open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬਦਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਬੇਗਮ

**ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਬਦਰ-ਉਨ-ਨਿੱਸਾ ਬੇਗ਼ਮ ਸਾਹਿਬਾ** (27 ਅਕਤੂਬਰ, 1647 – 9 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1670)ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਔਰੰਗਜੇਬ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਬਾਈ ਦੀ ਧੀ ਹਨ। ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਮੁਜ੍ਜ਼ਮ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ I ਦੀ ਭੈਣ ਸਨ. ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 1670 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਬਦਰ-ਉਨ-ਨੀਸਾ ਬੇਗਮ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਨਵੰਬਰ 1647 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਵਾਬ ਬਾਈ ਸੀ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜਰਲ ਰਾਜਪੂਤ ਟਰਾਇਬ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਜੋੜੇ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਬੱਚੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਆਜ਼ਮ (ਭਵਿੱਖ ਸਮਰਾਟ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲਾ) ਸਨ। 1659 ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਦੂਜੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਬਦਰ-ਅਨ-ਨਿਸਾ ਨੂੰ 160,000 ਰੁਪੇਸ ਨਾਲ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਰਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ, ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਿਰਦਾਰ, ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਦਿਲ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1670 ਨੂੰ, ਉਹ 22 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਣਵਿਆਹੀ ਮੌਤ ਮਰ ਗਈ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸੈੱਟ (ਗਣਿਤ)

ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਸੈੱਟ** ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਬਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਅੰਕ 2, 4, ਅਤੇ 6 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਜਦ ਇਹ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਮੰਨਿਆ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਆਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਦਾ ਸੈੱਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: {2,4,6}।
ਸੈੱਟ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। 19 ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਸੈੱਟ ਥਿਊਰੀ ਹੁਣ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦ ਦੀ ਤਰਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਗਣਿਤ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਣਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਐਲੀਮਟਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈੰਨ ਚਿੱਤਰ, ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਧਾਰਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੇਲੇ ਸਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਹੈ। ਸੈੱਟ ਸ਼ਬਦ ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦ *ਮੇਨਗੇ* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਪਿਹਲੀ ਵਾਰ ਬਰਨਾਰਡ ਬੋਲਜ਼ਾਨੋ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬੁਨਿਆਦੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ
ਦਿੱਤੇ ਸੈੱਟ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਸੈੱਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਹਨ.
### ਯੂਨੀਅਨ 
ਦੋ ਸੈਟ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ . *A*&nbsp;∪&nbsp;*B* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ “””””*A* and *B* ਦਾ ਯੂਨੀਅਨ, ਇਸ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ “””*A* and *B* ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਮੈਬਰ ਹਨ.

ਉਦਾਹਰਨਾਂ:
:* {{nowrap|1={1, 2} ∪ {1, 2} = {1, 2}. }}
:* {{nowrap|1={1, 2} ∪ {2, 3} = {1, 2, 3}. }}
:* {1, 2, 3} ∪ {3, 4, 5} = {1, 2, 3, 4, 5}

'' 'ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਕੁਝ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ:' ''
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:*  ਜੇਕਰ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼ਮੀਮ ਹਿਲਾਲੇ

**ਸ਼ਮੀਮ ਹਿਲਾਲੇ **ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਧੇਰੇਤਰ 1990 ਵਿੱਚ 'ਮੇਘ ਮੱਲਾਰ' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਕੋ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਫਿਲਮ *ਬਿਔਂਡ ਦ ਲਾਸਟ ਮਾਊਨਟੇਨ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਿਲਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ *ਅਲਿਫ ਨੂਨ* ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਹਿਲਾਲੀ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਾਨਵੈਂਟ ਆਫ ਜੀਸਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ ਅਤੇ ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਦੂਤ ਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ, ਜ਼ਫਰ ਹਿਲਾਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
ਹਿਲਾਲੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਰਾਮੇ ਅਲਿਫ ਨੂਨ ਤੋਂ ਹੋਈ।

### ਹਮ ਟੀਵੀ 
* ਸ਼ਨਾਖਤ
* ਦਿਲ-ਏ-ਮੁਜ਼ਤਰ
* ਸਾਕਾ
* ਮਾਤ 
* ਮਾਨੇ ਨਾ ਯੇਹ ਦਿਲ
* ਇਸ਼ਕ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਾ
* ਮਲਾਲ
* ਕਿਤਨੀ ਗਿਰਾਹੇਂ ਬਾਕੀ ਹੈਂ
* ਐ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
* ਦਿਲ-ਏ-ਜਾਨਮ
* ਫਿਰ ਵਹੀ ਮੁਹੱਬਤ

### ਜੀਓ ਟੀਵੀ 
* ਏਕ ਨਜ਼ਰ ਮੇਰੀ ਤਰਫ
* ਮੇਰੀ ਬਹਿਨ ਮਾਇਆ
* ਮੇਰੀ ਅਧੂਰੀ ਮੁਹੱਬਤ
* ਦਿਲ ਹੈ ਛੋਟਾ ਸਾ
* ਜਲ ਪਰੀ
* ਉਡਾਨ

### ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ 
* ਮੋੜ ਉਸ ਗਲੀ ਕਾ
* ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਦਿਲ ਕੇ ਦਰਵਾਜੇ
* ਸ਼ੱਕ
* ਗੋਇਆ

### ਹੋਰ 
* ਤਲਖੀਆਂ
* ਪੜੋਸੀ (NTM)
* ਸ਼ਾਹਪਾਰ (PTV)
* ਵਕਤ ਕੋ ਥਾਮ ਲੋ (PTV)
* ਮੇਰੇ ਦਰਦ ਕੋ ਜੋ ਜੁਬਾਨ ਮਿਲੇ (PTV)
* ਕੋਕ ਕਹਾਨੀ (PTV)
* ਦਿਲ ਕੀ ਮੱਧਮ ਬੋਲੀਆਂ (TV ONE)

## ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ 
**ਬਿਔਂਡ ਦ ਲਾਸਟ ਮਾਊਨਟੇਨ* (1976)
* ਦੋਬਾਰਾ ਫਿਰ ਸੇ (2016)
* ਚਲੇ ਥੇ ਸਾਥ (2017)
* ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਗਰਲ (2018)
* ਅਲਟਰਡ ਸਕਿੰਨ (2018)
* ਪਿੰਕੀ ਮੇਮਸਾਬ (2018)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
*Shamim Hilaly at nettv4u

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮੇਹਰ ਹਸਨ

ਮੇਹਰੁ ਨਿਸਾ ਹਸਨ (ਜਿਆਦਾਤਰ **ਮੇਹਰ ਹਸਨ** ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੂਲ ਦੀ ਇਕ ਅਮਰੀਕਨ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨ੍ਰਤਕੀ ਹੈ ਉਹ ਚਰਚਿਤ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਿਫਤ ਹਸਨ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਜਦਕਿ ਪਿਤਾ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਹੈ।  ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੈਂਟੰਕੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਲੁਵੀਸਿਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਹਸਨ ਧਾਰਮਿਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਿਫਾਤ ਹਸਨ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੇਹਰ ਲੂਇਸਵਿਲ, ਕੈਂਟਕੀ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਲੂਇਸਵਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਹਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਾਂਸ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਪਰਫਾਰਮਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅੰਬੇ ਡਾਇਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਭਾਰਤ ਰਹਿਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਮਿਤ ਕਪੂਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਮਿਨਾ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ 'ਸ਼ਰਾਰਤ' ਲਈ ਉਸ ਕੋਲ ਗਈ, ਜਿਹੜੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। 

ਹਸਨ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਡਾਂਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਸੰਗੀਤ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ 
## ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿਡੀਓਜ਼ 
* Directed and performed (vocals and dance) in *Kuch Nahi Terey Bin*
* Co-directed and performed (vocals and dance) in *Man Mohna* (My Spirit)
* Performed (vocals and dance) in *Piya Nain Milla*

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਵਿਮੋਚਨਾ

**ਵਿਮੋਚਨਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ ਔਰਤਾਂ ਉੱਪਰ ਹੋ ਰਹੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ1

## ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਵਿਮੋਚਨਾ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਅਰਥ ਰਿਹਾਈ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1979 ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਫਾਰ ਇੰਫ਼ੋਰਮੇਸ਼ਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੱਟਡੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਵਿਮੋਚਨਾ ਸੰਸਥਾ ਔਰਤਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧ ਰਹੀ ਹਿੰਸਾ ਵਿਰੁੱਧ ਲੋਕਾ ਚਰਚਾ ਲਈ ਲਈ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ।

## ਮਕਸਦ
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹਰ ਰੋਜ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਦਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਨਣਾ ਅਤੇ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਣਾ, ਰੱਖਿਆ, ਸਹਾਰਾ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਉਚਿੱਤ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਉਪਾਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਸੰਦਾ ਬਣਾਉਣ, ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ ਮੁਨਾਫਾਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਜਾਗੋਰੀ

**ਜਾਗੋਰੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਮੰਤਵ 
* ਜੈਂਡਰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਟਰੇਨਿੰਗਾਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਅਧਿਐਨ-ਕੇਂਦਰਾਂ, ਪ੍ਰਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨਾ। 
* ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰੀ-ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣਾ। 
* ਹਾਸ਼ੀਆਗਤ ਅਤੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ

## ਰਿਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰ 
* ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀ-ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵਿਤਰਨ। ਗੈਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ, ਮੀਡੀਆ, ਅਕਾਦਿਮਕ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ, ਪੁਨਰ-ਬਸੇਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਯੁਵਾ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ। 
* 1984 ਵਿਚਲੇ ਨਾਰੀ-ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਤਿਅੰਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟੀਕਰਨ। 
* ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ।

## ਚਲਾਈਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 
* ਜਾਗੋਰੀ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਕੇ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸਤੀ, ਦਾਜ-ਪ੍ਰਥਾ, ਘਰੇਲੂ-ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰ-ਜਿਨਾਹ ਬਾਰੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ। 
* ਜਾਗੋਰੀ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵਾਅ (VAW) ਅਤੇ ਔਰੇਂਜ ਡੇਅ ਮੁਹਿੰਮ, ਐਂਟੀ ਸਟਰੀਟ ਸੈਕਸੁਅਲ ਹਰਾਸਮੈਂਟ ਵੀਕ ਆਦਿ। 
*ਅਮਰੀਕਨ ਨਾਟਕਕਾਰ ਈਵ ਐਂਸਲਰ ਦੇ ਸਹਿਯੌਗ ਨਾਲ ਦਾ ਓਬੀਆਰ ਮੁਹਿੰਮ। ਇਹ 14 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 65 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* http://www.jagori.org/

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਬਰੇਕਥਰੂ (ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ)

**ਬਰੇਕਥਰੂ** ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਮਲਿਕਾ ਦੱਤ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਬਰੇਕਥਰੂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਨ ਕੇ ਮੰਜੀਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਐਲਬਮ ਦੇ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

## ਮਸਲੇ 
ਬਰੇਕਥਰੂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 4 ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ, ਯੌਨ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਯੂਟਿਊਬ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਹੱਕ (ਸੰਸਥਾ)

**ਹੱਕ** ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਹਰ ਹੱਕ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਉਰਦੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 'ਅਧਿਕਾਰ' ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਰਾਇਟਸ ਹੈ।
## ਸੰਸਥਾ
**ਹੱਕ:ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਚਾਇਲਡ ਰਾਇਟਸ** ਮਾਲਵੀਆ ਨਗਰ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ, ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
**ਹੱਕ ਸੰਸਥਾ** ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੋਰਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਇਕੱਲੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਸੁਪਨਾ, ਦਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ। ਚਾਇਲਡ ਰਾਇਟਸ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਵਿਚਾਰ 1990 ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਅਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੋ ਖੋਜੀ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਏਨਾਕਸ਼ੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਠੁਕਰਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਲੀ ਅਲੀਪੁਰ ਚਿਲਡਰਨ੍ਜ਼ ਹੋਮ, ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੁਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੇਅਰਟੇਕਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰੋਜ ਬੇੱਡ ਗੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਟੋਰੀ ਨਾ-ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ। 

## ਕਾਰਜ
### ਸਰਕਾਰੀ
ਮੌਜੂਦਾ **ਹੱਕ** ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਜਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਐਨਸੀਟੀ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਵੀ ਰਾਜਾਂ ਅਸਾਮ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਤ੍ਰੀਪੁਰ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਰਾਹੀ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ

**ਰਾਹੀ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ**, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਰਾਹੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ 1996 ਵਿੱਚ, ਅਨੁਜਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਯੋਨ ਸੋਸ਼ਣ ਸਬੰਧੀ ਮਸਲਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸਮਾਨੀ ਉਤਪੀੜਨ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ "ਚੁਪ ਨੂੰ ਤੋੜਨ" ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਸਥਾਪਨਾ
ਰਾਹੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1996 ਵਿੱਚ, ਅਨੁਜਾ ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਯੋਨ ਉਤਪੀੜਨ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲ ਯੌਨ ਸੋਸ਼ਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਡੌਲੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ

**ਡੌਲੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੌਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਕੌਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੌਮੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਦੋ ਵਾਰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ* ਡਾਕੂ ਰਾਣੀ* (1993) ਅਤੇ *ਹੈਦਰ*  (2014) ਵਿੱਚ ਕੌਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਲਈ ਅਤੇ ਫਿਰ *ਵਿੱਕੀ ਡੋਨੋਰ* (2012) ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੀਆਂ  *ਬਲਿਊ ਅੰਬਰੈਲਾ* (2005), *ਓਮਕਾਰਾ * (2006), *ਬਲੱਡ ਬ੍ਰਦਰਜ *(2007), *ਕਮੀਨੇ* (2009) ਅਤੇ *ਹੈਦਰ* (2014) ਦੇ ਲਈ,  ਦੀਪਾ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ *ਵਾਟਰ* (2005) ਅਤੇ ਮਿਡਨਾਇਟ'ਜ ਚਿਲਡਰਨ (2012) ਦੇ ਲਈ 
ਕੌਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ।  ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ *ਲਵ ਆਜ ਕਲ* (2009), *ਲਵ ਸ਼ਵ ਤੇ ਚਿਕਨ ਖੁਰਾਨਾ* (2012)  ਵਰਗੀਆਂ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਬਾਲੀਵੁਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ *ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ* (2013) ਵਿੱਚ ਰਾਕੇਸ਼ ਓਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਹਿਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
### ਕੌਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ
### ਅਦਾਕਾਰਾ
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ
ਏਨਰਸ਼ੀਆ

**ਖੜੋਤ**  ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕ  ਇਕਾਈ ਦੇ ਉਸ ਗੁਣ ਨੂੰ  ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਤੀ, ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੋਤ ਉਹ ਗੁਣ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਣ ਵਸਤੁ ਬਿਨਾ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲੇ ਇੱਕ ਸਰਲ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਵੇਗ੍ਹ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਰਿਹੰਦੀ ਹੈ। ਖੜੋਤ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦੇ  ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਦਾਂਤਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਬਲਾਂ ਦੁਵਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੜੋਤ ਲੈਟਿਨ ਸ਼ਬਦ {ਇਨਰਸ} ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬੇਕਾਰ, ਸੁਸਤ। ਇਨਰਸ਼ੀਆ  ਪੁੰਜ ਦੇ  ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ  ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ,ਜੋ ਭੋਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ  ਗਿਣਾਤਮਕ ਗੁਣ ਹੈ। ਆਇਜੈਕ ਨਿਊਟਨ ਨੇ ਆਪਣੇ 'ਫਿਲਾਸਾਫੀ ਨੇਚੁਰਲਿਸ ਪ੍ਰਿੰਸਿਪਿਆ ਮੇਥੇਮੇਟਿਕਾ' ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨਰਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ:ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਵਰਤੋ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ ਮੂਰਖਤਾ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਆਬਜੇਕਟ ਦੀ ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ( ਜਿਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦਰਵਿਅਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ), ਜਾਂ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਇਸਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਸੰਦਰਭਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੂਰਖਤਾ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਮੂਰਖਤਾ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਲਈ ਲਇਬੱਧਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਉਪਯੁਕਤ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸੱਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕ‌ਿ ਨਿਊਟਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਆ ਆਫ ਮੋਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ : ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਵੇਗ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਾਹਰੀ  ਜੋਰ ਦੇ ਅਧੀਨ  ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜੋਰ ਉਸਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਵੇਗ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।

## ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਅਵਧਾਰਣਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 
### ਗਤੀ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਸਮਝ 
 ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੰਜੂਰ ਸਿੱਧਾਂਤ ਅਰਸਤੂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਲਗਭਗ 335 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਲੋਂ 322 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ, ਬਾਹਰੀ ਮਕਸਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀਆਂ  ਵਸਤਾਂ ( ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ) ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿ ਚੱਲਦੀਆਂ ਵਸਕੇਵਲ ਇਨ੍ਹੇ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੇਕਟਾਇਲ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਸਮੱਝਾਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਜੇਕਟਰ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾੱਰਵਾਈ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਸ਼ੇਪਿਅ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹਿੰਸਕ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਸੰਭਵ ਸੀ.

## Notes 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼ੀ ਸੇਜ਼ ਇੰਡੀਆ (ਸੰਸਥਾ)

**ਸ਼ੀ ਸੇਜ਼ ਇੰਡੀਆ** ਇੱਕ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਿੰਗਕ ਬਰਾਬਰਤਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤ੍ਰੀਸ਼ਾ ਸ਼ੇੱਟੀ ਜੋ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਤੋਲੀਰ(ਸੰਸਥਾ)

**ਤੋਲੀਰ** ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ 'ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਜਿਣਸੀ ਸੋਸ਼ਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੋਲੀਰ ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ 'ਬੂਟੇ ਵਿਚੋਂ ਨਵੀਂ ਕਰੂੰਬਲ ਦਾ ਫੁੱਟਣਾ' ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਗਤੀਵਧੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਅਰਪਨ

**ਅਰਪਨ** ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 2006 ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੀ ਹੈ। ਅਰਪਨ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵੁਿਚ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਥਾਨਾ (ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰਾ) ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਹਰ ਸੰਭਵ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋਬਾਰਾ ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ|

## ਸੰਸਥਾਪਕ 
ਅਰਪਨ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪੂਜਾ ਤਾਪਾਰਿਆ ਹੈ | ਪੂਜਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਿਨਸੀ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ 2006 ਤੋਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅੱਜ ਅਰਪਨ ਸੰਸਥਾ ਕੋਲ 60 ਮਾਹਿਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਗੈਰ -ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਟੀਮ ਹੈ | ਬਣ

## ਸੇਵਾਵਾਂ 
ਅਰਪਨ ਸੰਸਥਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਪਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮਾ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾ ਜੋ ਮਾਤਾ -ਪਿਤਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਿਨਸੀ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਵਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਿਨਸੀ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਖਣ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਜਾਨਵੀ ਛੇਡਾ

**ਜਾਨਵੀ ਛੇਡਾ** (ਜਨਮ 29 ਫਰਵਰੀ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ. ਵਿੱਚ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸ਼੍ਰੇਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸਨੇ 30 ਜੂਨ 2012 ਵਿੱਚ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਐਪੀਸੋਡ, "ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੈਡ ਐਂਡ ਹੈਂਡ" ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜਾਨਵੀ ਛੇਡਾ ਇਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮੰਡਵੀ, ਕੁੱਚ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੰਡਵੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਈ। ਇਸਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਪਸੰਦ ਹੈ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
ਚੱਡਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਦੀ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ੋਅ 'ਛੂਨਾ ਹੈ ਆਸਮਾਨ' ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ. ਵਿੱਚ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸ਼੍ਰੇਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਐਪੀਸੋਡ-1376 ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਗਭਗ ਇਕ-ਡੇਢ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਐਪੀਸੋਡ-1491/1492 ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੈਤਰੀ ਇੰਡੀਆ

**ਮੈਤਰੀ ਇੰਡੀਆ** ਜਾਂ **ਮੈਤਰੀ ਭਾਰਤ** ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਾਨਵੀ ਹੱਕਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਰ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ। 2005 ਤੋਂ ਇਹ ਕਰੀਬ 45,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੇ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਮੰਤਵ 
ਮੈਤਰੀ ਦੋ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਯੌਨ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਖਿਲਾਫ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ। ਮੈਤਰੀ ਮਥੁੁਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਿਹਤ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਤਰੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਐਚਆਈਵੀ/ਏਡਸ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਇਨਰਸ਼ੀਆ

**ਖੜੋਤ**  ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕ  ਇਕਾਈ ਦੇ ਉਸ ਗੁਣ ਨੂੰ  ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਤੀ, ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੋਤ ਉਹ ਗੁਣ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਣ ਵਸਤੁ ਬਿਨਾ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲੇ ਇੱਕ ਸਰਲ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਵੇਗ੍ਹ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਰਿਹੰਦੀ ਹੈ। ਖੜੋਤ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦੇ  ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਦਾਂਤਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਬਲਾਂ ਦੁਵਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੜੋਤ ਲੈਟਿਨ ਸ਼ਬਦ {ਇਨਰਸ} ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬੇਕਾਰ, ਸੁਸਤ। ਇਨਰਸ਼ੀਆ  ਪੁੰਜ ਦੇ  ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ  ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ,ਜੋ ਭੋਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ  ਗਿਣਾਤਮਕ ਗੁਣ ਹੈ। ਆਇਜੈਕ ਨਿਊਟਨ ਨੇ ਆਪਣੇ 'ਫਿਲਾਸਾਫੀ ਨੇਚੁਰਲਿਸ ਪ੍ਰਿੰਸਿਪਿਆ ਮੇਥੇਮੇਟਿਕਾ' ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨਰਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ:ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਇਨਰਸ਼ੀਆ ਵਸਤੂ ਦੇ ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੀ ਮਾਤਰਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਸਦੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੰਦਰਭ ਅਨੁਸਾਰ  ਨਿਰਧਾਰਿਤ  ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨਰਸ਼ੀਆ  ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਇਨਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੇ  ਸੰਖੇਪ  ਰੂਪ ਵਜੋਂ  ਜਿਆਦਾ ਸਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਜਿਆ  ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਊਟਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ  ਗਤੀ ਦੇ ਨਿਜਮ ਦਸਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਵਸਤੂ  ਜਿਸ ਤੇ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਬਲ ਨਾ ਲਗੇ  ਇੱਕ ਸਥਿਰ  ਵੇਗ ਉੱਤੇ ਗਤੀ ਜਾਰੀ ਰਖਦੀ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਲ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾ  ਬਦਲਣ ਦਾ ਕਰਨ ਨਾ ਬਣੇ ਉਹ  ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਾਹਰੀ  ਜੋਰ ਦੇ ਅਧੀਨ  ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜੋਰ ਉਸਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਵੇਗ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।

ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ,ਜੜਤਾ  ਅਕਸਰ ਰਗੜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੁਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਗੁਰੁਤਵ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ  ਰਫ਼ਤਾਰ ( ਸਾਮਾਨਿਇਤ: ਬਾਕੀਬਿੰਦੁਵਾਂਦੇ ਲਈ ) ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ  ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਅਰਸਤੂਆਂ  ਤੇ  ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਣ ਲਈ ਗੁੰਮਰਾਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਓਦੋਂ  ਤੱਕ ਹੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜੋਰ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ :". . ਸਰੀਰ ਓਦੋਂ  ਰੁਕਦਾ  ਹੈ ਜਦੋਂ ਯਾਤਰੀ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਨੂੰ ਧੱਕਾ  ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 

## ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਅਵਧਾਰਣਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਜ੍ਞਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ, आद्यात्मज्ञानानंत ਨੇ ਇਨਰਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੰਜਰੇਲਾ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਦਰਸ਼ਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੇੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨਰਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਝ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤਮਾਨ ਲਾਗੂਏਸ਼ਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧਾਓਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਇਨਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਿਦਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਯੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜਾਈਨ ਅਤੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਨਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਿਦਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ।

## Notes 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਆਰੰਭ (ਸੰਸਥਾ)

**ਆਰੰਭ** ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੰਹਿਮ ਹੈ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਹਾਂਗ-ਕਾਂਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਏਡੀਐਮ ਕੈਪੀਟਲ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉਦਮਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਾਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾਕਾਰੀ ਮੁੰਹਿਮ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਜਿਨਸੀ ਕੁਕਰਮਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਯੌਨ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਤੀ ਪਸਰੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਟੈਬੂਜ਼ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ

**ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ** ਇੰਡੀਆ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ 1882 ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਟਰੱਸਟ ਐਕਟ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਹੇਠ ਰਜਿਸਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ 2010 ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ 12 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਈ। ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਅਰਥ 'ਹੌਂਸਲਾ' ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ 'Encouragement' ਹੈ।

## ਕਾਰਜ
**ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਇੰਡੀਆ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ** ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਜੋ ਗਰੀਬੀ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਗਾਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੀ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਅਤੇ ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਰੀਬੀ ਚੋ ਬਾਹਰ ਆ ਸਕਣ। **ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ** ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਉੱਪਰ ਜਿਆਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਕਲਾ, ਸਿਨੇਮਾ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਬਾਲ-ਵਿਆਹ, ਲਿੰਗ-ਸ਼ੋਸਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸਕਣਗੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸਨੇਹਾ (ਸੰਸਥਾ)

**ਸਨੇਹਾ** ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸਹਿਤ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਮਸਲਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਗੈਰ ਮੁਨਾਫਾਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

## ਮੰਤਵ 
* ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਹਿਤ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ।
* ਨਵੇੇਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ।
* ਯੋਨ ਸ਼ੋਸਣ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ।

## ਸਨੇਹਾ ਸੰਸ਼ਥਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ 
ਸਨੇਹਾ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁਬੰਈ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਲੇ ਗੲੇ ਹਨ। ਸੰਸਥਾ ਲੋਕਾ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਨਵ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਸੰਬਿਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਸੁਨੀਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ

**ਸੁਨੀਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ **(ਜਨਮ - ੧੯੭੨) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਪ੍ਰਜਵਲਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਵਾਹਕ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਾਂ ਯੋਨ ਉਤਪੀੜਨ ਤੋਂ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਚਾਉਂਦਾ, ਪੁਨਰਵਾਸ ਕਰਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨੀਤੀ  ਦੇ ਖੇਤਰ  ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਸੰਸਥਾ, ਪ੍ਰਜਵਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੇਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁਨਰਵਾਸਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਉੱਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ  ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਐਨਜੀਓ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਉਕਤ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੁਰਖਿਆ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ  ਦੇ ਸਕੇ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ੨੦੧੬, ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ  ਦੇ ਚੌਥੇ ਉੱਚਤਮ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਪਦਮਸ਼ਰੀ ਵਲੋਂ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।
thumb|सुनीताकृष्णन1

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਪਾਲੱਕੜ ਮਲਯਾਲੀ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਅਤੇ ਨਲਿਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਵੇਖ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ  ਪਿਤਾ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਕਸ਼ੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਅੰਦਰ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਜੂਨੂਨ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਨੋਤੀਪੂਰਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਚ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੰਚਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਚਲਾਂਦੀ ਸੀ। 15  ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜੋ ਵੀ ਉਹ ਅੱਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਮਿਲੀ।  ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਨੇ ਭੁਟਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ  ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬੰਗਲੋਰ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪਰਿਆਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਲੋਰ ਵਲੋਂ ਐਮਐਸਦੁਬਲੂ (ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੋਗ)  ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਦਰਵਾੜਾ

"ਪੰਦਰਵਾੜਾ" ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੰਦਰਾ ਦਾਂਗੀ

**ਇੰਦਰਾ ਦਾਂਗੀ** (ਹਿੰਦੀ:इन्दिरा दाँगी) (ਜਨਮ 13 ਫਰਵਰੀ 1980)) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ, ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਦੋ  ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ (ਯੁਵਾ) ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨਪੀਠਨਵਲੇਖਨ ਅਨੁਸ਼ੰਸਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗਾਊਟ

**ਗਾਊਟ** ਸਾੜ ਗਠੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਲਾਲ, ਨਰਮ, ਤੱਤੇ, ਅਤੇ ਸੁੱਜੇ ਹੋਏ ਜੋੜ ਦੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਦਰਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਪੱਗ ਅੱਧੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਾਲਾ ਜੋੜ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਟੋਫੀ, ਗੁਰਦੇ ਦੀਆਂ ਪੱਥਰੀਆਂ, ਜਾਂ ਯੂਰੇਟ ਨੇਫਰੋਪੈਥੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਗਾਉਟ ਰਕਤ ਵਿੱਚ ਯੂਰਿਕ ਏਸਿਡ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਆਨੁਵਂਸ਼ਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਜਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ, ਯੂਰਿਕ ਏਸਿਡ ਕਰਿਸਟਲੀਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਜੋੜੋਂ, ਮੋਟੀ ਨਸ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਊਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਸਟਲ ਜਮਾਂ, ਗਾਉਟ ਦੇ ਇੱਕ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿਸਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਵਰੂਪ। ਗਾਉਟ ਆਮ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾਸ ਬਹੁਤ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਅਰ ਬਹੁਤ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਵਜਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੁਆਇੰਟ ਤਰਲ ਜਾਂ ਟੋਫਸ ਵਿੱਚ ਬਲੌਰ ਦੇਖ ਕੇ ਗਾਉਟ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਲਹੂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਆਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ,

## ਹਵਾਲੇ
ਸੰਬੰਧਕ

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ - ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਨਾਂਵ ਜਾ ਪੜਨਾਂਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਵਾਕ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ/ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੋੜੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੰਧਕ ਆਖਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਨਾਲ਼ ਵਾਕ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਬੰਧਕ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜਿਵੇਂ :-ਦਾ, ਦੀ,ਦੇ,ਦੀਆਂ,ਵਿੱਚ, ਨਾਲ਼ ,ਰਾਹੀਂ,ਕੋਲ,ਨੂੰ,ਤੋਂ, ਬਾਹਰ, ਵਿਚਕਾਰ,ਆਦਿ।

ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ।

1.ਪੂਰਨ

2.ਅਪੂਰਨ

3.ਮਿਸ਼ਰਤ ਜਾ ਦੁਬਾਜਰੇ ਸੰਬੰਧਕ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ‎
ਨਿਗਾਰ ਖਾਨ

[thumb|ਖਾਨ ਦੀ ਭੈਣ ਨਾਲ [ਗੌਹਰ ਖ਼ਾਨ|Gauhar Khan 2011 ਵਿਚ]]
**ਨਿਗਾਰ ਖਾਨ** (ਜਨਮ c. 1978/1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣਿਆ ਉਸ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ।   ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੇ ਮਾਡਲ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਗੌਹਰ ਖਾਨ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਨਿਗਾਰ ਖਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਉਸ ਦੇ ਬੁਆਏ ਫ੍ਰੈਂਡ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਆਦਮੀ ਖੱਯਮ ਸ਼ੇਖ ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਤੇ 23 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਨਿਗਾਰ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਈ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* 2002 *ਖ਼ੁਦਾ* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ Sheetal Singhania
* 2003 *Prratima*
* 2004-2005 ਹਮ ਕੀ Hain Na
* 2005-2006 *ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਾਲ* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ Kamini ਖੰਨਾ
* 2006 *Kasamh ਸੇ* ਤੌਰ ਤੇ Barnali
* 2008 *ਏਕ ਖਿਲਾੜੀ ਏਕ Haseena* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ
* 2009 ਨੂੰ *ਸ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਕਰਨ ਜੌਹਰ* (ਖੇਡ)
* 2009 *ਜੀ ਅਫ਼ਸਰ (ਟੀ)* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ Angelina
* 2009-2010 *Mitwa ਫੂਲ ਕਮਲ ਕੇ* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ Rajbala
* 2010 *Sajan Ghar Jaana Hai* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ Mohini
* 2010 *ਕਾਮੇਡੀ ਸਰਕਸ 20-20* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ (ਜੇਤੂ)
* 2011 *ਖਾਨ ਦੀ ਭੈਣ* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ
* 2012 *Sacch ਕਾ Saamna* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ
* 2012 *Sapno ਕੇ Bhawar Mein* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੰਗੋਲੀ
* 2012 *ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ* ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲੰਗਰ
* 2013 *ਦਾ ਸਵਾਗਤ – Baazi Mehmaan-Nawaazi ਕੀ* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ
* 2013 *ਜੇਨ Bhi ਕੀ* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲੰਗਰ
* 2013 *Hongey Judaa Na ਹਮ* ਤੌਰ ਤੇ Simran Rajpal
* 2013 Savitri ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ Yakshini
* 2013 *ਬੁੱਧ* ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਾ, ਬੁੱਧ ਦੀ ਭੂਆ
* 2013 *ਨੂੰ ਨਾਲ ਕਾਮੇਡੀ Nights ਕਪਿਲ* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੱਖਰ
* 2014 *Taarak ਮਹਿਤਾ ਕਾ Ooltah Chashmah* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ Sophia, ਯੋਗਾ ਅਧਿਆਪਕ.
* 2014 *ਮੁੱਖ Naa Bhoolungi* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ Madhurima Jagganath 
* 2014: *Bigg Boss 8* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰ (ਬੇਦਖ਼ਲ ' ਤੇ Day 63 - 23 ਨਵੰਬਰ 2014)
* 2016 *ਬਆਲ ਭਟਕ* ਤੌਰ ਤੇ Prachandika

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* "Nigaar ਖਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਬਈ ਅਧਾਰਿਤ ਵਪਾਰੀ 'ਤੇ 23 ਜੁਲਾਈ"

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਾਮਾ

**ਭਾਮਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਗੌਤਮੀ ਕਪੂਰ

**ਗੌਤਮੀ ਕਪੂਰ** (ਜਨਮ: **ਗੌਤਮੀ ਗਦਗਿਲ**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ *ਕਹਤਾ ਹੈ ਦਿਲ* ਵਿੱਚ *ਜਯਾ* ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਏਕ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੀ ਟੀ'ਤੇ ਉਸ ਨੇ *ਪਰਵਰਿਸ਼ - ਸੀਜ਼ਨ 2* ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ (ਰੀਆ ਦੀ ਮਾਂ} ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
 ]]
ਗੌਤਮੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੇ "ਘਰ ਏਕ ਮੰਦਰ" ਦੇ ਕੋ-ਸਟਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਮ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਅ ਘਰ ਏਕ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸੈੱਟਾਂ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ ਡੇਅ 'ਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਡੇਟ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਧੀ ਸੀਆ ਅਤੇ ਬੇਟਾ ਅਕਸ ਹਨ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## Filmography 
## ਅਵਾਰਡ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਹੁਲੀ

ਨਵੇਂ ਸੂਏ ਡੰਗਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਬਹੁਲਾ ਜਾਂ ਕੀੜ੍ਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਡੰਗਰ ਦੇ ਸੂਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਉਬਾਲਣ ਨਾਲ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾੜ੍ਹੀ ਖੀਰ ਵਰਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਜਾਂ ਖੰਡ ਘੋਲ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੱਜਰ/ਨਮੀ ਸੂਈ ਮੱਝ, ਗਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕੁ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰ ਕੇ ਵਿਚ ਮਿੱਠਾ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਬਹੁਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬਹੁਲੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਨਵੀਂ ਸੂਈ ਮੱਝ, ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਰਮ ਕਰਨ ਤੇ ਉਸ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਫੁੱਟੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਖਾਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੱਝ, ਗਾਂ ਦੇ ਸੂਣ ਪਿੱਛੋਂ ਜਿਹੜਾ ਦੁੱਧ ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਟੋਬੇ ਵਿਚ ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਨਦੀ, ਨਾਲਾ, ਨਹਿਰ, ਸੂਆ, ਕੱਸੀ ਲੱਗਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਚੋਏ ਦੁੱਧ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਪੀਣ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।ਅੱਜ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾ ਬਹੁਲੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਣ ਬਹੁਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਓਪਰੇਟਰ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਓਪਰੇਟਰ ਭੌਤਿਕੀ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕੀ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਪੇਸ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਦੀ ਸਰਲਤਮ ਉਦਾਹਰਨ ਸਮਿੱਟਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ (ਜੋ ਇਸ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਔਜ਼ਾਰ ਹਨ। ਓਪਰੇਟਰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਰਚਦੇ ਹਨ।
## ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਟਰ 
### ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ 
ਜਿੱਥੇ R(\hat{\boldsymbol{n}}, \theta), ਯੂਨਿਟ ਵੈਕਟਰ \hat{\boldsymbol{n}} ਅਤੇ ਐਂਗਲ *θ*ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਧੁਰੇ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਹੈ

## ਜਨਰੇਟਰ 
## ਐਕਪੋਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਮੈਪ 
## ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਟਰ 
### ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ 
### ਵੇਵ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨੀਅਰ ਓਪਰੇਟਰ 
### Ψ ਉੱਤੇ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਕਮਿਊਟੇਸ਼ਨ (ਵਟਾਂਦ੍ਰਾਤਮਿਕਤਾ) 
### Ψ ਉੱਤੇ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਐਕਪੈਕਟੇਸ਼ਨ (ਉਮੀਦ) ਮੁੱਲ 
### ਹਰਮਿਸ਼ੀਅਨ ਓਪਰੇਟਰ 
### ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਟਰ 
### ਕਿਸੇ ਓਪਰੇਟਰ ਦਾ ਇਨਵਰਸ (ਉਲਟ) 
### ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ 
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਓਪਰੇਟਰ ਸਾਰਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੇਖੋ). ਮੋਟੇ ਫੇਸ ਵਾਲੇ ਵੈਕਟਰ ਜੋ ਸਰਕਿਊਮਫਲੈਕਸਾਂ ਸਮੇਤ ਹਨ ਯੂਨਿਟ ਵੈਕਟਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ 3-ਵੈਕਟਰ ਓਪਰੇਟਰ ਹਨ; ਜੇਕਰ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨੇ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। 

### ਕੁਆਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
*ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਲੀਨੀਅਰ ਓਪਰੇਟਰ
*ਰੀਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਸ਼ਨ ਥਿਊਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਪਰੇਟਰ ਥਿਊਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਨੈਣਾਂ ਦਾ ਵਣਜਾਰਾ

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਜੜੀ

**ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਜੜੀ**ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ।ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1932 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ।ਉਹਨਾ ਨੇ ਕਾਫੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਿਆ। ਉਹਨਾ ਨੇ 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ -ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਬੈਂਤ ਲਿਖੇ।ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰੀਤਨਗਰ ਤੋਂ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ।
## ਜੀਵਨ 
ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਜੜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾਇਆ।ਉਹਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 1932 'ਚ ਕਸਬਾ ਚੌਗਾਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ ਮਹਿਮਦਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਖੋਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ | ਉਹਨਾ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਬੇਹੱਦ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈ:

ਕੰਮ ਬੜਾ ਨਾਜੁਕ ਏ 
ਮਿੱਟੀ ਘੱਟੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਨਹੀਂ 
ਕਿਨ ਰੁੱਸ ਪੈਣਾ ਏ ਤੇ ਕਿਨ ਮੰਨ ਪੈਣਾ ਏ

ਮਾਂਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੋਦੀਆਂ 'ਚੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਆਏ ਇਥੇ 
ਇਹਨਾ ਦਰਿਆਵਾਂ ਖੌਰੇ ਕਿਧਰ ਕਿਧਰ ਵਹਿਣਾ ਏ

ਦੇਸ ਵਾਲੀ ਵਾਗਡੋਰ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਭਾਲਣੀ ਏ 
ਕਿਸ ਕਿਸ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਕਿਨ ਕਿਨ ਬਹਿਣਾ ਏਂ

ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪਿਆਰੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ 
ਰਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ ਨੇ,ਵਿਹੜਿਆਂ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਏ

ਡਾਰਾਂ ਬਣ ਬਣ ਆਏ ਡਾਰਾਂ ਬਣ ਉੱਡ ਜਾਣਾ 
ਕਿਥੇ ਪਾਉਣੇ ਆਹਲਣੇ ਤੇ ਕਿਥੇ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਏਂ

ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਇਹ ਲਾਲ,ਲਾਲ ਸਾਡੇ ਨੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ 
ਲਾਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਦੇ ਹਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਲੈਣਾ ਏਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

1773 ਦਾ ਰੈਗੂਲੇਟਿੰਗ ਐਕਟ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਫ਼ੋਰਟ ਵਿਲਿਅਮ ਜਾਂ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੀ ਸੀ,  ਜਿਹੜਾ ਅਹੁਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1773 ਤੋਂ 1784 ਤੱਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

1833 ਦੇ ਸੇਂਟ ਹੈਲੇਨਾ ਐਕਟ (ਜਾਂ ਗੌਰਮਿੰਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

1857 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਰਿਆਸਤੀ ਰਾਜਾਂ ਸਮੇਤ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਤਾਜ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਿਆ। 1858 ਦੇ ਗਵਰਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖੇਗਾ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੀ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਪਿੱਛੋਂ 1935 ਦੇ ਗਵਰਮੈਂਟ ਐਕਟ ਨੇ ਇਸ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 

1858 ਦੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬਰਤਾਨਵੀ ਤਾਜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵਾਇਸਰਾਏ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ ਸੀ।

1858 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਤਾਜ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। 

## ਵਾਇਸਰਾਏ ਅਤੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
## Footnotes
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ

**ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ** ਡਾ. ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ-ਸਹਿਣੀ, ਆਚਾਰ-ਵਿਹਾਰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼ ਆਦਿ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੋਕ, ਸਮਜਕ ਯਥਾਰਥ, 'ਲੋਕ' ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਟੂਣਾ-ਧਰਮ ਤੱਤ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜੀ-ਰਾਜਸੀ ਤੱਤ। ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸਵਰਗੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
 
## ਰਚਨਾ
ਲੇਖਕ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਜਿਹਾ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਜੋ ਝਾਕੀ ਪਰਤੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਲੀਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਯਤਨ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਸਿਰਜਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਰਖ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ-ਮਨੁਖ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਦਾ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਵਾਸਤੂਮੁਖ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁਖੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਸ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਇੱਕ ਟੋਟਾ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁਖ ਦਾ ਇੱਕ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।
 
ਸਮਾਜ ਵੀ ਕੋਈ ਸਥਿਤ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੋਂਦ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਛਾਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁਖ ਦੇ ਸਬੰਧ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਬੰਧ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਮਨੁਖ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁਖੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ (ਆਦਮ ਸਮਾਜ) ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਆਰਥਕ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਰਸਥਿਤੀ ਕਰਨ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸਮਾਜ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਸਮਾਜਕ ਰੂਪ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਬਰਾਬਰੀ ਤੇ ਅਣਕਮਾਈ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਹੱੜਪਣਾ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ। ਆਦਿਮ ਸਮਾਜ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਟੂਣਾ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ,ਰੁਹ-ਰੀਤਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਰਗ-ਗਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੋਕਗੀਤਾਂ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਜੋ ਝਲਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਝਰੋਖੇ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਸੀੰ ਇਸ ਨਿਰਣੇ 'ਤੇ ਪੁਜਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਉੱਕਾ ਹੀ ਵਿਤਰੇਕ ਨਹੀਂ। ਬੇਅੰਤ ਲੋਕਗੀਤ, ਅਖਾਣ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚੋਂ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਭਾਵੇਂ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਭਾਵ-ਆਵੇਗ ਨਾਲ ਹੈ ਪਰ ਪਰੋਖ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਮਨ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਭਾਸ਼ਾਗਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਰਗਰਾਹੀ ਲੋਕ-ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਇਸ ਅਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਕੇਵਲ ਸਾਡਾ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਰਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਮਕਾਲੀ 'ਲੋਕ' ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਸਾਨੂਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ੰਪਰਾਗਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੰਗਾਂ ਤੇ ਰੀਝਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਸਗੋਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਆਪਮੁਹਾਰੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸੱਧਰਾਂ ਤੇ ਰੀਝਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਜਤਨ ਇਸ ਅਧਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ

**ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਨੂੰ ਨਜੀਰਾਬਾਦ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਅਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਪਰ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਜੋਧਾ ਮੀਰਾ ਸਾਲ 1978 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ 12 ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਨਾਵਲ, 15 ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, ਪੰਜ ਬਾਲਕਥਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, ਦੋ ਆਤਮਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਤਾਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

### ਨਾਵਲ
*ਬਾਤ ਏਕ ਔਰਤ ਕੀ
*ਬੌਨੀ ਪਰਛਾਈਆਂ
*ਟਪਰੇਵਾਲੇ
*ਕੁਮਾਰਿਕਾਵਾਂ
*ਅਭਿਸ਼ੇਕ
*ਕੇਸੂ ਦੀ ਟਹਨੀਆਂ
*ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ
*ਨੀਲੋਫਰ
*ਗਿੱਠ ਭਰ ਦੀ ਛੋਕਰੀ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ
*ਟੀਨ ਕੇ ਘੇਰੇ
*ਵਿਰਾਸਤ
*ਗਲਿਆਰੇ
*ਯਾਹੀ ਬਨਾਰਸੀ ਰੰਗ ਬਾ
*ਪਾਰਸ
*ਖੱਸੀ
*ਦੂਸਰੀ ਔਰਤ
*ਜਿੰਦਾ ਆਦਮੀ
*ਜੈ ਸੀਆਰਾਮ
*ਸਰਪਦੰਸ਼

### ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ
*ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੋਨੂ
*ਨੀਲੀ ਆਂਖੋਂ ਵਾਲੀ ਗੁੜੀਆ
*ਸੰਤਰੰਗੀ ਬੌਨੇ

### ਹੋਰ
*ਭੀਗੇ ਮਨ ਰੀਤੇ ਤਨ (ਰਿਪੋਰਤਾਜ)
*ਲਗਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਦਿਲ ਮੇਰਾ (ਆਤਮਕਥਾ)

## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
*ਰਤਨਭਾਰਤੀ ਇਨਾਮ
*ਭਾਸ਼ਾ ਸਨਮਾਨ
*ਅਕਸ਼ਰਾ ਸਨਮਾਨ
*ਵਾਗਮਣੀ ਸਨਮਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ

**ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ** ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਵਰਗੇ ਹੀ ਨਤੀਜੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਵਰਤਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਅਮੂਰਤ ਸਮਝ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਨਰ-ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਪ੍ਰਤਿ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1833 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਰੋਵਨ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੁਆਰਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।, ਜਿਸਨੇ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।, ਜੋ 1788 ਵਿੱਚ ਜੋਸਫ ਲੁਇਸ ਲਗ੍ਰਾਂਜ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭੂਤਪੂਰਵ ਪੁਨਰ-ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਕਾਨੋਨੀਕਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ
* ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
* ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
* ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
* ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ
* ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਿਸਟਮ ਥਿਊਰੀ
* ਹੈਮਿਲਟਨ-ਜੈਕਬੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ
* ਹੈਮਿਲਟਨ-ਜੈਕਬੀ-ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨ
* ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ
* ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ
* ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ (ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ)
* ਕੁਆਂਟਮ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ
* ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
* ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਔਪਟਿਕਸ
* ਡੀ ਡੋਂਡ੍ਰ-ਵੇਇਲ ਥਿਊਰੀ
* ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਮਕੈਨਿਕਸ
* ਰਾਊਥੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ
* ਨਾਂਬੂ ਮਕੈਨਿਕਸ
* ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਫਲੂਇਡ ਮਕੈਨਿਕਸ

## ਹਵਾਲੇ 
### ਫੁਟਨੋਟਸ 
### ਸੋਰਸ 
* 
* 
* 
*  

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*  
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਿਸਟਮ
ਜੈ ਭੀਮ

**ਜੈ ਭੀਮ** ਭਾਰਤੀ ਬੋਧੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਾਅਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸਕਰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਆਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਦਲਿਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅਰਥ ਪੱਖੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਪਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ, ਖੱਬੇਪੱਖੀਆਂ, ਉਦਾਰਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਗਰੀਟਿੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਸਤਾਦ, ਭੀਮਰਾਵ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੈ ਭੀਮ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਭੀਮ ਯਾਨੀ, ਭੀਮਰਾਵ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ।

## ਇਤਿਹਾਸ
'ਜੈ ਭੀਮ' ਦਾ ਨਾਅਰਾ 1935 ਵਿੱਚ ਬਾਬੂ ਹਰਦਾਸ ਨੇ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬੂ ਹਰਦਾਸ ਐਲ.ਐਨ. (ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਗਾਰਾਲੇ) ਨੇ ਖੁਦ ਰਾਮਚੰਦਰ ਕਸ਼ੀਰਸਾਗਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਦਲਿਤ ਮੂਵਮੈਂਟ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਐਂਡ ਇਟਸ ਲੀਡਰਸ* ਵਿੱਚ 'ਜੈ ਭੀਮ' ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1938 ਵਿੱਚ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕੰਨੜ ਤਾਲੁਕਾ ਵਿੱਚ ਮਕਰਾਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਅੰਬੇਡਕਰਾਈ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਭਾਉਸਾਹਿਬ ਮੋਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਉਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ 'ਜੈ ਭੀਮ' ਕਹਾਂਗੇ। ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੁਰੇਸ਼ ਘੋਰਪੜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੈ ਭੀਮ' ਨਾਅਰੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਾ: ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ 'ਜੈ ਭੀਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਕੁਝ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੇ ਡਾ: ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਜੈ ਭੀਮ' ਸਲਾਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਡਾ: ਨਰੇਂਦਰ ਜਾਧਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੈ ਭੀਮ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਬਾਬੂ ਹਰਦਾਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਲਿਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਿੱਤ ਹੈ। 'ਜੈ ਭੀਮ' ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। , ਇਹ ਅੰਬੇਡਕਰਾਈ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਾਕ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਜੈ ਭੀਮ' ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।"

1946 ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਮੌਕੇ, ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਦਲਿਤ ਕਵੀ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਹਰਿਤ (1913-1999) ਦੁਆਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ,ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਜੈ ਭੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ

**ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ**(4 ਜਨਵਰੀ,1930 – 11 ਜਨਵਰੀ, 2011)  ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ; ਕਵੀ,  ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ, ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਚੈਖਵ, ਪਿਰੰਡੇਲੋ, ਬੇਕੇਟ,  ਸਾਰਤਰ ਅਤੇ ਆਈਨੇਸਕੋ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ  ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਲੇਖਕਾਂ  ਦੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਗਾਲਿਬ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਦਿੱਲੀ, ਦੁਆਰਾ ਉਰਦੂ ਡਰਾਮੇ ਲਈ 'ਹਮ ਸਭ ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ' ਅਤੇ ਕੁਲ ਹਿੰਦੂ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜਫਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਜਨਵਰੀ 1930 ਨੂੰ ਮੇਰਠ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ।  ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਐਸ ਐਮ ਮੁਸਤੇਹਸਿਨ ਜੈਦੀ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਬ ਪੜ੍ਹਾਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਵਕੀਲ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਜ਼ੈਦੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਕੇ.ਜੀ. ਸੈਕੁਲਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਨਾ, ਮੌਲਾਨਾ ਖਵਾਜਾ ਅਲਤਾਫ ਹੁਸੈਨ ਹਾਲੀ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਸਾਜਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਮਰ ਗਈ, ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਏ.ਐਮ.ਯੂ.) ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ; ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੁਦਾਏ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੈਦੀਭੈਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਸਾਜਿਦਾ ਨੇਏਐਮਯੂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹਿੰਦੇ ਬੁਰਕਾ ਪਹਿਨਣ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਕਲਾਸ ਲਈ ਜਾਦੀਆਂ ਸਨ।

ਉਸ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਮਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮੇਰਠ ਤੋਂ ਪਾਣੀਪਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਏਐਮਯੂ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਸੀ। ਏ.ਐੱਮ.ਯੂ ਵਿਖੇ, ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਬੀ.ਏ.) ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਐਮ.ਏ.) ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿੱਦਿਅਕ ਜੀਵਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਮੈਰਿਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਆਨਰਜ਼ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਆਨਰਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਲੇਡੀ ਇਰਵਿਨ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ 1952 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ ਏ.ਐਮ.ਯੂ. ਦੇ ਵਿਮੈਨਜ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਪੜਾਈ। ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣੀ ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1971–72 ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਜ਼ੈਦੀ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਤਾ ਦੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ। ਉਰਦੂ ਵਿਚਲੇ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ, ਲੁਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ, ਜੀਨ ਪੌਲ ਸਾਰਤਰ, ਅਤੇ ਸੈਮੂਅਲ ਬੇਕੇਟ, ਅਤੇ ਪਾਬਲੋ ਨੇਰੂਦਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਇਟਾਲੀਅਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡੇ। ਨਾਟਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਇੱਕ "ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਤਣਾਅ" ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਪਲੇਆ ਲਈ ਇੱਕ ਦਮ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜ਼ਹਰ-ਏ-ਹਯਾਤ (ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ) (1970), ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤਿ ਕਾ ਲਾਮਸ (ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ) (1975) ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬਾਇਓਂਡ ਵਰਡਜ਼ ਐਂਡ ਬ੍ਰੋਕਨ ਪੀਸਸ 1979 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਕਿਤਾਬ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝਲਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਚ ਕੁਦਰਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਜ਼ੈਦੀ ਦੀ 11 ਜਨਵਰੀ, 2011 ਨੂੰ ਅਲੀਗੜ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਭਾਵੇ

** ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਭਾਵੇਂ ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਟਕਾਂ ਕਰਕੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਨਮੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਭਾਵੇ, ਹੁਣ ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ
### ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
### ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਭਾਵੇਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਰਤੀ ਅਗਰਵਾਲ

thumb|ਆਰਤੀ ਅਗਰਵਾਲ
**ਆਰਤੀ ਅੱਗਰਵਾਲ** ( 5 ਮਾਰਚ 1984 – 6 ਜੂਨ 2015 )  ਅਮਰੀਕੀ ਐਕਟਰੈਸ ਸੀ  ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਲੁਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ( ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਟੋਲੀਵੁਡ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)  ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।

6 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਨਿਊ ਜਰਸੀ  ਦੇ ਏਟਲਾਂਟਿਕ ਨਗਰ  ਦੇ ਏਟਲਾਂਟੀਕੇਅਰ ਰੀਜਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ   ਹੋ ਗਈ ।। ਅੱਗਰਵਾਲ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ । ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਹੋਈ। ਉਹ ਏਗ ਹਾਰਬਰ ਟਾਉਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ  ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਅਗਰਵਾਲ ਨੰਦਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ, 1984 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਦਾ ਹੋਟਲ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀਮਾ ਇੱਕ ਸੁਆਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ। ਤਕਰੀਬਨ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਦਾਕਾਰ ਸੁਨੀਲ ਸ਼ੈੱਟੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਨੱਚਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ।16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ‘ਪਾਗਲਪਨ’ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਨਾਲ ‘ਨੁਵੋ ਨਾਕੂ ਨਾਚਵ’ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਚਰਨਜੀਵੀ, ਨੰਦਮੂਰੀ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਕਿਨੇਨੀ ਨਾਗਰਜੁਨ, ਪ੍ਰਭਾਸ, ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ, ਰਵੀ ਤੇਜਾ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਐਨ.ਟੀ.ਆਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਗੈਰ -ਤੇਲਗੂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 
2005 ਵਿੱਚ, ‘ਦਿ ਹਿੰਦੂ’ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ, ਜੁਬਲੀ ਹਿਲਜ਼, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਰਹੀ। 
2007 ਵਿੱਚ, ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਤਸਵਲ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ; 2009 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਮੌਤ
6 ਜੂਨ, 2015 ਨੂੰ ਅਗਰਵਾਲ ਨੂੰ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸਿਟੀ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕੇਅਰ ਖੇਤਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਗਰਵਾਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਪੋਸਕਸ਼ਨ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।ਉਹ ਐੱਗ ਹਾਰਬਰ ਟਾਉਨਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ (ਹਿੰਦੀ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਦਵਿੰਦਰ ਸੈਫ਼ੀ

thumb
ਡਾ.**ਦਵਿੰਦਰ ਸੈਫ਼ੀ** ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ, ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ‘ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਸਫ਼ਾ’ ਉਸਦਾ ਪਲੇਠਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਸਫ਼ਾ* (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਨੀਤਸ਼ੇ ਮਹਾਮਾਨਵ*
**ਆਓ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣੀਏ*
**ਸਿਧਾਂਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ*(ਆਲੋਚਨਾ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲੋਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨੀਥੀ ਟੇਲਰ

**ਨੀਤੀ ਟੇਲਰ** (ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਐਮਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੋਅ ਕੈਸੀ ਯੇਹ ਯਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਦਿਨੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਟੇਲਰ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ 1994 ਵਿੱਚ ਗੁੜਗਾਵ ਵਿੱਖੇ ਸੰਦੀਪ ਟੇਲਰ ਅਤੇ ਸ਼ੈਰਲ ਟੇਲਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਦਿੱਤੀ ਟੇਲਰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ "ਲਾਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ, ਦਿੱਲੀ" ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀ ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੋਫੀਆ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੁਮੈਨ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਿਕਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਐਕਟਿੰਗ ਵੱਲ ਆ ਗਈ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਐਕਟਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ "ਪਿਆਰ ਕਾ ਬੰਧਨ" ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਸੀਰੀਅਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਟੇਲਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2009 ਵਿੱਚ *ਪਿਆਰ ਕਾ ਬੰਧਨ*  ਸੀਰੀਅਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ "ਗੁਲਾਲ", "ਬੜੇ ਅੱਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ" ਅਤੇ ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਸ਼ੋਆਂ *ਯੇ ਹੈ ਆਸ਼ਿਕੀ*, *ਸਾਵਧਾਨ ਇੰਡੀਆ*, *ਹੱਲਾ ਬੋਲ*, ਅਤੇ *ਵੇਬਡ *ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਧਾਰਥ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ "ਪਰਿੰਦੇ ਕਾ ਪਾਗਲਪਨ" ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

2017 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਅਪਰਾਧ ਥ੍ਰਿਲਰ ਗੁਲਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।

2019 ਵਿੱਚ, ਟੇਲਰ ਨੇ ਇਸ਼ਕਬਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੰਨਤ ਕੌਰ ਖੁਰਾਣਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀਡੀਓ 'ਕੈਪਾਚੀਨੋ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

2022 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 'ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 10' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਟੇਲਰ ਨੇ 13 ਅਗਸਤ 2019 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਬਾਵਾ ਨਾਲ ਮੰਗਣੀ ਕਰ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 13 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।

## ਮੀਡੀਆ 
ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਟੇਲਰ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਅਧਾਰਤ ਅਖਬਾਰ ਈਸਟਰਨ ਆਈ ਦੀ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਸੈਕਸੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ 
### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫਹਮੀਦਾ ਹੁਸੈਨ

**ਡਾ. ਫਹਮੀਦਾ ਹੁਸੈਨ** (ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਫਹਮੀਦਾ ਮੈਮਨ) () ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜੁਲਾਈ 1948 ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਟੋਂਡੋ ਜਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੋਹੰਮਦ ਯੋਕੂਨ ਨਿਆਜ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਫਿਜ ਸ਼ਿਰਾਜ਼ੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਫਾਰਸੀ ਤੋਂ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਸਿਰਾਜੁਲ ਹੱਕ ਮੇਮਨ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਖੋਜਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ, ਵਿਦਵਾਨ, ਭਾਸ਼ਾਵਿਦ ਅਤੇ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ: ਸਾਹਿਤ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ। ਉਸ ਦੀ  ਮੁਹਾਰਤ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭਿਟਾਈ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਡਾ. ਫਹਮਿਦਾ ਮਈ 2008 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2015 ਤੱਕ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਧਿਕਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਚੇਅਰ, ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਡਾ. ਫਹਮਿਦਾ ਹੁਸੈਨ ਇੱਕ ਊਦਾਰ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ, ਭਾਸ਼ਾਵਿਗਿਆਨ, ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭਿਟਾਈ ਅਤੇ ਲੈਂਗਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਸੋਧ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 15 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੋਟੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਘੂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵੀ ਸਿਹਰਾ ਉਸਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮ ਲੇਖ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਬਦੁਲ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ 3 ਬੱਚੇ ਹਨ: ਡਾ ਸੁਨੀਤਾ ਹੁਸੈਨ, ਅਰੁਣਾ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਹਿਮਾਰ ਹੁਸੈਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਏ.ਕੇ 56 ਰਾਈਫਲ

**ਏ.ਕੇ. 56** 7.6x39 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਹਮਲਾਵਰ ਰਾਈਫਲ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਏ.ਕੇ.47 ਅਤੇ ਏ.ਕੇ.ਐਮ ਦੀ ਬਿਨਾ ਲਾਈਸੇੰਸ ਵਾਲੀ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 1956 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਸਟੇਟ ਫ਼ੈਕਟਰੀ 66 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਥਿਆਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੈਚਾਲਤ ਹਥਿਆਰ