ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਬੀ.ਐਸ ਸੀ. (ਐਗਰੀਕਲਚਰ)** ਜਾਂ ਬੀ.ਐੱਸ.ਏ. ਜਾਂ **ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. (ਐਗਰੀ.)** ਜਾਂ **ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. (ਆਨਰਜ਼) ਐਗਰੀਕਲਚਰ,** ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਗਰੇਡ 12 ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ 4 ਸਾਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ।

ਬੀ.ਐਸ ਸੀ. (ਖੇਤੀਬਾੜੀ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਆਮ ਬੀ.ਐਸ ਸੀ. ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡਿਗਰੀ ਕਿ ਕੋਰਸ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇਗਾ। ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਜਾਂ ਜੰਗਲਾਤ ਵਾਂਗ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੀ ਐਸ ਸੀ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ) ਡਿਗਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਡਿਗਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ: ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਾਨਵਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੌਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਮਿੱਟੀ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ।

ਥੀਮ ਉੱਤੇ ਵੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ: ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਇਕਨਾਮਿਕਸ (ਬੀ.ਏਜੀ.ਈਸੀ.) ਦੀ ਡਿਗਰੀ।

## ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਕਾਲਜ (1873 ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ) ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬੀ.ਐੱਸ.ਏ. 1888 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੁਆਰਾ ਡਿਗਰੀ: 1902 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ, 1862 ਦੇ ਮੋਰਿਲ ਐਕਟ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੂਮੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਐਕਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਬੀ ਐਸ ਸੀ (ਖੇਤੀ) ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ. 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ ਜੋ ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. (ਖੇਤੀਬਾੜੀ) 
### ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਆਕਾਰ 
ਭਾਰਤ ਦੇ 42 ਰਾਜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ (ਐਸ ਏ ਯੂ), 3 ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ (ਸੀ.ਏ.ਯੂ.) ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਇੰਫਾਲ, ਪੂਸਾ (ਬਿਹਾਰ) ਅਤੇ ਝਾਂਸੀ, 5 ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ (ਡੀ.ਯੂ) ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਨਾਲ 4 ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ। ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਆਧਾਰ ਤੇ ਲਗਭਗ 15,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 11 ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪੀ.ਜੀ. ਤੇ 7000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 1700 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ, SAU ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ 75,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਹਨ ਜੋ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜੁਬਾਨੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਲਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਮਿਆਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ (ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ), ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਾਇੰਸ, ਜੰਗਲਾਤ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਬਾਗਵਾਨੀ, ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਆਦਿ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

### ਭਾਰਤੀ ਬੀ.ਐਸ ਸੀ. (ਐਗਰੀ) ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਫੀਚਰ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਸ ਸੀ. (ਐਗਰੀ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਆਧਾਰਿਤ ਸਿਮੈਸਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ 4 ਸਾਲ ਦਾ ਕੋਰਸ ਹੈ। ਬੀ.ਐਸ. ਸੀ. (ਐਗਰੀ) ਲਈ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਯੋਗਤਾ, ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ (12 ਸਾਲ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ) ਸਾਇੰਸ (ਫਿਜ਼ਿਕਸ, ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਮੈਥੇਮੈਸਟਿਕ) ਜਾਂ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਸਟ੍ਰੀਮ (ਸੀਮਤ ਸਟੇਟ) ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਬਾਗਵਾਨੀ, ਪਲਾਂਟ ਪੈਥੋਲੋਜੀ, ਕੀਟ ਵਿਗਿਆਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਪਲਾਂਟ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ, ਮਾਈਨ ਸਾਇੰਸ, ਫੂਡ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਕੋਰਸ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਹਿਊਮੈਨੀਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਰਜ਼ੀ 1 ਸਮੈਸਟਰ (ਪੇਂਡੂ ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ 'ਹੱਥ-ਤੇ' ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ 'ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਣ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1998 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. (ਏ.ਜੀ.) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਬੀ ਐਸ ਕਾ (ਏ.ਜੀ. ਅਤੇ ਏ.ਚ.) (ਏਐਚ = ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾਂਤਰ 5 ਪੁਆਇੰਟ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਸੀ। 1998 ਤੋਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. (ਏਜੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 'ਏਐਚ' ਭਾਗ ਨੂੰ ਬੀ.ਵੀ.ਐਸ.ਸੀ. (ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਬੈਚਲਰ) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਹੁਣ ਬੀ.ਵੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਅਤੇ ਏ.ਐਚ. ਪਰ, ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. (ਏਜੀ) ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਕੋਰਸ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 5 ਪੁਆਇੰਟ ਪੜਤਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ 10-ਪੁਆਇੰਟ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 7 ਵੀਂ / 8 ਵੀਂ ਸੈਮੇਟਰ ਵਿੱਚ 'ਅਪੋਲੋਲਾਂ' ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ 1998 ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਬੀਏ / ਬੀਟੇਕ, ਐੱਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਜਾਂ ਬੀ.ਵੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਅਤੇ ਏ.ਏ.ਐਚ., ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. (ਐਗਰੀ) ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 'ਪੇਸ਼ਾਵਰ' ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੀ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. (ਐਗਰੀ) ਦੇ ਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲਾਭ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ- ਜਿਵੇਂ- ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. (ਐਗਰੀ) ਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਡੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਦੇ ਬੀ.ਆਰ.ਸੀ. ਹੋਲਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਦੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਜ਼ਟਿਡ ਪੋਸਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਅਫਸਰ (ਐਗਰੋਨੌਮਿਸਟ) ਬੇਸਿਕ ਵਿਦਿਅਕ ਲੋੜ ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ  

## ਹਵਾਲੇ