ਕਾਲੀਘਾਟ ਪੇਂਟਿੰਗ

thumb|266x266px| ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਲੀਘਾਟ ਪੇਂਟਿੰਗ। ਇਹ ਕਾਲੀਘਾਟ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਲੀਘਾਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
**ਕਾਲੀਘਾਟ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਕਾਲੀਘਾਟ ਪਟਚਿੱਤਰ,** ਜਾਂ **ਕਾਲੀਘਾਟ ਪਟ** (ਬੰਗਾਲੀ: *কালীঘাট পটচিত্র* ) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਲੀਘਾਟ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਪਟੁਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕ੍ਰੌਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੋਲਕਾਤਾ (ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਕੱਤਾ ) ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਮੰਦਿਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ। ਬੋਲਡ ਰੂਪਰੇਖਾਵਾਂ, ਵਾਈਬ੍ਰੈਂਟ ਕਲਰ ਟੋਨਸ, ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਇੰਗਾਂ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਸ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਕਾਗਜ਼, ਚਿਤਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ, ਜਦੋਂ ਕਾਲੀਘਾਟ ਪੈਟ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅੱਜ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਐਲਬਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਘਾਟ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਇੱਕਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ, ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫਾਂ ਸਮੇਤ 645 ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ।
ਤਸਵੀਰ:The demon ravana fighting with the ape hanuman, 1880, kalighat school.jpg|ਹਨੂੰਮਾਨ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼, 
ਤਸਵੀਰ:Kalighat Ganesha in the lap of Parvati.jpg|ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ।
ਤਸਵੀਰ:The goddess durga on her lion kills the demon mahishasura, 1880, kalighat school.jpg|ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ, 
ਤਸਵੀਰ:Kalighat pat (Anonymous).jpg|*ਬਾਬੂ* ਅਤੇ *ਬੀਬੀ* ਇੱਕ ਗੂੜ੍ਹੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ.
ਤਸਵੀਰ:Kalighat pictures sep sheets 4.jpg|ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਬਿੱਲੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰੇਫਿਸ਼ ਚੋਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਅੰਗ ਜਾਂ ਧਰਮ 'ਤੇ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ।
ਤਸਵੀਰ:Kalighat pictures sep sheets 10.jpg|*ਬੀਬੀਆਂ* ਕਹਾਉਂਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਹੁੱਕਾ ਪੀਂਦੇ ਅਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਖਾਂਦੇ ਦਿਖਾਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ ਸੀ ਕਿ ਕਲਕੱਤਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਾਲੀਘਾਟ ਮੰਦਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ, ਕੁਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਨਵੇਂ ਵਧ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ *ਪਟੂਆ,* ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਬੰਗਾਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਅਤੇ 24 ਪਰਗਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸਨ। ਇਹ ਕਲਾਕਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਸਕ੍ਰੋਲ 'ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੇਂਟ ਕਰਨਗੇ, ਜੋ ਅਕਸਰ 20 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਕਲਾ ਰੂਪ ਨੂੰ *ਪਟਚਿੱਤਰ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਨੂੰ *ਪੈਟ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ *ਪਾਟੂਆ* ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਾਠ, *ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦੋ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਇਕੱਠਾਂ ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਇਆ।
thumb|291x291px| ਕਾਲੀਘਾਟ ਮੰਦਿਰ, ਅਤੇ ਨਦੀ, *ਆਦਿ ਗੰਗਾ*, 1887।

ਤਸਵੀਰ:Kali Trampling Upon Shiva, 1854-55.jpg|ਕਾਲੀ, ਭਟਕਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵ 'ਤੇ ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੈ,
ਤਸਵੀਰ:Kalighat pictures sep sheets 44.jpg|*ਬੀਬੀ* ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੋਈ।
ਤਸਵੀਰ:Kalighat pictures Indian gods f.20.jpg|ਇੱਕ ਵੇਸ਼ਿਕਾ/ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਆਪਣੇ ਭੇਡੂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਨਾਲ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ *ਬਾਬੂ*, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੇਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:Kalighat pictures sep sheets 7.jpg|ਇੱਕ ਔਰਤ, ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਵੇਸ਼ਿਆ, ਹੁੱਕਾ ਪੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:Kalighat Painting Calcutta 19th Century - Woman Striking Man With Broom.jpg|*ਬੀਬੀ ਵੱਲੋਂ* *ਬਾਬੂ* ਨੂੰ ਝਾੜੂ ਨਾਲ ਮਾਰਨਾ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ।
ਤਸਵੀਰ:Kalighat pictures sep sheets 25.jpg|ਇੱਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਪੀਰੀਅਡ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰੋ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਘਾਟ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼&#x5B; '''' &#x5D;
* 
* ਮੁਕੁਲ ਡੇ ਦੁਆਰਾ ਕਾਲੀਘਾਟ ਦੀਆਂ ਡਰਾਇੰਗ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ 
* ਸ਼ੋਅਕੇਸ: ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ ਵਿਖੇ ਕਾਲੀਘਾਟ ਪੇਂਟਿੰਗ
* ਕਾਲੀਘਾਟ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ: ਮੁਕੁਲ ਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪੱਛਮੀ ਮਾਸ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਧਦੀ-ਫੁੱਲਦੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼