ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ

**ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ** ਹਾਜੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਗ਼ੈਰ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸਕੂਲ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2009 ਵਿੱਚ ਹੋਰੀ, ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਿੲਹ ਸਕੂਲ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਪਿੰਡ ਡੋਡਾ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।. ਸੱਬ੍ਹਾ ਦਾ ਜਨਮ ਦੁਬਈ ਵਿੱਖੇ 1982 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਲੀਮ ਹਾਜੀ, ਸ਼ੀਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਰ ਸੀ। ਸੱਬ੍ਹਾ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਰੇਸਵਨਾ ਪਿੰਡ, ਡੋਡਾ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਿੲਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1997 ਵਿੱਚ ਬੈਂਗਲੌਰ ਵੱਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ, ਬਰੇਸਵਾਨਾ, ਵਾਪਿਸ ਆ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹਾਜੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਪਰ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰ
ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਡੋਡਾ ਦੇ ਬਰੇਸਵਾਨਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਸਲੀਮ ਹਾਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਜੰਮੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਦੁਬਈ, ਯੂ.ਏ.ਈ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2000 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਕੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਹਾਜੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਲਈ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਰੇਸਵਾਨਾ ਦੇ ਸਰਪੰਚ (ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੈਡਮੈਨ) ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਤਸਨੀਮ ਹਾਜੀ, ਸਾਲ 2009 ਤੋਂ ਹੀ ਹਾਜੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ। ਤਸਨੀਮ ਹਾਜੀ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਈ, ਯੂ.ਏ.ਈ. ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਸੱਬ੍ਹਾ ਦਾ ਚਾਚਾ, ਨਸੀਰ ਹਾਜੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਡ੍ਰਾਇਵਿੰਗ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਫੰਡਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ- ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਬਈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਬਈ, ਜਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਨ ਲਈ ਖੁਦ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਨਸੀਰ ਹਾਜੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਹਾਜੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨਸੀਰ ਹਾਜੀ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਡੋਡਾ ਵਿਖੇ "ਹਾਜੀ ਅਮੀਨਾ ਚੈਰੀਟੀ ਟਰੱਸਟ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਟਰੱਸਟ ਡੋਡਾ ਖੇਤਰ ਵਿਖੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਮੁਹੱਈਆ, ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਦੁਬਈ ਤੋਂ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ 1997 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੁਰੂ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੋਂ ਹਾਜੀ ਨੇ ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਬੰਗਲੁਰੂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੁਰੂ ਦੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਸੱਬ੍ਹਾ ਕੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਜੀ., ਬੰਗਲੌਰ (2003-2004) ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ (ਆਡਿਟ ਟ੍ਰੇਨੀ); ਡੀਲਕਸ ਡਿਜੀਟਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ (2005-2007) ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਲੀਡ (ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਪੋਰਟ ਸਰਵਿਸਿਜ਼); ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ ਕਨਵਰਜਨ ਲਿਮਟਿਡ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਲੇਖਕ / ਕਾੱਪੀ ਸੰਪਾਦਕ (2007-2008); ਪਲੇਨੇਟਸਫ ਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ (2008) ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਰ ਸੰਪਾਦਕ/ਸਮਗਰੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।

ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਅਮਰਨਾਥ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਤਸਨੀਮ ਹਾਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦਿਆ ਦੇਖਿਆ। ਤਦ ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਹਾਜੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ
2008 ਵਿੱਚ ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਬਰੇਸਵਾਨਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਅਗਾਮੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਉਦਾਸੀਨ ਵਤੀਰੇ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਬਰੇਸਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ (ਐਚ.ਪੀ.ਐਸ.) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2009 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ 4 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਜੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ - ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਸਕੂਲ 
ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇੰਨੀ ਢੁੱਕਵੀਂ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਸਕੂਲ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਾਲ 2008 ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਤਸਨੀਮ ਹਾਜੀ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੋ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਸਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਸਿਰਫ ਹੇਠਲੇ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ। ਬੰਗਲੁਰੂ ਤੋਂ ਸੱਬ੍ਹਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਕੰਮ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਤਸਨੀਮ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਜੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਗਭਗ 25 ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ, ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 350 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ।

ਹਾਜੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ੍ਰੀ ਨਸੀਰ ਹਾਜੀ ਦੁਆਰਾ ਡੋਡਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜੀ ਅਮੀਨਾ ਚੈਰੀਟੀ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਹੁਣ ਹਾਜੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਜੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਟਰੱਸਟੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਲੀਮ ਹਾਜੀ, ਤਸਨੀਮ ਹਾਜੀ ਅਤੇ ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ ਹਨ। ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਸ੍ਰੀ ਨਸੀਰ ਹਾਜੀ ਤੋਂ ਇਸ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

## TED ਵਿਖੇ ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ
ਸੱਬ੍ਹਾ ਹਾਜੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੀ.ਈ.ਡੀ. (TED) ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੀ.ਆਈ.ਟੀ.ਐਸ. ਪਿਲਾਨੀ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਟੀ.ਈ.ਡੀ.ਐਕਸ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਸਿੰਬੀਓਸਿਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਵਲੇ, ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਰਾਹਿਲ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੀ.ਈ.ਡੀ.ਐਕਸ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸਹਿਯੋਜਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਇਨਾਮ
* ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਲੋਰੀਅਲ ਪੈਰਿਸ ਫੈਮਿਨਾ ਅਵਾਰਡ 2013
* ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸਟੇਟ ਅਵਾਰਡ, 2017

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ