਦਾ ਐਨਬੀਏ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਐਨਬੀਏ ਜਰਸੀ, ਰਿਟਾਇਰਡ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਜਰਸੀ, ਜੁੱਤੇ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਭਾਗ, ਜਿਥੇ ਗਾਹਕ ਸਿਰਹਾਣੇ, ਪਲੇਟਾਂ ਅਤੇ ਐਨਬੀਏ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਐਨਬੀਏ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖਰੀਦ 'ਤੇ 30% ਦੀ ਛੋਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਮੀਜ਼ ਰਾਜਾ

**ਰਮੀਜ਼ ਹਸਨ ਰਾਜਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Rameez Hasan Raja;** ਉਰਦੂ: **رميز حسن راجہ;** ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1962), ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ, ਯੂ ਟਿਊਬਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਕਦੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ) ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਯੂ ਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਰਮੀਜ਼ ਸਪੀਕਸ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਰਮੀਜ਼ ਰਾਜਾ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਉਸਦੀ ਸੱਸ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੱਸ ਕਰਨਾਲ ਤੋਂ ਹੈ। 

## ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਮੀਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1978 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਲਿਸਟ ਏ ਵਿੱਚ 9,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 10,000 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਾਸ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਲ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਰਕਟ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
### ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਾਲ 
ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਪਾਰੀ ਵਿਚ 1 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੀਮ ਵਿਚ ਕਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ।

ਰਮੀਜ਼ ਨੇ 13 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ, 57 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਔਸਤ 31.83 ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਸੈਂਕੜੇ ਹਨ। ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ 198 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 9 ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜੋ 1987 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1992 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿਚ 2 ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ ਸਨ, ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਸੈਂਕੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਰਮੀਜ਼ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਕੈਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਿਖਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਫਾਰਮ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਾਜਾ ਨੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਤੇ ਸਕਾਈ ਸਪੋਰਟਸ 'ਤੇ 2006 ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖਿਲਾਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਟੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵਾਧੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਾਅਦੇ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਅਗਸਤ 2004 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਟੂਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਘਰੇਲੂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਈਸੀਸੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਕੈਰੇਨ ਆਬੀ

**ਕੈਰੇਨ ਲੀਡੀਆ ਆਬੀ** (19 ਸਤੰਬਰ 1904 - 15 ਸਤੰਬਰ 1982) ਇੱਕ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। 1930 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਔਰਤਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਰੁਡੇਲਫ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਆਬੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨੌਰਰੇਬਰੋ ਤੋਂ ਇੱਕ ਥੋਕ ਵਪਾਰੀ, ਆਬੀ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਕੈਰਨ ਕੇਜਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜੀ। ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਫਿਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਯਾਤਰਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣ ਗਈ। 1929 ਵਿਚ, ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਹਫਤਾਵਾਰੀ *ਸਕੈਨਡੀਨੇਵਰ ਆਈ ਪੈਰਿਸ* ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ 'ਤੇ ਉਸਨੇ *ਪੋਲੀਟੀਕੇਨਜ਼ ਲਿਟਰਬਲਾਡ* ਲਈ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1936 ਤੋਂ 1937 ਤੱਕ, ਉਹ *ਪੋਲਿਟਕਿਨ ਦੀ* ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਹੀ। 1937 ਵਿਚ, ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ *ਬਰਲਿੰਗਸਕੇ ਟਿਡੇਂਡੇ* ਚਲੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਕੰਮਕਾਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਜੰਗ-ਪੂਰਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ।

1939 ਵਿਚ, *ਡੇਰ ਇਰ ਲੰਗਟ ਤਿਲ ਪੈਰਿਸ* (*ਪੈਰਿਸ* ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰਸਤਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, *ਡੇਟ ਸਕੇਟ ਵੇਦ ਕਿਸਮ ਬੱਕੇ* (ਇਹ ਕਿਸਮ ਬੱਕੇ ਵਿਖੇ ਵਾਪਰੀ) ਦੀ ਇੱਕ ਤਿਕੜੀ ਨਾਲ ਆਈ। 1942 ਵਿਚ, 1943 ਵਿੱਚ *ਫ੍ਰੂਏਨ ਤਿਲ ਕੇਜਸਰਗੋਰਡਨ (ਲੇਡੀ ਆਫ ਦਿ ਸਮਰਾਟ)* ਅਤੇ *ਵੀ, ਡੇਰ ਐਲਸਕਰ ਲਿਵਟ* (ਅਸੀਂ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ) 1944 ਵਿਚ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ 19ਵੀਂਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇੱਛੁਕ ਔਰਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਰਟਾਈਨ ਸੀਰੀਜ਼ (1950–54) ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਜਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਪੰਜ-ਖੰਡਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ *ਮਾਰਟਿਨ (1950)*, *ਮਿਨ ਸਾਨ ਜਾਨਸ (ਮੇਰਾ ਬੇਟਾ ਜੈਨਸ) 1951*, *ਬਰੈਂਡ ਡਾਈਨ ਸਕਾਈਬ (ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜੋ) 1952*, *ਡੀਟ ਗਿਲਡਨ ਲੈਂਡ (ਗੋਲਡਨ ਕੰਟਰੀ) 1953* ਅਤੇ *ਡੇਨ ਰੈਡੀ ਡਾਲ (ਲਾਲ ਵੈਲੀ) 1954 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।* ਕੈਰੇਨ *ਐਬੀ* ਆਪਣੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਜੀਵਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਫਲ ਰਹੀ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ *ਗ੍ਰੇਵਿਨਡੇਨ ਏਫ ਬੈਗਸਵਰਡ (ਕਾਉਂਟੀਸ ਆਫ਼ ਬੈਗਸਵਰਡ)* -1958 ਅਤੇ *ਮਿਨ ਬੈੱਡਸਟੀਮੋਰ ਏਰ ਜੋਂਫ੍ਰੂ (ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਹੈ) -* 1965 ਹਨ।

ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਪਾਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ: ਸਰਕਸ ਲੋਕ, ਕਿਸਾਨ, ਪਰਵਾਸੀ ਜਾਂ ਕੁਲੀਨਤਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟਾ ਥੋੜਾ ਨਕਲੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਬੀਬਲਿਓਗਰਾਫੀ.ਡੀਕੇ ਤੋਂ ਕੈਰਨ ਐਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1982
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904
ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ

**ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ** ਵਿਚ ਲੇਖ, ਇਤਿਹਾਸ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 240 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰੋਮ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਮੰਚ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਅਗਲੀਆਂ ਛੇ ਸਦੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਦੌਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਅਰੰਭਕ ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ, ਗੋਲਡਨ ਏਜ, ਦਿ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਪੀਰੀਅਡ ਅਤੇ ਦੇਰ ਪੁਰਾਤਨਤਾ . 

ਲਾਤੀਨੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨਾਂ ਦੀ *ਭਾਸ਼ਾ* ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੀ *ਲੈਂਗੁਆ ਫ੍ਰਾਂਕਾ*  ਵੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਿਸੇਰੋ, ਵਰਜਿਲ, ਓਵਿਡ ਅਤੇ ਹੋਰੇਸ ਵਰਗੇ ਰੋਮਨ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਐਕਿਨਸ (1225–1274) ਵਰਗੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਕਨ (1561–1626), ਬਾਰੂਕ ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ (1632–1677), ਅਤੇ ਆਈਜ਼ਕ ਨਿਊਟਨ (1642–1727) ਵਰਗੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਲੇਖਕਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।   

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ 
ਰਸਮੀ ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ 240  ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ  ਰੋਮਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ।  ਅਡੈਪਟਰ ਲਿਵੀਅਸ ਐਂਡਰੋਨਿਕਸ ਸੀ, ਜੋ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਮ ਵਿੱਚ 272 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।   ਐਂਡਰੋਨਿਕਸ ਨੇ ਹੋਮਰ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ *ਓਡੀਸੀ*  ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ *ਸਤੂਰੀਅਨ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੋਮਨ ਥੀਮ ਤੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਲਾਤੀਨੀ ਕਵੀ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਪੂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਨਾਇਊਸ ਨਾਇਵਿਊਸ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁਨਿਕ ਯੁੱਧ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪ ਲੜਿਆ ਸੀ, ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਨਾਇਵਿਊਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰ ਸਨ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖੇ। 

ਨਾਇਵਿਊਸ ਦੇ ਬਾਦ ਹੋਰ ਮਹਾਂਕਾਵਿਕ ਕਵੀ ਵੀ ਹੋਏ। ਕੁਇੰਟਸ ਐਨਨੀਅਸ ਨੇ ਰੋਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ *ਐਨਾਲਸ*  (200 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਾਅਦ) ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾਮੀਟਰ ਅਪਣਾਇਆ, ਜੋ ਰੋਮਨ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਦੇ ਲੀ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਖਦਾਈ ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰਕਸ ਪੈਕੁਵੀਅਸ ਅਤੇ ਲੂਸੀਅਸ ਐਕਸੀਅਸ ਸਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਾਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਖਾਂਤਕ ਥੀਮ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਸਕਰਣ ਲਿਖੇ ਜੋ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਵਕੂਫਾਂ ਵਾਂਗ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮਾਨਸਿਕਤਾ  ਨਾਲ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਟੋਟੇ ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ।  
thumb| ਬਜ਼ੁਰਗ ਕੈਟੋ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਆਮਿਰ ਸੋਹੇਲ

**ਮੁਹੰਮਦ ਆਮਿਰ ਸੋਹੇਲ ਅਲੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Mohammad Aamer Sohail Ali**; ਜਨਮ 14 ਸਤੰਬਰ 1966) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਚੱਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੇਡ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ, ਸੋਹੇਲ ਨੇ 195 ਫਸਟ ਕਲਾਸ ਅਤੇ 261 ਲਿਸਟ ਏ ਲਿਮਟਿਡ ਓਵਰ ਮੈਚ ਖੇਡੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 47 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਅਤੇ 156 ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੋਹੇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1983 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਹਮਲਾਵਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼, ਸੋਹੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1990 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਫਲ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ।

### ਕਪਤਾਨੀ 
ਸੋਹੇਲ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਛੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1996 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ 22 ਵਨ ਡੇਅ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਨੌਂ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਔਸਤਨ 41.5 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਰਜਾਹ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
2001 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਹੇਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਮੁੱਖ ਚੋਣਕਾਰ ਬਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਜਨਵਰੀ 2004 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਵਸੀਮ ਬਾਰੀ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। 4 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚੋਣਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਰਾਜਨੀਤੀ 
18 ਅਗਸਤ, 2011 ਨੂੰ, ਸੋਹੇਲ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਐਨ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸੋਹੇਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵੀ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਂਕੜੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਮੈਸੂਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਮੈਸੂਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Mysore Airport**), ਜੋ ਕਿ **ਮੰਡਾਕਾਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.2 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਮੰਡਕਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਏਏਆਈ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਚੇਨਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਕੋਚੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਗੋਆ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉਡਾਣਾਂ ਹਨ।

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1940 ਵਿਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਕਿੰਗਡਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਸਾਫਿਰ ਸੇਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀਆਂ ਸਿਖਲਾਈ ਉਡਾਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜ ਅਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮੈਸੂਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਹੋਏ। 1990 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾੜਾ ਸੀ; ਏਏਆਈ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਮੁਰੰਮਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਆ ਗਈ। ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਸੂਰ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਖੇਤਰੀ ਵਾਹਕ ਟਰੂ ਜੈੱਟ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿਚ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਲਈ ਬੇਲਗਾਵੀ ਦੀ 2 ਵੀਂ ਉਡਾਣ ਵਿਚ ਉਡਾਣਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀਆਂ। ਇੰਡੀਗੋ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਉਡਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਮੈਸੂਰ ਤੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਈ ਦੂਜੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਹਵਾਈ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਜੈੱਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿੱਤਾ ਹੈ।

## ਢਾਂਚਾ 
ਮੈਸੂਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦਾ ਇਕੋ ਰਨਵੇਅ ਹੈ, 09/27, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਪ ਹਨ 1,740 ਬਾਈ 30 ਮੀਟਰ (5,709 ਫੁੱਟ × 98 ਫੁੱਟ) ਅਤੇ ਏਟੀਆਰ 72 ਟਰਬੋਪ੍ਰਾਪ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ। ਅਪ੍ਰੋਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਟੈਂਡ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਖੜ੍ਹੇ ਟੈਕਸੀਵੇਅ ਦੁਆਰਾ ਰਨਵੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਸੂਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦਾ ਯਾਤਰੀ ਟਰਮੀਨਲ 3,250 ਵਰਗ ਮੀਟਰ (35,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 150 ਯਾਤਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟਿਕਾਣੇ 
ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਤੱਕ, ਮੈਸੂਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਵਿਸ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ: ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਬੇਸ ਤੋਂ ਅਲਾਇੰਸ ਏਅਰ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਟਰੂ ਜੈੱਟ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਇੰਡੀਗੋ। ਅਲਾਇੰਸ ਏਅਰ ਦੀ ਉਡਾਣ ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਟਰੂਜੈੱਟ ਸਤੰਬਰ 2017 ਤੋਂ ਮੈਸੂਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 27 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਤੋਂ, ਇੰਡੀਗੋ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਮਾਇਸੂਰੂ ਨੂੰ ਯੂਡੀਐਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ 
17 ਮਈ 2018 ਨੂੰ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਰਨਵੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ 2750 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਮਨਵਾਦ

**ਸ਼ਮਨਵਾਦ** ਜਾਂ **ਸ਼ਾਮਨਵਾਦ** ਇੱਕ ਅਕੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਤਮਕ ਆਪਣੇ ਅਕੀਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਊਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਕੀਦਿਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਸ਼ਮਨਿਕ" ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਧਾਰਮਿਕ-ਅਧਿਐਨ ਵਿਦਵਾਨ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੇਪਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਕ ਹਾਣੀ-ਰੀਵਿਊ-ਸ਼ੁਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰਸਾਲਾ ਸ਼ਮਨਵਾਦ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਟੱਕਰਾਵੇਂ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਦੂ-ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਤੋਂ ਮੂਲਵਾਸੀ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ *ਨਵ-ਸ਼ਮਨਵਾਦ* ਜਾਂ ਨਵ-ਸ਼ਮਨਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵ-ਪੈਗਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਰਧਾਰਨ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।

## ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
### ਨਿਰੁਕਤੀ 
thumb| ਡੱਚ ਨਿਕੋਲੇਸ ਵਿਟਸੇਨ ਦੁਆਰਾ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਸਾਈਬੇਰੀਅਨ ਸ਼ਮਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਢਲਾ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਚਿੱਤਰਨ। ਵਿਟਸੇਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ" ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਨਹੁੰਦਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਜੇ ਉਲੀਕ ਦਿੱਤੇ।
ਸ਼ਬਦ *ਸ਼ਮਨਵਾਦ* ਦਾ ਮੂਲ ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਂਚੂ-ਤੁੰਗੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਮਨ, ਮਤਲਬ, "ਜਿਹੜਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ" ਤੋਂ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ *ਸ਼ਮਨ* ਏਵੇਂਕੀ ਸ਼ਬਦ *ਸ਼ਮਾਨ, ਤੋਂ* ਵੀ ਉਪਜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁੰਗੁਜ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਨੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਜਲਾਵਤਨ ਰੂਸੀ ਚਰਚਮੈਨ ਅਵਵਾਕੁਮ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਡੱਚ ਯਾਤਰੀ, ਨਿਕੋਲਸ ਵਿਟਸੇਨ ਅਖ਼ੀਰ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਲਿਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁੰਗੁਜ਼ਿਕ - ਅਤੇ Samoyedic - ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *Noord en Oost Tataryen* (1692) ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਐਡਮ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਲਬੇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1698 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਦੂਤਘਰ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਉਸੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਉਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ *ਸ਼ਮਨ* ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਵਾਕਫੀਅਤ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਹਾਨੀਅਤ
ਜਿਮ ਕੋਰਬੈੱਟ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ

**ਜਿੰਮ ਕਾਰਬੇਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Jim Corbett National Park**) ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ ਹੈਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਏ ਬੰਗਾਲ ਬਾਘ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਅਤੇ ਪਉੜੀ ਗੜਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਨਾਮੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤਵਾਦੀ, ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਧੀਨ ਇਹ ਪਾਰਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।

ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪੱਟੀ ਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਟਿਕਾਣਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ 488 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਯਾਤਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਰਕ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਕਾਰਬੈਟ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਅੜਿੱਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕਾਰਬੇਟ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਚੁਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਵੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਕਦਮ ਵਧੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 70,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਰਬੇਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ 520.8 ਕਿਮੀ 2 (201.1 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਖੇਤਰ, ਪਹਾੜੀਆਂ, ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਬੇਲਟਾਂ, ਮਾਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਚਾਈ 1,300 ਤੋਂ 4,000 ਫੁੱਟ (400 ਤੋਂ 1,220 ਮਿੰਟ) ਤੱਕ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਤ ਠੰਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦਿਨ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੰਘਣੀ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਪਤਝੜ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਲ, ਹਲਦੂ, ਪੀਪਲ, ਰੋਹਿਨੀ ਅਤੇ ਅੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਲਗਭਗ 73% ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, 10% ਖੇਤਰ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 110 ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼, 50 ਪ੍ਰਜਨਨ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, 580 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ 25 ਸਾਉਣੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।

## ਜਲਵਾਯੂ 
ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ 5&nbsp;°C (41&nbsp;°F) ਤੋਂ 30&nbsp;°C (86&nbsp;°F) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਵੇਰਾਂ ਧੁੰਦ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ (104&nbsp;°F) ਤੋੰ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਬਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
2005 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਕਾਲ ਨੇ ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲਾਟ ਸੈਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫਿਲਮਾਈ ਗਈ ਸੀ।

ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ, ਡਿਸਕਵਰੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਮੈਨ ਵਿੱਕਸ ਵਾਈਲਡ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਬੀਅਰ ਗ੍ਰੀਲਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਸਫਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਲਜ਼ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਐਪੀਸੋਡ ਜਿੰਮ ਕਾਰਬੇਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ 180 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ
ਮੋਨੀਜ਼ਾ ਅਲਵੀ

**ਮੋਨੀਜ਼ਾ ਅਲਵੀ** (ਜਨਮ 2 ਫਰਵਰੀ 1954) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਵਿਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਆਇਤ ਲਈ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। 

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਮੋਨੀਜ਼ਾ ਅਲਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਾਂ ਤੋਂਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਹੈਟਫੀਲਡ, ਹਰਟਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ ਚਲੇ ਗਏ ਸੀ,ਜਦੋਂ ਅਲਵੀ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ - *ਦਿ ਕੰਟਰੀ ਐਟ ਮਾਈ ਮੋਰਾਡਰ* ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਲੇਖਕਾ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ,ਉਹ ਨੋਰਫੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਰਾਬਰਟ  ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ। 

## ਕਵਿਤਾ 
ਅਲਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "'ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਆਂਟਸ ਵੱਲੋਂ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ' ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। ਕਵਿਤਾ ਵਿਚਲੀ ਲੜਕੀ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਿਪਕਣ ਲਈ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਝੂਠੀ ਚਮੜੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਸ ਲਈ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਮੈਂ ਲੰਘੀ ਸੀ, ਕਿ ਮੈਂ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। "  

ਮੋਨੀਜ਼ਾ ਅਲਵੀ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਡੈਨੀਅਲਜ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਮੋਰ ਲਾਗੇਜ*, 1991 ਵਿਚ ਦੋ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਆਂਟਸ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ" ਲਈ ਅਲਵੀ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿਚ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ "ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਲੜਕੀ" ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਜੀਸੀਐਸਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੋਨੀਜ਼ਾ ਅਲਵੀ ਨੇ ਚਾਰ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ ਹਨ। *ਮਾਈ ਮੋਰਾਡਰ* (1993) *ਵਿਖੇ ਦੇਸੀ* 1994 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਪਲਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, *ਹਾਉ ਸਟੋਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼* (2005), ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।  

2002 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਲਮਨਡੇਲੀ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ । 2003 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਇਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਡੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ।  ਉਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ, *ਸਪਲਿਟ ਵਰਲਡ: ਕਵਿਤਾਵਾਂ 1990-2005*, 2008 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*  
* ਸਾਵਨੇਟ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 
*   Moniza Alvi  
* ਸੁਣੋ ਮੋਨੀਜ਼ਾ ਅਲਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ - ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, 27 ਅਕਤੂਬਰ 2008. 
* 6 ਜਨਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ । (ਆਡੀਓ, 3 ਮਿੰਟ) 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਵੀ
ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ

**ਜੁਨਾਗੜ ਕਿਲ੍ਹਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Junagarh Fort**), ਰਾਜਸਥਾਨ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ **ਚਿੰਤਾਮਨੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਾਗੜ ਜਾਂ "ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਹਾਕਮ ਪਰਿਵਾਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਾਲਗੜ੍ਹ ਪੈਲੇਸ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਕਿਲ੍ਹਾ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕ, ਰਾਜਾ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1571 ਤੋਂ 1611 ਈ. ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਕੰਧ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੰਬੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1589 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1594 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਸਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1.5 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ (0.93 ਮੀਲ)। ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁਝ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ਮੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਮਰੇਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਲੇ ਇਕੱਲੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਮਰਾਨ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1534 ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਰਾਓ ਜੈਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

5.28 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮਹਿਲ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਮਾਰਤਾਂ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਜੂਨਾਗੜ ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਅਰਾਵਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਹੈ। ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬੀਕਾਨੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੰਨ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਤਿਕੋਣ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਦੂਸਰੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਜੈਸਲਮੇਰ ਅਤੇ ਜੋਧਪੁਰ ਹਨ। ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਿੱਥੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
center|thumb|800x800px|ਜੂਨਾਗੜ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ।

## ਢਾਂਚਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਦੀ

**ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਦੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Amaravati River**), ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ, ਕਰੂਰ ਅਤੇ ਤਿਰੂਪੁਰ ਦੇ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ।

## ਰਸਤਾ 
282 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (175 ਮੀਲ) ਲੰਬੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਕੇਰਲਾ/ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਮਨਜਾਮਪੱਟੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ, ਅੰਨਮਲਾਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਰੂਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀਰਾ ਗਾਂਧੀ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਿੱਚ ਪਲਨੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰਾਵਤੀਨਗਰ ਵਿਖੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਡੈਮ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਦਾਲਮੈਪੱਟਾਈ ਵਿੱਚ ਅਜੰਦਾ ਘਾਟੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਕਲੈਪੁਰਮ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਾਪੁਰਾਮ ਅਤੇ ਅਰਾਵਾਕੁਰੀਚੀ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਕਾਯੂਰ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਤਿਰੂਮੁਕੁਦਾਲ ਵਿਖੇ ਕਾਵੇਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਨੰਗਾਂਜੀ, ਕੁਦਾਵਨਾਰ, ਸ਼ਨਮੁਗ ਨਾਧੀ, ਉੱਪਰ, ਕੁਦੁਮਰ, ਥਨੇਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਪਾਂਬਰ ਅਤੇ ਚਿਨਾਰ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਨਦੀ ਵੀ ਹੈ।

## ਵਰਤੋਂ 
ਇਹ ਨਦੀ ਤਿਰੂਪੁਰ ਅਤੇ ਕਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ  ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਮਰਾਵਤੀ ਡੈਮ ਵਿੱਚ 4 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬੇਸਿਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਰੂਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਭਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਰੰਗਣ ਅਤੇ ਬਲੀਚਿੰਗ ਇਕਾਈਆਂ ਕਾਰਨ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਕਰੂਰ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਫ ਸਤਹ 'ਤੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਬਦਲਾਅ ਆਸਪਾਸ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਨਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਅਨਪੋਰੁਨਾਇ ਅਤੇ ਆਮਬਰਾਵਤੀ ਹਨ। ਅਮਰਾਵਤੀ, ਭਗਵਾਨ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਹਰਿਆਲੀ ਅਤੇ ਕਲਪ੍ਰਿਕਸ਼ਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ, ਨਦੀ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਅੰਬਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੈ। ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੀ ਅੰਜਨਾਦ ਘਾਟੀ (ਅਨੀਮਲਾਈ, ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ) ਵਿੱਚ ਜੀਵਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਹਰ 12 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੁਰਿੰਜੀ ਖਿੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਉਦੁਮਲਾਈਪੱਟੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੈਦਾਨਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮਪੁਰਮ ਅਤੇ ਕਰੂਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਨਦੀਆਂ (282 ਕਿਮੀ) ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਰੂਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Amaravathy River Kadathur.JPG|ਕਦਾਥੂਰ ਦੇ ਅਰਜਨੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਨੇੜੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ 
ਤਸਵੀਰ:Dry-Amaravathi-at-Karur.JPG|ਕਰੂਰ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਦਾ ਬਿਸਤਰਾ 
ਤਸਵੀਰ:Defunct-Amaravathi-Toll-Plaza-Karur.jpg|ਐੱਨ.ਐੱਚ .7 'ਤੇ ਕਰੂਰ ਨੇੜੇ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ 

## ਹਵਾਲੇ
ਦਮਨ ਗੰਗਾ ਨਦੀ

**ਦਮਨ ਗੰਗਾ** **ਨਦੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Daman Ganga**) ਨੂੰ ਦਾਵਾਨ ਦਰਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਦਾ ਹੈੱਡ ਵਾਟਰ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਸੀਮਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਢਾਲਾਨ ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਾਮਨ ਅਤੇ ਦਿਉ ਅਤੇ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਵਾਪੀ, ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਸਿਲਵਾਸਾ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਸਬੇ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢੇ ਤੇ ਦਮਨ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਦੀ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਮਨ ਗੰਗਾ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾਦਰ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਦਮਨ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਸਰਪਲੱਸ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਬੇਸਿਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਦਮਨ ਵਿਖੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਮੋਤੀ ਦਮਨ ('ਮੋਤੀ 'ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਵੱਡਾ") ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਨਾਨੀ ਦਮਨ ('ਨਾਨੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਛੋਟਾ")।

## ਨਦੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ 
ਵਾੱਪੀ ਦੀ ਦਮਨ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੱਕ, ਵਾਪੀ ਕਸਬੇ, ਸਿਲਵਾਸਾ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਕਚੀਗਾਂਓ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਛੋਗੋਂ ਦੇ ਇਸਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਬੀ.ਓ.ਡੀ. ਦਾ ਮੁੱਲ 30 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਸੀ। ਮਾਛੀਮਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਰਹਿਤ੍ਰਿਯਾ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਪਦੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਪੀ ਕਸਬੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਕਾਰਨ ਭੰਗ ਹੋਏ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦਾਮਨ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਕੋਲਾਕ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੰਜ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋ ਕੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਮ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਰੀਗਮ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਿਪਟਾਰਾ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨ ਕਾਰਨ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1000 ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਫਿਸ਼ਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ 
alt=|center|thumb|224x224px| ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ ਲਵਚਾ ਵਿਖੇ ਦਮਨ ਗੰਗਾ ਨਦੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਿਆ
ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ

ਨੇ 2000 ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ।]]

**ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ** ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਆਣੇ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਉੱਭਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਪੱਕ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਾਵਲਾਂ ਤੱਕ। ਤੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ (618-907) ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਪਕ ਪਧਰ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਗੁਟਕਿਆਂ ਵਾਲੀ ਛਪਾਈ ਅਤੇ ਬਾਈ ਸ਼ੇਂਗ ਦੁਆਰਾ ਚਲ ਕਿਸਮ ਦੀ ਛਪਾਈ ਦੀ ਕਾਢ (990-1051) ਸੌਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ (960-1279) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤ ਗਿਆਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਲੇਖਕ ਲੂ ਸ਼ੁਨ (1881–1936) ਨੂੰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ *ਬੇਹੁਆ* (ਵਰਨੈਕੁਲਰ ਚੀਨੀ) ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪੂਰਵ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਾਲ 
ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ *ਮੁਢਲੀ* ਪਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ: ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅਭਿਆਸ (*ਸ਼ੀਜਿੰਗ*), ਨਜ਼ੂਮ (*ਯੀ ਜਿੰਗ*), ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਵੱਸ ਕਰਨ ਦੇ ਰਵਾਜ਼। ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਟੂਣੇ-ਟਾਮਣਾਂ (ਛੇ *ਜ਼ੂ* 六 祝, ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਜ਼ੂ* ਦੇ *ਰੀਤੀ* ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ "ਦਾ ਜ਼ੂ" ਚੈਪਟਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲੀਯੂ ਸ਼ਿਪੇਈ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਕਲਾਸੀਕਲ ਟੈਕਸਟ 
ਪੂਰਬੀ ਝਾਓ ਰਾਜਵੰਸ਼ (770–256 ਈਪੂ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਮੁਢਲੇ ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਾਹਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਨਫਿਊਸ਼ੀਅਸਵਾਦ, ਤਾਓਵਾਦ, ਮੋਹਿਜ਼ਮ, ਕਾਨੂੰਨਵਾਦ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫੌਜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਹੈ; ਗਲਪ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਾਹਿਤ ਹੈ। ਐਪਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੋਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ।

ਕਨਫਿਊਸ਼ੀਅਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਹੱਤਵ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਸ਼ਾਹੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀਆਂ *ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਲਾਸਿਕਾਂ* ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨੌਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: *ਪੰਜ ਕਲਾਸਿਕ*, ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਨਫਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨਾ ਸਹਿਤ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ। *ਪੰਜ ਕਲਾਸਿਕ* ਹਨ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਜੀਏਨੀ ਦੁਵਲ

**ਜੀਏਨੀ ਦੁਵਲ** (ਈ 1820 &ndash; ਈ. 1862) ਇੱਕ ਹੈਤੀਆਈ -ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। 20 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਚਾਰਲਸ ਬੌਦੇਲੈਰ ਲਈ ਕਲਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 1842 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਦੁਵਲ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਜਾਣ ਲਈ ਹੈਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਗਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਵਲ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੌਦੇਲੈਰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ 1820 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਬਾਉਡੇਲੇਅਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੁਵਲ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ: "ਲੇ ਬਾਲਕਨ" (ਬਾਲਕੋਨੀ), "ਪਾਰਫਮ ਐਕਸੋਟਿਕ" (ਐਕਸੋਟਿਕ ਪਰਫਿਊਮ) "ਲਾ ਚੇਵੇਅਰ" (ਦਿ ਹੇਅਰ), "ਸੇਡ ਨਾਨ ਸਤੀਤਾ" (ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਹੈ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ), "ਲੇ ਸੱਪ ਕਿਉ ਡਾਂਸ" (ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੱਪ), ਅਤੇ "ਉਨੇ ਚਾਰੋਗਨ"।

ਬੌਦੇਲੈਰ ਉਸਨੂੰ "ਮਾਲਕਣ ਦੀ ਮਾਲਕਣ" ਅਤੇ ਉਸਦੀ "ਵੈਨਸ ਨੋਇਰ" ("ਬਲੈਕ ਵੀਨਸ ") ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁਵਲ ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ 'ਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰੇਓਲ ਨਾਮੀ ਔਰਤ ਦੀ ਬਲਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਯੌਨਤਾ ਅਤੇ ਭੇਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਉਹ 'ਰਾਈਟ ਡੇ ਲਾ ਫੇਮਮੇਸ-ਸੰਤਾਂ-ਟੈਟ (ਹੈੱਡਲੈਸ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਸਟ੍ਰੀਟ), ਹੇਟਲ ਪਾਈਮੋਡਨ ਦੇ ਨੇੜੇ 6 ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। 
left|thumb| ਦੁਵਲ *ਬੌਦੇਲੈਰ ਦੀ ਮਿਸਟਰੈਸ ਵਜੋਂ

ਐਡੂਆਰਡ ਮਾਨੇ ਬੌਦੇਲੈਰ ਦੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਆਪਣੀ 1862 *ਦ ਬੌਦੇਲੈਰ'ਜ਼ ਮਿਸਟਰੈਸ, ਰੀਕਾਈਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਵਲ ਨੂੰ* ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

ਦੁਵਲ ਦੀ ਬੌਦੇਲੈਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 1862 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿਫਿਲਿਸ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਬੌਦੇਲੈਰ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਆਤਸ਼ਕ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਵਲ ਬੌਦੇਲੈਰ ਤੋਂ ਬਚ ਗਈ ਸੀ। ਨਾਦਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਦੁਵਲ ਨੂੰ 1870 ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਫਿਲਿਸ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ 
ਜੀਏਨੀ ਦੁਵਲ ਦੀ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਲੇਖਕ ਨਲੋ ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਦੀ *ਸਾਲਟ ਰੋਡਜ਼*, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਂਜਲਾ ਕਾਰਟਰ ਦੁਆਰਾ *ਬਲੈਕ ਵੀਨਸ* ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਡਿਸਪਰੇਟਿਵ ਐਲੀਮੈਂਟ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਫ਼ਿਲਮ *ਮਾਈ ਹਾਰਟ ਲਾਈਡ ਬੇਅਰ'', ਜੀਏਨੀ ਦੁਵਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਹੈ।

ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਮਰੀਕੀ ਧਾਰਨਾਵਾਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਲੌਰੇਨ ਓ'ਗਰੇਡੀ ਨੇ ਇੱਕ 16-ਡਿੱਪਟੀਚ ਫੋਟੋ-ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਲ ਬੌਦੇਲੈਰ ਅਤੇ ਜੀਏਨੀ ਦੁਵਲ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦਾ ਚਿੱਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ *ਫੁੱਲ ਫਾੱਰ ਆਫ ਏਵਿਲ ਐਂਡ ਗੁਡ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਮੁੱਢਲੇ ਅਧਿਐਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕੰਟੈਂਪਰੀ ਆਰਟ, ਬੋਸਟਨ, ਥਾਮਸ ਅਰਬੇਨ ਗੈਲਰੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ ਗੈਲੇਰੀ ਫੋਟੋਓਫ, ਸੈਲਜ਼ਬਰਗ, ਆਸਟਰੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਓ *ਗ੍ਰੈਡੀ ਨੇ ਮੂਸੇ* *ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਅਤੇ *ਪਾਤੁਨੀਆ* ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਰਲ ਅਤੇ ਜੀਏਨੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।''

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਜੀਏਨੀ ਦੁਵਲ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਬੌਦੇਲੈਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਦ ਬਾਲਕੋਨੀ" ਦਾ 20 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕ
ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਹਿਤ

**ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਹਿਤ** ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਇਲ, ਅਤੇ ਚੈਨਲ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਹੈ। ਐਂਗਲੋ-ਸੈਕਸਨ (ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਐਂਗਲੋ-ਨੌਰਮਨ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕਾਟਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਚਰਚਾ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਵੱਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਲੇਖ ਹਨ: ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ, ਅੰਗਰੇਜ਼-ਨਾਰਮਨ, ਕਾਰਨੀਸ਼, ਗੁਏਰਨੇਸੀਅਸ, ਜੇਰੀਐਸ, ਲਾਤੀਨੀ, ਮਾਂਕਸ, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਗੇਲੀ, ਵੈਲਸ਼, ਆਦਿ।

ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰਾ ਆਇਰਲੈਂਡ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਵਰੀ 1801 ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1922 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਇਰਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਹਿਣਾ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਬਰਤਾਨਵੀ ਪਛਾਣ 
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸੁਭਾਅ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਟਾਪੂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਰੋਮਨ ਵੱਡੇ ਪਲੀਨੀ (ਅੰ. ਈ. 23-79) ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅੰ. 450 ਈਸਵੀ ਦੇ ਐਂਗਲੋ-ਸੈਕਸਨ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਵਾਸੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੈਲਟੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਗ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਵੇਲਜ਼ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ 1536 ਅਤੇ 1542 ਦੇ ਐਕਟ ਆਫ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਨ 1707 ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਜਨਵਰੀ 1801 ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸਕਾਟਲੈਂਡ, ਵੇਲਜ਼, ਕੌਰਨਵਾਲ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੈਲਟੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਖ਼ਾਸਕਰ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪੀ ਸਾਹਿਤ
ਜੈਕਸ ਰੌਮੈਨ

**ਜੈਕਸ ਰੌਮੈਨ** (4 ਜੂਨ, 1907 - 18 ਅਗਸਤ, 1944) ਇੱਕ ਹੈਤੀਆਈ ਲੇਖਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦਾ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਹੈਤੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਲੈਗਸਟਨ ਹਿਊਜ਼ ਨੇ ਰੌਮੈਨ ਦੇ ਕੁਝ ਕੰਮ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਜਿੰਦਗੀ 
ਰੌਮੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਜੂਨ, 1907 ਨੂੰ ਪੋਰਟ-ਓ-ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਟਾਂਕਰੈਡ ਅਗਸਤ, 1912 ਤੋਂ 1913 ਤੱਕ ਹੈਤੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਪੋਰਟ---ਪ੍ਰਿੰਸ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੈਲਜੀਅਮ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈਤੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਿਲਪੀ ਥੌਬੀ-ਮਾਰਸਲੀਨ, ਕਾਰਲ ਬਰੂਵਰਡ ਅਤੇ ਐਂਟੋਨੀਓ ਵੀਕਸ ਦੇ ਨਾਲ *ਲੇਸ ਆਰਟਸ ਏਤ ਲਾ ਵੀਏ* ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਹੈਤੀ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। 1934 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹੈਤੀਆਈ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੈਤੀਅਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰ 'ਚ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਟੇਨੀਓ ਵਿਨਸੈਂਟ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
18 ਅਗਸਤ 1944 ਨੂੰ ਹੈਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੈਕ ਰੌਮੈਨ ਦੀ 37 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਰੌਮੈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਰੰਗੀਨ, ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਹੈਤੀਆਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਪੈਨ-ਅਫਰੀਕੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦਿੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੌਮੈਨ ਕੈਰੇਬੀਅਨ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾਮਈ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮਹਾਨ ਨਾਵਲ, *ਗਵਰਨਰਜ਼ ਦੇ ਲਾ ਰੋਜੀ*, ਮਹਾਨ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਾਈ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
** Dalleo, Raphael, *Caribbean Literature and the Public Sphere: From the Plantation to the Postcolonial.* Charlottesville: University of Virginia Press, 2011.
** Fowler, Carolyn, *A Knot in the Thread*, Howard University Press, Washington, 1980.
** 
** 
** “The Rhetoric of Suffering, Hope, and Redemption in Masters of the Dew: A Rhetorical and Politico-Theological Analysis of Manuel as Peasant-Messiah and Redeemer” by Celucien L. Joseph Memphis Theological Seminary Journal, 51 (2012):1-36
** “Faith, Secular Humanism, and Development: A Reading of Jacques Roumain’s Religious Sensibility and Marxist Rhetoric” by Celucien L. Joseph, Journal of Postcolonial Networks, 2012
** “The Rhetoric of Suffering, Hope, and Redemption in Masters of the Dew: A Rhetorical and Politico-Theological Analysis of Manuel as Peasant-Messiah and Redeemer” by Celucien L. Joseph, Memphis Theological Seminary Journal, Volume 51 (2012):1-36. Free online access.
** Joseph, Celucien L. From Toussaint to Price-Mars: Rhetoric, Race, and Religion in Haitian Thought (CreateSpace Independent Publishing Platform, 2013)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907