open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮਾਫੂਜਾ ਖ਼ਾਤੂਨ

**ਮਾਫੂਜਾ ਖ਼ਾਤੂਨ** (ਜਨਮ 16 ਜੂਨ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 2019 ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।

ਖਾਤੂਨ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਖਾਤੂਨ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਜੂਨ 1970 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੰਗਾਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਖਾਸਪਾਰਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਸਈਦ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਈਦ ਅਸਗਰ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਖਾਤੂਨ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਰਾਮਪੁਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਧਿਅਮਿਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਗੰਗਾਰਾਮਪੁਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਬਲੁਰਘਾਟ ਕਾਲਜ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ) ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
2006 ਅਤੇ 2001 ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਂਫੂਜ਼ਾ ਖਾਤੂਨ ਨੇ ਸੀਪੀਆਈ(ਐਮ) ਤੋਂ ਕੁਮਾਰਗੰਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ, ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਅਤੇ ਨਾਨੀ ਗੋਪਾਲ ਰਾਏ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਜੰਗੀਪੁਰ ਤੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਭਾਜਪਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ
* ਫੇਸਬੁੱਕ
* ਟਵਿੱਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ

**ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ** ਜਾਂ **ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ** ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਗਲਪ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।&#x5B;*ਅਸਫਲ ਤਸਦੀਕ*&#x5D; ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਰ, ਥੀਮ, ਸੈਟਿੰਗ, ਜਾਂ ਪਾਤਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। 

### ਥੀਮ ਵਾਲੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* ਜੈਕਬ ਅਤੇ ਵਿਲਹੈਲਮ ਗ੍ਰਿਮ ਦੁਆਰਾ *ਗ੍ਰਿਮ ਦੀਆਂ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ*
* ਜੇਮਜ਼ ਜੋਇਸ ਦੁਆਰਾ *ਡਬਲਿਨਰਜ਼*
* ਕਾਰਮੇਨ ਮਾਰੀਆ ਮਚਾਡੋ ਦੁਆਰਾ *ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ*
* ਐਲਿਸ ਮੁਨਰੋ ਦੁਆਰਾ *ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ*
* ਜੇਡੀ ਸੈਲਿੰਗਰ ਦੁਆਰਾ *ਨੌਂ ਕਹਾਣੀਆਂ*
* François Pétis de la Croix ਦੁਆਰਾ *Les Mille et un jours*
* ਗੋਲਿਅਰਡਸ ਦੁਆਰਾ *ਕੈਂਬਰਿਜ ਗਾਣੇ*
* *ਕਾਰਮੀਨਾ ਬੁਰਾਨਾ*
* ਜਿਲੀ ਕੂਪਰ ਦੁਆਰਾ 

### ਗੈਰ-ਥੀਮ ਵਾਲੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਨਸਫੀਲਡ ਦੁਆਰਾ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
India.gov.in

**india.gov.in,** ਜਿਸਨੂੰ **ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਰਟਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ** ਜਾਂ **ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਰਟਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕੋ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹਨ।

ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੋਰਟਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਫੋਰਮੈਟਿਕਸ ਸੈਂਟਰ (NIC) ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਹੋਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ S&T ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੈ।
 
India.gov.in ਕੇਂਦਰ, ਰਾਜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਪੋਰਟਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਲਿੰਕ 6,700 ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਨਾਲ ਹਨ। ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਤੇ ਪਸੰਦਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੈਂਡਹੈਲਡ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ।

ਇਸ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਔਸਤਨ ਅੱਠ ਲੱਖ (8,00,000) ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿਜ਼ਟਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਜ਼ਟਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਨ, ਲਗਭਗ 28 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*National Portal of India-Content Framework
*India.gov.in&nbsp;– official portal of Government of India (in English)
*india.gov.in/hi&nbsp;– official portal of Government of India (in Hindi)
ਚੱਕ ਕੰਨੀਆਂ ਕਲਾਂ

**ਚੱਕ ਕੰਨੀਆਂ ਕਲਾਂ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਧਰਮਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 957 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 503 ਪੁਰਸ਼ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ 454 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਕ ਕੰਨੀਆਂ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 0-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 90 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9.40% ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 903 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 895 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 915 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਔਸਤ 846 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਚੱਕ ਕੰਨੀਆਂ ਕਲਾਂ  ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 70.59% ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 75.84% ਸੀ। ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 76.97% ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 63.50% ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੱਕ ਕੰਨੀਆਂ ਕਲਾਂ  ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਪੰਚ (ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭੋਜਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ

**ਭੋਜਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Food technology**; ਫੂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ) ਫੂਡ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ (ਭੋਜਨਾ) ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਸੰਭਾਲ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭੋਜਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੈ।

ਭੋਜਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਭੋਜਨ ਸੰਭਾਲ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। 1810 ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਲਸ ਐਪਰਟ ਦੁਆਰਾ ਡੱਬਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਡੱਬਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਐਪਰਟ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੈਨਿੰਗ ਦਾ ਭੋਜਨ ਸੰਭਾਲ ਤਕਨੀਕਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ।

ਲੂਈ ਪਾਸਚਰ ਦੀ ਵਾਈਨ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਅਤੇ 1864 ਵਿੱਚ ਵਿਗਾੜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ ਵਰਣਨ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਵਾਈਨ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਸਚਰ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ, ਸਿਰਕਾ, ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਬੀਅਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਖੱਟੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪਾਸਚਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ - ਭੋਜਨ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। ਭੋਜਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਪਾਸਚਰ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੋਕਥਾਮ ਦਵਾਈ ਦੇ ਮੋਢੀ ਬਣ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਨ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਮਾਇਆ ਰਾਨੀ ਪੌਲ

**ਮਾਇਆ ਰਾਨੀ ਪਾਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਰਹਮਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।  ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾਸ ਪੌਲ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਰਹਮਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 15 ਮਾਰਚ 2019 ਨੂੰ 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਅੰਨ੍ਹਾ ਉੱਲੂ

thumb|200x200px|ਅੰਨ੍ਹਾ ਉੱਲੂ
**ਅੰਨ੍ਹਾ ਉੱਲੂ**, ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਾਦਿਕ ਹਿਦਾਇਤ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ "ਬੂਕੂਕ ਅੰਧਾ" (Boof-e-Koor) ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਘੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਡਰਾਉਣੇ ਸੁਪਨੇ, ਇਕੱਲਾਪਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਲੇਖਕ ਨੇ ਬੰਬਈ 'ਚ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤ ਪਰਵਾਸ ਵੇਲੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। 

## ਵਿਵਾਦ 
ਈਰਾਨ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ18ਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ (2025) 'ਚ ਇਸ ਕਿਤਾਬ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਅਫਵਾਹ ਹੈ ਜਾਂ ਸੱਚ ਪਰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਿ ਹਲਕੇ 'ਚ ਇਕ ਗੱਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਵੀ 1951 ਦੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਕਮਰੇ ਦੀ ਗੈਸ਼ ਪਾਇਪ ਆਨ ਕਰਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਪੇਰਿਸ ਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਈਸਟ ਆਫ਼ ਐਡਨ (ਨਾਵਲ)

**ਈਸਟ ਆਫ ਈਡਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **East of Eden**) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਜੌਨ ਸਟਾਈਨਬੈਕ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਸਲਿਨਾਸ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸੈਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਟਰਾਸਕਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਾਈ-ਭਰਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਕਾਇਨ ਅਤੇ ਹਾਬੀਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਟਰਾਸਕਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਕੈਲ ਅਤੇ ਐਬਲ  ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਚੰਗਾਈ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਚੋਣਾਂ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਪੇਚੀਦਗੀ ਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ 
ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1952 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਈਸਟ ਆਫ ਈਡਨ" ਦਾ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ **Viking Press** ਸੀ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਾਪਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੁਬਾਰਾ-ਦੁਬਾਰਾ ਛਪੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ: 
* **ਐਡਮ ਟਰਾਸਕਟ (Adam Trask)**   ਟਰਾਸਕਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਾਂਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
* **ਚਾਰਲੀ ਹੇਮਪਸ਼ਾਇਰ (Charlie Hamilton)**   ਐਡਮ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਦੋਸਤ, ਜੋ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ 'ਚ ਉਹ ਟਰਾਸਕਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮਦਦਗਾਰ ਅਤੇ ਸੁਭਚਿੰਤਕ ਹੈ।
* **ਕੈਲ ਟਰਾਸਕਟ (Caleb "Cal" Trask)**   ਐਡਮ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚੰਗਾਈ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਨਾਲਲੜਦਾ ਹੈ।
* **ਐਬਲ ਟਰਾਸਕਟ (Aron Trask)**   ਕੈਲ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ,  ਸ਼ਾਂਤ ਦਿਲ ਦਾਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ।
* **ਕੇਟੀ ਐਲਿਸ (Cathy Ames)**   ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ, ਜਿਹੜੀ ਧੋਖੇ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਹ ਟਰਾਸਕਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਦ ਗ੍ਰੇਪਸ ਆਫ਼ ਰੈਥ

**ਦ ਗਰੇਪਸ ਆਫ ਰੈਥ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **The Grapes of Wrath**) ਜੌਨ ਸਟੇਨਬੈਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ 1939 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1930ਵਿਆਂ ਦੀ "Great Depression" ਦੌਰਾਨ Joad ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨੋਂ ਬੇਦਖਲ ਹੋ ਕੇ ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ ਵੱਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਅਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਗਰੀਬੀ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਦੋਸਤੀ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਕਤਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਮਰਿਆਦਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਥੀਮਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਟੌਮ ਜੋਡ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਆਗੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਅੰਤ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 1940 ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਟਜ਼ਰ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਨਵਾਜੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਲਾਟ 
1930 ਦੀ ਮਮੰਦਹਾਲੀ (Great Depression) ਦੌਰਾਨ **Joad ਪਰਿਵਾਰ**  Oklahoma ਤੋਂ ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ ਵੱਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਦੋਂ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨੋਂ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਔਖੀ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਘੱਟ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ। ਨਾਵਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਮਨੁੱਖਤਾ, ਤੇ ਆਸਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

## ਕਿਰਦਾਰ 
* **ਟੌਮ ਜੋਡ** – ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਜੋ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਆਗੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* **ਮਾ ਜੋਡ** – ਟੌਮ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਆਣਪ, ਸੁਲਝ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।
* **ਪਾ ਜੋਡ** – ਟੌਮ ਦਾ ਪਿਤਾ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* **ਜਿਮ ਕੇਸੀ** – ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਦਰੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਹੱਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
* **ਰੋਜ਼ ਆਫ਼ ਸ਼ਾਰਨ** – ਟੌਮ ਦੀ ਭੈਣ ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਭੁੱਖੇ ਅਜਨਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪੀਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।
* **ਅਲ ਜੋਡ** – ਟੌਮ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਭਰਾ ਜਿਹੜਾ ਹੁਨਰਮੰਦ ਮਕੈਨਿਕ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਖਿਆਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
* **ਕੋਨੀ** – ਰੋਜ਼ ਆਫ਼ ਸ਼ਾਰਨ ਦਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
* **ਗ੍ਰੈਂਪਾ ਜੋਡ** – ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਜੋ ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ ਜਾਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* **ਗ੍ਰੈਂਮਾ ਜੋਡ** – ਗ੍ਰੈਂਪਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਫੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਦਮ ਤੋੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* **ਅੰਕਲ ਜੋਨ** – ਪਾ ਜੋਡ ਦਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵਿਆਂ ਕਾਰਨ ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ 
ਨਾਵਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ **1939** ਵਿੱਚ **Viking Press** ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਛਪੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਲੇਟਰਸ ਟੂ ਏ ਯੰਗ ਪੋਇਟ

ਇਕ ਫੌਜੀ ਹੈ ਉਨੀ ਸਾਲ ਦਾ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਕੁਝ ਲਿਖਦਾ ਵੀ, ਪਰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਕਿਸੇ ਉਸਤਾਦ ਦਾ ਮਸ਼ਵਰਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਡੇ, ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਠ ਕ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਕਵੀ ਨੂੰ ਖਤ ਲਿਖਦਾ। ਦੌਰ ਚਲਦਾ। ਜਵਾਬ ਆਉਂਦਾ। ਸਵਾਲ ਹੁੰਦੇ। ( ਇਹ ਵਾਕਿਆ ਕਾਫੀ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਸਰਾਪਿਆ ਅਤੀਤ ਹੈ। ਫੌਜੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕਵੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵੱਡੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਦਾ ਹੂਬਹੂ ਲਗਦਾ। ਓਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਰੁੱਖ ਜਿਸ ਥੱਲੇ ਉਦਾਸ ਬੈਠਾ ਨੌਜਵਾਨ ਖਤ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਓਸ ਕਵੀ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਵੀ ਗਵਾਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।)

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨੀ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਫਰਾਂਜ਼ ਕਾਪੁਸ ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਵੀ ਰਿਲਕੇ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਹਰ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਮੋਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਠਕ,ਲੇਖਕ ਜਾਣਦਾ। ਖਤਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ 1905 ਤੋਂ 1908 ਤਾਂਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੇ ਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋ ਦਸ ਖਤ ਜਿਹੜੇ ਰਿਲਕੇੇ ਨੇ ਕਾਪੁਸ ਨੂੰ ਲਿਖੇ, 1926 ਵਿਚ ਕਾਪੁਸ ਨੇ ਰਿਲਕੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਜਿਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਛਪਵਾਏ। ਨੌਜਵਾਨ ਕਵੀ ਨੂੰ ਖਤ।

ਰਿਲਕੇ, ਕਾਪੁਸ ਗਾਥਾ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ। ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਓਹ ਉੱਨੀ ਸਾਲ ਦਾ ਕਵੀ ਅਣਗੌਲਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਫੌਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਓਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ,ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕੀਤੀ,ਨਾਵਲ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ, ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਮਕਬੂਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇ ਲਿਖੇ। ਗੱਲ ਖਤਮ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ 1966 ਤੱਕ ਕਾਪੁਸ ਏਨਾ ਕ ਕੰਮ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਰ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਲਕੇ ਦਾ ਤਾਂ ਕਾਪੁਸ ਆਉਂਦਾ। ਕਿਓ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਬੇਹਤਰ ਸਮਝ ਸਕੋਂਗੇ ਜੇਕਰ ਓਹਨਾ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜੋਂਗੇ। ਓਹਨਾ ਵਿਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਸਿਆ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਕਿਵੇਂ ਸਿਰਜੀ ਜਾਂਦੀ। ਓਹਨਾ ਵਿਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਕਵਿਤਾ। ਓਸ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੀ ਹੈ, ਖੋਜ ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ - ਪਹਿਲੀ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਹੀ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਵਾਕ ਹੈ "  ਕਵੀ ਬਣਨ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ - ਮੈਂ ਕੀ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਾਓ, ਅਤੇ ਉਸ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਖੋਜੋ ਜਿਹੜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ।" ਇਹ ਰਿਲਕੇ ਸੀ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਕਿ ਰਿਲਕੇ ਨੇ ਇਹ ਖਤ ਕਾਪੁਸ  ਨੂੰ ਲਿਖੇ, ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਇਹ ਖਤ ਸਾਰੇ ਕਵੀਆਂ ਲਈ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਸ਼ੀ ਪੰਜਾ

**ਸ਼ਸ਼ੀ ਪੰਜਾ** ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਪੰਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤੇਨਾਲੀ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿੱਲਾਮਾਰੀ ਟੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਈਆ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਮੋਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦਮੋਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਆਰਜੀ ਕਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਅਤੇ ਬਾਂਝਪਨ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸੂਨ ਕੁਮਾਰ ਪੰਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਪੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ 
ਪੰਜਾ 2010 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਕੌਂਸਲਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਵਜੋਂ ਮੇਅਰ ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆਮਪੁਕੁਰ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2016 ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਲਈ 21ਵੀਂ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਰਾਉਲ ਸੇਕਸਾਸ

**ਰਾਉਲ ਸੈਂਟੋਸ ਸੇਕਸਾਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Raul Santos Seixas**; ਜਨਮ 28 ਜੂਨ, 1945 - 21 ਅਗਸਤ, 1989), ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਰਾਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਰਾਕ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਅਤੇ "ਮਾਲੂਕੋ ਬੇਲੇਜ਼ਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸਲਵਾਡੋਰ, ਬਾਹੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਓ ਪੌਲੋ ਵਿੱਚ ਪੈਨਕ੍ਰੇਟਾਈਟਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਸੇਕਸਾਸ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਸੇਕਸਾਸ ਵੀ ਬਦਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਲੋਕ ਸਾਓ ਪੌਲੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰੇਡ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। 1972 ਵਿੱਚ, ਕੋਏਲਹੋ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਰੌਕ ਗਾਇਕ ਰਾਉਲ ਸੇਕਸਾਸ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਕਿ 1964 ਅਤੇ 1985 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਰਾਉਲ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੈਟਾਫਿਜ਼ਿਕਸ ਅਤੇ ਓਨਟੋਲੋਜੀ), ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 19 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਰਾਉਲ ਸੇਕਸਾਸ ਨੂੰ ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 19ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਟਨ ਨਾਸੀਮੈਂਟੋ , ਮਾਰੀਆ ਬੇਥਾਨੀਆ , ਹੀਟਰ ਵਿਲਾ-ਲੋਬੋਸ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੇਕਸਾਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਕੰਮ 
ਉਸਨੇ 26 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ 21 ਐਲਬਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੌਕ ਅਤੇ ਬੈਲਡ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਲਿਖੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਰਰੋ ਅਤੇ ਬਾਈਓ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ(ਲੇਟ ਮੀ ਸਿੰਗ, ਲੇਟ ਮੀ ਸਿੰਗ)। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, ਰਾਉਲਜ਼ੀਟੋ ਈ ਓਸ ਪੈਂਟੇਰਾਸ (1968), ਉਦੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਬੈਂਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ ਐਲਬਮ ਕ੍ਰਿਗ-ਹਾ, ਬੈਂਡੋਲੋ! (1973) ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਰੋਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਓਰੋ ਡੀ ਟੋਲੋ" ("ਫੂਲਜ਼ ਗੋਲਡ"), "ਮੋਸਕਾ ਨਾ ਸੋਪਾ" ("ਫਲਾਈ ਇਨ ਦ ਸੂਪ"), ਅਤੇ "ਮੈਟਾਮੋਰਫੋਸ ਐਂਬੂਲੈਂਟ" ("ਵਾਕਿੰਗ ਮੈਟਾਮੋਰਫੋਸਿਸ")। ਰਾਉਲ ਸੇਕਸਾਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਰਹੱਸਵਾਦ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਤਸਾਦਾ

ਤਸਾਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਗਿਸਤਾਨ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਖੁਨਜ਼ਾਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਉੱਤਰੀ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ, ਰੂਸ) ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਪਸੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਕਾਕੇਸ਼ਅੀਨ ਪਹਾੜੀਆ 'ਚ ਘਿਰਿਆ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੁੰਜ਼ਖ ਅਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਟੀਵ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਅਤੇ ਮਖਾਚਕਾਲਾ (ਦਾਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਤੋਂ ਲਗਪਗ 78 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

ਇਹ ਅਵਾਰ ਜਾਤਿ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਅਵਾਰ ਹੈ। ਰਸੂਲ ਦੀ ਚਰਚਿਤ ਕਿਤਾਬ ਮੇਰਾ ਦਾਗਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਉਹ ਇਸ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਏਥੇ ਦੇ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ, 1923 ਨੂੰ ਅਵਾਰ ਪਿੰਡ, ਤਸਾਦਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 3 ਨਵੰਬਰ, 2003 ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਹਮਜ਼ਾਤ ਤਸਾਦਾਸ ਸਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਦਾਗੇਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਕਵੀ ਸਨ। ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਨੇ ਤਸਾਦਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਵਾਰ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ; ਉਸਨੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਵਾਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੈਨ ਬਰੂਨੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ

**ਸੈਨ ਬਰੂਨੋ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: San Bruno; ਸਪੈਨਿਸ਼ 'ਸੇਂਟ ਬਰੂਨੋ' ਤੋਂ) ਸੈਨ ਮਾਟੇਓ ਕਾਉਂਟੀ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 1914 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2020 ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ 43,908 ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ

**ਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ**/**ਸ਼ੇਖ਼ ਨੂਰ-ਉਦ-ਦੀਨ-ਵਲੀ** (1377-1440) ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖ਼-ਉਲ-ਆਲਮ ਅਤੇ ਅਲਮਦਾਰ-ਏ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕੀਮੂ (ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ ਕਤੀਮੂਸ਼ਾ), ਜਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ੇਖ਼ ਸਲਾਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸਦਰਾ ਸੀ । ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਕੰਮਾਂ-ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋ ਗਏ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਚੌਦਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੈਵ ਸੰਤ-ਕਵੀ, ਲਾਲ ਦੇਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਜਨਮ ਅਤੇ ਹੋਰ 
ਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ/ਸ਼ੇਖ਼ ਨੂਰ-ਉਦ-ਦੀਨ-ਵਲੀ ਦਾ  ਜਨਮ 24 ਸਤੰਬਰ 1377 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਕੁਲਗਾਮ ਦੇ ਕੈਮੋਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਲਾਰ ਸੰਜ਼ ਅਤੇ ਸਦਰਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸਦਰਾ ਮੋਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਸ਼ੇਖ ਸਲਾਹ-ਉਦ-ਦੀਨ ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਵੇਰਵਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਨ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਲਝਣ ਦੇ ਇੱਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਾਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੈਤਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਤ ਕਵਿਤਰੀ ਲਾਲੇਸ਼ਵਰੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਲਾਲ ਦੇਦ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ। ਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਰੁਕ (4 ਤੋਂ 6 ਲਾਈਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਦੇਦ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।

ਨੂਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੇ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਕੈਮੋਹ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 10 ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੀ ਹੈ। 1440 ਵਿੱਚ 63 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ, ਸੁਲਤਾਨ ਜ਼ੈਨ-ਉਲ-ਆਬਿਦੀਨ ਨੇ ਵੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚਰਾਰ-ਏ-ਸ਼ਰੀਫ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਹ ਲਈ ਕਬਰ ਬਣਵਾਈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਿੰਦੂ ਵੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੌਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ

[right|thumb|252x252px|ਯੇਕੋਰੋ [ਕਣਕ (ਸੱਜੇ) ਕਿਸਮ ਖਾਰੇਪਣ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਕਿਸਮ W4910 (ਖੱਬੇ) ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਰਾਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਉੱਚ ਖਾਰੇਪਣ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।]]
**ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Plant breeding**) ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਬੋਧਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਬਾਇਓਟਿਕ ਅਤੇ ਅਬਾਇਓਟਿਕ ਤਣਾਅ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਬਾਇਓਮਾਸ ਉਪਜ, ਅੰਤ-ਵਰਤੋਂ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਆਦ ਜਾਂ ਖਾਸ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ (ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਸ਼ੱਕਰ, ਲਿਪਿਡ, ਵਿਟਾਮਿਨ, ਫਾਈਬਰ) ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੀ ਸੌਖ (ਕਟਾਈ, ਮਿਲਿੰਗ, ਬੇਕਿੰਗ, ਮਾਲਟਿੰਗ, ਮਿਸ਼ਰਣ, ਆਦਿ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।

ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੱਕ, ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਣੂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗੁਣਾਤਮਕ ਜਾਂ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਗੁਣ ਹੋਣਗੇ। ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਨਤੀਜਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ,

2023 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਯੂਰਪ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 20% ਘੱਟ ਖੇਤੀਯੋਗ ਫਸਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ 21.6 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ (53 ਮਿਲੀਅਨ ਏਕੜ) ਵਾਧੂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਖਪਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 4 ਬਿਲੀਅਨ ਟਨ (3.9×109 ਲੰਬੇ ਟਨ; 4.4×109 ਛੋਟੇ ਟਨ) ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਲੇਗਾ। ਮੋਰੋਕੋ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਫਰਾਂਸ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੋਇਆਬੀਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਹੰਟਰ ਸਟਾਕਟਨ ਥੌਮਸਨ

**ਹੰਟਰ ਸਟਾਕਟਨ ਥੌਮਸਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Hunter S. Thompson**; 18 ਜੁਲਾਈ, 1937 - 20 ਫਰਵਰੀ, 2005) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੇਅ ਟੇਲੀਸ, ਟਰੂਮੈਨ ਕੈਪੋਟ, ਨੌਰਮਨ ਮੇਲਰ, ਜੋਨ ਡਿਡੀਅਨ ਅਤੇ ਟੌਮ ਵੁਲਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਮੋਢੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਹੰਟਰ ਸਟਾਕਟਨ ਥੌਮਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮੱਧ ਵਰਗ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੁਈਸਵਿਲ ਦੇ ਹਾਈਲੈਂਡਜ਼ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ 1952 ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਥੌਮਸਨ 14 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ; ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਥੌਮਸਨ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਥੌਂਮਸਨ ਚੰਗਾ ਐਥਲੈਟਿਕ ਸੀ। ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਡ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਥੌਮਸਨ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਪਾਠਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੈਕ ਕੇਯੂਰੋਕ ਅਤੇ ਜੇਪੀ ਡੌਨਲੀਵੀ ਦੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਵਿਰੋਧੀ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੰਮ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ। ਲੂਈਸਵਿਲ ਮੇਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੀਅਰਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

## ਹਾਈ ਸਕੂਲ 
ਥੌਂਪਸਨ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਇਕ ਗਲਤ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਰਲ ਕਈ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਤੀਜਨ 1956 ਵਿੱਚ ਇਕ ਡਕੈਤੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਾਰ ਸਵਾਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸੀ। ਥੌਂਪਸਨ ਦੇ ਕੇਸ ਦੇ ਜੱਜ ਨੇ ਥੌਂਪਸਨ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਵਿਵਹਾਰ  ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਥੌਂਮਸਨ ਨੇ ਫੌਜ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।  ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਥੌਂਪਸਨ ਕਦੇ ਵੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕਰੀਅਰ (1958-1965) 
ਥੌਮਸਨ ਨੇ 1958 ਤੱਕ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਕਈ ਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਬਿਤਾਏ। ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਾਖ ਬਣਾਈ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਜਨਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਕੀਤੇ ਅਤੇ *ਟਾਈਮ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ "ਕਾਪੀ ਬੁਆਏ" ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ 1959 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।1960 ਵਿੱਚ, ਥੌਮਸਨ ਸੈਨ ਜੁਆਨ, ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਥੌਮਸਨ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਨਾਵਲ, *ਪ੍ਰਿੰਸ ਜੈਲੀਫਿਸ਼* , ਜੋ ਕਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ *ਦ ਰਮ ਡਾਇਰੀ* , ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਥੌਮਸਨ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1998 ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਇਆ। ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਥੌਮਸਨ ਆਖਰਕਾਰ 1965 ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਉੱਥੇ ਵਧ ਰਹੇ ਡਰੱਗ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਖਬਾਰ *ਦ ਸਪਾਈਡਰ* ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਥੌਂਮਸਨ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਡੇਟਿੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1963 ਵਿੱਚ ਸੈਂਡਰਾ ਕੌਂਕਲਿਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; 1964 ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਜੁਆਨ ਫਿਟਜ਼ਗੇਰਾਲਡ ਥੌਂਪਸਨ ਹੋਇਆ। 1980 ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। 2000 ਵਿੱਚ, ਥੌਂਪਸਨ ਅਨੀਤਾ ਬੇਜਮੁਕ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

## ਮੌਤ 
ਥੌਂਮਸਨ ਨੇ 20 ਫਰਵਰੀ, 2005 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ; ਉਹ 67 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੁਆਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਨ; ਅਨੀਤਾ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਥੌਂਮਸਨ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲਈ। ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਥੌਂਮਸਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਵਿਗੜਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਉਦਾਸ ਦੱਸਿਆ। ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ 20 ਅਗਸਤ, 2005 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਆਲ

**ਭਾਰਤੀ ਧੀਰੂਭਾਈ ਸ਼ਿਆਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਵਨਗਰ, ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਤਲਾਜਾ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕੋਲੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸ਼ਿਆਲ
* ਕੋਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਕੈੱਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2019–2024
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਇੱਲੈਜਿਟਿਮੀ ਨਾਨ ਕਾਰਬੋਰੰਡਮ

thumb|270px|ਕਿਸੇ ਜਣੇ ਦੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਖਾਣ ਲਿਖਿਆ।

**ਇੱਲੈਜਿਟਿਮੀ ਨਾਨ ਕਾਰਬੋਰੰਡਮ** () ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਦਾ ਅਖਾਣ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ "ਹਰਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਨਾ ਦਿਓ" ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਅਖਾਣ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦਾ ਹੈ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਕੋਸ਼ਕਾਰ ਐਰਿਕ ਪਾਰਟਰਿਜ ਅਨਸਾਰ, ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਵਰਤੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਪਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਸੀ, ਪਰ *ਇੱਲੈਜਿਟਿਮੀ* ਥਾਉਂ *ਇੱਲੈਜਿਟਿਮਿਸ* () ਨਾਲ਼। ਜੰਗ ਸਮੇਂ, ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਜਨਰਲ ਜੋਸਫ਼ ਸਟਿੱਲਵੈਲ ਇਸ ਅਖਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਆਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1964 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬੈਰੀ ਗੋਲਡਵਾਟਰ ਇਸ ਅਖਾਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅੰਬਿਕਾ ਮਰਕਾਮ

**ਅੰਬਿਕਾ ਮਰਕਾਮ** ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। 2023 ਦੀਆਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਿਹਾਵਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਛੇਵੀਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਐੱਸ. ਮੁਥੁਸੇਲਵੀ

**ਐੱਸ. ਮੁਥੁਸੇਲਵੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰਾਂਕੋਇਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕਜ਼ਾਗਮ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ - ਵਡੱਕਨਕੁਲਮ ਤੋਂ ਬੀ ਈ (ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ) ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੰਕਰਕੋਇਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਐਸ. ਸ਼ੰਕਰਲਿੰਗਮ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਚਾਰਲੀ ਕਿਰਕ

**ਚਾਰਲਸ ਜੇਮਜ਼ ਕਿਰਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Charles James Kirk;** 14 ਅਕਤੂਬਰ, 1993 - 10 ਸਤੰਬਰ, 2025) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਯੂਐਸਏ (ਟੀਪੀਯੂਐਸਏ) ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਹ ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਐਕਸ਼ਨ (ਟੀਪੀਏਕਸ਼ਨ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਸੀਈਓ) ਅਤੇ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਲਿਸੀ (ਸੀਐਨਪੀ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ""ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ" ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ "ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਦੱਸਿਆ।

ਕਿਰਕ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਉਪਨਗਰਾਂ ਅਰਲਿੰਗਟਨ ਹਾਈਟਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟ ਹਾਈਟਸ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ, ਕਿਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਰਿਹਾ, ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਾਰਕ ਕਿਰਕ (ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ) ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਯੂਐਸ ਸੈਨੇਟ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਟੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਿਲ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਾਰਪਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਕਿਰਕ ਨੇ ਟੀਪੀਯੂਐਸਏ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਜੋ ਫੋਸਟਰ ਫ੍ਰਾਈਸ ਵਰਗੇ ਦਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ।

ਕਿਰਕ ਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਾਚਲਿਸਟ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਵਾਚਲਿਸਟ ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਕਿਰਕ ਨੇ ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਐਕਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਕਾਲਤ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਪੈਂਟੇਕੋਸਟਲ ਪਾਦਰੀ ਰੌਬ ਮੈਕਕੋਏ ਨਾਲ, ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਫੇਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ - ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਕਿਰਕ ਨੇ ਦ ਚਾਰਲੀ ਕਿਰਕ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਟਾਕ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ। ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਕਿਰਕ ਨੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਟਰੰਪ-ਅਨੁਕੂਲ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਭਪਾਤ, LGBTQ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ, 1964 ਦੇ ਸਿਵਲ ਰਾਈਟਸ ਐਕਟ ਅਤੇ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ ਦੀ ਉਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ, ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਝੂਠੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਬਾਰੇ।

## ਮੌਤ 
10 ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ, ਕਿਰਕ ਨੂੰ 31 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਯੂਟਾ ਵੈਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਯੂ. ਵੀ. ਯੂ.) ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੀ. ਪੀ. ਯੂ. ਐੱਸ. ਏ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*  
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2025
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ

**ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ**, ਸਿੱਖ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਓਹਨਾਂ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਬੀ.ਲਿਬ (ਬੈਚਲਰ ਇਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼) ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਮੰਜੂ ਸ਼ਿਵਾਚ

**ਡਾ. ਮੰਜੂ ਸ਼ਿਵਾਚ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੋਦੀਨਗਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਆਂਚਲ

**ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਆਂਚਲ** (9 ਅਕਤੂਬਰ 1932-20 ਅਗਸਤ 2017)  ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। 

## ਜਨਮ 
ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਆਂਚਲ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1932 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕਿਰਪਾਲ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਪਧਿਆਣਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਬੀਏ ਕਰ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲੀਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐੱਮਏ ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਆਪ ਹੀ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਦਾ ਤੇ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪ ਗਾਉਣ ਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਤੇ ਗੀਤਕਾਰੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ੌਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਪਸ਼ ਫੜ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਹੀ ਬੀਤੀ, ਪਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੰਮੇ ਜਾਏ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ’ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਹੀ ਤਸਵੀਰ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦੀ ਸੀ।

## ਗੀਤਕਾਰੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ 
ਉਸ ਨੇ ‘ਸੱਧਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ’ (1959), ‘ਬਿਰਹੋਂ ਪਿਆ ਸਾਡੇ ਖ਼ਿਆਲ’ (1967), ‘ਦਿਲ ਦੇ ਦਾਗ’ (1976), ‘ਆਹਾਂ ਤੇ ਅੱਥਰੂ’ (1988), ‘ਦਰਦ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਹਾਲ’ (1990) ਅਤੇ ‘ਨਹੀਂ ਰੀਸਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ’ (1993) ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਆਂਚਲ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇਕ ਪ੍ਰਚਲਤ ਗੀਤ ਇਕ 1974 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸਨ;

ਪੈਰੀਂ ਨਵੀਆਂ ਝਾਂਜਰਾਂ ਪਾਈਆਂ

ਲੰਬੜਾਂ ਦੀ ਬੰਤੋ ਨੇ

ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ 

ਮਹਿਰਮ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਮਾਹੀ, ਮੋੜੇਂਗਾ ਕਦ ਮੁਹਾਰਾਂ

ਦਿਨ ਰਾਤ ਤੜਪਦੇ ਨੇ, ਅਰਮਾਨ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰਾਂ

ਸਾਲ 1980 ਵਿੱਚ ਐੱਚਐੱਮਵੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅੱਠ ਗੀਤਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੋਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗਾਇਕ ਜੋੜੀਆਂ ਦੇ ਦੋਗਾਣੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ-ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ, ਕੇ. ਦੀਪ- ਜਗਮੋਹਣ ਕੌਰ, ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ-ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਏ. ਐੱਸ. ਕੰਗ-ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਏ. ਐੱਸ. ਕੰਗ ਅਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਗੀਤ, ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਆਂਚਲ ਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦੋਗਾਣੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸਨ;

ਮੈਨੂੰ ਹੀਰ ਕਹਿ ਕੇ ਫੇਰ ਨਾ ਬੁਲਾਈਂ ਮੁੰਡਿਆ

ਵੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦੀ ਨਾ ਬਲਾ ਗਲ ਪਾਈਂ ਮੁੰਡਿਆ

ਆਂਚਲ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲੀਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਮਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੇ ਸੇਵਾਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵੀ ਲਈਆਂ। ਸੀਬੀਐੱਸਈ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਨਾਂ’ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਲੇਖ ‘ਸਵੈ ਰੱਖਿਆ’ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 20 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦਾ ਇਹ ਰਾਂਗਲਾ ਆਂਚਲ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼ਾਰਦਾ ਪੁਰਾਨਾਇਕ

**ਸ਼ਾਰਦਾ ਪੁਰਾਨਾਇਕ** (ਜਨਮ 22 ਨਵੰਬਰ 1971) ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਦਿਹਾਤੀ ਤੋਂ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਵਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ। ਉਹ 2023 ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਪੁਰਾਨਾਇਕ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਿਵਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਪੁਰਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਸਵਰਗੀ ਪੂਰਿਆ ਨਾਇਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1987-88 ਦੌਰਾਨ ਡੀਵੀਐਸ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਵਮੋਗਾ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਇੱਕ ਪੈਟਰੋਲ ਬੰਕ, ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਪੁਰਾਨਾਇਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2013 ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸੈਕੂਲਰ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਪੇਂਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 48,639 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਜਨਤਾ ਪਕਸ਼ ਦੇ ਜੀ. ਬਸਵੰਨੱਪਾ ਨੂੰ 10,109 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਉਹ ਅਗਲੀ ਚੋਣ 2018 ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੇ.ਬੀ. ਅਸ਼ੋਕ ਨਾਇਕ ਤੋਂ 3,777 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ 2023 ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਐਸ) ਲਈ ਸੀਟ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 86,340 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਇਕ ਨੂੰ 15,142 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਐਸ) ਦੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਐਚਡੀ ਕੁਮਾਰਸਵਾਮੀ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜੇਡੀ(ਐਸ) ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਸੁਨੀਤਾ ਗਜਮੇਰ

**ਸੁਨੀਤਾ ਗਜਮੇਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2019 ਦੀਆਂ ਸਿੱਕਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਮ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਜ਼ੂਮ ਸਲਘਾਰੀ ਤੋਂ ਸਿੱਕਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਮਾਲਾ ਸਾਹਾ

**ਮਾਲਾ ਸਾਹਾ** (ਜਨਮ 1956) ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਬੇਲਗਾਚੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2011 ਅਤੇ 2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਾਹਾ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ, ਬੇਲਗਚੀਆ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤਰੁਣ ਸਾਹਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਐਮ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ. ਐੱਡ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕੌਂਸਲ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ (ਮਾਨਸਿਕ ਰਿਟਾਰਡੇਸ਼ਨ) ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸਾਹਾ ਨੇ 2011 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਬੇਲਗਾਛੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 87,408 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)  ਦੀ ਕਨੀਨਿਕਾ ਘੋਸ਼ ਬੋਸ ਨੂੰ 40,284 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 2016 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਸੀਟ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਕਨੀਨਿਕਾ ਬੋਸ ਨੂੰ 25,810 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ 2021 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਟਿਕਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗਾਂ ਅਤੇ ਝਗੜੇ

1947 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਕਈ ਯੁੱਧਾਂ, ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ ਹਨ। 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਵਿਵਾਦ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
1947 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਕਈ ਜੰਗਾਂ, ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਟਕਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਆਤੰਕਵਾਦ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਦੇ, ਜੋ ਪੂਰਵ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ **ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਮੁਕਤੀ ਯੁੱਧ** ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।

1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਚਾਨਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇਸ਼- "ਪਾਕਿਸਤਾਨ" ਅਤੇ "ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ" ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਫ਼ ਵੰਡ ਹੋਵੇ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਨਵੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਹਿੰਦੂਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸਾਂਝੀ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ 2 ਲੱਖ ਤੋਂ 20 ਲੱਖ ਤੱਕ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 1.4 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋਏ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇਨਸਟਰੂਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਐਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਯੁੱਧ 
### ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ 1947–1948 
ਇਹ ਜੰਗ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਿਆਸਤ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਸੰਖਿਆ ਸੀ ਪਰ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰਿਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਕਬਾਇਲੀ ਇਸਲਾਮੀ ਦਸਤਿਆਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੈਨਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇਨਸਟਰੂਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਐਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਨੇ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 47 ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਮੋਰਚੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੇਖਾ (Line of Control) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਕ ਜੰਗਬੰਦੀ 1 ਜਨਵਰੀ 1949 ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ 23:59 ਵਜੇ ਲਾਗੂ ਹੋਈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ (ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਲਦਾਖ) 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ ਖੇਤਰ (ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ) 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲਾ ਕੇ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ 1965 
ਇਹ ਜੰਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਪੂਰਨ ਸੈਨਿਕ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਤਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਟੈਂਕ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਆਰਮਰਡ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸੀ।

ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੰਗਬੰਦੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਤਸ਼ਕੰਦ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਵਧਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੇਜਲਬੇਨ ਪਾਂਡਿਆ

**ਸੇਜਲਬੇਨ ਰਾਜੀਵਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡਿਆ** (ਜਨਮ 1975) ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਵਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭਾਵਨਗਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 2022 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਪਾਂਡਿਆ ਭਾਵਨਗਰ, ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਵੀਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡਿਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੀਏ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਪਾਂਡਿਆ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਵਨਗਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 98,707 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਬਲਦੇਵ ਸੋਲੰਕੀ ਨੂੰ 62,554 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੋਹਲ ‘ਤਾਰੀ’

**ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੋਹਲ ‘ਤਾਰੀ’**  (ਜਨਮ 22 ਮਾਰਚ 1938) ਕੀਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1960,1964,1968 ਅਤੇ 1972 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਨੀਆ ਵੱਲੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ

**ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ** (ਜਨਮ 2 ਅਗਸਤ 1972) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ 2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਾਨੂਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬੀਰਭੂਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪਾਰਟੀ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬੀਰਭੂਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਨੂਰ ਕਸਬੇ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਰਦਵਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚੰਡੀਦਾਸ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ 
2011 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਾਨੂਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀਆਂ ਸੰਘਟਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗਦਾਧਰ ਹਾਜ਼ਰਾ ਤੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾਜ਼ਰਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ 49.21% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 46.07% ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ।

2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਰੋਧੀ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਡਰਾਉਣ-ਧਮਕਾਉਣ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਮਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਨੂਰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਥਾਨਕ ਧੜਿਆਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ ਧੜੇਬੰਦੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ 50.07% ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਜ਼ਰਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ 37.73% ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ। ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦੋ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰਾ ਦੇ ਧੜੇ ਨੇ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੜਾਈ ਕਮਿਊ ਨਿਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਬੀਰਭੂਮ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਐਨਸੀਟੀ

**ਐਨਸੀਟੀ** (ਕੋਰੀਆਈ : 엔시티 ; ਨਿਓ ਕਲਚਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ: ਨਿਊ ਕਲਚਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਈ ਬੁਆਏ ਬੈਂਡ ਹੈ ਜੋ 2016 ਵਿੱਚ SM ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਤੱਕ, ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ 23 ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪ-ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਓਪਨ-ਐਂਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਸ਼ੰਭਵੀ ਚੌਧਰੀ

**ਸ਼ੰਭਵੀ ਚੌਧਰੀ** (ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1998) ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਸਤੀਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਜਨਸ਼ਕਤੀ ਪਾਰਟੀ (ਰਾਮ ਵਿਲਾਸ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 18ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸ਼ੰਭਵੀ ਸਮਸਤੀਪੁਰ, ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਮਾਰਤ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ) ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਨ।

ਸ਼ੰਭਵੀ ਨੇ ਨੋਟਰੇ ਡੈਮ ਅਕੈਡਮੀ, ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2022 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਸ਼ੰਭਵੀ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਅਚਾਰੀਆ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਨਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਯਾਨ ਕੁਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਸ਼ੰਭਵੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *"ਬਿਹਾਰ ਕੇ ਗਾਂਧੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ",* ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ  ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਭਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਬੈਸਟਸੈਲਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਮੈਥਿਲੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ 
ਸ਼ੰਭਵੀ 2024 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਸਤੀਪੁਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਸਤੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਦਰਭੰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ 579,786 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੰਨੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ 187,251 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ

ਫਰਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ, ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।

## ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ 
ਚੌਧਰੀ ਗਿਆਨ ਨਿਕੇਤਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਟਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2024–2029
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਬਸੀਰ ਅਲੀ

**ਬਸੀਰ ਅਲੀ** (ਜਨਮ 5 ਸਤੰਬਰ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਮਾਡਲ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ। ਉਹ *ਸਪਲਿਟਵਿਲਾ 10* ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੋਡੀਜ਼ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਅਤੇ *ਐਸ ਆਫ਼ ਸਪੇਸ 2* ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉਪ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ *ਕੁੰਡਲੀ ਭਾਗਿਆ* ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਗਸਤ 2025 ਤੱਕ, ਉਹ *ਬਿੱਗ ਬੌਸ 19* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਅਫਸ਼ਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਈਵੀ ਲੀਗ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਕਾਲਜ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਰੋਡੀਜ਼ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਮੱਗਰੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਲੀ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਰੋਡੀਜ਼ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਸਪਲਿਟਸਵਿਲਾ 10 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨੈਨਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ।

2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੋਡੀਜ਼ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ ਲਈ ਔਨ ਰੋਡ ਵਿਦ ਰੋਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਵੂਟ 'ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਅਗਰਵਾਲ ਨਾਲ ਸਪਲਿਟਸਵਿਲਾ 11 ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਰੂਤੀ ਸਿਨਹਾ ਨਾਲ ਰੋਡੀਜ਼: ਰੀਅਲ ਹੀਰੋਜ਼ ਲਈ ਔਨ ਰੋਡ ਵਿਦ ਰੋਡੀਜ਼ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਏਸ ਆਫ ਸਪੇਸ 2 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।

2023 ਵਿੱਚ, ਅਲੀ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਕੁੰਡਲੀ ਭਾਗਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ੌਰਿਆ ਲੂਥਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਨਾ ਸਯਦ ਦੇ ਉਲਟ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਦਰੀਜਾ ਰਾਏ ਨੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਜੂਨ 2024 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ।

ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ, ਅਲੀ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿੱਗ ਬੌਸ 19 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਕਪਤਾਨੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜ਼ੁਬਿਨ ਗਰਗ

**ਜ਼ੁਬਿਨ ਗਰਗ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Zubeen Garg;** ਜਨਮ ਨਾਮ: **ਜ਼ੁਬਿਨ ਬੋਰਠਾਕੁਰ**, 18 ਨਵੰਬਰ 1972 – 19 ਸਤੰਬਰ 2025)  ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਾਮੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਾਇਆ, ਅਤੇ 40 ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਨੂਪ੍ਰਿਆ ਮਨੀਪੁਰੀ, ਆਦਿ, ਬੋਰੋ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਗੋਲਪਾਰੀਆ, ਕੰਨੜ, ਕਰਬੀ, ਖਾਸੀ, ਮਲਿਆਲਮ, ਮਰਾਠੀ, ਮਿਸਿੰਗ, ਨੇਪਾਲੀ, ਉੜੀਆ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਸਿੰਧੀ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਤਿਵਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਸਾਜ਼ਵਾਦਕ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦਲਹਾਰੀ, ਢੋਲ, ਦੋਤਾਰਾ, ਢੋਲ, ਗਿਟਾਰ, ਹਾਰਮੋਨਿਕਾ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ, ਮੈਂਡੋਲਿਨ, ਕੀਬੋਰਡ, ਤਬਲਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਕਸ਼ਨ ਸਾਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ 12 ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਸਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਾਇਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2025
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਵਜ੍ਰਾਲੰਕਰਣ

**ਵਜ੍ਰਾਲੰਕਰਣ** (ਜਨਮ 28 ਜੁਲਾਈ 1952), ਜੋ **ਰਾਮ ਦਸਵੇਂ** ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ।

ਰਾਜਾ ਭੂਮੀਬਲ ਅਤੁਲਿਆਤੇਜ (ਰਾਮ ਨੌਵੇਂ) ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀਕਿਤ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ 1972 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਹਿਜਾਦਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਰਸਮੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੋਗ ਮਨਾ ਸਕੇ। 1 ਦਸੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗੱਦੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਚਕਰੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਥਾਈ ਸਮਰਾਟ ਬਣਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ 64 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਿਛੋਕੜ ਤੌਰ ’ਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਰਾਜ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ 4 ਤੋਂ 6 ਮਈ 2019 ਤੱਕ ਹੋਈ।

ਵਜ੍ਰਾਲੰਕਰਣ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਰਾਜਾ ਹੈ,  ਜਿਸਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ   ਅਤੇ  ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੌਦਾ ਜੈਨੇਟਿਕਸ

**ਪੌਦਾ ਜੈਨੇਟਿਕਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Plant genetics**) ਜੀਨਾਂ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਬਾਇਓਇਨਫਾਰਮੈਟਿਕਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਖੋਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ, ਬਿਮਾਰੀ-ਰੋਧਕ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੌਦਾ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪੌਦਾ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਮਾਡਲ ਹਨ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਖੋਜ ਨੇ ਉੱਚ-ਉਪਜ, ਕੀਟ-ਰੋਧਕ, ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਅਨੁਕੂਲ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਸੋਧ (GMO ਫਸਲਾਂ) ਅਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਣਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਰੋਧ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਫਸਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ