ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ

**ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **California Institute of Technology**; ਸੰਖੇਪ: **Caltech**) ਪਾਸਾਡੇਨਾ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਡਾਕਟਰੇਟ-ਗ੍ਰਾਂਟਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1891 ਵਿੱਚ ਆਮੋਸ ਜੀ. ਥਰੂਪ ਨੇ ਇੱਕ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਅਲੈਰੀ ਹੇਲ, ਆਰਥਰ ਆਮੋਸ ਨੋਏਸ ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਐਡਰਿਊ ਮਿਲਿਕਾਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀਸ਼ੀਲ ਸਕੂਲ 1910 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 1921 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਨੇ ਇਸਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਮ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। 1934 ਵਿੱਚ, ਕੈਲਟੇਕ ਅਮੇਰਿਆਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਅਲਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ ਨਾਸਾ ਦੇ ਜੈਟ ਪ੍ਰੋਪਲੇਸ਼ਨ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਲਟੇਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਥਿਓਡੋਰ ਵੋਂ ਕਾਰਮੈਨ ਦੇ ਅਧੀਨ 1936 ਅਤੇ 1943 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੈਲਟੇਕ ਵਿੱਚ ਛੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵੰਡਵਾਂ ਹਨ ਜੋ 2011 ਵਿੱਚ ਸਪਾਂਸਰਡ ਖੋਜ ਵਿੱਚ 33.2 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ 124 ਏਕੜ (50 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕੈਂਪਸ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 11 ਮੀਲ (18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ 95% ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟਸ ਕੈਲਟੈਕ ਵਿੱਚ ਆਨ-ਕੈਂਪਸ ਹਾਊਸ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਲਟੇਕ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਚੁਟਕਲੇ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਮਾਣ ਕੋਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫੈਕਲਟੀ ਨੂੰ ਘਰ-ਘਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰਚ 2018 ਤਕ, ਕੈਲਟੇਕ ਐਲੂਮਨੀ, ਫੈਕਲਟੀ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 72 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ, 4 ਫੀਲਡਜ਼ ਮੈਡਲਿਸਟ, ਅਤੇ 6 ਟਿਉਰਿੰਗ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 53 ਗੈਰ-ਐਰੀਮਰਸ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ (ਨਾਲ ਹੀ ਐਨੀਮਲਸ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੀ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਯੂਐਸ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ 4 ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ 71 ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਕਈ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਹਾਵਰਡ ਹਿਊਜ ਮੈਡੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਾਸਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। 2015 ਪੋਮੋਨਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੈਲਟੇਕ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲਈ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ।

### 21 ਵੀਂ ਸਦੀ 
2000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਪੇਪਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੈਲਟੇਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 1986 ਵਿੱਚ ਐਲਬਰਟ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ, ਸੰਭਾਲਣ, ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2008 ਦੇ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਕੈਲੇਟ ਦੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਦਾਖਲੇ ਲਈ 42% ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਕਾਰਡ ਜਮਾਤ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਲੰਬੇ ਫੰਡ ਜੁਟਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਲਗਭਗ 16,000 ਦਾਨੀਆਂ ਵਲੋਂ 1.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੀ ਰਕਮ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ। ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਧੇ ਕੈਲੇਟ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਗਏ।

2010 ਵਿੱਚ, ਕੈਲਟੇਕ, ਲਾਰੈਂਸ ਬਰਕਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੇਥਨ ਲੇਵਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਨੇ ਡੀਓਈ ਊਰਜਾ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਹੱਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਢੰਗ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ, ਜੋ ਕਿ ਨਕਲੀ ਫੋਟੋਸਿੰਥੈਸੇਸ ਦੇ ਜੁਆਇੰਟ ਸੈਂਟਰ, ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ $ 122 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਅੱਠਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੀਨ-ਲੌ ਚਿਮਾਓ ਨੇ 19 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲਜੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਣਗੇ।
24 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਥਾਮਸ ਐੱਮ. ਰੋਸੇਂਬੌਮ ਨੂੰ ਕੈਲਟੇਕ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਿਆਦ 1 ਜੁਲਾਈ 2014 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ