ਰਾਇਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ

**ਰਾਇਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ** (IAST: *Rāysīnā Pahāṛī*), ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੀਟ ਲਈ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ, ਰਾਏਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਗੜ੍ਹ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਾਲੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀ ਇਮਾਰਤ। ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਰਥੇਨਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਕਰੋਪੋਲਿਸ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਸੈਂਟਰਲ ਵਿਸਟਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਊਥ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੀ.ਪੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਰਥ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ। ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਐਨਕਲੇਵ 15 ਏਕੜ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ 15 ਮੀਟਰ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ 'ਤੇ 32 ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ 15 ਏਕੜ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ 12 ਮੀਟਰ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ 'ਤੇ 10 ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਬਲਾਕਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ, ਸਾਰੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਵੀਂ ਸਕੱਤਰੇਤ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, "ਰਾਇਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ" ਇੱਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਚਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ 266 ਮੀਟਰ (873 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 18 ਮੀਟਰ (59 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਰਿਜ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਨਿਕਾਸ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਨਿਕਾਸੀ ਸਹੂਲਤ ਵਾਲੀ।

ਰਾਏਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਗਾਈਡਡ ਟੂਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਇਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲਈ.

## ਰਾਇਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਐਡਵਿਨ ਲੁਟੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਹਰਬਰਟ ਬੇਕਰ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸਟਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੁਸ਼ਲ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ। ਇਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1931 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ, ਸੰਸਦ ਭਵਨ, ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਬਲਾਕਾਂ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਫਤਰ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ), ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ ਸਮਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਪਥ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਨਾਗਰਿਕ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧੁਰਾ, ਇੱਕ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੋਡਾਂ ਦਾ ਗਠਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਪਤੀ ਬਿੰਦੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ:Viceroy's House India old.jpg|ਵਾਇਸਰਾਏ ਹਾਊਸ
ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਰਾਏਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ (ਸੈਂਟਰਲ ਵਿਸਟਾ) ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਅਤੇ ਬੇਜ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਸਾਂਚੀ ਵਿਖੇ ਮਹਾਨ ਸਟੂਪਾ ਉੱਤੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਦਾ ਮਾਡਲਿੰਗ; ਸਕੱਤਰੇਤ ਬਲਾਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਘੰਟੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ; ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ - ਜਾਲੀ (ਵਿੰਨ੍ਹੀਆਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਪਰਦੇ), ਛੱਜ (ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਿੰਗ ਓਵਰਹੈਂਗ), ਛਤਰੀ (ਖੰਭਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਪੋਲਾ), ਅਤੇ ਹੋਰ।

## ਜ਼ਮੀਨ ਗ੍ਰਹਿਣ 
ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ "1894 ਭੂਮੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਐਕਟ" ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ 300 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਰਾਇਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Vijay Chowk at Rajpath, with Secretariat Buildings in the background, New Delhi.jpg|ਰਾਜਪਥ 'ਤੇ ਵਿਜੇ ਚੌਕ, ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰੇਤ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਬੀਟ ਰੀਟਰੀਟ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਸਥਾਨ
ਤਸਵੀਰ:North and South block at Rajpath.jpg|ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਬਲਾਕ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਤਸਵੀਰ:Parliament House, Delhi.jpg|ਸੰਸਦ ਭਵਨ - ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਪਥ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
ਤਸਵੀਰ:North Block from Rajpath.JPG|ਰਾਜਪਥ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸਕੱਤਰੇਤ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਬਲਾਕ
ਤਸਵੀਰ:South Block side view.jpg|ਰਾਜਪਥ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸਕੱਤਰੇਤ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਬਲਾਕ
ਤਸਵੀਰ:Rashtrapati Bhavan (seen from Rajpath) 01.jpg|ਰਾਜਪਥ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ
ਤਸਵੀਰ:Delhi, India, Rajpath.jpg|ਰਾਜਪਥ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:Indian naval contingent marching on Rajpath.jpg|ਦਿੱਲੀ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਪਥ 'ਤੇ ਮਾਰਚ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਟੁਕੜੀ
ਤਸਵੀਰ:The Band performing at the ‘Beating Retreat’ ceremony, at Vijay Chowk, in New Delhi on January 29, 2018 (5).jpg|2018 ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੀਟ ਰੀਟਰੀਟ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਡ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ।
ਤਸਵੀਰ:The Lieutenant Governor of Delhi, Shri Anil Baijal, the Minister of State for Civil Aviation, Shri Jayant Sinha and other dignitaries performing Yoga, on the occasion of the 4th International Day of Yoga -2018, at Rajpath.JPG|21 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ

## ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ 
ਰਾਇਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ: ਕੇਂਦਰੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਲੋਕ ਕਲਿਆਣ ਮਾਰਗ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਉਦਯੋਗ ਭਵਨ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਜਨਪਥ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਰਾਜੀਵ ਚੌਕ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਪਟੇਲ ਚੌਕ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
*ਕਾਰਤਵਯ ਮਾਰਗ
*ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ
*ਲੁਟੀਅਨਜ਼ ਦਿੱਲੀ

## ਹਵਾਲੇ