ਨਰਿੰਦਰਾ ਕੁਮਾਰ (ਪਹਾੜੀ ਯਾਤਰੀ)

ਕਰਨਲ **ਨਰਿੰਦਰਾ "ਬੁੱਲ" ਕੁਮਾਰ**, ਪੀ.ਵੀ.ਐਸ.ਐਮ., ਕੇ.ਸੀ., ਏ.ਵੀ.ਐਸ.ਐਮ., (**ਨਰਿੰਦਰ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ 1933) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕ-ਪਹਾੜੀ ਯਾਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸਫਲ ਐਵਰੈਸਟ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਪ-ਨੇਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1965 ਨੂੰ ਮਾਊਟ ਐਵਰੈਸਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਸਫ਼ਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਜਾਦੂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੇ 1978 ਵਿੱਚ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਲਈ ਤੇਰਮ ਕਾਂਗੜੀ, ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਸਾਲਟੋਰੋ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਸੀ। ਜੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਨਹੀਂ ਚੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ , ਪਰ ਉਸਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਿਆਚਿਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ, ਕੁਮਾਰ ਸੱਤ ਪਹਾੜ-ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ - ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਸੀਮਾ, ਹਿਮਾਲਿਆ, ਜ਼ੰਸਕਾਰ, ਲੱਦਾਖ, ਸਾਲਟੋਰੋ, ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਅਤੇ ਅਗਿਲ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਨਰਿੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ 1933 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਭਰਾ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਝੜਪਾਂ 1947 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਨਰਿੰਦਰ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਾਊਟ ਜੰਬੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 50 ਸਕਾਊਟਸ ਦੀ ਟੀਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਾਮੀ ਵਾਂਗ ਭੰਨ ਦਿੱਤਾ। "ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ, ਇੱਕ ਝੰਡਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ," ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। "ਅਸੀਂ ਯੂਨੀਅਨ ਜੈਕ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।" ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕਿਹੜਾ? ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਟੁੱਟੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, "ਅਸੀਂ ਗਾਇਆ ... ਤੇਰਾ ਸਹਾਰਾ।" ਇੱਕ ਰਾਤ, ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਇੰਜਣ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ, ਉਸਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਰਿੰਦਰ ਪਰਦੇਸੀ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚੋ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਨਰੇਂਦਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮੇਜਰ ਕੇਆਈ ਕੁਮਾਰ 1985 ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਪਰ 8,500 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਫੌਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ 
ਨਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ 1950 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬਾਕਸਿੰਗ, ਰਾਈਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ-ਪੋਲੋ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੂਨ 1954 ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਓਂ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੀ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ,  ਤੇ  ਬੁੱਲ  ਦੀ ਉਪਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਡਿਟ, ਸੁਨੀਤ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਰੌਡਰਿਗਜ਼ ਸੀ, ਜੋ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਬਣਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ: "ਬੁੱਲ." ਉਪਨਾਮ "ਬੁੱਲ" ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਚਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪਹਾੜੀ ਬੰਧਨ ਦਾ ਜਨਮ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕਰਨਲ ਕੁਮਾਰ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਮਾਉਂਟੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੇਨਜ਼ਿੰਗ ਨੌਰਗੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਮਾਰਚ 1958 ਵਿਚ, ਨਰਿੰਦਰ ਨੇ ਸਫਲ ਆਰਮੀ ਅਤੇ ਨੇਵੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮਾਉਂਟ ਤਕ ਕੀਤੀ। ਤ੍ਰਿਸੂਲ (23,360 ਫੁੱਟ) ਉਸਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਕਾਬਰੂ ਡੋਮ (21,780 ਫੁੱਟ) ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਯੈਲੋ ਸੂਈ ਪੀਕ (22,480 ਫੁੱਟ) ਨੂੰ ਵੀ ਸਕੇਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ 28,700 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। 1960 ਵਿੱਚ ਮਾਉਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ, ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨਾ ਪਿਆ। 1961 ਵਿਚ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਨੀਲਕੰਠ (21,644 ਫੁੱਟ) ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਕ 5 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਉਤਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੁਮਾਰ ਠੰਡ ਦੇ ਕੱਟਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਅੰਗੂਠੇ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ 200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ' ਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ। 1964 ਵਿਚ, ਉਹ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। 1965 ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦਾ ਉਪ-ਨੇਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ 9 ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ। ਕੈਪਟਨ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1965 ਦੇ ਐਵਰੈਸਟ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਕਰੀਅਰ "ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ" ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੌਂਟ ਬਲੈਂਕ (15,782 ਫੁੱਟ) ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜਿਆ, ਜੋ 1968 ਵਿੱਚ ਐਲਪਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਸੀ। 1970 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 23,997 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੜਾਈ ਸੀ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਕੰਗਚੇਂਜੰਗਾ ਤੇ ਵੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ