open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਆਵੀ ਪਾਉਣੀ

ਘੁਮਿਆਰ ਜਿਸ ਬੜੀ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਭਾਂਡੇ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਘਰ ਵਰਤਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਭਾਂਡੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਘੁਮਿਆਰ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੁੱਧ, ਘੀ, ਆਟਾ ਗੁੰਨਣ, ਦਾਲਾਂ ਧਰਨ, ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਣ,ਸ਼ੱਕਰ ਪਾਉਣ, ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਕਰਨ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਕੁੱਜੇ, ਝੱਕਰੇ, ਤਪਲੇ, ਬਲ੍ਹਣੀਆਂ, ਘੜੇ, ਮੱਟ, ਕਾੜ੍ਹਣੀਆਂ, ਚਾਟੀਆਂ, ਆਟਾ ਗੁੰਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰਾਤਾਂ, ਚੂੰਗੜੇ, ਦੀਵੇ, ਚੱਪਣ, ਗੱਲ ਕੀ ਸਾਰੇ ਬਰਤਨ ਘੁਮਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਘੁਮਿਆਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ ਚੱਕ ਉੱਪਰ ਡੋਲਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਭਾਂਡਿਆ ਨੂੰ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੁੱਕੇ ਭਾਂਡਿਆ ਨੂੰ ਆਵੀ ਵਿਚ ਚਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਾਟੀਆਂ, ਕਾੜ੍ਹਣੀਆਂ, ਘੜੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।ਫੇਰ ਉਸ ਉੱਪਰ ਪਾਥੀਆਂ, ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਬੂਰਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।ਫੇਰ ਛੋਟੇ ਭਾਂਡੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਛੋਟੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਉੱਪਰ ਫੇਰ ਪਾਥੀਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ,ਗਧਿਆਂ ਦੀ ਲਿੱਦ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਆਵੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਥੀਆਂ, ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਬੂਰੇ ਪੱਤੇ ਆਦਿ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਸੇਕ ਨਾਲ ਭਾਂਡਿਆ ਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਆਵੀ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪੱਕੇ ਭਾਂਡਿਆ ਨੂੰ ਆਵੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਟਾਮੇਂ-ਟਾਮੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਘੁਮਿਆਰ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਦੇਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ,ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਘਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਜ਼ਫ਼ਨੂਨ ਸਾਫ਼ਈ

**ਜ਼ੇਫਨੂਨ ਸਾਫ਼ਈ ਨੂੰ** 2005 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਵੋਲਸੀ ਜਿਰਗਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਬਜਟ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਾਖਰਤਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸਿਰੇਲ ਰਾਮਫੋਸਾ

**ਮਤਾਮੇਲਾ ਸਿਰਿਲ ਰਾਮਾਫੋਸਾ** (ਜਨਮ 17 ਨਵੰਬਰ 1952) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਨਸਲਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ, ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ, ਰਾਮਾਫੋਸਾ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ (ANC) ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ।

ਰਾਮਾਫੋਸਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਮਾਈਨਵਰਕਰਜ਼ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। 1991 ਵਿੱਚ, ਉਹ ANC ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ANC ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੰਗਭੇਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ANC ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਬਣਿਆ। ਉਹ 1994 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੰਡੇਲਾ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਮਾਫੋਸਾ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਕਡੋਨਲਡਜ਼ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਐਮਟੀਐਨ ਲਈ ਬੋਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ, ਲੋਨਮਿਨ ਲਈ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਡੂਕਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ANC ਦੀ 53ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ 2014 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੈਕਬ ਜ਼ੂਮਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਰਹੇ। 18 ਦਸੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਏਐਨਸੀ ਦੀ 54ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਏਐਨਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, 14 ਫਰਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਜ਼ੂਮਾ ਦੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ (ਐਨਏ) ਨੇ ਰਾਮਾਫੋਸਾ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣਿਆ। ਉਸਨੇ 2019 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ANC ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਰਾਮਾਫੋਸਾ ਨੇ 2020 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਅਫਰੀਕਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਮਾਰੀਕਾਨਾ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰੀਕਾਨਾ ਮਾਈਨਰਾਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਨਮਿਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਠੋਰ ਰੁਖ ਸਮੇਤ, ਉਸਦੇ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

19 ਦਸੰਬਰ 2022 ਨੂੰ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਏਐਨਸੀ ਦੀ 55ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੇ ਰਾਮਾਫੋਸਾ ਨੂੰ ਏਐਨਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
* Cyril Ramaphosa (1952 – ) | The Presidency 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਜੌਹਨ ਡੀਅਰ

**ਡੀਅਰ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ**, ਜੋ ਕਿ **ਜੌਹਨ ਡੀਅਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **John Deere**) ਦੇ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਭਾਰੀ ਸੰਦ, ਜੰਗਲਾਤ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ, ਡਰਾਈਵਟਰੇਨ (ਐਕਸਲ, ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ, ਗੀਅਰਬਾਕਸ) ਵਰਗੇ ਭਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਲਾਅਨ ਕੇਅਰ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। । ਇਹ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਡੀਅਰ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ 'ਤੇ DE ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਅਰਾ "ਨਥਿੰਗ ਰਨ ਲਾਈਕ ਏ ਡੀਅਰ" ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ "*ਹਿਰਨ ਵਾਂਗੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੌੜਦਾ*" ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਲੋਗੋ 'JOHN DEERE' ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਲੀਪਿੰਗ ਡੀਅਰ (ਹਿਰਨ) ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ 155 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਿਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਗੋਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੋਲਿਨ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਇਹ No. 'ਤੇ ਹੈ.ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ 2022  500 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ  'ਤੇ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਟਰੈਕਟਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਡੀ ਸੀਰੀਜ਼, ਈ ਸੀਰੀਜ਼, ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਟਰੈਕਟਰ, ਸੁਪਰ ਹੈਵੀ ਡਿਊਟੀ ਟਰੈਕਟਰ, ਅਤੇ ਜੇਡੀਲਿੰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

### ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਕਰਣ 
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਟਰੈਕਟਰ, ਕੰਬਾਈਨ ਹਾਰਵੈਸਟਰ, ਕਪਾਹ ਦੀ ਵਾਢੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬੇਲਰ, ਪਲਾਂਟਰ/ਸੀਡਰ, ਸਿਲੇਜ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਅਤੇ ਸਪਰੇਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
File:John_Deere_8345_R.jpg|ਟਰੈਕਟਰ
File:John_Deere_9630T_Iowa.jpg|ਟਰੈਕਟਰ  (9630T)
File:John_Deere_663_front_loader,_parked.jpg|FEL ਅਟੈਚਮੈਂਟ
File:John_Deere_2266_Extra_1.jpg|ਕੰਬਾਈਨ ਹਾਰਵੈਸਟਰ
File:JohnDeere7450s.jpg|ਚਾਰਾ ਵਾਢੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ
File:Baumwoll-Erntemaschine_auf_Feld.jpeg|ਕਪਾਹ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ
File:Sugarcane_harvesting_equipment_Piracicaba_05_2009_5845.JPG|ਗੰਨੇ ਦੀ ਵਾਢੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ
File:JohnDeere_750A.jpg|ਬੀਜ ਡਰਿੱਲ
File:John_Deere_Sprayers.jpg|ਫੀਲਡ ਸਪਰੇਅਰ
File:Loading_hay_bales_-_geograph.org.uk_-_901170.jpg|ਟੈਲੀਸਕੋਪਿਕ ਹੈਂਡਲਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ 'ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles containing potentially dated statements
ਸਲਾਮਤ ਅਜ਼ੀਮੀ

**ਸਲਾਮਤ ਅਜ਼ੀਮੀ** (ਜਨਮ 1965) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਊਂਟਰ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਜ਼ੀਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 1965 ਵਿੱਚ ਫਰਿਆਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਅੰਦਖੋਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਉਜ਼ਬੇਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅਬੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਖੁਰਾਸਾਨੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਉਸ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਪਯਾਮੇ ਨੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਜ਼ੀਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ ਅਤੇ ਬਲਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ। ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਬਲਖ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜਿਰਗਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਬਲਖ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਯਾ ਜਿਰਗਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 2011 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ, ਉਹ ਮਜ਼ਾਰ-ਏ-ਸ਼ਰੀਫ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੁਤੰਤਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਰਿਆਨਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਅਜ਼ੀਮੀ ਨੂੰ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਸ਼ਰਫ਼ ਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿਰੋਧੀ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਦੁਆਰਾ "ਦੋਸਤਮ" ਨਿਯੁਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ, ਅਜ਼ੀਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 3.5 ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਨਸ਼ੇੜੀ ਸਨ, ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ੀਮ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ 10% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।

ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਵੋਲਸੀ ਜਿਰਗਾ ਨੇ ਮਹਾਦੋਸ਼ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਕੈਬਨਿਟ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਜ਼ੀਮੀ ਨੇ 71 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਵੋਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਫਿਸ ਔਨ ਡਰੱਗਜ਼ ਐਂਡ ਕ੍ਰਾਈਮ (UNODC) ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਸ਼ਗਾਬਤ ਵਿੱਚ "ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਿਕਾਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ" 'ਤੇ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਲਾਮਤ ਅਜ਼ੀਮੀ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿਰੋਧੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਰੂਸ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਵੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਅਜ਼ੀਮੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੰਤਰਾਲੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ   ਤੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਵਕੀਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਖੇਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, **ਖੇਤੀ** **ਵਿਭਿੰਨਤਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸੰਦਰਭ: **Agricultural diversification**) ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਉਤਪਾਦਕ ਸਰੋਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ, ਪੂੰਜੀ, ਖੇਤੀ ਸੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੈਰ-ਖੇਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲਈ ਮੁੜ-ਵੰਡਣ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਲਈ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ, ਬਾਹਰੀ ਝਟਕਿਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਅਤੇ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
ਖੇਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਤੱਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ, ਡੇਅਰੀ, ਪੋਲਟਰੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫਸਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਥਾਂ ਬਦਲਣਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਫਾਰਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮਾਂ, ਜਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ। ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਭਾਗ (DEFRA) ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ "ਵਪਾਰਕ ਲਾਭ ਲਈ ਗੈਰ-ਖੇਤੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਖੇਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਉੱਦਮੀ ਵਰਤੋਂ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ DEFRA ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ 2003 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਦੇ 56% ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਆਈ ਸੀ। ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਖੇਤੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਫਾਰਮ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਪਰ 9% ਫਾਰਮ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੇਤਾ, 3% ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਜਾਂ ਕੇਟਰਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ, ਅਤੇ 7% ਖੇਡਾਂ ਜਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੂਸਰੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਆਪਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਫਸਲ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਦਬਦਬੇ ਤੋਂ ਕਈ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ...... (ਜੋ ਕਿ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ..... ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਰਿਟਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। - ਪੂਰਕ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।

## ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਚਾਲਕ 
ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

### ਮੌਕੇ 
* ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਬਦਲਣਾ
* ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਬਦਲਣਾ
* ਨਿਰਯਾਤ ਸੰਭਾਵਨਾ
* ਮੁੱਲ ਦਾ ਵਧਣਾ
* ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਬਦਲਣਾ.
* ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਵਜੋਂ

### ਖਤਰੇ 
* ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ 
* ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚਲੇ ਜੋਖਮ (ਰਿਸਕ)
* ਬਾਹਰੀ ਖਤਰੇ 
* ਘਰੇਲੂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਖਤਰੇ
* ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ

## ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ 
ਖੇਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਅਜਿਹਾ ਇੱਕ ਮਾਪ "*ਅਧਿਕਤਮ ਅਨੁਪਾਤ ਦਾ ਸੂਚਕਾਂਕ* ; (*index of maximum proportion)*" ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ "ਖੇਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ (*proportion)* ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ"। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਕਲੀਗਰ

ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਲੀਗਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਲੀ ਇਕ ਧਾਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਲੰਮਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਲੀ ਮੋਟੀ ਤਾਰ ਦੇ ਟੋਟਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਨੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਉੱਪਰ ਪੂਰਾ ਸੇਕ/ਤਾਅ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਭਾਂਡਾ ਪੂਰਾ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਲੀ ਦੇ ਤਾਰ ਦੇ ਟੋਟੇ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕੀਤੇ ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਘਸੀ ਕਲੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪੁਰਾਣੀ ਰੂੰ ਜਾਂ ਲੋਗੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰ ਫੇਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਦਾ ਸੀ। ਲੋਗੜ ਫੇਰਨ ਨਾਲ ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਲੀਗਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਲੀ-ਗਲੀ ਹੋਕਾ ਦੇ ਕੇ ਕਲੀ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗਲੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੀ ਗਲੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਕਲੀ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। 

ਹੁਣ ਤਾਂ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੀ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਹੀ ਹੁਣ ਕਾਂਸੀ/ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁਣ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਕਲੀਗਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਲਗਪਗ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ ਹੀ ਸਟੀਲ ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਕਲੀਗਰਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਏ ਹਨ ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕੋਮਾਂਚ

**ਕੋਮਾਂਚ**  ਜਾਂ **Nʉmʉnʉʉ** (   , "ਲੋਕ"  ) ਅਜੋਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਕੋਮਾਂਚ ਲੋਕ ਅੱਜ ਸੰਘੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ **ਕੋਮਾਂਚ ਨੇਸ਼ਨ** ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲਾਟਨ, ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। 
## ਭਾਸ਼ਾ
ਕੋਮਾਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਕਬਾਇਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਂ-ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ੋਸ਼ੋਨੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਪਰ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ।  ਕੋਮਾਂਚ ਲੋਕ ਕਦੇ ਮਹਾਨ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ੋਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।

## ਇਲਾਕਾ
18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਕੋਮਾਂਚ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਟੈਕਸਾਸ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਲੋਰਾਡੋ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੰਸਾਸ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸਨ। ਸਪੇਨੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਕਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ *ਕੋਮਾਨਚੇਰੀਆ* ਕਿਹਾ। 
## ਕੰਮ ਧੰਦੇ
18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੋਮਾਂਚੇ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।  ਉਹ ਗੁਆਂਢੀ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ, ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ, ਕੋਮਾਂਚ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਆਂਢੀ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਕਬੀਲਿਆਂ 'ਤੇ ਜੰਗ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਦੂਜੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਤੋਂ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ) ਮੈਕਸੀਕਨ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ।  ਸਪੈਨਿਸ਼, ਮੈਕਸੀਕਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਸਨੀਕਾਂ 'ਤੇ ਛਾਪੇ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੰਧਕ ਕੋਮਾਂਚ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।  ਕੋਮਾਂਚੇ ਭਾਸ਼ਾ ਮਹਾਨ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਚੋਟੀ ਤੇ ਹੈ। 

ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਯੁੱਧ, ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੋਮਾਨਚੇਰੀਆ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਕਰਕੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੋਮਾਂਚੇ ਨੂੰ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

21ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਕੋਮਾਂਚ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ 17,000 ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 7,000 ਲਾਟਨ, ਫੋਰਟ ਸਿਲ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।  ਕੋਮਾਂਚੇ ਹੋਮਕਮਿੰਗ ਸਲਾਨਾ ਡਾਂਸ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਰਜ਼, ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਵਤੀਰਾ
ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮੂਲਵਾਸੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕੋਮਾਂਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਬੜੇ ਮਿਲਣਸਾਰ ਅਤੇ ਮਖੌਲੀ਼ਏ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਨਿੱਘੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲ਼ੇ, ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਸਾਊ ਲੋਕ ਸਨ। ਟੈਕਸਾਸ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ-ਏਜੰਟ ਰੋਬਰਟ ਸਿੰਪਸਨ ਨੇਬਰਜ਼ ਮੂਲਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ 'ਸੰਧੀ' ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਮੂਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।1840ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੋਮਾਂਚਾਂ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਨਣ, ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਗਿਆ। 1847 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇੰਡੀਨ ਏਜੰਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਮਾਂਚਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਲਿਆ। ਕੋਮਾਂਚ ਲੋਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਸਦਾ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕ ਸਨ। 1853 ਵਿੱਚ ਰਾਬਰਟ ਨੇਬਰਜ਼ ਨੇ ਕੋਮਾਂਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਿਲੀ਼ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਉਹ ਐਨੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਅਤੇ ਬੇਬਾਕ ਨਾਲ਼ ਹਨ ਕਿ ਵੇਖਣ ਆਲ਼ੇ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭੰਗ ਦੇ ਭਾਣੇ ਲੁਟਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਜ਼ਾਇਦਾਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਨਿਰਛਲ ਬੇਬਾਕੀ, ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਉਪਰਾਮਤਾ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਹੀ ਅਖ਼ੀਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ।ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਬੇਗਾ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ

**ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ** ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਘ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਗਣਤੰਤਰ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ, ਗਣਰਾਜ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੇਤਾ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ) ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ"।

ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੰਡ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਉਪ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰੇਕ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਵੰਡ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਮ ਮਾਮਲੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਘੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਚਾਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਫੈਡਰਲ ਯੋਗਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਪ-ਵਿਭਾਜਨਾਂ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਏਕਾਤਮਕ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਉਲਟ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਢਾਂਚਾ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਕੋਡਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਘੀ ਰਾਜਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਘੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅੰਤਰ, ਸਿਆਸੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੂਪ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਘੀ ਰਾਜ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਜਮਹੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਚੈਕ ਅਤੇ ਬੈਲੇਂਸ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਸੰਘੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਲੋਕਤੰਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ।

ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਸੰਘੀ ਰਾਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਵਿਭਾਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਪਵਾਦ ਹਨ, ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜਾਂ ਲਈ ਏਕਤਾਵਾਦੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ, ਵਧੇਰੇ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈ, ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨਯੋਗ ਹੈ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਘਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਰਾਜਵਾਦ
ਤੰਤਰ

ਤਾਂਤਰਿਕ ਕਲਾ। ਉੱਪਰਲੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਕੜੀਵਾਰ: ਵਜਰਾਯੋਗਿਨੀ (ਬੋਧੀ), ਸ਼੍ਰੀ ਯੰਤਰ (ਹਿੰਦੂ), ਚੱਕਰ, ਕਾਲਚੱਕਰ ਮੰਡਲ, ਡਾਕਿਨੀ 

 

**ਤੰਤਰ** (/ˈtæntr�/; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: तन्त्र) ( ਵਿਸਥਾਰ-ਯੰਤਰ, ਮੁਕਤੀ-ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਬੁਣਨਾ, ਤਾਣਾ-ਬਾਣਾ') ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਯੋਗਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਈਸਵੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੰਤਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਵਸਥਿਤ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ "ਪਾਠ, ਸਿਧਾਂਤ, ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਵਿਧੀ, ਸਾਧਨ, ਤਕਨੀਕ ਜਾਂ ਅਭਿਆਸ" ਵੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਮਾਰਗ ("ਮੰਤਰ ਦਾ ਰਾਹ") ਜਾਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰਯਨਾ ("ਮੰਤਰ ਵਾਹਨ") ਅਤੇ ਗੁਹਿਯਾਮੰਤਰ ("ਗੁਪਤ ਮੰਤਰ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਤੰਤਰ ਉਭਰੇ। ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂਤਰਿਕ ਵੰਸ਼ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੈਵ ਸਿਧਾਂਤ ਪਰੰਪਰਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸ਼ਾਕਤਾ ਸੰਪਰਦਾ, ਕੌਲਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ।

## ਹਵਾਲੇ 
### ਨੋਟਸ
ਭਾਰਤੀ ਨ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਮੰਦਰ

**ਭਾਰਤੀ ਨ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਮੰਦਰ** (  ਇੰਡੀਅਨ ਡਾਂਸ ਆਰਟਸ ਟੈਂਪਲ) ਇੱਕ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ, ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਉਦੇਸ਼ੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵੱਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਲਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ 8 ਦਸੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਉੱਪਲ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ, ਮਨੀਪੁਰੀ ਅਤੇ ਕਥਕਲੀ ਨ੍ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਸਨ, ਇਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 1963 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਸਟੂਡੀਓ, ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ ਸਪੇਸ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਥੀਏਟਰ, ਤੋਂ ਲਾਈਵ ਸੰਗੀਤ, ਕਾਮੇਡੀ, ਡਾਂਸ, ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ, ਸਪੋਕਨ ਵਰਡ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਟੈਰਾਕੋਟਾ, ਗਹਿਣੇ, ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਪੱਥਰ ਦੇ ਸੰਦ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਸੰਗੀਤਕ ਯੰਤਰ, ਲੱਕੜ ਦੀ ਪਾਲਕੀ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ 500 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਅਤੇ 500 ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਮਾਸਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਡਾਂਸ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਓਡੀਸੀ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ, ਕਥਕ, ਲੋਕ ਨਾਚ ਆਦਿ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਾਲੀਦਾਸ ਰੰਗਲਾਲਿਆ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਐਡੋ ਬ੍ਰਾਂਡਸ

**ਐਡੋ ਆਂਦਰੇ ਬ੍ਰਾਂਡੇਸ** (ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1963) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ 1987 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ 10 ਟੈਸਟ ਅਤੇ 59 ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋਰ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕੀਨ ਸਨ, ਬ੍ਰਾਂਡੇਸ ਇੱਕ ਮੁਰਗੀ ਪਾਲਣ ਦਾ ਧੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਬ੍ਰੇਡਸ ਵਨਡੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਬ੍ਰਾਂਡੇਸ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1963 ਨੂੰ ਪੋਰਟ ਸ਼ੈਪਸਟੋਨ, ਨੇਟਲ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਸੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰੋਡੇਸ਼ੀਆ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਜਨਵਰੀ 1997 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ,ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਲਈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਆਊਟ ਹੋਏ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਔਸਤ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ 34ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਘੱਟ, ਉਹ ਵਨਡੇ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਂਡੇਸ ਨੇ ਗਲੇਨ ਮੈਕਗ੍ਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਕਸਰ-ਉਤਰਾਏ ਗਏ ਐਕਸਚੇਂਜ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੈਕਗ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਮੋਟੇ ਕਿਉਂ ਹੋ?" ਜਿਸ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡੇਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ੈਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚਾਕਲੇਟ ਬਿਸਕੁਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਫਰਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਓਵਰ-50 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦੌਰ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 
2003 ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡੇਸ ਇੱਕ ਕੋਚਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਸ਼ਾਈਨ ਕੋਸਟ ਸਕਾਰਚਰਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਚਿੰਗ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ XXXX ਗੋਲਡ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਗ੍ਰੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। 2009 ਤੱਕ ਉਹ ਸਨਸ਼ਾਈਨ ਕੋਸਟ 'ਤੇ ਟਮਾਟਰ ਦਾ ਫਾਰਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਮੇਯੋਂਗ (ਅਸਾਮ)

**ਮੇਯੋਂਗ** (ਜਾਂ **ਮਯਾਂਗ** ) ਮੋਰੀਗਾਂਵ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਆਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਲਗਭਗ  ਗੁਹਾਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ। ਮੇਯੋਂਗ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਰਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

ਮੇਯੋਂਗ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਅਮੀਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਈਕੋ-ਟੂਰਿਜ਼ਮ, ਸਾਹਸੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਨਦੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਹੈ। ਮੇਯੋਂਗ ਕਾਲੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਨਾਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਚੂਤੀਆ / ਤਿਵਾ / ਦੇਓਰੀ ਸ਼ਬਦ *ਮਾ-ਯੋਂਗ* ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ *ਮਾਂ*, ਹਾਥੀ ਲਈ ਕਚਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ( *ਮਿਓਂਗ* ), ਅਤੇ *ਓਂਗੋ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ *ਹਿੱਸਾ* । ਕੁਝ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੋਇਰਾਂਗ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮਨੀਪੁਰੀ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਇਰਾਂਗ ਨਾਮ ਮੇਹੋਂਗ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮਹਾਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਹਾਂਕਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਗਜੋਤਿਸ਼ਪੁਰਾ (ਅਸਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ) ਦੇ ਨਾਲ ਮਯੋਂਗ ਨੂੰ ਸਥਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਚਾਰੀ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਘਟੋਟਕਚ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਯੋਂਗ ਬਾਰੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਾਂਤਰਿਕ (ਤੰਤਰ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਜਾਦੂਗਰ ਮਯੋਂਗ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ , ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਜਾਦੂਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੇਯੋਂਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਤੱਕ *ਨਰਬਲੀ* ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।  ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਟਿਆ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀਦਾਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਮੇਯੋਂਗ ਵਿੱਚ ਅਹੋਮ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

### ਮੇਯੋਂਗ ਕੇਂਦਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਐਂਪੋਰੀਅਮ 
ਮੇਯੋਂਗ ਸੈਂਟਰਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਐਂਪੋਰੀਅਮ, ਜੋ ਕਿ 2002 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਤੰਤਰ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ ਮੇਯੋਂਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਪੋਬੀਟੋਰਾ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਗੈਂਡੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਣਤਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਰਨੀ ਰੋਜਰਸ

**ਬਾਰਨੀ ਗਾਈ ਰੋਜਰਸ** (ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ 1982) ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2002 ਅਤੇ 2005 ਦਰਮਿਆਨ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਚਾਰ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਅਤੇ 15 ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਓਡੀਆਈ) ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡੀ। ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਖੇਡਿਆ ਜੋ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਆਫ ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਰੋਜਰਸ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ ਅੰਡਰ-20 ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਵਿਚ ਵੀ ਚੰਗੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰੋਜਰਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਾਰੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੈਂਡਲ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੱਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰੋਜਰਸ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਚ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਈਡਨ ਕੰਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਨ ਅਰਵਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ XI ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਉਸਦੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਂਟ ਜੌਹਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1st XI ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਅੰਡਰ-13 ਅਤੇ ਅੰਡਰ-19 ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਾਸ਼ੋਨਾਲੈਂਡ ਲਈ ਉਸਦੇ ਘਰੇਲੂ ਫਾਰਮ ਕਾਰਨ ਰੋਜਰਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 2003 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਦੌਰੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਖੇਡੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 11 ਰਨ ਬਣਾਏ। ਉਸਨੇ 2003 ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚ ਖੇਡੇ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ।

ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਖੇਡਿਆ। ਉਹ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੌਰੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਟੈਸਟ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਵਨਡੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਤਿੰਨ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਨੂੰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਦੋ ਅੱਪ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2-3 ਨਾਲ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸਕੋਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਦੂਜੇ ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸਕੋਰ 47 ਰਿਹਾ।

ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਵਾਦ ਸਤੰਬਰ 2005 ਵਿਚ ਰੋਜਰਜ਼ ਨੂੰ ZCU ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ, ਰੋਜਰਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ "ਸੇਵਾਮੁਕਤ" ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਹੀਂ ਖੇਡੀ ਅਤੇ 2004/05 ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2009 ਵਿੱਚ ਮੈਸ਼ੋਨਲੈਂਡ ਈਗਲਜ਼ ਲਈ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਲਿਸਟ ਏ ਮੈਚ ਖੇਡੇ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982
ਨਾਈ

**ਨਾਈ** (ਜਾਂ **ਹਜਾਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ**) ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹਜਾਮਤ (ਬਾਲ ਕਟਾਈ) ਕਰਨਾ, ਨਹੁੰ ਲਾਹੁਣਾ, ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮੀ ਗੱਠਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣਾ, ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜਣਾ, ਹਲਵਾਈ ਦਾ ਛੋਟਾ-ਮੋਟਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਗੀ (ਮੱਧਸਥਤਾ) ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਨਾਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ।

#### ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ 
ਜੇਕਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਈਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਵੰਡ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

#### ਨੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 
ਨਾਈ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ **ਨੈਣ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨੈਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਸਨ:

* ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੂਆਂ ਦਾ ਸਿਰ ਵਾਹੁਣਾ (ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਨਾ),
* ਗੁੱਤਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ, ਸੱਗੀ-ਫੁੱਲ ਗੁੰਦਣਾ,
* ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਦੇ (ਨਿਮੰਤਰਣ) ਦੇਣਾ,
* ਲਾੜੀ ਨਾਲ਼ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਮਕਾਣ (ਵਿਦਾਇਗੀ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਾ,
* ਮਕਾਣ ਵਿੱਚ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ (ਵਿਦਾਇਗੀ ਰਸਮਾਂ) ਪਾਉਣਾ।

#### ਲਾਗ (ਮਿਹਨਤਾਨਾ) 
ਨਾਈ ਅਤੇ ਨੈਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ **ਲਾਗ** (ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਜਾਂ ਇਨਾਮ) ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਫਸਲ, ਪੈਸੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
----

### ਹੁਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ 
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਏ ਹਨ:

# **ਹਜਾਮਤ ਅਤੇ ਨਹੁੰ ਲਾਹੁਣ ਦਾ ਕੰਮ** ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
# **ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਗੀ** ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਵੀ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
# **ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਕੰਮ**, ਜਿਵੇਂ ਸਿਰ ਵਾਹੁਣਾ, ਗੁੱਤਾਂ ਕਰਨੀਆਂ, ਸੱਗੀ-ਫੁੱਲ ਗੁੰਦਣਾ, ਅਤੇ ਮਕਾਣ ਵਿੱਚ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਪਾਉਣਾ, ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
# **ਲਾੜੀ ਨਾਲ਼ ਨੈਣ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼** ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
# **ਨਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨੈਣਾਂ ਦਾ ਕੰਮ** ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼ਫੀਕਾ ਹਬੀਬੀ

**ਸ਼ਫੀਕਾ ਹਬੀਬੀ** ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਐਂਕਰ, ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਅਬਦੁਲ ਰਸ਼ੀਦ ਦੋਸਤਮ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਫੀਕਾ ਹਬੀਬੀ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮਦਜ਼ਈ ਪਸ਼ਤੂਨ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਲੋਗਰ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਹੈ।   ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਹਿਮੂਦ ਹਬੀਬੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜ਼ਾਹਿਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨਜੀਬੁੱਲਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੈਨੇਟ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 2002 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇਡਾ ਬੀ ਵੇਲਜ਼ ਬਹਾਦਰੀ ਜਿੱਤੀ।  2005 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ

, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]]
ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 9:30 ਵਜੇ ਸਫਦਰਜੰਗ ਰੋਡ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 1 ਅਤੇ 8 ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ। ਜਮਾਂਦਰੂ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ 'ਤੇ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਪੰਜਾਬ ਵਿਦਰੋਹ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Indira Gandhi Memorial Indira Gandhi assassination books in Tamil in two volumes by Mrs. Z.Y. Himsagar and S. Padmavathi, M.A., M.L., Notion press.com, Chennai, 2016 edition, 
* Explore the Virtual Memorial of Indira Gandhi

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ
ਕੰਘਾ

thumb| ਇੱਕ ਆਮ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕੰਘੀ
ਇੱਕ **ਕੰਘਾ** ਜਾਂ **ਕੰਘੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Comb**) ਇੱਕ ਸੰਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਫਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ, ਉਲਝਣ ਜਾਂ ਸਟਾਈਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਤਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਰਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 5,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜੇ ਗਏ, ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੰਘੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।

ਮੱਧ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੇ ਲੋਹੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਵ੍ਹੇਲਬੋਨ ਦੇ ਬਣੇ ਕੰਘੇ ਬੁਣਨ ਵਾਲੇ ਕੰਘੇ ਓਰਕਨੇ ਅਤੇ ਸਮਰਸੈਟ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਦਣ ਉੱਤੇ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ।

## ਵਰਣਨ 
[thumb| [ਅੱਲਾਪੁੜਾ|ਅਲਾਪੁਝਾ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਕੰਘੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰੀਗਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਅਤੇ ਭਰਦੇ ਹਨ। ]]
ਕੰਘੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਫਟ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਫਟ ਦੇ ਇੱਕ ਲੰਬਕਾਰ ਕੋਣ ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੰਘੇ ਜਾਂ ਕੰਘੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ, ਧਾਤ, ਜਾਂ ਲੱਕੜ । ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲਬੋਨ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਅਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ੈੱਲ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਕੰਘੀਆਂ ਕਦੇ ਆਮ ਸਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੰਘੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਕਸਵੁੱਡ, ਚੈਰੀ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਧੀਆ-ਦਾਣੇਦਾਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੰਘੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅੱਜਕਲ ਕੰਘੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੇਅਰਡਰੈਸਿੰਗ ਕੰਘੀ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਤਲਾ, ਟੇਪਰਡ ਹੈਂਡਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਘੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਧੇ ਪਾਸੇ ਚੌੜੇ ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਕੰਘੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਗਰਮ ਕੰਘੀ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਇੱਕ ਹੇਅਰਬ੍ਰਸ਼ ਮੈਨੂਅਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਦੋਵਾਂ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਘੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ, ਸਟਾਈਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੁਮੇਲ ਕੰਘੀ ਅਤੇ ਵਾਲ ਬੁਰਸ਼ ਨੂੰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
thumb| ਦਾਂਤੇ ਗੈਬਰੀਅਲ ਰੋਸੇਟੀ - ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਘੀ ਕਰਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ (1865)

## ਹਵਾਲੇ
ਮੁਜ਼ੱਫਰਗੜ੍ਹ

**ਮੁਜ਼ੱਫਰਗੜ੍ਹ** (    ਅਤੇ     &#x27;ਮੁਜ਼ੱਫਰਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ&#x27;

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
) ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਹਿਰ ਹੈ। ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ 39ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਕਰੇਗ ਵਿਸ਼ਾਰਟ

**ਕਰੇਗ ਬ੍ਰਾਇਨ ਵਿਸ਼ਾਰਟ** (ਜਨਮ 9 ਜਨਵਰੀ 1974) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇਈ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮੈਸ਼ੋਨਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡੀ ਹੈ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਵਿਸ਼ਾਰਟ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਹਰਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਟੈਸਟ ਰਿਕਾਰਡ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸਕੋਰ 114 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 22.40 ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਔਸਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸਕੋਰ 172 ਨਾਬਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2003 ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੰਸਾਰ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮੀਬੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਸੰਸਾਰ ਕੱਪ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ODI ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ਾਰਟ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ "ਸਥਾਨਕ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਤਣਾਅ" ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਵਾਲੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸੀਨੀਅਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
ਹਮਦਰਦੀ

alt=|thumb|ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਦੂਜੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
**ਹਮਦਰਦੀ** ਜਾਂ **ਦਇਆ** ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦਰਦਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਉਸ ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਕਸ਼ਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਮਦਰਦੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਿਰਪੱਖਤਾ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਮਦਰਦੀ ਵਿੱਚ "ਦੂਸਰੇ ਲਈ ਭਾਵਨਾ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਮਦਰਦੀ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ (ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਉਲਟ, "ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵਨਾ" ਦਾ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਹੈ। ਆਮ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਦਇਆ ਜਾਂ ਹਮਦਰਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।

## ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ 
ਹਮਦਰਦੀ ਬਾਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਮਦਰਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਜੁੜਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਹਮਦਰਦੀ ਰਾਹੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਪਛਾਣ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹਮਦਰਦੀ ਤਿੰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਕਾਰਜ ਹੈ: ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਟੀਚੇ-ਅਤੇ-ਡਰਾਈਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਤੇ ਖਤਰੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਦਿ। ਪੌਲ ਗਿਲਬਰਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ/ਦਇਆ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਯਮਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

## ਨਿਊਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ 
ਓਲਗਾ ਕਲੀਮੇਕੀ (ਏਟ ਅਲ.), ਨੇ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਦਿਆ ਤਰਸ ਆਦਿ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ (ਗੈਰ-ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ) ਐਫਐਮਆਰਆਈ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਲੱਭੇ: ਹਮਦਰਦੀ ਐਮਓਐਫਸੀ, ਪ੍ਰੀਜੈਨਲ ਏਸੀਸੀ, ਅਤੇ ਵੈਂਟਰਲ ਸਟ੍ਰਾਈਟਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਤਰਸ, ਐਂਟੀਰੀਅਰ ਇਨਸੁਲਾ ਅਤੇ ਐਂਟੀਰੀਅਰ ਮਿਡਸਿੰਗੂਲੇਟ ਕੋਰਟੈਕਸ (ਏਐਮਸੀਸੀ) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਭਾਵਨਾ ਹੈ।

## ਧਰਮ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ 
#### ਇਸਾਈਅਤ 
thumb|ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦਇਆ ਭਾਵਨਾ : 18 ਵੀਂ ਸਦੀ  ਦਾ ਇਤਾਲਵੀ ਚਿੱਤਰ
ਕੁਰਿੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਸੀਹੀ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਚਿੱਠੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ "ਦਇਆ ਦਾ ਪਿਤਾ" (ਜਾਂ "ਦਇਆ") ਅਤੇ "ਸਾਰੇ ਦਿਲਾਸੇ ਦਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

#### ਇਸਲਾਮ 
[thumb|1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਰੂਥਲ ਯਾਤਰੀ [ਅੱਲਾਹ|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ]]
ਮੁਸਲਿਮ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਦਇਆ ਹੈ, ਅਰਬੀ, ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਰਹੀਮ ਦੀ ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ. ਕੁਰਾਨ ਦੇ 114 ਅਧਿਆਇਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ, ਇਕ ਅਪਵਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ *ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਦਇਆਵਾਨ, ਦਇਆਵਾਨ*'' ਆਇਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
thumb|ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ ਸਵਰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ, ਲਿਆਓ ਰਾਜਵੰਸ਼।

#### ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 
left|thumb|ਯੋਗ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਆਲੂ ਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਮਦਰਦੀ ਜਾਂ ਦਇਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸਣਾਂ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ, ਦਇਆ ਇੱਕ ਗੁਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਛੰਦ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਦਯਾ (ਦਯਾ), ਕਰੂਣਾ (), ਅਤੇ ਅਨੁਕਾਮਪਾ ( ਅਨੂਕਾਮਪਾ ) ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਿਆ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਅਨੁਕਰੋਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਦੇ ਸੰਕਲਪ, ਇਸਦੇ ਸਰੋਤਾਂ, ਇਸਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਦਭਾਵਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਸ਼ਕੀਬਾ ਹਾਸ਼ਮੀ

**ਸ਼ਕੀਬਾ ਮਤੀਨ ਹਾਸ਼ਮੀ** ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ 2005 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੋਲਸੀ ਜਿਰਗਾ, ਇਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, ਵਿੱਚ ਕੰਧਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

ਨੇਵੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਕੰਧਾਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਸ਼ਮੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਕਿ ਉਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ; ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੰਧਾਰ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ  ਹਨ; ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਹਾਸ਼ਮੀ 2010 ਵਿੱਚ 641 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਅਹਿਮਦ ਵਲੀ ਕਰਜ਼ਈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

2012 ਵਿੱਚ, ਹਾਸ਼ਮੀ ਪੰਜਵਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 11 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ ਕੰਧਾਰ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਤੱਥ-ਖੋਜ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਹਾਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਹਮੀਦਜ਼ੀ ਲਾਲੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਸਟਾਫ ਸਾਰਜੈਂਟ ਰੌਬਰਟ ਬੇਲਸ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਲਈ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।

2016 ਵਿੱਚ, ਹਾਸ਼ਮੀ ਦਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਵਾਚ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ "ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ" ਨਾਮਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਨਤਸਾਈ ਮੁਸ਼ਾਂਗਵੇ

**ਨਤਸਾਈ ਮਸ਼ਾਂਗਵੇ** (ਜਨਮ 9 ਫਰਵਰੀ 1991) ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਨਡੇ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਹੈ। ਮੁਸ਼ਵਾਂਗੇ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਰਫਨਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਫਰੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਸਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਫਰੀਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਾਂਗਵੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਲੈੱਗਬ੍ਰੇਕ ਕਰਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਯੋਗਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਇਲੈਵਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਸ਼ਾਂਗਵੇ ਨੇ 7 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਵਿਕਟ ਨਹੀਂ ਲਈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਰਨ ਰੇਟ ਘੱਟ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਾਂਗਵੇ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਿਕਟ ਲਈ 11 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਐਰਿਕ ਸਜ਼ਵਾਰਜ਼ਿੰਸਕੀ ਦਾ ਵਿਕਟ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹਰਫ਼ਨਮੌਲਾ ਖੇਡ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੁਸ਼ਾਂਗਵੇ ਇੱਕ ਲੈੱਗ ਸਪਿਨਰ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ। ਮੁਸ਼ਾਂਗਵੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਉਭਰਦੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਮੁਸ਼ਾਂਗਵੇ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਉੱਚ ਸਕੋਰ 53 ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਚੋਣਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟੀਮ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਕ੍ਰਮ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਹ 2017-18 ਪ੍ਰੋ50 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 17 ਆਊਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਿਕਟਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ 3 ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ 

ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2018 ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਟ੍ਰਾਈ-ਨੈਸ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਭਿਆਸ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਬੋਰਡ ਇਲੈਵਨ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਜੁਲਾਹੇ

ਕਪੜਾ ਬੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜੁਲਾਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੁਲਾਹੇ ਖੱਡੀ/ਕੁੰਬਲ ਉੱਪਰ ਕਪੜਾ ਬੁਣਦੇ ਸਨ। ਜੁਲਾਹੇ ਜਿਆਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਜੁਲਾਹੇ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਸਨ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਹਰ ਵਸਤ, ਸਿਵਾਏ ਇਕ ਦੋ ਵਸਤਾਂ ਦੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਕਪਾਹ ਬੀਜਦੇ ਸਨ। ਕਪਾਹ ਤੋਂ ਰੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਰੂੰ ਨੂੰ ਜੁਲਾਹੇ ਪਿੰਜਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਜੀ ਰੂੰ ਨੂੰ ਕੱਤ ਕੇ ਧਾਗਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਧਾਗੇ ਦਾ ਜੁਲਾਹੇ ਤਾਣਾ ਤਣਦੇ ਸਨ। ਤਾਣੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉੱਪਰ ਜੁਲਾਹੇ ਖੱਦਰ, ਦੁਪੱਟੇ, ਖੋਸ, ਚੁਤਹੀਆਂ ਆਦਿ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਖੱਦਰ ਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਖੱਦਰ ਦੀ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਫੇਰ ਮਿੱਲਾਂ ਲੱਗਣ ਤੇ ਮਿੱਲਾਂ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਬਣਨ ਲੱਗਿਆ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜੁਲਾਹਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਘੱਟਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਵੱਧਦਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਹਰ ਕਪੜਾ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਜੁਲਾਹੇ ਘੱਟ ਹੀ ਹਨ। ਜੁਲਾਹਿਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕਿੱਤੇ ਅਪਣਾ ਲਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਫਰੋਜ਼ਾਂ ਫਾਨਾ

**ਫਰੋਜ਼ਨ ਫਾਨਾ** (ਜਨਮ 1969  ) 2009 ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ।       ਉਸ ਦਾ ਰਨਿੰਗ ਸਾਥੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨਸੀਮ ਦਰਮੰਦ ਸੀ।   ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਫ਼ਗਾਨ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰੀ ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਹੈ।

ਫਾਨਾ ਇੱਕ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਸਰਜਨ ਹੈ। 

ਫਾਨਾ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਪੋਸਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੀ। 

ਇੱਕ ਹੋਰ ਔਰਤ 2009 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹਲਾ ਅੱਟਾ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ।  ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵੋਲਸੀ ਜਿਰਗਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ ਮਸੂਦਾ ਜਲਾਲ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਾਮਿਦ ਕਰਜ਼ਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

*ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਟਾਰ* ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਰੋਜ਼ੀ ਡੀਮੈਨੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਾਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਲਿੰਗ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ ਸੀ।  ਫਾਨਾ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਯਤ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੇਰਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* www.frozan.org/
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਰਾਚੇਲ ਸੇਨੋਟ

**ਰੇਚਲ ਐਨ ਸੇਨੋਟ** (ਜਨਮ 19 ਸਤੰਬਰ 1995) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ਿਵਾ ਬੇਬੀ (2020), ਬਾਡੀਜ਼ ਬਾਡੀਜ਼ ਬਾਡੀਜ਼ (2022), ਅਤੇ ਬਾਟਮਸ (2023) ਅਤੇ ਐਚਬੀਓ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ਦ ਆਈਡਲ (2023) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੈਥੋਲਿਕ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਸਿਮਸਬਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਸੇਨੋਟ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮੇਡੀਅਨ
ਨੁਪੀਡੀਆ

**ਨੁਪੀਡੀਆ** ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਔਨਲਾਈਨ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਲੇਖ ਉਚਿਤ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਮੁਹਾਰਤ ਵਾਲੇ ਸਵੈਸੇਵੀ ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਰ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬੋਮਿਸ ਦੁਆਰਾ ਅੰਡਰਰਾਈਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੈਰੀ ਸੈਂਗਰ ਸੰਪਾਦਕ-ਇਨ-ਚੀਫ ਸਨ। ਨਿਊਪੀਡੀਆ ਅਕਤੂਬਰ 1999 ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 2003 ਤੱਕ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਅੱਜ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੁਪੀਡੀਆ ਕੋਲ ਪੋਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਤ-ਪੜਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਲਾਈਵ ਵਿਕੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ। ਨੁਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 21 ਲੇਖ ਸਨ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 200 ਲੇਖ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 18,000।

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਉਲਟ, ਨੁਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪੀਅਰ-ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੁਪੀਡੀਆ ਵਲੰਟੀਅਰ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ (ਆਦਰਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਵਾਲੇ) ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨੁਪੀਡੀਆ ਨੇ 24 ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਲੇਖ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ 150 ਲੇਖ ਪ੍ਰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਵੇਲਜ਼ ਨੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੌਖੀ ਪੋਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੈਂਗਰ ਨੇ ਨੁਪੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਪੀਅਰ-ਸਮੀਖਿਆ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮਾਹਰ-ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਸਿਟੀਜ਼ਨਡੀਅਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਨੋਟ
## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* Larry Sanger, The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir Part 1 and Part 2. Slashdot, April 2005.
* Larry Sanger, "Nupedia.com Statement of Editorial Policy, Version 2.1," Printable Version dated 10 May 2000.
* Larry Sanger, "Nupedia.com Statement of Editorial Policy, Version 3.2," Printable Version dated 23 June 2000.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Earlier versions of Nupedia (from the Internet Archive)
* Nupedia— revived Nupedia on Fandom

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਝਿਉਰ

ਜੋ ਜਾਤੀ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਦਾ ਕੈਮ ਕਰਦੀ ਸੀਮਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਝਿਉਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਝਿਉਰ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਮਹਿਰਾ, ਸੱਕਾ, ਕਹਾਰ, ਮਾਸੁਕੀ ਅਤੇ ਬਹਿਸੁਤੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਝਿਉਰ ਖੂਹੀਆਂਪਖੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡੋਲ/ਬੋਕੇ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਘੜਿਆਂ ਵਿਚ ਭਰਦੇ ਸਨ। ਘੜਿਆਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਝਿਉਰ/ਝਿਉਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਕਈ-ਕਈ ਘੜੇ ਰੱਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਵਹਿੰਗੀ (ਵੇਖੋ ਵਹਿੰਗੀ) ਦੀ ਕਾਢ ਨਿਕਲੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਚਾਰ/ਛੇ ਘੜੇ ਵਹਿੰਗੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਹਾੜੀ ਦੀ ਵਾਢੀ ਸਮੇਂ ਝਿਉਰ ਮਸ਼ਕ (ਵੇਖੋ ਮਸ਼ਕ) ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਹਾੜੀ ਵੱਢਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਿਉਂਦੇ ਸਨ। ਝਿਉਰ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੀ ਦਾ ਕੈਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਡੋਲੀ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ । ਝਿਉਰੀ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭੱਠੀ (ਵੇਖੇ ਭੱਠੀ) ਉੱਪਰ ਦਾਣੇ
ਭੁੰਨਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਭੱਠੀ ਤੇ ਮੱਕੀ, ਛੋਲਿਆਂ, ਜੁਆਰ, ਕਣਕ ਆਦਿ ਦੇ ਦਾਣੇ ਭੁੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੱਕੀ ਤੇ ਜੁਆਰ ਦੀਆਂ ਖਿਲਾਂ ਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁੜ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਰੂੰਡੇ (ਵੇਖੋ ਮਰੂੰਡੇ) ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਝਿਉਰੀਆਂ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੀ ਦਾ ਕੈਮ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। 

ਹੁਣ ਘਰ-ਘਰ ਪਾਣੀ ਲਈ ਨਲਕੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ । ਬਹੁਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜਲਘਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਜਲ ਘਰ ਹੈ ਹੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਝਿਉਰ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਨਾ ਹੁਣ ਝਿਉਰੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਭੱਠੀ ਉੱਪਰ ਦਾਣੇ ਭੁੰਨਦੀ ਹੈ। ਹਾਂ,ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਜਰੂਰ ਦਾਣੇ ਭੁਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਹਨ । ਹੁਣ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਝਿਉਰ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਲਾਗੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਝਿਉਰਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਹੋਰ ਧੰਦੇ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸਤਾਰਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

**ਸਤਾਰਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ** ਸਤਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 48 ਲੋਕ ਸਭਾ (ਸੰਸਦੀ) ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਸਤਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
* ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਸਤਾਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Satara lok sabha  constituency election 2019 results details

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਤਾਰਾ (ਸ਼ਹਿਰ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਇਟਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ

**ਇਟਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ**,  ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ** (), ਇਤਾਲਵੀ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 92-96 ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੰਸਦ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਤਾਲਵੀ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ (ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਡੇਲ ਕੌਂਸੀਗਲਿਓ ਦੇਈ ਮਨਿਸਟਰੀ ਡੇਲ ਰੇਗਨੋ ਡੀ'ਇਟਾਲੀਆ)। 1925 ਤੋਂ 1943 ਤੱਕ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੈਕਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ (ਕੈਪੋ ਡੇਲ ਗਵਰਨੋ, ਪ੍ਰੀਮੋ ਮਿਨਿਸਟ੍ਰੋ ਸੇਗਰੇਟਾਰੀਓ ਡੀ ਸਟੈਟੋ) ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਦੇ ਬੇਨੀਟੋ ਮੁਸੋਲਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਿੰਗ ਵਿਕਟਰ ਇਮੈਨੁਅਲ III ਨੇ 1943 ਵਿੱਚ ਮੁਸੋਲਿਨੀ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1943 ਵਿੱਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਪੀਟਰੋ ਬੈਡੋਗਲੀਓ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸੰਪਰਦਾ ਸਿਰਫ 1944 ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਵਾਨੋ ਬੋਨੋਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੰਤਰੀ ਅਲਸੀਡ ਡੀ ਗੈਸਪੇਰੀ 1946 ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਦਾ ਰਸਮੀ ਇਤਾਲਵੀ ਕ੍ਰਮ ਦਫਤਰ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥਾ-ਉੱਚਤਮ ਇਤਾਲਵੀ ਰਾਜ ਦਫਤਰ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਾਰਜੀਆ ਮੇਲੋਨੀ 22 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Website of the Prime Minister of Italy
* List of Italian Prime Ministers, with information on length of term and party membership

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਜ਼ਕੀਆ ਵਾਰਦਕ

**ਜ਼ਕੀਆ ਵਾਰਦਕ** ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।   ਵਾਰਦਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਹੈ।  ਵਾਰਦਕ ਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।  2018 ਵਿੱਚ, ਉਹ 2018 ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਟ ਲਈ ਦੌੜੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗੲ
ਸਾਹਿਰਾ ਸ਼ਰੀਫ

**ਸਾਹਿਰਾ ਸ਼ਰੀਫ** (ਸਾਇਰਾ ਸ਼ਰੀਫ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ *)* ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 2005 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੋਲਸੀ ਜਿਰਗਾ, ਇਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, ਖੋਸਤ ਸੂਬੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ 

ਨੇਵੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਖੋਸਤ ਬਾਰੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ "ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿਜ਼ਬ-ਏ ਇਸਲਾਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ”। ਪਸ਼ਤੂਨ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ, ਉਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ 'ਤੇ ਬੈਠੀ। 

ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

2009 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ਰਫ਼ ਗਨੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।  2010 ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੋਸਤ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਲੜੀ।  ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਰੀਫ ਜ਼ਦਰਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਮੀਰਮਨ ਬਹੀਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਜੋ ਪੂਰੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਡਿਕਲੋਫੇਨੈਕ

**ਡਿਕਲੋਫੇਨੈਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Diclofenac**), ਜੋ ਕਿ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ **ਵੋਲਟੇਰੇਨ** ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੇਚੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਟੀਰੌਇਡਲ ਐਂਟੀ-ਇਨਫਲੇਮੇਟਰੀ ਡਰੱਗ (NSAID) ਹੈ, ਜੋ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ਼ਸ਼ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਾਊਟ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਟੀਕੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਸੋਪ੍ਰੋਸਟੋਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਮੇਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

ਆਮ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦਰਦ, ਗੈਸਟਰੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ, ਮਤਲੀ, ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੰਭੀਰ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸਟ੍ਰੋਕ, ਗੁਰਦੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਫੋੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਸਟਾਗਲੈਂਡਿਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ cycloxygenase-1 (COX-1) ਅਤੇ cycloxygenase-2 (COX-2) ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।

ਡਿਕਲੋਫੇਨੈਕ ਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਸੀਬਾ-ਗੀਗੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਹ 1988 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਦਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਥੋਕ ਲਾਗਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2015 ਤੱਕ US$2 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਕਮ ਦੀ ਥੋਕ ਲਾਗਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2018 ਤੱਕ US$9 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਇਹ 80 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਸਖ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 94ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਵਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਸੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਲੂਣ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
ਮਦਾਰੀ

ਬਾਂਦਰ, ਰਿੱਛਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਦਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਰਨਾ/ਖੇਡਾਂ ਪਾਉਣਾ ਮਦਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਕਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਦਾਰੀ ਪੱਖੀਵਾਸਾਂ ਦੀ ਇਕ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ। ਪੀਰਾਂ ਫਕੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਤੰਬੂਆਂ ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਦਾਰੀ ਆਪਣਾ ਪਿੱਛਾ ਮਾਰਵਾੜ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਮਦਾਰੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਕਰ ਕੇ ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਕਰ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਮਦਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਡਮਰੂ/ਡੁਗਡੁਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਜਾ ਕੇ ਉਹ ਬੱਚੇ, ਜਨਾਨੀਆਂ ਆਦਿ ਤਮਾਸ਼ੇ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਠ ਹੋਣ ਤੇ ਬਾਂਦਰ/ਰਿੱਛ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮਦਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਇਕ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾ ਕੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਪੈਸੇ, ਗੁੜ, ਦਾਣੇ, ਆਟਾ ਆਦਿ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਮਦਾਰੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਦਾਰੀ ਡੁਗਡੁਗੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦੂਸਰੀ ਗਲੀ/ਸੱਥ ਵਿਚ ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲੀ-ਗਲੀ/ਸੱਥਾਂ ਵਿਚ ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਰ ਕੇ ਮਦਾਰੀ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਹੁਣ ਮਦਾਰੀਆਂ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ੇ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਦਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼