open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕੇਨ ਉਪਨਿਸ਼ਦ

**ਕੇਨ ਉਪਨਿਸ਼ਦ** ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ‘ਤਲਵਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ’ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਤਲਵਕਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ੈਮਨੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ‘ਤਲਵਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ’ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਬੰਧੀ ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਪਰ ਡਾ. ਬਰਨਲੇ ਨੂੰ ਕਿਧਰੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਤਿਲਿਪੀ ਮਿਲ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੱਕ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਨ ਸ਼ਬਦ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੇਨ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਲ। ਤਲਵਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇਹ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰਆ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਕੌਣ ਹੈ ? ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੀਵਾਤਮਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਇੰਦਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਲ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾ ਜਾਣਨ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਭਿਮਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਯਕਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਭਿਮਾਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ।
 
ਯਕਸ਼ ਮਗਰੋਂ ਓਮਾਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਯਕਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਰਬ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਬਾਰੇ ਨਿਰੂਪਣ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ-ਨਿਰੂਪਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫ਼ਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮੁੱਚਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੰਕਾ ਨਵਰਿਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਮੁਹੰਮਦ ਕੈਫ਼

**ਮੋਹੰਮਦ ਕੈਫ਼** (ਉਰਦੂ: ,  (1 ਦਸੰਬਰ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅੰਡਰ-19 ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਡਰ-19 ਟੀਮ ਨੇ 2000 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਕੈਫ਼ ਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਫ਼ੀਲਡਿੰਗ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੋਰਿਅਲ

**ਪੋਰਿਅਲ** ਤਲੀ ਸਬਜੀਆਂ ਲਈ ਤਮਿਲ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੰਨੜ ਸ਼ਬਦ ਪਲਿਆ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੋਰੁਤੁ ਆਖਦੇ ਹੰਨ। ਇਸਨੂੰ ਕੱਟੀ ਸਬਜੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਈ ਦੇ ਬੀਜ, ਉੜਦ ਦੀ ਦਾਲ, ਪਿਆਜ, ਸਬਜੀਆਂ, ਮਸਾਲੇ, ਹਲਦੀ, ਲਾਲ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਧਨੀਏ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੋਰਿਅਲ ਨੂੰ ਸਾੰਬਰ, ਰਸਮ, ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੋਰਿਅਲ ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੰਨ:
*ਆਲੂ ਪੋਰਿਅਲ
*ਬੀਨ ਪੋਰਿਅਲ
ਪਲਿਆ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜੰਡ ਆਹੇ ਜੋ ਕੀ ਪੋਰਿਅਲ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੜਦ ਦਾਲ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਚਨਾ ਦਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਬਜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ

right|thumb|ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਲ ਕਲਾਤਮਕ ਦਿੱਖ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
[right|thumb|250x250px|[ਤਾਜ ਮਹਲ]]
**ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਲ** (ਫ਼ਾਰਸੀ:ممتاز محل;ਉਚਾਰਣ: ਮੁਮਤਾ:ਜ਼ ਮਹਲ, ਭਾਵ: ਮਹਲ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹਿੱਸਾ) ਅਰਜੁਮੰਦ ਬਾਨੋ ਬੇਗ਼ਮ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਿੱਲਤ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 1593 'ਚ ਆਗਰਾ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ **ਅਬਦੁਲ ਹਸਨ ਅਸਫ਼ ਖ਼ਾਨ** ਇਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੱਜਣ ਸਨ ਜੋ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਨੂਰਜਹਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਬੇਗਮ ਬਣੀ। 19 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਰਜੁਮੰਦ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਨਾਲ 10 ਮਈ, 1612 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅਰਜੁਮੰਦ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ 17 ਜੂਨ, 1631 ਨੂੰ 14ਵੀਂ ਸੰਤਾਨ, ਧੀ ਗੌਹਾਰਾ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਤਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ।

ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦਾ ਜਨਮ ਅਰਜੁਮੰਦ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਈਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਬੂ-ਉਲ-ਹਸਨ ਆਸਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 10 ਮਈ 1612 ਜਾਂ 16 ਜੂਨ 1612 ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਖੁਰਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਰਾਜਕੀ ਨਾਮ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ "ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ 1607 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ 1612 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ 14 ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਹਾਨਾਰਾ ਬੇਗਮ (ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਧੀ), ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਰਸ-ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਮਸਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਮਹਿਲ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਬੱਚਾ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ, ਜੋ ਆਖਿਰਕਾਰ 1658 ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਿਆ।

ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ 1631 ਵਿੱਚ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ, ਡੇਕਨ (ਮੌਜੂਦਾ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ 14ਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਧੀ ਗੌਹਰ ਆਰਾ ਬੇਗਮ ਸੀ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮਕਬਰੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮਿੱਟ ਪਿਆਰ ਦਾ ਸਮਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਹੀ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਨਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਪਿਤ ਪੋਰਟਰੇਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ "ਤਾਜ ਬੀਬੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਤੋਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸੱਸ, ਜਗਤ ਗੋਸਾਈਂ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਸਲਿਮ ਇਤਿਹਾਸ
ਚਿੱਠੀਸਿੰਘਪੁਰਾ ਕਤਲੇਆਮ

**ਚਿੱਠੀਸਿੰਘਪੁਰਾ ਕਤਲੇਆਮ** 20 ਮਾਰਚ 2000, ਵਿੱਚ 36 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਦੀ ਪਾਈ ਕੁਝ ਅਣਪਛਾਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਏ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਕੰਧ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਕੇ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਸੀ।

ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਥਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤੋਇਬਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਹੋਰ ਖਾਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਕੇ ਪਥਰੀਬਲ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ  ਝੂਠਾ ਦਾਅਵਾ  ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਰੇ ਗਏ ਨੌਜਵਾਨ ਆਮ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਿੱਧ ਹੋਏ।

13 ਮਈ 2014 ਤੱਕ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਤੇ ਕੋਈ ਜਾਂਚ ਏਜੈਂਸੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਚਿੱਠੀਸਿੰਘਪੁਰਾ ਤੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਗੁੱਥੀ ਸੁਲਝਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸੱਕੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
https://www.youtube.com/watch?v=epfwNt8qOis

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਣਾ ਕਪੂਰ

**ਡਾ. ਰਾਣਾ ਕਪੂਰ** (ਜਨਮ 9 ਸਤੰਬਰ 1957) ਯੈੱਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਕੋ-ਫਾਊਂਡਰ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਇਸ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਣਾ ਕਪੂਰ 2003 ਤੋਂ ਇਸ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਹੋਏ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਬੈਂਕ

**ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਬੈਂਕ** () ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਬੈਂਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਨੂੰ ਇਸ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ 150 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਇਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1865 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
31 ਮਾਰਚ 2012 ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ 2,500 ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕ
ਨਿਜ਼ਾਮੁਦੀਨ ਦਰਗਾਹ

[right|thumb|280x280px|[ਅਮੀਰ ਖ਼ੁਸਰੋ ਦੀ ਕਬਰ (ਖੱਬੇ),**ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ** ਦਰਗਾਹ(ਸੱਜੇ) ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਖਾਨਾਂ ਮਸਜਿਦ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿਚ]]
**ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੁਦੀਨ ਦਰਗਾਹ** (Urdu: نظام الدّین درگاہ‎, Hindi: निज़ामुद्दीन दरगाह) ਇਹ ਦਰਗਾਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ (1238-1325 ਈ.) ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਨਿਜ਼ਾਮੁਦੀਨ ਖੇਤਰ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਔਲੀਆ (1236-1325) ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ  ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਉਣਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਅਮੀਰ ਖ਼ੁਸਰੋ  ਦੀ ਕਬਰ, ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਹਿਜਾਦੀ **ਜਹਾਂ ਅਰਾ ਬੇਗ਼ਮ **ਅਤੇ ਇਨਾਇਤ ਖਾਂ ਦੀ ਕਬਰ** **ਵੀ** **ਇਸ ਦਰਗਾਹ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਜ਼ਰਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ, ਪਰ 1562 ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਵਿਆਇਆ ਗਿਆ।

## ਦਰਗਾਹ 
ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਰਗਾਕਾਰ ਕੋਠੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਗੁੰਬਦ 'ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਕਬਰਾ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਾਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਲਾਮੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਸੂਫੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ। ਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਤੋਂ 7 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਮੁਸਲਿਮ ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਸਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਇਕੱਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਕੱਵਾਲ ਆਪਣੀ ਕਵਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਦੀਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਗਾਹ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਥੁਰਾ ਰੋਡ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਥੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿਚ ਫੁੱਲ, ਟੋਪੀਆਂ ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ 
ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਗਿਰਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਯਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੁਸਰੋ ਦਾ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਮਕਬਰਾ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਦੀ ਬਰਸੀ 'ਤੇ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਰਸ (ਮੇਲੇ) ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ, ਜਹਾਂਰਾ ਬੇਗਮ ਅਤੇ ਇਨਾਇਤ ਖਾਨ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।[right|thumb|175x175px|*ਸਬਜ਼ ਬੁਰਜ (ਅਕਾ ਨੀਲਾ ਗੁੰਬਦ) ਆਵਾਜਾਈ  ਚੱਕਰ [ਮਥੁਰਾ ਰੋਡ  ਨੇੜੇ ਨਿਜ਼ਾਮੁਦੀਨ ਦਰਗਾਹ, ਦਿੱਲੀ *]]
right|thumb|150x150px|ਨਿਜ਼ਾਮੁਦੀਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਦਿੱਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* निज़ामुद्दीन दरगाह, दिल्ली की एक लघु मार्गदर्शिका
* निज़ामुद्दीन दरगाह, दिल्ली का मानचित्र
* निज़ामुद्दीन दरगाह, दिल्ली की चित्र दीर्घा
* इंडिया ट्रैवल पोर्टल - निज़ामुद्दीन दरगाह
* Indfy.com - निज़ामुद्दीन दरगाह, दिल्ली 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦਰਗਾਹਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦਾਂ
ਬਿਹੂ ਨਾਚ

**ਬਿਹੂ ਨਾਚ** (ਅਸਮੀਆe: বিহু নৃত্য, ਹਿੰਦੀ: बिहू नृत्य) ਅਸਾਮ ਦਾ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਹੈ।
ਬਿਹੂ ਨਾਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਦਾ ਬਿਹੂ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਅਸਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਦੇਸੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬਿਹੂ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਵਾਨ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਚ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਹਰਕਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਨਚਾਰਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਰੰਗੀਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਥੀਮ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬਿਹੂ ਨਾਚ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੋਕ ਨਾਚ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੇਓਰਿਸ, ਸੋਨੋਵਾਲ ਕਚਾਰਿਸ, ਚੂਤਿਆਸ, ਮੋਰਾਨ ਅਤੇ ਬੋਰਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਹੂ ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਉਪਜਾ, ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਥਾਨਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਬਾਹਰ, ਖੇਤਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ' ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਬਿਹੂ ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚਿੱਤਰ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਤੇਜਪੁਰ ਅਤੇ ਦਾਰੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਹਮਾਇਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਹੋਮ ਰਾਜਾ ਰੁਦਰਾ ਸਿੰਘਾ ਨੇ ਬਿਹੂ ਨਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਂਗਲੀ ਬਿਹੂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ 1694 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਰੰਗਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ।

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
*ਅਸਾਮ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
*ਬਿਹੂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* A sample of a Bihu dance performance, from youtube.com.
* Other Indian Folk Dances of Various parts of India.
* Rati Bihu : A kind of bihu dance celebrated by People in Assam.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ-ਨਾਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੇ ਨਾਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੂਹ ਨਾਚ
ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਝੰਡਾ

**ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਝੰਡਾ** (ਅਜ਼ੇਰੀ ਭਾਸ਼ਾ: *Azərbaycan bayrağı*) ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਰਾਬਰ ਲੇਟਵੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉੱਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ: ਨੀਲੀ, ਲਾਲ, ਅਤੇ ਹਰੀ; ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਕਰੇਸੇਂਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੱਠ ਕੋਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸਿਤਾਰਾ (Rub El Hizb) ਲਾਲ ਪੱਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ।  ਇਸ ਝੰਡੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰੰਗ ਅਤੇ ਆਕਾਰ 5 ਫਰਵਰੀ, 1991 ਨੂੰ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ
ਪਾਲਕ ਪਨੀਰ

**ਪਾਲਕ ਪਨੀਰ** ਇੱਕ ਸਬਜੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦਵੀਪ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਾਲਕ, ਟਮਾਤਰ, ਪਨੀਰ, ਨੂੰ ਲਸਣ, ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ, ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਪੇਸਟ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਖਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਪਕਵਾਨ ਨੂੰ ਰੋਟੀ, ਨਾਂ, ਜਾਂ ਉਬਲੇ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਢਾਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸਮੱਗਰੀ
*1 ਪਿਆਲਾ ਪਨੀਰ ਕਿਊਬ / ਭਾਰਤੀ ਕਾਟੇਜ ਪਨੀਰ (150 ਗ੍ਰਾਮ)
*2 ਕੱਪ ਪਾਲਕ (100 ਗ੍ਰਾਮ)
*2 - 3 ਹਰੇ ਹਰੀ ਮਿਰਚ
*¾ ਕੱਪ ਕੱਟਿਆ ਪਿਆਜ਼ ਜਾਂ ½ ਕੱਪ ਪੇਸਟ
*½ ਕੱਪ ਟਮਾਟਰ ਦਾ ਪੇਸਟ
*¼ ਚਮਚ ਕਸੂਰੀ ਮੇਥੀ
* ½ ਵ਼ੱਡਾ ਧਨੀਆ ਪਾਊਡਰ 
*¼ ਵ਼ੱਡਾ ਜੀਰੇ ਪਾਊਡਰ
*¼ ਵ਼ੱਡਾ ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ ½ ਨੂੰ
*1 ਵ਼ੱਡਾ ਲਸਣ ਪੇਸਟ ਜਾਂ ਅਦਰਕ ਲਸਣ ਪੇਸਟ
*1 ਇੰਚ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸੋਟੀ
*2 ਹਰੀ ਇਲਾਈਚੀ
*2 ਲੋਂਗ
*⅛ ਚਮਚ ਵ਼ੱਡਾ ਜੀਰਾ
*ਤੇਲ ਜਾਂ ਮੱਖਣ
*2 - 4 ਚਮਚ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰੀਮ ਜਾਂ 10 ਕਾਜੂ (ਨੋਟ ਵੇਖੋ)
* ਲੂਣ ਸੁਆਦ ਅਨੁਸਾਰ

## ਵਿਧੀ
#ਕੜਾਹੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਗਰਮ ਕਰੋ।
#ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਲਚੀਨੀ, ਜੀਰਾ, ਇਲਾਇਚ, ਲੋਂਗ ਪਾ ਦਵੋ।
#ਹੁਣ ਪਿਆਜ ਪਾਕੇ ਭੁੰਨੋ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਲਾਲ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ।
#ਹੁਣ ਅਦਰੱਕ-ਲਸਣ ਦਾ ਪੇਸਟ ਪਾਕੇ ਭੁੰਨੋ।
#ਹੁਣ ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਨਮਕ ਪਾਕੇ ਪਕਾਓ ਜੱਦ ਤੱਕ ਔਹ ਪੱਕ ਜਾਣ।
#ਕਸੂਰੀ ਮੇਥੀ, ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ, ਪੁਦੀਨਾ ਪਾਉਡਰ ਪਾ ਦੋ।
#ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਲਕ ਪਾਓ ਅਤੇ ਆਂਚ ਤੇ ਬਣਨ ਲਈ ਰੱਖ ਦੋ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ
ਸਨਮ ਮਾਰਵੀ

**ਸਨਮ ਮਾਰਵੀ** (ਉਰਦੂ:صنم ماروی‎, ਸਿੰਧੀ صنم ماروي) (ਜਨਮ: 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ, ਸਰਾਇਕੀ, ਸਿੰਧੀ  ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਮਨ ਮਾਰਵੀ ਨੇ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਫਕੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਪ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸਨ। ਦੋ  ਸਾਲ ਸੁਰੂਆਤੀ ਕਲਾਸਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸਤਾਦ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਸਿੰਧੀ ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣੇ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਲਈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਆਬਿਦਾ ਪਰਵੀਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ। 

ਸਨਮ ਮਾਰਵੀ ਨੇ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਯੂਸਫ਼ ਸਲਾਹੁਦੀਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, "ਵਿਰਸਾ ਹੈਰੀਟੇਜ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ 'ਆਪਣੇ ਬਾਬੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ' ਆਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਸਫ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ 'ਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰੇਕ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।

ਮਾਰਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਫ਼ੀ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ 3 ਉੱਤਮ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ 3 ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 2 ਹੋਰ ਅਬੀਦਾ ਪਰਵੀਨ ਅਤੇ ਟੀਨਾ ਸਾਨੀ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ 'ਜਹਾਨ-ਏ-ਖੁਸਰਾਓ' ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੋਲੋ ਪਰਫਾਰਮੇਂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ 1981 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਲੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਚੌਧਾਮਹਿਲਾ ਪੈਲੇਸ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਅਮਨ ਕੀ ਆਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਰੇਖਾ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।

ਮਾਰਵੀ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ, ਪੈਰਿਸ, ਨਿਊ-ਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਦੀਕਾ ਕਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਲੀ ਜ਼ਫਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਲਾਈਵ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੇ ਏ-ਪਲੱਸ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੀ ਪਿਆ ਬੇਦਾਰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ 1 ਦੀ ਬਚਨ ਬਰਾਏ ਫਰੋਕਟ ਲਈ ਓ.ਐਸ.ਟੀ. ਗਾਇਆ।

ਸਨਮ ਮਾਰਵੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਰਵਜਨਕ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਅਪੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਦਿਲਾਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ 'ਹੈਰਾਨ ਹੂਆ' ਗਾਇਆ।

## ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸਨਮ ਮਾਰਵੀ  ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਹਾਮਿਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ।

## ਸਨਮਾਨ 
* ਲਤੀਫ਼ ਅਵਾਰਡ - 2011
* ਬੈਸਟ ਸਿੰਗਰ - ਸੂਫ਼ੀਸਮ ਯੂਨੀਵਰਸੀਟੀ
* ਬੈਸਟ ਸਿੰਗਰ ਲਾਈਟ ਮਿਉਜਿਕ - ਵਿਰਸਾ 17ਵੀਂ ਪੀਟੀਵੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ 2012 ਵਿਚ
* 9ਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ (ਉਤਸਵ ਸ਼ਾਰਕ ਤਰੋਨਲਾਰੀ, ਸਮਰਕੰਦ 2013) ਵਿਖੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਨਮ ਦੂਜੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।
* 2020 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤਮਗ਼ਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ (ਮੈਡਲ ਆਫ ਡਿਸਸਟਨ) ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਦਿਲਜਾਨ

**ਦਿਲਜਾਨ ** (1 ਜਨਵਰੀ 1990 - 30 ਮਾਰਚ 2021) ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਦਿਲਜਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ  ਅਸਲੀਅਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੁਰ ਕਸ਼ੇਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ **ਨਾਬੀਲ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ** ਨੇ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ।

## ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ 
ਦਿਲਜਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਜਲੰਧਰ,(ਪੰਜਾਬ) ਵਿਚ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਹੋਇਆ। ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਗੁੜਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮਦਨ ਮਡਾਹੜ ਕੋਲੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਹ ਕੋਟੀ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ। ਦਿਲਜਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਸਲੀਅਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ "ਆਵਾਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਦਿਲਜਾਨਪਟਿਆਲੇ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਗਾਇਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਸਲੀਅਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੁਰ ਕਸ਼ੇਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਰਨਰ-ਅਪ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਜੇਤੂ ਬਣਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਜੱਜਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ।

## ਅਸਲੀਅਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਯੂ-ਡੀ ਆਈ ਐਸ ਈ

**ਯੂ-ਡੀ ਆਈ ਐਸ ਈ U-DISE** ( ਸੰਥਿਅਤ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਜਿਲ੍ਹੇਵਾਰ ਸੂਚਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਇਤਲਾਹ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਡੈਟਾਬੇਸ ਹੈ।(Unified District Information System for Education) .  ਇਹ ਡੈਟਾਬੇਸ ਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ , ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਨਿਯੋਜਨ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਕੌਮੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ(ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਊਟ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਂਡ ਐਡਮਨਿਸਟਰੇਸ਼ਨ NIEPA)  ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੇ ਛੱਡ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਖਾਨੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇਕੱਤਰਿਤ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

### ਖੂਬੀਅਾਂ 
450 px|thumb|ਡਾਈਸ 2001 ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀਆਂ ਮੁਖ ਖੂਬੀਆਂ
ਡਾਈਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਨ ੧੯੯੫ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

੨੦੦੧ ਦਾ ਸੰਸਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਜਿਵੇਂ
# ਫਸੀਲ ਦੀ ਕਿਸਮ।
# ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ।
# ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆ ਲਈ ਫ਼ਰਨੀਚਰ।
# ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦਾ ਦਾਖਲਾ
# ਪਖਾਨੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰੈਂਪ ਆਦਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ।   
ਇਤਿਆਦਿਕ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਕੂਲ ਦਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕਾਰਡ  ਬਨਾਉਣਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ੨੦੦੧ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ , ਅਪਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ (I ਤੋਂ VIII ਜਮਾਤਾਂ) ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ  ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਸੀ।

੨੦੦੫-੦੬ ਤੱਕ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ੩੫ ਸੂਬਿਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ੬੦੫ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ  ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ  ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ  ਦੀ ਹਰੇਕ ਸਕੂਲ ਬਾਰੇ   ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸਾਰ ਰਿਪੋਰਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੁਵਿਧਾ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।RTE ਸਾਰ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਦੱਸ ਸੂਚਕਾਂ ( ਰੈਂਪ, ਖੇਲ ਮਦਾਨ,ਫ਼ਸੀਲ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਪਖਾਨਾ, ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਪਖਾਨਾ, ਲਾਇਬਰੇਰੀ , ਸ਼ਗਿਰਦ-ਅਧਿਆਪਕ ਅਨੁਪਾਤ(PTR or =1 ) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 10 ਵਿਚੋਂ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ (ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ)

**ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 26 ਜੂਨ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਹਾਫ਼ਬੈਕ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ 2011 ਵਿੱਚ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ 2012 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਜੂਨੀਅਰ ਖਿਡਾਰੀ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਮਿੱਠਾਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 16 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ‘ਇਲੀ ਨਜਵਾ ਸਦੀਕ’ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਟੀਮ * 2013 ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਆਫ਼ ਜੋਹੋਰ ਕੱਪ * ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਵੌਕਸ (ਵੈਬਸਾਈਟ)

***ਵੌਕਸ*** () ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ ਜੋ  ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ  ਕਾਲਮਇਸਟ  ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
## ਸਮੱਗਰੀ 
## ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 
## ਵਿਵਾਦ 
## ਫੰਡ 
## ਪਾਠਕ 
## ਹਵਾਲੇ
ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ

**ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 6 ਜਨਵਰੀ 1996) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਡਿਫ਼ੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ “ਪੈਨਲਟੀ ਕਾਰਨਰ” ਮਾਹਿਰ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ “ਡਰੈਗ ਫਲਿੱਕਰਜ਼” ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਉਹ  ਪੈਰਿਸ ਵਿਖੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ 2024 ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿਤਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ, 2016 ਦੀਆਂ ਰੀਓ ਓਲੰਪਿਕ ‘ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*Harmanpreet Singh at Hockey India
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਜਨ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖਿਡਾਰੀ
ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦਾ ਝੰਡਾ

ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ, ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਲਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੀਲੇ ਖੇਤਰ ਉੱਪਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 1920 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕਤੌਰ 'ਤੇ 1925 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰ ਝੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ (ਆਲਾਬਾਮਾ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਅਤੇ ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ)। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
left|thumb|

thumb|ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਝੰਡਾ ਕੌਮੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠ ਉੱਡਦਾ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ
ਸੁਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ

**ਸੁਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਰੀਓ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੁਰੇਂਦਰ ਬਾਰਾਨਾ ਖਾਲਸਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਲੋਖੇੜੀ (ਕਰਨਾਲ) ਕੋਲ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸਾਜੀਗੇ

**ਸਾਜੀਗੇ** ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਸੂਜੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਨਾਮ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੀਰਾ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸੂਜੀ ਦਾ ਹਲਵਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੂਜੀ ਦੀ ਪੁਡਿੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਜੀਗੇ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੇਸਰ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕੇਸਰੀ ਭਾਥ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਸਾਜੀਗੇ ਨੂੰ ਮਿਠਾਈ ਜਾਂ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੀ ਤਰਾਂ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੂਜੀ, ਚੀਨੀ, ਘੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਅਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਨਾਲ ਬੜੇ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਚਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇਹ. ਇਸ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੇਹਤਮੰਦ ਲਾਭ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਤਨਾਰਾਯਨ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪਰਸਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੰਡੇ ਹਨ. ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੇਲੇ ਅਤੇ ਅਨਾਨਾਸ ਵੀ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਅਰਬ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸੂਜੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਕਪੂਰ, ਕੇਸਰ, ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 14ਵੀੰ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸੂਓਜੀ ਨੂੰ ਬਦਾਮ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1845 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਸਿਰਸਾ ਵਿੱਚ ਸੂਜੀ ਦੀ ਪੁਡਿੰਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਸੋਈਏ ਜਿੱਦਾਂ ਕੀ ਇਲੀਜ਼ਾ ਐਕਟਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਆਈ
ਅਕਾਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ

**ਅਕਾਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 2 ਦਸੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਫਾਰਵਰਡ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ਦੀਪ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2013 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
* ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਫਾਲ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਮੇਲੈਨ ਵਾਕਰ

**ਮੇਲੈਨ ਵਾਕਰ**(ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1983, ਕਿੰਗਸਟਨ) 400 ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ਼ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੀਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਮਾਇਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੇਲੈਨ ਵਾਕਰ ਸਾਬਕਾ 400 ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ਼ ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਜੇਤੂ ਵੀ ਹੈ।ਉਸਨੇ 2008 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 52.64 ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ ਓਲੰਪਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 2009 ਵਿਸ਼ਵ 52.42 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਉਸਦਾ ਦੂਸਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਓਲੰਪਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਮੇਲੈਨ ਵਾਕਰ ਦੇ ਨਾਂਮ ਦਰਜ ਹਨ। ਦੂਸਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸਨੇ ਬਰਲਿਨ ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

20 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸਮਾਂ 52.42 ਸੈਕਿੰਡ ਲੈ ਕੇ 2009 ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 400 ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਬਰਲਿਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਲਿਨੋ ਨੇ ਮੇਲੈਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਛਾਡ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

### ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ
*60 ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ਼ – 8.05 ਸੈਕਿੰਡ (2006)
*100 ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ਼ – 12.75 ਸੈਕਿੰਡ (2006) 
***400 ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ਼ – 52.42 ਸੈਕਿੰਡ (2009)**
*60 ਮੀਟਰ – 7.40 ਸੈਕਿੰਡ (2005)
*200 ਮੀਟਰ – 23.67 ਸੈਕਿੰਡ (1998)
*400 ਮੀਟਰ – 51.61 ਸੈਕਿੰਡ (2008)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਮਾਇਕਾ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਦੀ ਲੜਾਈ

**ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਦੀ ਲੜਾਈ** ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 18 ਜਾਂ 21 ਜੂਨ 1576 ਈ. ਨੂੰ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨ ਸਿੰਘ I ਲੜਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਵਾੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਦੂਮਸ ਬੀਚ

**ਦੂਮਸ ਬੀਚ** ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਸਥਿਤ 21 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬੀਚ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ। ਇਸ ਬੀਚ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਗਣੇਸ਼ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਬੀਚ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਸੈਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਕਨਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਭਾਜਿਯਾ, ਪਾਵ ਭਾਜੀ, ਚੀਨੀ ਪਕਵਾਨ, ਭੁੰਨੀ ਹੋਈ ਮਿੱਠੀ ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਸ਼ਕਰੀ ਟਮਾਟਰ ਭਾਜੀ। ਇਥੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਰੈਸਟੋਰਟ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਰੈਸਟਰੂਮਸ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਸਰਕਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਬੀਚ
ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ

**ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ** (PMAY), ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ **ਇੰਦਰਾ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਲਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਕਾਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 2015 ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਕੀਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 2022 ਤੱਕ ਮਕਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਚਲਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਘਰ (Housing for All) ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇੰਦਰਾ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ ਉੱਦੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਸਕੀਮ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚਲਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ₹70,000 (US$1,000) ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ₹75,000 (US$1,100) ਰੂਪਏ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਮਕਾਨ ਸਿਰਫ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
ਭਾਜੀ

**ਭਾਜੀ** ਇੱਕ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਕੋੜਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਢਾਬਿਆਂ ਤੇ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭੋਜਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿਉਹਰਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਚਾਹ, ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਂ ਯਮੀਨ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿਲੀ ਭਾਜੀ ਅਤੇ ਬਰੈਡ ਭਾਜੀ ਇਸਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਹੈ। ਪਿਆਜ ਭਾਜੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਇਸਟੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪੋੱਪਾਦੋਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਨਿੰਬੂ, ਸਲਾਦ ਅਤੇ ਅੰਬ ਦੀ ਚਟਨੀ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

File:A closeup of Bajji.JPG|A close-up of Bajji
File:The Bajji maker.jpg|Preparation of Bajjis, the famous street food in South India
File:Bajji's ;) (5549256969).jpg|One variant of Bajji Aloo Bajji
ਅਖ਼ਸ਼ਰਧਾਮ ਮੰਦਿਰ, ਦਿੱਲੀ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਸਵਾਮੀਨਾਰਾਯਣ ਅਖ਼ਸ਼ਰਧਾਮ ਮੰਦਿਰ ਇੱਕ ਅਨੋਖਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਸਵਾਮੀਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੰਪਲੈਕਸ 100 ਏਕੜ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ 26 ਦਿਸੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਗਿੰਨੀਜ ਬੁੱਕ ਆਫ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
### ਦਸ ਦਰਵਾਜੇ 
ਇਹ ਦਸ ਦਰਵਾਜੇ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

### ਭਗਤੀ ਦਰਵਾਜਾ 
ਇਹ ਦਰਵਾਜਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ 208 ਸਰੂਪ ਭਗਤੀ ਦੁਆਰ ਉਤੇ ਅੰਕਿਤ ਹਨ।

### ਮੋਰ ਦਰਵਾਜਾ 
ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਮੋਰ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸਹਿਜਤਾ ਅਤੇ ਸੁੱਚਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰੂਪ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਦੇ ਸਵਾਗਤੀ ਦਰਵਾਜੇ ਉਪਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ 'ਚ ਮੜੇ ਥੰਮਾਂ ਉਪਰ ਨੱਚਦੇ ਮੋਰਾਂ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। 
right|thumb|ਅਖ਼ਸ਼ਰਧਾਮ ਮੰਦਿਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
; ਅਖ਼ਸ਼ਰਧਾਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
* ਅਖ਼ਸ਼ਰਧਾਮ ਮੰਦਿਰ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
* ਅਖ਼ਸ਼ਰਧਾਮ ਮੰਦਿਰ
* Official Akshardham Delhi Website
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2005 ਦੇ ਅਧਾਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਦਰ
ਰਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ

**ਰਵੀਸ਼ੰਕਰ ਜਾਇਆਦ੍ਰਿਥਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ** (ਜਨਮ 27 ਮਈ 1962) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।ਉਸਨੇ 1981 ਤੋਂ 1992 ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਰਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਪਿਨਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਲ-ਰਾਊਂਡਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਸੀ।
## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਿੰਦਗੀ
ਰਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਡਾਨ ਬਾਸਕੋ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਮਤੁੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ 1976 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਟੀਮ ਸੈਂਟ ਮੈਰੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਹਾਰ ਗਈ, ਜੇਤੂ ਸਕੂਲ ਨੇ ਵੀ ਦੋ ਰਣਜੀ ਖਿਡਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ 1977 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਹੇਠ ਉਸਦੇ ਸਕੂਲ ਨੇ ਇਹ ਟਰਾਫ਼ੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਸੀ।ਸਕੂਲ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦਾ ਕੋਚ ਬੀ.ਡੀ. ਦੇਸਾਈ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਕਾਮਰਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੀ ਖੇਡਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਆਖ਼ੀਰਲੇ ਸਾਲ ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਮੁੰਬਈ ਵੱਲੋਂ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫ਼ੀ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।17 ਸਾਲ, 292 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਬਰਾਨਕਿਆਲਿਟੀਸ

**ਬਰਾਨਕਿਆਲਿਟੀਸ** ਵਾਇਰਲ ਇੰਫੇਕ੍ਸਨ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਰੋਗ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਿਰ ਦਾ ਘੁੰਮਣਾ

**ਸਿਰ ਦਾ ਘੁੰਮਣਾ** ਜਾ ਵਰਟੀਗੋ ਸਿਰ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਸਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।'''''' 

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ** ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੌਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰੂਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1783 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਥਾਂ  ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ,ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇੰਨਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ 11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਕੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇੰਨਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ 11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੇਹ ਦੇ ਚਾਰ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਲਟਕਾ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਪਰ ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਚੁੱਕਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਅਮਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ | ਉਧਰ **ਭਾਈ ਜੈਤਾ, ਭਾਈ ਨਾਨੂ ਰਾਮ, ਭਾਈ ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਭਾਈ ਊਦਾ **ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਚੁਕ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਰਕੀਬ ਘੜੀ। ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਆਪਣੀ ਟੋਕਰੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਚੁਕ ਲਿਆਇਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ (ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਹੁਰਾ) ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਰਾਏ ਵਣਜਾਰਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ, ਹੇਮਾ ਤੇ ਹਾੜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਧੜ ਚੁੱਕ ਘਰ ਅੰਦਰ (ਗੁਰੁਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ) ਹੀ ਧੜ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ।ਜਿਸ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸੀਸ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਉਸ ਥਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Gurudwara Sis Ganj
* Gurudwara Sis Ganj at wikimapia

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਫਗਵਾੜਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ

### ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਫਗਵਾੜਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦਾ ਆਰੰਭ 2015 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਪਲਾਹੀ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ। 

File:ਫਗਵਾੜਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ.jpg|thumb|ਫਗਵਾੜਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ-2016 (ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਪਲਾਹੀ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸੁੱਖਚੈਨਆਣਾ ਸਾਹਿਬ

ਸੁੱਖਚੈਨਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਫਗਵਾੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਹਿਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਇਸ ਦਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈ । ਭੁਲਾਰਾਏ ਇਸਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਹੈ ।
ਪਲਾਹੀ ਗੇਟ

**ਪਲਾਹੀ ਗੇਟ** ਫਗਵਾੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਇਸ ਦਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈ । ਪਲਾਹੀ ਇਸਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਹੈ ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੜ੍ਹੋ ਪ੍ਰਦੇਸ਼

ਇਹ ਸਕੀਮ ਭਾਰਤੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਜੋ ਬੰਦੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਲਈ ਹੈ।
### ਖ਼ੂਬੀਆਂ 
# ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਵਿਆਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਾਲ ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਦ ਤੱਕ 100% ਛੂਟ
# ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਹੀ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਔਨਲਾਈਨ ਭਰਵਾਉਣੀ ਹੈ।
# ਵੱਧੋ-ਵੱਧ ਪਰਵਾਰਿਕ ਆਮਦਨ 6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਲਾਨਾ
# ਬੈਂਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਦਰਖ਼ਾਸਤਾਂ ਭਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

### ਹਵਾਲੇ
ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

**ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ** ਭਾਵ ਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕਡ਼ੇ ਸਾਲ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕਲਾ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਵੀ ਖੋਜਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਛਪਾਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਲੋਕ ਪਪਾਇਰਸ (ਰੁੱਖ ਦਾ ਛਿਲਕਾ) ਉੱਪਰ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਰੋਮਨ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ *ਵਾਲੂਮੈਨ* ਆਖਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਵਾਲਿਊਮ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਰਚਮੈਂਟ ਅਤੇ ਵੈਲੱਮ ਉੱਪਰ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਾਰਚਮੈਂਟ ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੀ ਖੱਲ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੈਲੱਮ ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਖੱਲ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੱਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਟੁਕਡ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਨਿਖ਼ਾਰ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਲਡ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਪਪਾਇਰਸ 
ਪਪਾਇਰਸ ਇੱਕ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਵਟ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਰੀਡ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੌਦੇ ਜਿਸਨੂੰ*ਸਾਇਪਰਸ ਪਪਾਇਰਸ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਆਮ-ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੀਲ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਸਨ। ਮਿਸਰ ਵਾਸੀ ਪਪਾਇਰਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੇੜੀਆਂ, ਚਾਦਰਾਂ, ਰੱਸੀਆਂ, ਸੈਂਡਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰੰਤੂ ਪਪਾਇਰਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਿਖਣ-ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।

ਪਹਿਲਾਂ ਪਪਾਇਰਸ ਦੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਹੀ ਅਪਣਾਇਆ, ਪਰੰਤੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ।
ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਪਾਇਰਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।

## ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਲੱਕਡ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਾਂ 618-907 ਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਮਤਭੇਦ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।*ਲੀ ਮੌਨਸ ਤਾਰ* ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 868 ਦੌਰਾਨ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਪੁਰਾਤਨ ਛਪਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 
## ਗੈਲਰੀ 

File:European Output of Manuscripts 500–1500.png|ਹੱਥ-ਲਿਖ਼ਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਯੂਰਪੀ ਉਤਪਾਦਨ ਮਾਤਰਾ 500–1500
File:European Output of Printed Books ca. 1450–1800.png|ਛਪਾਈ (ਪ੍ਰਿਟਿੰਗ) ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਯੂਰਪੀ ਉਤਪਾਦਨ ਮਾਤਰਾ 1450–1800
File:European Output of Books 500–1800.png|ਯੂਰਪੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਮਾਤਰਾ 500–1800

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
* ਲਿਖਾਈ, ਛਪਾਈ ਅਤੇ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸੁਸਾਇਟੀ
* ਅਮਰੀਕੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
* ਮੌਜੂਦਾ ਛਪਾਈ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
* ਛਪਾਈ ਵਾਲੇ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਵਿਕਾਸ (ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਗਹ੍ਰਿ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਪਾਰੋਤਾ

**ਪਾਰੋਤਾ** ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਮੈਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਰਤ ਦੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰੋਤਾ ਅਕਸਰ ਕੇਰਲ, ਤਮਿਲਨਾਡੂ, ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰੈਸਟੋਰਟ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕੁਝ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਵਿਆਹ, ਧਾਰਮਕ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਦਾਵਤ ਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੈਦਾ, ਅੰਡਾ, ਤੇਲ ਜਾਂ ਘੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਟੇ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਗੁੰਨ ਕੇ ਗੋਲ ਬਾਲ ਬਣਾ ਲਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਇਸਨੂੰ ਬੇਲ ਕੇ ਭੁੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਰੋਤਾ ਨੂੰ ਚਿਕਨ, ਮਟਨ ਜਾਂ ਬੀਫ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿਲੀ ਪਾਰੋਤਾ ਅਤੇ ਕੋਥੁ ਪਰੋਤਾ ਨੂੰ ਇਵੇਂ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।.

## ਪਾਰੋਤਾ ਦੀ ਕਿਸਮਾਂ
## ਗੈਲੇਰੀ 

File:Parotta.jpg|Hot Parottas
Kothu Parotta (Chicken) as served in Tamil Nadu, India.jpg|Kothu Parotta (Chicken) as served in Tamil Nadu, India
An aestheticTandoori Parata.jpg|Tandoori Parota
Round spiralled ball of dough.jpg| Round spiralled ball of knead dough.
File:Tuticorin-Parotta.jpg|Parotta made of atta

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Parotta making - A video filmed at a Tamil market diner (Dhaba)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ

thumb|ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ, ਦਿੱਲੀ
ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ 1783 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਵਾਇਆ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ 11 ਨਵੰਬਰ, 1675 ਈ: ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਜੱਲਾਦ ਜਲਾਲਦੀਨ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਰਾਏਸੀਨਾ ਹਿੱਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਏਸੀਨਾ ਪਿੰਡ (ਵਰਤਮਾਨ ਪੰਡਿਤ ਪੰਤ ਮਾਰਗ) ਵਿੱਚ 12 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ। 

 ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਗੁਰੁਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ  ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੇਹ ਦੇ ਚਾਰ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਲਟਕਾ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਪਰ ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਚੁੱਕਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਅਮਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ | ਉਧਰ ਭਾਈ ਜੈਤਾ, ਭਾਈ ਨਾਨੂ ਰਾਮ, ਭਾਈ ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਭਾਈ ਊਦਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਚੁਕ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਰਕੀਬ ਘੜੀ। ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਆਪਣੀ ਟੋਕਰੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਚੁਕ ਲਿਆਇਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ (ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਹੁਰਾ) **ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਰਾਏ ਵਣਜਾਰਾ** ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ, ਹੇਮਾ ਤੇ ਹਾੜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਧੜ ਚੁਕ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਧੜ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ 1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Official website
* Youtube Video of Rakabganj Sahib

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1783 ਦੇ ਅਦਾਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸਮਾਧ ਭਾਈ

**ਸਮਾਧ ਭਾਈ** ਜਾਂ ਭਾਈ ਕੀ ਸਮਾਧ ਮੋਗੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਹੈ (30Ã‚Â°48`.N, 75"10`.E)। ਇਹ ਮੋਗੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 36 ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਾਬਾ ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਮਾਧ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇੱਥੇ ਵੀ ਆਏ ਸਨ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਤਰਫ਼ਲ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। 

## ਨਾਮਕਰਨ
ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਬਾ ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਕਾਰਨ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂਅ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਭਾਈ ਕੀ ਸਮਾਧ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਅਬਾਦੀ ਅੰਕੜੇ
## ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ, ਹਵੇਲੀ, ਆਦਿ ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵਰਨਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
### ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਜੀ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਾਲ ਸਾਹਿਬ
* ਨਾਨਕਸਰ ਠਾਠ
### ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ
* ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਹਵੇਲੀ
* ਖਾਰਾ ਖੂਹ

## ਪਹੁੰਚ
### ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ
### ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ
## ਸਮਾਗਮ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬਰਸੀ ਬੜੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਗਤਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ-ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਰਸੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਨਕਸਰ ਠਾਠ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਬਰਸੀ ਵੀ ਬੜੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ
## ਉੱਘੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ
ਸੂਬੇਦਾਰ ਹਰੀਪਾਲ ਸਿੰਘ 
ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਰਪੰਚ ਜੱਗਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਅਲਬਰਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਅਲਬਰਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (ਜਿਸਨੂੰ **ਯੂ ਆਫ਼ ਏ** ਅਤੇ **ਯੂ ਅਲਬਰਟਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਡਮੰਟਨ, ਅਲਬਰਟਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1908 ਵਿੱਚ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕੈਮਰੌਨ ਰਦਰਫ਼ੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Convocation Hall University of Alberta Edmonton Alberta Canada 02.jpg|thumb|left|upright|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇਮਾਰਤ
File:Tory Building University of Alberta Edmonton Alberta Canada 02.jpg|thumb|upright|ਹੈਨਰੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਟਾਰੀ ਇਮਾਰਤ, ਅਲਬਰਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
File:Rutherford House University of Alberta Edmonton Alberta Canada 03.jpg|thumb|left|ਅਲਬਰਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਦਰਫ਼ੋਰਡ ਦਾ ਘਰ
File:University of Alberta Biology Building Pano.jpg|thumb|left|ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਅਲਬਰਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ
File:Corbett Hall University Of Alberta Edmonton Alberta Canada 08A.jpg|thumb|ਕੋਰਬਟ ਹਾਲ, ਅਲਬਰਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਜੀਤੂ ਰਾਏ

**ਜੀਤੂ ਰਾਏ** (ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1987)ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ
ਹਿੰਦ-ਪਾਕ ਦੋਸਤੀ ਮੰਚ

**ਹਿੰਦ-ਪਾਕ ਦੋਸਤੀ ਮੰਚ** ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿਦੁਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਵਾਮ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤਾਨਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਹਰ ਸਾਲ 15 ਅਗਸਤ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੱਖਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਹਵਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਇਜਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਘੇ ਕਾਲਮ ਨਵੀਸ ਸ੍ਰੀ ਕੁਲਦੀਪ ਨਈਅਰ ਇਸਦੇ ਦੇ ਰਹਿਨੁਮਾ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੀਤ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪਤਰਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਸਤਨਾਮ ਮਾਣਕ ਇਸਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਮੰਚ,ਸਾਫਮਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਫੋਕਲੋਰ ਅਕੈਡਮੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਮੰਚ ਵਲੋਂ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ 13 ਤੋਂ 15 ਅਗਸਤ ਤੱਕ 21ਵਾਂ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਦੋਹਵਾਂ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਵਧਾਓਣ ਲਈ ਸਭਾਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 
## ਸਮਾਗਮ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਵਰੇਜ 
ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਬਾਰੇ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਕਵਰੇਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕ ਦੋਹਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਅਵਾਮ ਵਿੱਚ ਸਦਭਾਵਨਾ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਪੱਖੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਚੋਣਵੇਂ ਅੰਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕਸ ਤੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। 
*http://www.tribuneindia.com/news/amritsar/delegates-from-india-pakistan-decry-belligerent-approach-of-governments/280904.html  
*http://epaper.ajitjalandhar.com/edition/20160814/8/5/5.cms
*http://zeenews.india.com/news/nation/ngos-of-india-pak-to-hold-candle-light-vigil_793251.html
*http://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Candlelight-vigil-held-at-Wagah/articleshow/3369797.cms
*http://www.uniindia.com/veteran-journalist-kuldip-nayar-leaves-for-attari-with-amar-jyoti/regional/news/164679.html

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼ੌਨ ਟੇਟ

**ਸ਼ੌਨ ਟੇਟ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Shaun Tait) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਗ ਬੈਸ਼ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਹਾਬਰਟ ਹਿਊਰੀਕੇਨਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਲਈ ਖੇਡ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2011 ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਜਲਦੀ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 28 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਸ਼ੌਨ ਟੇਟ ਨੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਤੋਂ ਸਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ (ਅਥਲੀਟ)

**ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ** (ਜਨਮ 1 ਮਈ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ। ਸੰਦੀਪ ਇੱਕ ਰੇਸ-ਵਾਕਰ ਹੈ। ਸੰਦੀਪ ਆਈਏਏਐੱਫ ਵਿਸ਼ਵ ਰੇਸ-ਵਾਕਿੰਗ ਕੱਪ ਅਨੁਸਾਰ ਰੈਕਿੰਗ ਵਿੱਚ 26ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਸੰਦੀਪ ਦੀ ਚੋਣ ਰੀਓ ਓਲੰਪਿਕ 2016 ਲਈ ਉਸ ਦੁਆਰਾ 2015 ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
## ਜੀਵਨ
ਸੰਦੀਪ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਮਈ 1986 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹੇਂਦਰਗੜ੍ਹ, ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸੰਦੀਪ ਜਾਟ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।
ਸੰਦੀਪ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਥਲੀਟ ਹੈ, ਉਸਨੇ 3:56:22 (3 ਘੰਟੇ 56 ਮਿੰਟ 22 ਸੈਕਿੰਡ) ਵਿੱਚ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਕ-ਰੇਸ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ 3:56:48 (3 ਘੰਟੇ 56 ਮਿੰਟ 48 ਸੈਕਿੰਡ) ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬਸੰਤ ਬਹਾਦੁਰ ਰਾਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਣਾ ਨੇ 2012 ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਹ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਆਈਏਏਐੱਫ ਵਿਸ਼ਵ ਰੇਸ-ਵਾਕਿੰਗ ਕੱਪ ਵਿੱਚ 3 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਤਾਇਕੈਂਗ, ਚੀਨ ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਇਸੇ ਹੀ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਸੰਦੀਪ ਨੇ ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿਖੇ 4:08:54 (4 ਘੰਟੇ 8 ਮਿੰਟ 54 ਸੈਕਿੰਡ) ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਿਆ ਸੀ।

## 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਚੋਣ
2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਸੰਦੀਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਦੀਪ ਨੇ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੌੜ 1:23:32 (1 ਘੰਟਾ 23 ਮਿੰਟ 32 ਸੈਕਿੰਡ) ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਟਰੈਕ ਈਵੈਂਟ 19 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਕ-ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
* ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ
* ਟਵਿਟਰ 'ਤੇ ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ
* ਗੂਗਲ+ 'ਤੇ ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ

ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਵਾਂਸ-ਵਿਉਂਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾ। **ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।**
* **ਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ**
* **ਅਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ**

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ

**ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ** (ਜਨਮ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ 800 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ 800 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਟਿੰਟੂ ਨੇ ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਹੇਠ ਊਸ਼ਾ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜੁਨ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਕੈਰੀਅਰ 
ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਨੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਥੋਡੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਲੁੱਕਾ ਅਤੇ ਲੀਸੀ, ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਲੰਬੀ ਜੰਪਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਐਂਜਲ ਲੂਕਾ ਹੈ। ਲੂਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਕੈਰਿਕਕੋੱਟਕਾਰੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।

2001 ਵਿੱਚ, ਲੂਕਾ ਨੇ ਕੋਇਲਲੈਂਡ ਦੇ ਪੀਟੀ ਊਸ਼ਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਚ ਪੀ ਟੀ ਊਸ਼ਾ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
2008 ਵਿੱਚ, ਲੁੱਕਾ ਨੇ ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 800 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

2010 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਲੁੱਕਾ 2:01.25 ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 800 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਪੀ.ਟੀ ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭੀੜ ਦੀ ਤਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਗੁਆ ਸਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।

ਲੂਕਾ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2010 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 800 ਮੀਟਰ ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟਿੰਟੂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵੱਧ ਸਕੀ। ਪਿਛਲੇ 50 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2:0136 ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।

ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਕੱਪ, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ, 2010 ਵਿੱਚ, ਲੁੱਕਾ ਨੇ 800 ਮੀਟਰ ਦੇ ਇਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਈਨੀ ਵਿਲਸਨ ਦੇ 15 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ 1:59.85 ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ 1:59.17, ਟਾਈਮ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। 

ਲੰਡਨ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ 800 ਮੀਟਰ ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ, ਲੁੱਕਾ ਆਪਣੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ 1:59.69 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਕੇਰੇਲਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 200,000 ਡਾਲਰ (2,800 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

1 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਲੁੱਕਾ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਇੰਚੀਓਨ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 800 ਮੀਟਰ 'ਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।  ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਐਕਸ 400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ 'ਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਟੀਮ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ 3:28:68 'ਤੇ ਤੋਰਿਆ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 2002 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਹੈ।

## 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ
2016 ਰੀਓ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ ਬੁੱਧਵਾਰ, 17 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ 800 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਗੇਡ਼ ਵਿੱਚ ਹੀਟ-3 'ਚ ਛੋਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਲੁੱਕਾ ਨੇ 2 ਮਿੰਟ 0.48 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਹੀਟ-3 ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ - 2014

## ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਵਾਰਡ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
*ਟਿੰਟੂ- ਭਾਰਤੀ ਜਿਮਨਾਸਟ (ਦ ਹਿੰਦੂ) 
*ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ (ਊਸ਼ਾ) 
*ਟਿੰਟੂ ਉੱਪਰ ਡੀਡੀ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਰਿਪੋਰਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸਿਧਾਂਤ

ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਅਰਥ ਸਿਧਾਂਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਚਿੰਤਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਦਿ ਮੱਠਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ। ਸਮੁੱਚੀ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਦਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਖੰਡਾਂ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਇੱਕ ਖੰਡ ਭਾਵ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਧੁਨੀ ਸਮੂਹ ਦਾ ਅਪਣਾ ਇੱਕ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਖੰਡ ਪਕਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਕ ਜਾਂ ਇਸ ਵਰਗੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਅਖੰਡ ਪਕਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੰਡ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕਰਨਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਜਾਂ ਚਿੰਤਕ ਹਨ। ਪਾਣਿਨੀ, ਪਤੰਜਲੀ, ਕਾਤਿਆਇਨ ਆਦਿ ਵਿਆਕਰਨਕਾਰ ਖੰਡ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵਿਉਂਤਪਤੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਾਸਕ ਨਾਮਕ ਵਿਆਕਰਨਕਾਰ ਨੇ ਨਿਰੁਕਤ ਵਿਉਂਤਪਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਲਿਖਿਆ। ਯਾਸਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣਿਕ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹ ਸਮੁੱਚ ਨੂੰ ਅਰਥ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸਿਧਾਂਤ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦਾ ਅਪੋਹ ਸਿਧਾਂਤ ਭਾਵ ਨਿਖੇਧ ਦੁਆਰਾ ਅਰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਪਤੰਜਲੀ ਅਤੇ ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਦਾ ਸਫੋਟ ਸਿਧਾਂਤ, ਅਨੰਦਵਰਧਨ ਦਾ ਧੁਨੀ ਸਿਧਾਂਤ, ਭਰਤਮੁਨੀ ਦਾ ਰਸ ਸਿਧਾਂਤ ਆਦਿ **ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸਿਧਾਂਤ** ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਪਤੰਜਲੀ ਦਾ ਸਫੋਟ ਸਿਧਾਂਤ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋੋਣ ਵਾਲੇ ਸਫੋਟ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਫੋਟ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਅਨੰਦਵਰਧਨ ਦਾ ਧੁਨੀ ਸਿਧਾਂਤ, ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਧੁਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਤਿੰਨ ਪੱਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
*ਅਭਿਧਾ-ਮੂਲਕ
*ਲਕਸ਼ਣਾ-ਮੂਲਕ
*ਵਿਅੰਜਨਣਾ-ਮੂਲਕ
## ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਤਹੀ ਅਰਥ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਣਾ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪਕ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਪਰ ਅਨੰਦਵਰਧਨ ਵਿਅੰਜਣਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਵਿਅੰਜਣਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਵਿਅੰਜਣਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੰਦੇਸ਼ (ਮਿਠਾਈ)

**ਸੰਦੇਸ਼** ਬੰਗਾਲੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਛੇਨਾ ਜਾਂ ਪਨੀਰ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਢਾਕਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਪਰਾਨਹਾਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਦਿਲ ਚੁਰਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਮਾਵੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੱਧਕਾਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤੀਬਾਸ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਚੈਤਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕੀ ਕਦੋਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੇਨਾ ਮਿਠਾਈ ਆਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

## ਵਿਧੀ
ਇਸਨੂੰ ਪਨੀਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਖਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਛੇਨਾ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਪਾਕੇ ਹਲਕੀ ਆਂਚ ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦੀ ਬਲ ਬਣਾ ਕੇ ਕੰਚਾਗੋਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ. ਕਈ ਵਾਰ ਛੇਨਾ ਸੁਕਾਕੇ, ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਸਵਾਦ ਦੇਕੇ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਇਸਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਸ਼ਨੀ ਪਕੇ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਖੀਰ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਆਕਾਰ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਹਾਥੀ, ਮੱਛੀ, ਆਦਿ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਗੁੜ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਨੋਲਨ ਗੁੜ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇਹ ਮਥੈ ਆਪਣੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ
ਖੇਤਾ ਰਾਮ

**ਖੇਤਾ ਰਾਮ** (ਜਨਮ 20 ਸਤੰਬਰ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੈਰਾਥਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 26ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮਿਲਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪੋਸਟ ਸਾਂਬਾ, ਜੰਮੂ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਚ ਸੁਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੈਰਾਥਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਨੂੰ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਜੋ ਕਿ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿਖੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਮੈਰਾਥਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 02:17:23 ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਹੋਰ ਮੈਰਾਥਨ ਅਥਲੀਟ ਥੋਨਾਕਲ ਗੋਪੀ ਅਤੇ ਨਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਪੀ ਨੇ ਵੀ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਖੇਤਾ ਰਾਮ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੈਰਾਥਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 26ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਹਿਪੋਥੈਲੇਮਸ

**ਹਿਪੋਥੈਲੇਮਸ **( ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ: ὑπό, "ਥੱਲੇ" ਅਤੇ θάλαμος, ਥੈਲੇਮਸ) ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਿਊਕਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਿਪੋਥੈਲੇਮਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਪਿਟੀਉਟਰੀ ਗਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਇੰਡੋਕਰਾਇਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਹੈ।

ਹਿਪੋਥੈਲੇਮਸ ਥੈਲੇਮਸ ਦੇ ਥੱਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਿਮਬਿਕ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ ਇੱਕ ਬਦਾਮ ਜਿੰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਰਟੀਵਰਲ ਦਿਮਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਬਨਾਵਟ 
right|thumb|ਹਿਪੋਥੈਲੇਮਸ (ਲਾਲ ਰੰਗ)
ਹਿਪੋਥੈਲੇਮਸ ਇੱਕ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਊਕਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਰਟੀਵਰੇਟ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹੋਰ ਤਸਵੀਰਾਂ 

File:Illu_diencephalon.jpg|
File:Human brain left dissected midsagittal view description 2.JPG|
File:Blausen 0536 HypothalamusLocation.png|
HIGHPVN.jpg|
HypothalamicNuclei.PNG|
3D-Hypothalamus.JPG|
[[File:Gray654.png|

## ਹਵਾਲੇ 
## ਅਗਾਹ ਪੜੋ 
* de Vries, GJ, and Sodersten P (2009) Sex differences in the brain: the relation between structure and function. Hormones and Behavior 55:589-596.

## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ 
* Stained brain slice images which include the "Hypothalamus" at the BrainMaps project
* The Hypothalamus and Pituitary at endotexts.org 
* NIF Search - Hypothalamus  via the Neuroscience Information Framework
* Space-filling and cross-sectional diagrams of hypothalamic nuclei: right hypothalamus, anterior, tubular, posterior.
ਨਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ

**ਨਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ** (ਜਨਮ 29 ਸਤੰਬਰ 1986) ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਤੇਂਦਰ ਦੀ ਚੋਣ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ, 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਮੈਰਾਥਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਰਾਥਨ ਵਿੱਚ 2:22:52 ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ 84ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।

## ਜੀਵਨ
ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ ਦਾ ਜਨਮ 1986 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਗਰੂੜ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਨਰਿੰਦਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੋਚ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੰਡਾਰੀ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮੈਰਾਥਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਨਰਿੰਦਰ ਨੇ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਨਰਿੰਦਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਟਵਿਟਰ 'ਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ
* ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ ਦਾ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਥੋਨਾਕਲ ਗੋਪੀ

**ਥੋਨਾਕਲ ਗੋਪੀ**' (ਜਨਮ 24 ਮਈ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਮੈਰਾਥਨ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 2:15:25 ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ 25ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਥੋਨਾਕਲ ਗੋਪੀ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਸਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
122

**122** ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
## ਜਨਮ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
## ਮਰਨ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ