open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਸਰੋਕਾਰ ਵਜ਼ਾਰਤ (ਭਾਰਤ)

**ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਵਜ਼ਾਰਤ** ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਹੈ ਜੋ 2006 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਮਾਜ ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਲਮ, ਸਿੱਖ,ਇਸਾਈ, ਪਾਰਸੀ,ਜੈਨ ਆਾਦਿ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮੁੱਖ ਅਦਾਰਾ ਹੈ।ਇਹ ਨਿਮਨ ਲਿਖਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਉਂਦਾ ਹੈ।
## ਸੰਸਥਾਵਾਂ
***ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸ਼ੁਦਾ ਬਾਡੀਜ਼**
** *ਕੇਂਦਰੀ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ* 
** *ਕੇਂਦਰੀ ਮਾਈਨੋਰਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨ *(NCM)
** *ਭਾਸ਼ਾਈ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ* (CLM)
***ਸਵੈਅਧਿਕਾਰਤ ਬਾਡੀਜ਼**
** *ਮੌਲਾਨਾ ਅਜ਼ਾਦ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਫਾਂਊਂਡੇਸ਼ਨ*(MAEF)
***ਸਾਰਵਜਨਕ ਖੇਤਰ ਅਦਾਰੇ ਤੇ ਜਾਂਇਟ ਵੈਂਚਰ**
** *ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਈਨੋਰਿਟੀ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ ਐਂਡ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ*(NMDFC) ਇਹ ਅਦਾਰਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 81000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 103000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਪਰਵਾਰਾਂ (ਸਿੱਖ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਪਾਰਸੀ, ਈਸਾਈ, ਜੈਨ, ਬੋਧੀ) ਨੂੰ ਸਵੈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਪੂੰਜੀ ਨਿਵੇਸ਼, ਲਈ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ।ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ (ਕਰੀਮੀ ਲੇਅਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ) ਸਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਸਵੈ ਮਦਦ ਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ, ਨਿੱਜੀ ਐਨ ਜੀ ਓਜ਼ ਤੋਂ ਇਲਵਾ ਲਗਭਗ 37 ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਦਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਰਾਜ ਹੱਥ ਕਰਘਾ ਉਦਯੋਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ, ਰਾਜ ਇਸਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ, ਰਾਜ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ/ਕਬੀਲੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਆਦਿ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਤੇ ਹੋਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
*ਪਰੀ ਮੈਟਰਿਕ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਸਕੀਮ
*ਪੋਸਟ ਮੈਟਰਿਕ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਸਕੀਮ
*ਮੈਰਿਟ ਕਮ ਮੀਨਜ਼ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਸਕੀਮ
*ਪੜ੍ਹੋ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
*ਨਈ ਰੋਸ਼ਨੀ
*ਸੀਖੋ ਔਰ ਕਮਾਓ
ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸਕੀਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ
ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫ਼ਾ

**ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫ਼ਾ** (26 ਜਨਵਰੀ 1895 - 19 ਸਤੰਬਰ 1980) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਹਿਲੇ-ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਕਵੀ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਸੀ।  

ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫ਼ਾ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਸੰਗ-ਏ-ਮੀਲ* ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਜਨਾਬ ਰਾਜੇਂਦਰ ਨਾਥ ਰਹਬਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਨਾਬ ਟਿੱਕਾ ਰਾਜ ਬੇਤਾਬ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫ਼ਾ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਪੰਡਤ ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਡਤ ਭਗਤ ਰਾਮ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ 1895 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀਪੋਕੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੁ ਚਰਾਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਬਾਗੀਆਨਾ ਨਜ਼ਮ ਏ ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਲਿਖਣ ਦੇ ਜੁਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋਈਸੀ। ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਿਹ *ਸੋਜ-ਏ-ਵਤਨ*
*ਸੰਗ-ਏ-ਮੀਲ*ਦੇ ਇਲਾਵਾ *ਚਾਂਦ ਸਫਰ ਕਾ* (ਨਾਵਲ) ਉਸ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸੰਤ ਰਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕ  ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਟੀ ਆਰ ਰੈਨਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੰਡਤ ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫ਼ਾ: ਹਯਾਤ-ਵ-ਖ਼ਿਦਮਾਤ ਅੰਜੁਮਨ ਤਰੱਕੀ ਉਰਦੂ  (ਹਿੰਦ) ਵਲੋਂ 2011 ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ੁਦਾਇਣ  (1943) ਅਤੇ ਰਾਗਨੀ (1945) ਦੇ ਗਾਨੇ ਉਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਅਰ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਪੰਡਿਤ ਰਾਜ ਨਰਾਇਣ ਅਰਮਾਨ ਦੇਹਲਵੀ ਸੀ। ਅਰਮਾਨ ਦਾਗ਼ ਦੇਹਲਵੀ ਦਾ ਸ਼ਗਿਰਦ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਤ੍ਰਿਕਾ *ਮਖ਼ਜ਼ਨ* ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ *ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ* ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੀਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ *ਜੰਗ ਕਾ ਰੰਗ* ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕਾਲਮ ਨਵੀਸ਼ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ  ਮੌਤ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 19 ਸਤੰਬਰ 1980 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਸੋਜ-ਏ-ਵਤਨ*
**ਸੰਗ-ਏ-ਮੀਲ*
**ਚਾਂਦ ਸਫਰ ਕਾ* (ਨਾਵਲ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਤੁਜ਼ਕ

**ਤੁਜ਼ਕ** ਫ਼ਾਰਸੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ: ਇੰਤਜ਼ਾਮੀਆ ਤਰਤੀਬ, ਕਾਇਦਾ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨ, ਜ਼ਾਬਤਾ ਲਸ਼ਕਰ ਜਾਂ ਜ਼ਾਬਤਾ ਮਜਲਿਸ, ਸ਼ਾਨੋ ਸ਼ੌਕਤ, ਸ਼ਾਹੀ ਰੋਜ਼ਨਾਮਚਾ।

ਤੁਜ਼ਕ ਦਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਤਿੰਨ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਵੈਜੀਵਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ।

*ਜਹਾਂਗੀਰੀ|ਤੁਜ਼ਕ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰੀ
*ਤੁਜ਼ਕ-ਏ-ਬਾਬਰੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ
ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ

**ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:**ਲਾਈਟ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ**'), ਉਪ-ਸਿਰਲੇਖ ਦ* ਗ੍ਰੇਟ ਰੇਨੰਨਸੀਏਸ਼ਨ*, ਸਰ ਐਡਵਿਨ ਆਰਨੋਲਡ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 1879 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਗੌਤਮ ਸਿਧਾਰਥ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਬੁੱਧ ਬਣ ਗਿਆ, ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਚਰਿਤਰ, ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਾਵਿ-ਲੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਲਿਤ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਖੁੱਲਾ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ।

ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੋ ਪੰਝੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਰਨੋਲਡ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੱਛਮੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕਈ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਅਚਾਰੀਆ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਸ਼ੁਕਲਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

I1945 ਵਿੱਚ Oscar Wilde ਦੀ *The Picture of Dorian Gray* 1891, ਦੇ ਮੂਵੀ ਵਰਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਬਦਚਲਣੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਗਰਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਉਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਉਧਾਰ ਦੇ ਕੇ ਚੰਗੇ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਰੂਪਾਂਤਰਨ 
1928 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਜ਼ ਓਸਟਨ ਅਤੇ ਹਿਮਾਂਸੂ ਰਾਏ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਨਿਆਸ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  Dudley Buck ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ oratorio, ਦ ਲਾਈਟ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਆਧਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1887 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Bengali Drama Based on *The Light of Asia* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਰਤਾਂਤਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1879 ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਜੁਗਲਬੰਦੀ

**ਜੁਗਲਬੰਦੀ** (ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ: ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ: , ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ: جگلندئ‍) ()  ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਖ਼ਾਸਕਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਸੋਲੋ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦੋਗਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲਬ  "ਲਿਪਟੇ ਜੌੜੇ " ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਦੋਗਾਣਾ ਵੋਕਲ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ਮੂਲਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਕਸਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ,
ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਸਿਤਾਰਵਾਦਕ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਸਰੋਦ ਵਾਦਕ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਖਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੋ ਗਾਣੇ,
ਜੋ 1940ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ (ਵੋਕਲ ਗਾਇਕ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ਵਾਦਕ) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ (ਭਾਵ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ) ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਲੋ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੋਣ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੋ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਤਦ ਹੀ ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਸੋਲੋ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਸਾਜ਼-ਸੰਗੀ ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਵਿੱਚ, ਦੋਨੋਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੋਹਰੀ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖਿਲੰਦੜਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਜਸਰੰਗੀ 
ਜਸਰੰਗੀ ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਹੈ। ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ ਦੇ ਸਿਰ ਇਸ  ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਸਰੰਗੀ ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੂਰਛਣਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰਾਗ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਗਾਇਕ ਸ਼ਡਜ-ਮੱਧਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਡਜ-ਪੰਚਮ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ 'ਮ' ਸੁਰ  ਮਰਦ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ "ਸ" ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਸੁਰ "ਪ" ਔਰਤ ਦਾ "ਸ 'ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਗਾਇਕ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਪਿੱਚ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਚਜਿਅਮ ਜੂੰਬਾ

**ਚਜਿਅਮ ਜੂੰਬਾ** (28 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1939 – 4 ਅਪਰੈਲ 1987) ਬੋਧੀ ਧਿਆਨ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਕਾਗੂ ਅਤੇ ਨਿੰਗਮ ਦੋਵਾਂ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਸੀ। ਉਹ 11ਵੇਂ ਜੂੰਬਾ ਤੁਲਕੂ, ਸਾਰਮਾਂਗ ਮੱਠ ਦਾ ਉਚੱਤਮ ਗੁਰੂ, ਵਿਦਵਾਨ,ਕਵੀ, ਅਧਿਆਪਕ, ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।

ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੂਹਾਨੀ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਜਗਤ ਅੰਦਰ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭਾਵੇਂ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸੀਖੋ ਔਰ ਕਮਾਓ

**ਸੀਖੋ ਔਰ ਕਮਾਓ ** ਸਕੀਮ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ (1992 ਦੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਐਕਟ ਰਾਹੀਂ5 ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਸਮਾਜ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਲਿਮ,ਈਸਾਈ,ਸਿੱਖ,ਬੋਧੀ,ਪਾਰਸੀ ਤੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜੈਨ) ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣਾ ਕੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਦਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ 100% ਗਰਾਂਟ ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁਹਾਰਤਾਂ ਦੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਸਲ ਫਾਰ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰੇਨਿਂਗ (NCVT)ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸ਼ੁਦਾ ਹੋਣ।ਇਹ ਮੁਹਾਰਤਾਂ ਚਾਹੇ ਰਵਾਇਤੀ ਹੋਣ ਚਾਹੇ ਮੌਲਿਕ ਜਾਂ ਅਧੁਨਿਕ।
## ਸਿਖਲਾਈ ਅਦਾਰੇ
ਸਿਖਲਾਈ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇੰਪਲੀਮੈਂਟਿੰਗ ਏਜੈਂਸੀਜ਼ (PIA) ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ,ਹੁਠ ਲਿਖੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ:
*ਰਾਜ ਸਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜੀਕ੍ਰਿਤ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ।
*ਮਨਜ਼ੂਰ ਸ਼ੁਦਾ ਨਿੱਜੀ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਅਦਾਰੇ।
*ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਨਅੱਤਾਂ
*ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਨ।
ਇਤਿਆਦ ਸੰਸਥਾਵਾਂ।
## ਸਿਖਲਾਈ ਖੇਤਰ ਤੇ ਕੋਰਸ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ 
* ਰਵਾਇਤੀ ਮੁਹਾਰਤਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸੰਘਣੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ,ਬਲਾਕਾਂ,ਕਸਬਿਆਂਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ;ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲ।
*NCVT ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ,ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ,ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਕਮਾਊ ਮੁਹਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ।
*ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ 3 ਮਾਹ ਤੋਂ 1 ਸਾਲ ਤੱਕ।
*ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਉਮਰ ੧੪-੩੫ ਸਾਲ।
*ਇਕ ਪਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਹ 25000 ਰੁਪਏ।

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਸਾਲ ੨੦੧੫-੧੬ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ 40 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
1508

**1508** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1500 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* ਫਰਵਰੀ &ndash; ਮੈਕਸ਼ੀਮਿਲੀਅਨ I, ਰੋਮਨ ਬਾਦਸਾਹ ਨੇ ਵੇਨੇਸ ਗਣਰਾਜ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
* 6 ਜੂਨ &ndash; ਮੈਕਸੀਮਿਲੀਅਨ I, ਵੇਨੇਸ ਗਣਰਾਜ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।

## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1509

**1509** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1500 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 2 ਫਰਵਰੀ &ndash; ਪੁਰਤਗਾਲ ਨੇ ਡਿਓ ਦੀ ਲੜਾਈ (1509) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਾਝੇ ਮੁਹਾਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ

thumb|230x230px|ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ **ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ** ਦੀ ਸਥਿਤੀ
**ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ** (ਚੀਨੀ: 山东 半岛, Shandong Bandao; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Shandong Peninsula), ਜੀਆਦੋਂਗ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ (胶东 半岛,  ਜੀਆਦੋਂਗ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ)   ਚੀਨ ਦੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਤਿਥ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ (ਪੈਨਿਨਸੂਲਾ) ਹੈ.  ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਬੋਹਾਈ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤੱਟ ਵੀ ਹਨ.ਪਿਹਲੈ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਧ ਤੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਤੇ ਸਮਰਾਜ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ.
 
## ਵਿਵਰਣ 
 ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਚਿੰਗਦਾਓ (青岛, Qingdao), ਯਾਨਤਈ (烟台, Yantai) ਅਤੇ ਵੇਈਹਈ (威海, Weihai) ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੈਨਡੇਰਿਨ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜਿਆਓ - ਲਿਆਓ ਨਾਮਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੰਨ ੧੮੯੮ ਵਲੋਂ ੧੯੧੪ ਤੱਕ ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਚੀਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜੋ ਜਰਮਨੀ ਨੂੰ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ (ਕੋਲੋਨੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਚਿੰਗਦਾਓ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ੧੯੦੨ ਵਿੱਚ ਬਰੀਟੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਮੱਝੌਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਅਗਸਤ ੧੯੧੪ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਲੋਂ ਲੜਾਈ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜਰਮਨੀ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਲੜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਆਸ ਸੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਲੇਕਿਨ ੩੦ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੧੪ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆ। ਪਤਾ ਚਲਾ ਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਦੁਆਨ ਚੀਰੁਈ, ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਇੱਕ ਕਰਜੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਸੂਬਾ 
* ਬੋਹਾਈ ਸਾਗਰ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
1804

**1804** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1800 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
* 2 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਨੇ ਨੌਟਰਡਮ ਕੈਥੀਡਰਲ 'ਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਜੋਂ ਤਾਜ ਪਹਿਨਿਆ |
* 16 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਰੂਸੀ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਕਟਰ ਬੁਨੀਆਕੋਵਸ਼ਕੀ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
* 12 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਇਮੈਨੂਅਲ ਕਾਂਤ, ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦੀ ਮੌਤ।(ਜ. 1724)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਹਾਰਾਣਾ ਸਰ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ

**ਮਹਾਰਾਣਾ ਸਰ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ** ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ Fateh Singh (1849, 16 ਦਸੰਬਰ - 1930 24 ਮਈ ਨੂ ) ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ। 1884 ਤੋਂ 1930 ਤੱਕ 46 ਸਾਲ ਮੇਵਾੜ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਉਦੈਪੁਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ

ਭਾਰਤ ਇੰਡੀਅਨ ਪਲੇਟ  ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ,ਜੋ ਇੰਡੋ-ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਪਲੇਟ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਹੈ।ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪਰਤ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਉੱਤਰੀ ਅਰਧ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ 8°4' ਅਤੇ  37°6' ਉੱਤਰੀ ਅਕਸ਼ਾਸ਼ ਅਤੇ 68°7' ਅਤੇ 7°25' ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਤਰ ਦਰਮਿਆਨ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 3,287,263 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,269,219 ਵਰਗ ਮੀਲ)ਖੇਤਰ ਨਾਲ  ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 3214 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ ਤੋ ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 2933 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਥਲ ਸੀਮਾ 15200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸੀਮਾ 7515 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
## ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਟ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ 
## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਣਤਰ 
ਭਾਰਤ ਨੂੰ **28 ਰਾਜਾਂ** (ਅੱਗੋਂ ਜ਼ਿਲਿਆ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ **8 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪਰ੍ਦੇਸ਼ਾ** ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

Himalaya-formation.gif|left|thumb|226x226px|ਭਾਰਤੀ (ਇੰਡੀਅਨ)ਪਲੇਟ

Kashmir_map.jpg|left|thumb|144x144px|ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ

India_topo_big.jpg|thumb|ਭਾਰਤ ਦਾ ਧਰਾਤਲ

Indiahills.png|right|thumb|253x253px|ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਰਬਤੀ ਖੇਤਰ

Kangchenjunga.JPG|right|thumb|220x220px|ਮਾਂਊਟ ਕੰਚਨਜੰਗਾ,ਸਿੱਕਿਮ

Manduvalley1_coolspark.jpg|left|thumb|220x220px|ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿੰਧਿਆਂਚਲ ਪਰਬਤ ਸ਼ੇਰ੍ਣੀ

Dry_deciduous_Jungles_at_Ramatheertham_03.jpg|thumb|220x220px|ਪਠਾਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ

Western-Ghats-Matheran.jpg|right|thumb|220x220px|ਮੈਥਰਨ ਨੇੜੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ

Thar_desert_Rajasthan_India.jpg|left|thumb|220x220px|ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਰਾਜਸਥਾਨ,ਭਾਰਤ

## Further reading 
## References 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ
ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ

**ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ** ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਚੈਪਟਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਸਲਾਨਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਗਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਭਾਗ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣਾ ਹੈ।

## ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2011
ਪਹਿਲੀ ਵਿਕੀ ਭਾਰਤ ਕਾਨਫਰੰਸ 2011 ਵਿੱਚ 18 ਤੋਂ 20 ਨਵੰਬਰ ਦੌਰਾਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 18 ਤੋਂ 20 ਨਵੰਬਰ 2011 ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਭਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

### ਬੁਲਾਰੇ
ਇਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਸ ਅਤੇ ਅਰਨਬ ਗੋਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਰਨਬ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਮਹਿਮਾਨ ਵੱਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ "ਨਿਰਪੱਖਤਾ" ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਬੈਰੀ ਨਿਊਸਟੇਡ ਨੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ।

## ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2016
ਦੂਜੀ ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2016 ਮੋਹਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸੀ.ਜੀ.ਸੀ ਲਾਂਡਰਾਂ ਕਾਲਜ, ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ 5 ਤੋਂ 7 ਅਗਸਤ 2016 ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੈਥਰੀਨ ਮਹੇਰ ਅਤੇ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਨਤਾਲੀਆ ਤਿਮਕਿਵ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

File:Katherine Maher addressing wikimedians on second day of Wikiconference India 2016.jpg|ਕੈਥਰੀਨ ਮਹੇਰ ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2016 ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
File:Inaugural ceremony of Wikiconference India 2016.jpg|ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2016 ਸਮਾਰੋਹ
File:WikiConfrence India 2016 Women Wikimedians.jpg|200px|ਮਹਿਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2016 ਦੌਰਾਨ
File:Group photo of Wikiconference India 2016.jpg|ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2016 ਦੀ ਗਰੁੱਪ ਫੋਟੋ
File:Nataliia Tymkiv making presentation at Wikiconference India 2016.jpg|ਨਤਾਲੀਆ ਤਿਮਕਿਵ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ
File:Wikiconference India 2016 presentations hall 1, Landhran CGC.jpg|ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2016 ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਡੈਲੀਗੇਟ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਭਾਰਤ
ਹੁਮਾਯੂੰ ਸਈਦ

**ਹੁਮਾਯੂੰ ਸਈਦ ਅੰਸਾਰੀ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਰਾਮੇ 
**ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ**
* *ਚਾਂਦਨੀ ਰਾਤੇਂ*
* ਇਸ਼ਕ ਕੀ ਇੰਤਹਾ
* *ਮੇਰੀ ਜ਼ਾਤ ਜ਼ਰਾ-ਏ-ਬੇਨਿਸ਼ਾਨ*
* *ਦਾਮ*
* *ਮੁਹੱਬਤ ਰੂਠ ਜਾਏ ਤੋ*
* *ਅਨਾ*
* *ਰਿਆਸਤ*
* *ਕਾਫ਼ਿਰ *
* *ਦੋਰਾਹਾ*
* *ਆਸ਼ਤੀ*
* *ਇਸ਼ਕ ਜਨੂੰਨ ਦੀਵਾਨਗੀ* 
* *ਯੇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ*
* *ਉਡਾਨ*
* *ਓਮਰ ਦਾਦੀ ਔਰ ਘਰਵਾਲੇ*
* *ਨੀਅਤ*
* ਲੇਡੀਸ ਪਾਰਕ
**ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ**
* *ਮੂਰਤ*
* *ਰਿਆਸਤ*
* *ਮਕਾਨ*
* *ਦੋਰਾਹਾ*
* *ਮੇਰੀ ਜ਼ਾਤ ਜ਼ਰਾ-ਏ-ਬੇਨਿਸ਼ਾਨ*
* *ਦਾਮ*
* *ਤਲਾਫ਼ੀ*
* ਮੰਜ਼ਿਲ
* ਸਰਕਾਰ ਸਾਹਬ

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* ਲੌਲੀਵੁੱਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਦਾ ਸੂਪ

**ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਦਾ ਸੂਪ** ਪੂਰਬ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਚੀਨ, ਸਿੰਗਾਪੂਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗਰਮ-ਗਰਮ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਂਤੋਨੀ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੋਂਗ ਸੁਈ ਜਾਂ ਗਾੜੇ ਮਿੱਠੇ ਸੂਪ ਦਾ ਰੂਪ ਲੇ ਲੇਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹਨ। ਖੰਡ ਮਿੱਥਾ ਕਰਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਂਗਯੂਆਨ ਨੂੰ ਕਈ ਬਾਰ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਦੇ ਸੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਦੇ ਸੂਪ ਨੂੰ ਪਾਊਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਸਮੱਗਰੀ
ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ :

*1 ਕੱਪ ਸਫੈਦ ਚਾਵਲ ( ਲੰਬੇ ਅਨਾਜ ਜ ਛੋਟਾ ਅਨਾਜ )
*1 ਕੱਪ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜ 
*ਪਾਣੀ ਦੇ 7-8 ਕੱਪ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ
*( ਨਿੱਜੀ ਪਸੰਦ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ) 1 ਕੱਪ ਖੰਡ

ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਸ ਸੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਦਾਂ ਕੀ- ਕੈਵੀਆਰ, ਬਾਜਰਾ, ਕਾਲੇ ਚਾਵਲ, ਮੱਕੀ, ਕਾਲੇ ਬੀਨਜ਼, ਲਾਲ ਬੀਨਜ਼, ਸੋਇਆ ਬੀਨ, ਅਨਾਜ ਆਦਿ।

## ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
#ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪਿਓ ਦੋ 
#ਰਾਤ ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਿਓ ਦੋ .
#3 ਕੱਪ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਲੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਪੀਸੋ
#1 ਕੱਪ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਲੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਪੀਸੋ
#ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਾ ਦਿਓ
#ਇਸਨੂੰ ਗਾੜਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪਕਾਓ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
2015 ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਹੜ੍ਹ

2015 ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਹੜ੍ਹ ਨਵੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਯੂਨੀਅਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਚੇੰਨਈ ਸ਼ਹਿਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਵੰਬਰ ਚ ਦਰਜ ਬਾਰਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਰਹੀ।  ਕਰੀਬ 200 ਲੋਕਾਂ  ਦੀ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸਨੇ 1.8 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ  ਅਤੇ ਕ੍₹20000 crore (US$3billion) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
8 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਚੱਕਰਵਾਤ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦਾ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਤੱਟ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਟ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਅੰਤਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚ ਲੰਬਕਾਰੀ ਹਵਾ ਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਿਸਟਮ ਕਮਜ਼ੋਰ  ਹੋ ਕੇ 10 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਖਾਸੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਸਿਸਟਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਤੱਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, 28-29 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜੋ ਹੋਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਲਿਆਇਆ।

## ਹੜ੍ਹ 
### ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2015
ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ ਨੀਗਰੋਸ

***ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ ਨੀਗਰੋਸ*** ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ ਲਾਰੰਸ ਹਿੱਲ ਦਾ 2007 ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਾਵਲ ਹੈ। Someone Knows My Name ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਟਾਈਟਲ 
ਲੇਖਕ ਨੇ ਟਾਈਟਲ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: 
"ਮੈਂ *ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ ਨੀਗਰੋਸ* ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਇਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸੇ ਹੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਰਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ 3000 ਕਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1783 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਮੈਨਹੈਟਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਤੁਸੀਂ ਬੁੱਕ ਆਫ ਨੀਗਰੋਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੇ ਬਗੈਰ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਮੇਰੀ ਪਾਤਰ, ਅਮਿਨਾਤਾ ਡਿਆਲੋ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਟਾਵੇਂ ਨੇ ਹੀ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਰੰਭ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵੀ ਉਜਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਨ ਹੈ ਕੀ ਸ਼ਬਦ 'ਨੀਗਰੋ' ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਰ ਤੁਸੀਂ Toronto ਜਾਂ Montreal ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਨਾ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਲੋਕ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਗਰ ਤੁਸੀਂ Brooklyn ਜਾਂ Boston ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਬੋਲ ਵਰਤ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਨਾਵਲ ਦੇ ਨਾਲ ਦੌਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਸਾਹਿਤਕ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਜੋ ਇਸ ਦੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਵੀ ਨਾ ਹੁੰਦਾ।"

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* CBC *The Hour* Interview, June 10, 2009.
* *Quill & Quire* Lawrence Hill Profile. 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਵਲ
ਬਾਇਨਰੀ

**ਬਾਇਨਰੀ** ਮਤਲਬ ਹੈ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਜਾਂ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਆਈਟਮ। ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
## ਗਣਿਤ 
* ਬਾਇਨਰੀ ਨੰਬਰ ਸਿਸਟਮ, ਸਿਰਫ ਦੋ ਅੰਕ (0 ਅਤੇ 1) ਵਰਤ ਕੇ ਨੰਬਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨਾ 
* ਬਾਇਨਰੀ ਰਿਲੇਸ਼ਨ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ 
* ਬਾਇਨਰੀ ਫੰਕਸ਼ਨ, ਦੋ ਆਰਗੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਗਣਿਤ ਦਾ ਫੰਕਸ਼ਨ
## ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ 
* ਬਾਇਨਰੀ ਕੋਡ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਦੀ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ
* ਬਾਇਨਰੀ-ਕੋਡਿਡ ਦਸ਼ਮਲਵ, ਦਸ਼ਮਲਵ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈਨਰੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਡ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਢੰਗ
* ਬਾਇਨਰੀ ਫਾਇਲ, ਮਨੁੱਖੀ-ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ ਪਾਠ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਬਣੀ
* ਬਾਇਨਰੀ ਚਿੱਤਰ, ਇੱਕ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਚਿੱਤਰ ਜਿਸ ਦੇ ਹਰ ਪਿਕਸਲ ਲਈ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸੰਭਵ ਮੁੱਲ ਹੋਣ
* ਬਾਇਨਰੀ ਅਗੇਤਰ, ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਅਗੇਤਰ ਜੋ ਇਸੁਨ ਪਾਵਰ 2 ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰ ਦੇਵੇ 
* ਬਾਇਨਰੀ ਰੁੱਖ
1791

**1791** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1790 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 3 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਕਰੋੜਸਿੰਘੀਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਜਰਨੈਲ ਭੰਗਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਰਾਬਰਟ ਸਟੂਅਰਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਤੇ ਰਿਹਾਈ ਵਾਸਤੇ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮੰਗੇ
* 4 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 'ਸੰਡੇ ਅਬਜ਼ਰਵਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਸੰਡੇ ਪੇਪਰ ਵਜੋਂ ਛਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੰਡੇ ਪੇਪਰ ਹੈ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1790

**1790** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1790 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 8 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕੌਮ ਦੇ ਨਾਮ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪੋਥੀਮਾਲਾ

**ਪੋਥੀਮਾਲਾ** ਨਾਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਫਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਨਗਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੀਂ ਪੁਸ਼ਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਮੱਲ ਸੋਢੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਹਰਸਹਾਇ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਮੱਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਥੇ ਇੱਕ ਗੱਦੀ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੋਥੀ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਰੱਖੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੋਥੀਮਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਮੱਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਥੇ ਇੱਕ ਗੱਦੀ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਦੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਇਥੇ ਰੱਖੀ ਪੋਥੀ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪੋਥੀ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਮੰਦਭਾਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪੋਥੀ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 1915 ਦੇ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪੋਥੀ ਮਾਲਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੋੜਿਆਂ ਲਈ ਬੜੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਸਮਾਨ ਸੀ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1870 ਈ: ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚਿੱਤਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕਮਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਪੋਥੀ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਮਰੇ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਆਦਮਕੱਦ ਪੋਰਟਰੇਟ ਚਿੱਤਰ ਬਣੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਚਿੱਤਰ ਬਣੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਘਸਮੈਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਉਲੀਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਦੋਲਮਾ

**ਦੋਲਮਾ** ਬਾਲਕਨ, ਕਾਕੇਸ਼ਸ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਮੇਤ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਆਮ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਭਰਤ ਲਈ ਆਮ ਸਬਜੀਆਂ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਟਮਾਟਰ, ਮਿਰਚ, ਪਿਆਜ਼, ਸ਼ੱਕਰਕੰਦੀ, ਐਗਪਲਾਂਟ, ਅਤੇ ਲਸਣ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਰਤ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਵਰਤੀ ਜਾਣੀ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮੀਟ ਦੋਲਮਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਗਰਮਾ-ਗਰਮ ਅੰਡੇ - ਨਿੰਬੂ ਜਾਂ ਲਸਣ ਦੀ ਚਟਣੀ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਮੀਟ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਰਵੇਂ ਸਬਜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਕਵਾਨ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ 'ਰੀਪੀਏਨੀ' (ripieni) ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅੰਗੂਰ ਜਾਂ ਗੋਭੀ ਪੱਤੇ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਜਿਸਨੂੰ ਭਰਤ ਵੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਦੋਲਮਾ ਜਾਂ ਯਪਰਕ ਦੋਲਮਾ (ਪੱਤੇ ਵਾਲਾ ਦੋਲਮਾ) ਵੀ ਆਖਦੇ ਹੈ।

## ਭਰਤ
ਭਰਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਵਲ, ਬਾਰੀਕ ਕੱਟਿਆ ਮੀਟ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲ, ਪੁਦੀਨੇ ਜਾਂਪਾਰਸਲੇ,ਪਿਆਜ਼, ਆਲ੍ਹਣੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਸਾਲੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੈ। ਬਿਨਾ ਮੀਟ ਵਾਲੀ ਭਰਤ ਵਿੱਚ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਤੇਲ, ਸੌਗੀ, ਪਿਆਜ਼, ਗਿਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਇਸਰਾਈਲੀ ਰੂਪ
ਇਸਰਾਏਲ ਵਿਚ, ਵੇਲ ਪੱਤੇ, ਸਵਿੱਸ ਚਾਰਡ, ਡੇਟ, ਗੋਭੀ, ਆਲੂ, ਐਗਪਲਾਂਟ, ਪਿਆਜ਼, ਦਰਜ, ਸ਼ੱਕਰਕੰਦੀ,ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ,ਬੀਟ, ਗਰਮ ਕੜਵਾਹਟ ਵਾਲੀ ਮਿਰਚਾਂ, ਸੁੱਕੇ ਫਿੱਗ, ਸੁੱਕਾ ਅੰਜੀਰ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਖੁਰਮਾਨੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਅਤੇ ਚੌਲ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਬਲਗਰ, ਦਾਲ਼ ਵਰਤਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਯਹੂਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਇਸਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੂਪ ਬਣਾ ਲਿੱਟੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ

**ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ** ਜਾਂ **ਇੰਤਜ਼ਾਮੀਆ** ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ ਜਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਸ਼ਬਦ ਬੜੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੇ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 
## ਕੰਮ
*ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਸੰਬੰਧਤ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਕਈ ਵਿਧਾਨਕ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲ ਵਧੇਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਂਬਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਬਿੱਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਪਿਛੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਬੈਠਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਹੀ ਅਧਿਆਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਆਪਣੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਝੌਤੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
*ਸੰਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਧਨ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਬਜਟ ਮੰਤਰੀ-ਮੰਡਲ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਂਣੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਟੈਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ-ਘੱਟ ਕਰਨਾ, ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
*ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧੀ ਦੀ ਸਜਾ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵੀ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
*ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵੀ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਾਜੋ-ਸਮਾਨ ਤੇ ਅਸਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
*ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੀ ਮਨਜ਼ੁਰੀ ਲਈ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਟੂਨ

**ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਟੂਨ** ਅਸੀਮ ਤ੍ਰੀਵੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖਿਲਾਫ਼ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਤੇਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿੱਖੇ ਵਿਅੰਗਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਟੂਨ ਮੁਹਿੰਮ ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਸਮੇਂ ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਅਸੀਮ ਤ੍ਰੀਵੇਦੀ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਰੋਹ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਜ਼ਮਾਨਤੀ ਜੁਰਮ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*new site
*official backup site
ਕਰਬ

**ਕਰਬ** (Urdu: کرب lit. Anguish) 2015 ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਮ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਆਮਨਾ ਨਵਾਜ਼ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਹਤ ਜਬੀਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਨਾਨ ਸਿੱਦਕੀ, ਅਰਮੀਨਾ ਖਾਨ ਅਤੇ ਸਮਨ ਅੰਸਾਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 

## ਕਾਸਟ 
* ਫਾਰੁੱਖ ਆਫਤਾਬ (ਉਮਰ ਵਜੋਂ)
* ਅਦਨਾਨ ਸਿੱਦਕੀ (ਹਮਜਾ ਵਜੋਂ) 
* ਅਰਮੀਨਾ ਖਾਨ (ਹਾਨੀਆ
* ਸਮਨ ਅੰਸਾਰੀ (ਆਲੀਆ
* ਸਬਾ ਫੈਸਲ (ਹਾਨੀਆ ਦੀ ਮਾਂ, ਸਾਬਿਹਾ ਵਜੋਂ)
* ਬਹਿਰੋਜ਼ ਸਬਜ਼ਵਰੀ (ਫਹਾਦ ਵਜੋਂ) 
* ਮਦੀਹਾ ਜ਼ੈਦੀ (ਨੂਰ-ਉਲ-ਐਨ ਵਜੋਂ) 
* ਫੌਜੀਆ ਮੁਸ਼ਤਾਕ (ਹਮਜਾ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ)
* ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਰਾਮ (ਹਮਜਾ ਦਾ ਭਰਾ ਵਜੋਂ)
* ਨਿਦਾ ਮੁਮਤਾਜ਼ (ਮਾਹਨੂਰ ਵਜੋਂ)
* ਇਕਰਮ ਅੱਬਾਸੀ 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ
ਬੜੋਦਾ ਰਿਆਸਤ

**ਬੜੋਦਾ ਰਿਆਸਤ** ਹੁਣ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਆਸਤ ਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਗਾਇਕਵਾੜ ਵੰਸ਼ ਦਾ 1742ਈ. ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਰਾਜ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੜੋਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀ ਸੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਹੀ ਸਨ ਜਿਹੜੇ 21 ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬੜੋਦਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਬੜੋਦਾ ਦੇ 1 ਮਈ 1949 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅੰਧਰੂਨੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਬੜੋਦਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਵਟੋਦਰਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬੋਹੜ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿਚਕਾਰ"।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Genealogy of princely states of Baroda  at *Queensland University*
* Coins of Baroda State
ਸੇਂਟ ਜਰਮੇਨ ਦੀ ਸੰਧੀ

**ਸੇਂਟ ਜਰਮੇਨ ਦੀ ਸੰਧੀ** ਜੋ 10 ਸਤੰਬਰ 1919 ਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਨਾਲ ਸੇਂਟ ਜਰਮੇਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਕਰਕੇ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿਤਾ।
## ਸ਼ਰਤਾਂ
*ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੀ ਸੈਨਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ 30,000 ਤੱਕ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਜਲ-ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
*ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਨੂੰ ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨੀ ਪਈ।
*ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬੋਹੇਮੀਆ ਅਤੇ ਮੋਰੇਵੀਆ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਖੋਹ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਸਟਰ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
*ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਤੋਂ ਗਲੇਸ਼ੀਆ ਲੈ ਕੇ ਪੋਲੈਂਡ ਨੂੰ ਬੁਕੋਵਿਕਾ, ਰੁਮਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
*ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੱਖਣੀ ਟਾਈਰੋਲ, ਟ੍ਰਂਟੀਕੋ, ਟ੍ਰੀਸਟ ਅਤੇ ਈਸਟ੍ਰੀਆ ਇਟਲੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
*ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜੋਗੋਵਿਨਾ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਰਬੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁਗੋਸਲਾਵੀਆ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
*ਆਰਥਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਉੱਤੇ ਘਾਟਾ-ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਰਕਮ ਵਸੂਲਣੀ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ
ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਈਏ

ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਚਾਲੀ ਵਾਰਾਂ ਗੁਰੂਇਤਿਹਾਸ,ਗੁਰਮਤਿ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਹਨ।ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ **ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਈਏ** ਵੀ ਆਪ ਦੀ ਕਾਵਿ ਕਿਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ,ਕਿ ਆਪ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਬਨਾਰਸ, ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਗਏ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਵਰ੍ਹੇ ਆਪ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਆਪ ਨੇ ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਈਏ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ 556 ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਈਏ ਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 119 ਹੋਰ ਕਬਿੱਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 675 ਹੋ ਗਈ।ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਬੋਲੀ ਬ੍ਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਈਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਅ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਿਰਹਾ ਦੀ ਵਿਆਕੂਲ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਦੋਹਰੇ ਅੱਠ ਸੋਰਠੇ ਅੱਠ ਛੰਦ ਹਨ। ਸਵੱਈਏ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਕਬਿੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦਾ ਕਾਲ ਉਤੱਰ-ਭਗਤੀ ਕਾਲ ਹੈ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਜ ਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਚਰਚ ਸੀਮਾ ਤੇ ਹੈ।ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੀਤੀਬੱਧ ਅਤੇ ਰੀਤੀਮੁਕਤ ਪਰਿਪਾਟੀ ਤੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਭਗਤਾਂ,ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਜਨਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਰੀਤੀਮੁਕਤ ਪਰਿਪਾਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਵੀਆਂ ਉੱਪਰ ਰੀਤੀਬੱਧ ਪਰਿਪਾਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਸਵੱਈਆ ਅਤੇ ਕਬਿੱਤ ਰੀਤੀ ਕਾਵਿ ਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਛੰਦ ਸਨ।ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤਿਕ ਪਰਿਦਿਸ਼ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸਵੱਈਏ ਅਤੇ ਕਬਿੱਤ ਛੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਬਿੱਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ 24 ਕਬਿੱਤ ਮੰਗਲਾਚਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ,ਪੱਚੀਵੇਂ ਕਬਿੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਾਲੀਵੇਂ ਕਬਿੱਤ ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੇ ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਈਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਚਨਾ ਰੀਤੀ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਛੰਦਾਂ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। 1940 ਈ: ਤੱਕ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕੇਵਲ 556 ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਈਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਸੰਕਪ ਦੇ 556 ਕਬਿੱਤ ਵਿਚੋਂ ਉਕਤ 30 ਕੱਢ ਦੇਣ ਤੇ ਕੁੱਲ 526 ਕਬਿੱਤ ਬਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ 119 ਛੰਦ, ਕਬਿੱਤ ਹੀ ਹਨ। ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਕਬਿੱਤਾਂ ਦੀਆਂ 42 43 ਮਾਤ੍ਵਾਂ ਹਨ।
ਜੈਸੇ ਸਰ ਸਰਿਤਾ ਮੇਂ ਸਕਲ ਸਮੁੰਦਰ ਬੜੀ ਮੇਰ ਮੇਂ ਸੁਮੇਰ ਬੜੋ ਜਗਤ ਬਖਾਨ ਹੈ ਤਰਵਰ ਬਿਰਵੈ ਜੈਸੇ ਚੰਦਨ ਬਿਰਖ ਬੜੋ ਧਰਤ ਮੇ ਕਨਕ ਅਤਿ ਉਤਮ ਕੇ ਮਾਨ ਹੈ|
ਦੋਹਰੇ ਅਤੇ ਸੋਰਠੇ ਦੀਆਂ 24 ਮਾਤ੍ਵਵਾਂ ਹਨ।ਦੋਹਰੇ ਵਿੱਚ 13,11 ਉਤੇ ਅਤੇ ਸੋਰਠੇ ਵਿੱਚ 11,13 ਬਿਸ਼ਰਾਮ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਵੇ
ਦੋਹਰਾ
ਅਗਮ ਅਪਾਰ ਅਨੰਤ ਗੁਰੂ ਅਵਿਗਤ ਅਲਖ ਅਭੇਵ 
ਪਾਰਬ੍ਹਮ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ
ਸੋਰਠਾ
ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਆਦੇਸ ਓਨਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਚਰਣ
ਘਟ ਘਟ ਦਾ ਪਰਦੇਸ ਏਕ ਅਨੇਕ ਵਿਵੇਉ ਸਸਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੰਦ ਵਿੱਚ 24ਮਾਤ੍ਵਾ,ਸਵੱਈਏ ਵਿੱਚ 25 ਮਾਤ੍ਵਵਾਂ ਅਤੇ ਝੂਲਣਾ ਵਿੱਚ 27 ਮਾਤ੍ਵਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਸ਼ਟਾਂਤ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਸੂਝ,ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਉਡਾਣ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਭੰਡਾਰ ਸੀ, ਇਸੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੈ -ਅਨੁਕੂਲ ਸੁੰਦਰ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ
ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਡਿਓ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਟਾਵਰ

**ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਡਿਓ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਟਾਵਰ** ਦੀ ਊਂਚਾਈ 405-ਮੀਟਰ ਹੈ (1,329 ਫੁੱਟ)। ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਲਈ ਵਾਲਾਂ ਇਹ ਟਾਵਰ ਚੀਨ ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਬਣਤਰ ਪਖੋਂ ਲੰਬਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਟਾਵਰਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੋਵੇ ਸਥਾਨ ਉਪੱਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਰਿਕਾਡਿੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਟਾਵਰ ਦੀ ਸਮਰਥਾ 238 ਮੀਟਰ (781 ਫੁੱਟ) ਤੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਵਰ ਦੀ ਉਂਚਾਈ ਤੇ ਬਣੇ ਘੂੰਮਦੇ ਰੇਸਟਰਾ ਅਤੇ ਦੇਖ ਰੇਖ ਲਈ ਬਣੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਦਿੱਖ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਵਰ ਵਰਲਡ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਗ੍ਰੇਟ ਟਾਵਰਸ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
1992 ਵਿੱਚ ਇਸ ਟਾਵਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੁਕੱਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਟਾਵਰ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਪੌਲੂਸ ਸਨੋਏਰੇਨ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਇਨਾ ਸੇਂਟਰਲ ਟੇਲਿਵਿਜਨ ਨੂੰ ਬਰੋਡਕਾਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸੁਵਿਧਾ ਸੀ। 

ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਟਾਵਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰੇਸ ਦਾ ਅਜੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 1484 ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਦੇਖ ਰੇਖ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਤੋਂ ਚਕਰਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:Beijing TV Tower 4(2007-07)(small).JPG|
File:Beijing TV Tower 3(2007-07)(small).JPG|
File:Beijing TV Tower 1(2007-07)(small).JPG|
File:CCTV Tower, Beijing.jpg|
File:Beijing TV Tower 5(2007-07)(small).JPG|
File:CCTV Xinwenlianbo.JPG|

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* CCTV Headquarters (another building that is sometimes also called "CCTV Tower")
* List of tallest buildings in Beijing
* List of tallest towers in the world
* List of tallest freestanding structures in the world
* Fernsehturm Stuttgart &ndash; first TV tower built from concrete and prototype

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਟਾਵਰ
ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ

**ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ** ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਤਕ ਚਿਹਰਾ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਾਰਚ 1926 ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ, ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 1928 ਵਿੱਚ ਸਾਂਡਰਸ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਉੱਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ ਨੂੰ ਮੇਰਠ ਲੁੱਟ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ 1933 ਤੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਤੇ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਦੋਨੋਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸੀ। ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨੋਂ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਤੰਬਰ 1934 ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਸੁਧਾਰ ਐਕਟ (1908) ਦੀ ਧਾਰਾ ਤਹਿਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
* ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
1709

**1709** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1700 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 5 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਅੱਤ ਦੀ ਠੰਢ, ਇਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1000 ਲੋਕ ਮਰੇ।
* 5 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਸਢੌਰਾ ਉਤੇ ਕਬਜ਼ਾ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1766

**1766** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1760 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 16 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਸ਼ੁੱਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
* 5 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨੀਲਾਮੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ 'ਜੇਮਜ਼ ਕਰਿਸਟੀ' ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਨੀਲਾਮੀ ਕੀਤੀ
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1797

**1797** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1790 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 7 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਇਟਲੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
* 4 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਇਕੂਆਡੋਰ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ 41,000 ਲੋਕ ਮਰੇ।
* 26 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash;ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਇੱਕ ਪੌਂਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
* 5 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਪਲਾਨਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੈਰਿਸ ਪੁੱਜਾ।
## ਜਨਮ
* 27 ਦਸੰਬਰ &ndash;ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ

**ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ: **Attack on Pearl Harbor**) ਜਾਪਾਨੀ ਨੌਸੇਨਾ ਦੁਆਰਾ 8 ਦਿਸੰਬਰ 1941 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨੌਸੈਨਿਕ ਬੇਸ ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਇਸ  ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਿਆ। ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਹਵਾਈ ਦੀਪ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੇ 7 ਦਸੰਬਰ, 1941 ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।

ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਅਚਾਨਕ ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਗੜਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਅਤੇ ਸਮਝੋਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜੋ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕੋਨੋਯੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫ਼ਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਨੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੇ ਇਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ। ਜਾਪਾਨ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ, ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਮੰਨਣ ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਮੰਨਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋ ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ , ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਜਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਜਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਜਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜ਼ੂਦ ਅਮਰੀਕਨ ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਇੰਨੀ ਵਧੇਰੇ ਲੰਗੜੀ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਸਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ 'ਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਹਲਮੇ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਅਗਰ ਜਾਪਾਨ, ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੰਦੇਹਜਨਕ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਸ ਅੰਸ਼ ਤੱਕ  ਮਿੱਤਰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਸੀ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜੋ ਮਹਾ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਦੇਖੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ
ਕਰੰਡੀ

thumb| ਚਿਣਾਈ ਵਾਲੀ ਕਰੰਡੀ
**ਕਰੰਡੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **ਟਰੋਵਲ)** ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹੱਥ ਵਾਲਾ ਸੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੇਸਦਾਰ ਜਾਂ ਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਮੂਥ (ਪੱਧਰ) ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਕਰੰਡ ਹੋਈ ਬੀਜੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਕਰੰਡ ਭੰਨਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਕਰੰਡੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਰ ਬੀਜੀ ਫਸਲ ਉੱਪਰ ਉੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਮੀਂਹ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਤਲੀ ਤਹਿ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬੀਜਿਆ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦਾ। ਖੇਤ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਰੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰੰਡ ਨੂੰ ਭੰਨਣ ਲਈ ਹੀ ਕਰੰਡੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਰੰਡ ਭੰਨਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛ ਬੀਜਿਆ ਬੀਜ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਰੰਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਣਕ, ਜੌਂ, ਛੋਲੇ, ਸਰ੍ਹੋਂ ਆਦਿ ਬੀਜਣ ਤੇ ਜੇ ਮੱਘਰ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਕਰੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 

ਕਰੰਡੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 6 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਮੋਟਾ ਫੱਟਾ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਚੌੜੀ ਲੱਕੜ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ 8/10 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਮੇ ਸਰੀਏ ਦੇ ਟੋਟੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲੱਕੜ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਘੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੰਘੀ ਵਿਚ ਹੱਥੀ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫੱਟੇ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਦੋ ਕੁ ਫੁੱਟ ਅੰਦਰ ਕਰਕੇ ਦੋ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੁੰਡੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਰੱਸੇ ਪਾ ਕੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਪੰਜਾਲੀ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਰੰਡੀ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੱਥੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਕਰੰਡੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕਰੰਡੀ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਇਕ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਰੰਡੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਘਾਹ ਫੂਸ ਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 

ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ' ਵਾਲੀਆਂ ਕਰੰਡੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਰ ਹੈਰੋ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਉਹ ਕਰੰਡੀ ਅੱਜ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। 

## ਹੈਂਡ ਟੂਲ 
right|thumb| ਗਾਰਡਨ ਟਰੋਵਲ
[thumb| 1913 ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਕੈਪੀਟਲ ਸਿਟੀ [ਕੈਨਬਰਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਲਮ ਦੇ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਰਸਮੀ ਇੱਟ-ਪੱਥਰ ਦਾ ਟਰੋਵਲ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।|left]]
right|thumb| ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੁਆਇੰਟਿੰਗ ਟਰੋਵਲ
ਟਰੋਵਲ (ਚਿਣਾਈ) ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਚਿਣਾਈ, ਕੰਕਰੀਟ ਅਤੇ ਡ੍ਰਾਈਵਾਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਿਪਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਈਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫਲੋਰਿੰਗ ਵਿਛਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 
thumb| ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਜ਼ੇ ਡੋਲ੍ਹੇ ਕੰਕਰੀਟ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਫਲੋਟ ਟਰੋਵਲ (ਗੁਰਮਾਲੇ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। |center

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕਰੰਡੀ (ਸੰਦ)

**ਕਰੰਡੀ** (en:rake) ਇੱਕ ਐਸਾ ਔਜ਼ਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰਾਇਤ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਦਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਿਰੇ ਪਰ ਹੱਲ ਦੀ ਮਾਨਿੰਦ ਲੰਬੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦੰਦ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁੱਕਾ ਘਾਹ ਫੂਸ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਰਸੀਮ, ਸੇਂਜੀ ਆਦਿ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੰਦ
ਤੁਮਹਾਰੇ ਸਿਵਾ

**ਤੁਮਹਾਰੇ ਸਿਵਾ** 2015 ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਸੀ ਜੋ ਵਾਸੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਹਮ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸਕੀਨਾ ਸਾਮੋ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੋਮਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ, ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਨ, ਨੂਰ ਹਸਨ ਰਿਜ਼ਵੀ ਅਤੇ ਮੰਸ਼ਾ ਪਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਹਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵਜੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚਲਾ ਪਿਆਰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਫਰਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਕਾਸਟ 
* ਅਹਿਸਨ ਖਾਨ as Aazar
* ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਨ as Rania
* ਨੂਰ ਹਸਨ ਰਿਜ਼ਵੀ as Arsal
* ਮੰਸ਼ਾ ਪਾਸ਼ਾ as Samra
* ਸਲੀਨਾ ਸਿਪਰਾ
* ਲੁਬਨਾ ਅਸਲਮ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Official Hum Tv Website 
* Official Playlist on Youtube
* Official Playlist on Dailymotion
* Official Facebook Page

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਡਰਾਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ
2017

**2017** 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 2010 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
### ਜਨਵਰੀ
*6 ਜਨਵਰੀ ਅਦਾਕਾਰ ਓਮ ਪੁਰੀ 
*14 ਜਨਵਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ
*22 ਜਨਵਰੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਨਕਸ਼ ਲਾਇਲਪੁਰੀ

### ਫਰਵਰੀ
### ਮਾਰਚ
*1 ਮਾਰਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਤਾਰਕ ਮਹਿਤਾ
*28 ਮਾਰਚ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ

### ਅਪਰੈਲ
*27 ਅਪਰੈਲ ਅਦਾਕਾਰ ਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ

### ਮਈ
*18 ਮਈ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰੀਮਾ ਲਾਗੂ
*26 ਮਈ ਸਾਬਕਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੇ.ਪੀ.ਐੱਸ ਗਿੱਲ

### ਜੂਨ 
*15 ਜੂਨ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ
*17 ਜੂਨ ਕਵੀ ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ
### ਸਤੰਬਰ 
*19 ਸਤੰਬਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ
*29 ਸਤੰਬਰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟਾਮ ਆਲਟਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
2020

**2020** 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 2020 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਾਲ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਸਮੇਤ ਗੰਭੀਰ ਆਲਮੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਘਨ ਪਿਆ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਸਾਲ
2021

**2021** 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 2020 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
2022

**2022** 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 2020 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
## ਮੌਤ 
]]
* 15 ਫ਼ਰਵਰੀ — ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਮੌਤ

* 14 ਮਾਰਚ — ਸੰਦੀਪ ਨੰਗਲ ਅੰਬੀਆਂ (ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ)

* 29 ਮਈ — ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਦੀ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਮੌਤ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
2023

**2023** 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 2020 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਵੀ ਐਤਵਾਰ ਹੋਏਗਾ।

## ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ
* ਐਤਵਾਰ

## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਚੰਦਰਬਹਾਦੁਰ ਡਾਂਗੀ

**ਚੰਦਰਬਹਾਦੁਰ ਡਾਂਗੀ** (30 ਨਵੰਬਰ 1939 – 3 ਸਤੰਬਰ 2015) (ਨੇਪਾਲੀ: चन्द्रबहादुर डाँगी) ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸਬੂਤ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕੱਦ 1 ਫੁੱਟ 9 1⁄2 ਹੈ। ਉਹ ਮੌਲਿਕ ਜਾਂ ਜਮਾਂਦਰੂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਨਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗੁਲ ਮੁਹੰਮਦ (1957–97) ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੱਦ 1 ਫੁੱਟ 10 ਇੰਚ ਸੀ। ਚੰਦਰਬਹਾਦੁਰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਉੱਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੰਟਰੈਕਟਰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਡਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਵਿਅਕਤੀ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Chandra 03.jpg|Chandra Bahadur Dangi being presented with one of his awards
File:Chandra Bahadur Dangi in Sydney.jpg|Chandra Bahadur Dangi in Sydney
File:Chandra bahadur dangi with jyoti amge(right), thaneswar Guragai(middle).jpg|ਜੋਤੀ ਆਮਗੇ *(ਖੱਬੇ)* ਚੰਦਰਬਹਾਦੁਰ ਡਾਂਗੀ ਨਾਲ '(ਸੱਜੇ)''

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Nepalese man named shortest ever in history
* Shortest Man of the World Chandra Bahadur Dangi
ਕੜਾਹੇ ਵਾਲਾ

**ਕੜਾਹੇ ਵਾਲਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ

ਕੜਾਹੇ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿਚ ਕੋਟ-ਈਸੇ-ਖਾਨ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਮੋਗਾ ਤੋਂ  ਉੱਤਰ ਵੱਲ 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇਥੋਂ 185 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਮੋਗਾ, ਜ਼ੀਰਾ, ਮੱਖੂ, ਕੜਾਹੇ ਵਾਲਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਕਰੀ ਬਹਿਣੀਵਾਲ

**ਕੋਕਰੀ ਬਹਿਣੀਵਾਲ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜਰਨੈਲੀ ਸੜਕ ਤੇ ਅਜੀਤਵਾਲ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ। ਪਿੰਡ  ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਪਗ 1426 ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਚੀਮਾ ਕਬੀਲੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧੂ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਵਹਿਣੀਵਾਲ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੋਕਰੀ ਬੁੱਟਰਾਂ  
* ਬੈਨੀਵਾਲ, ਇੱਕ ਜੱਟ ਕਬੀਲਾ
* ਬੁੱਟਰ ਕਲਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਕਰੀ ਬੁੱਟਰਾਂ

**ਕੋਕਰੀ ਬੁੱਟਰਾਂ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ *ਬੁੱਟਰਾਂ ਦੀ ਕੋਕਰੀ* ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬੁੱਟਰ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦਾਇਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਤਲਵੰਡੀ ਮੱਲੀਆਂ ਪਿੰਡ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਕੋਕਰੀ ਬੁੱਟਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅੰਕ  , ਹਨ।  ਇਹ ਮੋਗਾ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 136 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਤਲਵੰਡੀ ਮੱਲੀਆਂ (2.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕੋਕਰੀ ਕਲਾਂ (3.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਦਯਾ ਕਲਾਂ (3.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਜਨਗਣਨਾ ਅੰਕੜੇ 
2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 307 ਪਰਿਵਾਰ, 937 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 821 ਮਹਿਲਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 53% ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ  47% ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 1758 ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਿਮੋਨੋਸਕੀ ਦੀ ਸੰਧੀ

()ਜੋ ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨਵਿੱਚ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1895 ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਧੀ ਹੋਈ।
## ਸ਼ਰਤਾਂ
*ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
*ਚੀਨ ਨੇ ਕੋਰੀਆ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵਿਦਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
*ਚੀਨ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਪੈਸਕੋਦੇਰਸ, ਫੋਰਮੋਸਾ ਅਤੇ ਲਿਆਉ-ਤੁੰਗ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦੇਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
*ਚੀਨ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹਰਜਾਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਚੀਨ ਇਸ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਤਦ ਤੱਕ ਜਾਪਾਨ ਵੇਈ-ਹਾਈ-ਵੇਈ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ।
*ਚੀਨ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
*ਸ਼ਾਸੀ, ਚੁੰਗ ਕਿੰਗ, ਸੋ-ਚਾਉ ਅਤੇ ਹੁੰਗ-ਚਾਓ ਬੰਦਰਗਾਹ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਖੋਲ ਦਿਤੇ ਗਏ।
*ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
*ਜਾਪਾਨ, ਚੀਨ ਨੂੰ ਸੀਮਾ-ਕਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
*Text of the treaty
*Ch'ing Dynasty Treaties and Agreements Preserved by the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of China (Taiwan) 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ

** ਸ਼ਤੁਰਮੁਰਗ** (:en:ostrich) ਜਾਂ **common ostrich** (*Struthio camelus*) ਅਫਰੀਕਾ ਮੂਲ ਦਾ ਬਿਨਾ ਉੱਡਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੰਛੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 2.5 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰ 125 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਦੌੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਰ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਸਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਪੰਜਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਉੱਡਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੈਰ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦੌੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੈਰ ਵੀ ਘੋੜੇ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪੰਜੇਨੁਮਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਤੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੋਹੜ ਕਿਰਲੀਆਂ, ਕੀੜੇ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸੱਪ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਕੰਕਰ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ
ਮਾਦਾ ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਖੁੱਡ ਬਣਾ ਕੇ ਆਂਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਂਡੇ ਸਖ਼ਤ ਛਿਲਕੇ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਂਡੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਦਾ ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੇਤ ਨਾਲ ਢਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੰਕਰ, ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਮਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹਨਾਂ 'ਚ ਬੱਚੇ ਨਿਕਦੇ ਹਨ। ਆਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਛੁਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਆਦਿਵਾਸੀ ਇਸ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਆਂਡਿਆਂ ਦੇ ਛਿਲਕਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਚਾਰੀ ਨਦੀ

**ਚਾਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਰੀ ਨਦੀ** ਮਧ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ 949 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਫਰੀਕੀ ਗਣਰਾਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ ਚਾਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਚਾਡ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ
ਨਈ ਰੋਸ਼ਨੀ

**ਨਈ ਰੋਸ਼ਨੀ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੀ ਤੀਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਲੀ ਸ਼ਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦੀ, ਪੂੰਜੀ ਗਰਾਂਟ ਦੇਣ ਦੀ ਸਕੀਮ ਹੈ।

## ਸਿਖਲਾਈ ਅਦਾਰੇ
*ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਦਾਰੇ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਂਉਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
*ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਜਾਂ ਤੀਵੀਆਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਗਰੁੱਪ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ
ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ:
*ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 6 ਦਿਨ ਦੇ 6 ਘੰਟੇ ਸਮਾਂਕਾਲ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੋਣ।
*ਔਨ ਸਾਈਟ ਜਾਂ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ਼ਲ ਦੋਵੇਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
*ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਖੇਤਰ ਅਜਿਹਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਣ।
*ਪਿੰਡ/ਕਸਬੇ ਦੇ ਸਰਪੰਚ/ਮੁਖੀਆ ਦੀ ਸਿਖਆਰਥੀ ਚੁਨਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਹੋਵੇ।
*ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਰਖ਼ਾਸਤਾਂ ਔਨਲਾਈਨ ਲੜੀਵਾਰ ਜਾਣ।
## ਸਿਖਲਾਈ ਮਾਡਿਊਲ
ਵਜ਼ਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਮਾਡਿਊਲ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।http://www.minorityaffairs.gov.in/sanction-2014-15
*ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਟੀਕਾਕਰਣ
*ਪਰਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ
*ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਾਣਾ-ਬਾਣਾ
*ਤੀਵੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ
*ਘਰੇਲੂ ਸਵੱਛਤਾ ਤੇ ਸਿਹਤ
*ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਗੁਣ
*ਸਫਲ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਹਾਰਤਾਂ
*ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ 
ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਲਗਭਗ 100 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ 4 ਤੋਂ 10 ਲੱਖ ਹਰੇਕ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2014-15 ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 70 ਤਾਂ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।ਕਈ ਰਾਜ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਦਿਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬੋਲੀ

"'ਪੁਰਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਥਵਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬੋਲੀ "' ਪੁਰਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਤਕ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋ ਬਿਨਾਂ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾ ਦੀ ਇਹ ਕਮਾਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਰੀਬ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਸਾਰਿਆਂ ਮੁੱਖ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ।ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ, ਜੁਬਾਨ, ਵਰਤਾਰਾ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਦਰਸ਼ਕ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਅਜਿਹਾ ਸਾਹਿਤ ਰਚਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਏਨੀ ਉਨਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਏਨੀ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਕੇਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਤੇ ਛੰਦ ਵੰਨਗੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਣੋ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਕਿ ਬਾਵਜੂਦ ਬਹੁਤੇ ਲਿਖਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ 
ਅਪਰਾਪਤੀ ਦੇ,ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਜੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਘਟੋਂ ਘਟ ਪੰਜ ਸੌ ਢ
ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਜਰੂਰ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਹੁ -ਰੰਗੀ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਉਪ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ ਉਸ ਉਤੇ ਹਿੰਦਵੀ ਦੀ ਰੰਗਣ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ,ਜਿਹੜੇ 
ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਨਾਲ ਰੁਲਦੇ ਹਨ,ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਉਤੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦਾ ਰੰਗ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ 
ਪੰਜਾਬੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਿਸਚਿਤ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਕਾਫੀ ਉਨਤੀ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਉਚਾਰਨ ਪਰਬੰਧ ਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁਕਿਆ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਤੇ ਹਿੰਦਵੀ ਦੀ ਰੰਗਣ ਜਰੂਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤਕ ਸੁਭਾਅ,
ਸੰਜੋਗਾਤਮਕ ਲੱਛਣ, ਦਾ,ਦੇ,ਦੀ ਨੂੰ, ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾ,ਕੇ,ਕਉ, ਸਿਉਂ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦਵੀ, ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਉਪ -ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਰੰਗਣ ਹੈ,ਤਾਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ
ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਚਾਡ ਝੀਲ

**ਚਾਡ ਝੀਲ** (English: Lake Chad) ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ 4 ਦੇਸ਼ਾ ਦੇ 2 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੀਣ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਾਰੀ ਨਦੀ ਚਾਡ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਚਾਡ ਝੀਲ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੀ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਚਾਡ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ ਹੈ।
## ਗੈਲਰੀ 
## ਹਵਾਲੇ