open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ

ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲਰਾਮੀ, ਬਾਉਲ, ਸਹਿਧਾਨੀ, ਕਰਤਾ ਭਜਾ, ਮਟੂਆ, ਜਾਗੋਮੋਹਣੀ ਅਤੇ ਨਿਆਦਰ ਅਜੇ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਬੰਗਾਲਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਬਲਰਾਮੀ 
ਬਲਰਾਮ ਹਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮੇਹਰਪੁਰ, ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਨਾਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੇਹਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ) ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਮੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਕਾਮੁਕਤਾ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸਾਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਵਤਾਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਸੰਪਰਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਵਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਚੇਲੇ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਹਰੀ-ਅੱਲ੍ਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਚੇਲੇ ਹਰੀ ਰਾਮ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਲਰਾਮੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੇਹਰਪੁਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤਪੁਰ, ਸ਼ਬੇਨਗਰ, ਪਾਲੀਸ਼ੀਪਾਰਾ, ਨਟਨਾ, ਹਵਾਲੀਆ, ਅਰਸ਼ੀਨਾਗੋਰ, ਨਦੀਆ ਵਿੱਚ ਗੋਰੀਬਪੁਰ, ਪੁਰੂਲੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਕਿਆਰੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਂਕੁਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲੂਨੀਗ੍ਰਾਮ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਾਉਲ 
ਬਾਉਲ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਉਲ ਸਹਜ ਅਤੇ ਸੂਫੀਵਾਦ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਬੌਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੀ ਬਰਾਕ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰੇ ਬੰਗਾਲ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬੌਲ ਸਮਾਜ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਾਉਲ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਮਾਸਟਰਪੀਸ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਲਨ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਊਲ ਸੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਾਹਬਧਾਨੀ 
ਸਾਹਬਧਾਨੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਪਰਦਾ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਚੇਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੋਵਾਂ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਦੀਨਦਿਆਲ, ਦੀਨਬੰਧੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ 
ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੋਕ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਕਰਤਾ ਭਜਾ
* ਜਾਗੋਮੋਹਣੀ
* ਨਿਆਦਰ

## ਬਲਰਾਮੀ  
ਬਲਰਾਮੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨੂੰ  ਬਲਰਾਮ ਹਰੀ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਨਾਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੇਹਰਪੁਰ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੇਹਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਇਹ ਮਾਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਕਾਮੁਕਤਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਵਤਾਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੰਥ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਵਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਚੇਲੇ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹਰੀ-ਅੱਲ੍ਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਚੇਲੇ ਹਰੀ ਰਾਮ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਲਰਾਮੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੇਹਰਪੁਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤਪੁਰ, ਸ਼ਬੇਨਗਰ, ਪਾਲੀਸ਼ੀਪਾਰਾ, ਨਟਨਾ, ਹਵਲੀਆ, ਅਰਸ਼ੀਨਾਗੋਰ, ਨਾਦੀਆ ਵਿੱਚ ਗੋਰੀਬਪੁਰ, ਪੁਰੁਲੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਦਾਈਕਾਰੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਂਕੁਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲੂਨੀਗ੍ਰਾਮ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਾਉਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਗੰਗਾਧਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਗੰਗਾਧਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸੰਬਲਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੰਗਾਧਰ ਮੇਹਰ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫ਼ਰੀ ਨੂੰ ਸਾਲ 1991 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ 31 ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1991 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 1989 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਵਿਧੀ 
ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਅਵਾਰਡੀ ਨੇ 2019 ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦਾ ਅਵਾਰਡ 2021 ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 2017 ਦਾ ਅਵਾਰਡ 2019 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਬਲਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੰਗਾਧਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ 50,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ, ਅੰਗਵਸਤਰ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ, ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਗੰਗਾਧਰ ਮੇਹਰ: ਸਿਲੈਕਟਡ ਵਰਕਸ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾਧਰ ਮੇਹਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਗਜ

[thumb|263x263px| [ਗਜੇਂਦਰ ਮੋਕਸ਼, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੰਤਕਥਾ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਗਰਮੱਛ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ।]]
**ਗਜ** ਹਾਥੀ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਜੈਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲੇ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਗਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚਿੱਤਰ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਮੋਹਨਜੋਦਾੜੋ ) 'ਤੇ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੋਹਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਤੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਿਗਵੇਦ 8-33-8 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜਦੂਤ ਮੈਗਸਥਨੀਜ਼ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜੰਗੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ।

ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਹਾਥੀ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ, ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ। ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁਨਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ:

* ਪਾਲਕਾਪਿਆ ਦਾ *ਹਸਤਯੁਰਵੇਦ* ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ।
* ਨੀਲਕੰਠ ਦੁਆਰਾ *ਮਾਤੰਗਲੀਲਾ*

thumb| ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ

## ਧਰਮ 
### ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 
ਗਣੇਸ਼, ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ *ਗਜਾਨਨਾ* (ਹਾਥੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ) ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਜਲਕਸ਼ਮੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਕੋਲ ਹਾਥੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਮ, ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਆਈਆਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਗਜੇਂਦਰ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਭਗਤ ਨੂੰ ਮਗਰਮੱਛ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ।

ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਵੀ ਇੱਕ ਚੱਕਰਵਰਤੀਨ ਦੇ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਐਰਾਵਤਾ, ਪਹਿਲਾ ਹਾਥੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਉਭਰਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

ਗਜਾਸੁਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਬੁੱਧ ਧਰਮ 
ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਧ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਛੇ ਦੰਦ ਸਨ।

### ਜੈਨ ਧਰਮ 
ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੌਵੀ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਵੀ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਾਗ

**ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਾਗ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਵਾਸ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਡਾਕਟਰ ਹਸਨੁਦੀਨ ਅਹਿਮਦ, ਆਈਏਐਸ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਾਗ ਦੀ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸ਼ਮਸੁਦੀਨ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਜ਼ਹੀਰ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ। azizbagh.com ਇਸਨੂੰ 1899 ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਵੱਲੋਂ  ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1997 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ INTACH ਵੱਲੋਂ  ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਹੈਰੀਟੇਜ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਰੱਸਟ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। 
right|thumb| ਅਜ਼ੀਜ਼ੁਨੀਸਾ ਬੇਗਮ, 1940 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਾਗ ਵਿਖੇ
ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਾਗ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੂਰਖਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈੰਡਮਾਰਕ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ-ਮੁਖੀ ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਓਨਿਕ ਕਾਲਮਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੋਰਟੀਕੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੌਥਿਕ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਸ਼ਡ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਫਲੋਰਿੰਗ ਅਤੇ ਡੇਕਾਨੀ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਹੈਰੀਟੇਜ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ  ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ 'ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ (MA&UD) ਏਜੰਸੀ ਵੱਲੋਂ, 14 ਹੋਰ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਢਾਂਚਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅੰਗਵਸਤ੍ਰ

***ਅੰਗਵਸਤ੍ਰ*** (ਬਹੁਵਚਨ, *ਅੰਗਵਸਤ੍ਰ*, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) ਇੱਕ ਮੋਢੇ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ, ਆਇਤਾਕਾਰ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਬਾਰਡਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਵਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਧੋਤੀ ਅਤੇ ਕੁੜਤੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਅੰਗਵਸਤ੍ਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ 
ਅੰਗਵਸਤ੍ਰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਢਿੱਲਾ ਕੱਪੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਧੋਤੀ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਫੈਸ਼ਨ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬਟਰਬਾਲ, ਪੰਚ ਰੱਥਾਂ ਅਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ *ਕਰਾਈ ਵੇਸ਼ਤੀ*  ਧੋਤੀ, ਕੁੜਤਾ ਅਤੇ ਅੰਗਵਸਤ੍ਰ, ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਿਆ।  ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਲਈ ਬੋਧੀ ਮੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੇਸ਼ਮ ਅੰਗਵਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੁਣਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਆਲ ਲੇਡੀਜ਼ ਲੀਗ

alt=All Ladies League|thumb| **ਆਲ ਲੇਡੀਜ਼ ਲੀਗ (ALL)**, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਿਖਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
**ਆਲ ਲੇਡੀਜ਼ ਲੀਗ (ALL)** ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਬਰ ਹੈ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2015 ਵਿੱਚ ਹਰਬੀਨ ਅਰੋੜਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।   ਪੀਅਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਫੋਰਮ ਆਰਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ **ਵੂਮੈਨ ਇਕਨਾਮਿਕ ਫੋਰਮ (WEF)** ਹੈ। ALL ਅਤੇ WEF ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਬਰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਸਾਇਨਾ ਨੇਹਵਾਲ, ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਸੂਲੇ, ਚੰਦਾ ਕੋਛੜ, ਨੈਣਾ ਲਾਲ ਕਿਦਵਈ, ਸ਼ੋਭਨਾ ਭਾਰਤੀਆ, ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਟੈਗੋਰ, ਰਿਤੂ ਕੁਮਾਰ, ਸੋਮਦੱਤਾ ਸਿੰਘ, ਸੰਗੀਤਾ ਰੈੱਡੀ, ਜੋਡੀ ਅੰਡਰਹਿਲ  ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਮਹਿਲਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਗਰਾਸਰੂਟ ਵੂਮੈਨ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਆਲ ਲੇਡੀਜ਼ ਲੀਗ
* ਮਹਿਲਾ ਆਰਥਿਕ ਫੋਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਦਸਤਕਰ

**ਦਸਤਕਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਲਈ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1981 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਛੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੈਲਾ ਤਇਅਬਜੀ, ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ।
[thumb| ਦਸਤਕਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਮੇਲੇ, 2015 ਵਿੱਚ ਬਾਗ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ [ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਾਰੀਗਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਲਾਲ ਖੱਤਰੀ।]]
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਸਤਾਰ ਮੇਲੇ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਜੋ ਇਹ 1982 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| ਦਸਤਕਰ ਨੇਚਰ ਬਜ਼ਾਰ, ਮਹਿਰੌਲੀ, 2014 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਾਲ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਦਸਤਕਰ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ 15 ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 350 ਕਰਾਫਟ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਦਸਤਕਰ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਕਾਰੀਗਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

2005 ਵਿੱਚ, ਤਇਅਬਜੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ (ਅਨੋਖੀ), ਰਿਤੂ ਕੁਮਾਰ, ਮਧੁਕਰ ਖੇੜਾ ਅਤੇ ਫੈਬਿੰਦੀਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਆਰਟਿਸਨਜ਼ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ ਵਰਕਰਜ਼ ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏਆਈਏਸੀਏ) ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਉਸਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਦਸਤਕਰ ਕੁਦਰਤ ਬਜ਼ਾਰ 
left|thumb| ਦਸਤਕਰ ਕੁਦਰਤ ਬਜ਼ਾਰ, ਮਹਿਰੌਲੀ, 2014 ਵਿਖੇ ਦਸਤਕਰੀ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ।
1983 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ "ਦਸਤਕਰ ਨੇਚਰ ਬਜ਼ਾਰ" ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦੀ ਵਾਲਮੀਕ ਥਾਪਰ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲੀ ਹਾਟ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਦਿੱਲੀ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਦ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਮਹਿਰੌਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਹਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2012 ਵਿੱਚ, ਮਹਿਰੌਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਹਾਟ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਤੋਂ 15-ਸਾਲ ਦੀ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਥੀਮ-ਅਧਾਰਿਤ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਵਿੰਟਰ ਵੇਵਜ਼, ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਦਸਤਕਰ, ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ
ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ

**ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ** *ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਬਟਾਲੀਅਨ* ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1991 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸਾਧਵੀ ਰਿਥੰਬਰਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਕਰਨਾ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਕਲਪਨਾ ਵਿਆਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ" ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਔਖੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਵਿਆਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2002 ਤੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ 8,000 ਹੈ, ਅਤੇ 1,000 ਮੈਂਬਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਹਨ। ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ

1990 ਵਿੱਚ ਬਿਜਨੌਰ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਜੌਰ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਿੰਦੂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜਲੂਸ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਭੜਕਾਊ ਨਾਅਰੇ ਲਾਏ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿੰਸਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।

16 ਮਾਰਚ 2002 ਨੂੰ, ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਖੇਡ ਭਗਵੇਂ ਸਿਰ ਬੈਂਡ ਵਾਲੇ ਵੀਐਚਪੀ ਅਤੇ ਬਜਰੰਗ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੜੀਸਾ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।

ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ 'ਤੇ 2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ। ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਵੀਐਚਪੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਕੌਸ਼ਿਕਬਾਹੀ ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਿਹਿਪ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਗੋਧਰਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪੀੜਤ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ। ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸੀ।" ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਚੂੜੀਦਾਰ ਪਹਿਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਕਰਨ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਬੈਕਅੱਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਨਸਲੀ ਸਫਾਈ ਸਿਧਾਂਤ ਸੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਫੀਆ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਿੱਧੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਮਹਿਲਾ ਸੰਘੀਆਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ, ਦੁਰਗਾ ਵਾਹਿਨੀ ਨੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ 17 ਸਰਹੱਦੀ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ
ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

**ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ** ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਖੇਤਰ, ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸੌਰਸੇਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 22 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦ 
ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਫ਼ਿਜੀ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਸਮੇਤ), ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਡੇਕਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੇਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੁਹਾਜਿਰ (ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ (ਹਿੰਦੀ ਪੱਟੀ) ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਗਧੀ, ਮੈਥਿਲੀ ਅਤੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਹਾਰੀ ਹਿੰਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਟਨਾ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਰਾਠੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੰਬੇ ਹਿੰਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
* ਬ੍ਰਜ (1.6 ਮੀਟਰ), ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਹਰਿਆਣਵੀ (10 ਮੀਟਰ), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਬੁੰਦੇਲੀ (6.5 ਮੀਟਰ), ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਕਨੌਜੀ (9.5 ਮੀਟਰ), ਪੱਛਮੀ-ਮੱਧ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ (250 ਮੀਟਰ), ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
** ਦੱਖਿਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
** ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ
** ਰੇਖਤਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸੁੰਦਰ (2020 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ: ਐਨ ਓਡ ਟੂ ਰੰਗੀਲਾ***  2020 ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਗਸਤਿਆ ਮੰਜੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੱਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਆਧਾਰ 
ਇਹ ਫਿਲਮ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਰੰਗੀਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਮਕੈਨਿਕ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਕਾਸਟ 
* ਨੈਨਾ ਗਾਂਗੁਲੀ
* ਕੇ ਕੇ ਬਿਨੋਜੀ
* ਪਾਰਥ ਸੂਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਘਰ (1978 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਘਰ*** 1978 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਮਾਨਿਕ ਚੈਟਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਨੋਦ ਮਹਿਰਾ ਅਤੇ ਰੇਖਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸੰਗੀਤ ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਹਾਣੀ 
ਵਿਕਾਸ ਚੰਦਰ (ਵਿਨੋਦ ਮਹਿਰਾ) ਅਤੇ ਆਰਤੀ (ਰੇਖਾ) ਦਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਿਨੇਮਾ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਰਾਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਖਣ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਟੈਕਸੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਉਹ ਪੈਦਲ ਘਰ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਚਾਰ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਰਤੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਟੋਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਕਾਸ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਮੇ 'ਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਰਦ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਰਹਿਤ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ 
* ਵਿਕਾਸ ਚੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਨੋਦ ਮਹਿਰਾ
* ਆਰਤੀ ਚੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾ
* ਪ੍ਰੇਮਾ ਨਰਾਇਣ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ

## ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ 
## ਸੰਗੀਤ 
ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕ ਵਿੱਚ 5 ਗੀਤ ਹਨ। ਸੰਗੀਤ ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਬੋਲ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦੇ ਹਨ।

"ਫਿਰ ਵਹੀ ਰਾਤ ਹੈ" ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ *ਫ਼ਿਲਮੀ* ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
ਪੂਰਬੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

**ਪੂਰਬੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ** ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਵਧ ਖੇਤਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਘੇਲਖੰਡ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਰਧਮਾਗਧੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦ 
ਪੂਰਬੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੈਰੇਬੀਆ, ਫ਼ਿਜੀ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਵਧ ਖੇਤਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਘੇਲਖੰਡ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
* ਅਵਧੀ (38.5 ਮੀਟਰ), ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਮੱਧ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੈਰੇਬੀਅਨ, ਫਿਜੀ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਬਘੇਲੀ (8 ਮੀਟਰ), ਉੱਤਰ-ਮੱਧ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹੀ (18 ਮੀਟਰ), ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
** ਸੁਰਗੁਜੀਆ (1.7 ਮੀਟਰ), ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ

**ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼** (**ਸੀਡਬਲਯੂਡੀਐਸ**) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, 1980 ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਸਬੰਧਤ ਖੋਜ, ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ, ਅਤੇ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਸੀ। ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬਰਾਬਰੀ ਵੱਲ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ (ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, 1974) ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਉਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ (1976-80)।

ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੋਜ, ਕਾਰਵਾਈ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ, ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਕੇਂਦਰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰੁਝਾਨਾਂ, ਅਤੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਨੇ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਧ ਰਹੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਣਕਿਆਸੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਈਆਂ ਹਨ, CWDS ਮੌਜੂਦਾ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

CWDS ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਿਆਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਖੋਜ ਹਿੱਤਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਵਕਾਲਤ, ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਕੇਂਦਰ ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਕਾਰਕੁਨਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਮੁਹਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 
ਕੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, CWDS ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰੀਵ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ, ਉਤੇਜਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ, ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਟੀਚਿਆਂ ਵੱਲ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ - ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੰਮ, ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਣਨੀਤੀਆਂ (ਕੁਝ ਨਾਮ ਦੇਣ ਲਈ) - ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਐਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਖੇਡੋ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ।

ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁਚੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ
* ਲੋਕਤੰਤਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ
* ਬੱਚੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ
* ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ
* ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸੂਚਕ
* ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ
* ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ
* ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜਤਾ
* ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ
* ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
* ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ
ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ

alt=|thumb| ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ
**ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ** (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ  / ) ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਲਾਇਚੀ, ਦਾਲਚੀਨੀ, ਜੀਰਾ, ਲੌਂਗ ਅਤੇ ਮਿਰਚ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਰੀਨੇਡ, ਅਚਾਰ, ਸਟੂਅ ਅਤੇ ਕਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਸਮੱਗਰੀ 
alt=|thumb| ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ ਲਈ ਖਾਸ ਸਮੱਗਰੀ (ਉੱਪਰ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਘੜੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ): ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਗਦਾ, ਦਾਲਚੀਨੀ, ਲੌਂਗ, ਕਾਲੀ ਇਲਾਇਚੀ, ਜਾਇਫਲ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ
ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਵਾਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਭੁੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਆਦ ਲਈ ਪਕਵਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ:-

* ਫੈਨਿਲ (*ਸੌਂਫ* )
* ਭਾਰਤੀ ਬੇ ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਮਲਾਬਥਰਮ ( *ਤੇਜ ਪੱਤਾ* )
* ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਮਿਰਚ ( *ਕਾਲੀ/ਸੇਫਡ ਮਿਰਚ* )
* ਲੌਂਗ ( *ਲੌਂਗ* )
* ਦਾਲਚੀਨੀ ਜਾਂ ਕੈਸੀਆ ਸੱਕ ( *ਦਾਲਸੀਨੀ* )
* ਗਦਾ (ਜਾਫਲੀ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਢੱਕਣ) ( *ਜਾਵਿਤਰੀ)*
* ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ( *ilaici* )
* ਜੀਰਾ ( *ਜੀਰਾ* )
* ਧਨੀਆ ( *ਧਨੀਆ* )
* ਲਾਲ ਮਿਰਚ ਪਾਊਡਰ ( *ਲਾਲ ਮਿਰਚ* )

ਬਰਮੀ *ਮਸਾਲਾ*  ਬਰਮੀ ਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਲਚੀਨੀ ਜਾਂ ਕੈਸੀਆ, ਇਲਾਇਚੀ, ਲੌਂਗ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਪਕਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਸਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਕਵਾਨ
ਘੂਮਰ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਘੂਮਰ***  ਇੱਕ 2023 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਖੇਡ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਆਰ. ਬਾਲਕੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ, ਸਿਯਾਮੀ ਖੇਰ, ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਬੇਦੀ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

12 ਅਗਸਤ 2023 ਨੂੰ ਮੈਲਬਰਨ ਦੇ 12ਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ  ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਉਦਘਾਟਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਤੇ 18 ਅਗਸਤ 2023 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 69ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਨ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ (ਆਲੋਚਕ) ਅਤੇ ਆਜ਼ਮੀ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਕਹਾਣੀ 
ਅਨੀਨਾ "ਅਨੀ" ਦੀਕਸ਼ਿਤ, ਇੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਗੁਆ ਬੈਠੀ। ਹਾ।ਲਾਂਕਿ, ਹਮਦਰਦ ਅਤੇ ਅਸਫ਼ਲ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਪਦਮ "ਪੈਡੀ" ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ, ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਪਿਨਿੰਗ ਜਾਂ "ਘੂਮਰ", ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਖੋਜੀ ਹੈ। ਕੀ ਅਨੀਨਾ 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਸਕੇਗੀ?

## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ 
* ਸਿਯਾਮੀ ਖੇਰ
* ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ
* ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ
* ਅੰਗਦ ਬੇਦੀ
* ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ

## ਉਤਪਾਦਨ 
ਫ਼ਿਲਮ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸੰਗੀਤ 
ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੌਸਰ ਮੁਨੀਰ ਅਤੇ ਸਵਾਨੰਦ ਕਿਰਕੀਰੇ ਦੁਆਰਾ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2023 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਦਾਸੀ (1988 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਦਾਸੀ*** ਇੱਕ 1988 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਤੇਲਗੂ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਬੀ.ਨਰਸਿੰਗ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਚਨਾ ਨੇ *ਦਾਸੀ* ਕਮਲਾਕਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਨੇ 36ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਸਨਮਾਨ ਜਿੱਤੇ, "ਫਿਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ" ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਿਊਰੀ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮਾ 1989 ਵਿੱਚ 16ਵੇਂ ਮਾਸਕੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਮੈਰਿਟ ਅਵਾਰਡ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 12ਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ *ਭਾਰਤੀ ਪੈਨੋਰਮਾ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਪਲਾਟ 
ਕਹਾਣੀ ਕਮਲਾਕਸ਼ੀ (ਅਰਚਨਾ) ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਾਸੀ *ਵਜੋਂ*  ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਜੋੜੇ ਦੀ ਨੌਕਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਬਦਲੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾਯੋਗ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਆਦਮੀ (ਡੋਰਾ) ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਜਿਸਮੀ ਖਿਡੌਣਾ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ  ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਤੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧੀਰਜ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਸਟ 
* ਕਮਲਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਚਨਾ
* ਭੂਪਾਲ ਰੈਡੀ
* ਰੂਪਾ
* ਆਨੰਦ ਚੱਕਰਪਾਣੀ
* ਅਦੀਲ ਹੁਸੈਨ

## ਅਵਾਰਡ 
; ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ

* ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਬੀ. ਨਰਸਿੰਗ ਰਾਓ
* ਸਰਬੋਤਮ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਅਪੂਰਬਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਬੀਰ
* ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਅਰਚਨਾ
* ਸਰਵੋਤਮ ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਸੁਦਰਸ਼ਨ
* ਸਰਬੋਤਮ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਟੀ. ਵੈਕੁੰਧਮ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1988 ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ
ਗਵਾਹ (2022 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਗਵਾਹ*** ਇੱਕ 2022 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਤਮਿਲ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀਪਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਅਤੇ ਰੋਹਿਨੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ 9 ਦਸੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਚੈਨਲ ਸੋਨੀ ਲਿਵ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਾਸਟ 
* ਪਾਰਵਤੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ
* ਰੋਹਿਣੀ ਇੰਦਰਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਸੁਬਤਰਾ ਰੌਬਰਟ
* ਅਜ਼ਗਮ ਪੇਰੂਮਲ
* ਸ਼ਨਮੁਗਰਜਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ
* ਪੇਥਰਾਜ ਵਜੋਂ ਜੀ. ਸੇਲਵਾ
* ਰਾਜੀਵ ਆਨੰਦ
* ਪਾਰਥੀਬਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਥਮਿਝਾਰਸਨ

ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦਸੰਬਰ 2021 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ

## ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 
ਇਹ ਫਿਲਮ 9 ਦਸੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਸੋਨੀ ਲਿਵ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। *ਦ ਹਿੰਦੂ* ਦੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ "ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਾਤੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜੋ ਕੋਈ ਮੁੱਕੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦੀ" ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੁਆਰਾ, ਨਵੀਨਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀਪਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਮੁਥੂਵੇਲ ਦੀ ਫਿਲਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੇਰਹਿਮੀ ਜਿਸ ਦੇ ਅਸੀਂ, ਸਮੂਹਿਕ ਸਮਾਜ, 'ਗਵਾਹ' ਹਾਂ"। *ਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼* ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਹੱਥੀ ਮੈਲਾ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ-ਹਿੱਟਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਡਰਾਮਾ" ਕਿਹਾ। *ਦ ਨਿਊ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਦੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ *ਗਵਾਹ ਨੂੰ* ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ"।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਗ੍ਰਾਜ਼ੀਆ ਇੰਡੀਆ

***ਗ੍ਰੇਜ਼ੀਆ ਇੰਡੀਆ*** ਇਤਾਲਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *ਗ੍ਰਾਜ਼ੀਆ* ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ। ਇਹ*ਗ੍ਰਾਜ਼ੀਆ* ਦਾ 10ਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ। ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫੈਸ਼ਨ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
*ਗ੍ਰੇਜ਼ੀਆ* ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਦਾ ਅੰਕ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵਰ 'ਤੇ ਬਿਪਾਸ਼ਾ ਬਾਸੂ ਸੀ। ਇਹ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਨੂੰ ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਮੀਡੀਆ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਟਾਈਮਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਉੱਦਮ ਸੀ। ਇਹ ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਤੋਂ ਟਾਈਮਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ *ਫੇਮਿਨਾ*, *ਫਿਲਮਫੇਅਰ*, *ਟਾਪ ਗੇਅਰ*, *ਗੁੱਡਹੋਮਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ*, *ਲੋਨਲੀ ਪਲੈਨੇਟ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਤੇ *ਹੈਲੋ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ* ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਨੰਦਨੀ ਭੱਲਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਗ੍ਰੇਜ਼ੀਆ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ
ਗੌਤਮ ਆਸ਼ਰਮ

**ਗੌਤਮ ਆਸ਼ਰਮ** ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਗੌਤਮ ਦਾ ਗੁਰੂਕੁਲ ਸੀ। ਇਹ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਦਰਭੰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੀਰੋਈ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਮਤੌਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਸਾਪਦ ਗੌਤਮ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕ ਨਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਲਾਬ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਗੌਤਮ ਕੁੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਕਸਾਪਦ ਗੌਤਮ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਥਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਆਚਾਰੀਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂਸ਼ਾਸਤਰ ਸਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਥਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਗੁਰੂਕੁਲ ਵੀ ਸੀ। ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਅਹਿਲਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਹਿਲਿਆ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਅਹਿਲਿਆ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਅਹਿਲਿਆ ਸਥਾਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
[thumb| [ਰਾਮ|ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਅਹਿਲਿਆ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਭਗਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਗੌਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।]]
thumb| ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਾਨਕੀ ਮੰਦਰ, ਅਹਿਲਿਆ ਸਥਾਨ, ਅਹਿਆਰੀ, ਦਰਭੰਗਾ

## ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਰੋਜ਼ਾ ਸੰਮੇਲਨ 
ਕੁਲਪਤੀ ਅਕਸਾਪਦ ਗੌਤਮ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਹਿਸ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਲਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਅਕਸਾਪਦ ਗੌਤਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਆਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕੁਲਪਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ। ਇਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਸੀਰਧਵਾਜਾ ਜਨਕ ਅਤੇ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਸੀਰਧਵਾਜਾ ਜਨਕ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਲਪਤੀਆਂ ਦਾ ਕੁਲਧਿਪਤੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਕਸਾਪਦਾ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਤਦ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੁਆਗਤ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਨਿਰੰਜਨੀ ਅਗਾਥੀਅਨ

**ਨਿਰੰਜਨੀ ਅਗਾਥੀਅਨ** (ਜਨਮ 8 ਜੂਨ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਸਟਾਈਲਿਸਟ ਹੈ ਜੋ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਗਥੀਅਨ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਨਲਿਨੀ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਗਥੀਅਨ ਨੇ *ਸਿਗਾਰਾਮ ਥੋਡੂ* (2014), *ਕਾਵਿਆ ਥਲਾਈਵਨ* ਅਤੇ *ਕਬਾਲੀ* (2016) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਬਤੌਰ ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ 
* *ਵਾਇਆ ਮੂਡੀ ਪੇਸਵਮ* (2014)
* *ਸੀਗਾਰਾਮ ਥੋਡੂ* (2014)
* *ਕਾਵਿਆ ਥਲਾਈਵਨ* (2014)
* *ਤ੍ਰਿਸ਼ਾ ਇਲਾਨਾ ਨਯਨਥਾਰਾ* (2015)
* *ਕਥਕਲੀ* (2016)
* *ਪੈਨਸਿਲ* (2016)
* *ਕਾਬਲੀ* (2016)
* *ਏਨਾਕੂ ਵੈਥਾ ਆਦਿਮਾਈਗਲ* (2017)
* *ਬੈਰਵਾ* (2017)&#x5B; ''* &#x5D;
* *ਨਮਾ ਵੀਤੂ ਪਿੱਲਈ* (2019)&#x5B; ** &#x5D;
* *ਕੰਨੂਮ ਕੰਨੂਮ ਕੋਲੈਯਾਦਿਥਾਲ* (2020)&#x5B; ** &#x5D;

### ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰਾ 
* *ਕੰਨੂਮ ਕੰਨੂਮ ਕੋਲੈਯਾਦਿਥਾਲ* (2020)&#x5B; ** &#x5D;

## ਇਨਾਮ 
* *ਕਾਵਿਆ ਥਲਾਈਵਨ* ਲਈ ਵਿਜੇ ਅਵਾਰਡ
* *ਕ*&#x5B; ** &#x5D;*ਾਬਲੀ'' ਲਈ ਆਨੰਦ ਵਿਕਟਨ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ

thumb| ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਕਲੋਜ਼-ਅੱਪ।
**ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ 1870 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਇੱਕ ਰਈਸ ਨਵਾਬ ਸਫ਼ਦਰ ਜੰਗ ਮੁਸ਼ੀਰ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਫਖ਼ਰੂਲ ਮੁਲਕ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਖੈਰਤਾਬਾਦ-ਪੰਜਗੁਟਾ ਸੜਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
thumb| ਫਖਰ-ਉਲ-ਮੁਲਕ II

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਮਹਿਲ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮੂਲ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਰਾਗੱਡਾ ਜਾਂ "ਲਾਲ ਪਹਾੜੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਨਵਾਬ ਫਖਰੂਲ ਮੁਲਕ ਨੇ ਨਵੇਂ ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਾਮ "ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ" ('ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਮੈਨਸ਼ਨ' ਲਈ ਫ਼ਾਰਸੀ) ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ 'ਇਰਮ' (ايرام), ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼', "ਏਰਾ" (ఎర్ర) ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।, ਤੇਲਗੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਲਾਲ।" ਉਸ ਨੇ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗਤ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਮਹਿਲ ਇਰਾਗੱਡਾ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਵਾਬ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਦੋ ਸਮਾਨ-ਅਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ: ਰਾਜ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਨੁਕੂਲ ਮੁਸਲਿਮ ਰਿਆਸਤਾਂ ਲਈ 'ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ' ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤੇਲਗੂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ 'ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ'। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ "ਏਰਾ ਮੰਜ਼ਿਲ" ਹੁਣ ਮਹਿਲ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਹੈ। ਵਿਕਲਪਕ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ "ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ" ਅਤੇ "ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਹੀ ਦਾਅਵਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਸਟੋਰ-ਹਾਊਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਹਿਲ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ/ਕਮਾਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ।
thumb| ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ
thumb| ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਮਹਿਲ।
ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਢਾਂਚਾ ਇਸ ਦੀ ਖਸਤਾ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ B2 ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਨੇ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੈਰੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਰੇ ਸਨ ਜੋ ਲੂਈ XVI ਫਰਨੀਚਰ, ਨੌ-ਹੋਲ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ, ਪੋਲੋ ਗਰਾਊਂਡ, ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਮਹਿਲ ਸਟੁਕੋ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਿਲ ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ

alt=|right|thumb|300x300px| ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ *ਬੰਧਾ*
alt=|right|thumb|200x200px| ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਪੱਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬੁਣਾਈ
ਇੱਕ **ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ** ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣੀ ਹੋਈ *ਬੰਧਾ* ਸਾੜ੍ਹੀ ਹੈ (ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ *"ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਬੰਧਾ"* ਸਾਧੀ ਜਾਂ ਸਾੜ੍ਹੀ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਣੇ ਅਤੇ ਬੁਣੇ ਨੂੰ ਬੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੜੀਸਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਬਲਪੁਰ, ਬਲਾਂਗੀਰ, ਬਰਗੜ੍ਹ, ਬੋਧ ਅਤੇ ਸੋਨੇਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾੜ੍ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮਾਦਾ ਕੱਪੜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤੋਂ ਨੌਂ ਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿਲਾਈ ਕੀਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਸ਼ੰਖ, ਪਹੀਏ, ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਉੜੀਆ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਲਾਲ, ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ 'ਬੰਧਕਲਾ' ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ, ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਟਾਈ-ਡਾਈਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਬਰਿਕ ਵਿੱਚ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ ਜਦੋਂ ਮਰਹੂਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਕਲਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੁਣਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਸੰਬਲਪੁਰ ਅਤੇ ਬਰਹਮਪੁਰ (ਬਰਹਮਪੁਰ ਪੱਟਾ) ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈਂਡਲੂਮ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀਆਂ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ (ਜੀਆਈ) ਰਜਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ 
right|thumb|267x267px| ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਬੰਧਾ ਸਾੜ੍ਹੀ
thumb| ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ
ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਹੈਂਡ-ਲੂਮ 'ਤੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਫੈਬਰਿਕ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ। ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਪੁਰੀ, ਬੋਮਕਾਈ, ਬਾਰਪਾਲੀ ਅਤੇ ਬਾਪਟਾ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮੰਗ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਪਾਟਾ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਵਿਜੇ, ਰਾਸਲੀਲਾ ਅਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਜੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਤੁਸਾਰ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ 'ਤੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦਾ ਮੂਲ 'ਰਘੂਰਾਜਪੁਰ ਪੱਟਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ' ਹੈ।
thumb| ਸੰਭਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ (ਲਾਲ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ
ਅਸਮਾਨਗੜ੍ਹ ਮਹਿਲ

**ਅਸਮਾਨ ਗੜ੍ਹ ਮਹਿਲ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। *ਅਸਮਾਨ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਆਸਮਾਨ", ਅਤੇ *ਗੜ੍ਹ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਘਰ", ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਿਲ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਸਥਿਤ ਸੀ।

ਮਹਿਲ ਨੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕੂਲ (ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਅਸਮਾਨ ਗੜ੍ਹ ਮਹਿਲ ਸ਼ਾਖਾ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸਮਾਨਗੜ੍ਹ ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1885 ਵਿੱਚ ਪੈਗਾਹ ਨੋਬਲ ਸਰ ਅਸਮਾਨ ਜਾਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅਸਮਾਨਗੜ੍ਹ ਪੈਲੇਸ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੰਭਾਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਨਿਜ਼ਾਮ ਇਸ ਲਘੂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਰ ਅਸਮਾਨ ਜਾਹ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਰ ਅਸਮਾਨ ਜਾਹ ਦੁਆਰਾ 1885 ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੈਗਾਹ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਲਕੋਂਡਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ (ਭੂਮੀਗਤ ਰਸਤਾ) ਹੈ।

ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਣਵਰਤਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਮਹਿਲ ਬਿਰਲਾ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਬਿਰਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਹੁਣ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੋਸਾਇਟੀ (ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਸਕੂਲ, ਅਸਮਾਨਗੜ੍ਹ ਪੈਲੇਸ ਸ਼ਾਖਾ) ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤ ਖਰੀਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਯੂ.ਏ.ਸੁੰਦਰੀ ਹਨ।

## ਡਿਜ਼ਾਈਨ 
ਇਹ ਗੌਥਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੱਧਯੁਗੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਸਮਾਨਗੜ੍ਹ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਬੁਰਜੀਆਂ ਅਤੇ ਡਾਟ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ।

ਗੌਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਢਾਂਚਾ, ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਇਮਾਰਤ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਥੜ੍ਹੇ 'ਤੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ। ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਤੱਕ ਸਧਾਰਣ ਪੌੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਤਲੇ ਕੋਰਿੰਥੀਅਨ ਕਾਲਮਾਂ ਤੋਂ ਰੰਗ ਕੀਤੇ ਮੇਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਰਾਂਡੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਖੁੱਲਣ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਕੀਤੀ ਆਰਕ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਛੱਤ ਵਾਲੀ ਛੱਤ ਕੈਸਟਲੇਟਿਡ ਬੈਟਲਮੈਂਟਾਂ ਨਾਲ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੈਰਾਪੇਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਜਦੋਂ 7ਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਮੀਰ ਓਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਹਿਲ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਸਤਾਰ (ਪਗੜੀ ਵਰਗਾ ਹੈੱਡਗੇਅਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ) ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਤੀਰ ਵਾਲਾ ਗੇਟਵੇ ਜੋੜਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਸਮਾਨ ਗੜ੍ਹ ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
* ਅਸਮਾਨ ਗੜ੍ਹ ਪੈਲੇਸ 'ਤੇ *ਹਿੰਦੂ* ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਹਿੱਲ ਫੋਰਟ ਪੈਲੇਸ

**ਹਿੱਲ ਫੋਰਟ ਪੈਲੇਸ**, ਜਿਸਨੂੰ **ਰਿਟਜ਼ ਹੋਟਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, *ਨੌਭਾਟ ਪਹਾੜ*, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਇਦਾਦ ਹੁਣ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਰਕਾਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਟੇਟ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਰਿਹਾਇਸ਼ (1915-1955) 
ਹਿੱਲ ਫੋਰਟ ਪੈਲੇਸ ਨੂੰ 1915 ਵਿੱਚ ਨਿਜ਼ਾਮਤ ਜੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਜ਼ਾਮ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਠਹਿਰਾਅ 15 ਸਾਲ ਰਿਹਾ। ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

### ਉਜਾੜ (1997-ਮੌਜੂਦਾ) 
ਅੱਜ, ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਖਸਤਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਹੈ।

2022 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪੀ। ਇੱਕ ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

## ਸਥਾਨ 
ਇਹ ਮਹਿਲ 6 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ *ਨੌਬਤ ਪਹਾੜ* ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੈਲੇਸ 'ਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਲੂਥਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਲਿਖਤ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਸਟੇਟ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ

**ਸਟੇਟ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ** ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ **ਆਸਫੀਆ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ 1891 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮੁਸੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅਫਜ਼ਲ ਗੰਜ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 500,000 ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਪਾਮ-ਪੱਤੇ ਦੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਰਾਜ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਿਖਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਟੇਟ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1891 ਵਿੱਚ ਸਈਅਦ ਹੁਸੈਨ ਬਿਲਗਰਾਮੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੀ ਨਿੱਜੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ।

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 72,247 ਵਰਗ ਗਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਲੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਜਨਵਰੀ 1932 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੀਰ ਉਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਨਿਜ਼ਾਮ VII ਦੀ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ 1936 ਵਿੱਚ ਆਸਫੀਆ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

1941 ਵਿੱਚ,*ਆਸਫੀਆ ਸਟੇਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ* ਆਪਣੀ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਮਨਾਈ। ਜਦੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਜ਼ ਐਕਟ 1955 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਸਫੀਆ ਸਟੇਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਲਈ ਰਾਜ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਲੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਮਾਚਾਰ, ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਅਖਬਾਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਮੀਰ ਓਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਆਸਫ ਜਾਹ VII ਦੁਆਰਾ 1941 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਡਿਜ਼ੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ 
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੂਚਨਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਈ-ਗ੍ਰੰਥਲਿਆ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਰਾਹੀਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਾਰੰਗਲ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਾਰਨੇਗੀ ਮੇਲਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ*ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਔਨਲਾਈਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ* ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ SCL ਵਿਖੇ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ਡ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਤੇਲੁਗੂ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਬਹਾਲੀ 
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ 7.35 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਹਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਪੋਰਟਲ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਲਗਭਗ 45,550 ਦੁਰਲੱਭ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਾਹੀ ਟੁਕੜਾ

**ਸ਼ਾਹੀ ਟੁਕੜਾ** ਬਰੈੱਡ ਪੁਡਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ 1600 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਹੀ ਟੁਕੜਾ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼ਾਹੀ ਟੁਕੜਾ ਜਾਂ ਦੰਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਟੀ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਤੇਲ/ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਤਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਮਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇਸਰ, ਲੌਂਗ ਅਤੇ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਡੀ ਐਨ ਏ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਕਵਾਨ ਮੁਗਲ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
thumb| ਸ਼ਾਹੀ ਟੁਕੜਾ
ਸ਼ਾਹੀ ਟੁਕੜਾ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਰੂਥਲ ਵਸਤੂ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਈਦ-ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਸਤੂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੁਗਲਾਈ ਪਕਵਾਨ
* *ਡਬਲ ਕਾ ਮੀਠਾ -* ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਪਕਵਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਕਵਾਨ
ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਈਲਾ

***ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਈਲਾ*** ਇੱਕ 2018 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਜੋਲ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਿਤੇਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਨੰਦ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਟਕ *ਬੇਟਾ, ਕਾਗਡੋ *' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

ਫ਼ਿਲਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।

## ਕਹਾਣੀ 
ਈਲਾ ਰਾਏਤੁਰਕਰ, ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਗਾਇਕਾ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਵਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ 
* ਕਾਜੋਲ ਈਲਾ ਰਾਇਤੁਰਕਰ, ਵਿਵਾਨ ਦੀ ਮਾਂ, ਅਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ
* ਵਿਵਾਨ ਰਾਇਤੁਰਕਰ, ਅਰੁਣ ਅਤੇ ਈਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਰਿਧੀ ਸੇਨ
* ਨਿਕਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ੀ ਮੱਲ
* ਪਦਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੇਹਾ ਧੂਪੀਆ
* ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ
* ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਤੁਲ ਕੁਲਕਰਨੀ
* ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਖੁਦ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਕੈਮਿਓ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ
* ਅਨੂ ਮਲਿਕ ਖੁਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਓ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ
* ਸਵਰਨਲੇਖਾ ਗੁਪਤਾ ਅਲੀਸ਼ਾ ਚਿਨਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਇਲਾ ਅਰੁਣ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਓ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ
* ਬਾਬਾ ਸਹਿਗਲ ਖੁਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਓ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ
* ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਖੁਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਓ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ
* ਸ਼ਾਨ ਖੁਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਓ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ
* ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਕੈਮਿਓ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2018 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਰਬੱਤੀ

[right|thumb|300x300px| [ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਗਰਬੱਤੀ ਵੇਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ]]
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਗਰਬੱਤੀ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਅਗਰਬੱਤੀ ਸਟਿਕਸ, ਜਿਸਨੂੰ **ਅਗਰਬੱਤੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (*ਅਗਰ* : ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਤੋਂ  ਤਮਿਲ அகில் (agil), அகிர்(agir) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ *ਵਾਰਤੀ*, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ *"ਸਟਿੱਕ"* ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਬਦ *"ਧੂਫਵਰਤੀ"* ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਟਿੱਕ ਅਗਰਬੱਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਅਗਰਬੱਤੀ ਸ਼ਬਦ (*ਅਗਰ* : ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਤੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਤਮਿਲ அகில், அகிர் ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ *ਵਾਰਤੀ*, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ *"ਸਟਿੱਕ"* ); ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਬਦ, "ਅਗਰਬੱਤੀਵਰਤੀ", ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਟਿੱਕ ਅਗਰਬੱਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
thumb| ਅਗਰਬੱਤੀ ਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ
thumb| ਨਾਲੰਦਾ, ਕਾਂਸੀ, 10ਵੀਂ ਸਦੀ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ "ਧੂਫਦਾਨ" ਅਗਰਬੱਤੀ ਬਰਨਰ।
thumb| ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਗ ਚੰਪਾ ਅਗਰਬੱਤੀ ਡੱਬੇ। ਨਾਗ ਚੰਪਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਗਰਬੱਤੀ ਸਟਿਕਸ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
* ਪੂਜਾ (ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਹਾਉਦਾ

thumb|210x210px|  ਮਈ 1841 ਈ. ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਹਾਉਦਾ।
right|thumb| ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਹਾਉਦਾ
**ਹਾਉਦਾ** ਜਾਂ **ਹਉਦਾ** (ਅਰਬੀ  ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਊਠ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬਿਸਤਰਾ", ਜਿਸ ਨੂੰ *ਹਾਥੀ ਹਾਉਦਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ* ), ਇੱਕ ਗੱਡੀ ਹੈ ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਊਠ, ਜੋ ਕਿ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਜਾਂ ਜਲੂਸ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਲਕ ਲਈ ਦੌਲਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਰਤਨ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਨੇਪੀਅਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੋਲਡਨ ਹਾਉਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕਿ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਸੂਰ ਦਾਸਰਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ਜਲੂਸ ਦੌਰਾਨ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜੋਧਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਹਾਉਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ ਹੈ।

ਅੱਜ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਾਉਡਾਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਜਾਂ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਐਲੀਫੈਂਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਬੂਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਹਾਉਡਾ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ, ਫੇਫੜੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ:Hathi_Howdah,_Mehrangarh_Fort_Museum.jpg|alt=Hathi Howdah, Mehrangarh Fort Museum.| *ਹਾਥੀ ਹਾਉਦਾ*, ਮੇਹਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲਾ
ਤਸਵੀਰ:Silver_Hathi_Howdah,_Mehrangarh_Fort_Museum.jpg|alt=Silver Hathi Howdah, Mehrangarh Fort Museum.|ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਹਾਥੀ ਹਾਉਦਾਮੇਹਰਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ  ਅਜਾਇਬ ਘਰ।
ਤਸਵੀਰ:Hathi_Howdah_or_Elephant_seat_in_the_Mehrangarh_Fort_Museum.jpg|alt=Hathi Howdah or Elephant seat in the Mehrangarh Fort Museum.|ਹਾਥੀ ਹਾਉਦਾ

[thumb| [ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਐਲੀਫੈਂਟ ਐਂਡ ਕੈਸਲ ਇੰਟਰਸੈਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਬੁੱਤ।]]
ਯੂਰੋਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਉਤਪੰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ "ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ" ਹੈ: ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਜਿਸਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਕਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
thumb| ਜੰਗੀ ਹਾਥੀ ਦੀ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਚਿੱਤਰਕਲਾ।
thumb| ਚੈਸਟਰ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਵਿੱਚ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕੋਇਰ ਸਟਾਲਾਂ ਤੋਂ "ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ"
thumb| ਹਾਥੀ ਦੇ ਆਰਡਰ ਦਾ ਕਾਲਰ

## ਊਠ ਹਾਉਦਾ 
thumb| ਹਾਉਦਾ (1855) ਦੇ ਨਾਲ ਊਠ ਰੇਲਗੱਡੀ .

* ਪਰਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਊਠ ਹਾਉਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

thumb| ਵਾਇਸਰੇਗਲ ਲੌਜ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿਖੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦਾ ਹਾਉਦਾ, ਸੀ. 1905

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮਹੌਤ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ੂ ਔਜ਼ਾਰ
ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਘੜੀ ਟਾਵਰ

**ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਘੜੀ ਟਾਵਰ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਘੜੀ ਟਾਵਰ ਹੈ। 1860 ਵਿੱਚ 10 ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਉਸਾਰਿਆ ਗਏ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1 ਫਰਵਰੀ 1897 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਨਿਜ਼ਾਮ ਸਿਕੰਦਰ ਜਾਹ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਫਰਮਾਨ ਨੇ 1806 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਫਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1860 ਵਿੱਚ 10 ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਅਤੇ 2.5 ਕਿੱਲੇ ਦੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 120 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਘੜੀ ਟਾਵਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1896 ਵਿੱਚ ਟਾਵਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1 ਫਰਵਰੀ 1897 ਨੂੰ ਨਿਵਾਸੀ ਸਰ ਟ੍ਰੇਵਰ ਜੌਨ ਚੀਚੇਲ ਪਲੋਡੇਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟਾਵਰ ਦੀ ਘੜੀ ਦੀਵਾਨ ਬਹਾਦੁਰ ਸੇਠ ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਰਾਮਗੋਪਾਲ, ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਟਾਵਰ ਵਾਲੇ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਉਸੇ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 10 ਲੱਖ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਾਰਕ ਦਾ ਆਕਾਰ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟਾਵਰ ਦਾ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਲਾਅਨ ਅਤੇ ਹੇਜਾਂ ਨਾਲ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ 2005 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 2006 ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਾਈ ਐਸ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਰੈੱਡੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ 1969 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪੁਲਿਸ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸ਼ਹੀਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਟਾਵਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

2006 ਵਿੱਚ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ 200 ਸਾਲਾ ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਲਾਕ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਲੋਗੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਫਰਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਲਾਕ ਟਾਵਰ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਣੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੁਆਰਾ 9 ਮਿੰਟ 30 ਸੈਕਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਲਘੂ ਸਿਨੇਮਾ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕ ਟਾਵਰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਟਾਵਰ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਾਲੇ ਪਾਰਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਗਰਿਕ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ