open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲਾ 1,859 ਕਿਲੋਮੀਟਰ2 ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 812,022 (2001 ਸੇਂਸਸ ਮੁਤਾਬਕ) ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲਾ 1 ਨਵੰਬਰ 1948 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਇਹ ਜ਼ਿਲਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। 1966 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਬਨਣ ਬਾਅਦ ਇਹ ਜ਼ਿਲਾ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। 1989 ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਰੇਵਾੜੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬਾਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਵੈੱਬ-ਸਾਇਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲਾ

**ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਸੋਨੀਪਤ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲਾ 22 ਸਬੰਬਰ 1972  ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਵੈੱਬ-ਸਾਇਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਯਮਨਾ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 1,756 ਕਿਲੋਮੀਟਰ2 ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ 10,41,630 (2001 ਸੇਂਸਸ ਮੁਤਾਬਕ)। ਯਮਨਾ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲਾ 1 ਨਵੰਬਰ 1989 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬਾਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* ਯਮਨਾ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਵੈੱਬ-ਸਾਇਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸਿਰਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 9 ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 250 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (160 ਮੀਲ) ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ 22 ਜਿਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ 1966 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਜਿਲ੍ਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 15 ਹੋਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।  ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਠਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਵੀ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਹਰਿਆਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1 ਨਵੰਬਰ, 1966 ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੱਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਰੋਹਤਕ, ਜੀਂਦ, ਹਿਸਾਰ, ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ, ਗੁੜਗਾਉਂ, ਕਰਨਾਲ, ਅੰਬਾਲਾ ਸਨ। ਇਹ ਵੰਡ ਭਾਸ਼ਾਈ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਪੀਕਰ, ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਕੇ ਹੋਰ 15 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਡਤ ਭਾਗਵਤ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ।

## ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 
ਹੇਠਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ 22 ਜਿਲ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ:

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ  ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁਖੀ ਇੱਕ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹਰਿਆਣਾ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ,  ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜੰਗਲਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਪਟੀ ਕਨਜ਼ਰਵੇਟਰ, ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ-ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹਰਿਆਣਾ ਜੰਗਲਾਤ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਜੰਗਲੀ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੈਕਟਰਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਹਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਖੀ ਜਿਵੇਂ ਪੀਡਬਲਯੂਡੀ, ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਕਟਾਸਰਾਜ

thumbnail|right|250px
ਕਟਾਸ ਮੰਦਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਕਵਾਲ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਨਮਕ ਕੋਹ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿਧ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਦਸਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਪਾਰਬਤੀ ਸਤੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹੰਝੂ ਟਪਕੇ। ਇੱਕ ਹੰਝੂ ਕਟਾਸ ਉੱਤੇ ਟਪਕਿਆ ਜਿੱਥੇ ਅਮ੍ਰਿਤਬਣ ਗਿਆ ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਮਹਾਨ ਸਰੋਵਰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕੁੰਡ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਕਟਾਸ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਹੰਝੂ ਅਜਮੇਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਟਪਕਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੁਸ਼ਕਰਰਾਜ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ।
1947 ਈ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਦ ਇਹ ਖੰਡਰਾਂਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਮਾਰਖ਼ੋਰ

**ਮਾਰਖ਼ੋਰ** (ਉਰਦੂ: مارخور) ਪਹਾੜੀ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੱਕਰੀ ਨਾਲ ਰਲਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਆਮ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।

## ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ 
ਇਹ ਕੁੰਦੀਆਂ ਤੱਕ ਢਾਈ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਲੰਬਾਈ 3 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਵਜ਼ਨ 175 ਤੋਂ 2000 ਪੌਂਡ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਸਿੰਙ ਵਲ਼ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੰਗਾਂ ਦੇ ਵਲ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਇਹਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵੀ ਹਿਸਾਬ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਮਾਰ ਖ਼ੋਰ ਦਾ ਕੱਦ ਤੇ ਸਿੰਗ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਖ਼ੋਰ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ’ਤੇ ਲੰਬੇ ਵਾਲ਼ ਉੱਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮਾਰ ਖ਼ੋਰ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਕਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਣੀ
ਊਦਾ ਦੇਵੀ

**ਊਦਾ ਦੇਵੀ** ਇੱਕ ਦਲਿਤ (ਪਾਸੀ ਜਾਤੀ) ਤੀਵੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1857 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਵਾਬ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਰੀ ਦਸਤੇ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਇਸ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਲਖਨਊ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 2000 ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰਣਸਥਲ ਸਿਕੰਦਰ ਬਾਗ ਪਰ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੜਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 16 ਨਵੰਬਰ 1857 ਨੂੰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਇਸ 2000 ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਊਦਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੰਦੂਕ ਅਤੇ ਕੁਛ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਦਰਖਤ ਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਕੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਤਦ ਤੱਕ ਪਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨਕਾ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਹੰਗੇਰੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ

thumb|right|250px

**ਹੰਗੇਰੀਆਈ ਜਾਂ ਮਜਾਰੀ** (ਹੰਗੇਰੀਆਈ ਉਚਾਰਨ:  ਜਾਂ *magyar nyelv* ()) ਯੂਰਾਲੀ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਨਾਲ ਵਾਸਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਤੋਰ ਤੇ **ਯੂਰਪ** ਦੇ ਮੁਲਕ **ਹੰਗਰੀ** ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੀਹ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 57ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਬੌਡੇ

**ਬੌਡੇ** ਜ਼ਿਲਾ ਮੋਗਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਗਾ ਬਰਨਾਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 26.6 ਕਿ ਮੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 145 ਕਿ ਮੀ ਦੂਰ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਬੌਡੇ ਦੀ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਉਦਮ ਨਾਲ ਨੁਹਾਰ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਤਿਆਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉਪਰ 22 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਆਰ.ਓ. ਯੰਤਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਪੁਵਾ ਕੇ ਗੇਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਬੱਸ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਸਬਮਰਸੀਬਲ ਮੋਟਰ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਪਖਾਨੇ ਬਣਵਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਦੋ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦੀ ਘੱਟ ਖਪਤ ਵਾਲੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ’ਤੇ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਲੱਖ ਦਾ ਖਰਚਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮ ਪਿੰਡ ਦੇ ਐਨ.ਆਰ.ਆਈਜ਼. ਨੇ 32 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੇ ਕਰਵਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬੌਡੇ ਨੂੰ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਬਣਾ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਨੰਗਲ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
*ਵਿਕੀਮਾਪੀਆ ਤੇ ਬੌਡੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲਿੰਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ

**ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ** ਇੰਟਰਨੈੱਟ ’ਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲ਼ਾ ਬਹੁ-ਜ਼ਬਾਨੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਵਿਓਂਤ ਹੈ। ਜੋ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ 170 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੋਈ ਲਿਖ ਅਤੇ ਫੇਰ-ਬਦਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ "ਸਾਰੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਤਲਬ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਣਾ" ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਨੂੰ ਅਲੈਕਸਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦਾ 671ਵੀਂ ਥਾਂ ਹੈ। ਮਾਰਚ 28, 2004 ਨੂੰ ਫ਼੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਪੌਲਿਸ਼ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਜ਼ੀ ਡੋਮੇਨ (wiktionary.wikipedia.org) ’ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਡੋਮੇਨ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਮਗਰੋਂ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2005 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ

**ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ** (11 ਫਰਵਰੀ 1687 – 23 ਦਸੰਬਰ 1704), ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ **ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ** ਅਤੇ **ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ, ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਦੋ ਭਰਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨੌਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ - ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜਿੰਦਾ ਚਿਣਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ, ਸ਼ਸਤਰ-ਵਿੱਦਿਆ, ਤੀਰ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਪੁੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1687 ਨੂੰ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ (ਭਾਈ ਜੈਤਾ) ਤੋਂ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਸਾਕਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ
19-20 ਦਸੰਬਰ 1704 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕਿੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡਿਆ। ਸਰਸਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਸਿੰਘ ਸਰਸਾ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ ਪਿੱਛੋਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਸਰਸਾ ਪਾਰ ਕੀਤੀ। ਰੋਪੜ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵੀ ਪਠਾਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਬਾਕੀ 40 ਸਿੰਘਾ ਸਮਤੇ ਸਰਸਾ ਪਾਰ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਥੇ ਚੌਧਰੀ ਬੁਧੀ ਚੰਦ ਦੀ ਇੱਕ ਗੜ੍ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ 40 ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ 10 ਲੱਖ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਡੱਟ ਕੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।

## ਜੰਗਾਂ 
* ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ
* ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜੰਗ
* ਬਜਰੂਰ ਦੀ ਜੰਗ
* ਬਸੌਲੀ ਦੀ ਜੰਗ
* ਬੱਸੀ ਕਲਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ
* ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜੰਗ(1704)
* ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਜੰਗ (1704)
* ਸਰਸਾ ਦੀ ਜੰਗ
* ਸ਼ਾਹੀ ਟਿੱਬੀ ਦੀ ਜੰਗ
* ਸਾਕਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ
* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*http://www.sikh-history.com/sikhhist/warriors/ajit.html(http://www.sikh-history.com/sikhhist/warriors/ajit.html) 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਹੈਦਰਾਬਾਦ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ ਸਫ਼ਾ)

**ਹੈਦਰਾਬਾਦ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

**ਹੈਦਰਾਬਾਦ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
## ਭਾਰਤ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ (ਭਾਰਤ) ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ, 1948 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਦੀ ਰਿਆਸਤ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ (1948-1956)

## ਪਾਕਿਸਤਾਨ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ, ਪਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
* 
*
ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ

**ਹੈਦਰਾਬਾਦ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਗੁਜਰਾਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ

**ਗੁਜਰਾਤ** ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਭੰਬਰ ਅਤੇ ਜਿਹਲਮ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਬਹਾ-ਉੱਦ-ਦੀਨ, -ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਰਗੋਧਾ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਿਆਲਕੋਟ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਜਿਹਲਮ‏ ‏‎ਲੰਘਦਾ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ

**ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ** ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਸਾਰੇ ਸਾਲ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ।ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਯਾ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਉਪਲਭਤਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਕਦਾਰ ਉੱਤੇ ਮੁਨੱਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਅੰਦਰ ਕੁਲ ਕੁਦਰਤੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਾ ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿ ਦਿਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਇਹੀ ਉਪਲੱਭਤਾ ਗਰੀਨ ਹਾਐਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ'
ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇ ਮੌਸਮੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਗਰੀਨ ਹਾਊਸਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਹਨ।ਇਹ ਗਰੀਨ ਹਾਉਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਧੁਰੇ ਨੂੰ ਪੁਰਬੀ-ਪੱਛਮੀ(E-W) ਯਾ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣੀ (N-S) ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਵੀ ਪੀ ਸੇਠੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਤਜਰਬੇ ਕਰ ਕੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੌ ਵਧੀਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

thumb|right|ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਦਾ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਣ

ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਖਿੱਤੇ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਮਿਕਦਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੌਂ ਅਨੁਕੂਲ ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਆਕਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਅਨਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬੇਮੌਸਮੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੀਗਾਰ ਪੌਧਿਆਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

300px|thumb|ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਗਰੀਨਹਾਊਸ

ਲਾਰਡ ਬਰਨਹੈਮ ਇੱਕ ਗਰੀਨਹਾਊਸ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸਾਈਟ ਦੀ ਕੜੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸਾਰੇ ਜਹਾਂ ਸੇ ਅੱਛਾ

**ਸਾਰੇ ਜਹਾਂ ਸੇ ਅੱਛਾ** (ਉਰਦੂ:سارے جہاں سے اچھا) ਜਾਂ **ਤਰਾਨਾ-ਏ-ਹਿੰਦੀ** ਉੱਘੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ 1904 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਦੇਸ਼-ਪਿਆਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗਜ਼ਲ ਹੈ ਜੋ 16 ਅਗਸਤ 1904 ਨੂੰ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ *ਇੱਤੇਹਾਦ* ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਾਂਗ-ਏ-ਦਰਾ (1924) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਧਾਉਣ ਨੂੰ ਹੱਲਾ-ਸ਼ੇਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਲਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੂਰੀ ਰੀਝ ਨਾਲ਼ ਗਾ ਕੇ ਸੁਣਾਈ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿਤਾਰ-ਵਾਦਕ ਪੰਡਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖ਼ਲਾਅ ਯਾਤਰੀ ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਕਿਵੇਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਕਹੀ।

## ਗੀਤ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ

**ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ** ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ 1962 ਈ. ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ ਤੇ ਜਲੰਧਰ 'ਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਸੰਨ 2000 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ '**ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ**' 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੋਖੇ ਗਾਣੇ ਗਾਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਏ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ ਜੋ ਐਮਟੀਵੀ ਚੈਨਲ, ਚੈਨਲ ਵੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਚੈਨਲਾਂ' ਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ ਰਿਕਾਰਡਸ ਨੇ ਆਪਣੇ 32 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 4.9 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਭੰਗੜਾ ਇਕੱਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ |ਉਸ ਦਾ ਵੀਰ ਰਹੀਮਪੁਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗੀਤ "ਤੁਤਕ ਤੁਤਕ ਤੂਤੀਆਂ" ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਗੀਤ ਸੀ। ਇਹ 1990 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ 2.5ਾਈ ਲੱਖ ਰਿਕਾਰਡ ਵੇਚੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭੰਗੜਾ ਇੰਡੀ-ਪੌਪ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ. =ਐਲਬਮਾਂ==
* ਨੱਚ ਗਿੱਧੇ ਵਿੱਚ-1986ਉਹ 2000 ਦੀ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ Worldਫ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਭੰਗੜਾ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਸੀ।
2001 ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 27 ਵਾਂ ਕਨਵੋਕੇਸ਼ਨ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਐਵਾਰਡ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2005 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼" ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 
2008 ਵਿਚ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2008 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਆਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ ਦਾ ਆਰਡਰ (ਐਮ.ਬੀ.ਈ.) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
2012 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਾਕ ofਫ ਸਟਾਰਜ਼ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। [2]
ਮਲਕੀਤ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਲ 23 ਐਲਬਮਾਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆ।

## ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣੇ
ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਭੰਗੜਾ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ.
2001 ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 27 ਵਾਂ ਕਨਵੋਕੇਸ਼ਨ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਐਵਾਰਡ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2005 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼" ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 
2008 ਵਿਚ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2008 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਆਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ ਦਾ ਆਰਡਰ (ਐਮ.ਬੀ.ਈ.) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਾਕ Stਫ ਸਟਾਰਜ਼ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਲ 23 ਐਲਬਮਾਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.

ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੋਧ
ਸਾਲ ਐਲਬਮ ਲੇਬਲ
2017 ਮਿਡਸ ਟਚ 3 ਮੂਵੀਬਾਕਸ / ਸਾਗਾ ਹਿੱਟਸ
2014 ਸਿੱਖ ਹੋਨ ਦਾ ਮਾਨ ਮੂਵੀਬਾਕਸ / ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼
2009 ਬਿਲੋ ਰਾਣੀ ਮੂਵੀਬਾਕਸ
2005 21 ਵਾਂ ਚੈਪਟਰ ਓਐਸਏ
2003 ਮਿਡਸ ਟਚ 2 ਮਿ Musicਜ਼ਿਕ ਵੇਵ
2002 ਪਾਰੋ ਓਐਸਏ
2001 ਮਾਈਟੀ ਬੋਲਿਅਨ ਓਐਸਏ
2000 ਨਛ ਨਛ ਓ.ਐੱਸ.ਏ.
1999 ਮਿਲਿਨੀਅਮ ਮਿਕਸ ਓਐਸਏ
1997 ਐਗ ਲਾਰਰ ਗਾਏ ਓਐਸਏ
1995 ਸਦਾ ਲਈ ਗੋਲਡ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼
1994 ਮਿਡਸ ਟਚ ਓਐਸਏ
1993 ਟੂਟਕ ਟੂਟਕ ਟੂਥੀਅਨ
1993 ਚੱਕ ਦੇਹ olੋਲੀਆ ਓ.ਐੱਸ.ਏ.
1992 ਸਿੰਘੋ ਹੋ ਜੋ ਕਥੇ ਸਾਗਾ
1992 ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨਾਚਿਆਵ ਸਾਗਾ
1991 ਗਾਲ ਸੁੰਜਾ ਸਾਗਾ
1991 ਰੱਗਾ ਮਫਿਨ ਮਿਕਸ ਓ.ਐੱਸ.ਏ.
1990 ਧੋਤਾਕਦਾ ਬਾਈ ਧੋਤਾਕਦਾ ਓ.ਐੱਸ.ਏ.
1989 ਹੈ ਸ਼ਾਵਾ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼
1989 ਫਾਸਟ ਫਾਰਵਰਡ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼
1988 ਅਪ ਫਰੰਟ ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ.
1988 ਚੋਟ ਨਿਗੀਰੀ ਲਾਵੋ ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ.
1988 ਪੱਟ ਸਰਦਾਰਾ ਡੀ ਸਾਗਾ
1987 ਮੈਨੂੰ ਗੋਲਡਨ ਸਟਾਰ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਪਸੰਦ ਹੈ
1986 ਨਚ ਗਿੱਧਾ ਵੀਚ ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ. http://www.youtube.com/watch?v=m7vQztdLpMs 'ਮਾਂ' **ਯੂਟਿਉਬ** ਤੇ
* http://www.youtube.com/watch?v=Dv7q5AzkKFs&feature=related 'ਤੂਤਕ ਤੂਤਕ ਤੂਤੀਆਂ' **ਯੂਟਿਉਬ** ਤੇ

## ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਕੈਲਕੂਲਸ

**ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਅਤੇ ਇਨਟੈਗਰਲ ਕੈਲਕੂਲਸ ** (Differential and।ntegral Calculus) ਜਾਂ **ਅਵਕਲਨ ਅਤੇ ਸਮਾਕਲਨ ਗਣਿਤ**, ਗਣਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੀਜਗਣਿਤ (Algebra) ਅਤੇ ਅੰਕਗਣਿਤ (Arithmetic) ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨਃ

*ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ (ਅਵਕਲਨ) ਕੈਲਕੂਲਸ (Differential Calculus)
*ਇਨਟੈਗਰਲ (ਸਮਾਕਲਨ) ਕੈਲਕੂਲਸ (Integral Calculus)

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਸਾਂਝੀ ਹੈਃ ਲਾ-ਹੱਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀਆ ਲਾ-ਹੱਦ ਰਕਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਕਰਨਾ। 

## ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਕੈਲਕੂਲਸ 
 ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਅਤੇ ਇਨਟੈਗਰਲ ਕੈਲਕੂਲਸ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਿਸੀ ਵੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੀ ਦਰ ਮਾਪਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਰ ਨੂੰ **ਡੇਰੀਵੇਟਿਵ** (Derivative) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

:m= {\Delta y \over{\Delta x}}

:: m  = ਡੇਰੀਵੇਟਿਵ,  {\Delta y}  = y ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਅਤੇ  {\Delta x}  = x ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ 

 ਜਿੱਥੇ  {\Delta}  ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੇ ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ (Δ) ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ **ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ** ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

 ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ Δ*y* = *m* Δ*x*. 

## ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਕੈਲਕੂਲਸ 
 ਇਹ ਜੋੜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਢੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਸੂਰਤ (ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਵਗੈਰਾ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ 
* ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਅਤੇ ਇਨਟੈਗਰਲ ਕੈਲਕੂਲਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੂਲਫਰਾਮ ਅਲਫਾ ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਸਵਾਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ

thumb|right|ਸਵਾਹਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇਲਾਕਾ

**ਸਵਾਹਿਲੀ** (ਸਵਾਹਿਲੀ: *Kiswahili*) ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਨਤੂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ ੪੫ ਤੋਂ ੧੦੦ ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਸਵਾਹਿਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਹਿਲੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਦੂਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲ਼ੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸਵਾਹਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੱਖਣੀ ਸੋਮਾਲੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਾਤੇ, ਪੈਮਬਾ, ਜ਼ਾਨਜ਼ੀਬਾਰ ਅਤੇ ਮਾਫੀਆ ਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਵਾਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ, ਕੇਨੀਆ, ਕੋਨਗੋ (ਲੋਕਤਾਨਤਰਿਕ ਗਣਰਾਜ), ਯੂਗਾਂਡਾ, ਬੁਰੂਨਡੀ, ਜ਼ਾਮਬੀਆ ਅਤੇ ਮਲਾਵੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ *ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਕੰਢਾ* ਹੈ। ਸਵਾਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਸਵਾਹਿਲੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਵਕਤ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਦ ਅਰਬ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਵਾਹਿਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਰਬੀ ਲਫਜ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਸਵਾਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ੧੭੨੮ ਈ. ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਵਾਹਿਲੀ ਵਿੱਚ ਛੱਪਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਨਾਮ *ਹਾਬਾਰੀ ਯਾ ਮਵੇਜ਼ੀ* (Habari Ya Mwezi) ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਈਸਾਈ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ੧੮੮੫ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਰਪੀ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਵਾਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਹਿਲੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਰਬੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਸਵਾਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸਵਾਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਗੱਲਬਾਤ 
thumb|right|ਸਵਾਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ 
* ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਵਲੋਂ ਸਵਾਹਿਲੀ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਰਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮੀਆਂਵਾਲੀ

ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਸੂਬਾ ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
## ਤਾਰੀਖ 
## ਕੰਮ ਕਾਜ 
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦੋਆਬਾ

**ਦੁਆਬਾ** ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਿਸਟ ਦੁਆਬ ਜਾਂ ਜਲੰਧਰ ਦੁਆਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਜਲੰਧਰ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਆਬੀਏ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੋ+ਆਬ ਮਤਲਵ ਦੋ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 35% ਅਬਾਦੀ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਐਨਆਰ ਆਈ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮੰਜਕੀ, ਦੋਨਾ, ਧੱਕ, ਸਿਰੋਵਾਲ, ਕੰਡੀ ਅਤੇ ਬੇਟ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਨਾ, ਮੰਜਕੀ ਅਤੇ ਧੱਕ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 1 (ਭਾਰਤ) ਮੰਜਕੀ ਅਤੇ ਧੱਕ ਨੂੰ ਵੰਡਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ।
## ਮੰਜਕੀ
ਨਕੋਦਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਨੂਰਮਹਿਲ, ਫ਼ਿਲੌਰ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ, ਜੰਡਿਆਲਾ, ਬੁੰਡਾਲਾ, ਫਗਵਾੜਾ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿਸਾ ਅਤੇ ਗੋਰਾਇਆ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿਸਾ ਦਾ ਇਲਾਕੇ ਮੰਜਕੀ ਹੈ।
## ਧੱਕ
ਫ਼ਿਲੋਰ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਪਾਸਾ ਫਗਵਾੜਾ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਇਲਾਕਾਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਧੱਕ ਹਨ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਬਹੁਤ ਹਨ।
## ਦੋਨਾ
ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਨੂੰ ਦੋਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਇਲਾਕਾ ਦੋਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੂਗਫਲੀ-ਕਣਕ, ਮੱਕੀ-ਕਣਕ, ਕਪਾਹ-ਕਣਕ ਜਾਂ ਚਾਰਾ-ਕਣਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਬੇਟ
ਦੁਆਬੇ ਦਾ ਉਹ ਹਿਸਾ ਜੋ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਬੇਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਉਹ ਬੇਟ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਚਾਵਲ-ਕਣਕ ਜਾ ਚਾਰਾ-ਕਣਕ ਹੈ।
## ਸਿਰੋਵਾਲ
ਫਗਵਾੜਾ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿਸਾ, ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਭੋਗਪੁਰ ਅਤੇ ਆਦਮਪੁਰ ਬਲਾਕ, ਦੋ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਸਿੰਘਰੀਵਾਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਬੇਟ ਹੈ।
## ਕੰਡੀ
ਪਹਾੜਾ ਦੇ ਪੈਰਾ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਕੰਡੀ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਬਲਾਚੌਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਕੰਡੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਏਨਾ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਰਾਜ਼ਾ ਪਿੰਡ

**ਰਾਜ਼ਾ** ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜ਼ਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ

## ਇਤਿਹਾਸ 
## ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਨ 
## ਸਿਖਿਆ 
## ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ 
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ਹਨ:]

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾnਨ) ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੁਦਵਿਕ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ

**ਲੁਦਵਿਕ ਲਾਜ਼ਾਰੋ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ**,  (15 ਦਸੰਬਰ 1859 - 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1917) ਇੱਕ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਆਲਿਸਤੋਕ (ਹੁਣ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿਚ) ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਿਆਲਿਸਤੋਕ ਉਸ ਵਕਤ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਸੰਨ 1879 - 1885 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਵਾਰਸੋਵਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1887 ਈ. ਵਿੱਚ ਕਲਾਰਾ ਜ਼ੀਬਰਨੀਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ - ਆਦਮ, ਸੋਫੀਆ ਅਤੇ ਲੀਦੀਆ।

ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਖੁਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਯਹੂਦੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਯਿਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਰੂਸੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਵੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਸੀ। ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਲਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਯਿਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਹੈ।

ਆਪਣੀ 8 ਮਾਰਚ 1901 ਦੀ ਚਿੱਠੀ (ਥ. ਥੋਰਸ਼ਟਾਇਨਸਨ) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ , "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਰੂਸੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਮੈਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੋਲੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ..." ਉਹ ਆਪਣੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੋਲੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਫਰਾਂਸਿਸੀ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ, ਲਾਤਿਨੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜ਼ਬਾਨਾ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਪੇਨੀ, ਲਿਤੋਵੀ ਅਤੇ ਵੋਲਾਪੁਕ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੋਲੀ, ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਜ਼ਬਾਨਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਫਰਾਸਿਸੀ ਉਹ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।

1889 ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਰਚ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ਰੁਗ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਚੰਗੀ ਨੌਕਰੀ ਲੱਭਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾ ਕਰ ਕੇ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਅਗਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾ ਤਕ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀ ਦੇ ਸਕੇ। ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ 8 ਨੰਵਬਰ 1897 ਨੂੰ ਗਰੋਦਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਾਰਸੋਵਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਯਹੂਦੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਗਲੀ ਜੀਕਾ 9 ਨਾਮਕ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। 1900 ਦੇ ਕਰੀਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਸੁਧਰਨ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ।

thumb|left|200px|ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਲਮੀ ਮੀਟਿੰਗ; ਬੁਲੋਨਜੋ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ

ਲਗਭਗ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਲਾ ਰੇਵੂੳ La Revuo ਨਾਮ ਦੀ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਸਨ ਅਤੇ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀਆਂ ਆਲਮੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ (Universala Kongreso, UK) 'ਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮਦਨੀ ਹੂ੍ੰਦੀ ਸੀ। ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਲਮੀ ਮੀਟਿੰਗ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬੁਲੋਨਜੋ ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦੇ ਭਰਾ ਲ਼ੇੳਨ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੁਦਵਿਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਆਰਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਹਰ UK ਤੇ ਗਏ।

thumb|right|200px|ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ 1910ਵਿਚ

ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜੱਦ 1914 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਆਲਮੀ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਕਿਉਂ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਰੂਸ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਰਸੋਵਾ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਦੋ ਸਕੈਨਦੇਨੇਵਿਆ ਵਲੋ ਦੋ ਹਫਤੇ ਲੰਬੇ ਸਫਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰਸੋਵਾ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ। ਵਾਰਸੋਵਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਐਨਡਰਸਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਤਰਜੁਮੇ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਏ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਨਾ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਮ ਨੇ ਕਲੀਨਿਕ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲ ਲਈ।

ਮੋਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1917 ਨੂੰ ਆ ਦਬੋਚਿਆ। ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ 1900 ਤੋਂ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਜੀਵਨੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਨੌਨ ਸਟੀਰੌਇਡਲ ਐਂਟੀ ਇਨਫ਼ਲਾਮੇਟਰੀ ਦਵਾਈਆਂ

**ਨੌਨ ਸਟੀਰੌਇਡਲ ਐਂਟੀ ਇਨਫ਼ਲਾਮੇਟਰੀ ਦਵਾਈਆਂ** ਦਰਦ ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਕਦਾਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ਼ਸ਼ ਭੀ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਇਬੂਪ੍ਰੋਫ਼ੇਨ

**ਇਬੂਪ੍ਰੋਫ਼ੇਨ** ਸੋਜ਼ਸ਼ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਾਮਬਾਸਾ-ਮੁਨਦੀਆਲੈਕਤ

**ਸਾਮਬਾਸਾ-ਮੁਨਦੀਆਲੈਕਤ** ਜਾਂ **ਸਾਮਬਾਸਾ** ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡਾ੦ ਅੋਲੀਵਰ ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਆਕਰਨ ਅਵਲੀ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਗਰਾਮਰ ਦਾ ਸਾਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਜੁਲਾਈ 2007 ਵਿੱਚ ਇਨਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਪਬਲਿਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ।

ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਮਲਏ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ *sama* ਅਤੇ *bahsa* ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। *Sama* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 'ਸਮਾਨ' ਅਤੇ *bahsa* ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਭਾਸ਼ਾ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਨਦੀਆਲੈਕਤ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ *mondial* ਅਤੇ *dialect* ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। *Mondial* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 'ਆਲਮੀ' ਅਤੇ *dialect* ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਦੀਆਲੈਕਤ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

### ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਵਾਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਾਉਟੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ

**ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ** ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹਨ ਜੋ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਅੰਕ ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਹਾ, ਤਾਂਬਾ, ਸੋਨਾ, ਕਾਰਬਨ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹਨ।

ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮੌਜੂਦ ਖਾਲੀਪਣ (ਖਲਾਅ) ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖਾਲੀਪਣ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਬਿੱਗ ਬੈਂਗ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
* ਕਾਸਮਿਕ ਤਰੰਗ ਬਿਖੇੜਾ 
* ਤਾਰਾ ਨਾਭਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਰੋਨ ਤੋਂ ਭਾਰੇ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਹੋਏ

ਮਾਰਚ 2010 ਤੱਕ ਕੁੱਲ 118 ਤੱਤ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 2010 ਵਿੱਚ ਸਨਾਖਤ ਕੀਤਾ ਨਵੀਨਤਮ ununseptium ਤੱਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 118 ਵਿੱਚੋਂ 94 ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 80 ਸਥਿਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਰੇਡੀਉਧਰਮੀ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਤੱਤ ਖੋਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਾਹਗਾ

**ਵਾਹਘਾ** (ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ: Wagah, ਹਿੰਦੀ: वाघा, ਉਰਦੂ: واگها) ਹੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਕਰੌਸਿੰਗ, ਮਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਟਰਮੀਨਲ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਰਨੈਲੀ ਸੜਕ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਹੱਦ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (15 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (20 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡ ਅਟਾਰੀ ਇਥੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1.9 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

ਤਸਵੀਰ:Wagha border.jpg|ਸਰਹੱਦ ਲਾਂਘੇ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਾਟਕ
ਤਸਵੀਰ:WagahBorderINDO-PAKISTANBORDER2013 06.jpg|ਸਰਹੱਦ ਲਾਂਘੇ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਇਮਾਰਤ, ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਨਾਲ
ਤਸਵੀਰ:Wagah border indian bsf.jpg|ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ. ਦੇ ਜਵਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Women personnel of India's Border Security Force.jpg|ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ. ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਜਵਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Milestone near Wagah Border.JPG|ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੀਲ ਪਥਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਮਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦੀ ਲਾਂਘੇ
ਫੁਕੂਸ਼ੀਮਾ ਰੀਐਕਟਰ ਲੀਕ

ਫੁਕੂਸ਼ੀਮਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਲੀਕੇਜ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜੂਝ ਰਹੇ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਰਿਐਕਟਰ ਨੰਬਰ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਕੇ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖਬਰ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਆਯੋਜਤ ਪ੍ਰੈਸ ਮਿਲਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਹਿਦੇਹਿਕੋ ਨਿਸ਼ਿਯਾਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਿਐਕਟਰ ਨੰਬਰ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਓਵਰਹੀਟਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਟੋਕੀਓ ਪਾਵਰ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਸੈਲਫ ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸਿਜ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਰਿਐਕਟਰ ਦੇ ਕੂਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਝਟਕਾ ਲੱਗੇਗਾ।
ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 11 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਆਈ ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਯੰਤਰ ਤੋਂ ਵਿਕਿਰਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 300 ਕੁਸ਼ਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਨ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਗਾ ਕੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਚਰਨੋਬਿਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਬਾਦ ਤੋਂ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਰ 11 ਮਾਰਚ, 2011 ਨੂੰ ਰਿਕਟਰ ਪੈਮਾਨੇ ’ਤੇ 9 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ,ਸੁਨਾਮੀ ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ’ਚ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ। ਇੰਨੀ ਤਬਾਹੀ ਇੰਨੀ ਮਾਰ ‘ਜਪਾਨ ਪਰਮਾਣੂ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਕਗਾਰ ’ਤੇ ਜਪਾਨ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਯਾਦ ਰੱਖਣਗੇ ਅਤੇ ਭੁਗਤਣਗੇ ਵੀ’ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਦਿਲ ਕੰਬਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਪਾਨ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਅੱਡੀ ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ-ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ’ਚੋਂ ਰਿਸਾਅ ਉੱਪਰੰਤ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸਹਿਮ ’ਚ ਹੈ। ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਕਰਣ ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ। ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ 4 ਇੰਚ ਧਰਤੀ ਧਸ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੀਪ 8 ਇੰਚ ਧਸ ਗਏ ਹਨ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਗਏ ਹਨ, ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਨਮੋਡਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਮਗਰੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਵਜੂਦ ਮਿੱਟੀ ’ਚ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਮੈਟਰੋ ’ਤੇ ਜਪਾਨ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ ਸੀ ਉਹ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਹੋ ਗਈ। ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਿਲ ਗਏ, ਸੰਸਦ ’ਚ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਰੁਕ ਗਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਅਗਨੀ ਭੇਟ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਹਵਾਈ ਮਦਦ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ’ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਲਕ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਮਦਦ ਲਈ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮੁਸੀਬਤ ਜ਼ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਪੀਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤ੍ਰਾਹ-ਤ੍ਰਾਹ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਖਤਰਾ ਖਤਰਨਾਕ ਰੂਪ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਟੋਕੀਓ ਸਮੇਤ ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਦੇ ਕਈ ਗੁਆਂਢੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਖਬਰਾਂ ਹਨ। ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜਣ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟੂਟੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੈਵਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਪੁਲਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਮਿਆਮੀ ਪਰਫੈਕਚਰ ਵਿੱਚ 28000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਯਾ ਲਾਪਤਾ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2011 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ
ਪੁਸ਼ਪਾ ਗੁਜਰਾਲ ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਜਲੰਧਰ

**ਪੁਸ਼ਪਾ ਗੁਜਰਾਲ ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ-ਕਪੂਰਥਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਦਾਰਾ 72 ਏਕੜ 'ਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਇਸ 'ਚ 12 ਫੁੱਟ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਮਾਡਲ, ਹੋਮੋਡਾਇਲਸਿਸ, ਸੀਟੀ ਸਕੈਨ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਥੀਏਟਰ, ਐਚ. ਆਈ. ਵੀ. ਏਡਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੱਖੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ।
ਭੂਚਾਲ ਵਾਲਾ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਸਾਨੂੰ ਭੁਚਾਲ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਲੀ ਝਟਕਿਆਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਦੀ ਸਪੇਸ ਗੈਲਰੀ 'ਚ ਉੱਪਰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਕੀ-ਕੀ ਕੰਮ ਹੋਇਆ। ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 328 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ ਸਪੇਸ ਥੀਏਟਰ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਮਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਡਿਗਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਦਲ ਗਰਜਣ ਤੱਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਫ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਇਥੇ ਫਿਲਮ ਬਦਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੁਦ ਜਹਾਜ਼ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਇਸ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸਿਨੇਮਾ ਨਾਲੋਂ 10 ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਫਿਲਮ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਪੇਸ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੈਨੀਟੇਰੀਅਮ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੋਲਸਟਾਰ ਲਾਂਚਿੰਗ ਵਹੀਕਲ (ਪੀ. ਐਸ. ਐਲ. ਵੀ.) ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਪਰ ਖੋਜਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ ਰਾਹੀਂ ਸਾਮਾਨ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਲੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਡਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਧੂੰਆਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਦਾ ਲੇਜ਼ਰ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਤਕਨੀਕ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਦੇ 3-ਡੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇਖਦਿਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇਵੇਂ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੋ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਨਕਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲਾਈਟ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਵਿੱਚ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਦੇ 3-ਡੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇਖਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਫਲਾਈਟ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ। ਇਸ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਜ ਲੱਗੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਊਰਜਾ ਪਾਰਕ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੋਲਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਹਾਈਡਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚੋਖਾ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਗੈਲਰੀ
*ਡਿਜਟਲ ਤਾਰਾਵਿਗਿਆਨ
*ਲੇਜ਼ਰ ਥਿਏਟਰ
*3ਡੀ ਥੀਏਟਰ
*ਫਲਾਇਟ ਸਟਿਮੂਲੇਟਰ
*ਮੌਸਮ ਦਾ ਬਦਲਾ ਥੀਏਟਰ
*ਭੂਚਾਲ ਸਿਮੂਲੇਟਰ
*ਪੁਲਾੜ 
*ਉਰਜਾ ਪਾਰਕ
*ਸਿਹਤ ਗੈਲਰੀ
*ਖੇਡ ਵਿਗਿਆਨ
*ਅਭਾਸੀ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕ
*ਰੌਚਕ ਵਿਗਿਆਨ
*ਡਾਇਨਾਸੋਰ ਪਾਰਕ
*ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ
*ਰੱਖਿਆ ਗੈਲਰੀ
*ਮੋਬਾਇਲ ਵਿਗਿਆਨ ਬਸ
*ਘਟਨਾਵਾ ਦਾ ਕਲੰਡਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰਿਕ ਅਨੁਵਾਦਕ

**ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰਿਕ ਅਨੁਵਾਦਕ**, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਡਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੋਇਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੀ ਪਾਠ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਅਪ੍ਰੋਚ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਪ੍ਰਕਰਮਣ (ਪਾਠ ਸਾਮਾਨਿਾਇਕਰਣ, ਵਿਨਿਆਸ ਪ੍ਰਤਿਸਥਾਪਨ, ਵਿਅਕਤੀਵਾਚਕ ਸੰਗਿਆ ਪ੍ਰਤਿਸਥਾਪਨ), ਅਨੁਵਾਦ ਇੰਜਨ (ਉਪਨਾਮ ਪਹਿਚਾਣ, ਸਿਰਲੇਖ ਪਹਿਚਾਣ, ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਖੋਜਨ, ਸ਼ਬਦਾਰਥ ਅਸੰਦਿਗਧਤਾ, ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਲਿਪਿਅੰਤਰਣ) ਅਤੇ ਪਸ਼ਚਾਤਵਰਤੀ ਪ੍ਰਮਣ ਮਾਪਾਂਕ ਸਮਿੱਲਤ ਹਨ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਰਤੋ ਹੇਤੁ ਆਨਲਾਇਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸੁਬੋਧਤਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ੯੪ % ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸਕਰਤਾ ਹੁਣੇ ਵੀ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸੁਧਾਰਣ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਸੰਦਰਭ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੂਗਲ ਅਨੁਵਾਦ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਆਨਲਾਇਨ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰਿਕ ਅਨੁਵਾਦਕ   
* ਆਈਆਈਆਈਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰਿਕ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ   
* ਯੰਤਰ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਗਰਿਮਤਾ   
* ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੰਤਰ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ   
* ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂਦੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸ਼ੋਧ   
* ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਰੂਪਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਉਤਪਕ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਬਣੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਗ਼

**ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਗ਼** (ਉਰਦੂ: شالامار باغ) ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਗ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇਹ ਗਾਰਡਨ ਆਪਣੇ ਜਟਿਲ ਫਰੇਮਵਰਕ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। 1981 ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਦਾਏ ਧਰੋਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਰਾਹ ਬਖਸ, ਫੈਜ ਬਖਸ ਅਤੇ ਹਯਾਤ ਬਖਸ ਨਾਮਕ ਚਬੂਤਰੇ ਗਾਰਡਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
## ਤਾਮੀਰ
ਇਸਦੀ ਤਾਮੀਰ 1641 ਈਸਵੀ (1051 ਹਿਜਰੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੂ ਹੋਈ۔

## ਚਾਬੋਉਤ੍ਰੇ
ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਘ ਦੇ ਤਾਂ ਜਾਨੁਬ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਉਲ ਤੀਨ ਚਾਬੋਤਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਬੰਦੀ ਏ۔ ਏ ਚਾਬੋਤ੍ਰੇ ਏਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ 4 -5 ਮੀਟਰ (13-15 ਫਿਟ) ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਹੀਗੇ ਨੀਂ۔ 
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਰਦੂ ਬੋਲੀ ਚ ਨਾਂ ਏ ਹੀਗੇ ਨੀਂ۔ 
*ਅਤਲਾ ਚਾਬੋਤਾਰਾ ਫ਼ਰਹ ਬਖਸ਼ (ਖੁਸ਼ੀ ਦਿਨ ਅਲ)
*ਵਿਚਾਰਾਲਾ ਚਾਬੋਤਾਰਾ ਫੈਜ਼ ਬਖਸ਼ (ਅਚੀ ਦਿਨ ਅਲ)
*ਥਾਲਾਰਾ ਚਾਬੋਤਾਰਾ ਹਯਾਤ ਬਖਸ਼ (ਹਯਾਤੀ ਦਿਨ ਅਲ)

## ਫਾਰੇ
ਬਾਘ ਚ ਕਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 410 ਫਾਰੇ ਹੀਗੇ ਨੀਂ ਜਾਰੇ ਬਾਘ ਚ ਉਗਾਨ ਅਲੀ ਨਰ ਤੋਂ ਨਾਕਾਲਾਦੈ ਨੀਂ ਤੇ ਛੋਰੇ ਤਾਲਾਬ ਚ ਦਾਗੀਦੇ ਨੀਂ۔ ਲਵੇਰ ਚ ਸਖਤ ਗਰਮੀ ਦੇ ਵਾਲੇ ਏ ਫਾਰੇ ਬਾਘ ਦੇ ਸਿਰ ਲੀ ਆਂ ਆਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਤੇ ਸਕੂਨ ਦਿੰਦੇ ਨੀਂ۔ 
## ਬਾਘ ਦਾਨ ਅਮਰਾਤਾਂ
ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਘ ਚੰਗੇ ਵਿਡੇ ਰਾਕ਼ਬਾਯ ਤੇ ਫੇਲਾਯਾ ਹੋਇਆ ਏ۔ ਇਸ ਬਾਘ ਦੇ ਅਮਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਏ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨੀਂ۔

*ਸੂਨ ਪਦੋਂ ਮੈਦਾਨ
*ਨਕਾਰ ਖਾਨਾ ਦੇ ਇਮਾਰਤ
*ਖਵਾਬ ਗਾਂ
*ਸਹੀ ਹਮਾਮ
*ਆਂ ਓਦਾ ਹਾਲ
*ਆਰਾਮ ਗਾ
*ਬੇਗੁਮ ਸਾਹਬ ਦੇ ਖਵਾਬ ਗਾ
*ਬਾਰਾ ਦਰਿ
*ਦਾਨ ਖਾਸ ਵ ਆਮ
*ਦੋ ਦਾਖਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਮੀਨਾਰ

## ਬਾਘ ਦੇ ਰੁਖ
ਬਾਘ ਚ ਵਖੋ ਓਖ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਬੋਤੇ ਤੇ ਰਖ ਲਾਇਏ ਗੀ ਨੀਂ۔ 
ਏ ਤਾਲੇ ਦੇਤੇ ਗੀ ਨੀਂ۔
*ਬਦਾਮ
*ਸੇਬ
*ਖੁਬਾਨੀ
*ਚੇਰੀ
*ਏਮਬ
*ਪਾਪਲਰ
*ਅਲੋਬਾਖਾਰਾ
*ਅਰੋ
## ਬਾਰਲੇ ਜੋਰ
*ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਘ ਤੇ ਰਿਸਰਚ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ

ਦਿੱਲੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਨਿਗਮ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸ਼ੁਭਾਰੰਭ 24 ਦਸੰਬਰ, 2002 ਨੂੰ ਸ਼ਹਾਦਰਾ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰੀ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਰਫ਼ਤਾਰ 80 ਕਿਮੀ/ ਘੰਟਾ (50ਮੀਲ/ਘੰਟਾ) ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਰ ਲੱਗਪਗ 20 ਸੇਕੇਂਡ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਟਰੇਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਰੋਟੇਮ (ROTEM) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਜਿਆਦਤਰ ਬੋਝ ਸੜਕ ਪਰ ਸੀ। ਅਰੰਭਕ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਛੇ ਮਾਰਗਾਂ ਪਰ ਚਲਣ ਦੀ ਸੀ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਅਰੰਭਕ ਪੜਾਅ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਗਾਜਿਆਬਾਦ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਗੁੜਗਾਂਵ ਅਤੇ ਨੋਏਡਾਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਕਰਨਾਟਕ, ਆਂਧ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਚਲਾਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਵਿਵਸਥਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੀ ISO 14001 ਪ੍ਰਮਾਣ -ਪੱਤਰ ਅਰਜਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਕਾਂਸੇਪਸਿਉਂ

[thumb|right|270px|[ਤਸਵੀਰ:Flag of Chile.svg|left|20px 36º 46' 22'' S 73º 03' 47'' W]]
thumb|left|120px
**Concepción**, **ਚਿੱਲੀ**.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਲੀ
ਅਗਨੀ

**ਅਗਨੀ** ( , , Pali: *Aggi*, ) ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਅੱਗ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਅੱਗ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਮੇਗਾਡੇਥ

**ਮੇਗਾਡੇਥ**, ਸੰਨ 1983 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈਵੀ ਮੇਟਲ ਬੈਂਡ ਹੈ।  ਗਿਟਾਰਵਾਦਕ / ਗਾਇਕ ਡੇਵ ਮੁਸਟੇਨ ਅਤੇ ਬਾਸਵਾਦਕ ਡੇਵਿਡ ਏਲੇਫਸਨ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੇਟਾਲਿਕਾ ਤੋਂ ਮੁਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਇਸ ਬੈਂਡ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ, ਛੇ ਲਾਇਵ ਐਲਬਮ, ਦੋ EPs, ਛੱਬੀ ਏਕਲ, ਬੱਤੀ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੰਕਲਨ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤੇ ਹਨ . 
ਅਮਰੀਕੀ ਥਰੈਸ਼ ਮੇਟਲ ਦੇ ਚਲਨ ਦੇ ਆਗੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੇਗਾਡੇਥ ਨੇ ਸੰਨ 1980 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਆਯਾਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੇਟਾਲਿਕਾ, ਸਲੇਇਰ ਅਤੇ ਏੰਥਰੇਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਭੇੜੀਆ ਫੋਰ ਆਫ ਥਰੈਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਣੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਥਰੈਸ਼ ਮੇਟਲ ਦੀ ਉਪ - ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਣ, ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ . ਮੇਗਾਡੇਥ ਦੀ ਮੈਂਬਰ - ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਕੁੱਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬੈਂਡ ਦੇ ਕੁੱਝ ਮੈਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਕਰਣ ਦੀ ਬੁਰੀ ਭੈੜੀ ਆਦਤ ਵੀ ਸੀ . ਸੰਨ 1983 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ ਮੁਸਟੇਨ ਅਤੇ ਏਲੇਫਸਨ ਇਸ ਬੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕਮਾਤਰ ਅਨਵਰਤ ਮੈਂਬਰ ਸਨ . ਸੰਜਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰ - ਮੰਡਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੇਗਾਡੇਥ, ਇੱਕ - ਦੇ - ਬਾਅਦ - ਇੱਕ ਪਲਾਟੀਨਮ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਐਲਬਮੋਂ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ ਕਰਦਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1990 ਦੀ ਪਲਾਟੀਨਮ - ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਲੈਂਡਮਾਰਕ ਵਾਲਾ ਰਸਟ ਇਸ ਪੀਸ ਅਤੇ ਸੰਨ 1992 ਦਾ ਗਰੇਮੀ ਪਸੰਦ ਬਹੁ - ਪਲਾਟੀਨਮ ਕਾਉਂਟਡਾਉਨ ਟੁ ਏਕਸਟਿੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ . ਮੁਸਟੇਨ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਨਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਚੋਟ ਲੱਗਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੇਗਾਡੇਥ ਸੰਨ 2002 ਵਿੱਚ ਤੀਤਰ - ਬਿਤਰ ਹੋ ਗਿਆ . ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਆਪਕ ਭੌਤਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਸਟੇਨ ਨੇ ਸੰਨ 2004 ਵਿੱਚ ਬੈਂਡ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦ ਸਿਸਟਮ ਹੈਜ ਫੇਲਡ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ ਯੁਨਾਇਟੇਡ ਐਬੋਮਿਨੇਸ਼ੰਸ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ; ਇਸ ਐਲਬਮੋਂ ਨੇ ਬਿਲਬੋਰਡ ਟਾਪ 200 ਦੇ ਚਾਰਟ ਉੱਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ # 18 ਹੋਰ # 8 ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ . ਮੇਗਾਡੇਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮੁੱਖ ਗਿਟਾਰਵਾਦਕ ਕਰਿਸ ਬਰਾਡਰਿਕ ਦੇ ਨਾਲ 15 ਸਿਤੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰਹਵੇਂ ਸਟੂਡਯੋ ਐਲਬਮ ਨੂੰ ਏੰਡਗੇਮ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹੇ ਬਿਲਬੋਰਡ 200 ਉੱਤੇ # 9 ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ . 
ਬੈਂਡ ਦੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਮੇਗਾਡੇਥ ਵਿੱਚ 20 ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ - ਹੀ - ਨਾਲ ਡੇਵ ਮੁਸਟੇਨ, ਬੈਂਡ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਜੋਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਾਂ . 
ਮੇਗਾਡੇਥ, ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਜਾ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਘਣ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਟ੍ਰੇਡ ਆਫ ਇਕੱਲਾ ਗਟਾਰ ਵਾਜਾ ਦਾ ਵੀ ਸਾਮੰਜਸਿਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ . ਮੁਸਟੇਨ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਰਾਹਟ ਭਰੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਪ੍ਰਗੀਤਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਾ - ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ - ਵਾਰ ਦੋਹਰਾਨੇ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਲੜਾਈ, ਵਿਅਸਨ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ . 
ਮੇਗਾਡੇਥ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25 ਮਿਲਿਅਨ ਐਲਬਮੋਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ - ਹੀ - ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਪੰਜ ਐਲਬਮੋਂ ਨੂੰ USA ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪਲਾਟੀਨਮ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ . ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਬੇਸਟ ਮੇਟਲ ਪਰਫਾਰਮੇਂਸ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ ਨਾਮਾਂਕਨੋਂ ਲਈ ਵੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
ਕਲਨ

**ਕਲਨ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿੱਚ **ਕਲੋਨ** ਜਾਂ **ਕੋਲੋਨ**; (,  ,  ) ਬਰਲਿਨ, ਹਾਮਬੁਰਗ ਅਤੇ ਮਿਊਨਿਖ ਮਗਰੋਂ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਕੋਲੋਨ, ਰਾਈਨ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ  ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਰਾਈਨ-ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਾਲਨ ਦੇ ਜਰਮਨ ਸੰਘੀ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਰਾਈਨ-ਰੂਅਰ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਕੋਲੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 44,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੋਲੋਨ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਬੀ.ਸੀ. 38 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਫੌਜੀ ਅੱਡਾ ਸੀ। 50 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਮਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲੋਨੀਆ ਐਗਰੀਪਿਨੈਂਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ। 870 ਈ: ਵਿਚ ਇਹ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।

ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੂਰਬੀ ਵਸਤਾਂ, ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਹੁਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ। 1794 ਈ: ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ, 1815 ਈ: ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੂਸ਼ੀਅਨ, ਅਤੇ 1918 ਤੋਂ 1926 ਈ: ਤੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ।

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਬੰਬ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਕਾਸ ਰੂਹਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੇਲਵੇ ਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ, ਅਨਾਜ, ਸ਼ਰਾਬ, ਤੇਲ ਆਦਿ ਬੈਲਜੀਅਮ, ਹਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੰਬਾਕੂ, ਸਿਗਾਰ, ਚਾਕਲੇਟ, ਸਾਬਣ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸਮਾਨ, ਰਸਾਇਣ, ਜਹਾਜ਼, ਮੋਟਰਾਂ, ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ, ਰਬੜ, ਕੱਚ ਆਦਿ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਗੌਥਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। 

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
## ਮੌਸਮ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮੁਸਲਮਾਨ

**ਮੁਸਲਮਾਨ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: مسلمان) ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਰੱਬ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਕੁਰਾਨ ਦੇ ਨਿਜਮਾਂ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਬਰਾਹੀਮ ਧਰਮ ਹੈ।
ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਮੋਮਨ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੋਮਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਜਿਹੜਾ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਆਖ਼ਿਰਲੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਮਾਨੀ ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਸਲਮਾਨ
ਹਿੰਦੂ

**ਹਿੰਦੂ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: हिन्दू ਤੋਂ) ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸਾਈਅਤ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਬਾਦੀ, ਤਕਰੀਬਨ ੯੪ ਕਰੋੜ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਮੌਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਬਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਨਾਮ ਉਸਾਰੀ 
, ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨ]]
ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਅਗਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ ਕਿ:
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਨਾਤਨ, ਵੈਦਿਕ ਜਾਂ ਆਰੀਆ ਧਰਮ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਇੱਕ ਅਪ੍ਰਭੰਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਤਵ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਧੂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਨਦੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ "ਸ" ਧੁਨੀ ਈਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ "ਹ" ਧੁਨੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ "ਸ" ਨੂੰ ""ਹ ਉਚਾਰਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ ਅਵੇਸਤਨ ਭਾਸ਼ਾ (ਪਾਰਸੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ) ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਹਪਤ ਹਿੰਦੂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨੀਆਂ ਨੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੰਧੂ ਜਾਂ ਸਿੰਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਅਰਥਾਤ ਪਾਰਸੀ ਮੁਲਕ ਦੇ ਪਾਰਸੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਮਕ ਕਿਤਾਬ ਅਵੇਸਤਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਲੇਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨੀ ਪਾਂਧੀ ਹੁਏਨਸਾਂਗ ਦੇ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ‍ਇੰਦੂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਪਰਿਆਇਵਾਚੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਜੋਤੀਸ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਚੰਦਰਮਾਸ ਹੀ ਹੈ। ਲਿਹਾਜ਼ਾ ਚੀਨ ਦੇ ਲੋਕ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਤੂ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਰੀਖਣ ਅਨੁਸਾਰ, **ਹਿੰਦੂ** ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ਿਰਾਜ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਦੋਹੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਮੁਗਲਈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜ਼ਹੀਰ ਉੱਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਬਰ ਨੇ ਖੁਦ ਕਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਵੱਸੋਂ

**ਅਬਾਦੀ** (ਹੋਰ ਨਾਂ **ਵੱਸੋਂ**, **ਆਬਾਦੀ**, **ਜਨਸੰਖਿਆ**) ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ **ਵਾਸਣੀਕ** ਜਾਂ **ਵਸਨੀਕ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਕ ਥਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।। ਜਿਹੜੇ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਵੱਧ ਸੰਘਣਾਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇਥੇ ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ। ਜਿਹੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ।

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਇਨਸਾਨ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਅਬਾਦੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਸਹੇਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਝੱਲਣਯੋਗ ਅਬਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੱਸੋਂ
ਅਰਬ ਸਾਗਰ

**ਅਰਬ ਸਾਗਰ** (ਅਰਬੀ:بحر العرب ; ਉੱਚਾਰਨ: ਬਹਰਿ ਅਲਅਰਬ) ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੂਰਬ ਚ ਭਾਰਤ; ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਨ; ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਪਠਾਰ; ਦਖਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੇ ਕੇਪ ਗਾਰਡਫੁਈ ਨਾਲ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ "ਸਿੰਧੂ ਸਮੁੰਦਰ" ਸੀ।ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਏਰੀਥ੍ਰੈਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਸਮੁੰਦਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ 3,862,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,491,000 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਹਿਰਾਈ 4,652 ਮੀਟਰ (15,262 ਫੁੱਟ) ਹੈ।ਅਰਬੀ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਸੋਕੋਟਰਾ (ਯਮਨ), ਮਾਸਿਰਾਹ ਟਾਪੂ (ਓਮਾਨ), ਲਕਸ਼ਦੀਪ (ਭਾਰਤ) ਅਤੇ ਅਸਟੋਲਾ ਟਾਪੂ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
## ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ 3,862,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,491,130 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੌੜਾਈ ਲਗਭਗ 2,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,490 ਮੀਲ) ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਹਿਰਾਈ 4,652 ਮੀਟਰ (15,262 ਫੁੱਟ) ਹੈ।ਅਰਬ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਹੈ।ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ - ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਦਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਲਾਲ-ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਬਾਬ-ਏਲ-ਮੈਡੇਬੇ ਦੀ ਸੰਕੀਰਣਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ; ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ।
### ਵਪਾਰਕ ਰੂਟ
ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਹੈ।ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ 3,000 ਮੀਲੀਅਨ ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਕਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਸਾਂਝੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭੂਮੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।ਇਹ ਰੂਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਜਾਂ ਨੀਵੇਂ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੜੂਚ (ਭਿਰਕਚਚਾ) ਰਾਹੀਂ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲੇਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਅਜੀਬ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਧਰਾਮੌਟ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੋ ਸਟ੍ਰੀਮਜ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਡੈਨੀ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਦੀ ਖੁੱਡ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਗਰ
ਸਰਗੋਧਾ

## ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਗੋਧਾ 
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਗੋਧਾ (ਸ਼ਾਹਮੁੱਖੀ ਲਿਪੀ ਵੇੱਚ ضلع سرگودھا) ਲਾਹੰਦੇ ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦਾ ਹੇੱਕ ਅਹਿਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਏ। ਏਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਢੇਰ ਸਾਰੀ ਭੋਇਂ ’ਤੇ ਵਾਹੀ ਬੀਜੀ ਕੀਤੀ ਵਈਂਦੀ ਏ। ਹਈੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਮੋੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਕਣਕ, ਚੌਲ਼ ਤੇ ਕਮਾਦ ਨੋਂ। ਸਰਗੋਧੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸਿਟ੍ਰੱਸ citrus ਫੱਲ ਕਾਣ (ਜਿਹਦੀ ਨਵੀਂ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿਸਮ ਕਿੰਨੂ ਸਦੀਂਦੀ ਏ) ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਸਰਗੋਧਾ ਦਾ ਖੇੱਤਰ ੫, ੮੬੪ km2 ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਏ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ੧੯੪੭ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋ ਪਹਿਲ਼ੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਗੋਧਾ (ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਾਹਪੋੱਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਵਈਂਦਾ ਹਾਹ) ਵੇੱਚ ਹਿੰਦੂ ਖਤਰੀ, ਬਾਣੀਏ ਤੇ ਸੇੱਖ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤ੍ਰੀ ਵੇੱਚ ਰਾਹੰਦੇ ਹਾਨ੍ਹ ਤੇ ਈਹੋ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਾਨ੍ਹ ਤੇ ਇਨਹਾਂਦੀਆਂ ਹਈੱਥੇ ਚੋਖੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਜਦਾਦਾਂ ਹਾਨ੍ਹ।

### ਸਰਕਾਰੀ ਪਰਬੰਧ 
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਨ ੨੦੦੦ ਵੇੱਚ ਡਿਵਿਯਨਾਂ ਆਲਾ ਪਰਬੰਧ ਮੁੱਕਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲ਼ੇ ਸਰਗੋਧਾ, ਸਰਗੋਧਾ ਡਿਵਿਯਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਾਈ। ਸਰਗੋਧਾ ਡਿਵਿਯਨ ਵੇੱਚ ਥੱਲਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਾਨ੍ਹ:
੧. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਗੋਧਾ
੨. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖ਼ੁਸ਼ਾਬ
੩. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਿਆਂ ਆਲੀ
੪. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭੱਖਰ

### ਤਸੀਲਾਂ 
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਗੋਧਾ ਪਰਬੰਧਕ ਤੌਰ ਤੇ ਛੇਂ ਤਸੀਲਾਂ ਵੇੱਚ ਵੰਡੀਵਿਆ ਹੋਇਆ ਏ ਜਿਨਹਾਂਦੇ ਵੇੱਚ ਕੋੱਲ ੧੬੧ ਯੁਨੀਅਨ ਕਊਂਸਲਾਂ. ਇਨਹਾਂਦੀ ਵੱਸੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ੧੯੯੮ ਦੀ ਮਰਦਮ੍ਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਬਕ ਏਸ ਤਰਤੀਬ ਵੇੱਚ ਨੋਂ

### ਸਰਗੋਧਾ ਅੱਖਰ ਦਾ ਪਿਛੋੱਕੜ 
ਸਰਗੋਧੇ ਦਾ ਨਾਂ ਸਰਗੋਧਾ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ ਇਹੱਦੇ ਬਾਰੇ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆ ਵਈਂਦੀਆਂ’ਨ। ਸਰਗੋਧਾ ਅੱਖਰ ਸੰਸਕ੍ਰੇੱਤ ਦੇ ਅੱਖਰ "ਸਵਰਗਧਾਮਾ" ਤੋਂ ਨਿਕਲ਼ਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ ਜਿਹਦਾ ਮਤਲਬ ਏ ਰੱਬ ਦਾ ਘਰ। ਹੋਰ ਲੋਕੀ ਆਹਦੇ’ਨ ਕਿ ਸਰਗੋਧੇ ਦਾ ਨਾਂ ਹੇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸਾਧੂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ਼ਿਆ ਏ ਜਿਹਦਾ ਨਾਂ ਹਾਈ ਗੋਧਾ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ ਕਿ ਸਰਗੋਧਾ ਸ਼ਾਹਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੇੱਕ ਤਲਆ ਹਾਈ ਜਿੱਥੇ ਹੇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸਾਧੂ "ਗੋਧਾ" ਰਾਹੰਦਾ ਹਾਈ। ਕਿਓਂਕਿ ਸ਼ਾਹਰ ਵੇੱਚ ਹੇੱਕ ਤਲਆ ਹਾਈ ਜਿਹੱਦੇ ਕੱਢੇ ਤੇ ਗੋਧਾ ਸਾਧੂ ਬਾਹੰਦਾ ਹਾਈ ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਾਹਰ ਦਾ ਨਾਂ ਸਰਗੋਧਾ (ਤਲਆ’ਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵੇੱਚ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਆਖੀ ਦਾ ਏ) ਪੈ ਗਿਆ ਮਤਲਬ ਕਿ ਉਹ ਆਲਾ ਸ਼ਾਹਰ ਜਿਹੱਦੇ ਤਲਆ ਦੇ ਕੱਢੇ ਗੋਧਾ ਸਾਧੂ ਰਾਹੰਦਾ ਹਾਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰਾਮਭਦਰਾਚਾਰਿਆ

200px|right|ਜਗਦਗੁਰੂ ਰਾਮਭਦਰਾਚਾਰਯ 
**ਜਗਦਗੁਰੂ ਰਾਮਭਦਰਾਚਾਰਯ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: जगद्गुरुरामभद्राचार्यः, ਹਿੰਦੀ: जगद्गुरु रामभद्राचार्य) (ਜਨਮ: 14 ਜਨਵਰੀ 19 50), ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸੰਤ, ਕਵੀ, ਧਰਮਗੁਰੂ, ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਵਿਦ, ਪਰਵਚਨ ਕਰਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਚਾਰ ਜਗਦਗੁਰੁ ਰਾਮਾਨੰਦਾਚਾਰਯ ਤੇ ਇੱਕ ਹਨ। ਰਾਮਾਨੰਦ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਦੇ ਜਗਦਗੁਰੁ ਉਹ 1988 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਨ। ਉਹ ਚਿਤਰਕੂਟ ਸਥਿਤ ਜਗਦਗੁਰੁ ਰਾਮਭਦ੍ਰਾਚਾਰਯ ਵਿਕਲਾੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਯਾਲਯ (Jagadguru Rambhadracharya Handicapped University) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਆਜੀਵਨ ਕੁਲਾਧਿਪਤੀ ਹਨ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੇਵਲ ਵਿਕਲਾੰਗ ਛਾਤ੍ਰਾਂ ਨੂ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜਗਦਗੁਰੁ ਜੀ ਚਿਤਰਕੂਟ ਸਥਿਤ ਤੁਲਸੀ ਪੀਠ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਵੀ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੇਤਰ ਦੀ ਜਯੋਤੀ ਚਲੇ ਜਾਨ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਗਿਆਚਕਸ਼ੁ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਬਰੇਲ ਲਿਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਜਨਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਜਗਦਗੁਰੂ ਰਾਮਭਦਰਾਚਾਿਰਆ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਡਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਦੇਵ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸ਼ਚਿਦੇਵੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਘਰ ਜੌਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੰਡੀਖੁਰਦ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਗੋਤਰ (ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੀ ਵੰਸ਼) ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਯੂਪਰੇਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ