ਗਾਰਾ (ਰਾਗ)

**ਰਾਗ ਗਾਰਾ** ਖਾਮਾਜ ਥਾਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ *ਰਾਗ* ਹੈ। ਇਹ ਰਾਗ ਜੈਜੈਵੰਤੀ ਰਾਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਰਾਗਾਂ ਭਾਵ ਜੈਜੈਵੰਤੀ ਅਤੇ ਗਾਰਾ ਰਾਗ ਦੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੁਰ ਹਨ। ਗਾਰਾ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਗ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਛੇ ਸੁਰ ਅਰੋਹ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੱਤ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਗ ਦੀ ਜਾਤੀ *ਸ਼ਾਡਵ-ਸੰਪੂਰਨ* ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਜਾਤੀ ਫਿਰ *ਸੰਪੂਰਨ-ਸੰਪੂਰਨਾ* ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਦੋਂਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਮਤਲਬ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਕੋਮਲ  ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਖਮਾਜ ਥਾਟ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸਿਰ ਹੇਠ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਾਰਾ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਧੁਨਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਠੁਮਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਲਾ-ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਫੀ, ਪੀਲੂ, ਜੰਗੁਲਾ, ਬਰਵਾ ਅਤੇ ਜਿੱਲਾ ਵਰਗੇ ਰਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਗ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਇਹ ਰਾਗ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਗ ਵੀ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਹੈ।

## ਰਚਨਾ 
ਰਾਗ ਜੈਜੈਵੰਤੀ ਰਾਗ ਗਾਰਾ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਗ ਗਾਰਾ, ਖਮਾਜ, ਪੀਲੂ ਅਤੇ ਝਿੰਝੋਟੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ।ਰਾਗ ਗਾਰਾ ਰਾਗ  ਖਮਾਜ ਦੇ ਮੂਲ ਪੈਮਾਨੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਿਵਾਇਤੀ ਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੇਠਲੇ ਸਪਤਕ ਦੇ ਪ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪੈਮਾਨੇ-ਅਧਾਰ ਨਾਲ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਗ ਕਾਫੀ ਦੇ ਮੂਲ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[1] ਰਾਗ ਗਾਰਾ  ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਗਾਰਾ (ਜੋ ਕਿ ਖਮਾਜ ਥਾਟ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਬਿਲਾਵੱਲ ਥਾਟ ਦਾ ਵੀ) ਦੂਜਾ ਰਾਗ ਗਾਰਾ ਤੋਂ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਫੀ ਥਾਟ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੀਲੂ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।-ang[2] ਠੁਮਰੀ ਜਾਂ ਭਜਨਾਂ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਵਜਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਗਾਰਾ  ਕੁਝ ਰਾਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਗ ਮਾਂਡ ਜਾਂ ਰਾਗ ਭਿੰਨ-ਸ਼ਡਜ, ਰਾਗ ਪੰਚਮ ਸੇ ਗਾਰ, ਰਾਗ ਪਹਾੜੀ, ਰਾਗ ਪੀਲੂ, ਰਾਗ ਸਿੰਦੂਰਾ, ਰਾਗ ਜਿਲਾ ਅਤੇ ਰਾਗ ਮੰਝ ਖਮਾਜ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਵਿਸਤਾਰ (ਆਲਾਪ) ਜਾਂ ਖਿਆਲ ਗਾਇਕੀ (ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ) ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਗ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਰਾਗ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ। ਇਹ ਕਾਰਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਗ ਦੇ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

**ਅਰੋਹ-ਸ ਨੀ(ਮੰਦਰ)ਧ(ਮੰਦਰ)ਪ(ਮੰਦਰ),ਮ(ਮੰਦਰ)ਪ(ਮੰਦਰ)ਧ(ਮੰਦਰ)ਨੀ(ਮੰਦਰ)ਸ,ਰੇ**

**ਗ ਰੇ ਗ ਮ ਪ,ਧ ਨੀ ਸੰ** 

**ਅਵਰੋਹ- ਸੰ ਨੀ ਧ ਨੀ ਧ ਪ ਮ ਗ ,ਰੇ ਗ ਰੇ ਸ ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਧ(ਮੰਦਰ) ਪ(ਮੰਦਰ)**

ਪਕੜ/**ਚਲਨ- ਰੇ ਗ ਰੇ ਸ ਧ ਨੀ ਪ ਧ ਨੀ ਸ ਗ ਮ ਰੇ ਗ ਰੇ**  

**ਵਾਦੀ -** ਗ

**ਸੰਵਾਦੀ -** ਨੀ

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
## ਵੀਡੀਓ ਲਿੰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਗ ਗਾਰਾ ਵਿੱਚ ਗੀਤ 
(ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ- 
 **ਐਸੇ ਤੋ  ਨਾ ਦੇਖੋ**

 **ਫ਼ਿਲਮ-ਤੀਨ ਦੇਵੀਆਂ** 

 **ਸਾਲ-1965** 

 **ਰਾਗ-ਗਾਰਾ**

 **ਤਾਲ-ਦਾਦਰਾ** 

 **ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ-ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ**

 **ਗਾਇਕ-ਮੁਹੰਮਦਰਫੀ** **ਵੀਡੀਓ ਲਿੰਕ**-https://www.youtube.com/watch?v=OaginwwacJI

 **ਦੀਵਾਨਾ ਕਹ ਕੇ ਆਜ ਮੁਝੇ ਫਿਰ ਪੁਕਾਰੀਏ**

 **ਫ਼ਿਲਮ-ਮੁਲਜ਼ਿਮ**

 **ਸਾਲ-1963**

 **ਰਾਗ-ਗਾਰਾ**

 **ਤਾਲਾ-ਦਾਦਰਾ**

 **ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ-ਰਵੀ**

 **ਗਾਇਕ-ਮੁਹੰਮਦਰਫੀ** **ਵੀਡੀਓ ਲਿੰਕ**-https://www.youtube.com/watch?v=TDuQcRX6hXg

 **ਹਮਸਫਰ ਸਾਥ ਅਪਨਾ ਛੋਡ਼ ਚਲੇ**

 **ਫ਼ਿਲਮ-ਆਖਰੀ ਦਾਓ**

 **ਸਾਲ-1958**

 **ਰਾਗ-ਗਾਰਾ**

 **ਤਾਲਾ-ਦਾਦਰਾ**

 **ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ-ਮਦਨ ਮੋਹਨ**

 **ਗਾਇਕ-ਮੁਹੰਮਦ**ਰਫੀ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ **ਵੀਡੀਓ ਲਿੰਕ**-https://www.youtube.com/watch?v=OIZaLYIfPXg

 **ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਪਨੇ ਅਬ ਏਕ ਰੰਗ ਹੈ**

 **ਫ਼ਿਲਮ-ਗਾਈਡ**

 **ਸਾਲ-1965**

 **ਰਾਗ-ਗਾਰਾ**

 **ਤਾਲਾ-ਦਾਦਰਾ**

 **ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ-ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨਐਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ**

 **ਗਾਇਕ-ਮੁਹੰਮਦ** **ਰਫੀ** **ਵੀਡੀਓ ਲਿੰਕ**-https://www.youtube.com/watch?v=ngch5NKgPh8

 **ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਪਿਯਾ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਰਹੇ**

 **ਫਿਲਮ-ਗੁੰਜ ਉਠੀ ਸ਼ਹਿਨਾਈਗੁੰਜ ਉੱਥੀ ਸ਼ਹਿਨਾਈ**

 **ਸਾਲ-1959**

 **ਰਾਗ-ਗਾਰਾ**

 **ਤਾਲ-ਕਹੇਰਾਵਾ**

 **ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ-ਵਸੰਤ ਦੇਸਾਈ**

 **ਗਾਇਕ-ਮੁੰਹਮਦ ਰਫੀ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ** **ਵੀਡੀਓ ਲਿੰਕ**-https://www.youtube.com/watch?v=10c6TeWZmVE

 **ਕਭੀ ਖੁਦ ਪੇ ਕਭੀ ਹਾਲਤ ਪੇ ਰੋਨਾ ਆਯਾ**

 **ਫ਼ਿਲਮ-ਹਮ ਦੋਨੋ**

 **ਸਾਲ-1961**

 **ਰਾਗ-ਗਾਰਾਤਾਲਾ-ਦਾਦਰਾਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ-ਜੈਦੇਵਗਾਇਕ-ਮੁਹੰਮਦ। ਮੁਹੰਮਦ.ਰਫੀ** **ਵੀਡੀਓ ਲਿੰਕ**-https://www.youtube.com/watch?v=CzpHlGxDzqE

 ਮੋਹੇ ਪਨਘਟ ਪੇ ਨੰਦਲਾਲ ਛੇੜ ਗਯੋ ਰੇ 
 **ਫ਼ਿਲਮ-ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ** 

 **ਸਾਲ-1960** 

 **ਰਾਗ-ਗਾਰਾ** 

 **ਤਾਲ-ਦਾਦਰਾ**

 **ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ-ਨੌਸ਼ਾਦ**

 ਗਾਇਕਾ -ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ **ਵੀਡੀਓ ਲਿੰਕ**-https://www.youtube.com/watch?v=H4y8tXUlJjA

 **ਉੱਨਈ ਕਾਨਧੂ ਨਾਨ**

 **ਭਾਸ਼ਾ-ਤਾਮਿਲ**

 **ਫਿਲਮ-ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ**

 **ਰਾਗ-ਗਾਰਾ**

 **ਸਾਲ-2013**

 **ਸੰਗੀਤਕਾਰ-ਸ਼ੰਕਰ-ਅਹਿਸਾਨ-ਲੋਇਲੋਏ**

 **ਗਾਇਕ -ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ ਅਤੇ ਕਮਲ ਹਾਸਨ**

 **ਰਘੂਪਤੀ ਰਾਘਵ ਰਾਜਾ ਰਾਮ**

 **ਰਾਗ-ਗਾਰਾ**

 **ਸੰਗੀਤਕਾਰ-ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜਾਂ ਰਾਮਦਾਸ**

 **ਸੰਗੀਤ-ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਿਗੰਬਰ ਪਲੁਸਕਰ**

 **ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ**

  ਚੰਥੂ ਥੋਟਾਇਲ 

 ਫਿਲਮ-ਬਨਾਰਸ 

 **ਭਾਸ਼ਾ-ਮਲਿਆਲਮ** 

 **ਸਾਲ-2009** 

 **ਰਾਗ-ਮਿਸ਼ਰਾ ਗਾਰਾ** ਮਲਹਾਰ 

 ਸੰਗੀਤਕਾਰ-ਐਮ ਜੈਚੰਦਰਨ 

 ਗੀਤਕਾਰ-ਗਿਰੀਸ਼ ਪੁੱਟੈਂਚੇਰੀ 

 **ਗਾਇਕਾ -ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ**

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਜੈਜੈਵੰਤੀ
* ਖਾਮਾਜ
* ਝਿੰਝੌਤੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ

## ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ  
## ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ