open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਨਿਰੰਤਰ ਫੰਕਸ਼ਨ

ਇੱਕ ਟੌਪੌਲੀਜੀਕਲ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਸਪੇਸ ਤੱਕ ਦੇ ਮੈਪ ਜਾਂ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੰਟੀਨਿਊਸ (ਨਿਰੰਤਰ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਖੁੱਲੇ ਸੈੱਟ ਦੀ ਉਲਟੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਖੁੱਲੀ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਤੱਕ ਮੈਪ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ) (ਸਟੈਂਡਰਡ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਸਪੇਸਾਂ), ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੀ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕੈਲਕੁਲਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨਿਰੰਤਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਇੱਕ-ਤੋਂ-ਇੱਕ ਅਤੇ ਔਨਟੂ (ਉੱਪਰ) ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਉਲਟਾ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਮੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਡੋਮੇਨ ਨੂੰ ਰੇਂਜ ਪ੍ਰਤਿ ਹੋਮੋਮੌਰਫਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੋਲ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਤੱਕ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੋ ਸਪੇਸਾਂ ਹੋਮੋਮੌਰਫਿਕ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਊਬ (ਘਣ) ਅਤੇ ਸਫੀਅਰ (ਗੋਲਾ) ਹੋਮੋਮੌਰਫਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੌਫੀ ਕੱਪ ਅਤੇ ਛੱਲੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਕੇਕ। ਪਰ ਚੱਕਰ ਛੱਲੇਦਾਰ ਕੇਕ ਪ੍ਰਤਿ ਹੋਮੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਲਹੌਰੀ

'*ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁਲਾ ਲਹੌਰੀ* ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ।  

## ਜੀਵਨ
ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਹਾਂਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲਾ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ ਆਪ ਨੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਆਪ ਲਹੌਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।ਫਿਰ ਆਪ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾ ਇਕ ਪ੍ਸਿੱਧ ਫ਼ਕੀਰ ਹਸੂ ਤੇਲੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਬਣ ਕੇ ਰਹੇ। ਆਪ ਨੇ ਰਹੁਰੀਤ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਅਨੁਵਾਹ ਲਿਖੇ। ਇਹਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰਵਕ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।ਉਹਨਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫਿ਼ਕਾ ਅਸਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਿਖੀ ਨਜ਼ਮ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ :-
                       ਨਜ਼ਮ ਜਿਸਦਾ ਨਾਓੁਂ ਹੈ ਜੋ ਬਾਝੋਂ ਫਿੱਕਾ ਅਸੂਲ 
                       ਅੱਲਾ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾਹੀ ਨਜਮ ਕਬੂਲ
                       ਮੁੱਲਾ ਸੋਈ ਬੁੱਝ ਤੂੰ ਜੋ ਜਾਨਣ ਫਿੱਕਾ ਅਸੂਲ
                       ਨਹੀਂ ਅੱਲਾ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਮਲ ਸਥਲ ਕਬੂਲ...

## ਰਚਨਾਵਾਂ
ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਅਨੁਵਾਹ 1030 ਤੋਂ ਹਿ. ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ। ਖਲਾਸਾ ਆਮਲਾਤ 1034 ਹਿ. ਸਰਾਜੀ 1058 ਹਿ.ਤਹਿਫਤਾ ਅਲਫਿਕਾ, ਹਿਸਾਰ ਅਲਾਇਮਾਨ,ਖੈਰ ਅਲਾਸਕੀਨਚਲਾ 1030 ਹਿ. ਅਨੁਵਾਹ ਆਲੂਮ 1044 ।ਖੈਰ ਅਲਾਸ਼ਕੀਨ ਖੁਰਦ 1058 ਹਿ.ਸਕੀਲ ਅਵਲ ਤੇ ਦੋਇਮ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਆਪ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਆਪ ਆਪਣਾ ਤਖੱਲਸ ਅਬਦੀ ਲਿਖਦੇ ਸਨ।
   
## ਹਵਾਲੇ
ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟੌਪੌਲੌਜੀ

**ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟੌਪੌਲੌਜੀ** ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਏਬਲ ਮੈਨੀਫੋਲਡਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਏਬਲ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਏਬਲ ਮੈਨੀਫੋਲਡਾਂ ਦੀ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਥਿਊਰੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਜੋਰ ਜਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਤਰ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਾਧੂ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਬਣਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੈਨੀਫੋਲਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੁਚਾਰੂ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਜਿਆਦਾ ਕੋਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੁੱਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੋੜਾਂ-ਮਰੋੜਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਵੌਲੀਊਮ (ਘਣਫਲ) ਅਤੇ ਰੀਮਾਨੀਅਨ ਕਰਵੇਚਰ ਅਜਿਹੇ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕੋ ਸੁਚਾਰੂ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਉੱਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਬਣਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ- ਯਾਨਿ ਕਿ, ਕੁੱਝ ਮੈਨੀਫੋਲਡਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ-ਮਰੋੜਨਾ ਪਵੇ ਅਤੇ ਕਰਵੇਚਰ ਅਤੇ ਵੌਲੀਊਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਤਵਿੰਦਰ ਬਿੱਟੀ

**ਸਤਵਿੰਦਰ ਬਿੱਟੀ** ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।
 ਉਹ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰਨ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਲਿਆ। 2011 ਵਿਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ mh1 ਤੇ  ਗਾਇਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸ਼ੋਅ “ਆਵਾਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀ” ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2017 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਪਰ ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।    

## ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਤਵਿੰਦਰ ਬਿੱਟੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਾਰਚ 2007 ‘ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨਿਵਾਸੀ ਕੁਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਕੂਮ ਕਲਾਂ(ਲੁਧਿਆਣਾ) ਹੈ। ਬਿੱਟੀ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਦ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਨਹੀਂ ਲਈ ਤੇ ਇਹ ਗਾਇਕੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਪਿੰਡ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਲਬਮ "ਪੂਰੇ ਦੀ ਹਵਾ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ।

## ਐਲਬਮਾਂ
* ਪੂਰੇ ਦੀ ਹਵਾ
* ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੱਸ ਕੇ
* ਨੱਚਦੀ ਦੇ ਸਿਰੋਂ ਪਤਾਸੇ
* ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਝਾਂਜਰਾਂ
* ਨੱਚਣਾ ਪਟੋਲਾ ਬਣਕੇ
* ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼
* ਗਿੱਧੇ ਚ ਗੁਲਾਬੋ ਨਚਦੀ
* ਮਰ ਗਈ ਤੇਰੀ ਤੇ
* ਮੈਂ ਨੀ ਮੰਗਣਾ ਕਰਾਉਣਾ
* ਨੱਚਦੀ ਮੈਂ ਨੱਚਦੀ 
* ਪਰਦੇਸੀ ਢੋਲਾ
* ਸਬਰ
* ਖੰਡ ਦਾ ਖੇਡਣਾ
* ਵੇ ਸੱਜਣਾ

### ਧਾਰਮਿਕ
* ਧੰਨ ਤੇਰੀ ਸਿੱਖੀ
* ਰੂਹਾਂ ਰੱਬ ਦੀਆਂ
* ਨਿਸ਼ਾਨ ਖਾਲਸੇ ਦੇ
* ਮਾਏ ਨੀ ਮੈਂ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣਾ
* ਸਿੱਖੀ ਖੰਡਿਓਂ ਤਿੱਖੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਗਾਇਕਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਲਜਬਰਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ

, ਜੋ ਅਲਜਬਰਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਾਰੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ]]

**ਅਲਜਬਰਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ** ਗਣਿਤ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਸਪੇਸਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਅਮੂਰਤ ਅਲਜਬਰੇ ਤੋਂ ਸਾਧਨ ਵਰਤਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਅਜਿਹੇ ਅਲਜਬਰਿਕ ਸਥਿਰਾਂਕ ਲੱਭਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਸਪੇਸਾਂ ਨੂੰ ਹੋਮੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਭਾਵੇਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹੋਮੋਟੌਪੀ ਸਮਾਨਤਾ ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਥਿਰਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਮੋਟੌਪੀ ਗਰੁੱਪ, ਹੋਮੌਲੌਜੀ, ਅਤੇ ਕੋਹੋਮੋਲੌਜੀ ਹਨ।

ਭਾਵੇਂ **ਅਲਜਬਰਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ** ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲਜਬਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਅਲਜਬਰਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। **ਅਲਜਬਰਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ**, ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਸਾਨ ਸਬੂਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਕੋਈ ਉੱਪ-ਗਰੁੱਪ ਫੇਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਗਰੁੱਪ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਨਿੱਧੀ

**ਨਿੱਧੀ** ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਮ-ਬਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਕੁਦਰਤੀ ਹੀ ਲੋੋਕ ਕਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਭਗਤ ਹੈ। ਤੇ ਆਪਣੀ ਉਸਤਤ ਸੁਣ ਕੇ ਕਹੇ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੌ ਹੈ- ਮਹਾਪਦਮ, ਪਦਮ, ਸੰਖ, ਮਕਰਾ, ਕੱਛੂ, ਕੁੰਦਾ, ਨੀਲ, ਖਰਵਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਚਿਤਰਾ ਲਮਢੀਂਗ

** ਚਿਤਰਾ ਲਮਢੀਂਗ {(en:painted stork:)** (*Mycteria leucocephala*)} ਵਡੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਆਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਖੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਜਲਗਾਹਾਂ (wetland)ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚਿਤਰੇ ਲਮਢੀਂਗ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਰੰਗਾਂ, ਲੰਮੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕੱਦ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਚਿਤਰਾ ਲਮਢੀਂਗ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੋਈ 19 ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ‘ਸੀਕੋਨੀਡੇਈ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਕੱਲੇ-ਇਕੱਲੇ, ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੱਛਮੀ-ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ-ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ, ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਰੇਗਿਸਤਾਨਤਾਜ਼ੇ, ਪਾਣੀਆਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਦਲਦਲਾਂ, ਛੰਭਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਗਿੱਟੇ ਤੋਂ ਗੋਡੇ-ਗੋਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਇਹ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਟੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਰੇਤ ਦਿਆਂ ਟਿੱਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਖੁਾਰਕ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਕੇਕੜੇ, ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਸੱਪ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 28 ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਅਕਾਰ
ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 93 ਤੋਂ 100 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ 150 ਤੋਂ 160 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰ 2 ਤੋਂ 3.5 ਕਿਲੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜੇ ਵੀ ਸੰਗਤਰੀ-ਪੀਲੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਭਾਰੀ, ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਚੁੰਝ ਅਤੇ ਨੰਗਾ ਸਿਰ ਚਮਕਦੇ ਸੰਗਤਰੀ-ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਬਹਾਰ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਘਸਮੈਲੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਅਤੇ ਖੰਭ ਹਰੀ ਭਾਹ ਵਾਲੇ ਕਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਫਾਂਟਾਂ ਦਾ ਲਹਿਰੀਆ ਜਿਹਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਗੁਲਾਬੀ-ਤਰਬੂਜ਼ੀ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੂਛ ਦੇ ਖੰਭ ਕਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਚੌੜੀ ਕਾਲੀ ਪੱਟੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਲਹਿਰੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ
ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹਾਰ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਪਰੈਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਨਾਲ ਟੋਕਰੇ ਵਰਗਾ ਆਲ੍ਹਣਾ 10 ਤੋਂ 20 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੋਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ 3 ਤੋਂ 5 ਘਸਮੈਲੇ ਚਿੱਟੇ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਭੂਰੀਆਂ ਲੀਕਾਂ ਜਾਂ ਬਿੰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ 27 ਤੋਂ 32 ਦਿਨ ਅੰਡੇ ਸੇਕ ਕੇ ਪਿੰਗਲੇ ਜਿਹੇ ਬੰਦ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਬੋਟ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਵੇਂ ਪਾਲਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Photographs and video -।nternet Bird Collection

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਜਿਓਨੀ ਪੀ6

**ਜਿਓਨੀ ਪਾਇਓਨੀਰ ਪੀ6** ਜਿਓਨੀ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
* 5' ਦੀ ਡਿਸਪਲੇ
* 1 ਜੀ.ਬੀ. ਰੈਮ
* 4 ਜੀ.ਬੀ. ਰੌਮ
* 5 ਮੈ.ਪਿ. ਪਿਛਲਾ ਅਤੇ 2 ਮੈ.ਪਿ. ਅਗਲਾ ਕੈਮਰਾ 
* ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਮਕ-ਬੱਤੀ ਉਪਲੱਬਧ
* ਮੀਡੀਆਟੈੱਕ 1.4 ਕਵਾਡਕੌਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਬਾਈਲ
ਧਰਮਦਾਸ

ਆਪ ਇੱਕ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਆਪ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਾਰੇ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ।ਆਪ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਰਚਨਾ ਸਿਰੀਰਾਗ ਵਿੱਚ ਹੈ।
## ਰਚਨਾ
#ਗਾਉੜੀ
#.ਆਸਾ
#.ਬਿਹਾਰੜਾ
#.ਟੋਭੀ
#.ਤਿਲੰਗ
#.ਸੂਹੀ
#.ਨਟ-ਨਰਾਇਣ
#.ਭੈਰਉ ਹਿੰਡਨ
#.ਸਾਰੰਗ
#.ਕਾਨੜਾ 
#.ਕਲਿਆਲ
#.ਸਲੋਕ ਤੇ ਫੁਨਹੇ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ 1956

**ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ 1956** ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੇਂਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਐਕਟ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਇਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਹੀ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਬਣਾਏ ਗਏ। 

ਇਹ ਐਕਟ ਸਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਤਵੀਂ ਸੋਧ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਇਆ। ਇਹ ਐਕਟ ਸਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 3 ਅਤੇ 4 ਅਧੀਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਇਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਤਾਈ-ਕਾਦਾਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

**ਤਾਈ-ਕਾਦਾਈ** ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ, ਉੱਤਰੀਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰਾਤਮਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲਾਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਥਾਈ ਅਤੇ ਲਾਓ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 10 ਕਰੋੜ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ। ਐਥਨੋਲੌਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 95 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 62 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤਾਈ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
1706

**1706** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1700 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 30 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਲ ਚੱਲੇ।
## ਜਨਮ
* 17 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫ਼ਰੈਂਕਲਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਤਬੀਬ ਅੱਲਾ

**ਤਬੀਬ ਅੱਲਾ** ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਸੀ। 
 
## ਜੀਵਨ
ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਦਰਜ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪ ਪਿੰਡ ਚੋਧਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਜਮਪਲ ਸਨ। ਆਪ ਨੇ 1104 ਹਿ. (1691ਈ.) ਵਿੱਚ ਅਖਵਾਰ ਆਖਰਤ ਲਿਖੀ, ਜਿਸਦੇ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਬੈਂਤ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਮੂਨਾ ਇਸ ਪ੍ਕਾਰ ਹੈ:-
   ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ,ਖੁਦਾਇ ਨੂੰ ਬਖਸਣਹਾਰ ਸੌ,
   ਕਹਾਰ ਤਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਤਿਸ ਥੀਂ ਕੀਜੈ ਭੋ।
   ਦੂਜੇ ਮਨ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਮਕਬੂਲ, 
   ਹਰਦਮ ਉਸਦੀ ਬੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਮਸ਼ਗੂਲ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
1.ਅਖਵਾਰ ਆਖਰਤ(1691)

## ਹਵਾਲੇ
ਤੁਮਨ ਨਦੀ

thumb|210x210px|ਤੁਮਨ ਨਦੀ
thumb|210x210px|ਤੁਮਨ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੁਲ
**ਤੁਮਨ ਨਦੀ** ਜਾਂ **ਤੂਮੇਨ ਨਦੀ** ਇੱਕ 521 ਕਿਮੀ ਲੰਬੀ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਗਬਾਈ ਪਹਾੜ ਸ਼੍ਰੰਖਲਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 2500 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਜਾਪਾਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵੱਲ ਰੁੜਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮੰਗੋਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਮਤਲੱਬ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਇਸਦੇ ਕੰਡੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਇੱਕ ਪਰਯਟਨ ਥਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਇਸਦੇ ਕੰਡੇ ਕੁੱਝ ਟਹਲਨੇ - ਲਾਇਕ ਪਰਯਟਨ ਥਾਂ ਬਣਾਏ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਲੋਕ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਝਾਂਕ ਕੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।  

ਤੂਮਨ ਨਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਹਿਰਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਤੈਰ ਕੇ ਪਾਰ ਬਹੁਤ ਕਰਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਤੋਂ  ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਆਰਥਕ ਸਥਿਤ ਖ਼ਰਾਬ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ  ਭੁਖਮਰੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆਈ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਤੈਰ ਕੇ ਤੁਮਨ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਮਨ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਯਾਲੂ ਨਦੀ ਵੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸਰਹਦ ਉੱਤੇ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਉਸਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਖਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ 
* ਯਾਲੂ ਨਦੀ 
* ਜਪਾਨ ਸਾਗਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
1676

**1676** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1670 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*27 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

**ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Austronesian languages) ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦੱਖਣੀਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਏਸ਼ੀਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਬੁਲਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੁਨੀਆਂਭਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 38.6 ਕਰੋੜ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾਈਗਰ-ਕਾਂਗੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਐਫ਼ਰੋਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 5ਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਮਲਾਏ (ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ), ਜਾਵਾਨੀ, ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨੋ (ਤਗਾਲੋਗ) ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਸਟਰੋਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।

ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਓਟੋ ਡੈਂਪਵੋਲਫ਼ ਪਹਿਲਾ ਖੋਜੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲਹੇਲਮ ਸ਼ਮਿਡਟ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ "auster" (ਦੱਖਣੀ ਹਵਾ) ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ "nêsos" (ਟਾਪੂ) ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦ "austronesisch" (ਆਸਟਰੋਨੇਸੀਸ਼) ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਨਾਂ ਉਚਿਤ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰੋਟੋ-ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪਰੋਟੋ-ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਤੱਕ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਲਿਪੀਆਂ
ਬਹੁਤੀਆਂ ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ
1761

**1761** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1760 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 16 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਖੋਹ ਲਿਆ।
* 27 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਲੋਂ ਹਰਭਗਤ ਨਿਰੰਜਨੀਏ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਮਤਾ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ

thumb|230x230px|ਬਏਕਦੂ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
thumb|230x230px|ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸਤਿਥ ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ
thumb|230x230px|ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ
**ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ** (ਕੋਰਿਆਈ: 백두산, Baekdu - san), ਜਿਨੂੰ ਚਾਂਗਬਾਈ ਪਹਾੜ (ਚੀਨੀ: 长白山, Changbai shan) ਜਾਂ ਬਾਈਤੋਊ (Baitou) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਹਦ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ 2, 744 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਂਗਬਾਈ ਪਹਾੜ ਸ਼੍ਰੰਖਲਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਿਖਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਕੋਰਿਆਈ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ (ਪੇਨਿੰਸੁਲਾ) ਦਾ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਕੋਰਿਆ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵਿਤਰ ਪਹਾੜ ਮੰਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੋਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿਹਨ ਸੱਮਝਦੇ ਹਨ।

ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਜਦੋਂ ਸੰਨ 969 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਫੱਟਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ 5 ਕਿਮੀ ਚੌੜਾ ਅਤੇ 850 ਮੀਟਰ ਗਹਿਰਾ ਕਰੇਟਰ ਬੰਨ ਗਿਆ ਜਿਸਦੇ ਕੁੱਝ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੀਯਾਨ ਚੀ (天池, Heaven Lake, ਯਾਨੀ ਸਵਰਗ ਝੀਲ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀਏ ਝੀਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੁਣੇ ਵੀ ਜਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛਲੀ ਦਫਾ ਸੰਨ 1903 ਵਿੱਚ ਫੱਟਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਵਲੋਂ ਫਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਪਹਾੜ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ: ਸੋਂਗਹੁਆ ਨਦੀ, ਯਾਲੂ ਨਦੀ ਅਤੇ ਤੂਮਨ ਨਦੀ।

## ਨਾਮ ਦਾ ਮਤਲਬ 
ਬਏਕਦੂ - ਸਾਨ (백두산) ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਕੋਰਿਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਫੇਦ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ - ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਾਮ ਚੀਨੀ ਭਾਵਚਿਤਰੋਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਉੱਚਾਰਣ ਗਲਤੀ ਵਲੋਂ ਬਾਈਤੋਊ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਚਲਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮਾਂਛੁ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੋਲਮਿਨ ਸ਼ਾਂੱਗੀਯਾਨ ਅਲਿਨ (Golmin Šanggiyan Alin) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲੱਬ ਸਫੇਦ ਪਹਾੜ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਭਾਸ਼ਾਵਾਂਦੇ ਨਾਮ ਇਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਮੌਸਮ 
ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮੌਸਮ ਤੇਜੀ ਵਲੋਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ −8 . 3 °ਸੇਂਟੀਗਰੇਡ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ −48 °ਸੇਂਟੀਗਰੇਡ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 10 °ਸੇਂਟੀਗਰੇਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਸਿਖਰ ਬਰਫ - ਗਰਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਝੀਲ
* ਚਾਂਗਬਾਈ ਪਹਾੜ
* ਯਾਲੂ ਨਦੀ
* ਤੁਮਨ ਨਦੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਜੀਲਿਨ

thumb|230x230px|ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਜੀਲਿਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
**ਜੀਲਿਨ** (ਚੀਨੀ: 吉林, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Jilin,) ਜਨਵਾਦੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਚੀਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਪੂਰਬੋਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮੰਚੂਰਿਆ ਖੇਤਰ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਜੀਲਿਨ ਸ਼ਬਦ ਮਾਂਛੁ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗੀਰਿਨ ਉਲਾ (Girin Ula) ਵਲੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲੱਬ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸਦੇ ਚੀਨੀ ਭਾਵਚਿਤਰਾਂ  ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਸ਼ੁਭ ਜੰਗਲ (ਜੰਗਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸੰਖਿਪਤ ਏਕਾਕਸ਼ਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ 吉 (ਜੀ) ਹੈ। ਜੀਲਿਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਸੀਮਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ  । ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 1, 87, 400 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਜਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ। ਸੰਨ 2010 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 2, 74, 62, 297 ਸੀ ਜੋ ਲਗਭਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਜੀਲਿਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚਾਂਗਚੂਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੀਲਿਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੀ ਜਾਤੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਆਨਬੇਈ, ਮੋਹੇ ਅਤੇ ਵੁਜੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਈ ਕੋਰਿਆਈ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਸਨ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁਏਓ, ਗੋਗੁਰਏਓ ਅਤੇ ਬਾਲਹਾਏ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ-ਦੇ-ਬਾਅਦ-ਇੱਕ ਇਹ ਖਿਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਿਆਓ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਜੁਰਚੇਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ (1115–1234) ਅਤੇ ਮੰਗੋਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਯੁਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਿਹਾ। ਮਾਂਛੁ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੀਲਿਨ ਦੇ ਸਿਪਹਸਾਲਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਿਮੋਰਸਕੀ ਕਰਾਏ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਮਾਂਛੁ ਲੋਕ ਹਾਨ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਘੱਟ ਵੱਸਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। 1860 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਮੋਰਸਕੀ ਕਰਾਏ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਿੰਗ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਨ ਚੀਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ| ਇੱਥੇ ਬਸਨੇ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੀਨੀ ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਖੇਤਰ ਵਲੋਂ ਆਏ। 1932 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਮੰਚੂਕੁਓ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚਾਂਗਚੂਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ - ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਾਂਗਚੂਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਨਜਿੰਗ (新京, Hsinjing) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਮਾਓ ਜੇਦੋਂਗ ਦੇ ਸਾਂਮਿਅਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਜੀਲਿਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਪਦਾ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ। ਤੇਲ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ, ਲੋਹਾ, ਨਿਕਲ, ਮੋਲਿਬਡੇਨਮ, ਵਗੈਰਾਹ ਦੀਆਂ ਖਾਨਾਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਦਕਸ਼ਿਣਪੂਰਵੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚਾਂਗਬਾਈ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਯਾਲੂ ਨਦੀ ਅਤੇ ਤੂਮਨ ਨਦੀ ਜੀਲਿਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ −20 ਵਲੋਂ −14 °ਸੇਂਟੀਗਰੇਡ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਲਿਨ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨਜ਼ਾਰੇ 

File:SV100353.JPG|
File:吉林丰满水电站大坝.jpg|
File:北山风景区.JPG|
File:吉林雾凇.jpg|

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚਾਂਗਚੁਨ
* ਯਾਲੂ ਨਦੀ
* ਤੁਮਨ ਨਦੀ
* ਮੰਚੁਰਿਆ
* ਮਾਂਛੂ ਲੋਕ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਯਾਂਗਤਸੇ ਨਦੀ

right|thumb|300x300px|ਯਾਂਗਤਸੇ ਨਦੀ
**ਯਾਂਗਤਸੇ ਨਦੀ** ਜਾ ਫਿਰ **ਯਾਂਗਤਸੀਕਿਆਂਗ**, ਚੀਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੀਕਾਂਗ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਕੇ, ਦੱਖਣ - ਪਛਮ ਤੋਂ ਉੱਤਰ - ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੋਈ, ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਚਾਂਗ ਜਿਆਂਗ (Simplified Chinese:长江, Traditional Chinese:長江, Cháng Jiāng) ਜਾਂ ਯਾਂਗਤਸੀ ਜਾਂ ਯਾਂਗਜੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਨਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਨਦੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲੱਗਪਗ 6300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।

ਇਹ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਕੁੱਝ ਦੂਰ ਉੱਚ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਲ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਾਤਲ ਅਤਿਅੰਤ ਕਟਿਆ ਫੱਟਿਆ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਅਸਮਤਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਿਲਕਿਆਂਗ, ਚੁੰਗਕਿਆਂਗ, ਸੁਇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕਯਾਓਲਿੰਗਕਿਆਂਗ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਵਲੋਂ ਆਕੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਵਿਅ ਹਨ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਘਾਟੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਲ ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਯਾਂਗਤਸੀਕਿਆਂਗ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਪੱਧਰਾ ਭੂਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਝੀਲਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਮਿੱਟੀ ਭਰ ਜਾਣ ਵਲੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਥਾਲਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹਨ। ਦੋ ਥਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਨਦੀ ਨੇ ਦੋ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨੀਵਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੜ੍ਹ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਦਾ ਇਹ ਭਾਗ ਕਾਫ਼ੀ ਉਪਜਾਊ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉੱਤਰ ਵਲੋਂ ਹੇਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਲੋਂ ਸਿਆਂਗ ਨਾਮਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਵਿਅ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ ਯਾਂਗਤਸੀਕਿਆਂਗ ਦੁਆਰਾ ਹੈਂਕਾਊ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਟੀਮਰ ਆਇਸ਼ਾਂਗ ਤੱਕ ਆ ਜਾ ਸੱਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯਾਂਗਤਸੀਕਿਆਂਗ ਕਿਆਂਗਸੂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਡੇਲਟਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਾ ਭੂਭਾਗ ਕੁੱਝ ਪਹਾਡੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਲੱਗਭੱਗ ਪੱਧਰਾ ਹੈ। ਡੇਲਟਾ ਦੀ ਸੰਪੂਰਣ ਪੱਧਰਾ ਭੂਮੀ ਬਹੁਤ ਉਪਜਾਊ ਹੈ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਵਿਅ ਹਨ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਘਾਟੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਲ ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਯਾਂਗਤਸੀਕਿਆਂਗ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਪੱਧਰਾ ਯਾਂਗਤਸੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਝੋਨਾ, ਕਣਕ, ਜੌਂ, ਕਪਾਸ, ਚਾਹ, ਜਵਾਰ - ਬਾਜਰਾ, ਮੱਕਾ, ਗੰਨਾ, ਤੰਬਬਾਕੂ, ਅਫੀਮ, ਤੀਲਹਨ, ਮਟਰ, ਵੀਣਾ, ਫਲ ਅਤੇ ਭਾਜੀ ਭਾਜੀਆਂ ਆਦਿ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸੁਲਭਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਪੂਰਣ ਯਾਂਗਤਸੀਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਖਿਆ ਬਹੁਤ ਘਨੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਹੁਮਾਰੇ ਸਾਵਾ

**ਹੁਮਾਰੇ ਸਾਵਾ** (澤 穂希 ਸਾਵਾ ਹੁਮਾਰੇ?, ਜਨਮ 6 September 1978) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ. ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਵੁਮੇਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀਏ ਫ਼ੂੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ 2011 ਫੀਫਾ ਵੁਮੇਨ ਵਰਲਡ ਕਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ 2012 ਸਮਰ ਉਲੰਪਿਕ ਟੀਮ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ 2011 ਫੀਫਾ ਵੁਮੇਨ ਵਰਲਡ ਕਪ ਪਲੇਯਰ ਆਫ ਦੀ ਇਯਰ ਰਹੀ। ਹੁਣ ਸਾਵਾ ਆਈਏਨਏਸੀ ਕੋਬੇ ਲੇਓਨੇੱਸਾ ਜਿਹੜਾ ਕੇ ਨਾਦੇਸ਼ੀਕੋ ਲੀਗ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਲਈ ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਟਲਾਂਟਾ ਬੀਟ ਜਿਹੜੀ ਕੀ ਵੁਮੇਨ ਯੂਨਾਇਟਿਡ ਸੋਕਰ ਅਸੋਸੀਏਸਨ (WUSA), ਏਨਟੀਵੀ ਬੇਲੇਜਾ ਅਤੇ ਵਾੱਸ਼ਿੰਗਟਨ ਫ੍ਰੀਡਮ ਆਫ ਵੁਮੇਨ ਪ੍ਰੋਫੇਸ਼ਨਲ ਸੋਕਰ (WPS) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ ਲਈ ਖੇਡੀ.

## ਸੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਜਨਮ ਫੁਚੂ, ਟੋਕੀਓ, ਸਾਵਾ ਨੇ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਫੂੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣਾ ਸੁਰੂ ਕੇਆਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। .ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਦੇਖਣ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਕੋਚ ਉਸਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਬੁਲਾ ਲੈਂਦਾ।

## ਖੇਡ ਦਾ ਦੋਰ 
### ਕਲੱਬ 
ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਾਪਾਨ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਔਰਤ ਫੂੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਮਿਲੀ, ਸਾਵਾ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀਏ ਲੀਗ ਲ.ਲੀਗ, ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਦੋਰ ਦੀ ਸੂਰੁਆਤ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 12 ਸਾਲ ਸੀ।

#### ਅਟਲਾਂਟਾ ਬੀਟ 
#### ਏਨਟੀਵੀ ਬੇਲੇਜਾ 
#### ਵਾੱਸ਼ਿੰਗਟਨ ਫ੍ਰੀਡਮ 
### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਏ 
## ਦੋਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 
### ਕਲੱਬ ਦਾ ਦੋਰ 
### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਏ ਗੋਲ 
### ਵਿਸ਼ਵ ਕਪ ਅਤੇ ਉਲੰਪਿਕ ਪਰਤੀਜਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮੇਚਾਂ ਅਤੇ ਗੋਲਾਂ ਦਾ ਵੇਰਬਾ 
## ਸਨਮਾਨ 
### ਕਲੱਬ 
; ਯੋਮਿਊਰੀ / ਏਨ ਟੀ ਵੀ ਬੇਲੇਜਾ
* ਨਾਦੇਸ਼ਿਕੋ ਲੀਗ (8): 1991, 1992, 1993, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010
* ਏਮਪਰੈੱਸ ਕਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਫੂੱਟਬਾਲ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾਵਾਂ (6): 1993, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009
* ਨਾਦੇਸ਼ਿਕੋ ਲੀਗ ਕਪ: 2007
; ਆਈ ਏਨ ਏ ਸੀ ਕੋਬੇ ਲੇਓਨੇੱਸਾ
* ਨਾਦੇਸ਼ਿਕੋ ਲੀਗ: 2011, 2012, 2013
* ਏਮਪਰੈੱਸ ਕਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਫੂੱਟਬਾਲ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾਵਾਂ: 2011
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਏ ਵੁਮੇਨ ਕਲੱਬ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ (1): 2013
* ਨਾਦੇਸ਼ਿਕੋ ਲੀਗ ਕਪ: 2013

### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਏ 
; ਜਾਪਾਨ 
* ਈਸਟ ਫੂੱਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ: 2008, 2010
* ਏਸੀਅਨ ਗੇਮਸ ਗੋਲਡ ਮੇਡਲ: 2010
* ਫੀਫਾ ਵੁਮੇਨ ਵਿਸ਼ਵ ਕਪ: 2011
* ਉਲੰਪਿਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ: 2012
* ਏਏਫਸੀ ਵੁਮੇਨ ਏਸੀਅਨ ਕਪ: 2014

### ਵਿਅਕਤੀਗਤ 
* ਨਾਦੇਸ਼ਿਕੋ ਲੀਗ ਬੇਸਟ ਏਲੇਵਨ(11): 1993, 1995, 1996, 1997, 1998, 2005, 2006, 2007, 2008, 2011, 2012
* ਏ ਏਫ ਸੀ ਵੁਮੇਨ ਆਫ ਦੀ ਇਯਰ: 2004, 2008
* ਨਾਦੇਸ਼ਿਕੋ ਲੀਗ ਏਮਵੀਪੀ : 2006, 2008
* ਏਏਏਫਏਫ ਵੁਮੇਨ ਫੂੱਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਬੇਸਟ ਖਿਡਾਰਨ: 2008, 2010
* ਫੀਫਾ ਵੁਮੇਨ ਵਰਲਡ ਕਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਵਾਲਰ: 2011
* ਫੀਫਾ ਵੁਮੇਨ ਵਰਲਡ ਕਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਸ਼ੂ: 2011
* ਫੀਫਾ ਵੁਮੇਨ ਵਰਲਡ ਕਪ ਵਿੱਚ ਆਲ ਸਟਾਰ ਟੀਮ: 2011
* ਫੀਫਾ ਬਾਲੋਨ ਡੀ'ਆਰ: 2011
* ਏਸੀਅਨ ਫੂੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਓਫ ਫ਼ੇਮ: 2014

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ

**ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ** ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੀ ਨਾਹਨ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਮਨਾ ਨਦੀ ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਹਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੇਦਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ 1685 ਨੂੰ ਨਾਹਨ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਰਮੌਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਸੀਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਰਾਜਬਨ, ਬਿਜਲੀ ਘਰ, ਸੰਨ ਫਾਰਮਾਸਿਉਟੀਕਲ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਮੈਨਕਾਈਡ ਫਾਰਮਾ ਲਿਮਿ:, ਜੀ ਲੈਬ ਲਿਮਿ: ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਅਦਾਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।
## ਗੁਰਦੁਆਰੇ
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਰ ਅਸਥਾਨ ਸਾਹਿਬ
*ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਅਸਥਾਨ
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੇਰਗਾਹ ਸਾਹਿਬ
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭੰਗਾਣੀ ਸਾਹਿਬ
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰਗੜ੍ਹੀ ਸਾਹਿਬ
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਸਮੇਸ਼ ਦਰਬਾਰ ਛਾਉਣੀ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਬ
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਣਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ
*ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸ਼ਿਲਾ ਸਾਹਿਬ 
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟੋਕਾ ਸਾਹਿਬ

## ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਂਵਾਂ
* ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ
* ਦਿ ਸਕਾਲਰਜ਼ ਹੋਮ
*ਡੀ. ਏ. ਵੀ. ਸਿਰਮੌਰ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
* ਦੂਨ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ
*ਹਿਲ ਵਿਉ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਮਾਜ਼ਰਾ
* ਬੀਬੀ ਜੀਤ ਕੌਰ ਸਕੂਲ
* ਕਿਡਜ਼ ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼
*ਦਿ ਰੋਜ ਓਰਚਿਡ ਵਰਲਡ ਸਕੂਲ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਪੀਲਕ

**ਪੀਲਕ (en:Eurasian golden oriole)** ਜਾਂ **golden oriole** (*Oriolus oriolus*) ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਹੇਮੀਸਫ਼ੀਅਰ ਟੇਮਪਰੇਟ ਖੇਤਰਾਂ (Hemisphere temperate regions) ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰੋਪ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਅਜੇ ਸੁਰਖਿਅਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਯਾਲੂ ਨਦੀ

thumb|210x210px|ਯਾਲੂ ਨਦੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
thumb|210x210px|ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਯਾਲੂ ਨਦੀ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ
**ਯਾਲੂ ਨਦੀ** (ਚੀਨੀ: 鸭绿江) ਜਾਂ ਅਮਨੋਕ ਨਦੀ (ਕੋਰੀਆਈ: 압록강) ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਯਾਲੂ ਨਾਮ ਮਾਂਛੁ ਭਾਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਸਰਹਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਚੰਗਬਾਈ ਪਹਾੜ ਸ਼੍ਰੰਖਲਾ ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ 2, 500 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁੱਝ ਮਰੋੜੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣ - ਪੱਛਮ ਦੀ ਤਰਫ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 790 ਕਿਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 30, 000 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਦੇ ਜਲਸੰਭਰ ਖੇਤਰ ਵਲੋਂ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਾਵੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਯਾਲੂ ਨਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਕੰਡੇ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੋਗੁਰਏਓ ਰਾਜ ਉੱਭਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਗੋਗੁਰਏਓ ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮ ਅੱਗੇ ਬਦਲਕੇ ਗੋਰੇਯੋ ਬਣਿਅਾ, ਜਿਸ ਵਲੋਂ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਨਾਮ ਕੋਰੀਆ ਪਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਡੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਯਾਲੂ ਨਦੀ ਦਾ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1894 - 95 ਦੇ ਚੀਨੀ - ਜਾਪਾਨੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ 1904 ਦੇ ਰੂਸੀ - ਜਾਪਾਨੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਯਾਲੂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਜੰਗ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੋਰੀਆਈ ਲੜਾਈ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਚੀਨੀ ਫੌਜ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਯਾਲੂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆਈ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਯਾਲੂ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵੜਣ ਲੱਗੇ ਹਨ।

## ਵਿਵਾਦ 
ਯਾਲੂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਰੇਤੀਲੇ ਟਾਪੂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਮਿਲਕੇ 1972 - 1975 ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 61 ਅਜਿਹੇ ਟਾਪੂ ਪਾਏ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 48 ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ 13 ਚੀਨ ਨੂੰ। ਸੰਨ 1990 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਦੂਜਾ ਅਜਿਹਾ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਮੱਝੌਤਾ ਕਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਕੰਮ ਆਪਸੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਚੀਨ ਦੀ ਤਰਫ ਵੀ ਜੋ ਯਾਲੂ ਨਦੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਉੱਥੇ ਵੀ ਕੋਰਿਆਈ ਨਸਲ ਦੇ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੋਰਿਆਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਦੀ ਇਹ ਖੇਤਰ ਚੀਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕੋਰਿਆ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਹੋਣ ਵਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਅੱਜਤੱਕ ਇਹ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ  
* ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ
* ਤੁਮਨ ਨਦੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਕਰਨ

**ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਕਰਨ** ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਰਾਜਸੀ,ਆਰਥਿਕ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਕਰਨ ਸਮਾਜਿਕ,ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਵਸਤ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ, ਨਸਲ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵਦੇ ਮਸਲੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ। ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋ਼ੜਾਂ ਅਤੇ ਖੁਲੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਰਪੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੂਰੀਆਂ ਦੀ ਵਿੱਥ ਮੇਟ ਕੇ ਇੱਕ ਪਿਂਡ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸ਼ਾਧਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸੇਸ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਇਸ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ਼ ਧਰੁਵੀ ਹੋਂਦ ਨੇ ਨਵੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹਿਤ ਡਿਸਕੋ,ਨਾਚ,ਪੋਪਸੋਂਗ,ਨਕਲਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਗਾੜ ਨਜਰ ਆਉਣਗੇ ਪਰ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਰੂਪ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਨਜਰ ਆਉਣਗੇ।
 ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧੁਨਾ ਤੇ ਲੋਕਸਾਜਾ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ .ੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਢੋਲ ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਭੰਗੜੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਦਾ ਮਿਲਵਾਂ ਰੂਪ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਨਕਲਾਂ ਨੂਂ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
 ਪੱਛਮੀਂ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੇ ਵੀ ਕਈਂ ਰੰਦ ਬਦਲੇ ਹਨ। ਇਸ਼ਦੇ ਉਲਟ ਪੰਜਾਬੀ ਕੁੜਤਾ ਪਜਾਮਾ ਅਤੇ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ ਵੀ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਚਾਹ,ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ ਸਾਡੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਖਾਣਿਆਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਨ-ਸਵੰਨਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ।
 ਰਿਸਤੇ ਨਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ *ਅੰਕਲ* ਕਲਚਰ ਨੇ ਚਾਚੇ,ਤਾਏ,ਮਾਮੇ,ਫੁਫੜ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਯਾਂ ਦਾ ਰੋਲ ਵੀ ਬਦਲਿਯਾ ਹੈ ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਅਤੇ ਸਕੀਰੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੀ ਫਿਕੇ ਪੈ ਗਏ ਹਨ। ‌ ਮੋਹ ਦੀ ਥਾਂ ਲਾਲਚ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਗਰੀਬੀ ਕਰਨ ਆਪਣਾ ਕਰਨ ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਤਿਆਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੱਚਰ ਸਾਹਿਤ, ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਲੱਚਰ ਪਹਿਰਾਵਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੱਡੇ ਵਿਕਸਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਸਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਤੇ ਅਮੀਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਆਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਛੋਟੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਜਿਹੇ ਕਲਾਵਾਂ, ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਪਰਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ੍ਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਓਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਓਹ ਖੂਬਸੂਰਤ ਨਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੁਪ ਚਾਪ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
## ਹਵਾਲੇ 
# ਲੋਕਯਾਨ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ. **ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ**

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਰੁੱਖ-ਚੜ੍ਹੀ.

, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ)]]

**ਰੁੱਖ-ਚੜ੍ਹੀ {(en:bar-tailed treecreeper)** (*Certhia himalayana*)}, ਜਾਂ **ਹਿਮਾਲਿਅਨ ਰੁੱਖ-ਚੜ੍ਹੀ ** ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ,ਈਰਾਨ,ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਬਰਮਾ,ਨੇਪਾਲ, ਤਿੱਬਤ, ਰੂਸ,ਤਜਾਕਿਸਤਾਨ,ਤੁਰਕੇਮੀਸਤਾਨ, ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਅਤੇ ਸੀਤ ਜੰਗਲ ਇਸ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ

(Angkor Wat),ਸਿਅਮ ਰੀਪ, ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿਖੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ]]

**ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ** ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਪਰ ਸਾਲ 17.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਿੱਚ 47 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।

## ਅੰਕੜੇ
### ਸਲਾਨਾ ਅੰਕੜੇ
 ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ .]]
]]
]]
]]

### ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿਖੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ 
## ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਿੰਸਾ ਕਰਕੇ ਚੇਤਾਵਨੀ
20 ਸਿਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਲਾਹ ਭਰੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਓ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲਿਆਈ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੁਰਖਿਆ ਪਖੋਂ ਉੱਚ ਪਧਰ ਤੇ ਚੇਤਨ ਰਹਿਣ ਕਿਓਂਕੀ ਫਨੋਮ ਪੈਨਹ ਵਿੱਚ 13 ਸਿਤੰਬਰ ਨੂੰ ਦੋ ਧਮਕੇਖੇਜ਼ ਯੰਤਰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣ।'

## ਭਾਸ਼ਾ
*ਖਮੇਰ ਭਾਸ਼ਾ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 10 most popular locations in Cambodia 

## ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਨੀਲੀ ਟਿਕ ਟਿਕੀ

, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ, ਭਾਰਤ) ]]

**ਨੀਲੀ ਟਿਕ ਟਿਕੀ {(verditer flycatcher)** (*Eumyias thalassinus*)} ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉੱਡਣ-ਬੋਚ (flycatcher) ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹੇਠਲੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਦੇ ਰੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਨੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Verditer Flycatcher, Kasauli,Himachal Prades, India.JPG|ਨੀਲੀ ਟਿਕ ਟਿਕੀ, ਕਸੌਲੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ, ਭਾਰਤ
Image:Verditer_flycatcher_adult_4x6.jpg| ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ.
Image:Verditer_flycatcher_juvenile_6x4.jpg|ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ.
Image:Verditer_flycatcher_adult_2_10x7.jpg|ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ.
Image:Verditer_flycatcher_adult_3_10x7.jpg|ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਾਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿਊਟਰ

right|thumb|300x300px|ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
ਏਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਏਨਾਲਾਗ ਬਿਜਲਈ ਪਰਿਪਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਨੇਕ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਇਹ ਕਿਸੇ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਸਮਾਕਲਨ ਕਰ ਕੇ ਆਉਟਪੁਟ ਦੇਵੇਗਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਅਵਕਲਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਆਦਿ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁਟ ਸਾਰੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਜੰਤਰਿਕ, ਹਾਇਡਰਾਲਿਕ ਏਲੇਕਟਰਾਨਿਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਏਲੇਕਟਰਾਨਿਕ ਸਮਾਨ ਅਭਿਕਲਿਤਰੋਂ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਧਿਆਤਬਿਅ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਨ ਅਭਿਕਲਿਤਰ ਲਾਗੇ ਸਮਾਧਾਨ (Approximate solution) ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਕੀਏ ਅਭਿਕਲਿਤਰ (Digital computer) ਬਿਲਕੁੱਲ ਠੀਕ (Exact) ਸਮਾਧਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ 
* Large collection of electronic analog computers with lots of pictures and documentation
* Simulation of a car suspension system with an electronic analog computer
* Introduction to Analog-/Hybrid-Computing (pdf)
* Example programs for Analog Computers (pdf)
* Large collection of old analog and digital computers at Old Computer Museum
* A great disappearing act: the electronic analogue computer  Chris Bissell, The Open University, Milton Keynes, UK Accessed February 2007
* German computer museum with still runnable analog computers
* Analog computer basics 
* Lecture 20: Analog vs Digital  *(in a series of lectures on "History of computing and information technology")*
* Analog computer trumps Turing model 
* Jonathan W. Mills's Analog Notebook 
* Indiana University Extended Analog Computer 
* Harvard Robotics Laboratory Analog Computation
* Comdyna - a current manufacturer of analog computing hardware 
* The Enns Power Network Computer - an analog computer for the analysis of electric power systems (advertisement from 1955)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ
ਬ੍ਰਾਇਨ ਕਰੈਨਸਟਨ

**ਬ੍ਰਾਇਨ ਕਰੈਨਸਟਨ** (ਜਨਮ 7 ਮਾਰਚ 1956) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਆਵਾਜ਼ ਕਲਾਕਾਰ, ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਕਰੈਨਸਟਨ ਨੂੰ ਏਐਮਸੀ ਦੀ ਲੜੀ ਬਰੇਕਿੰਗ ਬੈਡ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਰ ਵਾਈਟ ਅਤੇ ਫੋਕਸ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਵੱਜੋਂ ਨਿਭਾਏ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਰੇਕਿੰਗ ਬੈਡ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਉਸਨੇ ਨਾਟਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਵੱਜੋਂ ਐਮੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸਤੋ ਗੁਣ

**ਸਤੋ ਗੁਣ** ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤੀ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਤੋ ਗੁਣੀ ਮਨੁੱਖ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹਉਮੈ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਬਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਤੋ ਗੁਣੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸਾਦਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵੀ ਸਾਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਮਿਲ ਗਿਆ ਛਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
*ਤਮੋ ਗੁਣ
*ਰਜੋ ਗੁਣ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
1702

**1702** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1700 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 8 ਮਾਰਚ &ndash; ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਿਲੀਅਮ ਤੀਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਰਾਣੀ ਐਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬੈਠੀ
* 14 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਰਾਜਾ ਸਲਾਹੀ ਚੰਦ ਦੇ ਭੋਗ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਬਸਾਲੀ ਗਏ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਵਿਕੀਸਫ਼ਰ

**ਵਿਕੀਸਫ਼ਰ**, ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*  ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*
*
*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਨੀਲ ਮੁਖਰਜੀ (ਲੇਖਕ)

right|thumb|Neel Mukherjee (2018)
**ਨੀਲ ਮੁਖਰਜੀ** (ਜਨਮ 1970) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਕਿਤਾਬ *Past Continuous* ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਵੋਡਾਫੋਨ-ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਹਦੀ ਕਿਤਾਬ *The Lives of Others*  ਨੂੰ 2014 ਮੈਨ ਬੁਕਰ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ  ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਰਿਚਰਡ ਫਲੈਨਾਗਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *The Narrow Road to the Deep North ਨੂੰ  ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ ।* ਉਹਦੀ ਹਾਲੀਆ ਕਿਤਾਬ, 
*The Lives of Others*, ਡਬਲਿਊ ਡਬਲਿਊ ਨੌਰਟਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ. ਦੁਆਰਾ  2015 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

## ਵਿਦਿਆ 
ਮੁਖਰਜੀ, ਡੌਨ ਬੋਸਕੋ ਸਕੂਲ, ਪਾਰਕ ਸਰਕਸ, Kolkata ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹੀ।  ਫਿਰ ਉਹ ਰੋਡਸ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੇਮਬ੍ਰੋਕ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੀਐੱਚ ਡੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਐਂਜ਼ਿਲ੍ਹਾ  ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਰੀਏਟਿਵ ਰਾਈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਐਮ ਕੀਤੀ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* *Past Continuous* (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 19 ਜਨਵਰੀ 2008)
* *A Life Apart* (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 28 ਜਨਵਰੀ 2010)
* *The Lives of Others* (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 22 ਮਈ2014)

## Awards 
* 2008 ਵੋਡਾਫੋਨ-ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਐਵਾਰਡ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਲਪ, *Past Continuous*
* 2015 ਐਨਕੋਰ ਐਵਾਰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Profile at British Council 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਾਰਤੀ ਮੁਆਇਦਾ ਐਕਟ, 1872

**ਭਾਰਤੀ ਮੁਆਇਦਾ ਐਕਟ 1872** ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁਆਇਦੇਆਂ ਜਾਂ ਕੰਨਟਰੈਕਟਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਧਾਰਨ ਕਾਨੂੰਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੈ।

ਇਹ ਐਕਟ ਉਹਨਾਂ ਹਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਕਰਾਰ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਾਣੇ ਅਤੇ ਅਨਜਾਣੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਆਇਦੇਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹਰ ਮੁਆਇਦੇ ਵਿੱਚ ਮੁਆਇਦਾ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਮੁਆਇਦਾ ਐਕਟ ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਐਕਟ 1882
*ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਐਕਟ 1932

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
[Simple Explanation of the Provisions of Indian Contract Act 1872  ]
* Full text of the 1872 Act on CommonLii  [broken]
* Full text of the 1872 Act on taxmann.net  [broken]
* Full text of the 1872 Act on LiiOfIndia 
* Indian Contract act Full text http://districtcourtallahabad.up.nic.in/articles/ICAct.pdf 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ
ਉਦਾਸੀਨ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ

**ਉਦਾਸੀਨ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੱਧਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ

# ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ 
# ਦਿਆਲ ਅਨੇਮੀ 
# ਸਾਲਸ ਰਾਇ ਜੌਹਰੀ 
# ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ

## ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ
ਆਪ ਜੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ।ਅਤੇ ਉਦਾਸੀਨ ਸੰਪ੍ਦਾਇ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵੀ ਸਨ।ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਮਾਤਰਾਕਾਵਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਦਾਸੀ ਮਤ ਦਾ ਇਸ਼ਟ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸਈ੍ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਬਾਬਾ ਸੀ੍ ਚੰਦ ਨੇ ਇੱਕ 'ਆਰਤਾ' ਵੀ ਲਿਖਿਆ।
 ਪਿ੍ਥਮ ਗੁਰੂ ਕੋ ਨਮਸਕਾਰ।
 ਸਗਲ ਜਗਤ ਜਾ ਕੇ ਆਧਾਰ।
 ਓਂਅੰਕਾਰ ਕੀ ਰਾਹ ਚਲਾਈ।
 ਸਤਿਗੁਰ ਹੋਇ ਆਪ ਸਹਾਈ।
## ਦਿਆਲ ਅਨੇਮੀ
ਆਪ ਬਾਬਾ ਸੀ੍ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਗੱਦੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਣੇ।ਆਪ ਦੇ ਕਈ ਗ੍ੰਥਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਆਪ ਨੇ ਦੋਹਿਰਾ,ਕਬਿ਼ੱਤ,ਸਵੱਈਏ,ਚੌਪਈ ਆਦਿ ਛੰਦਾ ਪ੍ਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ।
### ਰਚਨਾਵਾਂ
1.ਅਥਗਟ ਹੁਲਾਸਾ 
2.ਸ਼ਰਧਾ ਬੋਧ
3.ਅਗਿਆਨ ਬੇਧਨੀ

ੲ.**ਸਾਲਸ ਰਾਇ ਜੌਹਰੀ**
ਡਾ.ਮੇਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਰਧਾਲੂ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਜਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸ.**ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ**
ਮੀਆਂ ਮੌਲਾ ਬਖਸ ਕੁਸ਼ਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ1615ਈ.ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲੇ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡਵਿ਼ਚ ਹੇਇਆ।ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਸ ਰਸੀ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ
ਨੈਨੋਪਾਰਟੀਕਲ

thumb|400x400px
**ਨੈਨੋਪਾਰਟੀਕਲ** 1 ਅਤੇ  100 ਨੈਨੋਮੀਟਰ ਅਕਾਰ ਦੇ ਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

**ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ** ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਮੂਲ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਹ ਭਾਰੋਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ(120 ਕਰੋੜ ਬੁਲਾਰੇ), ਬਰਮੀ (3.3 ਕਰੋੜ) ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (80 ਲੱਖ)। ਕਈ ਛੋਟੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਚੀਨੀ, ਤਿੱਬਤੀ, ਬਰਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਚਾਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰੋਪੀ ਜਾਂ ਆਸਟਰੋਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਧਾਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੂਰ-ਦਰਾਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬਾਰਡਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

### ਮੁੱਢਲੀ ਖੋਜ 
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਤਿੱਬਤੀ ਅਤੇ ਬਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਬਰਾਇਨ ਹਾਊਟਨ ਹੌਜਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉੱਤਰੀਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਹਾੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਸੀ। 1856 ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਰਿਚਰਡਸਨ ਲੋਗਨ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ "ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮੀ" ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1858 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੇਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਟੇਨ ਕੋਨੋਅ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ "
ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਿੰਗੂਇਸਟਿਕ ਸਰਵੇ" ਦੇ ਭਾਗ ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮੀ" ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਨੋਟਸ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਕੋਜੀ ਮੁਰੋਫੁਸ਼ੀ

**ਕੋਜੀ ਅਲੇਕਜੇਂਡਰ ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ** (室伏 アレクサンダー 広治, *ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ ਅਰੇਕੁਸਾਂਦਾ ਕੋਜੀ \*?, ਜਨਮ ਅਕਤੂਬਰ 8, 1974, in Numazu, Shizuoka Prefecture) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਹੇਮਰ ਸੂਟਣ ਵਾਲਾਂ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਖੇਡ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਹੈ।2001 ਵਰਲਡ ਚੈੰਪਿਯਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਗ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। 2004 ਉਲੰਪਿਕ ਚੈੰਪਿਯਨ  ਵੀ ਰਿਹਾ।

## ਕੈਰਿਯਰ 
2001 ਵਰਲਡ ਚੈੰਪਿਯਨਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਏਸੀਅਨ ਏਥਲੇਟਿਕਸ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੁਰੂਆਤੀ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਮਗਾ,1993 ਈਸਟ ਏਸੀਅਨ ਗੇਮਸ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਏਸੀਅਨ ਚੈੰਪਿਯਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ 1993, 1995 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ।1994 ਏਸੀਅਨ ਖੇਡਾਂ,1998 ਏਸੀਅਨ ਚੈੰਪਿਯਨਸ਼ਿਪ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹੀ 1998 ਏਸੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕੋਜੀ ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ ਸਾਬਕਾ ਏਥਲੈਟਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ਿਗੇਨੋਬੂ ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ ਇੱਕ ਉਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਦੇ 23 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਰਿਕੋਰਡ ਨੂੰ ਕੋਜੀ ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ ਨੇ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਯੁਕਾ ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ ਹੇਮਰ ਅਤੇ ਡਿਸਕ ਦੋਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Koji Murofushi profile at IAAF

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ

**ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ** (ਜਨਮ 17 ਮਈ 1970) ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਆਗੂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 12 ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਜਿਸ਼ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਹ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਹਵਾਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਮਈ 1970 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਹਵਾਰਾ, ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।  ਹਵਾਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਉੱਪਰ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਾ ਵੀ ਕ਼ਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜਾਮ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2004 ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੜ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੇ "ਬੁੜੈਲ" ਜੇਲ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਨੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ 90 ਫੁੱਟ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ ਪੱਟ ਕੇ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

## ਅਪਰਾਧਿਕ ਰਿਕਾਰਡ 
**ਕਤਲ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ**

ਉਸ 'ਤੇ 21 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

**ਪੰਜਾਬ ਦੇ 12 ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕਤਲ**

ਹਵਾਰਾ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 12 ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 31 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ, ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ, ਨੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਬ ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਲੇਟ-ਪਰੂਫ ਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਉਡਾ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਤਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।

2007 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।  ਹਵਾਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਹਵਾਰਾ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ।

**2004 ਬੁੜੈਲ ਜੇਲ੍ਹ**

2004 ਵਿਚ, ਹਵਾਰਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੁੜੈਲ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਨੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ 90 ਫੁੱਟ ਦੀ ਸੁਰੰਗ ਪੁੱਟ ਕੇ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ 2005 ਚ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਹ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਕੈਦ ਹੈ।

## ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਜਥੇਦਾਰੀ 
10 ਨਵੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ, ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਨੂੰ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਅੰਤਰਿਮ ਜਥੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕੇ ਚੱਬਾ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਮੰਡ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਅੰਤਰਿਮ ਜਥੇਦਾਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ।  ਇਸ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਸਣੇ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ ਨੇ ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੱਸਦਿਆਂ ਇਸ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
2005 ਵਿਚ ਹਵਾਰਾ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੋਹਲਾ ਦੇ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿਖੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।  3 ਮਾਰਚ 2006 ਨੂੰ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਵਿਆਹ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।  ਕੌਰ ਨੇ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ (ਉਰਫ ਹਵਾਰਾ) ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ 11 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾਰਾ ਇਕ ਦਿਨ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ ਆਗੂ
ਤਮੋ ਗੁਣ

**ਤਮੋ ਗੁਣ** ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਗੁਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਮੋ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਕਾਮ, ਕਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਲੇ-ਬੁਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਮੋ ਗੁਣੀ ਮਨੁੱਖ ਹਉਮੈ ਵਿੱਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਤਾਮਸ਼ੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਸ-ਮੱਛੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਸੰਗਤ 'ਚ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਅਰਾਮ

**ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਅਰਾਮ** ਮਧ ਕਾਲ ਦਾ ਕਿਸਾ ਕਵੀ ਹੈ|
 ਹਾਫਿਜ ਬਰਖੁਰਦਾਰ ਤੇ ਬਿਹਬਲ ਤੌ ਪਿਛੋ ਕਵੀ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਅਰਾਮ ਜਿਸ ਨੇ ਸਸੀ ਪੁਨੂੰ ਦਾ ਕਿਸਾ ਲਿਖਿਆ| ਮੀਰ ਮੰਨੂੰ ਉਰਫ ਮੀਰ ਮੁਯਨੁਲਮੁਲਕ ਹਾਕਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਫੋਜਦਾਰ ਦਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ਤੇ ਝੰਗ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ| ਫਾਰਸੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਚੰਗਾ ਅਭਿਆਸ ਸੀ,ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਫਾਰਸੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸੇ ਲਿਖੇ | ਕਿਸਾ ਹੀਰ ਰਾਝਾਂ,ਕਿਸਾ ਸਸੀ ਪੁਨੂੰ,ਕਾਵਯ ਰਚਨਾ ਦੇ ਪਖੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ | ਕਿਸਾ ਸਸੀ ਪੁਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਵੀ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਅਰਾਮ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੀਹਰਫੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ |
 ਕਵੀ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਅਰਾਮ ਦਾ ਕਿਸਾ ਸਸੀ ਪੁਨੂੰ,ਜੋ ਪੰਜ ਨਦਾਂ (ਵਹਿਵਾਂ,ਅਧਿਆਵਾਂ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਝੂਲਣੈ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਇਕ ਅਨੁਪਮ ਕਾਵਯ ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਮੁਨਾ ਹੈ| ਛੰਦ ਸ਼ਾਸ਼ਤ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਚਰਣ ੧੩,੧੪,੧੫ ਜਾਂ (ਕੁਲ ੨੭,੨੧ ਜਾਂ ੩੦) ਮਾਤ੍ਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਤ ਗੁਰੂ ਲਘੂ ਰਖਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ,ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਇਸ ਛੰਦ ਦੇ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਚਰਣ(ਪਦ)ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ,ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ,ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ,ਸੂਫੀ ਕਵੀਆ ਵਿਚ,ਜਿਸ ਤਰਾ ਕਿ ਇਸ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਦ (ਵਹਿਣ) ਤੋ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ,੬੨ ਚਰਨਾ ਜਾ ਇਸ ਤੋ ਵਧ ਘਟ ਚਰਨਾ ਦੇ ਵੀ ਹਨ|
 ਇਹ ਕਿਸਾ ਮੁਸਲਿਮ ਸੂਫੀ ਕਵੀਆ ਵਾਗੂੰ ਰਬ ਦੀ ਸਿਫਤ ਸਲਾਹ ਤੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
   ਅਲਵ ਹਮਦ ਖੁਦਾਇ ਨੂੰ ਜੋ ਸਚੇ ਦਾ ਹੈ ਰੂਪ |
   ਜਿਸ ਗਣਤ ਗੈਬ ਕਰ ਸਾਜਿਆ,ਇਸ਼ਕ ਭੀ ਖਰਾ ਅਨੂਪ|
   ਤਿਨ ਕੁਲ ਦਾ ਹਰਫ ਸੁਣਾਇ ਕੇ,ਇਹ ਧਰਤੀ ਧੋਲ ਆਕਾਸ਼|
   ਤੇ ਚੰਨ ਸੂਰਜ ਸਭ ਸਾਜਿਆ,ਹੋਰ ਤਾਰੇ ਆਸੋ ਪਾਸ|

 ਸਸੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਵਰਨਣ ਬੜਾ ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ ਹੈ
ਆਖਣ ਅੋਸੀ ਹੁਸਨ ਦੀ ਸੂਰਤ,
ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਕਾਈ,
ਰਬ ਨੇ ਹੂਰ ਬਹਿਸ਼ਤ ਦੀ ਸਾਨੂੰ,
ਕਰਕਾ ਲੁਤਫ ਭਜਾਈ|
## ਹਵਾਲੇ
ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ

**ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ** ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ 9ਵਾਂ ਡਿਪਟੀ  ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਂਰਸ਼ਟਰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮੀ ਨਾਗਪੁਰ ਤੋਂ ਚੋਣ ਜਿੱਤਕੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਂਰਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੀ ਬੀਜੇਪੀ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਵੀ ਰਿਹਾ।

## ਪਿਛੋਕੜ
ਫੜਨਵੀਸ ਦਾ ਜਨਮ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਦੇਸ਼ਸ਼ਥਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਰਐਸਐਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬੀਜੇਪੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ ਸਨ। ਦੇਵੇਂਦਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸਰਿਤਾ ਫੜਨਵੀਸ, ਵਿਧਰਬਾ ਹਾਉਸਿੰਗ ਕਰੇਡਿਟ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਦੇਵੇਂਦਰ ਉਦੋਂ 17 ਸਾਲ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਅਹਿਮਦ ਗੁੱਜਰ

**ਅਹਿਮਦ ਗੁੱਜਰ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦਮੋਦਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀਰ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ। ਅਹਿਮਦ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਕਬਲ ਤੇ ਵਾਰਿਸਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨ
ਅਹਿਮਦ ਗੁੱਜਰ 'ਗੁੱਜਰ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਅੰਤ ਦੁਖਾਂਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਹੀਰ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਜਵਾਨੀ ਸਮੇਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
ਅਹਿਮਦ ਗੁੱਜਰ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਕਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਝਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਛੰਦ ਨੂੰ ਝੂਲਣਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਹੀਰ ਦੀ ਰਚਨਾ 1682ਈ: ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।।

ਸੰਨ ਬੀਸ ਤੇ ਚਾਰਿ ਔਰੰਗਸ਼ਾਹੀ
ਕਥਾ ਹੀਰ ਤੇ ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਹੋਈ ਪੂਰੀ।

ਅਹਿਮਦ ਗੁੱਜਰ ਨੇ ਹੀਰ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਝੂਲਨਾ ਛੰਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੈਂਤਾ ਤੇ ਦੋਹਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਇਸ ਦੇ 232 ਬੰਦ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿੰਦੀ,ਕੇਂਦਰੀ ਤੇ ਮਲਵਈ ਦਾ ਰਲਾਵ ਹੈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ, ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਬਦ ਤਤਸਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਨੇ ਹੀਰ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਬੜੀ ਸੰਖੇਪਤਾ ਤੇ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਲਿਖ ਕੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਇਹ ਕਿੱਸਾ 1692ਈ: ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ। ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਸੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪਹਾੜੀ ਨੀਲੀ ਕਸਤੂਰੀ

**ਪਹਾੜੀ ਨੀਲੀ ਕਸਤੂਰੀ**{(en:blue whistling thrush:) (*Myophonus caeruleus*)} ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀਟੀ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਕਰੇਵਾ

**ਕਰੇਵਾ** ਵਿਆਹ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਜਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਪੁੰਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਔਰਤ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਲਿਆਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਸਾਕ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਮਰ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕੀਂ ਕਰੇਵੇ ਰਾਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕੋਈ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਜੱਟਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਹੈ।
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪੁੰਨ ਦਾ ਵਿਆਹ
* ਮੁੱਲ ਦਾ ਵਿਆਹ
* ਵੱਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ
* ਚਾਦਰ ਪਾਉਣੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ
ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤਾ ਤੇ ਭਲਾਈ ਐਕਟ

**ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤਾ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਐਕਟ**'''''' ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਅਤੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਰਾਹੀਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਬੰਧਿਤ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪ੍ਰ ਇਹ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਬਜੁਰਗ ਇਸ ਡਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ। 
# ਪਹਿਲੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
# ਦੂਜੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ‘ਮਾਪੇ’ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕੇਵਲ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮਤਰੇਏ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਨੂਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
## ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਵੇਖੋ 
ਮਿਤਰ ਸੈਨ ਮੀਤ ਦਾ ਲੇਖ:ਬੇਸਹਾਰਾ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜੁਰਗਾਂ ਲਈ ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਨ

## ਹਵਾਲੇ