open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰਾਧਿਕਾ ਸਰਥਕੁਮਾਰ

thumb|ਰਾਧਿਕਾ ਸਰਥਕੁਮਾਰ
**ਰਾਧਿਕਾ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ ਮਲਿਆਲਮ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਡਾਨ ਮੀਡੀਆਵਰਕਸ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਛੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ, ਦੋ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਰਾਧਿਕਾ ਮਰਹੂਮ ਤਾਮਿਲ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀਅਨ, ਐਮਆਰ ਰਾਧਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਜੋ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਹੈ। ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਭਾਰਤ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨਿਰੋਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਰਾਜੂ ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ ਰਾਧਾ ਰਵੀ ਵੀ ਹੈ।

ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ 4 ਫਰਵਰੀ 2001 ਨੂੰ ਐਕਟਰ ਸਰਥਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਸਤ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ: *ਨਮਾ ਅੰਨਾਚੀ* (1994) ਅਤੇ *ਸੂਰਿਆਵਮਸਮ* (1997)। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ 2004 'ਚ ਜਨਮ ਰਾਹੁਲ ਨਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ।

ਉਸਦੀ ਧੀ ਰੇਯਾਨੇ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਭਿਮਨਿਊ ਮਿਥੁਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਾਧਿਕਾ 2018 ਵਿੱਚ ਦਾਦੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰੇਅਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ 1978 ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ *ਕਿਜ਼ਕਕੇ ਪੋਗਮ ਰੇਲ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਈ ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਸਨੇ *ਮੀਂਦਮ ਓਰੂ ਕਥਲ ਕਥਾਈ* (1985) ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਫਿਲਮ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

ਉਸਨੂੰ *ਨਿਆਮ ਕਵਾਲੀ* (1981) ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਤੇਲਗੂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, *ਧਰਮਾ ਦੇਵਥਾਈ* (1986), *ਨੀਤਿੱਕੂ ਠੰਡਨਾਈ* (1987) ਅਤੇ *ਕੇਲਾਦੀ ਕੰਨਮਨੀ* (1990) ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਤਾਮਿਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਧਿਕਾ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉੱਦਮ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ ਰਾਡਾਨ ਮੀਡੀਆਵਰਕਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪਣਾ ਟੀਵੀ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਉਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੜਚਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੰਪਨੀ 1999 ਵਿੱਚ ਰਾਡਾਨ ਮੀਡੀਆਵਰਕਸ (I) ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੁੜ ਉਭਰੀ, ਅਤੇ 2008 ਤੱਕ, ਸਾਲਾਨਾ ਟਰਨਓਵਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਆ। 

ਉਹ ਵਿਜੇ ਟੀਵੀ ਦੇ *ਜੋੜੀ ਨੰਬਰ ਵਨ* ਸੀਜ਼ਨ 4 ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਸੀ

ਉਸਨੇ *ਈਦੀ ਕਥਾ ਕਡੂ* (ਤੇਲਗੂ), *ਚਿੱਟੀ*, *ਅੰਨਾਮਲਾਈ*, *ਸੇਲਵੀ*, *ਅਰਾਸੀ*, *ਚੇਲਾਮਏ*, *ਵਾਣੀ ਰਾਣੀ*, *ਥਮਰਾਈ* ਅਤੇ *ਚਿਠੀ - 2* ਵਰਗੇ ਸੀਰੀਅਲ ਬਣਾਏ।

ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ *ਮਾਰਕੀਟ ਰਾਜਾ ਐਮਬੀਬੀਐਸ* ਦੇ ਆਡੀਓ ਲਾਂਚ ਦੌਰਾਨ "ਨਦੀਗਾਵੇਲ ਸੇਲਵੀ" ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 1 - ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ (ਨਿਰਮਾਤਾ), 6 - ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸਾਊਥ, 3 - ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ, 1 - ਸਿਨੇਮਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 1 - ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ 2006 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਆਰ. ਸਰਥਕੁਮਾਰ ਨਾਲ AIADMK ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 18 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ AIADMK ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2007 ਤੋਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਮਥੁਵਾ ਮੱਕਲ ਕਾਚੀ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੋਟਾ ਸਟੋਨ

**ਕੋਟਾ ਸਟੋਨ** ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਇਹ ਪੱਥਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਨਾਂ ਰਾਮਗੰਜ ਮੰਡੀ ਵਿਖੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨੀਲੇ-ਹਰੇ, ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਪੱਥਰ ਭੂਰੇ, ਕਾਲੇ, ਗੁਲਾਬੀ, ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
# ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਇਓ-ਡੀਗਰੇਬਲ ਅਤੇ ਈਕੋ-ਫਰੈਂਡਲੀ ਹੈ।
# ਇਹ ਪੱਥਰ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
# ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਮਤਲਬ ਪੁੱਟਣਾ ਜਾ ਬਦਲਣਾ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
# ਕੋਟਾ ਪੱਥਰ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਪੱਥਰ ਹੈ । ਇਹ ਭਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਛੇਤੀ ਟੁੱਟਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। 
# ਇਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਪਾਰਕ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
# ਕੋਟਾ ਸਟੋਨ ਗੈਰ-ਤਿਲਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਆਦਿ ਦੇ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
# ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਿਨਿਸ਼ (ਲਾਈਟ ਸ਼ਾਈਨ) ਅਤੇ ਮਿਰਰ ਫਿਨਿਸ਼ (ਚੰਗੀ ਚਮਕ) ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
# ਕੋਟਾ ਪੱਥਰ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸੋਖਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
# ਪੁਰਾਣੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾ ਦੀ ਤਰਾਂ ਚਮਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਥਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ
ਆਂਚਲ ਮਲਹੋਤਰਾ

**ਆਂਚਲ ਮਲਹੋਤਰਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ: **Aanchal Malhotra**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਆਂਚਲ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 1990 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਓਨਟਾਰੀਓ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਟ੍ਰਿੰਟਮੇਕਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਫ.ਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਸਰ ਐਡਮੰਡ ਵਾਕਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੋਨਕੋਰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਤੋਂ ਸਟੂਡੀਓ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਐਫ.ਏ. ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਬਹਿਰੀਸਨ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ, ਬਲਰਾਜ ਬਾਹਰੀ ਦੁਆਰਾ 1953 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਮਟੀਰੀਅਲ ਮੈਮੋਰੀ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਰਾਸਤ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਸਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਲਿਖਤਾਂ 
ਆਂਚਲ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, *ਰਿਮਨੈਂਟਸ ਆਫ਼ ਏ ਸੇਪਰੇਸ਼ਨ: ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਥਰੂ ਮਟੀਰੀਅਲ ਮੈਮੋਰੀ* ਨੂੰ ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ 2017 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ 70ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅਧੀਨ) ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੋਨਕੋਰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਐਮਐਫਏ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੰਡ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ ਸਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕਰਾਸਓਵਰ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਏ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ 'ਇੰਡੀਆ @ 70' ਬੁੱਕ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਭੱਟ ਫਸਟ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ, ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਐਨਆਈਐਫ ਬੁੱਕ ਪ੍ਰਾਈਜ਼, ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਲਿਟ ਫਾਰ ਲਾਈਫ ਨਾਨ ਫਿਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਇਹ 2019 ਵਿੱਚ ਹਰਸਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ *ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ 21 ਵਸਤੂਆਂ, ਵੰਡ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼* ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਗਲੋਬਲ ਕਲਚਰਲ ਸਮਝਦਾਰੀ ਲਈ 2019 ਦੇ ਨਾਇਫ ਅਲ-ਰੋਧਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2022 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੀ 75ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਲਈ, ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਫਾਲੋ-ਅਪ, '*ਇਨ ਦਿ ਲੈਂਗੂਏਜ ਆਫ਼ ਰੀਮੇਂਬਰਿੰਗ: ਦਿ ਇਨਹੈਰੀਟੈਂਸ ਆਫ਼ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ*' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਭਾਰਤੀਆਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਐਵਰਲਾਸਟਿੰਗ ਥਿੰਗਜ਼*, ਵੀ 2022 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸੌਂਦਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ

thumb|ਸੌਂਦਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ
**ਸੌਂਦਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ** (ਜਨਮ **ਸ਼ਕੂ ਬਾਈ ਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ** ; 20 ਸਤੰਬਰ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਓਚਰ ਪਿਕਚਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਸੌਂਦਰਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਹ *ਗੋਆ* (2010) ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ *ਕੋਚਾਦਾਈਆਂ* (2014) ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੌਂਦਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ, ਸ਼ਕੂ ਬਾਈ ਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੇਲਾਚੇਰੀ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।

2007 ਵਿੱਚ, ਓਚਰ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰੋਸ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਹਿਲੀ *ਫ਼ਿਲਮ ਸੁਲਤਾਨ: ਦਿ ਵਾਰੀਅਰ*, ਇੱਕ 3D ਐਨੀਮੇਟਡ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਸਨ । ਫਿਲਮ ਦੇ ਟੀਜ਼ਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸਮੇਤ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੋਸ਼ਨ ਕੈਪਚਰ ਫਿਲਮ, *ਕੋਚਾਦਈਆਂ* ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। *ਕੋਚਾਦਈਆਂ* ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਸੌਂਦਰਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਇੰਡੀਅਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ "ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾ" ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਧਨੁਸ਼, ਕਾਜਲ ਅਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਮੰਜੀਮਾ ਮੋਹਨ ਨਾਲ *ਨੀਲਾਵੁੱਕੂ ਐਨਮੇਲ ਐਨਾਡੀ ਕੋਬਮ* ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦੇ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਅਗਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਉੱਦਮ *ਵੇਲੈਇਲਾ ਪੱਟਾਧਾਰੀ 2* ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਈ 6 ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹੂਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜੋ ਵੌਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸੌਂਦਰਿਆ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਲਤਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਹੈ।

ਸੌਂਦਰਿਆ ਨੇ 3 ਸਤੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਦੇ ਰਾਣੀ ਮੇਯਾਮਾਈ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨ ਰਾਮਕੁਮਾਰ, ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਘਰ 6 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਸੌਂਦਰਿਆ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਅਣਸੁਲਝੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਤਲਾਕ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ, ਜੋੜੇ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ।

ਉਸਨੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਲੀਲਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ 11 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਸ਼ਗਨ ਵਨੰਗਾਮੁਡੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ "ਵੀਰ" ਦਾ ਜਨਮ 2022 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਰਤੀ ਰਾਣਾ

**ਆਰਤੀ ਰਾਣਾ** (ਜਨਮ  ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਸਤਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਥੀ ਥਰੂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਰਤੀ ਰਾਣਾ ਦਾ ਜਨਮ 1976 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਰੂ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਧਵਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਤਰਾਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੂਰਲ ਆਜੀਵਿਕਾ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਉਸਨੇ ਗਲੀਚੇ, ਟੋਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬੈਗ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗੌਤਮ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
left|thumb| ਗੈਬਰੌਲਾ ਵਿੱਚ ਥਰੂ ਹਥ ਕਾਰਗਾਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ
2016 ਤੱਕ ਰਾਣਾ ਨੇ ਲਗਭਗ 800 ਥਾਰੂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 2022 ਤੱਕ ਉਹ ਹੱਥੀਂ ਸ਼ਿਲਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਥਰੂ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਦੁਧਵਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਟਰ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਰਾਣਾ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਰਾਣਾ ਦੀ ਉੱਦਮਤਾ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਬਹਾਦਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਸਵਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਸੁਮਤੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ

**ਸੁਮਤੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ** ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਸਪੀਕਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਟਵਿਲਾਇਟ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸੀਈਓ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਹਾਊਸ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਲਮੇਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਐਨਜੀਓ ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਟਰੱਸਟੀ ਹੈ, ਟਵਿਲਾਇਟ ਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨਜ਼ ਇਵੈਂਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ, *ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ* ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। *ਹੋਮ ਮੇਕਰ* – ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ, EWC – Elite Women Club ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਫੋਰਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, *WE ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਅਤੇ *ਕਲੱਬ ਇਲੀਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ।

## ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ 
ਸੁਮਤੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ 2013 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ NGO Soulmates Foundation ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਟਰੱਸਟੀ ਹੈ। ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ "ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ" ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਮਤੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਸੀ। ਸੋਲਮੇਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਹਵਾਲਾ ਹੈ **"ਲੈਂਡ ਯੂਅਰ ਸੋਲਸ"** ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ: " **ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।** **ਪਰ ਅਸੀਂ ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ** ”।

## ਅਸੀਂ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 
*ਵੂਮੈਨ ਐਕਸਕਲੂਸਿਵ ਮੈਗਜ਼ੀਨ* 15 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਭਾਰਤੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫੈਸ਼ਨ, ਸਿਨੇਮਾ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਉੱਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਸਾਧਨਾਈ ਪੈਂਗਲ ਅਵਾਰਡ
* ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਅਵਾਰਡ
* ਰੋਟਰੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ 3230 ਦੁਆਰਾ ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਰ 2014
* ਟੈਗੋਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਰ ਅਵਾਰਡ
* ਵਰਖਾ ਦੀ ਬੂੰਦ ਸਾਧਨੈ ਪੰਗਲ
* ਪੇਨਲਮ ਅਵਾਰਡ
* ਮਹਿਲਾ ਜੋਤੀ ਅਵਾਰਡ
* ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਤਮਿਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤਾਂ (ਯੂਕੇ)
* ਪੇਨ ਵੇਟ੍ਰਿੱਕੂ ਪਿੰਨ
* ਕੁਦਰਤੀ ਅਸਧਾਰਨ ਔਰਤ ਅਵਾਰਡ
* ਵੂਮੈਨ ਐਂਟਰਪ੍ਰਨਿਓਰਜ਼ ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਉੱਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਤਿਕਾ ਠੁਕਰਾਲ

**ਲਤਿਕਾ ਠੁਕਰਾਲ** (ਜਨਮ  ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁੜਗਾਉਂ ਵਿੱਚ ਅਰਾਵਲੀ ਬਾਇਓਡਾਇਵਰਸਿਟੀ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਜਿੱਥੇ #IAmGurgaon ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ 10 ਲੱਖ ਦੇਸੀ ਰੁੱਖ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ 2015 ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਠੁਕਰਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 1967 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਟੀਬੈਂਕ ਵਿੱਚ 18-ਸਾਲ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ITC ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਈ।
left|thumb| ਲਤਿਕਾ ਠੁਕਰਾਲ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁੜਗਾਓਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਉਹ 1996 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਧਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਜਾਂ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਵਧਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1999

2010 ਵਿਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। 'IamGurgaon' ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਅੱਠ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ' ਤੇ ਤਤਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2020 ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, #IamGurgaon ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਕੰਡੋਮੀਨੀਅਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਠੁਕਰਾ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ 3250 ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਆਉਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਸ਼ਵੇਤਾ ਸ਼ਿੰਦੇ

**ਸ਼ਵੇਤਾ ਸ਼ਿੰਦੇ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਗੀਰਾ ਝਾਲਾ ਜੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਡੌਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੰਜੇ ਖਾਂਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਜਰਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਵੇਤਾ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਸੰਦੀਪ ਭੰਸਾਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਵੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਡਲਿੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਡੇਲੀ ਸੋਪਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ।

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*   
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਅਮਨਜੋਤ ਕੌਰ

**ਅਮਨਜੋਤ ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ** (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਮੱਧਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦ ਮੈਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ 41 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Amanjot Kaur at CricketArchive (subscription required)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000
ਨਤਾਸ਼ਾ ਪੂਨਾਵਾਲਾ

**ਨਤਾਸ਼ਾ** **ਪੂਨਾਵਾਲਾ** (ਜਨਮ 26 ਨਵੰਬਰ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ, ਵਿਲੂ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ; ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੀਰਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵੈਕਸੀਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ; ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਸਾਇੰਸ ਪਾਰਕ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ; ਅਤੇ ਵਿਲੂ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਰੇਸਿੰਗ ਐਂਡ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਉਹ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 26 ਨਵੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ ਅਰੋੜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮਿੰਨੀ ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਅਮਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਣੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਸਕੂਲ, ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। 2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਨਤਾਸ਼ਾ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਅਦਾਰ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਸਾਈਰਸ ਅਤੇ ਦਾਰਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵਿਲੂ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰੀਆ ਮਜ਼ੂਮਦਾਰ ਸਿੰਘਲ

**ਰੀਆ ਮਜ਼ੂਮਦਾਰ ਸਿੰਘਲ** (ਜਨਮ 1982) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਇਓਡੀਗ੍ਰੇਡੇਬਲ ਡਿਸਪੋਸੇਬਲ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ 
ਸਿੰਘਲ ਦਾ ਜਨਮ 1982 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਸਟਲ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੰਦਨ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਫਾਈਜ਼ਰ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲੰਡਨ ਬੇਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਇੰਨੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਡੀਗ੍ਰੇਡੇਬਲ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ $1 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
left|thumb| ਸਿੰਘਲ ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਉਸਨੇ 20 ਕਰਮਚਾਰੀ ਲਏ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਰਨ ਗਈ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਮਾੜਾ ਸਵਾਗਤ ਮਿਲਿਆ। ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਆਮ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤੂੜੀ ਕਿਤੇ ਲੈਂਡਫਿਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ "ਟਿਕਾਊ ਭੋਜਨ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਉਦਯੋਗ" ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ 'ਵੂਮੈਨ ਸਟ੍ਰੈਂਥ ਅਵਾਰਡ' (ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ) ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਉਹ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
* ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਵੱਛ ਹਵਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਦਲਿਤ ਨਾਰੀਵਾਦ

alt=Aathi Thamilar Peravai women's empowerment conference in Salem, Tamil Nadu, 2009.|thumb|300x300px|ਸਲੇਮ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, 2009 ਵਿੱਚ *ਆਥੀ ਥਾਮਿਲਰ ਪੇਰਵਾਈ* ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਕਾਨਫਰੰਸ।
**ਦਲਿਤ ਨਾਰੀਵਾਦ** ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਤ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮਹਿਲਾ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ। ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਰੀਬ, ਅਨਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਲਿਤ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲਿੰਗ, ਜਾਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਜੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੇਪਾਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 13.2% ਹਨ।1998 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 2% 'ਤੇ "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ" ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਜਿਉਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹਨ।ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਾਲਮ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਦਲਿਤ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਲਿਤ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਭਾਰਤ 
thumb|8 ਜੁਲਾਈ 1942 ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਨਾਲ ਡਾ.
1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਛੂਤ- ਛਾਤ -ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ।  ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ 1930ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ, ਦਾਜ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਵਿਧਵਾਤਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਤੇ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

1942 ਵਿੱਚ, 25,000 ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਡਿਪਰੈਸਡ ਕਲਾਸ ਵੂਮੈਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਲੋਚਨਾਬਾਈ ਡੋਂਗਰੇ ਨੇ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ, ਮਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤਲਾਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਬਹੁ-ਵਿਆਹ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਤ-ਆਧਾਰਿਤ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਦਲਿਤ ਮਹਿਲਾ ਸੈਨੇਟਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਕੋਹਲੀ, 2018 ਵਿੱਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦਲਿਤ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪਹੁੰਚ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਦਿੱਲੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਅਰਜੁਨਾ ਨਦੀ

**ਅਰਜੁਨਾ** ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁਧੁਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀ ਸੀ। ਅਰਜੁਨ ਪੰਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ। ਵਾਟਰਾਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਹੈ।

ਇਸ ਨਦੀ 'ਤੇ 1989 'ਚ ਅਨਾਇਕੁੱਟਮ ਡੈਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਡੈਮ ਸ਼ਿਵਕਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵਿਰੁਧੁਨਗਰ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਆਰੋਹੀ ਪਟੇਲ

**ਆਰੋਹੀਪਟੇਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Aarohi Patel**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਦੀਪ ਪਟੇਲ ਦੀ "ਮੋਤੀ ਨਾ ਚੌਕ ਰੇ ਸਪਨਾ ਮਾ ਡਿਠਾ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਵਿਜੇਗਿਰੀ ਬਾਵਾ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ "ਪ੍ਰੇਮਜੀ: ਰਾਈਜ਼ ਆਫ ਏ ਵਾਰੀਅਰ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਨੇ 10 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਲਵ ਨੀ ਭਵਾਈ "ਅਤੇ "ਚਾਲ ਜੀਵੀ ਲਾਈਏ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 17ਵੇਂ ਸਲਾਨਾ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਡੀਆ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਅਵਾਰਡਸ-2017 ਵਿੱਚ ਅਤੇ *ਲਵ ਨੀ ਭਵਾਈ* ਲਈ ਰੇਡੀਓ ਸਿਟੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡਸ-2017 ਵਿੱਚ 'ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ' ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਜੇਗਿਰੀ ਬਾਵਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ *ਮੋਂਟੂ ਨੀ ਬਿੱਟੂ* ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2019 ਦਾ GIFA ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਆਰੋਹੀ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੋੜੀ ਸੰਦੀਪ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਪਟੇਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੰਜਨਾ ਪਟੇਲ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਐਚਐਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਕਾਉਂਟਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2014 ਤੱਕ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 94.3 ਮਾਈ ਐਫਐਮ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਤੋਂ ਜੂਨ 2014 ਤੱਕ TV9 ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਖੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਵੀ ਕੀਤੀ ਉਸਨੇ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਾਲਜ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।  ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ *ਪ੍ਰੇਮਜੀ: ਰਾਈਜ਼ ਆਫ਼ ਏ ਵਾਰੀਅਰ* ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਿਕਾਸ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 
ਪਟੇਲ ਨੇ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ:

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਰਤੀ ਬਜਾਜ

**ਆਰਤੀ ਬਜਾਜ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Aarti Bajaj**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਐਡੀਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ *ਜਬ ਵੀ ਮੈਟ* ਅਤੇ *ਆਮਿਰ* ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਆਰਤੀ ਬਜਾਜ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਡੈਡੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੱਜ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਝਿਜਕਦੇ ਹੋਏ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲਈ।" ਬਾਰਡਰੋਏ ਬਰੇਟੋ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਰਮੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ "ਸੰਪਾਦਨ ਟੇਬਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ।" ਕੁਝ ਤਜਰਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਲਈ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਰਤੀ ਬਜਾਜ ਨੇ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾ ਹੋਈ ਫਿਲਮ *ਪੰਚ* ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਫਿਲਮ *ਬਲੈਕ ਫ੍ਰਾਈਡੇ* ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰੀਮਾ ਕਾਗਤੀ ਦੀ *ਹਨੀਮੂਨ ਟਰੈਵਲਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।* *ਲਿਮਟਿਡ*, ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਦੀ *ਜਬ ਵੀ ਮੇਟ, ਰੌਕਸਟਾਰ, ਤਮਾਸ਼ਾ, ਹਾਈਵੇਅ* ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗੁਪਤਾ ਦੀ *ਆਮਿਰ*, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦੂਜੇ ਸਟਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ *ਦੇਵ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ।* *ਡੀ*, *ਗੁਲਾਲ*, *ਅਗਲੀ*, *ਰਮਨ ਰਾਘਵ 2.0*, ਮੁਕਬਾਜ਼, ਸੈਕਰਡ ਗੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀਆਂ । ਦ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਰਣਨ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਰਲੱਭ ਨਵੇਂ-ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।"

ਉਸੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਬਜਾਜ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਔਸਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਦ ਹਿੰਦੂ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।" ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਪਸੰਦ ਹੈ।" ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਉਤੇਜਨਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰਤਾ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਫੋਕਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਬਜਾਜ ਨੇ *ਰਾਕਸਟਾਰ* ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ *ਸੈਕਰਡ ਗੇਮਜ਼* ਤੱਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਪਾਦਨ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਮੁਖੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਾਨਕੀਬਾਈ

**ਜਾਨਕੀ ਭੋਂਸਲੇ** (ਗੁਜਰ) (1675 - 2 ਮਾਰਚ 1700 ਈ.) ਰਾਜਾਰਾਮ ਪਹਿਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।

ਜਾਨਕੀਬਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪਰਾਓ ਗੁਜਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਜਰਨੈਲ, ਜੋ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਸੀ।  ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 24 ਫਰਵਰੀ 1674 ਨੂੰ ਨੇਸਾਰੀ ਵਿਖੇ ਆਦਿਲ ਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜਰਨੈਲ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਸ ਸਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾਰਾਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਜਾਨਕੀਬਾਈ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 7 ਮਾਰਚ 1680 ਨੂੰ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਹੁਰੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ 25 ਦਿਨ ਬਾਅਦ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1680 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

## ਮੌਤ 
2 ਮਾਰਚ 1700 ਨੂੰ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾਰਾਮ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਾਨਕੀਬਾਈ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਸਰੋਤ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਰਿਕਾਰਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸਿੰਘਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਰਾਠੀ ਬਖਰਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਨਕੀਬਾਈ ਮਹਾਰਾਣੀ ਯੇਸੂਬਾਈ ਭੌਂਸਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੂਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬੰਧਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1719 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਲਾਜੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੁਆਰਾ ਯੇਸੂਬਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਰਾਠਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਆਰਤੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ

**ਆਰਤੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ** (ਜਨਮ 1983) ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਏਸ਼ੀਆ 21 IPRYLI ਫੈਲੋ ਹੈ।

ਵਿਲਸਨ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ CNBC ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ, *ਲੈਂਡ ਆਫ ਵਿਡੋਜ਼* ਅਤੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਨਾਈਟ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੋ ਕਿ 7ਵੇਂ ਅਲਜਜ਼ੀਰਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਦੋਹਾ, 2011 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਸਮੇਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ *ਫੋਰੈਸਟਿੰਗ ਲਾਈਫ ਦਾ* ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਜਾਦਵ ਪੇਏਂਗ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 35 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਏ ਅਤੇ 1400 ਏਕੜ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਜੰਗਲ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਗੋਆ), ਸੇਬੂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਆਈਡੀਪੀਏ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ, ਜੈਪੁਰ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਦੀ ਜਿਊਰੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਨਾਮ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੰਕਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਸਾਲਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ-ਲੰਬਾਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਹਿਊਮੈਨਿਟੀ ਵਾਚਡੌਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮਤਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ *ਕਿੱਕ*, *ਮਾਈ ਨੇਮ ਇਜ਼ ਖ਼ਾਨ*, ਅਤੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਸੁਰ ਖੇਤਰ ਵਰਗੇ ਵਪਾਰਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਕਿੱਕ* (2014) (ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ)
* ਜੰਗਲਾਤ ਜੀਵਨ (2013) (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)
* *ਵ੍ਹਾਈਟ ਨਾਈਟ (ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ)* (2012) (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)
* *ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ* (2011) (ਡਾਇਰੈਕਟਰ)
* *ਮਾਈ ਨੇਮ ਇਜ਼ ਖ਼ਾਨ* (2010) (ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ)
* *ਕਾਮਬਖਤ ਇਸ਼ਕ* (2009) (ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਜਨੀ ਕੁਮਾਰ

**ਰਜਨੀ ਕੁਮਾਰ** (ਜਨਮ **ਨੈਨਸੀ ਜੋਇਸ ਮਾਰਗਰੇਟ ਜੋਨਸ** ; 5 ਮਾਰਚ 1923 – 11 ਨਵੰਬਰ 2022) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਪਰਿੰਗਡੇਲਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਸਕੂਲਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ। ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਨੈਨਸੀ ਜੋਇਸ ਮਾਰਗਰੇਟ ਜੋਨਸ 5 ਮਾਰਚ 1923 ਨੂੰ ਲੰਡਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1941 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, 

1950 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲ, ਸਲਵਾਨ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 1955 ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੰਸਥਾ ਨੇ, ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਰੋਲ ਵਿੱਚ 6000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦ ਕੰਪੈਨੀਅਨਜ਼ ਆਫ਼ ਓਰ ਟੈਂਬੋ (ਸਿਲਵਰ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮੌਤ 10 ਨਵੰਬਰ 2022 ਨੂੰ 99 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ 
*  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਰਉਪਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਊਸ਼ਾ ਨਰਾਇਣਨ

**ਊਸ਼ਾ ਨਰਾਇਣਨ,** ਜਨਮ **ਟਿੰਟ ਟਿੰਟ** (    ; 1922 - 24 ਜਨਵਰੀ 2008), 1997 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੇਆਰ ਨਰਾਇਣਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਨ 'ਤੇ, ਊਸ਼ਾ ਨਾਰਾਇਣਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੰਮੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਊਸ਼ਾ ਨਰਾਇਣਨ ਦਾ ਜਨਮ 1922 ਵਿੱਚ ਯਾਮੇਥਿਨ, ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ **ਟਿੰਟ ਟਿੰਟ** ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰੰਗੂਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਬਰਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰਿੰਗ ਟਿਊਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਬਰਮੀ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ; ਥੀਨ ਪੇ ਮਿਇੰਟ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਸਵੀਟ ਐਂਡ ਸੌਰ ਹੈ*, 1998 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਚਿਤਰਾ ਨਾਰਾਇਣਨ (ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਲੀਚਟਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਦ ਹੋਲੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ) ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨਰਾਇਣਨ।

86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 24 ਜਨਵਰੀ 2008 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 5:30 ਵਜੇ ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922
ਆਥਮਿਕਾ

**ਆਥਮਿਕਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Aathmika**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਮ *ਮੀਸਾਯਾ ਮੁਰੱਕੂ* (2017) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਆਥਮਿਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ 26 ਜੂਨ 2020 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਥਮਿਕਾ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਮੈਨਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।  ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ "" ਦੀ ਅਧੀ ਦੁਆਰਾ "*ਮੀਸਾਯਾ ਮੁਰੱਕੂ"* ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਔਨਲਾਈਨ ਲੱਭੀ। ਆਥਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਨਰੇਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ "*ਨਰਗਾਸੂਰਨ"* ਸਾਈਨ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ OPPO ਚੇਨਈ ਟਾਈਮਜ਼ ਫਰੈਸ਼ ਫੇਸ 2017 ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਸੀ।

2018 ਵਿੱਚ, ਆਥਮਿਕਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ। ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਆਥਮਿਕਾ ਨੇ ਆਨੰਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ *ਕੋਡੀਲ ਓਰੂਵਨ* ਲਈ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਫਿਲਮ 2021 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਿਛਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਅਭਾ ਸਿੰਘ

**ਅਭਾ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Abha Singh**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਵਿਖੇ ਨਿਆਂਇਕ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ' ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।

ਉਹ ਰਣ-ਸਮਰ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਲਡਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨਾਲ ਸਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ, ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਜ਼ਾਬੇਲਾ ਥੋਬਰਨ ਕਾਲਜ, ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਬੈਚ ਦੇ ਟਾਪਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਜਵਾਹਲ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਐਮ.ਫਿਲ ਅਤੇ ਐਲ.ਐਲ. ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ. 1994 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ UPSC ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1961 ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਕਸਟਮ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਕਸਟਮ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1994 ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

### ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ 
ਅਭਾ ਸਿੰਘ 1995 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਡਾਕਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ - ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਉੱਨਤ ਡਾਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣੀਆਂ।

### ਕਾਨੂੰਨ 
ਅਭਾ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ -

# ਜਦੋਂ ਜਸਟਿਸ ਮਾਰਕੰਡੇ ਕਾਟਜੂ ਨੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ 1993 ਦੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬੇਲੋੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
# ਉਹ ਜ਼ੈਬੂਨਿਸਾ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕੇਸ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
# ਜਦੋਂ BMC ਨੇ ਬੰਬੇ ਜਿਮਖ਼ਾਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ "ਪੰਚਮ ਪਿਓ" ਪਾਣੀ ਦੇ ਫੁਹਾਰੇ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਸਟੇਅ ਲੈ ਲਿਆ।
# AIB 'ਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ AIB ਨਾਕਆਊਟ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।
# ਉਹ ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਹਿਟ-ਐਂਡ-ਰਨ ਕੇਸ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੈ।

### ਲੇਖਕ 
ਅਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ "*ਸਟਰੀ - ਦਸ਼ਾ" ਔਰ ਦਿਸ਼ਾ* ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਗੁਲ ਪਨਾਗ, ਭਾਗਿਆਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਲਾਂਚ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਯੋਗੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਂਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੂਨਮ ਗੁਪਤਾ

**ਪੂਨਮ ਗੁਪਤਾ** OBE (ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1976 ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼) ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਹੈ ਜੋ 2002 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਈ ਸੀ। ਪੂਨਮ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ 2017 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਚੈਰਿਟੀ ਲਈ ਉਸਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਆਰਡਰ ਆਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ (OBE) ਦੀ ਅਫਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਇਰਵਿਨ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਰਿਟ 'ਤੇ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਫੋਰ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹਾਲੈਂਡ ਦੇ ਮਾਸਟਰਿਚ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਐਮਬੀਏ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 2022 ਵਿੱਚ, ਪੂਨਮ ਨੂੰ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਈਕੋਲ ਸੁਪਰੀਊਰ ਰਾਬਰਟ ਡੀ ਸੋਰਬਨ ਵਿਖੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ. ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਬੇਲਫਾਸਟ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਪੁਨੀਤ ਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ। ਇਕੱਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਪਹਿਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 2005 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2007 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੂਨਮ ਨੂੰ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਤਪਦਿਕ ਦੇ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

2017 ਵਿੱਚ, ਪੂਨਮ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸਲਾਹਕਾਰ  ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਪੂਨਮ ਨੇ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਕੇ ਬਾਲ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸੱਚਾ ਜਾਫ਼ਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ 'ਤੇ ਜੇਤੂ ਬੋਲੀ ਲਗਾਈ।

2021 ਵਿੱਚ, ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਡੀਆ ਕੋਵਿਡ ਅਪੀਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਘਾਤਕ ਦੂਜੀ ਕੋਵਿਡ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਕਸੀਜਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੂਨਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰੋਬਾਰ - ਪੀਜੀ ਪੇਪਰ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ 2003 ਵਿੱਚ ਕਿਲਮਾਕੋਲ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ ਜੋ ਅਕਸਰ ਲੈਂਡਫਿਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪੀਜੀ ਪੇਪਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 53 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਆਯਾਤ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੇਪਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2015 ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੀਨੌਕ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਸਟਮ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਗੁਪਤਾ ਹੁਣ ਪੀਜੀ ਵਰਲਡ, ਐਸਏਪੀਪੀ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼, ਐਸਏਪੀਪੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਐਸਏਪੀਪੀ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ, ਐਨਵਾਈਜ਼ ਡੈਂਟਲ ਹੈਲਥ, ਪੁਨਵ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਇੰਕ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ 'ਯੂਕੇ-ਭਾਰਤ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ' ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
thumb| 2015 ਪੀਜੀ ਪੇਪਰ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਕਸਟਮ ਹਾਊਸ, ਗ੍ਰੀਨੌਕ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ।

## ਅਵਾਰਡ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਰਉਪਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਅਦਿਤੀ ਗੁਪਤਾ (ਲੇਖਕ)

**ਅਦਿਤੀ ਗੁਪਤਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Aditi Gupta**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮੇਨਸਟ੍ਰੂਪੀਡੀਆ ਕਾਮਿਕ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਐਲੂਮਨੀ, 2012 ਵਿੱਚ ਮੇਨਸਟ੍ਰੂਪੀਡੀਆ ਕਾਮਿਕ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ  ਇੰਡੀਆ 30 ਅੰਡਰ 30 2014 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਅਦਿਤੀ ਗੁਪਤਾ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਮੀਡੀਆ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਝਾਰਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੜਵਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੂਹੀਨ ਪਾਲ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਹਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਘਾਟ ਪਾਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸਨੇ ਮੇਨਸਟ੍ਰੂਪੀਡੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੂੰ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਵਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਾਂਗ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮਾਹਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਕਿਸੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਬੈਠਣਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧੋਣੇ ਅਤੇ ਸੁਕਾਉਣੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਨੇਟਰੀ ਨੈਪਕਿਨ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਾਹਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਤਿੰਨ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵੈਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਪਾਲ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਮੇਨਸਟ੍ਰੂਪੀਡੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥੀਸਿਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਪ੍ਰੀ-ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਲਈ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ' ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਮੇਨਸਟ੍ਰੂਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਿਜ਼ਟਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬੋਧੀ ਮੱਠਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਟਸਾਹਨ, ਮੁਨਸ਼ੀ ਜਗਨਨਾਥ ਭਗਵਾਨ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਸੰਸਥਾਨ, ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ, ਕਾਨਹਾ ਵਰਗੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਵਾਰੀ ਚੱਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਦੇਵੀ

**ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਦੇਵੀ** (17 ਜੁਲਾਈ 1886 – 9 ਸਤੰਬਰ 1962) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਜੁਲਾਈ 1886 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਅਰਾਹ ਵਿੱਚ ਮੁਖਤਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਬਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਉਹ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਸੱਚੀ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜੂਨ 1896 ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ 12 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 9 ਸਤੰਬਰ 1962 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਗਹਿਣੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

## ਸਨਮਾਨ 
* 1962 ਵਿੱਚ,  ਸੀਵਾਨ, ਬਿਹਾਰ ( ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ) ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1896
ਪਰੀ ਬੀਬੀ

**ਪਰੀ ਬੀਬੀ** (ਮਤਲਬ ਫੈਰੀ ਲੇਡੀ; ਮੌਤ 1678) ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਖਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਸਫ ਖਾਨ ਚੌਥੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਆਜ਼ਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਆਜ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਪਰੀ ਬੀਬੀ ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਖਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੁਖਤ ਰਹਿਮਤ ਬਾਨੋ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੰਗਣੀ 3 ਮਈ 1668 ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਆਜ਼ਮ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਾਲ ਸੁਬਾਹ (ਪ੍ਰਾਂਤ) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸਨ। ਉਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮੁਗਲ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਗਵਰਨਰ ਘਰਾਣੇ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

## ਮੌਤ ਅਤੇ ਕਬਰ 
thumb| ਪਰੀ ਬੀਬੀ ਦੀ ਕਬਰ
1678 ਵਿੱਚ, ਪਰੀ ਬੀਬੀ ਦੀ ਅਚਨਚੇਤੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਖਾਨ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਲਾਲਬਾਗ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਉਸ ਦੇ ਮੰਗੇਤਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਮੁਹੰਮਦ ਆਜ਼ਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਖਾਨ ਨੇ ਹੁਣ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਕਬਰ ਬਣਵਾਈ। ਪਰੀ ਬੀਬੀ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸਾਈਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1974 ਤੋਂ ਪਰੀ ਬੀਬੀ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਅਤੇ ਲਾਲਬਾਗ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਐਸਰਾ

**ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕਾਬਲ ਬੇਗਮ ਸਾਹਿਬਾ ਐਸਰਾ ਬਿਰਗੇਨ** (ਜਨਮ 1936) ਵਿਆਹ ਦੁਆਰਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਆਸਫ ਜਾਹ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਕਰਰਮ ਜਾਹ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਐਸਰਾ ਵਿਆਹ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਨਮ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ।

ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਮਹੱਲਾ ਅਤੇ ਫਲਕਨੁਮਾ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਾਜ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ ਵਜੋਂ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਐਸਰਾ ਨੂੰ ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲਕਨੁਮਾ ਪੈਲੇਸ

ਉਸਨੇ ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਰਾਹੁਲ ਮਹਿਰੋਤਰਾ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੇ ਅਗਸਤ 2000 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ ਦੀ  ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਢਾਂਚਾਗਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਅਤੇ ਖੰਡਿਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ, ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥਾਂਵਾਂ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੱਕ ਦੇ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਐਸਰਾ ਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਕਰਮ ਜਾਹ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ 15 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਜ਼ਮੇਤ (ਜਨਮ 1962) ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸ਼ੇਖਿਆ (ਜਨਮ 1964) ਹੈ। ਉਹ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਬਚਾਅ ਲਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ - ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਐਸਰਾ 'ਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਡਾਰਲਿਮਪਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਹਾਰਾਣੀ ਜੀਨਾ ਨਾਰਾਇਣ

**ਮਹਾਰਾਣੀ ਜੀਨਾ ਨਾਰਾਇਣ** (ਜਨਮ ਜਾਰਜੀਨਾ ਮੇ ਈਗਨ; 6 ਮਈ 1930 – 14 ਜਨਵਰੀ 2013), ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਹੀ, ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਗਦੀਪੇਂਦਰ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਜੌਰਜੀਨਾ ਮੇ ਈਗਨ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਮਈ 1930 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਪੁਲਿਸ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਆਰਥਰ ਈਗਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਐਵਲਿਨ (ਨੀ ਆਇਰਨਜ਼) ਦੇ ਇੱਕਲੌਤੇ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮੂਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਰਲੇ ਕਾਉਂਟੀ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

## ਵਿਆਹ 
ਈਗਨ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਵਪਾਰੀ ਡਗਲਸ ਫਿਸ਼ਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 1956 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਨਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਪਤੀ, ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਜਗਦੀਪੇਂਦਰ ਨਰਾਇਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਈਗਨ ਅਤੇ ਫਿਸ਼ਰ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਰੋਮਾਂਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਗਨ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਗਦੀਪੇਂਦਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 1960 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
1980 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਜੀਨਾ ਨਰਾਇਣ ਸਪੇਨ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 14 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ 82 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਨਿਜ਼ਾਮ ਬਾਈ

**ਨਿਜ਼ਾਮ ਬਾਈ** (  1643 - 1692) ਅੱਠਵੇਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਖਰਕਾਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਇਆ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਨਿਜ਼ਾਮ ਬਾਈ ਦੇ ਮੂਲ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਯਾਤਰੀ ਜੈਕ ਹੌਗ ਨੇ ਉਸਨੂੰ " ਨਵਾਬ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ" ਦੱਸਿਆ। ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਲੇਖਕ ਮੁਨੀ ਲਾਲ ਨੇ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਪਾਈ ਕਿ ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਨੇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਫਤਿਹਯਾਵਰ ਜੰਗ, ਦੱਖਣ ਸਲਤਨਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਗਲ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਲਈ ਲੜੇ ਸਨ। ਨਿਜ਼ਾਮ ਬਾਈ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਨਿਜ਼ਾਮ ਬਾਈ ਦਾ ਵਿਆਹ 12 ਮਾਰਚ, 1660 ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਅਜ਼ਮ (ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲੇ ) ਨਾਲ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਖ਼ਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਦਰ ਸ਼ਾਹ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਲਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਚੈਰਿਟੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਾਂਝੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਦਾਜ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਨਿਜ਼ਾਮ ਬਾਈ ਦੀ 1692 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਅੰਮਾਨੀ ਦੇਵੀ

**ਲਕਸ਼ਮੀ ਅੰਮਾਨੀ ਦੇਵੀ** (1742-1810) ਮੈਸੂਰ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੀ ਅਤੇ 1799 ਅਤੇ 1810 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਜ ਵਾਡਿਆਰ III ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੌਰਾਨ ਮੈਸੂਰ ਦੀ ਰੀਜੈਂਟ ਸੀ।

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਬੇਟਾਦਾਕੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਕਾਠੀ ਗੋਪਾਲਰਾਜ ਉਰਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਰਾਜਾ ਵਡਿਆਰ II ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।

ਉਹ 25 ਜੂਨ 1799 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 1810 ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੋਤੇ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਰਾਜਾ ਵਡਿਆਰ III ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੌਰਾਨ ਮੈਸੂਰ ਦੀ ਰੀਜੈਂਟ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ *ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਿਲਾਸ ਸੰਨਿਧਾਨ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਸ਼ਾਸਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਹਾਕਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1810
ਸੁਲਿਮ ਯਾਮਾਦਾਯੇਵ

**ਸੁਲੇਮਾਨ ਬੇਕਮੀਰਜ਼ਾਯੇਵਿਚ ਯਾਮਾਦਾਯੇਵ** (   ; 21 ਜੂਨ 1973 – 30 ਮਾਰਚ 2009) ਪਹਿਲੀ ਚੇਚਨ ਜੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਚੇਚਨ ਬਾਗੀ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦੂਜੇ ਚੇਚਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 1999 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਜ਼ਬਰੈਲ, ਬਦਰੂਦੀ, ਈਸਾ ਅਤੇ ਰੁਸਲਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੱਖ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਜੀਆਰਯੂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਰੂਸੀ ਫੌਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵੋਸਟੋਕ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 2008 ਤੱਕ, ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਚੇਚਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਮਜ਼ਾਨ ਕਾਦਿਰੋਵ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਸਕੋ-ਪੱਖੀ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸੀ।  1 ਤੋਂ 22 ਅਗਸਤ 2008 ਤੱਕ ਯਾਮਾਦਾਯੇਵ ਫੈਡਰਲ ਵਾਰੰਟ 'ਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰਜੀਆ ਨਾਲ ਰੂਸ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 

5 ਮਾਰਚ 2003 ਨੂੰ, ਸੁਲੀਮ ਦੇ ਭਰਾ ਜ਼ਬਰਾਇਲ ਯਾਮਾਦਯੇਵ ਦੀ ਬੰਬ ਨਾਲ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 24 ਸਤੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਸੁਲੀਮ ਦੇ ਭਰਾ ਰੁਸਲਾਨ ਯਾਮਾਦਾਯੇਵ ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਸਮੋਲੇਂਸਕਾਯਾ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰੈਸ ਜਵਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਦਾ ਨਾਮ *ਸੁਲਿਮ ਯਾਮਾਦਾਏਵ* ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਨਾਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਸੁਲਿਮ ਯਾਮਾਦਯੇਵ ਨੂੰ 28 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 30 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ 

## ਜੀਵਨ 
ਚੇਚਨੀਆ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਮਾਦਯੇਵ ਨੇ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਇੱਕ ਲੜਾਕੂ ਬਣਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਚੇਚਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਸਲਾਨ ਮਾਸਖਾਦੋਵ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਕਮਾਂਡਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲਾਂ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਗੁਡਰਮੇਸ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਵਹਾਬੀ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਯਮਾਦਯੇਵ

## ਪਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਜੰਗਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ - ਨਵੇਂ ਚੇਚਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਕੌਣ ਹੈ, *ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ*, 13 ਜੂਨ 2006
* ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਗੁਪਤ ਜੰਗ ਦੀ ਫਰੰਟ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ, *ਦ ਡੇਲੀ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ*, 27 ਮਾਰਚ 2007
* ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੇਚਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼, 30 ਮਾਰਚ 2009
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਮਧੂ ਕਾਂਬੀਕਰ

**ਮਧੂ ਕਾਂਬੀਕਰ** ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਕਲਾਕਾਰ, ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬੀਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਮਾਲੇਗਾਓਂ ਵਿੱਚ 28 ਜੁਲਾਈ 1953 ਨੂੰ ਕੋਲਹਾਟੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਦ ਸ਼ੋਅ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣੀ ਸੀ। ਉਹ ਖੁਦ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਮਰਹੂਮ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸ਼ਾਂਤਾਬਾਈ ਕਾਲੇ ਦੀ ਮਾਸੀ ਹੈ।

27 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ, ਉਹ ਯਸ਼ਵੰਤ ਨਾਟਿਆ ਮੰਦਰ, ਮਾਟੁੰਗਾ ਵਿਖੇ ਲਾਵਨੀ - ਤਮਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਥੀਏਟਰ 
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:-

* ਦਾਦੂ ਇੰਦੂਰੀਕਰ ਦਾ " '** "
* ਸ਼ੰਕਰ ਪਾਟਿਲ ਦੀ " **' "
* ਅਸ਼ੋਕ ਪਰਾਂਜਪੇ ਦੀ " '** "
* ਵਸੰਤ ਸਬਨੀਸ  **' "
* ਆਤਮਾਰਾਮ ਸਾਵੰਤ ਦੀ " '** "
* ਅਸ਼ੋਕ ਪਟੋਲੇ/ਸੁਯੋਗ ਦੀ " **' "
* ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ " '''' ਉਪੇਂਦਰ ਲਿਮਏ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ

ਉਸਨੇ 22-25 ਸਮਕਾਲੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ:  
* ਨਟਵਰਿਆ ਕੇਸ਼ਵਰਾਵ ਦਾਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* 2013 ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਲੋਕਕਲਾ ਸੰਮੇਲਨ, ਨਾਗਪੁਰ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ 
* ਲੋਕਸ਼ਾਹਿਰ ਪੱਤੇ ਬਾਪੁਰਾਓ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ੰਕਰਰਾਓ ਮੋਹਿਤੇ-ਪਾਟਿਲ ਲਾਵਾਨੀ ਕਲਾਵੰਤ ਪੁਰਸਕਾਰ 2007
* ਜ਼ੀ ਚਿੱਤਰ ਗੌਰਵ ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ 2018

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ