open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪੂਰੀਆ

**"ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਅਰੁ ਤੀਰਬ ਤਬ,ਜਹਾਂ ਨਾਂ ਪੰਚਮ ਹੋਈ।**

**ਗ ਨੀ ਵਾਦੀ-ਸੰਵਾਦੀ ਹੈ, ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਸੋਈ।।"**

.................**ਰਾਗ ਚੰਦ੍ਰਿਕਾਸਾਰ** 

ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਦਾ ਪਰਿਚੈ:-

**ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ :-**

* '''ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਗ ਬਹਾਰ ਵਾਂਗ ਯਵਨਿਕ ਰਾਗ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।** 
* **ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।** 
* **ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਦਾ ਸੁਰ ਸਮੂਹ ਰਾਗ ਮਾਰਵਾ ਵਰਗਾ ਹੈ।ਹਾਲਾਂਕਿ,ਇਸ ਰਾਗ 'ਚ ਗੰਧਾਰ ਵਾਦੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਸੰਵਾਦੀ ਹੈ।**
* **ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਹ ਰਾਗ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਮੱਧ ਸਪਤਕਾਂ 'ਚ ਗਾਇਆ-ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਮਧੁਰਤਾ ਭਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਰ ਸਪਤਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।**
* **ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਪੁਰਵਾੰਗਵਾਦੀ ਰਾਗ ਹੈ।**
* **ਪੰਚਮ ਵਰਜਿਤ ਤੇ ਮਧ੍ਯਮ ਤੀਵ੍ਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੂਰਿਆ ਰਾਗ ਨੂੰ ਗਾਉਣ-ਵਜਾਉਣ ਲਗਿਆਂ ਤਾਨਪੂਰੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਾਰ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਨਿਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।**
* **ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਗੰਭੀਰ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਗ ਬੜਾ ਭਗਤੀ ਭਰਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਰਚਦਾ ਹੈ।**
* **ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਲਮਬਤ ਤੇ ਦ੍ਰੁਤ ਖਿਆਲ ਦੋਂਵੇਂ ਗਾਏਜਾਂਦੇ ਹਨ।**
* **ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰਜਾਖਾਨੀ ਤੇ ਮਸੀਤਖਾਨੀ ਦੋਂਵੇਂ ਗਤਾਂ ਵਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮੀੰਡ ,ਕਣ ਤੇ ਗਮਕ ਦਾ ਖੂਬ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।** 
* **ਰਾਗ ਮਾਰਵਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਧ ਤੋਂ ਗ ਤੇ ਮੀੰਡ ਇਸਤਮਾਲ ਕਰ ਕੇ ਜਦੋਂ ਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।**                            

**ਮਤਭੇਦ:-**

**ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਵਿੱਚ ਧੈਵਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਮਤਭੇਦ ਹਨ। ਪੰਡਿਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਿਗਮਬਰ ਪਲੁਸਕਰ ਵਾਲੇ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਧੈਵਤ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।**

**ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ -**

* ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ਨੀ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ
* ਨੀ(ਮੰਦਰ)ਰੇ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ,ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਰੇ ਗ 
* ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਗ,ਰੇ ਸ 

**Puriya''' is a major hexatonic raga of Hindustani classical music. It was created by Amir Khusrau.

ਨੋਟ ਜ਼ੋਰ: ਨੀ, ਗਾ, (ਮਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਰੁਵੀ ਨੋਟ ਹੈ।)

* राग पूरिया, मारवा थाट से उत्पन्न राग है.
* यह राग संध्याकाल में गाया जाता है.
* इसमें कोमल ऋषभ और तीव्र मध्यम स्वर का प्रयोग होता है.
* राग पूरिया में वादी स्वर गन्धार और संवादी स्वर निषाद है.
* राग पूरिया की चलन मुख्य रूप से मंद्रं सप्तकों में होती है.
* यह पूर्वांग प्रधान राग है.
* इसमें गमक, कण, और मींड का ज़्यादा इस्तेमाल होता है.
* यह संधिप्रकाश और परमेल प्रवेशक राग दोनों कहलाता है. 

## ਪਕੜ ਜਾਂ ਚਲਾਨ 
Ni Ni Ni Ma, Ni Dha Ni

## ਪਕੜ ਅਤੇ ਚਲਣ 
ਨੀ ਨੀ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ), ਨੀ ਧ ਨੀ

ਰੇ  ਸ

ਮ(ਤੀਵ੍ਰ), (ਨੀ ਧ (ਸਾ ਨੀ) (ਸ = ਵਹਾਅ ਵਾਲਾ ਸੁਰ) 

ਨੀ ਰੇ ਗ

ਨੀ ਰੇ ਗ, ਗ ਰੇ ਸ

ਨੀ ਰੇ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ

ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਨੀ, ਮਾ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ, ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ
ਸ਼ੋਭਾ ਗਸਤੀ

[alt=Man presents award to woman|right|thumb|ਗਸਤੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਤੋਂ [ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾਰਾਮਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ]]
**ਸ਼ੋਭਾ ਗਸਤੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਬੇਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਭਿਵਰੂਧੀ ਮੱਟੂ ਸਮਰਕਸ਼ਣ ਸੰਸਥੇ (ਐੱਮ. ਏ. ਐੱਸ. ਐੱਚ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ 360 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਦੇਵਦਾਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2, 500 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2014 ਤੱਕ ਇਸ ਵਿੱਚ 3,600 ਭਾਗੀਦਾਰ ਸਨ। ਐੱਮ. ਏ. ਐੱਸ. ਐੱਮ ਸਾਬਕਾ ਦੇਵਦਾਸੀਆਂ ਲਈ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 45 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਗਸਤੀ ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ (ਸੀਆਰਵਾਈ) ਵਰਗੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਗਸਤੀ ਨੂੰ 2022 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਦੁਆਰਾ 2021 ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਦਿਲ ਤਰੰਗ

ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਜੋ 1920 ਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।
ਫ਼ਿਲਮ ਕੱਵਾਲੀ

**ਫਿਲਮੀ ਕੱਵਾਲੀ** (. , ) **ਕੱਵਾਲੀ**ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਲਾਲੀਵੁੱਡ, ਧਾਲੀਵੁੱਡ, ਟਾਲੀਵੁੱਡ, ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਉਪ-ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੱਵਾਲੀ,ਜੋ ਕਿ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦਾ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਹੈ, ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਮੀ ਕੱਵਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਮਰ ਅਕਬਰ ਐਂਥਨੀ (1977) ਦਾ ਗੀਤ ਪਰਦਾ ਹੈ ਪਰਦਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨੇ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਫਿਲਮੀ ਕੱਵਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ, ਅਨਵਰ ਅਤੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਕੁਰਬਾਨੀ (1980) ਦਾ ਗੀਤ "ਕੁਰਬਾਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀ" ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਿਆਣਜੀ-ਆਨੰਦਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਫਿਲਮੀ ਕੱਵਾਲੀ ਦੀ ਉਪ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਕਵਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਹ ਰੂਪ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਮਿਲਿਤ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਕਨੋ ਬੀਟਸ ਨਾਲ, ਜਿਸਨੂੰ *ਟੈਕਨੋ-ਕੱਵਾਲੀ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੈਕਨੋ-ਕੱਵਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਕਜਰਾ ਰੇ, ਇੱਕ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ-ਅਹਿਸਾਨ-ਲੋਏ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਡਾਂਸ-ਅਧਾਰਿਤ ਟਰੈਕਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਕਨੋ-ਕਵਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ "ਕਲੱਬ ਕੱਵਾਲੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਟਰੈਕ ਰਿਕਾਰਡ  ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਏ ਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੱਵਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮੀ ਕੱਵਾਲੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਜ਼ੀਆਂ (*ਦਿੱਲੀ 6*), ਖਵਾਜਾ ਮੇਰੇ ਖਵਾਜਾ (*ਜੋਧਾ ਅਕਬਰ*) ਅਤੇ ਕੁਨ ਫਯਾ ਕੁਨ (*ਰੌਕਸਟਾਰ*) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਬੰਗਾਲੀ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇਹਾ ਕੱਕੜ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗੀਤ ਰੀਮਿਕਸ ਕੱਵਾਲੀ (*ਬਿੰਦਾਸ*) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੰਗਾਲੀ ਧਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਤਿਨ ਚੌਧਰੀ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗੀਤ ਟਿਕਾਤੁਲੀ (*ਢਾਕਾ ਅਟੈਕ*)। 

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ 
### ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ 
thumb| ਇਹ ਫੋਟੋ ਉਸਤਾਦ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਭੂਸ਼ਣ ਕੁਮਾ ਅਟਰ (ਅਟਰਸਾਬ) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ
ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੱਵਾਲੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, "ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ" ("ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਬੇਚੈਨ ਹਾਂ"),  ਉਸਦੀਆਂ 1996 ਦੀਆਂ ਦੋ ਐਲਬਮਾਂ, *ਸੌਰੋਜ਼ ਵੋਲ.* *69* ਅਤੇ *ਸੰਗਮ* ( "ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਦਿਲ" ਵਜੋਂ), ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਐਲਬਮ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ *ਕੱਚੇ ਧਾਗੇ* ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬੱਲੀ ਸੱਗੂ ਨੇ "ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ" ਦਾ ਇੱਕ ਰੀਮਿਕਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2002 ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਿਲਮ *ਬੈਂਡ ਇਟ ਲਾਈਕ ਬੇਖਮ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਿੰਦਰ ਨਾਗਰਾ ਅਤੇ ਕੀਰਾ ਨਾਈਟਲੇ ਸਨ।

ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਿੱਟ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਖਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਨ। *ਮੋਹਰਾ* (1994) ਵਿੱਚ ਵਿਜੂ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹਿੱਟ ਗੀਤ "ਤੂੰ ਚੀਜ਼ ਬੜੀ ਹੈ ਮਸਤ ਮਸਤ" ਖਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੱਵਾਲੀ ਗੀਤ " ਦਮ ਮਸਤ ਕਲੰਦਰ " ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਫਿਲਮੀ
* ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਗੀਤ
* ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ
ਚੰਦਰਕੌਂਸ

**"ਗੰਧਾਰ ਧੈਵਤ ਕੋਮਲ ਰਹੇ,ਔਡਵ-ਔਡਵ ਰੂਪ।**

**ਮਸ ਸੰਵਾਦ ਭੈਰਵੀ ਥਾਟ,ਚੰਦਰਕੌਂਸ ਅਨੂਪ।।"**                        

**.................ਰਾਗ ਚੰਦ੍ਰਿਕਾ ਸਾਰ** 

**ਰਾਗ ਚੰਦਰਕੌਂਸ ਦਾ ਪਰਿਚੈ:-**

 **ਰਾਗ ਚੰਦਰਕੌਂਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ:-** 
* **ਰਾਗ ਚੰਦਰਕੌਂਸ** ਇਕ ਨਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ  ਤੇ ਰਾਗ ਮਾਲਕੌਂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।    
* **ਰਾਗ ਚੰਦਰਕੌਂਸ** ਦੱਸਾਂ ਥਾਟਾਂ ,ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਟ ਦੇ ਅੰਦਰ  ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
* **ਰਾਗ ਚੰਦਰਕੌਂਸ** ਦਾ ਚਲਣ ਤਿੰਨਾਂ ਸਪਤਕਾਂ 'ਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ 'ਚ ਬਹੁਤ ਖਿੜਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਚੰਦਰਕੌਂਸ** ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੁਤ ਖਿਆਲ,ਵਿਲਮਬਤ ਖਿਆਲ ਤੇ ਤਰਾਨੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਠੁਮਰੀ ਨਹੀਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ।
* ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਰਾਗ ਚੰਦਰਕੌਂਸ ਨੂੰ ਰਾਗ ਮਾਲਕੌਂਸ ਤੋਂ ਵਖਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ **ਰਾਗ ਚੰਦਰਕੌਂਸ** ਦਾ ਰੂਪ ਪਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਚੰਦਰਕੌਂਸ** ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਾਰ ਸਪਤਕ 'ਚ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਪੁਰਾਨੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ''''ਸਮਪੂਰਣ ਰਾਮਾਇਣ'** ਦਾ ਗੀਤ **ਸਨਸਨੰਨ ਸਨਸਨੰਨ ਜਾ ਰੀ ਓ ਪਵਨ**,ਭਰਤ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ,ਵਸੰਤ ਦੇਸਾਈ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰ ਬੱਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ **ਰਾਗ ਚੰਦਰਕੌਂਸ''' ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਬਹੁਤ ਮਧੁਰ ਗੀਤ ਹੈ।    

## ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ  
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਹਿੰਦੀ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤੇਲਗੂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ
ਗੋਰਖ ਕਲਿਆਣ

**"ਸਮ ਸੰਵਾਦ ਦ੍ਵਿਤਿਆ ਰਾਤਰੀ,ਔਡਵ ਸ਼ਾਡਵ ਮਾਨ।**

**ਥਾਟ ਖਮਾਜ ਮਾਨਤ ਗਿਨੀ ਜਨ, ਗੋਰਖ ਬਖਾਨ।।"**                            

**............ ਰਾਗ ਚੰਦ੍ਰਿਕਾਸਾਰ** 

**ਰਾਗ ਗੋਰਖ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ:-**

* **ਗੋਰਖ ਕਲਿਆਣ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ।** '*ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਲਿਆਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤਾ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਕੁਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਇਸਨੂੰ *ਗੋਰਖ* ਕਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। **।
* **ਰਾਗ ਗੋਰਖ ਕਲਿਆਣ** ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਦੁਰਗਾ ਤੇ ਬਾਗੇਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਝਲਕ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਗੋਰਖ ਕਲਿਆਣ*' 'ਚ ਪੰਚਮ ਸੁਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਰੋਹ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵਰਜਿਤ ਹੈ ਤੇ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਟ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
* **ਰਾਗ ਗੋਰਖ ਕਲਿਆਣ** ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਤੇ ਅਸਰਦਾਇਕ ਰਾਗ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਗੋਰਖ ਕਲਿਆਣ** ਦਾ ਸਰੂਪ ਮੰਦਰ ਸਪਤਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਿੜਦਾ ਹੈ।ਮੰਦਰ ਨੀ ਤੇ ਰੁਕਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
* ਰਾਗ ਦੁਰਗਾ ਤੇ ਰਾਗ ਬਾਗੇਸ਼੍ਰੀ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਰਾਗ ਹਨ। 

**ਰਾਗ ਗੋਰਖ ਕਲਿਆਣ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ:-**

**ਰਗ ਗੋਰਖ ਕਲਿਆਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ:-**

* ਸ ਰੇ ਮ ਰੇ ਸ 
* ਨੀ(ਮੰਦਰ); ਧ(ਮੰਦਰ) ਨੀ(ਮੰਦਰ); ਧ(ਮੰਦਰ); ਧ(ਮੰਦਰ) ਸ;
* ਧ(ਮੰਦਰ) ਸ ਰੇ ; ਰੇ ਰੇ ਮ ਰੇ ;ਮ ਮ ਧ ;
* ਨੀ ਨੀ ਧ ; ਮ ਧ ਮ ਰੇ ; ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਧ(ਮੰਦਰ) ਸ 
* ਸ ਰੇ ਮ ਰੇ ;ਮ ਧ ਸੰ ;ਸੰ ਰੇੰ ਰੇੰ ਸੰ     

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ
ਮਧੁਲਿਕਾ ਰਾਮਟੇਕੇ

[alt=Man presents award to woman.|right|thumb| ਮਧੁਲਿਕਾ ਰਾਮਟੇਕੇ ਨੂੰ [ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।]]
**ਮਧੁਲਿਕਾ ਰਾਮਟੇਕੇ** ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫਾਈਨੈਂਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਰਾਮਟੇਕੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਨੰਦਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਸਿਖਾਇਆ। ਰਾਮਟੇਕੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀ ਬਣ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਈਕਰੋਫਾਈਨੈਂਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ 2001 ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਬਮਲੇਸ਼ਵਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮਟੇਕੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਜਾਂ ਸੈਕਿੰਡ ਹੈਂਡ ਸਾਈਕਲ ਖਰੀਦਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੈਂਕ ਨੇ ਫਿਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2012 ਤੱਕ, ਇਸ ਦੀਆਂ 5,372 ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 80,000 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਮਟੇਕੇ ਘਰੇਲੂ ਬਦਸਲੂਕੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਨਰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਗਾਉਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਖਾਦ ਵਧੀਆ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਮਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 64 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਸਵੱਛਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।

ਰਾਮਟੇਕੇ ਦੇ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ: ਇੱਕ ਨੇ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਨੇ ਹਰਾ ਬਹੇਰਾ (ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ ਬੂਟੀ) ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਨੇ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਤਾਫਲ (ਖੰਡ-ਸੇਬ ) ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ, ਰਾਮਟੇਕੇ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 2022 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਦੁਆਰਾ 2021 ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸਮਿਤਾ ਟਾਂਡੀ - ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਵਾਰਡੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸਤੂਪਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਸ਼੍ਰੀ

**ਸਤੂਪਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਸ਼੍ਰੀ** (ਜਨਮ 2 ਸਤੰਬਰ 1964) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1964 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਬਾਇਲੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਪਈਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸ੍ਰੀ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

### ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਕੁਪੀਆ, ਕੋਆ, ਪੋਰਜਾ, ਜਟਾਪੂ, ਕੋਂਡਾ-ਡੋਰਾ, ਗਦਾਬਾ, ਕੋਲਮ, ਗੋਂਡੀ, ਕੋਟੀਆ, ਸਵਾਰਾ, ਕੁਰੂ, ਸੁਗਲੀ, , ਮੁਖਧੋਰਾ ਅਤੇ ਰਾਣਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 2022 'ਤੇ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਚੁਨਿੰਦਾ ਕੰਮ 
ਸ੍ਰੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* *ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਪੋਸਟ ਮਾਡਰਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕਤਾ*
* *ਚੁੱਪ ਦੇ ਰੰਗ*
* *ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ - ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਐਨਜਿਨ ਅਲਟਾਨ

**ਐਨਜਿਨ ਅਲਟਾਨ** ਜਾਂ **ਇੰਜਨ ਅਲਟਨ ਡੂਜ਼ਿਆਟਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਉਚਾਰਣ: **Engin Altan Düzyatan;** ਤੁਰਕੀ ਉਚਾਰਣ: **æɲˈɟin aɫˈtan dyzjaˈtan**; ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 1979) ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਕਰਸਿਯਾਕਾ, ਇਜ਼ਮੀਰ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਡੁਜ਼ਯਾਤਨ ਨੇ *ਰੁਹਸਾਰ* (2001) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਡੋਕੁਜ਼ ਆਇਲੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਡੂਜ਼ਿਆਟਨ ਨੂੰ "*ਦਿਰਿਲੀਸ: ਅਰਤੁਗਰੁਲ"* ਵਿੱਚ ਅਰਤੁਗਰੁਲ ਬੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2021 ਤੋਂ *ਦ ਮੁਸਲਿਮ 500* ਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

thumb| 2013 ਵਿੱਚ ਡੁਜ਼ਿਆਟਨ

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ 
### ਫਿਲਮਾਂ 
## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ (1759)

**ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ** ਨਵੰਬਰ 1759 ਵਿੱਚ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਜਹਾਂ ਖਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ 1759 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੁਰਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਲੜਾਈ 
ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ 40,000 ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫੌਜ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਭੇਜੀ। ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਜੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸਿੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ। ਲੜਾਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਫੌਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2,000 ਅਫਗਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜਹਾਂ ਖਾਨ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਪਿੱਛੇ 
ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਰੁਝੇਵੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਨੇ ਤਾਰਾਓਰੀ ਦੀ ਲੜਾਈ (1759) ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਤਿਆਸਾ ਆਧਿਆ

**ਤਿਆਸਾ ਆਧਿਆ** (ਜਨਮ ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆਵਾਦੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਫਡ਼ਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਤਿਆਸਾ ਆਧਿਆ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਡਿਸਿਪਲਿਨਰੀ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਆਧਿਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਨੇਚਰ (ਆਈ. ਯੂ. ਸੀ. ਐੱਨ.) ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਪੀਸੀਜ਼ ਸਰਵਾਈਵਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫਡ਼ਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਕੈਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਆਧਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2022 ਫਿਊਚਰ ਫਾਰ ਨੇਚਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਜੀਵਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਖਰਤਾ ਦਿਵਸ

**ਵਿਸ਼ਵ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਖਰਤਾ ਦਿਵਸ** ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੰਪਨੀ ਐਨ. ਆਈ. ਆਈ. ਟੀ ਨੇ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 20ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਖੋਜ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮਰਦ ਸਨ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ 2 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਹੁਨਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ। ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ "ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਖਰਤਾ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ  NIIT ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਹ ਦਿਨ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ
ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ

**ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ** ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਾਗ ਹੈ। 

## ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ ਦਾ ਪਰਿਚੈ 
**ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ:-**

* **ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ** ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ **ਆਸਾਵਰੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਧੁਰ ਰਾਗ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ *ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ (ਰੇ)* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਾਗ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਆਸਾਵਰੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭ (ਰੇ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਵਰੀ, ਆਸਾਵਰੀ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਸੀ। 
* **ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ** ਦਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਰਾਗ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ** ਨੂੰ **ਆਸਾਵਰੀ ਤੋੜੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ** ਰਾਗ ਬਿਲਾਸ ਖਾਨੀ ਤੋੜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਰਾਗ ਬਿਲਾਸਖਾਨੀ ਤੋੜੀ ਦੇ ਅਰੋਹ ਵਿੱਚ ਮਧ੍ਯਮ(ਮ) ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ(ਨੀ) ਸੁਰ ਵਰਜਿਤ ਹਨ ਜਦਕਿ **ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ** ਦੇ ਅਰੋਹ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਸੁਰ ਵਰਜਿਤ ਹਨ ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪੰਚਮ(ਪ) ਸੁਰ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ** ਵਿੱਚ ਮੀੰਡ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ** ਨੂੰ ਤਿੰਨਾ ਸਪਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ** ਦਾ ਸੁਭਾ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹੈ।

## ਰਾਗ ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਆਸਾਵਰੀ 'ਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ 
* **ਸ ਰੇ,ਨੀ(ਮੰਦਰ),ਧ(ਮੰਦਰ),ਪ(ਮੰਦਰ),ਧ(ਮੰਦਰ),ਨੀ(ਮੰਦਰ),ਧ(ਮੰਦਰ);**
* **ਮ(ਮੰਦਰ)ਪ(ਮੰਦਰ)ਧ(ਮੰਦਰ)ਧ(ਮੰਦਰ)ਸ;ਰੇ,ਰੇ,ਗ,ਰੇ,ਗ ਰੇ** ; 
* **ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਧ(ਮੰਦਰ) ਸ ;ਰੇ ਮ ਮ ਪ ;ਮ ਪ ਧ ਮ ;**
* **ਨੀ(ਮੰਦਰ)ਧ(ਮੰਦਰ)ਸ ;ਰੇ ਮ ਮ ਪ ; ਮ ਪ ਧ ਮ ;**
* **ਪ ਧ ਨੀ ਧ ਮ;ਮ ਗ ਰੇ ;ਗ ਰੇ ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਧ(ਮੰਦਰ) ਸ;**    

## ਸਿਧਾਂਤ 
ਅਰੋਹ : ਸ ਰੇ ਮ ਪ ਧ ਸੰ [ਏ][2]

ਅਵਰੋਹ : ਸੰ ਨੀ ਧ ਪ ਮ ਗ ਰੇ ਸ [ਬੀ][2]

ਵਾਦੀ : ਧ [1]

ਸੰਵਾਦੀ : ਗ [1]
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ
ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਯਪ

**ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਯਪ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ IMA ਦੀ ਪੰਜ ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਮਈ 1967 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਐਮਬੀਬੀਐਸ, ਐਮਐਸ (ਓਫਥਲਮੋਲੋਜੀ) ਅਤੇ ਫੈਲੋ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੀਰੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕਸ਼ਯਪ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਂਚੀ, ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਯਪ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਆਈ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਮੁਫਤ ਇਲਾਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਟੈਕਟਿਵ ਮੋਤੀਆਬਿੰਦ, ਰਿਫ੍ਰੈਕਟਿਵ ਐਰਰ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ  ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉੱਚ ਛੱਡਣ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਲਗਭਗ 10,000 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਨਮੂਨਾ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਮੁਫਤ ਕੈਂਪ ਲਗਾਇਆ।

ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਛੜੇ ਲੋਕਾਂ, ਆਦਿਮ ਕਬੀਲਿਆਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਹੌਕਰਾਂ, ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗੀਆਂ, ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ, ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਲੋਕਾਂ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਹਰ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਯਪ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਆਈ ਬੈਂਕ, ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਜਿਸ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਫਤ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਵਿੰਗ-ਕਸ਼ਯਪ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਆਈ ਬੈਂਕ ਵਿਖੇ ਮੁਫਤ ਐਨਕਾਂ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਫੈਕੋ ਮੋਤੀਆਬਿੰਦ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਕੂਲ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।

2015 ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਿੰਗ ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਅਭਿਆਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਕਾਤਲ ਸੀ, ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਕੋਲਪੋਸਕੋਪੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਮੈਗਾ ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਕੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਪੂਰੇ ਪੇਂਡੂ ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਦਰ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਪ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਕ੍ਰਾਇਓ ਇਲਾਜ। ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਓਨਕੋ-ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟਸ ਨੂੰ ਸਰਵਾਈਕਲ ਪ੍ਰੀਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
left|thumb| ਮੇਨਕਾ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ 2017 (2018 ਵਿੱਚ) ਲਈ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੋਈ - ਕਸ਼ਯਪ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੈ
ਉਸ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ, ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆਂਦੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਏਕਮ ਬਾਵਾ

**ਏਕਮ ਬਾਵਾ** (ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ, ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਾਵਾ ਏਕਮ ਬਾਵਾ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਨੇ ਲਵ ਯੂ, ਬੁੱਗਾ ਬੁੱਗਾ, ਲਲਕਾਰੇ, 4 ਦਿਨ, ਜਿੱਦੀ ਜੱਟੀ, ਪੀ ਪੀ ਕੇ, ਰੀਝ ਦਿਲ ਦੀ, ਸਨਾਈਪਰ, ਫੇਕ ਬੰਦੇ, ਲਵ ਯੂ ਜੱਟਾ, ਅਤੇ ਯਾਰ ਦਗਾਬਾਜ ਵਰਗੇ ਗੀਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਭਟਿਆਰ

**ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ** ਮਾਰਵਾ ਥਾਟ ਦਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਤੇ ਮਨਭਾਉਂਦਾ ਰਾਗ ਹੈ।

## ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ ਦਾ ਪਰਿਚੈ 
**ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ :-**

* **ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ** ਮਾਰਵਾ ਥਾਟ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਮਾਂਡ ਦੀ ਝਲਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
* ''''ਸ ਧ(ਮੰਦਰ)ਨੀ(ਮੰਦਰ)ਧ ਮ ;ਪ ਗ'** ਇਸ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਨਾਲ **ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ** ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਤੇ ਅਲਗ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਾਹੌਲ ਰਚਦੀ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ** ਦਾ ਚਲਣ **ਵਕ੍ਰ ਰੂਪ 'ਚ** ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੜਾ ਔਖਾ ਵੀ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ** ਨੂੰ ਗਾਉਣਾ ਵਜਾਉਣਾ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ''' ਦੇ ਆਰੋਹ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੜੀ ਸੰਭਲ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਧ ਮਧ੍ਯਮ ਤੇ ਰੁਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਗ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ 'ਚ ਇਜ਼ਾਫ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
* **ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ** ਨੂੰ ਉਤਰਾਂਗ ,ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤੀਵ੍ਰ ਮ੍ਡੀਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* **ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ** ਚਿੰਤਾ ਜਨਕ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 
* **ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ** ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਸਪਤਕਾਂ ,ਚ ਗਾਇਆ-ਵਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

## ਰਾਗ ਭਟਿਆਰ 'ਚ ਸੁਰ ਬੱਧ ਕੁੱਝ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
ਵਿਵਹਾਰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤਰਲ, ਬਦਲਦੀਆਂ ਜਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਹਨ। ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। 'ਭਾਟੀਆਰ' ਰਾਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਰਾਗ ਸੀ।

## ਸਿਧਾਂਤ  
ਅਰੋਹਣ- ਸ ਮ ਪ ਗ ਗ ਮ ਧ ਸੰ [ਏ] 

ਅਵਰੋਹਣਃ ਰੇ ਨੀ ਧ ਪ ਮ ਪ ਗ ਰੇ ਸ [ਬੀ] 

ਵਾਦੀ- ਮ [2]

ਸੰਵਾਦੀ - ਸ [2]

ਥਾਟ- ਮਾਰਵਾ

ਪਕੜ ਜਾਂ ਚਲਣ : ਸ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਧ ਨੀ ਰੇ ਨੀ ਧ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਗ ਰੇ ਸੰ 

ਮ ਧ ਸੰ , ਰੇ ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਧ(ਮੰਦਰ) ਪ(ਮੰਦਰ), ਧਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਗ ਰੇ ਸ

ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ 'ਚਲਣ ' ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ

ਸ-ਧ-ਪ-ਧ-ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)-ਪ-ਗ-ਮ-ਧ-ਸੰ,ਰੇ-ਨੀ-ਧ-ਧ-ਮ-ਪ-ਗ ਸ 

ਸਮਾਂਃ ਸਵੇਰੇ, 3-6 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ
ਗੁਣਕਰੀ

**ਰਾਗ ਗੁਣਕਰੀ/ਗੁਣਕਲੀ** ਭੈਰਵ ਥਾਟ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ।   

## ਰਾਗ ਗੁਣਕਰੀ/ਗੁਣਕਲੀ ਦਾ ਪਰਿਚੈ 
## ਰਾਗ ਗੁਣਕਰੀ/ਗੁਣਕਲੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ 
* ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ **ਗੁਣਕਰੀ ਜਾਂ ਗੁਣਕਲੀ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
* **ਰਾਗ ਗੁਣਕਰੀ/ਗੁਣਕਲੀ** ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਤੇ ਮਧੁਰ ਰਾਗ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਗੁਣਕਰੀ/ਗੁਣਕਲੀ** ਕਰੁਣਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਰਸ ਦਾ ਅਸਰ ਛਡਣ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਹੈ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਰਖਦਾ ਹੈ।
* ਧੈਵਤ ਸੁਰ  ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਜਾਨ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਣ ਤੇ ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਰੂਪ ਖਿੜਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਗੁਣਕਰੀ/ਗੁਣਕਲੀ** ਇੱਕ ਮੀੰਡ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਗ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਗੁਣਕਰੀ/ਗੁਣਕਲੀ** ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਤਿੰਨਾਂ ਸਪਤਕਾਂ 'ਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

'''ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ ਰਾਗ ਗੁਣਕਲੀ/ਗੁਣਕਰੀ 'ਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ ਹਨ -**

* **ਧ(ਮੰਦਰ) ਧ(ਮੰਦਰ) ਸ ;ਰੇ ਰੇ ਸ ;**
* **ਰੇ ਮ;ਮ ਮ ਪ ਮ ; ਪ ਪ ਧ ਮ** 
* **ਪ ਮ ਰੇ ;ਰੇ ਸ ਧ(ਮੰਦਰ) ਧ(ਮੰਦਰ)ਸ ;**
* **ਮ ਪ ਧ ਸੰ ;ਸੰ ਰੇੰ ਸੰ ਧ ਪ ;**
* **ਰੇੰ ਸੰ ਧ ਪ ;ਧ ਮ ਪ ਧ** 
* **ਮ ਰੇ ਸ ;'''

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ
ਸਟ੍ਰੈਟਫ਼ੋਰਡ-ਅਪੌਨ-ਏਵਨ

**ਸਟ੍ਰੈਟਫ਼ੋਡ-ਅਪੌਨ-ਏਵਨ** ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਸਟ੍ਰੈਟਫ਼ੋਰਡ** ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਵਾਰਵਿਕਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਕਾਉਂਟੀ, ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੈਟਫੋਰਡ-ਆਨ-ਏਵਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਪੈਰਿਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਡਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 91 ਮੀਲ (146 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 22 ਮੀਲ (35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਵਾਰਵਿਕ ਤੋਂ 8 ਮੀਲ (13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਏਵਨ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਰੀਅਮ ਏਬਲ

**ਮਰੀਅਮ ਮੋਰਿਆ** ਜਾਂ **ਮਰੀਅਮ ਏਬਲ** (ਜਨਮ 15 ਮਈ 1981) ਅਲਜੀਰੀਆ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਗਾਇਕ ਹੈ ਜੋ ਐਮ 6 ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। *ਪੌਪ ਆਈਡਲ* ਦਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸੰਸਕਰਣ *ਨੌਵੇਲ ਸਟਾਰ 3* ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

2011 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲੇਸ ਐਂਜੇਸ ਡੇ ਲਾ ਟੈਲੀ-ਰੀਅਲਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਰੀਅਮ ਏਬਲ ਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਗਾਉਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਹੈਨੀ ਨਾਲ ਲੇਸ ਵੋਇਕਸ ਡੀ 'ਓਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਬਣੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 2 ਮਈ 1997 ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜੇ ਪਾਸੇ ਏ ਲਾ ਟੈਲੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ 93% ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮਰੀਅਮ ਏਬਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਰੋਲੈਂਡ ਮਾਪੇ ਬਣ ਗਏ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੋਲੈਂਡ ਜੂਨੀਅਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਐਲਬਮਾਂ 
* 26 ਦਸੰਬਰ 2005: ਲਾ ਵੀ ਦੇਵੰਤ ਤੋਈ (ID1) 
* 31 ਜਨਵਰੀ 2011:2 (ਆਈ. ਡੀ. 1)

### ਸਿੰਗਲਜ਼ 
* 6 ਜਨਵਰੀ 2006:ਡੋਨ (ID1) 
* 26 ਜੂਨ 2006: ਬੇਬੀ ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਡ਼ ਸਕਦਾ ਹਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ) ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

[thumb|[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਥਾਨ]]

**ਭਾਰਤ**, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੰਡਾ ਦੇਸ਼ (1.4 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਨੌਮਿਨਲ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। 1991 ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ-ਆਧਾਰਿਤ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫਰਮਾਂ 
ਇਹ ਸੂਚੀ ਫਾਰਚਿਊਨ ਗਲੋਬਲ 500 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਫਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 31 ਮਾਰਚ 2020 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਕੁੱਲ ਮਾਲੀਏ ਦੁਆਰਾ ਫਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਫਰਮਾਂ (ਜੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ) ਨੂੰ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਰਮਾਂ 
ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ ਉਦਯੋਗ ਵਰਗੀਕਰਨ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ

**ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ** ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲੇਰਿਸ ਅਲਬਰੇਚ

**ਕਲੇਰਿਸ ਅਲਬਰੇਚ** (ਜਨਮ 28 ਜੂਨ 1978) ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ, ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ[ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕਲੇਰਿਸ ਅਲਬਰੇਚ ਦਾ ਜਨਮ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰੂਇਲ ਮਾਲਮਾਈਸਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਮਰੂਨ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਫਰਾਂਸ ਗਿਨੀ-ਬਿਸਾਊ ਤੇ ਮੌਜ਼ੰਬੀਕ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ।

## ਡਿਸਕੋਗਰਾਫੀ 
### ਸਿੰਗਲਜ਼ 
* 2010: "ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ"
* 2013: "ਕੋਈ ਪੋਸਸੋ ਪਾਰਾਰ ਨਹੀਂ
* 2013: "ਕੋਈ ਪੁਏਡੋ ਪਾਰਾਰ"
* 2015: "ਡਾਇਕਸਾ ਰੋਲਰ"

### ਐਲਬਮਾਂ 
* 2015: "ਮੁਲਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਲ"

### ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 
* 2005: ਡਿਫਰੈਂਟ, ਐਲਬਮ LS: ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਵੋਕਲਜ਼ ਆਨ ਐਟ ਹੋਮ 
* 2008: ਕੂਲ ਆਫ ਚਿਲਆਉਟ (ਚਿਲਆਉਟ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਚੋਣ) -"ਨੋ ਪੋਸੋ ਪਾਰਾਰ (ਸੋਲਾਵੇਨਿਊਜ਼ ਸਵੀਟ ਟੀਅਰਡ੍ਰੌਪ ਮਿਕਸ" (ਸਾਈਨ ਸੰਗੀਤ, ਜਰਮਨੀ) 
* 2010: "ਵੋਸੇ ਮੀ ਡੇ" "ਸੋਲ ਅਣ-ਹਸਤਾਖਰਃ 2010 ਸਮਰ ਸੈਸ਼ਨ" (ਸੋਲ ਅਣ-ਦਸਤਖਤ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ 
* 2010: "ਵੋਸੇ ਮੀ ਡਾ-ਲਿਲ 'ਲਿਓਨ ਹਾਊਸ ਮਿਕਸ" "ਸਮਰ ਕਲੱਬ, ਲੇ ਸਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪਿਕਲ 2010" (ਵਾਗਰਾਮ, ਫਰਾਂਸ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
* 2011: "ਵੋਸੇ ਮੀ ਡੇ-ਸੋਲ ਐਵੇਨਿਊਜ਼ ਟ੍ਰੌਪੀਕਿਲਿਟਾ ਮਿਕਸ" ਦ ਬੋਸਾ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ, ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2 (ਲੋਲਾ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ, ਜਰਮਨੀ) 
* 2011: "ਨੋ ਪੋਸੋ ਪਾਰਾਰ (ਸੋਲਵੇਨਿਊ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਅੱਥਰੂ ਮਿਸ਼ਰਣ" ਅਤੇ "ਵੋਸੇ ਮੀ ਡਾ-ਸੋਲ ਐਵੇਨਿਊ ਦਾ ਟ੍ਰੌਪੀਕਿਲੀਟਾ ਮਿਕਸ" ਸੋਲ ਐਵੇਨੀ ਦੀ ਐਲਬਮ "ਸਵੈਪਟ ਅਵੇ" 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

## ਵੀਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* 2010: "ਵੋਸੇ ਮੀ ਡੇ", ਇਵਾਨ ਹੇਰੇਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ
* 2013: "ਨੋ ਪੋਸੋ ਪਾਰਾਰ, ਇਵਾਨ ਹੇਰੇਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਬੰਟੂ ਮਾਮਾ, ਇਵਾਨ ਹੇਰੇਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਆਉਟਸਟੈਂਡਿੰਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ, 54 ਵਾਂ ਐਨਏਏਸੀਪੀ ਚਿੱਤਰ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* 2022: ਬੰਟੂ ਮਾਮਾ, ਇਵਾਨ ਹੇਰੇਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਡਰਬਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 2022 
* 2011: "ਵੋਸੇ ਮੀ ਡਾ", **ਬੈਸਟ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਗੀਤ**, ਮੋਆਮਾਸ 2011 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਐਕਟਿੰਗ ਕ੍ਰੈਡਿਟ 
**ਹੋਰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ**

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* ਕਲੇਰਿਸ ਅਲਬਰੇਚ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਕਲੇਰਿਸ ਅਲਬਰੇਚ ਦਾ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ
* ਕਲੇਰਿਸ ਅਲਬਰੈਕਟ ਦਾ ਟਵਿੱਟਰ
* ਯੂਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਕਲੇਰਿਸ ਅਲਬਰੇਚ ਦੇ ਵੀਡੀਓ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਧਾਨੀ (ਰਾਗ)

**ਰਾਗ ਧਾਨੀ ਦਾ ਪਰਿਚੈ** :-

**ਰਾਗ ਧਾਨੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ:-**

* **ਰਾਗ ਧਾਨੀ**  ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਰਾਗ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਧਾਨੀ** ਇੱਕ ਚੰਚਲ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਰਾਗ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।**
* ਕੁੱਝ ਸੰਗੀਤ ਵਿਦਵਾਨ **ਰਾਗ ਧਾਨੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਵਕ਼ਤ ਤਾਰ ਸਪਤਕ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਭ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ** 
* ਕੁੱਝ ਸੰਗੀਤ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਗ ਧਾਨੀ ਦੇ ਗਾਉਣ-ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰਾਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਗਾ- ਵਜਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।     
* **ਰਾਗ ਧਾਨੀ** ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜੋਸ਼ੀਲਾ  ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਭੀਮਪਾਲਸੀ ਨੋਟਸ, ਧਾ ਅਤੇ ਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਗੁਣ ਹੈ। **ਰਾਗ ਧਾਨੀ** ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਰਾਗ ਮਲਕੌਂਸ ਦਾ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੂਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਲਕੌਂਸ ਵਰਗਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਧੈਵਤ  ਨੂੰ ਪੰਚਮ  ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ [3]।                                                                                                                               
* **ਰਾਗ ਧਾਨੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:-**
* **ਸ ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਪ(ਮੰਦਰ) ; ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਸ ; ਸ ਗ ਮ ਗ ;ਸ ; ਗ ;ਮ ਪ ਗ ; ਗ; ਮ ਨੀ  ਮ ਨੀ ਪ ਗ ਮ ਗ ;ਮ ਪ ਗ ਮ ਗ ਸ ;ਗ ਮ ਪ ਸੰ ਨੀ ਸੰ ; ਨੀ ਸੰ ਗੰ ਸੰ ; ਗੰ ਨੀ ਸੰ ; ਪ ਸੰ ਪ ਨੀ ਪ ; ਨੀ ਪ ਗ ਮ ਗ ; ਗ ਮ ਪ ਗ ਸ ; ਗ ਨੀ ਸ ਗ ਗ ਸ**  
**ਰਾਗ ਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਸੀ ਆਰ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ  ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਦੀਸ਼ ਹੈ:-**
**"ਹੇ ਮਨਵਾ  ਤੁਮ ਨਾ ਜਾਨੇ** 

**ਰਾਗ ਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ:-**

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ

## ਰਾਗ ਧਨੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ  
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਹਿੰਦੀ
ਵਿਲੀਅਮ ਇਰਵਿਨ (ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ)

**ਵਿਲੀਅਮ ਇਰਵਿਨ** FRSE (1743-1787) 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਜੋਸਫ਼ ਬਲੈਕ ਦੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਰਾਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਗਲਾਸਗੋ ਦੇ ਸਰਜਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ: 1775 ਤੋਂ 1777 ਅਤੇ 1783 ਤੋਂ 1785।

## ਜੀਵਨ
ਇਰਵਿਨ ਦਾ ਜਨਮ 1743 ਵਿੱਚ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਮਾਈਕਲ ਇਰਵਿਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗਲਾਸਗੋ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ 1756 ਵਿੱਚ ਗਲਾਸਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋਸੇਫ ਬਲੈਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਲੈਕ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਰਵਿਨ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਗਰਮੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਇਰਵਿਨ ਨੇ 1763 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਐਮਡੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1766 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੈਟੇਰੀਆ ਮੈਡੀਕਾ ਉੱਤੇ ਲੈਕਚਰ ਦੇਣ ਲਈ ਗਲਾਸਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। 1770 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਜੌਨ ਰੌਬਿਸਨ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਗਿਆ (1766 ਵਿੱਚ ਰੌਬਿਸਨ ਨੇ ਬਲੈਕ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ)। 

1783 ਵਿੱਚ, ਇਰਵਿਨ ਰਾਇਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਏਡਿਨਬਰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੱਚ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਗਲਾਸਗੋ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਵਰਕਸ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 9 ਜੁਲਾਈ 1787 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਪਰਿਵਾਰ
ਇਰਵਿਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗ੍ਰੇਸ ਹੈਮਿਲਟਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸੀ, ਵਿਲੀਅਮ ਇਰਵਿਨ (1776-1811)। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮਾਂ ਤੇ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੈਮਿਸਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਸੀ। ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਰਵਿਨ ਨੇ ਮਾਲਟਾ ਅਤੇ ਸਿਸਲੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1806 ਵਿਚ, ਉਹ ਐਡਿਨਬਰਗ ਦੀ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਕ ਜੇਮਸ ਰਸਲ, ਜੇਮਸ ਹੈਮਿਲਟਨ, ਅਤੇ ਜੌਨ ਪਲੇਫੇਅਰ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1743
ਸਿਰਿਲ ਆਈਮੀ

**ਸਿਰਿਲ ਆਈਮੀ** (ਜਨਮ 10 ਅਗਸਤ 1984) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਜੈਜ਼ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਹ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਫੋਂਟੇਨਬਲੇਉ ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਮੋਇਸ-ਸੁਰ-ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਤੋਂ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 2007 ਵਿੱਚ *ਮੌਂਟਰੇਕਸ ਜੈਜ਼ ਫੈਸਟੀਵਲ ਮੁਕਾਬਲਾ* ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ 2010 ਵਿੱਚ ਥੇਲੋਨੀਅਸ ਮੋਂਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜੈਜ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਸਾਰਾਹ ਵਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਾਜ਼ ਵੋਕਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

ਉਸ ਦੀ 2019 ਦੀ ਐਲਬਮ ਮੂਵ ਆਨ ਵਿੱਚ ਸਟੀਫਨ ਸੋਂਡਹੇਮ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਕਵਰ ਸੰਸਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਐਲਬਮ ਨੂੰ ਖੁਦ ਸੋਂਧਾਈਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ "ਮੈਰੀ ਮੀ ਏ ਲਿਟਲ" ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਵਾਗਤ 
ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮੀਖਿਅਕ ਸਟੀਫਨ ਹੋਲਡਨ ਨੇ ਐਮੀ ਨੂੰ ਮਾਈਕਲ ਜੈਕਸਨ ਅਤੇ ਸਾਰਾਹ ਵਾਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਸੌਸੀ, ਕਰਲੀ-ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਜੈਜ਼ ਗਾਇਕਾ [ਖੜੀ] ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਦੇ ਨਾਲ" ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ "ਟਾਰਟ, ਲੜਕੀ ਚੀਪ" ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰਰੀਅਲ ਬੈਂਡ ਨੇ ਜੈਜ਼ ਅਤੇ ਫੰਕ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਟੈਕਸਟ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ। ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਸਮੀਖਿਅਕ ਨੈਟ ਚਿਨਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ "ਮਿੱਠੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਸਨਾਈਪਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਡਿਸਕੋਗਰਾਫੀ 
* ਇੱਕ ਹੋਰ-ਕ੍ਰੀਮ ਫਰੈਚੇਃ ਦ ਲੌਸਟ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਜ਼ (2006) 
* *ਸਿਰਿਲ ਐਮੀ ਅਤੇ ਸਰਰੀਅਲ ਬੈਂਡ* (2009) 
* ਮੁਸਕਰਾਹਟ (ਸਿਰਿਲ ਐਮੀ ਸੰਗੀਤ, 2009), ਡਿਏਗੋ ਫਿਗੁਏਰੇਡੋ ਨਾਲ
* ਬਸ ਸਾਡੇ ਦੋ (ਵੇਨਸ, 2010) -ਡਿਏਗੋ ਫਿਗੁਏਰੇਡੋ ਨਾਲ
* ਲਾਈਵ ਐਟ ਸਮਾਲਜ਼ (ਸਮਾਲਸ ਲਾਈਵ, 2010) 
* *ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਿਪਸੀ ਕ੍ਰਿਸਮਸ* (ਗੋਟ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, 2011) 
* ਬਰਸਟਿਨ 'ਆਊਟ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਜੈਜ਼ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਸਿਰਿਲ ਐਮੀ ਨਾਲ (ਮੂਲ, 2013) 
* ਲਾਈਵ ਐਟ ਬਰਡਲੈਂਡ (ਸਿਰਿਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, 2013) 
* *ਇਹ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਦਿਨ ਹੈ* (ਮੈਕ ਐਵੇਨਿਊ, 2014) 
* ਆਓ ਗੁੰਮ ਹੋਈਏ (ਮੈਕ ਐਵੇਨਿਊ, 2016) 
* ਲਾਈਵ (ਮੈਕ ਐਵੇਨਿਊ, 2018) 
* *ਮੂਵ ਆਨਃ ਏ ਸੋਂਧਾਈਮ ਐਡਵੈਂਚਰ* (ਮੈਕ ਐਵੇਨਿਊ, 2019) 
* ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗਾ (ਡੌਡਲ, 2021) 
* ਪੇਟੀਟਲ ਫਲੂਰ (ਸਟੋਰੀਵਿਲ, 2021) 
* ਏ *ਫਲੋਰ ਡੀ ਪੀਊ* (ਵਰਲਵਿੰਡ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਜ਼, 2024) 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਰਥਾ ਫੈਰਲ

**ਮਾਰਥਾ ਫੈਰਲ** ਇੱਕ ਭਾਵੁਕ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਆਗੂ ਸੀ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸੀ। ਉਹ 13 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ 14 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਹ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਆਗਾ ਖਾਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਸਿਖਲਾਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਮਾਰਥਾ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜੂਨ 1959 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਇਓਨਾ ਅਤੇ ਨੋਏਲ ਫੈਰਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਰਥਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਨਿੱਘਾ ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਨ ਲਈ PRIA ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕੇ।

ਮਾਰਥਾ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਨਿੱਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਨਾਲ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ਨ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਸੀ। ਮਾਰਥਾ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਮਰਥਨ, ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ, ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਨਿੱਘੀ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਦਾਤਾ ਸੀ। ਟੰਡਨ/ਫੈਰਲ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਕੋਈ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ
ਲਲਿਤ (ਰਾਗ)

**"ਦ੍ਵੈ ਮਧ੍ਯਮ ਕੋਮਲ ਰਿਖ਼ਬ,ਪੰਚਮ ਸੁਰ ਬਰਜੋਈ।**

**ਸਮ ਸੰਵਾਦੀ ਵਾਦੀ ਤੇ,ਲਲਿਤ ਰਾਗ ਸ਼ੁਭ ਹੋਈ।।"**

**..................................ਰਾਗ ਚੰਦ੍ਰਿਕਾ ਸਾਰ**  

**ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਦਾ ਪਰਿਚੈ:-**

**ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ:-**

* **ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਰਾਗ ਹੈ।**
* **ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਵਿੱਚ ਦੋਂਵੇਂ ਮਧ੍ਯਮ(ਮ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਮ ਤੀਵ੍ਰ )ਵਰਤੇ ਜਾਨ ਕਰਕੇ {ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਮ(ਸ਼ੁੱਧ) ;ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਮ(ਸ਼ੁੱਧ);ਨੀ ਧ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਮ(ਸ਼ੁੱਧ)] ਇੱਕ ਵਖਰਾ ਹੀ ਮਾਹੌਲ ਬੰਦਾ ਹੈ।**
* **ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਔਖਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਤਾਦ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।**
* **ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਮਧ੍ਯਮ ਅਤੇ ਗੰਧਾਰ ਬਹੁਟ ਹੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।**
* ਧ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਮ(ਸ਼ੁੱਧ)ਗ,ਇਹ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੀੰਡ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਨਾਲ **ਰਾਗ ਲਲਿਤ** ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਸਪਤਕ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਦ** ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਮੱਧ ਸਪਤਕ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਲਲਿਤ  ਦਾ ਚਲਣ ਸ਼ਡਜ (ਸ) ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਮੰਦਰ ਨਿਸ਼ਾਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਵੇਂ -ਨੀ ਰੇ ਗ ਮ**     
* **ਰਾਗ ਲਲਿਤ** (ਜਿਸ ਨੂੰ *ਲਾਲਟ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਰਸ ਵਾਲਾ ਹੈ।     

**ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ :-**

* ਕੁੱਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ **ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਧੈਵਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਓਂਕਿ ਕੋਮਲ ਧੈਵਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇਹ ਰਾਗ ਜਿਆਦਾ ਮਧੁਰ ਲਗਦਾ ਇਸ ਲਈ ਕੋਮਲ ਧੈਵਤ ਵਾਲਾ ਲਲਿਤ ਰਾਗ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਾਇਆ-ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।**
* '''ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਵਿੱਚ ਦੋਂਵੇਂ ਮਧ੍ਯਮ ਲਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਵੀ ਹੈ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁਰ ਦੇ ਦੋਂਵੇਂ ਰੂਪ ਨਾ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਪਰ ਦੂਜੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਗ'ਚ ਰੰਜਕਤਾ ਹੋਣੀ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਂਵੇਂ ਮਧ੍ਯਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।**
* ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਰੁਪਦ ਗਾਇਕ ਲਲਿਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਧੈਵਤ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
* ਕੁੱਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

**ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ:-**

* **ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ਗ ਮ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਮ ਗ** 
* **ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਧ  ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਮ -- ਗ** 
* **ਨੀ ਰੇੰ ਨੀ ਧ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਧ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਮ -- ਗ** 
* **ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਮ --ਗ, ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਰੇ ਸ**  

**ਰਾਗ ਲਲਿਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ :-'''

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ

## ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ  
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਾਮਿਲ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਹਿੰਦੀ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸਟੀਵਨਸਨ (ਡਾਕਟਰ)

**ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸਟੀਵਨਸਨ** MD PRCPSG FRSE (1726 &#x2013; 1791) ਇੱਕ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸਕਾਟਿਸ  ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਜਿਸਨੇ 1783 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਐਡਿਨਬਰਗ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਰਾਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਐਂਡ ਸਰਜਨ ਆਫ਼ ਗਲਾਸਗੋ (1757 ਅਤੇ 1773) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ।

## ਜੀਵਨ
ਉਹ 1725/26 ਵਿੱਚ ਐਡਿਨਬਰਗ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਜੌਹਨ ਸਟੀਵਨਸਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਆਇਰਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਡੌਲਗੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 1746 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ (MD) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗਲਾਸਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1766 ਤੋਂ 1789 ਤੱਕ ਗਲਾਸਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋ ਜੋਸੇਫ ਬਲੈਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਡੀਸਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਰਿਹਾ।

29 ਅਕਤੂਬਰ 1773 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਜੇਮਸ ਬੋਸਵੈਲ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਸੈਮੂਅਲ ਜੌਹਨਸਨ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕੀਤਾ (ਪ੍ਰੋ. ਰੀਡ ਅਤੇ ਐਂਡਰਸਨ ਨਾਲ ਵੀ)।

ਉਹ ਵਰਜੀਨੀਆ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ 29 ਮਈ 1791 ਨੂੰ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।

## ਪਰਿਵਾਰ
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਜੀਨ ਪਿਕੇਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸਦੀ ਭੈਣ, ਜੂਲੀਆਨਾ ਸਟੀਵਨਸਨ, ਥਾਮਸ ਚਾਰਲਸ ਹੋਪ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। 1789 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਪ ਨੇ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਲਮਾ (ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਗਾਇਕਾ)

**ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਮੈਕੇਟ**  ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 1988 ਜੋ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਅਲਮਾ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ 2017 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ "ਰੀਕਿਮ" ਗੀਤ ਨਾਲ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਥਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਮੈਕੇਟ (ਅਲਮਾ) ਦਾ ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਲਿਓਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਲੇਨ ਮੈਕੇਟ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਮੈਰੀ-ਪੀਅਰ ਮੈਕੇਟ ਏ. ਕੇ. ਏ. ਐਮ. ਪੀ. ਐਮ. ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ

ਅਲਮਾ ਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿਆਨੋ ਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਆਮੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਲਿਲੀ ਵਿੱਚ ਆਈ. ਈ. ਐੱਸ. ਈ. ਜੀ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫਰਾਂਸ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਾਓ ਪੌਲੋ ਵਿੱਚ ਐੱਫ. ਈ. ਏ.-ਯੂ. ਐੱਸ. ਪੀ. ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸਿੱਖੀ।

## ਡਿਸਕੋਗਰਾਫੀ 
### ਐਲਬਮਾਂ 
### ਸਿੰਗਲਜ਼ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੋਗੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ ਅਤੇ ਰਾਗ ਮਾਲਾ

ਜੋਗੀਆ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰਾਮ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਹੈ, ਜੋ 1990 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। 15 ਅਤੇ 16 ਨਵੰਬਰ 1989 ਨੂੰ ਮੋਨਮਾਊਥ, ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਵਾਇਸਟੋਨ ਲੇਅਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੇ *ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ* ਦੀ *ਸਾਰੰਗੀ* ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ *ਰਾਗ* *ਜੋਗੀਆ* (ਜਾਂ *ਜੋਗੀਆ*) ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ *ਰਾਗਮਾਲਾ* (ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ) ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਟਰੈਕਾਂ ਉੱਤੇ, ਨਾਰਾਇਣ *ਰਾਗ* ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਗੈਰ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇੱਕ ਲੈਯਕਾਰੀ ਜੋਡ਼ਦਾ ਹੈ ਜਿਹ੍ਸਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਅਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਮੂਲ 
*ਸ਼ੰਕਰਾ* ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ *ਰਾਗ* ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਮਨਰਾਓ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਨੇ "ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਮੂਡ" ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਲੁਈਜ਼ ਮਾਰਟੀਨੇਜ਼ ਜੋਸੇ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ *ਰਾਗ* ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਕਰਣ ਵਾਲੇ ਅਵਤਾਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। *ਸ਼ੰਕਰਾ* ਦੇਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਸੁਰ ਗਾ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸੁਰ ਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ। ਰਾਗ *ਜੋਗੀਆ* ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਾਇਆ -ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਡਜ ਅਤੇ ਪੰਚਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋਸਫ਼ ਸਟੀਗਰ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਗਈ ਆਪਣੀ *ਸਾਰੰਗੀ* ਨਾਲ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਐਲਬਮ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ।

ਆਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਆਲੋਚਕ ਕੇਨ ਹੰਟ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ "ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ" ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ "ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼" ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ *ਨਿਊ ਸਟ੍ਰੇਟਸ ਟਾਈਮਜ਼* ਦੇ ਆਰ. ਐਸ. ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਐਲਬਮ ਨੇ *ਸਾਰੰਗੀ* ਦੀ "ਨਾਜ਼ੁਕ ਧੁਨ" ਅਤੇ "ਆਕਰਸ਼ਕ ਗੀਤ" ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਟਰੈਕ ਸੂਚੀ 
# "ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ"-39:11
# "ਜੋਗੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਮਾਲਾ"-31:50

## ਕਰਮਚਾਰੀ 
* ਰਾਮ ਨਾਰਾਇਣ-*ਸਾਰੰਗੀ*
* ਅਨਿੰਦੋ ਚੈਟਰਜੀ-*ਤਬਲਾ*
* ਉਮਾ ਮਹਿਤਾ-*ਤੰਬੂਰਾ*
* ਉਮਾ ਫਾਲਕੇ-*ਤੰਬੂਰਾ*

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਨੋ ਜਹਾਂਗੀਰ ਕੋਇਜੀ

**ਬਾਨੋ ਜਹਾਂਗੀਰ ਕੋਇਜੀ** (7 ਸਤੰਬਰ 1917-15 ਜੁਲਾਈ 2004) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਣੇ ਦੇ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਾਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਹਰ ਬਣ ਗਈ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
* ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਬਾਨੋ ਕੋਇਜੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ, ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, 15 ਜੁਲਾਈ, 2004
* 1993 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਲਈ ਰੇਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਗਸੇਸੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਤਾਰਿਤਾ ਸ਼ੰਕਰ

**ਤਰਿਤਾ ਸ਼ੰਕਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰਾ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚਾਣਕਿਆ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਤਾਰਿਤਾ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। 1994 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਚਾਣਕਿਆ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੋਸਾਇਟੀ (SCES) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੰਦਰਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਪੁਣੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟਰੱਸਟੀ ਅਤੇ SCES ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ 2006-07 ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਾਰਮੇਸੀ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਂਟਰੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇਅਰ ਕਲੱਬ, ਜੋ ਸਟਾਫ, ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਹਾਇਤਾ, ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਰਿਤਾ ਕਿਤਾਬ, ਮਹਾਨ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹਵਾਲੇ, ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਵੀ ਹੈ।

## ਸਨਮਾਨ 
2002 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ, ਪੂਨਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ ਦੀ ਯੁਵਾ ਭਾਰਤੀ ਨੇ 2002-2003 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਮਿਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਊਧਵਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸੁਪਰ ਅਚੀਵਰਸ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਰਿਤਾ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਚਿਤਕਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 2017 ਵਿੱਚ, ਤਾਰਿਤਾ ਨੇ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਰਲਡ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਕਾਂਗਰਸ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਉੱਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਤੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ, ਤਰਿਤਾ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਪਾਇਨੀਅਰ ਇਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਅਕ
ਰਿਚਰਡ ਲੁਬੌਕ

thumb| ਜੌਨ ਕ੍ਰੋਮ, 1808 ਦੁਆਰਾ ਲੁਬੌਕ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਪੋਰਟਰੇਟ
**ਰਿਚਰਡ ਲੁਬੌਕ** (ਸੀ. 1759 – 2 ਸਤੰਬਰ 1808) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਫਲੋਜਿਸਟਨ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ 1784 ਦੇ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਜੋਸਫ਼ ਬਲੈਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ
ਲੁਬੌਕ ਦਾ ਜਨਮ ਨੌਰਵਿਚ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਐਡਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਸਟਰ ਲੈਮਨ ਅਤੇ ਮਿਸਟਰ ਰਿਗਬੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਨਾਰਫੋਕ ਅਤੇ ਨੌਰਵਿਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਬੇਟਾ ਰੈਵਰੈਂਡ ਰਿਚਰਡ ਲੁਬੌਕ, ਜੋ ਕਿ ਏਕਲਸ ਦਾ ਰੈਕਟਰ ਬਣਿਆ, ਨੋਰਫੋਕ ਬ੍ਰੌਡਸ   ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਐਡਵਰਡ ਵੀ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਲੁਬੌਕ 76 ਸੇਂਟ ਗਿਲਜ਼ ਸਟ੍ਰੀਟ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼, ਕੈਟੇਲੇਪਸੀ, ਅਪੋਪਲੈਕਸੀ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਣ 'ਤੇ ਪੇਪਰ ਵੀ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਲੁਬੌਕ ਆਖਰਕਾਰ ਬਲਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਥਿਊਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ - "ਸ਼ੁੱਧ ਹਵਾ"/ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀਅਮ ਸੋਰਬਾਈਲ ਸਿਵ ਕਮਿਊਨ (ਹੁਣ ਆਕਸੀਜਨ); principium aeri proprium (ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀਅਮ ਏਰੀ ਪ੍ਰੋਪ੍ਰੀਅਮ) (ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ); ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ (ਫਾਸਫੋਰਸ, ਸਲਫਰ, ਚਾਰਕੋਲ, ਕੁਝ ਧਾਤਾਂ ਆਦਿ) ਜੋ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀਅਮ ਏਰੀ ਪ੍ਰੋਪ੍ਰਿਅਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀਅਮ ਸੋਰਬਾਈਲ ਨੂੰ ਸੋਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਲਸੀਨੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀਅਮ ਏਰੀ ਪ੍ਰੋਪ੍ਰਿਅਮ (ਗਰਮੀ) ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਕਿ ਬਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੀਆਂ; principium aeri proprium (ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀਅਮ ਏਰੀ ਪ੍ਰੋਪ੍ਰੀਅਮ) ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀਅਮ ਸੋਰਬਾਈਲ ਅਤੇ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਹਵਾ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੈਵਿਕ ਸਾਹ, ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੜਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀਅਮ ਸੋਰਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਅਤੇ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਕੈਲਸ (ਅਲਕਾਲਿਸ) ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀਅਮ ਸੋਰਬਾਈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੁਬੌਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1808
ਉਤਰਨਾਲੂਰ ਨੰਗਾਈ

**ਉਤਰਨਾਲੂਰ ਨੰਗਾਈ** (ਤਾਮਿਲ: உத்தரநல்லூர் நங்கை) ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਪਰਾਈਅਰ ਕਵੀ ਸੀ ਜੋ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦਰਜੇਬੰਦੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਬਚੇ ਹੋਏ ਕੰਮ, *ਪੈਚਲੂਰ ਪਡੀਗਮ* ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ, ਉੱਤਰਨਾਲੂਰ ਨੰਗਾਈ, ਉੱਤਰਾਆਲੂਰ (ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ) ਅਤੇ ਨੰਗਾਈ (ਮਤਲਬ ਮੈਡੇਨ) ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਡ਼ਕੇ ਤੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਵਰਜਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋਡ਼ਨ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਚਲੂਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾਡ਼ ਕੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਾਈਆ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪੈਚਲੂਰ ਪਾਦਿਗਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਆਇਤ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈਃ

1 ਪੁਲਾਇਆ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
* ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼ੰਕਰਾ (ਰਾਗ)

**"ਥਾਟ ਬਿਲਾਵਲ ਪਸ ਸੰਵਾਦ,ਔਡਵ ਸ਼ਾਡਵ ਰੂਪ।**

**ਮਧ੍ਯਮ ਵਰਜਿਤ ਮਧ੍ਯ ਰਾਤਰੀ,ਸ਼ੰਕਰਾ ਰਾਗ ਅਨੂਪ।।"**

........................................**ਰਾਗ ਚੰਦ੍ਰਿਕਾਸਾਰ** 

**ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ** ਦੀ ਸੰਖੇਪ 'ਚ ਜਾਣਕਾਰੀ-

* **ਥਾਟ ਬਿਲਾਵਲੁ**
* **ਸਮਾਂ -ਦਿਨ ਦਾ  ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ (ਰਾਤ ਦੇ 9 ਵਜੇ ਤੋਂ 12 ਵਜੇ ਤੱਕ)**
* **ਅਰੋਹ-ਸ ਗ ਪ ਨੀ ਧ ਸੰ** 
* **ਅਵਰੋਹ-ਸੰ ਨੀ ਪ,ਨੀ ਧ,ਸੰ ਨੀ ਪ ਗ ਰੇ ਸ** 
* **ਪਕੜ -ਨੀ ਧ ਸੰ ਨੀ -- ਪ ਗ ਪ ਰੇਗ ਸ**
* **ਵਾਦੀ ਸੁਰ- ਗਾ**
* **ਸੰਵਾਦੀ ਸੁਰ - ਨੀ**
* **ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਗ-ਹਂਸਾਧ੍ਵਨਿ** 

***ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ*** ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰ੍ਮੁੱਖ ਰਾਗ ਹੈ।

## ਮੂਲ 
ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਥਾਟ  ਬਿਲਾਵਲ ਥਾਟ ਹੈ।

## ਤਕਨੀਕੀ ਵੇਰਵਾ 
**ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ** ਔਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਰਾਗਾ  ਹੈ, ਭਾਵ, ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹ  ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਸ਼ੁਧ ਲਗਦੇ ਹਨ। 

:* **ਅਰੋਹ-ਸ ਗ ਪ ਨੀ ਧ ਸੰ** 
:* **ਅਵਰੋਹ-ਸੰ ਨੀ ਪ,ਨੀ ਧ,ਸੰ ਨੀ ਪ ਗ ਰੇ ਸ** 
:* **ਪਕੜ -ਨੀ ਧ ਸੰ ਨੀ -- ਪ ਗ ਪ ਰੇਗ ਸ**

**ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ** ਦਾ ਵਾਦੀ ਸੁਰ **ਗ** ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਵਾਦੀ ਸੁਰ  **ਨੀ** ਹੈ। ਰਿਸ਼ਭ (ਰੇ)ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਗੰਧਾਰ (ਗ) ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

## ਸਮਾਂ (ਟਾਈਮ) 
ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਰਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ  (ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਤੋਂ 12 ਵਜੇ ਤੱਕ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

**ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ :-**

**ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ-**

* **ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ** ਬਹੁਤ ਜੋਸ਼ੀਲਾ,ਜ਼ੋਰਦਾਰ,ਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਵੀਰ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਗ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ** ਦੇ ਚਲਣ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਵਾਦੀ ਤੇ ਸੰਵਾਦੀ ਸੁਰ ਤੋ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਤਰਾਂਗਵਾਦੀ ਰਾਗ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ** ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਮੱਧ ਸਪਤਕ ਤੇ ਤਾਰ ਸਪਤਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ** ਦੇ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ(ਗ) ਤੋਂ ਸ਼ਡਜ ਤੱਕ ਆਉਣ ਲਈ ਮੀੰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* **ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ** ਦੇ ਅਵਰੋਹ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧੈਵਤ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਵਕ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

**ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ-**

* **ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ** ਦੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਲਈ ਕੇ ਤਿੰਨ ਮਤਭੇਦ ਹਨ।ਕੁੱਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਇਸ ਦੀ ਜਾਤੀ **ਔਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ** ਮੰਨਦੇ ਹਨ,ਧ੍ਰੁਪਦ ਗਾਇਕ ਇਸ ਦੀ ਜਾਤੀ **ਔਡਵ-ਔਡਵ** ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁਰ **ਰੇ** ਅਤੇ **ਮ** ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਛਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਿਰਫ ਸੁਰ **ਮ** ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਤੀ **ਸ਼ਾਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ** ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
* **ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ** ਦੇ ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦੀ ਸੁਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਮਤ ਭੇਦ ਹਨ।ਕੁੱਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ  ਇਸ ਦਾ ਵਾਦੀ ਸੰਵਾਦੀ ਸੁਰ ਸ ਅਤੇ ਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁੱਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ **ਗੰਧਾਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ** 

**ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ-**

* **ਗ,ਪ,ਰੇਗ ਸ**
* **ਗ ਪ ਨੀ ਧ ਸੰ ਨੀ -- ਪ** 
* **ਪ ਗ ਪ ਗ ਸ** 

**ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ -**

## ਸਮਾਂ 
ਰਾਗ ਸ਼ਂਕਰਾ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਰਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਹਰ (ਰਾਤ 9 ਵਜੇ ਤੋਂ 12 ਵਜੇ ਤੱਕ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ''ਜੋਗੀਆ 'ਚ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਸ਼ੰਕਰਾ,''

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ
ਭਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ

**ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ** ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਟੀਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟੀਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ 1951 ਅਤੇ 1962 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ 1956 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ 1950 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਡਿਫੌਲਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਆਲੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਟ ਗਿਆ। ਟੀਮ ਏ.ਐਫ.ਸੀ. ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ, ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਰ ਵਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਸੈਫ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ 1993 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅੱਠ ਵਾਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਸੈਫ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਨੇ 2007 ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਸੰਸਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ 2008 AFC ਚੈਲੇਂਜ ਕੱਪ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਟੀਮ ਨੇ 27 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ