ਗੁਲਾਲਾਈ ਇਸਮਾਈਲ

**ਗੁਲਾਲਾਈ ਇਸਮਾਈਲ** ਜਨਮ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1986 ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਅਵੇਅਰ ਗਰਲਜ਼ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਹਿਊਮਨਿਸਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਈ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਅੰਬੈਸਡਰ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਤਹਫੁਜ਼ ਮੂਵਮੈਂਟ (ਪੀ. ਟੀ. ਐੱਮ.) ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ' ਤੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਚਿਰਾਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਪੋਲਿਤਕੋਵਸਕਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

2019 ਵਿੱਚ, ਇਸਮਾਈਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ। ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਿਊਮਨਿਸਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਈ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਅੰਬੈਸਡਰ ਬਣ ਗਈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ 
ਇਸਮਾਈਲ ਦਾ ਜਨਮ ਸਵਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਸ਼ਤੂਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਮਾਈਲ ਦੀ ਧੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿੰਗ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੀ ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਸੰਨ 2002 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਫਰੰਟੀਅਰ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵਿਮੈਨ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀ-ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਭੈਣ ਸਬਾ ਇਸਮਾਈਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ 'ਅਵੇਅਰ ਗਰਲਜ਼' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਇਸਮਾਈਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਅਵੇਅਰ ਗਰਲਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ।

ਇਸਮਾਈਲ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਐੱਚ. ਆਈ. ਵੀ. ਅਤੇ ਏਡਜ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਇਲਾਜ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗਰਭਪਾਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਰਮਾਣ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਗੁਲਾਲਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸਬਾ ਇਸਮਾਈਲ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਮਰਾਸਟਿਆਲ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਲਿੰਗ ਅਧਾਰਤ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਜੋਖਮ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪੀਡ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਡ਼ਵਾਦ ਵੱਲ ਮੋਡ਼ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਭਾਸ਼ਣ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਧ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾਃ "ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਲੋਕਤੰਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਅਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ।

ਅਵੇਰ ਗਰਲਜ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਸੀਡਜ਼ ਆਫ਼ ਪੀਸ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਸਵਾਬੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ਤੂਨ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ "ਤਾਲਿਬਾਨਕਰਨ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਲਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ-ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟਡ਼ਵਾਦ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣਾ-ਅੱਤਵਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਕਰਨਾ-ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ-ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ-ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ" 2009 ਅਤੇ 2011 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਸਮਾਈਲ ਯੰਗ ਹਿਊਮਨਿਸਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ 2010 ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਗਲੋਬਲ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਜਾਗਰੂਕ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਗਾਰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਟਲ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ, ਇੰਟਰ-ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਆਈ. ਐਸ. ਆਈ.) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 16 ਮਈ 2014 ਨੂੰ, ਚਾਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਇਸਮਾਈਲ ਲਈ ਚੀਕਿਆ ਜੋ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ-ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਡਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਬੰਦੂਕਾਂ ਚਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਲਾਲਾਈ ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਲਦੀ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਤਾਲਿਬਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਫਿਰੌਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਅਪਰਾਧੀ ਸਨ। "ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ", ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ।

## ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ 
ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਮਰਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਯੁਵਾ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਹਮਜ਼ਾ ਖਾਨ ਨੇ ਇਸਮਾਈਲ ਉੱਤੇ ਈਸ਼ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ, ਇੱਕ ਦੋਸ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਈਸ਼ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਕਿਹਾਃ "ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਖਡ਼੍ਹਾ-ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਦਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਵੇਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਈਸ਼ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਸਮਾਇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਹਮਜ਼ਾ ਖਾਨ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਅਪਰਾਧੀ ਉਹ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਡ਼ਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।"

ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿਊਮਨਿਸਟਸ ਯੂਕੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਉਸ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਐਗਜ਼ਿਟ ਕੰਟਰੋਲ ਲਿਸਟ (ਈ. ਸੀ. ਐੱਲ.) 'ਤੇ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਨੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰ੍ਟ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਈਸੀਐਲ ਤੋਂ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸੀ।

ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ, ਇੰਟਰ-ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਆਈ. ਐੱਸ. ਆਈ.) ਨੇ ਸੰਘੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਈ. ਸੀ. ਐੱਲ. 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਈ. ਐਸ. ਆਈ. ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਲਾਲਾਈ ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। 14 ਮਾਰਚ 2019 ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਈ. ਸੀ. ਐਲ. ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਸਪੋਰਟ ਐਕਟ 1974 ਦੀ ਧਾਰਾ 8 ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਵਾਈ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰ੍ਟ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

18 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਵਜ਼ੀਰਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖ਼ੈਸੋਰ ਦੇ ਇੱਕ 13 ਸਾਲਾ ਲਡ਼ਕੇ ਹਯਾਤ ਖਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਅਕਸਰ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਤੰਗ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ। 27 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਹਯਾਤ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਪੀ. ਟੀ. ਐਮ. ਕਾਰਕੁਨਾਂ, ਇਸਮਤ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ, ਬੁਸ਼ਰਾ ਗੌਹਰ, ਜਮੀਲਾ ਗਿਲਾਨੀ, ਸਨਾ ਏਜਾਜ਼ ਅਤੇ ਨਰਗਿਸ ਅਫਸ਼ੀਨ ਖੱਟਕ ਨਾਲ ਖੈਸੋਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਕਾਰਨ,ਇਸਮਤ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਇੰਨੀ ਵਿਗਡ਼ ਗੁੰਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਨ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕਦੀਆਂ।" ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈਆਂ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੋਏ। "

6 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੰਗਿਆਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਪੀ. ਟੀ. ਐੱਮ. ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਰਮਾਨ ਲੋਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਣਦੱਸੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਠੰਡੇ, ਗੰਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਭੁੱਖਾ ਅਤੇ ਪਿਆਸਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਕਾਰਪਟ ਸੀ। ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਸ਼ਰਫ ਗਨੀ, ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਪੀਪੀ) ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

23 ਮਈ 2019 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਇਸਮਾਈਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕੁਨ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਫਰੀਸ਼ਤਾ ਮੋਮਂਦ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ-ਇੱਕ 10 ਸਾਲਾ ਪਸ਼ਤੂਨ ਲਡ਼ਕੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚੋਂ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ-ਇਸਮਾਈਲ ਫਰੀਸ਼ਤਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ' ਉੱਤੇ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਫ਼ਰੀਸ਼ਤਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ 15 ਮਈ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਲਾਪਤਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫ਼ਰੀਸ਼ਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਫਤਾਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਫ਼ਤਾਰ ਲਈ ਫਲ ਲਿਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ [ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤ ਤੋਡ਼ਨ ਵਾਲਾ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ]". ਫ਼ਰੀਸ਼ਟਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਾਰਨ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪਾਬੰਦੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲਾਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜਸਟਿਸ ਆਮੇਰ ਫਾਰੂਕ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਾਜ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਉਚਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸਮਾਈਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਪੀ. ਟੀ. ਐਮ. ਨੇਤਾਵਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਪਸ਼ਤੀਨ, ਅਲੀ ਵਜ਼ੀਰ ਅਤੇ ਮੋਹਸਿਨ ਡਾਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ।

26 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਖਾਰਕਾਮਰ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਲੀ ਵਜ਼ੀਰ, ਮੋਹਸਿਨ ਡਾਵਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੀ. ਟੀ. ਐੱਮ. ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਪੀ. ਟੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਲੁਕ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। 10 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ, ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵਾਇਸ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆਃ "ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ।" ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁਲਿਸ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਫਡ਼ੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ, ਆਖਰਕਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ। ਇਸਮਾਈਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ 'ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ, ਹਿਊਮਨਿਸਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਫ਼ਦ ਨੂੰ ਦਖਲ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹਿਊਮਨਿਸਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਓ 'ਕੈਸੀ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਇਸ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਗੁਲਾਲਾਈ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੱਦ ਕਰੇ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰੇ ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਅਕ ਲਈ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਮੈਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਭਿਆਨਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਜਿੰਦਾ ਹਾਂ।"

ਉਸ ਦੇ ਲੁਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਲਾਲਾਈ ਇਸਮਾਈਲ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ "ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਵਿੱਤ ਪੋਸ਼ਣ" ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਮਾਈਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੰਜ ਵਾਰ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਦੇ ਕੱਪਡ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ 30 ਜਾਂ 40 ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਥਰੂਮ ਤੋਂ ਛੱਤ ਤੱਕ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਆਸਿਫ ਗਫੂਰ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਫੌਜ ਦੀ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੀ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਜੱਜ ਨੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਾਧੂ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਕੇਸ ਦੁਬਾਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਚਰਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਸ਼ੀਆ ਮਸਜਿਦ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸਮਾਈਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਮਾਈਲ 'ਤੇ ਵੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ' ਤੇ "ਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮੱਗਰੀ" ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਅਸਹਿਮਤੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਜੱਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਨ" ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆਃ "ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਟਵਿੱਟਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।" 2 ਫਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, ਮੁਹੰꯃꯗ ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਆਂਇਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਲਾਲਾਈ ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਰਾਹਤ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਗਡ਼ ਰਹੀ ਸਿਹਤ' ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।

ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਸਫੋਰਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2017 ਵਿੱਚ ਹਿਊਮਨਿਸਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਊਮਨਿਸਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਬੈਸਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਥੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ 2015 ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾ 'ਅਵੇਅਰ ਗਰਲਜ਼' ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ 'ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਚਿਰਾਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫਰਾਂਸਵਾ ਓਲਾਂਦ ਦੁਆਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2017 ਵਿੱਚ, ਇਸਮਾਈਲ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣੀ ਗੌਰੀ ਲੰਕੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟਡ਼ਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਅੰਨਾ ਪੋਲਿਤਕੋਵਸਕਾ ਅਵਾਰਡ, ਰੀਚ ਆਲ ਵੂਮੈਨ ਇਨ ਵਾਰ (ਰਾ ਇਨ ਵਾਰ ਅਵਾਰਡ) ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਜੇਤੂ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ
* ਸਨਾ ਏਜਾਜ਼
* ਬੁਸ਼ਰਾ ਗੌਹਰ
* ਅਸਮਾ ਜਹਾਂਗੀਰ
* ਫ਼ੌਜ਼ੀਆ ਸਈਦ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986