open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਨਰਤਕੀ (1963 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਨਰਤਕੀ*** (ਡਾਂਸਰ) ਸਾਲ1963 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਨਿਤਿਨ ਬੋਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਧਰੁਵ ਚੈਟਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਐਸ. ਕੇ. ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ,ਫਿਲਮ ਭਾਰਤੀ ਲਈ, ਮੁਕੁੰਦ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਾਨਾ ਪੋਂਸ਼ਕੇ ਸਨ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਸੋਹਨਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਸਰੋਜ ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੁਨੀ ਸਨ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਅਤੇ ਨੰਦਾ ਨੇ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਆਗਾ, ਜੇਬ ਰਹਿਮਾਨ, ਪ੍ਰੀਤੀਬਾਲਾ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾ ਇਰਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ।

ਨੰਦਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰੰਜਨ ਦਾਸ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, "ਇਹ ਨਿਤਿਨ ਬੋਸ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਨਰਤਕੀ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਲਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਲਡ਼ਕੀ (ਨੰਦਾ) ਬਾਰੇ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਤਵਾਈਫ਼ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕਰਕੇ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਏ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ) ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਨ ਸਮਾਜਿਕ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ/ਕਿੱਸਾ 
ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇੱਕ ਤਵਾਈਫ (ਕੋਰਟਸਨ) ਨੂੰ ਉੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਵੈਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ ।

## ਕਾਸਟ 
* ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੰਦਾ
* ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਰਮਲ ਕੁਮਾਰ ਵਜੋਂ
* ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੇਠ ਜਮਨਾਦਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਆਜ਼ਾਦ ਵਜੋਂ ਆਗਾ
* ਜੇਬ ਰਹਿਮਾਨ
* ਰਤਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤੀਬਾਲਾ
* ਅਰੁਣਾ ਇਰਾਨੀ
* ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਨਾ ਪਲਸੀਕਰ
* ਚੰਦਰੀਮਾ ਭਾਦੁਡ਼ੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਚਾਚੀ, ਰਾਮਪੇਰੀ ਵਜੋਂ
* ਮੋਨੀ ਚੈਟਰਜੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ
* ਪੋਲਸਨ

## ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ 
ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਰਵੀ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਗੀਤ ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੁਨੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ "ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੇ ਸਫਰ ਮੇਂ ਅਕੇਲੇ ਥੇ ਹਮ" ਸੀ। ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਗੀਤ "ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਉਲਝਨੋਂ ਕੋ ਭੂਲ ਕਰ" ਸੀ। ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ "ਆਜ ਦੁਨੀਆ ਬਡ਼ੀ ਸੁਹਾਨੀ ਹੈ" ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ, ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ, ਊਸ਼ਾ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਊਸ਼ਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਸਨ।

### ਗੀਤ ਸੂਚੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1960 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਚਾਰਮਾਈਨ ਸੋਲੋਮਨ

**ਚਾਰਮਾਈਨ ਮੌਰੀਨ ਸੋਲੋਮਨ** ਓ. ਏ. ਐੱਮ. (ਜਨਮ 1930) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਸੋਈਆ ਹੈ, 31 ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਮੈਰੀਨੇਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ। *ਸਿਡਨੀ ਮਾਰਨਿੰਗ ਹੈਰਲਡ* ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਰਾਣੀ" ਅਤੇ "ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੂਜ਼ ਹੂ ਇਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ 1976 ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਦ ਕੰਪਲੀਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁੱਕਬੁੱਕ, ਨੇ ਪੰਜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕਡ਼ 
ਸੋਲੋਮਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚਾਰਮਾਈਨ ਮੌਰੀਨ ਪੌਲੀਅਰ ਕੋਲੰਬੋ, ਸੀਲੋਨ (ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਵਿੱਚ ਬਰਗਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਸੀ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ *ਸੀਲੋਨ ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼* ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਇਲਟੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਤਾਰਿਆਂ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ। 1956 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰੰਗੂਨ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰੂਬੇਨ ਕੈਲੀ ਸੋਲੋਮਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1959 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸੋਲੋਮੋਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੂਬੇਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਰਾਤਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1964 ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਡੇ ਬਟਰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਵਿੰਗਜ਼ ਬੇਕ ਆਫ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਆਈ ਅਤੇ ਕੁਕਬੁੱਕ ਲੇਖਕ ਮਾਰਗਰੇਟ ਫੁਲਟਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੂਡ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਵੂਮੈਨ ਡੇਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭੋਜਨ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਫਿਰ *ਬੈਲੇ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਰਸੋਈ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਦ ਸਨ-ਹੈਰਾਲਡ ਅਤੇ ਦ *ਸਿਡਨੀ ਮਾਰਨਿੰਗ ਹੈਰਲਡ* ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਫੈਮਿਲੀ ਸਰਕਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਫੂਡ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਦ ਸਾਊਥ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁੱਕਬੁੱਕ, 1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1976 ਵਿੱਚ ਦ ਕੰਪਲੀਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁੰਕਬੁੱਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 29 ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਸੋਲੋਮਨ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਦਿ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੂਡ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਨੇ 1996 ਜੂਲੀਆ ਚਾਈਲਡ ਕੁੱਕਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ 1997 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਫੂਡ ਮੀਡੀਆ ਬੈਸਟ ਫੂਡ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰੂਬੇਨ ਨਾਲ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਪੇਸਟ ਅਤੇ ਮੈਰੀਨੇਡ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗੁਆਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2002 ਦੇ ਗੌਰਮੰਡ ਵਰਲਡ ਕੁੱਕਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਕੁੱਕ ਬੁੱਕ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਜਿੱਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਕਰ ਚਲੇ ਹਮ ਫਿਦਾ

"ਕਰ ਚਲੇ ਹਮ ਫ਼ਿਦਾ" ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਕੈਫ਼ੀ ਆਜ਼ਮੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ 1964 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਹਕੀਕਤ* ਦੇ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੌਕਤ ਕੈਫ਼ੀ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਗੀਤ ਨੇ "ਇੱਕ ਸਤੁਤਿ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ"। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ
ਪ੍ਰਿਯਾਂਸ਼ ਆਰੀਆ

**ਪ੍ਰਿਯਾਂਸ਼ ਆਰੀਆ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਯਾਂਸ਼ ਆਰੀਆ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ 2001 ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ।

25 ਮਾਰਚ 2025 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਟਾਈਟਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਲਈ ਆਈ. ਪੀ. ਐੱਲ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਿਯਾਂਸ਼ ਆਰੀਆ ਨੇ ਇੱਕ ਸੇਨਚੁਰੀ ਅਤੇ ਦੋ ਹਾਫ ਸੇਨਚੁਰੀ ਮਾਰੀਆ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਸਕੋਰ ੧੦੩ ਰਣ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ 23 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 47 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।

8 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ 39 ਗੇਂਦਾਂ ਦਾ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਯੂਸਫ਼ ਪਠਾਨ ਅਤੇ ਵੈਭਵ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ. ਪੀ. ਐੱਲ. ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪ੍ਰਿਯਾਂਸ਼  ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ  ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਰੁੱਧ 30 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 57 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ।ਪ੍ਰਿਯਾਂਸ਼ ਆਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ੨੦੨੧ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ।   ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਟਰਲ ਦਿੱਲੀ ਕਿੰਗਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ  51 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 82 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਛੱਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਆਰੀਆ ਨੇ ਈਸਟ ਦਿੱਲੀ ਸਟਰਾਈਕਰਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 32 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 53, ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 55 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੰਚ 107 ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿੱਲੀ ਖਿਲਾਫ਼ 42 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ।

ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਆਰੀਆ ਦੀ ਟੀਮ, ਦੱਖਣ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿੱਲੀ ਸਟਰਾਈਕਰਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 308/5 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਆਰੀਆ ਨੇ 50 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 120 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਵਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਛੱਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਆਰੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਯਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਵਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 43 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਚੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਦਸ ਛੱਕਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ 102 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001
ਲੇਡੀਬੱਗ ਕੁੜੀ

**ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Ladybug Girl**) ਇੱਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਡਾਇਲ ਬੁੱਕਸ ਦੁਆਰਾ 2008 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਕਵਲ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋਡ਼ੇ ਡੇਵਿਡ ਸੋਮਨ ਅਤੇ ਜੈਕੀ ਡੇਵਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪਲਾਟ ਸੰਖੇਪ 
ਲੂਲੂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਬਿੰਗੋ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਹਿਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਥਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੇਡੀਬੱਗ ਕੁੜੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ੨-੫ ਸਾਲ ਦੀ ਦਰਸ਼ਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਟੂਨ ਵੀ ਹੈ। 

## ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 
ਕਿਡਜ਼ ਲਿਟ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਵੈ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਲੂਲੂ ਚੀਕਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਕਲਪਨਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਰੁੱਝੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਿੱਤਰ ਅੰਦੋਲਨ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਬਾਹਰ ਬਿਤਾਏ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਪਲ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਿਰਕਸ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ," ਮਨੋਰੰਜਕ ਵਾਟਰ ਕਲਰ ਅਤੇ ਲਾਈਨ ਚਿੱਤਰ ਲੂਲੂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਬੋਰ ਲੇਡੀਬੱਗ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਹਸੀ ਵਿੱਚ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦੇ ਹੈ। ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਪ੍ਰੇਰਣਾ।" ਇਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਕਰੇਤਾ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ (2008) "ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਸਾਹਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ"
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਅਤੇ ਬੰਬਲਬੀ ਬੁਆਏ (2009) ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ
* *ਲੇਡੀਬੱਗ ਕੁਡ਼ੀ ਨੇ ਪਹਿਨੇ ਕੱਪਡ਼ੇ!* (2010)
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਐਟ ਦ ਬੀਚ (2010) "ਬਹਾਦਰ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ"
* *Ladybug ਕੁਡ਼ੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ...* (2010)
* *ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਫਾਰਮ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ* (2011) 
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਐਂਡ ਦ ਬੱਗ ਸਕੁਐਡ (2011) "ਹਮਦਰਦੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ"
* ਦ ਅਮੇਜਿੰਗ ਐਡਵੈਂਚਰਜ਼ ਆਫ਼ ਬੰਬਲਬੀ ਬੁਆਏ (2011) "ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦੀ ਲਡ਼ਾਈ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ"
* *ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਅਤੇ ਬਿੰਗੋ* (2012) 
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਦੋਸਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ (2012) 
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਖੁਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ (2014) 
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਪਲੇਜ਼ (2013) "ਕਲਪਨਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ"
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ (2013) 
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਖੇਡੋ (2013) 
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਐਂਡ ਦ ਬਿਗ ਸਨੋ (2013) "ਚਮਕਦਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ"
* *ਕੌਣ ਖੇਡ ਸਕਦਾ ਹੈ?* (2013)
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਡੂਡਲ (2014) 
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਚੰਗੀ ਰਾਤ (2014) 
* *ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਬੂਟ ਪਸੰਦ ਹਨ?* (2014)
* *ਹੈਲੋਵੀਨ ਮੁਬਾਰਕ, ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ!* (2014)
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਐਂਡ ਦ ਡਰੈੱਸ-ਅਪ ਡਿਲੇਮਾ (2014) "ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ"
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਬਰਫ ਲਈ ਤਿਆਰ (2014) 
* *ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈਡ਼ੀ ਪਲੇਡੇਟ* (2015) "ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ"
* "ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲਜ਼ ਡੇਅ ਆਊਟ ਵਿਦ ਦਾਦਾ" (2017) "ਖੋਜ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ"
* ਲੇਡੀਬੱਗ ਗਰਲ ਐਂਡ ਦ ਰੈਸਕਿਊ ਡੌਗਜ਼ (2018) "ਇੱਕ ਫਰਕ ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ"
ਪੋਰਬੰਦਰ

**ਪੋਰਬੰਦਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪੋਰਬੰਦਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਸੁਦਾਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਰਬੰਦਰ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਪੋਰਬੰਦਰ ਅਤੇ ਛਾਇਆ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੁਡ਼ਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਪੋਰਬੰਧਰ-ਛਾਇਆ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### **ਬਾਅਦ ਦੀ ਹੜੱਪਾ ਬਸਤੀ (1600-1400 ਈਸਾ ਪੂਰਵ)** 
ਪੋਰਬੰਦਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੋਜਾਂ ਨੇ 16ਵੀਂ-14ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਹੜੱਪਾ ਬਸਤੀ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਤੱਟ 'ਤੇ ਹੜੱਪਾ ਕਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਹੜੱਪਾ ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਪੋਰਬੰਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੈੱਟੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਪੋਰਬੰਦਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੋਰਬੰਦਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋਸਤ ਸੁਦਾਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਸਨੂੰ ਸੁਦਾਮਾਪੁਰੀ ਜਾਂ ਸੁਦਾਮਾਪੁਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਰਿਆਸਤ ਪੋਰਬੰਦਰ (1600 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) 
ਮੁੱਖ ਲੇਖ: ਪੋਰਬੰਦਰ ਰਾਜ

ਪੋਰਬੰਦਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਾਜ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਜੇਠਵਾ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਜ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮੁਗਲ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੜੌਦਾ ਵਿਖੇ ਗਾਇਕਵਾੜ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੇਠ ਆ ਗਏ।

## ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 
1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ 'ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਕਾਠੀਆਵਾੜ' ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ 15 ਫਰਵਰੀ 1948 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੋਰਬੰਦਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਰਾਜਾ ਨਟਵਰਸਿੰਘਜੀ ਭਵਸਿੰਘਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਸਨ।

### **ਭੂਗੋਲ** 
ਪੋਰਬੰਦਰ 21°37′48″N 69°36′0″E 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 1 ਮੀਟਰ (3 ਫੁੱਟ) ਹੈ।

### **ਜਲਵਾਯੂ** 
ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਪੋਰਬੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਸਮਾਂ ਵਾਲਾ ਗਰਮ ਅਰਧ-ਸੁੱਕਾ ਜਲਵਾਯੂ (ਕੋਪੇਨ ਬੀਐਸਐਚ) ਹੈ: ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤੱਕ "ਠੰਡਾ", ਅਪ੍ਰੈਲ, ਮਈ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ "ਗਰਮ", ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਮੌਨਸੂਨਲ "ਗਿੱਲਾ"।

ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੇਰ-ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਚੱਕਰਵਾਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ 22 ਅਕਤੂਬਰ 1975 ਨੂੰ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ 4 ਮੀਟਰ ਜਾਂ 13 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਬਾਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਿਸ਼ 1918 ਵਿੱਚ 32.2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਜਾਂ 1.27 ਇੰਚ ਅਤੇ 1939 ਵਿੱਚ 34.3 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਜਾਂ 1.35 ਇੰਚ ਤੱਕ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ 1983 ਵਿੱਚ 1,850.6 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਜਾਂ 72.86 ਇੰਚ ਤੱਕ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ - ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਚੱਕਰਵਾਤ ਕਾਰਨ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 1,100 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (43.3 ਇੰਚ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗ ਗਿਆ - ਅਤੇ 1878 ਵਿੱਚ 1,251.7 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਜਾਂ 49.28 ਇੰਚ।

ਪੰਜਾਹ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂਕ ਅਤੇ ਦਸਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਕੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਫ 41 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੋਰਬੰਦਰ ਖੇਤਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ - ਉੱਤਰੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਸੇਰਟਾਓ ਅਤੇ ਕਿਰੀਬਾਟੀਜ਼ ਲਾਈਨ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੈਂਡਰਾ ਅਲਕੋਸਰ

**ਸੈਂਡਰਾ ਬੀ ਅਲਕੋਸਰ** (ਜਨਮ 3 ਫਰਵਰੀ 1944 ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 13 ਜੁਲਾਈ, 2005 - 13 ਅਗਸਤ, 2007 ਤੱਕ ਮੋਂਟਾਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜ ਕਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਗ ਪੇਪ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸ ਨੇ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਐਮਐਫਏ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੈਸੀਫਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ-ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਐਮਐਫਏ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਇਨਾਮ 
* ਜੇਮਜ਼ ਲਾਫਲਿਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, *ਐਕਸੈਸਪੈਕਟ ਬਾਏ ਨੇਚਰ* ਲਈ
* 1997 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵਿਤਾ ਲੜੀ, *ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ* ਲਈ

## ਕੰਮ 
* *ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਜੋ ਸਾਰੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਖੁਆਉਂਦੀ ਹੈ* (ਅਹਸਾਹਤਾ ਪ੍ਰੈਸ, 1986)
* *ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ* (ਗ੍ਰੇਵੁਲਫ ਪ੍ਰੈਸ, 1998)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* SDSU ਵਿਖੇ MFA ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਲਕੋਸਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਕਵੀ
ਵੈਭਵ ਰੈੱਡੀ

ਸੁਮੰਤ ਰੈੱਡੀ ਜੋ **ਵੈਭਵ ਰੈੱਡੀ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ (ਜਨਮ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978) ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਏ. ਕੋਡੰਦਰਾਮੀ ਰੈੱਡੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ 'ਗੋਡਾਵਾ " ਸਾਲ (2007) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵੈਂਕਟ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ *ਸਰੋਜਾ*  ਸਾਲ (2008) *ਗੋਆ*  ਸਾਲ (2010) *ਮਨਕਥਾ* ਸਾਲ (2011) ਅਤੇ *ਚੇਨਈ 600028 II* ਸਾਲ (2016) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਵੈਭਵ ਰੈੱਡੀ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਏ. ਕੋਡੰਦਰਾਮੀ ਰੈੱਡੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੈਂਬਰਿਜ ਮੈਟ੍ਰਿਕੂਲੇਸ਼ਨ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਲੋਇਡਜ਼ ਰੋਡ, ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਸੇਂਟ ਬੇਡੇ ਦੇ ਐਂਗਲੋ ਇੰਡੀਅਨ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਸੁਨੀਲ ਰੈੱਡੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ *ਸੀਤਾਕਾਥੀ* ਸਾਲ (2018) ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ 'ਗੋਡਾਵਾ "ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਉੱਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾ ਚੰਦਰ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਕਟਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦੇ ਸੱਤਿਆਾਨੰਦ ਨਾਲ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਤਾਮਿਲ ਕਾਮੇਡੀ-ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ ਸਰੋਜਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਫਿਲਮ, ਵੈਂਕਟ ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੈਭਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਵਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ *ਗੋਆ* ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਸੇ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਮ. ਸ਼ਸ਼ੀਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ *ਈਸਨ* ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤੀਸਰੀ ਵਾਰ ਵੈਂਕਟ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ '*ਮਨਕਥਾ*' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਸਰਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਲਈ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਬਣ ਗਈ। ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਦਮਾਲ ਡੂਮੇਲ' ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਉਦਯੋਗ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੀਮੇਕ *ਅਨਾਮਿਕਾ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਤੇ *ਕੱਪਲ* ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ, *ਸਿਕਸਰ*, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚਚੀ ਅਤੇ ਫਿਰ *ਆਰ. ਕੇ. ਨਗਰ* ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, 17 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। 2020 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ *ਤਾਨਾ* ਅਤੇ *ਲਾਕ ਅੱਪ* ਹਨ। 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼, ਕਾਜਲ ਅਗਰਵਾਲ ਨਾਲ ਲਾਈਵ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਟੂ ਐਮਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਣੀ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

2024 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ 25ਵੀਂ ਫਿਲਮ, *ਰਾਨਮ ਅਰਾਮ ਥਵਰੇਲ* ਦੇ ਨਾਲ, ਵੈਭਵ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਮੇਡੀ ਸੂਟ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਜਾਂਚ ਥ੍ਰਿਲਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸੰਜਮਿਤ, ਸਿੱਧਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਗ੍ਰੇਟੇਸਟ ਆਫ ਆਲ ਟਾਈਮ' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਨੀ ਲਿਵ ਦੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ *ਬੈਂਚ ਲਾਈਫ* ਨਾਲ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਮਿਆ ਜਿਰਾਸਿੰਘੇ

**ਰਾਮਿਆ ਚਮਾਲੀ ਜਿਰਾਸਿੰਘੇ** () ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2023 ਲਈ 31ਵੇਂ ਗ੍ਰੇਟੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੇ ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਈ।

## ਕਰੀਅਰ 
2009 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ *"ਦਿ ਲੈਟਿੰਗ ਗੋ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਨਾਵਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋਚ-ਉਕਸਾਊ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੈਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਉਪ ਜੇਤੂ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।* ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ *ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ,* ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਔਰੇਂਜ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਜੂਨ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ *"ਫਾਦਰ ਕੈਬਰਾਲਜ਼ ਰੈਸਿਪੀ ਫਾਰ ਲਵ ਕੇਕ"* ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ ਸਾਲ 2023 ਲਈ ਗ੍ਰੇਟੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਜੇਤੂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ *"ਫਾਦਰ ਕੈਬਰਾਲਜ਼ ਰੈਸਿਪੀ ਫਾਰ ਲਵ ਕੇਕ"* ਅਜੇ ਜਨਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਅਫਰੀਕੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰਬ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 1998 ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੱਕਾਰੀ ਗ੍ਰੇਟੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੁਵਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਯੁਵਾ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਰਾਜ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਵਿਵੀਮੈਰੀ ਵੈਂਡਰਪੋਰਟਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ *"ਦੇਅਰਜ਼ ਐਨ ਆਈਲੈਂਡ ਇਨ ਦ ਬੋਨ"* ਲਈ 2011 ਦਾ ਸਟੇਟ ਲਿਟਰੇਰੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਨੋਮਾ ਵਿਜੇਵਰਧਨੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2012 ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ *ਡਿਲੀਵਰੈਂਸ* ਅਤੇ *ਅਰਥਲਾਈਨਜ਼* ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵਿੰਡਰ

**ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵਿੰਡਰ** ਦਾ ਜਨਮ ਸਤੰਬਰ 1980 ਵਿਚ ਹੋਇਆ। **ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵਿੰਡਰ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਵਿੰਡਰ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਯਾਰਕ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਕੁਈਨਜ਼ ਲੇਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਬਰੂਟਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੂਹਰਲੀ ਪੜਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਫਿਰ ਵਿਲੀਅਮ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਮੇਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ. ਐਫ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਵਿੰਡਰ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਈਡਬਾਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਲਾਥ ਦੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਹਨ।

ਵਿੰਡਰ ਦੀ 2017 ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੈਰਿਲਿਨ ਇਨ ਮੈਨਹੱਟਨ 1955 ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ ਡੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜੋ ਸੂਖਮ-ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਪ-ਵਿਧਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ" ਕਿਹਾ।ਉਸ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਚੀਚਾਗੋ ਰਿਵਿਯੂ, ਅੰਤਿਓਚ ਰਿਵਿਯੂ ਅਤੇ ਅਮੇਰੀਕੈਨ ਲੇਟ੍ਟਰਸ ਉਤੇ ਦਰਸ਼ਾਏ ਗਏ। ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਮੈਰਿਲਿਨ ਮੋਨਰੋ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਵਧੇਰੇ ਪਾਗਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ" ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਲੂਯਿਸ ਪੋਸਟ-ਡਿਸਪੈਚ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ "ਪਤਲਾ" ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿੰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਫ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਵਾਲੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵੀਕਲੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਨਰੋ ਦੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਤੋਂ ਭੱਜਣ 'ਤੇ ਇੱਕ "ਮਨਮੋਹਕ ਦਿੱਖ" ਕਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਹਿਮਦੀਨ ਨਾਰੋਮਾਜਰਾ

ਤੂੰਬੇ ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਦਾ ਗਾਇਕ ਰਹਿਮਦੀਨ ਨਾਰੋਮਾਜਰੇ ਵਾਲਾ ਹੀਰ, ਸੋਹਣੀ, ਸੱਸੀ, ਮਲਕੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰੀਤ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੂਰਨ, ਕੌਲਾਂ, ਸ਼ਾਹ ਬਹਿਰਾਮ, ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ, ਜਿਉਣਾ ਮੌੜ ਆਦਿ ਭਗਤੀ ਤੇ ਬੀਰ ਗਾਥਾਵਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਰਹਿਮਦੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 1930 ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਚਾਨਣ ਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰਿਆਸਤ "ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਾਰੋਮਾਜਰਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੰਜ ਭਰਾ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਹਨਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਚਾਨਣ ਖਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਸਬੀ ਗਵੱਈਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਯਾਦ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਚਾਨਣ ਖਾਂ ਨੂੰ ਕਲੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਹੇ ਬਗਾਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੌਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧਰਨ ਤੱਕ ਰਹਿਮਦੀਨ ਨੂੰ ਵੀ ਗਾਉਣ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗ ਗਈ।

ਪਿਤਾ ਚਾਨਣ ਖਾਂ ਰਹਿਮਦੀਨ ਨੂੰ ਢੱਡ ਸਾਰੰਗੀ ਦਾ ‘ਗੌਣ’ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੋੜ੍ਹ ਕਲਾਂ ਦੇ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਦਾ ਜਥਾ ਤੂੰਬੇ ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਹਿਮਦੀਨ, ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਦਾ ਹੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਹੱਲਿਆਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਸਿਲ-ਸੋਤਲ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਨੂਰਦੀਨ ਸੇਖੇਵਾਲੀਏ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ। ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਦੇ ਜਥੇ ਵਿੱਚ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਵੱਈਆ ਸੁੱਚਾ ਮਲੌਦ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਹੱਲਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿਮਦੀਨ ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਵੰਡ ਦੇ ਸੰਤਾਪ ਨੂੰ ਹੰਢਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸਤਾਦ ਹੁਰੀਂ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਰਹਿਮਦੀਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਜੰਮਣ ਭੋਇੰ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿਨ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਪੂਰੇ ਪੱਚੀ ਦਿਨ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਰਹਿ ਕੇ ਰਹਿਮਦੀਨ ਹੁਰੀਂ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨਾਰੋਮਾਜਰੇ ਆ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਚੁੱਪ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਹਸਨ ਮੁਹੰਮਦ ਜੋ ਸ਼ੌਕੀਆ ‘ਜੋੜੀ’ ਵਜਾਉਂਦਾ ਸੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਮਦੀਨ ਦਾ ਮੇਲ ਧਨੋ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਗੁਲਾਮ ਨਬੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਛੂ ਬਣ ਕੇ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪੂਰੇ ਤੀਹ ਸਾਲ ਇਹ ਗੁਲਾਮ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਚਾਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਉੱਚੇ ਪਿੰਡ ਸਨੇਤ ਵਾਲੇ ਡੋਗਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਗਾਇਆ। ਡੋਗਰ, ਔੜੀਏ ਸਦੀਕ ਦਾ ਗੁਰ ਭਾਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਧੋਹੇੜੀ ਵਾਲੇ ਕਾਕੇ ਨੂੰ ਪਾਛੂ ਲਾ ਕੇ ਰਹਿਮਦੀਨ ਆਪ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1992 ਤੱਕ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। 1992 ਵਿੱਚ ਭਰਾ ਹਸਨ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ‘ਜੋੜੀ’ ਵਾਲੇ ਬਦਲ ਬਦਲ ਕੇ ਜੁੜਦੇ ਤੇ ਟੁੱਟਦੇ ਰਹੇ। ਫੰਮਣ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ ਵਾਲਾ ਚਾਰ ਸਾਲ ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਕਾ ਸਾਧੋਹੇੜੀ ਤੂੰਬੇ ਅਤੇ ਧੰਨਾ ਬੜੂੰਦੀ ਵਾਲਾ ਅਲਗੋਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿਮਦੀਨ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।

ਰਹਿਮਦੀਨ ਹੁਰੀਂ ਆਮ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਹੀਰ, ਸੋਹਣੀ, ਸੱਸੀ, ਮਲਕੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰੀਤ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੂਰਨ, ਕੌਲਾਂ, ਸ਼ਾਹ ਬਹਿਰਾਮ, ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ, ਜਿਉਣਾ ਮੌੜ ਆਦਿ ਭਗਤੀ ਤੇ ਬੀਰ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵੀ ਉਹ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ‘ਹੀਰ’ ਇਹ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਲੀਆਂ ਵਾਲੀ, ‘ਪੂਰਨ’ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਟੂਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਾ, ‘ਮਲਕੀ’ ਮੁਹੰਮਦੀ ਰੌਂਤ ਨਕੋਦਰੀਏ ਦੀ, ‘ਸ਼ਾਹ ਬਹਿਰਾਮ’ ਗੁਲਾਬ ਨਬੀ ਧਨੋ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅਤੇ ‘ਜਿਉਣਾ ਮੌੜ’ ਬਦਰਦੀਨ ਦਾ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਦਰ ਦੀਨ ਜਗਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ‘ਗੌਣ’ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੇਲਿਆਂ ਜਰਗ, ਛਪਾਰ, ਜਗਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਕਸਿਆਣੇ ਅਤੇ ਘੜਾਮ ਦੇ ਉਰਸ, ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਦੁਸਹਿਰੇ ਆਦਿ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਕਈ ਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਵੀਰਵਾਰ ਪਿੰਡ ਬੱਦੋਵਾਲ ਪੀਰ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ’ਤੇ ਮਹਿਫ਼ਲ ਲਾਉਣ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 19 ਅਗਸਤ 2010 ਦਿਨ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਾ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਵੀਰਵਾਰ 26 ਅਗਸਤ 2010 ਨੂੰ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੂਬੇ ਦਾ ਸਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਕੋਲਿਨ ਹੂਵਰ

**ਮਾਰਗਰੇਟ ਕੋਲੀਨ ਹੂਵਰ** (ਜਨਮ 11 ਦਸੰਬਰ, 1979) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਗ ਗਲਪ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ 2016 ਦੇ ਨਾਵਲ *ਇਟ ਐਂਡਸ ਵਿਦ ਅਸ* ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਤੱਕ, ਹੂਵਰ ਨੇ ਲਗਭਗ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੇਚੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ 2023 ਵਿੱਚ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਪਦਮਾਦੁਰਗ

**ਪਦਮਾਦੁਰਗ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਸਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪੰਜ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਏਗੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਜੰਜੀਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਜੰਜੀਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪਦਮਦੁਰਗ, ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ 1676 ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਜੰਜੀਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਦਮਦੁਰਗ, ਅੰਡਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਲ, 1759 ਵਿੱਚ ਜੰਜੀਰਾ ਦੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੋਂ ਮਰਾਠਿਆਂ (ਰਘੂਜੀ ਅੰਗਰੇ ਦੇ ਅਧੀਨ) ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

2012 ਵਿੱਚ ਸਫਾਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ASI ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁੱਲ ਦੇ ਲਗਭਗ 250 ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਮਿਲੇ।

ਪਦਮਦੁਰਗ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜੰਜੀਰਾ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਸਟਮ/ਨੇਵੀ ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੰਧੂਦੁਰਗ ਦੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਬਲਕਿ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਹੜਾ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਜੰਜੀਰਾ ਤੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਡਾਂਡੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਪਦਮਦੁਰਗ ਤੱਕ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਟੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ 2004 ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉੱਡ ਗਈ।

ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਰੂਦ-ਕੋਲੀਵਾੜਾ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

## ਬਹਾਲੀ 
ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪਰ 2011 ਤੱਕ, ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ASI ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ।[2] 2012 ਵਿੱਚ ਸਫਾਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ASI ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁੱਲ ਦੇ ਲਗਭਗ 250 ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਮਿਲੇ।[4] ਜਦੋਂ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜਾ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਜੰਜੀਰਾ ਦੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਐਡਮਿਰਲ, ਦੌਲਤ ਖਾਨ ਨੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਜੰਜੀਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ। ਜਿਸ ਚੱਟਾਨ 'ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਕਾਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਮ ਪਦਮਦੁਰਗ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਛੇ ਬੁਰਜ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਲ੍ਹਾ
ਅੰਡੇਰੀ

**ਅੰਡਰੀ** (ਜਿਸਨੂੰ ਜੈਦੁਰਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਮੁੰਬਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰੋਂਗ ਦੇ ਲਾਈਟਹਾਊਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ **ਕਿਲਾਬੰਦ ਟਾਪੂ** ਹੈ। ਇਹ ਖੰਡੇਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਕਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਖੰਡੇਰੀ ਅਤੇ ਅੰਡਰੀ ਦੇ ਇਹ ਟਾਪੂ ਮੁੰਬਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅੰਡਰੀ ਖੰਡੇਰੀ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ।

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਕਹੀਮ ਦੁਆਰਾ 1680 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਾਪੂ
ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ

**ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਾਰ ਕਲਾਂ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ  ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 145029 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਘਰ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਹੈ। ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ "ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਵੀ ਇਥੋਂ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨੂਰਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭੱਟੀਅਟ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੁਜਾਨਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੰਦੌਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਕਠੂਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕਠੂਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਸੋਹਲੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਦੂਜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗੜਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
#ਪਠਾਨਕੋਟ, 
#ਸੁਜਾਨਪੁਰ, 
#ਡਲਹੌਜ਼ੀ, 
#ਕਠੂਆ 

## ਹਵਾਲੇ 
https://www.encardio.com/projects/shahpurkandi-hydropower-project#:~:text=Shahpurkandi%20hydropower%20project%20is%20located,the%20existing%20Ranjit%20Sagar%20Dam.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰ ਕਲਾਂ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਲਾਬਾ ਕਿਲ੍ਹਾ

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਂਕਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਲੀਬਾਗ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ 1 ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ **ਕੋਲਾਬਾ ਕਿਲ੍ਹਾ** ਅਲੀਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੱਡਾ ਹੈ।। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੁਲਾਬਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਦੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਂਕਣ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹਾਬੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 19 ਮਾਰਚ 1680 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1662 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੋਲਾਬਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾਬੱਧ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਜਲ ਸੈਨਾ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਦਰਿਆ ਸਾਰੰਗ ਅਤੇ ਮੇਨਕ ਭੰਡਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੋਲਾਬਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਮਰਾਠਾ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਕੋਲਾਬਾ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਛੱਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।

ਛਤਰਪਤੀ ਸੰਭਾਜੀ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਮੌਤ (1680 ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜੂਨ 1681 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1713 ਵਿੱਚ, ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਲਾਜੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕੋਲਾਬਾ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਸਰਖੇਲ ਕਾਨਹੋਜੀ ਅੰਗਰੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਿੱਥੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 17 ਨਵੰਬਰ 1721 ਨੂੰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੋਲਾਬਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। 6000 ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਕਮੋਡੋਰ ਮੈਥਿਊਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲਾਈਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ "ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਦੀ ਕਾਇਰਤਾ" 'ਤੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੁਆਰਾ ਕੋਲਾਬਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਕਿਲ੍ਹਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੈ। 4 ਜੁਲਾਈ 1729 ਨੂੰ, ਕਾਨਹੋਜੀ ਰਾਜੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੋਲਾਬਾ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ। 1729 ਵਿੱਚ, ਪਿੰਜਾਰਾ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਦੀ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ। 1787 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਾੜਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। 1842 ਵਿੱਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਿਲਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਲੀਬਾਗ ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਵਿਉਤਪਤੀ 
ਕੋਲਾਬਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸਹੀ ਉਤਪਤੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਕੋਲਵਾਨ ਜਾਂ ਕੋਲਭਟ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੋਲੀ ਪਿੰਡ, ਅਤੇ ਕਲਾਬੇਹ ਤੋਂ ਵੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਗਰਦਨ।[6]

## ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 25 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅਲੀਬਾਗ ਵੱਲ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੂਹ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਮਾਨਸੂਨ ਵਿੱਚ, ਘੱਟ ਲਹਿਰਾਂ ਵੇਲੇ ਕਮਰ ਤੱਕ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਵੇਲੇ, ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਮੰਦਰ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀ ਕੋਲਾਬਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਘਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਕਈ ਲੋਕ ਠਹਿਰਦੇ ਹਨ। ਗਣੇਸ਼ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਘੱਟ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਹਾਜੀ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਕੰਧ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪਹੀਆਂ 'ਤੇ ਦੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਪਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਤੋਪ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ "ਡਾਸਨ ਹਾਰਡੀ ਫੀਲਡ, ਲੋ ਮੂਰ ਆਇਰਨਵਰਕਸ, ਯੌਰਕਸ਼ਾਇਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ"। ਡਾਸਨ, ਹਾਰਡੀ ਅਤੇ ਫੀਲਡ 1790 ਤੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿੱਧੀਵਿਨਾਇਕ ਮੰਦਰ 1759 ਵਿੱਚ ਰਾਘੋਜੀ ਅੰਗਰੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡੋਂਗਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ

thumb|350x350px|ਡੋਂਗਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਡੋਂਗਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜਾਂ ਡੋਂਗਰੀ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਜੀਰੇ ਧਾਵਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਡੋਂਗਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1739 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਅਤੇ ਚਰਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ, ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਡੀ ਲੇਡੀ ਆਫ਼ ਫਾਤਿਮਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਉੱਥੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ 360 ਡਿਗਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸਾਈ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੋਰੀਵਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਐਸਲ ਵਰਲਡ ਐਂਡ ਵਾਟਰ ਕਿੰਗਡਮ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਲ੍ਹਾ
ਡੋਂਗਰੀ

**ਡੋਂਗਰੀ** ਠਾਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੀਰਾ-ਭਯੰਦਰ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਰਾਈ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ 'ਡੂੰਗਰੀ' (ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡੋਂਗਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਪਡ਼ੇ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੀਮਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਪਡ਼ੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਡੋਂਗਰੀ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਵਪਾਰੀ ਮਲਾਹ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ, ਜਾਰਜ ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਛੱਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਵਾਲੇ ਮਰਾਠਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਡੋਂਗਰੀ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਂਗਲੋ ਵਪਾਰਕ ਚੌਕੀ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਡੋਂਗਰੀ ਦਾ ਚਰਚ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੈਥਲਹਮ ਦੀ ਸਾਡੀ ਲੇਡੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1613 ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਮਿਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਿਰਜਾਘਰ ਨਾਰਥੈਕਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਪੋਰਟਲਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਠਾਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਲਚਕਾਣੀ

ਲਚਕਣੀ,ਪਿੰਡ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਟਿਆਲਾ ਭਾਦਸੋਂ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 66 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ
ਲਚਕਣੀ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 147004 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਘਰ ਤ੍ਰਿਪੜੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਗਾਇਕ ਦੇਸ ਰਾਜ ਲਚਕਾਣੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਚਕਣੀ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਲਚਕਣੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਨੌਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਾਭਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਰਹਿੰਦ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
#ਸਰਾਭਾ ਨਗਰ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ),
# ਰਣਜੀਤ ਨਗਰ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), 
# ਸਿੱਧੂਵਾਲ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), 
#ਪ੍ਰੇਮ ਨਗਰ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) 
## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
#ਪਟਿਆਲਾ
#ਸਰਹਿੰਦ 
#ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ 
#ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ 
#ਨਾਭਾ

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Mosque, Lachkani.jpg|ਮਸਜਿਦ, ਲਚਕਾਣੀ
ਤਸਵੀਰ:SSSS School Lachkani.jpg|ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ, ਲਚਕਾਣੀ।
ਤਸਵੀਰ:Mosque, Lachkani Village.jpg|ਮਸਜਿਦ, ਪਿੰਡ ਲਚਕਾਣੀ।
ਤਸਵੀਰ:GESS Lachkani.jpg|ਸਰਕਾਰੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ, ਪਿੰਡ ਲਚਕਾਣੀ।
ਤਸਵੀਰ:Lachkani Village Mosque.jpg|ਮਸਜਿਦ, ਪਿੰਡ ਲਚਕਾਣੀ।
ਤਸਵੀਰ:Gurduara Biveksar Sahib, Lachkani.jpg|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿਵੇਕਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਪਿੰਡ ਲਚਕਾਣੀ।
ਤਸਵੀਰ:Gugga Maadi, Lachkani.jpg|ਗੂੱਗਾ ਮਾੜੀ, ਪਿੰਡ ਲਚਕਾਣੀ।
ਤਸਵੀਰ:Temple in Lachkani.jpg|ਮੰਦਰ, ਪਿੰਡ ਲਚਕਾਣੀ।
ਤਸਵੀਰ:Entry Gate, Lachkani.jpg|ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਪਿੰਡ ਲਚਕਾਣੀ।
ਤਸਵੀਰ:Ancient Shiv Temple, Lachkani.jpg|ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ, ਪਿੰਡ ਲਚਕਾਣੀ।
ਤਸਵੀਰ:Udasin Ashram, Lachkani.jpg|ਉਦਾਸੀਨ ਆਸ਼ਰਮ, ਪਿੰਡ ਲਚਕਾਣੀ।
ਤਸਵੀਰ:Des-raj-lachkani-.jpg|ਗਾਇਕ ਦੇਸ ਰਾਜ ਲਚਕਾਣੀ
ਤਸਵੀਰ:Dhadi Jatha of Des Raj.jpg|ਦੇਸ ਰਾਜ ਲਚਕਾਣੀ ਦਾ ਢਾਡੀ ਜੱਥਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਧਾਰਸੂਲ ਕਲਾਂ

**ਧਾਰਸੂਲ ਕਲਾਂ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਫ਼ਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਟੋਹਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਸਾਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਤੋਂ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਟੋਹਾਣਾ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 181 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਧਾਰਸੂਲ ਕਲਾਂ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 125106 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਘਰ ਧਰਸੂਲ ਕਲਾਂ ਹੈ। ਧਾਰਸੂਲ ਕਲਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਟੋਹਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਭੂਨਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਤੀਆ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਦਾਣਾ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
#ਦੀਵਾਨਾ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), 
#ਸਲੇਮਪੁਰੀ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), 
#ਗੁਲਰਵਾਲ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), 
#ਨਨਹੇੜੀ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), 
#ਕਾਨਖੇੜਾ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) 
ਧਾਰਸੂਲ ਕਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। 

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
#ਜਾਖਲ ਮੰਡੀ,
#ਰਤੀਆ, 
#ਟੋਹਾਣਾ, 
#ਫ਼ਤਿਹਾਬਾਦ, 
#ਬੁਢਲਾਡਾ, 
ਧਾਰਸੂਲ ਕਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
https://fatehabad.nic.in/
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੁਨਿਆਕਾਂਤੇ ਵਿਜੇਨਾਇਕੇ

**ਪੁਨਿਆਕਾਂਤੇ ਵਿਜੇਨਾਇਕੇ** (ਜਨਮ ਕੋਲੰਬੋ, 1933-8 ਮਾਰਚ 2023) ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ "ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਗਲਪ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਕੰਮ 
ਵਿਜੇਨਾਇਕੇ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਲਪ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 'ਦ ਥਰਡ ਵੂਮਨ', 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਛੇ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵਨ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਥੀਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਥੀਮਾਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ "ਆਪਣੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ" ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ 1998 ਦਾ ਨਾਵਲ, ਐਨ ਐਨੀਮੀ ਵਿਦਿਨ, "ਉਸ ਮਾਸਕ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।"

ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਗਿਰਾਇਆ* ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਟੈਲੀ ਡਰਾਮਾ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* ਵੂਮਨ ਆਫ਼ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ, 1985
* ਕਾਲਾ ਸੂਰੀ ਕਲਾਸ 1 (ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ) ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ, 1988
* 1994 ਗ੍ਰੈਟੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਅਮੂਲੇਟ* ਲਈ 
* 1996, ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਜੇਤੂ

ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਸ ਰਚਨਾਵਾਂ ਯੂ. ਐੱਸ. ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕੋਲ ਹਨ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
### ਨਾਵਲ 
* 1998: ਐਨ ਇਨੇਮੀ ਵਿਦਇਨ, ਅਨਕਵਰਸ*,* 
* 2011: *ਗਿਰਾਇਆ*
* *ਅਮੂਲੇਟ*
* *ਦ ਵੇਟਿੰਗ ਅਰਥ*
* 2010: *ਵੈਨ ਗਨਸ ਫਾਲ ਸਾਇਲੈਂਟ*
* *ਦ ਰੈਬਲ*
* 2009: ਦੈਟ ਡੀਪ ਸਾਇਲੈਂਸ
* *ਟੀ ਫੋਲੋ ਦ ਸਨ*
* *Unbinding: ਏ ਸਟੋਰੀ ਆਫ ਅਨਬਰਥ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ਼*
* *ਐਨੋਮਾ*
* 1972: ਦ *ਬੀਟਲ ਵਾਈਨ*

### ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 
* 2004: ਮੀਟਿੰਗ ਇਨ ਐਕਸ਼ਨ; ਸਨ ਸੈੱਟ ਈਅਰਸ
* 1963: *ਦ ਥਰਡ ਵੁਮੈਨ*

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਕੋਲੰਬੋ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਸੈਨੇਟਰ, ਜਸਟਿਨ ਕੋਟੇਲਾਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਿਲੀਸੈਂਟ ਦਾ ਸਿਲਵਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਦੇਸ਼ਮਾਨਿਆ ਲਲਿਤ ਕੋਟੇਲਾਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://www.loc.gov/acq/ovop/delhi/salrp/punyakantewijenaike.html
* https://prezi.com/otgp8p9cvhxy/punyakante-wijenaike-anoma(https://prezi.com/otgp8p9cvhxy/punyakante-wijenaike-anoma/)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ
ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ (ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਕਾਤਲ)

**ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ** (6 ਜਨਵਰੀ 1959)31 ਅਕਤੂਬਰ 1984) ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਰਾਮਦਾਸੀਆ ਸਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਬਿਮਲ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੈਦ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੋਪੜ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ, ਵੀ ਬਠਿੰਡਾ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ) ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ 2024 ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਜਦੋਂ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਵਿਕਟ ਗੇਟ ਤੋਂ ਲੰਘੀ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਬੇਅੰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ .38 ਰਿਵਾਲਵਰ (9.7 mm) ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ, ਫਿਰ ਸਤਵੰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਟਰਲਿੰਗ ਸਬ-ਮਸ਼ੀਨ ਗਨ ਤੋਂ 30 ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਗਾਰਡਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1989 ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
## ਵਿਰਾਸਤ 
2003 ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਭੋਗ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

2004 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਰਸੀ ਫਿਰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਮਨਾਈ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

6 ਜਨਵਰੀ 2008 ਨੂੰ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 'ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਰਸੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 31 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ 'ਸ਼ਹਾਦਤ' ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ; ਹਰ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 'ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿਵਸ' ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਉੱਤਨ

**ਉੱਤਨ,** ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਠਾਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਮੀਰਾ-ਭਾਯੰਦਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਸ਼ਕ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵੀ ਮੁੰਬਈ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (ਐੱਮ. ਐੱਮ ਉੱਤਨ ਭਾਯੰਦਰ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਮਛੇਰੇ ਹਨ। ਉੱਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੈਲੇਂਕੰਨੀ ਬੀਚ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਉੱਤਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਕੁਝ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ ਹਨ:

* ਧਾਰਾਵੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ, ਤਰੋੜੀ ਪਿੰਡ, ਉਤਟਨ 

* ਐਸਲ ਵਰਲਡ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਕਿੰਗਡਮ

* ਕੇਸ਼ਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ

* ਗਲੋਬਲ ਵਿਪਾਸਨਾ ਪਗੋਡਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਠਾਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਮਨੀਲਾਲ ਨਾਗ

ਪੰਡਿਤ ਮਣੀਲਾਲ ਨਾਗ (ਜਨਮ 16 ਅਗਸਤ 1939) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੰਡਿਤ ਮਨੀ ਲਾਲ ਨਾਗ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਂਕੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੋਕੁਲ ਨਾਗ ਤੋਂ ਸਿਤਾਰ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੰਗੀਤ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਤਬਲਾ ਵਜਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1954 ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਨ 1973 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1979 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 150ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਕਲਾ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਡੈਲੀਗੇਟ ਵਜੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਆਉਣ  ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਪੰਡਿਤ ਮਨੀਲ ਲਾਲ ਨਾਗ 2005 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ. ਸੰਗੀਤ ਰਿਸਰਚ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਸਨ।

ਮਣੀਲਾਲ ਨਾਗ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਦੇ ਸਿਤਾਰਵਾਦਕ ਮੀਤਾ ਨਾਗ [ਡੀ] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ  ਹੋਏ ਹਨ।[de]

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ *ਅਲਾਉਦੀਨ ਪੁਰਸਕਾਰ* ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ *ਬੰਗ ਬਿਭੂਸ਼ਣ* ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਮਹਾਸਮਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ. ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ, ਡੋਵਰਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮਾਨ, ਪ੍ਰਚੀਨ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ, ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਤੋਂ ਕੋਸਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵਿਤਸਟਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* ਰਾਗ ਜੋਗ, ਭੈਰਵੀ (ਰੇ ਸਪੀਗਲ, ਤਬਲਾਃ ਰਾਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ 215) 
* ਰਾਗ ਲਲਿਤ (ਆਨੰਦ ਗੋਪਾਲ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ, ਤਬਲਾਃ ਰਾਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ 213.
* ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ-ਰਾਗ ਸੂਹਾ ਕਾਹਨੜਾ (ਮਹਾਪੁਰੂਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਤਬਲਾਃ Koch World Music Library KICC 5111) ਕਿੰਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ (ਜਪਾਨ K30Y 5101) ।
* ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ-ਰਾਗਸ ਪੁਰੀਆ ਧਨਸ਼੍ਰੀ, ਰਾਗਸ਼੍ਰੀ (ਮਹਾਪੁਰੂਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਤਬਲਾਃ ਕੋਚ ਵਰਲਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕੇ. ਆਈ. ਸੀ. ਸੀ. 5112 ਕਿੰਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਕੇ30ਵਾਈ 519.
* ਰਾਗ ਦਰਬਾਰੀ ਕਨਾਡ਼ਾ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਕਾਫੀ (ਸੰਖਾ ਚੈਟਰਜੀ, ਤਬਲਾਃ ਦੁਨੀਆ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਐਫਵਾਈ 8025 (ਇਟਲੀ) 
* ਜੁਗਲਬੰਦੀ, ਇੱਕ ਸ਼ੈਨਈ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰ ਜੋਡ਼ੀ। ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ ਸ਼ੈਨਈ, ਸੁਭੇਨ ਚੈਟਰਜੀ ਤਬਲਾ। ਰਾਗਾ ਦੇਸ਼ਃ ਰਾਇਮ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ RCD 9805
* ਸਿਤਾਰ ਅਤੇ ਸਹਨਾਈ-ਮਨੀਲਾਲ ਨਾਗ ਅਤੇ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ੈਨਈ, ਸੁਭੇਨ ਚੈਟਰਜੀ ਤਬਲਾ। ਮਾਰਵਾ, ਅਭੋਗੀ, ਆਨੰਦ ਕਲਿਆਣ, ਪੂਰਵੀ ਧੁਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬੀ. ਆਈ. ਐੱਸ. 115
* ਸਟਰਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਵੀ ਜੀ ਜੋਗ ਵਾਇਲਿਨ, ਆਨੰਦ ਗੋਪਾਲ ਭੰਡੋਪਾਧਿਆਏ ਤਬਲਾਃ ਰਾਗ ਸ਼ਿਆਮ ਕਲਿਆਣ, ਰਾਗ ਬਸੰਤ, ਰਾਗ ਬਿਹਾਰੀ। ਵਿਸਟਾ ਇੰਡੀਆ VIST 114770
* ਰਾਗ ਚਾਰੁਕੇਸ਼ੀ (ਹੋਮ ਨਾਥ ਉਪਾਧਿਆਏ, ਤਬਲਾਃ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਸੰਗੀਤ ਚੱਕਰ ਆਰ. ਐਸ. ਐਮ. ਸੀ.-18.
* ਰਾਗਸ ਜੋਗਕੌਂਸ, ਸਰਸਵਤੀ (ਸਾਬਿਰ ਖਾਨ, ਤਬਲਾਃ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ ਕੰਪਨੀ STCS 02B 6189.
* ਜਪਾਨ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ, 1985-ਰਾਗਸ ਪੁਰੀਆ ਕਲਿਆਣ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਪੀਲੂ, ਖਾਮਾਜ (ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਤਬਲਾਃ ਰਾਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ 103 
* ਰਾਗਸ ਆਫ਼ ਡਾਨ, 2020 (ਸਮਰ ਸਾਹਾ, ਤਬਲਾ-ਰਾਗ ਬਿਲਾਸ਼ਕਾਨੀ ਟੋਡੀ, ਰਾਗ ਭੈਰਵੀਃ ਐਮਰੇਕ (ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਐਮਡੀ, ਯੂਐਸਏ) 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://www.kolkatatoday.com/wb-cm-confers-banga-bibhusan-and-banga-bhusan-to-bengal-greats/
* http://www.itcsra.org/aom/artist_ofthe_month.asp?id=132
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਕੋਟਲੀ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ

**ਕੋਟਲੀ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਸਿਆਲਕੋਟ ਰੋਡ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਜੰਮੂ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ 191 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ,ਕੋਟਲੀ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 181102 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਘਰ ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਹੈ। ਕੋਟਲੀ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਿਸ਼ਨਾਹ ਬਲਾਕ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਤਵਾਰੀ ਬਲਾਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੁਰਮੰਡਲ ਬਲਾਕ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜੰਮੂ ਬਲਾਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੋਟਲੀ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ:
#ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ
#ਜੰਮੂ,
#ਊਧਮਪੁਰ, 
#ਕਠੂਆ
#ਦੀਨਾਨਗਰ 
## ਇਤਿਹਾਸ
ਕੋਟਲੀ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਟਲੀ ਹੀਰੂ ਸ਼ਾਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ/ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਕੋਟਲੀ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਲੋਬਾਣਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੋ ਕਲੋਨੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਹਰੀਜਨ ਆਬਾਦੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੰਮੂ/ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਰਗੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਨੁਪਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਤਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਕੇ, ਇਟਲੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਕਦੀ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਉੱਭਰ ਆਈ ਹੈ ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਚੂਸ ਕੇ ਇੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਜੰਮੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ।ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੋਕ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ!

## ਹਵਾਲੇ
#https://www.census2011.co.in/data/village/6006-kotli-arjan-singh-jammu-and-kashmir.html
#https://jammu.nic.in/
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਲੋਅਰ

**ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਲੋਅਰ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੌੜ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ( ਐੱਲ.ਓ.ਸੀ) ਤੇ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਜੰਮੂ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 36 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ 165 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।, ਜੰਮੂ ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਲੋਅਰ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 181204 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਲੋਅਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਖਨੂਰ ਬਲਾਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਾਰਹ ਬਲਾਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਲਵਾਲ ਬਲਾਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੰਚਰਾਈ ਬਲਾਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸਾਂਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
#ਜੰਮੂ, 
#ਊਧਮਪੁਰ,
#ਰਾਜੌਰੀ, 
#ਕਠੂਆ 
## ਹਵਾਲੇ
#https://www.census2011.co.in/data/village/5551-pallan-wala-jammu-and-kashmir.html
#https://jammu.nic.in/
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਅੱਪਰ

**ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਅੱਪਰ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੌੜ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਜੰਮੂ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 36 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ 165 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।, ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਅੱਪਰ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 181204 ਹੈ। ਅਤੇ ਡਾਕਘਰ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਅੱਪਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਖਨੂਰ ਬਲਾਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਾਰਹ ਬਲਾਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਲਵਾਲ ਬਲਾਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰਾਜੌਰੀ ਬਲਾਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ ਅੱਪਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ:
#ਜੰਮੂ, 
#ਊਧਮਪੁਰ, 
#ਰਾਜੌਰੀ, 
#ਕਠੂਆ
#ਜੌੜੀਆਂ 
## ਸਕੂਲ
# ਗੌਰਮੈਂਟ ਹਾਇਰ ਸਕੈਂਡਰੀ ਸ੍ਕੂਲ ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ
# ਗੌਰਮੈਂਟ ਗਰਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ
# ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ ਕੇਂਦਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੱਲਾਂਵਾਲਾ

## ਹਵਾਲੇ
#https://www.census2011.co.in/data/village/5551-pallan-wala-jammu-and-kashmir.html
#https://jammu.nic.in/
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ

**ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ** (1962 - 6 ਜਨਵਰੀ 1989) ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ । ਉਸਦੇ ਹਮਲੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਸਨ।

## ਕਤਲ 
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ' ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੌਜੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਬਦਲਾ ਸੀ।

ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ .38 ਰਿਵਾਲਵਰ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ; ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਟੇਨ ਸਬਮਸ਼ੀਨ ਗਨ ਦੇ ਸਾਰੇ 30 ਗੋਲੀਆਂ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈਆਂ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁੱਲ 33 ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 30 ਗੋਲੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ)। ਦੋਵਾਂ ਕਾਤਲਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 

ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਗਾਰਡਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਰਤਾ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਕੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਅਦਾਲਤੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਅਤੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਫਾਂਸੀ 6 ਜਨਵਰੀ 1989 ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਨਤੀਜੇ 
ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਤੋਂ ਦੋ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦਾ 543 ਮੈਂਬਰੀ ਸਦਨ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 14 ਹਿੰਦੂ ਮਾਰੇ ਗਏ। 2003 ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਭੋਗ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

2004 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਫਿਰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਮਨਾਈ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 2007 ਵਿੱਚ, ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬਰਸੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਗਈ। 6 ਜਨਵਰੀ 2008 ਨੂੰ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ "ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ", ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ" ਦਾ ਲੇਬਲ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ, 31 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਰਸੀ ਨੂੰ "ਸ਼ਹਾਦਤ" ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ। ਹਰ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ, ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

2014 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ *"ਕੌਮ ਦੇ ਹੀਰੇ"* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਫੋਟੋ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ "ਵਿਆਹ" ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਰਣਬੀਰ ਸਿਘ ਪੁਰਾ

**ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ** (ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਪੁਰਾ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਜੰਮੂ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ। ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 181102 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਹੈ। ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਿਸ਼ਨਾਹ ਬਲਾਕ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਤਵਾਰੀ ਬਲਾਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੁਰਮੰਡਲ ਬਲਾਕ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜੰਮੂ ਬਲਾਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਬਾਰੇ
ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਬ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁਖੀ ਇੱਕ ਸਬ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ (ਐਸਡੀਐਮ) ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ  ਕਈ  ਅਤੇ ਇੱਕ  ਹੈ। ਆਰਐਸ ਪੁਰਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਟਾਊਨ ਕਾਰ, ਸਾਈਕਲ ਜਾਂ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਵਿਚਕਾਰ ਅਕਸਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ, ਕਈ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ/ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਮੰਦਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ (ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ.) ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ।

## ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
# ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ,
# ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
# ਵੈਟਰਨਰੀ ਕਾਲਜ

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
#ਚੋਹਾਲਾ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), 
#ਕਿਰ ਪਿੰਡ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), 
#ਗਾਗੀਆਂ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), 
#ਜਸੋਰ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), 
#ਖੌਰ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) 

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
#ਜੰਮੂ, 
#ਊਧਮਪੁਰ, 
#ਕਠੂਆ, 
#ਦੀਨਾਨਗਰ 
ਆਰ ਐੱਸ ਪੁਰਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
#https://jammu.nic.in/public-utility/p-s-r-s-pura/
#https://jammu.nic.in/
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ