open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਵੀਡੀਓ ਐਡਿਟਿੰਗ

ਵੀਡੀਓ ਐਡਿਟਿੰਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਵੀਡੀਓ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਿੱਪ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਫੈਕਟਸ, ਆਵਾਜ਼, ਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਰੌ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਜਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਵੀਡੀਓ ਐਡਿਟਿੰਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭਾਗ: 
# **ਕਟਿੰਗ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਮਿੰਗ:** ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਫ਼ਾਲਤੂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।
# **ਟ੍ਰਾਂਜੀਸ਼ਨ:** ਇਹ ਦੋ ਕਲਿੱਪ ਦੇ ਬੀਚ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸੁਚਾਰੂ ਲੱਗੇ। 
# **ਆਡੀਓ ਐਡਿਟਿੰਗ:** ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵੀਡੀਓ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸਾਊਂਡ     ਇਫੈਕਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
# **ਕਲਰ ਕਰੈਕਸ਼ਨ:** ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੌਸ਼ਨੀ, ਕੰਟਰਾਸਟ, ਅਤੇ ਸੈਚੁਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
# **ਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਟਾਈਟਲ:** ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਅੰਤ, ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਟੈਕਸਟ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ     ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
# **ਇਫੈਕਟਸ:** ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣ ਆਦਿ।

## ਫ਼ਾਇਦੇ 
* **ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ:** ਐਡਿਟਿੰਗ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
* **ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣਾ:** ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਡਿਟ ਕੀਤੀ ਵੀਡੀਓ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
* **ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਲੁੱਕ:** ਐਡਿਟਿੰਗ ਤੁਹਾਡੇ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਆਮ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੰਮ ਲਗਦਾ ਹੈ।

**ਮੁੱਢਲੇ ਸੰਪਾਦਨ ਸਾਧਨ**

# **ਫ਼ਰੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ**: ਔਪਨ ਸ਼ੌਟ ਵੀਡੀਓ ਐਡੀਟਰ, ਈਮੂਵੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੌਟਕਟ ਵਰਗੇ ਮੁਫ਼ਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹਨ।
# **ਪੇਡ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ**: ਅਡੋਬ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਪਰੋ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਕੱਟ ਪਰੋ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
# **ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ**: ਕੈਪ ਕੱਟ, ਕਾਈਨ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਇੰਨ ਸ਼ੋਟ ਮੋਬਾਈਲ ’ਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

## ਸੁਝਾਅ 
* **ਸਿੱਖੋ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ**: ਯੂ ਟਿਊਬ ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਜਾਂ ਔਨਲਾਈਨ ਕੋਰਸ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਨ ਸਿੱਖੋ।
* **ਸਾਦਗੀ**: ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਾਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ।
* **ਕੁਆਲਿਟੀ**: ਉੱਚ ਰੈਜ਼ੂਲੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਵਰਤੋ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
ਈ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ

ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਿਕਸ਼ਣ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (NCERT) ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਜ ਮੰਤਰਾਲਾ (MOE) ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਪੋਰਟਲ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਲਈ ਬੇਲੋੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ ਇਹ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਸਕੂਲੀ ਪੱਧਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਈ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
ਈ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਕੂਲੀ ਕਲਾਸਾਂ 1 ਤੋਂ 12 ਤੱਕ ਦੀਆਂ NCERT ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟ ਬੁੱਕਾਂ, ਆਡੀਓ-ਵੀਡੀਓ ਲੈਕਚਰ, ਈ-ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਬੈਠੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਵਿਡ 19 ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* **ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ** ਸਮਗਰੀ: ਵੀਡੀਓ ਲੈਕਚਰ, ਆਡੀਓ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਖ਼ੇਡਾਂ।
* **ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ**: ਗੂਗਲ ਪਲੇਂ ਅਤੇ ਐਪਲ ਐਪ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਯੋਗ, ਜੋ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਡਾਊਨਲੋਡ ਆਪਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
* **ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮਰਥਨ**: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਮਗਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ NCERT ਬੁੱਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਬੁੱਕਾਂ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

**ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਲਾਭ** ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ, ਈ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀਆਂ NCERT ਬੁੱਕਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੂਰੀ ਸਮਗਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕਲਾਸਾਂ 1 ਤੋਂ 12 ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੁੱਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ') ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘਰ ਬੈਠੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ, ਇਹ ਐਪ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਰੁਚੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

## ਚੁਨੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ 
ਹਾਲਾਂਕਿ ਈ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਬਹੁਤ ਉੱਨਤ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਚੁਨੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਗ਼ਰੀਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੀਡੀਓ ਲੈਕਚਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰੈਕਟਿਵ ਐਪਸ ਵਧਾਏ ਜਾਣ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਡਾਊਨਲੋਡ ਵਰਤ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ।

## ਉਪਸੰਧਾਰ 
ਈ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਿਲੂ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਹਰੇਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ
ਆਡੀਓ ਐਡਿਟਿੰਗ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ

ਆਡੀਓ ਐਡਿਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ, ਕੱਟਣਾ, ਮਿਕਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਰੌਲਾ ਹਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਗੂੰਜ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਕਈ ਟਰੈਕਸ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਤੀਜਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਆਡੀਓ ਐਡਿਟਿੰਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ: 
# **ਕੱਟਣਾ ਅਤੇ ਜੋੜਨਾ:** ਟੂਲਬਾਰ ਤੋਂ ਸਿਲੈੱਕਸ਼ਨ ਟੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਆਡੀਓ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਚੁਣੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕੱਟਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਫਿਰ 'ਕੱਟ' ਬਟਨ ਦਬਾਓ ਜਾਂ Ctrl+X ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ 'ਪੇਸਟ' ਬਟਨ ਦਬਾਓ।
# **ਸ਼ੋਰ ਹਟਾਉਣਾ:** ਜੇਕਰ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਿਛੜੇ ਸ਼ੋਰ (ਜਿਵੇਂ ਪੱਖੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼) ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। 'ਇਫੈਕਟ' ਮੀਨੂ ਵਿੱਚ ਜਾਓ ਅਤੇ 'ਨੋਇਜ਼ ਰਿਡਕਸ਼ਨ' ਚੁਣੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ (ਸੈਂਪਲ) ਲਓ, ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਆਡੀਓ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰੋ।
# **ਵਾਲੀਅਮ ਐਡਜਸਟ ਕਰੋ:** ਪੂਰੀ ਟ੍ਰੈਕ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਵਾਲੀਅਮ ਬਦਲਣ ਲਈ 'ਇਫੈਕਟ' ਮੀਨੂ ਵਿੱਚ ਜਾਓ ਅਤੇ 'ਐਂਪਲੀਫਾਈ' ਚੁਣੋ।
# **ਫੇਡ-ਇਨ / ਫੇਡ-ਆਉਟ ਜੋੜੋ:** ਆਡੀਓ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਸਿਲੈੱਕਟ ਕਰੋ ਅਤੇ 'ਇਫੈਕਟ' ਮੀਨੂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ 'ਫੇਡ ਇਨ' ਚੁਣੋ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਤ ਨੂੰ ਸਿਲੈੱਕਟ ਕਰਕੇ 'ਫੇਡ ਆਉਟ' ਲਗਾਓ।

## ਆਡੀਓ ਐਡਿਟਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ 
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ **ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ** ਆਡੀਓ ਐਡਿਟਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ:

# **ਔਡਾ ਸਿਟੀ:** ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਧੀਆ।
# **ਅਡੌਬ ਔਡੀਸ਼ਨ:** ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੇ ਮਿਕਸਿੰਗ ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
# **ਐਫ ਐੱਲ ਸਟੂਡੀਓ:** ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਡਿਟਿੰਗ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
# **ਲੌਜਿਕ ਪਰੋ ਐਕਸ:**  ਐਪਲ ਯੂਜ਼ਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਟੂਲ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
* **ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ**: 30-ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ।
* **ਔਨਲਾਈਨ ਸਿੱਖੋ**: ਯੂ ਟਿਊਬ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਟਿਊਟੋਰੀਅਲਸ ਵੇਖੋ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਚੈਨਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ: 
* **ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੈਕਅੱਪ ਲਓ:** ਐਡਿਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਆਡੀਓ ਫਾਈਲ ਦਾ ਬੈਕਅੱਪ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣਾਓ।
* **ਸਬਰ:** ਆਡੀਓ ਐਡਿਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਸਬਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* **ਸਿੱਖਦੇ ਰਹੋ:** ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਿਊਟੋਰਿਅਲਸ (ਵੀਡੀਓ) ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਇਫੈਕਟਸ ਅਤੇ ਤਰੀਕੇ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
ਘਰ ਸਵੈਚਲਣ

ਸਮਾਰਟ ਘਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੰਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਰਟ ਲਾਈਟ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੈਮਰੇ, ਅਤੇ ਅਵਾਜ਼ ਸਹਾਇਕ (ਜਿਵੇਂ Amazon Alexa ਜਾਂ Google Home), ਸਮਾਰਟ ਫ਼ੋਨ, ਟੈਬਲੇਟ, ਜਾਂ ਅਵਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਰਟ ਘਰ ਬਨਾਵਟੀ ਗਿਆਨ (AI) ਅਤੇ ਸੈਂਸਰ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। 

## ਬਣਤਰ 
ਸਮਾਰਟ ਘਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ:

# ਸਮਾਰਟ ਉਪਕਰਨ: ਇਹ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਰਟ ਬਲਬ, ਸਮਾਰਟ ਪੱਖਾ, ਸਮਾਰਟ ਟੀ.ਵੀ. ਆਦਿ।
# ਦਿਮਾਗ਼ (ਹੱਬ ਜਾਂ ਅਵਾਜ਼ ਸਹਾਇਕ): ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਡੱਬਾ ਜਾਂ ਸਪੀਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ Amazon Echo, Google Home) ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
# ਇੰਟਰਨੈੱਟ: ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੋਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਸਮਾਰਟ ਘਰ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ 
* ਅਣਗਿਣਤ ਸਹੂਲਤ: ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਏ.ਸੀ. ਚਾਲੂ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਬੋਲ "ਗੁੱਡ ਨਾਈਟ" ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਲਾਕ ਕਰੋ।
* ਊਰਜਾ ਦੀ ਬੱਚਤ: ਸਮਾਰਟ ਥਰਮੋਸਟੈਟ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਕੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਬਿੱਲ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਰਟ ਪਲੱਗ ਉਹ ਉਪਕਰਨ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
* ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਸਮਾਰਟ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਦੱਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਕੌਣ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
* ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ: ਬਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਦਿਆਂਗੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਘਰ ਦੇ ਉਪਕਰਨ ਚਲਾਉਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਹੈ।

## ਸਮਾਰਟ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚੁਨੌਤੀਆਂ 
* ਲਾਗਤ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਮ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਪਰਦੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਪਕਰਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹੈਕਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਸਵਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
* ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ: ਜੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਰਟ ਉਪਕਰਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਮਾਰਟ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

# ਇੱਕ ਸਮਾਰਟ ਸਪੀਕਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ: ਗੂਗਲ ਹੋਮ ਜਾਂ ਐਮਾਜੋਨ ਐਕੋ ਡਾਟ ਜਿਹਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਪੀਕਰ ਲਓ।
# ਕੁਝ ਸਮਾਰਟ ਬਲਬ ਜੋੜੋ: ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਲਾਈਟਾਂ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਓਗੇ।
# ਸਮਾਰਟ ਪਲੱਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੱਖੋ: ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣਾ ਪੱਖਾ ਜਾਂ ਲੈਂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਾਰਟ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਭਵਿੱਖ 
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸਮਾਰਟ ਘਰ ਹੋਰ ਵੀ ਚਲਾਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਿੱਖੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋ, ਕਿਹੜਾ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਸਮਾਰਟ ਘਰ ਤਕਨੀਕ ਸਾਡੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

## ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ: 
* **ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ:** ਫੇਸਬੁੱਕ, ਟਵਿਟਰ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਵਟਸਐਪ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ, ਵੀਡੀਓਜ਼, ਅਤੇ ਵੈਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
* **ਸਮਾਚਾਰ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ:** ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ ਅਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਭਾਸਾਖੀ, ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਆਨਲਾਈਨ ਸੰਸਕਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ, ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯੂ-ਟਿਊਬ, ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ, ਐਮਾਜੋਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਸ਼ਕ ਵਰਗ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
* **ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ:** ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹਜਾਰਾਂ ਲੇਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਠਕ੍ਰਮ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਪਹੁੰਚ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
* **ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਧਨ:** ਅੱਜਕਲ੍ਹ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੀ ਬੋਰਡ, ਅਤੇ ਗੂਗਲ ਟਰਾਂਸਲੇਟ ਵਰਗੇ ਟੂਲਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ     ਛਲਾਂਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵਾਈਸ ਸਰਚ ਵੀ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਚੁਣੌਤੀਆਂ 
ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ:

1.    **ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ**: ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

2.   **ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ**: ਕਈ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੀਵੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਟਦਾ ਹੈ।

3.   **ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਿਸ਼ਰਣ**: ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ (ਰੋਮਨ ਪੰਜਾਬੀ) ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:

* **ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ**: ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
* **ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਿਯੋਗ**: ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ।
* **ਸਮੱਗਰੀ ਸਿਰਜਣ**: ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੇਖਕਾਂ, ਬਲੌਗਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਟੈਂਟ ਸਿਰਜਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਚਾਹੀਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰ

"**ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰ**" ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚੀਆਂ-ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਆਸਾਨ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਟ੍ਰੈਫਿਕ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਊਰਜਾ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਂਸਰ, ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਡਿਵਾਈਸਜ਼ ਹਰ ਪਲ ਦਾ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਡਾਟਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੂਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇ ਡਾਟਾ ਅਨੁਸਾਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਦੇ ਡਾਟਾ ਨਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਊਰਜਾ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ  ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਗਲੀ-ਨੁਕਰੇ ਲੱਗੇ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬਟਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਬੈਠੇ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਬਿੱਲ ਭਰਨਾ, ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜਾਂ ਲਾਈਸੈਂਸ ਬਣਵਾਉਣਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਈ-ਗਵਰਨੈਂਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਲਗਾਮ ਲਗਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ, ਸਮਾਰਟ ਸਟ੍ਰੀਟ ਲਾਈਟਾਂ, ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਵੇਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਡਾਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਮੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਧੇਰੇ ਟਿਕਾਊ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਏਗੀ। ਇੱਕ ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਸਹਿਭਾਗਿਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣਗੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸੱਚਮੁੱਚ "ਚਲਾਕ" ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੌਂਟ

ਯੂਨੀਕੋਡ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੱਖਰ ਸੰਕੇਤ ਲਿਪੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ, ਅੰਕਾਂ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੌਂਟਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ, ਮੋਬਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਗੈਰ-ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੌਂਟਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਸ ਜਾਂ ਅਨਮੋਲ ਲਿਪੀ) ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਟੈਕਸਟ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਵਾਈਸ ਉੱਤੇ ਵੇਖਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਜਾਂ ਫੌਂਟ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਯੂਨੀਕੋਡ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੋਟ 
ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੋਟ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਫੋਟ ਹੈ ਜੋ ਯੂਨੀਕੋਡ ਮਿਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਅੱਖਰ, ਹਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਨੰਬਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ, ਚਾਹੇ ਉਸ ਦਾ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ:

ਯੂਨੀਕੋਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਰ ਫੋਟ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ 'ਕੂਟ-ਲਿਪੀ' ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਫੋਟ ਵਿੱਚ 'ਅ' ਅੱਖਰ ਲਈ ਨੰਬਰ 65 ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਫੋਟ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਨੰਬਰ 65 ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹ ਫੋਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਹੀ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ਼ੀ (ਜਿਵੇਂ  ਅਕਾਸ਼, ਅਨਮੋਲ) ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।

## ਯੂਨੀਕੋਡ ਦਾ ਹੱਲ 
ਯੂਨੀਕੋਡ ਨੇ ਇਸ ਉਲਝਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅੱਖਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਨੰਬਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ:

* ਪੰਜਾਬੀ ਅੱਖਰ 'ਓ' (ੳ) ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਨੰਬਰ U+0A73 ਹੈ।
* ਅੰਕ '੫' (ਪੰਜ) ਦਾ ਨੰਬਰ U+0A6B ਹੈ।
* ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨੰਬਰ ਹਨ।

## ਯੂਨੀਕੋਡ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਦੀ ਵਿਧੀ 
ਯੂਨੀਕੋਡ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਿੱਚ:

# ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਊਟ ਬਦਲੋ: ਸੈਟਿੰਗਜ਼ > ਟਾਈਮ ਐਂਡ ਲੈਂਗੂਏਜ > ਲੈਂਗੂਏਜ > ਪੰਜਾਬੀ (ਭਾਰਤ) ਜੋੜੋ। ਫਿਰ Alt+Shift ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸਵਿੱਚ ਕਰੋ।
# ਫੌਂਟ ਚੁਣੋ: ਰਾਵੀ ਜਾਂ ਨੋਟੋਂ ਵਰਗਾ ਫੌਂਟ ਚੁਣੋ।

ਐਂਡਰਾਇਡ/ਆਈਓਐਸ ਉੱਤੇ ਕੀਬੋਰਡ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਚੁਣੋ। ਇਹ ਸਭ ਬਿਨਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗੈਰ-ਯੂਨੀਕੋਡ ਤੋਂ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਕਨਵਰਟਰ ਵਰਤੋ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਜਾਂ ਟਾਈਪਿੰਗ ਬਾਬਾ। ਇਹ ਟੂਲ ਅਸੀਸ ਨੂੰ ਰਾਵੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੋਟ ਦੇ ਲਾਭ: 
# ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਪਹੁੰਚ: ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫੋਟ (ਜਿਵੇਂ Noto Sans     Gurmukhi, Anmol Lipi, Raavi) ਯੂਨੀਕੋਡ ਮਿਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਿਵਾਈਸ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ     ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖ ਅਤੇ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
# ਖੋਜ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ: ਯੂਨੀਕੋਡ ਕਾਰਨ ਹੀ ਅਸੀਂ ਗੂਗਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰਚ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਟਾਈਪ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਨਤੀਜੇ ਖੋਜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
# ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ: ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਟਸਐਪ ਮੈਸੇਜ, ਈ-ਮੇਲ, ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਿੱਕਤ ਦੇ ਠੀਕ ਅੱਖਰ ਦਿਸਣਗੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
# ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਨੀਕੋਡ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ ਹੈ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਡਿਜੀਟਲ ਪੰਜਾਬੀ ਟੈਕਸਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮਝੈਲ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਮਝੈਲ*** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਧੀਰਜ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਰਤਨ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਧੀਰਜ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਰਤਨ ਅਤੇ ਮਨੀਲਾ ਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਖਰੌੜ ਅਤੇ ਰੂਪੀ ਗਿੱਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁੱਗੂ ਗਿੱਲ, ਧੀਰਜ ਕੁਮਾਰ, ਵੱਡਾ ਗਰੇਵਾਲ ਅਤੇ ਹੌਬੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 31 ਜਨਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।

## ਕਲਾਕਾਰ 
* ਦੇਵ ਖਰੌੜ
* ਰੂਪੀ ਗਿੱਲ
* ਗੁੱਗੂ ਗਿੱਲ
* ਧੀਰਜ ਕੁਮਾਰ
* ਵੱਡਾ ਗਰੇਵਾਲ
* ਕੁਲ ਸਿੱਧੂ
* ਹੌਬੀ ਧਾਲੀਵਾਲ
* ਸੰਜੀਵ ਅੱਤਰੀ

## ਫਿਲਮਾਂਕਣ 
ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਭਾ, ਮੋਹਾਲੀ, ਕੁਰਾਲੀ, ਮੋਰਿੰਡਾ ਅਤੇ ਨੰਦਪੁਰ ਕਲੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2025 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਉਟ

ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੀਬੋਰਡ 'ਤੇ ਬਟਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਤਰਤੀਬ ਨੂੰ ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਊਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਖ਼ਾਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ 'ਤੇ ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਊਟ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

## ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਊਟ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ 
# QWERTY ਲੇਆਊਟ: ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਲੇਆਊਟ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀਬੋਰਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੀ ਪੰਕਤਿ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ (Q, W, E, R, T, Y) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਆਊਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਟਾਈਪਿੰਗ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
# ਅੰਕੜਾ (ਨਿਊਮੈਰਿਕ) ਕੀਬੋਰਡ: ਇਹ ਕੀਬੋਰਡ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਲਦੀ ਨੰਬਰ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
# ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੀਅ (Function Keys): ਇਹ F1 ਤੋਂ F12 ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਕੀਅ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਮਾਂਡ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਊਟ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ: 
# ਇਨਸਕਰਿਪਟ ਲੇਆਊਟ: ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਊਟ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ (Raavi) ਫੌਂਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਨੀਕੋਡ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਆਊਟ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਕਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਟਾਈਪ ਕਰਕੇ ਨਵਾਂ ਅੱਖਰ ਬਣਾਉਣਾ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, "ਪਿ" ਲਈ "ਪ" ਅਤੇ "ਿ" ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਓ।
# ਫੋਨੈਟਿਕ ਲੇਆਊਟ: ਇਹ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅੱਖਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਅਸਾਨ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, "ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ" ਲਈ "sat sri akaal" ਟਾਈਪ ਕਰੋ। ਮਾਈਕਰੋਸਾਫ਼ਟ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਫੋਨੈਟਿਕ IME ਇਸ ਨੂੰ  ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਲਟਗ੍ਰ (AltGr) ਕੁੰਜੀ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਅੱਖਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
# ਰਮਿੰਗਟਨ ਲੇਆਊਟ: ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਟਾਈਪ-ਰਾਈਟਰਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੇਆਊਟ ਦਾ ਫੋਨੈਟਿਕ ਵਾਂਗ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ।

## ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਬੋਰਡ ਕਿਵੇਂ ਸੈੱਟ ਅੱਪ ਕਰੀਏ? 
ਸੈਟਿੰਗਜ਼ > ਟਾਈਮ ਐਂਡ ਲੈਂਗੂਏਜ > ਲੈਂਗੂਏਜ > ਪੰਜਾਬੀ (ਭਾਰਤ) ਜੋੜੋ। ਫਿਰ Alt+Shift ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸਵਿੱਚ ਕਰੋ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
2025 ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ

**2025 ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ** ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ 13ਵਾਂ ਸੰਸਕਰਣ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ 1978, 1997 ਅਤੇ 2013 ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 30 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 2 ਨਵੰਬਰ 2025 ਤੱਕ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

## ਇਨਾਮ ਰਾਸ਼ੀ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ICC) ਨੇ ਕੁੱਲ $13.88 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਇਨਾਮੀ ਫੀਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 2022 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਐਲਾਨੇ ਗਏ USD3.5 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁੱਲ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ 297% ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 2023 ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਕੁੱਲ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਤੂ ਦਾ USD6.58 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਪਰਸ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ 2023 ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ USD4 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Series home at ESPN Cricinfo

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ
ਰੋਹੂ

।]]
**ਰੋਹੂ**, **ਰੁਈ**, **ਰੁਹੀ** ਜਾਂ **ਰੋਹੋ ਲਾਬੇਓ** (***ਲਾਬੇਓ ਰੋਹਿਤਾ***) ਕਾਰਪ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਰਵਭੋਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲ-ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਵੰਡ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ 
ਰੋਹੂ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੈਟਲਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸਮਾਰਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ

ਸਮਾਰਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਐਸੀਆਂ ਸੂਝਵਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕਾਰਜ ਸੰਪੰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਮਸ਼ੀਨ ਸਿੱਖਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀਮੱਤਾ (ਏ.ਆਈ.) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸਾਡੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਸਮਾਰਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਾਡੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੀ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵੌਇਸ ਅਸਿਸਟੈਂਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਰੀ ਜਾਂ ਗੂਗਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ, ਸਾਡੇ ਬੋਲੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਰਟ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਥਰਮੋਸਟੈਟ ਸਾਡੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੇ ਘਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਚਾਲਕਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਸੈਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਏ.ਆਈ. ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਬੋਟ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਏ.ਆਈ. ਪਾਵਰ ਸਿਸਟਮ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਐਮ.ਆਰ.ਆਈ. ਅਤੇ ਸੀ.ਟੀ. ਸਕੈਨ ਵਰਗੀਆਂ ਮੈਡੀਕਲ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਟਿਊਮਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੋਗ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਸਮਾਰਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ 'ਤੇ ਖਤਰਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰੀਰਿਕ ਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕੰਮ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਵਧਣ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕਤਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਸਾਰਾਂਸ਼ ਵਜੋਂ, ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਰਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਖਤਰਨਾਕ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣ 'ਤੇ। ਸਮਾਰਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਇੱਕ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਆਲ-ਰਾਊਂਡਰ

**ਆਲਰਾਊਂਡਰ** ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਿਡਾਰੀ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁਨਰਮੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਹਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਕਟ-ਕੀਪਰਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਹੁਨਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਲ-ਰਾਊਂਡਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ *ਵਿਕਟ-ਕੀਪਰ-ਬੱਲੇਬਾਜ਼* ਸ਼ਬਦ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,  ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਦਲਵੇਂ ਵਿਕਟ ਕੀਪਰ ਹੀ ਹੋਣ ਜੋ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ

ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ 'ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਟੈਬਲੇਟ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਆਈਕਨ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਆਈਕਨ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਐਪ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਐਪਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ 
ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ:

# ਐਂਡਰੌਇਡ ਐਪਸ: ਇਹ ਐਪਸ ਗੂਗਲ ਦੇ ਐਂਡਰੌਇਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੈਮਸੰਗ, ਐਕਸੀਓਮੀ, ਰੈੱਡਮੀ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਡਰੌਇਡ ਸਿਸਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਐਪਸ ਨੂੰ 'ਗੂਗਲ ਪਲੇਂ ਸਟੋਰ' ਤੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
# ਆਈ.ਓ.ਐਸ ਐਪਸ: ਇਹ ਐਪਸ ਐੱਪਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਆਈ ਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਆਈ ਪੈਡ 'ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਐਪਸ ਨੂੰ 'ਐਪ ਸਟੋਰ' ਤੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਕਿਸਮਾਂ 
# ਨੇਟਿਵ ਐਪਸ: ਇਹ ਐਪਸ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ (ਜਾਂ ਤਾਂ ਐਂਡਰੌਇਡ ਜਾਂ ਆਈਓਐਸ) ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ: ਵੱਟਸਐਪ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ।
# ਵੈੱਬ ਐਪਸ: ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਫ਼ੋਨ ਦੇ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਐਪ ਵਾਂਗ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਐਪ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
# ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਐਪਸ: ਇਹ ਐਪਸ ਇੱਕ ਹੀ ਕੋਡ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮਾਂ (ਐਂਡਰੌਇਡ ਅਤੇ ਆਈਓਐਸ) ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਾਇਦੇ 
ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਨੇ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:

* ਸੰਚਾਰ: ਵੱਟਸਐਪ, ਟੈਲੀਗਰਾਮ ਵਰਗੀਆਂ ਐਪਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਬਾਤਚੀਤ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
* ਬੈਂਕਿੰਗ: ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਘਰ ਬੈਠੇ-ਬੈਠੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਪਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਬਿੱਲ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
* ਸਿੱਖਿਆ: ਕੋਵਿਡ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਐਪਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੂਗਲ ਮੀਟ, ਜ਼ੂਮ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
* ਮਨੋਰੰਜਨ: ਯੂ-ਟਿਊਬ, ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ, ਸਪਾਟੀਫਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਐਪਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
* ਸਿਹਤ: ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਐਪਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਦਮ ਗਿਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਮਾਪ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਆਨਲਾਈਨ ਸਲਾਹ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

## ਚੁਨੌਤੀਆਂ 
ਹਰ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਕੁਝ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

* ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ: ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਐਪਸ 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਦੇਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੰਮ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
* ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਐਪਸ ਸਾਡਾ ਨਿੱਜੀ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗ਼ਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
* ਆਦਤ ਬਣ ਜਾਣਾ: ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਗੇਮਿੰਗ ਐਪਸ ਦੀ ਆਦਤ ਲੱਗ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ।

## ਭਵਿੱਖ 
ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ। ਬਨਾਵਟੀ ਗਿਆਨ (AI), 5G ਨੈੱਟਵਰਕ, ਅਤੇ ਆਗਮਨ ਸ਼ੀਲਤਾ (Augmented Reality) ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਂਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਐਪਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਐਪਸ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨਗੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ (ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ)

ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, **ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ** ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜੈਵਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ (ਘੇਰਾਬੰਦੀ) ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸਾ (ਇਕਵਚਨ: ਟੈਕਸੋਨ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਕ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸੰਮਲਿਤ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਕ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਜੇ ਡੋਮੇਨ, ਰਾਜ, ਫਾਈਲਮ (*ਡਿਵੀਜ਼ਨ* ਕਈ ਵਾਰ *ਫਾਈਲਮ* ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਵਰਗ, ਕ੍ਰਮ, ਪਰਿਵਾਰ, ਜੀਨਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਸਵੀਡਿਸ਼ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਾਰਲ ਲਿਨੀਅਸ ਨੂੰ ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਨੀਅਨ ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ੇਰਿਗਾਰਗਰਿਗ ਕੇਿਗਾਰ ੇਾਿਗਾਰੇ ਨਗਾਰੇ
ਸਮਾਨਾਰਥੀ

**ਸਮਾਨਾਰਥੀ** ਜਾਂ **ਸਮਾਨਾਰਥਕ** ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ, ਰੂਪ-ਅਰਥ, ਜਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ, ਰੂਪ-ਅਰਥ, ਜਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਜਾਂ ਲਗਭਗ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ *begin*, *start*, *commence*, ਅਤੇ *initiate* ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ: ਉਹ *ਸਮਾਨਾਰਥੀ* ਹਨ। ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਟੈਸਟ ਬਦਲ ਹੈ: ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਇਸਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਬਦਲੇ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸਮਾਨਾਰਥੀ (ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਬਾਰਦੀ

**ਬਾਰਦੀ** ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ  ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਮੇਲਾ ਬਾਰਾਦੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਗ ਕੋਮ*ਲਾ* ਰੁਸਬ, ਕੋਮਲਾ ਧੈਬਤਾ ਅਤੇ ਤਿੱਬਰਾ ਮੱਧਮਾ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਰੂਣਾ ਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।[5] ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਓਡੀਆ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੈਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਅੰਗਰਾਗ ਦੇਸਾ ਬਾਰਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ 
ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਗ, ਬਰਾਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਵੀ-ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਗ *ਸੰਪੂਰਨਾ* ਜਾਂ ਹੈਪਟੌਨਿਕ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਉਤਪੰਨ ਅਤੇ ਉਤਪੰਨਾ) ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ *ਅਰੋਹਾ*-*ਅਬਰੋਹਾ* ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈਃ 

ਅਰੋਹਾਃ ਸ ਰੇ ਗ ਮ ਪ ਧ ਨੀ ਸੰ 

ਅਵਰੋਹ : ਸੰ ਨੀ ਧ ਪ ਮ ਗ ਰੇ ਸ

ਰਾਗ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ *ਗੰਧਾਰ* ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ *ਨਿਆਸਾ* ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮੂਡ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ (

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਇਸ ਰਾਗ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਵਾਇਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ 

* ਬਨਮਾਲੀ ਦਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਸਜਨੀ ਤੋਰਾ ਧਾਰੂਚੀ ਕਾਰਾ 
* *ਮਾਨਸੀਜਾ ਮਨ ਮੋਹਨਾ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰੁਸ਼ਨਾ ਪੱਟਨਾਇਕਾ ਦੁਆਰਾ *

## ਹਵਾਲੇ
ਸੂਰਿਆ ਕਾਂਤ (ਜੱਜ)

**ਸੂਰਿਆਕਾਂਤ ਸ਼ਰਮਾ** (ਜਨਮ 10 ਫਰਵਰੀ 1962) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਜੇਆਈ ਬੀਆਰ ਗਵਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਜੱਜ ਹੈ, ਜੋ 23 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸੀਜੇਆਈ ਬੀਆਰ ਗਵਈ ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ 53ਵੇਂ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਬਣਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਤਰੱਕੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਾਂਤ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਲਈ ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸਟੱਡੀ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਲਾਅ, ਰਾਂਚੀ ਦਾ ਵਿਜ਼ਟਰ ਵੀ ਹੈ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਅਥਾਰਟੀ ਦਾ *ਕਾਰਜਕਾਰੀ* ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ
ਆਦਿਵਾਸੀ ਜਨਜਾਗ੍ਰਿਤੀ

**ਆਦਿਵਾਸੀ ਜਨਜਾਗ੍ਰਿਤੀ** ਉਲਗੁਲਨ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਚੇਂਜ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੰਦੂਰਬਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਧਡਗਾਓਂ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਵੀਡੀਓ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਹੱਕਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਾਵਰੀ, ਭਿਲੋਰੀ ਅਤੇ ਅਹਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੰਦੂਰਬਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਧਡਗਾਓਂ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਪਰ ਇਹ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਆਦਿਵਾਸੀ ਜਨਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2017 ਵਿੱਚ ਨਿਤੇਸ਼ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਸਬੀਆਈ ਯੂਥ ਫਾਰ ਇੰਡੀਆ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਕੰਮ 
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਇੱਛੁਕ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਵੀਡੀਓ ਜਾਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਏ ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। 2022 ਵਿੱਚ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਜਨਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਗੂਗਲ ਨਿਊਜ਼ ਇਕੁਇਟੀ ਫੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਨਿਊਜ਼ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅਸਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਨੰਦੂਰਬਾਰ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸੰਚਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਧੀਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਫਾਰ ਐਂਪਾਵਰਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ 2020-21। 
* ਪੁਣੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ (TISS) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ 8ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਨਵੀਨਤਾ (ਕਬਾਇਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਧੀਨ) ਦੇ ਜੇਤੂ।
* SDSN ਯੂਥ ਸਲਿਊਸ਼ਨ ਰਿਪੋਰਟ 2020 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ SDGs 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ 
* ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ, ਹਰਨਖੁਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੜਕ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਆਦਿਵਾਸੀ ਜਨਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਅਰਜੁਨ ਪਵਾਰਾ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਜਨਜਾਗ੍ਰਤੀ ਦੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੇ ਹਰਨਖੁਰੀ-ਭੁਜਗਾਓਂ ਗਰੁੱਪ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਤੋਂ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।
* ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਲਈ ਅਗਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ, ਆਈਡੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ 2022।
* ਐਸਬੀਆਈ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ 'ਐਸਬੀਆਈ ਵਾਈਐਫਆਈ ਸਹਿਯੋਗ - ਦ ਪਿੱਚ ਫੈਸਟ' ਦਾ ਜੇਤੂ।
* ਸੋਸ਼ਲ ਐਜ ਅਵਾਰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਜੋਸ਼ ਟਾਕਸ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਅਤੇ ਓਮਿਦਯਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ, ਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਜੇਤੂ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸਮਾਨਾਰਥੀ (ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ)

ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਟੈਕਸਨ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਮਕਰਨ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੋਡ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
* ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਮਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਟੈਕਸਨ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ। ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਘੇਰੇ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੈਕਸਨ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਇਹ ਸਹੀ ਨਾਮ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਮਕਰਨ ਕੋਡ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ)। ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ: ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇੱਕ ਟੈਕਸਨ ਦਾ ਸਹੀ ਨਾਮ ਵਰਤੇ ਗਏ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਘੇਰੇ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਦਰਜਾ) ਇੱਕ ਨਾਮ ਜੋ ਇੱਕ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਸਟ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਸਟ ਦਾ ਸਹੀ ਨਾਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ)।

ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਉਦੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਟੈਕਸਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਨਾਮ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਟੈਕਸਾ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋ ਟੈਕਸਾ ਇੱਕ ਬਣਨ ਲਈ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਦਿ। ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਉਦੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਨਾਮਕਰਨ ਦੇ ਕੋਡ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ ਹੁਣ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਨਾ ਰਹਿਣ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, *ਏਰਿਕਾ ਹਰਬੇਸੀਆ* ਐਲ. ਨੂੰ *ਏਰਿਕਾ ਕਾਰਨੀਆ* ਐਲ. ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾਮ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੁਰੋਡਾਸ਼

**ਪੁਰੋਡਾਸ਼** ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੌਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੇਮਚੰਦਰ ਇਸਨੂੰ ਸੋਮਰਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਭੱਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ-

: ਅਤੁਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਦਧੀ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਪੂਰ੍ਵੋਦਸ਼੍ਯਂ ਅਉਸ਼ਧਮ੍ ।
: ਹਵਿਰ੍ਹਾਯਙ੍ਗਵੀਣਾਮ੍ ਚ ਨਾਪ੍ਯੁਪਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ॥

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ
ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ

ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ) ਦੀ **ਸੰਭਾਲ ਸਥਿਤੀ** ਜਾਂ **ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ** ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਮੂਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਬਚੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਸਗੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਕਮੀ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਫਲਤਾ ਦਰਾਂ, ਅਤੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਖ਼ਤਰੇ। ਸੰਭਾਲ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਬਹੁ-ਦੇਸ਼ੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਿਕਾਊ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੂਚੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ। ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਨੇਚਰ (IUCN) ਅਤੇ ਦ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਔਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰੇਡ ਇਨ ਐਂਡੇਂਜਰਡ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਆਫ਼ ਵਾਈਲਡ ਫੌਨਾ ਐਂਡ ਫਲੋਰਾ (CITES) ਦੁਆਰਾ ਹਨ।
ਡਾ. ਜਗਦੀਪ ਕੌਰ ਆਹੂਜਾ

**ਡਾ. ਜਗਦੀਪ ਕੌਰ ਆਹੂਜਾ** ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾ, ਲੇਖਕਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖੋਜਕਾ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬ *ਵਾਹਗਿਉਂ ਆਰ ਪਾਰ* (*Wāhagioṃ āra-pāra*) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਡਾ. ਸਗੀਰ ਤਬੱਸੁਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।  

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਖਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਡਾ. ਆਹੂਜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਅਭਿਵ੍ਯੰਜਨਾ, ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਖੋਜ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਿਵਸ

**ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਿਵਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ:  **International Day of Medical Physics**) ਹਰ ਸਾਲ 7 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਵਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉਭਾਰਨਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵਸ ਮਾਰੀ ਸਕਲੋਦੋਵਸਕਾ-ਕਿਊਰੀ (1867–1934) ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਮ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਦਿਵਸ ਦੀ ਸੰਕਲਪਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾ (IOMP) ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਦਿਵਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 7 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ — IOMP ਦੇ 46ਵੇਂ ਸਾਲਗਿਰਾਹ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਮਾਰੀ ਕਿਊਰੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ।

## ਉਦੇਸ਼ 
IDMP ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼:
* ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ।  
* ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ।  
* ਨਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ।  
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।  

## ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ 
IOMP ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਥੀਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਕਰਦੇ ਹਨ:
* ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਸੈਮਿਨਾਰ, ਵੈਬਿਨਾਰ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ  
* ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ  
* ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ, ਭਾਸ਼ਣ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਵਸ  
* ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ  

ਅਮਰੀਕੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਘ (AAPM), ਯੂਰਪੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (EFOMP) ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ–ਓਸ਼ੀਨੀਆ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (AFOMP) ਵੀ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਸਾਲਾਨਾ ਥੀਮਾਂ 
## ਮਹੱਤਤਾ 
ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ:
* ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਡੋਜ਼ ਯਕੀਨੀ ਕਰਨਾ
* ਰੇਡੀਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਮੈਡੀਸਿਨ ਵਿੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ
* ਨਵੀਆਂ ਇਮੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ  
* ਖੋਜ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ  

IDMP ਦਿਵਸ ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਰੋਗੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾ
* ਮੈਰੀ ਕਿਊਰੀ
* ਵਿਸ਼ਵ ਰੇਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਦਿਵਸ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ IOMP IDMP ਵੈਬਸਾਈਟ
ਕ੍ਰਾਸਨੋਡਾਰ

**ਕ੍ਰਾਸਨੋਡਾਰ** () ਦੱਖਣੀ ਰੂਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਬਾਨ ਨਦੀ 'ਤੇ, ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਅਜ਼ੋਵ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ (ਬਾਰਾਂ ਲੱਖ) ਲੋਕ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1793 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ **ਯੇਕਾਟੇਰੀਨੋਡਾਰ** () ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਿਕ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੱਖਣੀ ਰੂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਰਥਿਕਤਾ 
ਕ੍ਰਾਸਨੋਡਾਰ ਰੂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਲਈ ਰੂਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਵਿਕਸਤ ਹੈ। ਕ੍ਰਾਸਨੋਡਾਰ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਕਸਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੋਹਰੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ. ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਪੌਣਪਾਣੀ 
ਕ੍ਰਾਸਨੋਡਾਰ ਦਾ ਪੌਣਪਾਣੀ ਨਮ ਸਬਟ੍ਰੋਪੀਕਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਰੂਸ ਲਈ ਖਾਸ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਰਦੀਆਂ ਹਲਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਸਤ ਸਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 12.7 °C ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ 

Krasnodar, Russia, near natural colors, Sentinel-2 satellite image 2018-SEP-18.jpg
Триумфальная арка и памятник Святой Екатерине (1).jpg
Медакадемия Краснодар Russia.JPG
View of Krasnodar taken from Kozhevennaya street, 24 2020-04-18-5.jpg
Здание гостиницы централь 03.JPG
Karasunskiy okrug, Krasnodar, Krasnodarskiy kray, Russia - panoramio (27).jpg
2022. Краснодар DSC 9475.jpg
Екатерина Великая. Монумент.JPG

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਟੜਾ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ

**ਕਟੜਾ ਆਲੂਵਾਲੀਆ** ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆ ੧੨ ਮਿਸਲਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ 1760 ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਕਿਲਾਬੰਦ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਅਫਗਾਨਾ ਨਾਲ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ ਕਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਪਾਰਿਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਬਾਦ

**ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਬਾਦ**, ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ **ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿੱਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 1648 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਬਾਦ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1648 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ 1857 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਤਨ ਤੱਕ ਮੁਗਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ (ਜਿਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਲਕੱਤਾ ਸੀ) ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*Old Delhi dictionary and introduction to the names of places
* Street Pictures from Old Delhi
* 
* The Gastronomy of the Eye, a Photographer on the Streets of Old Delhi
* A painting of *Ruins, Old Delhi* by Samuel Prout engraved by S Lacey for Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1834, as an illustration to Letitia Elizabeth Landon's poem , opposite page 3.
* A painting of *Ruins, South Side of Old Delhi* by Thomas Shotter Boys, engraved by G Hamilton, as an illustration to the conclusion of Letitia Elizabeth Landon's poem , opposite page 32.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਦਿੱਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਪੁਰਾਣਾ ਲੁਧਿਆਣਾ

**ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ** ਜਾਂ **ਪੁਰਾਣਾ ਲੁਧਿਆਣਾ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਚੌੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1480 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਲੋਦੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਸਤੇ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8.1 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਰਾਜਾ ਜਸਰਤ ਨੇ 1421-22 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1480 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਲੋਦੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਨੇ ਲੋਦੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਸ਼ਾਸਕ ਮੁਖੀਆਂ, ਯੂਸਫ਼ ਖਾਨ ਅਤੇ ਨਿਹਾਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਡੇਰਾ ਲਗਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੀਰ ਹੋਤਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਯੂਸਫ਼ ਖਾਨ ਨੇ ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਹਾਦ ਖਾਨ ਨੇ ਮੀਰ ਹੋਤਾ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਨਾਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਦੀ-ਆਣਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਲੋਦੀ ਸ਼ਹਿਰ", ਜੋ ਕਿ "ਲੋਦੀਆਣਾ" ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ
ਰਾਜਪੂਤ

**ਰਾਜਪੂਤ**, ਜਾਂ **ਠਾਕੁਰ**, ਇਹ ਜਾਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਹੁ-ਘਟਕ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਪੂਤ ਕੁਝ ਸ਼ਾਸਕ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ, ਪਰ ਰਾਜਪੂਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੀ। ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ਬਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੋਧਾਪਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿਤਰੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਕਈ ਕਬੀਲੇ ਰਾਜਪੂਤ ਦਰਜੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਰਾਜਪੂਤ ਕਬੀਲੇ ਕਿਸਾਨ ਜਾਂ ਚਰਵਾਹਾ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਨ।

ਰਾਜਪੂਤ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜ ਉੱਤਰੀ, ਪੱਛਮੀ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਗੁਜਰਾਤ, ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ, ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਬਿਹਾਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ
ਆਸ਼ੀਸ਼ ਬਾਲਦੀ

ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) **ਆਸ਼ੀਸ਼ ਬਾਲਦੀ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (MRSPTU), ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਡੀਨ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, IQAC ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਵੀ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। 2025 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋ. ਬਾਲਦੀ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਦਿਵਸ (5 ਸਤੰਬਰ) 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੋ. ਬਾਲਦੀ ਨੂੰ 2019, 2020 ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਐਲਸੇਵੀਅਰ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੁਆਰਾ ਫਾਰਮੇਸੀ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਕੋਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 2% ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਆਸ਼ੀਸ਼ ਬਾਲਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਡਾ. ਹਰੀਸਿੰਘ ਗੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਾਗਰ  ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (IIT), ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ।

## ਕਰੀਅਰ
ਪ੍ਰੋ. ਬਾਲਦੀ ਕੋਲ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। MRSPTU ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮੁੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ:

* ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ISF ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਾਰਮੇਸੀ, ਮੋਗਾ

* ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੁਖੀ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, MRSPTU

* ਰਜਿਸਟਰਾਰ, MRSPTU

* ਡੀਨ, ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਫਾਰਮੇਸੀ, MRSPTU

MRSPTU ਵਿਖੇ, ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ R&D ਦੇ ਡੀਨ, IQAC ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ (BCL–AICTE IDEA ਲੈਬ) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਵੀਨਤਾ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ₹1.11 ਕਰੋੜ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮਿਲੀ ਹੈ।

## ਖੋਜ ਯੋਗਦਾਨ
ਪ੍ਰੋ. ਬਾਲਦੀ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਡਰੱਗ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ 140 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ ਪੱਤਰ, 20 ਪੁਸਤਕ ਅਧਿਆਇ, 9 ਕਿਤਾਬਾਂ, 4 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ, 170+ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ, 70+ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ, 3 ਪੇਟੈਂਟ, 4 ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੇਟੈਂਟ, 9 ਹੋਰ IPR, 2400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲੇ, h-ਇੰਡੈਕਸ 26, i10-ਇੰਡੈਕਸ 50, ਅਤੇ ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ, DST, ICMR, ICSSR, FITM, PSCST, ਅਤੇ AICTE ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ 15 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
## ਕਿਤਾਬਾਂ
* 

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ - ਚੋਟੀ ਦੇ 2% ਵਿਗਿਆਨੀ

* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ (2025)

* ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਕੌਣ ਹੈ (2011) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ

* ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਯੂਕੇ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 200 ਵਿਗਿਆਨਕ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ

* ਸਿੱਖਿਆ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2010)

* ਐਮਆਰਐਸਪੀਟੀਯੂ ਸਰਵੋਤਮ ਖੋਜਕਰਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ ਅੱਠ ਖੋਜ ਪੁਰਸਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਾਰਮੇਸੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਾਰਮੇਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੌਧਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਗੁਰਮੁਖੀ (ਯੂਨੀਕੋਡ ਬਲੌਕ)

**ਗੁਰਮੁਖੀ** ਇੱਕ ਯੂਨੀਕੋਡ ਬਲੌਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕੋਡ ਪੁਆਇੰਟ U+0A02..U+0A4C 1988 ਦੇ ISCII ਸਟੈਂਡਰਡ ਤੋਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰ A2-EC ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਾਪੀ ਸਨ। ਦੇਵਨਾਗਰੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਉੜੀਆ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲੁਗੂ, ਕੰਨੜ, ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਬਲਾਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ISCII ਏਨਕੋਡਿੰਗਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ।

## ਬਲੌਕ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਕੋਡ ਬਲੌਕ
ਐਕਚੁਰੀ

ਇੱਕ **ਐਕਚੁਰੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **actuary**) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਉੱਨਤ ਗਣਿਤਿਕ ਹੁਨਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਮਾਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੋਖਮ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਦੇਣਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਐਕਚੁਅਰੀ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਨਾਮ ਐਕਚੁਰੀਅਲ ਸਾਇੰਸ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੀਮੇ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਅਤੇ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਐਕਚੂਅਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਹੁਨਰ, ਵਪਾਰਕ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਐਕਚੂਅਰੀਆਂ ਇਸ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜੋਖਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਕੇ ਕਿ ਕੀ ਸੰਭਾਵੀ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਜੋਖਮਾਂ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਐਕਚੂਅਰੀਆਂ ਬਣਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਦਮ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ ਸਮੇਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਖਾਸ ਹਨ, ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਧੂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜੋਖਮ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਅੰਕੜਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸੰਰਚਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ, 2010 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਐਕਚੁਰੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪਹਿਲਾ ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

### ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 
alt=A table of numbers; the first page of the U.S. 2003 mortality table.|right|thumb|2003 ਅਮਰੀਕੀ ਮੌਤ ਦਰ ( ਜੀਵਨ ) ਸਾਰਣੀ, ਸਾਰਣੀ 1, ਪੰਨਾ 1
17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਜੋਖਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1662 ਵਿੱਚ, ਜੌਨ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨਾਮਕ ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਡਰਾਪਰ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦਰ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸਮੂਹ, ਜਾਂ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਪੈਟਰਨ ਸਨ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਮੂਲ ਜੀਵਨ ਸਾਰਣੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਲਈ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਜਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦਰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਗਣਨਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਐਡਮੰਡ ਹੈਲੀ ਸੀ।  ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਹੈਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸਾਰਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਦਿਖਾਇਆ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਵਾਰਸ਼ਿਕੀ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਲਪਨਿਕ ਐਕਚੁਰੀ 
ਐਕਚੁਰੀਆਂ ਸਾਹਿਤ, ਥੀਏਟਰ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਮੇਤ ਗਲਪ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਗਣਿਤ-ਪ੍ਰੇਮੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾੜੇ ਕੰਬ-ਓਵਰ ਹਨ", ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਐਕਚੁਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
2015 ਲਾਹੌਰ ਫੈਕਟਰੀ ਤਬਾਹੀ

**2015 ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਫੈਕਟਰੀ ਆਫ਼ਤ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **2015 Lahore factory disaster**) ਉਦੋਂ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ 4 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੁੰਦਰ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ  ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਬੈਗ ਫੈਕਟਰੀ ਢਹਿ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 45 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 150 ਲੋਕ ਫਸ ਗਏ। ਰਿਕਵਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੁੰਦਰ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਰਮੀ, ਰੈਸਕਿਊ 1122 ਅਤੇ ਬਹਿਰੀਆ ਟਾਊਨ ਰੈਸਕਿਊ ਟੀਮ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਮਲਬੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਨੇਹੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ। 4 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਢਹਿਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* 2012 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੱਪੜਾ ਫੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ