ਲੋਲਿਤਾ ਰਾਏ

thumb| ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲੋਲਿਤਾ ਰਾਏ ਸਮੇਤ 1911 ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਜਲੂਸ ' ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਤਾਧਿਕਾਰੀ।
**ਲੋਲਿਤਾ ਰਾਏ** (ਜਨਮ 1865), ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਜੀਵਨ 
ਲੋਲਿਤਾ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1865 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪਿਆਰਾ ਲਾਲ ਰਾਏ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਛੇ ਬੱਚੇ ਹੋਏ: ਲੀਲਾਵਤੀ, ਮੀਰਾਵਤੀ, ਪਰੇਸ਼ ਲਾਲ, ਹੀਰਾਵਤੀ, ਇੰਦਰਾ ਲਾਲ ਅਤੇ ਲੋਲਿਤ ਕੁਮਾਰ। ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਡੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (1870 ਵਿੱਚ ਮੈਰੀ ਕਾਰਪੇਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ) ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਨੇ ਵੋਟ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜਾ ਜਾਰਜ ਪੰਜਵੇਂ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਜਲੂਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਜੇਨ ਕੋਬਡੇਨ ਅਤੇ ਰਾਏ ਨੇ ਜਲੂਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭਾਰਤੀ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, 'ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਦਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ' ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਤੇ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਜਲੂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਏ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਭਗਵਤੀ ਭੋਲਾ ਨਾਥ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਲੀਲਾਵਤੀ ਮੁਖਰਜੀ (ਰਾਏ ਦੀ ਧੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਨ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ:ਇਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਫਰਗੇਟ ਲਹਿਰ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਲਈ ਲੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਕਾਡਲੀ ਸਰਕਸ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪੰਖੁਰਸਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਤੱਕ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਅਨੁਭਵ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਲੂਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ।ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਥੀਓਸੋਫਿਸਟ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਮਤਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।

1912 ਅਤੇ 1913 ਵਿੱਚ, ਰਾਏ ਨੇ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਮੰਚਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਏ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਸਰਗਰਮ ਡਿਊਟੀ ਦੇਖੀ।  ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਪਰੇਸ਼ ਲਾਲ ਰਾਏ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਾਨਯੋਗ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਲਾਲ ਰਾਏ (1898-1918), ਰਾਇਲ ਫਲਾਇੰਗ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਲੋਲਿਤਾ ਰਾਏ ਨੇ ਈਸਟਰਨ ਲੀਗ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਫੰਡ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1916 ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਮਤਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਏ ਨੇ ਇੱਕ 'ਲੇਡੀਜ਼ ਡੇ' ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਅਮਾਰਕੇਟ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਮਤਾਧਿਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਰਾਏ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵੋਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਟੀਸ਼ਨ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ, ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਤੇ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਤਾਧਿਕਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

ਲੋਲਿਤਾ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਮਿਤੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ।

ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਪ੍ਰਣਏ ਰਾਏ ਉਸ ਦਾ ਪੜਪੋਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਫਲਿੱਕਰ ' ਤੇ ਲੋਲਿਤਾ ਰਾਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ
* ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਜਲੂਸ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਫਰਗੇਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1865