open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਯੇਵਗੇਨੀ ਓਨੇਗਿਨ (ਓਪੇਰਾ)

***ਯੇਵਗੇਨੀ ਓਨੇਗਿਨ***, ਓਪੇਰਾ:24, (, *ਯੇਵਗੇਨੀ ਓਨੇਗਿਨ*) 3 ਐਕਟਾਂ (7 ਝਾਕੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਪਿਓਤਰ ਇਲੀਚ ਚੈਕੋਵਸਕੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤਬਧ ਕੀਤਾ ਗੀਤ-ਨਾਟ ਹੈ। ਕੰਪੋਜਰ ਅਤੇ ਕੋਂਸਤਾਂਤਿਨ ਸ਼ਿਲੋਵਸਕੀ ਨੇ ਓਪੇਰਾਨਾਮਾ (libretto) ਸੂਤਰਬੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਨਾਵਲ ਯੇਵਗੇਨੀ ਓਨੇਗਿਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪੈਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ, ਮੂਲ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਖਦੇ ਹੋਏ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਿਲੋਵਸਕੀ ਨੇ ਐਮ. ਤਰਿਕੇਤ'ਦੇ ਕਾਵਿ-ਬੰਦ ਐਕਟ 2, ਝਾਕੀ 1 ਵਿੱਚ ਸੰਜੋਏ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਐਕਟ 1, ਝਾਕੀ 1 ਵਿੱਚ ਲੇਂਸਕੀ ਦੀ ਮਨੋਬਚਨੀ, ਐਕਟ 3, ਝਾਕੀ 1 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਗਰੇਮਿਨ ਦੇ ਲੱਗਪਗ ਸਾਰੇ ਬੋਲ ਚੈਕੋਵਸਕੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਓਪੇਰੇ
ਗੁਸਤਾਵ ਫਲੌਬੈਰ

**ਗੁਸਤਾਵ ਫਲਾਬੇਅਰ** (; 12 ਦਸੰਬਰ 1821 &ndash; 8 ਮਈ 1880) ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖਾਸਕਰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਮਾਦਾਮ ਬੋਵਾਰੀ* (1857) ਲਈ, ਆਪਣੇ *ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ * ਲਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦ ਸਰਧਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
### ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਫਲੌਬੈਰ ਦਾ ਜੇਐਨਐਮ ਉੱਤਰੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ, ਉਪਰਲੇ ਨੋਰਮੰਡੀ ਦੇ ਸੈਨ-ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਵਨ ਵਿੱਚ, 12 ਦਸੰਬਰ 1821 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਐਨ ਜਸਟੀਨ ਕੈਰੋਲੀਨ (1793-1872) ਐਕਲੇ-ਕਲੋਪਸ ਫਲੌਬੈਰ (1784-1846), ਰਾਊਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਰਜਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ 'ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1821
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1880
ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ

**ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ** (ਜਨਮ: 20 ਸਤੰਬਰ, 1949) ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨਲੇਖਕ ਹਨ। ਭੱਟ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚਰਚਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਅਰਥ*, *ਸਾਰੰਸ਼*, *ਜਨਮ*, *ਨਾਮ*, *ਸੜਕ* ਅਤੇ *ਜ਼ਖਮ* ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਹ *ਜਿਸਮ*, *ਮਰਡਰ* ਅਤੇ *ਵੋਹ ਲਮਹੇ ਵਰਗੀਆਂ ਕਮਰਸੀਅਲ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।*
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੱਟ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇੰਨਾ ਸ਼ੇਵਚੈਂਕੋ

**ਇੰਨਾ ਸ਼ੇਵਚੈਂਕੋ** () ਯੂਕਰੇਨੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਫਿਮੈੱਨ ਸਿਰਕਢ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਿੱਤਰਸੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼, ਖਾਸਕਰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ, ਧਰਮ, ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਟੌਪਲੈਸ (ਅਰਧਨਗਨ) ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੇਵਚੈਂਕੋ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਫਿਮੈੱਨ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਆਗੂ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲਾਰੂਸੀ ਕੇ ਜੀ ਬੀ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਮਕਾਇਆ ਸੀ। ਸ਼ੇਵਚੈਂਕੋ ਉਦੋਂ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਹੋਲਡੋਮੋਰ (ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ 1932-1933 ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਨਸਲਘਾਤ ਦਾ ਵਾਕਿਆ) ਦਾ ਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਸ਼ੇਵਚੇਕੋ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 13 ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਕਰਾਸ ਨੂੰ ਆਰੀ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਰਾਸ ਉੱਤੇ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਦਾ ਅਕਸ਼ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮਾਦਾਮ ਫਿਗਾਰੋ ਨੇ ਸ਼ੇਵਚੇਕੋ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰਲੀਆਂ 20 ਆਇਕੋਨਿਕ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਵਚੇਕੋ ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਰਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੈਰਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਫਿਮੈੱਨ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨਾਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਆਗੂ
ਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ

***ਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ*** (**ਡਬਲਿਊ ਪੀ**) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਦਾਦ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ 1877 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਕਾਬਲੀਵਾਲਾ (1961 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਕਾਬਲੀਵਾਲਾ*** (काबुलीवाला) ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ *ਕਾਬਲੀਵਾਲਾ* ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 1961 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਨਿਜੀ ਸਕੱਤਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ, ਹੇਮਨ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਦੀ ਸਟਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ ਟਕਸਾਲ (1956), ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ (1966), ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ, ਉਸ਼ਾ ਕਿਰਨ, ਸੱਜਣ, ਸੋਨੂ ਅਤੇ ਬੇਬੀ ਫਰੀਦਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
## ਪਿੱਠਭੂਮੀ 
ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੇਮੇਨ ਗੁਪਤਾ ਦਾ *ਕਾਬਲੀਵਾਲਾ* ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਸਧਾਰਨ ਕਹਾਣੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ-ਮੇਵੇ-ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਆਵਾਸੀ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਖਾਨ, ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ (ਸੋਨੂੰ), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ ਆਪਣੇ ਧੀ, ਅਮੀਨਾ ਦੀ ਝਲਕ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਸਨੇਹ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1961 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜਾਬਜ਼ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਜਾਬਜ਼*** 2013 ਦੀ ਸਟੀਵ ਜਾਬਜ਼ ਦੇ 1971 ਤੋਂ 2001 ਵਿੱਚ ਆਈ ਪੋਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ -ਜੋਸੂਆ ਮਾਈਕਲ ਸਟਰਨ, ਲੇਖਕ- ਮੈਟ ਵ੍ਹਿਟਲੇ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ -ਮਾਰਕ ਹਿਊਲਮ ਹਨ। ਜਾਬਜ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਐਸ਼ਟਨ ਕੁਚਰ,ਅਤੇ ਐਪਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕ-ਬਾਨੀ ਸਟੀਵ ਵੋਜ਼ਨਿਆਕ ਦੀ ਜੋਸ਼ ਗੈਡ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼ਫ਼ਕਤ ਤਨਵੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ

**﻿ਸ਼ਫ਼ਕਤ ਤਨਵੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ** –ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ **ਐੱਸ ਟੀ ਐਮ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ– (1932 - 2013) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਵੀ ਆਗੂ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਜੇਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪਈ।
## ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੋਮੇਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਚਕਵਾਲ, ਖੁਸਹਾਬ, ਵਜੀਰਾਬਾਦ, ਅਟਕ, ਬਹਾਵਲਨਗਰ ਅਤੇ ਗੋਰਡਨ ਕਾਲਜ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰ ਤਾਮੀਰ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਕਾਮਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੁੱਢ ਰੱਖਿਆ। ਉਥੇ ਉਹ ਹਿਲਾਲ, ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਯੂਬ ਦੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੋਲਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿਵਲ ਐਂਡ ਮਿਲਟਰੀ ਗਜ਼ਟ ਤੇ ਇਮਰੋਜ਼ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1970 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਨੀਫ਼ ਰਾਮੇ ਤੇ ਮਨੋ ਭਾਈ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ ਕੇ *ਡੇਲ੍ਹੀ ਮੁਸਾਵਾਤ* ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡੇਲ੍ਹੀ ਇਮਰੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਿਆ। 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ﻿ਸ਼ਫ਼ਕਤ ਤਨਵੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਡਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਬਾਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ ਕਾਲਮ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਬੋਲਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜਦੋਜਹਿਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ।
## ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮੀ 
ਸ਼ਫਕਤ ਤਨਵੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
* *ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ * (ਪੰਜਾਬੀ)
* * ਅਦਬ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼* (ਪੰਜਾਬੀ)
* *Resistance Themes in Punjabi Literature* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ)
* *Making of a Nation* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) 
* * ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ, ਏਕ ਜੀਵਨੀ * (ਉਰਦੂ)
* * ਲਹੂ ਸੁਹਾਗ *, ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ *ਬਲੱਡ ਵੈਡਿੰਗ* ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ 
* * ਬੂਹਾ ਕੋਈ ਨਾ *, ਜਿਆਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਨੋ ਐਗਜ਼ਿਟ (No Exit) ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ
* * ਆਖਿਆ ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ ਨੇ*, ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ ਦੀ ਸਰਾਇਕੀ ਗੱਦ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਵਿਲੀਅਮ ਜੇ ਹਿਗਿਨਸਨ

**ਵਿਲੀਅਮ ਜੇ ਹਿਗਿਨਸਨ** (17 ਦਸੰਬਰ 1938 – 11 ਅਕਤੂਬਰ 2008) ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਇਕੂ ਅਤੇ ਰੇਂਕੂ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਹਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਇਕੂ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1968 ਵਿੱਚ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ
ਜਿਓਵਾਨੀ ਪਾਲਿਸਤਰੀਨਾ

**ਜਿਓਵਾਨੀ ਪਰਲੁਈਜੀ ਦਾ ਪਾਲਿਸਤਰੀਨਾ** (1525 – 2 ਫਰਵਰੀ 1594) ਇਤਾਲਵੀ ਪੁਨਰ-ਜਾਗਰਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇਹ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰੀ ਦੇ ਰੋਮਨ ਸਕੂਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਗਿਰਜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਹੀ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਪੌਲੀਫੋਨੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸੰਗੀਤ 
ਸੰਗੀਤਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਨਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਲਿਖੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 105 ਮੀਸਾ, 68 ਔਫਰਟਰੀ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 140 ਮਾਦਰੀਗਾਲ ਅਤੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਟੇਟ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 72 ਭਜਨ, 35 ਮਾਗਨੀਫੀਕਾਟ, 11 ਲਿਟਾਨੀ ਅਤੇ 4-5 ਲੇਮੈਂਟੇਸ਼ਨ (ਸੋਗ ਭਰੇ ਗੀਤ) ਹਨ।

## ਮਸ਼ਹੂਰੀ 
ਪਾਲਿਸਤਰੀਨਾ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਗਈ। ਰੋਮਨ ਸਕੂਲ ਦਾ ਇਸਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ (ਜਿਸਨੂੰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮਾ ਪ੍ਰਾਤੀਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ) ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਰਜ ਇਸਦੇ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਓਵਾਨੀ ਮਾਰੀਆ ਨਾਨੀਨੋ, ਰੂਗੀਏਰੋ ਜੀਓਵਾਨੇਲੀ, ਆਰਕੇਂਜਲੋ ਚਰੀਵੇਲੀ, ਤਿਓਫਿਲੋ ਗਾਰਗਾਲੀ, ਫ਼ਰਾਂਸੇਸਕੋ ਸੋਰੀਆਨੋ, ਅਤੇ ਗਰੇਗੋਰੀਓ ਆਲੇਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ
* Article "Palestrina, Giovanni Pierluigi da", in: *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. 
* Benjamin, Thomas, *The Craft of Modal Counterpoint*, 2nd ed. Routledge, New York, 2005.  (direct approach)
* Coates, Henry, *Palestrina*. J. M. Dent & Sons, London, 1938. (An early entry in the *Master Musicians* series, and, like other books in that series, combines biographical data with musicological commentary.)
* Daniel, Thomas, *Kontrapunkt, Eine Satzlehre zur Vokalpolyphonie des 16. Jahrhunderts*. Verlag Dohr, 2002. 
*Della Sciucca, Marco, *Giovanni Pierluigi da Palestrina*. L'Epos, Palermo, 2009. 
* Johann Joseph Fux, *The Study of Counterpoint (Gradus ad Parnassum)*. Tr. Alfred Mann. W.W. Norton & Co., New York, 1965. 
* Gauldin, Robert, *A Practical Approach to Sixteenth-Century Counterpoint*. Waveland Press, Inc., Long Grove, Illinois, 1995.  (direct approach, no species; contains a large and detailed bibliography)
* Haigh, Andrew C. "Modal Harmony in the Music of Palestrina", in the festschrift *Essays on Music: In Honor of Archibald Thompson Davison*. Harvard University Press, 1957, pp.&nbsp;111–120.
* Jeppesen, Knud, *The Style of Palestrina and the Dissonance*. 2nd ed., London, 1946. (An exhaustive study of his contrapuntal technique.)
* Jeppesen, Knud; Haydon, Glen (Translator); Foreword by Mann, Alfred. *Counterpoint*. New York, 1939. Available through Dover Publications, 1992. 
* Lewis Lockwood, Noel O'Regan, Jessie Ann Owens: "Palestrina, Giovanni Pierluigi da". Grove Music Online, ed. L. Macy (Accessed 7 July 2007), (subscription access) 
* Meier, Bernhard, *The Modes of Classical Vocal Polyphony, Described According to the Sources*. Broude Brothers Limited, 1988. 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* 
* Palestrina Foundation
* : 1971 ਵਿੱਚ ਬੈਰੀ ਰੋਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਗਿਲਡਫ਼ੋਰਡ ਕੈਥੀਡਰਲ ਕੋਆਇਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੌਂਸਰਟ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
* recording of Palestrina's *Sicut Cervus* from Coro Nostro, a mixed chamber choir based in Leicester, UK. Accessed 2010-04-17
* audio of songs Accessed 2010-04-17
* *Palestrina, princeps musicae* – Film by Georg Brintrup (2009) ()
*
ਮੋਰਾ (ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ)

**ਮੋਰਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: *mora*, ਬਹੁਵਚਨ *morae* ਜਾਂ *moras*, ਆਮ ਪ੍ਰਤੀਕ **μ**) ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਚਾਰਖੰਡ ਭਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਲ ਜਾਂ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਦਾਂ ਵਾਂਗ, ਮੋਰਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਅੱਡ ਅੱਡ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੇਮਜ ਡੀ ਮੈਕਕਾਲੇ ਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ: ਮੋਰਾ “ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਦੀਰਘ ਉਚਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਘੂ ਉਚਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ।” ਇਹ ਪਦ “ਲਮਕਾਓ ਅਤੇ ਦੇਰੀ” ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਛੰਦ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ *ਕਰੋਨੋਸ* (ਸਮਾਂ) ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਮੋਰਾ ਵਾਲੇ ਉਚਾਰਖੰਡ ਨੂੰ **ਮੋਨੋਮੋਰੈਕ**; ਦੋ ਮੋਰਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ **ਬਾਈਮੋਰੈਕ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਹੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਮੋਰਾ ਵਾਲੇ ਉਚਾਰਖੰਡ ਨੂੰ **ਟਰਾਈਮੋਰੈਕ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਲੀਬਾਬਾ ਔਰ 40 ਚੋਰ

***ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਔਰ 40 ਚੋਰ*** (ਹਿੰਦੀ - अलीबाबा और चालीस चोर, ਰੂਸੀ – Приключения Али-Бабы и сорока разбойников) ਅਲੀਬਾਬਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 1980 ਦੀ ਹਿੰਦ-ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮਿੰਦਰ, ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਅਤੇ ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ ਨੇ ਸਟਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਤੀਫ਼ ਫੈਜ਼ੀਏਵ ਅਤੇ ਉਮੇਸ਼ ਮਹਿਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਰਕਾਸ਼ ਬਖਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬੋਰਿਸ ਸਾਕੋਵ ਸਨ ਅਤੇ ਬੀਤੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਸੰਬੰਧ
ਓਕੂ ਨੋ ਹੋਸੋਮੀਚੀ

]]

, ਦੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ *** ਦ ਨੈਰੋ ਰੋਡ ਟੂ ਦ ਡੀਪ ਨਾਰਥ*** ਅਤੇ ***ਦ ਨੈਰੋ ਰੋਡ ਟੂ ਦ ਇੰਟੀਰੀਅਰ***, ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ ਮਾਤਸੂਓ ਬਾਸ਼ੋ ਦੀ "ਕਲਾਸੀਕਲ ਜਾਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ " ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ *ਹੈਬੁਨ ਰਚਨਾਵਾਂ* ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਾਵਿ

**﻿ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਾਵਿ** ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਰੀ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਛਲੇ ਚੋਖੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੁਢਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੰਨੀ ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧਾਂਕ ਜਮਾ ਸਕੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਇਹ ਸ਼ਾਇਰੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਜੋੜ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਅਤੇ ਮੁਢਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵੀ ਕਿਆਸਰਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਵੱਡੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਂਭੇ ਰਹਿ ਸਕੇ ਖਰੜੇ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਾਵਿ
ਲੰਡੀ ਕੋਤਲ

**ਲੰਡੀ ਕੋਤਲ** () ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਘੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ 34°6'4N 71°8'44E ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ੈਬਰ ਏਜੰਸੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੈਬਰ ਦੱਰਾ ਤੇ ਹੈ। ਸਾਗਰ ਤਲ ਤੋਂ 1,072 ਮੀ ਉਚਾਈ ਤੇ, ਖ਼ੈਬਰ ਏਜੰਸੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੀਂ ਲੰਘਦੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ

, ਪੈਰਿਸ]]

**ਸ਼ਾਕਿਆ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮਾਇਆ** (ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ), ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੀ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ਣੀ, ਮਹਾਪਰਜਾਪਤੀ ਗੌਤਮੀ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ *ਮਾਇਆ* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਵਹਿਮ" ਜਾਂ "ਜਾਦੂ"। ਮਾਇਆ ਨੂੰ *ਮਹਾਮਾਇਆ* ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ

ਬੋਧੀ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਇਆ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਜਲਦ ਬਾਅਦ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਸੱਤ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮਰ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਹੋ ਗਈ। ਬੁੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਨਮਨ ਦਾ ਇਹੀ ਪੈਟਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੀ ਮਾਸੀ ਮਹਾਪਰਜਾਪਤੀ ਗੌਤਮੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜਮਰੌਦ

**ਜਮਰੌਦ** (Pashto: جمرود, ), ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਘ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਖੈਬਰ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਨਗਰ ਹੈ।
ਜੌਨ ਰਸਕਿਨ

**ਜੌਨ ਰਸਕਿਨ** (8 ਫਰਵਰੀ 1819 – 20 ਜਨਵਰੀ 1900) ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਸੀ, ਕਲਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਡਰਾਫਟਸਮੈਨ, ਉਘਾ ਸਮਾਜਕ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਅਨ ਟੂ ਦਿਸ ਲਾਸਟ* ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ।" ਰਸਕਿਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਰਵੋਦਿਆ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਨਿਰੂਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਥ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤੱਕ, ਮਿੱਥ ਤੋਂ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨ ਤੱਕ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਬਾਟਨੀ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਵਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਥਾਮਸ ਬੈਬਿੰਗਟਨ ਮੈਕਾਲੇ

**ਥਾਮਸ ਬੈਬਿੰਗਟਨ ਮੈਕਾਲੇ, ਪਹਿਲਾ ਬੈਰਨ ਮੈਕਾਲੇ** (25 ਅਕਤੂਬਰ 1800 – 28 ਦਸੰਬਰ 1859) ਬਰਤਾਨਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਵ੍ਹਿਗ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਇਤਹਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਬ ਕੇ ਲਿਖਿਆ। 1834 ਤੋਂ 1838 ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਂਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਅ ਮੈਬਰ ਅਤੇ ਲਾਅ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਗਰੰਥ "ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਨਲ" ਕੋਡ ਦਾ ਖਰੜਾ ਉਸੇ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸਾਹਿਤ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹੱਥ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਰਘੁਰਾਮ ਰਾਜਨ

**ਰਘੂਰਾਮ ਰਾਜਨ** (ਜਨਮ 3 ਫਰਵਰੀ 1963) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੂਥ ਸਕੂਲ ਆਫ ਬਿਜਨੇਸ ਵਿੱਚ ਏਰਿਕ॰ ਜੇ॰ ਗਲੀਚਰ ਫਾਈਨੈਂਸ ਦਾ ਵਿਜਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਹੈ। ਰਾਜਨ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ, ਫੈਡਰਲ ਰਿਜਰਵ ਬੋਰਡ, ਅਤੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਜਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਨੈਂਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਅਤੇ ਆਈ ਐਮ ਐਫ ਦਾ ਚੀਫ਼ ਇਕਾਨੋਮਿਸਟ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਤੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਆਰਥਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 6 ਅਗਸਤ, 2013 ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦਾ ਅਗਲਾ (23ਵਾਂ) ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 4 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਡਾ. ਡੀ ਸੁੱਬਾਰਾਓ, ਜੋ ਉਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੋਲੋਂ ਕਾਰਜ-ਭਾਰ ਸੰਭਾਲ ਲਵੇਗਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ

**ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ**, ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਪਾਨੀ, ਅਰੰਭਕ ਮਧਕਾਲੀ ਜਾਪਾਨੀ, ਮਗਰਲੀ ਮਧਕਾਲੀ ਜਾਪਾਨੀ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ, ਸੁਣਾਈ ਜਾਂ ਗਾਈ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਗਿਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ: ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਜਾਪਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਬਨਾਮ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਵਿਤਾ ਕਹਿ ਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਹੀ ਵਖਰੇਵਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ
ਮਕੋਤੋ ਊਏਦਾ (ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ)

**ਮਕੋਤੋ ਊਏਦਾ** (上田 真 *ਮਕੋਤੋ ਊਏਦਾ*, ਜਨਮ 1931), ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਜਾਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ, ਖਾਸਕਰ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ।

## ਜੀਵਨੀ
** ਪਾਈਨ ਦਾ ਬੁਢਾ ਰੁੱਖ * (1962)
* *ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸਿਧਾਂਤ* (1967)
** ਮਾਤਸੂਓ ਬਾਸ਼ੋ: ਮਾਸਟਰ ਹਾਇਕੂ ਕਵੀ* (1970)
** ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਹਾਇਕੂ, ਇੱਕ ਸੰਕਲਨ* (1976)
** ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ* (1976)
** ਐਕਸਪਲੋਰੇਸ਼ਨ: ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਿਬੰਧ* (1986)
** ਬਾਸ਼ੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ: ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਸਹਿਤ ਚੋਣਵੇਂ ਹੋਕੂ * (1992)
** ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਤਾਨਕਾ* (1996)
* * ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ* (1996)
* *ਫੁੱਲ ਕੰਡਿਆਂ ਭਰੇ ਰਾਹ: ਯੋਸਾ ਬੂਸੋਨ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ* (1998).
** ਤਰਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਲਕੀ ਹਲਕੀ ਕਵਿਤਾ: ਪੂਰਵ-ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਸੇਨਰਿਓ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕਲਨ* (2000) 
** ਦੂਰ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਪਾਰ: ਜਾਪਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਾਇਕੂ* (2003) 
**ਘਾਹ ਤੇ ਸ਼ਬਨਮ: ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਇੱਸਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ* (2004)
* *ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ: ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਫਿਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ* (2004)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ
ਪਾਗਲ ਦੀ ਡਾਇਰੀ (ਕਹਾਣੀ)

***ਪਾਗਲ ਦੀ ਡਾਇਰੀ*** (1835; ਰੂਸੀ: *Записки сумасшедшего*, *ਜ਼ਾਪੀਸਕੀ ਸੁਮਾਸਸ਼ਿਦਸ਼ੇਵਾ*) ਗੋਗੋਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। *ਓਵਰਕੋਟ* ਅਤੇ *ਨੱਕ* ਸਹਿਤ *ਪਾਗਲ ਦੀ ਡਾਇਰੀ* ਗੋਗੋਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਨਿਕੋਲਸ ਪਹਿਲਾ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਡਾਇਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ, ਪਾਪਰਿਸ਼ਚਿਨ ਦੇ ਪਾਗਲਪਣ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। *ਪਾਗਲ ਦੀ ਡਾਇਰੀ*, ਗੋਗੋਲ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਡਾਇਰੀ-ਇੰਦਰਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ ਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਗੋਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਮਾਤਾ

**ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਮਾਤਾ** (ਸਿੰਹਲਾ: ශ්රී ලංකා ජාතික ගීය, ਤਮਿਲ: சிறீ லங்கா தாயே), ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਦੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਰਚਨਾ ਸ੍ਰੀ ਆਨੰਦ ਸਮਾਰਾਕੂਨ ਨੇ ਸੰਨ 1940 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 1951 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਬੂਲਿਆ ਗਿਆ।

## ਗੀਤ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਜਨ ਗਣ ਮਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ
ਖ਼ੁਸ਼ੀ

[thumb|150 px|[ਮਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰੌਂ ਵਿੱਚ]] 
thumb|200px|ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਰਬਗਿਆਤ ਪ੍ਰਤੀਕ
**ਖ਼ੁਸ਼ੀ**, ਐਸੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਤਮੀਨਾਨ, ਤਸੱਲੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਯਾਨੀ, ਸੰਤੋਖ ਤੋਂ ਤੀਬਰ ਅਨੰਦ ਤੱਕ ਸਾਰੀਆਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਸੁੱਖਦਾਈ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਕਲਿਆਣਮਈ ਅਵਸਥਾ। ਅਨੇਕ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਿਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਧ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਸਹਿਤ ਅਨੇਕ ਖੋਜੀ ਗਰੁੱਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ "ਖੁਸ਼ੀ" ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ-ਉਹ ਅਹਿਸਾਸ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਖਾਂਤ ਰਹਿਤ ਪਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 
ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਸਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘੁਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਸੱਚੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਛੁਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਖੀ ਆਦਮੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਹਾਲਾਤ ਮਿਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸੁਖੀ ਆਦਮੀ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਹਿਜ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ (ਪੁਸਤਕ)

***ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ*** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਕਂ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਠ ਅਧਿਆਇਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਆਮ ਅਤੇ ਖਾਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਲੱਛਣ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨੌਵੇਂ ਤੋਂ ਤੇਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ

**ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ** (14 ਅਕਤੂਬਰ 1888 -	9 ਜਨਵਰੀ 1923) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਿੱਕੀ-ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ 19 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਛੱਡਕੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਟੀ.ਬੀ. ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ 34 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਕਿਰਤਾਂ
### ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
*"ਜ ਨ ਪਾਰਲ ਪਾ ਫਰਾਂਸੇ" (1917)
*"ਅ ਕੱਪ ਆਫ਼ ਟੀ" (1922)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1923
ਅ ਕੱਪ ਆਫ਼ ਟੀ

**ਅ ਕੱਪ ਆਫ਼ ਟੀ** ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ‎ ਦੁਆਰਾ 1922 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਈ 1922 ਵਿੱਚ ਸਟੋਰੀ-ਟੈਲਰ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।

## ਪਾਤਰ
***ਰੋਜ਼ਮੈਰੀ ਫੈਲ**, ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਔਰਤ
*ਕਰਜ਼ਨ ਸਟਰੀਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਖੋਜ
***ਮਿਸ ਸਮਿਥ**, ਗਰੀਬ ਕੁੜੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਮੈਰੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
***ਜੀਨ**, ਇੱਕ ਨੌਕਰਾਣੀ
***ਫਿਲਿਪ**, ਰੋਜ਼ਮੈਰੀ ਦਾ ਪਤੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ

**ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ** (, *Kommunisticheskaya partiya Sovetskogo Soyuza*; short: КПСС, *KPSS*) ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ, ਹੁਕਮਰਾਨ ਪਾਰਟੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਰਟੀ 1912 ਵਿੱਚ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕਾਂ (ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਧੜੇ) ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਆਗੂ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 1917 ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੱਤਾ ਹਥਿਆ ਲਈ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ 29 ਅਗਸਤ 1991 ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ

**ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ** (**ਏ ਐਨ ਸੀ **) ਦੱਖਣ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਂਗਰਸ ਆਫ ਸਾਉਥ ਅਫਰੀਕਨ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਜ, ਕੋਸਾਟੂ (COSATU) ਅਤੇ ਸਾਊਥ ਅਫਰੀਕਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਐੱਸ ਏ ਸੀ ਪੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ-ਧਿਰੀ ਗੰਢ-ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 1994 ਤੋਂ ਹੀ ਗੈਰ-ਰੰਗਭੇਦ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਬਾਜ਼ੂ ਦੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਨੇਟਿਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ 8 ਜਨਵਰੀ 1912 ਨੂੰ ਬਲੋਇੰਫਾਉਂਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਬ੍ਰਹਮ

**ਬ੍ਰਹਮ** ( ''*) "ਦੁਨੀਆ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਸਦੀਵੀ ਯਥਾਰਥ ਹੈ।", ਜਿਸ ਨੂੰ "ਐਨ ਸਹੀ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।" ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ *ਸੱਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ'' ਅੰਤਿਮ ਯਥਾਰਥ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਭਉ, ਨਿਰਵੈਰ ਤੇ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਹੈ। ਉਹ 'ਆਦਿ ਸਚੁ ਜੁਗਾਇ ਸਚ, ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ, ਨਾਨਕ ਹੋਸੀ ਭੀ ਸਚੁ' ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਰਾਮ, ਨਿਰੰਕਾਰ, ਨਿਰਗੁਣ, ਬ੍ਰਹਮ, ਹਰਿ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਅਕਾਲ, ਸ਼ਾਹ, ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਪ੍ਰਭੂ, ਵਣਜਾਰਾ, ਸਾਹਿਬ, ਗੋਬਿੰਦ, ਠਾਕਰ, ਸੁਲਤਾਨ, ਖਸਮ, ਪਿਤਾ, ਬੀਠਲ ਤੇ ਨਰਾਇਣ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹੀ ਪਾਸਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਜੋਤ ਸਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੀਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਪਰੇਮ. ਭਗਤੀ, ਸਿਮਰਨ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਜੋ ਉਹ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਅਗਮ, ਅਗੋਚਰ, ਅਲਖ ਤੇ ਅਪਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਸੱਚ ਹੈ। ਸੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਬੂੰਦ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਾਗਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਜ਼ਮੀਰ

, 1890. ਕਰੋਲਰ-ਮੂਲਰ ਮਿਉਜ਼ੀਅਮ। *ਦ ਗੁੱਡ ਸਮਾਰੀਤਨ* (ਡੇਲਾਕਰਾਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ)।]]
**ਜ਼ਮੀਰ** ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਸ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਅਣ-ਉਚਿਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਦੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਨੇਤਰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੰਦੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਉਸ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਉਹ ਪੱਖ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ (ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ), ਅਨੈਤਿਕ ਹੋਣ ਤੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਦਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਸਚਿਆਰਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਖਸੀਅਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਕ ਦਰਸ਼ਨ
ਜ਼ੋਰਬਾ ਦ ਗਰੀਕ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਜ਼ੋਰਬਾ ਦ ਗਰੀਕ*** ਨਿਕੋਸ ਕਜ਼ਾਨਜ਼ਾਕਸ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲ ਜ਼ੋਰਬਾ ਦ ਗਰੀਕ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 1964 ਵਿੱਚ ਰਲੀਜ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਮਾਈਕਲ ਕੈਕੋਯਾਨਿਸ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟਾਈਟਲ ਪਾਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਐਨਥਨੀ ਕੁਇੰਨ ਨੇ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਕੀ ਐਕਟਰ ਹਨ: ਐਲਨ ਬੇਟਸ, ਲੀਲਾ ਕੇਦਰੋਵਾ, ਇਰੇਨੇ ਪਾਪਾਸ, ਅਤੇ ਸੋਰਤੀਸਿਸ ਮੌਸਟਾਕਸ।

## ਹਵਾਲੇ
ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਰਕਿੰਗ ਕਲਾਸ

***ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਰਕਿੰਗ ਕਲਾਸ***(*ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ*) ਬਰਤਾਨਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਅਮਨ ਘੁਲਾਟੀਏ, ਈ ਪੀ ਥਾਮਪਸਨ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਇਤਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਹ 1963 (ਸੋਧੇ ਅਡੀਸ਼ਨ 1968, 1980) ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਜ਼ਿਲ ਦੇਲੂਜ਼

**ਜੀਲ ਦੇਲਿਊਜ਼** (; 18 ਜਨਵਰੀ 1925 – 4 ਨਵੰਬਰ 1995) ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ, ਸ਼ੁਰੂ 1960ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਦਰਸ਼ਨ, ਸਾਹਿਤ, ਫ਼ਿਲਮ, ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ *ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਕਿਜ਼ੋਫੇਰਨੀਆ* ਦੀਆਂ ਫੇਲਿਕਸ ਗੁਆਤਾਰੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਜਿਲਦਾਂ: *ਐਂਟੀ-ਇਡੀਪਸ* (1972) ਅਤੇ *ਹਜ਼ਾਰ ਪਠਾਰ* (1980)। ਉਸਦੀ ਤੱਤ-ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਵਖਰੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਓ* (1968) ਨੂੰ ਬੜੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਦੇਲਿਊਜ਼ ਪੈਰਿਸ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਕਲਾਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਾਰਵ ਕਰਨੋਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਜੈਸੀ ਓਵਨਜ਼

thumb
**ਜੇਮਜ਼ ਕਲੀਵਲੈਂਡ** ***ਜੈਸੀ*** **ਓਵਨਜ਼** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਥਲੀਟ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਲਾਂਗ ਜੰਪ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸੀ। ਇਸਨੇ 1936 ਦੀਆਂ ਓਲਿੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਲਿਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ, ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸੋਨ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ। ਖੇਡ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੈਸੀ ਓਵਨਜ਼। ਜੈਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ 12 ਸਤੰਬਰ 1913 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਜੈਸੀ ਓਵਨਜ਼ ਦਾ ਕੱਦ 5 ਫੁੱਟ 10 ਇੰਚ ਤੇ ਭਾਰ 75 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸੀ। ਇਹ ਅਥਲੀਟ ਜੈਸੀ ਓਵਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। 
## ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਜੈਸੀ ਓਵਨਜ਼ ਨੇ 1936 ਦੀਆਂ ਬਰਲਿਨ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣਾ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਅਥਲੀਟ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਹੀ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਓਵਨਜ਼ ਨੇ 1936 ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰਲਿਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 100 ਮੀਟਰ ਫੱਰਾਟਾ ਦੌੜ, 200 ਮੀਟਰ, 4×100 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਦੌੜ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਚਾਰ ਈਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। 100 ਮੀਟਰ ਫੱਰਾਟਾ ਦੌੜ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਓਵਨਜ਼ ਨੇ 10.30 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਛਾਲ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੇ 8.06 ਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਦੂਜਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਚੁੰਮਿਆ। ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਉਸ ਨੇ 200 ਮੀਟਰ ਦੌੜ 20.70 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਤੇ ਆਖਰੀ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਉਸ ਨੇ 4×100 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਦੌੜ 39.80 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤਿਆ। ਜੈਸੀ ਓਵਨਜ਼ 1936 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਸਟਾਰ ਅਥਲੀਟ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਓਲੰਪਿਕਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕਦਮ ਹੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਆ ਡਿੱਗਿਆ।

## ਮਦਹਾਲੀ ਦਾ ਦਿਨ
ਜੈਸ਼ੀ ਓਵਨਜ਼ ਓਲੰਪਿਕਸ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰੂ-ਤਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਚਮਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਦੇ ਆਫਰ ਆ ਗਏ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਐਡ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਐਡ ਫਿਲਮਾਂ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾਲ ਸੰਨ 1979 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 31 ਮਾਰਚ 1980 ਨੂੰ ਉਹ ਸਦਾ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੌਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਕਾਰਡ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਅਥਲੀਟ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ

**ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ** ਉਰਫ **ਮੁਸਤਫਾ ਕਮਾਲ ਪਾਸ਼ਾ** (; 19 ਮਈ, 1881 (ਰਵਾਇਤੀ)– 10 ਨਵੰਬਰ, 1938)
**ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ** (1881 - 1938) ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸੁਲਤਾਨ ਅਬਦੁਲ ਹਮੀਦ ਦੂਸਰਾ ਦਾ ਪਾਸਾ ਪਲਟ ਕੇ ਉੱਥੇ ਕਮਾਲ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਾਰਜ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਰਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਤਾਤੁਰਕ (ਅਰਥਾਤ "ਤੁਰਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ"), ਦਾ ਲਕਬ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਕੋਲੋਂ 1934 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1881
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1938
ਦ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ

***ਦ ਵਾਲ਼ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ*** ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ ਕਾਰਪ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ, ਡੋ ਜੋਨਜ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਅਡੀਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ *ਜਰਨਲ* ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਛੇ ਦਿਨ ਛਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਲਮੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਾਦਾਦ ਇਸ਼ਾਇਤ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਅਲਾਇੰਸ ਫ਼ਾਰ ਆਡਿਟਡ ਮੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਇਸ਼ਾਇਤ *ਯੂ ਐੱਸ ਏ ਟੂਡੇ* ਦੀ 1.7&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ (ਲੱਗਪਗ 900,000 ਡਿਜਿਟਲ ਚੰਦਿਆਂ ਸਮੇਤ), 2.4&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਸੀ।

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ, ਅਤੇ ਫ਼ਾਇਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗਲੀ *ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ* ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਮਨਹੈਟਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਦਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਥਾਪੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦਿਨ 8 ਜੁਲਾਈ 1889 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਛਪਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ 34 ਵਾਰ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

8 ਜੂਨ 1889 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪੇ *ਦ ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਜਰਨਲ* ਨੇ ਡੋ ਜੋਨਸ ਨਿਊਜ਼ ਦੀ ਡਿਲਿਵਰੀ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ਼ ਜ਼ਰੀਏ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਦੋ ਘਾਤੀ

**ਦੋ ਘਾਤੀ** (Quadratic) ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਗਾਂ ਨਾਲ, ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਕੁਆਡਰੇਟਸ (Quadratus) ਵਰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਦੋ ਘਾਤੀ ਫੰਕਸ਼ਨ

**ਦੋ ਘਾਤੀ ਬਹੁਪਦ** ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਪਦ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
:f(x)=ax^2+bx+c,\quad a \ne 0. ਦੋ ਘਾਤੀ ਬਹੁਪਦ ਦਾ ਗਰਾਫ ਇੱਕ ਪੈਰਾਬੋਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਧੂਰੀ *y*-axis ਦੇ ਸਮਾਂਨਅੰਤਰ ਹੈ।
:ax^2+bx+c, ਬਹੁਪਦ ਦੀ ਡਿਗਰੀ **2** ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ *x* ਦੀ ਘਾਤ 2 ਹੈ। ਜੇ ਬਹੁਪਦ ਨੂੰ ਸਿਫਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਘਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਉਦਾਹਰਨ
*5+ay^2
*4y+5y^2
*6-y-6y^2
*4x^2+4x+1,
## ਮੂਲ
ਦੋ ਘਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ 
: f(x) = ax^2+bx+c\, ਦੇ ਮੂਲ ਉਹ ਹਨ ਜਿਸ ਤੇ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ f(x)=0 ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਦੋਂ ਗੁਣਾਕ a, b ਅਤੇ c ਵਾਸਤਵਿਕ ਜਾਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੋਣ ਤਾਂ ਮੂਲ ਹੋਣਗੇ:
:x=\frac{-b \pm \sqrt{\Delta}}{2 a}, 
ਜਿਥੇ ਡਿਸਕ੍ਰਿਮੀਨੈਂਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
:\Delta = b^2 - 4 a c \, . 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਪਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕਗਣਿਤ
ਦੋ ਘਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ

*ਦੋ ਘਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ*' ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕ ਚਲ ਵਾਲੀ ਦੋ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਬਹੁਪਦੀ ਸਮੀਕਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਦੋ ਘਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਇਵੇਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
:ax^2+bx+c=0,
ਜਿਥੇ *x* ਇੱਕ ਚਲ ਜਾਂ ਅਗਿਆਤ ਅੰਕ ਹੈ, ਅਤੇ *a*, *b*, ਅਤੇ *c* ਅਚਲ ਹਨ ਅਤੇ *a* 0 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। (ਜੇ *a* = 0, ਤਾਂ ਸਮੀਕਰਨ ਲਕੀਰੀ ਸਮੀਕਰਨ ਹੈ) ਉੱਪਰੋਕਤ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ *a* ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ ਮੋਨਿਕ, ਯਾਨੀ ਮੋਹਰੀ ਗੁਣਾਂਕ ਇੱਕ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ: x^2+px+q=0, ਜਿਥੇ p=b/a ਅਤੇ q=c/a।
## ਦੋ ਘਾਤੀ ਸਮੀਕਰਣ ਦੇ ਮੂਲ
ਕਿਸੇ ਦੋਘਾਤੀ ਸਮੀਕਰਣ ਦੇ ਦੋ (ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀ) ਹੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਘਾਤੀ ਸਮੀਕਰਣ ਦੇ ਮੂਲ ਜਾਂ ਹੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੀਕਰਨ-
x = \frac{-b \pm \sqrt {b^2-4ac}}{2a},
ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਥੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ± ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ
: ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਹੱਲ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਜਬਰਾ
ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ

**ਅਜੈ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ** (ਜਨਮ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1957),   ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਐਕਸ਼ਨ ਹੀਰੋ ਦਾ ਅਕਸ ਕਮਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ *ਘਾਇਲ*, *ਡਰ*, *ਦਾਮਿਨੀ*, *ਜੀਤ*, *ਘਾਤਕ*, '**ਜਿੱਦੀ**', *ਬਾਰਡਰ* ਅਤੇ *ਗਦਰ: ਏਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ* ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਦਿਓਲ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ   ਅਤੇ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1957 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ,  ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ।

ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੇ ਅਜੀਤਾ ਹਨ ਜੋ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹਨ। ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਉਸਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਹੈ। ਅਦਾਕਾਰਾ ਈਸ਼ਾ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਅਹਾਨਾ ਦਿਓਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੌਤੇਲੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਅਭੈ ਦਿਓਲ ਵੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੂਜਾ ਦਿਓਲ (ਉਰਫ਼ ਲਿੰਡਾ ਦਿਓਲ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਵੀਰ। ਕਰਨ *ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ 2* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਇੱਕ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਰੈਪ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਰਨ ਦਿਓਲ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ' *ਪਲ ਪਲ ਦਿਲ ਕੇ ਪਾਸ* ' ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ 'ਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਦਿਓਲ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਉਸਨੇ 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 82,459 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀਆਂ। 

## ਨਾਮਾਂਕਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
### ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* 1994 - ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਦਾਮਿਨੀ
* 1991 - ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਘਾਇਲ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਧਰਮਿੰਦਰ
* ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ
* ਏਸ਼ਾ ਦਿਓਲ
* ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ
* ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਕੁਲਚਾ

thumbnail|right|ਕੁਲਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਛੋਲੇ
**ਕੁਲਚਾ** (ਹਿੰਦੀ: कुलचा; ਉਰਦੂ: کلچه‎,) ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਹਨ। ਕੁਲਚਾ ਮੁੱਖਤ: ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਉਦਗਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੁਲਚਾ **ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ ਕੁਲਚਾ** ਨੂੰ ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰੋਟੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਨਿਹਾਰੀ

thumbnail|right|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਰੀ
**ਨਿਹਾਰੀ** (ਉਰਦੂ: نهاری ; ਬੰਗਾਲੀ: ‎নিহারী) ਮੂਲ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ।

## ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ 
*ਨਿਹਾਰੀ* ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਨਹਾਰ' (نهار) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ *ਸਵੇਰਾ* ਹੈ। ਇਹ ਫਜਰ ਨਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ: ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਿਹਾਰੀ [[ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ] ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ [ਦਰਿਆਗੰਜ ਵਿੱਚ]] ਖੇਤਰ)। ਮੁਸਲਿਮ [ਨਵਾਬ ਸ਼ੁਬਾਹ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਨਿਹਾਰੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਵਿਰਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭੋਜਨ ਬਣ ਗਿਆ।

ਹੋਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼] ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਸੋਈਏ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਿਮ ਨਵਾਬਾਂ ਦੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਨਿਹਾਰੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਹ [ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਢਾਕਾ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਹੀ ਚਿਟਾਗਾਂਗ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਪਕਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। 
ਇਹ [ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰਪਰਾਹਟ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਲਈ ਪਲੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
## ਹਵਾਲੇ
ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ

**ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ** () ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਵਾਨ**() ਜ. 20 ਨਵੰਬਰ 1916 – ਮ. 10 ਜੁਲਾਈ 2006, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਮਾਨਵਵਾਦ ਉਹਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਉਰਦੂ *ਅਫ਼ਸਾਨਾ* ਯਾਨੀ (ਨਾਵਲ) ਰਚਨਾ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੇਂਡੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਪੱਖੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਖਰਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਲੱਗਪਗ ਅਧੀ ਸਦੀ ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫ਼ਨੂਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਪਰਫ਼ਾਰਮੈਂਸ (1968) ਅਤੇ ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ (1980) ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
## ਜੀਵਨ
### ਜਨਮ
ਅਹਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਵਾਨ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅੰਗਾਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖੁਸ਼ਾਬ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮੂਲ ਨਾਮ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਸੀ ਅਤੇ ਆਵਾਨ ਸਮੁਦਾਏ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਕਾਸਮੀ ਉਸ ਦਾ ਤਖੱਲੁਸ ਸੀ। 
### ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪੀਰ ਗੁਲਾਮ ਨਬੀ ਆਪਣੀ ਇਬਾਦਤ, ਜ਼ਿਹਦ ਤਕਵਾ ਕਰਕੇ ਅਹਿਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨਦੀਮ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 1920 ਵਿੱਚ ਅੰਗਾਹ ਦੀ ਮਸਜਦ ਵਿੱਚ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਿਆ। 1923 ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੁਜਰ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਹੈਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕੋਲ ਕੈਂਬਲਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ, ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਮਾਹੌਲ ਰਾਸ ਆਇਆ। 1921-25 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਐਂਡ ਨਾਰਮਲ ਸਕੂਲ ਕੈਂਬਲਪੁਰ (ਅਟਕ) ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪਾਈ। 1930-31 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸੇਖੂਪੁਰਾ ਤੋਂ ਮੈਟਰਿਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1931 ਸਾਦਿਕ ਇਜਰਟਨ ਕਾਲਜ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੋਂ 1935 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਬੀ ਏ ਕੀਤੀ। 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
#### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
# چوپال (ਚੌਪਾਲ), 1939
#بگولے (ਬਿਗੋਲੇ), 1941
# طلوع و غروب (ਤਲੋ ਓ ਗ਼ੁਰੂਬ), 1942
#گرداب (ਗਿਰਦਾਬ), 1943
#سیلاب (ਸੈਲਾਬ), 1943 
#*آنچل* (ਆਂਚਲ), 1944 
#*آبلے* (ਆਬਲੇ), 1946
#*آس پاس* (ਆਸਪਾਸ), 1948
#*درو دیوار* (ਦ੍ਰਵ ਦੀਵਾਰ), 1948
#*سناٹا* (ਸੰਨਾਟਾ), 1952
#*بازارِ حیات* (ਬਾਜ਼ਾਰ-ਏ-ਹਯਾਤ), 1959
#*برگِ حنا* (ਬਰਗ-ਏ-ਹਿਨਾ), 1959
#*سیلاب و گرداب* (ਸੈਲਾਬ ਓ ਗਿਰਦਾਬ), 1961
#*گھر سے گھر تک* (ਘਰ ਸੇ ਘਰ ਤੱਕ), 1963
#*کپاس کا پھول* (ਕਪਾਸ ਕਾ ਫੂਲ), 1973
#*نیلا پتھر* (ਨੀਲਾ ਪੱਥਰ), 1980
#*کوہ پیما* (ਕੋਹ ਪੀਮਾ), 1995

#### ਸ਼ਾਇਰੀ
#*دھڑکنیں* (ਧੜਕਨੇਂ) - ਕਤਆਤ, 1942
#*رِم جھم* (ਰਿਮਝਿਮ - ਕਤਆਤ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈਆਤ, 1944 
#*جلال و جمال* (ਜਲਾਲ ਓ ਜਮਾਲ) - ਸ਼ਾਇਰੀ, 1946
#*شعلۂ گُل* (ਸ਼ੋਹਲਾ-ਏ-ਗੁਲ), 1953
#*دشتِ وفا* (ਦਸ਼ਤ-ਏ-ਵਫ਼ਾ), 1963 
#*محیط* (ਮਹੀਤ), 1976
#*دوام* (ਦਵਾਮ), 1979
#*لوح و خاک* (ਲੋਹ ਓ ਖ਼ਾਕ), 1988

#### ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ
#*تہذیب و فن* (ਤਹਿਜ਼ੀਬ ਓ ਫ਼ਨ), 1975
#*ادب اور تعلیم کے رشتے* (ਅਦਬ ਔਰ ਤਾਲੀਮ ਕੇ ਰਿਸ਼ਤੇ), 1974
#*علامہ محمد اقبال* (ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ)

#### ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਤਰਜਮਾ
# ਅੰਗੜਾਈਆਂ (ਮਰਦ ਅਫ਼ਸਾਨਾਨਿਗਾਰਾਂ ਦਾ ਇੰਤਖ਼ਾਬ, 1944)
# ਨਕੋਸ਼-ਏ-ਲਤੀਫ਼ (ਖ਼ਵਾਤੀਨ ਅਫ਼ਸਾਨਾਨਿਗਾਰਾਂ ਦਾ ਇੰਤਖ਼ਾਬ,1944)
# ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਇਜ਼ ਮੀਰੀਲਨ ਸਰਚ,ਤਰਜਮਾ)
# ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀ (ਮਜ਼ਾਮੀਨ, ਡਰਾਮੇ, ਤਰਜਮੇ, 1944)
# ਮੰਟੋ ਕੇ ਖ਼ਤੂਤ ਬਨਾਮ ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ (ਸੰਪਾਦਨ, 1966)
# ਨਜ਼ੀਰ ਹਮੀਦ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਂ (ਸੰਪਾਦਨ, 1977) ਮੇਰੇ ਹਮਸਫ਼ਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਵੀ
ਨਹਿਲਵਾਦ

**ਨਹਿਲਵਾਦ** ( or ; ਲਾਤੀਨੀ '''', ਕੁਝ ਨਹੀਂ) ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਅਧਿੱਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਨਿਖੇਧ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹਿਲਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਂਦਵਾਦੀ ਨਹਿਲਵਾਦ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੋਈ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਅਰਥ, ਮਕਸਦ, ਜਾਂ ਅੰਤਰੀਵ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨੈਤਿਕ ਨਹਿਲਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤਰਨਹਿਤ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਲ ਅਮੂਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਹਿਲਵਾਦ ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਕ ਜਾਂ ਤੱਤ ਮੀਮਾਂਸਕ/ਅਧਿਆਤਮਕ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਰਮਵਾਰ ਅਰਥ ਹਨ: ਕਿ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲੂ ਤੋਂ, ਗਿਆਨ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਕਿ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ,* ਵਿੱਚ ਖੂਬ ਵਰਤਿਆ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਬਾਜਾਰੋਵ, ਨਹਿਲਵਾਦੀ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਨ ਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਲਵਾਦ
ਪਾਲ ਏਕਮੈਨ

**ਪਾਲ ਏਕਮੈਨ** (ਜਨਮ 15 ਫਰਵਰੀ 1934) ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਵਲਵਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੇ ਹਾਵਾਂ-ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਲਵਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਧ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੇ ਹਾਵਾਂ-ਭਾਵਾਂ ਵਲਵਲਿਆਂ ਦੀ ਐਟਲਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਉਸਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਚਰਚਿਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 59ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਫਾਈਲੇਰੀਆ

**ਫਾਈਲੇਰੀਆ** (Filariasis ਜਾਂ philariasis) ਪਰਜੀਵੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਰੋਗ ਹੈ ਜੋ ਧਾਗੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਫਾਈਲੇਰਿਓਡੀ (Filarioidea) ਨਾਮਕ ਨਿਮੇਟੋਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਸੰਕ੍ਰਾਮਿਕ ਉਸ਼ਣਕਟਿਬੰਧੀ ਰੋਗ ਹੈ।
ਫਾਈਲੇਰੀਆ ਦੇ ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨੇਮਾਟੋਡ ਗਿਆਤ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਫੀਲਪਾਂਵ
ਤੈਮੂਰ ਰਹਿਮਾਨ

**ਤੈਮੂਰ ਰਹਿਮਾਨ ** (ਜਨਮ 27 ਮਈ 1975) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਅਕੈਡਮਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਐਕਟਿਵਿਸਟ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ **ਲਾਲ** ਨਾਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਆਗੂ ਅਤੇ ਤਰਜਮਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਹੈ। ਰਹਿਮਾਨ **ਲਾਲ** ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਜਵਾਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਵਾਦ ਅਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਰਾਜ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀੜਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ **ਦ ਕਲਾਸ ਸਟਰਕਚਰ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ** ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਅਖਤਰ ਹਮੀਦ ਖਾਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੱਛੀ ਤੇ ਮਾਹੀਗੀਰ

***ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੱਛੀ ਤੇ ਮਾਹੀਗੀਰ*** ਜਾਂ ***ਮਛਿਆਰੇ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ*** (, *Skazka o rybake i rybke*) ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ 1833 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ ਅਤੇ 1835 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਰੀ ਕਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਮਛਿਆਰੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੱਛੀ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਛੀ ਆਪਣੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਬਚਨ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਰੂਸੀ ਪਰੀ ਕਥਾ *ਲਾਲਚੀ ਬੁਢੀ ਪਤਨੀ* (ਵਲਾਦਿਮੀਰ ਪਰਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ) ਅਤੇ ਬਰਦਰਜ ਗਰਿਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ *ਮਛਿਆਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ* ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ।
## ਕਹਾਣੀ ਸਾਰ
ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ ਤੇ ਔਰਤ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਕੱਟਦੇ ਸਨ। ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਜਾਂਦਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਬੁੱਢੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਾਲ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘਾਹ ਫੂਸ ਹੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਪਰ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੱਛੀ ਸੀ। ਮੱਛੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢੇ ਆਦਮੀ ਕੋਲੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੇਣ ਲਈ ਮਿੰਨਤ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਦੇ ਬਦਲੇ ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ ਕੁਝ ਵੀ ਮੰਗ ਲਵੇ ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ। ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸੁਣ ਕੇ ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ ਦਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਜਦ ਬੁੱਢਾ ਵਾਪਸ ਘਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਟੱਬ ਮੰਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਇਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਪਤਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਘਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਨੇ ਇਹ ਮੰਗ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਬੁਢੀ ਨੇ ਮਹਿਲ ਮੰਗਿਆ, ਹੈ, ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਔਰਤ ਬਣਨ ਲਈ, ਉਸ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇਛਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਜਿਆਦਾ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਆਖਰੀ ਬੇਨਤੀ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੱਛੀ ਮਹਿਲ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਡਿੱਗੀ-ਢੱਠੀ ਝੌਂਪੜੀ ਅਤੇ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਟੱਬ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਬੁਢੀ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
25 ਮਾਰਚ

**25 ਮਾਰਚ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 84ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 85ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 281 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। 
## ਵਾਕਿਆ 
* 421 &ndash; ਵੈਨਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
* 1655 &ndash; ਸ਼ਨੀ (ਗ੍ਰਹਿ) ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਪ-ਗ੍ਰਿਹ ਟਾਈਟਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕ੍ਰਿਸਟਿਆਨ ਹੁਏਜਨਜ਼ ਨੇ ਕੀਤੀ।
* 1664 &ndash;ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ।
* 1669 &ndash; ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਿਚੀਲੀਆ ਦੀਪ ਸਥਿਤ ਸਰਗਰਮ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮਾਊਂਟ ਏਟਨਾ 'ਚ ਧਮਾਕਾ ਹੋਣ ਨਾਲ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
* 1788 &ndash; ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਪਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਗਜੇਟ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ 'ਚ ਛਪਿਆ।
* 1807 &ndash; ਬਰਤਾਨਵੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ।
* 1821 &ndash; ਯੂਨਾਨ ਨੇ ਟਰਕੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 
* 1895 &ndash; ਇਟਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਅਬੀਸੀਨੀਆ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
* 1896 &ndash; ਆਧੁਨਿਕ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਥਨਜ਼ 'ਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।
* 1898 &ndash; ਸਿਸਟਰ ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾਚਰੀਆ ਦੀ ਦੀਕਸ਼ਾ ਲਈ।
* 1921 &ndash; ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ 25 ਤੋਂ 27 ਮਾਰਚ ਤਕ ਹੋਈ।
* 1940 &ndash; ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਬਹਿਬਲਪੁਰ, ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਥੰਮ੍ਹ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ।
* 1940 &ndash; ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕੱਟਣ ਮਗਰੋਂ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾਉ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 1970 &ndash;ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਤੋੜੀ ਗਈ।
* 1972 &ndash; ਜਥੇਦਾਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੁੜ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਕਾਇਮ ਮੁਕਾਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। 
* 1975 &ndash; ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫ਼ੈਸਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਭਤੀਜੇ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿਤਾ।
* 1981 &ndash; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 'ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਕੌਮ ਹਨ' ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
* 1983 &ndash; ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯਾਨ ਦਾ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 1986 &ndash; ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦੁੱਧ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨਾਲ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਆਨੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਪਹੁੰਚੀ।
* 1989 &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨਿਰਮਿਤ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਕਸ (ਐੱਮ. ਪੀ.-14) ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
## ਛੁੱਟੀਆਂ
## ਜਨਮ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ

***ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ*** (The Concept of Nature in Marx) ਅਲਫਰੈਡ ਸ਼ਮਿੱਟ 1971ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਕਲਾਸਕੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ, "ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਅੰਗ ਹਨ ਐਪਰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਖੜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹਨ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੋਂ ਇਹ ਅੰਸ਼ਕ ਅਲਹਿਦਗੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ।"

## ਵਿਦਵਤਾ-ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਗਾਰਾ
ਡੈਵਿਡ ਮੈਕਲੇਲਨ ਨੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ, "ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੂਲਕ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ" ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ
ਜੈਤੂਨ

**ਜੈਤੂਨ** ( ਜਾਂ , ***ਓਲੀਆ ਯੋਰਪੀਆ***, ਅਰਥਾਤ "ਯੂਰਪ ਤੋਂ/ਦਾ ਤੇਲ"); ਓਲੀਆਸੀ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੌਦਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ; ਜਿਸਦਾ ਮੂਲਸਥਾਨ ਪੱਛਮ ਏਸ਼ੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ, ਪਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਤੱਟੀ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਪੌਦਾ ਉੱਤਰੀ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦਖਣੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਪੇਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਟਿਊਨੀਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਉਮਰ 1500 ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ

**ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ** () 1901 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, "ਆਦਰਸ਼ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ" (ਮੂਲ ਸਵੀਡਿਸ਼: *den som inom litteraturen har producerat det mest framstående verket i en idealisk riktning*). ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਅੱਡ ਅੱਡ ਰਚਨਾਵਾਂ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ, ਇੱਥੇ "ਕੰਮ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਲੇਖਕ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਕੀ ਕਿਸੇ ਸਾਲ ਇਹ ਇਨਾਮ ਕਿਸ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਮ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ
ਨੱਕ (ਗੋਗੋਲ)

***ਨੱਕ*** (ਰੂਸੀ: Нос) ਰੂਸੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ ਦੀ 1835 ਅਤੇ 1836 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਦਰਜਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਬਾਰੇ ਵਿਅੰਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨੱਕ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਅੱਡਰਾ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
## ਪਲਾਟ 
ਕਹਾਣੀ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ: 
### ਭਾਗ ਇੱਕ
25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਨਾਈ ਇਵਾਨ ਯਾਕੋਵਲੇਵਿੱਚ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਨੇਮੀ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ,ਕਾਲਜੀਏਟ ਅਸੈੱਸਰ ਕੋਵਾਲਿਓਵ (ਮੇਜਰ ਕੋਵਾਲਿਓਵ) ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਨੇਵਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

### ਭਾਗ ਦੋ
ਨੀਂਦ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੇ ਮੇਜਰ ਕੋਵਾਲਿਓਵ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨੱਕ ਗੁੰਮ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੱਕ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚਮੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚਪਟਾ ਦਾਗ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਘਟਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੁਲਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਮੇਜਰ ਕੋਵਾਲਿਓਵ ਇੱਕ ਉਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਨੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਢਕਵੰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟ ਗੋਸਟਿਨ ਡੀਵਰ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨੱਕ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਵਾਲਿਓਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਨੱਕ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਵਾਲੀਵ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਨੱਕ ਦੀ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਗੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕੋਵਾਲਿਓਵ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। }

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਗੋਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਐਦੂਆਰਦ ਉਸਪੇਂਸਕੀ

**ਐਦੂਆਰਦ ਨਿਕੋਲਾਏਵਿੱਚ ਉਸਪੇਂਸਕੀ** (; ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1937) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਪਸੰਦ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ *[ਅੰਕਲ ਫਿਓਦਰ], ਉਹਦਾ ਕੁੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਬਿੱਲੀ* ਵਿਚਲਾ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸਾਹਸੀ ਮੁੰਡਾ ਅੰਕਲ ਫਿਓਦਰ (Дядя Фёдор); ਅਤੇ ਦੋ ਜਾਨਵਰ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬਾਲ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਜੇਨਾ ਮਗਰਮੱਛ (Крокодил Гена) ਅਤੇ ਚੇਬੂਰਾਸ਼ਕਾ (Чебурашка) ਦੀ ਮਾਨਵੀਕ੍ਰਿਤ ਜੋੜੀ ਹਨ। 
## ਜੀਵਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਬਾਬ ਮਾਰਲੇ

**ਨੈਸਟਾ ਰਾਬਰਟ ਮਾਰਲੇ**, **ਬਾਬ ਮਾਰਲੇ** ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਜਮੇਕਨ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਰੈਗੇ ਐਲਬਮਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਰਾਸਤਾਫਾਰੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਸੀ।। 1963 ਵਿੱਚ ਦੀ ਵੇਲਰਸ ਨਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਵਾਤ ਕਰ ਕੇ ਬਾਬ ਮਾਰਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗੀਤਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਵਾਤ ਜਿਸਨੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ | 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ
ਜਾਨ ਕੈਲਵਿਨ

**ਜਾਨ ਕੈਲਵਿਨ** (10 ਜੁਲਾਈ 1509 - 27 ਮਈ 1564) ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਇਸ ਦੁਆਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੈਲਵਿਨਵਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕ
ਜਨੇਵਾ

**ਜਿਨੇਵਾ** ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ (ਜ਼ੁਰਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ)।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁੰਮਟੀ ਕਲਾਂ

|-
| colspan=2| 
*ਪੈਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ**
ਇਹ ਕਸਬਾ ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ  

|-
|| **ਵੈੱਬਸਾਈਟ**
|| 
|-
|}

**ਗੁੰਮਟੀ ਕਲਾਂ*' ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਸਬਡਵੀਜਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਿਸ ਥਾਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਥਿਤ ਹੈ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਲ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਢਾਬ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਢਾਬ ਕਿਨਾਰੇ ਗੁੰਮਟ ਨੁਮਾਂ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਪਿੰਡ ਅਬਾਦ ਹੋਇਆ ਜਿਥੋ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁੰਮਟੀ ਪਿਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਤੋਂ ਦਸ ਮੀਲ ਉਤਰ ਵੱਲ ਪਿੰਡ ਦਿਆਲਪੁਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰੂਪਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਢਾਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਣੀ ਗੁੰਬਦ ਵਰਗੀ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸ਼ਸ਼ੋਬਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿੰਡ ਗੁੰਮਟੀ ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਫੂਲਕੀਆ ਰਿਆਸਤ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਨੀਂਹ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਸਿੱਧੂ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਢਘਰੀਏ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਲੋਢਘਰੀਏ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਛੋਟੇ ਘਰ" ਤੋਂ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਗੁੰਮਟੀ ਕਲਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਾਬੇ ਫੁਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਔਲਾਦ ਵਿਚੋਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਭੱਟੀ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭੱਟੀ ਰਾਜ ਘਰਾਣਾ ਪੰਜਾਬ ਆਕੇ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਕਹਾਈ, ਸਿੱਧੂ ਰਾਜਾ ਜੇਸਲ ਦੀ 7ਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਧਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੈਂਥਲ ਅਤੇ ਅਰਨੋਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ, ਸਿੱਧੂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਸਿਤਰਾਓ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਟਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਸਾਇਆ ਸੀ, ਸਿਤਰਾਓ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਛੇਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਬਰਾੜ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਸਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੂ ਬਰਾੜ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਬਰਾੜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅਠਵੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਿਹਰਾਜ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੀ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਚੰਦ ਹੋਇਆ, ਰੂਪ ਚੰਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੋਹਨ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਚੰਦ ਤੇ ਕਾਲਾ ਸਨ, ਮੋਹਨ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਸੀ।

1618 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਮੋਹਨ ਭੱਟੀਆ ਨਾਲ ਲੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਲਾ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਬਣਿਆ ਉਹ ਫੂਲ ਅਤੇ ਸੰਦਾਲੀ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਕਾਲਾ ਇਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜਿਆ (ਫੁਲ ਅਤੇ ਸੰਦਾਲੀ) ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਇ ਜੀ ਪਾਸ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬੇ ਫੂਲ ਨੂੰ 'ਰਾਜ' ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸੱਚ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਪਟਿਆਲਾ, ਨਾਭਾ, ਜੀਂਦ ਰਿਆਸਤਾ ਬਣੀਆਂ। ਬਾਬੇ ਫੂਲ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਫੂਲ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਬਾਬੇ ਦੇ ਘਰ ਛੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਤਿਲੋਕਾ (ਤਰਲੋਕਾ) ਅਤੇ ਰਾਮਾ ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਬਾਲੀ ਦੀ ਔਲਾਦ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਰਘੂ, ਚੰਨੂ, ਤਖ਼ਤ ਮਲ ਅਤੇ ਝੰਡੂ ਛੋਟੇ ਪਤਨੀ ਬੀਬੀ ਰੱਜੀ ਦੀ ਔਲਾਦ ਸਨ।ਫੂਲਕੀਆ ਬੰਸਨਾਮਾ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦ ਥ੍ਰੀ ਪੈਨੀ ਓਪੇਰਾ

***ਦ ਥਰੀਪੈਨੀ ਓਪੇਰਾ*** () ਜਰਮਨ ਨਾਟਕਕਾਰ ਬਰਤੋਲਤ ਬ੍ਰੈਖਤ ਅਤੇ ਕੰਪੋਜਰ ਕੁਰਟ ਵੀਲ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਥੀਏਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦਕ ਐਲਿਜਾਬੈਥ ਹੌਪਟਮਾਨ ਅਤੇ ਸੈੱਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਕੈਸਪਰ ਨੇਹਰ ਦਾ ਸਾਥ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ 18ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੈਲਡ ਓਪੇਰਾ, ਜਾਨ ਗਰੇ ਦੇ ''ਦ ਬੈੱਗਰ'ਜ ਓਪੇਰਾ'' ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 31 ਅਗਸਤ 1928 ਨੂੰ ਬਰਲਿਨ ਦੇ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤੋਲਤ ਬਰੈਖ਼ਤ
ਫ਼ਾਰ ਮਾਰਕਸ

***ਫ਼ਾਰ ਮਾਰਕਸ*** () ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਲੂਈਸ ਅਲਥੂਜਰ ਦੀ 1965 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਅਲਥੂਜਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਇਹ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੁਆਨ ਹੀਗਲੀ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ *ਪੂੰਜੀ* ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੌਢ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਏਪਿਸਟੋਮਾਲੋਜੀਕਲ ਬਰੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ 1969 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ
ਸ਼ਹਿਨਾਈ

**ਸ਼ਹਿਨਾਈ** ਇੱਕ ਹਵਾ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਕੜ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਮੈਟਲ ਫਲੇਅਰ ਬੈੱਲ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਲੇ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਬਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਨਾਈ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਆਹ, ਜਲੂਸਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਬਾਦਤ ਦੇ ਵਕ਼ਤ ਵਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਨਾਈ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰ ਬਿਸਮਿਲ੍ਹਾ ਖਾਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਨਾਖਤ ਦਵਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ