open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਵਿਸਤਾਰਾ

**ਵਿਸਤਾਰਾ** ਗੁੜਗਾਂਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਹੱਬ ਦਿੱਲੀ-ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈਅਡਡਾ ਹੈ I ਟਾਟਾ ਸੰਨਸ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਉਦਮ ਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 9 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਦਿਲੀ ਅਤੇ ਮੁਮਬਈ ਵਿਚਕਾਰ ਉਡਾਣ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2015 ਤੱਕ ਕੁੱਲ 500,000 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਵਾਈ I ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੱਕ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 12 ਘਰੇਲੂ ਥਾਂਹਾ ਤੋਂ 293 ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਤਹਿ ਯਾਤਰੀ ਸੇਵਾ ਏਅਰਬਸ ਏ320-232 ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਵਿਸਤਾਰਾ ਪਹਿਲੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਪੀ੍ਮੀਅਮ ਇਕੋਨਾਮੀ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ I

## ਇਤਿਹਾਸ
ਏਅਰਲਾਈਨ 2013 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉਦੱਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਟਾਟਾ ਸੰਨਜ਼ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਏਅਰਲਾਈਨਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕਠ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ I ਇਸ ਇੱਕਠ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਅਸਫ਼ਲ ਬੋਲੀ ਲਗਾਈ, ਜਿਸਦੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪ੍ਵਾਨਗੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਏਅਰਲਾਈਨ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ 49% ਫ਼ੌਰਨ ਡਰੈਕਟ ਇੰਨਵੈਸਟਮੈਂਟ (ਐਫ਼ਡੀਆਈ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਟਾਟਾ ਅਤੇ ਐਸਆਈਏ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੇਵੀ ਕੰਪਨੀ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ I ਜੇਵੀ, ਟਾਟਾ ਐਸਆਈਏ ਏਅਰਲਾਈਨ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਟੀਐਸਏਐਲ), ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਐਵਿਏਸ਼ਨ ਬਜ਼ਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਅ-ਕੌਸਟ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਹਾਈ-ਐਂਡ ਵਪਾਰਕ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੀ੍ਮੀਅਮ ਫੁੱਲ ਸਰਵਿਸ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ I ਭਾਰਤ ਦੇ ਫ਼ੌਰਨ ਇੰਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਪ੍ਮੋਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਨੇ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਐਸਆਈਏ ਨੂੰ ਪ੍ਵਾਨਗੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਏਅਰਲਾਈਨ ਵਿੱਚ 49% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੀ ਮੰਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ I ਦੋਹਾਂ ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ $100 ਲੱਖ ਦੀ ਰਕਮ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਸੰਨਜ਼ 51% ਦੇ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਬਾਕੀ ਦੇ 49% ਦੇ ਮਾਲਕ ਸੀ I ਇਸ ਨਾਲ ਟਾਟਾ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਸਾਲ 1930 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਾਟਾ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੀ ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਗਈ (ਟਾਟਾ ਏਅਰ-ਏਸ਼ੀਆ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਰਖਦਾ ਹੈ)I ਟਾਟਾ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏਅਰ-ਇੰਡੀਆ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਹੋਇਆ I

ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਸਤਾਰਾ 11 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ ਨਸ਼ਰ ਕੀਤੀ I ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ “ਵਿਸਤਾਰ” ਤੋਂ ਲਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ “ਬੇਅੰਤ ਅੰਬਰ” I ਵਿਸਤਾਰਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਏਅਰ ਓਪਰੇਟਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਂ ਉਡਾਣ ਲਾਈਸੈਂਸ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਡੀਜੀਸੀਏ ਤੋਂ 16 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਓਪਰੇਸ਼ਨ 9 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ I ਵਿਸਤਾਰਾ ਨਿਉਂ ਟਰਮਿਨਲ 2 ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੁਮਬਈ ਸੀਐਸਆਈ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸੇਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣ ਗਈ I ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰਮਿਨਲ ਦੇ ਲੈਵਲ 4 ਤੋਂ ਚਲਣਾ ਸੀ, ਜੋਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ, ਇਹ ਲੈਵਲ 3 ਤੇ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਜੋਕਿ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ I 24 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ, ਵਿਸਤਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਕਪਿੱਟ ਅਤੇ ਕੈਬਿਨ ਕ੍ਰੂ, ਸਿਕੀਉਰਟੀ ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਣਾਂ ਜੋ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਦੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ‘ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਸਿਕੀਉਰਟੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਇੰਨਸਟੀਟੂਟ’ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਇੰਨ-ਹਾਉਸ ਇੰਨਸਟੀਟੂਟ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ I ਇੰਨਸਟੀਟੂਟ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਨੌਡਲ ਬਿਉਰੋ ਆਫ਼ ਸਿਵਿਲ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਸਿਕੀਉਰਟੀ ਤੋਂ ਲੀਤੀਆਂ ਸਨ I ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਵਿਤਾਰਾ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਓਨ-ਟਾਈਮ ਪਰਫਾਰ੍ਮੇੰਸ (ਓਟੀਪੀ) 90% ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜੋਕਿ ਭਾਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀI 20 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ, ਵਿਸਤਾਰਾ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਯਾਤਰੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ I

## ਹਵਾਲੇ:
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼
ਮਹਾਤਮ

"ਮਹਾਤਮ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਮਹਾਤਮਯ" ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ "The peculiar virtue of any divinity or sacred shrine or a work giving on account of the merits of such divinites or shrine.
ਪੰਜਾਬੀ ਮਹਾਨਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਜਾਂ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰੂਪ ਸੁਧਾਸਰ ਮਹਾਤਮ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਸਰ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ 
ਇਸ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਗਰੰਥ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਗਰੰਥ ਆਦਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
"ਮਹਾਤਮ"
**ਮਹਾਤਮ** ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਚਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਆਰੰਭ ਜਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਉਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਪਠਨ-ਪਾਠਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਘਾੜਦੇ ਹਨ।ਉਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਮਹਾਤਮ ਦੀਆ ਕਈ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲ ਦੀਆਂ ਹਨ।ਮਹਾਤਮ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਕਲਾਸਿਕੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਪੁਜੀ ਮਹਾਤਮ ਅਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਮਹਾਤਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ।
(1)ਜਪੁਜੀ ਮਹਾਤਮ
ਜਪੁਜੀ ਮਹਾਤਮ ਮਿਹਰਬਾਨ ਰਚਿਤ ਜਨਮਸਾਖੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ ਉਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਪੜਨ ਨਾਲ ਕੀ ਪਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਜਪੁਜੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੂਸਰੇ ਮੰਤਰਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੈ।ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰਬ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਨ ਹੈ।
(2)ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਮਹਾਤਮ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਪੁੱਛ ਉਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਵਾਰਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਕਈ ਥਾਂਵਾ ਤੇ ਵਾਕ ਬਣਤਰ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਤੋ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ
ਕੋਰੋਮੰਡਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

**ਕੋਰੋਮੰਡਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ** ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਪ੍ਮੁੱਖ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹੈI ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਬੀ ਤੱਟ ਦੇ ਹਾਵੜਾ (ਕੋਲਕਾਤਾ) ਵਿੱਚ ਹਾਵੜਾ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਐਚ ਡਬੱਲਯੂ ਐਚ) ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਸੈਂਟਰਲ (ਐਮ ਏ ਐਸ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲੱਦੀ ਹੈI ਇਹ ਆਈਆਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹੈI ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਨੂੰ ਕੋਰੋਮੰਡਲ ਤੱਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੋਰੋਮੰਡਲ ਤੱਟ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੀ ਹੈI ਇਹ ਟਰੇਨ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਰੇਲਵੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈI ਇਹ ਟਰੇਨ ਹਾਵੜਾ ਚੇਨਈ ਮੇਲ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਚੇਨਈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਇਸ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨI ਇਸ ਟਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਹੀ ਭੀੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈI ਇਸ ਟਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸੀਬੀਸੀ ਕਪਲਿੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਝਟਕੇ ਲਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਕੱੜ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਅਸਾਨ ਅਤੇ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਚੋਲਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਚੋਲਾ ਮੰਡਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ “ਚੋਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਡਲ” ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੋਰੋਮੰਡਲ ਆਇਆ ਹੈI ਕੋਰੋਮੰਡਲ ਤੱਟ ਭਾਰਤੀ ਪਾ੍ਇਦੀਪ ਦੇ ਦਖਣ ਤੱਟ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਂ ਹੈI

## ਸਮਾਂ
ਟਰੇਨ ਨੰਬਰ 12841 ਅਤੇ 12842 ਹਨ। 12841 14:50 ਬਜੇ ਹਾਵੜਾ ਤੋ ਵਿਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 17:15 ਬਜੇ ਚੇਨਈ ਸੈਂਟਰਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈI 12842 8:45 ਬਜੇ ਚੇਨਈ ਸੈਂਟਰਲ ਤੋ ਵਿਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ (Iਦੁਬਾਰਾ ਅਗਲੇ ਦਿਨ) 11:50 ਬਜੇ ਹਾਵੜਾ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਾਰ 1661 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤਯ ਕਰਦੀ ਹੈI

## ਇੰਜਣ ਦੀ ਕਾੱਡੀਆਂ
ਟਰੇਨ ਸੀਐਲਡਬਲਯੂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਡਬਲਯੂਏਪੀ-4 ਵਰਗ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲ ਖੀਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਹਾਵੜਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਤਨਮ ਤੱਕ ਦਖਣ ਪੂਰਬ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਸਂਤਰਾਂਗਚੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਇੰਜਣ ਸ਼ੈਡ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਮੰਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੰਜਣ ਕਾੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਯਾਪੁਰਮ ਅਧਾਰਿਤ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਚੇਨਈ ਤੱਕ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈI ਇਹ 5000 ਐਚਪੀ ਇੰਜਣ 140 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੌੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਵਿਭਾਗੀ ਗਤੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ਕਰਕੇ ਕੋਰੋਮੰਡਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 120 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਵੱਧ ਮੰਜ਼ੂਰ ਗਤੀ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਟਰੇਨ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਹਾਵੜਾ ਤੱਕ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ (ਲੱਲਾਗੁਡਾ) ਅਧਾਰਿਤ ਡਬਲਯੂਏਪੀ-4 ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਤਨਮ ਵਿੱਚ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਹਾਵੜਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਤਨਮ ਤੱਕ ਸਂਤਰਾਂਗਚੀ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਤਨਮ ਤੋਂ ਚੇਨਈ ਤੱਕ ਈਰੋਡ ਅਧਾਰਿਤ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆI ਜਦ ਰੋਯਾਪੁਰਮ ਸ਼ੈਡ ਚੇਨਈ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਦਾ ਹੈ ਤਦ ਰੋਯਾਪੁਰਮ ਅਧਾਰਿਤ ਇੰਜਣ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਤਨਮ ਤੋਂ ਚੇਨਈ ਤੱਕ ਖਿਚਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈI

ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਲਾਈਨ ਦੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਜੁੜਵਾ-ਡੀਜ਼ਲ ਡਬਲਿਊਡੀਐਮਸ(ਖੜਗਪੁਰ ਤੋਂ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਸ਼ੈਡ) ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਸੀI ਦੋ-ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿੰਗਲ ਡਬਲਿਊਡੀਐਮ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ, ਟਰੇਨ ਦੇ 24 ਡੱਬਿਆਂ ਨੂੰ 110 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਖਿਚਣ ਦੀ ਸੀਮਤ ਸਮਰਥਾ ਸੀI ਬਿਜਲੀ-ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੰਗਲ ਡਬਲਯੂਏਪੀ-4 ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇੰਜਣ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀI ਇਸ ਤਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਚਤ ਸੀI ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਾਰਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੀ ਬਚਤ ਸੀI

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ

**ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ** ਜਾਂ **ਗੋਪਾਲ ਮੋਚਨ** ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਗਾਧਰੀ ਤੋਂ 20 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਿੰਧੂ ਵਣ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਇਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ (ਗੁਰਪੁਰਬ) ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਾਪ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਨਦੀ ਦੇ ਵਹਿਣ 'ਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਤਲਾਅ ਜਿਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਟਿੱਲਾ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦਾ 100 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦੇ ਘੇਰਾ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੱਗਭਗ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਕੁੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 500 ਫੁੱਟ ਵਰਗਾਕਾਰ ਸਰੋਵਰ ਰਿਣ ਮੋਚਨ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

## ਪੁਰਾਣ
ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵਜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ 'ਤੇ ਪਈ, ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਮਨਾਇਆ। ਪੁਲਸਤਿਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਯੱਗ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪੁੱਜੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਰਸਵਤੀ ਜੀ ਉਪਰ ਪੈਣ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁਖ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾ ਸਕੀ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੰਜਵਾਂ ਮੁਖ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਮੁਖ ਕੱਟ ਸੁੱਟਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਕਪਾਲੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਦੋਸ਼ਮੁਕਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਚੱਲਦੇ-ਚੱਲਦੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਭਵਾਨੀਪੁਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਬ੍ਰਹਮ ਕਪਾਲੀ ਦੋਸ਼ ਹਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਲੱਤ ਤੋਂ ਕਪਾਲ (ਸਿਰ) ਹਟ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਪਿਆ।

## ਰਮਾਇਣ
ਰਾਵਣ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣ ਮਗਰੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਧਰਮ ਖੇਤਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਸਿੰਧੂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਦੇ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਮਹਾਭਾਰਤ
ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਮਗਰੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਇਥੇ ਹੀ ਧੋਤੇ ਸਨ ਤੇ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਯੱਗ ਕੀਤੇ ਸਨ।

## ਸਿੱਖ
ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੀ ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 754 ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਇਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ 22 ਦਿਨ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਵ ਮੱਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ

**ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ**( ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ :Ranjit Sagar Dam ) ਜੋ ਥੀਨ ਡੈਮ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ  ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ  ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹਾਇਡ੍ਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ  ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬ  ਰਾਜ ਦੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ "ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

Ranjit sagar dam lake.jpg|Ranjit sagar dam lake 
BankThein Dam lake.jpg|BankThein Dam lake
Ranjit sagar dam lake.jpg|Ranjit sagar dam lake

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੈਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਲਥਾਵਾਂ
ਰਾਮਾਵਤਾਰ

**ਰਾਮਾਵਤਾਰ** ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਸੰਕਲਿਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾ ਹੈ ।
ਇਹ 864 ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਚਰਿਤਰ ਨੂੰ 'ਬਾਲਮੀਕੀ ਰਮਾਇਣ' ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਕਵੀ ਦੀ ਰੁਚੀ ਯੁੱਧ-ਵਰਣਨ ਵਲ ਅਧਿਕ ਹੈ।ਯੁੱਧ-ਵਰਣਨ ਦੇ ਮੋਹ-ਵਸ ਕਵੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਸੰਗ ਛਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਉਲੇਖ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ।ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ 'ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ-ਕਾਂਡ ਅਤੇ 'ਸੁੰਦਰ-ਕਾਂਡ' ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਥਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਢਾਈ ਛੰਦਾਂ(364-66) ਵਿਚ ਨਿਬੇੜਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਰਾਮ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਦਸਣਾ ਕਵੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਵੀਰ-ਚਰਿਤ੍ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਅਰਿ-ਸੰਘਾਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਣੀ ਹੈ।'ਰਾਮਾਇਣ' ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਜੋ ਅੰਸ਼ ਇਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਕੇਵਲ ਕਥਾ-ਨਿਰਵਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਸੰਗ-ਪੂਰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਯੁੱਧ-ਵਰਣਨ ਵੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ 'ਯੁੱਧ-ਕਾਂਡ' ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਪਾਤਰ 'ਰਾਮਾਇਣ' ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਿਧਾਨ, ਵਿਵਰਣ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਸਾਮਿਅਕ ਪੱਧਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਸਰੋਤ-ਮੂਲਕ ਇਤਿਹਾਸ
ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ,
ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ,
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ
ਪੰਨਾ 144
ਅਗਰਾ

**ਕਵੀ ਅਗਰਾ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਕਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਅਗਰਾ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ ਹੈ। ਮੌਲਾ ਬਖਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਕਵੀ ਦਾ ਤਖ਼ੱਲਸ ਅਗਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸਿਰਫ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਵੀ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਾਕਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਾਕਾ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੱਦਰਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਵੀ ਮਦਰੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੜਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਜਮਾਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕਲਾ ਹਿੰਦੂ ਲੜਕਾ ਸੀ।ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੁਰਗਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮੇਂ ਉਹ ਤਿਲਕ ਲਾ ਕੇ ਮਦਰੱਸੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੌਲਵੀਂ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੜਕੇ ਨੇ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਨੂੰ ਠਿੱਠ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਜਿਸਦਾ ਤੂੰ ਤਿਲਕ ਲਾਇਆ ਹੈ।ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੋੜਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬੀਬੀ ਫਾਤਿਮਾ ਹੈ। ਉਸ ਤਰਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਦੱਸਣ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਲ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਗਾਲ ਕੱਢੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹੰਗਾਮਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਕੇਸ ਕੋਤਵਾਲ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਝੂਠਾ ਮਕੁੱਦਮਾ ਬਣਾ ਕੇ ਬੇਕਸੂਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਉੱਤੇ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ| ਇਹ ਘਟਨਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ 1731 ਈ ਅਤੇ 1791 ਬਿਕਰਮੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਾਤੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਵੀ ਅਗਰਾ ਵੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਉਸ ਉਪਰ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ 1847 ਬ੍ਰਿਕਮੀ ਵਿੱਚ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਦੀ ਵਾਰ ਲਿਖੀ।ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਵਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਸਾਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਵਾਰ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨਣ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਖੁੱਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦਾ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਹੈ।ਪਰ ਬੋਲੀ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੁੱਲ 212 ਛੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਚਹੁੰ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹਨ।ਇਹ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਰਾ ਕਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਸਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਈਸ਼ਵਰ ਉਪਮਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਮਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਦੱਸ ਕੇ ਹਿੰਦੂਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੋ ਉਲਟ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।ਉਸਨੇ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈਆ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ- 
ਵਿਚ ਮਸੀਤ ਦੇ ਪੜਦੇ ਲੜਕੇ ਕੀ ਕੀ ਜ਼ਾਤ ਸੁਣਾਈ।
ਸੱਯਤ ਤੇ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਪੜਦੇ, ਮੁਗ਼ਲ ਪਠਾਣ ਅਰਾਈਂ।
ਤ੍ਰਖਾਣ, ਲਾਹੌਰ, ਜੁਲਾਹੇ ਪੜਦੇ ਕੀ ਕੀ ਹੋਰ ਸੁਣਾਈ।
ਅਗਰਾ ਸੁਨਿਆਰੇ ਤੇ ਪੜਨ ਖੱਤਰੀ ਹੋਰ ਭੀ ਓੜਕ ਨਾਹਿ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮਦਰੱਸੇ ਬਾਰੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ|' ਅਖੀਰ ਹਕੀਕਤ ਨੇ ਸਿਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਸਿਰ ਨਾ ਛੱਡਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਮੁਕਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਥਿਤੀ

**ਥਿਤੀ** ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਵਿ–ਭੇਦ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ ਥਿਤਿ ਸ਼ਬਦ ਤਿੱਖੀ ਦੇ ‘ਤੇ’ ਅਤੇ ‘ਥ’ ਅੱਖਰ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ ਥਿਤੀ ਬਣਾ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਰੁੱਤ ਜਾਂ ਥਿੱਤ ਹਨ। ਥਿਤਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਜੋੜ ਲਏ ਲੋਕ
ਮਨ ਨੇ ਥਿਤੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਥਿਤੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਦੀ ਗਤੀ ਅਥਵਾ ਥਿਤਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਖਿਆਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਨ ਦੇ ਦੋ ਪੱਖ ਹਨ:ਕਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ੁਕਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌਦਾਂ ਚੌਦਾਂ ਥਿਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿ੍ਸ਼ਨ ਪੱਖ ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀ ਰਚੀ ਥਿਤੀ ਰਾਗ ਬਿਲਾਵਲ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ 20 ਬੰਦ ਹਨ ਹਰ ਬੰਦ 6 ਤੁਕਾਂ ਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਕਾਵਿ ਉਪਰ ਰਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖਿਆਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਾਉ ਦੀ ਤੁਕ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛੰਦ ਦੀ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀ ਤੋ ਇਹ ਰਚਨਾ ਚੌਪਈ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।ਮਾਤਾ੍ਵਾਂ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਸਭ ਥਾਂ ਹੈ। ਦੁਤੀਆ, ਪੰਚਮੀ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮੱਸਿਆ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਦੋ ਪਦਿਆ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀ ਪ੍ਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਉੱਤੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ। ਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਗਾ ਦੇ ਉੱਚਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਲਈ ਰਾਗ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਾਣੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਵਿ ਰੂਪ
1893

**1893** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 1890 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
*19 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰੰਗੀਨ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨ ਛਪੀ।

## ਜਨਮ 
## ਮੌਤ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਸਲੇ

ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਰਮ ਸਾਧਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਕੁਝ **ਮਸਲੇ** ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

(ੳ)	ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

1.	ਪ੍ਰੋ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਅਨੁਸਾਰ “ਮਸਲਾ” ਅਰਬੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਭਾਵ ਹੈ (ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ) ਵਿਚਾਰ ਯੋਗ ਗੱਲ।

2.	ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਸਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਅਰਬੀ ਦੇ “ਮਸਲਹ ਸ਼ਬਦ” ਵਿਚੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ। ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਜਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਮਸਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪੁਰਾਤਨ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਜਾਂ ਬਚਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਸਲੇ ਦਾ ਨਾਂੲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

3.	ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਸਲੇ ਅਰਬੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ “ਮਸਲਾ” ਤੋਂ ਵਿਉਂਤਪਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਸੀ ਅਰਥ ਹਨ “ਮਾਨਦ, ਮਿਸਾਲ, ਕਹਾਵਤ, ਵਸਫ, ਹਾਲ, ਦਾਸਤਾਨ, ਕਿੱਸਾ।”

ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚ ਮਸਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਥਵਾ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

(ਅ)	ਉਦੇਸ਼

ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਸਾਖੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੰੁਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਸਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਥਵਾ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਵਿਆਖਿਆ। ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਮੱਧ ਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਧਾ ਮਸਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਮੁੱਖ ਫਕੀਰਾਂ, ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ, ਇਮਾਂਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕੁਝ ਕੁ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਅਧਿਆਤਮਕ, ਸਦਾਚਾਰਕ ਜਾਂ ਚਰਿੱਤਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੰੁਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਦਾਚਾਰਕ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਜਾਂ ਚਰਿੱਤਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਵੀ ਹੈ।

(ੲ)	ਉੱਪਲਬਧ ਮਸਲੇ

ਜੋ ਮਸਲੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਜਾਂ ਛਪੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਮਸਲੇ ਹਨ:- ਮਸਲੇ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਕੇ, ਮਸਲੇ ਹਜ਼ਰਤ ਰਸੂਲ ਕੇ, ਮਸਲਾ ਮੂਸਾ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਕਾ, ਮਸਲਾ ਹਸਨ ਹੁਸੈਨ ਕਾ, ਮਸਲਾ ਆਦਮ ਸਾਫੀ ਕਾ, ਮਸਲਾ ਸੁਲੇਮਾਨ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਕਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਸਰੂਪ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਸਲਾ “ਬੀਬੀ ਬਸਰੀ ਕਾ” ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
  
ਹਵਾਲੇ:
1.	
2.	
3.
ਸੂਈ ਰਾਜਵੰਸ਼

**ਸੂਈ ਰਾਜਵੰਸ਼** (ਚੀਨੀ: 隋朝, ਸੂਈ ਚਾਓ ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Sui Dynasty) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਇਹ ਕੇਵਲ ੫੮੯ ਈਸਵੀ ਵਲੋਂ ੬੧੮ ਈਸਵੀ (ਯਾਨੀ ੨੯ ਸਾਲ) ਤੱਕ ਚਲਾ ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਸ਼ਕਤ ਰਿਹਾ। ਸੂਈ ਕਾਲ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਦਾ ਕਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਤੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।

## ਅਰੰਭ ਅਤੇ ਰਾਜਕਾਲ 
ਸੂਈ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਯਾਂਗ ਜਿਆਨ (杨坚, Yang Jian) ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਝੋਊ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਖੰਡਿਤ ਚੀਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਭੱਜਿਆ ਨੂੰ ਭਕਸ਼ਿਅ ਕਰਕੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੂਈ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰਾਂ-ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਘਟਣ ਲਈ ਭੂਮੀ ਪੁਨਰਵਿਤਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ(ਯਾਨੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਲੋਂ ਵੰਡੀ ਗਈ), ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਦਾ ਠੀਕ ਵਲੋਂ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ(ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਲੋਂ ਪੂਰਵ ਹਰ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਸਿੱਕੇ ਜਰਬ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ)। ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਬੀਲੋਂ ਵਲੋਂ ਬੱਚ - ਬਚਾਵ ਲਈ ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਫੈਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹੈ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਰਿਏ ਚੀਨ ਦੀ ਭਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ - ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਚੀਨ ਦੀ 1,੭੭੬ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਮਹਾਨ ਨਹਿਰ ਵੀ ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈ, ਜੋ ਹਵਾਂਗ ਹੋ (ਪੀਲੀ ਨਦੀ) ਨੂੰ ਯਾਂਗਤਸੇ ਨਦੀ ਵਲੋਂ ਜੋੜਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਕ੍ਰਿਤਰਿਮ ਨਦੀ ਜਾਂ ਨਹਿਰ ਹੈ।

## ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ 
ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤਰਫ ਸੂਈ ਸਰਕਾਰ ਸੁਵਯਵਸਿਥਤ ਸੀ, ਵਹੀਂ ਉਹ ਖਰਚਾਲੂ ਅਤੇ ਕਰੂਰ ਵੀ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਹਿਰ ਜਿਵੇਂ ਚੀਜਾਂ ਲਈ ਜਨਤਾ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਟੈਕਸਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਿਹੈਤ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਸੂਈ ਸਾਮਰਾਜ ਕੋਰਿਆ ਦੇ ਗੋਗੁਰਏਓ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਵੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜੁਟਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਤਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਦ੍ਰੋਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਘਿਰਕੇ ਸੂਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਵੰਸ਼
* ਤੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼
* ਗੋਗੁਰਏਓ
* ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਰੈਸ਼ੀ

**ਮੀਆਂ ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼** ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੈ। ਮੀਆਂ ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। 

## ਜੀਵਨ
ਮੀਆਂ ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1778 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਪੱਸਿਆਂ ਵਾਲਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਤਰਖਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਨ ਵੀ ਕੰਠ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਮੀਆਂ ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਲਗਪਗ 85 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ 1863 ਈ: ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਇਦਾਇਗੀ ਲੈ ਲਈ। 

## ਵਿੱਦਿਆ
ਮੀਆਂ ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਲੀਅਲਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੀਆ ਵੱਡਾ ਪਾਸੋਂ ਫੱਜ਼ ਪਾਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਹੀ ਕੁਰਾਨ ਮਜ਼ੀਦ ਕੰਠ ਕੀਤਾ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਸ਼ਾਹ ਬਹਿਰਾਮ
*ਮਲਕਜ਼ਾਦਾ ਵਾ ਸ਼ਾਹਪੁਰੀ
*ਆਦਮ ਬਲਖੀ
*ਚੰਦਰ ਬਦਨ (1869)
*ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ
*ਕਾਮ ਰੂਪ
*ਬਦੀਅ-ਉਲ-ਜਮਾਲ
*ਗੁਲ ਸਨੋਬਰ
*ਚੰਦਰ ਬਦਨ 
*ਮਨਾਜਾਤ ਮੀਆਂ ਵੱਡਾ
*ਦਾਸਤਾਨਿ ਅਮੀਰ ਹਮਾਜ਼ਾ ਡਾ. ਗੁਲਜਾਰ ਸਿੰਘ ਕੰਰਾ ਮੀਆਂ ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਨੱਟ ਹੈਮਸਨ

**ਨੱਟ ਹੈਮਸਨ** (4 ਅਗਸਤ 1849- 19 ਫਰਵਰੀ, 1952) ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਲ 1920 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹੈਮਸਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 20 ਨਾਵਲ, ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਕੁਝ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਲੇਖ ਛਪੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਪੜਛ ਡੈਮ

**ਪੜਛ ਡੈਮ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੜਛ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡੈਮ 0.35 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਡੈਮ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋ 1993 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਡੈਮ ਪੜਛ ਖੱਡ ਜਾਂ ਪੜਛ ਚੋਅ ਉਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਡੈਮ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਕਾਫੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਥੇ ਇਹ ਘੱਟ ਹੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡੈਮ ਹੁਣ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਲਈ ਠੇਕੇ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਕਰਿੰਦੇ ਇਥੇ ਆਓਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਰੂਦੀ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਖ਼ੁਦ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ 

File:Perch dam, district Mohali, Punjab, India.JPG|ਪੜਛ ਡੈਮ
File:Gugga Marri temple near Perch Dam, Village Perch, district Mohali, Punjab, India 02.JPG| ਪੜਛ ਡੈਮ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਗੁੱਗਾ ਮਾੜੀ 
[File:State Government signboard,Perch Dam, Village Perch, district Mohali, Punjab, India 03.JPG| ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਬੋਰਡ 
File:Water outlet for irrigation, Perch Dam, Village Perch, district Mohali, Punjab, India 04.JPG|ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਡੈਮ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੋਘਾ

 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੈਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੈਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਰੱਖਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਲਗਾਹਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਸਾਧਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੈਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲ ਸੋਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਲਥਾਵਾਂ
ਅਦਨਾਨ ਸਿੱਦਕੀ

**ਅਦਨਾਨ ਸਿੱਦਕੀ** () ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਚਰਚਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ *ਉਰੂਸਾ*, *ਪਲ ਦੋ ਪਲ*, *ਮੇਰੀ ਅਧੂਰੀ ਮੁਹੱਬਤ*, *ਮੇਰੀ ਜ਼ਾਤ ਜ਼ਰਾ-ਏ-ਬੇਨਿਸ਼ਾਨ*, *ਦੋਰਾਹਾ*, *ਹਵਾ ਰੇਤ ਔਰ ਆਂਗਨ*, *ਛੋਟੀ ਸੀ ਕਹਾਨੀ*, *ਵਸਲ* ਅਤੇ ਪਾਰਸਾ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।ਅਦਨਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਫਰ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ *ਗਲਸ ਐਂਡ ਗਾਇਸ* ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੋਇਬ ਮੰਸੂਰ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਲਈ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਰਡਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਐਂਜਲੀਨਾ ਜੋਲੀ ਅਤੇ ਇਰਫਾਨ ਖਾਨ ਨਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ*ਅ ਮਾਇਟੀ ਹਰਟ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2010 ਵਿੱਚ ਅਦਨਾਨ ਨੇ ਬੈਸਟ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਕ ਜਨੂਨ ਦੀਵਾਨਗੀ ਡਰਾਮੇ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੀਡੀਆ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ 
ਯਲਗਾਰ ਕੀਤੀ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
* ਉਰੂਸਾ (PTV)
* ਪਲ ਦੋ ਪਲ (PTV)
* ਮੰਜ਼ਿਲ (ARY TV) 2006
* ਕਲੋਨੀ 52 (PTV)
* ਛੋਟੀ ਸੀ ਕਹਾਨੀ (PTV) 2010
* ਪਾਰਸਾ (Hum TV) 2010
* ਆਈਨਾ (PTV)
* ਵਜੂਦ-ਏ-ਲਾਰੇਬ (Indus TV)
* Dually Wed (aka Aurat Aur Char Dewari) ARY TV
* ਪੀਰ-ਏ-ਕਾਮਿਲ
* ਹਵਾ ਰੇਤ ਔਰ ਆਂਗਨ (PTV)
* ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਅਦਾ (PTV)
* ਕੈਸਾ ਯੇਹ ਜੁਨੂਨ (ARY Digital) 2008
* ਦੀਆ ਜਲੇ
* ਜ਼ੈਬ-ਉਨ-ਨਿਸਾ (PTV)
* ਮੇਰੀ ਜਾਨ (Hum TV) 2009
* ਮੇਰੀ ਅਧੂਰੀ ਮੁਹੱਬਤ (Geo TV) 2008
* ਕੈਸੀ ਯੇਹ ਅਗਨ (drama) (PTV Home) 2011
* ਸ਼ਿੱਦਤ (Hum TV) 2009
* ਕਭੀ ਕਭੀ ਪਿਆਰ ਮੇਂ (PTV) 2014
* ਮੋਹੱਬਤ ਰੂਠ ਜਾਏ ਤੋ (Hum TV) 2011
* ਦੋਰਾਹਾ (Geo TV) 2008-2009
* ਮੈਂਹਦੀ (PTV) 2003
* ਮੇਰੀ ਜ਼ਾਤ ਜ਼ਰਾ-ਏ-ਬੇਨਿਸ਼ਾਨ (Geo TV) 2009-2010
* ਮੋਹੱਬਤ ਜਾਏ ਭਾੜ ਮੇਂ (Hum TV) 2012
* ਵਸਲ (Hum TV) 2010
* ਹਮਨਸ਼ੀਨ (Hum TV) 2013
* ਜਲ ਪਰੀ (Geo TV) 2011
* ਰੁ ਬਰੂ (Hum TV) 2014
* ਸਾਂਦਲ (Geo TV) 2012
* ਮਾਤ (Hum TV) 2011
* ਇਤਰਾਫ਼ (ARY Digital)
* ਮੁਲਾਕਾਤ (Hum TV)
* ਸ਼ਿਕਵਾ ਨਾ ਸ਼ਿਕਾਯਤ ਹੈ (Express Entertainment)
* ਥੋੜੀ ਸੀ ਵਫ਼ਾ ਚਾਹੀਏ (Geo TV)
* ਏਕ ਥੀ ਪਾਰੋ (Tv One Global)
* ਪਤਝੜ ਕੇ ਬਾਅਦ (Urdu 1) 2012-2013
* ਦਰਮਿਆਨ (ARY Digital) 2014
* ਮੇਰੇ ਹਮਦਮ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ (Urdu 1) 2014
* ਮੇਰੇ ਕ਼ਾਤਿਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲਦਾਰ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ) (Hum TV) 2011-2012
* ਆਹਿਸਤਾ ਆਹਿਸਤਾ (Hum TV) 2014
* ਜਾਨਮ (A-Plus) 2014
* ਕਰਬ (Hum TV) 2015
* ਕਿਤਨਾ ਸਤਾਤੇ ਹੋ (Hum TV) 2015

### ਫਿਲਮਾਂ 
## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜਦਗੀਆਂ 
* 2002: ਲਕਸ ਸਟਾਇਲ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ
* 2005: ਪਹਿਲੇ ਇੰਡਸ ਡਰਾਮਾ ਅਵਾਰਡਸ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ
* 2010: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੀਡੀਆ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਲਈ ਅਵਾਰਡ (ਇਸ਼ਕ ਜਨੂਨ ਦੀਵਾਨਗੀ ਡਰਾਮੇ ਲਈ)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ

**ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ** ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਰਿੱਧੀ-ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਅੰਦਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਨ ਵਡਿਆਈ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਫੁਰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਕਿਸਮਾਂ
ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
#ਭੋਗ-ਵਾਸ਼ਨਾ:- ਸਰੀਰਕ ਇੰਦਰੀਆਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਸੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਭੋਗ-ਵਾਸ਼ਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
#ਲੋਕ-ਵਾਸ਼ਨਾ:- ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਗਿਆਸਾ ਦਾ ਸੂਖਸ਼ਮ ਫੁਰਨਾ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
#ਆਮ ਵਾਸ਼ਨਾ:- ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਦੀਵੀ ਹੋਂਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਗ 219 'ਚ ਵੀ ਲੋਕ ਵਾਸ਼ਨਾ ਵਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
;ਉਸਤਤਿ ਨਿੰਦਾ ਦੋਊ ਤਿਆਗੈ ਖੋਜੈ ਪਦੁ ਨਿਰਬਾਨਾ।। 
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਚਰਾਗ ਅਵਾਣ

**ਚਰਾਗ ਅਵਾਣ** ਇੱਕ ਮੱਧਕਾਲੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਰਚਿਆ।

## ਜਨਮ ਤੇ ਜੀਵਨ
ਚਰਾਗ ਅਵਾਣ ਪਿੰਡ ਖੇੜਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।

## ਰਚਨਾ 
ਚਰਾਗ ਅਵਾਣ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸਿਧੀ-ਸਾਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਬੋਲੀ ਮੁਲਤਾਨੀ ਰੰਗਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਚਰਾਗ ਅਵਾਣ ਨੇ ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ। ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਬੇਟੇ ਮੁਅੱਜ਼ਮ ਖਾਨ ਉਰਫ਼ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਕਮ ਦੀ ਖੂਬ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਬੈਂਤ ਦੀ ਥਾਂ ਦਵਈਆ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿੱਸਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਨਮੂਨਾ 
ਭਾਬੀ ਲਾਲ ਪਲਾਨ ਕਚਾਵੇ ਸ਼ੁਤਰ ਸੰਗਾਰ ਤਰੇੰਦੇ 
ਜਿਤ ਝਲੇ ਕਰ ਹਥ ਮੁਹਾਰਾਂ ਖੂਬ ਸੰਭਾਲ ਛਿਕੇਂਦੇ
ਬਾਕੀ ਚਲ ਦਿਸਣ ਸਭ ਖੇੜੇ ਸੂਰਾਖਾਨ ਦ੍ਲੇਂਦੇ
ਡਿੰਗੀ ਪੇਚ ਬਧਨ ਵਿਸ਼ਾਰਾ ਕਮਰਬੰਦ ਚਿਲਕੇਦੇ 
ਸ਼ਮਲੇ ਖੂਬ ਦਪਟੇ ਚੀਰੇ ਸਹਿਜ ਕੱਨੋ ਦਿਲ ਦੇਂਦੇ 
ਕੰਗਨ ਦਸਤ ਕਵੱਟੇ ਅਜੂ ਸੋਹਨ ਵਗ ਚਲੇਂਦੇ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਹੈਜ਼ਲ ਕੀਚ

**ਹੈਜ਼ਲ ਕੀਚ** ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਬਿੱਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਫਿਲਮ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ *ਕਹੀਂ ਪੇ ਨਿਗਾਹੇਂ* ਨਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹੈਜ਼ਲ ਕੀਚ ਦਾ ਜਨਮ ਏਸੈਕਸ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮਾਉਰੀਟੀਅਨਜ਼ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਮਾਤਾ ਬਿਹਾਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਉਰੀਟੀਅਨ ਹਿੰਦੂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ। ਹੈਜ਼ਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰੈਡਬ੍ਰਿਜ, ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਬੀਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਥੇ ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸਿਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਚ ਅਤੇ ਵੈਸਟਰਨ ਕੰਟੈਨਪਰੇਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਚ ਕਿਸਮਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ।

## ਕੈਰੀਅਰ
 and Fatema Agarkar]]
ਕੀਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੀਚ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, "ਅਗਥਾ ਕ੍ਰਾਈਸ਼ਟ'ਸ ਮੈਪਲ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਚ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕੀਤੀ। ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸ਼ੋਅ 'ਕਾਲ ਦਿ ਸ਼ਾਟਸ' ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਦਿਖਾਇਆ। ਉਹ 2002 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰੇ ਲਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਬਾਂਬੇ ਡਰੀਮਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵੈਸਟ ਐਂਡ ਦੇ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਜੋਸੇਫ ਅਤੇ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਟੈਕਨੀਕਲਰ ਡ੍ਰੀਮਕੋਟ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ। ਉਹ ਹੈਰੀ ਪੋਟਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਸੀ। ਕੀਚ ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗੀਤ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ "ਕਹੀਂ ਪੇ ਨਿਗਾਹੇਂ" ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੀਵੀ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਟੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵੇਲ, ਅਤੇ ਸਪ੍ਰਾਈਟ 'ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਫਰੈਸ਼ੋਲੋਜੀ' ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਕੀਚ 2007 ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਿੱਲਾ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗਾਣੇ "ਸੇਈ ਇਥਵਾਥੁ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਤੁਲ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਸਿਦਿਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਾਡੀਗਾਰਡ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ 'ਮੈਕਸੀਮਮ' ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ “ਏ ਐਂਟੇ ਅਮਲਾਪੁਰਮ” ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮ ਵੰਦੇ ਜਗਦਗੁਰਮ' (2012) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੀਤ, “ਚਲ ਚਲ ਚਲ” ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

### ਬਿਗ ਬੌਸ 7 
ਉਹ ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਅ 'ਬਿੱਗ ਬੌਸ 7' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਬੇਦਖ਼ਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਊਸ਼ਾ ਬੈਨਰਜੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।"

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਹੈਜ਼ਲ ਕੀਚ ਦੀ ਸਗਾਈ 12 ਨਵੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਖਿਲਾੜੀ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈਜ਼ਲ ਅਤੇ ਯੁਵਰਾਜ ਨੇ 29-30 ਨਵੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਗ ਬੌਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਯਾਤ ਰੀਜ਼ੈਂਸੀ ਚੇਨਈ

ਹਯਾਤ ਰੀਜ਼ੈਂਸੀ ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਯਨਮਪੇਟ, ਚੇਨਈ ਦੇ ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ ਹੈI 1986 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ I ਲੇਕਿਨ ਇਸਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਹੋਟਲ 5.50 ਅਰਬ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ 10 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ I 83-ਗਰਾਓਂਡ ਲੈਂਡ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਦਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਹਯਾਤ ਹੋਟਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 325 ਕਮਰੇ ਹਨ I

## ਇਤਿਹਾਸ
1942 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਪਤੀ “ਤਯਨਮਪੇਟ ਵਿੱਲਾ” ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਘਰ ਸੀ ਜੋਕਿ 1940 ਵਿੱਚ ਪੀ ਐਸ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਅਈਅਰ ਨੂੰ ਆਈਸੀਐਸ ਦੁਆਰਾ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਪਤੀ ਸੀ I ਇਹ ਖੇਤਰ 1950 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ “ਅਬੋਟਸਬਰੀ” ਜੋਕਿ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਟੀ ਹਾਲ ਸੀ ਇਹਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤਾਰਾਪੋਰ ਸੰਪਤੀ ਬਣਣ ਤੋਂ ਬਆਦ, ਪੂਟਾਪਰਤੀ ਦੇ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਗੁੰਤਾ ਸੂਬਾਰਾਮੀ ਰੇਡਡੀ, ਬਾਲਾਜੀ ਗਰੁੱਪ ਹੋਟਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੂੰ ਬੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਇਸ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਥੇ ਇੱਕ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 320 ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਪੇਸ ਦੀ 250,000 ਵਰਗ ਫੁਟ ਦਾ ਇੱਕ ਹੈਲੀਪੈਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ I ਸਾਲ 1989 ਵਿੱਚ ਓਬਰਾਯ ਹੋਟਲ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਬਾਲਾਜੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ, 2.90 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਲੇਕਿਨ, ਮਗੁੰਤਾ ਸੂਬਾਰਾਮੀ ਰੇਡਡੀ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਇਹਦਾ ਕੰਮ 75 ਪ੍ਤੀਸ਼ਤ ਪੁਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ I ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੌ੍ਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮਗੁੰਤਾ ਓਬਰਾਯ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਓਬਰਾਯ ਨੇ ਇਸ ਪੌ੍ਜੈਕਟ ਨੂੰ ਉਸ ਹੀ ਸਾਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ I ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ, ਅਧੂਰੀ ਸੰਪਤੀ ਲਲਿਤ ਸੂਰੀ ਦੁਆਰਾ 3.90 ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੀਤੀ ਗਈ I ਪਰ ਲਲਿਤ ਸੂਰੀ ਦੀ ਮੋਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਬਸਟ ਹੋਟਲਸ ਪਾਈਵੇਟ ਲਿਮੇਟੇਡ ਜੋਕਿ ਸਰਾਫ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਨੇ ਸਾਲ 2007 ਵਿਚਕਾਰ ਆਈਐਫਸੀਆਈ ਅਤੇ ਟੀਐਫਸੀਆਈ ਕੋਲੋ ਉਹ ਅਧੂਰੀ ਸੰਪਤੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਫਰਮ ਦਾ ਸੰਗਮ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਬਣਤਰ ਮੁੜ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ ਫਰਵਰੀ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾI[9] ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਚੂਨ ਥਾਂ ICICI ਕੋਲੋ ਰਾਮਈ ਗੈਸਟਲਾਈਨ ਹੋਟਲਸ ਨੇ ਖਰੀਦੀ I ਸਰਾਫ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਟਲ 8 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਹਯਾਤ ਰੀਜ਼ੈਂਸੀ ਚੇਨਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ I

## ਹੋਟਲ
ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 325 ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 600,000 ਵਰਗ ਫੁਟ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 20,000 ਵਰਗ ਫੁਟ ਤੋ ਵੱਧ ਦੀ ਪਰਭਾਵੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਲਈ ਥਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਬਾਗਬਾਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਖੁਲੀ ਛੱਤ ਵਾਲੀ ਲਾਬੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ I ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਫਿਟਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰ, ਦਾ ਚੀਕ ਲੋਬੀ ਲਾਉਚ, ਬਿਸਕੋਟੀ- ਹੋਟਲ ਦੀ ਗੋਰਮੈਟ ਡੇਲੀ, ਸਪਾਈਸ ਹੈਟ-240 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਡਾਈਨਿੰਗ ਬੱਫੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਸਟੀਕਾਂ ਨਾਲ ਪਰੋਸਨ ਵਾਲੇ ਸੀਂਹੁਆਂਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਮਾਣਿਤ ਚੀਨੀ ਪਕਵਾਨ ਵੀ ਹਨ I ਸਪਾਈਸ ਹੈਟ ਦੀ ਕੁੱਲ 9,000 ਵਰਗ ਫੁਟ ਥਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਪਰਸਪਰ ਰਸੋਈਆਂ ਹਨ I

## ਹਵਾਲੇ
ਦੌਲਤ ਰਾਮ

**ਦੌਲਤ ਰਾਮ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 1870 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ’ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੇ 15 ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਬਸੰਤ (1903), ਰਾਜਾ ਸਰਯਾਲ (1907) ਪੂਰਨ ਭਗਤ (1908) ਗਿਆਨ ਚਰਖਾ ਸੀਹਰਫੀ ਵਿਵੇਕ (1911), ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ (1915), ਗਿਆਨ ਗੁਲਜ਼ਾਰ (1915), ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ‘ਰੂਪ ਬਸੰਤ’ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ‘ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ’, ‘ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ’, ‘ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ’ ਆਦਿ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦੀ ਉਮਰ 15 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ 1885 ਈ. ਦੇ ਕਰੀਬ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਤਾ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਘਰ ਬਾਹਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿਰ ਆ ਪਿਆ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਹੱਟੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ 1903 ਈ. ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਸੇ ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਗਵਾਹੀ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਹੀ ਹੈ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਂ ਭੋਲੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਤਾ ਦੇ ਘਰ ਰਾਮਗੜ੍ਹ 1870 ਈ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਪੋ ਅਤੇ ਨਿਗਾਹੀ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ-2 ਸਾਲ ਦਾ ਫਰਕ ਸੀ।

### ਆਰੰਭਿਕ ਵਿੱਦਿਆ
ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਵੈਰਾਗੀ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿਖੀ। ਇਸਨੂੰ ਲੰਡਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੌਲਵੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਉਰਦੂ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਵੀ ਸਿਖਾਈ।

## ਕਾਵਿ-ਗੁਣ
ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਨ ਪਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਸ਼ਰੀ ਉਸ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦਾ ਪੈਗਾਮ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿੱਸੇ ਵੀ ਲਿਖੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ।ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਗੌਰਵਮਈ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਹੈ। ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਲਾਸਾਨੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚਾਲੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਗ੍ਰੰਥ` ਕਿਹਾ ਹੈ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਲਾਤਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉਚੇਰੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਛੋਂਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਇਸ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਨੇ 1901 ਤੋਂ 1934 ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿੰਟੁਗਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂਤੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਰੁਮਾਂਚਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ, ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਿਕ, ਫੁਟਕਲ ਆਦਿ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੇ 15 ਕਿੱਸੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ। “ਰੂਪ-ਬਸੰਤ" ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਧਾਰਾ ਦਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਥਮ ਸਗੋਂ ਸਰਵ ਸੇ੍ਰਸ਼ਟ ਕਿੱਸਾ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਰਚਨਾਵਾਂ
* ਰੂਪ ਬਸੰਤ
* ਪੂਰਤ ਭਗਤ
*ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ
*ਹਕੀਕਤ ਗਏ ਧਰਮੀ 
* ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਰਾਜਾ ਸਰਯਾਲ
*ਹਰੀ ਚੰਦ
*ਪ੍ਰਸੰਗ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ
* ਗਿਆਨ ਗੁਲਜਾਰ
*ਆਤਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
*ਬਿਬੇਕ ਬਹਾਰ ਵ ਫਨਾਹ ਦਾ ਮਕਾਨ
*ਗਿਆਨ ਚਰਖਾ ਸੀਹਰਫੀ ਬਿਬੇਕ
*ਸਮੂਹ ਪਾਪ ਖੰਡਨ ਜਾਪ
*ਸ਼ਰਾਬੀ ਦੀ ਔਰਤ।

## ਕਿਸੇ
ਕਿੱਸਾ ‘ਰੂਪ ਬਸੰਤ’ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਸਰਦਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪਰਿਚੈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:-

ਅਸਲੀ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜਨਮ ਮੇਰਾ
ਅਤੇ ਪਾਸ ਮਲੌਦ ਜਤਾਇਆ ਮੈਂ
ਸੋਲਾਂ ਕੋਸ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਥੋਂ
ਖੰਨਾ ਪੰਦਰਾਂ ਕੋਸ ਮਨਾਇਆ ਮੈਂ
ਤੀਸ ਕੋਸ ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਹੈ
ਅਠਾਰਾਂ ਕੋਸ ਨਾਭਾ ਬਤਲਾਇਆ ਮੈਂ,
ਪੰਜ ਕੋਸ ਮਲੇਰ ਦਾ ਕੋਟਲਾ ਹੈ
ਭਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਮੈਂ 
(ਰੂਪ ਬਸੰਤ)

ਵੀਂਹਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਿੱਸਾ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਲਿਖਿਆ।

ਜੈਸੇ ਮਹਿੰਦੀ ਪਤਰਾਂ ਰੰਗ ਰਚਿਆ
ਤੈਸੇ ਸਰਬ ਮੇ ਰਿਹਾ ਸਮਾ ਜਾਵੋ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਲਾਲ ਬੀਨ ਪੇਸਟ

**ਲਾਲ ਬੀਨ ਪੇਸਟ** ਜਾਂ ਅਦਜ਼ੁਕੀ ਬੀਨ ਪੇਸਟ ਗੂੜੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਜਪਾਨੀ ਮਿਠਾਈਆਂ, ਕੋਰੀਅਨ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਭੋਜਨ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਦਜ਼ੁਕੀ ਬੀਨ ਨੂੰ ਉਬਾਲਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਸਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਫ਼ੇਰ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਸਹਿਤ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਮਿਠਾਸ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਕਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛਾਣਕੇ ਅੱਲਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਖਮਲੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬੰਦਾ ਹੈ।
 in Nagoya]]
## ਨਿਰੁਕਤੀ
## ਕਿਸਮਾਂ
ਲਾਲ ਬੀਨ ਪੇਸਟ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਰੇਡ ਕਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਪਾਨੀ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਆਮ ਨਸਲਾਂ :

*ਤਸੁਬੁਆਨ (粒餡), ਸਾਬਤ ਲਾਲ ਬੀਨ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਉਬਲੀ ਹੋਈ।
*ਤਸੁਬੁਸ਼ੀਆਨ (潰し餡), ਜਿੱਥੇ ਫਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਮਸਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਕੋਸ਼ੀਆਨ  (漉し餡), ਜਿਸਨੂੰ ਚਾਨਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ੇਰਕੇ ਉਸਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਪਰਤ ਕੱਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
*ਸਾਰਾਸ਼ੀਆਨ  (晒し餡), ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਕਾਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 with red bean paste]]
ਚੀਨੀ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਬਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ :

*ਮਸਲੀ : ਅਦਜ਼ੁਕੀ ਬੀਨ ਨੂੰ ਉਬਾਲਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਪੇਸਟ ਵਿੱਚ ਬੀਨ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਪੀਸ ਤੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
*ਮੱਖਮਲੀ : ਅਦਜ਼ੁਕੀ ਬੀਨ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਬਿਨਾ ਉਸਨੂੰ ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਪਾਏ ਅਤੇ ਪਤਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਫੇਰ ਉਸਨੂੰ ਛਾਨਣੀ ਨਾਲ ਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
*Hsiung, Deh-Ta (2000). *The Chinese Kitchen: A Book of Essential Ingredients with Over 200 Easy and Authentic Recipes*. Foreword by Ken Hom. St. Martin's Press. ISBN 0-312-24699-4. ISBN 978-0-312-24699-0.http://books.google.com/books?id=fsJvn_9qctwC&pg=PA239&ots=YjPOSPTRq9&dq=%22black+bean+paste%22&sig=-m37JIfWfqwbBSTT42_MAvKRNz4#PPA239,M1

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼

ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: United Airlines) (NYSE: UAL) ਸੰਜੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਮਾਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚੋ ਇਕ ਵਿਮਾਨ ਸੇਵਾ ਹੈ I  ਇਸਦੇ ਕੋਲ 48000 ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ 359 ਜ਼ਹਾਜਾਂ ਦੇ ਬੇੜੇ ਹਨ I ਇਹ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਹੋਲ੍ਡਿੰਗਸ ਦੀ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ I

ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼, Inc. (ਆਮਤੌਰ ਤੇ “ਯੂਨਾਇਟੇਡ” ਕਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਮੁੱਖ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ I 1920 ਦਸ਼ਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੋਇੰਗ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਮਾਨ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਜ਼ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹਨ, ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਅਰਲਾਈਨ ਚਲਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ.I

ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਸੰਜੁਕਤ ਮਹਾਦ੍ਵੀਪ ਸੰਜੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਗੁਆਮ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਨੋਂ ਏਅਰਲਾਈਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ I ਹਯੁਸਟਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜਾਰਜ ਬੁਸ਼ ਇੰਟਰਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਹਵਾਈ ਅਡ੍ਡਾ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯਾਤਰੀ ਯਾਤਾਯਾਤ ਹੱਬ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਲਾਨਾ 16,600,000 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 45413 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਓ ਹੇਅਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ I ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਵਿਲਿਸ ਟਾੱਵਰ (ਪੁਰਾਣਾ ਸਿਅਰਸ ਟਾੱਵਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ) ਵਿੱਚ ਅਪਣੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰਖਦੇ ਹੋਏ ਕੰਪਨੀ 88,500 ਤੋਂ ਵਧੱ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਤੋਂ ਡੇਲਟਾ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼  ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਨੂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਟਕੱਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. I

## ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਵਾਰਨਰ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਈ-ਵਾਟਰ ਵਰਨੀ ਦੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ I 1926 ਵਿੱਚ ਬੋਇਸ, ਈਡਾਹੋ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਕੈਰੀਅਰ ਨੇ ਅਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਹਵਾਈ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਦੀ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਜਿਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ I  ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1950 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਦੇ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪ੍ਤੀ ਯਾਤਰੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵੱਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੋ ਦਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਵੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ I 1954 ਵਿਚ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਕੰਪਨੀ ਸੀ ਜਿਹਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪਾਇਲਟਾਂ ਦੇ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਉਡਾਣ ਸਿਮੁਲੇਟਰ ਖ਼ਰੀਦੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਿਸ਼, ਸਾਉਂਡ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ . 

## ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ
ਯੂ ਏ ਐਲ, ਜਿਹੜੀ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਜਨਕ ਕੰਪਨੀ ਸੀ, ਕਾਂਟੀਨੇਂਟਲ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਪ੍ਮੁੱਖ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਅਵਕਾਸ਼ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਦਾਂਵ ਰਖਦੀ ਹੈ I ਯੂ ਏ ਐਲ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਸਿਟਨ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਾਰਟਸ ਅਤੇ ਹਿਲਟਨ ਹੋਟਲ ਨਿਗਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਕਾਰ ਰੇਂਟਲ ਕੰਪਨੀ, ਹਾ੍ਰਟਜ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ I ਯੂ ਏ ਐਲ ਨੇ 1980 ਅਤੇ 90 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਮੁੱਲ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਬੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ I ਹੋਨੋਲੂਲੁ, ਹਵਾਈ ਸਥਿਤ ਵਾਈਕਿਕਿ ਸੀਸਾਇਡ ਹੋਟਲ, ਜੋਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉਡਾਣ ਕਰਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿਚ ਬੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I  

## ਰੂਟ ਨੈਟਵਰਕ
ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਏਸ਼ਿਯਾ, ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੁਰੋਪ ਦੇ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਡੋਮੈਸਟਿਕ ਹੱਬ ਤੋਂ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘਰੇਲੂ ਰੂਟ ਨੇਟਵਰਕ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਕਾਂਟੀਨੇਂਟਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪ੍ਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਵਾਹਕ ਹੈ I ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਗੁਆਮ ਅਤੇ ਟੋਕਿਯੋ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੱਬ ਵੀ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ I 

## ਹਵਾਲੇ
ਵਿਆਨਾਈ ਖੁਰਾਕ

**ਵਿਆਨਾਈ ਖੁਰਾਕ** ਵਿਆਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਵਿਆਨਾਈ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆਈ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਟਰੀਆ ਦੇ ਬਾਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਨਾਈ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਖਰੇਵੇਂ ਹਨ। ਵਿਆਨਾਈ ਖੁਰਾਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪੇਸਟਰੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪਹਰੇ

ਵਾਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ **ਪਹਰੇ** ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਸਿੱਧ ਕਾਵਿ- ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਵਿ- ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਕਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿਦਗੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਪਹਰੇ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆਂ ਹੈ।ਦਿਨ ਰਾਤ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਅਰਥਾਤ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਹਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਅੱਠ ਪਹਿਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਦਿਨ ਰਾਤ ਅਰਥਾਤ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੈ। ‘ਪਹਿਰੇ ਪਹਿਰੇ’ ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅਰਥਾਤ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਹੈ:

 ਬਿਨ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਕਹਾ ਥਿਤਿ ਪਾਵੈ
 ਫਿਰਤੇ ਪਹਰੇ ਪਹਰੇ।
 ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਨੇ ਬੇਸ਼ਕ ਪਹਰੇ ਕਾਵਿ- ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ‘ਪਹਿਲੇ ਪਹਰੈ ਫੁਲੜਾ ਫਲੁ ਭੀ ਪਛਾ ਰਾਤਿ’ ਆਖ ਕੇ ਰਾਤ ਦੇ ਪਹਲੇ ਪਹਿਰ ਵੱਲ ਅਤੇ ‘ਫਰੀਦਾ ਚਾਰ ਗਵਾਇਆ
 ਹੰਢਿ ਕੈ ਚਾਰਿ ਸਮਿ’ ਆਖ ਕੇ ਰਾਤ ਦੇ ਅੱਠ ਪਹਿਰਾ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 
 ਆਦਿ ਗ੍ੰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਣੀ ‘ਪਹਰੇ’ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਹੈ।ਪਹਰੇ ਕਾਵਿ- ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਪਦ ਹਨ।
 ਹਰ ਪਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਹਿਰੇ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਰੇ ਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਇਆ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ
 ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਰਾਤ ਦੇ ਚਾਰ ਪਹਿਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਨਿਖੇੜ ਇੰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ:
 1.	ਫਹਿਲੇ ਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਵਰਨਣ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਇਹ ਪਹਿਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।
 2.	ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ ਸੰਸਾਰ,ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਕੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮੋਹ ਮਮਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
 3.	ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ ਧਨ-ਦੋਲਤ, ਜੋਵਨ ਤੇ ਕਾਮ-ਪ੍ਵਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।
 4.	ਚੌਥਾ ਪਹਿਰ ਜ਼ਿਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਇਹ ਉਮਰ ਰੂਪੀ ਫਸਲ ਦੇ ਪਕ ਜਾਣ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਜਮਦੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
 ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਦੇ ਚਾਰ ਭਾਗ ਤਾਂ ਉਹੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਥੇ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਜਨਮ-ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਾਲ-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਬਾਕੀ ਤਿੰਨੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੈ।
 ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ‘ਪਹਿਰੇ’ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿਦਗੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਜ ਹੋਇਆ:
 1.ਪਹਿਲੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ
 ਮਿਤ੍ਰਾ ਹੁਕਮ ਪਇਆ ਗਰਭਾਸਿ।
 2.ਦੂਜੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ
 ਮਿਤ੍ਰਾ ਵਿਸਰਿ ਗਿਆ ਧਿਆਨੁ।
 3.ਤੀਜੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ
 ਮਿਤ੍ਰਾ ਧਨ ਜੋਵਨ ਸਿਉ ਚਿਤੁ।
 4.ਚਉਥੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ
 ਮਿਤ੍ਰਾ ਲਾਵੀ ਆਇਆ ਖੇਤ।

 ਇਸੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸੇ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਮਜ਼ਮੂਨ ਉੱਤੇ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਰਚਿਤ ਪਹਰਿਆਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਵੀ 
 ‘ਪਹਿਲੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ’ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਜੋ ਵਿਸ਼ਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਛੋਹਿਆ ਸੀ ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ
 ਦੇ ਪਹਰਿਆਂ ਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ

**ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸਲ** (ਜਨਮ 16 ਜਨਵਰੀ 1927) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ *ਨੀਚਾ ਨਗਰ* (1946), ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ  ਕਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 1946 ਸਮੇਂ ਗੋਲਡਨ ਪਾਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਜ ਬਹੂ (1955) ਜਿਸ ਲਈ  ਉਸ ਨੂੰ 1955 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰਾ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ, ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।  ਉਸਨੇ 1946 ਤੋਂ 1963 ਤੱਕ ਹੀਰੋਇਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਦੋ ਭਾਈ, ਸ਼ਹੀਦ (1948), ਜਿੱਦੀ, ਸ਼ਬਨਮ, ਨਦੀਆ ਕੇ ਪਾਰ, ਆਰਜੂ, ਪਾਰਸ (1949), ਨਮੂਨਾ, ਝਾਂਜਰ, ਆਬਰੂ, ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ, ਜੇਲਰ, ਬੜੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਗੋਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਬਿਹਤਰੀਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ 1963 ਦੇ ਬਾਅਦ ਚਰਿਤਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਅਤੇ *ਸ਼ਹੀਦ* (1965), *ਪ੍ਰੇਮ ਨਗਰ*, *ਦੋ ਰਾਸਤੇ*, *ਅਨਹੋਨੀ* (1973 ਫ਼ਿਲਮ) ਅਤੇ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ 8 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਲਈ ਉਸਨੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਖੱਟੀ।

## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਦਾ 16 ਜਨਵਰੀ 1927 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਕਸ਼ਿਅਪ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ।
 ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ)  ਬਾਟਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ਿਵ ਰਾਮ ਕਸ਼ਿਅਪ ਦੀ ਧੀ ਸੀ  ਪ੍ਰੋ. ਕਸ਼ਿਅਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਟਨੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਲਭੀਆਂ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ 26 ਨਵੰਬਰ 1934 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
* 2015: Filmfare Lifetime Achievement Award
* 2015: BBC's 100 Women.
* 2020: Screen Award for Best Supporting Actress : *Kabir Singh*
* 2020: Filmfare Award for Best Supporting Actress : *Kabir Singh* (Nominated)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਮਿੱਠੀ ਬੀਨ ਦਾ ਪੇਸਟ

**ਮਿੱਠੀ ਬੀਨ ਦਾ ਪੇਸਟ** ਕਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮਿਠਾਈਆਂ ਤੇ ਚੀਨੀ ਪੇਸਟਰੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭਰਣ ਲਈ ਵਰਤੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਉਤਪਾਦਨ
 in Nagoya]]
ਬੀਨ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾ ਉਸਨੂੰ ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਛਾਨਣੀ ਜਾਂ ਪੋਣੀ ਵਿਚੋਂ ਛਾਣਕੇ ਉਸਦਾ ਬਾਹਰ ਦਾ ਛਿਲਕਾ ਅੱਲਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਉਸਨੂੰ ਚੀਨੀ ਪਾਕੇ ਮਿਠਾਸ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਬਜ਼ੀ ਦਾ ਤੇਲ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੇਲ ਇਸਦੇ ਸੁੱਕੇ ਪੇਸਟ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਇਹ ਚਿੱਕਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਤੇਲ ਵਾਲਾ ਮਿੱਠੀ ਬੀਨ ਦਾ ਪੇਸਟ ਚੀਨੀ ਪੇਸਟਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਬਿਨਾ ਤੇਲ ਵਾਲਾ ਮਿੱਠੀ ਬੀਨ ਦਾ ਪੇਸਟ "ਟੋੰਗ ਸੁਈ" ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਪਾਨੀ ਪੇਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਤੇਲ ਵਾਲਾ ਮਿੱਠੀ ਬੀਨ ਦਾ ਪੇਸਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਿਸਮਾਂ
ਮਿੱਠੀ ਬੀਨ ਦਾ ਪੇਸਟ ਭਾਂਤੀ ਭਾਂਤੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:

*ਤੇਲ ਵਾਲਾ ਬੀਨ ਦਾ ਪੇਸਟ(油豆沙) - ਅਜ਼ੁਕੀ ਬੀਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ: ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਤੇ ਤੇਲ ਪਾਕੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਮੂੰਗ ਬੀਨ ਪੇਸਟ(綠豆沙)- ਮੂੰਗ ਬੀਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਤੇ ਗੂੜੇ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਲਾਲ ਬੀਨ ਪੇਸਟ (紅豆沙) - ਅਜ਼ੁਕੀ ਬੀਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ।
*ਚਿੱਟੀ ਬੀਨ ਪੇਸਟ(白豆沙) - "ਨੇਵੀ ਬੀਨ" ਤੋਂਬਣਿਆ ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦਾ।
*ਕਾਲੀ ਬੀਨ ਅਤੇ ਆਲੂ ਦਾ ਪੇਸਟ(黑豆沙) - ਕਾਲੀ ਸੋਯਾਬੀਨ ਦੇ ਚੂਰਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ।
*ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਦਾ ਪੇਸਟ
*ਲੋਟਸ ਬੀਜ ਪੇਸਟ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਰਜ਼ਾ

**ਰਜ਼ਾ** (ਅਰਬੀ: رضا, *ਰਿਜ਼ਾ*) ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਭਾਵ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਥਵਾ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੋ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਰਜ਼ਾ ਦੀ ਸਮਝ ਗੁੁਰਮੁਖ ਨੂੰ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦਾ ਅਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਰਜ਼ਾ 'ਚ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਫਰਜ ਹੈ।

;ਹੁਕਮੈ ਅੰਦਰਿ ਸਭੁ ਕੋ ਬਾਹਰਿ ਹੁਕਮ ਨ ਕੋਇ।।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਐਪੀਡਰਮਿਸ

**ਐਪੀਡਰਮਿਸ** ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰਲੀ ਤਹਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਐਪੀਡਰਮਿਸ, ਹਾਇਪੋਡਰਮਿਸ ਅਤੇ ਡਰਮਿਸ ਮਿਲ ਕੇ ਚਮੜੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ

**ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ** ਜਪਾਨੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਚੀ (ਕੇਕ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਭਰਤ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਅੰਕੋ ਜੋ ਕੀ ਅਜ਼ੁਕੀ ਬੀਨ ਪੇਸਟ ਤੋਂ ਬਣੀ ਲਾਲ ਬੀਨ ਪੇਸਟ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹਨ। ਸਬਤੋਂ ਆਮ ਹੈ ਚਿੱਟੀ- ਗੁਲਾਬੀ ਜਾਂ ਹਰੇ ਰੰਡ ਦੀ ਮੋਚੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਨਕੋ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਸਾਈਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ- (1.2 ਇੰਚ) ਜਾਂ ਹਥੇਲੀ ਦੀ ਮਾਪ ਦਾ। ਸਾਰੇ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ ਮੱਕੀ ਜਾਂ ਆਲੂ ਦੇ ਸਟਾਰਚ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜੁੜਨ। ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ ਨੂੰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੋਚੀ ਅਤੇ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

## ਕਿਸਮਾਂ
*ਯੋਮੋਗੀ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ (蓬大福) - ਇਹ ਕੁਸਾ ਮੋਚੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਇਚਿਗੋ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ (雪見だいふく) - ਸਟ੍ਰਾਬੈਰੀ ਅਤੇ ਅੰਕੋ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੁਕੀ ਬੀਨ ਦੀ ਭਰਤ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਯੂਕਿਮੀ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ (豆大福) - ਇਹ ਲੋੱਟੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮੋਚੀ ਆਇਸ ਕਰੀਮ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
*ਮਾਮੇ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ (塩大福)- ਇਸਨੂੰ ਅਜ਼ੁਕੀ ਬੀਨ ਜਾਂ ਸੋਯਾਬੀਨ ਨਾਲ ਭਰਤ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਸ਼ਿਓ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ (塩大福) - ਇਸਦਾ ਹਲਕਾ ਨਮਕੀਨ ਸਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਊਮੇ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ (梅大福) - ਇਹ ਜਪਨੀ ਖ਼ੁਰਮਾਨੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਕਾਫ਼ੀ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ (コーヒー大福) - ਇਸਦਾ ਕਾਫੀ ਵਾਲਾ ਸੁਆਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਮੋੰਟ ਬਲਾਂਕ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ (モンブラン大福) -ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋੰਟ ਬਲਾਂਕ ਕਰੀਮ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਪੁਰੀਨ ਦਾਈਫ਼ੁਕੁ (プリン大福) - ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਾਫੀ ਦਾ ਸਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਤਰੇਹਾਲੋਸ

**ਤਰੇਹਾਲੋਸ** ਦੋ ਗਲੁਕੋਸ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਿੲਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਸੋਕਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਮਤਾ ਹੈ। ਿੲਹ ਪੌਧਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਕੇ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ਮਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵਾਜਿਕ

**ਵਾਜਿਕ** ਜਾਂ ਵਾਜਿਦ ਹੀਰੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪਕਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਾਮ ਖੰਡ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠਾ ਚਾਵਲ ਦਾ ਕੇਕ ਆਮਤਰ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਮਲੇ ਸ਼ੀਆਅਤੇ ਬ੍ਰੂਨੇਈ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰੂਨੇਈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ "ਸਬਹ" ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਜਿਦ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਾਜਿਕ ਰੋਮਬਸ (rhombus) ਦੇ ਆਕਾਰ ਜੋ ਕੀ ਤਾਸ਼ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ।

## ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ
ਵਾਜਿਕ ਨੂੰ ਉੱਬਲੀ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਫ਼ੇਰ ਪਾਮ ਖੰਡ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਨ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪਾਕੇ ਰਿੱਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਕਾਏ ਚਾਵਲ ਫਿਰ ਇੱਕ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੱਕ ਠੰਡਾ ਕਰਕੇ ਚਾਵਲ ਕੇਕ ਦੇ ਹੀਰਾ ਜਾਂ ਰੋਮਬਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ
ਵਾਜਿਕ ਦੀ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਪਾਨੀ ਸੇਲਾਮਾਤਾਨ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਸੇਕਾਤਨ ਉਤਸਵ ਤੇ ਤੰਪਪਲਾਕ ਵਾਜਿਕ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੇਲਾਕਾਲਗਨ ਰੀਜੈਨਸੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਵਾਜਿਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਜਿਕ ਕਲੇਥਿਕ ਆਖਦੇ ਹਨ।

## ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਗੇਤੁਕ
*ਦੋਦੋਲ- ਇਹ ਟਾਫੀ ਵਰਗੀ ਮਿਠਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਬ੍ਰੂਨੇਈ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਮੇਵਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਮੇਵਾਤੀ** (), ਇੱਕ ਭਾਰੋਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਲੱਖ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਅਲਵਰ,ਭਰਤਪੁਰ ਅਤੇ ਢੋਲਪੁਰ ਜਿਲੇ ਅਤੇ ਹਰਿਅਾਣਾ ਦੇ ਮੇਵਾਤ ਜਿਲੇ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਮਧਕਾਲ ਵਿਚ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## References
ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਥਿਊਰਮ

ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜਰਮਨ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਮੂਰਤ ਅਲਜਬਰੇ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤਿ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਤਰਥਲੀ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਸਦਕਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ]]

ਨੋਈਥਰ ਦੀ (ਪਹਿਲੀ) ਥਿਊਰਮ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਹਰੇਕ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਏਬਲ ਸਮਰੂਪਤਾ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਥਿਊਰਮ ਨੂੰ 1915 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਐੱਮੀ ਨੋਈਥਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1918 ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕਾਰਜ (ਐਕਸ਼ਨ) ਇੱਕ ਲਗਰੇਂਜੀਅਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਟਾਈਮ ਉੱਤੇ ਇੰਟਗਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜੋ ਕਿਸੇ ਲਗਰੇਂਜੀਅਨ ਡੈੱਨਸਿਟੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸਪੇਸ ਉੱਤੇ ਇੰਟਗਰਲ ਹੋ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ), ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੀਸਟ ਐਕਸ਼ਨ (ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕਾਰਜ) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

**ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਥਿਊਰਮ** ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ (ਵੇਰੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕੈਲਕੁਲਸ) ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਰੇਂਜੀਅਨ ਅਤੇ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ (ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1788 ਅਤੇ 1833 ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ) ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਦੇ ਸਥਿਰਾਂਕਾਂ ਉੱਤੇ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨਕਰਨ, ਅਜਿਹੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਇਕੱਲੇ ਲਗਰੇਂਜੀਅਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਡਲ-ਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ (ਯਾਨਿ ਕਿ ਇੱਕ ਰੇਲੀਘ ਅਲੋਪਤਾ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨਾਲ)। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅਲਪ ਛਿਣ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
1899

**1899** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1890 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*6 ਜਨਵਰੀ&ndash; ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਾਇਸਰਾਏ ਬਣਿਆ।
*17 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਲ ਅਦਾਲਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।
## ਜਨਮ
*26 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮ

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮ** ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬੰਦ ਸੁਤੰਤਰ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਪਣਯੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਕਤ ਪਾ ਕੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ। ਸਹੀ ਸਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ, ਰੇਖਿਕ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ, ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਗਭਗ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪੁੰਜ, ਪੇਅਰਟੀ (ਜੋੜਾਪਣ), ਲੈਪਟੌਨ ਨੰਬਰ, ਬੇਰੌਨ ਨੰਬਰ, ਸਟ੍ਰੇਂਜਨੈੱਸ, ਹਾਈਪਰਚਾਰਜ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਭੌਤਿਕੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।

ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ **ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮ** ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਗਣਿਤਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤ੍ਰਤਾ ਸਮੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ਿਕ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਉਸ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਘਣਫਲ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਮੁੱਲ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਹੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਮੁੱਲ ਘਣਫਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋਵੇ।

ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਥਿਊਰਮ ਤੋਂ, ਹਰੇਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਯਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ ਸਮਰੂਪਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਥਿਊਰਮ (ਗੁੰਝਲ ਖੋਲ੍ਹ)

**ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਥਿਊਰਮ** ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਥਿਊਰਮਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ;

;ਐੱਮੀ ਨੋਈਥਰ ਦੁਆਰਾ ਥਿਊਰਮਾਂ:

* ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਥਿਊਰਮ, ਜੋ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ
* ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਥਿਊਰਮ, ਜੋ ਅਨੰਤ-ਅਯਾਮੀ ਲਾਈ ਅਲਜਬਰੇ ਅਤੇ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਸਫ਼ੇ
ਲਿਆਮ ਮੈਕਇੰਤਰ

**ਲਿਆਮ ਮੈਕਇੰਤਰ** ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸਟਾਰਜ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਲੜੀ ਸਪਾਰਟਾਕਸ:ਵੇਨਜੀਨੇਨਸ ਅਤੇ ਸਪਾਰਟਾਕਸ:ਵਾਰ ਆਫ ਡੀਮਨਸ ਵਿੱਚ ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਵਜੋਂ ਨਿਭਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982
ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਥਿਊਰਮ

ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, **ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਥਿਊਰਮ** ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਦੀਆਂ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਮੇਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕਾਰਜ S, ਲਗਰੇਂਜੀਅਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ L ਦਾ ਇੱਕ ਇੰਟਗਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕਾਰਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਥਿਊਰਮ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਾਰਜ ਇੱਕ, ਮਨਚਾਹੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ k ਅਤੇ m ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡੈਰੀਵੇਟਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੇਖਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਪਦੰਡੀਕ੍ਰਿਤ ਅਤਿ ਸੂਖਮ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੰਤ-ਅਯਾਮੀ ਲਾਈ ਅਲਜਬਰਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ L ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਡੇਰੀਵੇਟਿਵ, k ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰਦੇ ਹਨ।
 
**ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਥਿਊਰਮ** ਕਦੇ ਕਦੇ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੇਜ ਥਿਊਰੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਜੋਕੀਆਂ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਤੱਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ