open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਇਗਿਰਦੀਰ ਝੀਲ

right|thumb|250x250px| ਇਗਿਰਦੀਰ  ਝੀਲ
**ਇਗਿਰਦੀਰ**  (    , ਪਹਿਲਾਂ *Eğridir* ) ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਗਿਰਦੀਰ  ਕਸਬਾ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, 107 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (67)&nbsp;ਮੀ) ਅੰਤਲਯਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ।  ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਝੀਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ *ਇਗਰਿਡਿਰ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਸਬੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਮ *ਅਕ੍ਰੋਤੀਰੀ* ਦਾ ਤੁਰਕੀ ਉਚਾਰਨ। ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ *Eğridir* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਇਹ ਟੇਢੀ ਹੈ", ਇਸ ਲਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ "i" ਅਤੇ "r" ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ *ਇਗਿਰਦੀਰ* , ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਕਤਾਈ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

### ਮੱਛੀ 
1915 ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਕਿਨ ਡੇਵੇਸੀਅਨ ਦੇ ''ਤੁਰਕੀਏ'ਦੇ ਬਾਲਿਕ ਵੇ ਬਾਲੀਕਸੀਲਿਕ'' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਈਗਿਰਦੀਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 15 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।  ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 7 ਸਥਾਨਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, 2 ਸਥਾਨਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, 4 ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, 1 ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ ਪਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਅਤੇ 1 ਅਣਜਾਣ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੈ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਝੀਲ ਦੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ "ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਢਹਿ ਗਈ", ਅਤੇ ਦੋ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਮਾਂ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ। 
* ਇਗਿਰਦੀਰ  barb ( *Capoeta pestai* ) : 1955 ਤੋਂ, ਪਾਈਕ ਪਰਚ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮੱਛੀ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈਕ ਪਰਚ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਣ ਨਾਲ ਇਹ ਛੋਟੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।  ਇਹ ਇਗਿਰਦੀਰ  ਝੀਲ ਦੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1960 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਗਭਗ 2000 ਤੱਕ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਗਈਆਂ।  1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਪਾਈਕ ਪਰਚ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੂਲ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਰੇਖਾ ਫੜਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।  ਇਸਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਝੀਲ ਇਗਿਰਦੀਰ  ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।  ਇਹ ਕੋਵਾਡਾ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।  
* *ਨਿਪੋਵਿਟਸਚੀਆ ਕਾਕੇਸਿਕਾ* : 1933 ਅਤੇ 1997 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ 1998 ਵਿੱਚ Çayköy ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੁਚੂਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਵੈਨ ਨੀਰ (1999) ਨੇ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਝੀਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸਟਾਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਟੌਰਸ ਪਹਾੜ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਇਗਿਰਦੀਰ Turkey.com
* ਇਗਿਰਦੀਰ  ਗਾਈਡ ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਐਲਬਮ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਰਚੇਕ ਝੀਲ

**ਅਰਚੇਕ** **ਝੀਲ**  (    ,  ,    ) ਪੂਰਬੀ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਵੈਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਂਡੋਰਹੀਕ ਲੂਣ ਝੀਲ ਹੈ, ਲਗਭਗ  ਵੈਨ ਝੀਲ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ। ਇਹ ਝੀਲ ਲਗਭਗ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ  ਅਤੇ  ਦੀ ਔਸਤ ਡੂੰਘਾਈ । ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਪਥਰੀਲੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਚਿੱਕੜ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਢਲਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। 

ਝੀਲ ਅਰਸੇਕ ਜਲ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। 2000 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਵਿੱਚ 18 ਤੋਂ 39 ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਟੇ ਸਿਰ ਵਾਲੀਆਂ ਬੱਤਖਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਜੋੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਝੀਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਟਿਸ਼ ਪਲਾਵਰ (75-85 ਜੋੜੇ) ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੈਂਡਪਲੋਵਰ (10-15 ਜੋੜੇ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਝੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੱਡੀ ਸ਼ੈਲਡਕ, ਆਮ ਸ਼ੈਲਡਕ, ਕਾਲੇ-ਨੇਕ ਗ੍ਰੇਬ, ਪਾਈਡ ਐਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਗੁੱਲ-ਬਿਲਡ ਟਰਨ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  2020 ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਝੀਲ ਵਿੱਚ 177 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 71 ਉੱਥੇ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 

## ਸਰੋਤ 
* 
* 

## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* 
* 
*  
*  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਦੁਰਸੂ ਝੀਲ

**ਦੁਰਸੂ ਝੀਲ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਟੇਰਕੋਸ** ਜਾਂ **ਟਾਰਗਸ** ਝੀਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ) ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਥਰੇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਨਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਸੀ। *ਟ੍ਰਾਈਕੋਸ* ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੱਠ ਜੀਨੋਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਨੂੰ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1868 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰਿਆਇਤ ਇੱਕ ਓਟੋਮੈਨ - ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਵਰਣਨ 
ਝੀਲ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਮੱਧ ਬਿੰਦੂ ਲਗਭਗ  ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਦੂਰੀ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (25 ਮੀਲ) ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 4.5 ਮੀਟਰ (15 ਫੁੱਟ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਡੂੰਘਾਈ 11 ਮੀਟਰ (36 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 39 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (15 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ। ਬਾਰਸ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, 162 ਮਿਲੀਅਨ m3 ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਇਹ ਝੀਲ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 20% ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਦੁਰਸੂ ਝੀਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਤੱਟ ਤੋਂ 700 ਮੀਟਰ (2,300 ਫੁੱਟ) ਚੌੜੀ ਪੱਟੀ ਕਰਕੇ ਵੱਖ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਈਸਟ੍ਰੈਂਸ ਕ੍ਰੀਕ ਹੈ। ਡਰੇਨੇਜ ਬੇਸਿਨ  619 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (239 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਟਾਈਟਨ ਪਣਡੁੱਬੀ ਦੁਰਘਟਨਾ

18 ਜੂਨ 2023 ਨੂੰ, ਨਿਊਫਾਊਂਡਲੈਂਡ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਦੂਰ *ਟਾਈਟਨ ਪਣਡੁੱਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ*  ਉਤਰਨ ਦੌਰਾਨ ਪਲਟ ਗਈ। ਇਹ ਪਣਡੁੱਬੀ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮ ਕੰਪਨੀ ਓਸ਼ਨਗੇਟ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਇੱਕ ਪਣਡੁੱਬੀ, ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਈ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ *ਟਾਈਟੈਨਿਕ* ਦੇ ਮਲਬੇ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨਾ ਸੀ । *ਟਾਈਟਨ* ਪਣਡੁੱਬੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਇਸ ਦੇ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਵਿੱਚ 1 ਘੰਟਾ ਅਤੇ 45 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਉਸ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* - U.S. Coast Guard Marine Board of Investigation
* - Transportation Safety Board of Canada
ਆਪ ਬੀਤੀ (ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ)

ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਲੇਖਕ, ਖੋਜਧਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਸਨ। ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ, ਚੱਕਬੰਦੀ, ਗ੍ਰਾਮ-ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿੱਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸਜ਼ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
ਆਪਣੀ ਤੰਗੀ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਆਪ ਬੀਤੀ' ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ। ਇਹ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਲੜੀ ਵਿਚ ਛਾਪਿਆ। 
ਇਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਰਾਜਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖਿੱਚੋ-ਤਾਣ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੜਬੜੀ, ਰਫ਼ਿਊਜ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਸਿਰਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਚੰਗੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਾਰਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਖਾਸ ਥਾਂ ਰਖਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਦੱਈ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਰੋਆ ਰਹਿਮਾਨੀ

**ਰੋਆ ਰਹਿਮਾਨੀ** (ਜਨਮ ਮਈ 1978) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2018 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2021 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਜਦੂਤ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੰਪਨੀ - ਡੇਲਫੋਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਚੇਅਰ ਹੈ।  ਉਹ ਜਾਰਜਟਾਊਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਪੀਸ, ਐਂਡ ਸਕਿਓਰਿਟੀ, ਵਿੱਚ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੇਂਦਰ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਊ ਅਮਰੀਕਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਵੀ ਹੈ। 2016 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਜਦੂਤ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਦੂਤ, ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਮੈਕਗਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ 1993 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, "90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਸੋਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ 1992-96 ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਰਾਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਦਾਰੀ, ਪਸ਼ਤੋ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਮਝ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Embassy biography
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨੰਦਨ

**ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੰਦਨ** ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। 

ਇੰਦਰਜੀਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਲਫ ਹੈਲਪ ਗਰੂੱਪ ਬਣਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
  
## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਯਸ਼ੋਧਰਾ
*ਚੁੱਪ ਦੇ ਰੰਗ
*ਦਿਸਹਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ
*ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਣਥੱਕ ਜੀਵਨ ਗਾਥਾ
*ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮਾਰਫ਼ਤ
*ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਹਲਾ ਜੀਵਨ ਗਾਥਾ  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਨਾਰ ਝੀਲ

**ਨਾਰ ਝੀਲ** (ਤੁਰਕੀ: Nar ਜਾਂ Narlı Gölü) ਇੱਕ ਖਾਰੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਮੱਧ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਨਿਗਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਉਚਾਈ: 1,363 ਮੀਟਰ (4,472 ਫੁੱਟ) AMSL)। ਇਹ ਲਗਭਗ 21 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ 0.7 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਣੀ ਝੀਲ ਬੇਸਿਨ; ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਝੀਲ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਭੂ-ਥਰਮਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਭੂ-ਥਰਮਲ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਰਮ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਨੇੜਲੇ ਹੋਟਲਾਂ ਤੱਕ ਪੰਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।। 

ਨਾਰ ਝੀਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਹੱਤਵ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਡਾਇਟੋਮ ਐਲਗੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ-ਵਰਣਿਤ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਲਿਪੀਓਪਾਰਵਸ ਐਨਾਟੋਲੀਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਨਾਰ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੋਖੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉੱਪਰਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਿੱਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਐਪੀਲਿਮਨੀਓਨ), ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੇਠਲਾ ਅੱਧ (ਹਾਈਪੋਲਿਮਨੀਓਨ) ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਲੈਂਕਟੋਨਿਕ ਐਲਗੀ (ਜਾਂ ਪਲੈਂਕਟਨ ਬਲੂਮ) ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਝੀਲ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਚਿੱਕੜ ਸਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪਰਤਾਂ (ਜਾਂ ਵਾਰਵਜ਼ ) ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਿੰਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਘੜੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰਵ-ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਲੇਕ ਵੈਨ ਹੈ।

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਤਲਛਟ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1997 ਤੋਂ, ਝੀਲ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਝੀਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਤੁਰਕੀ ਸੁੱਕੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ (ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਮ ਗਰਮੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਨਾਰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਤਲਛਟ ਕੋਰਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਕੇ ਮਿਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤਲਛਟ ਕੋਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਪਰਾਗ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ 8ਵੀਂ ਅਤੇ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਦੇ ਅਰਬੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਅਖੌਤੀ ਬੇਸੀਹੀਰ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਪੜਾਅ ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕੈਪਾਡੋਸੀਆ ਦੀ ਅੰਤਮ ਪੁਰਾਣੀ ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  2010 ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਦੇ ਤਲਛਟ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਕੋਰ ਨਮੂਨੇ ਲਏ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਝੀਲ ਦੇ ਬੈੱਡ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 21 ਮੀਟਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਬੈੱਡ ਤੋਂ 21 ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਲਛਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਗਭਗ 14,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਲਛਟ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਝੀਲ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। .  ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੰਗਰ ਡਰਾਇਅਸ ਠੰਡੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁੱਕੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ~ 11,700 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿੱਲੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਗਿੱਲਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਲਗਭਗ 4,000-2,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਡੁਡੇਨ ਝੀਲ

**ਡੂਡੇਨ ਝੀਲ**, ਜਿਸਨੂੰ **ਕੁਲੂ ਝੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (   ਜਾਂ *ਕੁਲੂ ਗੋਲੂ* ), ਕੋਨੀਆ ਸੂਬੇ, ਤੁਰਕੀਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।

ਡੂਡੇਨ ਝੀਲ ਤੁਜ਼ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ  ਕੋਨੀਆ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੁਲੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ । ਇਹ  ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਖੋਖਲੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਖੇਤਰ.  ਝੀਲ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕੁਲੂ ਕ੍ਰੀਕ, ਉਰਫ ਦੇਗਿਰਮੇਨੋਜ਼ੂ ਕ੍ਰੀਕ,  ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਆਊਟਲੈੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਪਾਣੀ ਝੀਲ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨੌਂ ਟਾਪੂ ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, "ਲਿਟਲ ਲੇਕ" (    ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ) ਸੰਘਣੇ ਕਾਨੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੱਤਖਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀ ਛੋਟੀ ਝੀਲ 'ਤੇ ਉਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਗੁਲ ਅਤੇ ਆਮ ਟੇਰਨ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।  ਲੇਕ ਡੂਡੇਨ, ਲੇਕ ਲਿਟਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਗਿੱਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਟੈਪਸ ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ  

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ (ਕਿਤਾਬ)

**ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ** ਕਿਤਾਬ Indian statistical Library, Ludhiana ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੀ ਗਈ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ (ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ) ਅਤੇ ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਸੰਪਾਦਕ) ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਬਲਾਕ, ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵੇਰਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇਵਾਰ ਅਤੇ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬਲਾਕਾਂ ਅਧੀਨ ਰਖ ਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਬਹੁਤ ਮੁੱਲਵਾਨ ਹੈ। 'ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਜੋ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਹਨ', 'ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਪਿੰਡ' ਅਤੇ 'ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ' ਚੈਪਟਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਝੁੱਲ

ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਠੰਡ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਘੋੜੇ, ਊਠਾਂ, ਬਲਦਾਂ, ਗਾਈਆਂ, ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਉਪਰ ਦਿੱਤੇ ਮੋਟੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਝੁੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਝੱਲ ਮੋਟੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਜਦ ਪਟਸਨ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਬਣਨ ਲੱਗੀਆਂ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪਟਸਨ ਦੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਖਾਲੀ ਬੋਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੱਲ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।ਫੇਰ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਵਧੀ, ਸਲੀਕਾ ਆਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਝੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੇਲਿਆਂ, ਵਿਆਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਘੋੜੀਆਂ, ਰੱਥਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਉਪਰ ਜੋ ਝੁੱਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਬੇਲ-ਬੂਟੇ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੱਟ ਕੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਟਾਮ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਕਈ ਸ਼ੁਕੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਤਾਂ ਊਠਾਂ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਉਪਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਝੁੱਲ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਦਰੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਕੇ ਵੀ ਝੁੱਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ, ਮਹਾਰਾਜੇ, ਨਵਾਬਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉਪਰ ਜਿਹੜੇ ਝੁੱਲ ਦਿੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਝੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀਰੇ ਮੋਤੀ ਜੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਤਲੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਬਣਾਏ ਝੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਰਜਾਈਆਂ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਵੀ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਊਠਾਂ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਉਪਰ ਜਿਹੜੇ ਝੁੱਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਝੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵੀ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ,ਜਿਸ ਉਪਰ ਕਈ ਸ਼ੁਕੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚਿੜੀਆਂ, ਤੋਤਿਆਂ, ਘੁੱਗੀਆਂ ਵੀ ਲਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।

ਝੁੱਲ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਜਿਹੜਾ ਊਠ, ਘੋੜੇ, ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਪੂਛ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਕੱਪੜੀ ਦੀ ਫੀਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਫੀਤੀ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਊਠ, ਘੋੜੇ, ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਪੂਛ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਝੁੱਲ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਝੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਤਣੀਆਂ ਵੀ ਲਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਢਿੱਡਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਹੁਣ ਨਾ ਊਠ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਘੋੜੀਆਂ ਘੋੜੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾ ਬਲਦਾਂ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਗੱਡੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਲਦ ਵੀ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਝੁੱਲਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੱਝਾਂ, ਕੱਟੀਆਂ ਤੇ ਵਲੈਤੀ ਗਾਵਾਂ ਉਪਰ ਪਟਸਨ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਦੇ ਜਾਂ ਰੋਹ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਬੋਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੱਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤਬੱਸੁਮ

**ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤਬੱਸੁਮ** ( Dari   ) ਜ਼ਾਬੁਲ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 2015 ਦੇ ਜ਼ਬੁਲ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰਾ ਪੀੜਤ ਸੀ।  ਤਬੱਸੁਮ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਕਤਲ 
ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤਬੱਸੁਮ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਜ਼ਨੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਜਾਘੋਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਰਮਜ਼ਾਨ ਅਲੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ (IS) ਨੇ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਾਘੋਰੀ ਤੋਂ ਕਵੇਟਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਜਾਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਬੁਲ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਤਬੱਸੁਮ ਅਤੇ ਛੇ ਹੋਰ ਯਾਤਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ (ਆਈਐਸ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਬੁਲ ਘਾਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਾਬੁਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

## ਉਪਨਾਮ ਅੰਦੋਲਨ 
ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਅਗਵਾ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 20,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤਬੱਸੁਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਤਬੱਸੁਮ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਮਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ, ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।  

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਅਗਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਮਾਣਕਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ

**ਮਾਣਕਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ**  ਤੱਤ ਖਾਲਸਾ  ਅਤੇ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀ ਗਈ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਸੀ।

## ਲੜਾਈ
ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਾਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪਿੰਡ ਮਾਣਕਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ. ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਕੁੱਲ 20,000 ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ. ਜਵਾਨ ਪੱਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਆਏ ਅਤੇ ਮਾਣਕਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ. ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇੰਨੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਹਵਾ ਵਿਚ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਜੀ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਕੱਟ ਗਈ। ਭਾਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਦਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਰ 'ਤੇ ਕਈ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਘੇਰਾ ਤੋੜ ਕੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਉਸ ਰਾਤ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਰ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸਦੇ। ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਾਰ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਿੱਖ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਲੜਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੇਬਾਂ ਕਰਕੇ

**"ਸੇਬਾਂ ਕਰਕੇ"** ਐਂਤਨ ਪਾਵਲੋਵਿਚ ਚੈਖ਼ਵ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ 1880 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 17 ਅਗਸਤ, 1880 ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਰਸ ਰਸਾਲੇ " ਸਟ੍ਰੇਕੋਜ਼ਾ " ਦੇ ਤੀਹਵੇਂ ਅੰਕ ਵਿੱਚ "ਚੇਖੋਂਤੇ" ਉਪਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ  । ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ 14 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ  ।

ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਤਰਾਈਫੋਨ ਸੇਮਿਓਨੋਵਿਚ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਾ ਉਸਦੇ ਸੇਬ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਨਮਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਬੋਚ ਲੈਣਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਤਰਾਈਫੋਨ ਸੇਮਯੋਨੋਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਲੜਕੇ ਦੇ ਥੱਪੜ ਲਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੜਕੀ ਨੂੰ "ਸਬਕ" ਸਿਖਾਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਾਹ ਪੀਣ ਲਈ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ।

ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਅੰਗ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ  ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਲਾਟ ਏ. ਪਾਜ਼ੂਖਿਨ ਨੇ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਟੋਟਕਾ ਬਣਾਇਆ  ।

## ਨੋਟ 
## ਸਾਹਿਤ 
* Громов М. П. Примечания // А. П. Чехов. Полное собрание сочинений и писем в тридцати томах / под ред. Н. Ф. Бельчикова. — Москва: Наука, 1983. — Т. 1. — С. 563. — 607 с. — 400 000 экз.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸੁਖਚੈਨ ਸਿੰਘ ਭੰਡਾਰੀ

**ਸੁਖਚੈਨ ਸਿੰਘ ਭੰਡਾਰੀ** ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ, ਨਾਟਕ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੇਡਿਉ ਨਾਟਕ ਰਚੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ 4 ਮਈ 1941 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਨਾਟਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ- 'ਵਫਾ਼ ਭਟਕਦੀ ਰਹੀ','ਡਾਕੂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ' ਹਨ। 'ਪਿਆਸ ਬਾਕੀ ਹੈ',ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਸੁਖਚੈਨ ਸਿੰਘ ਭੰਡਾਰੀ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੁਖਚੈਨ ਭੰਡਾਰੀ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਸੱਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ  ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
295 (ਗੀਤ)

"**295**" 14 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦ ਕਿਡ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤੀਜੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ *ਮੂਸਟੇਪ* (2021) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਦੇ ਗੀਤ
ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਨ

***ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਨ*** ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਟੈਬਲਾਇਡ ਅਖਬਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਖਬਾਰ ਪੋਸਟਮੀਡੀਆ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਈ *ਸਨ* ਟੈਬਲਾਇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਦਫਤਰ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਮੀਡੀਆ ਪਲੇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।

ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਨਵੰਬਰ 1971 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਉਦੋਂ  ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ *ਟੋਰਾਂਟੋ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ* ਦੀ ਸੰਪੱਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਅਤੇ *ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ*  ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਰੱਖ ਲਏ ਸਨ। 1978 ਵਿੱਚ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਨ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਨੂੰ ਸਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਨ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਨੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ *ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਨ* ਦੇ ਸਮਾਨ ਟੇਬਲੌਇਡਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਸਨ  ਮੂਲ ਕੰਪਨੀ, *ਸਨ* ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਪੋਸਟਮੀਡੀਆ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ 2015 ਵਿੱਚ *ਸਨ ਨੂੰ* ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਟਰੰਕ

ਲੋਹੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੇ ਬਣੇ ਬਕਸੇ ਨੂੰ ਟਰੰਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਟਰੰਕ ਕੱਪੜੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਟਰੰਕ ਛੋਟੇ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਟਰੰਕ ਵੱਡੇ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਮੀਹਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਪਾਉਣ ਜੋਗੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਜੋੜਾ ਜਾਂ ਮਸਾਂ ਦੋ ਜੋੜੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਜੋੜਾ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੂਜਾ यॆ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਧੋਤੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਕੱਚੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਖੂਹ ਲੱਗੇ, ਨਹਿਰਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਕਸੇ ਖਰੀਦ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੱਪੜੇ ਰੱਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਲੋਹੇ ਦੀ ਧਾਤ ਦੀ ਲੱਭਣ ਤੇ ਫੇਰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੇ ਟਰੰਕ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਲੋਕ ਟਰੰਕ ਖਰੀਦਣ ਲੱਗੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਾਰੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਖੇਤੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਦ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਟਰੰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਟੈਚੀ ਰੱਖਣੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਹੁਣ ਲਗਪਗ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਅਟੈਚੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਜਿਥੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਵਰੀ ਟਰੰਕਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਹੁਣ ਵਰੀ ਅਟੈਚੀਆਂ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਟਰੰਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪੱਖੋਂ ਅਟੈਚੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਚੰਗੇ ਹਨ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਲੋਕ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਟੈਚੀ ਹੀ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਟਰੱਕ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਖਰੀਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼ਮੀਮ ਫ਼ੈਜ਼ੀ

**ਸ਼ਮੀਮ ਫ਼ੈਜ਼ੀ** (1946 ਮਾਰਚ 3- 2019 ਜੁਲਾਈ 6) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੀਪੀਆਈ) ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੌਮੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।  ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਨਿਊ ਏਜ ਵੀਕਲੀ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ।

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 6 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ ਹੋਈ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਓਪਨਹਾਈਮਰ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਓਪਨਹਾਈਮਰ*** 2023 ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨੋਲਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਲੀਅਨ ਮਰਫੀ ਨੂੰ ਜੇ. ਰਾਬਰਟ ਓਪਨਹਾਈਮਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਨਹਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ - ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਉੱਦਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ "ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਾਈ ਬਰਡ ਅਤੇ ਮਾਰਟਿਨ ਜੇ. ਸ਼ੇਰਵਿਨ ਦੁਆਰਾ 2005 ਦੀ ਜੀਵਨੀ *ਅਮਰੀਕਨ ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ* 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਫ਼ਿਲਮ ਓਪੇਨਹਾਈਮਰ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਹਾਣੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਮੈਨਹਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਪਤਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ 1954 ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ. ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਓਪਨਹਾਈਮਰ ਦੀ ਪਤਨੀ "ਕਿੱਟੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਮਿਲੀ ਬਲੰਟ, ਮੈਨਹਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲੈਸਲੀ ਗਰੋਵਜ਼ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਮੈਟ ਡੈਮਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਲੇਵਿਸ ਸਟ੍ਰਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਬਰਟ ਡਾਊਨੀ ਜੂਨੀਅਰ, ਅਤੇ ਓਪਨਹਾਈਮਰ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੀਨ ਟੈਟਲਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਲੋਰੈਂਸ ਪੁਗ ਵੀ ਹਨ। ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਹਾਰਟਨੇਟ, ਕੇਸੀ ਐਫਲੇਕ, ਰਾਮੀ ਮਲਕ, ਅਤੇ ਕੇਨੇਥ ਬਰਨਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਤਰਕ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਪਿਕਚਰਸ ਨਾਲ ਨੋਲਨ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਨੇ ਨੋਲਨ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲਈ ਬੋਲੀ ਦੀ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਰਫ਼ੀ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਸਟ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਬਾਕੀ ਕਲਾਕਾਰ ਨਵੰਬਰ 2021 ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਜਨਵਰੀ 2022 ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਮਈ ਤੱਕ ਹੋਇਆ। ਓਪਨਹਾਈਮਰ ਨੂੰ IMAX 65mm ਅਤੇ 65mm ਵੱਡੇ-ਫਾਰਮੈਟ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, IMAX ਬਲੈਕ-ਐਂਡ-ਵਾਈਟ ਫ਼ਿਲਮ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੋਲਨ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਤਿਆਰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਸੰਪਾਦਨ ਜੈਨੀਫਰ ਲੈਮ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਕੋਰ ਲੁਡਵਿਗ ਗੋਰਨਸਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 2002 ਵਿੱਚ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਰ-ਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੋਲਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।

*ਓਪਨਹਾਈਮਰ* ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 11 ਜੁਲਾਈ, 2023 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਰੇਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਦੁਆਰਾ 21 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਦੀ ਬਾਰਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਨੇ ਬਾਰਬੇਨਹਾਈਮਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰੇ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋਹਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ $954 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, 2023 ਦੀ ਤੀਜੀ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੀਵਨੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਰ-ਰੇਟਿਡ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਰਿਵਿਊ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ 2023 ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦਸ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨੋਟ
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2023 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮੀਰਮਨ ਬਹੀਰ

**ਮੀਰਮਨ ਬਹੀਰ** ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਰਾ ਸ਼ਰੀਫ ਦੁਆਰਾ 2010 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸੰਸਥਾ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਐਲੀਜ਼ਾ ਗ੍ਰਿਸਵੋਲਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਇਹ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਾਈਵਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਕੇ, 2021 ਵਿੱਚ ਮਿਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਾਹਿਰਾ ਸ਼ਰੀਫ, ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਜੋਂ ਮੀਰਮਨ ਬਹੀਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਮੂਹ ਨੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਕਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ਲਾਈਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਲਿਜ਼ਾ ਗ੍ਰਿਸਵੋਲਡ, *ਬੀਬੀਸੀ, "ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਗਰਮ ਲਾਈਨਾਂ",* ਲਈ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, 2016 ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਰੈਲੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਲਈ ਲੜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਸਵੋਲਡ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ 2012 ਤੱਕ, ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸੌ ਹੋਰ ਪੇਂਡੂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ।

2021 ਵਿੱਚ *ਟਾਈਮ* ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸੰਗਠਨ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਟਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਮੀਰਮਨ ਬਹੀਰ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ "ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੁਕੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।" ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, 13 ਤੋਂ 55 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਈ ਸੌ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਮੈਂਬਰ ਪਸ਼ਤੂਨ ਹਨ। ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਥਾਪਤ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਮੀਰਮਨ ਬਹੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਫੇਸਬੁੱਕ ਰਾਹੀਂ ਲਾਈਵਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਕੀਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ (ਸੀਮਸ ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਐਲਿਜ਼ਾ ਗ੍ਰਿਸਵੋਲਡ, ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਸੈਂਟਰ, 7 ਜੂਨ, 2012)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸੁਨੇਤ

**ਸੁਨੇਤ** ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 735 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿਚ ਫੈਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਾਣਿਨੀ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ *ਅਸ਼ਟਾਧਿਆਇ* ਵਿਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਢਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। 

ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ **ਸੁਨੇਤਰ** ਸੀ। ਇਥੋਂ ਮਿਲੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਥੇ ਟਕਸਾਲ ਸਥਾਪਤ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਇਥੋਂ ਬਹੁਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਪਏ ਖੇਤ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਭੂਮੀ ਬਣ ਗਏ।ਗ਼ਦਰੀ ਸ਼ਹੀਦ thumb|alt=ਯਾਦਗਾਰ ਗ਼ਦਰੀ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਸੁਨੇਤ|ਪਿੰਡ ਸੁਨੇਤ ਵਿਖੇ ਗ਼ਦਰੀ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ
]] ਸੁਨੇਤ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ

thumb|ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ
**ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ** (1 ਅਕਤੂਬਰ 1906 - 31 ਅਕਤੂਬਰ 1975) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1937 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਰਚਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਰਮਨ ਨੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ, ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਮੇਤ ਸਾਊਡਟ੍ਰੈਕਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਇਕ ਬਹੁਮੁਖੀ ਰਚਨਾਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਲਕੇ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਉਸਦਾ ਬੇਟਾ, ਆਰ ਡੀ ਬਰਮਨ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ।

ਬਰਮਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ, ਗੀਤਾ ਦੱਤ, ਮੰਨਾ ਡੇ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ, ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ, ਮੁਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਬਰਮਨ ਨੇ 14 ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ 13 ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ।

## ਪਿਛੋਕੜ
ਬਰਮਨ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1906 ਨੂੰ, ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਅਗਰਤਲਾ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਬੋਰਡਿੰਗ ਵਿਖੇ ਸੀ। ਇਹ ਦੇ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਬਰਮਨ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਨਬਦੀਪਚੰਦਰ ਦੇਬ ਬਰਮਨ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਡ਼੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਡ਼-ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਰਮਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਮਾਰ ਬੋਰਡਿੰਗ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਮੀਲਾ ਦੇ *ਯੂਸਫ਼ ਸਕੂਲ* ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੋਮੀਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਕੇ. ਸੀ. ਡੇ ਦੇ ਅਧੀਨ 1925 ਤੋਂ 1930 ਤੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1932 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭੀਸ਼ਮਦੇਵ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਹੀ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਲੀਫਾ ਬਾਦਲ ਖਾਨ, ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਾਨ, ਸਰੋਦ ਵਾਦਕ ਤੋਂ ਸਿਖ੍ਹਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸੰਗੀਤ
ਅਮੀਨਾ ਅਜ਼ੀਮੀ

**ਅਮੀਨਾ ਅਜ਼ੀਮੀ** ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਪਾਹਜ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕੀਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਐਨ-ਪੀਸ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਜੀਵਨ 
ਅਮੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਜ਼ੀਮੀ ਜਦੋਂ 11 ਸਾਲ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਕੇਟ ਵੱਜਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਲੱਤ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਸੱਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਪਾਹਜ ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਅਜ਼ੀਮੀ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਅਜ਼ੀਮੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਅਪਾਹਜ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕੀਲ ਬਣ ਗਈ। 2012 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੀਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ *ਉੱਭਰਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨ* ਵਜੋਂ ਐਨ-ਪੀਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਜ਼ੀਮੀ ਨੇ *ਕਾਹਿਰ-ਏ-ਕਾਹਰਾਮਨ* ਨਾਮਕ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ UNDP ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਫਾਰ ਐਕਸ਼ਨ ਆਨ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ, ਫਿਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਯੂਐਨ ਮਾਈਨ ਐਕਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨਿਊਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ *ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੈਂਡਮਾਈਨ ਸਰਵਾਈਵਰਜ਼ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ* (ALSO) ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Amina Azimi wins the N-Peace Awards 2012: Afghanistan YouTube video
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਝਾਮਾ

ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣੀ ਇਕ ਖੁਰਦੁਰੀ ਤੇ ਪਕਾਈ ਹੋਈ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਥਾਪੀ ਵਰਗੀ ਵਸਤ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਘਸਾ ਕੇ ਮੈਲ ਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਝਾਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਝਾਵਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘੁਮਿਆਰ ਝਾਮੇ ਕਈ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ/ਹਨ। ਝਾਮੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਨਾਨੀਆਂ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਨਾਨੀਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਸਲੀਪਰ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪੈਰਾਂ ’ਤੇ ਮੈਲ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੈਣ ਸਮੇਂ ਪੈਰ ਧੋਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਨਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਮੈਲ ਨੂੰ ਝਾਮੇ ਨਾਲ ਲਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਕਿਸੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਸਮੇਂ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜੇਬਾਂ ਜਾਂ ਝਾਂਜਰਾਂ ਪਾਉਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝਾਮੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਲਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਝਾਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਝਾਮੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਤੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਬਣੇ ਝਾਮੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਟੰਗਣਾ

ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਰੱਸੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਛੱਤ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ/ਛਤੀਰ ਨਾਲ ਲਟਕਾਏ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਟੰਗਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਟੰਗਣੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੱਪੜੇ ਟੰਗਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਘਰ ਕੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੱਪੜੇ ਟੰਗਣ ਲਈ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੰਗਣੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਟੰਗਣੇ ਉਪਰ ਨਿੱਤ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਟੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਟੰਗਣੇ ਉਪਰ ਉਹ ਕੱਪੜੇ ਟੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਲੋੜ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਖੇਸ, ਦਰੀਆਂ, ਗਦੈਲੇ, ਰਜਾਈਆਂ ਆਦਿ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਪਰ ਦੁਪੱਟਾ ਪਾ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਸਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਵਧੀ ਤਾਂ ਕੱਚੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੱਪੜੇ ਟੰਗਣ ਲਈ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਘਰ ਪੱਕੇ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵੀ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਕੱਪੜੇ ਟੰਗਣ ਲਈ, ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਸ, ਕੰਬਲ, ਦਰੀਆਂ, ਗਦੈਲੇ, ਰਜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬਕਸੇ ਬੈਡ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰੀਬ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟੰਗਣੇ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪ੍ਰੋਕ੍ਰੱਸਟੀਜ਼

ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, **ਪ੍ਰੋਕ੍ਰੱਸਟੀਜ਼** (  ; ਯੂਨਾਨੀ : Προκρούστης *Prokroustes*, "ਸਟਰੈਚਰ [ਜੋ ਧਾਤ ਨੂੰ ਹਥੌੜੇ ਨਾਲ਼ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਕੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਦਾ ਹੈ]"), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਪ੍ਰੋਕੋਪਟਾਸ**, **ਦਮਸਟੀਜ਼** (Δαμαστής, "ਵਸਕਰਤਾ") ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਜਾਂ **ਪੌਲੀਪੇਮੋਨ**, ਅਟਿਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਠੱਗ ਲੁਹਾਰ ਅਤੇ ਡਾਕੂ ਸੀ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵੱਢ ਕੇ ਮੇਚ ਦੀਆਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਿਸਤਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ***ਪ੍ਰੋਕ੍ਰੱਸਟੀਨ*** ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਪਹੁਦਰੇ ਮਿਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਪ੍ਰੋਕ੍ਰੱਸਟੀਜ਼ ਪੋਸੀਡਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ  ਅਤੇ, ਸਾਈਲੀਆ (ਕੋਰਿੰਥ ਦੀ ਧੀ) ਦੇ ਪੇਟੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਨਿਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਥੀਸਸ ਨੇ ਫੜ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। 

## ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 86ਵੀਂ ਸੋਧ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 86ਵੀਂ ਸੋਧ, ਛੇ ਤੋਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਅਨੁਛੇਦ 21ਏ (ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 45 (ਅਰਲੀ ਚਾਈਲਡਹੁੱਡ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਛੇਦ 51ਏ (ਮੌਲਿਕ ਕਰਤੱਵਾਂ) ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਫਰਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਬਿਰਤਾਂਤ 
ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ 53ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:-

**1. ਛੋਟਾ ਸਿਰਲੇਖ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ:**

(1) ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਅੱਠਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2002 ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

(2) ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ, ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

**2. ਨਵਾਂ ਲੇਖ 21A ਦਾ ਸੰਮਿਲਨ:**

ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 21 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਛੇਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ:-

ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ

"21A. ਰਾਜ ਛੇ ਤੋਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

**3. ਆਰਟੀਕਲ 45 ਲਈ ਨਵੇਂ ਲੇਖ ਦੀ ਥਾਂ:-**

ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 45 ਲਈ, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਛੇਦ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਰਥਾਤ:

ਛੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ।

"45. ਰਾਜ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ।"

**4. ਧਾਰਾ 51ਏ ਦੀ ਸੋਧ:**

ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 51A ਵਿੱਚ, ਧਾਰਾ (J) ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਧਾਰਾ ਜੋੜੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਰਥਾਤ:-

"(k)  ਛੇ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੋਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਸੋਧਾਂ
ਮਨਜਿੰਦਰ ਮਾਖਾ

**ਮਨਜਿੰਦਰ ਮਾਖਾ** (ਜਨਮ 1 ਸਤੰਬਰ 1992) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਾਖਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ *ਮੂਸਾ ਜੱਟ* ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਮਨਜਿੰਦਰ ਮਾਖਾ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਾਜਕ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ **ਸ਼ੇਕਾ ਗਿੱਲ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਾਖਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਕਿਤਾਬ 
ਉਸਦੀ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ *ਬਲੱਡਲਾਈਨ* ਨੂੰ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਫੀ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਨਜਿੰਦਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਤਾਜ਼ੀ ਝਰੀਟ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਟੋਕਰਾ

ਤੂਤ ਦੀਆਂ ਛਟੀਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਬੜੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਗੋਲ ਛਾਬੇ ਨੂੰ ਟੋਕਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਟੋਕਰੇ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਟੋਕਰੇ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਤੇ ਤੂੜੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਟੋਕਰੇ ਵਿਚ ਲੱਸੀ ਦੀ ਬਲ੍ਹਣੀ ਤੇ ਰੋਟੀਆਂ ਰੱਖ ਕੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਰੋਟੀ ਜਨਾਨੀਆਂ ਖੇਤ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵੀ ਟੋਕਰੇ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ/ਹਨ। ਬੜੇ ਟੋਕਰੇ ਥੱਲੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਟੋਕਰੇ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਗੋਹਾ ਕੂੜਾ ਬਾਹਰ ਰੂੜੀ ਉਪਰ ਸਿੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੋਕਰਾ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਕੰਮ ਦਿੰਦਾ ਸੀ/ਹੈ।

ਟੋਕਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤੂਤ ਦੀਆਂ ਛਟੀਆਂ ਵੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਛਟੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਫਾੜ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਤਲੀਆਂ ਛਟੀਆਂ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਫਾੜ ਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਛੁਟੀਆਂ ਦੇ ਟੋਕਰੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੋਕਰਾ 3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਵਿਆਸ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੋਕਰੇ ਦਾ ਤਾਣਾ ਪਾਉਣ ਲਈ 6 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀਆਂ ਦੋਫਾੜ ਛਟੀਆਂ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛਟੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤੋਂ ਇਕ ਦੂਜੀ ਦੇ ਉਪਰ ਰੱਖ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੂਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਪਰ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਇਹ ਛਟੀਆਂ ਪਿਛੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੂਰੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛਟੀਆਂ ਦੀ ਦੂਰੀ 4 ਕੁ ਇੰਚ ਤੱਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਣੇ ਵਿਚ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਛਟੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਸੈੱਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 7 ਤੋਂ 8 ਤੱਕ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਫੇਰ ਟੋਕਰੇ ਦੀ ਬੁਣਤੀ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੁਣਤੀ ਲਈ ਇਕ ਛਟੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਣੇ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਚਾਰ ਛਟੀਆਂ ਦੇ ਸੈੱਟ ਦੇ ਇਕ ਦੇ ਹੇਠ ਦੀ ਤੇ ਇਕ ਦੇ ਉਪਰ ਦੀ ਲੰਘਾ ਕੇ ਬੁਣਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਜਦ ਇਕ ਛਟੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸੇ ਥਾਂ ਦੂਸਰੀ ਛਟੀ ਲਾ ਕੇ ਬੁਣਤੀ ਅੱਗੇ ਤੋਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਟੀਆਂ ਲਾ ਲਾ ਕੇ ਪੂਰਾ ਟੋਕਰਾ ਬੁਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਟੋਕਰਾ ਬੁਣਨ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਵੀ ਤਾਣੇ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਣੇ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਰਹੀਆਂ ਛੁਟੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਸੈੱਟ ਵਿਚੋਂ 2 ਛਟੀਆਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਤੇ 2 ਛਟੀਆਂ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਕਰ ਕੇ ਟੋਕਰੇ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਾਣੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਛਟੀਆਂ ਨਾਲ ਟੋਕਰੇ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਗੇੜ ਦੇ ਕੇ ਟੋਕਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਟੋਕਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮਾਸੋਮਾ ਅਲੀ ਜ਼ਾਦਾ

**ਮਾਸੋਮਾ ਅਲੀ ਜ਼ਾਦਾ** (ਜਨਮ 11 ਮਾਰਚ 1996) ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਰੋਡ ਸਾਈਕਲਿਸਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ (IOC) ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਓਲੰਪਿਕ ਟੀਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ 2020 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਮਾਮੋਸਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਲੀ ਜ਼ਾਦਾ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਮਾਸੋਮਾ ਨੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਨੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ। ਮਾਸੋਮਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ (ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭੈਣ) ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਕਾਰਨ 2016 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਵੀਜ਼ੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਣ ਲਈ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਮਾਸੋਮਾ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਇੱਕ IOC ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਅਥਲੀਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟੋਕੀਓ 2020 ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, 25 ਵਿੱਚੋਂ 25 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਬਰੂਵਾ ਬੀਚ

**ਬਰੂਵਾ ਬੀਚ** ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਪਲਾਸਾ ਤੋਂ 27 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (17 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਬਰੂਵਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬਰੂਵਾ ਬੀਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬੀਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ 1948 ਤੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬੀਚ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਥੰਮ੍ਹ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਾਲਵਾਹਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼  1917 ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਗੋਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੀਚ
ਭੀਮਲੀ ਬੀਚ

**ਭੀਮਲੀ ਬੀਚ** ਗੋਸਥਾਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਮੂਲ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜੋ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਬੀਚ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਡੱਚ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
left|thumb| ਭੀਮੁਨੀਪਟਨਮ ਵਿਖੇ ਨੋਵੋਟੇਲ ਬੀਚ ਰਿਜੋਰਟ

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਥੇ ਵਪਾਰਕ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਸਨ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
APSRTC ਇਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਬੱਸਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ:

## ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਕਾਸ 
thumb| ਬੀਚ ਸੜਕ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਕ .
ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ - ਭੀਮਲੀ ਬੀਚ ਰੋਡ 'ਤੇ ਬੀਚ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਢੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੀਚ
ਕਲਿੰਗਾਪਟਨਮ ਬੀਚ

**ਕਲਿੰਗਾਪਟਨਮ ਬੀਚ** ਕਲਿੰਗਪਟਨਮ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਮਸਾਧਾਰਾ ਨਦੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਕਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕਾਕੁਲਮ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਕਲਿੰਗਪਟਨਮ ਬੀਚ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਰਾਜ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਬੋਰਡ ਏ.ਪੀ.ਟੀ.ਡੀ.ਸੀ. ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਲਾਈਟਹਾਊਸ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਤਰ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।  ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਬੈੱਡ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਖਤਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬੀਚ ਨੂੰ *ਓਪਨ ਰੋਡ ਸੀ* ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੀਚ
ਮੰਗਮਰੀਪੇਟਾ

**ਮੰਗਮਰੀਪੇਟਾ** (Telugu ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੀਚ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਬੀਚ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਬੀਚ ਥੋਟਲਾਕੋਂਡਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਜੋ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ 128 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੰਗਮਾਰੀਪੇਟਾ ਬੱਸ ਰੂਟਾਂ 900k ਜਾਂ 900T ਦੁਆਰਾ ਦੁਆਰਕਾ ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਿਰੀਪੁਰਮ, ਅਪੂਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਗੀਤਮ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ।

## ਲੈਂਡਮਾਰਕ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ 
ਇਸ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋਟਲਕੋਂਡਾ ਬੋਧੀ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਾਰਕ, ਮੰਗਮਾਰੀਪੇਟਾ ਬੀਚ ਅਤੇ ਮੰਗਮਾਰੀਪੇਟਾ ਬ੍ਰਿਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੀਚ
ਐੱਮ ਫ਼ਾਰੂਕੀ

**ਮੁਕੀਮੁਦੀਨ ਫ਼ਾਰੂਕੀ** (1920-1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ 1944-1971 ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਇਕਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1971 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਨੇਤਾ ਰਿਹਾ।

## ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ 
ਐਮ. ਫਾਰੂਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ, 1920 ਨੂੰ ਅੰਬੇਹਟਾ, ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।    ਉਹ *ਪੀਰਾਂ* ਦੀ ਇੱਕ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਜੋ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਰਹੇ ਸਨ।  ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਹਸਨ ਅਸਕਰੀ ਨੂੰ 1857 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 

ਉਹ 1930 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ।  ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਗਿਆ।  1936 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫ਼ਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਐਮ. ਫਾਰੂਕੀ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।   ਐੱਮ. ਫਾਰੂਕੀ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਜਿਨਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਏ.ਆਈ.ਐੱਸ.ਐੱਫ.) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।  ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ *ਤਾਮਰਾ ਪੱਤਰ*  ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

ਐੱਮ. ਫਾਰੂਕੀ 1941 ਵਿੱਚ AISF ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 1941 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ: 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵਿਕਟਰੀ ਪਰੇਡ (ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ) ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂ  ਵਜੋਂ 
1944 ਵਿਚ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਦਿੱਲੀ ਪਾਰਟੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੇ ਐਮ. ਫਾਰੂਕੀ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਪਾਰਟੀ ਇਕਾਈ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣਿਆ।  ਉਸਨੇ 1971 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸੀਪੀਆਈ ਪਾਰਟੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  ਉਹ 1974 ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਆਈ ਦੀ ਕੌਮੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਆਈ ਕੌਮੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। 

## ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ 
AISF ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਕਾਰਕੁਨ ਰਹੀ ਵਿਮਲਾ ਕਪੂਰ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਮਲਾ ਫਾਰੂਕੀ), ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਘ (NFIW) ਦੀ ਨੇਤਾ ਬਣੀ।   ਜੋੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।  ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਧਾਰਨ ਕੱਪੜੇ (ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਜਾਮਾ, ਕੁੜਤਾ) ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ।  ਐੱਮ. ਫਾਰੂਕੀ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸਿਆਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ  ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀਪੀ ਸਿੰਘ, ਜੀ ਕੇ ਮੂਪਨਾਰ, ਫਾਰੂਕ ਅਬਦੁੱਲਾ, ਮਦਨ ਲਾਲ ਖੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਮੁਰਲੀ ਮਨੋਹਰ ਜੋਸ਼ੀ।  ਉਹ ਡਾਕਟਰੀ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਦੌਰਾਨ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਫਗਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨਜੀਬੁੱਲਾ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਸਤਾਦ ਸੀ।   ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920
ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ

ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਮਹਾਨ ਢਾਡੀ (ਸੰਗੀਤ) ਹੋਏ ਹਨ।

ਢਾਡੀ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਢਾਡੀ ਸਨ। ਆਪਣੇ 76 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਢਾਡੀ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਨੇ ਢਾਡੀ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ 1994 ਵਿੱਚ "ਪੰਜਾਬ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ" ਵੱਲੋਂ "ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਢਾਡੀ" ਦੇ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਢਾਡੀ ਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਢਾਡੀ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਨੇ ਵੀ ਲਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਥਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 3 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੁੜੈਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਢਾਡੀ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਨੇ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਦਿਲਬਰ ਸੰਗੀਤ’, ‘ਦਿਲਬਰ ਤਰਨੇ’, ‘ਦਿਲਬਰ ਪਰਸੰਗ’, ‘ਦਿਲਬਰ ਦੁਨਿਆ’, ‘ਗੌਂਦਾ ਪੰਜਾਬ’ ਅਤੇ ‘ਚੰਡੀ ਖੜਕੇਗੀ’ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਪਰਚਾਰ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਗਏ ਸਨ।

## ਅਵਾਰਡ  
1975 - ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ "ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ" 1975 - ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ "ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਢਾਡੀ ਟਾਈਟਲ"  1977 - ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ 400 ਸਥਾਪਨ ਦੀਵਾਨ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ 1997 - ਪੰਜਾਬ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ "ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਢਾਡੀ" ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ  ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸ੍ਰੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਾਥ ਵੱਲੋਂ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੱਸੋਵਾਲ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ।  ਮਾਝਾ ਰੰਗ ਮੰਚ ਦੁਆਰਾ ਰੋੜੋਵਾਲ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ------- ਹੋਰ ਐਵਾਰਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਐਵਾਰਡ, ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਐਵਾਰਡ, ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਐਵਾਰਡ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਕਈ ਬੇਅੰਤ ਐਵਾਰਡ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟਰੈਕ
* ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਸਪੋਟੀਫਾਈ ਤੇ
ਡੋਲੀ

**ਡੋਲ਼ੀ** ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ 'ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤ ਹੈ। ਮਾਝੇ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿੱਲੀ ਜਾਂ ਜਾਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਆਬੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵੀ 'ਜਾਲੀ' ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾ ਸਭ ਥਾਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਪੱਕੇ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਮੱਖੀ-ਮੱਛਰ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ। ਇਹ ਲੱਕੜ ਦਾ, ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸੰਦੂਕ ਵਰਗਾ, ਖੜਵੇਂ ਦਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਕੰਧਾਂ ਜਾਲੀ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਣਾ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਇਹ ਹਰ ਪਿੰਡ ਦੇ, ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀ।

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ-ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਇਹ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਫਰਿੱਜ ਕਹਿ ਕੇ ਵੀ ਵਡਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਮਰੀਨਾ ਗੋਲਬਹਾਰੀ

**ਮਰੀਨਾ ਗੋਲਬਹਾਰੀ** (ਜਨਮ 1989) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 2003 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਓਸਾਮਾ* ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਗੋਲਬਾਹਾਰੀ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿੱਦੀਕ ਬਰਮਕ ਦੁਆਰਾ ਓਸਾਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੋਲਬਹਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ *ਅਰੀਜ਼ੋਨਾ ਰੀਪਬਲਿਕ*  ਰਿਚਰਡ ਨੀਲਸਨ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਮਰੀਨਾ ਗੋਲਬਹਾਰੀ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਗੋਲਬਹਾਰੀ 2012 ਦੀ ਕਿਤਾਬ, *ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਇਨ ਕਾਬੁਲ*, ਕਾਇਸ ਅਕਬਰ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਲੈਂਡਰੀਗਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੀ *ਲਵਜ਼ ਲੇਬਰਜ਼ ਲੌਸਟ ਦੀ* ਦਰੀ ਵਿੱਚ 2005 ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਗੋਲਬਹਾਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨੂਰਉੱਲ੍ਹਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਅਮੀਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਗੋਲਬਹਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਨਾਹਘਰ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਗੋਲਬਹਾਰੀ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰ ਢੱਕੇ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
* ਮੋਲੋਡਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (2003) *ਓਸਾਮਾ* ਲਈ "ਬੈਸਟ ਯੰਗ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ"

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਤਿੰਨ ਸਾਲ

***ਤਿੰਨ ਸਾਲ*** (      ) ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ ਦਾ ਲਿਖਿਆ 1895 ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਮੂਲ ਵਿੱਚ *ਰੂਸਕਾਯਾ ਮਾਈਸਲ* ਦੇ ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 1895 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।  130 ਪੰਨਿਆਂ 'ਤੇ ਇਹ ਚੈਖ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ।   ਕਹਾਣੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੁੱਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਹੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀ ਮਾਲਕ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਸਤੰਬਰ 1894 ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚੈਖ਼ਵ ਨੇ ਮਾਰੀਆ ਚੈਖ਼ਵਾ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ *ਰੁਸਕਾਯਾ ਮਾਈਸਲ* ਲਈ ਮਾਸਕੋ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗਾਇਕਾ ਏਲੇਨਾ ਸ਼ਾਵਰੋਵਾ  ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। "ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਥੱਕਿਆ ਹਾਰਿਆ। ...ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਲਿਖ ਕੇ ਅੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਭੂਤਾਂ ਬਾਰੇ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ, ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ! - ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜੋ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹੈ ਇਵਾਨ ਗੈਵਰੀਲੋਵਿਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ-ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲ।" 

## ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ 
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਵਲ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਿਘਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਨੂੰ ਪਲਾਟ 'ਧੁੰਦਲਾ' ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਾਤਰ 'ਸਕੈਚੀ' ਲੱਗੇ। ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸਕਾਬੀਚੇਵਸਕੀ ਨੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਲੈਕਸੀ ਲਾਪਤੇਵ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ 'ਜ਼ਮੋਸਕਵੋਰੇਚਯ ਦਾ ਹੈਮਲੇਟ' ਕਿਹਾ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਡਹਿਆ

ਮੱਝ, ਗਾਂ, ਝੋਟੀ, ਵੱਛੀ ਜੋ ਬਾਕੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਆਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲਟਕਾਏ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੰਬੇ ਨੂੰ ਡਹਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਡਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਇਆ ਡਹਿਆ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਹਰਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਸ਼ੂ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜੇਕਰ ਪਸ਼ੂ ਭੱਜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਡਹਿਆ ਲੱਤਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰਨ ਹੌਲੀ ਚੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਡਹਿਆ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਚਾਰਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਟੋਭੇ ਵਿਚ ਨਿਭਾਉਣ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਰਸਤੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੜੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਨਾ ਮਾਰੇ। ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰੇ।

ਹੁਣ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਚਾਰਨ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਬੰਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਨਾ ਕੋਈ ਚਰਾਂਦ ਹੈ। ਨਾ ਕੋਈ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਜਿਥੇ ਪਸ਼ੂ ਚਾਰੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਪਸ਼ੂ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਹੀ ਘਰੀਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਡਹਿਆ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼