open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜਾਰਜੀਆ ਮੇਲੋਨੀ

**ਜਾਰਜੀਆ ਮੇਲੋਨੀ** (; ਜਨਮ 15 ਜਨਵਰੀ 1977) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ 22 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਤੋਂ ਇਟਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਰਜੀਆ ਇਟਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਡਿਪਟੀਜ਼ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ 2014 ਤੋਂ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਆਫ਼ ਇਟਲੀ (FdI) ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2020 ਤੋਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੁੱਖੀ ਰਹੀ ਹੈ।

1992 ਵਿੱਚ, ਮੇਲੋਨੀ ਯੂਥ ਫਰੰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਇਟਾਲੀਅਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੂਵਮੈਂਟ (ਐਮਐਸਆਈ) ਦਾ ਯੂਥ ਵਿੰਗ, ਇੱਕ ਨਵ-ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1946 ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਬੇਨੀਟੋ ਮੁਸੋਲਿਨੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਟੂਡੈਂਟ ਐਕਸ਼ਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਲਾਇੰਸ (ਏਐਨ) ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਈ, ਇੱਕ ਪੋਸਟ-ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਜੋ 1995 ਵਿੱਚ ਐਮਐਸਆਈ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੂੜੀਵਾਦ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਉਹ 1998 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ ਰੋਮ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਕੌਂਸਲਰ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਏਐਨ ਦੇ ਯੂਥ ਵਿੰਗ, ਯੂਥ ਐਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਬਰਲੁਸਕੋਨੀ IV ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਯੁਵਾ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਜੋ ਉਸਨੇ 2011 ਤੱਕ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਐਫਡੀਆਈ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। 2014 ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਚੋਣ ਅਤੇ 2016 ਦੀ ਰੋਮ ਮਿਉਂਸਪਲ ਚੋਣ। 2018 ਦੀਆਂ ਇਟਾਲੀਅਨ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ 18ਵੇਂ ਇਟਾਲੀਅਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੌਰਾਨ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਐਫਡੀਆਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਐਫਡੀਆਈ ਨੇ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੌਰਾਨ ਡਰਾਗੀ ਕੈਬਨਿਟ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਸਰਕਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਫਡੀਆਈ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਸੀ। ਡਰਾਗੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਫਡੀਆਈ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਇਟਾਲੀਅਨ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।

ਇੱਕ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ, ਉਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ "ਰੱਬ, ਜਨਮ ਭੂਮੀ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ" ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗਰਭਪਾਤ, ਇੱਛਾ ਮੌਤ, ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ, ਅਤੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦ-ਔਰਤ ਜੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਾਦ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮੇਲੋਨੀ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਜ਼ੈਨੋਫੋਬੀਆ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੋਫੋਬੀਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਨਵ-ਬਸਤੀਵਾਦ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ। ਨਾਟੋ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਰਥਕ, ਉਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਸੈਪਟਿਕ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਯੂਰੋਰੀਅਲਿਸਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 2022 ਦੇ ਯੂਕਰੇਨ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੇਲੋਨੀ ਨੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮੁਸੋਲਿਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮੁਸੋਲਿਨੀ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਮੰਤਰੀ, ਜਾਰਜੀਓ ਅਲਮੀਰਾਂਤੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਨਸਲਵਾਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ MSI ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਲੋਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਨਸਲੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

2022 ਵਿੱਚ, ਫੋਰਬਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੇਲੋਨੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੋਲੀਟਿਕੋ ਯੂਰਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੂੰ "ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ" ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* 
* 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਰਮ ਨਾਚ

[thumb|265x265px| [ਰਾਂਚੀ (ਝਾਰਖੰਡ) ਵਿੱਚ ਕਰਮਾ ਨਾਚ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਕਬਾਇਲੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ।]]
**ਕਰਮ ਨਾਚ** ਜਾਂ **ਕਰਮਾ ਨਾਚ** ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਕਰਮ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਤਝੜ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਦਰਬ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦੇ 11ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਝਾਰਖੰਡ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਕਿਸਮਤ'।

ਇਹ ਲੋਕ ਨਾਚ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਮ ਦੇਵਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਰਮ ਤਿਉਹਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਚ
ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਸਾਜ

thumb| ਕੋਲਹਾਪੁਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਾਰ
**ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਸਾਜ**, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਹਾਰ ਹੈ।

## ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ 
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਰ 21 ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪੈਂਡੈਂਟਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮਕਾਲੀ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ 10 ਤੋਂ 12 ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

*ਡੇਕਨ ਹੇਰਾਲਡ ਦੇ* ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ:. . .  21 ਡਿਜ਼ਾਈਨ-ਭਾਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਮੰਗਲ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਸਾਜ਼ ਛਪੇ-ਕਾਲੀ (ਫ੍ਰੈਂਗੀਪਾਨੀ ਕਲੀਆਂ) ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਮੁਖ (ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਸੁਹਜ) ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਚ ਪਨਾਦੀ (ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਤੇ), ਬੇਲ ਪੱਤਾ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੱਤਾ), ਬੇਲ ਦਾ ਪੌਦਾ (ਤਿੰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੌਦਾ), ਲੌਕੀ (ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ), ਕਰੇਲੇ ਜਾਂ ਕਰੇਲਾ (ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਜੜੀ ਬੂਟੀ) ਹਨ।, ਸੂਰਜ, ਮਾਨਿਕ ਪਨਾਦੀ (ਇੱਕ ਰਤਨ, ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ), ਮਤਸਿਆ (ਮੱਛੀ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ), ਕੂਰਮ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ), ਨਰਸਿਮ੍ਹਾ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ), ਗੁਲਾਬ, ਬੀਟਲ, ਚੰਦਰ (ਚੰਦਰਮਾ), ਪੰਨਾ, ਗੰਡਭੈਰੀ ( ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ), ਮੋਰਚੇਲ (ਰਾਜ ਅਤੇ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ), ਮੋਰ ਦਾ ਖੰਭ, ਸ਼ੰਖ (ਸ਼ੰਖ), ਵਾਘ ਨਖੇ (ਬਾਘ ਦਾ ਮੇਖ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ), ਅਤੇ ਸੱਪ (ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ)। ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਮਲ (ਕਮਲ), ਕਸਵ (ਕੱਛੂ) ਅਤੇ ਭੂੰਗਾ (ਬੰਬਲ ਬੀ) ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਸਾਜ਼ ਨੂੰ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਜਾਵਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੰਧਿਆ ਰਾਏ

**ਸੰਧਿਆ ਰਾਏ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ *ਗਣਦੇਵਤਾ* ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ BFJA ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਈਸਟ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ।

ਰਾਏ ਨੇ ਰਾਜੇਨ ਤਰਫਦਾਰ ਦੀ *ਅੰਤਰਿਕਸ਼ਾ* (1957) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਿਨੇਮਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ 
2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਟ ਲੜੀ ਅਤੇ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਜਿੱਤਿਆ- "ਬੰਗਾ ਬਿਭੂਸ਼ਣ", 2013 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* BFJA ਅਵਾਰਡ - 1969 ਵਿੱਚ *ਟਿਨ ਅਧੇ* ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਵਾਰਡ।
* BFJA ਅਵਾਰਡ - 1972 ਵਿੱਚ *ਨਿਮੰਤਰਨ* ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਵਾਰਡ।
* BFJA ਅਵਾਰਡ - 1976 ਵਿੱਚ *ਸੰਸਾਰ ਸਿਮੰਤੇ* ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਵਾਰਡ।
* ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਈਸਟ - 1979 ਵਿੱਚ *ਗਣਦੇਵਤਾ* ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਵਾਰਡ।
* 1997 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨਿਰਮਾਣ ਅਵਾਰਡ
* ਕਲਾਕਰ ਅਵਾਰਡਸ - 2005 ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Official biographical sketch in Parliament of India website
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਨੀਲਿਮਾ ਸ਼ੇਖ

**ਨੀਲੀਮਾ ਸ਼ੇਖ** (ਜਨਮ 18 ਨਵੰਬਰ 1945) ਬੜੌਦਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।

80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ, ਸ਼ੇਖ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਰਵਾਇਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਵਿਸਥਾਪਨ, ਲਾਲਸਾ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੰਸ਼, ਪਰੰਪਰਾ, ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ, ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 14, ਐਥਨਜ਼ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਕੈਸਲ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ 2014 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਨੀਲਿਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਨਵੰਬਰ 1945 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1962 ਅਤੇ 1965 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ ਬੜੌਦਾ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੰਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਤੇ ਕੇ.ਜੀ. ਸੁਬਰਾਮਣੀਅਨ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਪ੍ਰਯੋਗ, ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬੜੌਦਾ ਦਾ ਭਾਰ, ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।

ਸ਼ੇਖ ਜਿਸ ਨੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਤੇਲ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਿੱਖਿਅਤ ਲਘੂ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
1987-89 ਤੋਂ, ਨੀਲੀਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ, ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਲਿਨੀ ਮਲਾਨੀ, ਮਾਧਵੀ ਪਾਰੇਖ, ਅਤੇ ਅਰਪਿਤਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ 'ਥਰੂ ਦਿ ਲੁਕਿੰਗ ਗਲਾਸ' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਗੈਰ-ਵਪਾਰਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। 1979 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਏਆਈਆਰ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਨੈਨਸੀ ਸਪੇਰੋ, ਮੇ ਸਟੀਵਨਜ਼ ਅਤੇ ਅਨਾ ਮੇਂਡੀਏਟਾ (ਯੂ.ਐਸ. ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਆਲ-ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਗੈਲਰੀ) ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਲਿਨੀ ਮਲਾਨੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।

## ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ 
ਨੀਲੀਮਾ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰੀ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਸਿਲ, ਡਰਾਇੰਗ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਸਥਾਪਨਾ, ਵੱਡੇ ਸਕਰੋਲ, ਥੀਏਟਰ ਸੈੱਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਹੈ ਉਹ ਹਨ: ਦੋ ਮੁੱਠੀ ਚਾਵਲ (1986), ਮੂਨ ਇਨ ਦਾ ਪੋਟ (2008), ਬਲੂ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ਼ (2012) ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਮੌਸਮ ਚੰਗਾ (2016)।

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਸ਼ੇਖ, ਨੀਲੀਮਾ (2017)। *ਭੂਮੀ: ਪਾਰ ਲਿਜਾਣਾ, ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਾ* । ਕੈਮੋਲਡ ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ ਰੋਡ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀ ਐਸਪੇਸ ਆਰਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿ.
* ਸੰਗਰੀ, ਕੁਮਕੁਮ (2013)। *ਟਰੇਸ ਰੀਟਰੇਸ* . ਤੁਲਿਕਾ ਕਿਤਾਬਾਂISBN&nbsp;9789382381136
* ਚੈਡਵਿਕ, ਵਿਟਨੀ (2012)। *ਔਰਤ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ: ਪੰਜਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ* । ਟੇਮਸ ਐਂਡ ਹਡਸਨ ਇੰਕ.ISBN&nbsp;9780500204054

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼

**ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼** ( Mahā-Mēgha-Vāhana, ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ ) ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਿੰਗਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ, ਚੇਦੀਰਾਸਟ੍ਰਾ (ਜਾਂ ਸੇਤਰਥ, ਭਾਵ, ਚੇਡੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ) ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕੋਸਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਤੀਜੇ ਰਾਜਾ ਖਾਰਵੇਲਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਲ ਰਾਜ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀਗੁੰਫਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਲ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਗੌਤਮੀਪੁਤਰ ਸੱਤਕਰਨੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ, ਮੇਘਾ ਜਾਂ ਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਲ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਕਸ਼ੀਨਾਪਾਠ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਕੋਸਲ ਦੇ ਮਹੇਂਦਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਘਾ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਲ, ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
ਹਥੀਗੁੰਫਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਅਤੇ ਖਰਵੇਲਾ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

ਸਦਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਜਿਸਨੇ ਗੁੰਟਾਪੱਲੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਮਰਾਵਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਲਿੰਗਾ ਮਹੀਸਾਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਂ ਸਦਾ, ਸਿਵਾਮਕ ਸਦਾ ਅਤੇ ਅਸਕਾ ਸਦਾ ਸਨ।

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਉਦਯਾਗਿਰੀ ਅਤੇ ਖੰਡਗਿਰੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਖਰਵੇਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਦਯਾਗਿਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਨਰਾਈਜ਼ ਹਿੱਲ" ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ 18 ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੰਡਗਿਰੀ (ਦਾ ਮਤਲਬ "ਬ੍ਰੋਕਨ ਹਿੱਲ") ਵਿੱਚ 15 ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ। ਹਾਥੀਗੁੰਫਾ ਗੁਫਾ ("ਹਾਥੀ ਗੁਫਾ") ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਗੁੰਫਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਗਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਖਰਵੇਲਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਥੀਗੁੰਫਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਨਮੋਕਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਡੂੰਘੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਾਰਾਂ ਲਾਈਨਾਂ ਹਨ। ਉਦਯਾਗਿਰੀ ਵਿੱਚ, *ਹਥੀਗੁੰਫਾ* (ਗੁਫਾ 14) ਅਤੇ *ਗਣੇਸ਼ਗੁੰਫਾ* (ਗੁਫਾ 10) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਹਤਾਂ ਦੇ ਕਲਾ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਰਾਣੀ ਕਾ ਨੌਰ* (ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ, ਗੁਫਾ 1) ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਗੁਫਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਫਰੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੰਡਗਿਰੀ ਇਸ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। *ਅਨੰਤ ਗੁਫਾ* (ਗੁਫਾ 3) ਔਰਤਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਐਥਲੀਟਾਂ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਹੰਸ ਦੀਆਂ ਉੱਕਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:Udayagiri puri - March 2010.jpg|ਉਦਯਾਗਿਰੀ
ਤਸਵੀਰ:Udayagiri Caves - Ganesha Gumpha 04.jpg|ਗਣੇਸ਼ ਗੁੰਫਾ (ਗੁਫਾ ਨੰ-10), ਉਦਯਾਗਿਰੀ
ਤਸਵੀਰ:Udayagiri Caves - Hathi Gumpha.jpg|ਹਥੀ ਗੁੰਫਾ (ਗੁਫਾ ਨੰ-14), ਉਦਯਾਗਿਰੀ
ਤਸਵੀਰ:Hatigumfa.jpg|ਹਥੀਗੁੰਫਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ
ਤਸਵੀਰ:KU24.jpg|ਨਵਮੁਨੀ ਗੁੰਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ
ਤਸਵੀਰ:Udaygiri Stone Caves.JPG|ਉਦੈਗਿਰੀ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ
ਤਸਵੀਰ:Rishabhanatha and ambika, Khandagiri Caves.jpg|ਜੈਨ ਤੀਰਥਨਕਰਾਂ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ
ਤਸਵੀਰ:CAVE LIKE SNAKE MOUTH.jpg|ਸਰਪਾ ਗੁੰਫਾ (ਗੁਫਾ ਨੰ-13), ਉਦਯਾਗਿਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 

### ਸਰੋਤ 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਹਾ-ਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ (ਮੌਰੀਆ ਯੁੱਗ)

**ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ** (ਮੌਰੀਆ ਯੁੱਗ) ਇੱਕ ਰਾਜ ਸੀ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਦਰਭ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੌਰੀਆ *ਸਚਿਵ* (ਮੰਤਰੀ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਜਾ ਯਜਨਾਸੇਨ ਨੂੰ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ ਯਦੂ ਰਾਜਿਆਂ (ਭੋਜਾ ਯਾਦਵ) ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਦਰਭ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ। ਨਲਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਮਯੰਤੀ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ 
### ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਲੜਾਈ 
ਯਜਨਸੇਨ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਮਾਧਵਸੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਸ਼ੁੰਗਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਗਨਿਮਿਤਰ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੁੰਗਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਯਜਨਸੇਨਾ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਅਗਨੀਮਿਤਰਾ ਨੇ ਮਾਧਵਸੇਨ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾਸੇਨ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਮੌਰੀਆ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਗਨੀਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਗਨੀਮਿੱਤਰ ਨੇ ਵਿਦਰਭ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਭੇਜੀ। ਯਜਨਾਸੇਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਧਵਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਦਰਭ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁੰਗਾ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ

**ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ** ਜਾਂ **ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਮੈਂਬਰ** (**MP**) ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੋਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ-ਸਦਨੀ ਸੰਸਦਾਂ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਪਰਲੇ ਸਦਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਂਗ੍ਰੇਸਮੈਨ/ਕਾਂਗਰਸ ਵੂਮੈਨ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਨ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਸੰਸਦੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅਣ-ਚੁਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੈਨੇਟ ਸੰਸਦੀ ਵਰਗੇ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਮਾਹਰ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: "ਦੋਵੇਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਕਸਰ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਸਦ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੇ ਸਨ।"

ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕੋ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਦੀ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਾਕਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਸਿਸਟਮ 
ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸੀਟ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਦੇ ਪੈਲੇਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।

### ਭਾਰਤ 
ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋ ਸਦਨਾਂ, ਯਾਨੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 543 ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪਿਛਲੀ ਚੋਣ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2022 ਤੱਕ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ 245 ਮੈਂਬਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 238 ਮੈਂਬਰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ 238 ਵਿੱਚੋਂ, 229 ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ 9 ਮੈਂਬਰ ਦਿੱਲੀ, ਪੁਡੂਚੇਰੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਲਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਨੁਪਾਤਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੀ ਤਬਾਦਲਾਯੋਗ ਵੋਟ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 12 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਬੰਧਤ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਿਣਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2022 ਤੱਕ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹਨ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਅੱਧੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੋ ਸਦਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਸਦਨ ਹੈ।

ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮਿਆਦ 6 ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 5 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਦਨ ਜਲਦੀ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸਦਨ ਹੈ ਜੋ ਭੰਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ (1/3) ਮੈਂਬਰ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਕਾਰਨ, ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਪ-ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਭਰੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ - ਨਵੇਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰ ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੀਟ ਦੀ ਬਾਕੀ ਲੰਬਿਤ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨੇਲੀ ਸੇਠਨਾ

**ਨੇਲੀ ਹੋਮੀ ਸੇਠਨਾ** ( née ਮਹਿਤਾ; 1 ਨਵੰਬਰ 1932 – 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੁਣਕਰ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਖੋਜਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਅਨ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਚੁਰਾਹੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
1 ਨਵੰਬਰ 1932 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਨੇਲੀ ਪੇਸਟਨਜੀ ਅਤੇ ਗੁਲਬਾਨੂ ਮਹਿਤਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

ਨੇਲੀ ਨੇ ਬੰਬਈ ਦੇ ਸਰ ਜੇਜੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਕਲਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਡਿਮੋਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1954 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੀਜੈਂਟ ਸਟਰੀਟ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ (ਹੁਣ, ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਸਿਟੀ ਐਂਡ ਗਿਲਡਜ਼ ਆਫ਼ ਲੰਡਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਹੈਂਡ ਕਢਾਈ ਦੇ ਕੋਰਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਫੈਬਰਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਸਟੁਟਗਾਰਟ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੇਲੀ 1957 ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।

ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਨਬਰੂਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਆਰਟਿਸਟ-ਇਨ-ਰਿਜ਼ੀਡੈਂਸ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਦੀ ਮੁਖੀ ਮਾਰੀਅਨ ਸਟ੍ਰੇਂਗਲ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਸਟ੍ਰੇਂਜੇਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੇਠਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਟ੍ਰੇਂਜਲ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਨੇਲੀ ਨੂੰ 1958-59 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਨਬਰੂਕ ਵਿਖੇ ਬੁਣਾਈ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਏਲਨ ਬੂਥ ਸਕ੍ਰਿਪਸ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਸਟ੍ਰੇਂਜੇਲ ਦੀ ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸਸ਼ਿਪ ਅਧੀਨ, ਨੇਲੀ ਨੇ 'ਸਵੈ-ਬਣਾਇਆ' ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ ਜੋ ਨੋਰਡਿਕ ਸਲੋਇਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਟ੍ਰੇਂਜੇਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਭਰ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
* 2021 - *ਕੱਚੀ, ਕੱਚੀ, ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੀ ਸੜਕ* | ਨੇਲੀ ਸੇਠਨਾ: ਏ ਰਿਟਰੋਸਪੈਕਟਿਵ, ਚੈਟਰਜੀ ਐਂਡ ਲਾਲ, ਮੁੰਬਈ; ਨੈਨਸੀ ਅਡਾਜਾਨੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕਿਊਰੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਅਵਾਰਡ 
1985 ਵਿੱਚ, ਸੇਠਨਾ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ
ਮਲਕ ਹਿਫਨੀ ਨਸੀਫ

**ਮਲਕ ਹਿਫਨੀ ਨਸੀਫ਼** (25 ਦਸੰਬਰ 1886 – 17 ਅਕਤੂਬਰ 1918) ਇੱਕ ਮਿਸਰੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਬਾਰੇ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮਲਕ ਦਾ ਜਨਮ 1886 ਵਿੱਚ ਕਾਇਰੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸਨਿਆਹ ਅਬਦ ਅਲ-ਕਰੀਮ ਜਲਾਲ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਹਿਫਨੀ ਬੇ ਨਸੀਫ ਸਨ, ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁਹ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਅਲ-ਅਫਗਾਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਉਹ ਮਿਸਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਈ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ 1342 ਕਾਇਰੋ ਪਾਠ ਦੇ ਪੰਜ ਹਸਤਾਖਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਮਲਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਵੱਡੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਅਕਸਰ ਅਰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖਾਲੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੂਲ ਮਿਸਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਿਖਾਇਆ। 

ਮਲਕ 1901 ਵਿੱਚ ਅੱਬਾਸ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਗਰਲਜ਼ ਸੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਾਨਿਯਾਹ ਟੀਚਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1903 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾਸ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਮਲਕ ਦੋ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਅੱਬਾਸ ਸਕੂਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1907 ਵਿੱਚ ਅਬਦ ਅਲ-ਸਤਾਰ ਅਲ-ਬਸੀਲ ਪਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਿਸਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਲਕ ਅਲ-ਬੇਸਿਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਫੈਯੂਮ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਹਿਤਤ ਅਲ-ਬਦੀਆ ਉਪਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਮਲਕ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਮਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਖਬਾਰ *ਅਲ ਜਰੀਦਾ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਲਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਉਮਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਕਸਰ ਬੋਲਦਾ ਸੀ। 1909 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਲ-ਨਿਸਾਯਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ।

## ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
ਮਲਕ ਦੀ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1918 ਨੂੰ 31 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਲੂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਬਰਸੀ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਰਵੀ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਨਬਾਵੀਆ ਮੂਸਾ ਅਤੇ ਮੇ ਜ਼ਿਆਦਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਰਾਸਤ ਛੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਬਣ ਗਈ।

## ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1918
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1886
ਪੂਨਮ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ

**ਪੂਨਮ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Poonam Ahluwalia;** 14 ਫਰਵਰੀ, 1957 - ਅਕਤੂਬਰ 21, 2019) ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ (YES), ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਯੂਥ ਟਰੇਡ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਬਸਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਯੁਵਾ ਉੱਦਮਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਪੂਨਮ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਫਰਵਰੀ 1957 ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਛੋਟੇ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਫਾਈ ਸਿਖਾਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਜੈਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ "ਪੀਜ਼ਾ ਕਿੰਗ" ਨਾਮਕ ਪਿਜ਼ੇਰੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਉਹ 1985 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਰੁਕਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਦਿ ਹੰਗਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਹੰਗਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਰਨਰ ਏਰਹਾਰਡ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਆਇਆ। ਦਿ ਹੰਗਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਧੀਨਗੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ $100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈਕਸਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਰਾਘਵਨ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਕਾਥੌਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਦਾ ਵੀ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ, ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਮਾਈਕਲ ਐਸ. ਡੁਕਾਕਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਵੈਲਫੇਅਰ-ਟੂ-ਵਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

1997 ਵਿੱਚ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਨਿਊਟਨ, ਐੱਮ.ਏ. ਸਥਿਤ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰ (EDC) ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। USAID ਤੋਂ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਲੋਬਲ ਸਿੱਖਣ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਜਬਲ ਵਿਕਾਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਈਡੀਸੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪੇਰੂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਾਮੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ, ਪੂਨਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫੀਡਬੈਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਫੀਡਬੈਕ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਕੇਂਦਰ

**ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇਕੁਇਟੀ ਐਂਡ ਇਨਕਲੂਜ਼ਨ (CEQUIN)**, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਿੰਸਾ-ਮੁਕਤ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ। ਨਾਲ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ।

## ਸੰਗਠਨ 
ਸਾਰਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਪਾਇਲਟ, ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ, ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਲੋਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ CEQUIN ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

CEQUIN ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਹਿੰਸਾ 'ਤੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ NCW ਅਤੇ UNDP ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੁਆਰਾ "ਦ ਫੀਅਰ ਦੈਟ ਸਟਾਲਕਸ" ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। 2012 ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ CEQUIN ਦੁਆਰਾ ਫਲੈਗ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਸਟਿਸ ਵਰਮਾ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਲਾਅ ਅਮੈਂਡਮੈਂਟ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। CEQUIN ਨੂੰ NCT ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਓ ਮੁਹਿੰਮ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ NGO ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

CEQUIN ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ NGO UMEED ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਂਝੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਰਿਕਸ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ 

*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ
ਨੰਦਾ ਸਾਮਰਾਜ

**ਨੰਦਾ ਰਾਜਵੰਸ਼** ਨੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਗਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਸ਼ੁਨਾਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨ ਹਨ, ਪਰ *ਮਹਾਵੰਸ਼* ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ *ਲਗਭਗ* 345-322 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਹਨ।

ਨੰਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਰਯੰਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਸ਼ੁਨਾਗਾ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਨਵੀਂ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੰਦਾ ਆਪਣੇ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਦੇ ਜਨਮ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਕਸਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਵਿਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਆਖ਼ਰੀ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ, ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਚਾਣਕਯ ਦੁਆਰਾ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਗਾਰੀਦਾਈ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਾਸੀ ਨੂੰ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ (327-325 ਈ.ਪੂ.) ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਮੂਲ 
ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਦੋਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜਨਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਨਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਿਓਡੋਰਸ (ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੋਰਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਰਟੀਅਸ (ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਰਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਾਈ ਆਪਣੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਦਿੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਬਕਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਕੇ ਸਰਵਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਹੜੱਪ ਲਿਆ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਅਵਸ਼ਯਕ ਸੂਤਰ* ਅਤੇ *ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਟਾ-ਪਰਵਾਨ* ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਨੰਦਾ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਨਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਾਠ *ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਤ-ਪਰਵਾਨ* ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੇ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਠ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰੀ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੱਤਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਯੋਧਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ।
[thumb|400x400px| [ਮਗਧ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੰਦਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ]]

## ਹਵਾਲੇ 
### ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਬਕਾ ਸਾਮਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ

**ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ** ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ (ਖਰੀਬੋਲੀ) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਢਲਾ ਪੜਾਅ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਲਗਭਗ 13ਵੀਂ-15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਕਵੀ-ਸੰਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ *ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ* ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਤੁਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਬੀਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖਰੀਬੋਲੀ ਵਰਗੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਵੀ।

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ 769 ਈਸਵੀ (ਸਿੱਧ ਸਰਹਪਦ ਦੁਆਰਾ ਦੋਹਕੋਸ਼) ਵਿੱਚ ਅਪਭ੍ਰਸ਼ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ ਅਧਾਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੀਆਂ ਅਜੋਕੀ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
### ਹਵਾਲੇ 

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਪੁਰਾਣੀ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ

[thumb| ਉਪਦੇਸ਼ਮਾਲਾ, ਜੈਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਰੂਪਨਗਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ, 1666, 76 ਐੱਫ. (−16 ff.), 11x25 ਸੈ.ਮੀ., ਸਿੰਗਲ ਕਾਲਮ, (10x22 ਸੈ.ਮੀ.), 4 ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਠ, ਹਰ ਪਾਠ ਲਾਈਨ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਰੇਖਿਕ ਟਿੱਪਣੀ ਦੀਆਂ 2-4 ਲਾਈਨਾਂ, ਜੈਨ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਵਿੱਚ 17 ਚਿੱਤਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ [ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ|ਸਵੇਤੰਬਰਾ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰੰਗ, ਮੁਗਲ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।ਪਾਠ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਉਪਦੇਸ਼ਿਕ ਰਚਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਹੀ ਜੈਨ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜੀਣਾ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵੇਤੰਬਰਾ ਪੋਪ, ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮਦਾਸਾਗੀ, 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਾਰਤਕ ਟਿੱਪਣੀ 1487 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੋਲੋਫੋਨ ਸਥਾਨ, ਮਿਤੀ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ, ਸ੍ਰੀ ਨੰਦਲਾਲਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।]]
**ਪੁਰਾਣੀ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਮਾਰੂ-ਗੁਰਜਾਰੀ**, **ਪੁਰਾਣੀ ਗੁਜਰਾਤੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 8-14 ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੀ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ, ਡਿੰਗਾਲਾ ਭਾਸ਼ਾ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਦੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਡਿੰਗਾਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ।

ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਟੈਕਸਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਧੇ/ਓਬਲਿਕ ਨਾਂਵ ਰੂਪ, ਪੋਸਟਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ। ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲਿੰਗ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਜ ਗੁਜਰਾਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1300 ਈਸਵੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ ਉਭਰਿਆ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਊਟਰ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਗਲਤ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿੰਗ [o] ਲਈ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ [ũ] ਗੁਜਰਾਤੀ ਦੇ ਨਿਊਟਰ [ũ] ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਵਿਆਕਰਣ, *ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿਕਾਰਣ*, ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ, ਗੁਰਜਰ ਅਪਭ੍ਰਸ਼, ਨੂੰ ਜੈਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਵਿਦਵਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਹੇਮਚੰਦਰ ਸੂਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅਨਹਿਲਵਾੜਾ (ਪਾਟਨ) ਦੇ ਚੌਲੁਕਯ ਰਾਜਾ ਜੈਸਿਮ੍ਹਾ ਸਿੱਧਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਸਾਹਿਤ 
ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਵਿਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:

* *ਰਸ*, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸ਼ਾਲਿਭਦਰਸੂਰੀ ਦਾ *ਭਰਤੇਸ਼੍ਵਰਬਾਹੁਬਲੀ* (1185)।
* *ਫਾਗੁ*, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਿਨਪਦਮਾਸੂਰੀ ਦਾ *ਸਿਰੀਥੁਲੀਬੱਡਾ* (ਸੀ. 1335) ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ *ਵਸੰਤਵਿਲਾਸਾ*, ਅਣਜਾਣ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 14ਵੀਂ ਜਾਂ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ।
* *ਬਾਰਮਾਸੀ*, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦੌਰਾਨ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
* *ਆਖਿਆਨਾ*, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸੂਰਜਪੁਰੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਸੂਰਜਪੁਰੀ** ਇੱਕ ਪੂਰਬੀ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਬੰਗਾਲੀ-ਅਸਾਮੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰਬੀ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਬਿਹਾਰ (ਪੂਰਨੀਆ ਡਿਵੀਜ਼ਨ) ਦੇ ਬੰਗਾਂਚਲ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਝਪਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਸਾਮ ਦਾ ਗੋਲਪਾੜਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੰਗਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ । ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ 'ਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਮਤਾਪੁਰੀ, ਅਸਾਮੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ 
ਸੂਰਜਪੁਰੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪੂਰਨੀਆ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ( ਕਿਸ਼ਨਗੰਜ, ਕਟਿਹਾਰ ਪੂਰਨੀਆ, ਅਤੇ ਅਰਰੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ) ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜਪੁਰੀ ਬੰਗਾਲੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ( ਉੱਤਰ ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਅਤੇ ਮਾਲਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਮਾਲਦਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰਪੁਰ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਸ਼ਹਿਰ - ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ), ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
## ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
ਸੂਰਜਪੁਰੀ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਾਮਤਾਪੁਰੀ ਭਾਸ਼ਾ (ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਬੋਲੀਆਂ ਰੰਗਪੁਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਰਾਜਬੰਗਸ਼ੀ) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸਾਮੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ।

### ਪੜਨਾਂਵ 
ਸੂਰਜਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿਰਛੇ ਬਹੁਵਚਨ ਪਿਛੇਤਰ ਹਨ: ਸਾ (ਹਮਸਾ-, ਟੋਮਸਾ-) ਅਤੇ ਸਮਾ (ਇਸਮਾ-, ਉਸਮਾ-)। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸਾ (ਅਮਾਸਾ-, ਟੋਮਾਸਾ-) ਅਤੇ ਸਾਂਬਾ (ਏਸਾਮਬਾ-, ਟੇਸੰਬਾ-) ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਮਾਨ ਹਨ।

## ਨੋਟਸ 

## ਹਵਾਲੇ 
 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਪੂਨਮ ਜੋਸ਼ੀ

**ਪੂਨਮ ਜੋਸ਼ੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Poonam Joshi**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ *ਭਾਬੀ*, *ਕਹਾਨੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ*, *ਕਹੀਂ ਤੋ ਹੋਗਾ*, *ਸੱਤ ਫੇਰੇ: ਸਲੋਨੀ ਕਾ ਸਫਰ* ਵਰਗੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੈ। ਪੂਨਮ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸ਼ੈਫ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਪੂਨਮ ਨੇ ਸਾਵਤਰੀਭਾਈ ਫੂਲੇ, ਪੂਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਥਕ ਡਾਂਸਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਸ਼ਮੀ ਬਾਂਸਲ

**ਰਸ਼ਮੀ ਬਾਂਸਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ। 2019 ਤੱਕ, ਉਹ ਉੱਦਮਤਾ 'ਤੇ ਨੌਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, *Stay Hungry Stay Foolish*, ਨੇ 25 ਐਮਬੀਏ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ 500,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਬਾਂਸਲ ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਖਗੋਲ-ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ। ਕੋਲਾਬਾ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਐਮਬੀਏ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਫੀਆ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
## ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸ ਨੂੰ IIM ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੁਆਰਾ *Stay Hungry Stay Foolish* (2008) ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੇ 25 ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰੇ। ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਕਿਤਾਬ, *ਕਨੈਕਟ ਦ ਡੌਟਸ* (2010), ਨੇ ਐਮਬੀਏ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਆਈ ਹੈਵ ਏ ਡ੍ਰੀਮ* (2011) ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। *ਟੇਕ ਮੀ ਹੋਮ* ਐਂਡ *ਰਾਈਜ਼ ਅਵੇਕ* । ਵੈਸਟਲੈਂਡ। 2017।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਪੂਨਮ ਕੌਰ

**ਪੂਨਮ ਕੌਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Poonam Kaur**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਪੂਨਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫੈਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (NIFT) ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਕੀਤੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਤੇਜਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਾਈਨ ਅੱਪ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਅਣਜਾਣ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਤੇਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਿਲਮ, *ਓਕਾ ਵੀਚਿਤਰਾਮ* ਲਈ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਲੈ ਲਈ। ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਕੌਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ, *ਮਯਾਜਲਮ*, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਗੋਪੀਚੰਦ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ *ਨਿੱਕੀ ਅਤੇ ਨੀਰਜ* ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਕੌਰ ਨੂੰ 2008 ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਐਸ ਏ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੀ *ਨੇਨਜੀਰੁਕੁਮ ਵਾਰਾਈ* ਅਤੇ *ਬੰਧੂ ਬਲਾਗਾ* ਨਾਲ ਕੀਤੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 2008 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁਡ ਫਿਲਮ, ਏ ਵੇਨਡੇਸਡੈਸਡ ਦੀ ਰੀਮੇਕ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ *ਉਨੀਪੋਲ ਓਰੂਵਨ* ਨਾਲ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ *!*, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਮਲ ਹਾਸਨ ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਮਿਸ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਈਵੈਂਟ ਲਈ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਿੰਦੂਰੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਹਿੰਦੂਰੀ** (ਜਾਂ ਹੰਡੂਰੀ) ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਉੰਥਲੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਸਕ੍ਰਿਪਟ 
center|thumb|579x579px| ਗ੍ਰੀਅਰਸਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ (1916) ਤੋਂ **ਹੰਡੂਰੀ** ਵਿੱਚ ਨਮੂਨਾ ਪਾਠ

## ਸਥਿਤੀ 
ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਜਾਂ ਹਿਮਾਚਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਡੋਗਰੀ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਿੱਖਿਆ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ (ਯੂਨੈਸਕੋ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਹੰਡੂਰੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।

'ਪਹਾੜੀ (ਹਿਮਾਚਲੀ)' ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਅੱਠ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਹਾੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਾੜੀ ਆਪਸੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸੁਜਾਤਾ ਭੱਟ

**ਸੁਜਾਤਾ ਭੱਟ** (ਜਨਮ 6 ਮਈ 1956) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਸੁਜਾਤਾ ਭੱਟ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ 1968 ਤੱਕ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਵਾਸ ਕਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਇਓਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮਐਫਏ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ-ਇਨ-ਨਿਵਾਸ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਬਰੁਨਿਜ਼ਮ* ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ( ਏਸ਼ੀਆ ) ਅਤੇ ਐਲਿਸ ਹੰਟ ਬਾਰਟਲੇਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਉਸਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਚੋਲਮੋਨਡੇਲੇ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਟ੍ਰੈਟੀ ਪੋਇਟਰੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਮਾਈਕਲ ਸ਼ਮਿਡਟ (ਕਵੀ) ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ "ਮੁਫ਼ਤ ਕਵਿਤਾ ਤੇਜ਼ ਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ, ਨਰਮ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਭੱਟ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ ਮਾਈਕਲ ਆਗਸਟਿਨ ਅਤੇ ਧੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰੇਮੇਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* 1988 *ਬਰੁਨਿਜ਼ਮ* ਕਾਰਕਨੇਟ ਪ੍ਰੈਸ
* 1989 *ਦ ਵਨ ਜੋ ਗੋਜ਼ ਅਵੇ* ਕਾਰਕੇਨੇਟ ਪ੍ਰੈਸ
* 1991 *ਬਾਂਦਰ ਸ਼ੈਡੋਜ਼* ਕਾਰਕਨੇਟ ਪ੍ਰੈਸ
* 1995 *ਸਟਿੰਕਿੰਗ ਰੋਜ਼* ਕਾਰਕੇਨੇਟ ਪ੍ਰੈਸ
* 1997 *ਪੁਆਇੰਟ ਨੋ ਪੁਆਇੰਟ* ਕਾਰਕੇਨੇਟ ਪ੍ਰੈਸ
* 2000 *ਆਗਟੋਰਾ* ਕਾਰਕਨੇਟ ਪ੍ਰੈਸ
* 2002 *ਦਿ ਕਲਰ ਆਫ਼ ਸੋਲੀਟਿਊਡ* (ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ) ਕਾਰਕੇਨੇਟ ਪ੍ਰੈਸ
* 2008 *ਸ਼ੁੱਧ ਲਿਜ਼ਾਰਡ* ਕਾਰਕਨੇਟ ਪ੍ਰੈਸ
* ---- *ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਇਤਿਹਾਸ*

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੋਇਟਰੀ ਆਰਕਾਈਵ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਆਡੀਓ
* ਕਵਿਤਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਯੂਕੇ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਲੇਖਬੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
* ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 
* ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4. *ਵੂਮੈਨਜ਼ ਆਵਰ* 4 ਜੁਲਾਈ 2002 (ਆਡੀਓ 5 ਮਿੰਟ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਪੂਨਮ ਦਾਸਗੁਪਤਾ

**ਪੂਨਮ ਦਾਸਗੁਪਤਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Poonam Dasgupta**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੀ-ਗ੍ਰੇਡ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਰਾਹੁਲ ਰਾਏ ਦੇ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰ *ਬੇਗਮ ਸਾਹਿਬਾ* ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1993 ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ੀ ਹਾਰਰ ਸ਼ੋਅ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਫਿਲਮਾਂ 
## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੂਨਮ ਖੇਤ੍ਰਪਾਲ ਸਿੰਘ

**ਪੂਨਮ ਖੇਤ੍ਰਪਾਲ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Poonam Khetrapal Singh;** ਹਿੰਦੀ : पूनम खेत्रपाल सिंह) WHO ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਖੇਤਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ WHO ਖੇਤਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਵੀ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 71ਵੀਂ ਖੇਤਰੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ WHO ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦੇ 144ਵੇਂ ਸੈਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਏਡਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨ (FRCP) ਦੇ ਫੈਲੋ ਹਨ।

WHO ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ 1975 ਬੈਚ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ (IAS) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਪਰਸੋਨਲ ਅਤੇ ਆਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ; ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਤੀ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਿਹਤ, ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਲੱਸਟਰ, ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ WHO ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਡਾ: ਸਿੰਘ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ WHO ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ।

## WHO ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ 
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਪੂਨਮ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਅਧਿਕਤਮ "ਸਸਟੇਨ" ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। "ਤੇਜ਼ ਕਰੋ, ਨਵਾਂ ਕਰੋ" ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਉਸਦੀ ਮੂਲ "ਵਨ ਬਾਏ ਫੋਰ" ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਸੱਤ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੱਠ) ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2014 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਖੇਤਰ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਐਂਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ ਅਫ਼ਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੂਨਮ ਨਰੂਲਾ

**ਪੂਨਮ ਨਰੂਲਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Poonam Narula**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ "ਸ਼ਰਾਰਤ" ਅਤੇ "ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੇ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਨੱਚ ਬਲੀਏ 1* ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਬਣੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੂਨਮ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਐਕਟਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਐਕਟਿੰਗ ਦੇ ਸਬਕ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ "ਸ਼ਰਾਰਤ" ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਿਟਕਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਐਂਟਰੀ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਟੀਵੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮਜ਼ ਦੇ *ਇਤਿਹਾਸ*, *ਕਸੌਟੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕੀ* *, ਮਾਨੋ ਯਾ ਨਾ ਮਾਨੋ, ਕਹੀਂ ਕਿਸਸੀ ਰੋਜ਼, ਕੁਸੁਮ* ਅਤੇ *ਕਹਾਣੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ* ਆਦਿ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਪੂਨਮ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਮਨੀਸ਼ ਗੋਇਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਕੱਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੰਗਾਦੇਵੀ

thumb| ਮਦੁਰਾ ਵਿਜਯਮ 1924 ਐਡੀਸ਼ਨ
**ਗੰਗਾਦੇਵੀ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਗੰਗਾਮਬਿਕਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਵੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ 
ਗੰਗਾਦੇਵੀ ਕੁਮਾਰ ਕੰਪਾਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਜੇਨਗਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬੁੱਕਾ ਰਾਇਆ ਪਹਿਲੇ (ਸੀ. 1360-1370) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

ਗੰਗਾਦੇਵੀ ਨੇ ਮਦੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਨੌਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਮਧੁਰਾ ਵਿਜਯਮ* ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਵੀਰਕਾਮਪਰਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰਮ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਮ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਨਾਮਲਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਗੰਗਾਦੇਵੀ ਪੰਪਾ ਕੰਪਾਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਲਮਾਨ ਰਸ਼ਦੀ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਵਿਕਟਰੀ ਸਿਟੀ* ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਪ੍ਰੇਮ ਚੌਧਰੀ

**ਪ੍ਰੇਮ ਚੌਧਰੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਰਿਸਰਚ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਫੈਲੋ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਵਿਆਹਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਆਲੋਚਕ ਹੈ।

ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਧਿਐਨ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ।
## ਕਰੀਅਰ 
ਚੌਧਰੀ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਲਾਈਫ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ ਰਿਸਰਚ ਸਮਰਥਿਤ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕੰਟੈਂਪਰਰੀ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਨਤ ਅਧਿਐਨ ਯੂਨਿਟ।

ਚੌਧਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਫੈਲੋ ਹਨ।

ਉਸਨੇ ਨਿਊਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਮਾਹਰ ਟਿੱਪਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ *ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ* ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; *ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ* ਨੂੰ, *ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ*, *ਟਾਈਮ*, ਅਤੇ *ਰਾਇਟਰਜ਼* "ਆਨਰ ਕਿਲਿੰਗ" ਬਾਰੇ; ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਬਾਰੇ *ਸਟੇਟਸਮੈਨ* ਨੂੰ; ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਬਾਰੇ *NPR* ਅਤੇ ਇਹ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ; ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ *ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਨੂੰ; ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਿਰਾਸਤੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ *ਰਾਇਟਰਜ਼* ਨੂੰ। ਉਸ ਦਾ 2004 *ਮਾਡਰਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼* ਲੇਖ "ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਵਜ਼, ਸਟੇਟ ਇੰਟਰਵੈਨਸ਼ਨ: ਕੇਸ ਆਫ਼ ਰਨਵੇ ਮੈਰਿਜ ਇਨ ਰੂਰਲ ਨਾਰਥ ਇੰਡੀਆ" 2006 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਫਿਊਜੀ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ *ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ* ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਵਿਆਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਿੰਸਾ, ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

### ਕਿਤਾਬਾਂ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਹਰਦਵਾਰੀ ਲਾਲ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਜਰਨੈਲ ਘੁਮਾਣ

**ਜਰਨੈਲ ਘੁਮਾਣ** ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗੀਤਕਾਰ, ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਸੈਂਕੜੇ ਹੀ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਕ ਹੈ।

## ਕਾਰਜ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਐਂਚ. ਐਮ. ਵੀ. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮਸੀਹਾ, ਦਿੜ੍ਹਬੇ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਗੀਤਕਾਰ, ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮਾਲਿਕ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਧੁਨਿਕ ਰਿਕਾਡਿੰਗ ਸਟੂਡੀਓ ਖੋਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ 'ਅਧੂਰਾ ਖ਼ਆਬ' ਕਿਤਾਬ ਛੱਪ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ
# ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਪਾਖੰਡੀ
# ਬਾਬੇ ਮੋਟੀਆਂ ਗੋਗੜਾਂ ਵਾਲੇ
# ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਦਿਆਂ
# ਜਾਗ ਉਏ ਤੂੰ ਜਾਗ ਲੋਕਾ
# ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹਾਂ
# ਡੇਰਾਵਾਦ ਕਿਉਂ ਪੈਰ ਫੈਲਾਅ ਗਿਆ

## ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ
ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਨਵੇਂ ਗਾਇਕਾਂ, ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਚਮਕਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਿਆ 'JLPL' ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ 'ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ' ਸ਼ੋਅ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਨਾਲ ਮੋਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਗੱਭਰੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਕਰੀਬਨ 100 ਦੇ ਕਰੀਬ ਨਵੇਂ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸੁਰ ਸੰਗਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ 
# ਸੰਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ
# ਮਿਊਜਿਕ ਅਕੈਡਮੀ 
# ਹੁਨਮ ਦੀਪਹਿਚਾਣ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿ
ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ

**ਜੈਸ੍ਰੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ** ( **ਜਯਸ਼੍ਰੀ ਕਾਟਟੋਪਾਧਿਆਏ** ) (ਜਨਮ 1945) ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. 'ਵਾਲਮੀਕੀ ਦੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰੀ ਤੱਤ' ਅਤੇ 'ਵਿਸ਼ਵਾਕਬੀ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ 'ਤੇ ਬੋਧੀ ਅਵਦਾਨਾ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ'।

ਉਸਦੀਆਂ ਸਵੈ-ਰਚਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਮ *ਨਿਸੰਗਹ ਪ੍ਰਣਯ* ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਟੈਚਮੈਂਟ* ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਿਸੰਗਹ ਪ੍ਰਣਯਾਹ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੀਡੀ ਬਣਾਈ ਹੈ ਜੋ ਬੈਂਕਾਕ, ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 16ਵੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲਿਖਤਾਂ ਹਨ 'ਅਸਫਵਿਲਾਸਾ ਸਮੀਕਸ਼ਾ', 'ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤੇ ਸਵਪਨਾ', 'ਮਹਾਵਸਤੁਨੀ ਰਾਮਾਇਣਨੁਭਾਵ', 'ਅਧਿਆਰਧਸਤਕ ਸਮੀਕਸ਼ਾ', 'ਮ੍ਰਿਚਾਕਟਿਕੇ ਵਰਸ਼', 'ਬੁੱਧਚਰਿਤ ਰਮਾਇਣ ਸੰਮਯਮ', 'ਜਗਨਨਾਥਸ੍ਯ', 'ਜਗਨ੍ਨਾਥਸ੍ਯ', 'ਜਗਨ੍ਨਾਥਸ੍ਯ', 'ਜਗਨ੍ਨਾਥਸ੍ਯ', 'ਜਗਨ੍ਨਾਥਸ੍ਯ', 'ਜਗਨ੍ਨਾਥਾਸ੍ਯ', 'ਜਗਨ੍ਨਾਥਾਸ੍ਯ'। 'ਊਸ਼ਾ ਵਰਵਰਣਿਣੀ', ਅਤੇ 'ਦੇਵੀ ਸੂਕਤਮ' ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ ਸਨ।

ਉਸਨੇ ਪੰਚਤੰਤਰ ਦੇ ਦੋ ਤੰਤਰ 'ਕਾਕੋਲੂਕੀਅਮ' ਅਤੇ 'ਲਬਧਾਪ੍ਰਣਾਸ਼ਮ' ਦਾ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਨਿਸੰਗਹ ਪ੍ਰਣਯਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ 'ਰਾਤਰੀ', 'ਸ਼ਿਲਾਭੱਟਰਿਕਾ', 'ਅਵਾਸਾਰਾ', ਅਤੇ 'ਕਲਿਕਤਾਨਗਰਯ ਦੁਰਗਾਪ੍ਰਤਿਮੰਗ ਪ੍ਰਤੀ' ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਉਸਨੇ 5 ਸਤੰਬਰ 012 ਨੂੰ ਡਿਬਰੂਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਇਆ। .

ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੀਡਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਥੀਓਲੋਜੀ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ।

ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਗੈਸਟ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਚੂਰਾਮਣੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾਰਾਮ ਬੈਦਿਕ ਆਦਰਸ਼ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।

ਉਸਨੇ ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਆਲਮਕਾਰਸ਼ਾਸ਼ਤਰ (ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ) ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੁਸਤਕ ਭੰਡਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 'ਆਲਮਕਾਰਸਾਹਿਤੇਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸ਼' ਨਾਮਕ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਬੰਗਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਭਰਮਣ ਵਿਲਾਸੀਰ ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਹਵਾਲੇ 
* 
* Vimsa-Satabdi-Samskrita-Kavyamritam by Aviraj Rajendra Mishra
* Sanskrit Journal Ajasra
* Sanskrit Journal Samgamani
* Sanskrita Pratibha, Sahitya Academy
* Indian Literature, Sahitya Academy
* All India Oriental Conference Proceedings B.O.R.I.
* Kolkatar Kadcha in Anandabazar Patrika newspaper dated 8 March 1993
* Pardte Pardte in Anadabazar Patrika newspaper dated 27 June 1998
* Boier Desh Magazine April–June Issue 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਗੰਗਾ ਭਰਨੀ ਵਾਸੁਦੇਵਨ

**ਗੰਗਾ ਭਰਨੀ ਵਾਸੁਦੇਵਨ** (**ਗੰਗਾ ਭਰਨੀ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਲੌਗਰ ਤੋਂ ਲੇਖਕ ਬਣੀ ਹੈ। ਉਹ *ਜਸਟ ਯੂ, ਮੀ ਐਂਡ ਏ ਸੀਕਰੇਟ* (2012), *ਏ ਮਿੰਟ ਟੂ ਡੈਥ* (2015), *ਏ ਸਿਪ ਆਫ ਲਵ ਐਂਡ ਏ ਸਿਪ ਆਫ ਕੌਫੀ* (2016) ਅਤੇ *ਮਰਡਰ ਇਨ ਦਿ ਐਲੀਵੇਟਰ* (2018) ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਲਾਗਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ