open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਵਿਮ ਵੈਂਡਰਜ਼

ਅਰਨਸਟ ਵਿਲਹੈਲਮ "ਵਿਮ" ਵੇੰਡਰਜ਼ (ਜਰਮਨ: [vɪm vɛndɐs]; ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1945) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਨਿਊ ਜਰਮਨ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਨਰਜ਼ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਨਾ ਵਿਸਤਾ ਸੋਸਿਲ ਕਲੱਬ (1999) ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਤਿੰਨ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਯੂਬਨ ਸੰਗੀਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਪੀਨਾ (2011), ਸਮਕਾਲੀਨ ਡਾਂਸ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫਰ ਪੀਨਾ ਬਾਊਸ਼, ਅਤੇ ਸੋਲਟ ਆਫ ਦੀ ਧਰਤੀ (2014), ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲਿਅਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੇਬਾਸਟੀਆਓ ਸਲਗਾਡੋ ਬਾਰੇ।

ਵਿਡਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਨਮਾਨ ਉਸ ਦੇ ਵਰਨਨ ਨਾਟਕ ਪੈਰਿਸ, ਟੈਕਸਸ (1984) ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਬਾੱਫਟਾ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਜਿੱਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1984 ਕਨੇਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 'ਤੇ ਪਾਮ ਡੇ ਡਾਈਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨ੍ਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੰਗਜ਼ ਆਫ ਡਿਵਾਈਅਰ (1987) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਵੈਂਡਰਸ 1987 ਦੇ ਕਨੇਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਬੇਸਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

ਬਰਤਾਨੀਆ 1996 ਤੋਂ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਫਿਲਮ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਜਾੜ ਭੂਮੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਤੂਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲੀ  ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਵੈਂਡਰਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਡੁਸਸਲਡੋਰਫ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਹੇਨਿਰਿਕ ਵੈਂਡਰਸ, ਇੱਕ ਸਰਜਨ ਸੀ. ਡੱਚ ਨਾਮ "ਵਿਮ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਨਾਮ "ਵਿਲਹੇਲਮ / ਵਿਲੇਮ" ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਹ ਰਿਜੱਕਸਮੂਸਿਅਮ ਵੇਖਣ ਲਈ ਐਮਸਟਰਡਮ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਰੂਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਓਰਬਰਜੈਨ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਫਰੀਬਰਗ ਅਤੇ ਡੁਸਸਲਡੋਰਫ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ (1963-64) ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ (1964-65) ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 1 9 66 ਨੂੰ ਪੇਂਟਰ ਬਣ ਕੇ ਪੇਂਟਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਵੇਡੇਜ਼ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਕੌਮੀ ਫਿਲਮ ਸਕੂਲੀ ਆਈਡੀਐਚਈਸੀ (ਹੁਣ ਲਾ ਫੈਮਿਸ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਂਟਰੀ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਂਟਪਾਰਨੇਸੇਸ ਵਿੱਚ ਜੌਨੀ ਫ੍ਰੀਡੇਲੈਂਡਰ ਦੇ ਸਟੂਡਿਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਗਣਕ ਬਣ ਗਏ।ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਵੈਂਡਰਜ਼ ਸਿਨੇਮਾ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਫਿਲਮ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇਖੀਆਂ।

ਉਸ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਲਗਾਉਣਾ, ਵੈਂਡਰਸ 1 9 67 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਆਰਟਿਸਟਸ ਦੇ ਡੁਸਲ੍ਡੇਬਰਫ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਏ। ਇਹ ਪਤਝੜ, ਉਹ "ਹੋਚਸਚੁਲੀ ਫਰ ਫਰੈਂਸਸੇਨ ਐਂਡ ਫਿਲਮ ਮੂਨਚੇਨ" (ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਮਿਊਨਿਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। 1967 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ "ਐੱਚ ਐੱਫ ਐੱਫ" ਵਿੱਚ, ਵੈਂਡਰਸ ਨੇ ਫਿਲਮਕ੍ਰਿਤੀਕ ਲਈ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੂਡਡੇਸ਼ਸ਼ੇ ਜ਼ੀਟੂੰਗ, ਟਵਿਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਅਤੇ ਡੇਰ ਸਪਾਈਜਲ।

ਵੈੰਡਰ ਨੇ ਹੋਚਸਚੁਲੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ-ਲੰਬਾਈ 16mm ਦੀ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਮੀਰ ਇਨ ਦਿ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

## ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ 
ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵਿਮ ਵੈਂਡਰਜ਼ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਰਾਨ ਭੂਮੀ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਮੈਮੋਰੀ, ਸਮਾਂ, ਨੁਕਸਾਨ, ਨਾਸਪਿੱਤਤਾ ਅਤੇ ਲਹਿਰ। ਵਿਡੇਰਜ਼ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, "ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਤਸਵੀਰਾਂ", 1980 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਇਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਕੰਮ ਦੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਲੜੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਲਿਖੇ ਗਏ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ" ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿਡਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ ਪੇਰਿਸ, ਟੈਕਸਸ (1984) ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਵੈਸਟ ਦੁਆਰਾ ਕਢਵਾਉਣਾ. ਜਰਮਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਕਿਊਬਾ, ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈਣ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਲ, ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਸਪੇਸ ਦਾ ਤੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

## References 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੀਰੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ

]]

**ਸੀਰੀਆਈ** / sɪriæk / (ܣܘܪܝܝܐ Leššānā Suryāyā ܠܫܢܐ), ਨੂੰ ਵੀ **ਸੀਰੀਆਈ ਅਰਾਮੈਕ** ਜਾਂ **ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੀਰੀਆਈ** ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਮੱਧ ਅਰਾਮੈਕ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੈ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਤੁਰਕੀ, ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ, ਉੱਤਰੀ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਚਰਚਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਖਾਸ ਵਿੱਚ ਮਲਾਨਕਾਰਾ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਸੀਰੀਆ, ਪੂਰਬ, ਸੀਰੀਆਈ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ, ਕਸਦੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।

5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਅੱਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਉਭਰ ਕੇ, ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਐਡੀਸਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੀਰੀਆਈ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 4 ਵੀਂ ਤੋਂ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਸੀਰੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਗਵਾਹ ਹੈ।
ਸੀਰੀਆਈ ਈਸਾਈਅਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੁੱਚੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਲਾਬਾਰ ਕੋਸਟ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਤਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਲਈ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸੀਹੀ ਮਾਧਿਅਮ, ਸੀਰੀਆਈ ਦਾ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਸੀਰੀਆਈ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸੀਰੀਆਈ ਈਸਾਈਅਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

ਸੀਰੀਆਈ ਇੱਕ ਮੱਧ ਅਰਾਮੈਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜੋ ਅਫਰੋਸੈਟਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਾਮੈਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ, ਸੀਰੀਆਈ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ
ਸੀਰੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਐਡੇਸਾ ਵਿੱਚ ਅਰਾਮੈਕ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਧੁਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆਈ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਰੂਪ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਰਬੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੀਰੀਆਈ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ।.]]

## ਸਾਹਿਤਿਕ ਸੀਰੀਆਈ
ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਐਡੇਸਾ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾਂ ਨੇ ਸੀਰੀਆਈ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਰੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀਰੀਆਂਈ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈਣਾ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਯਤਨ ਨਾਲ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਸੀਰੀਆਈ, ਪਿਸ਼ਾਟਾ (ܦܫܝܛܬܐ Pishītā) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਅਫਮਰ ਸੀਰੀਅਨ ਸੀਰੀਅਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਸੀ।

## ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ
ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ ਦੇ ਪੱਖੋਂ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਰੀਆਈ ਦੇ 22 ਵਿਅੰਜਨ ਹਨ। ਵਿਅੰਜਨ ਸੰਬੰਧੀ ਧੁਨੀਆਂ ਇਹ ਹਨ:

ਧੁਨੀਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੀਰੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੂਰਬੀ ਅਰਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਈ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਾਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਿੱਚ. ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੀਰੀਆਈ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਟਰੀਮ ਹਨ: ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ।
ਫ੍ਰੈਂਚ ਫ੍ਰਾਈਜ਼

**ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਰਾਈਜ਼** (ਨਾਰਥ ਅਮੈਰੀਕਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), **ਚਿਪਸ** (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਡ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਇੰਗਲਿਸ਼),  **ਫਿੰਗਰ ਚਿਪਸ **(ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), ਜਾਂ **ਫਰਾਂਸੀਸੀ-ਤਲੇ ਹੋਏ ਆਲੂ**, ਬੈਟਨੈੱਨਟ ਜਾਂ ਹਰੂਮਿਟ-ਕੱਟ ਡੂੰਘੇ ਤਲੇ ਹੋਏ ਆਲੂ ਹਨ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ਫਰੀਸ ਸ਼ਬਦ, ਆਲੂ ਦੇ ਤਲੇ ਹੋਏ ਲੰਬੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ (ਕਦੇ-ਕਦੇ), ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਤਲੇ ਹੋਏ ਤਲੇ ਹੋਏ ਆਲੂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸ਼ੋਸਟਿੰਗ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਜਾਂ ਸਕਾਈਨੀ ਫ੍ਰਾਈਜ਼ ਨੂੰ ਚਿਪਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਮੋਟੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਰਾਈਜ਼ ਗਰਮ, ਭਾਵੇਂ ਨਰਮ ਜਾਂ ਸਖਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਜਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਸਨੈਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਡਿਨਰ ਦੇ ਮੀਨਜ਼, ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਪੱਬਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲੂਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਣੀ, ਕੈਚੱਪ, ਸਿਰਕਾ, ਮੇਅਨੀਜ਼, ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਈਟਾਈਨ ਅਤੇ ਮਿਰਲੀ ਪਨੀਰ ਫਰਾਈਆਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ। ਚਿਪਸ ਕੁਮਾੜਾ ਜਾਂ ਆਲੂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਮਿੱਠੇ ਆਲੂਆਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੇਕਡ ਰੂਪ, ਓਵਨ ਚਿਪਸ, ਘੱਟ ਤੇਲ ਜਾਂ ਕੋਈ ਤੇਲ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ। ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਡਿਸ਼ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਚਿਪਸ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ 
ਫ੍ਰਾਈਜ਼ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੂਣ ਅਤੇ ਸਿਰਕੇ (ਮੀਲਟ, ਬਲਾਂਸੀ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ), ਮਿਰਚ, ਕੈਜਨ ਸੀਜ਼ਨਿੰਗ, ਗਰੇਟ ਪਨੀਰ, ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਪਨੀਰ, ਮੱਸੇ ਮਟਰ, ਗਰਮ ਕਰਾਈ ਸੌਸ, ਕੜੀ ਕੇਚੱਪ (ਹਲਕੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਾਲਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪੁਰਾਣਾ), ਗਰਮ ਸਾਸ, ਸੁਆਦ, ਰਾਈ, ਮੇਅਨੀਜ਼, ਬੀਨਾਈਸ ਸਾਸ, ਟਾਰਟਰ ਸਾਸ, ਮਿਰਲੀ, ਟਜਾਤਕੀ, ਫੈਨਾ ਪਨੀਰ, ਲਸਣ ਦੀ ਚਟਣੀ, ਫ੍ਰੀ ਸਾਸ, ਮੱਖਣ, ਖੱਟਾ ਕਰੀਮ, ਰੰਚ ਡ੍ਰੈਸਿੰਗ, ਬਾਰਬੇਕੀ ਸੌਸ, ਗਰੇਵੀ, ਸ਼ਹਿਦ, ਅਯੋਲੀ, ਭੂਰੇ ਸੌਸ, ਕੈਚੱਪ, ਨਿੰਬੂ ਜੂਸ, ਪਿਕਸਲਿਲੀ, ਪਿਕਚਰਲ ਖੀਰੇ, ਪਿਕਲਿਤ gherkins, ਪਿਕਸਲਡ ਪਿਆਜ਼ ਜਾਂ ਪਿਕਟੇਡ ਆਂਡੇ।

## ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁੱਦੇ 
ਜੂਨ 2004 ਵਿਚ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ (USDA), ਬੀਆਮੋਂਟ, ਟੈਕਸਸ ਤੋਂ ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜ ਦੇ ਸਲਾਹ ਨਾਲ, ਡੈਨੀਸਟੇਬਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਕਮੋਡਿਟੀਜ਼ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਤੌਰ ਅਤੇ ਬੈੱਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੇ ਫਰੈਂਚ ਫਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸੀ; ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫ੍ਰਾਈਜ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਵਰਗੀਕਰਨ, "ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਫਰੀ ਨਿਯਮ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੰਜਵੀਂ ਸਰਕਟ ਕੇਸ ਫਲੇਮਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਇਨ. V. USDA ਲਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਕੋਰਟ ਆਫ ਅਪੀਲਸ ਵਿੱਚ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ, 2002 ਵਿੱਚ, ਮੈਕਡੋਨਲਡਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫ੍ਰਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਹੈਸ਼ ਬ੍ਰਾਉਨਜ਼ ਨੂੰ ਗਲਤ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬੀਫ ਐਸਾਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਾਸਟ ਫੂਡ
ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ

thumb|ਪੋਰਕ ਬੈਲੀ ਕੱਟ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
thumb|ਰੋਟਿਸਸਰੀ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਭੁੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੂਰ
**ਪੋਰਕ** ਇੱਕ ਸੂਰ ਦੀ ਮਾਸ ਦਾ ਰਸੋਈ ਨਾਮ ਹੈ।
(ਸੁਸ ਸਕਰੋਫ ਘਰੇਲੂ) ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਧਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮੀਟ ਹੈ, ਸੂਰ ਦੇ 5000 ਬੀ.ਸੀ. ਸੂਰ ਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਦੋਨੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੂਰ ਦਾ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ੈਲਫ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਮ, ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੂਰ, ਗਾਮੋਨ, ਬੇਕਨ ਅਤੇ ਲੰਗੂਚਾ ਬਚਾਏ ਗਏ ਸੂਰ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ।

ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਦਾ ਮੀਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੀਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਮ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਚਰਬੀ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਬਣਤਰ ਲਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਖੁਰਾਕੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰ ਦਾ ਖਪਤ ਮਨਾਉਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ, ਕਈ ਸੁਝਾਏ ਸੰਭਵ ਕਾਰਨ ਸੂਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ।

## ਖਪਤ ਪੈਟਰਨ 
thumb|ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਕਾਉਣਾ, ਆਲੂ ਕਰਕਟੈਕਟਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮਸ਼ਰੂਮ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਦੇ ਲਗਭਗ 38% ਮੀਟ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਖੁਰਾਕ ਖਾਧਾ ਮੀਟ ਹੈ ਖਪਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਖਾਣ ਲਈ ਮਨਾਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਸਾਰ ਕਰਕੇ ਯਹੂਦੀ ਕੋਸ਼ਰ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਪਰ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਯੂਰਪ, ਸਬ-ਸਹਾਰਾ ਅਫਰੀਕਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਓਸੀਆਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਪਾਲਕ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਮੋਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਇਨਲੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਫੀਜੌਡਾਡਾ, ਬਰਾਜ਼ੀਲ (ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਦਾ ਕੌਮੀ ਕਟੋਰੇ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਰ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਕੰਨ, ਪੂਛ ਅਤੇ ਪੈਰ।

ਯੂ.ਐਸ.ਡੀਏ ਦੀ ਫੌਰਨ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਰਵਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, 2006 ਵਿੱਚ (ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਕੜਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਸੂਰ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 2006 ਵਿੱਚ 2002 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 20% ਵੱਧ ਸੀ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਹੋਰ 5% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ 2017 ਤੱਕ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

### ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਦਾ ਖਪਤ 
### ਤਾਜਾ ਮੀਟ 
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਤੋਂ ਛੇ ਹਫਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸੂਈ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਭੁੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੈਨੀਸੀਅਨ ਪਾਸਟੋਡ ਪੋਰਕ ਜਾਂ ਫਲੇਸੈਸਟੈਗ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸਪੀ ਕਰਕਿੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੇ ਡਿਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੌਮੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਹੈ।

## ਪੋਸ਼ਣ 
ਇਸ ਦੀ ਮਾਇਓਗਲੋਬਿਨ ਸਮੱਗਰੀ ਬੀਫ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚਿਕਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। USDA ਪੋਰਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਲ ਮੀਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਥਾਈਮਿਨ (ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 1) ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਸੂਰ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਪਕਦਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮੀਟ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਅਤੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਹੈ।

1987 ਵਿੱਚ ਯੂਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਕਰ ਬੋਰਡ ਨੇ ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਟਰਕੀ (ਚਿੱਟੇ ਮੀਟ) ਦੀ ਜਨਤਕ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ- "ਦੂਜਾ ਚਿੱਟਾ ਮੀਟ" ਨੂੰ ਸੂਰ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਬੇਹੱਦ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 87% ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੂਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ। ਬੋਰਡ ਨੇ 4 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਨਾਅਰਾ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜੌਨੀ ਕੈਸ਼

**ਜੌਨ ਆਰ. ਕੈਸ਼** (ਜਨਮ **ਜੇ. ਆਰ. ਕੈਸ਼**; 26 ਫਰਵਰੀ 1932 – 12 ਸਤੰਬਰ 2003) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ, ਗਿਟਾਰਵਾਦਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ 9 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੰਟਰੀ ਸੰਗੀਤ ਆਈਕਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਾਨਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੌਕ ਐਂਡ ਰੋਲ, ਰੌਕਾਬਿਲੀ, ਬਲੂਜ਼, ਫੋਕ, ਅਤੇ ਗੌਸਪੇਲ। ਇਸ ਕਰਾਸਓਵਰ ਅਪੀਲ ਕਾਰਨ ਕੈਸ਼ ਨੂੰ ਕੰਟਰੀ ਸੰਗੀਤ, ਰੌਕ ਐਂਡ ਰੋਲ, ਅਤੇ ਗੋਸਪੇਲ ਸੰਗੀਤ ਹੌਲ ਔਫ਼ ਫ਼ੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦੁਰਲੱਭ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਜੇ. ਆਰ. ਕੈਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਫਰਵਰੀ 1932 ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਜ਼ਲੈਂਡ, ਆਰਕਾਂਸਾਸ, ਵਿਖੇ ਰੇ ਕੈਸ਼ ਅਤੇ ਕੈਰੀ ਕਲੋਵਰੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨ: ਰੌਏ, ਮਾਰਗਰੇਟ ਲੂਈਸ, ਜੈਕ, ਜੇ.ਆਰ., ਰੇਬਾ, ਜੋਐਨ, ਅਤੇ ਟੌਮੀ (ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਸਫਲ ਕੰਟਰੀ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਿਆ)। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ। ਬਾਲਗ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੇ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਇਸਦਾ ਉਪਨਾਮ 11-ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਫਾਈਫ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਇਸਨੂੰ ਮੇਜਰ ਮਾਈਕਲ ਕ੍ਰਿਕਟਨ-ਸਟੂਅਰਟ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫੌਕਲੈਂਡ ਦਾ ਲੇਅਰਡ (ਜਿਮੀਂਦਾਰ) ਸੀ। ਕੈਸ਼ ਲੋਕ ਅਤੇ ਫਾਈਫ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

## ਕੰਮਕਾਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕੈਸ਼ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਦ ਮੈਨ ਇਨ ਬਲੈਕ" (The Man in Black) ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੀ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਬਾਗੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਭਰਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਮਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਮੁਫ਼ਤ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਸੀ, "ਸਲਾਮ, ਮੈਂ ਜੌਨੀ ਕੈਸ਼ ਹਾਂ" (Hello, I'm Johnny Cash)।

## ਮੌਤ 
ਇਸਦੀ ਮੌਤ12 ਸਤੰਬਰ 2003 ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ 71 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ 
* ਯੋਨਾਥਾਨ ਸਿਲਵਰਮਨ, ਨੌ ਵਿਕਲਪ: ਜੌਨੀ ਨਕਦ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, Amherst: ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 2010, 1-55849-826-5
* ਗ੍ਰੀਮ ਥਾਮਸਨ, *ਦੇ ਜੀ ਉੱਠਣ ਜੌਨੀ ਨਕਦ: ਠੇਸ, ਮੁਕਤੀ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ*, ਜਬਾੜੇ ਪ੍ਰੈਸ, 978-1-906002-36-7
* ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਸਿੰਘ Wren, *ਜੌਨੀ ਨਕਦ: ਜੇਤੂ ਮਿਲੀ ਦਾਗ਼, ਨੂੰ ਵੀ*, ਐਬੇਕਸ ਐਡੀਸ਼ਨ, 0-349-13740-4
* ਰਾਬਰਟ Hilburn, *ਜੌਨੀ ਨਕਦ: ਜੀਵਨ*, ਵਾਪਸ ਬੇ ਿ ਕਤਾਬ, ਨ੍ਯੂ ਯਾਰ੍ਕ: ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਭੂਰੇ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ, 2013, 978-0-316-19474-7(ਪੰਜਾਬ)

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
Official websiteOfficial website
* Sony Music's Johnny Cash website
* 
* .

Citationtitle of sourceCandidatesurl of sourcearchiveurldeadurlyescontributionInductee Johnny CashpublisherHit Parade Hall of FamearchivedateJanuary 6, 2008
* AllMusic
* 
* 

Find a GraveGRid #7863405Access dateNovember 30, 2013
* Johnny Cash profile at martinguitar.com

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਿਟਾਰਵਾਦਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਮੀਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

ਮਿਨ (ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ: 闽语; ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚੀਨੀ: 閩語; ਪਿਨਯਿਨ: ਮੀਨ ਯǔ; ਪੀਹ-ੌਏ ਜੀ: ਬੰਨ ਗੂ; ਬੀਯੂਸੀ: ਮਿੰਗ ਨਗੂ) ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਗਰੁੱਪ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਚੀਨੀ ਸੂਬੇ ਫੂਜਿਅਨ ਵਿੱਚ 70 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਇਸ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਗੁਆਂਗਡੌਂਗ (ਚਾਓਜ਼ੌ-ਸਵਾਤੋ, ਜਾਂ ਚੌਹਾਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਲੇਜ਼ੋਉ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਝੌਂਸ਼ਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ), ਹੈਨਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੀਜ਼ੀਆਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਾਉਂਟੀਆਂ, ਨਿੰਗਬੋ ਤੋਂ ਜ਼ੌਸ਼ਨ ਡਿਸਟਿੋਲਾ, ਲਿਆਂਗ ਦੇ ਕੁਝ ਕਸਬਿਆਂ, ਜਿਆਂਗਿਨ ਸੂਬਾ, ਅਤੇ ਤਾਇਵਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੀਨ ਨਾਮ ਫ਼ੂਜਿਅਨ ਵਿਚਲੀ ਮੀਨ ਨਦੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਚੀਨੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ।

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਚੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ। ਫੂਜਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੀਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਿਭਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੱਖਣੀ ਮੀਨ (ਮਿਨਨਾਨ) ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੋਕਕੀਅਨ-ਤਾਈਵਾਨੀ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨੀ ਅਤੇ ਅਮੋਏ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
110 ਬੀਸੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੁ ਦੇ ਹਾਨ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਮਿਨਯੂ ਸੂਬੇ ਦੀ ਹਾਰ ਨਾਲ ਫੂਜਿਆਨ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਂਗ ਅਤੇ ਗਨ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੀਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੀਨੀ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਇਯੂਨ (601 ਏ.ਡੀ.) ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾ, ਮੱਧ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੰਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਕੀ ਛੋਟੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉਪ ਸਮੂਹ
'':

]]
ਮੀਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਜਾਂ ਦਸ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ। ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਫੂਜਿਯਨ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਕਸਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਰਣਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1937 ਵਿੱਚ ਲੀ ਫੈਂਗ-ਕੁਏਈ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਯੁਨ ਜਿਆਯੂਆ ਵਿੱਚ ਮੀਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਉਪ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ, ਫੂਜੀਅਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਤੇ 1963 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ, ਪੈਨ ਮਾਓਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵੰਡ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਤੱਟੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪੱਖਪਾਤੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਤਟਵਰਤੀ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ / ਐਲ / ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਤੁਕੇ ਭ੍ਰਾਂਤਿਕ / s / ਜਾਂ / ʃ / ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ / l / ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ।

### ਤੱਟੀ ਮੀਨ
ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਫਿਊਜਿਅਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਗੁਆਂਗਡੌਂਗ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਹੈਨਾਨ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਤੱਕ, ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਤੱਟੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੀਨ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਸਮਾਂ ਤਟਵਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਿੰਨਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪੈਨ ਅਤੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ: 
ਉੱਤਰੀ ਮੀਨ (ਮਿਨ ਬੇਈ) ਫਿਊਜਿਯਨ ਦੇ ਨੈਨਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆ'ਯੋ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 
ਕੇਂਦਰੀ ਮੀਨ (ਮੀਨ ਝੌਂਗ) ਸਾਨਮਿੰਗ ਪ੍ਰੀਫੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੀਨ ਚੀਨੀ
ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ

**ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ** ( ) ਜਾਂ **ਮੈਂਗਜ਼ੀ** (372–289 ਈ.ਪੂ. ਜਾਂ 385–303 ਜਾਂ 302ਈ.ਪੂ.) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ *ਦੂਜਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਮ **ਮੈਂਗ ਕੇ** (孟轲) ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ੋਊ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ੈਨਡੌਂਗ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਚੈਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕੂਫ਼ੂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦਾ ਜਨਮਸਥਾਨ ਹੈ। 

ਉਹ ਇੱਕ ਘੁਮੰਕੜ ਚੀਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਟੀਕਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਜ਼ੀਸੀ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਲੋਕ-ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਪੂਰੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਘੁੰਮਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਲਾਹਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਝਗੜਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਾਲ (403–221 ਈ.ਪੂ.) ਦੌਰਾਨ ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਨੇ ਕੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਕਸੀਆ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ 319 ਤੋਂ 312 ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਕੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲਈ ਸੀ। ਸਮਕਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਾ ਲਿਆ ਸਕਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। 

ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਨੂੰ *ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਕਬਰਿਸਤਾਨ* (孟子林, *ਮੈਂਗਜ਼ੀ ਲਿਨ*, ਜਿਸਨੂੰ 亚圣林, *ਯਾਸ਼ੇਂਗ ਲਿਨ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ੋਚੈਂਗ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। 

## ਮੁੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
### ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ
ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਨੇ ਆਪ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਪਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਮਾਂਦਰੂ ਚੰਗਿਆਈ ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ– ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ– ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾੜਾ ਨੈਤਿਕ ਚਰਿੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। *ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਅਧਿਕਤਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ*। and "the way of learning is none other than finding the lost mind."

### ਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ (ਜਾਂ ਪੁੰਗਰਨਾ)
ਜਮਾਂਦਰੂ ਚੰਗਿਆਈ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ, ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਗਵਾਹ ਨੂੰ ਇੱਕਦਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* Internet Encyclopedia of Philosophy entry
*Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
*Mengzi: Chinese text with English translation and links to Zhuxi's commentary
*English translation by A. Charles Muller Annotated scholarly translation with Chinese text
*Article discussing the view of ethics of  Mencius from *The Philosopher*
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 372 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 289 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਅੰਬ ਪੁਡਿੰਗ

**ਅੰਬ ਪੁਡਿੰਗ** ਹੈ, ਹੋੰਗ ਕੋੰਗ  ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰਸਿੱਧ ਮਿਠਆਈ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭੋਜਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਅੱਲਗ ਅਲੱਗ ਸਥਾਨਕ ਜਗਾਵਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਠਆਈ ਨੂੰ  ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੋਰ, ਮਕਾਉ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਭੋਜਨਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਮ ਸਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਕੁਝ ਚੀਨੀ ਰੈਸਟੋਰਟ ਅੰਬ ਪੁਡਿੰਗ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਦੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੰਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਚੀਨੀਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਲੇਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਅੰਬ ਪੁਡਿੰਗ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ੇ ਫ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਇਸਨੂੰ ਅੰਬ ਦੀ ਗੁਰਦ ਨੂੰ ਅਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਪੁਡਿੰਗ 
ਡਿਮ ਸਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੈਸਟੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੰਬ ਪੁਡਿੰਗ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ  ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਿਆਨੇ ਦੇ ਸਟੋਰ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹੰਨ। ਇੰਨਾ ਨੂੰ ਪਾਉਡਰ ਦੀ ਤਰਾਂ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ, ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਜਾਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ 
### ਸਮੱਗਰੀ 
ਜੈਲੇਟਿਨ (4½ ਛੋਟੇ ਚਮਚੇ), ½ ਕੱਪ ਪਾਣੀ, 4-6 ਪੱਕੇ ਅੰਬ, 5 ਕੱਪ ਫਰੀਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜਮਾਏ ਹੋਏ ਅੰਬ, 14-ਆਊਸ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਦੁੱਧ, 4 ਚਮਚੇ ਨਿਮਬੂ

#### ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ 
ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬਾਟੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜੈਲਟਿਨ ਪਾਕੇ ਨਰਮ ਹੋਣ ਦੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੰਟ। ਮਾਈਕਰੋਵੇਵ ਵਿਕ੍ਚ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰ ਲੋ ਜੱਦ ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਗਲ ਨਾ ਜਾਵੇ. 10 ਤੋਂ 20 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ. (ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਜੈਲੇਟਿਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦੋ. ਇਸਨੂੰ ਘੋਲੋ ਜੱਦ ਤੱਕ ਇਹ ਮਿਲ ਨਾ ਜਾਏ.ਅੰਬ ਨੂੰ ਬਲੇੰਡਰ ਨਾਲ ਘੋਲ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੰਨਨੀ ਵਿੱਚ ਛਾਂਟ ਲੋ. ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ, ਨਿਮਬੂ ਰਸ pa ਦਵੋ ਅਤੇ ਅੰਬ ਦੇ ਘੋਲ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮਿਲਾ ਲਓ. ਹੁਣ ਜੈਲੇਟੀਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਪਾ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਮਿਲਾ ਲੋ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜਮਾ ਦੋ. ਹੁਣ ਬਾਹਰ ਕੱਦ ਕੇ, ਅਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ 40 ਸਕਿੰਟ ਤੱਕ ਪੁਡਿੰਗ ਦੇ ਡਿੱਬੇ ਨੂੰ ਰੱਖ ਦੋ. ਇਸਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕੇ ਸਰਵਿੰਗ ਪਲੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦੋ ਅਤੇ ਸੱਤ ਤੋਂ ਅਠ ਫਾੜ ਕੱਟ ਦੋ.

### ਜੈਲੀ ਪਾਉਡਰ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਜਿਲੀ ਪਾਉਡਰ ਨੂੰ 225 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਓ ਅਤੇ ਘੋਲ ਨੂੰ ਤਦੋਂ ਤੱਕ ਘੋਲੋ, ਜੱਦ ਤੱਕ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਘੁਲ ਨਾ ਜਾਏ. ਹੁਣ ਏਸ ਵਿੱਚ 110 ਮਿਲੀ ਲੀਟਰ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪਾਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਘੋਲੋ. ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਦੁੱਧ ਪਾਕੇ ਮਿਲਾਉ. ਅੰਬ ਨੂੰ ਬਲੇੰਡਰ ਨਾਲ ਕਿੱਤਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪਾਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮਿਲਾਓ. ਹੁਣ ਜਿਲੀ ਦੇ ਸਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ, ਇਸਨੂੰ ਫਰੀਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖ ਦੋ. ਫਰੀਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਡ ਕੇ, ਸਾਂਚੇ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਟੇਡਾ ਕਰਕੇ, ਜੈਲੀ ਪੁਡਿੰਗ ਬਾਹਰ ਪਲੇਟ ਤੇ ਉਲਟਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦੋ.

ਹੁਣ ਇਹ ਖਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।

Mango pudding with black jelly bits by Mr Wabu in Hong Kong.jpg
Mango pudding by zenjiro in Kobe Chinatown.jpg
Mango pudding by williamnyk in Bangi, Malaysia.jpg
File:Mango_pudding_by_rhosoi_in_Yokohama_Chinatown.jpg

## External Links
*https://www.bbcgoodfood.com/recipes/1377638/quick-mango-pudding
*https://www.bbcgoodfood.com/recipes/collection/mango
*https://www.bbc.com/food/recipes/mango_and_lime_mousse_97668
*https://www.bbcgoodfoodme.com/recipes/quick-mango-pudding#.WvcdJoCFPIU
*https://goodfood.uktv.co.uk/recipe/mango-pudding/ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈਆਂ
ਪੀਟਰ ਪੈਨ

**ਪੀਟਰ ਪੈਨ** ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਜੇ.ਐਮ. ਬੈਰੀ ਦੁਆਰਾ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪੀਟਰ ਪੈਨ ਆਪਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਬਚਪਨ ਨੈਵਰਲੈਂਡ ਨਾਂ ਦੇ ਮਿਥਕ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਲੌਸਟ ਬੁਆਏਜ਼ ਦੇ ਆਗੂ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰੀਆਂ, ਡਾਕੂ, ਜਲਪਰੀਆਂ,ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਨੈਵਰਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਆਮ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੀਟਰ ਪੈਨ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਈਕਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮਾਸੂਮ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਭਾਂਜਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਬੈਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਪਾਤਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 1953 ਦੀ ਇੱਕ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫ਼ਿਲਮ, ਇੱਕ 2003 ਨਾਟਕੀ/ਲਾਈਵ-ਕਾਰਵਾਈ ਫ਼ਿਲਮ, ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਮੂਲ 
thumb|246x246px|1907 ਵਿੱਚ ਓਲੀਵਰ ਹਰਫ਼ੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਪੀਟਰ ਪੈਨ ਦਾ ਚਿੱਤਰ
right|thumb|ਜੇ.ਐਮ. ਬੈਰੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦੇ 1915 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦਾ ਕਵਰ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1911 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਐਫ.ਡੀ.ਬੈਡਫ਼ੋਰਡ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ।
ਜੇ.ਐਮ. ਬੈਰੀ ਨੇ ਪੀਟਰ ਪੈਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ *ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਚਿੱਟਾ ਪੰਛੀ* (1902), ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੱਤ-ਦਿਨ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਚੈਪਟਰ ਦਾ ਨਾਂ* ਕੇਂਸਿੰਗਟਨ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਪੀਟਰ ਪੈਨ*। ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1904 ਵਿੱਚ ਬੈਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ, ਹੋਡਰ ਅਤੇ ਸਟੋਟਨ, ਨੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਚਿੱਟਾ ਪੰਛੀ ਦੇ 13 ਤੋਂ 18 ਚੈਪਟਰਾਂ ਨੂੰ 1906 ਵਿੱਚ *ਕੇਂਸਿੰਗਟਨ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਪੀਟਰ ਪੈਨ *ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਚਿੱਤਰ ਆਰਥਰ ਰੈਕਹੈਮ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਨ।

## ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ 
ਬੈਰੀ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪੀਟਰ ਦੀ ਦਿੱਖ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਪਾਠਕ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪੀਟਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਕੜੀ ਦੇ ਜਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਬੰਸਰੀ ਬਜਾਉਣ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਪਾਤਰ ਪੈਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। *ਪੀਟਰ ਅਤੇ ਵੈਂਡੀ* ਵਿੱਚ ਬੈਰੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੀਟਰ ਪੈਨ ਦੇ ਹਾਲੇ ਵੀ "ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਦੰਦ" ਹੀ ਸਨ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

## ਉਮਰ 
ਜੇ.ਐਮ. ਬੈਰੀ ਇਹ ਪਾਤਰ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਡੇਵਿਡ ਸੀ ਜਿਸਦੀ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਆਈਸ ਸਕੇਟਿੰਗ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਸਨ।

## ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ 
ਪਤਰਸ ਇੱਕ ਲਾਪਰਵਾਹ ਮੁੰਡਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪੀਟਰ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸੁਆਰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭੁੱਲਣਹਾਰ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਪਾਤਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
Cite webURLTitlePeter Pan (Complete)
 (1991 Millennium Fulcrum Edition)
* Neverpedia 
* Peter Pan: over 100 years of the boy who wouldn’t grow up from the Museum of the City of New York Collections blog

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ
ਹਾਨ ਫ਼ੇਈੇ

**ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ** (; ; 233 ਈ.ਪੂ.), ਜਿਸਨੂੰ **ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਜ਼ੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਝਗੜਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੀਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੰਮ *ਹਾਨ ਫ਼ੀਜ਼ੀ* ਲਈ ਅਕਸਰ *ਚੀਨੀ ਨਿਆਂਵਾਦ* ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

ਸਿਮਾ ਕਿਆਨ ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ: "ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਹਾਨ ਦਾ ਯੁਵਰਾਜ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀਆ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੁਆਂਗ-ਲਾਓ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਹ ਹਕਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਖ਼ਤ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਲੀ ਸੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਸ਼ੁਨ ਕਿੰਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੀ ਆਪ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ੇਈ ਜਿੰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਹਾਨ ਗਿਰਾਵਟ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹਾਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਕਾਗਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਇਸ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* Burton Watson (1964). *Han Fei Tzu: Basic Writings*. New York: Columbia University Press. .
* *Hàn Phi Tử*, Vietnamese translation by Phan Ngọc, Nhà xuất bản Văn học, HCMC 2011.

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* The complete works of Han Fei Tzu, A classic of Chinese political science. Translator, Wenkui Liao.
* 
* 
* Li, Guangcan, "Han Fei Quotes". *Encyclopedia of China* (Law Edition), 1st ed.
* Gu, Fang, "Han Fei Life Quotes". *Encyclopedia of China* (Philosophy Edition), 1st ed.
* Full text of Han Feizi
*
ਕਰਾਕੋਵ

**ਕਰਾਕੋਵ **(), (; ), ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਲੈਸਰ ਪੋਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤੁਲਾ ਨਦੀ () ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ 1038 ਤੋਂ 1569 ਤੱਕ ; ਪੋਲਿਸ਼–ਲਿਥੁਆਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੀ 1569 ਤੋਂ 1596 ਤੱਕ, ਆਜ਼ਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਾਕੋਵ ਦੀ 1815 ਤੋਂ 1846 ਤੱਕ; ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਿਊਕ ਕਰਾਕੋਵ ਦੀ 1846 ਤੋਂ 1918 ਤੱਕ; ਅਤੇ ਕਰਾਕੋਵ ਸੂਬੇ ਦੀ 14 ਸਦੀ ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। 1999 ਤੋਂ ਇਹ ਲੈਸਰ ਪੋਲੈਂਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਵੇਲ ਹਿੱਲ ਉੱਤੇ ਵਸੋਂ ਹੋਈ ਅਤੇ 965 ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਸਲਾਵ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਸਤ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ 1918 ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਪੂਰੀ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਰਾਕੋਵ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 760,000 ਅਤੇ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 8 ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਲੋਕ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਰਾਕੋਵ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੀ ਵਸੋਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਵੇਲ ਹਿੱਲ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਕਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਿਥਕ ਸ਼ਾਸਕ ਕਰਾਕੂਸ ਨੂੰ ਰੱਖੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਮੋਕ ਵਾਵੇਲਸਕੀ ਨਾਂ ਦੇ ਡਰੈਗਨ ਦੀ ਗੁਫਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਸਾਇਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਲਿਖਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 965 ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਆਰਥਿਕਤਾ 
ਕਰਾਕੋਵ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਲੈਸਰ ਪੋਲੈਂਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹੱਬ ਹੈ।

## ਨੋਟਸ
## ਹਵਾਲਾ ਪੁਸਤਕਾਂ
* 
* Jane Hardy, Al Rainnie, *Restructuring Krakow: Desperately Seeking Capitalism*. Published 1996 by Mansell Publishing, 285 pages. Business, economics, finance. .
* Edward Hartwig, *Kraków*, with Jerzy Broszkiewicz (contributor). Published 1980, by Sport i Turystyka, 239 pages. .
* Bolesław T. Łaszewski, *Kraków: karta z dziejów dwudziestolecia*. Published 1985, by Bicentennial Pub. Corp. (original from the University of Michigan), 132 pages. 
* Joanna Markin, Bogumiła Gnypowa, *Kraków: The Guide*. Published 1996 by Pascal Publishing, 342 pages. .
* Tim Pepper, Andrew Beattie, *Krakow*. Published 2007 by Hunter Pub Inc., 160 pages. . The book includes description of public art galleries and museums.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Essential Kraków—Tourism information about Kraków 
* Protect Kraków Heritage Campaign
* krakowmiasto.pl 
* Jewish Community in Kraków on Virtual Shtetl
* Map: Kraków Heritage Under Threat
* Kraków Jewish guide and genealogy in Poland
* Tourism and culture in Kraków  (overview) at *Krakow4you.net*
* English Guide to Krakow

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਲੈਂਡ
ਫੋਲਕਸਟਾਟ

**ਫੋਲਕਸਟਾਟ** (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ: 'ਲੋਕਰਾਜ') ਆਫਰੀਕਾਂਨਰ (ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਚ ਵਸੇ ਓਲੰਦੇਜ਼ੀ ਮੂਲ ਦੇ ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਪਜਾਤੀ) ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋ ਪ੍ਰਿਉਕਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਆਫਰੀਕਾਂਨਰ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਤੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋ ਮੌਜੂਦਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਚ ਇੱਕ ਅਲਹਿਦਾ ਮੁਲਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ।

ਇਕ ਫੋਲਕਸਟਾਟ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਲਕ ਚ ਜਿਆਦਾ ਖੁਦ ਇਖਤਿਆਰੀ ਪਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਜੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਜੋ ਵਜੂਦ ਚ ਆ ਸੱਕਦਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੱਖਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ II

**ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਦੂਜੀ** (ਐਲਿਜ਼ਬਥ ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰ ਮੈਰੀ;  21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1926 - 8 ਸਤੰਬਰ 2022) ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਿ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੀ। 

ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਦਾ ਜਨਮ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਡਯੂਕ ਅਤੇ ਡਚੇਸ ਆਫ ਯਾਰਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਇਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ VI ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਅੱਠਵੇਂ ਨੂੰ 1936 ਵਿੱਚ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਵਾਰਸ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਕਸਲੀਰੀ ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਡਿਊਟੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। 1947 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਏਡਿਨਬਰਗ ਦੇ ਡਿਊਕ ਫਿਲਿਪ, ਗ੍ਰੀਸ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ: ਚਾਰਲਸ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼, ਐਨੇ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰੌਇਲ; ਐਂਡਰਿਊ, ਯਾਰਕ ਦੇ ਡਿਊਕ; ਅਤੇ ਐਡਵਰਡ, ਵੇਸੈਕਸ ਦੇ ਅਰਲ।

ਫਰਵਰੀ 1952 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਦੀ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸੁਤੰਤਰ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਦੇਸ਼ਾਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਕੈਨੇਡਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸੇਲੌਨ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗੀਕਰਨ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਲੋਕੇਸ਼ਨ.

1956 ਅਤੇ 1992 ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਯੋਲਨ (ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ) ਸਮੇਤ ਰਿਪਬਲਕ ਬਣ ਗਏ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੋਪਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਨਫੀਰ ਜੁਬਲੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਲਤਾਨ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁਖੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁਖੀ ਰਹੀ। 8 ਸਤੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਨੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਮਗਰੋਂ, ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨੂੰਹ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਡਾਇਨਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।

 ਦੀ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਐਲੀਜ਼ਾਬੈਥ, ]]

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ  2022
ਯਿੱਦੀ ਭਾਸ਼ਾ

ਯਿੱਦੀਸ਼ (ייידיש or אידיש - ਇਦੀਸ਼, ਯੀਦੀਸ਼ ਜਾਂ ਇਦੀਇਸ) ਅਸ਼ਕੇਨਜ਼ੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ,  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਜਰਮਨ ਅਸ਼ਕੇਨਜ਼ੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਜਰਮਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਦੇਸੀ ਬੋਲੀ ਸੀ ਜੋ ਇਬਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਰਾਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਯਿੱਦੀਸ਼ ਨੂੰ ਇਬਰਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਯਿੱਦਿਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਯਿੱਦਿਸ਼ ਅੱਜ ਆਮ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ (ਯੂਕਰੇਨੀ-ਰੋਮਾਨੀਅਨ), ਮਾਈਡੇਸਟਰਨ (ਪੋਲਿਸ਼-ਗਾਲਿਸੀਅਨ-ਪੂਰਬੀ ਹੰਗੇਨੀਅਨ) ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ (ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ-ਬੇਲਾਰੂਸੀਅਨ) ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਯਿੱਦਿਸ਼ ਪੱਛਮੀ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਲੱਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਵੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਯਿੱਦਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮੀ (ਸਵਿਸ-ਅਲਸੈਟਿਆਨ-ਦੱਖਣੀ ਜਰਮਨ), ਮਿਡਵੈਸਟਰਨ (ਸੈਂਟਰਲ ਜਰਮਨ) ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ (ਨੇਬਰਲੈਂਡਿਕ-ਉੱਤਰੀ ਜਰਮਨ) ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਿੱਦਿਸ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਕਈ ਹਾਰੇਡੀ ਯਹੂਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਘਰ , ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਰੇਡੀ ਯਹੂਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

ਯਿੱਦੀਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਯਿੱਦਿਸ਼ਕੇਤ("ਅਸ਼ਕੇਨਾਜੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ", ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਿੱਦਿਸ਼ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ "ਯਿੱਦਿਸ਼ ਮਿਊਜਿਕ": ਕਲੇਜ਼ਮਰ) ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣੀ ਸੁਰ ਨਾਲ ਯਹੂਦੀ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਮੂਲ
ਸਥਾਪਤ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, ਹੋਰ ਯਹੂਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਯਹੂਦੀ ਨਵੀਆਂ ਸਹਿ-ਖੇਤਰੀ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਯਹੂਦੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਯਿੱਦਿਸ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਸ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜ਼ਾਰਫੈਟਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੂਡੋ-ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੱਧ-ਹਾਈ ਜਰਮਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸ਼ਕੇਨਜ਼ੀ ਸਮਾਜ ਨੇ ਆਕਾਰ ਲਿਆ। ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਜਰਮਨ ਆਧਾਰ ਜੋ ਯਿੱਦੀਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪਾਂ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਯਹੂਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਕੇਨਾਜ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, "ਅਸ਼ਕੇਨਜ਼ੀ ਯਹੂਦੀ, (ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ: ਅਸਕਚੰਜ ਅਸ਼ਕੇਨਜ) (ਉਤਪਤ 10: 3), ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਲਈ ਮੱਧਯੁਗ ਦਾ ਇਬਰਾਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਅਸ਼ਕੇਨਜ ਰਾਈਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪਟੈਟਿਡ (ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਮਜ਼ ਐਂਡ ਸਪਾਈਅਰ)' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦ ਜਰਮਨ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਫਰਾਂਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਅਸ਼ਕੇਨਾਜੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਆਵਾਸ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ।
[[File:Page from Yiddish-Hebrew-Latin-German dictionary by Elijah Levita.jpg|thumb|A page from the *Shemot Devarim* ( *Names of Things*), a Yiddish–Hebrew–Latin–German dictionary and thesaurus, published by Elia Levita in 1542]]

## ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ
ਯਿੱਦਿਸ਼ ਫੋਨੋਲੋਜੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਜਰਮਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਿਚ ਫਾਈਨਲ-ਅਡਵਾਂਟ ਡਿਵੌਇਸਿੰਗ ਅਤੇ ਫੋਰਟਿਸ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ / χ / ਫੋਨੀਮੈਮ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਵੂਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਜਰਮਨ ਫੋਨੇਮ / ਐਕਸ / ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੈ, ਜੋ ਤੰਗਲੀ, ਵੈਲਾਰ, ਜਾਂ ਯੂਵੀਲਰ ਹੈ। ਯਿੱਦਿਸ਼ ਵਿਚ ਸਵਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਜਨੀ ਤਿਲਕ

thumb|ਸਾਲ 2017 'ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ' ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਰਜਨੀ ਤਿਲਕ
**ਰਜਨੀ ਤਿਲਕ** (27 ਮਈ 1958 - 30 ਮਾਰਚ 2018) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਦਲਿਤ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ  ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸਨ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਆਲ੍ਟਰਨੇਟਿਵ ਦਲਿਤ ਮੀਡੀਆ (ਸੀਏਡੀਏਐਮ) ਦੇ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦਲਿਤ ਔਰਗੇਨਾਇਜ਼ੇਸ਼ੰਸ (ਐਨ.ਏ.ਸੀ.ਡੀ.ਓ.ਆਰ.) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਲੇਖਕ ਸੰਘ (ਦਲਿਤ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਤਿਲਕ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਮਈ 1958 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਦਰਜੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਏ ਸਨ. ਉਹ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਸ ਬਣਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਸੀ.

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ. ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਲਿੰਗ ਆਧਾਰਿਤ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਯੂਨੀਅਨ (ਪੀਐਸਯੂ) ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਤ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ, ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਘ ਅਲੱਗ ਕਰ ਲਿਆ. 1980 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤਿਲਕ ਦਲਿਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਜਾਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪਿਤਾਪੁਣੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਏ.

2011 ਵਿੱਚ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਆਰਕਸ਼ਣ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਝਾਅ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ) ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਤਿਲਕ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਲਮ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ. 2012 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਦਲਿਤ ਲੇਖਕਾਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟਰੇਨਿੰਗ (ਐਨ.ਸੀ.ਈ.ਆਰ.ਟੀ.) ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਲਿਤ ਲੀਡਰ ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਬਾਰੇ ਸਕੂਲੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ.

## ਇੱਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 
ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧ ਸੀ. ਉਹ ਆਪਨੇ ਸੰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਿੱਜੀ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ.

## ਮੌਤ 
ਤਿਲਕ ਦਾ 30 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ. ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਾਹ 30 ਮਾਰਚ 2018 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲਏ.  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਜੋਤਸਨਾ ਸਿਧਾਰਥ (ਬੀ. 1987) ਹੈ.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੇ ਸੋਗ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕ ਸਭਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਸਿਵਲ ਲਿਬਰਟੀਜ਼ (ਪੀ.ਯੂ.ਸੀ.ਐਲ.) ਦੇ ਆਗੂ ਕਵਿਤਾ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੁਆਰਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਡ ਲੇਵਰ

**ਰੋਡਨੀ ਜਾਰਜ ਲੇਵਰ ਏਸੀ**, ਐਮ ਬੀ ਈ (9 ਅਗਸਤ 1938) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਸਾਬਕਾ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੂੰ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1968 ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1964 ਤੋਂ 1970 ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਨੰਬਰ 1 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1961-62 ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 1 ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਟੈਨਿਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲੇਵਰ ਦੇ 200 ਸਿੰਗਲਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ ਸਾਲ (1964-70) ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 10 ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਲੇਵਰ ਨੇ 11 ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਂਮ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਓਪਨ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ।  ਲੇਵਰ 19 62 ਅਤੇ 1969 ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਕੈਲੰਡਰ-ਸਾਲ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਂਮ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਲੰਪ ਯੁਅਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1967 ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰੋ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ" ਸਮੇਤ ਅੱਠ ਪ੍ਰੋ ਸਕਾਲ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਜਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਡ ਸਲੇਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਆਸਟਰੇਲਿਆ ਲਈ ਪੰਜ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਾਡਨੀ ਜਾਰਜ ਲੇਵਰ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1938 ਨੂੰ, ਕੁਈਨਇਸਲੈਂਡ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਕਹੈਂਪਟਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਕਸਾਈ ਰਾਏ ਲਵਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮੇਲਾਬਾ ਰੋਫੀ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਸੀ।

1966 ਵਿਚ ਲੇਵਰ ਨੇ 27 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਾਂ ਰਾਫੇਲ ਵਿਚ ਮੈਰੀ ਬੈਨਸਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਔਰਤ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਵ ਹਾਡ, ਕੇਨ ਰੋਸੇਵਾਲ, ਰਾਏ ਐਮਰਸਨ, ਮੱਲ ਐਂਡਰਸਨ ਅਤੇ ਬੈਰੀ ਮਕੇ, ਸਮੇਤ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਗਰੁੱਪ ਚਰਚ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਲਈ ਚੌਰਾਹੇ ਬਣਾਇਆ। ਲੇਵਰ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਦਾ ਇਕ ਬੇਟਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਂਚੀ ਮਿਰਜ, ਕੋਰੋਨਾ ਡੇਲ ਮਾਰ, ਸਾਂਟਾ ਬਾਰਬਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰਲਸਬੈਡ ਦੇ ਨੇੜੇ। ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿਚ ਕਾਰਲਸੇਬ ਵਿਚ 84 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਮੈਰੀ ਲੇਵਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਲੇਵਰ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਟੇਨਿਸ ਸਕੇਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਓਪਨ 1968 ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ
ਬੌਬੀ ਫਿਸ਼ਰ

**ਰਾਬਰਟ ਜੇਮਸ ਫਿਸ਼ਰ** (9 ਮਾਰਚ, 1943 - ਜਨਵਰੀ 17, 2008) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਗਿਆਰਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਜੇਤੂ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਫਿਸ਼ਰ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੁਨਰ ਦਿਖਾਇਆ। 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ "ਸੈਂਚੁਰੀ ਦੀ ਖੇਡ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਐਸ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਮਾਸਟਰ (ਜੀ.ਐੱਮ.) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣ ਗਏ। 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਫਿਸ਼ਰ ਨੇ 1 963-64 ਯੂਐਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤ ਕੇ 11 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 11 ਜਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਉਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਕੋ-ਇਕ ਵਧੀਆ ਸਕੋਰ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੈਰੀਆਂ 60 ਯਾਦਗਾਰੀ ਖੇਡਾਂ, ਜੋ 1969 ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਲਾਸਿਕ ਕੰਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1970 ਦੇ ਇੰਟਰਜ਼ੀੋਨਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ 3½ ਪੁਆਇੰਟ ਮਾਰਜਿਨ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਗੇੜ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੈਚ 6-0 ਦੇ ਸਕੋਰ ਸਨ। ਫਿਸ਼ਰ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਰਿਕੀਵਿਕ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿਚ, ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੇ ਬੋਰਿਸ ਸਪਾਸਕੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੀਤ ਜੰਗ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੁਚੀ ਵਧੀ। ਸ਼ੈਸਲ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਸਥਾ, ਫਿਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਫੀਡ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਜੀ.ਐਮ. ਅਨਾਤੋਲੀ ਕਾਰਪੋਵ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈਂਗ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਿਫਾਲਟ ਵਜੋਂ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬੌਬੀ ਫਿਸ਼ਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਰਚ 9, 1 943 ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਦੇ ਮਾਈਕਲ ਰੀਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈਸ-ਗਾਰਹਾਰਟ ਫਿਸ਼ਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਰਾਰਡੋ ਲੇਸੇਸਵਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਬਾਇਓਫਿਜ਼ੀਸਿਸਟ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਰੇਜੀਨਾ ਵੇੇਂਡਰ ਫਿਸ਼ਰ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੀ ਪਰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਪੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਯਹੂਦੀ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਰੇਜੀਨਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਰਸ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਬਣੀ।

## ਅਮਰੀਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਜ਼
:

## ਓਲੰਪੀਅਡਜ਼
 in Leipzig]]

:
 from his round 3 game against Miguel Najdorf in the 1970 Chess Olympiad in Siegen, Germany]]

 for the USSR vs. Rest of the World match in 1970]]

## ਅੰਕੜੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਵੜਾ (ਖਾਣਾ)

**ਵੜਾ** ਇੱਕ ਚਟਪਟੇ ਤਲੇ ਸਨੈਕ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵੜੇ ਨੂੰ ਪਕੋੜੇ, ਡੋਨਟਸ, ਡੰਪਲਿੰਗਸ ਅਤੇ ਕਤਲੇਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵੜੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਲੀ (ਜਿਸ ਨਾ ਮੇਥੀ ਵੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ), ਆਲੂ ( ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਤਾਤਾ ਵੜਾ)। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਹੀਂ ਵੜਾ ਅਤੇ ਵੜਾ ਪਾਵ)।

## ਮਦੁਰ ਵੜਾ 
ਮਦੁਰ ਵੜਾ ਪਿਆਜ ਦਾ ਵੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਮਦੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਵੜਿਆ ਨਾਲ ਅਲੱਗ ਹੀ ਸੁਆਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਵੜੇ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਛੇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਮਦੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਕੀ ਬੇੰਗਲੁਰੁ-ਮਾਈਸੁਰੂ ਰੇਲਵੇ ਲੈਣ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੇ. ਟੀ. ਅਚਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੜਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਮਿਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਈਸਵੀਂ - 300 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵੜੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਨਸੋਲਸਾ ਵਿੱਚ ਵਤਕ ਦੀ ਤਰਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨਸੋਲਸਾ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਬੀਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੋਕ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਛਿਲਕਾ ਉਤਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਪੇਸਟ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਪੇਸਟ ਨੂੰ ਗੋਲ ਅਕਾਰ ਦੇਕੇ, ਤਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਦੇ  ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਵੜਾ ਅਤੇ ਮੂੰਗੌੜਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਕੀ ਮੂੰਗ ਤੋ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)। 

## ਤਿਆਰੀ 
thumb|ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਮੇਡੂ ਵੜਾ ਨੂੰ ਤਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਵੜਾ ਨੂੰ ਦਾਲ ਜਾਨ ਆਲੂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੜਾ ਕਬੂਤਰ ਮਟਰ, ਛੋਲੇ, ਕਾਲੇ ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਹਰੇ ਗ੍ਰਾਮ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਸਬਜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਵੜੇ ਨੂੰ ਸਵਾਦ ਅਤੇ  ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵੜੇ ਲਈ, ਦਾਲ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੋਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੰਨ ਲਓ। ਫੇਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੀਰਾ, ਪਿਆਜ, ਕੜੀ ਪੱਤਾ, ਨਮਕ, ਮਿਰਚ, ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਮਿਲਾ ਦੋ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਦਰੱਕ, ਬੇਕਿੰਗ ਸੋਡਾ, ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸਦੀ ਬਨਾਵਟ ਨਰਮ ਕਰ ਦੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਛੇਤੀ ਪੁੰਗਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਫੇਰ ਇਸਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਕੇ, ਤਲ ਦੋ, ਜੱਦ ਤੱਕ, ਇਹ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। ਕਲਮੀ ਵੜੇ ਨੂੰ ਤਲ ਕੇ ਕੱਟ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਤੋ ਤਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਪਰੋਸਣ ਦੀ ਵਿਧੀ 
ਵੜੇ ਨੂੰ ਸਨੈਕ ਦੀ ਤਰਾਂ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਨ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੀ ਹੋਰ ਵਿਅੰਜਨ ਨਾਲ ਵੀ ਖਾ ਲਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਪਕਵਾਨ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਤਲ ਕੇ ਗਰਮ-ਗਰਮ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁਰਕੁਰੇ ਸੁਆਦ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ- ਤੌਰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਮਬਰ, ਚਟਨੀ, ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭਾਂਤੀ ਦੀ ਖੱਟਮਿਠੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਮੇਦੁ ਵੜਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਡੋਸਾ, ਇਡਲੀ, ਜਾਨ ਪੋੰਗਲ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਮਬਰ ਅਤੇ ਨਾਰਿਅਲ ਦੀ ਚਟਨੀ ਮੇਥੁ ਵੜੇ ਨਾਲ ਖਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਰਸਿੱਧ ਪਦਾਰਥ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ:Idli wada sambar chutney.jpg|ਸਾਂਬਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਚਟਨੀ ਨਾਲ ਇਡਲੀ ਅਤੇ ਮੇਡੂ ਵੜਾ
ਤਸਵੀਰ:Dahi Vadas (Dhai Bhalla).JPG|ਦਹੀਂ ਵੜਾ (ਦਹੀਂ, ਵੜੇ ਅਤੇ ਚਾਟ ਮਸਾਲਾ) 
ਤਸਵੀਰ:Vada Pavs.jpg|ਵੜਾ ਪਾਉ

## ਕਿਸਮ 

ਤਸਵੀਰ:PalakVada.jpg|ਪਾਲਕ ਵੜਾ
ਤਸਵੀਰ:Uzhunnu vada.jpg|ਪੁਦੀਨਾ ਵੜਾ
ਤਸਵੀਰ:Parippuvada 2011.jpg|ਮਸਾਲਾ ਵੜਾ
ਤਸਵੀਰ:Batata Vada.jpg|ਬਟਾਟਾ ਵੜਾ
ਤਸਵੀਰ:Medur Vada 2.jpg|ਮੱਦੁਰ ਵੜਾ
ਤਸਵੀਰ:Neem Flower Vada.jpg|ਨਿੰਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਵੜਾ
ਤਸਵੀਰ:Ulundu vada.jpg|ਉਲੁੰਡੂ ਵੜਾ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤਲੇ ਆਟੇ ਭੋਜਨ
* Hushpuppy, ਇਸੇ ਕਟੋਰੇ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦੱਖਣੀ
* ਸੂਚੀ ਦੇ donut ਕਿਸਮ 
* ਭੋਜਨ ਪੋਰਟਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Explicit use of et al.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਪਕਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਪਕਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲ ਪਕਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨ
ਨਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ

ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਅਧੀਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ **ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ** (, KZ ਜਾਂ KL) ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨਾਜ਼ੀ ਕੈਂਪ ਮਾਰਚ 1933 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਕੁਲਪਤੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਰੀਕ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਵਿਲਹੇਮ ਫ਼ਰਿਕ ਅਤੇ ਪਰੂਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਹਰਮਨ ਗੋਰਿੰਗ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਵਸਥਾਪਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 45,000 ਕੈਦੀ ਸਨ।

ਹਾਈਨਰਿਖ਼ ਹਿਮਲਰ ਦੀ *ਸ਼ਕੂਟਜ਼ਸਟਾਫ਼ਲ*(ਐਸ. ਐਸ.) ਨੇ 1934-35 ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਲੀਆ। ਹਿਮਲਰ ਨੇ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ "ਗੈਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਸਲਾਂ" ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ, ਰੋਮਾਨੀ, ਸਰਬੀਆਈ, ਧਰੁੱਵਵਾਸੀ, ਅਪਾਹਜ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜੋ ਕਿ ਗਿਰ ਕੇ 7,500 ਤੱਕ ਆ ਗਈ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਵੱਧ ਗਈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 21,000 ਲੋਕ ਸਨ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1945 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 715,000 ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪਾਂ (ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਮਰਗ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਮਰਗ ਕੈਂਪ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਚੇਂਬਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕੈਂਪ 
thumb
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ "concentration" ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1897 ਵਿੱਚ ਕਿਊਬਾ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਵਾਲੇਰੀਆਨੋ ਵੇਲਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ "reconcentration camps" ਲਈ ਹੋਈ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕੈਂਪ ਬਣਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਵੀ ਦੂਜੀ ਬੋਈਅਰ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਅਜਿਹੇ ਕੈਂਪ ਬਣਾਏ ਸਨ।।1904 ਅਤੇ 1908 ਦਰਮਿਆਨ, ਸ਼ਾਹੀ ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸਕੂਟਜ਼ਟਰੂਪ ਨੇ ਵੀ ਜਰਮਨ ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ (ਹੁਣ ਨਾਮੀਬੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੇਰੇਰੋ ਅਤੇ ਨਾਮਾਕੂਆ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਲੁਡਰਿਟਜ਼ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਰਕ ਟਾਪੂ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਜਿਹਾ ਕੈਂਪ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਾਂ 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Nazi Concentration Camps newsreel on YouTube
* The World of the Camps: Labor and Concentration Camps  on the Yad Vashem website
* Pages show pictures and videos of the day taken at places connected with World War II (Second World War) 
* Yad VaShem—The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority 
* United States Holocaust Memorial Museum Personal Histories – Camps at United States Holocaust Memorial Museum
* The Holocaust History Project
* Official U.S. National Archive Footage of Nazi camps
* Concentration Camps at Jewish Virtual Library
* *Memory of the Camps*, as shown by PBS Frontline
* Podcast with one of 2,000 Danish policemen in Buchenwald
* Nazi Concentration Camp Page with links to original documents

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ