open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਨੀਸ ਜੰਗ

**ਅਨੀਸ ਜੰਗ** (ਜਨਮ 1964)  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਹੈ,  ਜਿਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਮ, *ਅਨਵੇਲਿੰਗ ਇੰਡੀਆ* (1987) ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਰੁੜਕੇਲਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਨੀਸ ਜੰਗ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ - ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਨਵਾਬ ਹੋਸ਼ ਯਾਰ ਜੰਗ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤਮ ਨਿਜ਼ਾਮ (ਰਾਜਕੁਮਾਰ) ਦੇ ਮੁਸਾਹਿਬ (ਸਲਾਹਕਾਰ) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾ ਵੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਹਨ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ , ਉਹ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਐਨ ਆਰਬਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਉੱਚ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਯੂਥ ਟਾਈਮਜ਼, ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ (1976 ਤੋਂ 1979) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਸਾਇੰਸ ਮਨੀਟਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਰਲਡ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਨੀਸ ਜੰਗ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਚਾ 
* *ਵੇਨ ਏ ਪਲੇਸ ਬੀਕਮ ਏ ਪਰਸਨ* . ਵਿਕਾਸ ਪੱਬ ਹਾਉਸ, 1977. 
* *ਫਲੈਸ਼ਪੁਆਇੰਟਸ: ਪੋਇਮਜ਼ ਇਨ ਪਰੋਜ਼* ਤਰੰਗ ਪੇਪਰਬੈਕਸ, 1981. ISBN&nbsp;0-7069-1440-6 .
* *ਅਨਵੇਲਿੰਗ ਇੰਡੀਆ*, ਪੈਨਗੁਇਨ ਬੁਕਸ, 1987. ISBN&nbsp;0-14-010344-9 .
* *ਦ ਸੋਂਗ ਆਫ ਇੰਡੀਆ* . ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਬੁਕਸ, 1990. ISBN&nbsp;81-7002-055-7
* *ਨਾਇਟ ਆਫ ਦ ਨਿਊ ਮੂਨ: ਇਨਕਾਉਂਟਰਜ਼ ਵਿਦ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਮਨ ਇਨ ਇੰਡੀਆ*. ਪੈਨਗੁਇਨ ਬੁਕਸ, 1993. ISBN&nbsp;0-14-023405-5
* *ਸੇਵਨ ਸਿਸਟਰਜ਼: ਅਮੰਗ ਦ ਵਿਮਨ ਆਫ ਸਾਉਥ ਏਸ਼ੀਆ* . ਪੈਨਗੁਇਨ ਬੁਕਸ, 1994
* *ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਦ ਸਾਇਲੈਂਸ: ਵੋਇਸਸ ਆਫ ਫ੍ਰਾਮ ਅਰਾਉਂਡ ਦ ਵਰਲਡ*. ਪੇਂਗੁਇਨ ਬੁਕਸ, 1997. ISBN&nbsp;92-3-103374-3
* *ਓਲਾਇਵ ਫ੍ਰਾਮ ਜੈਰੀਚੋ: ਪੀਸ ਵਿੰਟਰ ਗਾਰਡਨਜ਼*. ਯੂਨੈਸਕੋ, 1999. ISBN&nbsp;92-3-103642-4 .
* *ਬਿਓਂਡ ਦ ਕੋਰਟਯਾਰਡ: ਏ ਸੀਕੁਅਲ ਤੂ ਅਨਵੇਲਿੰਗ ਇੰਡੀਆ* . ਵਾਈਕਿੰਗ, 2003
* *ਲੋਸਟ ਸਪਰਿੰਗ: ਸਟੋਰੀਜ਼ ਆਫ ਸਟੋਲਨ ਚਾਇਲਡਹੁੱਡ* . ਪੈਨਗੁਇਨ ਬੁਕਸ, 2005. ISBN&nbsp;0-14-400016-4 .

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸਹਰ ਜ਼ਮਾਨ (ਪੱਤਰਕਾਰ)

**ਸਹਰ ਜ਼ਮਾਨ** ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਊਜ਼ਕਾੱਸਟਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਾ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵੈੱਬ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਹੁਨਰ ਟੀਵੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਹਰ ‘ਘਰ ਸਜਾਵਟ’ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ‘ਚਮਕ ਪੱਟੀ’ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਦਾਦਾ-ਚਾਚੇ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, "ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਤਲਤ" ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਮਿਰਰ ਟੂ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈ।

ਸਹਰ ਅਕਸਰ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਤਹਿਲਕਾ, ਦ ਸੰਡੇ ਗਾਰਡੀਅਨ, ਆਦਿ ਲਈ ਓਪੀਨੀਅਨ ਕਾਲਮ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਹਰ ਇਕ ਕਿਤਾਬ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਦੀਆਂ 100 ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਤਮਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬਲੂਮਬਰਗ ਯੂਟੀਵੀ ਲਈ ਇੱਕ ਆਰਟ ਸ਼ੋਅ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਰਟ ਵਾਈਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸਹਰ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਨਿਊਜ਼ਕਾਸਟਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਲਾ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

### ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ 
ਉਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ. ਇੰਡੀਆ, ਬਲੂਮਬਰਗ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, ਟੀਵੀ ਟੂਡੇ ਓਪਨ ਟੀਵੀ, ਰਾਇਟਰਜ਼ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨਿਊਜ਼ ਵਿਚ ਲੇਖਕ, ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਡਾਨ ਨਿਊਜ਼  ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਯੰਗ ਏਸ਼ੀਆ ਟੀਵੀ ਨੇ ਵੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਟੇੱਡਐਕਸ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਅਨੌਖੇ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਰਟ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਰਕੀਟ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ 'ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵਿਹਲਾ ਸਮਾਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।

### ਇੱਕ ਕਿਊਰੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 
ਕਿਊਰੇਟਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਸਹਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢੁੱਕਵੇਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਕਿਊਰੇਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਰਟ ਕਿਊਰੇਟਰ ਵਜੋਂ, ਸਹਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਜਾ, ਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਤਯੇਬ ਮਹਿਤਾ ਵਰਗੇ ਮਾਡਰਨ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਹਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾ ਦਾ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦ ਤਕ ਇਸਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

### ਹੂਨਰ ਟੀ.ਵੀ. 
ਉਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੈੱਬ ਟੀਵੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੂਨਰ ਟੀਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਵੈੱਬ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ, ਜੋ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ਪਤ ਦੀ ਜਰੂਰਤ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ, ਵਧੇਰੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੈੱਬ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ 
ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਤਲਤ ਸਹਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਕ ਅਨੌਖਾ ਮਲਟੀ-ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ-ਅੰਕਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟਾਰ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਾਂ, ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ, ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ, ਦੋਵਾਂ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰੀਟਾ ਫਾਰਿਆ

**ਰੀਟਾ ਫਾਰਿਆ ਪਾਵੇਲ**, (ਜਨਮ 23 ਅਗਸਤ 1943)  ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰ  ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਧਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ  ਈਵੈਂਟ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਔਰਤ ਬਣੀ | ਉਹ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਜੇਤੂ ਵੀ ਹੈ| 

## ਕਰੀਅਰ 
ਫਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਿਸ ਬੰਬੇ ਤਾਜ਼ ਨੂੰ  ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1966 ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ*ਹੱਵਾਹ ਦਾ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ*  ਮੁਕਾਬਲਾ  ਜਿਤਿਆ |(ਯਾਸਮੀਨ ਦਾਜੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਨਾ ਪੈਣਾ)

ਮਿਸ ਵਰਲਡ 1966 ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਸਾੜ੍ਹੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਪ-ਸਿਰਲੇਖ 'ਬੈਸਟ ਇਨ ਸਵਿਮਸੂਟ' ਅਤੇ 'ਬੈਸਟ ਇਨ ਈਵਨਿੰਗਵੇਅਰ' ਜਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਮਿਸ ਵਰਲਡ 1966 ਦਾ ਤਾਜ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 51 ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰਤੀਨਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। 

ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ| ਫਾਰੀਆ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਮੁਨਾਫਾ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰੀ ਅਧਿਐਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ| ਉਹ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸਰ ਜੇ ਜੇ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਐਮ ਬੀ ਬੀ ਐਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ| ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਡੇਵਿਡ ਪਾਵੇਲ ਨਾਲ, 1971 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜੋੜਾ ਡਬਲਿਨ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਡਾਕਟਰੀ ਅਭਿਆਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 

ਰੀਟਾ 1998 ਵਿਚ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਜੱਜ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਈ ਸੀ| ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 1976 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਡੈਮਿਸ ਰੌਸੋਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੱਜ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੰਡੀ ਬ੍ਰੇਕਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਦਾ ਤਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਐਂਡੋਕਰੀਨੋਲੋਜਿਸਟ ਡੇਵਿਡ ਪਾਵੇਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ (ਡੀਅਰਡਰੇ ਅਤੇ ਐਨ ਮੈਰੀ) ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੋਤੇ (ਪੈਟਰਿਕ, ਕੋਰਮੈਕ, ਡੇਵਿਡ, ਮਾਰੀਆ ਅਤੇ ਜੌਨੀ) ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਯਾਸਮੀਨ ਦਾਜੀ

**ਯਾਸਮੀਨ ਦਾਜੀ** (ਜਨਮ 1947) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਧਾਰਕ ਹੈ| ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 1966 ਦਾ ਤਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.|ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1966 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਤੀਜੇ ਰਨਰ ਅਪ ਦਾ ਤਾਜ ਜਿਤਿਆ| 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1947 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਉਹ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।

## ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 1966 
ਉਹ ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ (ਐਲਐਚਐਮਸੀ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1966 ਵਿਚ ਫੈਮੀਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਪੇਜੈਂਟ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ| ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਜੇਤੂ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ | ਉਸਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਮਿਸ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਸਬ-ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ| 

## ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1966 
ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ 1966 ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤੀਜੀ ਰਨਰ ਅਪ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । 

## ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1966 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ 
ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਤੀਜੀ ਰਨਰ ਅਪ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ , ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਗਈ|ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੂਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੀ| ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ|  ਪਰਸੀ ਖਾਂਬੱਤਾ ਦੁਆਰਾ *ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਈਡ*  ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ|

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।  ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਆਰਤੀ ਟੀਕੂ ਸਿੰਘ

**ਆਰਤੀ ਟੀਕੂ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਉੱਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਮੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹੀ  ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਫੇਅਰਜ਼ 'ਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਵਰਗੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਏਜੰਸੀ ਇੰਡੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਨਿਊਜ਼ ਸਰਵਿਸ (ਆਈ. ਐੱਨ. ਐੱਸ.) ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਟਕਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਤੋਂ  ਰਾਜਨੀਤੀ, ਹਿੰਸਾ, ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਿਆਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਹਨ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ|ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅਨੰਤਨਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜੰਮੂ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਜੰਮੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਸਿੰਘ ਟਾਈਮਜ਼ ਐਸਪਾਇਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸਕਾੱਪ (ਵਿਮਨ ਇਨ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ, ਕਨਫਲਿਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਪੀਸ) ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਵਾਰਡੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ 
* ਪਵਾਸ ਕੁਮਾਰ, ਐਡ. (23 ਅਕਤੂਬਰ 2019). 'ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ' ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਸਪਾਂਸਰਡ ਈਅਰਜ਼ ਓਵਰ ਓਲਕ ਓਵਰਜ਼ ': ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲਿਸਟ ਟੂ ਯੂ ਐਸ ਕਾਂਗਰਸ . ਨਿਊਜ਼ ਨੇਸ਼ਨ
* ਦੀਪਸ਼ੀਖਾ ਘੋਸ਼, ਐਡੀ. (24 ਅਕਤੂਬਰ 2019). ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਖੇ, ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਫੇਸ-ਆਫ ਇਲਹਾਨ ਉਮਰ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ . ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ.
* ਰੀਆ ਦਾਸ (4 ਮਾਰਚ 2019) ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਇਹ ਬਹਾਦਰ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਗਵਾਹ ਸਨ ਪੁਲਵਾਮਾ ਲਈ
* ਪੀਟੀਆਈ (25 ਅਕਤੂਬਰ 2019). ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਇਕ ਪਾਸੜ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles with unsourced statements
ਰੈਡਿਫ.ਕਾੱਮ

**ਰੈਡਿਫ.ਕਾੱਮ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖ਼ਬਰ, ਜਾਣਕਾਰੀ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1996 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸਦੇ ਬੰਗਲੌਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ।

2009 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਰੈਡਿਫ.ਕਾੱਮ ਡੋਮੇਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1996 ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁਢਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਈਮੇਲ ਸੇਵਾ ਰੈਡਿਫਮੇਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ  ਅਤੇ ਰੈਡਿਫ ਸ਼ਾਪਿੰਗ, ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਓਨਲਾਈਨ ਮਾਰਕੀਟਪਲੇਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

2001 ਵਿੱਚ ਰੈਡਿਫ.ਕਾੱਮ ਉੱਤੇ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਪਾਜ਼ਟਰੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਆਈ.ਪੀ.ਓ. ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਗਲਤ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟਸ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਲਈ 1933 ਦੇ ਸਿਕਉਰਟੀਜ਼ ਐਕਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਵਿੱਚ ਰੈਡਿਫ.ਕਾੱਮ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਅਬੋਰਡ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 

2007 ਵਿੱਚ ਰੈਡਿਫ ਆਈਸ਼ੇਅਰ, ਇੱਕ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਈਮੇਲ ਸੇਵਾ ਵਜੋਂ ਰੈਡਿਫਮੇਲ ਐਨ.ਜੀ. ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2012 ਵਿਚ ਰੈਡਿਫ ਨੇ ਰੈਡਿਫ ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਆਪਣਾ ਐਂਡਰਾਇਡ ਐਪ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। 

ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਐਨ.ਏ.ਐਸ.ਡੀ.ਏ.ਕਿਉ. ਤੋਂ ਡੀ-ਲਿਸਟ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਰੈਡਿਫਮੇਲ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ, ਅਮਰੀਕਾ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈੱਬ ਮੇਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ
ਸਵਾਤੀ ਕੁਮਾਰੀ

**ਸਵਾਤੀ ਕੁਮਾਰੀ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਨਵੀਸ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ: *ਹੈਪਲੀ ਮੈਰਿਡ ਹੈਪਲੀ ਡਿਵੋਰਸਡ*,  *ਵਿਦਆਉਟ ਏ ਗੁੱਡਬਾਏ*,   ਫਿਕਸ ਯੂਅਰ ਬ੍ਰੋਕਨ ਹਰਟ ਅਤੇ *ਅਮਾਇਰਾ- ਦ ਏਸੇਂਸ ਆਫ ਲਾਈਫ*,    ਜਿਸਦਾ 'ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਸੁਸਾਇਡ ਪ੍ਰੀਵੇਂਸਨ' ਵੱਲੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵਾਤੀ ਇਕ ਇਨੇਰਜੀ ਹੀਲਰ, ਸਲਾਹਕਾਰ, ਐਕਸੈਸ ਬਾਰ ਫੈਸਿਲਿਟੇਟਰ, ਰੇਕੀ ਹੀਲਰ, ਰੇਕੀ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੋਚ ਵੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਸਵਾਤੀ ਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਐਚ.ਏ.ਐਲ. ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਮਗਧ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਬਿਜ਼ਨਸ, ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਈਕੋਲੇ ਸੁਪਰਿਓਰ ਡੀ ਕਾਮਰਸ- ਪੌ, ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਰਹੀ। ਲਿਖਣਾ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸਾਲ 2013 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਪਟਨਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਰੋਕਥਾਮ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* ਵਿਦਆਉਟ ਏ ਗੁੱਡਬਾਏ (2015)
* *ਅਮਾਇਰਾ- ਦ ਏਸੇਂਸ ਆਫ ਲਾਈਫ*  (2016)
* *ਹੈਪਲੀ ਮੈਰਿਡ ਹੈਪਲੀ ਡਿਵੋਰਸਡ* (2019)
* ਫਿਕਸ ਯੂਅਰ ਬ੍ਰੋਕਨ ਹਰਟ (2020)

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਔਰਤ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣਨ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਆਈ.ਵੀ.ਆਇਫ਼. ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ 'ਵਿਮਨ ਅਚੀਵਰਜ਼ ਆਫ ਬਿਹਾਰ -2017'।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਸਾਗਰ ਸਰਹੱਦੀ

**ਸਾਗਰ ਸਰਹੱਦੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ।       ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਬੱਫ਼ਾ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਰਦੂ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਜੋਂ ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 

ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ *ਕਭੀ ਕਭੀ* (1976) (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਰਾਖੀ ਸਿਤਾਰੇ ਸਨ) ਨਾਲ਼ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। *ਨੂਰੀ* (1979) ; *ਸਿਲਸਿਲਾ* (1981) ਜਿਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ, ਜਯਾ ਭਾਦੂਰੀ ਅਤੇ ਰੇਖਾ ਸਨ; *ਚਾਂਦਨੀ* (1989) ਜਿਸ ਵਿੱਚ  ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਸ੍ਰੀਦੇਵੀ ਅਤੇ ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ  ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਨ; ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ, ਰੇਖਾ, ਫ਼ਾਰੂਖ਼ ਸ਼ੇਖ਼ ਅਤੇ ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਵਾਲ਼ੀ *ਫਾਸਲੇ*; *ਰੰਗ* (1993) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਸਦਾਨਾਹ ਅਤੇ ਦਿੱਵਿਆ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਤਲਤ ਜਾਨੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ; *ਅਨੁਭਵ*, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਤਨੁਜਾ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ  ਬਾਸੂ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ; *ਜ਼ਿੰਦਗੀ* (1976); *ਦ ਅਦਰ ਮੈਨ* ; *ਕਰਮਯੋਗੀ* ; *ਕਹੋ ਨਾ.* *.* *.* *ਪਿਆਰ ਹੈ*; *ਕਾਰੋਬਾਰ*; *ਬਾਜ਼ਾਰ*; *ਚੌਸਰ* ਸਮੇਤ ਅਨੇਕਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਕਨਿਆ ਵਰਮਾ

**ਸੁਕਨਿਆ ਵਰਮਾ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਉਹ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਰੈਡਿਫ ਡਾਟ ਕਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖਿਅਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦ ਹਿੰਦੂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਲਮ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਹ 2018 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਅਲੋਚਕ ਗਿਲਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੁਕਨਿਆ ਵਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ।

ਉਹ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ, ਸੰਗੀਤ ਆਲੋਚਕ, ਕਾਲਮ ਨਵੀਸ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕੁਇਜ਼ ਹੋਸਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਰੈਡਿਫ ਡਾਟ ਕਾਮ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਭੈਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇੰਡੀਆ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੈ।

ਵਰਮਾ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ 5 ਵੇਂ ਜਾਗਰਣ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* ਪੇਜ ਰੈਡਿਫ ਉੱਤੇ
*   

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ

ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਖਿਆਲ ਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਆਏ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਚਾਰੀਆ ਨੇ ਅਪਣੇ ਜਿਹਨ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦ ਸਹਿ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਉਲੀਕਣ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਪਰੰਪਰਾ ਥਾਪੀ ਓਸਦਾ ਵਰਨਣ ਅਸੀਂ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਆਏ ਹਾਂ ।ਸਾਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਾਕਫੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਆਲੋਚਕ ਵਿਚ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਵਿ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ।
ਅਚਾਰੀਆ ਨੇ ਜਿਨੀਆਂ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹਨ ੳੁਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੀ ਕੀ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਹੀ ਆਧਾਰ ਹਨ ਕਲਾ ਤੇ ਵਸਤੂ । ਕਲਾ ਤੋ ਸਾਡਾ ਮੁਰਾਦ  ਕਾਵਿ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਹੈ ਭਾਂਡੇ ਲਈ ਵਸਤੂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ । ਸੋ ਵਸਤੂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ।ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ । ਇਸ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀਆ ਦੇ ‌ਕਲਾ ਕਲਾ ਲੲੀ ਤੇ ਕਲਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਝਲਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਗ ਮਿਥੇ ਜਾਂ ਸਕਦੇ ਹਨ- ਇਕ ਹੈ ਦੇਹਵਾਦੀ ਵਰਗ ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਹੈ ਅਤਮਾਵਾਦੀ ਵਰਗ ।ਹੁਣ ਇੰਨਾ ਦੀ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਅਚਾਰੀਆ ਭਰਤਮੁਨੀ:   ਭਰਤਮੁਨੀ ਹੀ  ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਵਿ ਆਲੋਚਕ ਹੈ । ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਗੁਣ ਵਰਨਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਲੱਛਣ ਉਲਿਕੇ ਹਨ।ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੀ ਬਝਵੀ , ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ , ਸਹੀ  ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਜਾ ਸਕਦੀ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਕਾਵਿ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਉਤੇ ਕਾਫੀ ਚਾਨਣਾ ਪੈਦਾ ਹੈ । ਭਰਤਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ 'ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ " ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ।

## ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 
ਪ੍ਰਬੰਧ-ਕਾਵਿ ਸ੍ਰਵਯ ਕਾਵਿ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਭੇਦ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੜਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਟਕ /ਰੂਪਕ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੁਣਨ ਦੇ ਗੁਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਇੱਕ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਕਾਵਿ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ 'ਬੰਧ' ਇੱਕ ਖਾਸ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਬੰਧ ਦਾ ਅਰਥ ਬੰਧਨ ਬੰਧੇਜ,ਬੰਨ੍ਹ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਸੋ ਜਿਸ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਰਚਨਾ ਅੱਗੜ-ਪਿੱਛੜ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਉਹ ' ਪ੍ਰਬੰਧ'ਹੈ।(ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਮੁਕਤਕ ਕਾਵਿ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਕਾਵਿ ਬੰਧ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ 
ਅਲਹਿਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਤੇ ਨਿਰਪੇਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ) ਇਹਨਾਂ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਡਾ. ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਅੱਗੜ-ਪਿੱਛੜ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਵਰਣਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਥਾ - ਤਰਤੀਬ ਵਾਲੇ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਤੇ ਛੰਦਮਈ ਕਥਾ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਰੁਦ੍ਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੋਚਨਾ ਗ੍ਰੰਥ 'ਕਾਵਿ ਅਲੰਕਾਰ' ਵਿਚ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂਸ,ਪਿਆਰ, ਕਥਾਮਈ ਸਰੂਪ, ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਹਾਣੀ -ਗੋੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕਥਨਾਂ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ " ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਇੱਕ ਸਰਗ - ਬੱਧ ਅਤੇ ਛੰਦ - ਬੰਧ ਕਾਵਿ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਗੋੰਦ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"।

## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ, "ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ" ਪੰਨਾ 78
ਵਾਨੀ ਕੋਲਾ

**ਵਾਨੀ ਕੋਲਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉੱਦਮ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਹੈ| ਉਹ ਕਲਾਰੀ ਕੈਪੀਟਲ,ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਦੀ ਉੱਦਮ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਫਰਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ | *ਫਾਰਚੂਨ ਇੰਡੀਆ* ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ 

## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਵਾਨੀ ਕੋਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 1963 ਜਾਂ 1964  ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਹੁਣ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ), ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ |  ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ|  ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ "400 ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਲੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ"।  ਉਸਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਏਰੀਜ਼ੋਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।  

## ਕਰੀਅਰ 
### ਸਿਲੀਕਾਨ ਵੈਲੀ 
ਕੋਲਾ ਦਾ ਸਿਲਿਕਨ ਵੈਲੀ ਵਿਚ 22 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸੀ| ਇਕ ਸੀਰੀਅਲ ਉਦਮੀ, ਉਹ ਈ-ਖਰੀਦ ਕੰਪਨੀ ਰਾਈਟ ਵਰਕਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਸੀ, ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 657 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿਚ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਆਈਸੀਜੀ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ |  

ਕਲਾਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿਚ ਯੂਐਸ 150 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਫੰਡ ਤੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ|  ਕੋਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਫਰਮ ਦੀ 2017 ਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧੀਨ 650 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣ ਗਈ ਹੈ|

ਕੋਲਾ ਕਲਾਰੀ ਕੈਪੀਟਲ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ| ਉਹ ਇਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਦੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਚ ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ| ਕੋਲਾ ਨੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ, ਮੋਬਾਈਲ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ| ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਡ੍ਰੀਮ 11, ਅਰਬਨ ਲੇਡਰ, ਸਨੈਪਡੀਲ, ਅਤੇ ਮਾਇਂਤਰਾ |  *ਦਿ ਇਕਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼* ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਕੋਲਾ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਲਈ ਮਿਡਸ ਟਚ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ|  ਉਸਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਵਿੱਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਵਿਮੈਨ ਆਫ ਵਰਥ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ 2016 ਵਿੱਚ ਲਿੰਕਡਇਨ ਟਾਪ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ|  ਅਤੇ 2019 ਵਿਚ ਫਾਰਚਊਂਨ  ਇੰਡੀਆ ਦੀ 'ਮੋਸਟ ਪਾਵਰਫੁੱਲ ਵੂਮੈਨ ਇਨ ਬਿਜ਼ਨਸ' ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਪਰਉਪਕਾਰੀ 
### ਏਸੀਟੀ  ਗਰਾਂਟ 
ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਏਸੀਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫਾ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਗਠਜੋੜ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਕੋਲਾ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।  ਏਸੀਟੀ ਗਰਾਂਟਸ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 100 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦਾ ਕਾਰਪਸ ਹੈ, ਨੇ 50 ਵੱਖ ਵੱਖ ਉੱਦਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ| 

### ਹਾਰਟਫਲੈਂਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ 
ਕੋਲਾ ਹਾਰਟਫਲਨੈੱਸ ਟ੍ਰੇਨਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਰਟਫਲੈਂਸ ਫਾਊਂਡਡੇਸ਼ਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਗੈਰ ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਤਬਦੀਲੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ, ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ| 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕੋਲਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਕੋਲਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਦੀਰਘਕਾਲਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਉਤਪਾਦ ਉਗਾਉਂਦੀ ਹੈ| ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਨ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਦੌੜਾਕ ਸੀ| ਉਹ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਕਿਲੀਮਾਂਜਾਰੋ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ ਗਈ| ਕੋਲਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸਕ ਰਹੀ ਹੈ |  ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਸ਼ਟੰਗ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ| 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾਈਮਨ ਜੇ. ਬ੍ਰੋਨਰ

ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ **ਸਾਈਮਨ ਜੇ.ਬ੍ਰੋਨਰ** ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਸਤਾਖਰ ਹੈ।ਉਸ ਨੇ ਰਿਚਰਡ ਡੋਰਸਨ,ਐਲਨ ਇੰਡੀਜ਼,ਫੋਨ ਰੋਜਰ, ਡੈਨ ਬੈੱਨ ਐੱਸ ਆਦਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਤੋਰਿਆ ਹੈ।

### ਜਨਮ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ 
ਸਾਈਮਨ ਜੇ.ਬ੍ਰੋਨਰ  ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਪਰੈਲ 1954 ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ  ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ 1960 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪਰਵਾਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਏ ।ਬ੍ਰੋਨਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।ਬ੍ਰੋਨਰ ਦਾ ਬਚਪਨ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅਤੇ ਨਿਯੂਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਬੀਤਿਆ।ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਬਿੰਘਮਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1974 ਵਿਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿਚ ਜਾ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਨੇ 1977 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਐਮ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰਾਂ ਉਤੇ ਸੀ। 1981 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ  ਪੀ ਐਚ. ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ chain carvers in southern Indiana: a behavioristic study in materia culture ਸੀ।ਇਹੀ ਇੰਡਿਆਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਡੋਰਸਨ ਇਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚਲੇ ਹੀ folklore institute ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ।

ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰੋਨਰ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕਰਵਾਇਆ,ਉਥੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਵਿਭਿੰਨ ਅਹੁਦਿਆਂ ਅਧੀਨ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਉਹ ਵਿਸਕੌਨਸਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਿਲਵੌਕੀ ਵਿਖੇ ਜਨਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ਜ਼ ਦੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਡੀਨ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਉਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ।

### ਰਚਨਾਵਾਂ 
# jewish cultural studies:Essays on the conceptualisation, Ritualization and narration of tradition and modernity (2021:forthcoming).
# The practice of folklore : Essays toward a theory of tradition (2019).
# oxford handbook of American folklore and folklife studies, ਸੰਪਾਦਤ (2019).
# Contexts of folklore: festschrift for Dan Ben -amos (ਡੈਨ ਬੈੱਨ ਐਮਸ ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥ)(2019)
# folklore:the basics (2017)
# Explaining traditions:folk behavior in modern culture,(2011).
# The meaning of folklore: The Analytical essays of Alan dundes .ਸੰਪਾਦਤ(2007).
# Encyclopedia of American folklife, ਚਾਰ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿਚ (2006).
# Manly traditions : the folk roots of American masculinities(2005).
# Following tradition:folklore in the Discourse of American culture,(1998).
# American folklore studies :An intellectual history,(1986).

## ਹਵਾਲੇ
ਕਸ਼ਮੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਰੂਪ

ਆਚਾਰੀਆ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ *ਧ੍ਵਨਿਲੋਕ*  ਚ ਜਿਸ 'ਔਚਿਤਯ' ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਰਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਨਿਵਾਰਯ ਤੱਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ 'ਔਚਿਤਯ' ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੇਂਦਰ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ (ਜੀਵਿਤ) ਦੇ ਰੂਪ ' ਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਕਸ਼ਮੇਂਦਰ ਨੇ 'ਅਚਿਤਯ' ਦਾ ਸਰੂਪ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, " ਜਿਹੜੀ ਵਸਤੂ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਆਚਾਰੀਆ ਉਸਨੂੰ ' ਉਚਿਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਚਿਤ ਦਾ ਭਾਵ ਹੀ ' ਔਚਿਤਯ' ਹੈ।" ਇਸ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ( ਹੋਂਦ) ਸਿਰਫ਼ ਕਾਵਿ ' ਚ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਬਲਕਿ ਲੋਕ ' ਚ, ਲੋਕ - ਵਿਵਹਾਰ ' ਚ , ਲੋਕ    ਦੀਆਂ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ' ਤੇ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ। ਕਾਵਿ ' ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਚਿਤਯ    ਦੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ  ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:-

1. ਔਚਿਤਯ ਕਾਵਿ ' ਚ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

2. ਔਚਿਤਯ ਕਾਵਿ ' ਚ ਆਸੁਆਦਤਾ ( ਰਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਜਾਂ ਚੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ) ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।       

3. ਔਚਿਤਯ ਰਸ ਦਾ ਜੀਵਿਤ ( ਪ੍ਰਾਣ ) ਹੈ।

4. ਔਚਿਤਯ ਸਹਿ੍ਦਯ , ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।

       ਆਚਾਰੀਆ ਕਸ਼ਮੇਂਦਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ," ਔਚਿਤਯ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪਾ੍ਣਰੂਪ ਤੱਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਵਿ ,' ਚ  ਇਹ ਜੀਵਿਤਰੂਪ ਤੱਤ ਵਿਦਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸ ਕਾਵਿ ' ਚ ਅੰਲਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਨਿਯੋਜਨ ( ਪ੍ਰਯੋਗ) ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। " ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਧਾਰਣਾ ਹੈ ਕਿ," ਅੰਲਕਾਰ ਤਾਂ ਅੰਲਕਾਰ ਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਵਿ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਮਾਤ੍ ਹਨ; ਗੁਣ ( ਮਾਧੁਰਯ ,ਓਜ ਆਦਿ ) ਚਹੇ ਕਾਵਿ ਦਾ ਅੰਤਰੰਗ ਤੱਤ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਗੁਣ ਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ' ਚ  ' ਪਾ੍ਣ' ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਪਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ' ਰਸ ' ( ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਆਦਿ) ਨਾਲ ਸੁਨਿਯੋਜਿਤ 'ਔਚਿਤਯ' ਹੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪੱਕਾ ਜੀਵਿਤ ਤੱਤ ਹੈ । " ਕਸ਼ਮੇਂਦਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, "ਅੰਲਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅੰਲਕਾਰਤੱਵ ਉਦੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਉਚਿਤ ਥਾਂ ' ਤੇ ਹੋਵੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗੁਣ ਤਵ ਵੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੀ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦਾ ਉਲੰਘਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਉਕਤ  ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ' ਤੇ ਹੀ ਕਸ਼ਮੇਂਦਰ ਨੇ 'ਅਚਿਤਯ' ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ' ਕਹਿ ਕੇ ਇਸਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੇਂਦਰ ਨੇ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ  'ਔਚਿਤਯ ' ਦੇ, ਵਾਕ , ਪ੍ਰਬੰਧ , ਗੁਣ, ਅੰਲਕਾਰ, ਰਸ, ਕਿ੍ਆ,ਕਾਰਕ, ਲਿੰਗ,ਵਚਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਉਪਸਰਗ, ਨਿਪਾਤ, ਕਾਲ, ਦੇਸ਼ ,ਕੁਲ ,ਵ੍ਤ , ਤੱਤ ,ਸੱਤ੍ਰਵ , ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ , ਸੁਭਾਅ , ਸਾਰਗ੍ਰੰਹਿ , ਪ੍ਰਤਿਭਾ , ਅਵਸਥਾ , ਵਿਚਾਰਾ ,ਨਾਮ , ਆਸ਼ਿਸ਼ - ਸਤਾਈ (27) ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ' ਚ  ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਪੱਰ ਕਹੇ ਸਤਾਈ ਭੇਦਾਂ ਦੇ  ਵਿਵੇਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‌ਕ੍ਸ਼ੇਮੇਂਦ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ," ਕਾਵਿ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ' ਚ‌ ' ਔਚਿਤਯ ' ਦੇ ਵਿਆਪਕਤ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਇਸਦੇ ਅੰਨਤ‌ ਭੇਦਾਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ; ਬਾਕੀ ਭੇਦਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ- ਆਪ ਕਰ ਲੈਣੀ 
ਚਾਹੀਦੀ  ਹੈ ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਸ਼ਰਮਾ "ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ"।
ਨੀਲਮ ਜੈਨ

**ਨੀਲਮ ਜੈਨ** (ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1954) ਜੈਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਜੈਨ ਮਹਿਲਾਦਰਸ਼ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਸ਼ਾਣਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੋਧ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਵੈਯੇਤਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਮਦਸ਼ੀਕਰ ਜੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸੈਕਟਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੁੜਗਾਉਂ ਦੇ ਵਾਮਾ ਜੈਨ ਮਹਿਲਾ ਮੰਡਲ ਦੀ ਬਾਨੀ ਹੈ। ਨੀਲਮ ਜੈਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੰਗਾਲ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਰਵਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਸਪੀਕਰ ਵਜੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ (ਅਸਥਾ, ਸੰਸਕਾਰ, ਜੈਨ ਟੀਵੀ ਆਦਿ) ਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਰਾਜ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਰਾਜ) ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਮਾਨਤਾ 
* ਜਾਰਜ ਬਰਨਾਰਡ ਸ਼ਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਆਨਰ (1994)
* ਡਾ: ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਾਇਣ ਅਵਾਰਡ (1994)
* ਚੰਦਮਲ ਸਰੋਗੀ ਗੌਹਟੀ ਅਵਾਰਡ (1994)
* ਸ਼ਰੂਤ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵਾਰਡ (1995)
* ਅੰਬੇਦਕਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (1996) ਦੇ ਡਾ.
* ਸਾਹਿਤ-ਸ੍ਰੀ (1997)
* ਸਾਹਿਤ-ਸਰਸਵਤੀ (1998)
* ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਰੋਮਣੀ (1999)
* ਸਰਸਵਤ ਸਨਮਾਨ (1999)
* ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਅਵਾਰਡ (1995)
* ਮਹਾਵੀਰ ਅਵਾਰਡ (1995)
* ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਵਾਰਡ (1997)
* ਸਰਜਨ ਅਵਾਰਡ (1997)
* ਸਾਹੂ ਰਾਮਾਦੇਵੀ ਅਵਾਰਡ (1999)
* ਜੈਨ ਜੋਤਸਨਾ (2000)
* ਮਹਿਲਾ-ਰਤਨ (2001)
* ਸ਼ਰਵਿਕਾ ਰਤਨ ਸਨਮਾਨ (2001)
* ਮਹਿਲਾ-ਗੌਰਵ (2003)
* ਮਾਂ-ਜਿੰਵਾਨੀ ਅਵਾਰਡ (2009)
* ਵਿਸ਼ਾਵ ਮੈਤਰੀ ਸੰਮਾਨ (2009)
* ਗੁਰੂ-ਅਸ਼ੀਸ਼ ਸਨਮਾਨ (2005)
* ਸਰਸਵਤ ਸਨਮਾਨ (2012)
* ਅਕਸ਼ਰਭਿੰਡਨ ਸਨਮਾਨ (2012)
* ਇਸਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਮਾਨ (2015)
* ਸਾਯੰਭੂ ਪੁਰਸਕਾਰ (2016)

## ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ 
* ਸਾਰਕ ਖੇਤਰ (ਹਿੰਦੀ)
* ਮੌਟੀ ਮਾਈ ਬੰਦ ਅਸਮਿਤਾ (ਹਿੰਦੀ)
* ਸਮਾਜ ਨਿਰਮਣ ਮਾਈ ਮਹਿਲਾਓ ਕਾ ਯੋਗਦਾਨ (ਹਿੰਦੀ)
* ਮਨ ਮਾਈ ਧਰੋ ਨਮੋਕਰ (ਹਿੰਦੀ)
* ਮਤੀ ਕਾ ਸੌਰਭ (ਹਿੰਦੀ)
* ਨਮੋਕਰ (ਅੰਨ੍ਹੇ ਲਈ ਬਰੇਲ ਭਾਸ਼ਾ)
* ਧੂਮਰਪਣ - ਜ਼ਹਰ ਹਾਇ ਜ਼ਾਹਰ (ਹਿੰਦੀ)
* ਸਭਿਅਤਾ ਕੇ ਉਨਨਾਇਕ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ਭਦੇਵ (ਹਿੰਦੀ)
* ਮਾਈਲ ਸੁਰ ਮੇਰਾ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ (ਹਿੰਦੀ)
* ਦਸੰਬਰ ਕੇ ਦਿਗੰਬਰ (ਹਿੰਦੀ)
* ਜੈਨ ਵਰਤਾ (ਹਿੰਦੀ)
* ਤਤਵਰ੍ਥ ਸੁਰਤਾ : ਏਕ ਸਮਾਜਿਕ ਅੱਧਯਾਨ (ਹਿੰਦੀ)
* ਜੈਨ ਲੋਕਸਿੱਤਿਆ ਮੁੱਖ ਨਾਰੀ (ਹਿੰਦੀ)
* ਜੈਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਫ਼ਾ ਮੁਸਤਫਾ

**ਵਫ਼ਾ ਮੁਸਤਫਾ** ਇੱਕ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਬੰਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਫੈਮਲੀਜ਼ ਫਾਰ ਫਰੀਡਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਆਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੇ। ਮੁਸਤਫਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਲੀ ਮੁਸਤਫਾ ਦਾ ਗਾਇਬ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ 2011 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਛੇੜਛਾੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੀ ਨੂੰ  ਹੁਸਾਮ ਅਲ-ਧਫਰੀ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲੇ ਨਾਗਰਿਕ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਆਦਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਹੁਸਮ ਦੀ ਮੌਤ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਇਕ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵਿਚ ਤਸੀਹੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਅੱਜ, ਵਫ਼ਾ ਮੁਸਤਫਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 

30 ਮਈ 2020 ਨੂੰ ਮੁਸਤਫਾ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਰਮਨ ਦੇ ਕੋਬਲੇਨਜ਼, ਜਿਥੇ ਆਲ ਖਤੀਬ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਈ, ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਮੇਤ, ਨਜ਼ਰਬੰਦਾਂ ਦੀਆਂ 61 ਫੋਟੋਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ। ਜਰਮਨ ਫੈਡਰਲ ਪਬਲਿਕ ਪ੍ਰੌਸੀਕਿਊਟਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਸ਼ਰ ਅਲ ਅਸਦ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੰਤਰ ਦੇ ਦੋ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਮੁਸਤਫਾ ਦਾ ਜਨਮ ਮਸਯਫ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਮੁਸਤਫਾ ਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਬਾਰਡ ਕਾਲਜ ਬਰਲਿਨ ਤੋਂ ਮਾਨਵਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਦਮ ਗੋਂਡਵੀ

**ਅਦਮ ਗੋਂਡਵੀ** (ਰਾਮ ਨਾਥ ਸਿੰਘ) ; 22 ਅਕਤੂਬਰ 1947 - 18 ਦਸੰਬਰ 2011) ਅੱਟਾ ਪਰਸਪੁਰ, ਗੋਂਡਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ, ਜੋ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਇਕ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਕਾਫ਼ੀ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਗੋਂਡਵੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ  ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।  

1998 ਵਿਚ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਕੁਮਾਰ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ। 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਸ਼ੋਭਾ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਅਵਧੀ / ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮਾਟੀ ਰਤਨ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ 18 ਦਸੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਗੋਂਡਵੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।  

ਉਸਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਕੀ ਸਤਹ ਪਾਰ ਅਤੇ ਸਾਮੇ ਸੇ ਮੁਥਭੇੜੇ (ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਮੁਠਭੇੜ) ਕਾਫ਼ੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।  

## ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ 
* ਤੁਮਹਾਰੀ ਫਾਈਲੋਂ ਮੇਂ ਗਾਂਵ ਕਾ ਮੌਸਮ ਗੁਲਾਬੀ ਹੈ 
* ਮੈਂ ਚਮਾਰੋਂ  ਕੀ ਗ੍ਲੀਓਂ ਮੇਂ ਲੇ ਚਲੂੰਗਾ, ਆਈਏ ਮਹਿਸੂਸ ਕਿਜੀਏ 
* ਕਾਜੂ ਭਉਨੀ ਥਾਲੀ ਮੇ, ਵਿਸਕੀ ਭਰੀ ਗਲਾਸ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਪਰਦਾਇ(ਅਲੰਕਾਰਗਤ ਦੋੋਸ਼)

**ਅਲੰਕਾਰਗਤ - ਦੋਸ਼:-**

### ਵਾਮਨ ਕੁੁੱਝ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ- ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇੇ ਕਾਵਿ 'ਚ ਉਪਮਾ, ਯਮਕ, ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਆਦਿ ਕੁੁੱਝ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ' ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਰੂੂੂਪ ਦਾ ਵੀ  ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ, "ਕਾਵਿ 'ਚ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਹੇ ਗਏ ਅਲੰੰਕਾਰ - ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ।"ਪਰ ਮੰਮਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਆਦਿ ਦਾ ਮੰਤਵ ਹੈ ਕਿ , " ਅਲੰੰਕਾਰ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਵੇੇਚਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਭਾਵ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਗਏ ਦੋਸ਼ਾਂ 'ਚ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ- ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਕਾਵਿਗਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁੱਝ ਕਾਵਿਗਤ ਅਲੰਕਾਰ - ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਗਏ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਤਰਭਾਵ ਕਰ ਦਿੱੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ:- 
1. ਉਕਤ ਦੋਹਾਂ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਤਾਨੁਸਾਰ ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਅਭਾਵ, ਵਿਫ਼ਲਤਾ,  ਵ੍ਰਿੱਤੀਆ (ਰੀਤੀਆਂ) ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ  ਦਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ - ਪ੍ਰਸਿੱਧੀਵਿਰੁੱਧਤਾ (ਅਰਥਦੋਸ਼), ਅਪੁਸ਼ਟਾਰਥਤਾ(ਅਰਥਦੋਸ਼), ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ - ਵਰਣਤਾ(ਵਾਕਦੋਸ਼) ਤਿੰਨਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ 'ਚ ਅੰਤਰਭਾਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੂੂੂਪ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹਨ। 

2.ਯਮਕ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਪਦ ਜਾਂ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਨਾਰੂਪ ਜਿਹੜਾ ' ਅਯੁਕਤਤੱਵ' ਅਲੰਕਾਰਦੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅੰਤਰਭਾਵ 'ਅਪ੍ਰਯੁਕਤਤਾ' ਪਦਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

3. ਉਪਮਾ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅੰਕਨ ਹੋਇਆ ਹੈ :- ਉਪਮਾ ਵਿੱਚ ਉਪਮਾਨ ਦੀ ਜਾਤੀਗਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਗਤ ਨਿਉਨਤਾ(ਕਮੀ) ਅਤੇ ਅਧਿਕਤਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਅਸਲ 'ਚ 'ਅਨੁਚਿਤਾਰਥਤੱਵ' ਪਦਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ;

4.ਉਤਪ੍ਰੇਖਿਆ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ - 'ਮਨ੍ਯੇ',' ਧ੍ਰਵਮ੍', 'ਇਵ', 'ਸ਼ੰਕੇ'-ਆਦਿ ਪਦ ਹੀ ਸੰਭਾਵਨਾ (ਉਤਪ੍ਰੇਖਣ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਯਥਾ, ਆਦਿ ਪਦ ਨਹੀਂ।  

5.ਸਮਾਸੋਕਤੀ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਧਾਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਪਮਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯਮਾਨ(ਵਿਅੰਗ) ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਸਦਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਥਨ ਕਰਨਾ 'ਅਨੁਪਾਦੇਯਤੱਵ' ਨਾਮ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅੰਤਰਭਾਵ 'ਅਪੁਸ਼ਟਾਰਥਤਾ' ਅਥਵਾ 'ਪੁਨਰੁਕਤਤਾ' ਅਰਥਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਾਂਦਾ ਹੈ।  

6. ਅਪ੍ਰਸਤੁਤਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਧਾਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾਲ ਵਿਅੰਜਨਾ ਦੁਆਰਾ ਉਪਮੇਯ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ' ਅਨੁਪਾਦੇਯਤੱਵ' ਦੋਸ਼ਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਅੰਤਰਭਾਵ 'ਅਪੁਸ਼ਟਾਰਥਤੱਵ' ਜਾਂ 'ਪੁਨਰੁਕਤੱਵ' ਅਰਥਦੋਸ਼ਾਂ 'ਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

ਸੰਖੇਪ 'ਚ, ਕਾਵਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੇਵਲ ਉਦਾਹਰਣ ਵੱਜੋਂ ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਵਿਗਤ ਕੁੱਝ ਅਲੰਕਾਰ - ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਅਲੰਕਾਰ - ਦੋਸ਼ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਗਏ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਭਾਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੰਮਟ ਆਦਿ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਉਪਰੋਕਤ ਕਥਨ ਠੀਕ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਦੋਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਥੇ ਅਲਗ-ਅਲਗ ਪ੍ਸੰਗ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਵਰਣ ਪ੍ਸਤੁਤ ਕਰਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਭਵ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਚਿਤ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ

thumb| ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਦ (ਖੱਬੇ) ਅਤੇ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ (ਸੱਜੇ), ਏਸੀਐਲਐਸ ਕਾਨਫਰੰਸ 2004, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ
**ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ** ( 1937 – 18 ਸਤੰਬਰ 2009) ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਪੇਂਗੁਇਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ " ਐਨ ਇੰਡੀਅਨ ਫਾਰ ਆਲ ਸੀਜ਼ਨਜ਼," ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਰ. ਸੀ. ਦੱਤ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਨੂੰ 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ 'ਦ ਪੈਰਿਸ਼ੇਬਲ ਐਂਪਾਇਰ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਣੀ ਬਾਰੇ ਲੇਖ" ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਟਨਾ, ਪੁਣੇ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਈ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਆਖਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਸੇਵਾਕਾਲ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ.ਸੀ. ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆੱਸਟਿਨ ਵਿਖੇ ਟੈਕਸਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਰਕਲੇ, ਮੈਕੁਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਸਿਡਨੀ), ਕੈਨਬਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਫਲਿੰਡਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਐਡੀਲੇਡ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਸੁਜੀਤ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਵੀ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। 

## ਹਵਾਲੇ 
http://www.thehindu.com/books/meenakshi-mukherjee-litterateur-passes-away/article21334.ece%7Caccessdate=9 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਏਂਤੀਸਰ ਏਲਸਈਦ

**ਏਂਤੀਸਰ ਏਲਸਈਦ** ( **ਏਂਤੀਸਰ ਅਲ ਸਈਦ** ਅਤੇ **ਇੰਤੀਸਰ ਅਲ ਸਈਦ** ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ) ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਕਾਇਰੋ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਜਣਨ ਵਿਗਾੜ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਘਰੇਲੂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ 
### ਕੋਵਿਡ -19 ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ 
ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਏਲਸਈਦ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਘਰੇਲੂ ਬਦਸਲੂਕੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ। ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਦਮੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦੀ ਦਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਿਨਸੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵੀ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਿਨਸੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਦੂਰੀ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਆਮ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਾਂ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਏਲਸਈਦ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੋਵੀਡ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

### ਔਰਤ ਜਣਨ ਵਿਗਾੜ 
ਏਲਸਈਦ ਨੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਜਣਨ ਵਿਗਾੜ (ਐਫ.ਜੀ.ਐਮ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਐਫ.ਜੀ.ਐਮ. ਗੁਜਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਿਸਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਐਫ.ਜੀ.ਐਮ. ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਐਫ.ਜੀ.ਐਮ. ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਕਾਵਟ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਏਲਸਈਦ ਨੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਣਗੀਆਂ।

### ਮੁਫ਼ਤ ਭਾਸ਼ਣ 
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਏਲਸਈਦ ਨੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਮਿਸਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਟਿਕਟੋਕ ਉੱਤੇ ਵੀਡੀਓ ਪੋਸਟ ਕਾਰਨ "ਭੜਕਾਉਣ" ਲਈ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਏਲਸਈਦ ਨੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਗ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਗ** ਹਰੀ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਇਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਦਿੱਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੇਆਉਟ 
## ਸਹੂਲਤਾਂ 
ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਗ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਐਚ.ਡੀ.ਐੱਫ.ਸੀ. ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਕੈਨਰਾ ਬੈਂਕ ਦੇ ਏ.ਟੀ.ਐੱਮ. ਹਨ।

## ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ 
## ਗੈਲਰੀ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ
* ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ
* ਦਿੱਲੀ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਅਯਾਂਡਾ ਡੇਂਗੇ

**ਅਯਾਂਡਾ ਡੇਂਗੇ** (ਮੌਤ 24 ਮਾਰਚ 2019) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋਸੈਕਸ ਤਸਕਰੀ ਤੋਂ ਬਚੀ ਸੀ। ਉਹ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ, ਸੈਕਸ ਟ੍ਰੈਫਿਕਿੰਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਲਈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਟਾਸਕਫੋਰਸ (ਸਵੈਟ) ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ। ਡੇਂਗੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, "ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੋਣਾ ... ਕਲੰਕ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਤੀਹਰੀ ਖੁਰਾਕ ਹੈ।"

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਡੇਂਗੇ ਜ਼ੋਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਪੂਰਬੀ ਕੇਪ ਦੇ ਪੋਰਟ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਡੇਂਗੇ ਨੇ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਹਰਾਰੇ , ਡਰਬਨ, ਕੇਪਟਾਊਨ, ਪੋਰਟ ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਫਾਲਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਸੀ।

ਡੇਂਗੇ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਸੈਸਨਕੇ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਮੂਵਮੈਂਟ (ਸਿਨਸਕੇ) ਦੇ ਆਉਟਰੀਚ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਡੇਂਗੇ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਐਡਵੋਕੇਟ ਟਾਸਕਫੋਰਸ (ਸਵੈਟ) ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ। ਉਹ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ, ਸੈਕਸ ਵਰਕਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਡੈਕਰਿਮਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸਵੈਟ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗੇ ਨੇ 50 ਪੀਅਰ ਐਜੂਕੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ "ਕੈਂਸਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਐੱਚ.ਆਈ.ਵੀ/ਏਡਜ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬੁਲਾਰਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਟੀ.ਬੀ/ ਐੱਚ.ਆਈ.ਵੀ. ਕੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ "ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ - ਐੱਚ.ਆਈ.ਵੀ/ਏਡਜ਼ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਲਈ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰਾਂ" 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ. ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵੈਟ ਵਿਖੇ ਔਰਤ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਡੇਂਗੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕੇਪਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਗ੍ਰੀਨ ਪੁਆਇੰਟ ਵਿਚ ਹੈਲਨ ਬੋਡਨ ਨਰਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਅਵਧੀ ਲਈ ਸੜਕ ਤੇ ਰਹੀ। ਸਾਬਕਾ ਨਰਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਰਿਕਲੇਮ ਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿਫਾਇਤੀ ਮਕਾਨਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਕਥਰਾਡਾ ਹਾਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਹਾਉਸ ਲੀਡਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

### ਮੌਤ 
ਡੇਂਗੇ ਦੀ 24 ਮਾਰਚ 2019 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਕੂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਡੇਂਗੇ ਦਾ ਕਮਰਾ ਬਾਹਰੋਂ ਇੱਕ ਤੌਹਲੇ ਨਾਲ ਬੰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਕਿਸੇ ਗਵਾਂਢੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ। ਬਿਜਲੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਮਾਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਆਦਰਸ਼ ਨਗਰ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਆਦਰਸ਼ ਨਗਰ** ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਪੀਲੀ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੇਆਉਟ 
## ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ 
ਦਿੱਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਬੱਸ ਮਾਰਗਾਂ ਨੰਬਰ 17, 19, 19 ਏ, 19 ਬੀ, 100, 100 ਏ, 100 ਐਕਸਟ, 101 ਏ, 101 ਬੀ, 101 ਐਕਸਟ, 103, 103xt, 103STL, 106, 106 ਏ, 107, 109, 112, 113, 113xt, 116, 119, 120, 120 ਏ, 120 ਬੀ, 123, 124, 125, 128, 129, 130, 131, 134, 135, 136, 137, 138, 138, 140, 142, 142 ਏ, 144, 146, 147, 148, 149, 154, 159, 169, 169SPL, 171, 172, 173, 175, 177, 179, 181, 181 ਏ, 191, 193, 194, 195, 199, 259, 333, 341, 804, 804A, 861, 883, 982, 982LSTL, GMS ( +) (-) ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ
* ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ
* ਦਿੱਲੀ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ
* ਦਿੱਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ
* ਉੱਤਰੀ ਦਿੱਲੀ
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (ਭਾਰਤ)
* ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿ. (ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ)
* ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ
* 
* *ਅਰਬਨਰੇਲ.* *ਨੈੱਟ* - ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਨਕਸ਼ੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਇੰਦਰਾ ਬਜਰਾਮੋਵਿਕ

**ਇੰਦਰਾ ਬਜਰਾਮੋਵਿਕ** ਇਕ ਰੋਮਾ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵਿਨਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਜ਼ਲਾ ਤੋਂ ਰੋਮਾ ਵੂਮਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਿਛੜੇ ਰੋਮਾ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵਿਨਾ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਜਰਾਮੋਵਿਕ ਨੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਰੋਮਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਜਾਂ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ  'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ 
ਬਜਰਾਮੋਵਿਕ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਰੋਮਾ ਕਮਿਊਨਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਗ਼ਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

COVID-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ 2020 ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ, ਬਜਰਾਮੋਵਿਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵੀਨਾ ਮਹਿਲਾ ਰੋਮਾ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਤੁਜ਼ਲਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਕਤਾ ਫੋਰਮ ਇੰਮਊਸ ਨਾਲ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਕਿਸੇਜਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਥਾਨਕ ਰੋਮਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ੂਡ ਸਪਲਾਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੌ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਪਿਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਾ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਜਰਾਮੋਵਿਕ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਓਨਲਾਈਨ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਰੋਮਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਘੱਟ ਅਨੁਪਾਤ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਕਾਕ

**ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਕਾਕ** ( ਡੋਗਰੀ / ਕਸ਼ਮੀਰੀ : मुश्ताक़ काक ( ਦੇਵਨਾਗਰੀ ), **مُشتاق کاک** (ਨਸਤਾਲੀਕ ) ; ਜਨਮ ਸੰਨ 1961 ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ|ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।  ਕਾਕ ਦੇ ਮਾਪੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਾਕ ਜਾਤੀ ਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਡੋਗਰਾ ਹੈ। 

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਸੈਂਟਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਜੁੜਿਆ। *ਉਸਨੂੰ ਅੰਧਾ ਯੁਗ*, *ਮਲਿਕਾ*  ਅਤੇ *ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ* ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ ਵਿਚੋਂ *ਮਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ* ਅਤੇ *ਅਲਾਦਾਦ* ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1999 ਅਤੇ 2000 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਨਾਟਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਕਾਰਤਿਕ ਕਾਰ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਲ਼  ਉਸ ਦੀ  ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ "ਅੰਡੋਰਾ"  ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਐਂਤਨ ਚੈਖੋਵ ਦਾ ਚੈਰੀ ਕਾ ਬਾਗੀਚਾ, ਵਿਜੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੀ ਘਾਸੀ ਰਾਮ ਕੋਤਵਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ ਦੀ ਗਧੇ ਕੀ ਵਾਪਸੀ, ਸ਼ਰਦ ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਅਲਾਦਾਦ, ਵਸੰਤ ਕਨੇਤਕਰ ਦਾ ਕਸਤੂਰੀ ਮ੍ਰਿਗ, ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਕੇਮੋ ਦਾ ਨਗਰ ਉਦਾਸ, ਅਤੇ ਫੈਡਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਦਾ *ਬਲੱਡ* *ਵੈਡਿੰਗ* ਹਨ। ਉਸਨੇ ਹਾਈਜੈਕ, ਸਿਕੰਦਰ ਵਰਗੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਅਮਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਉਰਮੀ ਜੁਵੇਕਰ

**ਉਰਮੀ ਜੁਵੇਕਰ** *ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਓਏ ਲੱਕੀ* !*ਲੱਕੀ ਓਏ!* (2008), ਆਈ ਐਮ (2010) ਅਤੇ *ਸ਼ੰਘਾਈ* (2012) ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ|

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ| ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ  ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ *ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ ਕਾਮਨੀਕੈਸ਼ਨ*  ਨਾਲ ਕੀਤੀ|

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਰਮੀ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ-ਫਿਲਮ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੀਤੀ| ਕਲਪਨਾ ਲਾਜਮੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫਿਲਮ ' *ਦਰਮੀਆਂ: ਇਨ ਬਿੱਟਬੀਨ*  (1997) ਨਾਲ, ਉਰਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਰਾਇਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਫਿਲਮ, *ਦਿ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਚੈਂਬਰ ਕੋਇਰ ਵੀ* ਬਣਾਈ, ਜੋ 2001 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਚੈਂਬਰ ਕੋਅਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਚੈਂਬਰ ਕੋਇਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।  ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਾਰਤ* (2002), *ਰੂਲਜ਼: ਪਿਆਰ ਕਾ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਫਾਰਮੂਲਾ* (2003), *ਓਏ ਲੱਕੀ!* *ਲੱਕੀ ਓਏ!* (2008) ਅਤੇ *ਆਈ ਐਮ* (2010),  *ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮ ਸ਼ੰਘਾਈ* ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ 2012 ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ|  ਉਰਮੀ  ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ *ਡੀਟੈਕਟਟਿਵ  ਬੋਮਕੇਸ਼ ਬਖਸ਼ੀ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਲਿਖੀ ਹੈ!* ,ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਈਮ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ ਜੋ ਕਿ  ਦਿਬਾਕਰ ਬੈਨਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ ਅਤੇ ਦਿਬਾਕਰ ਬੈਨਰਜੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ | | 

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ
ਏਮਸ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਏਮਸ** ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਯੈਲੋ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਓਰਬਿੰਡੋ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਹੈ, ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਸਫਦਰਜੰਗ ਹਸਪਤਾਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
## ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੇਆਉਟ 
### ਸਹੂਲਤਾਂ 
ਏਮਸ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਏਟੀਐਮ ਦੀ ਸੂਚੀ: ਐਚ.ਡੀ.ਐਫ.ਸੀ. ਬੈਂਕ, ਯੇਸ ਬੈਂਕ, ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਇੰਡਸਇੰਡ ਬੈਂਕ ਆਦਿ।

## ਦਾਖ਼ਲਾ/ਨਿਕਾਸ 
## ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ 
### ਬੱਸ 
ਦਿੱਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਬੱਸ ਰੂਟਸ ਨੰਬਰ 335, 502, 503, 505, 507 ਸੀਐਲ, 512, 516, 517, 519, 520, 536, 542, 548, 548CL, 548EXT, 605, 725 ਨੇੜੇ ਦੇ ਏਮਜ਼ ਬੱਸ ਸਟਾਪ ਤੋਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।  

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Delhi Metro Rail Corporation Ltd. (Official site)
* Delhi Metro Annual Reports
* 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ

**ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Gaura Devi;** 1925–1991) ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਮਹਿਲਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਨੇਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਚਿਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਜੀਵਨ 
ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 1925 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਰੈਣੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਵਿਧਵਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਚਿਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਮਹਿਲਾ ਮੰਗਲ ਦਲ (ਮਹਿਲਾ ਭਲਾਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਚਿਪਕੋ ਦਾ ਜਨਮ 
ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ 1974 ਵਿੱਚ ਚਿਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਆਈ ਸੀ। 25 ਮਾਰਚ 1974 ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਲੌਗਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਰੱਖਤ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੇਣੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ 27 ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ "ਵਨਦੇਵਤਾ" (ਜੰਗਲ ਦਾ ਦੇਵਤਾ) ਅਤੇ ਉਸਦੀ *ਮਾਈਕਾ* (ਮਾਂ ਦਾ ਘਰ) ਦੱਸਿਆ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੌਗਰਾਂ ਦੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਲੌਗਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ। ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰਾਤ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਲੌਗਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਲੰਬਰ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਰੇਨੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੇਨੀ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਦਰੱਖਤ ਨਹੀਂ ਕੱਟਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ 'ਤੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।

ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਦੀ 66 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ 1991 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਥਾਨੋਸ

ਥਾਨੋਸ, ਜਿਮ ਸਟਾਰਲਿੰਨ ਦਵਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਗਲਪ ਸੂਪਰਵਿਲਨ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦ ਇਨਵਿਜ਼ਿਬਲ ਆਈਰਨ ਮੈਂਨ #55 ਵਿੱਚ ਦਿਖਿਆ ਸੀ। ਥਾਨੋਸ ਇੱਕ ਟਾਈਟਨ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਏਲੀਅਨ ਵਾਰਲੌਰਡ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਹਸਤੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥਾਨੋਸ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਦ ਅਵੈਂਜਰਜ਼, ਗਾਰਡੀਅਨਜ਼ ਔਫ ਦ ਗਲੈਕਸੀ, ਦ ਫੈਂਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਅਤੇ ਐਕਸ-ਮੈਂਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਥਾਨੋਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ ਹੈ।

ਥਾਨੋਸ ਨੂੰ ਦ ਇਨਫਿਨਿਟੀ ਗੌਂਟਲੈਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਾਰਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ 6 ਬੇਅੰਤ ਨਗਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੌਂਟਲੈਟ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਦੀ ਅੱਧੀ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮੌਤ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਸਕੇ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਜਿਊਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੋਮੈਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਅਵੈਂਜਰਜ਼ (2012) ਵਿੱਚ ਥਾਨੋਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਡੇਈਮੀਅਨ ਪੋਈਟੀਅਰ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗਾਰਡੀਅਨਜ਼ ਔਫ ਦ ਗਲੈਕਸੀ (2014), ਅਵੈਂਜਰਜ਼: ਏਜ ਔਫ ਅਲਟ੍ਰੌਂਨ (2015), ਅਵੈਂਜਰਜ਼ ਇਨਫਿਨਿਟੀ ਵਾਰ (2018), ਅਵੈਂਜਰਜ਼: ਐਂਡਗੇਮ (2019) ਵਿੱਚ ਥਾਨੋਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਜੌਸ਼ ਬ੍ਰੋਲਿਨ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢ 
ਲੇਖਕ-ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਮ ਸਟਾਰਲਿਨ ਨੇ ਥਾਨੋਸ ਦਾ ਗੁਮਾਨ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਸਾਈਕਾਲੋਜੀ ਕਲਾਸਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਟਾਰਲਿਨ ਨੇ ਇਹ ਕਬੂਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਥਾਨੋਸ ਦੀ ਦਿਖ ਜੈਕ ਕਿਰਬੀ ਦੇ ਡਾਰਕਸਾਈਡ ਤੋਂ ਮੁਤਾਸਿਰ ਸੀ।
ਮਹੂਆ ਮਾਜੀ

**ਮਹੂਆ ਮਾਜੀ** (ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1964) ਰਾਂਚੀ (ਝਾਰਖੰਡ) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹੈ।    

ਮਹੂਆ ਮਾਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1964 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੰਗ ਮੰਚ `ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਚਿਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਵਿਖਾਈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ 2006 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ “ਮੈਂ ਬੋਰਿਸ਼ਾਇੱਲਾ” ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਨਾਇਕ/ਖਲਨਾਇਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

### ਨਾਵਲ
**ਮੈਂ ਬੋਰਿਸ਼ਾਇੱਲਾ*
**ਮਰੰਗ ਗੋੜਾ ਨੀਲਕੰਠ ਹੁਆ*

### ਕਹਾਣੀਆਂ
ਮੋਇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ, ਝਾਰਖੰਡੀ ਬਾਬਾ, ਉਫ! ਇਹ ਨਸ਼ਾ ਕਾਲੀਦਾਸ!, ਮੁਕਤੀਯੋਧਾ, ਤਾਸ਼ ਦਾ ਘਰ, ਰੋਲ ਮਾਡਲ, ਡਰਾਫਟ, ਸਪਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦੇ,  ਜੰਗਲ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ (ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ)

**ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ** (15 ਨਵੰਬਰ 1950 - 7 ਅਕਤੂਬਰ 2020) ਇੱਕ ਆਈਪੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ 2013 ਦੌਰਾਨ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

ਉਹ ਅਗਸਤ 2006 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2008 ਤੱਕ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ 2 ਅਗਸਤ 2008 ਤੋਂ 30 ਨਵੰਬਰ 2010 ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੇ।  ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਰਾਬੂਦੀਨ ਸ਼ੇਖ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੇਸ ਦੀ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿਚਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਬ੍ਰੋਕਹਰਸਟ ਸਥਿਤ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਫਾਹਾ ਲੈ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਦਾਸੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ