open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਪਰੀਦਾ

**ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਪਰੀਦਾ** ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼, ਓਡੀਸ਼ਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਓਡੀਆ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੋਕ ਪਸੰਦ ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। 

## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਪਰੀਦਾ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਜਨਵਰੀ 1947 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੇਂਦਰਪਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ (ਉੜੀਸਾ ਰਾਜ) ਦੇ ਪਟਾਕੁਰਾ ਪੀਐਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜਾਮਪਾੜਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਰਮਬਾਰ ਪਰੀਦਾ ਇੱਕ ਬੇਸਿਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੱਤਿਆਭਾਮਾ ਪਰੀਦਾ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਪਰੀਦਾ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਈਆਂ। ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਕਰੀਲੋਪਾਟਾਨਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1962 ਵਿਚ, ਪਰੀਦਾ ਨੇ ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ. (ਆਨਰਜ਼) ਦੀ ਡਿਗਰੀ (1966) ਅਤੇ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ (1968) ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੇਵੇਨਸ਼ਾ ਕਾਲਜ, ਕਟਕ (ਜੋ ਹੁਣ ਇਕ ਯੂਨਿਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।  

## ਕਿੱਤਾ  
ਪਰੀਦਾ ਨੇ ਗੋਦਾਵਰੀਸ਼ ਕਾਲਜ, ਬਨਾਪੁਰ (1968–70), ਵਿਖੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਗੌਰਮਿੰਟ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ, ਦਮਨ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  (1970–1976) ਅਤੇ ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ ਕਾਲਜ, ਉੜੀਸਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ (1976–1996), ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ 2007 ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ -1996-1999) ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ (1999 –2007) ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਜੋਰਹਾਟ (1983-1983) ਅਤੇ ਐਰੋਨੋਟਿਕਸ ਕਾਲਜ, ਸੁਨਬੇਦਾ, ਓਡੀਸ਼ਾ (1988–1990) ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਖੋਜ 
ਪਰੀਦਾ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਰਾਈਸ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਉਤਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। 

## ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪਰੀਦਾ ਉੜੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ (ਉੜੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 3000 ਲੇਖ ਅਤੇ 80 ਕਿਤਾਬਾਂ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ  ਵਿੱਚ 300 ਲੇਖ 11 ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓੜੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਜਤਿੰਦਰ ਊਧਮਪੁਰੀ

**ਜਤਿੰਦਰ ਊਧਮਪੁਰ** ਡੋਗਰੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 1981 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਜਤਿੰਦਰ ਊਧਮਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਜਗਨ ਨਾਥ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜ (ਹੁਣ ਸੰਘੀ ਖੇਤਰ) ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਮੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਊਧਮਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ 9 ਨਵੰਬਰ 1944 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਵਿੱਤੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਊਧਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਚਲੇ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।ਪਰ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਊਧਮਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਪਿਆ। ਜਿਤੇਂਦਰ ਊਧਮਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰੰਤੂ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਅਤੇ ਡੋਗਰੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ। ਨੌਕਰੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿਚ ਬਰਾਂਡਕਾਸਟਰ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤਕ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ।

ਜਿਤੇਂਦਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1962 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਡੋਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। *ਜੀਤੋ*, *ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਗਜ਼ਲ*, *ਦੁੱਗਰ* *ਨਾਮਾ*, *ਗੀਤ ਗੰਗਾ*, *ਥੇਹਰਾ ਹੁਆ ਕੋਥਰਾ*, *ਚੰਨ-ਨੀ*, *ਦੇ ਦੋ ਏਕ ਬਸੰਤ* (ਹਿੰਦੀ), *ਏਕ ਸ਼ੇਹਰ ਯਦੀਨ ਦਾ*, *ਬਨਜਾਰਾ*, *ਕਿਸ਼* *ਕਲਿਆਣ* *ਤੇਰੇ ਨਾ*, *ਜੁਦਾਈਆਂ*, *ਪਿੰਡੇ ਦੀ ਬਰਾਤ*, *ਬਸਤੀ- ਬਸਤੀ*, *ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਖਾਲੀ-ਖਾਲੀ*, *ਫੂਲ ਉਦਾਸ ਹੈਂ* (ਹਿੰਦੀ), *ਵੋਹ ਏਕ ਦਿਨ* (ਹਿੰਦੀ), ਅਤੇ *ਦਿਲ ਹੋਆ ਦਰਵੇਸ਼* (ਪੰਜਾਬੀ) ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਨੇਪਾਲੀ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰਤਕ ਦੀਆਂ ਵੀ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, *ਡੋਗਰੀ ਲਿਟਰੇਚਰ* *ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਡੋਗਰਾ ਕਲਚਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ*।

ਉਹ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਟੇਟ ਰੈਡ ਕਰਾਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਜਤਿੰਦਰ ਊਧਮਪੁਰੀ ਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਵਾਰ (1985, 86, 95 ਅਤੇ 2004) ਮਿਲਿਆ, 2000 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੰਦੀ ਦੇਵੀ ਸਹਿਸਰਬਦੀ ਸਨਮਾਨ, ਸੁਭੱਦਰ ਕੁਮਾਰੀ ਚੌਹਾਨ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਨਮਾਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ੋਹਣ ਲਾਲ ਦੇਵੇਦੀ ਸਨਮਾਨ, 2004 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਡੋਗਰਾ ਸਾਹਿਤ ਰਤਨ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਿਆ ਸਨਮਾਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਜੋਅ ਡੀ ਕਰੂਜ਼

alt=|thumb
**ਆਰ ਐਨ ਜੋਅ ਡੀ ਕਰੂਜ਼** ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਕੋਰਕਈ* ਲਈ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2013 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦਾ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।

ਜੋਅ ਡੀ ਕਰੂਜ਼ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ-ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਜੋਅ ਡੀ ਕਰੂਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਇੱਕ ਤੱਟੀ ਪਿੰਡ ਉਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਵਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਥਾਨਕ ਉਵਾਰੀ ਅਤੇ ਇਡਿਆਨਗੁੜੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਉਸਨੇ ਚੇਨੱਈ ਦੇ ਲੋਯੋਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਐਮਏ (ਇਕਨਾਮਿਕਸ) ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫਜ਼ ਕਾਲਜ, ਤਿਰੂਚਿਰਪੱਲੀ ਵਿੱਚ ਐਮ ਫ਼ਿਲ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸਸੀਕਲਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਜੋਅ ਡੀ ਕਰੂਜ਼ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਪੁਲਮਬਰਕਲ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਾਵਲ *ਕੋਰਕਾਈ* ਅਸਲ ਵਿੱਚ 2009 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ 2005 ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ *ਆੜੀ ਸੂੜ ਉਲਗੂ* ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਸਾਹਿਤ ਗਾਰਡਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਵਲ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪਰਾਤਵਾਰ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ *ਆੜੀ ਸੂੜ ਉਲਗੂ* ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਬਣ ਗਏ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ *ਕੋਰਕਾਈ* ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੋਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਰਕਾਈ, ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਅਰਲੀ ਪਾਂਡਨ ਕਿੰਗਡਮ ਜਿਸ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਾਂਡੀਅਨ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰੇਬਤੀ ਮੋਹਨ ਦੱਤਾ ਚੌਧਰੀ

**ਰੇਬਤੀ ਮੋਹਨ ਦੱਤਾ ਚੌਧਰੀ** (1924-2008) ਅਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੌਰੀਪੁਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਆਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀਸ਼ੀਅਨ ਸੀ।  ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ *ਸ਼ੀਲਭੱਦਰ*  ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਰੇਬਤੀ ਮੋਹਨ ਦੱਤਾ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1924 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਦੇ ਦੁਬਰਾਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਗੌਰੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਾਰਮਾਈਕਲ ਕਾਲਜ, ਰੰਗਪੁਰ  (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1946 ਵਿਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ, ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਾਟਨ ਕਾਲਜ, ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ  ਗਣਿਤ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਠੇਕੇਦਾਰ, ਅਸਾਮ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿੱਚ ਸਬ ਅਡੀਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਹ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ  ਸਹਾਇਕ ਮੈਨੇਜਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਾਮ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਪਨ ਕੈਰੀਅਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਉਹ 1982 ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  

29 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ ਗੁਹਾਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।  

## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ 
*ਮਧੂਪੁਰ ਅਰੂ ਤਰੰਗਣੀ*, *ਅਗੋਮਨੀਰ ਘਾਟ*, *ਅਨਾਹਤਗੁਰੀ*, *ਅਬੀਚਿੰਨਾ*, *ਪ੍ਰਚੀਰ*, *ਗੋਧੁਲੀ* ਅਤੇ *ਅਨੁਸੰਧਾਨ* (ਸਾਰੇ ਨਾਵਲ) ਅਤੇ *ਬਾਸਤਾਬ*, *ਬੀਰ ਸੈਨਿਕ*, *ਸਮੂਦਰਤੀਰ*, *ਤਰੁਆ ਕੜਮ*, *ਪ੍ਰਤੀਕਸ਼ਾ*, *ਉੱਤਰਨ*, *ਮੇਜ਼ਾਜ਼*, *ਸ਼ੀਲਾਭਦਰ ਕੁਰਿਆ ਗਲਪਾ*, *ਨਿਰਬਾਚੀਤਾ ਗਲਪਾ*, *ਮਧੁਪੁਰਰ ਮਧੁਕਰ*, *ਅਨਿਆ ਏਕ ਮਧੁਪੁਰ*, *ਉੱਤਰ ਨਈ*, *ਦਯਿਤਾ ਅਰੂ ਅਨਯਾਨਿਆ ਗਲਪਾ*, *ਬਿਸਵਾਸ ਅਰੂ ਅਨੰਨਿਆ ਗਲਪਾ*, *ਲਗੇਰੀਆ* ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੱਤਾ ਚੌਧਰੀ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਉੜੀਆ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। *ਸਮ੍ਰਿਤੀਚਰਨ* ਉਸ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ।   

## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਦੱਤਾ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ ਆਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਮਧੂਪੁਰ ਬਹੁਦੁਰ*  ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਸ ਨੂੰ 2001 'ਚ ਅਸਾਮ ਵੈਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1990' ਚ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਸਾਮ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰੇਬਾਤੀ ਮੋਹਨ ਦੱਤਾ ਚੌਧਰੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ

**ਵਿਜੇ ਸੈਮੂਅਲ ਹਜ਼ਾਰੇ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Vijay Samuel Hazare**;** 11 ਮਾਰਚ 1915 - 18 ਦਸੰਬਰ 2004) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1951 ਅਤੇ 1953 ਦਰਮਿਆਨ 14 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ 25 ਵੇਂ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਟੈਸਟ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1951-552 ਵਿਚ ਮਦਰਾਸ ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਪਾਰੀ ਅਤੇ ਅੱਠ ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਜਿੱਤ (ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤੀ ਜਿੱਤ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮੈਚ, ਰਾਜਾ ਜਾਰਜ VI ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਹਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਵਿਚ ਸੰਗਲੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਅੱਠ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। 

ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼, ਹਜ਼ਾਰੇ ਵੀ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸਨ। ਇਕ "ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ, ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਵਾਲੇ" ਆਦਮੀ ( *ਵਿਜ਼ਡਨ ਦੇ* ਅਨੁਸਾਰ 1952 ਵਿਚ), ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਵਿਜੇ ਮਰਚੈਂਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਪਤਾਨੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ: "ਇਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਦੁਖਾਂਤ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।" 

ਫਿਰ ਵੀ, ਹਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਟੈਸਟ ਰਿਕਾਰਡ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ: ਉਸਨੇ 30 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 47.65 ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 2,192 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 58.38 ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਉਸ ਦੇ 18,740 ਦੌੜਾਂ (ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ, ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਦਰਜੇ ਦੀ ਕੁਲ) ਹੈ। ਉਸਨੇ 60 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ (ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ 7 ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ 10 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਸੈਂਕੜੇ (ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਛੇ ਸਮੇਤ), ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਇਕਲੌਤਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਘਰੇਲੂ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ)। 

ਉਸ ਦਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਮੂਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 595 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਵਿਕਟਾਂ (ਟੈਸਟ ਵਿਚ 20, ਅਤੇ ਡੋਨਾਲਡ ਬ੍ਰੈਡਮੈਨ ਦੀ ਵਿਕਟ ਤਿੰਨ ਵਾਰ) 2461 ਦੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਔਸਤ ਨਾਲ ਲਈ। ਭਾਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਸਰਕਟ 'ਤੇ, ਹਜ਼ਾਰੇ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੜੌਦਾ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਖੇਡਿਆ। 

ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਵਿਚ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੀ, ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਚੋਣਕਾਰ. ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਜ਼ੋਨਲ-ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਸੰਬਰ 2004 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

ਉਹ ਅਤੇ ਜਸੂ ਪਟੇਲ ਪਹਿਲੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਕੁੰਵਰ ਵਿਯੋਗੀ

**ਕੁੰਵਰ ਵਿਯੋਗੀ** (4 ਸਤੰਬਰ 1940 - 2015) ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਜਾਮਵਾਲ, ਇਕੋ ਇੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 1980 ਵਿੱਚ 'ਘਰ' ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੰਬੀ ਡੋਗਰੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 'ਘਰ' ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁੰਡੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ 238 ਚਾਰ ਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਕਵੀ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਵਿਯੋਗੀ ਡੋਗਰੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ, ਡੋਗਰੀ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਵੀਂ ਵਿਧਾ, ਸੋਨੇਟ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਕੁੰਵਰ ਵਿਯੋਗੀ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1940 ਨੂੰ ਸਾਂਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਸਿੰਘ ਜਾਮਵਾਲ, ਜੋ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ ਪੰਜ ਭਰਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਵਿਯੋਗੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਵਿਯੋਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਫੌਜ ਜਾਂ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਵਿਯੋਗੀ ਦਾ ਬਚਪਨ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੌੜ ਵਜੋਰੀਆ, ਰਾਜੌਰੀ, ਬੁੱਡਲ; ਕੋਟਲੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਊਧਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜੰਮੂ ਦੇ ਫੱਟੂ ਚੋਗਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਿਆਂ, ਖਿਲੋਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮਾ ਰਸਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਖੱਟੀ।

## ਅਕਾਦਮਿਕ ਜੀਵਨ 
ਵਿਯੋਗੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਗੌੜ, ਸਰੋੜ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਡਾਂਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਡਲ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜੰਮੂ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸਲੀ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਤਾਪ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਰਾਜਪੂਤ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਚ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਜੀਜੀਐਮ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸਦਕਾ ਉਸ ਨੇ ਬੀਐਸਸੀ, ਪੀਜੀਡੀਐਮ (ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ), ਪੀਜੀਡੀਐਮਸੀ (ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਆਫ਼ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ), ਐਮਬੀਏ (ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਕੁੰਵਰ ਵਿਯੋਗੀ ਡੋਗਰੀ, ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਅਸੋਕਾਮਿਤ੍ਰਾਨ

thumb|ਅਸੋਕਾਮਿਤ੍ਰਾਨ
**ਅਸੋਕਾਮਿਤ੍ਰਾਨ** (22 ਸਤੰਬਰ 1931 - 23 ਮਾਰਚ 2017) **ਜਗਦੀਸਾ ਤਿਆਗਰਾਜਨ** ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਾਟਕ "ਅੰਬਿਨ ਪੇਰਸੁ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ, ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ "ਕਨੈਆਲੀ" ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅੱਠ ਨਾਵਲ, ਲਗਪਗ 15 ਛੋਟੇ ਨਾਵਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵਾਰਤਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਮੇਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
1931 ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਅਸ਼ੋਕਮਿਤ੍ਰਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲ ਉਥੇ ਬਿਤਾਏ। ਉਸਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਜਗਦੀਸਾ ਤਿਆਗਾਰਾਜਨ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੋਸਤ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸਐਸਵਾਸਨ ਦੇ ਵਾਸਨ ਦੇ ਜੈਮੀਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਣ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦੇ ਬਾਅਦ 1952 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਜੈਮੀਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ "ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਲਿਖਾਰੀ" (ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ) ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ "ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਦੀਆਂ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਲਈ ਦਿਲ ਝੰਜੋੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਪੀਲਾਂ ਲਿਖਣਾ" ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ *ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਵੀਕਲੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਦੇ ਕਾਲਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ*;* ਇਹ ਕਾਲਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ, *ਮਾਈ ਯੀਅਰਸ ਵਿਦ ਬੌਸ* (ਕਈ ਵਾਰ *ਫ਼ੋਰਟੀਨ ਈਅਰਜ਼ ਵਿਦ ਬੌਸ ਦੇ* ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ) ਬਣ ਗਈ। ਜਿਸ 'ਬੌਸ' ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਜੈਮੀਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ ਐਸ ਐਸ ਵਾਸਨ ਸੀ।

ਇਥੇ ਉਸ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਮਾਈ ਈਅਰਜ਼ ਵਿਦ ਬੌਸ" ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। 1966 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ "ਉਸ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਸਨ।"
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਕਿਦੰਬੀ

**ਸ੍ਰੀਕਾਂਤ ਕਿਦੰਬੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Srikanth Kidambi; ਜਨਮ 7 ਫਰਵਰੀ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਪੀਚੰਦ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਕੈਡਮੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। 2018 ਵਿੱਚ ਕਿਦੰਬੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਸ੍ਰੀਕਾਂਤ ਨਾਮਮਲਵਰ ਕਿਦੰਬੀ ਦਾ ਜਨਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁੰਟੂਰ ਵਿੱਚ 7 ਫਰਵਰੀ 1993 ਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕੇਵੀਐਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਰਾਧਾ ਇੱਕ ਘਰਵਾਲੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਕਾਂਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕੇ. ਨੰਦਗੋਪਾਲ ਵੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ। 

## ਕਰੀਅਰ 
### 2011 
ਆਈਲ ਆਫ਼ ਮੈਨ ਵਿੱਚ 2011 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਯੂਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਦੰਬੀ ਨੇ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਪੁਣੇ ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਜੂਨੀਅਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਜੇਤੂ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। 

### 2012 
ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਕਿਦਾੰਬੀ ਨੇ ਮਾਲਦੀਵਜ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਜੂਨੀਅਰ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨ ਜ਼ੁਲਫਦਲੀ ਜ਼ੁਲਕੀਫਲੀ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦਿਆਂ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ। 

### 2013 
ਥਾਈਲੈਂਡ ਓਪਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਗੋਲਡ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਿਦੰਬੀ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਬੋਨਸਕ ਪਨਸਾਨਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਕਿਦੰਬੀ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਅਨ ਪਰੂਪੱਲੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਵਧੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ, 2013 ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। 

### 2015 
ਕਿਦੰਬੀ ਵਿਕਟਰ ਐਕਸਲਸਨ ਨੂੰ 21-15, 12-21, 21–14 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ 2015 ਦੇ ਸਵਿਸ ਓਪਨ ਦੇ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਗੋਲਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਬਣ ਗਈ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟਰ ਐਕਸਲਸਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਇੰਡੀਆ ਓਪਨ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। 

### 2018 
ਕਿਦੰਬੀ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਓਪਨ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 2018 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਈਸਕੰਦਰ ਜ਼ੁਲਕਰਨੈਨ ਜ਼ੈਨੂਦੀਨ ਨੇ ਹਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਓਪਨ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਚੀਨੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੁਆਂਗ ਯੂਸੀਆਂਗ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਗੋਲਡ ਕੋਸਟ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਦੰਬੀ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਉਸਨੇ ਮਿਕਸਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਨੰਬਰ 1 ਰੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 

### 2019 
ਕਿਦੰਬੀ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਐਮ. ਜੇ. ਗੋਪਾਲਨ

**ਮੋਰੱਪਕਮ ਜੋਸ਼ਿਅਮ ਗੋਪਾਲਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Morappakam Josyam Gopalan; 6 ਜੂਨ 1909, ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ - 21 ਦਸੰਬਰ 2003, ਚੇਨਈ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

ਗੋਪਾਲਨ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਚਿੰਗਲੇਪਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੋਰੱਪਕਮ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਵਾਨ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਚੇਨਈ ਦੇ ਟ੍ਰਿਪਲਿਨ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਗੋਪਾਲਨ ਦੀ ਖੋਜ ਸੀ. ਪੀ. ਜੋਹਨਸਟੋਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਮਦਰਾਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਬਾਨੀ ਪਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਸੀ, ਜੌਹਨਸਟੋਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਮਾਹ ਸ਼ੈਲ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ. ਗੋਪਾਲਨ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਟ੍ਰਿਪਲਿਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਬਦਲ ਲਈ। ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਥੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਪਾਤਰ ਹੈ।

ਉਹ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਦਰਮਿਆਨੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤਕ ਵਿਕਟ ਨਾ ਲੈਣ 'ਤੇ ਭੀੜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਹਰ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ' ਤੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਰਥਰ ਗਿਲਿਗਨ ਦੀ ਐਮ ਸੀ ਸੀ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

1930 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਵਿਜਿਆਨਗ੍ਰਾਮ ਇਲੈਵਨ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਕ ਹੌਬਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ, ਗੋਪਾਲਨ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਬਜ਼ ਨੂੰ ਆਊਟ ਕੀਤਾ; ਦੂਸਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੈੱਗ ਕਟਰ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੇ ਲੱਤ ਦੇ ਟੁੰਡ ਤੇ ਟੇਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਲੈ ਲਈ। 1933 ਵਿੱਚ ਸਿਲੋਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਲਿਆ, ਚੇਪੌਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਓਵਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ, ਤੀਜੀ, ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਗੇਂਦਾਂ ਨਾਲ ਵਿਕਟ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਵਾਰ ਮੱਧ ਸਟੰਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

ਜਦੋਂ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1934 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ (ਹੁਣ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ) ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। ਗੋਪਾਲਨ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੇਂਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ 1934 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਗੋਪਾਲਨ ਦੇ ਹਾਕੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਮਦਦ ਰਾਬਰਟ ਸਮਰਹੇਜ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਜੌਹਨਸਟਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੀ। 1935 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੌਰੇ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਨਿਸਾਰ ਅਤੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਗੋਪਾਲਨ ਦੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਲਿਨ ਓਲੰਪਿਕਸ ਲਈ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਓਲੰਪਿਕ ਟਰਾਇਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ। ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ, ਖੇਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਥੋੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਗੋਪਾਲਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਖੇਡਿਆ. ਇਹ ਦੌਰਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਟੀਮ ਬਦਨਾਮੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ।

ਗੋਪਾਲਨ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1906 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਾਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਐਮ ਏ ਚਿਦੰਬਰਮ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦਾ ਨਾਮ ਗੋਪਾਲਨ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਗੋਪਾਲਨ ਟਰਾਫੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ

**ਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Kishan Lal**;** 2 ਫਰਵਰੀ 1917 &ndash; 23 ਜੂਨ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ 4-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

## ਜਾਣ ਪਛਾਣ 
ਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 1948 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਹਾਕੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫਾਰਵਰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ. ਉਹ ਵਿੰਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੇਂਦ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਟੀਚੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਡਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਬਹੁਤ ਵਾਰ, ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਗੋਲ ਕਰੇਗਾ ਪਰ ਅਟੱਲ ਹੈ ਉਹ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰਵਰਡ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਜਦੋਂ ਓਮਾਨ ਦੇ ਹਾਕੀ ਕੋਚ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਐਸਐਸ ਨਕਵੀ ਨੇ **ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਇਲੈਵਨ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ** ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਨੂੰ **ਸੱਜੇ ਵਿੰਗ** ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
### ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ 
1947 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਕਮਾਨ ਚੁਣੇ ਜਾਣ' ਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਮੰਗੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। 1948 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕਸ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਲੰਡਨ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਤਜਰਬੇ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਟੀਮ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ 8-0, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੂੰ 9-1, ਸਪੇਨ ਨੂੰ 2-0, ਹਾਲੈਂਡ ਨੂੰ 2-1 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ 4- 0 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਜਿਤਾਈ। 0 ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਕੀ ਸਰਬੋਤਮਤਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਲ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇਗਾ. ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਜੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਜਾਨਾ, ਗਾਨਾ, ਮਾਨਾ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਟ੍ਰਾਈ ਕਲਰ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ 'ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਕੋਚਿੰਗ ਦੇ ਦਿਨ 
28 ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਲਗਾਤਾਰ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਹਾਕੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਪਰੰਤੂ 1976 ਤੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਇਸ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਹਰਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਝਲਕ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀ ਗਈ. 1964 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. 1968 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕੋਚ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। 1976 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਸਨੇ ਰੇਲਵੇ ਟੀਮ ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕਲੌਤਾ ਸਾਬਕਾ ਓਲੰਪੀਅਨ ਸੀ ਜੋ ਹਾਕੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਸੀ।

## ਸਨਮਾਨ 
1966 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੁਆਰਾ ਵੱਕਾਰੀ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਦੇ ਚਾਰ ਬੇਟੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਸੀ। ਵੱਡਾ ਬੇਟਾ ਦੇਵਕੀ ਲਾਲ ਹਾਕੀ ਕੋਚ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ 21 ਸਤੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
* ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ 
* ਫੁਟਕਲ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਲੇਖ 
* ਅਨੇਕ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸਾਈਲੇਨ ਮੰਨਾ

**ਸਾਈਲੇਂਦਰ ਨਾਥ ਮੰਨਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sailendra Nath Manna; 1 ਸਤੰਬਰ 1924 - 27 ਫਰਵਰੀ 2012), **ਸਾਈਲੇਨ ਮੰਨਾ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਡਿਫੈਂਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਮੋਹੂਨ ਬਾਗਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਲਗਾਤਾਰ 19 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖੇਡਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। 

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਲਜ, ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਕਲੱਬ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੰਨਾ ਨੇ 1940 ਵਿਚ ਹਾਵੜਾ ਯੂਨੀਅਨ, ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਵਿਚ ਇਕ ਕਲੱਬ ਲਈ ਖੇਡਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਕਲੱਬ ਵੱਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1942 ਵਿਚ ਮੋਹੂਨ ਬਾਗਾਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1960 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤਕ ਕਲੱਬ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ। 1950 ਅਤੇ 1955 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਲੱਬ ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ 19 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ 19 ਰੁਪਏ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। 2006 ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਸ *ਸਟਾਰ ਨਾਲ* ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ "ਖੇਡ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ, ਜੀਓਲੌਜੀਕਲ ਸਰਵੇ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਸੀ।" 

ਇੱਕ ਡਿਫੈਂਡਰ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਮੀਦ, ਢੱਕਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫ੍ਰੀ ਕਿੱਕ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1953 ਵਿਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯੀਅਰਬੁੱਕ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਪਤਾਨਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਅਤੇ 1954 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਫਤਹਿ ਕਰਨ ਵਾਲੀ **ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਦੀ** ਤਸਵੀਰ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਛਤਾਵੇ ਹਨ - (1) ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਹਿਲੀ ਪੈਨਲਟੀ ਕਿੱਕ ਗੁੰਮ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਸੀ, (2) ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ 1950 ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ 
# 1953 ਵਿਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਐੱਫਏ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਪਤਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ। 
# 2001 ਵਿੱਚ "ਮੋਹਨ ਬਾਗ ਰਤਨ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

## ਮੌਤ 
ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਨਾ ਦੀ ਸੋਮਵਾਰ, 27 ਫਰਵਰੀ, 2012 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 87 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਧੀ ਬਚੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਮੋਇਨ-ਉਲ-ਹੱਕ

**ਸੱਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਮੋਇਨ-ਉਲ-ਹੱਕ** (ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੋਇਨ ਸਾਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) (ਦਿਹਾਂਤ 1970), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੋਚ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਓਲੰਪਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਹੇਠਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈਆਂ: 

ਇੰਡੀਅਨ ਓਲੰਪਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਆਈਓਏ) ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ।

1951 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਉਦਘਾਟਨੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕ।

ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1948 ਅਤੇ 1952 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਓਲੰਪਿਕ ਟੁਕੜੀ ਦਾ ਸ਼ੈੱਫ-ਡੀ-ਮਿਸ਼ਨ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਂਬੇ ਵਿਚ 1950 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਓਲੰਪਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ।

ਸੰਨ 1936 ਵਿਚ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ - ਬਿਹਾਰ ਵਿਖੇ ਬਿਹਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇਏਡੀ ਨੌਰੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ।

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ (1935 )53), ਬਿਹਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ (ਬੀ.ਐੱਨ. ਕਾਲਜ) ਪਟਨਾ ਵਿਖੇ;  ਉਸਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

1953 ਵਿਚ *ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੀਚਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ* ਪ੍ਰਧਾਨ। 1952 ਵਿਚ ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਦਕਰ ਬਿਹਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੀ ਐਨ ਬੀ ਕਾਲਜ ਭਾਗਲਪੁਰ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਇਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਇਨੁਲ ਹੱਕ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 

ਮੋਇਨ *ਸਾਬ* ਨੇ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਿਕਟ ਜਾਂ ਫੁਟਬਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਟੈਨਿਸ, ਸਕਵੈਸ਼, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। 

ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੁਧੀਰ ਕੁਮਾਰ ਝਾਅ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਪਟਨਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ: ਏ ਨਿ A ਡਾਨ ਵਿਚ* ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

“ਮੋਇਨ ਸਾਬ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਵਿਚ ਖੇਡ ਕੋਟੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਸ ਦੇ ਉਤਪਤ ਆਖੀਦਾ, "ਸ਼ਬਾਬ ਅਨਵਰ, ਸੀਨੀਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖੇਡ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਪਟਨਾ, ਜੋ ਮੋਇਨ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। 

ਵਿਦਵਾਨ ਸੁਜੀਤ ਮੁਖਰਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਆਟੋਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀ ਆਫ਼ ਐਨ ਅਣਪਛਾਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਵਿਚ ਹਾਕ ਦੀ* ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੱਲ ਕੀਤੀ: “... ਲਗਭਗ ਅਮਰ ਅਮਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮੋਇਨ-ਉਲ ਹੱਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੌਮੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੇ ਧਾਰਕ।, ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਡ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮਰਥਨ ਜਾਂ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਪਟਨਾ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ”ਕਿਤਾਬ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸੱਯਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ

thumb|ਸੱਯਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ
**ਸਈਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Syed Mushtaq Ali; 17 ਦਸੰਬਰ 1914 - 18 ਜੂਨ 2005) ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ, ਜੋ 1936 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫੋਰਡ ਵਿਖੇ 112 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਟੈਸਟ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਹੌਲੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਆਲ ਰਾਊਂਡਰ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਹੋਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ। ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰੀ ਵਿਚ ਜਲਦੀ ਹੀ ਓਵਰ-ਐਡਵੈਂਚਰੁਰ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਕਟ ਖਰਚਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਸੀ ਕੇ ਨਾਇਡੂ ਦੀ ਖੋਜ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੰਦੌਰ ਵਿਖੇ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਿੰਗ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। 

ਵਿਜ਼ਡਨ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ, ਉਸਨੇ 1936 ਦੌਰੇ ਵਿਚ ਚਾਰ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ। ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂ ਮੱਧ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ ਪਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਹ 11 ਟੈਸਟਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ। ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 5–8 ਜਨਵਰੀ 1934 ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਟੈਸਟ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ 6-10 ਫਰਵਰੀ 1952 ਵਿੱਚ 38 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। 

### ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕੇਟ 
ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਖੇਤਰੀ ਟੀਮ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕਲੱਬਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਜਵਾਨ ਖੇਡ ਸੀ। ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਖੇਡ ਦੰਤ ਕਥਾ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਪਰ ਸਟਾਰ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਚੇਤ ਪਰ ਕੁਸ਼ਲ ਵਿਜੇ ਵਪਾਰੀ, ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਦੀ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਟਰੋਕ ਖੇਡ ਨੇ ਟੀਮ ਲਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਬਣਾਈ। 

ਉਹ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹੋਲਕਰ ਲਈ ਸੀ ਕੇ ਨਾਇਡੂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸਟਾਲਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 1964 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮੈਰੀਲੇਬੋਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਟੀ -20 ਲੜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹੈ। ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਦਾ ਬੇਟਾ ਗੁਲਰੇਜ਼ ਅਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੋਤਾ ਅੱਬਾਸ ਅਲੀ ਦੋਵੇਂ ਫਸਟ-ਕਲਾਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। 

## ਅਵਾਰਡ 
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ - 1964 ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
* ਸਈਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ- ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਟਵੰਟੀ -20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਘਰੇਲੂ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2008-09 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਇਸ ਟਰਾਫੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸੀਜ਼ਨ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਟੀ ਐਮ ਚਿਦੰਬਾਰ ਰਘੂਨਾਥਨ

**ਟੀ ਐਮ ਚਿਦੰਬਾਰ ਰਘੂਨਾਥਨ** (, 20 ਅਕਤੂਬਰ 1923 &nbsp; - 31 ਦਸੰਬਰ 2001), ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ, ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਹ **ਟੀਐਮਸੀ ਰਗੁਨਾਥਨ**, **ਥੋ**, **ਮੂ. ਸੀ. ਰਘੂਨਾਥਨ** ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਤਾਮਿਲ ਸੰਖੇਪ ਮੁਢ ਅੱਖਰਾਂ **ਥੋ.** **ਮੂ. ਸੀ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਰਘੂਨਾਥਨ ਦਾ ਜਨਮ 1923 ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਨੇਲਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਟੀ.ਐਮ. ਭਾਸਕਰਾ ਥੌਂਡਮੈਨ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਏ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਘਵਨ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ 1941 ਵਿੱਚ *ਪ੍ਰਸਾਂਦ ਵਿਕਾਤਨ* ਵਿੱਚ *ਛਪੀ* ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1942 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜੇਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1944 ਵਿੱਚ *ਦੀਨਾ ਮਨੀ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1946 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ *ਮੁੱਲਾਂਈ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ *ਪੁਆਇਲ* 1945 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉੱਘੀ ਰਚਨਾ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ 'ਇਲੱਕਿਆ ਵਿਮਰਸਨਮ' (1948) ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1951 ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ *ਪੰਚਮ ਪਾਸੀਅਮ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਚੈੱਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਦੀਆਂ 50,000 ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। 1954-56 ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਾਹਿਤਕ ਮਾਸਿਕ *ਸ਼ਾਂਤੀ* ਚਲਾਇਆ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ &nbsp; - ਡੈਨੀਅਲ ਸੇਲਵਰਾਜ, ਸੁੰਦਰ ਰਾਮਾਸਾਮੀ, ਜਯਕਾਂਤਨ ਅਤੇ ਕੀ. ਰਾਜਨਾਰਾਇਣਨ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਰੀ ਲਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਉਹ ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ (ਸੋਵੀਅਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਖਾ) ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਰੂਸੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਦਾ ਨਾਵਲ *ਮਾਂ* ਅਤੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਮਾਇਆਕੋਵਸਕੀ ਦੀ ਰਚਨਾ *ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਇਲੀਚ ਲੈਨਿਨ ਸ਼ਾਮਲ* ਹਨ। 1983 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਅਲੋਚਨਾ - *ਭਾਰਤੀ: ਕਲਾਮਮ ਕਰੂਤੁਮ* (ਭਾਰਤੀ - ਉਸਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ) ਨੂੰ ਤਮਿਲ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1985 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ *ਇਲੰਗੋ ਅਡੀਗਲ ਯਾਰ* (ਕੌਣ ਹੈ ਇਲੰਗੋ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।ਇਹ ਇਲੰਗੋ ਅਡੀਗਲ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਉਹ 1988 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2001 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਪਾਲੇਮਕੋਟਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਇਰਾ ਨਟਰਾਜਨ

thumb|ਇਰਾ ਨਟਰਾਜਨ
**ਇਰਾ ਨਟਰਾਜਨ** ( ਤਾਮਿਲ : **இரா நடராசன்**; ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ 1964), **ਆਇਸ਼ਾ ਨਟਰਾਸਨ ਦੇ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ *ਆਇਸ਼ਾ* (ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ) ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਕਾਪੀਆਂ 12 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ *ਵਿਜਯਾਨਾ ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਿਯਨ ਕਡਾਈਗਲ* ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲਈ "ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ" ਜਿੱਤਿਆ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਡੁਚੇਰੀ ਨੇੜੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਡਾਲੂਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸਾਮੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ( ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ ) ਹੈ।

ਨਟਰਾjਜਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1982 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਆਨੰਦ ਵਿਕਟਾਨ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 83 ਕਿਤਾਬਾਂ ( ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ 72 ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 11) ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। *ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਕਰਮਾਧਿਯਥਨ ਕਡਾਈਕਾਲ* (2009) ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਕਾਢਾਂ, ਪੋਲੀਓ ਟੀਕਾ, ਇਨਸੂਲਿਨ, ਅਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਟੀਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ *ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ* ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਲਈ *ਸਾਲਾਨਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ* 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਨਾਟਰਾਜਨ ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ, ਗ੍ਰੇਗੋਰ ਮੈਂਡੇਲ, ਮੈਰੀ ਕਿਊਰੀ ਅਤੇ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਵਰਗੇ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਉੱਤੇ *ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਨਕਲਾਬ* ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜੀ (10 ਕਿਤਾਬਾਂ) ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ *ਪੁਤਗਮ ਪੇਸੁਧੂ* - ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਤਾਮਿਲ ਮਾਸਿਕ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।

## ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ 
ਨਟਰਾਜਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਆਇਸ਼ਾ ਨਟਰਾਜਨ ਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੰਗਰ ਬਚਨ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮ Ammavin Kaipesi ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ।

# *ਆਇਸ਼ਾ* - ਬੀ. ਸਿਵਾਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ 28 ਮਿੰਟ ਦੀ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਸ਼ਾਰਟ ਫਿਲਮ ਆਇਸ਼ਾ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ - ਸਾਲ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਸ਼ਾਰਟ ਫਿਲਮ (*ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ* ) 
# *ਮਾਧੀ* - ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ (ਟੀ) ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ) ਤੀਸਰੇ ਜੈਂਡਰ ਦੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦਰਦ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਨੇਮੇਗੋਗ੍ਰਾਫਰ - ਸੰਪਾਦਕ ਬੀ. ਲੈਨਿਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 
# *ਰਤਤਿਨ ਵੰਨਾਤਿਲ* ( *ਖੂਨ ਦਾ ਰੰਗ* ) ਕਹਾਣੀ ਜਿਸ ਨੂੰ *ਇਲਾਕਿਆ ਚਿੰਨਧਾਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ*, ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪਾ.ਸਿਸਵਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੇਲੰਮਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਫਿਲਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 
# ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪਾ.ਸਿਸਵਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ *ਵੱਟਾਥਿਨ ਪੱਕੰਗਲ* (ਦਾਇਰੇ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ) ਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੂਮਣੀ

**ਪੂਮਣੀ** (    ) (ਜਨਮ 1947) ਇਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੋਵਿਲਪੱਤੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਜੇਤਾ ਤਮਿਲ ਲੇਖਕ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਅਗਨਾਡੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2014 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।  

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ 
ਪੂਮniiਣੀ ਦਾ ਜਨਮ 1947 ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਲਪੱਤੀ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਅੰਡੀਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾਂਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵੇਂਦਰਕੁਲਾ ਵੇਲਾਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।  

ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ, ਪੂਮਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ਿਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੀਆਂ ਸੀ। ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਕੋਵਿਲਪੱਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਲੇਖਕ  ਕੀ. ਰਾਜਾਨਾਰਾਇਣਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪੂਮਣੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ।  ਪੂਮਣੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ "ਹੋਰ ਮਾਡਲਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ"। ਉਹ ਪੀ. ਕੇਸਾਵਦੇਵ ਦੇ ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਵਲ,*ਅਯਾਲਕਰ* ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ *ਦਿ ਨੇਬਰਜ਼* (1979) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੂਮਣੀ ਨੂੰ ਅਯਾਲਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੋਗ ਮਾਡਲ ਮਿਲ ਗਿਆ: "ਇਹ ਸੁਹਜਮਈ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਲਪਨਾ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸਦੀ ਚਮਕ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਿਰਤਾਂਤ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੋਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੱਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਤ ਤੇ ਸਮੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।"  

ਪੂਮਣੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ *ਅਗਨਾਡੀ* (ਜਨਵਰੀ 2012) ਨੂੰ "ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ 170 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ: ਕਲਿੰਗਲ, ਕਾਰੂਗੁਮਲਾਈ, ਚਤਰਪੱਤੀ, ਵੇਪਨਕਾਡੂ, ਚਿੰਨਈਆਪੁਰਮ ਅਤੇ ਸਿਵਾਕਸੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਅਨੇਕ ਜਾਤੀਆਂ (ਦੇਵੇਂਦਰਕੁਲਾ ਵੇਲਾਰ, ਵਨਾਰਸ, ਪਨੈਅਰੀ ਨਾਡਰਾਂ, ਨਾਈਕਰਸ ਅਤੇ ਤੇਵਰਸ) ਅਤੇ ਕਿੱਤਿਆਂ (ਕਿਸਾਨ, ਥੋਬੀ, ਤਾੜੀ-ਟੈਪਰ, ਜ਼ਿੰਮੀਦਾਰ ਅਤੇ ਯੋਧੇ ਹਨ।  ਪੂਮਣੀ ਨੂੰ ਨਾਵਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਇਨ ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਲੋਂ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ 28 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮਿਲੀ ਸੀ।  ਨਾਵਲ ਨੇ ਪਲੇਠਾ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗਿਰੀਸ਼ਾ ਨਾਗਾਰਾਜੇਗੌੜਾ

**ਗਿਰੀਸ਼ਾ ਹੋਸਨਾਗਾਰਾ ਨਾਗਾਰਾਜੇਗੌੜਾ** (ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ 1988), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਗਿਰੀਸ਼ ਐਨ.** **ਗੌੜਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪੈਰਾਲਿੰਪਿਕ ਹਾਈ ਜੰਪਰ ਹੈ। ਉਹ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪੰਗਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਐੱਫ -32 ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2012 ਦੀਆਂ ਸਮਰ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੈਂਚੀ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ 1.74 ਮੀਟਰ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ 8 ਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਹੈ।

ਨਾਗਾਰਾਜੇਗੌੜਾ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਾਲੇ ਦੀ ਖੇਡ ਅਕੈਡਮੀ, ਇੱਕ ਬੰਗਲੌਰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਵਿੱਚ "ਕਰਨਾਟਕ ਖੇਡ ਅੰਗਹੀਣ ਲਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 'ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਬਾਸਿਲਡਨ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਵਿਲੇਜ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਹਫਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫਲਤਾ 
ਗਰੀਸ਼ਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਦ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਧਾਰਵਾੜ ਵਿਖੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਧਾਰਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਤਦ ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉੱਚ ਜੰਪ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਪਾਹਜਾਂ ਲਈ ਜੂਨੀਅਰ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਅਪਾਹਜਤਾ ਨਾਲ ਜੰਮੇ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਇਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਰਫ ਨੌਵਾਂ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰਾਲਿੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ "ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ "ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ 
ਉਸਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕੰਪਨੀ ਹਰਬਲਿਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕਕਾ.2017 ਅਤੇ 2019 ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2012  2013 ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ।

2014 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ 2013 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2013 ਵਿੱਚ "ਏਕਲਵਯ" ਅਵਾਰਡ

ਅਪਾਹਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 2012 ਦਾ “ਸਰਬੋਤਮ ਸਪੋਰਟਸ ਮੈਨ ਸਟੇਟ ਅਵਾਰਡ”

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਥੌਰ: ਦ ਡਾਰਕ ਵਰਲਡ

**ਥੌਰ: ਦ ਡਾਰਕ ਵਰਲਡ** ਇੱਕ 2013 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਥੌਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ 2011 ਦੇ *ਥੌਰ* ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ (ਐਮਸੀਯੂ) ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਐਲਨ ਟੇਲਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਯੋਸਟ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਮੈਕਫਲੀ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ ਹੈਮਸਵਰਥ 'ਥੋਰ' ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੈਟਲੀ ਪੋਰਟਮੈਨ, ਟੌਮ ਹੀਡਲਸਟੋਨ, ਐਨਥਨੀ ਹੌਪਕਿੰਸ, ਸਟੇਲਨ ਸਕਾਰਸਗਾਰਡ, ਇਦਰੀਸ ਏਲ੍ਬਾ, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਐਲਾਸਟਨ, ਐਡਵੇਲ ੳਕੀਨੀਓ, ਕੈਟ ਡੈਨਿਗਜ਼, ਰੇ ਸਟੇਵਨਸ, ਜੈਚਰੀ ਲੇਵੀ, ਟਡਨਾਬੂ ਅਸਨਾਓ, ਜੈਮੀ ਸਿਕੰਦਰ, ਅਤੇ ਰੇਨੇ ਰੂਸੋ ਆਦਿ ਹਨ। ਥੌਰ*:* ਦ ਡਾਰਕ ਵਰਲਡ, ਥੋਰ ਨੇ ਲੋਕੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨੌਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਡਾਰਕ ਐਲਵਜ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਦਲਾ ਲਏ ਮਲੇਕੀਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਕਾਸਟ

ਕ੍ਰਿਸ ਹੈਮਸਵਰਥ - ਥੌਰ

ਨਤਾਲੀਆ ਪੋਰਟਮੈਨ - ਜੇਨ ਫੌਸਟਰ

ਟੌਮ ਹਿਡਲਸਟਨ - ਲੋਕੀ

ਐਂਥਨੀ ਹੌਪਕਿਨਸ - ਓਡਿਨ

ਸਟੈਲਨ ਸਕਾਰਸਗਾਰਡ - ਐਰਿਕ ਸੈਲਵਿਗ

ਇਡਰਿਸ ਐਲਬਾ - ਹੇਮਡਾਲ

ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਐਕਲਸਟਨ - ਮੈਲੇਕਿਥ

ਐਡੇਵਲ ਅਕਿਨੁਓਏ-ਐਗਬੇਜ - ਐਲਗ੍ਰਮ / ਕਰਸ

ਕੇਟ ਡੈਨਿੰਗਸ - ਡਾਰਸੀ ਲੂਇਸ

ਰੇ ਸਟੀਵਨਸਨ - ਵੋਲਸਟੈਗ

ਜ਼ੈਕਰੀ ਲੈਵੀ - ਫੈਨਡ੍ਰਾਲ

ਤਾਡਾਨੋਬੂ ਐਲੈਨੂ - ਹੋਗਨ

ਜੇਮੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ - ਸਿਫ਼

ਰਿਨੀ ਰੂਸੋ - ਫ੍ਰਿੱਗਾ

thumb|ਫ਼ਿਲਮਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਕਾਮਿਕ-ਕਨ ਵਿਖੇ ਹਿਡਲਸਟਨ ਬਤੌਰ ਲੋਕੀ

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਨਿਸ਼ਾ ਮਿਲਟ

**ਨਿਸ਼ਾ ਮਿਲੈੱਟ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Nisha Millet**;** ਜਨਮ 20 ਮਾਰਚ 1982) ਬੰਗਲੌਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਤੈਰਾਕ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾ ਮਿਲੈੱਟ (ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ), 2000 ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਤੈਰਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਨਿਸ਼ਾ ਨੂੰ 5 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤੈਰਨ ਦਾ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਈ। 1991 ਵਿਚ, ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਸ਼ੈਨੋਯਨਗਰ ਕਲੱਬ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਊਬਰੇ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਤੈਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖਿਆ। 1992 ਤਕ, ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਚੇਨਈ ਵਿਚ, 50 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 

1994 ਵਿਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਸਬ ਜੂਨੀਅਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਤੈਰਾਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਜ ਗਰੁੱਪ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਮਗਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾ ਦੇ ਚਮਕਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। 

ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ 1998 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ (ਥਾਈਲੈਂਡ), ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ (ਪਰਥ 1999, ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ 2004) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸੈਫ ਖੇਡਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਉਹ 1999 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 14 ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ, ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ 200 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ 2000 ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀਟ ਜਿੱਤੀ, ਪਰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। 2002 ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਸਰਜਰੀ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2004 ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗੁਆ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਕਾਰਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਤੈਰਾਕ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। 

ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇਬਸਵਾਨਗੁੜੀ ਐਕੁਏਟਿਕ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। 

ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ 2015 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 15 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ 200 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ / ਸਰਬੋਤਮ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 100 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿੰਟ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਤੈਰਾਕ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। 

## ਅਵਾਰਡ 
1997 ਅਤੇ 1999 - ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ। ਮਨੀਪੁਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡਾਂ - 1999 ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ (14) 

ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਖੇਡ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ - 2000 ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਅਵਾਰਡ - 2001 

ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਏਕਲਵਯ ਪੁਰਸਕਾਰ - 2002 ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ - 2003

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਨਿਸ਼ਾ ਮਿਿਲਟਸ ਹੋਮ ਪੇਜ 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* 2000 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ 
* ਬਸਵਾਨਗੁੜੀ ਐਕੁਆਟਿਕ ਸੈਂਟਰ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਈਅਰਵਿਗ

**ਈਅਰਵਿਗ** ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਡਰਮੇਪਟੇਰਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। 12 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 2000 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਛੋਟੇ ਕੀਟਾਂ ਦੇ ਆਰਡਰ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਈਅਰਵਿਗ ਦੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ 'ਤੇ ਚਿਮਟੇ ਵਰਗੇ ਖੰਭ ਅਤੇ ਝਿੱਲੀ ਦੇ ਖੰਭ ਸੰਖੇਪ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਨਾਮ, "ਚਮੜੀ ਦੇ ਖੰਭ". ਕੁਝ ਸਮੂਹ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਪਰਜੀਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਪਿੰਸਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਈਅਰਵਿਗ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਈਅਰਵਿਗ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਉਪਨਗਰਾਂ ਆਰਚੀਡਰਮਪਟੇਰਾ ਜਾਂ ਈਓਡਰਮਪਟੇਰਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟ੍ਰਾਇਐਸਿਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਡਲ ਜੁਰਾਸਿਕ ਦੀ ਹੈ। ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਈਰਵਿੰਗਜ਼ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੋਟੋਪਟੇਰਾ ਦੇ ਆਈਸਬੱਗਸ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਤ ਹਨ।

ਈਅਰਵਿਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੇ ਨਮੂਨੀ ਕੜਵੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਰਵਿਗਸ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਮ ਈਰਵਿਗ ਫੋਰਫਿਕੁਲਾ ਏਰਿਕੂਲਰੀਆ' ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਈਅਰਵਿਗ ਦੇ ਬਾਲਗ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਿਘਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਈਰਵੀਗ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਮਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਨ ਹਨ। ਔਰਤ ਈਰਵਿਗਸ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਪਰਾਧ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦੂਸਰੀ ਚਿਕਨਾਈ ਤਕ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਕੁਚੀਆਂ ਪੁੰਗਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨਸੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿੰਜਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਈਅਰਵਿਗ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਉਪਨਗਰਾਂ ਆਰਚੀਡਰਮਪਟੇਰਾ ਜਾਂ ਈਓਡਰਮਪਟੇਰਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟ੍ਰਾਇਐਸਿਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਡਲ ਜੁਰਾਸਿਕ ਦੀ ਹੈ। ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਈਰਵਿੰਗਜ਼ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੋਟੋਪਟੇਰਾ ਦੇ ਆਈਸਬੱਗਸ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਤ ਹਨ।

### ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
ਆਰਡਰ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ, “ਡਰਮੇਪਟੇਰਾ” ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਹੈ, ਡਰਮਾ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਚਮੜੀ, ਅਤੇ ਪਾਈਰਨ (ਬਹੁ-ਵਚਨ), ਵਿੰਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਚਾਰਲਸ ਡੀ ਗੀਅਰ ਨੇ 1773 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਆਮ ਸ਼ਬਦ, ਇਅਰਵਿਗ, ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕੰਨ" ਅਤੇ ਵਿਗੇ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕੀੜੇ", ਜਾਂ ਸ਼ਾਬਦਿਕ, "ਬੀਟਲ"। ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਮ ਦਾ ਮੁੱਢ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਫੈਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਧੇਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕੰਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਡੇ ਉਥੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਕੰਨ ਨਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਈਰਵਿੰਗਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਿਲ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ।

### ਵੰਡ 
ਈਅਰਵਿਗ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਈਰਵਿਗ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਤੋਂ 1907 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਰਵਿਗ ਦੀ ਇਕੋ ਇੱਕ ਜੱਦੀ ਜਾਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਮਰਸੈੱਟ

**ਸਮਰਸੈੱਟ** (/ਹਵਾਈਅੱਡੇ ʌ ਮੀਟਰ ər ਹਵਾਈਅੱਡੇ ɛ t / (link=| ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਬਾਰੇ /) ਲੋਕਲ /z ʌ ਮੀਟਰ ər z ɛ t / ; archaically, **Somersetshire)** ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਇੰਗਲੈੰਡ ਜੋ ਕਿ ਬਾਰਡਰ ਗਲੋਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਸ੍ਟਾਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਵਿਲਤਸ਼ਿਰੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਡੋਰਸੈਟ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਡੇਵਨ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਨੂੰ। ਇਹ ਸੇਵਰਨ ਐਸਟੁਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਚੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੀਮਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਲੋਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਹੱਦ ਏਵਨ ਨਦੀ ਹੈ। ਸਮਰਸੈੱਟ ਦਾ ਕਾਉਂਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਟੌਨਟਨ ਹੈ।

## ਟੋਪਨੀਮੀ 
ਸਮਰਸੈੱਟ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਤਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ *Sumorsǣte* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ *Sumortūns forte* ਲਈ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਭਾਵ "Sumortūn (ਸੋਮਰਟਨ) ਵਿਖੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਨਿਰਭਰ ਲੋਕ"। *ਸਮਰਸੈੱੱਟ* ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿੰਗ *ਇੰਨੇ* ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ 688 ਤੋਂ 726 ਤੱਕ *ਵੈਸੇਕਸ* ਦਾ *ਸਕਸਨ* ਕਿੰਗ ਸੀ ਜੋ ਹੈਮਪਸ਼ਾਇਰ, ਵਿਲਟਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਡੋਰਸੈੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਕਾਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸੁਝਾਅ ਨਾਮ *ਸੀਓ-ਮੇਅਰ-ਸੈਤਨ* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਣ ਵਾਲੇ"।

## ਇਤਿਹਾਸ 
left|thumb| 1646 ਵਿੱਚ ਕਾਉਂਟੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਮੈਂਡਿਪ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਪਾਲੇਓਲਿਥਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੈਟਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੈਡਰ ਗੋਰਜ ਵਿਖੇ ਗਫ ਦੇ ਗੁਫਾ ਵਿਚੋਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਿਤੀ 12,000 ਬੀ.ਸੀ. ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਪਿੰਜਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੇਡਰ ਮੈਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 7150 ਬੀ.ਸੀ. ਐਵੇਲਾਈਨ ਦੇ ਹੋਲ ਵਿੱਚ ਗੁਫਾ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਵੂਕੀ ਹੋਲ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਤਕ ਕਬਜ਼ਾ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। 
alt=Yellow/Gray stone bridge with three arches over water which reflects the bridge and the church spire behind. A weir is on the left with other yellow stone buildings behind.|right|thumb| ਪੈਲੇਡਿਅਨ ਪਲਟੇਨੀ ਬ੍ਰਿਜ ਬਾਥ ਵਿਖੇ
right|thumb| ਏਵਨ ਗੌਰਜ, ਗਲੋਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਸੋਮਰਸੈੱਟ ਵਿਚਕਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੀਮਾ। ਇਹ ਵੀ ਮਰਸੀਆ ਅਤੇ ਵੈਸੇਕਸ, ਸਮਰਸੈਟ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੈ।
ਸੋਮਰਟਨ ਨੇ ਤੇਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਐਲਚੇਸਟਰ ਤੋਂ ਕਾਉਂਟੀ ਕਸਬੇ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਘਟ ਗਈ ਅਤੇ ਕਾ andਂਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤਕਰੀਬਨ 1366 ਨੂੰ ਟੌਨਟਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ। ਕਾਉਂਟੀ ਕੋਲ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਬਾਥ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼, ਅਤੇ 30 ਕਸਬੇ (ਟਾntਨਟਨ ਦੇ ਕਾਉਂਟੀ ਕਸਬੇ ਸਮੇਤ, ਜਿਸਦੀ ਕੋਈ ਟਾ councilਨ ਕੌਂਸਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਕਾਉਂਟੀ ਦੀ ਸਿਰਫ ਮੌਜੂਦਾ ਬਰੋ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੈ). ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਬਾਥ, ਵੈਸਟਨ-ਸੁਪਰ-ਮੇਅਰ, ਟੌਨਟਨ, ਯੇਵੋਵਿਲ ਅਤੇ ਬਰਿੱਡ ਵਾਟਰ ਹਨ .

ਸਮਰਸੈੱਟ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰੇ ਹਨ ਚੂਨੇ ਕਾਰਸਟ ਅਤੇ lias ਉੱਤਰ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਸੇਮ ਕਦਰ ਦੇ, ਓਲੀਟੀਜ਼ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡੇਵੋਨੀਅਨ ਪੱਥਰ ਪੱਛਮ ਦੇ.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats