open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬਾਬਾ ਨਜਮੀ

**ਬਾਬਾ ਨਜਮੀ** (ਜਨਮ 6 ਸਤੰਬਰ 1948) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਬਾਬਾ ਨਜ਼ਮੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮੰਗਤੇ ਖਾਂ ਤੇ ਅੰਮੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬੀਬੀ ਆਲਮ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਾਈਕਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਨਜ਼ਮੀ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਪਿੰਡ ਜਗਦੇਓ ਕਲਾਂ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਘੁਮਿਆਰ ਪੁਰੇ ਆ ਵਸੇ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਬਾਬਾ ਨਜ਼ਮੀ ਨੂੰ ਤੁਕਾਂ ਜੋੜਨ ਦਾ ਸੌਂਕ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੀ ਕਰਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਾਬ ਤਾਹਿਰ ਸਾਬ੍ਹ ਨੇ ਬਸ਼ੀਰ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ *ਨਜ਼ਮੀ* ਦਾ ਤਖ਼ਲਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਬਸ਼ੀਰ ਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਾ ਰੋਲ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਇੰਨਾ ਫੱਬਿਆ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਸ਼ੀਰ ਨੂੰ "ਬਾਬਾ ਨਜ਼ਮੀ" ਕਹਿਣਾ ਸੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ* 
**ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਜਹਾਨ* (1995) 
**ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਇਨਸਾਨ*

## ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
ਉੱਚਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜੱਗ ਤੇ ਬੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ--
ਘਰ ਘਰ ਵੱਜਦਾ ਲੋਕ ਸੁਣਨਗੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਢੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ

ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਰਖਾ,ਮੈਂ ਇਕਬਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ
ਝੱਖੜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਏ,ਦੀਵਾ ਬਾਲ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ

ਲੋਕੀ ਮੰਗ ਮੰਗਾ ਕੇ ਆਪਣਾ,ਬੋਹਲ ਬਣਾ ਕੇ ਬਹਿ ਗਏ ਨੇ
ਅਸਾਂ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਏ,ਸੋਨਾ ਗਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ.

ਜਿਹੜੇ ਆਖਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ,ਵੁਸਅਤ ਨਹੀਂ ਤਹਿਜ਼ੀਬ ਨਹੀਂ;
ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੇਖਣ ਵਾਰਸ, ਬੁੱਲ੍ਹਾ, ਬਾਹੂ, ਲਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ.

ਮਨ ਦਾ ਮਾਸ ਖਵਾ ਦਿੰਦਾ ਏ,ਜਿਹੜਾ ਇਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰੇ;
ਕੋਈ ਵੀ ਜਬਰਨ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ,ਵਿੰਗਾ ਵਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ.
ਗ਼ਜ਼ਲ

2. ਇਸ਼ਕ਼ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲੋਂ, ਹਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ
ਭੱਜਣ ਨਾਲੋਂ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨੇ, ਮਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...

ਚੜੀ ਹਨੇਰੀ, ਰੱਬ ਈ ਜਾਣੇ, ਕਿਹੜਾ ਰੰਗ ਲਿਆਵੇਗੀ
ਇਹਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਘਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...

ਖੌਰੇ ਕੱਲ੍ਹ ਮਿਲੇ ਨਾ ਮੌਕਾ, ਫੇਰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਹੋਵਣ ਦਾ
ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਵੀ ਅੱਜ ਈ ਗੱਲਾਂ, ਕਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...

ਕਿਉਂ ਵੇਲੇ ਦੀ ਉਂਗਲ ਫੜ ਕੇ ਬਾਲ ਸਦਾਈਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ
ਨਕਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੋਰਾ ਪਰਚਾ, ਧਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...

ਖੂਹ ਗਰਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ
ਅਜੇ ਵੀ ਵੇਲਾ, ਇਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...

ਖ਼ਬਰੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਪੀੜ ਮਨਾਵੇ, ਜੁੱਸਾ 'ਬਾਬਾ' ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ
ਪਰਖ਼ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਤੇ ਪੱਥਰ ਜਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
*Labour's struggle by Baba Najmi.wmv
*https://www.youtube.com/watch?v=K7ZqOBPTb-o
*https://www.youtube.com/watch?v=S01dEhU4XRg
*https://www.youtube.com/watch?v=LMXNu4A9UCg&t=105s
*https://www.youtube.com/watch?v=ccdqCglvm2o
*https://www.youtube.com/watch?v=uzBWZ9Oe_DI&t=26s
ksazad975@gmail.com

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ

***ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ*** 1966 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ   ਹੈ। ਇਸਨ੍ਹੂੰ ਤੱਤਕਾਲ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਉੱਤੇ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਹਿੰਦੀ  ਦੀਆਂ ਸ਼ਰੇਸ਼ਟਤਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਫਣੀਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਰੇਣੁ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਗੁਲਫਾਮ ਦੀ ਪਟਕਥਾ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਗਲੇ ਹੀ ਸਾਲ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਥਾਕਾਰ ਫਣੀਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਰੇਣੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਗੁਲਫਾਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ  ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਬਾਸੁ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ ਇੱਕ ਗੈਰ - ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਿਹਾਤੀ ਦੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਥੇ  ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਅਰਰਿਆ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂਕਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਨ ਸੁਬਰਤ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਟਕਥਾ ਨਬੇਂਦੁ ਘੋਸ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਖੁਦ ਫਣੀਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਰੇਣੁ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।  ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਅਤੇ  ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ, ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਵਸਾਇਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਆਦਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠਤਮ ਅਭਿਨੈ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ/ਮਾਹਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ

## ਸੰਗੀਤ 
ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਅਤੇ ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਚਿਆ ਹੈ।

ਨੰਬਰ   ਸਰਲੇਖ       ਗੀਤਕਾਰ   ਗਾਇਕ/ਗਾਇਕਾ            ਲੰਬਾਈ

1.    "ਆ ਆ ਭੀ  ਜਾ" ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ     ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ             5:03

2.      "ਚਲਤ ਮੁਸਾਫਿਰ" ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ    ਮੰਨਾ ਡੇ                     3:04

3. "ਦੁਨੀਆ ਬਨਾਨੇ ਵਾਲੇ" ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ ਮੁਕੇਸ਼                 5:03

4. "ਹਾਏ ਗਜ਼ਬ ਕਹੀਂ ਤਾਰਾ ਟੂਟਾ" ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ   ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ      4:13

5. "ਮਾਰੇ ਗਏ ਗੁਲਫਾਮ" ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ       4:00

6. "ਪਾਨ ਖਾਏ ਸਾਈਆਂ ਹਮਾਰੋ" ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ          4:08

7. "ਸਜਨਵਾ ਬੈਰੀ ਹੋ ਗਏ ਹਮਾਰ" ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਮੁਕੇਸ਼                3:51

8. "ਸਜਨ ਰੇ ਝੂਟ ਮੱਤ ਬੋਲੋ" ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ  ਮੁਕੇਸ਼                      3:43

9. "ਲਾਲੀ ਲਾਲੀ ਡੋਲੀਆ ਮੈਂ ਲਾਲੀ ਰੇ" ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ 3:11

10. "ਕਿੱਸਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ਸ਼ੂਰੂ" ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ, ਸ਼ੰਕਰ-ਸ਼ੰਭੂ 2:57

11. "ਪ੍ਰੀਤ ਬਨਾ ਕੇ ਤੂਨੇ" ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ 1:00
ਬਾਬਾ ਯਾਗਾ

letter Б, in Alexandre Benois' ABC-Book]]

**ਬਾਬਾ ਯਾਗਾ** ਸਲੈਵਿਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਪਾਤਰ (ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਤਿੱਕੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ) ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘਿਣਾਉਣੀ ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਲਦੀ ਅਤੇ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਨਾਇਕ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਅਕਸਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਗੁਣ ਲੱਕੜ ਦੇ ਮੋਰਟਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣਾ, ਇੱਕ ਮਸੂੜਾ ਚਲਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਵਿਉਤਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ 
ਬਾਬਾ ਯਾਗਾ ਨਾਮ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਕਈ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਰਬੋ-ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਅਨ, ਮੈਸੇਡੋਨੀਅਨ, ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਅਤੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਵਿੱਚ, ਬਾਬਾ ਦਾ ਅਰਥ 'ਦਾਦੀ' ਜਾਂ 'ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ' ਹੈ। ਸਮਕਾਲੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ, ਬਾਬਾ / баба 'ਔਰਤ' ਲਈ ਇੱਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਵੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਬੁੱਢੀ, ਗੰਦੀ, ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਹੈ। ਐਂਡਰੀਅਸ ਜੌਨਸ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਬਾਬਾ" ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਪਹਿਲਾ, ਇਹ ਘੱਟ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਯਾਗਾ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਹਿੱਸਾ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਤਰ ਔਰਤ ਹੈ।

ਯਾਗਾ ਦੀ ਵਿਉਤਪਤੀ ਘੱਟ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਅਫਾਨਾਸਯੇਵ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਸਲਾਵਿਕ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਹੀ ('ਸੱਪ') ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਵਿਉਤਪਤੀ ਦੀ ਖੋਜ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੀਆਈ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆਈ ਜੇਜ਼ਾ ('ਡਰਾਉਣਾ', 'ਕੰਪਣਾ', 'ਠੰਢਾ'), ਸਲੋਵੇਨੀ ਜੇਜ਼ਾ ('ਗੁੱਸਾ'), ਪੁਰਾਣਾ ਚੈੱਕ ਜੇਜ਼ੇ ('ਡੈਣ', 'ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੁਸ਼ਟ ਔਰਤ ਜੀਵ'), ਆਧੁਨਿਕ ਚੈੱਕ ਜੇਜ਼ਿੰਕਾ ('ਦੁਸ਼ਟ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਨਿੰਫ', 'ਡ੍ਰਾਈਡ'), ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਜੇਡਜ਼ਾ ('ਡੈਣ', 'ਦੁਸ਼ਟ ਔਰਤ', 'ਕ੍ਰੋਧ') ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਣੀ ਚਰਚ ਸਲੈਵਿਕ ਵਿੱਚ ਜੇਜ਼ਾ/ਜੇਡਜ਼ਾ ('ਬਿਮਾਰੀ') ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੱਤ iaga ਨੂੰ ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ engti ('ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ (ਲਗਾਤਾਰ)', 'ਛੋਟਾ ਕਰਨਾ', 'ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ'), ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇੰਕਾ ('ਸ਼ੱਕ', 'ਚਿੰਤਾ', 'ਦਰਦ'), ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਨੋਰਸ ਏਕੀ ('ਦਰਦ', 'ਚਿੰਤਾ') ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ

**ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ** (1 ਅਕਤੂਬਰ 1919 − 24 ਮਈ 2000) ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ 1950 ਵਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ 1960 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨਮੇ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰਲੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਿਖਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਥੰਮ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਰਾਰ ਉਲ ਹਸਨ ਖਾਨ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ 1919/1920 ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ,ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਸੁਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮਜਰੂਹ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ 'ਮਦਰੱਸਾ ਸਿੱਖਿਆ' ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਦਰਸ-ਏ-ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ - ਇੱਕ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ- ਅਤੇ ਫਿਰ 'ਅਲਿਮ' ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
1970

**1970** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1970 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 13 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਸੂਬੇ (ਪਹਿਲਾ ਯੂ.ਪੀ.) ਦੀਆਂ ਕੁਮਾਊਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਇਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 48 ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲਈ।
* 27 ਮਾਰਚ &ndash; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਲਜੋਂ ਹਲਫ਼ ਲੈ ਲਿਆ।
* 4 ਮਈ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਨੇਵਾਦਾ 'ਚ ਪਰਮਾਣੂੰ ਪਰਖ ਕੀਤਾ।
* 10 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜੂਬੇ, ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਨੂੰ ਯਾਤਰੂਆਂ ਵਾਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।
* 27 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਪੋਪ ਪਾਲ ਦੀ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਨੀਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬੋਲੀਵੀਅਨ ਨੇ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪੋਪ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋ ਗਿਆ।
* 18 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੇਸ਼ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਹੋਇਆ।
## ਜਨਮ
* ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਰਦੁ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਾਇਰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਯਾਰ ਖ਼ਾਂ ਜੋਗੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
## ਮਰਨ 
* 17 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਸ਼ਮੂਏਲ ਯੂਸਫ਼ ਆਗਨੋਨ, ਨੋਬਲ ਸਾਹਿਤ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ।(ਜ. 1887)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1828

**1828** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 1820 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ 
* 19 ਨਵੰਬਰ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਂਸੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1969

**1969** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
* 17 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਸੋਯੂਜ਼ 5 ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਪੁੱਜਾ।
* 20 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਮਨਊੱਲਾ ਅਸਾਦੁਜੱਮਾਨ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ, ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਬਣੀ।
* 3 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਫ਼ਿਲਸਤੀਨੀ ਆਗੂ ਯਾਸਰ ਅਰਾਫ਼ਾਤ ਪੀ.ਐਲ.ਓ. ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ।
* 9 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ ਬੋਇੰਗ 747 ਨੇ ਪਹਲੀ ਉਡਾਣ ਭਰੀ
* 17 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਗੋਲਡਾ ਮਾਇਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ
* 10 ਮਾਰਚ &ndash; ਜੇਮਜ਼ ਅਰਲ ਰੇਅ ਨੇ ਕਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਜੁਰਮ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ।
* 24 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਨਵੇਂ ਮਰਨ ਵਰਤ ਅਤੇ ਸੜ ਮਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ।
## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
* 23 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਲਾਕਾਰ ਮਧੂਬਾਲਾ ਦੀ ਮੌਤ (ਜਨਮ 1933)
* 2 ਮਈ &ndash; ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਦਿਹਾਂਤ।
* 27 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਜ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ੇਰੂਮਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ਼ ਖਾਨ

**ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ਼ ਖਾਨ** (24 ਜਨਵਰੀ 1914 - 9 ਦਸੰਬਰ 1983) ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ। ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਰਨਲ ਪ੍ਰੇਮ ਸਹਿਗਲ ਤੇ ਕਰਨਲ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਕੋਰਟ-ਮਾਰਸ਼ਲ 'ਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਬਰਦਸਤ ਧਰਨੇ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਰੋਸ-ਵਿਖਾਵੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹਲਚਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਝੁੱਕ ਗਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਨੇ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਜਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ
ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ਼ ਖਾਨ, ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਟੌਰ, ਕਹੂਤਾ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ 24 ਜਨਵਰੀ 1914 ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਸਰਦਾਰ ਟਿੱਕਾ ਖਾਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਆਰੰਭਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਕਾਲਜ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 1940 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
1872

**1872 87** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 1870 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 15 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਕੂਕਿਆਂ ਦਾ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ, 7 ਕੂਕੇ ਮਰੇ।
* 16 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿੱਚ 49 ਕੂਕੇ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾਏ।
* 17 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਕੂਕਾ ਆਗੂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰ।
## ਜਨਮ 
* 5 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ

**ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ** () ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ
ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਜਿਸਨੂੰ ਬੀ.ਕੇ. ਦੱਤ, ਬੱਟੂ, ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੋਸ਼ਤਾ ਬਿਹਾਰੀ ਦੱਤ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾ ਬਰਧਮਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਾਰੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਨ. ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਸਾਥੀ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 1924 ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੋਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਐਚ.ਐਸ.ਆਰ.ਏ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910
1858

**1858 85** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 1850 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
* 18 ਜੂਨ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ	ਗਵਾਲੀਅਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1066

**1066 06** 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
## ਵਾਕਿਆ
*25 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਹੋਈ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1944

**1944** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1940 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 21 ਜਨਵਰੀ &ndash; 447 ਜਰਮਨ ਬੰਬਾਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਲੰਡਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ 649: ਬੰਬਾਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੈਗਡੇਬਰਗ (ਜਰਮਨ) 'ਤੇ ਹਮਲਾ।
* 4 ਮਾਰਚ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਬਰਲਿਨ 'ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
* 27 ਮਾਰਚ &ndash; ਲਿਥੂਆਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਊਨਾਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਹੂਦੀ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।
* 4 ਜੂਨ &ndash; ਜਰਮਨ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਰੋਮ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਐਡੋਲਫ਼ ਹਿਟਲਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
* 23 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਜਨਰਲ ਆਈਜ਼ਨਹਾਵਰ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਭਗੌੜਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਐਡੀ ਸਲੋਵਿਕ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।
* 18 ਜੁਲਾਈ &ndash; ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹਾਰਾਂ ਮਗਰੋਂ ਟੋਜੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
* 7 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਗੂ, ਗਿਆਨੀ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਏ।
* 7 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਥਿਓਡੋਰ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ, ਥਾਮਸ ਡਿਊਈ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਿਆ।
* 18 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹਾਰ ਦਿਤੀ।
## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
* 7 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਲੀਨਾ ਕਾਵਾਲੀਏਰੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਓਪੇਰਾ ਸੋਪਰਾਨੋ ਗਾਇਕਾ ਦੀ ਮੌਤ।
* 16 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਦੀ ਮੌਤ।(ਜਨਮ 1870)
* 22 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਕੈਦ 'ਚ ਦਿਹਾਂਤ।
* 3 ਅਪਰੈਲ &ndash; ਬੱਬਰ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਸਰਹਾਲਾ ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿਤੀ ਗਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
800

**800 (8** ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
*25 ਦਸੰਬਰ&ndash;**ਚਾਰਲੀਮੇਅਨ** ਦੀ, ਪਹਿਲੇ 'ਹੋਲੀ ਰੋਮਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ' ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਹੋਈ।
## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1772

**1772** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ 1770 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
## ਵਾਕਿਆ
*25 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਜਰਨੈਲਾਂ ਸ਼ੁਜਾਹ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਦੌਪਤਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। 
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰਾਬਰਟ ਲੂਈ ਸਟੀਵਨਸਨ

**ਰਾਬਰਟ ਲੂਈ ਸਟੀਵਨਸਨ** (13 ਨਵੰਬਰ 1850 – 3 ਦਸੰਬਰ 1894) ਸਕਾਟਿਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਯਾਤਰਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕੇ

ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ੧੦ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕੇ ਹਨ:
*ਅੰਬਾਲਾ
*ਸਿਰਸਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ
*ਹਿਸਾਰ
*ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰ
*ਕਰਨਾਲ
*ਭਿਵਾਨੀ-ਮਹੇੰਦਰਗੜ੍ਹ
*ਫਰੀਦਾਬਾਦ
*ਗੁੜਗਾਂਵ
*ਰੋਹਤਕ
*ਸੋਨੀਪੱਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ‎
ਧੂਮ 3

**ਧੂਮ 3** ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਵਿਜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਚਾਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* ਧੂਮ 3 ਨੂ FilmyBase.com ਤੇ ਵੋਟ ਦਿਓ
18 ਜੂਨ

**18 ਜੂਨ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 169ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 170ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 196 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। 
## ਵਾਕਿਆ
* 1812 &ndash; ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦੀ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਦੇ ਝਗੜਿਆ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 1815 &ndash; ਡਿਊਕ ਆਫ ਵਾਲਿੰਗਟਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਤਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਨੂੰ ਵਾਟਰਲੂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ।
* 1916 &ndash; ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਉਤਮ ਸਿੰਘ, ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ, ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਢੁੱਡੀਕੇ, ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਹੋਵਾਲ, ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਖੁਰਦਪੁਰ ਨੂੰ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
* 1926 &ndash; ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਐਕਟ ਹੇਠ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆ।
* 1948 &ndash; ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਨਸਾਨੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਐਲਾਨ-ਨਾਮੇ (ਚਾਰਟਰ) ਨੂੰ ਮਨਜੂਰੀ ਦਿਤੀ।
* 1968 &ndash; ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਆਲ ਪਾਰਟੀਜ਼ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹੋਈ।
* 1984 &ndash; ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤ ਲਿਖ ਕੇ ਡੀ. ਆਈ. ਜੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦਿਤਾ।
* 1858 &ndash; ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ ਨੇ ਅਲਫਰੈਡ ਰਸੇਲ ਵੈੱਲਸ ਦੇ ਪੇਪਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਡਾਰਵਿਨ ਦੀ ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਸਨ।
## ਜਨਮ
* 1882&ndash; ਬਲਗਾਰੀਆਈ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਗਿਓਰਗੀ ਦਮਿਤਰੋਵ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1907&ndash; ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ ਵਾਰਲਾਮ ਸ਼ਾਲਾਮੋਵ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1908&ndash; ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਪੀ ਕੱਕਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1929&ndash; ਜਰਮਨ ਫਿਲਾਸਫਰ ਯੁਰਗੇਨ ਹਾਬਰਮਾਸ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1931&ndash;  ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਲਮਾ ਸਦੀਕੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1940&ndash; 14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਸਾਂਸਦ ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1942&ndash; ਇੰਗਲਿਸ਼ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਕਮਪੋਜ਼ਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪਾਲ ਮੈਕਕਾਰਟਨੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1942&ndash;  ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪਕਾਰ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1954&ndash; ਨੇਪਾਲ ਦੇ 35 ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਾਬੂਰਾਮ ਭੱਟਰਾਈ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1958&ndash; ਭਾਰਤੀ ਨੌਕਾ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋਮੀ ਮੋਤੀਵਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1959&ndash; ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਨਛੱਤਰ ਛੱਤਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1959&ndash; ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜਾਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1965&ndash; ਭਾਰਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1994&ndash; ਭਾਰਤੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰਨ ਪ੍ਰਾਥਨਾ ਥੋਂਬਰੇ ਦਾ ਜਨਮ।

## ਮੌਤ
* 1858 &ndash; ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਈ।
* 1928&ndash; ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਯਾਤਰੀ, ਧਰੁਵੀ ਖੋਜੀ ਰੁਆਲ ਆਮੁੰਸਨ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1936 &ndash; ਰੂਸ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਕੁਨ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1941&ndash; ਅਛੂਤ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਦਲਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਗੂ ਆਇਅੰਕਾਲੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1948&ndash; ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰੀਲਾਲ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1984&ndash; ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਐਕਵਾਇਰਡ ਇਮਿਊਨ ਡੈਫੀਸ਼ੈਂਸੀ ਸਿੰਡਰੋਮ (ਏਡਜ਼) ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੀੜਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਅਥਲੀਟ ਗੇਅ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਚ 17 ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ ਬੌਬੀ ਗੋਲਡਸਮਿਥ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2005&ndash; ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੱਯਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ। 
* 2009&ndash; ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਸਰੋਦਵਾਦਕ ਉਸਤਾਦ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2010&ndash; ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ 1998 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ  ਹੋਜ਼ੇ ਸਾਰਾਮਾਗੋ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2012&ndash; ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਵੈਟ ਘਾਟੀ ਦੀ ਪਸ਼ਤੋ ਗਾਇਕਾ ਗ਼ਜ਼ਾਲਾ ਜਾਵੇਦ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2015&ndash; ਪੰਜਾਬੀ ਜੁਬਾਨ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਕੰਵਲ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2017&ndash; ਪਰੇਧੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਅ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪਰੇਧੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਅ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2021&ndash; ਉਡਦਾ ਸਿੱਖ, ਭਾਰਤੀ ਦੌੜਾਕ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੂਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
1991

**1991** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ 1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਵਾਕਿਆ
* 9 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਵੋਟਰ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਵੋਟ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
* 13 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਰਾਕ 'ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
* 31 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਅਮਰੀਕਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਬੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਮੁਖੀ ਮਿਖਾਇਲ ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਨੇ ਬੈਲਿਸਿਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।
* 3 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੇ ਫ਼ਿਲਸਤੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮੈਡਰਿਡ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
* 1 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੋਟਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਅਕਸਰੀਅਤ ਨਾਲ, ਰੂਸ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ।
* 4 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਲਿਬਨਾਨ ਵਿੱਚ 7 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗ਼ਵਾ ਕੀਤਾ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਟੈਰੀ ਐਾਡਰਸਨ ਆਖ਼ਰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
* 25 ਦਸੰਬਰ&ndash;**ਮਿਖਾਇਲ ਗੋਰਬਾਚੇਵ** ਨੇ ਟੀ.ਵੀ. ਤੋਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ**ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ** ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1966

**1966** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ 1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਵਾਕਿਆ
* 19 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ।
* 24 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਅਲਪ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਬਲੈਂਕ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ 117 ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
* 20 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਲੇਖਕ ਵਾਲੇਰੀ ਤਾਰਸਿਸ ਨੂੰ ਰੂਸ ਵਿਚੋਂ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
* 4 ਮਾਰਚ &ndash; ਜੌਹਨ ਲੇਨੰਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਸੀਂ (ਬੀਟਲ) ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹਾਂ।
* 9 ਮਾਰਚ &ndash; ਕਾਂਗਰਸ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਪਤਾ ਪਾਸ।
* 10 ਮਾਰਚ &ndash; ਯਗ ਦੱਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਐਲਾਨ ਵਿਰੁਧ ਮਰਨ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ।
* 5 ਜੂਨ &ndash; ਪੰਜਾਬ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ 2 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ।
* 13 ਜੂਨ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 'ਮੀਰਾਂਡਾ ਬਨਾਮ ਅਰੀਜ਼ੋਨਾ' ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਪੁਲਸ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੀ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕ ਦੱਸਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
* 1 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਿਆ।
* 18 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ (ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ) ਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਤਖ਼ਤ ਐਲਾਨਿਆ।
* 10 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਅਕਾਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਹੋਮਲੈਂਡ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ
* 27 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਗੰਗਾਨਗਰ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁੱਝ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਛਡਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ
* 24 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੋਮੀ ਜਹਾਂਗੀਰ ਭਾਬਾ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋਇਆ।
* 26 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash;ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਸੈਨਾਨੀ ਵਿਨਾਇਕ ਦਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 13 ਮਈ &ndash; ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਾਇਰ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰ ਕੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਚੌਰੀ ਚੌਰਾ

**ਚੌਰੀ ਚੌਰਾ** ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਕੋਲ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਰਖਪੁਰ ਅਤੇ ਦਿਓਰੀਆ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਗੋਰਖਪੁਰ ਤੋਂ 30.5ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19.0 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਰਾਜਕੀ ਹਾਈਵੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਥੇ 4 ਫਰਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ 22 ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਿੰਦਾ ਜਲ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਚੌਰੀਚੌਰਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਰੂਪ ਗਾਂਧੀ-ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹਿੰਸਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਪ੍ਰਸੰਗਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਰਾਜਿੰਦਰ ਲਾਹਿੜੀ

**ਰਾਜਿੰਦਰ ਲਾਹਿੜੀ** (ਬੰਗਾਲੀ: রাজেন্দ্র নাথ লাহিড়ী, 23 ਜੂਨ 1901 - 17 ਦਸੰਬਰ 1927) ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜਾਦੀ ਲੜਾਈ  ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਜਾਦੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸਨ।  ਜਵਾਨ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਲਾਹਿੜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਾਕੋਰੀ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਲਜ਼ਮ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1901
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1927
ਰੋਸ਼ਨ ਸਿੰਘ

**ਠਾਕੁਰ ਰੋਸ਼ਨ ਸਿੰਘ** (22 ਜਨਵਰੀ 1892 -19 ਦਸੰਬਰ 1927) ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਰੇਲੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਗੋਲੀ - ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟਕੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਣ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਏ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਾਕੋਰੀ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ ਫਿਰ ਵੀਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਰੌਬੀਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਕੋਰੀ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੂਤਰਧਾਰ ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਕਰਮੀ ਅਸ਼ਫ਼ਾਕਉਲਾ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ 19 ਦਸੰਬਰ 1927 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਹੀ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਗੜ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਨਪਦ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਉਮਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਖ਼ੁਰਾਂਟ, ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਅਚੁੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1892
ਮੱਲਿਕਾ ਸਾਰਾਭਾਈ

**ਮੱਲਿਕਾ ਸਾਰਾਭਾਈ** (, ) (ਜਨਮ 9 ਮਈ 1954) ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਕਟਿਵਿਸਟ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚੀ ਮ੍ਰਿਣਾਲਿਨੀ ਸਾਰਾਭਾਈ ਅਤੇ ਉਘੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੀਨ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਅਤੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨਾਚੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮੱਲਿਕਾ ਸਾਰਾਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸੇ ਪਿਤਾ ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਬਾਈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮ੍ਰਿਣਾਲਿਨੀ ਸਾਰਾਬਾਈ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ 1974 ਆਈ.ਆਈ.ਐਮ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਬੀ.ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1976 ‘ਚ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ‘ਆਰਗਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨਲ ਬੀਹੇਵੀਅਰ’ ‘ਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਕ੍ਰਾਰਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤਕੀ ਹੈ।  ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ, ਮਲਿਆਲਮ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ‘ਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਨ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੱਲਿਕਾ ਨੇ ਪੀਟਰ ਬਰੂਕ ਦੇ ਨਾਟਕ “ਦ ਮਹਾਭਾਰਤ” ‘ਚ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਗੋਲਡਨ ਸਟਾਰ ਅਵਾਰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ 1977 ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਡਾਂਸ ਸੋਲੋਇਸਟ, ਥੀਏਟਰ ਦ ਚੈਂਪਸ ਇਲਸੀਜ਼, ਪੈਰਿਸ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਕ ਡਾਂਸਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰਾਭਾਈ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿਖੇ, ਸਥਿਤ ਦਰਪਣ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਵਹਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਜੋਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਲਿਖਤਾਂ
ਮੱਲਿਕਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦੋਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਕਤੀ: ਔਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੋਅ, ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਮਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਵਿਦਿਅਕ ਟੀ.ਵੀ ਲਈ ਟੀ.ਵੀ ਸੀਰੀਅਲ, ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਅਤੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਲਈ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਸਮਕਾਲੀ ਬੋਲ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਵਨੀਤਾ, ਦਿ ਹਫਤੇ, ਦਿਵਿਆਭਾਸਕਰ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਡੀ.ਐਨ.ਏ ਦੀ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਰਹੀ ਹੈ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮੱਲਿਕਾ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਬਿਪਿਨ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਬੇਟਾ, ਰੇਵੰਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਅਨੀਤਾ, ਹਨ। ਬਿਪਿਨ ਅਤੇ ਮੱਲਿਕਾ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਮੈਪਿਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

## ਸਨਮਾਨ
* ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਨਿ੍ਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤ ਨੇ ਉਸ ਨੇ ‘ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
*ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Mallika-sarabhai-during-performance-saarang-2011-iit-madras.jpg|Mallika Sarabhai, Saarang 2011, Indian Institute of Technology Madras.
File:Mallika-sarabhai-before-performance-saarang-2011-iit-madras.jpg|Mallika Sarabhai, Saarang 2011, Indian Institute of Technology Madras.
File:Mallika sarabhai with m t vasudevan nair.JPG|Mallika Sarabhai with M T Vasudevan Nair
File:Mallika Sarabhai.JPG|Mallika Sarabhai

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਗੂਰਿਸ਼ ਕੈਕਿਨੀ

**ਗੂਰਿਸ਼ ਕੈਕਿਨੀ** (12 ਅਕਤੂਬਰ 1912 &ndash; 13 ਨਵੰਬਰ 2002) ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਕਾਲਮਨਵੀਸ਼ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜੋਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ
ਟਵਾਈਸ ਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀਜ਼

***ਟਵਾਈਸ ਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀਜ਼*** ਦੋ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਥੇਨੀਏਲ ਹਥਾਰਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।ਪਹਿਲੀ ਜਿਲਦ 1837 ਅਤੇ ਦੂਜੀ 1842 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਖਬਾਰ ਰਸਾਲਿਆਂ ਬਗੈਰਾ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
http://www.youtube.com/watch?v=_DSv6GWRnb4
ਬੇਈ ਦਾਓ

**ਬੇਈ ਦਾਓ** (, ਜਨਮ 2 ਅਗਸਤ 1949) ਚੀਨੀ ਕਵੀ **ਝਾਓ ਝੇਂਕਾਈ** (S: 赵振开, T: 趙振開, P: *Zhào Zhènkāi*) ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕੱਲ-ਪਸੰਦ ਤਬੀਅਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਬੇਈ ਦਾਓ ਚੁਣਿਆ। ਬੇਈ ਦਾਓ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੀਨੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ, *ਮਿਸਟੀ ਪੋਇਟਸ* ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਾਮੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਕਵੀ
ਨਮਰੂਦ

]]

**ਨਮਰੂਦ** (,   ), ਸ਼ਿਨਾਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਇਤਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਨੋਆਹ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਸੀ। ਤਨਖ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਤਾਕਤਵਰ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਈਬਲ ਬਾਹਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਬੇਬਲ ਦੀ ਮੀਨਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਿਆਨ ਅਜਿਹੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਜੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਐਲਾਨ ਕਰਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹੀ ਰੱਬ ਹੈ, ਉਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਅਰਬਾਬ ਨੇ ਮੈਸੋਪਟਾਮੀਆ ਦੇ ਅਨੇਕ ਖੰਡਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਮਰੂਦ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ਾਲਮਨੇਸਰ ਦੇ ਬਣਾਏ ਬਾਈਬਲ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਲਹ ਦੇ ਖੰਡਰ (1274-1244 ਈਪੂ) ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਣਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ
ਇਰਾਜ ਬਸ਼ੀਰੀ

**ਇਰਾਜ ਬਸ਼ੀਰੀ** (ਜਨਮ 31 ਜੁਲਾਈ 1940) ਮਿੰਨੇਸੋਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂ ਐਸ ਏ ਵਿੱਚ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ। ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਅਤੇ ਇਰਾਨੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ/ਤਾਜਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਤੁਰਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਰਵਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰ ਸਕੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੈਸੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਬਰਾਦਰੀ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਸਨ।

## ਜੀਵਨੀ
ਇਰਾਜ ਬਸ਼ੀਰੀ 31 ਜੁਲਾਈ 1940 ਨੂੰ ਬੇਹਬਾਹਨ, ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਫੇਰੇਦਾਨ ਦੇ ਦਾਮਨੇ ਅਤੇ ਦਾਰਾਂ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਇਸਫਾਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਰਾਜ਼ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾਦਿਕ ਹਦਾਇਤ

**ਸਾਦਿਕ ਹਦਾਇਤ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: صادق هدایت; ਜਨਮ 17 ਫਰਵਰੀ 1903, ਤਹਿਰਾਨ &mdash; 4 ਅਪਰੈਲ 1951, ਪੈਰਸ, ਫ਼ਰਾਂਸ) ਇਰਾਨ ਦਾ ਉਘਾ ਆਧੁਨਿਕ ਗਲਪਕਾਰ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1951
ਮੈਟੀਰੀਆ ਮੈਡੀਕਾ

***ਮੈਟੀਰੀਆ ਮੈਡੀਕਾ*** () ਇੱਕ ਲਾਤੀਨੀ ਮੈਡੀਕਲ ਪਦ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਉਸ ਸਾਖਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਦ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਚਕਿਤਸਕ ਪੇਡਾਨੀਅਸ ਡਾਇਓਸਕੋਰੀਡੇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਏ ਡੀ ਦੀ ਰਚਨਾ *ਡੇ ਮੈਟੀਰੀਆ ਮੈਡੀਕਾ ਲਿਬਰੇ* (ਯੂਨਾਨੀ: Περί ύλης ιατρικής) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਦ *ਮੈਟੀਰੀਆ ਮੈਡੀਕਾ* ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਲੈਕੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿਖਿਆ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਜਗਾਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ *ਫਰਮਾਕਾਲੋਜੀ* ਪਦ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।
ਐਚ ਈ ਬੇਟਸ

**ਹਰਬਰਟ ਅਰਨੈਸਟ ਬੇਟਸ** (16 ਮਈ 1905–29 ਜਨਵਰੀ 1974), ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ **ਐਚ ਈ ਬੇਟਸ**, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਲਵ ਫਾਰ ਲਿਡੀਆ*, *ਦ ਡਾਰਲਿੰਗ ਬਡਜ ਆਫ਼ ਮੇ*, ਅਤੇ *ਮਾਈ ਅੰਕਲ ਸਿਲਾਸ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
## ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਦ ਡਾਰਲਿੰਗ ਬਡਜ ਆਫ਼ ਮੇ* (The Darling Buds of May)
**ਏ ਬ੍ਰੈਥ ਆਫ਼ ਫਰੈਂਚ ਏਅਰ* (A Breath of French Air)
**ਵੈਨ ਦ ਗ੍ਰੀਨ ਵੁਡਜ ਲਾਫ਼* (When the green woods laugh)
**ਓ! ਟੂ ਬੀ ਇਨ ਇੰਗਲੈਂਡ* (Oh! To be in England)
**ਡੈਥ ਆਫ਼ ਆ ਹੰਟਸਮੈਨ* (Death of a huntsman)
**ਦ ਜੈਕਰਾਂਦਾ ਟਰੀ* (The jacaranda tree)
**ਦ ਫਾਲੋ ਲੈਂਡ* (The fallow land)
**ਦ ਫ਼ੀਸਟ ਆਫ਼ ਜੁਲਾਈ* (The feast of July)
**ਲਵ ਫਾਰ ਲਿਡੀਆ* (Love for Lydia)
**ਏ ਕਰਾਊਨ ਆਫ਼ ਵਾਈਲਡ ਮਿਰਟਲ* (A crown of wild myrtle)
**ਦ ਪਰਪਲ ਪਲੇਨ* (The purple plain)
**ਦ ਸਲੀਪਲੈੱਸ ਮੂਨ* (The sleepless moon)
**ਫ਼ੇਅਰ ਸਟੁਡ ਦ ਵਿੰਡ ਫਾਰ ਫ਼ਰਾਂਸ* (Fair stood the wind for France)
**ਏ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਵਿਮੈਨ* (A house of women)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸਟੈਗੋਸੌਰਸ

***ਸਟੈਗੋਸੌਰਸ*** (, ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਡੀਲੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮਤਲਬ "ਛੱਤ ਵਾਲੀ ਕਿਰਲੀ" ਜਾਂ "ਢਕੀ ਹੋਈ ਕਿਰਲੀ") ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਡਿਨੋਸੌਰ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਗਰਲੇ ਜੁਰਾਸਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦਿਉ-ਕੱਦ ਪ੍ਰਾਣੀ ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੰਦਰਾਂ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਚਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਪੂਛ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤੇ ਚਾਪੜਨੁਮਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਟੈਗੋਸੋਰਸ ਦੋ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਸਟੈਗੋ ਅਤੇ ਸੌਰਸ ਦੇ ਜੋੜ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸਟੈਗੋ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 'ਛੱਤ' ਤੇ ਸੌਰਸ ਦਾ 'ਕਿਰਲੀ'।

## ਹਵਾਲੇ
ਜੈਅੰਤ ਕੈਕਿਨੀ

ਡਾ. **ਜੈਅੰਤ ਕੈਕਿਨੀ** (ਜਾਂ **ਜੈਅੰਤ ਕੈਕਿਨੀ**, ) (ਜਨਮ 23 ਜਨਵਰੀ 1955) ਕੰਨੜ ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। 
## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਡਾ. ਜੈਅੰਤ ਕੈਕਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਗੋਕਰਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਂਕਣੀ ਚਿਤਰਾਪੁਰ ਸਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਗੂਰਿਸ਼ ਕੈਕਿਨੀ, ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ, ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼ਾਂਤਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਸੀ। ਕਰਨਾਟਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਧਰਵਾੜ ਤੋਂ ਜੈਵ-ਰਸਾਇਣ ਸਾਸ਼ਤਰ ਦੀ ਐਮ ਐਸ ਸੀ ਕਰ ਕੇ, ਜੈਅੰਤ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਕੈਮਿਸਟ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮਿਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਗਲੋਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਧੀ ਸਿਰਜਨਾ ਓਡੀਸੀ ਨਾਚੀ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰਿਤਵਿਕ ਹੈ। ਕੰਨੜ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਜੈਅੰਤ ਆਪਣੀ ਮਾਤਭਾਸ਼ਾ ਕੋਂਕਣੀ, ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਵਾਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ
ਗਲਾਸ

**ਗਲਾਸ** ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਠੰਡੀ ਤੱਤੀ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਪਾਕੇ ਕੇ ਪੀਣ ਲਈ ਹਿੰਦ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਮ ਬਰਤਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵੇਲਣ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਸਾਈਜ਼ ਚਾਹ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਲਗਪਗ ਤਿੰਨ ਕੁ ਸਮ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਥੱਲੇ ਵਾਲੇ 9-10 ਸਮ ਉੱਚੇ ਗਲਾਸ ਤੋਂ ਲੈਕੇ 4-5 ਸਮ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਥੱਲੇ ਵਾਲੇ 12-15 ਸਮ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਗਲਾਸ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਗਲਾਸ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਕਾਰਾਂ, ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜਾਇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ | ਗਲਾਸ ਕੰਚ, ਪਲਾਸਟਿਕ, ਸਟੀਲ, ਲੋਹਾ, ਅਲੂਮੀਨੀਅਮ ਆਦਿ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ |   

## ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਗਲਾਸ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਪਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੋਂ ਅਨੇਕ ਭੇਦ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ।
### ਬਣਤਰ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕਿਸਮਾਂ
* ਕੱਚ ਦਾ ਗਲਾਸ
* ਸਟੀਲ ਦਾ ਗਲਾਸ
* ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਗਲਾਸ 
* ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਗਲਾਸ
*ਕੰਗਣੀ ਵਾਲਾ ਗਲਾਸ 
## ਵਰਤੋਂ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕਿਸਮਾਂ
* ਪਾਣੀ ਲੱਸੀ ਆਦਿ ਲਈ ਆਮ ਗਲਾਸ
* ਬੀਅਰ ਗਲਾਸ 
* ਜਾਮ ਗਲਾਸ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੀਣ ਲਈ ਬਰਤਨ
ਜਾਮਣ

***ਜਾਮਣ*** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **ਜੰਮਬੁਲ ਟਰੀ** ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ **ਯੂਜੇਨੀਆ ਜੰਬੋਲੇਨਾ**) ਸਦਾਬਹਾਰ ਫੁੱਲਦਾਰ ਤਪਤਖੰਡੀ ਦਰਖਤ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਟਨੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ *ਸਿਜ਼ੀਗੀਅਮ ਕਿਊਮਿਨੀ* (Syzygium cumini) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਮੂਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੈ ਜੋ 30 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਉਮਰ ਅਕਸਰ 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਛਾਂਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਲਈ ਵੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਲੱਕੜੀ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਪਾਣੀ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਆਪਣੀ ਇਸ ਖ਼ਸੂਸੀਅਤ ਦੇ ਸਬੱਬ ਇਸ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਪੋਹਲੀ

thumb
**ਪੋਹਲੀ** ਜਾਂ **ਕੰਡਿਆਰੀ** ਜਾਂ **ਪੀਲੀ ਕੰਡਿਆਰੀ** (Carthamus oxyacantha) ਇੱਕ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਆਲ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪੱਕਣ ਸਮੇਂ ਵਧਦੀ-ਫੁੱਲਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਪੱਤੇ ਕੰਡੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਲਵੇ 'ਚ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਰੀਬ ੭੦ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਇਸਨੂੰ ਕੈਮੀਕਲ ਸਪ੍ਰੇ  ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਅਤੇ ਬਹਵਲਨਗਰ(ਪਾਕਿਸਤਾਨ) 'ਚ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਕਾਸ਼ਿਕਾ

***ਕਾਸ਼ਿਕਾ***, ਪਾਣਿਨੀ ਅਸ਼ਟਧਿਆਯੀ ਉੱਤੇ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਯਾਦਿਤਿਆ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਟੀਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ ਪੂਰਵਕਾਲੀ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਟੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਮਹਾਂਭਾਸ਼ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੀ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਹਾਂਭਾਸ਼ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਮਤ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਾਸ਼ਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਟੀਕਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਤ ਜਾਨਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਪ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦਰ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਮਿਲੇ ਹਨ ਜੋ ਹੋਰ ਥਾਈਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਗਰੰਥ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਣਪਾਠ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਟੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਕਾਸ਼ਿਕਾ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਸ਼ਿਕਾ ਕਾਸ਼ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਕਾਸ਼ਿਕਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕਾ ਹੋਇਆ (ਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰ ਅਗੇਤਰ ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ)। ਕਾਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਪਦਮੰਜਰੀ ਨਾਮਕ ਟੀਕਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਰਦੱਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਜੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਾਸ਼ਿਕਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਾਸ਼ਿਕਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ (ਕਾਸ਼ੀਸ਼ੁ ਭਵਾ ਕਾਸ਼ਿਕਾ)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਕਲਿਹਾਰੀ

***ਕਲਿਹਾਰੀ *** (ਗਲੋਰੀਓਸਾ ਸੁਪਰਬਾ) ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ, ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਊਸ਼ਣਕਟੀਬੰਧੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਹਿਮਾਲਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਸਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝਾੜੀ ਅਲਸਰ, ਕੁਸ਼ਠ ਰੋਗ ਅਤੇ ਬਵਾਸੀਰ ਦੇ ਉਪਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)

**ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ** **ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ)** ਜਾਂ **ਸੀਪੀਐਮ** ਜਾਂ ਮਾਕਪਾ;  *Bhārat kī Kamyunisṭ Pārṭī (Mārksvādī)*) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਡ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਸੀਪੀਐਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਰਲ, ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਤਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। 2013 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਸੀਪੀਐਮ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੱਬੇ ਫ਼ਰੰਟ ਦੀ ਵੀ ਆਗੂ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। 2013 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸੀਪੀਐਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵੇ ਮੁਤਾਬਕ 10,65,406 ਮੈਂਬਰ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1964
ਕਾਲੀ ਮਕੋਅ

***ਮਕੋਅ*** (**Solanum nigrum**) ਇੱਕ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਲ ਭਰ ਫੁਲ ਅਤੇ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਮਕੋਅ ਵਿੱਚ ਟਾਹਣੀਯੁਕਤ ਇੱਕ-ਡੇਢ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਉਂਚੀ, ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਉਭਰੀਆਂ ਹੋਈ ਰੇਖਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ ਹਰੇ, ਅੰਡਾਕਰ ਜਾਂ ਆਇਤਾਕਾਰ, ਦੰਤੁਰ ਜਾਂ ਖੰਡਿਤ, 2-3 ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਇੱਕ-ਡੇਢ ਇੰਚ ਤੱਕ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁਲ ਛੋਟੇ, ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਫੁਲ ਦੰਡਾਂ ਉੱਤੇ 3 ਤੋਂ 8 ਦੇ ਗੁੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਝੁਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਕੋਅ ਦੇ ਫਲ ਛੋਟੇ, ਚਿਕਨੇ, ਗੋਲਾਕਾਰ, ਕੱਚੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਅਤੇ ਪੱਕਣ ਤੇ ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਬੈਂਗਨੀ ਰੰਗ ਦੇ, ਕਦੇ - ਕਦੇ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਲਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੀਜ ਛੋਟੇ, ਚਿਕਨੇ, ਪਿੱਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਬੈਂਗਨ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬੈਂਗਨ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਕਣ ਤੇ ਫਲ ਮਿੱਠੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਜਲੰਧਰ (ਦੈਂਤ)

**ਜਲੰਧਰ** ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਇੱਕ ਦੈਤ ਹੈ। ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਜਟਾਧਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਪਤਾ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰੋਧਅਗਨੀ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੀ। ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਤਤੀ ਕਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ ਖਿਮਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤੇਜ਼ ਨੂੰ ਹਥ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਖੀਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮ ਵਜੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਾਲਕ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਜਲੰਧਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤੇ ਜਲੰਧਰ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਖੰਡੀ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ:
ਤੁਸੀਂ ਭੀਖ ਤੇ ਪਲਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਪਾਰਵਤੀ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੋ, ਅਤੇ ਆਪ ਭੀਖ ਵਾਲਾ ਬਾਟਾ ਲਈ ਦਰ ਦਰ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਇਕਰਾਰ ਤੋਂ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਯੋਗੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਨੀ ਜਵਾਹਰ ਦੀ ਲੋੜ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਬਦਰੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ; ਇੱਕ ਨਾਂਗੇ ਯੋਗੀ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਜਣੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸੁਹੱਪਣ ਦੀ ਕਦਰ ਬਿਹਤਰ ਜਾਣ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸਮਾਲ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁਲ

***ਸਮਾਲ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁਲ*** (*Small Is Beautiful*: A Study of Economics As If People Mattered) ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਰਥਸਾਸ਼ਤਰੀ ਈ.ਐਫ. ਸ਼ੂਮੈਖਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। "ਸਮਾਲ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁਲ" ਵਾਕੰਸ਼ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਲੀਓਪੋਲਡ ਕੋਹਰ ਕੋਲੋਂ ਲਿਆ ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਪਸੰਦੀਦਾ ਵਾਕੰਸ਼ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਵਸੀਲੀ ਬੇਲੋਵ

**ਵਸੀਲੀ ਇਵਾਨੋਵਿੱਚ ਬੇਲੋਵ** (; 23 ਅਕਤੂਬਰ 1932 – 4 ਦਸੰਬਰ 2012) ਸੋਵੀਅਤ/ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਸੀ ਜਿਸਨੇ 60 ਤੋਂ ਵਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ (1998 ਮੁਤਾਬਕ) 70 ਲੱਖ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਗਈਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਚਿੱਤਰ

***ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਚਿੱਤਰ*** ( ਮਹਾਨ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ ਦਾ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਜੋ (1852 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸੀ।
ਠੱਗ

**ਠੱਗ** (; ; ) ਠੱਗੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਜਰਾਇਮ-ਪੇਸ਼ਾ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਦਾ ਭੋਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਅਤੇ ਫ਼ਰੇਬ ਨਾਲ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਬਦ *ਠਗ* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਸਥਗ' ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਧਾਤੂ 'ਸਥ' ਹੈ। ਇਹ 'ਸਥ' ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ 'ਠ' ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਗ ਤੋਂ 'ਠਗ' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਸਥਗ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੈ ਲੁਕੋਣਾ। ਠਗ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲੁਕਵੇਂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਪਤਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਅਫਰਾਤਫਰੀ ਫੈਲ ਗਈ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਠੱਗੀ ਇੱਕ ਮੁਨੱਜ਼ਮ ਪੇਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਲੋਕ ਬੜੀ ਹੋਸ਼ਿਆਰੀ ਨਾਲ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਠਗ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਇਲਾਕ਼ੇ ਦੇ ਠਗ ਦੇ ਹੱਥ ਵੇਚ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਰੁਮਾਲ ਜਾਂ ਫੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਨਨ ਫਾਨਨ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਕਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰਧਾਲੂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਕਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜੁਰਮ ਕਰਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਆਦਮੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉੱਤਰ ਗਏ। ਆਖਿਰ 1829 ਵਿੱਚ ਲਾਰਡ ਨਿਬਟਿੰਗ ਨੇ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਹਿਕਮਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ 1836 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਨੂੰਨ ਲਿਆਉਣਾ ਪਿਆ।

ਕਈ ਡਾਕੂ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਲੁੱਟ ਮਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੁਟ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਡਾਕੂ ਸਨ ਜੋ ਠੱਗ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। 
 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਰਮ
ਅਬੈਕਸ

ਦਾ ਅਬੈਕਸ]]

 ਅਬੈਕਸ]]
**ਅਬੈਕਸ** ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਯੰਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਬੈਕਸ 'ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਗਣਿਤਕ ਹਥਿਆਰ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਬਣਤਰ
ਇਹ ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਜਾਂ ਧਾਤ ਦੇ ਫਰੇਮ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਈ ਛੜਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮਣਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੜਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੇਟਵੀਆਂ {ਹਾਰੀਜੋਨਟਲ} ਛੜ ਕੱਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਸਿੱਧੀ ਛੜ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਣਕਾ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਚਾਰ ਮਣਕੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨੈ। ਅਬੈਕਸ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ 1/5 ਮਣਕੇ ਜਾਪਾਨੀ ਸੋਰੋਬਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਗਣਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁੱਲ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 'ਪਹਿਲਾ ਕੰਪਿਊਟਰ' ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਬੈਕਸ
ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਭੀਧਰਮਾਕੋਸਾ ਨੇ ਅਬੈਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਲਰਕ ਨੇ ਅਬੈਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਵਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। Hindu texts used the term *shunya* (zero) to indicate the empty column on the abacus.
## ਮਹੱਤਵ
ਅਬੈਕਸ ਗਣਿਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜਮ੍ਹਾਂ, ਗੁਣਾਂ, ਘਟਾਓ, ਭਾਗ, ਵਰਗ, ਵਰਗਮੂਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਹੀ ਆਸਾਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਇਸ ਅਨੋਖੇ ਟੂਲ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਣਿਤਕ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਜ਼ਬਾਨੀ ਹੀ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨੈ। ਇਹ 4-14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। 
## ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਇਹ ਜਾਦੂਈ ਗਣਿਤਕ ਹਥਿਆਰ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਣਿਤਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਾਨੀ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਅਬੈਕਸ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ। 5391+6478+3075+8956+7431+6492 ਆਦਿ ਜਮ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਅਬੈਕਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੀ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਾਨੀ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅਬੈਕਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਜਿਵੇਂ 55, 67 ਦਾ ਪਹਾੜਾ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 589, 217 ਜ਼ਬਾਨੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਸ਼ਲਗਮ

**ਸ਼ਲਗਮ** ਜਾਂ **ਗੋਂਗਲੂ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: turnip, Brassica rapa) ਕਰੁਸੀਫੇਰੀ ਕੁਲ ਦਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਗੱਠਨੁਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਚੀ ਵੀ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਰੂਸ ਦਾ ਅਤੇ ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਉਤਰੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੰਗਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵਡਮੁੱਲਾ ਚਾਰਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਦੇ ਲਈ, ਕੁੱਝ ਥਾਈਂ ਡੰਗਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਥਾਈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਇਹ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ 9 ਤੋਂ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਵਿਟਾਮਿਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਆਲੂ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਜਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਇਹ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਬੂਟੇ ਲਗਪਗ 18 ਇੰਚ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਫੁਲ ਪੀਲੇ, ਜਾਂ ਪਾਂਡੂ ਰੰਗੇ, ਜਾਂ ਹਲਕੇ ਨਾਰੰਗੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਕਿੱਸਮ ਦੇ ਸ਼ਲਗਮ ਦੇ ਗੁੱਦੇ ਸਫੇਦ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਦੇ ਪਿੱਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਪਰੋਕਤ ਸਭ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਲਗਮ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਖੜ੍ਹਵੇਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ (ਫਲ) ਗੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਲਗਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਗੋਂਗਲੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਕ ਵਲਾਇਤੀ ਕਿਸਮ ਵੀ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਚੀ ਸਲਾਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ। ਰੇਤਲੀ ਤੇ ਭੁਰਭੁਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸ਼ਲਗਮ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੋਭਾਂ ਵਿਚ ਫਲੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਗਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੂੰਗਰਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਲਗਮ, ਗਾਜ਼ਰ ਦੇ ਗੋਭੀ ਦਾ ਆਚਾਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਲਗਮ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਬੀਜਦਾ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਰਸੀਮ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ’ਤੇ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਹੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਸ਼ਲਗਮ ਬੀਜਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਲੋਕ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਲਗਮ ਤੇ ਸੂੰਗਰੇ ਖਰੀਦ ਕੇ ਸਬਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਲਾਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਦਮੂਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕੇ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ

**ਕੇ. ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ** (26 ਮਈ 1938 – 12 ਮਈ 2013) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ, *ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਇੰਟਰੋਸਪੈਕਸ਼ਨਜ਼* (1991) ਅਤੇ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, *ਤ੍ਰਪਣ* (1994) ਕਰ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਵਰਿੰਦਾ ਕਰਾਤ

**ਵਰਿੰਦਾ ਕਰਾਤ** ਜਾਂ **ਬਰਿੰਦਾ ਕਰਾਤ** () (ਜਨਮ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1947) ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 11 ਅਪਰੈਲ 2005 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਉਹ ਮਾਕਪਾ ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਵਾਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸਭਾ (ਐਡਵਾ) ਦੀ 1993 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਮਹਾਸਚਿਵ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਡਵਾ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਦ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਬਾਥੂ

**ਬਾਥੂ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Chenopodium album**) ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਹਿੰਦ-ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਬਾਥੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਸਾਗ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਥੂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉਬਾਲ ਅਤੇ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਰਾਇਤਾ ਵੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਸੀਰ ਠੰਢੀ ਅਤੇ ਇਹ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੂਟੀ ਹੈ।

### ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ 
ਇਹ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਨਦੀਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਔਸਤ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ 'ਤੇ ਮੱਕੀ ਵਿੱਚ 13%, ਸੋਇਆਬੀਨ ਵਿੱਚ 25%, ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਬੀਟ ਵਿੱਚ 48% ਤੱਕ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੌਦੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਵਾਢੀ, ਰੋਟਰੀ ਹੋਇੰਗ, ਜਾਂ ਫਲੇਮਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਇੱਕ ਲਾਗ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਪੂਰਵ-ਉਭਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਰਾਗ ਤਾਪ ਵਰਗੀ ਐਲਰਜੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

### ਭੋਜਨ
ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਕੱਚੀਆਂ ਕੋਮਲ ਤਣੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਪਾਲਕ ਵਰਗੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਰਲਾ ਕੇ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਆਕਸੀਲਿਕ ਐਸਿਡ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪੌਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਾਲੀ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ, ਕੈਲਸੀਅਮ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਹਨ। ਕਉਨੋਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ੂਨੀ ਲੋਕ ਛੋਟੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਥੂ ਦਾ ਬੀਜ ਵੀ ਚੌਲ ਅਤੇ ਦਾਲ ਲਈ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਲਈ ਬਾਥੂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਇਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਥੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਜੜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੂਪ, ਕਰੌਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਰਾ-ਸਫੈਦ ਬ੍ਰੇਡ ਵਰਗੇ ਵਿਅੰਜਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

### ਜਾਨਵਰ ਫੀਡ 
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੋਲਟਰੀ ਲਈ ਫੀਡ (ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਬੀਜ ਦੋਨੋ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। and *Chenopodium album* leaf curry with onions and potatoes]]

## ਗੈਲਰੀ

File:Melganzenvoet bloemen Chenopodium album.jpg|Close-up of flower and flower bud
File:6H-Lambs-quarter.jpg|Young *Chenopodium album*
File:Lamb's Quarter.jpeg|Domestic Lamb's Quarter - Cecil County, MD - November 2015

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
1853

**1853** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ 1850 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
## ਵਾਕਿਆ
* 8 ਮਾਰਚ &ndash; ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਈਸਾਈ ਬਣਿਆ।
* 30 ਦਸੰਬਰ &ndash;ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਮੁਲਕ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ (ਹੁਣ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ) ਦੀ 45000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ਰੀਦੀ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1953

**1953** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ 1950 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਵਾਕਿਆ
* 3 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਅਲਾਸਕਾ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 49ਵੇਂ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 7 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੇਰੀ ਟਰੂਮੈਨ ਨੇ ਹਾਈਡਰੋਜ਼ਨ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 30 ਦਸੰਬਰ &ndash;ਪਹਿਲਾ ਰੰਗਦਾਰ ਟੀ.ਵੀ. ਸੈਟ 1175 ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ।
## ਜਨਮ
*28 ਫ਼ਰਵਰੀ&ndash; ਪਾਲ ਕਰੂਗਮੈਨ, ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨੀ
## ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਗਿੱਦੜ ਪੀੜ੍ਹੀ

**ਗਿੱਦੜ ਪੀੜ੍ਹੀ** (Ganoderma lucidum) () ਖੁੰਭਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਲੀ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਪੌਦਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਕੈੰਸਰ ਅਤੇ ਸੂਗਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮਸ਼ਾਲ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀਵਾਲੀ ਵੇਲੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਲੀ
ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਾਕਿਰ

**ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਾਕਿਰ** () (ਨਵੰਬਰ 24, 1952 – ਦਸੰਬਰ 26, 1994) ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੁਰਖੇ, ਚੰਦਨ ਪੱਟੀ, ਲਹੇਰਿਆ ਸਰਾਯ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਦਰਭੰਗਾ(ਬਿਹਾਰ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। 1947 ਦੀ ਭਾਰਤ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸੈਯਦ ਸਾਕ਼ਿਬ ਹੁਸੈਨ ਵੀ ਇਕ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ। ਸ਼ਾਕ਼ਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਸੀ। ਇਸੇ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਹੀ ਪਰਵੀਨ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ਾਕ਼ਿਰ ਲਿਖਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿਚ ਓਹ ਮੀਨਾ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਰੀ ਲਿਖਣਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਮ ਦੈਨਿਕ ਜੰਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। 1968 ਵਿਚ ਜਾਮਿਯਾ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ linguistics ਭਾਵ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਐਮ. ਏ. ਕੀਤੀ। 1971 ਵਿਚ ਪਰਵੀਨ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜ਼ਰਾ-ਏ-ਇਬਲਾਗ਼ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ(ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੀਡੀਆਦੀ ਭੂਮੀਕਾ) ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ  ਬੈਂਕ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਬਦੁੱਲਾ ਗਰਲਸ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਅਧਿਆਪਿਕਾ ਬਣੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਕਸਟਮ ਕਲੈਕਟਰ ਬਣੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਡਾ. ਨਾਸੀਰ ਅਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਲੇਕਿਨ 1987 ਵਿਚ ਉਹ ਉਸਤੋਂ ਅਲਗ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਸ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਇਕ ਬੇਟਾ **ਮੁਰਾਦ** ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਪਰਵੀਨ ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮੁ ਜਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਲਹਿਜੇ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੁਹਰਤ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰਬਿੰਦੁ ਇਸਤਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫ਼ਹਮੀਦਾ ਰਿਆਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਵਿਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਲੈ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਸਿਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਨਫਾਸਤ ਵੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਾਕਤ ਵੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜਮਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਭੋਲੇਪਨ ਅਤੇ ਸਾਫਿਸਟੀਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦਿਲਆਵੇਜ ਸੰਗਮ ਹਨ।  ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟਰਲ ਸੁਪੀਰਇਰ ਸਰਵਿਸ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਪਰੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਉਹ ਆਤਮਵਿਭੋਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 26 ਦਸੰਬਰ, 1994 ਨੂੰ ਪਰਵੀਨ ਦਾ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਪ੍ਰਮੁਖ ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਵਿਤਾ
*ਖੁਲੀ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਸਪਨਾ
*ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ (1977)
*ਸਦਬਰਗ (1980)
*ਇਨਕਾਰ (1990)
*ਰਹਮਤੋਂ ਕੀ ਬਾਰਿਸ਼,
*ਖ਼ੁਦ-ਕਲਾਮੀ (1990)
*ਮਾਹ-ਏ-ਤਮਾਮ (1994)
*ਕਫ਼ੇ-ਆਇਨਾ (1996)

### ਗਦ
*ਗੋਸ਼ਾ-ਏ-ਚਸ਼ਮ

## ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ 
*ਅਬ ਤੋ ਇਸ ਰਾਹ ਸੇ ਵੋ ਸ਼ਖਸ ਗੁਜ਼ਰਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ

ਅਬ ਕਿਸ ਉਮੀਦ ਸੇ ਦਰਵਾਜੇ ਸੇ ਝਾਂਕੇ ਕੋਈ

*ਕਭੀ ਕਭਾਰ ਉਸੇ ਦੇਖ ਲੇਂ ਕਭੀ ਮਿਲ ਲੇਂ

ਯੇਹ ਕਬ ਕਹਾ ਥਾ ਕਿ ਵੋ ਖੁਸ਼-ਬਦਨ ਹਮਾਰਾ ਹੋ

*ਕੈਸੇ ਕਹ ਦੂੰ ਕਿ ਮੁਝੇ ਛੋੜ ਦੀਆ ਹੈ ਉਸਨੇ

 ਬਾਤ ਤੋ ਸਚ ਹੈ ਮਗਰ ਬਾਤ ਹੈ ਰੁਸਵਾਈ ਕੀ 

 ਵੋਹ ਕਹੀਂ ਭੀ ਗਯਾ ਲੌਟਾ ਤੋ ਮਿਰੇ ਪਾਸ ਆਯਾ

 ਬਸ ਯਹੀ ਬਾਤ ਹੈ ਅਛੀ ਮਿਰੇ ਹਰਜਾਈ ਕੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸੇਰ

**ਸੇਰ** ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਜ਼ਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਚਾਰ ਪਾ ਤੇ 1/40 ਮਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਵਜ਼ਨ 2.05715 ਪੌਂਡ ਯਾਨੀ 0,9331 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭਾਰਤੀ ਮਾਪ ਇਕਾਈ
ਅਹਿਮਦ ਰਾਹੀ

**ਅਹਿਮਦ ਰਾਹੀ** (12 ਨਵੰਬਰ 1923 - 2 ਸਤੰਬਰ 2002) ( ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸੀ।
## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਹਿਮਦ ਰਾਹੀ ਦਾ ਤਾਅਲੁੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸੀ ਜੋ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। 1940 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਮਏਓ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਿਆਸੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।﻿।ਜਦੀਦ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬ ਕੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਹਿਮ ਸ਼ਾਇਰ।
## ਸਾਹਿਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
﻿ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ, ਸ਼ਾਇਰ ਸੈਫ਼ ਉੱਦ ਦੀਨ ਸੈਫ਼, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਏ ਹਮੀਦ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਲੇਕਿਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਅਦਬੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਿਖਾਰ ਆਇਆ।
﻿ਲਾਹੌਰ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤਰੱਕੀਪਸੰਦ ਅਦਬੀ ਰਸਾਲੇ 'ਸਵੇਰਾ' ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲੇਕਿਨ ਜਦ ਤਰਕੀਪਸੰਦ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਕੂਮਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕੀਤਾ। 
## ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ
﻿ਅਹਿਮਦ ਰਾਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬੈਲੀ' ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਤਕਸੀਮ ਦੇ ਵਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਫ਼ਸਾਦਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਨੇ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮਸਊਦ ਪਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਸਊਦ ਪਰਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਖ਼ਵਾਜਾ ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਅਨਵਰ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ' ਲਈ ਵੀ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸੁਣ ਵੰਝਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੜੀ ਤਾਣ' ਅਤੇ 'ਵੰਝਲੀ ਵਾਲੜਿਆ ਤੂੰ ਤੇ ਮੋਹ ਲਈ ਏ ਮੁਟਿਆਰ' ਅੱਜ ਵੀ ਅਪਣਾ ਜਾਦੂ ਕਰਦੇ ਹਨ-ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਹਲਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਪਣਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਮੁਕਾਮ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਰੰਗ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
﻿ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਵੈਸਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਅਤੇ ਕਤੀਲ ਸ਼ਫ਼ਾਈ ਦਾ ਉਰਦੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਕਰੀਨਪਲੇ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਗਾਣੇ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਰਦੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਯੱਕੇ ਵਾਲੀ' ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
﻿==ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ==
﻿ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਮਜਮੂਆ 'ਤ੍ਰਿੰਞਣ' ਹੈ ਜੋ 1952 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਵੀ
ਮੰਥਨ

***ਮੰਥਨ *** (ਅਨੁਵਾਦ: *ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ*) 1976 ਦੀ ਬਣੀ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਆਗੂ ਵਰਘੀਜ ਕੂਰੀਅਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। 
## ਕਲਾਕਾਰ
* ਗਿਰੀਸ਼ ਕਨਰਾਡ 
 * ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ
* ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ
* ਅਨੰਤ ਨਾਗ - ਚੰਦਵਾਰਕਾਰ 
* ਮੋਹਨ ਅਗਾਸ਼ੇ
* ਕੁਲਭੂਸ਼ਣ ਖਰਬੰਦਾ 
* ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ
* ਯਸਪਾਲ - ਬਿੰਦੂ ਦਾ ਪਤੀ
* ਅਭਾ ਧੂਲੀਆ - ਸ਼ਾਂਤਾ, ਡਾ. ਰਾਓ ਦੀ ਪਤਨੀ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* ਆਨਲਾਈਨ ਦੇਖੋ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1976 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ