open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਉਮੀਦ

thumb|ਆਸ਼ਾ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ; ਕੈਨਵਸ ਤੇ ਤੇਲ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਗਾਰਜੀ, 1747
**ਆਸ** ਜਾਂ **ਉਮੀਦ** ਮਨ ਦੀ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਆਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: "ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਆਸ" ਅਤੇ "ਆਸ ਨਾਲ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣਾ"।

ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਨਾ-ਉਮੀਦ।

### ਹੋਪ ਥਿਊਰੀ 
ਸਨਾਈਡਰ ਨੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਸਿਹਤ, ਕੰਮ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਰਥ ਵਰਗੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਈ ਪੱਖਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਉਮੀਦ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:

* ਟੀਚੇ - ਇੱਕ ਟੀਚਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼।
* ਪਾਥਵੇਅਜ਼ - ਆਪਣੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਣੇ। 
* ਏਜੰਸੀ - ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਦਲਾਅ ਭੜਕਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਆਸ /ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

ਸਨਾਈਡਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਆਸਾਰ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਸਪਸ਼ਟ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੀਚਿਆਂ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਰਗਰ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ।

## ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 
thumb|ਉੱਕਰੀ ਕਵਿਤਾ ਐੱਫ. ਐਸ. ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਦਰਭ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਲੇਕਜੇਂਡਰ ਪੋਪ ਦੇ "ਲੇਖ ਆਨ ਮੈਨ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ "ਹੋਪ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਅਨਾਦਿ" ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ "ਹੋਪ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਸਦੀਵੀ" ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: " ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਵਾਲਾ, "ਹੋਪ ਥਰਫ ਫੀਲਡ ਫਿੰਬਰਸ", ਐਮਿਲੀ ਡਿਕਿਨਸਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।

ਆਸ਼ਾ ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਪਲਾਟ ਯੰਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਸੰਦਰਭ, ਸਟਾਰ ਵਾਰਸ ਸਾਇੰਸ ਕਲਪਨਾ ਸਪੇਸ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸ਼ਤ (ਹੁਣ ਏਪੀਸੋਡ IV ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ "ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਹੋਪ" ਉਪਸਿਰਲੇਖ ਹੈ। ਉਪਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਚਿਤਰਿਕ, ਲੁਕ ਸਕਾਈਵਕਰ, ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਪਲਾਟ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ। ਰਾਰਟੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਰ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਆਸ ਲਈ ਵਾਅਦਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ।

## ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 
**ਐਲਪੀਸ** (ਆਸ) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ **ਜ਼ੀਓਸ** ਅਤੇ **ਪ੍ਰੈਮੇਥੁਸਸ** ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਮੇਥੁਸ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜ਼ੂਸ ਤੋਂ ਅੱਗ ਚੁਰਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ। ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਜ਼ੀਓਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਕਸਾ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ। ਪਾਂਡੋਰਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤਬਾਹੀ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਆਤਮੇ ਨੂੰ ਨਾ ਆਉਣ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕਸ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਲਾਲਚ, ਈਰਖਾ, ਨਫ਼ਰਤ, ਬੇਇੱਜ਼ਤ, ਦੁੱਖ, ਗੁੱਸੇ, ਬਦਲਾ, ਕਾਮਨਾ, ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬਕਸੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਪਾਂਡੋਰਾ ਨੇ **ਆਸ** (ਉਮੀਦ) ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਆਤਮਾ ਲੱਭੀ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ, ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਤਬਾਹੀ, ਨੁਕਸਾਨ, ਅਤੇ ਦਰਦ ਸਹਿਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੈਸੀਓਡ ਦੇ ਵਰਕਸ ਐਂਡ ਦਿਜ਼ ਵਿਚ, ਉਮੀਦ ਦੀ ਮੂਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਐਲਪੀਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਬਲਖਸ਼ ਝੀਲ

**ਬਲਖਸ਼ ਝੀਲ** (, ; , *Ozero Balhaš*) ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇਸ ਦੇ ਦੱਖਣਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦ ਤਲਹਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਸਿਨ, ਸੱਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਝੀਲ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਇਲੀ ਦਰਿਆ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਾਟਲ, ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਹ ਅਤੇ ਸਤਹ ਹੇਠ ਪ੍ਰਵਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਜ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 16،400 ਮੁਰੱਬਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6,300 ਮੁਰੱਬਾ ਮੀਲ) ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਬਪਾਸ਼ੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਾਇਜ਼ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਲਸੰਧੀ ਨੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੂਰਬੀ ਅੱਧੇ ਖਾਰਾ। ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ  ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ.ਨਾਲੋਂ ਔਸਤ 1.7 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਝੀਲ ਹੈ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਬਲਖਸ਼ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 66,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਖਨਨ, ਕੱਚੀ ਧਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਹੀਗੀਰੀ। 

ਹਾਲਾਂਕਿ ਝੀਲ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਮਾਰੂਥਲ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਭਰਦੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਨਾਮ 
ਝੀਲ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਮ ਤਤਾਰ, ਕਜਾਖ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਲਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ "ਬਲਕਸ" ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਇੱਕ ਦਲਦਲ ਦੀਆਂ ਧਲ੍ਹੀਆਂ" ਹੈ। 

103 ਈਪੂ ਤੋਂ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਬਲਖਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਰੂਪ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 布谷 / 布 库 / 布苏 "ਪੂ-ਕੂ / ਬੂ -ਕੂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਝੀਲ ਅਤੇ ਤਿਆਨ ਸ਼ਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੁਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੇਟਿਸੁ "ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ" (ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਸੇਮਰੇਚਿਈ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਧਰਤੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਥਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਨਾਬਦੋਸ ਤੁਰਕਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੋਇਆ। .

ਚੀਨ ਦੇ ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ (1644-1911) ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਝੀਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹੱਦ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। 1864 ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਗੁਚਕ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਮਪੀਰੀਅਲ ਰੂਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1991 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਭੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਝੀਲ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ। 

## ਝੀਲ ਦੀ ਉਤਪਤੀ 
thumb|ਕਰਾਤਲ ਨਦੀ ਡੈਲਟਾ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰ
ਬਲਖਸ਼ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲਖਸ਼-ਅਲਕੋਲ ਡੂੰਘ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੀਓਜੇਨ ਅਤੇ ਕੁਆਟਰਨੇਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਐਲਪਾਈਨ ਔਰੋਜਨੀ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ ਬਲਾਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਢਲਾਣ ਵਾਲੀ ਟਰਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਤਿਆਨ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੁਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਡੂੰਘ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਬੇਸਿਨ ਡਜੁੰਗਾਰੀਅਨ ਅਲਾਟੂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਸੈਸੀਕੋਲ, ਅਲਕੋਲ ਅਤੇ ਐਬੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖੰਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਪੂਰੇ ਬਲਖਸ਼-ਅਲਕੋਲ ਦੇ ਡੂੰਘ ਨੂੰ ਮੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਅਰਾੱਲ-ਕੈਸਪੀਅਨ ਡੂੰਘ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਪੌਲ ਸੈਮੂਅਲਸਨ

**ਪੌਲ ਐਂਥਨੀ ਸੈਮੂਅਲਸਨ** (15 ਮਈ 1915 – 13 ਦਸੰਬਰ, 2009)  ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ। ਸਵੀਡਿਸ਼ ਰਾਇਲ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸਨੇ ਆਰਥਿਕ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮਕਾਲੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ"। ਆਰਥਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰੈਂਡਲ ਈ. ਪਾਰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਕਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ" ਮੰਨਿਆ.

ਸੈਮੂਅਲਸਨ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ।  1996 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਘੇ ਸਾਇੰਸ-ਸਨਮਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ ਸੈਮੂਅਲਸਨ ਦੀ 60 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ "ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਯੋਗਦਾਨ" ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਸੈਮੂਅਲਸਨ ਨੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆ ਲਈ "ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ" ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀਆਂ ਗਣਿਤਕ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ: ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ: ਇੱਕ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1948 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਦੂਜੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੇਨਜ਼ੀਅਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਫਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਆਪਣੇ 19 ਵੇਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਰੂਸੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਗ੍ਰੀਕ, ਸਲੋਵਾਕ, ਚੀਨੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਜਰਮਨ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਪੋਲਿਸ਼, ਜਾਪਾਨੀ, ਚੈੱਕ, ਵੀਅਤਨਾਮੀ, ਹੰਗੇਰੀਅਨ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ, ਸਵੀਡਿਸ਼, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਅਨ, ਡਚ, ਤੁਰਕੀ, ਇਬਰਾਨੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸਮੇਤ 40 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।  ਐਮਆਈਟੀ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਜੇਮਜ਼ ਪਟੇਰਬਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸੈਮੂਅਲਸਨ "ਇੱਕ ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਰਾਸਤ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ਖੜਾ ਹੈ"।

ਉਸ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਮੰਦੇ ਦੇ ਡੂੰਘਾ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹਾਵਰਡ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 25 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਐੱਮ ਆਈ ਟੀ) ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 32 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। 1966 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਐਮਆਈਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਫੈਕਲਟੀ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਐਮਆਈਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਬਰਟ ਐਮ. ਸੋਲੋਵ, ਫ੍ਰੈਂਕੋ ਮੋਡੀਜ਼ਿਲ੍ਹਾਨੀ, ਰਾਬਰਟ ਸੀ. ਮੋਰਟਨ, ਸਟਿਗਲਿਟਜ, ਅਤੇ ਪਾਲ ਕਰੂਗਮੈਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਨੂੰ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਬਾਟੀ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ **ਬਾਟੀ** ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਹਿਚਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਥੱਲਾ ਸੋੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਮੂੰਹ ਚੋੜ੍ਹਾ ਇਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਰਮੇ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਇਸ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ ਨੇ।
ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ

**ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ** ਕਲਾਤਮਕ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਦੋ ਸਟਾਈਲਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਕੁਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਦਵਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜੀਏਟ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ,
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਲਜੀਏਟ ਕੁਸ਼ਤੀ,
ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਚ-ਦੀ ਕੈਚ-ਕੁਸ਼ਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਦੋਨਾਂ ਸਟਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਖਰੀ ਟੀਚਾ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਮੈਟ ਤੇ ਸੁੱਟਣ ਅਤੇ ਪਿੰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਤੁਰੰਤ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਤੋਂ ਉਲਟ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜੀਏਟ ਕੁਸ਼ਤੀ, ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਜੁਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਰਿਵਾਇਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ, ਜੂਡੋ ਅਤੇ ਸਮਬੋ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਡੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਵਰਲਡ ਕੁਸ਼ਤੀ (ਯੂ.ਐਚ.ਡਬਲਯੂ), ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ, ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਪ੍ਰੀਵਾਰਿਕ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰੈਪਲਿੰਗ ਹਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ (ਆਈਓਸੀ) ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਨੇ 2020 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਖੇਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਆਈਓਸੀ ਨੇ ਉਲਟਾ ਕੀਤਾ।

## ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਢਾਂਚਾ 
ਇੱਕ ਖਾਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹਰੇਕ ਭਾਰ ਵਰਗ ਅਤੇ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ (4, 8, 16, 32, 64, ਆਦਿ) ਦੇ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਨੰਬਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਵੇਟ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਵਜ਼ਨ ਕਲਾਸ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਲਾਗੂ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਤੋਲਿਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰੇਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਰਲਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਟੋਕਨ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਖਾਸ ਨੰਬਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਕਿਸੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੌਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 22 ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ- 16 ਵਧੀਆ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 16 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਛੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 17 ਅੰਕ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਛੇ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਸ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਖਾਤਮਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ "ਖੂਨ ਦੇ ਗੋਲ" ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਗਿਣਤੀ ਫਿਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੋ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਲਈ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਗੇ। ਦੋ ਪਹਿਲਵਾਨ ਜੋ ਦੋ ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿੱਪਚੇਜ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਪੀਚੇਜ ਦੌਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੋ ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਜਿਹੜੇ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਹਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪਹਿਲਵਾਨ ਰੇਸ਼ੇਬਾਜ਼ ਦੌਰ ਦੇ ਜੇਤੂ ਹਨ।

ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋ ਜੇਤੂ ਆਪਸ ਚ ਭਿੜਦੇ ਹਨ।

ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਵਾਨ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੰਬਰ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੋਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
ਹੌਰਸ ਰੇਸਿੰਗ (ਘੋੜਾ ਦੌੜ)

right|thumb|ਡੈਅਵਿਲੇ ਤੇ ਸਟੀਪਲਚੇਜ਼ ਰੇਸ
right|thumb|ਐਡੀਲੇਡ ਵਿੱਚ ਯੁਵਾ ਘੋੜਾ ਰੇਸਿੰਗ
**ਘੋੜਾ ਰੇਸਿੰਗ** ਇੱਕ ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਖੇਡ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਮਿਥੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਜੌਕੀਜ਼ (ਜਾਂ ਕਦੇ ਰਾਈਡਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਲਦੇ ਹਨ) ਤੱਕ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਘੋੜਾ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੋਰਸ ਜਾਂ ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਸ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਬਦਲਾਵ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਦੌੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੇ ਚੱਲਣਾ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੂਰੀਆਂ ਤੇ ਚੱਲਣਾ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਟਰੈਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੈਟਸ ਵਿੱਚ ਦੌੜਨਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਦੌੜ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੇਸਿੰਗ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜੂਏ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ $ 115 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਡੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕੀਤੀ।

## ਘੋੜਾ ਦੌੜ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
ਘੋੜਾ ਦੌੜ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ:

* **ਫਲੈਟ ਰੇਸਿੰਗ**, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਓਵਲ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੋ ਪੁਆਇੰਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧਾ ਘੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&nbsp;
* **ਜੰਪ ਰੇਸਿੰਗ**, ਜਾਂ ਜੰਪ ਰੇਸਿੰਗ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਟੀਪਲਚੇਜ਼ਿੰਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੰਟ ਰੇਸਿੰਗ, ਜਿੱਥੇ ਘੋੜੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।
*&nbsp;**ਸੰਜਮ ਰੇਸਿੰਗ**, ਜਿੱਥੇ ਘੋੜਾ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਡਰਾਈਵਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।
* **ਐਨਡਿਓਰੈਂਸ ਰੇਸਿੰਗ**, ਜਿੱਥੇ ਮੁਸਾਫਿਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 25 ਤੋਂ 100 ਮੀਲ (40 ਤੋਂ 161 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)।

ਟੱਟੂਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੌੜ ਹਨ: ਫਲੈਟ ਅਤੇ ਛਾਲ ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਦੌੜ ਦੋਨੋ।

#### ਭਾਰਤ 
thumb|ਮੈਸੂਰ ਟਰਫ ਕਲੱਬ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਦੀ ਦੌੜ 200 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰੇਸਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰੇਸਿੰਗ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੇਸ ਕੋਰਸ 1777 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਥਾਪਤ ਰੇਸਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਖੇਡ ਸੱਤ ਰੇਸਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨੌਂ ਰੇਸਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਖ਼ਤਰੇ 
thumb|ਜੌਕੀ ਟੋਨੀ ਮੈਕਕਯ ਇੱਕ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਜੌਕੀ ਦੋਨਾਂ ਲਈ ਘੋੜੇ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖ਼ਤਰੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਠੋਕਰ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਖਿਸਕ ਕੇ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਗੜਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਲਈ ਜੋਖ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨਾਰਥ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅੰਨਾ ਵਾਲਰ ਨੇ ਜੋਕੀ ਦੇ ਸੱਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਹਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਜੌਕੀਆਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ [ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ], 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਸੱਟ-ਫੇਟ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।" ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 20% ਸਿਰ ਜਾਂ ਗਰਦਨ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਸਨ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 1993 ਤੋਂ 1 996 ਦੇ 6,545 ਸੱਟਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮਿਲੀ ਹੈ।&nbsp;1950 ਤੋਂ 1987 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੌਕਿ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

ਘੋੜੇ ਵੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। 1.5 ਘੋੜੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਰ 1000 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਯੂਐਸ ਜੋਕੀ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2006 ਵਿੱਚ 600 ਘੋੜੇ ਰੇਸਕੇਟੇਕ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੇ ਜੌਕੀ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ। ਅਟਕਲਾਂ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਨਵਲੀਨ ਕੁਮਾਰ

**ਨਵਲੀਨ ਕੁਮਾਰ**, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ, ਦੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ 19 ਜੂਨ, 2002 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਥਾਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀ (ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਥਾਵਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੱਲਾਸੋਪਾਰਾ, ਵਿਰਾਰ ਅਤੇ ਵਸਾਈ ਸੀਹ ਸਮੇਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਥਾਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਹੋਣ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਡਿਵੈਲਪਰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਤਬਾਦਲੇ ਲਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਤੇ ਡਰਾਵੇ ਵਰਤ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਨਵਲੀਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨੱਲਾਸੋਪਾਰਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਹੋਈ ਘਟਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

19 ਜੂਨ ਨੂੰ 7:30 AM ਦੀ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋ ਕੁੱਤਿਆਂ (ਪਮੇਰੀਅਨ ਨਸਲ) ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੀ ਟੈਰੇਸ ਉੱਪਰ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ 'ਤੇ ਆਚਾਨਕ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੋਹ ਨੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉਸ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਕੂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਾ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵਲੀਨ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿ: "ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ।"

## ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ 
ਨਵਲੀਨ ਦੇ ਜਰਨਲਿਸਟ ਪਤੀ ਮੁਰਲੀ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਵੀ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਗਰੋਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵਲੀਨ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕਾਤਲ ਕਦੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।

## ਜਿਨ੍ਹੇ ਨਾਜ਼ ਹੈ ਹਿੰਦ ਪਰ ਵੋ ਕਹਾਂ ਹੈਂ
"ਜਿਨ੍ਹੇ ਨਾਜ਼ ਹੈ ਹਿੰਦ ਪਰ ਵੋ ਕਹਾਂ ਹੈਂ" ਨਵਲੀਨ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣੇ ਦੇ ਬੋਲ ਹਨ ਜੋ ਰੱਬੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਗਾਇਆ ਹੈ।  

ਰੱਬੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ: "ਮੈਂ 2003 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੀ ਨਵਲੀਨ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਤਲ।....ਕਾਤਲਾਂ ਨੇ ਨਵਲੀਨ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ 19 ਵਾਰ ਕੀਤੇ। 19 ਵਾਰ ਜੇ ਗਿਣੀਏ ਵੀ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਹ ਕੋਈ ਕਾਤਲਾਨਾ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਵਹਿਸ਼ੀਪੁਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕਤਲ ਸੀ।...ਮੈਂ ਇਸ ਬਿੰਬ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ 19 ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਇਸ ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ 19 ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ
ਲਾਈਵ ਧਰਤੀ

**ਲਾਈਵ ਧਰਤੀ** ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਇਵੈਂਟ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਲ ਗੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਐਮੀ ਵਿਜੇਤਾ ਉਤਪਾਦਕ ਕੇਵਿਨ ਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ, ਲਾਈਵ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਲਾਈਵ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਲਾਈਵ ਧਰਤੀ 2007 
7 ਜੁਲਾਈ 2007 ਨੂੰ ਲਾਭ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਲਾਈਵ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸਟਰੀਮ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਗਲੋਬਲ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਲਾਈਵ ਅਰਥ ਭਾਰਤ 2008 
ਦੂਜੀ ਲਾਈਵ ਅਰਥ ਕਨਸਰਟ 7 ਦਸੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਅੰਧੇਰੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਖੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਧੇਰੀ ਵੈਸਟ ਵਿੱਚ ਵੀਰਾ ਦੇਸਾਈ ਰੋਡ ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਵਿਨ ਵਾਲ ਨੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਲ ਗੋਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੀ ਹੀ ਘਟਨਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਤੰਬਰ, 2008 ਵਿੱਚ ਰਾਇਟਰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਕਟਰ ਜੋਨ ਬੋਨ ਜੋਵੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੁਪਰ ਸਟਾਰ ਅਮੀਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਸਾਂਝੇਗੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਆਯੋਜਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ." ਸ਼ੇਖਰ ਕਪੂਰ, ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪਚੌਰੀ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੰਕਰ-ਏਹਸਾਨ-ਲੋਏ, ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਿਟੀ ਜ਼ਿੰਟਾ, ਰੋਜ਼ਰ ਵਾਟਰ ਆਫ਼ ਪੀਕ ਫਲੋਡ, ਵਸੀਐਮ, ਹਾਰਡ ਕੌਰ ਅਤੇ ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪਲਾਸ਼ ਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਬੈਂਡ, ਯੂਪੋਰੀਆ, ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ।

ਲਾਈਵ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਟਾਰ ਟੀਵੀ (ਏਸ਼ੀਆ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਚੈਨਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਮਿਡਲ ਈਸਟ) ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਵਰਲਡ ਚੈਨਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਮਐਸਐਨ "ਲਾਇਵ ਧਰਤੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬ੍ਰਾਂਡਡ ਪਾਰਟਨਰ" ਸੀ।

### ਡੂ ਲਾਇਵ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸ਼ਹਿਰ 
ਡਾਓ ਲਾਇਵ ਧਰਤੀ ਰਨ ਫਾਰ ਵਾਟਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 200 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਐਮਸਟਰਡੈਮ, ਅਟਲਾਂਟਾ, ਬ੍ਰਸਲਸ, ਬ੍ਵੇਨੋਸ ਏਰਰਸ, ਕਾਇਰੋ, ਕੇਪ ਟਾਊਨ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਚੋਂਗਕਿੰਗ, ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ, ਹਾਂਗਕਾਂਗ, ਇਜ਼ਲੈਂਡ, ਜਕਾਰਤਾ, ਜਰੂਸਲਮ, ਜਿਮਬਰਾਨ, ਕਰਾਚੀ, ਲੀਮਾ, ਲਿਸਬਨ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਮਨੀਲਾ, ਮੇਲਬੋਰਨ, ਮੇਕ੍ਸਿਕੋ ਸਿਟੀ, ਮਨੀਨੇਪੋਲਿਸ, ਮੋਂਟੇਰੀ, ਮੌਂਟਰੀਅਲ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਰਿਓ ਡੀ ਜੇਨੇਇਰੋ, ਸਾਓ ਪੌਲੋ, ਸੈਨ ਡੀਏਗੋ, ਸੈਂਟੀਆਗੋ, ਸਾਂਤੋ ਡੋਮਿੰਗੋ, ਸੀਏਟਲ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਸਿਟੀ, ਸਿਡਨੀ, ਟੋਰਾਂਟੋ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ.।

#### ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 6K ਰਨ / ਵਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਈਵ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਲੌਸ ਐਂਜਲਸ ਵਿਚ ਮੇਲਿਸਾ ਐਥਰਿਜ ਵਿਚ ਰੂਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਬਰੁਕਲਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਡਾ. ਅਟਲਾਂਟਾ ਵਿਚ ਰੋਬ ਥੌਮਸ; ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਖਾਸ ਗੈਸਟ ਸੈਮ ਮੂਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹਿਕ ਆਤਮਾ; ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕਨੀ ਗਾਰਸੀਆ; ਬ੍ਵੇਨੋਸ ਏਰਰ੍ਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਿਨ ਜੋਹਨਸਨ ਅਤੇ ਨਾਦਾ; ਅਤੇ ਬਾਲੀ ਵਿਚ ਸਕਾਟ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੌਰੀ ਮਾਂ

thumb|280x280px|ਸੰਨਿਆਸਨੀ ਗੌਰੀ ਮਾਂ, ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮੱਠਵਾਦੀ ਚੇਲਾ, 1900

**ਗੌਰੀ ਮਾਂ** (ਫਰਵਰੀ 1857 – 1 ਮਾਰਚ 1938), ਜਨਮ ਬਤੌਰ **ਮ੍ਰਿਡਨੀ **ਹੋਇਆ, ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਚੇਲੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸਨੀ ਸਾਰਦਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸਾਰਦੇਸਵਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ ' ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੌਰੀ ਜਾਂ ਗੌਰੀਦਾਸੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਗੁਰਮਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿਬਪੁਰ, ਹੋਵਰਾਹ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਜਦੋਂ ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਜਵਾਨ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸਨੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਯੋਗਿਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜੀਵਿਤ ਹਾਂ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌਂਪ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਹ ਤੌਹਫਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਘੋਮਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਸਾਰਦੇਸਵਰੀ ਆਸ਼ਰਮ http://saradeswariashram.org/ 
1895 ਵਿੱਚ, ਸਾਰਦੇਸਵਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਣਵਿਆਹੇ, ਵਿਆਹੇ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਮੁਫ਼ਤ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈਕੇ ਜਾਂਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵਾਂਗੇ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।"

## ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਵਿਚਾਰ 
ਸਿੱਖਿਆ, ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਜੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਝੱਲਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਮਾਂ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਦੇਸਵਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1938
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਵਿਦਿਆਰਥੀ

### ਭਾਰਤ 
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਹੈ: ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ (ਨਰਸਰੀ, ਲੋਅਰ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਜਾਂ ਐਲ.ਕੇ.ਜੀ, ਅੱਪਰ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਜਾਂ ਯੂਕੇਜੀ), ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ (ਕਲਾਸ 1-5), ਸੈਕੰਡਰੀ (6-10) ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ (11-12)। ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਲਈ ਇਹ 3 ਸਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਬੀ.ਟੈਕ ਜਾਂ ਬੀ.ਈ.) ਤੋਂ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ, ਆਰਕਿਟੇਕਚਰ (ਬੀ.ਆਰਚ.) ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ (ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ.) ਹੈ ਜੋ ਕਿ 4.5 ਸਾਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ ਅਤੇ 1 ਸਾਲ ਦਾ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 5.5 ਸਾਲ।

## ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮਤਾ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਾਂਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਪਰਿਪੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 
ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਵਿਚ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹ, ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ, ਜਾਂ ਬਾਲਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅੰਡਰ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੋਰਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ' ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 21-23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ। ਪਰਿਪੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਕੋਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰਿਪੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਉਮਰ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਆਬਾਦੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਟੰਟਸ/ਮਜ਼ਾਕ/ਧੋਖੇ 
ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੈਂਕਸ ਅਤੇ ਜੇਪਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਚੋਰੀ, ਜਾਂ ਧੋਖੇ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਮਾਸਕੋਟ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੈਂਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਿਵਸ 
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੇਂਟਸ ਡੇ (17 ਨਵੰਬਰ) ਚੈਕੋਸਲਵਾਕੀਆ ਦੇ ਜਰਮਨ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਪ੍ਰਾਗ ਦੇ 1939 ਨਾਜੀ ਤੂਫਾਨ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਰਮਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਚੈੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, 1200 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ, ਅਤੇ 9 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ 17 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਉਦਾਸੀ ਮੱਤ

**ਉਦਾਸੀ ਮੱਤ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ** ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਮੱਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਧੂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਇਕ ਅੰਗ ਖਿਆਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਅਗ੍ਰਿਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਥਾਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
## ਉਦਾਸੀ ਮੱਤ ਦੇ ਬਾਨੀ 
ਉਦਾਸੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦੇ ਬਾਨੀ ਬਾਬਾ ਸਿਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਬਾਰਠ (ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਕੋਲ) ਤੇ ਦੌਲਤਪੁਰ ਵਿਚ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਸਿਰੀ ਚੰਦ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਸਿੰਧ, ਕਾਬਲ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਿਰੀ ਚੰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੇਲੇ ਤੇ ਗੱਦੀ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿਤਾ (1613-1638 ਈ.) ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿਤਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੇਲੇ ਸਨ।
**1. ਬਾਲੂ ਹਸਣਾ**
**2. ਅਲਮਸਤ**
**3. ਫੂਲਸਾਹ**
**4. ਗੋਂਦਾ/ਗੋਇੰਦਾ**
ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਚਾਰ ਧੂਣੇ ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਡੇਰਾਦੂਨ, ਨਾਨਕ ਮੱਤਾ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ (ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕਾਪੀਰਾਈਟ

**ਕਾਪੀਰਾਈਟ **ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਕੰਮ ਦੇ ਅਸਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵੰਡ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਸੀਮਿਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਧਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਵੰਡ, ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਪੀਰਾਈਟਸ ਨੂੰ "ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਦੇ। ਕੌਮੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਨੂੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ 50 ਤੋਂ 100 ਸਾਲ (ਮਤਲਬ ਕਿ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 50 ਤੋਂ 100 ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ)। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੁੱਝ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਔਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਸਮੀ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਨੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ "ਨਿਰਪੱਖ" ਅਪਵਾਦ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵਪਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਤੇ ਬਹੁਤ ਆਰਥਿਕ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।

### ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਨੋਟਿਸ 
thumb|ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਨੋਟਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਚਿੰਨ੍ਹ।
1989 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਪ੍ਰਤੀਕ (©, ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਦਰ c ਅੱਖਰ ਸੀ), ਛੋਟਾ ਰੂਪ "ਕਪਰ", ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ "ਕਾਪੀਰਾਈਟ" ਕੰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਧਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ।  ਸੰਗੀਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਡੀਓ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਲਈ ਉਚਿਤ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਨੋਟਿਸ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ (℗, ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਪੀ) ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਧੁਨੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰ "ਫੋਨੇਰਕੋਡ" ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਭ ਹੱਕ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹੁਣ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਟਰਮਾਰਕ ਹਸਤਾਖਰਿਤ ਹੋਣ, ਪਰ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ।

## ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ 
### ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ 
ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੇ ਧਾਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

* ਕਾਪੀਆਂ ਜਾਂ ਕੰਮ ਦੀ ਨਕਲ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕਾਪੀਆਂ ਸਮੇਤ)।
* ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਯਾਤ ਜਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਲਈ।
* ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਕੰਮ (ਰਚਨਾ ਜੋ ਮੂਲ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ) ਬਣਾਉਣ ਲਈ।
* ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ।
* ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ। 
* ਰੇਡੀਓ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਪੁਲਿਸ

thumb|ਜਰਮਨ ਸਟੇਟ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਹੈਮਬਰਗ ਵਿੱਚ, ਪੋਲੀਜਿਅਫੱਟੀਮਾਈਜ਼ਟਰ ਮੀਤ ਜੂਲੇਜ (ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੋਏ ਪੁਲਿਸ ਸਜਰੇਂਟ ਮੇਜਰ) ਦੇ ਰੈਂਕ ਦੇ ਨਾਲ।
ਇੱਕ **ਪੁਲਿਸ** ਬਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਠਿਤ ਅੰਗ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਡਿਸਆਰਡਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬ ਹਾਇਰ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਫੌਜੀ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਲਗ ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੈਂਡਰਰਮਰੀ ਸਿਵਲ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਫੌਜੀ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਟੈਕਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਪੁਲਿੰਗ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਲਾਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਕ ਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੇਬਲਰੀ, ਜੈਨਡਮਰਮਰੀ, ਪੁਲਿਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ, ਪੁਲਿਸ ਸਰਵਿਸ, ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ (ਕ੍ਰਾਈਮ ਪਰਵੈਂਸ਼ਨ), ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ, ਸਿਵਲ ਗਾਰਡ ਜਾਂ ਸਿਵਕ ਗਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ, ਸਿਪਾਹੀ, ਸ਼ੈਰਿਫ਼, ਕਾਂਸਟੇਬਲਾਂ, ਰੇਂਜਰਜ਼, ਪੀਸ ਅਫ਼ਸਰ ਜਾਂ ਸਿਵਿਲ / ਸਿਵਲ ਗਾਰਡਾਂ ਦੇ  ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਪੁਲਿਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਸਰ ਪੁਲਿਸ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗਲਬਾਤ ਸ਼ਬਦ ਅਨੇਕਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਲਬਾਤ ਸ਼ਬਦ ਦਹਾਕਿਆਂ ਜਾਂ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਗਿਆਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ, "ਪੁਲਸ" ਦਾ ਇਕ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਗਲਬਾਤ ਅਰਥ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਦੋਨਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

#### ਭਾਰਤ 
thumb|ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟਰ ਚੇਨਈ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਗਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਅਤੇ ਖਾਕੀ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਗਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਲਸੀਏ।
ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਪੁਲਿਸ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਐਸ.ਪੀ.ਐਸ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸ ਪੀ ਐਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਾਉਂਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਆਫ ਪੁਲੀਸ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਹੁਦੇ' ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸ ਪੀ ਐਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਸੇਵਾ 'ਤੇ, ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਦਾ ਰੰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੂੜਾ ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕਸਾਰ ਰੰਗ ਖਾਕੀ ਹੈ।

## ਅਮਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ 
ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇ ਰੋਕਥਾਮ (ਯੂਨੀਫਾਰਮਡ) ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਟਰਮੀਨਾਲੋਜੀ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਪਰਾਧਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਫੌਜਦਾਰੀ ਜਾਂਚਾਂ, ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ, ਭੀੜ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਤੱਵਾਂ। ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੈਂਕ ਦੇ ਸਹੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਨਾਮ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਟੋਕੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਟੋਕੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (東京 大学), ਟੌਦਾਈ ਜਾਂ ਯੂਟੋਕਯੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਪਾਨ ਦੇ ਟੋਕੀਓ, ਬਕਕੋਯੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। 1877 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਜਪਾਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ 10 ਫੈਕਲਟੀ (ਡਿਵੀਜ਼ਨ) ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 30,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2,100 ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੰਜ ਕੈਂਪਸ ਹਾਂਗੋ, ਕੋਮਾਾਬਾ, ਕਾਸ਼ੀਵਾ, ਸ਼ਿਰੋਕੇਨ ਅਤੇ ਨਕੋਨੋ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਪਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਸਿਖਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ MEXT ਦੀ ਸਿਖਰ ਗਲੋਬਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਅਤਿਰਿਕਤ ਫੰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 17 ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ, 7 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ, 3 ਪ੍ਰਿਜ਼ਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ, 3 ਸਪੇਸਟਰਸ ਅਤੇ 1 ਫੀਲਡਜ਼ ਮੈਡਲਿਸਟ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਨੇਕਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਅਕਾਦਮਿਕ 
ਟੋਕੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 10 ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ 15 ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

### ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
ਟੋਦਾਈ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲਾਅ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 2009 ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਬਾਰ ਐਗਜ਼ੀਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਫਲ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਤੇ ਹੈ। ਐਡੂਨਗਾਰਲ ਨੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਟੌਦਾ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਫ਼ੈਕਲਟੀ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ 4 ਵੇਂ (ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 111 ਵੇਂ) ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।

### ਖੋਜ 
ਟੋਕੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸਰਚ ਸੰਸਥਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਟ-ਇਨ-ਏਡ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੇ ਨਾਲ 40% ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 90% ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਪਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਇਸ ਵੱਡੇ ਵਿੱਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਿੱਧੇ Todai ਦੇ ਖੋਜ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਥਾਮਸਨ ਰੌਏਟਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੋਦਾਈ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਿਸਰਚ ਉੱਤਮਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ), ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਐਂਡ ਬਾਇਓਕੇਮਿਸਟਰੀ (ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿਚ), ਫਾਰਮਾਕੌਲੋਜੀ ਐਂਡ ਟਾਇਕਿਕੋਲਾਜੀ (ਪਹਿਲੀ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ 5 ਵੀਂ), ਮੈਟੀਰੀਅਲ ਸਾਇੰਸ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ 3 ਵਾਂ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ 19 ਵਾਂ), ਕੈਮਿਸਟਰੀ (ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 5 ਵਾਂ) ਅਤੇ ਇਮੂਨੋਲੌਜੀ (ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 20 ਵਾਂ)।

ਇਕ ਹੋਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ, 2004/2/16 ਨੂੰ ਨੈਂਕੀ ਸ਼ਿਮਨ ਨੇ ਥੌਮਸਨ ਰੋਇਟਰਸ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਟੱਡਸ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੇ ਮਿਆਰ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, 93 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਪਾਨੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਇਨ ਏਡ ਅਤੇ ਟੋਡੀ ਨੂੰ ਚੌਥਾ (ਖੋਜ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਰਿਸਰਚ ਨਤੀਜਾ ਤੀਸਰੀ / ਸੂਚਨਾਤਮਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 10 ਵੀਂ / ਬਿਜ਼ਨਸ-ਅਕਾਦਜ਼ਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 3 ੈ) ਇਸ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ। ਵੀਕਲੀ ਡਾਇਮੰਡ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਟੋਇਡਾ ਨੇ ਸੀਓਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਲਈ ਖੋਜ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਲੇਖ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਪੀ ਫੰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਹ 21 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ।

ਟੋਦਾਈ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਖੋਜ ਲਈ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿਚ, ਰੀਪੇਕ ਨੇ ਟਾਡਾਈ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਦਾ ਬੇਹਤਰੀਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਿਹਾ। ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ 100 ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਇਕੋ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਟੋਦਾਈ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਆਰਥਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ 9 ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਅਸਾਹੀ ਸ਼ਿਬੂਨ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਪਾਨੀ ਮੁਢਲੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਟਾਡਾਈ 2005-2009 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਵਰਨਰ ਸੋਮਬਾਰਟ

**ਵਰਨਰ ਸੋਮਬਾਰਟ** (; 19 ਜਨਵਰੀ 1863 – 18 ਮਈ 1941) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ  ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ "ਯੰਗੈਸਟ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਸਕੂਲ" ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਯੂਰਪੀਨ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।  

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ 
thumb|*Wirtschaftsleben im Zeitalter des Hochkapitalismus*, 1928

### ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ, ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ 
ਵਰਨਰ ਸੋਮਬਾਰਟ ਦਾ ਜਨਮ ਏਰਮਸਲੇਬੇਨ, ਹਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਮਾਲਕ, ਐਂਟਰ ਲੂਡਵਿਗ ਸੋਮਬਰਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੀਸਾ, ਬਰਲਿਨ, ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 1888 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬਰਲਿਨ ਤੋਂ ਉਦੋਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਗੁਸਟਾਵ ਵਾਨ ਸਕਮੋਲਰ ਅਤੇ ਐਡੋਲਫ ਵੈਗਨਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। 

ਇੱਕ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਐਕਟੀਵਿਸਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸੋਮਬਾਰਟ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ - ਬ੍ਰੇਨ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਕੀਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਅਮਲੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ - ਇੱਕ ਹਟਵੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬ੍ਰੇਸਲਾਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲ ਸਕੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੈਡਲਬਰਗ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਬਰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀਆਂ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀਟੋ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੋਮਬਾਰਟ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਫਰੀਡਰਿਸ਼ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਕੋ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸੀ ਜੋ ਦਾਸ ਕੈਪੀਟਲ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ। ਸੋਮਬਾਰਟ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਪੱਕਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ" ਕਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਕਿ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਕਈ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸੀ।"

ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, 1888 ਦੇ ਆਸਪਾਸ, ਸੋਮਬਾਰਟ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਮੈਕਸ ਵੇਬਰ ਨਾਲ  ਮਿਲ ਕੇ  *Verein für Socialpolitik*  (ਸੋਸ਼ਲ ਪਾਲਿਸੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜਰਮਨ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅੰਕੜਾ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਸੋਮਬਬਾਰਟ ਪਹਿਲੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 1896 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਪਣੀ Sozialismus und soziale Bewegung ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਅਤੇ ਲੋਰਨਜ਼ ਵੌਨ ਸਟੇਨ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਲਈ, ਵਧਦਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅੰਦੋਲਨ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਰੋਧਤਾਈਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀਆ ਹਾਲਾਤ ਨੇ "ਜਨਤਾ ਲਈ ਪਿਆਰ" ਸਿਰਜਿਆ, ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ "ਕਮਿਊਨਿਸਟਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ" ਦੇ ਰੁਝਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਣ ਸੀ। 

1902 ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਪੂੰਜੀਵਾਦ (ਸਰਬ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਕਰਨ, ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤਕ) (ਮੂਲ: Der moderne Kapitalismus (Historisch-systematische Darstellung des gesamteuropäischen Wirtschaftslebens von seinen Anfängen bis zur Gegenwart), ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ (ਉਸ ਨੇ 1916 ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1927 ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਜਿਲਦ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਕੁੱਲ ਛੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਈ ਅਰਧ-ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1863
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1941
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਅਗਵਾ

right|thumb|261x261px|ਜੋਹਨ ਮੋਰਿਟਜ ਰੁਗੈਂਦਸ (1802-1858) ਦੁਆਰਾ ਅਲ ਮਲੋਨ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤਸਵੀਰ
ਅਪਰਾਧਕ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ, **ਅਗਵਾ** ਕਰਨਾ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੱਢਣਾ (ਅਸਹਿਣਨ) ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੈਦ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਝੂਠਾ ਕੈਦ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੋਨੋਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਜੁਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਐਸੋਸੀਟੇਸ਼ਨ / ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਤੱਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਡਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਭਾਵ, ਅਪਰਾਧੀ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਪੀੜਤ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਅਗਵਾ ਹੈ।

ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸੱਟ ਲਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਅਪਮਾਨ ਲਈ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਨਾਮਿਤ ਕਿਸਮਾਂ 
* ਲਾੜੀ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਾੜੀ ਨੂੰ "ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ" ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ "ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ" ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
* ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਗਵਾ, ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਢੰਗ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਰਿਹਾਈ-ਕੀਮਤ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਟਾਈਗਰ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਬੰਧਕ ਬਣਾਉਣਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪੀੜਤ ਦਾ ਐਸੋਸੀਏਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ: ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ. ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਤਿਜ਼ੋਰੀ ਖੁਲਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਅੰਕੜੇ 
ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਅਗਵਾਕਾਰ ਰਾਜਧਾਨੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2007 ਤਕ, ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਇਰਾਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ 1500 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਗ਼ਵਾ 2004 ਵਿਚ, ਇਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸੀ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸੀ। ਅੰਕੜੇ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 12,500-25500 / ਸਾਲ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 3,600 / ਸਾਲ ਅਤੇ ਸਾਲ 2000 ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ 3,000 / ਸਾਲ ਹੋਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2016 ਤਕ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ 205 ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਮੈਕਸੀਕਨ ਨੰਬਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ "ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਫੌਜੀ, ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਡਰੱਗਜ਼ ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਨਾਜਾਇਜ਼ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ"।

ਸਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 203,900 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਅਗਵਾ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਅਤੇ 58,200 ਗ਼ੈਰ-ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਅਗਵਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ 115 ਹੀ "ਸਟੀਰੋਟਾਈਪਕਲ" ਅਗਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ (ਕਿਸੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਬੱਚੇ ਦੁਆਰਾ, ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ) ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ।

ਪਾਇਰੇਸੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ 2009 ਦੇ ਪਹਿਲੇ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 661 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 12 ਅਗਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages using web citations with no URL
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਰਮ
ਤਸ਼ੱਦਦ

right|thumb|ਤਸੀਹਿਆਂ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਨੋਰਮਬਰਗ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੋਹੇ ਮੇਨਡਨ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਕਦੇ ਤਸੀਹਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ।
**ਤਸ਼ੱਦਦ** ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਸ਼ੱਦਦ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਮ ਜੋ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਜਾਂ ਦਰਦ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਸ਼ੱਦਦ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੇ ਮੌਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਮਹੂਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਕਾਲਾ ਧੱਬਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਸਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਬੈਂਂਗਟ ਹੌਮਸਟਰਮ

thumb|316x316px|ਬੈਂਂਗਟ ਹੌਮਸਟਰਮ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਟਾਕਹੋਲ੍ਮ, ਸਵੀਡਨ, ਦਸੰਬਰ 2016
**ਬੈਂਂਗਟ ਰਾਬਰਟ ਹੌਮਸਟਰਮ** (ਜਨਮ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1949) ਇੱਕ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਪੌਲ ਏ ਸੈਮੂਅਲਸਨ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।ਓਲੀਵਰ ਹਾਟ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਸਵੀਡਨ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਹੌਮਸਟਰਮ, ਹੇਲਸਿੰਕੀ, ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੀ ਸਵੀਡਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਤੋਂ ਬੀਐਸਸੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1975 ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ, ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬਿਜਨੈਸ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1994 ਤੋਂ ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਲੋਗ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (1979-1982) ਅਤੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (1983-1994) ਵਿੱਚ ਐਡਵਿਨ ਜੇ. ਬਾਇਨਕੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸੀ। ਹੌਮਸਟਰਮ ਨੂੰ 2010 ਦੇ ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਅਲੂਮਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ ਦਾ ਅਲੂਮਨਸ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹੌਮਸਟਰਮ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਏਜੰਟ ਥਿਊਰੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਠੇਕਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਫਰਮ ਦੀ ਥਿਊਰੀ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2007-2008 ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਅਧਾਰਿਤ ਬੇਲਆਉਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਓਪੈਸਿਟੀ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। 

ਹੌਮਸਟਰਮ ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਇਕਾਨੋਮੀਟਰਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿੱਤ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਫੈਲੋ, ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਫਿਨਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਲੈਟਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇਕਾਨੋਮੀਟਰਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਸਟਾਕਹੋਮ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ, ਸਵੀਡਨ, ਵਾਸਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਹੇਨਕੇਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਵਿੱਚ 2012 ਦਾ ਬੈਨਕੁਅ ਡੀ ਫਰਾਂਸ- ਟੀਐਸਈ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2013 ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਟੀਫਨ ਏ. ਰੌਸ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਇਨੋਵੇਟਿਵ ਕੁਆਂਟੀਟੇਟਿਵ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ 2013 ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਮਰਕੈਂਟਾਈਲ ਐਕਸਚੇਂਜ - ਐਮ ਐਸ ਆਰ ਆਈ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

ਹੌਮਸਟਰਮ 1999 ਤੋਂ 2012 ਤਕ ਨੋਕੀਆ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਲਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

2016 ਵਿੱਚ, ਹੌਮਸਟਰਮ ਨੇ "ਕੰਟਰੈਕਟ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ" ਓਲੀਵਰ ਹਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਅਲਫਰੇਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਰਿਜ ਰਿਕਸਬੈਂਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਰਾਬਰਟ ਜੇ. ਸ਼ਿਲਰ

thumb|240x240px|ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰਾਬਰਟ ਜੇ  ਸ਼ਿਲਰ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ - ਸਟਾਕਹੋਮ, ਦਸੰਬਰ 2013
**ਰਾਬਰਟ ਯਾਕੂਬ Shiller** (ਜਨਮ 29 ਮਾਰਚ, 1946) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਕਾਦਮਿਕ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ-ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ  ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਟਰਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੇਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਫਾਈਨੈਂਸ ਵਿਚ ਇਕ ਫੈਲੋ ਹੈ। ਸ਼ਿਲਰ 1980 ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕ ਰਿਸਰਚ (ਐਨਆਰਈਏ) ਦਾ ਰਿਸਰਚ ਐਸੋਸੀਏਟ ਹੈ, ਜੋ 2005 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 2006-2007 ਲਈ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।  ਉਹ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਫਰਮ ਮੈਕਰੋਮਾਰਕੀਟਸ ਐਲਐਲਸੀ ਦਾ ਸਹਿ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵੀ ਹੈ।

ਸ਼ਿਲਰ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ IDEAS RePEc ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਮਾਨੀਟਰ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ;  ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਜ 2017 ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।ਯੂਜੀਨ ਫਾਮਾ, ਲਾਰਸ ਪੀਟਰ ਹੈੱਨਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਰ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ 2013 ਦਾ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਸ਼ਿਲਰ ਦਾ ਜਨਮ ਡੂਟਰੋਇਟ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ, ਜੋ ਰੂਥ ਆਰ. (ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਰੈਡਵੈੱਲ) ਅਤੇ ਇਕ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਪੀਟਰ ਸ਼ਿਲਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਮਰੀ (ਫੌਲਿਸਟੀਚ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼ਿਲਰ ਨੇ ਕਾਲਾਮਾਜ਼ੂ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ 1967 ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  ਉਸ ਨੇ 1968 ਵਿਚ ਮੈਸੇਚੂਸਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਐਮਆਈਟੀ) ਤੋਂ  ਐਸ.ਐਮ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਐਮਆਈਟੀ ਤੋਂ 1972 ਵਿਚ ਕੀਤੀ, ਉਸਦਾ ਥੀਸਿਸ 'ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ' ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫ੍ਰੈਂਕੋ ਮੋਡੀਗਲੀਆਨੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਆਪਣਾ ਖੋਜ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਸ਼ਿਲਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰੇ ਪੜਮਾਪੇ 1905-1910 ਵਿਚ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਏ ਸੀ। ਸ਼ਿਲਰ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਨਾਨੀ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਮਗਰਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।  ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ,  ਸ਼ਿਲਰ ਆਈਐਸਐਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਇਕਨੋਮਿਕਸ (ਵਿਲਿਨੀਅਸ, ਲਿਥੁਆਨੀਆ) ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵਿਲੀਅਨਸ ਅਤੇ ਆਈਐਸਐਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਲੀਓਨਿਦ ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ

**ਲੀਓਨਿਦ ਵਿਤਾਲੀਏਵਿਚ ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ** () (19 ਜਨਵਰੀ 1912 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986) ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ,  ਜੋ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵੰਡਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਉਸ ਨੂੰ ਲੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦੇ ਬਾਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ 1949 ਵਿਚ ਸਟਾਲਿਨ ਇਨਾਮ ਦਾ ਜੇਤੂ ਅਤੇ 1975 ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੇ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਜਨਵਰੀ 1912 ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਸੀ।26 ਵਿੱਚ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲੈਨਿਨਗ੍ਰਾਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1930 ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1934 ਵਿਚ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ।  

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਲਾਈਵੁੱਡ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1939 ਵਿਚ ਗਣਿਤਕ ਤਕਨੀਕ ਲਿਆਂਦੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਲੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰਜ ਡਾਂਟਜਿੰਗ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਗਣਿਤਕ ਢੰਗ* (ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਮੂਲ 1939), *ਆਰਥਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਸ਼ਤੇਮਾਲ* (ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਮੂਲ 1959) ਅਤੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਕ੍ਰਾਈਲੋਵ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ *ਉੱਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਲੱਗਪੱਗ ਵਿਧੀਆਂ* (ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਮੂਲ 1936) ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ ਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਸਟਾਲਿਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

1939 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ-ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਿਆ। ਲੈਨਿਨਗ੍ਰਾਦ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਕੋਂਤਾਰੋਵਿਚ ਨੇਵੀ ਦੇ VITU ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਰਫ਼ ਉੱਤੇ ਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਢੁਕਵੀਂ ਦੂਰੀ ਦਾ ਕਲਨ ਕੀਤਾ। ਦਸੰਬਰ 1941 ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1942 ਵਿਚ, ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ ਸੜਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਗਰਕ ਨਾ ਜਾਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾਲੋਡਾ ਝੀਲ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਰਿਆ।  
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਚੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਹਵਾਈ-ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਨੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1948 ਵਿਚ ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

1960 ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ, ਨੋਵਸਿਬਿਰਸਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ, ਨੋਵਸਿਬਿਰਸਕ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਪੂਟੇਸ਼ਨਲ ਗਣਿਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ।

## ਸੂਚਨਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1986 ਵਿੱਚ ਮਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ