ਕੋਲੋਸੀਅਮ

**ਕੋਲੋਸਿਅਮ** ਜਾਂ **ਕੋਲਿਸਿਅਮ** (Latin: *Amphitheatrum Flavium*; Italian: *Anfiteatro Flavio* or *Colosseo*) ਇਟਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੋਮ ਨਗਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਜ ਦਾ ਸਬਤੋਂ ਵਿਰਾਟ ਅੰਡਾਕਾਰੀ ਐੰਮਫ਼ੀਥੀਏਟਰ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਦੁਨਿਆ ਦਾ ਵੀ ਸਬਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐੰਮਫ਼ੀਥੀਏਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਮਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ​ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਸਬਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 70 -72 ਵੀੰ ਈਸਵੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਕ ਵੇਸਪੀਯਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ 80 ਵੀੰ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਏਸਨੂ ਸਮਰਾਟ ਟਾਈਟਸ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕਰਵਾਇਆ . 81 ਤੇ 96 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਡੋਮੀਸ਼ੀਯਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਭਵਨ ਦਾ ਨਾਮ ਐੰਮਫ਼ੀਥੀਏਟਰ ਫ਼ਲੇਵਿਯਮ, ਵੇਸਪਿਯਨ ਤੇ ਟਾਈਟਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਨਾਮ ਫ਼ਲੇਵਿਯਸ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੈ।
 
ਅੰਡਾਕਾਰ ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ 50,000 ਤੋਂ 80,000 ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾਰਣ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਗਲੈਡੀਯੇਟਰ ਯੋਧਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਖੂਨੀ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਗਲੈਡੀਯੇਟਰ ਯੋਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਲੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਇੱਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਕਾਰਣ 5 ਲੱਖ ਪਸ਼ੁ ਤੇ 10 ਲੱਖ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਲੋਸਿਯਮ ਮਸ਼ਕਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲੜਾਈ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਕਤਲ, ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਮੁੜ - ਵਿਧੇਯਕ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਨਾਟਕਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਾਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਯੋਜਨ ਹੋਂਦੇ ਸੀ ਤੇ ਰੋਮਨਵਾਸੀ ਇਸ ਖੇਡ ਨੂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸ, ਕਿੱਲੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ, ਤੀਰਥਸਥਲ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ।

ਅੱਜ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੂਕੰਪ ਤੇ ਪਥਰ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਕਰਨ ਸਿਰਫ ਖੰਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਚੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਖੰਡਰ ਨੂੰ ਟੂਰਿਸਟਾਂ ਲਈ ਸਜਾ ਸੰਵਾਰਕੇ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਯੂਨੇਸਕੋ ਨੇ ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੋਮਨ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਗੌਰਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਤੇ ਰੋਮਨ ਚਰਚ ਤੋਂ ਕਰੀਬੀ ਸੰਬਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਗੁੱਡ ਫ਼ਰਾਇਡੇ ਨੂੰ ਪੋਪ ਇੱਥੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲੂਸ ਕੱਡਦੇ ਹਨ।

ਤੇ ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 7 ਨਵੇਂ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਤਾਲਵੀ ਪੰਜ ਸੇੰਟ ਦੇ ਯੂਰੋ ਸਿੱਕੇ (5 cent euro coins) ਤੇ ਵੀ ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

ਤਸਵੀਰ:Roma06(js).jpg|The Colosseum
ਤਸਵੀਰ:Map of downtown Rome during the Roman Empire large.png|A map of central Rome during the Roman Empire, with the Colosseum at the upper right corner
ਤਸਵੀਰ:Coliseo medieval.jpg|Map of medieval Rome depicting the Colosseum
ਤਸਵੀਰ:Giovanni Battista Piranesi, The Colosseum.png|The Colosseum in a 1757 engraving by Giovanni Battista Piranesi
ਤਸਵੀਰ:The British Army on Leave in Italy, June 1944 TR1959.jpg|Allied troops consult a guidebook outside the Colosseum after liberation in 1944
ਤਸਵੀਰ:Cole Thomas Interior of the Colosseum Rome 1832.jpg|*Interior of the Colosseum, Rome* (1832) by Thomas Cole, showing the Stations of the Cross around the arena and the extensive vegetation
ਤਸਵੀਰ:Colloseum through the city street.jpg|The Colosseum today as a background to the busy metropolis
ਤਸਵੀਰ:Roman Colosseum With Moon.jpg|Original façade of the Colosseum
ਤਸਵੀਰ:Colosseum exterior, inner and outer wall AvL.jpg|The exterior of the Colosseum, showing the partially intact outer wall (left) and the mostly intact inner wall (center and right)
ਤਸਵੀਰ:Colosseum-Entrance LII.jpg|Entrance *LII* of the Colosseum, with Roman numerals still visible
ਤਸਵੀਰ:Rome (29096723).jpg|The raked areas that once held seating
ਤਸਵੀਰ:Colosseum-profile-english.png|Diagram of the levels of seating
ਤਸਵੀਰ:Panoramic photograph of interior of Colosseum.jpg|The Colosseum arena, showing the *hypogeum*.
ਤਸਵੀਰ:Colosseo3.JPG|The Colosseum – a view from the Oppian Hill
ਤਸਵੀਰ:Jean-Leon Gerome Pollice Verso.jpg|*Pollice Verso* (*Thumbs Down*) by Jean-Léon Gérôme, 1872
ਤਸਵੀਰ:Colosseo di Roma panoramic.jpg|A panorama of the interior of the Colosseum in 2011
ਤਸਵੀਰ:Colosseum 0731 2013.jpg|Colosseum 2013
ਤਸਵੀਰ:Colosseum 0732 2013.jpg|Colosseum 2013
ਤਸਵੀਰ:Exterior of the Colosseum.jpg|Colosseum 2012
ਤਸਵੀਰ:Colosseum 0740 2013.jpg|Colosseum 2013
ਤਸਵੀਰ:Colosseum 0748 2013.jpg|Colosseum 2013
ਤਸਵੀਰ:Colosseum 0771 2013.jpg|Colosseum 2013
ਤਸਵੀਰ:Colosseum 0762 2013.jpg|Colosseum 2013
ਤਸਵੀਰ:Weed Whacking the Colosseum (2883935844).jpg
ਤਸਵੀਰ:Interior of the Colloseum, Rome.png|Colloseum 2014

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲੋਸਿਅਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਸਬੰਧਤ ਸਮਾਰਕ