open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਚੰਬਲ ਦਰਿਆ

**ਚੰਬਲ ਦਰਿਆ** () ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਮਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵਡੇਰੇ ਗੰਗਾ ਬੇਟ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ **ਚਰਮਵਾਤੀ** ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਸ਼ਿਪਰਾ, ਸਿੰਧ, ਕਲਿਸਿੰਧ ਅਤੇ ਕੁਨਨੋਂ ਦਰਿਆ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਾਰ, ਉੱਜੈਨ, ਰਤਲਾਮ, ਮੰਦਸੌਰ ਭੀੜ ਮੁਰੈਨਾ ਆਦਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਕੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਦੱਖਣੀ ਮੋੜ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਜਲ ਬਿਜਲੀ ਕੇਂਦਰ ਚਲਦੇ ਹਨ। 1 ਗਾਂਧੀ ਸਾਗਰ, 2 ਰਾਣਾ ਸਾਗਰ, 3 ਜਵਾਹਰ ਸਾਗਰ, 4 ਕੋਟਾ ਵੇਰਾਜ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ *ਚੂਲੀਅ ਜਲ ਪ੍ਰਪਾਤ* ਚੰਬਲ ਦਰਿਆ (ਕੋਟਾ) ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਬਾਰਾਂਮਾਹੀ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਰੰਭ ਥਾਂ ਜਾਨਾਪਾਵ ਦੇ ਪਹਾੜ(ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਹਨ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ, ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ, ਵਿੰਧ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਢਲਾਣ ਤੋਂ ਹੋਕੇ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ। ਚੰਬਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲੇ, ਜਦਕਿ ਇਸਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ, ਬਨਾਸ ਜੋ ਅਰਾਵਲੀ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਬਲ, ਕਾਵੇਰੀ, ਯਮੁਨਾ, ਸਿੰਧੂ, ਪਹੁਜ ਭਰੇਹ ਦੇ ਕੋਲ ਪੰਚਨਦਾ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਿੰਡ ਅਤੇ ਇਟਾਵਾ ਜਿਲੇ ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨੰਗਲ

**ਨੰਗਲ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੂਪਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।  

ਇਹ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ ਡੈਮ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਡਰਨ ਐਵੇਨਿਊ, ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਐਵੇਨਿਊ, ਨਯਾ ਨੰਗਲ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ, ਬੀਬੀਐਮਬੀ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਨੰਗਲ ਬਸਤੀ ਖੇਤਰ (ਰੇਲਵੇ ਰੋਡ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ, NFL ਫੈਕਟਰੀ, PACL ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਯਾ ਨੰਗਲ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਧੂਵਨ ਪਾਰਕ, ਕੈਪਟਨ ਅਮੋਲ ਕਾਲੀਆ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਐਨਐਫਐਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਰਗੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹਨ। ਨਯਾ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ, ਆਫਿਸਰਜ਼ ਕਲੱਬ, ਸਵੀਮਿੰਗ ਕਲੱਬ, ਰੇਸ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਟਰੈਕ ਵਰਗੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਲੱਬ ਵੀ ਹਨ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ , ਨੰਗਲ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 48000 ਸੀ। ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 51% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 49% ਹਨ। ਨੰਗਲ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 78.15% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 74% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ: ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 80.69%, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ 71.56% ਹੈ। ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ, 10.44% ਆਬਾਦੀ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਪੂਨੇ

**ਪੂਨਾ** ਜਾਂ **ਪੁਣੇ** () ਸਾਹੇਦਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ, ਮੁੱਲਾ ਅਤੇ ਮੁੱਠਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਵਸਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਪੁਣੇ ਵੱਡਾ ਤੇ ਹਰਿਆ-ਭਰਿਆ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਬਹੁਤੀ ਸਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਬਹੁਤੀ ਗਰਮੀ। ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ਗਵਾਰ ਮੌਸਮ ਤੇ ਰੁਮਕਦੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਮੋਹਕ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ’ਚ ਪੁਣੇ ਦੱਖਣ ਟਰੈਪ ਬਸਾਲਟ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ’ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਲਾਵੇ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
*ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਖੋਂ ਪੂਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੁਰਾਤਨ ਗਰੰਥ ਪੁਰਾਣ ਜੋ 400 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੁਣੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਕੂਟ ਸਨ। ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜਦ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਨਿਧੜਕ, ਬਹਾਦਰ ਯੋਧਾ ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਮਰਹੱਟਾ (1643 ਤੋਂ 1680) ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਇੱਥੇ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਲਈ ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1674 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਛੱਤਰਪਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
*ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ਵਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬਾਲਾਜੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ, ਬਾਲਾਜੀ ਬਾਜੀਰਾਓ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੁਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਕਟਰਾਜ ਝੀਲ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ।
*ਪੇਸ਼ਵਾ ਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ 1897 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਕੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪੇਸ਼ਵਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਯੂਨੀਅਨ ਜੈਕ ਦਾ ਝੰਡਾ ਗੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਵਿਦਿਅਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਫੈਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲੈਣ ਲਈ ਲੋਹ-ਪੁਰਸ਼ ਲੀਡਰਾਂ ਨੇ ਲੋਹਾ ਲਿਆ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਨਾਡੇ, ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਜੋਤੀ ਰਾਏ ਫੂਲੇ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ। ਸੰਨ ਸੰਤਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਣੇ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਵਪਾਰਕ, ਵਿੱਦਿਅਕ, ਸਨਅਤ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕਲਾ ਆਦਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
## ਦੇਖਣਯੋਗ ਇਲਾਕਾ
*ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਣੇ ਹਰਿਆਲੀ ਭਰਿਆ, ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝੀਲਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 
*ਹਰਿਆਲੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕੰਟੋਨਮੈਂਟ, ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੇ ਪੁਣੇ ਨੇੜੇ ਖੜਕਵਾਸਲਾ ਸਥਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ ਹਨ। 
*ਝੀਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਸ਼ਨ, ਕਟਰਾਜ, ਖੜਕਵਾਸਲਾ ਆਦਿ। 
*ਅਨੇਕਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਪਾਰਵਤੀ ਹਿੱਲ, ਤਾਲਜਾ ਹਿੱਲ, ਵੈਟਲਬਾਬਾ ਹਿੱਲ, ਮਾਲਵਾੜੀ ਪਹਾੜੀ, ਦੁਰਗਾ ਟੇਕੜੀ, ਫਰਗੂਸਨ ਆਦਿ ਪੁਣੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 
*ਪੁਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਸਬਿਆਂ ਉੱਪਰ ਮਿਲਟਰੀ ਕੰਟੋਨਮੈਂਟ ਬੋਰਡ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। 
*ਪਿੰਪਰੀ ਚਿੰਚਵਤ ਦਾ ਕਸਬਾ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਾਂ ਵੀ ਮਿਲਟਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਦਾ ਬੁੱਤ]]

## ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹੈਂਡਕੁਆਟਰ
ਇੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ  ਦੇ ਬੰਬੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਗਰੁੱਪ (BEG) ਦਾ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ BRO (GREF) ਦਾ ਸੈਂਟਰ ਵੀ ਦਿਘੀ ਵਿਚ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ, ਡਿਫੈਂਸ ਰਿਸਰਚ, ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਸਕੂਲ ਤੇ ਕਾਲਜ ਹਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਹੁਤ ਹੈ।

## ਉਦਯੋਗ
ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਹੈਵੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੰਟਰੋਲਡ ਉਪਕਰਣ ਆਦਿ ਜਰਮਨੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਬਹੁਮੰਜ਼ਲੇ ਘਰ
ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਬਹੁਮੰਜ਼ਲੀ ਫਲੈਟ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਨਫੋਟੈੱਕ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਬੀ.ਪੀ.ਓ. ਤੇ ਆਈ.ਟੀ. ਵਾਲੇ ਨੌਕਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
## ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
ਪੁਣੇ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ, ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਨੇ ਟਰੇਨਿੰਗ ਲੈ ਕੇ ਬੰਬਈ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਨਾਂ ਕਮਾਇਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ

ਕਸਬਾ; ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹਨ।]]

**ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ** ਬਾਹਰੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ *ਮਾਣਕ ਪਰਬਤ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਮਤਲਬ 'ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ' ਹੈ। ਇਹ ਲੜੀ ਲਗਭਗ ੨,੪੦੦ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਯੂਕੋਨ ਦਰਿਆ

**ਯੂਕੋਨ ਦਰਿਆ** ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਸਰੋਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਯੂਕੋਨ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਇਹਨੇ ਇਹ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਅਲਾਸਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ 3,190 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਯੂਕੋਨ-ਕੁਸਕੋਕਵਿਮ ਡੈਲਟਾ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਬੇਰਿੰਗ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਜਾਵੇਦ ਅਖ਼ਤਰ

**ਜਾਵੇਦ ਜਾਨ ਨਿਸਾਰ ਅਖਤਰ** (ਜਨਮ 17 ਜਨਵਰੀ 1945) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਹਿੰਦੀ/ਉਰਦੂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਾਮਯਾਬ ਰਚਨਾਵਾਂ 1970ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਲੀਮ ਖਾਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਲੀਮ -ਜਾਵੇਦ ਜੋੜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਅਖ਼ਤਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 1857 ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਘੇ ਨਾਮ, ਅਲਾਮਾ ਫ਼ਜ਼ਲ-ਏ-ਹੱਕ ਖੈਰਬਾਦੀ(ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1861 ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਪਾਣੀ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ) ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਹਨ।

## ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ
ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਜਨਵਰੀ 1945 ਨੂੰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲੀ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਸ਼ ਖੋਇਆ ਅਲੀਗੜ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਕੇ ਕੁੱਝ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਲੇਕਿਨ ਬੰਬਈ ਆਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਹੋਸ਼ ਠਿਕਾਣੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਜਿਕਰ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਉਰਦੁ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਅਧੁਰਾ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ। ਸ਼ਾਇਰੀ ਤਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਾਨ ਨਿਸਾਰ ਅਖਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਵੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਫਿਆ ਅਖਤਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਰਦੂ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਿਕਾ ਸਨ। ਜਾਵੇਦ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਕਵੀ ਮਜਾਜ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਵੀ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਦੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਮੁਜਤਰ ਖੈਰਾਬਾਦੀ ਜਾਵੇਦ ਜੀ ਦੇ ਦਾਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਇੰਨਾ ਸਭ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਾਵੇਦ ਦਾ ਬਚਪਨ ਯਤੀਮਾਂ ਜਿਹਾ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਂ ਦਾ ਅੰਚਲ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਨਾਨੀ ਦੇ ਘਰ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਆਪਣੇ ਮਾਸੀ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ। ਬਾਪ ਨੇ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਤ੍ਰੇਈ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਬਕ ਵੀ ਸਿੱਖੇ।

ਜਾਵੇਦ ਦੇ ਦੋ ਵਿਆਹ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ - ਫਰਹਾਨ ਅਖਤਰ, ਜੋਆ ਅਖਤਰ।

ਫਰਹਾਨ ਪੇਸ਼ੇ ਵਲੋਂ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਐਕਟਰ, ਗਾਇਕ ਹੈ। ਜੋਆ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਬੈਰਿੰਗ ਸਮੁੰਦਰ

ਅਤੇ ਸਿਖਰ ਖੱਬੇ ਰੂਸ]]

**ਬੈਰਿੰਗ ਸਾਗਰ** ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਾਸ਼ੀਆਈ ਸਾਗਰ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਚਿਲਮਚੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ-ਆਉਂਦੇ ਕਛਾਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਸਮੁੰਦਰ

ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੇ ਤਟ ਪਾਸੇ ਹੈ।]]

**ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਸਮੁੰਦਰ** () ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਮੁੱਖਦੀਪ ਦੇ ਤਟ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੇਨ ਦੀ ਖਾੜੀ

**ਮੇਨ ਦੀ ਖਾੜੀ** ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਾੜੀ ਹੈ। ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਫ਼ੁੰਡੀ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੋਵੇਂ ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਾਵਾਰਸ਼ ਕਾਰਾਪੇਤਿਆਨ

**ਸ਼ਾਵਾਰਸ਼ ਵਲਾਦੀਮੀਰੋਵਿਕ ਕਾਰਾਪੇਤਿਆਨ** ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੋਵੀਅਤ ਅਰਮਾਨੀ ਫ਼ਿਨਸਵਿਮਰ ਹੈ। ਇਹ 11 ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਲਡਰ, 17 ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਮਪੀਅਨ, 13 ਵਾਰ ਯੂਰਪ ਚੈਮਪੀਅਨ 7 ਵਾਰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਚੈਮਪੀਅਨ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸਨੇ 20 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਬਚਾਈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਟਰਾਲੀਬੱਸ ਯੇਰੇਵਾਨ ਰੈਜ਼ਰਵੋਆਇਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਹਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ

**ਰਾਹਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਂ** (ਜਨਮ 1974) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਸਤਾਦ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਂ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਹੈ।
## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਾਹਤ ਦਾ ਜਨਮ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ 1974 ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਲਾਸਿਕੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕੱਵਾਲੀ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤਾਏ ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਤੋਂ ਤਰਬੀਅਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
## ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਰਾਹਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਵਾਮੀ ਫ਼ਨੀ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਦਸ ਗਿਆਰਾਂ ਬਰਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ 1985 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੱਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸੋਲੋ ਗਾਣੇ ਭੀ ਗਾਏ। 27 ਜੁਲਾਈ 1985 ਨੂੰ ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੀ ਇਕ ਕਨਸਰਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸੋਲੋ ਗ਼ਜ਼ਲ "ਮੁੱਖ ਤੇਰਾ ਸੋਹਣਿਆ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਏ" ਗਾਈ। 1985 ਵਿੱਚ ਹਾਇਰੋ ਤਫ਼ਰੀਹੀ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਇਕ ਕਨਸਰਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਸੋਲੋ ਗਾਣਾ ਗਿਣ ਗਿਣ ਤਾਰੇ ਲੰਘ ਗਈਆਂ ਰਾਤਾਂ ਗਾਇਆ।

ਪਾਪ (2004) ਦੇ ਹਿਟ ਗਾਣੇ "ਮਨ ਕੀ ਲਗਨ" ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਣਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੈ।

2010 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸੰਗੀਤ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ "ਬਿਹਤਰੀਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਐਕਟ" ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ 

## ਐਲਬਮਾਂ / ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕਰਿਅਰ 
* ਰਾਹਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਫਰਾਂਸੋਆ ਔਲਾਂਦ

**ਫਰਾਂਸੋਆ ਜੇਰਾਦ ਜਿਓਰਜੇ ਨਿਕੋਲਾ ਔਲਾਂਦ** (; ਜਨਮ 12 ਅਗਸਤ 1954) ਇੱਕ ਹੈ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਫਰਾਂਸ ਦਾ 24ਵਾਂ ਅਤੇ 2012 ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ 1997 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਪ੍ਰਥਮ ਸਕੱਤਰ, 2001 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਤੁੱਲੇ ਮੇਅਰ ਅਤੇ 2008 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਕੋਰੇਜ਼ ਜਨਰਲ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 1988 ਤੋਂ 1993 ਅਤੇ ਫਿਰ 1997 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ 2008 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕ
ਦੁਮੇਲ

thumb|250px
**ਦੁਮੇਲ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:horizon) ਉਸ ਆਭਾਸੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਿਥੇ ਦਿੱਸਣ ਦੀ ਹੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੋਈ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਕੀਰ ਜਿਹੜੀ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਉਹ ਜਿਹੜੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਰਾਤਲ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਉਹ ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦੀਆਂ। ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੁੱਖਾਂ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਕਰ ਕੇ *ਅਸਲੀ ਦੁਮੇਲ* ਧੁੰਦਲਾ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ *ਦਿਸਦਾ ਦੁਮੇਲ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੁਮੇਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ *ਔਫਿੰਗ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਰੇਡੀਅਸ

right|thumb|ਚੱਕਰ ਦਾ ਅਰਧਵਿਆਸ
**ਰੇਡੀਅਸ** (radius) ਜਾਂ ਅਰਧਵਿਆਸ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਗੋਲੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਵਿਆਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਰੇਡੀਅਸ ਦਾ ਦੋਗੁਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
: d \doteq 2r \quad \Rightarrow \quad r = \frac{d}{2}.
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੱਕਰ
ਸਟੀਵ ਜੌਬਜ਼

**ਸਟੀਵਨ ਪੌਲ** "**ਸਟੀਵ**" **ਜੌਬਜ਼** (; 24 ਫਰਵਰੀ 1955&nbsp;–5 ਅਕਤੂਬਰ 2011) **ਸਟੀਵਨ ਪੌਲ ਸਟੀਵ ਜੌਬਜ਼** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗੀ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਐਪਲ ਦੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. (ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2011 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਦ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਾਬਸ ਪਿਕਸਰ ਏਨੀਮੇਸ਼ਨ ਸਟੂਡੀਓਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਰਹੇ। 2006 ਵਿੱਚ ਉਹ *ਦ ਵਾਲਟ ਡਿਜਨੀ* ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਡਿਜਨੀ ਨੇ ਪਿਕਸਰ ਦਾ ਅਧਿਗਰਹਣ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। 1995 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ਟੁਆਏ ਸਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਤੋਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜੌਬਜ਼ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਜੀਵਨੀਕਾਰ, ਵਾਲਟਰ ਆਇਜ਼ੈਕਸਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਰਚਨਾਤਮਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ," ਜਿਸਦੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਜਨੂੰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਡਰਾਈਵ ਨੇ ਛੇ ਉਦਯੋਗਾਂ- ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਐਨੀਮੇਟਡ ਫਿਲਮ, ਸੰਗੀਤ, ਫੋਨ, ਗੋਲੀ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਲੈ ਆਂਦਾ।"

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸੇਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਟੀਵ ਨੂੰ ਪਾਉਲ ਅਤੇ ਕਾਲੜਾ ਜਾਬਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਾਬਸ ਨੇ ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ
ਜਵਾਨ ਮਾਰਕਸ

1861 ਵਿੱਚ]]

ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ **"ਜਵਾਨ"** ਅਤੇ "ਪ੍ਰੋਢ" ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਸੋਚ ਕਦੋਂ ਪ੍ਰੋਢ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ "ਜਵਾਨ ਮਾਰਕਸ" ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਈ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਇੱਕਤਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੈ।
ਸਮੱਸਿਆ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਫਿਲਾਸਫੀ ਤੋਂ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਤੱਕ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਤੇ ਫ਼ੋਕਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਰਥੋਡਕਸ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਜਵਾਦ ਵੱਲ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਪੜ੍ਹਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਵ ਖੱਬੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀਆਨ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਰਕਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਪਾਸਾ ਮੁਢ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਕਸ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਗਾਨਗੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਉਜ਼ਰਤੀ-ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾਹਵਾ ਸੀ ਕਿ ਜਵਾਨ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਇਸ ਪੱਖ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹੱਤਵ ਸੀ। ਇਸ ਤਥ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਸਲੀ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਲਹਾਮ ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਜਵਾਨ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਢ ਮਾਰਕਸ ਵਿੱਚ ਖਸ਼ਕਰ ਬੇਗ਼ਾਨਗੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ 1857 ਦੀ ਗਰੁੰਡਰਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸਰਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। 
## ਜਰਮਨ ਵਿਚਾਰਵਾਦ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਕਸ਼ੀ
ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਰਕਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ 'ਬੁਰਜ਼ਵਾ' ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਜਰਮਨ ਵਿਚਾਰਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ 1844 ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਖਰੜਿਆਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬੁਨਿਆਦ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 
## ਅਨੇਕ ਕਿਨਾਰਕਸ਼ੀਆਂ
ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬ (1917) ਵਿੱਚ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਕੰਗਾਲੀ (1847) ਨੂੰ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰਪੱਕ ਰਚਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀਆਂ (ਪ੍ਰਾਕਸਿਸ ਸਕੂਲ, ਜੌਨ ਲੇਵਿਸ, ਆਦਿ) ਅਤੇ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀl ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ * ਨੌਜਵਾਨ * ਸਿਆਣੇ 'ਆਪਾ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਇੱਕ ਜੇਤੂ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਲੂਈਸ ਅਲਥੂਜ਼ਰ ਨੇ 1960 ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਰਮਨ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ (1845), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਬਰੂਨੋ ਬਾਈਰ, ਮੈਕਸ ਸਟਰਨਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਹੀਗਲਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਰਕਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਢ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਕਾਨੋ

**ਕਾਨੋ** ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿਚਲੇ ਕਾਨੋ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲਾਗੋਸ ਮਗਰੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਾਦੂਨਾ

**ਕਾਦੂਨਾ** ਉੱਤਰ-ਕੇਂਦਰੀ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿਚਲੇ ਕਾਦੂਨਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਦੂਨਾ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। 2006 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 760,084 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਇਬਾਦਾਨ

**ਇਬਾਦਾਨ** ( ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਨਾਂ Ìlú Ẹ̀bá-Ọ̀dàn, ਸਾਵਨਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਸ਼ਹਿਰ) ਓਈਓ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਗੋਸ ਅਤੇ ਕਾਨੋ ਮਗਰੋਂ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 2006 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 1,338,659 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੁਮਾਸੀ

**ਕੁਮਾਸੀ** (ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਂ **ਕੋਮਾਸੀ** ਵੀ) ਦੱਖਣੀ ਘਾਨਾ ਦੇ ਅਸ਼ਾਨਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਸੁਮਤਵੀ ਝੀਲ ਕੋਲ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਾਂਤੇਮਾਨ ਦੀ ਵਪਾਰਕ, ਉਦਯੋਗਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਾਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਵਹਿਰਾਨ

**ਵਹਿਰਾਨ** ਜਾਂ **ਓਰਾਨ** ( , ਬਰਬਰ: ਵਹਿਰਾਨ, ⵡⴻⵀⵔⴰⵏ) ਅਲਜੀਰੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਜੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੇਨਿਨ ਸ਼ਹਿਰ

**ਬੇਨਿਨ ਸ਼ਹਿਰ** ਦੱਖਣੀ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਈਦੋ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 2006 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 1,147,188 ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬੇਨਿਨ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 25 ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ। ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਲਾਗੋਸ ਤੋਂ 200 ਮੀਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਨਿਨ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਰਬੜ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਤਾੜ ਦੇ ਤੇਲ ਲਈ ਤਾੜ ਦੀਆਂ ਗਿਰੀਆਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਕਢਣ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਛੇ ਦਸੰਬਰ ਕੋ ਮਿਲਾ ਦੂਸਰਾ ਬਨਵਾਸ ਮੁਝੇ

*
***ਛੇ ਦਸੰਬਰ ਕੋ ਮਿਲਾ ਦੂਸਰਾ ਬਨਵਾਸ ਮੁਝੇ**''  ਕੈਫ਼ੀ ਆਜ਼ਮੀ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਨਜ਼ਮ ਹੈ। 6 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਜੋ ਘਟਨਾ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਦ ਨੂੰ ਮਲਬਾ ਬਣਾ ਦੇਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਉਸਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਤਹਿਜੀਬ ਦਾ ਖੂਨ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਵੀ ਜਨਾਜਾ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਪੀੜ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਕਵੀ ਦਾ ਕੋਮਲ ਮਨ ਹਿਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਮਿਥਹਾਸ ਗਾਥਾ ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ
ਹੁਆਂਬੋ

**ਹੁਆਂਬੋ**, ਪੂਰਬਲਾ **ਨਵਾਂ ਲਿਸਬਨ** (ਪੁਰਤਗਾਲੀ: *Nova Lisboa*) ਅੰਗੋਲਾ ਵਿਚਲੇ ਹੁਆਂਬੋ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਲੁਆਂਦਾ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗੋਲਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜ਼ਾਰੀਆ

**ਜ਼ਾਰੀਆ** ਉੱਤਰੀ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿਚਲੇ ਕਾਦੂਨਾ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ **ਜ਼ਜ਼ਾਊ** ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮੂਲ ਸੱਤ ਹਾਊਜ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰੀ-ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 2006 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 408,198 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੋਤੋਨੂ

**ਕੋਤੋਨੂ** () ਬੇਨਿਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੋਰਤੋ-ਨੋਵੋ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 761,137 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:

[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ

**ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ** (, , ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮਕੋਟ ਪਹਾੜੀ(ਹਿੱਲ) ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਹ 6 ਦਸੰਬਰ 1992 ਵਿੱਚ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1,50,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਹੋਈ ਭੀੜ ਨੇ, ਸੰਗਠਨਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ (ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ) ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਵਾਅਦੇ ਕਿ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੇਕਿਰਕੀ ਨਾਲ ਮਸਜਿਦ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਏ ਫ਼ਸਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 2,000 ਤੋਂ ਵਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ
## ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ-ਕਲਾ
ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਭਵਨ-ਨਿਰਮਾਣ-ਕਲਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਉੱਤਮ ਮਕਬਰਿਆਂ, ਮਸਜਿਦਾਂ ਅਤੇ ਮਦਰਸਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੁਗ਼ਲਕ ਉੱਤਰਕਾਲੀਨ ਨਿਰਮਾਣ-ਕਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਦੇਸ਼ੀ ਪਰੰਪਾਰਿਕ ਕਲਾ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ ਅਤੇ ਮਕਾਮੀ ਕਾਰੀਗਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੁਸ਼ਲ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਜਾਂ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਸਜਿਦਾਂ ਮਕਾਮੀ ਮੰਦਿਰਾਂ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਥੇ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ, ਧਰਤਖੰਡ, ਸਾਮੱਗਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢਲੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੰਗਾਲ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀਆਂ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਦ ਲਈ ਜੌਨਪੁਰ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ-ਕਲਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅਨੁਕਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਮਾਣ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵੀਂ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ (1192) ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਚਾਰ-ਮੀਨਾਰ (1591) ਚੌਂਕ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਹਿਰਾਬ, ਤੋਰਣ ਪਥ, ਅਤੇ ਮੀਨਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਹਨ। ਇਸ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਕਲਾ ਦੇ ਮੁੰਤਕਿਲ ਹੋਣ ਤੱਕ ਜਿਵੇਂ ਕ‌ਿ ਤਾਜ ਮਹਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਨੁਕੂਲਣ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ

|ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ
|ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ

|ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਰਸੇਈ

**ਮਾਰਸੇਈ** (; , ਸਥਾਨਕ: ;  ), ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ **ਮਾਸਾਲੀਆ**, **ਮਸਾਲੀਆ** ਜਾਂ **ਮਸੀਲੀਆ** ( ਜਾਂ Μασσαλία ਤੋਂ), (ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਉਦੋਂ ਦੀ ਲਿਗੂਰੀ ਸਬੰਧਤ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ) ਪੈਰਿਸ ਮਗਰੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀ 240.62 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਰਕਬੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ 853,000 ਹੈ। ਇਹਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 16 ਲੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਵਾਂਸ-ਆਲਪ-ਅਸਮਾਨੀ ਤਟ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਬੂਸ਼-ਡੂ-ਰੋਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ *ਮਾਰਸੇਈਏ* ਅਤੇ ਓਕਸੀਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ *ਮਾਰਸੇਲੇਸ* ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੁਬਚੇਕ

**ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੁਬਚੇਕ** (; 27 ਨਵੰਬਰ1921 – 7 ਨਵੰਬਰ 1992) ਸਲੋਵਾਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ,ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਵਕਤ ਲਈ ਚੈਕੋਸਲਵਾਕੀਆ (1968–1969) ਦਾ ਆਗੂ। ਉਹਨੇ ਪਰਾਗ ਦੀ ਬਸੰਤ ਦੌਰਾਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਹਕੂਮਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1989 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਫੈਡਰਲ ਚੈੱਕੋ-ਸਲਵਾਕ ਸੰਸਦ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਬਣਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਲੋਵਾਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਲੂਈ ਆਰਾਗੋਂ

**ਲੂਈ ਆਰਾਗੋਂ** (, ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਲੂਈ ਐਂਡਰਿਓਕਸ ** (3 ਅਕਤੂਬਰ1897 – 24 ਦਸੰਬਰ 1982), ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦੇਰ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ  ਅਤੇ ਅਕਾਦਮੀ ਗੋਨਕੋਰ (ਗੋਨਕੋਰ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਨਿਨ ਅਮਨ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਫਲਕ ਸ਼ਬੀਰ

**ਫਲਕ ਸ਼ਬੀਰ** ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਗੀਤ *ਰੋਗ* ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਮਿਲੀ।
ਰੇਨਬੋ ਨੇਸ਼ਨ

ਦਾ ਘੜਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ]]
**ਰੇਨਬੋ ਨੇਸ਼ਨ**, 1994 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਚੋਣਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਭੇਦ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੌਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਕਬਿਸ਼ਪ ਡੇਸਮੰਡ ਟੂਟੂ ਦਾ ਘੜਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।

ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਨੇ ਇਸ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਕੀਤੀ: ਪ੍ਰਿਟੋਰੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਾਕ੍ਰਾਂਦਾ ਦਰਖਤ ਅਤੇ ਟਾਸਵਾਲਲ ਦੇ ਛੂਈ ਮੂਈ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਇਸ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਨੇੜਿਉਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ - ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਹਿੰਦਾ ਇੱਕ ਰੇਨਬੋ ਨੇਸ਼ਨ (ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਰਾਸ਼ਟਰ)।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ
ਕੈਨ

**ਕੈਨ** (, ਓਕਸੀਤੀ ਵਿੱਚ **ਕਾਨਾਸ**) ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਰਿਵੀਐਰਾ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਲਾਨਾ ਕਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਆਲਪ-ਤਟਵਰਤੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਲਿਓਂ

**ਲਿਓਂ** (; , ਸਥਾਨਕ: ;  ), ਪੂਰਬ-ਕੇਂਦਰੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਰੋਨ-ਆਲਪ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਮਾਰਸੇਈ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿੱਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**B** (ਨਾਂ ਬੀ /ˈbiˈ/) ਆਈ ਐੱਸ ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅੱਖਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਏ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**A** (ਨਾਂ **ਏ** /ˈeɪ/) ਆਈ.ਐਸ.ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵਰ ਅੱਖਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵਰ ਅੱਖਰ
ਸੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**C** (ਨਾਂ **ਸੀ**/si/) ਆਈ ਐੱਸ ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਮਨ ਹਿੰਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ 100 ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਨੌਂਤ

**ਨੌਂਤ** () (, ਗਾਲੋ: *Naunnt*) ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਲੋਆਰ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਅੰਧ ਤਟਰੇਖਾ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿੱਥ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੋਰਦੋ

**ਬੋਰਦੋ** ( ; ਗਾਸਕੋਂ: *Bordèu*; ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਯ਼ੀਰੌਂਦ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗਾਰੋਨ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਬ੍ਰੇਂਡਾ ਸ਼ੌਗਨੈੱਸੀ

**ਬ੍ਰੇਂਡਾ ਸ਼ੌਗਨੈੱਸੀ ** (ਜਨਮ, 1970) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਬ੍ਰੇਂਡਾ ਸ਼ੌਗਨੈੱਸੀ ਦਾ ਜਨਮ 1970 ਵਿੱਚ ਓਕੀਨਾਵਾ, ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੀ ਏ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਜ਼ ਤੋਂ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ ਐਫ਼ ਏ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ *ਬੈਸਟ ਅਮਰੀਕਨ ਪੋਇਟਰੀ *, *ਬੋਂਬ*, *ਕਨਜੰਕਸ਼ਨਜ*, *ਮੈਕਸਵੀਨੀ’ਜ*, *ਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕਰ*, *ਦ ਪੈਰਿਸ ਰਿਵਿਊ*, *ਦ ਯੇਲ ਰਿਵਿਊ*, ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਈਂ ਵੀ ਛਪੀਆਂ ਹਨ। *ਅਵਰ ਐਂਡਰੋਮੇਡਾ* (Our Andromeda) (ਕਾਪਰ ਕੇਨੀਓਨ ਪਰੈਸ, 2012) ਉਸ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਜਰਨਲ ਵਜੋਂ "ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਦ ਯੀਅਰ" ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 2013 ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰਿਫਨ ਪੋਇਟਰੀ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਲਈ ਛਾਂਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ
ਜੇ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**J** ਆਈ.ਐਸ.ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ *ਜੇ*  ਜਾਂ *ਜੇਯ* ਹੈ।; ਜਦੋਂ *ਯ* ਧੁਨੀ ਲਈ ਵਰਤੀਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ *ਯੋਦ* ( ਜਾਂ ) ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਐਚ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**H** (ਨਾਮ *ਐਚ* ; ਜਾਂ *ਹੈਚ*  ਆਈ ਐੱਸ ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਈ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**E** (ਨਾਮ *ਈ* , plural *ees*) ਆਈ ਐੱਸ ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ।ਇਹ ਦੂਜਾ ਸਵਰ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅੱਖਰ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ : ਚੈੱਕ, ਡੈਨਿਸ਼, ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਜਰਮਨ, ਹੰਗੇਰੀ, and ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇindia
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵਰ ਅੱਖਰ
ਨੀਸ

**ਨੀਸ** (, ; ਨਿਸਾਰ  [ਰਿਵਾਇਤੀ] ਜਾਂ *Nissa* [ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ],  ਜਾਂ *Nizza Marittima*, , , ਲਾਤੀਨੀ: *Nicaea*) ਪੈਰਿਸ, ਮਾਰਸੇਈ, ਲਿਓਂ ਅਤੇ ਟੁਲੂਜ਼ ਮਗਰੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
## ਫੁੱਲ ਪਰੇਡ

File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-43-52.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-47-17.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-50-16.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-53-48.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-56-44.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-00-53.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-18-29.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-23-33.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-15-01.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਟੁਲੂਜ਼

**ਟੁਲੂਜ਼** (, ਸਥਾਨਕ: ;  , , ਮੱਧਕਾਲੀ *ਤੋਲੋਜ਼ਾ*) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਤ-ਗਾਰੋਨ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਰੋਨ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਤੋਂ 150 ਕਿ.ਮੀ., ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ 300 ਕਿ.ਮੀ. ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ 590 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿੱਥ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਅਬਾਦੀ 1 ਜਨਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ 1,202,889 ਸੀ,

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਐਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**S** (ਨਾਮ *ਐਸ* , plural *esses*)ਆਈ.ਐਸ.ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ 19ਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਯੂ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**U** (named *ਯੂ* )ਆਈ.ਐਸ.ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ 21ਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਲਾਤੀਨੀ ਸਵਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕ 'U' ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ ਸਿੰਬਲ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵਰ ਅੱਖਰ
ਐਕਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**X** (ਨਾਮ *ਐਕਸ* , plural *exes*) ਆਈ.ਐਸ.ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ 24ਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 10 ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਜ਼ੈਡ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**Z** (ਨਾਮ *ਜ਼ੈੱਡ*  ਜਾਂ *zee* ) ਆਈ.ਐਸ.ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ 26ਵਾਂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ

**ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ** ( "ਕੁਰਦਾਂ ਦੀ ਸਰਜ਼ਮੀਨ"; ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਂ: *ਕੋਰਦੂਨ*) ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਭੂਗੋਲਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੁਰਦ ਲੋਕ ਬਹੁਮਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕੁਰਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ। ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਦੇ, ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਕੁਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ
ਜ਼ਾਗਰਸ ਪਹਾੜ

**ਜ਼ਾਗਰਸ ਪਹਾੜ** (, , ਲੂਰੀ: کو یه لی زاگروس,  ਅਰਾਮਾਈ: ܛܘܪ ܙܪܓܣ,) ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿਚਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 1,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (932 ਮੀਲ) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੋਸਾ ਭਾਸ਼ਾ

**ਕੋਸਾ**  (ਕੋਸਾ:  ) ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 76 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 18% ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਂਤੂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਸਾ ਇੱਕ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਬੋਲੀ ਹੈ ਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਂਗ ਸਵਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸਮੂਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਉੱਤੇ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਮਤਲਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਆਰਾ ਲੱਛਣ ਹੈ ਇਹਦੇ ਟਿਕਟਿਕ ਜਾਂ ਖਟਖਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ; ਕੋਸਾ ਸ਼ਬਦ ਆਪ ਵੀ ਇੱਕ ਟਿਕ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਓ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**O** (ਨਾਮ *ਓ* , plural *oes*) ਆਈ.ਐਸ.ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਪੰਦਰਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥਾ ਸਵਰ ਅੱਖਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵਰ ਅੱਖਰ
ਕੁਲੀਨ ਘਰਾਣਾ

***ਕੁਲੀਨ ਘਰਾਣਾ*** (Russian: *Дворянское гнездо*, ) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ* ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ 1859 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਮੈਗਜੀਨ *ਸੋਵਰੇਮੈਨਨਿਕ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸਮਾਜ ਵਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੇ ਐਂਦਰਈ ਕੋਂਚਾਲੇਵਸਕੀ 1969 ਵਿੱਚ ਮੂਵੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾ 
ਨਾਵਲ ਅਕਸਰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਤੱਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਗਨੇਵ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਚਿਤਰੰਜਨ ਦਾਸ

**ਚਿਤਰੰਜਨ ਦਾਸ**  (ਸੀ ਆਰ ਦਾਸ) ( *ਚਿਤੋਰੰਜਨ ਦਾਸ਼*) (ਦੇਸ਼ਬੰਧੂ ਵਜੋਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿਧ) (	5 ਨਵੰਬਰ 1870 – 16 ਜੂਨ 1925)ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਸਮੇਂ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਵਰਾਜ (ਸੁਤੰਤਰਤਾ) ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ।
## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਹ ਬਿਕਰਮਪੁਰ ਢਾਕਾ, (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ) ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇਲੀਬਰਾਗ ਦੇ ਦਾਸ ਪਰਿਵਾਰ (ਵੈਦਿਆ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਦੁਰਗਾ ਮੋਹਨ ਦਾਸ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਅਤੇ ਭੁਬਨ ਮੋਹਨ ਦਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਚਚੇਰੇ ਮਛੇਰੇ ਭਰਾ ਸਨ- ਸਤੀਸ਼ ਰੰਜਨ ਦਾਸ, ਸੁਧੀ ਰੰਜਨ ਦਾਸ, ਸਰਲਾ ਰਾਏ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਅਬਾਲਾ ਬੋਸ੍.। ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋ ਵਡੈ ਪੋਤਰੇ ਸਿਧਾਰਥ ਸ਼ੰਕਰ ਰੇਅ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੋਤੀ ਜਸਟਿਸ ਮੰਜੁਲਾ ਬੋਸ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870
ਵਾਈ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**Y** (ਨਾਮ *ਵਾਈ* , plural *wyes*) ਆਈ.ਐਸ.ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ 25ਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਖਰ ਆਖਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਸਵਰ ਕਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਮੌਨਾ ਲੋਆ

**ਮੌਨਾ ਲੋਆ** ( ਜਾਂ ; ਹਵਾਈ: ) ਉਹਨਾਂ ਪੰਜ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਹਵਾਈ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਆਇਤਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਗਪਗ 18,000 ਘਣ ਮੀਲ (75,000 km3) ਆਇਤਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ੀਲਡ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਹਦੀ ਟੀਸੀ ਲਗਪਗ 120 ਫੁੱਟ (37 ਮੀਟਰ) ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ, ਮੌਨਾ ਕੀਆ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੈ, . ਹਵਾਈਆਈ ਸ਼ਬਦ ਮੌਨਾ ਲੋਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲੰਮਾ ਪਹਾੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਨਾ ਲੋਆ ਤੋ ਨਿਕਲਿਆ ਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਿਲਿਕਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੈਰ ਵਿਸਫੋਟਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਪੇਤਲੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਘੜਮੱਸ ਸਿਧਾਂਤ

ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਕਾ]]
**ਘੜਮੱਸ ਸਿਧਾਂਤ** (**chaos theory**) ਹਿਸਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭੌਤਿਕੀ, ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ, ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਉਹਨਾਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁਢਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਹੱਦ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਹੀ ਘੜਮੱਸ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਢਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਫਰਕ ਹੀ (ਜਿਵੇਂ, ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮਿਣਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਊਂਡ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ) ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਧਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਭਵਿਖਬਾਣੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਿਸਚਾਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖੀ ਵਰਤਾਉ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਟਕਲੀ ਅਨਸਰਾਂ ਦੇ ਦਖਲ ਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਨ ਭਾਂਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।.।n other words, the deterministic nature of these systems does not make them predictable. ਇਸ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾਵਾਦੀ ਘੜਮੱਸ, ਜਾਂ ਮਹਿਜ *ਘੜਮੱਸ* ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਾਰ ਐਡਵਰਡ ਲੋਰੇਂਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ:

ਘੜਮੱਸ: ਜਦੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਕਰੀਬਨ ਵਰਤਮਾਨ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘੜਮੱਸ ਸਿਧਾਂਤ
ਐਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)

**L** (ਨਾਮ *ਐਲ* ) ਆਈ.ਐਸ.ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 50 ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ

**ਅਜ਼ਾਦ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ** ( *ਆਜ਼ਾਦ ਜੰਮੂ ਓ ਕਸ਼ਮੀਰ*) ਛੋਟਾ ਰੂਪ **AJK** ਜਾਂ, ਛੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, **ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ**, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਸਿਆਸੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਰਬਲੀ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਮਕਬੂਜ਼ਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜਖੇਤਰ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀਆ ਹੱਦਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬੇ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੋਨਖ਼ਵਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਮਕਬੂਜ਼ਾ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁਜ਼ਫ਼ਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 13,297 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 40 ਲੱਖ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਘਰ

**ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਘਰ** ਮਿਊਜੀਅਮ () ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਟਰਾਏਰ (ਜੋ ਉਸ ਵਕਤ ਰਾਇਨਲੈਂਡ ਨਾਂ ਦੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ) ਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦਾ 5 ਮਈ, 1818 ਨੂੰ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਮਿਊਜੀਅਮ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਘਰ 1727 ਨੂੰ ਲੇਨ ਜੰਪਰ 664 (ਅੱਜ ਦੇ Brückenstraße 10) ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਅਪਰੈਲ 1818 ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। 1904 ਤੱਕ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਅਣਗੌਲੀ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸੋਸਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਜੋਰਦਾਰ ਉੱਪਰਾਲੇ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ 1928 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮਕਾਨ ਖਰੀਦ ਹੀ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ 1933 ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਬਣੀ ਤਾਂ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਜਬਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਹਾਊਸ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
5 ਮਈ, 1947 ਨੂੰ ਇਸ ਭਵਨ ਨੂੰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਮਿਊਜੀਅਮ ਵਜੋਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਪਰਬਤ ਲੜੀ

**ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ** ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿਮਾਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪੂਰਬ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਤਕਰਾਰੀ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉੱਚਾਈ 1,400 ਮੀਟਰ ਤੋਂ 4,100 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹੇਠਲੇ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੜੀ ਹੈ। ਸਤਲਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੋਲ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਾ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਝਨਾ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਰਬਤ ਲੜੀਆਂ
ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ

**ਹੈਲੀਕਾਪਾਟਰ** ਇੱਕ ਜਹਾਜ ਹੈ,  ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਅਧਿਕ ਖਿਤਿਜੀ ਰੋਟਰ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ’ਤੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨੋਦਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਰੋਟਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਅਧਿਕ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟਰ-ਵਿੰਗ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੁੜੇ-ਖੰਭ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਨਾਲ ਨਿਵੇਕਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ hélicoptère ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਸਤਾਵ ਦੇ ਪੋਂਟਾਨ ਦ॑ਐਮੇਕੋਰਟ ਨੇ 1861 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ helix/helik- (ἕλικ-) ਤੋਂ ਬਣਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਕੁਂਡਲੀਦਾਰ ਜਾਂ ਮੁੜਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ pteron (πτερόν) = ਖੰਭ

##  ਰੋਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 
ਰੋਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਰੋਟਰ, ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਪਰ ਜੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਖਿਤਿਜੀ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਰੋਟਰ ਊਰਧਵਾਧਰ ਜੋਰ ਜਾਂ ਲਿਫਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਊਰਧਵਾਧਰ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪੂਛ ਰੋਟਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਖਿਤਿਜੀ ਜੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਟਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਲਈ। ਰੋਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕ ਮਾਸਟ ਜਾਂ ਦੰਡ, ਇੱਕ ਚਕਰਨਾਿ ਨਾਬ ਅਤੇ ਰੋਟਰ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਜਾਂ ਬਲੇਡਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅੰਨਪੂਰਨਾ

**ਅੰਨਪੂਰਨਾ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ, ਨੇਪਾਲੀ: अन्नपुर्ण) ਉੱਤਰ-ਕੇਂਦਰੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 8,091 ਮੀਟਰ (26,545 ਫੁੱਟ) ਉੱਚੀ ਅੰਨਪੂਰਨਾ I, 7,000 ਮੀਟਰੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ 6,000 ਮੀਟਰੋਂ ਉੱਚੀਆਂ 16 ਹੋਰ ਚੋਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ

## ਤਸਵੀਰ

Annapurna Mountain Range 20160417 092801.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ
Annapurna Mountain Range 20160417 094357.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ
Annapurna Mountain Range 20160417 094359.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ
Annapurna Mountain Range 20160417 104723.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ
Annapurna Mountain Range 20160417 104734.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ
Annapurna Mountain Range 20160417 104736.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ
Annapurna range seen from tanahun.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ
Annapurna South from Chomrong.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ
Annapurna South from Machapuchare Basecamp.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ
Annapurna South N' Mt. Gagapurna.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ
Annapurna5130.jpg|ਅੰਨਪੂਰਨਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਹਵਾਈ

**ਹਵਾਈ** ( ਜਾਂ ; ਹਵਾਈ: ***Hawaii*** ) ੫੦ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਹੈ ਜੋ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ੨੧ ਅਗਸਤ, ੧੯੫੯ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਐਡਵਰਡ ਸਨੋਡਨ

**ਐਡਵਰਡ ਜੋਸਫ਼ "ਐੱਡ" ਸਨੋਡਨ** (ਅੰਗਰੇਜੀ: Edward Joseph Snowden, ਜਨਮ: ਜੂਨ 21, 1983) ਮਈ 2013 ਵਿੱਚ ਸਨੋਡਨ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। 14 ਜੂਨ 2013 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਸਨੋਡੇਨ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਜਾਸੂਸੀ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਗੁਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੀਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ 23 ਜੂਨ 2013 ਨੂੰ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਸਕੋ ਚਲੇ ਗਿਆ ਸੀ। 1 ਅਗਸਤ 2013 ਨੂੰ ਸਨੋਡਨ ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਆਰਜ਼ੀ ਸ਼ਰਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਛਲੀਆ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਛਲੀਆ*** ਮਨਮੋਹਨ ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਬਣੀ 1960 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਪੂਰ,ਨੂਤਨ, ਪ੍ਰਾਣ - ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ, ਰਹਿਮਾਨ
ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਨਾ ਸਮਰਥ ਨੇ ਸਟਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ "ਸੁਨਹਿਰੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਸਰਲ ਸਾਦਾ ਮੁੰਡਾ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਫਿਉਦਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਦੀ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਚਿੱਟੀਆਂ ਰਾਤਾਂ (ਰੂਸੀ:Белые ночи, ਬੇਲੋਏ ਨੋਚੇ) ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਕਸੀਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਯੋਗ-ਮਾਰੇ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ

**ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ** (ਉਰਦੂ/ਸ਼ੀਨਾ/ਬੁਰੂਸ਼ਾਸਕੀ: , ਬਾਲਤੀ: , ਪੂਰਬਲਾ ਨਾਂ **ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕੇ**) ਪਹਿਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੁੱਧ ਵੇਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ ਹੇਠ ਆਈਆਂ ਦੋ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਦੂਜਾ ਰਾਜਖੇਤਰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਕੇ ਟੂ

**ਕੇ2** (ਜਿਹਨੂੰ **ਛੋਗੋਰੀ**/**ਕ਼ੋਗੀਰ**, **ਕੇਟੂ**/**ਕੇਚੂ**, ਅਤੇ **ਗਾਡਵਿਨ-ਔਸਟਨ ਪਹਾੜਾ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਮਗਰੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਚਾਈ 8611 ਮੀਟਰ ਅਥਵਾ 28251 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ, ਚੀਨ ਦੇ ਤਾਜਿਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਚੋਟੀ ਚਡ਼੍ਹਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਤੋਂ ਵੀ ਔਖੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤੇ ਚਡ਼੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦਰ ਐਵਰੈਸਟ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੇਵਲ 302 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੀ ਸਰ ਕੀਤਾ ਹੈ 'ਤੇ 80 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
1856 ਵਿੱਚ ਥੌਮਸ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਦੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਸਰਵੇ ਰਾਹੀਂ 'ਕੇ-2' ਵਜੋਂ ਪਛਾਣੀ ਗਈ ਇਸ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚਡ਼੍ਹਨ ਦੇ ਯਤਨ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਪਹਾਡ਼ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ 1892 ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ 31 ਜੁਲਾਈ 1954 ਨੂੰ ਅਰਦਿਤੋ ਦੇਸੀਓ ਦੀ ਅਗੁਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇਟਲੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਿਰ ਬੱਜ੍ਹਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨੋ ਲੇਸਡੇਲੀ, ਐਚਿਲੇ ਕੋਮਪਾਗਨਾਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕਰਨਲ ਮੁਹੰਮਦ ਅਤਾਉਲਾਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 1953 'ਚ ਚਾਰਲਸ ਹਾਊਸਟਨ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਚੋਟੀ ਸਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਸਫ਼ਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। 23 ਜੂਨ 1986 ਨੂੰ ਪੋਲ ਵਾਂਡਾ ਰੂਕੀਵਿਕਜ ਇਸ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ ਜਦਕਿ 2004 'ਚ 65 ਸਾਲ ਦੇ ਸਪੇਨੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਾਰਲੋਸ ਸੋਰੀਆ ਫੌਂਟਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ 'ਚ ਇਸ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
1986 ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਵਾਲਰਸਟੀਨ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਣਤੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਐਵਰੈਸਟ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਉੱਚੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਨ ਲਈ 1987 ਵਿੱਚ ਮੁਡ਼ ਆਧੁਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸਹੀ ਮਿਣਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਕੇ ਇਸਦੀ ਸਹੀ ਉਚਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਰਾਕੁਰਮ

**ਕਰਾਕੁਰਮ** ਜਾਂ **ਕਾਰਾਕੋਰਮ** (; ; ) ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ), ਲਦਾਖ਼ (ਭਾਰਤ) ਅਤੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ (ਚੀਨ) ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ*** (Marhi Da Deeva)1989 ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਜ ਬੱਬਰ (ਬਤੌਰ ਜਗਸੀਰ), ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ (ਭਾਨੀ) ਅਤੇ ਪੰਕਜ ਕਪੂਰ (ਰੌਣਕੀ) ਨੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ। ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।

## ਸੰਗੀਤ 
ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਮਹਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੰਪੋਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਹਨ।

## ਕਲਾਕਾਰ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਾੜ੍ਹੀ

**ਸਾੜੀ** (ਕੁੱਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਵਿਚੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੱਗਪਗ 5 ਤੋਂ 6 ਯਾਰਡ ਲੰਬਾ ਬਿਨਾਂ ਸਿਲੀ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਲਾਊਜ ਜਾਂ ਚੋਲੀ ਅਤੇ ਲਹਿੰਗੇ ਦੇ ਉੱਤੇ ਲਪੇਟ ਕੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
28 ਫ਼ਰਵਰੀ

**28 ਫ਼ਰਵਰੀ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 59ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 306 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 307) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
## ਵਾਕਿਆ 
* 1580&ndash; ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਫ਼ਤਿਹਪੁਰ ਸੀਕਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦਰਬਾਰ 'ਚ ਈਸਾਈ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਫ਼ਦ ਗੋਆ ਤੋਂ ਆਇਆ।
* 1749&ndash; ਨਾਵਲਿਸਟ ਹੈਨਰੀ ਫ਼ੀਲਡਿੰਗ ਦਾ ਨਾਵਲ 'ਟਾਮ ਜੌਨਜ਼' ਛਪਿਆ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਕਾਮ ਦਿ੍ਸ਼ਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੂਫ਼ਾਨ ਲਿਆਂਦਾ।
* 1759&ndash; ਪੋਪ ਕਲੇਂਮੇਂਟ 13ਵੇਂ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ।
* 1922&ndash; ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ ਪਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਉੱਥੇ ਬਣੀ ਰਹੀ।
* 1924&ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਹਾਂਡੂਰਾਸ 'ਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
* 1924&ndash; ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਵਾਸਤੇ 500 ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਾ ਗਿਆ।
* 1928&ndash; ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਭੌਤਿਕਵਿਦ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਰਮਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਖੋਜ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
* 1933&ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਪਰਕਿਨਜ਼ ਲੇਬਰ ਮਹਿਕਮੇ ਦੀ ਵਜ਼ੀਰ ਬਣੀ।
* 1933&ndash; ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿਤੀ।
* 1948&ndash; ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਜੱਥਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
* 1958&ndash; ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਆਊਟ ਹੋਣ 'ਤੇ 504 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਰੀ ਬੰਦ ਕੀਤੀ।
* 1975&ndash; ਲੰਡਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਗੱਡੀ ਮੂਰਗੇਟ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਡਿੱਗੀ ਤੇ 43 ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਮਾਰੇ ਗਏ।
* 1997&ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਮਾਕੂ ਵੇਚਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ।
* 2002&ndash; ਗੁਲਬਰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 69 ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਨਰੋਦਾ ਪਾਟੀਆ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 97 ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ
* 2002 &ndash; ਯੂਰੋ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਫ੍ਰਾਂਸ, ਸਪੇਨ, ਜਰਮਨੀ, ਇਟਲੀ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਗਰੀਸ, ਫਿਨਲੈਂਡ, ਲਕਸਮਬਰਗ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਆਸਟਰੀਆ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ) ਦਿਆਂ ਪੁਰਣੀਆਂ ਮੁਸਰਾਵਾਂ ਰੱਦ ਕਿਤੀਆਂ
## ਜਨਮ 
*1953&ndash; ਪਾਲ ਕਰੂਗਮੈਨ, ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨੀ

## ਮੌਤ
* 1936&ndash; ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ (ਜ. 1899)
* 1963&ndash; ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ (ਜ. 1884)
* 1998&ndash; ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਹਿਰਾਈ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ (ਜ. 1915)
* 2009&ndash; ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਸ਼ਰ (ਜ. 2009)

## ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨ
*ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਿਵਸ (ਭਾਰਤ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਵਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
7 ਅਪ੍ਰੈਲ

**7 ਅਪਰੈਲ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 97ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 98ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 268 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। 
## ਵਾਕਿਆ 
* 1827 &ndash; ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜਾਨ ਵਾਕਰ ਨੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮਾਚਸ ਦੀ ਤੀਲੀ ਬਣਾਈ।
* 1833 &ndash; ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਕੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
* 1929 &ndash; ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕਰਾਚੀ ਤੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਉਡਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।
* 1925 &ndash; ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਸੰਬੰਧੀ ਤੀਜਾ ਜੱਥਾ ਜਥੇਦਾਰ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਜੈਤੋ ਪੁੱਜਾ।
* 1930 &ndash; ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਐਂਪਾਇਰ ਸਟੇਟ ਬਿਲਡਿੰਗ (ਅਮਰੀਕਾ) ਦੀ ਬਿਲਿਡੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਟੀਲ ਪਿੱਲਰ ਲਾਇਆ ਗਿਆ।
* 1933 &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ-ਬੰਦੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 1934 &ndash; ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।
* 1943 &ndash; ਸਾਲਜਬਰਗ ਵਿੱਚ ਧੁਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਬੇਨੀਤੋ ਮੁਸੋਲੀਨੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ।
* 1946 &ndash; ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।
* 1948 &ndash; ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਨੇ ਇਹ ਮਤਾ ਵੀ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਬਤੌਰ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਆਪਣੀ ਅਡਰੀ ਹੋਂਦ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇਗਾ।
* 1948 &ndash; ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਅਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
* 1948 &ndash; ਚੀਨ ਨੇ ਸ਼ੰਘਾਈ 'ਚ ਇੱਕ ਬੌਧ ਮੱਠ 'ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ 20 ਬੌਧ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ।
* 1988 &ndash; ਰੂਸੀ ਮੁਖੀ ਮਿਖਾਇਲ ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਕੱਢਣ ਦਾ ਐਲਾਣ ਕੀਤਾ।
* 1996 &ndash; ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸਨਤ ਜੈਸੂਰਈਆ ਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 17 ਗੇਦਾਂ 'ਚ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ।
* 2005 &ndash; ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਮੀਆ ਠਾਕੁਰ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਿਲਾ ਬਿਲੀਯਰਡਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸਿਪ ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੀ।
* 2012 &ndash; ਸੀਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਿੱਚ ਬਰਫ ਖਿਸਕਣ ਕਾਰਣ ਦੱਬਣ ਨਾਲ 130 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ।
## ਛੁੱਟੀਆਂ 
## ਜਨਮ 
*1920,ਪੰਡਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਉਘੇ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ,ਦਾ ਜਨਮ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ’ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਪਰੈਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਹੈਰੋਇਨ

**ਹੈਰੋਇਨ** ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਪੋਸਤ ਦੇ ਬੂਟੇ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ੀਮ ਵਾਂਗ ਪੋਸਤ ਦੇ ਤਰਲ ਮਾਦੇ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਸ਼ੀਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਲਤ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਾਊਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਧੂੰਆਂ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ
ਹੇਰ

**ਪਿੰਡ ਹੇਰ** ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਨਾਲਾ ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਜਾ ਸਾਸੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਜੋ ਕਿ ਇਥੋ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼ਾਂਨ ਇਸ ਦਾ ਡੈਸਕਟੋਪ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਜਮੀਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹਿਗੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜ਼ ਗੁਰਦੁਆਂਰੇ ਸਾਹਿਬ ਹਨ .ਜ਼ਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ 
1 ਗੁਰਦੁਆਂਰਾਂ ਲੋਹ ਸਾਹਿਬ
2 ਗੁਰਦੁਆਂਰਾਂ ਬਾਬਾ ਪੱਲਾ ਸਾਹਿਬ
3 ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਂਰਾਂ
4 ਗੁਰਦੁਆਂਰਾ ਬਾਬਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ
5 ਗੁਰਦੁਆਂਰਾ ਬਾਬਾ ਜ਼ੀਵਨ ਸਿੰਘ

1 ਗੁਰੂਦੁਆਂਰਾਂ ਲੋਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਲੰਗਰ ਲੱਗਦਾ ਦੇ ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਂਰਾ ਸਾਹਿਬ ਮੇਨ ਰੋਡ ਦੇ ਨੇੜੈ ਸਥਿਤ ਹੈ 
2

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕੀ ਦਰਦ ਦਾ ਫਾਂਡਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜ਼ਾਦਾ ਹੈ

ਇਥੇ ੳੋਮੇਕਸ ਮਾਂਲ ਵੀ ਹੈ

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਢਾਬੇ ਹਨ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਨਾਲੀ

**ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ** ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਇਹ 2012 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। *ਦ ਹਿੰਦੂ* ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਤਕਰਾਰੀ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਟੰਗ-ਅੜਾਊ ਹੈ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਤਹਿਰੀਰ ਚੌਕ

**﻿ਤਹਿਰੀਰ ਚੌਕ** (ਅਰਬੀ: ميدان التحرير, ਮੈਦਾਨ ਅਲਤਹਰੀਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Tahrir Square, ਤਹਿਰੀਰ ਸੁਕੇਅਰ) ਕਾਹਿਰਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਚੌਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਿਸਰ ਦੀਆਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਹਰੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਅਹਿਮ ਕਿਰਦਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਤਹਿਰੀਰ ਦੇ ਮਾਅਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਨਿਜਾਤ ਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰ ਸੁਏਜ਼ ਤਾਮੀਰ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੁਕਮਰਾਨ ਖ਼ਦੀਵ ਮਿਸਰ ਇਸਮਾਈਲ ਪਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਸ ਚੌਕ ਨੂੰ **ਮੈਦਾਨ ਏ ਇਸਮਾਈਲਾ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ 1919 ਦੇ ਅਹਿਮ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ **ਤਹਿਰੀਰ ਚੌਕ** ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਲੇਕਿਨ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਨਾਮ ਮਿਸਰ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ, 1952 ਦੇ ਬਾਦ ਤਜ਼ਵੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

**ਤਹਿਰੀਰ ਚੋਕ** ਦੇ ਉੱਤਰ ਉਫ਼ ਵਿੱਚ **ਮਿਸਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ**, ਹੁਕਮਰਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ, ਅਰਬ ਲੀਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ, ਨੀਲ ਹਿਲਟਨ ਹੋਟਲ, ਇੰਟਰ ਕਾਨਟੀਨੈਂਟਲ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਹਿਰਾ ਦਾ ਕੈਂਪਸ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮਿਸਰੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ, ਪੀਪਲਜ਼ ਅਸੰਬਲੀ ਅਤੇ 1950 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਬਤੌਰ ਤੋਹਫ਼ਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੈਕਟਰੀਏਟ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਮੋਗਾਮਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
## 2011 ਵਾਲਾ ਮਿਸਰ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ
ਤਹਰੀਰ ਚੌਕ 2011 ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਦੇ ਪੂਰਵ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋਸਨੀ ਮੁਬਾਰਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਥਾਂ ਸੀ। ਲਗਭਗ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 25 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਚੌਕ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਸਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਾਇਰਲੈਸ ਸਰਵਿਸ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਆਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੌਕ
3 ਮਾਰਚ

**3 ਮਾਰਚ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 62ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 63ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 303 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। 
## ਵਾਕਿਆ 
* 1409&ndash; ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋਇਆ।
* 1575&ndash; ਟੁਕਰੋਈ ਦੀ ਲੜਾਈ 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਫ਼ੌਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
* 1707&ndash; ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਅੱਜ਼ਮ ਨੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਤਖਤ ਸੰਭਾਲਿਆ।
* 1812&ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲੀ ਮਦਦ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।
* 1815&ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਲਜ਼ੀਰੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 1842&ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਘੰਟੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
* 1845&ndash; ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 27ਵਾਂ ਸੂਬਾ ਬਣਿਆ।
## ਜਨਮ 
* 1839&ndash; ਟਾਟਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜਮਸ਼ੇਦ ਜੀ. ਐਨ. ਟਾਟਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
* 1955&ndash; ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਦੇਸ਼, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਹਾਸ ਕਲਾਕਾਰ ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ ਦਾ ਜਨਮ। (ਮੌਤ 2012)
* 1967&ndash; ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1982&ndash; ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਫ਼ਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ
## ਮੌਤ
* 1919&ndash; ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਹਰੀਨਾਰਾਇਣ ਆਪਟੇ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਇਕਤਾਲੀਵਾਂ (1927 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਇਕਤਾਲੀਵਾਂ *** () 1927 ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਯਾਕੋਵ ਪ੍ਰੋਟਾਜ਼ਾਨੋਵ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲਕਾਰ ਬੋਰਿਸ ਲਵਰੇਨਿਓਵ ਦੇ 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲੈੱਟ *ਇਕਤਾਲ਼ੀਵਾਂ* ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮਾਂ
ਕੁਸ਼ਤੀ

thumb|ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਪਹਿਲਵਾਨ
**ਕੁਸ਼ਤੀ** ਇੱਕ ਅਤਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੇਡ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਦਾਅਪੇਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਦਵੰਦੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੂੰ 'ਚਿੱਤ ਹੋ ਗਿਆ' ਜਾਂ 'ਢਹਿ ਗਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ 
* **ਗ੍ਰੇਕੋ-ਰੋਮਨ**
* **ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ**
* **ਸ਼ੁਕੀਨ ਪੈਨਕ੍ਰੇਸ਼ਨ**
* **ਬੀਚ ਕੁਸ਼ਤੀ**

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਗਾਇਆ (ਮਿਥਹਾਸ)

**ਗਾਇਆ** ( or ; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ, *Gē* Γῆ, "ਜ਼ਮੀਨ" ਜਾਂ "ਧਰਤੀ" ਦਾ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪ; also **Gaea**, or **Ge**) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੇ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸੀ।। 'ਗਾਇਆ' ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਾ ਸੀ: ਮੁਢਲੀ ਗ੍ਰੀਕ ਦੇਵੀ ਮਾਂ; ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਗਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਯੂਨਾਨੀ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ, ਟਾਈਟਨਾਂ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਯੁਰਾਨਸ ਨਾਲ ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਜਦਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਪੋਂਟਸ (ਸਮੁੰਦਰ) ਨਾਲ ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਰੋਮਨ ਰੂਪ ਟੈਰਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਕਾਰਾਮਾਜ਼ੋਵ ਭਰਾ

**ਕਾਰਾਮਾਜੋਵ ਭਰਾ** (, ''Brat'ya Karamazovy*), ਉੱਚਾਰਨ ) ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਫਿਉਦਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਦ ਰਸੀਅਨ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਛਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1880 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਾਕਾਵਿਕ ਗਾਥਾ *ਮਹਾਂਪਾਪੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਸਾਰ
*ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ: *ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਸੁਹਣਾ ਪਰਿਵਾਰ*
ਕਰਮਾਜੋਵ ਪਰਵਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ – ਕਰਮਾਜੋਵ, ਸਨਕੀ ਅਤੇ ਕਾਮੀ ਬੁਢਾ – ਮਸਖਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਅਤੇ ਹਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਫਿਓਦਰ ਦੇ ਦੋ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਤੀ ਅਣਗੌਲੇ ਰਹਿਣਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਖਾਕਾ ਉਲੀਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਓਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਇਸਾਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਉਸ ਰਹੱਸਮਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਪ੍ਰਤੀ ਅਲਯੋਸ਼ਾ ਸਮਰਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਅਸੀਂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਕੀ ਲਗਦੇ ਹਾਂ

***ਅਸੀਂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਕੀ ਲਗਦੇ ਹਾਂ*** ਜਸਵੰਤ ਜ਼ਫਰ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਅਡੀਸ਼ਨ ਛਪ ਚੁਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਇਹ ਬੰਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ

***ਇਹ ਬੰਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ***, ਜਸਵੰਤ ਜ਼ਫਰ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਹੁੱਕਾ

thumb|ਹੁੱਕਾ
thumb|ਹੁੱਕੇ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕੁੜੀ,ਹਸਤਾਖਰ ਅਤੇ ਤਾਰੀਖ 1789

**ਹੁੱਕਾ** ਜਾਂ ਹੁੱਕ਼ਾ ਇੱਕ ਨਾਲ਼ੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧ ਨਾਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤੰਬਾਕੂ ਨੋਸ਼ੀ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਦੀਮ ਯੰਤਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਸਕਰ ਅਰਬ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ। ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਲਫ਼ਜ਼ ਦਰ ਹਕੀਕਤ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਮੂਲ ਹੱਕ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਇਉਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁੱਕਾ ਦੀ ਅਸਲ ਨਿਰੁਕਤੀ (etymology) ਹੱਕ ਹੈ। ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਹੱਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੱਚਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਹਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੱਕ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਆਰਾਬ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲੱਫ਼ੁਜ਼ ਅਲੱਗ ਹੋਣਾ ਹੈ; ਸੱਚ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਜੋ ਅਰਬੀ ਦਾ ਹੱਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ /ਹ/ ਤੇ ਜ਼ਬਰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਬਕਿ ਹੁੱਕਾ ਦੇ ਲਈ ਜੋ ਹੱਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ /ਹ/ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਅਨੇ ਜ਼ਰਫ਼, ਚਿਲਮ, ਹੌਜ਼ ਔਰ ਜੂਫ਼ ਵਗ਼ੈਰਾ ਦੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਜ਼ਰਫ਼ ਦੇ ਤਸੱਵਰ ਤੋਂ ਜੋ ਕਿ ਹਕੀਕੀ ਚਿਲਮ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਹੁੱਕ਼ਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਦੀ ਵਿਉਤਪਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੁੱਕਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਹਰਾਰਤ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। 
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼