open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸਿੰਹਾਲਾ ਭਾਸ਼ਾ

**ਸਿੰਹਾਲਾ**(**සිංහල** '** ), **ਸਿੰਹਾਲੀ** ਜਾਂ **ਸਿੰਹਲੀ''' , ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਸਿੰਹਲੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤਮਿਲ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਜੋ ਨਾਮ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਸਨੇ ਵਾਲੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹੀ ਨਾਮ ਉਸ ਜਾਤੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਸਿੰਹਲ ਟਾਪੂ ਦੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਜਾਤੀ ਵੀ ਸਿੰਹਲ ਕਹਾਉਂਦੀ ਚੱਲੀ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਜਾਤੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਸਿੰਹਲ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ

**ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ** () ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਟਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬਾ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਜੀ ਟੀ ਰੋਡ ਪਰ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਕਰਾਕੁਰਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਤੋਂ ਲੱਗ ਭਗ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਕਸਬੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਆਬਾਦੀ ੫੦,੦੦੦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਆਪਣੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਯਾਤਰੀ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਕਬਰਾ ਲਾਲਾ ਰੱਖ ਦੇ ਨਾਮਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਗ਼ਲ ਦੌਰ ਇੱਕ ਮਕਬਰਾ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਦਾ ਹੁਜਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਮਕਬਰਾ ਲਾਲਾ ਰੱਖ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁਕਾਮ ਚੌਕੋਰ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਵਾਕਿਆ ਇੱਕ ਕਬਰ ਅਤੇ ਮਛਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਚਸ਼ਮੇ ਤੇ ਮੁਸ਼ਤਮਿਲ ਹੈ। ਅਬਦਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਹਸਨ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਦਾਮਨ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹੈ। ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਪਹਾੜੀ ਕੀਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਲੰਦ ਚੋਟੀ ਤੇ ਬਾਬਾ ਵਲੀ ਕੰਦ ਹਾਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਲੀ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਮੁਕਾਮ ਕਿਆਮ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸੇ ਵਲੀ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਬਾਬਾ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉਸੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਡਮਿਤਰੀ ਬੋਰਗਮਾਨ

**ਡਮਿਤਰੀ ਬੋਰਗਮਾਨ** (1927–1985) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਮਨੋਰੰਜਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੋਰਗਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਅਕਤੂਬਰ 1927 ਨੂੰ ਬਰਲਿਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1936 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਮਿੰਨੀ ਗਰੇਵਾਲ

**ਮਿੰਨੀ ਗਰੇਵਾਲ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਹੈ। 
## ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਮਿੰਨੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਫੁੱਲ ਪੱਤੀਆਂ* (ਕਵਿਤਾ), ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ 
* *ਕੈਕਟਸ ਦੇ ਫੁੱਲ* (ਕਹਾਣੀਆਂ: ਕਨੇਡਾ ਅਵਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦਿੱਲੀ, 1973)
* *ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਗੇਟ* (ਕਹਾਣੀਆਂ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 2001)
* *ਫਾਨੂਸ* (ਕਹਾਣੀਆਂ, ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2005)

## ਹਵਾਲੇ
ਅਜਨੌਦ

**ਅਜਨੌਦ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
*ਅਜਨੌਦ (ਦੋਰਾਹਾ)
*ਅਜਨੌਦ (ਸਮਰਾਲਾ)
ਅਜਲੌਦ (ਸਮਰਾਲਾ)

**ਅਜਲੌਦ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੋਨਾਥਨ ਫਰੈਂਸਨ

**ਜੋਨਾਥਨ ਅਰਲ ਫਰੈਂਸਨ** (ਜਨਮ 17 ਅਗਸਤ 1959) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ 2001 ਦਾ ਨਾਵਲ, * * ਦ ਕਰੈਕਸ਼ਨਜ '', ਇੱਕ ਰਮਣੀਕ, ਵਿਅੰਗ ਪਰਿਵਾਰ ਡਰਾਮਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਹੱਥ ਲਿਖਤ

**ਹੱਥ ਲਿਖਤ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Manuscript) ਉਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਖੀਆਂ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਥਲਿਖਤ ਚਿੱਠੀ। ਪ੍ਰਿੰਟ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੋਂ (ਜੰਤਰਿਕ ਰੀਤੀ ਨਾਲ) ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਹੱਥਲਿਖਤ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ
ਤੰਗਰਾਲਾ

**ਤੰਗਰਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵੈਂਟਵਰਦ ਮਿੱਲਰ

**ਵੈਂਟਵਰਦ ਅਰਲ ਮਿੱਲਰ III** (ਜਨਮ 2 ਜੂਨ 1972) ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਮਾਡਲ, ਸਕਰੀਨਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਬਰੇਕ ਵਿੱਚ ਮਾਇਕਲ ਸਕਲਫੀਲਡ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ ਲਈ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜਦ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਸਟੋਕਰ ਨਾਂ ਦੀ ਰੋਮਾਂਚਕ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਸਕਰੀਨਲੇਖਕ ਵਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਜੀਵਨ
ਮਿੱਲਰ ਦਾ ਜਨਮ ਚਿਪਿੰਗ ਨੋਰਟਨ, ਆਕਸਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮਿੱਲਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਪਿਆ, ਜੋਏ ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਵੈਂਟਵਰਦ ਅਰਲ ਮਿੱਲਰ II, ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸੈਰਾ ਵੇਨ ਕੈਲੀਜ਼

**ਸੈਰਾ ਵੇਨ ਕੈਲੀਜ਼** (ਜਨਮ 1 ਜੂਨ 1977) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਲੜੀਵਾਰ ਨਾਟਕਾਂ ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਬਰੇਕ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਟੈਨਕ੍ਰੇਡੀ, ਇਨਟੂ ਦਾ ਸਟੋਰਮ ਵਿੱਚ ਐਲੀਸਨ, ਦ ਵਾਕਿੰਗ ਡੈਡ ਵਿੱਚ ਲੋਰੀ ਗ੍ਰੀਮੇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਲਾ ਗ੍ਰਾਂਤ, ਇਲਿਨੋਇ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੈਲੇਰਾ ਵੇਨ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਈ. ਕੈਲੀਜ਼ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ, ਕਾਲੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੋਨੋਲੂਲੂ, ਹਵਾਈ ਸਾਈਡ ਚਲੀ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਨਾਹੂ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜਤਾਈ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੈਲੀਜ਼ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਹੈਨੋਵਰ ਦੇ ਡਾਰਟਮਉਥ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ 'ਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੈਲੀਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਏਟਰ ਕਨਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਖੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਕੈਲੀਜ਼ 2003 ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੇਟ ਓ'ਮੈਲੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਕੁਈਨਜ਼ ਸੁਪਰੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਆਵਰਤੀ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਡਬਲਿਊ.ਬੀ ਦੇ ਟਾਰਜ਼ਨ 'ਤੇ ਜਾਸੂਸ ਜੇਨ ਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
21 ਜੁਲਾਈ, 2002 ਨੂੰ, ਕੈਲੀਜ਼ ਨੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੰਟਰਹਾਲਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਡਾਰਟਮੌਥ ਵਿਖੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। 23 ਜਨਵਰੀ, 2007 ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੋੜਾ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ 2007 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ, ਇੱਕ ਗੋਦ ਲਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਦਾ ਜਨਮ 2013 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਸਰਕੇ

**ਬਾਸਰਕੇ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭਿੱਖੀਵਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਕਲੌਡ ਗੰਜ

**ਮਕਲੌਡ ਗੰਜ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ *ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ* ਦਾ ਉੱਪਨਗਰ ਹੈ। ਤਿੱਬਤੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਬਾਦੀ ਕਾਰਨ ਇਹਨੂੰ ਛੋਟਾ ਲ੍ਹਾਸਾ ਜਾਂ ਢਾਸਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੱਬਤੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਮਕਲੌਡ ਗੰਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉੱਚਾਈ 2,082 ਮੀਟਰ (6,831 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇਹ **ਧੌਲਾਧਾਰ** ਸੀਮਾ ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦਾ ਟਿੱਬਾ ਹੈ, ਪਿੱਛੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤਕਰੀਬਨ 5,639 ਮੀਟਰ ਤੇ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ
ਮੈਕਲੋਡ ਗੰਜ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੱਪ ਰਾਜਪਾਲ *ਸਰ ਡਾਨਲਡ ਫ੍ਰੀਐਲ ਮਕਲੌਡ* ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਿਛੇਤਰ ਗੰਜ ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਗੁਆਂਢ ਦਾ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ
### ਹਵਾਈ
ਸਬਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਗੱਗਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

### ਰੇਲਵੇ
**
ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ** ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ *ਕਾਂਗੜਾ* ਤੇ *ਨਾਗਰੋਤਾ*(ਤਕਰੀਬਨ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)ਤੇ ਸਤਿਥ ਹਨ। ਸਬਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲ 
*ਪਠਾਨਕੋਟ* (85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਤੇ ਸਤਿਥ ਹੈ।

## ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਇੱਥੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਸ਼ਿਲਪਕਲਾ ਆਦਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤਿੱਬਤੀ ਸ਼ਿਲਪ-ਵਿੱਦਿਆ ਥੰਗਕਾਸ, ਤਿੱਬਤੀ ਗਲੀਚੇ, ਕੱਪੜੇ, ਸਮਾਰਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਤਿੱਬਤੀ ਟਿਕਾਣੇ
ਸਬਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਿੱਬਤੀ ਟਿਕਾਣਾ **ਤਸੁਲਗਖੰਗ** ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਿਆਮੁਨੀ, ਅਵਾਲੋਕਿਤੇਸਵਰਾ, ਤੇ ਪਦਮਸੰਭਵਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਤਿੱਬਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿਚੋ:

*ਨਮਗਯਾਲ ਮੱਠ
*ਤਿੱਬਤਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਰਫ਼ਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ 
*ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਤਿੱਬਤੀਅਨ ਵਰਕਸ ਐੰਡ ਆਰਚੀਵਸ
*ਗੈਂਗਚੈਨ ਕਯੀਸ਼ੋੰਗ
*ਮਨੀ ਲਖਾੰਗ ਸਤੁਪਾ
*ਨੇਚੁੰਗ ਮੋਨਾਸਟ੍ਰੀ
*ਨੋਰਬੁਲਿੰਗਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਦਿ ਹਨ।

### ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
**ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ** ਮੈਕਲਿਓਡਗੰਜ ਵਿੱਚ 2012 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਨੇਮਾ ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਆਦਿ ਦਿਖਾਈ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ
]]
ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਜਿਂਵੇ ਕਿ:

*ਚਿਨਮਾਯਾ ਤਪੋਵਨ
*ਓਸ਼ੋ ਨਿਸਾਰਗਾ
*ਚਾਮੁੰਡਾ

ਤੇ ਇੰਨਾਂ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ ਜਿੱਦਾਂ ਕਿ:

### ਤਰੀਉਂਦ ਪਹਾੜੀ
ਇਹ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੈਕਲਿਓਡਗੰਜ ਤੋਂ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

### ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਨ
ਇੱਕ ਅੰਗਲੀਕੀ ਚਰਚ ਜੋ ਕਿ ਫ਼ੋਰਸਿਥ ਗੰਜ ਦੇ ਕੋਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਤਿਥ ਹੈ। ਚਰਚ ਦੀ ਨਿਓ-ਗੋਥਿਕ ਪੱਥਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਬਣਾਵਟ 1852 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ. ਇਹ ਥਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਾਇਸਰੋਏ *ਲਾਰਡ ਐਲਗਿਨ* ਦਾ ਸਮਾਰਕ ਤੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਰਚ ਦੀ ਇਮਾਰਾਤ ਲੇਡੀ ਐਲਗਿਨ ਦੁਆਰਾ ਭੇਟ ਕਿੱਤੇ ਬੇਲਜਿਅਨ ਡੱਬੇ ਦੇ ਕੱਚ ਦੀ ਤਾਕੀਆਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਡਾਲ ਲੇਕ
ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਝੀਲ ਜੋ ਕਿ ਮੈਕਲਿਓਡਗੰਜ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ ਅਗਸਤ ਜ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੱਡੀ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਆਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

Image:Stupa & prayer wheels. Main street, McLeod Ganj.jpg|Stupa and prayer wheels. Main street, McLeod Ganj
Image:McLeod Ganj main street.jpg|Main Street, McLeod Ganj
File:Bhagsu's water fall, McLeod Ganj, Dharamsala.jpg|Bhagsu water fall, McLeod Ganj.
File:Moon Light Cafe, Mcleodganj.jpg|Moon Light Cafe, McLeod Ganj.
File:View of McLeod Ganj, during winters of 2005.jpg|View of McLeodGanj, winter, 2005.
File:Waterfall McLeodganj.jpg|Bhagsu's Waterfall, McLeod Ganj, Dharamshala
File:View from Magic View Cafe on the Triund trail, Gallu Devi.jpg|View of Dharamshala from Magic View Cafe
File:Himalayan View, McLeod Ganj.jpg|right|250px|thumb|Himalayan View, McLeod Ganj

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਲੀਓਡ ਗੰਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਮੰਜਾ

thumb| ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਚਾਰਪਾਈ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ, ਬਾਈਸ ਬੁਣਾਈ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਤਣਾਅ ਦੇਣ ਲਈ ਲੇਸਿੰਗ.
thumb| ਕਈ ਚਾਰਪਾਈ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ
**ਚਾਰਪਾਈ** (ਇਹ ਵੀ, **ਚਾਰਪਾਇਆ**, **ਚਾਰਪੋਏ**, **ਖਟ**, **ਮੰਜਾ**, ਜਾਂ **ਮੰਜੀ** ) ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਬੁਣਿਆ ਬਿਸਤਰਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰਪਾਈ ਨਾਮ *ਚਾਰ* "ਚਾਰ" ਅਤੇ *ਭੁਗਤਾਨ* "ਪੈਰ" ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚਾਰਪਾਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੇ ਫਰੇਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ-ਫਾਈਬਰ ਰੱਸੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਚਾਰਪਾਈ ਵਿੱਚ ਧਾਤ ਦੇ ਫਰੇਮ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਟੇਪਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਰੇਮ ਚਾਰ ਹਰੀਜੱਟਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਚਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਰਟੀਕਲ ਪੋਸਟਾਂ ਹਨ; ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਪੱਧਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਕਪਾਹ, ਖਜੂਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੈਬਿੰਗ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਰਵਾਇਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਬੁਣਾਈ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਨਵੀਨਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬੁਣਾਈ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਤਿਰਛੀ ਕਰਾਸ ( ਪੱਖਪਾਤੀ ) ਬੁਣਾਈ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਸਿਰਾ ਛੋਟਾ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤਲੇ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਟੈਂਸ਼ਨਿੰਗ ਐਡਜਸਟਮੈਂਟਾਂ ਲਈ (ਜੋ ਕਿ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਝੁਲਸਣ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ)।ਇਹਨਾਂ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਖਾਸ ਕਾਰੀਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ

ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਿੱਘੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਠੰਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਰੱਸੀ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਨੂੰ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ (ਇੱਕ ਇੰਸੂਲੇਟਿੰਗ ਪੈਲੀਏਸ ਜਾਂ ਟਿੱਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੂੜੀ, ਤੂੜੀ, ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਟੰਗਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।  

1300 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਨੇ ਚਾਰਪਾਈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ "ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਕ੍ਰਾਸਪੀਸ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਰ ਕੋਨੀਕਲ ਲੱਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਜਾਂ ਸੂਤੀ ਦੀਆਂ ਵੇੜੀਆਂ ਬੁਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਲੇਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਲਚਕਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੀ ਬੁਣਾਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਹੁੰਦੀ  ਹੈ।

ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਚਾਰਪਾਈ ਨੂੰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਫਰਨੀਚਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Mini_Khatoli.jpg|alt=A small charpoi in Pakistan, 2019, showing structure.|2019, ਬਨਾਉਟੀ ਬਿਆਨ
ਤਸਵੀਰ:Diptych_miracles_Christ_VandA_A.47_A-1926_(cropped_to_Take_up_thy_bed_and_walk_scene_from_John_5).jpg|alt=An 800s European Healing at Bethesda scene.| ਬੇਥੇਸਡਾ ਸੀਨ 'ਤੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੀ ਲੱਭਦੀ ਹੈ.
ਤਸਵੀਰ:Village_Cot.jpg|alt=Charpais as daybeds in Rajasthan. Note diamond weave pattern.| ਲੋਕਵਿੱਚਦਿਨ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇਚਾਰਪਾਈ। ਹੀਰਾ ਬੁਨਾਈ ਪੈਟਰਨ ਨੋਟ ਕਰੋ।
ਤਸਵੀਰ:Supporting_people_as_they_return_home_to_still-flooded_land_(5331088320).jpg|alt=Refugees from flooding, 2010|ਹੱਡਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ, 2010

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨਿਵਾਰ (ਕਪਾਹ ਦੀ ਟੇਪ) ਚਰਪਈਆਂ ਦੇ ਤਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
* ਰੱਸੀ ਦਾ ਬਿਸਤਰਾ
* Klinē (ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੂਨਾਨੀ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼ਬਦੀ ਅਤੇ ਲਾਖਣਿਕ ਭਾਸ਼ਾ

**ਸ਼ਬਦੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਤੇ ਲਾਖਣਿਕ ਭਾਸ਼ਾ**, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਖਰੇਵਾਂ ਹੈ।

* **ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ** ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਐਨ ਸਹੀ ਕੋਸ਼ਗਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
* **ਲਾਖਣਿਕ** (ਜਾਂ **ਅਲੰਕਾਰਕ**) ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ, ਬਦਲੇ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਹਿਤ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ "ਆਮ" ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਕਸਾਰ ਅਰਥ ਦਾ ਵਾਹਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਇੱਛਿਤ ਅਰਥ ਅੱਡ ਅੱਡ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਐਨ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ

**ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ** ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦਾ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਹੈ। ਉਹ ਦਰਪਣ ਨਾਮ ਦੇ ਤ੍ਰੈ-ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਦਾ ਰਚੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ, ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲ ਅਤੇ ਅਰੂਜ਼ ਦੀ ਮਹਾਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਹੈ। ਉਹ ਟੀਵੀ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਵੀ ਭਰਵੀਂ 'ਤੇ ਦਮਦਾਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਵਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਅਮਰੀਕ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਜੂਹਾ ਖ਼ੁਰਦ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਜਲੰਧਰ ਜੀ.ਟੀ.ਰੋਡ ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਫਿਲੌਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਿੱਕ ਉੱਤੇ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ (ਕਲਾ)

[thumb|[ਹਿਊਗੋ ਸਿਮਬਰਗ ਕਿਰਤ, ਜਖ਼ਮੀ ਫਰਿਸ਼ਤਾ]]
alt="ਲਾ ਵੇਟਾ", 1912, ਇਤਾਲਵੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀਜ਼ਰ ਸਾਕਾਗਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦੀ ਕੰਮ|thumb|"ਲਾ ਵੇਟਾ", 1912, ਇਤਾਲਵੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀਜ਼ਰ ਸਾਕਾਗਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦੀ ਕੰਮ
**ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ** (Symbolism) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਫ਼੍ਰਾਂਸ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ਵਜੋਂ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਪੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਸੀ। ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਦਾ ਆਰੰਭ ਚਾਰਲ ਬੌਦਲੇਅਰ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ***Les Fleurs du mal*** *(ਅੰਗਰੇਜੀ: ਦਾ ਫਲਾਵਰਜ਼ ਆਫ਼ ਈਵਲ, 1857)* ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਬੌਦਲੇਅਰ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਵੀ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ੍ਰੋਤ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ
ਲਾਲੀ (ਹਰਦਿਲਜੀਤ ਸਿੰਘ)

**ਹਰਦਿਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ** ਉਰਫ਼ **ਲਾਲੀ** (14 ਸਤੰਬਰ 1932 - 28 ਦਸੰਬਰ 2014) ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ।
## ਜੀਵਨੀ 
ਲਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਨੇੜੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1967 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ। ਲਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਹੀ ਉਹ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਕਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਲਈ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜੁੜਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖੂਬ ਗਿਆਨ ਵੰਡਿਆ।

## ਮੌਤ 
ਲਾਲੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ 82ਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 28 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਟਾਫ਼
ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ

ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ]]

**ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ** ( ) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਇੱਕ ਕੋਟ ਵਰਗਾ ਲੰਮਾ ਕੱਪੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਚਕਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ਰਾਕ ਕੋਟ ਨਾਲ ਸੰਯੋਜਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਰਈਸ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਇਹ ਕੁੜਤਾ ਅਤੇ ਪਜਾਮਾ ਅਤੇ ਚੂੜੀਦਾਰ, ਖੜਾ ਪਜਾਮਾ, ਸਲਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਚਕਨ ਇਸ ਦੀ ਅੱਡ ਪਛਾਣ ਅਕਸਰ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਵਜ਼ਨਦਾਰ ਸੂਟਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਾਈਨਿੰਗ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਉਰਦੂ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਲੰਬੀ ਪੱਟੀ ਜਾਂ ਕਾਲਰਦਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਅਚਕਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੁਣ ਆਮ ਹੈ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਰਈਸ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਆਲਾ ਕਿਸਮ ਦੇ ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਅਚਕਨ (ਜੋ ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਜਾਂ ਸ਼ਰਵਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ) ਪਹਿਨਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮਤਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਅਚਕਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਬਾਬਾ (ਆਦਰਸੂਚਕ)

**ਬਾਬਾ** (, , ‎; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ: ; ਬਾਪ; ਦਾਦਾ; ਸਿਆਣਾ ਬਜੁਰਗ; ਜਨਾਬ,) ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਆਦਰਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤਾਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਲਫ਼ਜ਼ ਬਾਬ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਆਮ ਬੋਲੀਆਂ ਅਲਫ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਬਾਬਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਚਕਨ

**ਅਚਕਨ** (), () ਲੰਮੇ ਕੋਟ ਜਾਂ ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਵਰਗਾ ਕੱਪੜਾ ਹੈ। 

ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਣੇ ਲੰਮੇ ਤੇ ਬੰਦ ਗਲੇ ਦੇ ਕੋਟ ਨੂੰ ਅਚਕਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਬਟਨਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਮੀਜ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਚਕਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਚਕਨ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਟ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜੀ ਬਸਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੀ ਬਟਨਦਾਰ ਤੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਮੀਜ਼ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਓਵਰਕੋਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਟ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਬੰਦ ਗਲੇ ਦਾ ਕੋਟ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਟ ਤੇ ਪਤਲੂਣ ਬਸਤਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਡੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ/ ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਏ। ਅਚਕਨ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕੋਟ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਚਕਨ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਗਲ ਦੁਆਲੇ ਬਟਨਾਂ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਚਕਨ ਦੇ ਬਟਨ ਢਿੱਡ ਤੱਕ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਕੋਟ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਛਾਤੀ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛਾਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਹੀ 2/3 ਬਟਨ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਚਕਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕੋਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤੜਾ ਤੱਕ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੰਦ ਗਲੇ ਦੇ ਕੋਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੀ ਚਿੱਤੜਾ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਓਵਰਕੋਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਚਕਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ-ਕੋਈ ਬਜੁਰਗ ਹੀ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ। 

## ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
*ਅਚਕਨ* ਦੀ ਵਿਉਤਪਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਕੰਚਕੀ ਯਾ ਕਚੁੱਕ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1870 ਵਿੱਚ "ਉਲਮਾਸ ਦਰਖ਼ਸ਼ਾਂ" ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੱਪੜੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕੁੜਤਾ

**ਕੁੜਤਾ**, ਜਾਂ ਕੁਰਤਾ (, , ) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਲਿਬਾਸ ਲਈ ਆਮ ਵਰਤੀਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਗੌਰੀ ਖਾਨ

**ਗੌਰੀ** **ਖਾਨ** (ਨੀ ਛਿੱਬਰ; ਜਨਮ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਰੈੱਡ ਚਿਲੀਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੈਂ ਹੂੰ ਨਾ, ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸਮੇਤ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਨਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਕਰਨ ਜੌਹਰ

**ਕਰਣ ਜੌਹਰ** (ਜਨਮ: 25 ਮਈ 1975) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸਨ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਵੀ ਹੈ।
## ਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਰੱਖੋ

'**ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਰੱਖੋ** ਜੇ ਡੀ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ 2006 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਗਤ
ਟੁਨ ਟੁਨ

***ਟੁਨ ਟੁਨ***(11 ਜੁਲਾਈ 1923 – 24 ਨਵੰਬਰ 2003) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਹਾਸ ਰਸ ਐਕਟਰੈਸ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਖੱਤਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਸ ਐਕਟਰੈਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਾਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 11 ਜੁਲਾਈ 1923 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚਾ ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003
ਸੁਖ਼ਨਾ ਝੀਲ

**ਸੁਖ਼ਨਾ ਝੀਲ**() ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਇਹ3&nbsp;ਕਿਮੀ² ਬਰਸਾਤੀ ਝੀਲ 1958 ਵਿੱਚ ਸੁਖ਼ਨਾ ਚੋਅ ਨੂੰ ਬੰਨ ਮਾਰ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਧਰ ਤੇ ਗਾਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ 25.42&nbsp;ਕਿਮੀ² ਜ਼ਮੀਨ ਲੈਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1974 ਵਿੱਚ, ਚੋਅ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਤੇ ਝੀਲ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਗਾਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿੱਤਰੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਝੀਲ ਨੂੰ ਭਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਲਿਆ

## ਤਸਵੀਰਾਂ 

Sunset view at Sukhna lake Chandigarh, India.JPG|ਸੁਖ਼ਨਾ ਝੀਲ ਚੰਡੀਗੜ, ਵਿਖੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼

Migratory birds at sukhna lake, Chandigarh, India.JPG|ਸੁਖ਼ਨਾਂ ਝੀਲ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ (ਮਾਰਚ,2015)
Migratory birds at Sukhna Lake, Chandigarh,India.JPG|ਸੁਖ਼ਨਾਂ ਝੀਲ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ
Sunset view at Sukhna Lake,Chandigarh, India.JPG|ਸੁਖ਼ਨਾਂ ਝੀਲ ਚੰਡੀਗੜ, ਵਿਖੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Bar-headed geese, Sukhna lake, Chandigarh 01.jpg|ਸੁਖ਼ਨਾ ਝੀਲ ਚੰਡੀਗੜ, ਵਿਖੇ ਸਾਵੇ ਮਘ,ਜਨਵਰੀ 2016
File:Sun set,Sukhna Lake,Chndigarh.jpg|ਸੁਖ਼ਨਾ ਝੀਲ ਚੰਡੀਗੜ, ਵਿਖੇ ਸਾਵੇ ਮਘ,ਜਨਵਰੀ 2016

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਲਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਲਗਾਹਾਂ
ਗੌਹਰ ਖ਼ਾਨ

**ਗੌਹਰ ਖ਼ਾਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਿਅਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ-ਬਾਸ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇੇ *ਰਾਕੇਟ ਸਿੰਘ: ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਇਅਰ* (2009) ਰਾਹੀਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ *ਗੇਮ* (2011), *ਇਸ਼ਕਜ਼ਾਦੇ* (2012), *ਫੀਵਰ* (2016), *ਬਦਰੀਨਾਥ ਕੀ ਦੁਲਹਨੀਆ* (2017) ਅਤੇ *ਬੇਗਮ ਜਾਨ* (2017) ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੇ "ਨਾ ਪੇਰੇ ਕੰਚਨ ਮਾਲਾ" (ਸ਼ੰਕਰ ਦਾਦਾ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ, 2004), "ਨਸ਼ਾ ਨਸ਼ਾ" (ਆੱਨ: ਮੈਨ ਐਟ ਵਰਕ, 2004), "ਪਰਦਾ ਪਰਦਾ" (ਵਨਸ ਅਪੋਨ ਏ ਟਾਈਮ ਇਨ ਮੁੰਬਈ, 2010), ਸਮੇਤ "ਝੱਲਾ ਵੱਲਾ" ਅਤੇ "ਛੋਕਰਾ ਜਵਾਨ" (ਇਸ਼ਕਜ਼ਾਦੇ, 2012) ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ 'ਬਿੱਗ ਬੌਸ 7' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ ਬਣੀ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ "ਜ਼ੰਗੂਰਾ" 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗੌਹਰ ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਅਗਸਤ, 1983 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੁਣੇ ਦੇ ਮਾਉਂਟ ਕਾਰਮੇਲ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਖਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਿਗਾਰ ਖਾਨ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਖਾਨ ਨੇ ਮਨੀਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਰਿਤੂ ਕੁਮਾਰ, ਪਾਇਲ ਜੈਨ ਅਤੇ ਨੀਟਾ ਲੁੱਲਾ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਰਡ ਆਈਕਾਨ, ਬਜਾਜ ਆਟੋ, ਓਪਲ ਕਾਰ ਅਤੇ ਤਨਿਸ਼ਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ, 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ, ਉਸ ਨੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਿਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਖਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ: ਦਿ ਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡਿਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਂਬੇ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ "ਹਵਾ ਮੇਂ ਉਡਤੀ ਜਾਏ" ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੂਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਫਿਲਮ ਗੌਸੀਪ ਸ਼ੋਅ ਪੰਨਾ 3 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ, "ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ" (ਸੀਜ਼ਨ 3) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਨਰ ਅਪ ਰਹੀ।

ਉਸ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਰਾਕੇਟ ਸਿੰਘ: ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਗੌਹਰ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ, ਅਭਿਲਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ ਸੀ, ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੋਇਨਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤੇਜਨਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।"

ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਗੇਮ (2011) ਵਿੱਚ ਖਾਨ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ੀ ਸਮਰਾ ਸ਼ਰਾਫ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਗੌਹਰ ਬਤੌਰ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸਕੱਤਰ ਸਮਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।"

ਖਾਨ ਨੇ 2012 ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਟਕ ਇਸ਼ਕਜ਼ਾਦੇ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਬੀਬੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ "ਝੱਲਾ ਵੱਲਾ" ਅਤੇ "ਛੋਕਰਾ ਜਵਾਨ" ਵੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਜ਼ੀ ਨਿਊਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੋਮਨੀ ਸੇਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, "ਗੌਹਰ ਇੱਕ ਦਿਆਲੂ ਦਿਲ ਦੀ ਵੇਸਵਾ ਚੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖੀ ਹੈ। ਬੜੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।"

2013 ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ, ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀ.ਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬ੍ਰਦਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀ ਬਣੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਖਾਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਾਜਿਦ ਖਾਨ ਨਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਾਨ 2013 ਵਿੱਚ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਕੁਸ਼ਲ ਟੰਡਨ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਸਰੋਤ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਲ ਨੂੰ 1983 ਜਾਂ 1980 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। or 1980.

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਗਲਾਉਕਾਨ

**ਗਲਾਉਕਾਨ** (; ; ਅੰਦਾਜ਼ਨ 445 ਈਪੂ – ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਪੂ) ਅਰਿਸਟਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਏਥਨਵਾਸੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਪਲੈਟੋ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਗੁਫ਼ਾ ਦਾ ਰੂਪਕ ਕਥਾ ਸੁਕਰਾਤ ਅਤੇ ਗਲਾਉਕਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ

thumb|ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
**ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ** ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। 
## ਮੰਦਿਰ
ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵੀ 51 ਸ਼ਕਤੀਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਪਵਿਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਆਪਣੇ ਨਿਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਿਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਲਈ ਪਾਲਕੀ ਆਦਿ ਦੀ ਵੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 11000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਦੇ ਨੇਤਰ ਗਿਰੇ ਸਨ। ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਦਰਖਤ ਮੁੱਖ ਆਕਸ਼ਰਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
## ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਇਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਵਰਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਮਾਤਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੇਲੇ ਭਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਭੀੜ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਂਜ ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਹੀ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਤਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ 52 ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਯੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੱਗ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੱਖਲ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜੇ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਮੋਹ ਜਾਗਣ ਕਾਰਨ ਸਤੀ ਨੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੂੰ ਯੱਗ ਦੇਖਣ ਜਾਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵਜੀ ਬਿਨਾਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਭੈਰੋਂ ਤੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਯੱਗ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਤੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਕਰੋਧ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ, ਪ੍ਰੋਹਤਾਂ ਨੂੰ ਫਟਕਾਰਿਆਂ ਤੇ ਯੱਗ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਛਲਾਂਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੀ ਦੇ ਆਤਮ ਦਾਹ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਉਠੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ, ਭੈਰੋਂ ਤੇ ਵੀਰ ਭੱਦਰ ਨੇ ਯੱਗ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰੋਹਤਾਂ ਤਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਵੀਰ ਭੱਦਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਖਾ ਗਏ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ ਵੀ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਬੱਕਰੇ ਦਾ ਸਿਰ ਲਾ ਕੇ ਦੋਬਾਰਾ ਜਿੰਦਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਯੱਗ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਜੀ, ਸਤੀ ਦਾ ਅਧ ਜਲਿਆ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ 52 ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਤੀ ਦੇ ਇਹ ਅੰਗ ਡਿੱਗੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਤੀ ਦੇ ਨੈਣ ਡਿੱਗੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਇਸ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨੈਣਾ ਨਾਂ ਦੇ ਗੁਜਰ ਦੁਆਰਾ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ। 
3 ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ ਭਗਦੜ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 123 ਸਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਅੰਦਲੋਨ
ਤਿਤਲੀ

**ਤਿਤਲੀ** ਕੀਟ ਵਰਗ ਲੈਪੀਡੋਪਟੇਰਾ ਗਣ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਲਗ਼ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਅਕਸਰ ਚਮਕੀਲੇ ਰੰਗੀਨ ਖੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੜੀ ਪਿਆਰੀ ਉਡਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਤਿਤਲੀਆਂ (ਪਰਪਰਵਾਰ ਪੈਪੀਲਿਓਨਾਇਡੀਆ), ਸਕਿੱਪਰ (ਪਰਪਰਵਾਰ ਹੇਸਪਰਾਇਡੀਆ) ਅਤੇ ਪਤੰਗਾ-ਤਿਤਲੀਆਂ (ਪਰਪਰਵਾਰ ਹੇਡੀਲਾਇਡੀਆ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੇ ਪਥਰਾਟ 40-50 ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿਤਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੱਛਰਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਥਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਅਪੱਛਰਾ ਸੀ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਿਸ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੱਸ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਟਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਕੰਡੇ ਕੱਢਣ ਲੱਗੀ। ਇੰਨੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁੰਗੜਕੇ ਤਿਤਲੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।

ਤਿਤਲੀ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਬੁਝਾਰਤ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ:

ਅਰਸ਼ੋਂ ਉਤਰੀ ਕਾਮਨੀ
ਕਰ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਭੇਸ,
ਜੋੜਾ ਸਤਰੰਗਾ ਪਹਿਨ ਕੇ
ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ ਹੇਠ।

ਤਿਤਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੇਠ ਪੇਸ਼ ਹੈ:

ਕਾਲੀ ਤਿਤਲੀ ਕਮਾਦੋਂ ਨਿਕਲੀ
ਕਿ ਉਡਦੀ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ ਪੈ ਗਿਆ

ਤਿਤਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਤਿਤਲੀ ਉੜੀ, ਬੱਸ ਤੇ ਚੜੀ,
ਸੀਟ ਨਾ ਮਿਲੀ, ਰੋਣ ਲਗੀ,
ਡਰਾਈਵਰ ਬੋਲਾ, ਆਜਾ ਮੇਰੇ ਪਾਸ,
ਤਿਤਲੀ ਬੋਲੀ, ਹਟ ਬਦਮਾਸ਼,

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਤਲੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਟ
ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ

**ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ** ਦਾ ਜਨਮ 27 ਮਈ, 1957 ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਲਮਪੁਰ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਮਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ 1988 ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ
ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦੇ ਕੋਲ ਪਿੰਡ ਆਲਮਪੁਰ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ 27 ਮਈ 1957 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਅੰਨ੍ਹੀ ਗਲੀ ਦੇ ਬਾਸ਼ਿੰਦੇ* (2007)
**ਮਨ ਦੇ ਆਰ ਪਾਰ* (2007)
**ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜਗ ਬੁਝ* (2007)
**ਪਲ ਪਲ ਪਰਵਾਸ* (2007)
**ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੰਗ ਤਰੰਗ* (2007)
**ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੋਹ*

### ਨਾਵਲ
**ਬਲੀ* (2009)
**ਹੋਣੀ* (2012)
*ਭੰਵਰ (2016)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਮਾਇਆ ਸੱਭਿਅਤਾ

, Nunnery Quadrangle]]

***ਮਾਇਆ ਸਭਿਅਤਾ*** ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਚੀਨ ਮਾਇਆ ਸਭਿਅਤਾ ਗਵਾਟੇਮਾਲਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਹੋਂਡੁਰਾਸ ਅਤੇ ਯੂਕਾਟਨ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸੀ। ਮਾਇਆ ਸਭਿਅਤਾ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਭਿਅਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ 1500 ਈ0 ਪੂ0 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਇਹ ਸਭਿਅਤਾ 300 ਈ0 ਤੋਂ 900 ਈ0 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ। ਇਸ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਮੈਕਸਿਕੋ, ਗਵਾਟੇਮਾਲਾ, ਹੋਂਡੁਰਾਸ ਅਤੇ ਅਲ - ਸੈਲਵਾੜੋਰ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਇਆ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਅੰਤ 16 ਵੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ ਇਸ ਪਤਨ 11 ਵੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿੰਹਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤੋਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਨ ਚਲਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਗ ਦਾਸ ਅਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਇਖ਼ਨਾਤੁਨ

***ਫਾਰੋ ਅਖੇਨਾਤੇਨ*** (1351 - 1334 ਈਪੂ) ਮਿਸਰ ਦੇ 18ਵੇਂ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਅਤੇਨ ਨਾਮੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਪਾਸ਼ਚਾਤਿਅ ਵਿਦਵਾਨ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਏਕ-ਇਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਮੇਨਹੋਤੇਪ 4 ਸੀ। ਨਵਾਂ ਧਰਮ ਚਲਾਓਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਇਹ ਬਦਲਕੇ ਅਖੇਨਾਤੇਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
, with characteristic rays seen emanating from the solar disk.]]
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Amenhotep.jpg|thumb|upright|left|ਅਖੇਨਾਤੇਨ ਦਾ ਮੁਖੀ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1330
ਮੀਰਾ ਸਾਨਿਆਲ

***ਮੀਰਾ ਸਾਨਿਆਲ*** (ਮੀਰਾ ਹੀਰਾਨੰਦਾਨੀ, ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1961) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇੰਵੇਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਰੋਇਲ ਬੈੰਕ ਆਫ਼ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ 2014 ਦੀ ਲੋਕਸਭਾ ਚੋਣ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੱਖਣੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 2009 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਚ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ।
## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਾਨਿਆਲ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਗੁਲਾਬ ਮੋਹਨ ਹੀਰਾਨੰਦਾਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਬਾਨੋ ਹੀਰਾਨੰਦਾਨੀ ਦੇ ਘਰ 1961 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਯੁੱਧ 1971 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਹਾਨੀ ਪਹੁਂਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਓਨੀਗਿਰੀ

**ਓਨੀਗਿਰੀ** ਜਿਸ ਨੂੰ ਓ-ਮੁਸੁਬੀ, ਨਿਗਿਰਿਮੇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਗੋਲਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਫੇਦ ਚੌਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਡਾਕਾਰ ਜਾਂ ਤਿਕੋਣੀ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਦੀਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਵਾਇਤੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਮਨ ਮੱਛੀ, ਉਮੇਬੋਸ਼ੀ, ਕਾਤਸੂਓਬੁਸ਼ੀ, ਤਰਾਕੋ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਖੱਟਾ ਜਾਣ ਨਮਕੀਨ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਿਕ ਮਸਾਲੇ ਦੀ ਤਰਾਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਓਨਿਗਿਰੀ ਦੀ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਭਰਾਈ ਤੇ ਸੁਆਦ ਵਾਲੀ ਓਨਿਗਿਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੀਕ੍ਰਿਤ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਓਨਿਗਿਰੀ ਹੀ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਆਮ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਓਨਿਗਿਰੀ ਸੂਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਓਨਿਗਿਰੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਨਮਕੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਸੂਸ਼ੀ ਸਿਰਕੇ, ਚੀਨੀ, ਨਮਕ ਦੇ ਸਮੇਤ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਓਨਿਗਿਰੀ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਵਾਂ ਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੌਖਾ ਬਣਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸੂਸ਼ੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਚੀਨ, ਤਾਇਵਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਓਨਿਗਿਰੀ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਤਰੀਕਾ
ਓਨਿਗਿਰੀ ਲਈ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
*ਭਾਫ਼ ਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਨਾਲ ਪਕੇ ਚੌਲ 
*ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਚੌਲ
*ਤਲੇ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਨੀਗਿਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਭੋਜਨ
ਪਹਿਲਾਜ ਨਿਹਲਾਨੀ

**ਪਹਿਲਾਜ ਨਿਹਲਾਨੀ** ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਹਲਾਨੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਆਂਖੇ', 'ਤਲਾਸ਼', 'ਦਿ ਹੰਟ ਬਿਗਿਨਸ' ਅਤੇ 'ਸ਼ੋਲਾ ਔਰ ਸ਼ਬਨਮ' ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਿਹਲਾਨੀ ਨੂੰ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਦਾ ਨਵਾਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਕਲੌਂਜੀ

**ਕਲੌਂਜੀ** ਹੋਰ ਪਰਚਲਤ ਨਾਂ ਕਾਲੀ ਜੀਰੀ botanical name "Nigella Sativam" ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਪਾਚਨਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਵਜਾਤ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੈ।ਗਰਮ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੈਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੁਖਾਰ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਖੁਸ਼ਕ ਹੈ। ਇਹਅੰਬ ਆਦਿ ਦੇ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਗੂਗੂਸ਼

**ਗੂਗੂਸ਼** (ਫਾਰਸੀ: گوگوش‎, Googoosh), ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਫਾਏਗੇਹ ਆਤਸ਼ੀਨ (ਫਾਰਸੀ: فائقه آتشین, Faegheh Atashin) ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਈਰਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਐਕਟਰੈਸ ਹਨ। ਉਹ ਈਰਾਨੀ ਪਾਪ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਿੱਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1950 - 1980 ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਈਰਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਮਧ- ਏਸ਼ਿਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਿਆਯਾਤੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। 1979 ਦੀ ਇਰਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵੱਧਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੂਗੂਸ਼ ਮਿਊਜਿਕ ਅਕੈਡਮੀ ਨਾਮਕ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਟੇਲਿਵਿਜਨ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਚਲਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਅਜਰਬੈਜਾਨ ਵੱਲ ਦਾ ਸੀ।
ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ

Aish 
**ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ** ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਸਰੀਰਕ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਲਾਮਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਵੇ ਜਾਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ। ਇਹਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਠਿਆਂ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ, ਖਿਡਾਰੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨਾ, ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ-ਪਰਚਾਵੇ ਵਾਸਤੇ। ਘੜੀ-ਮੁੜ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹਵੀਂ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਰੋਗ-ਨਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਜਾਂ ਲਹੂ-ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗ, ਦੂਜੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮੁਟਾਪੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਗੀਕਰਣ 
## ਸੇਹਤ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 
## ਜਨ ਸੇਹਤ ਦਾ ਮੁੱਲਾਂਕਣ 
## ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਯੋਗ 
## ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਾਕ 
## ਕੰਮ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਤੇ ਵਖਰੇਵਾਂ 
ਖੋਜਾਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ 150 ਮਿੰਟ ਦੀ ਕਸਰਤ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਬੈਠਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
*
* MedLinePlus's Topic on Exercise and Physical Fitness
* Science Daily's reference on Physical Exercise 
* Guidance on the promotion and creation of physical environments that support increased levels of physical activity.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ
ਫ਼ਿਰਔਨ

**ਫ਼ਿਰਔਨ** ਜਾਂ **ਫ਼ੈਰੋ** (,  or 

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਮਿਸਰ 
*ਫ਼ਿਰਔਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਮੀਆਂ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰਔਨ
ਰਾ

**ਰਾ** ਜਾਂ '*ਰਅ*  ਜਾਂ **ਰੇ**  (, ) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦਾ ਸੂਰਜੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
* Collier, Mark and Manley, Bill. *How to Read Egyptian Hieroglyphs: Revised Edition*. Berkeley: University of California Press, 1998.
* Salaman, Clement, Van Oyen, Dorine, Wharton, William D, and Mahé, Jean-Pierre. *The Way of Hermes: New Translations of the Corpus Hermeticum and The Definitions of Hermes Trismegistus to Asclepius*. Rochester: Inner Traditions, 1999.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰੀ ਦੇਵਤੇ
ਕਵਿਤਾ (ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ)

***ਕਵਿਤਾ*** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਲੱਗਣ (1904 - 1969) ਸਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਵੀ *ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ* ਵਾਂਗ ਪੁੰਗਰਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਸੂਝਬੂਝ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਤੂਤਨਖ਼ਾਮੁਨ

**ਤੂਤਨਖ਼ਾਮਨ** (; ਜਾਂ *ਤੁਤਨਖ਼ਾ-*, *ਆਮੁਨ*, *ਆਮੂਨ*) 18ਵੇਂ ਖ਼ਾਨਦਾਨ (ਰਵਾਇਤੀ ਸਮਾਂਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਲ. 1332 ਈਪੂ – 1323 ਈਪੂ ਤੱਕ ਹਕੂਮਤ) ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਸਰੀ ਫ਼ਿਰਔਨ ਸੀ ਜੀਹਨੇ ਮਿਸਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਵੀਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਰਾਜਾ ਤੂਤ** ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਅਸਲੀ ਨਾਂ, **ਤੂਤਨਖ਼ਾਤਨ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਆਤਨ ਦੀ ਜਿਊਂਦੀ ਤਸਵੀਰ" ਜਦਕਿ ਤੂਤਨਖ਼ਾਮਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ "ਆਮੁਨ ਦੀ ਜਿਊਂਦੀ ਤਸਵੀਰ"।

## ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ
*Andritsos, John. Social Studies of ancient Egypt: Tutankhamun. Australia 2006
*Booth, Charlotte. *The Boy Behind the Mask*", Oneworld, ISBN 978-1-85168-544-8
*Brier, Bob. *The Murder of Tutankhamun: A True Story*. Putnam Adult, 13 April 1998, ISBN 0-425-16689-9 (paperback)/ISBN 0-399-14383-1 (hardcover)/ISBN 0-613-28967-6 (School & Library Binding)
*Carter, Howard and Arthur C. Mace, *The Discovery of the Tomb of Tutankhamun*. Courier Dover Publications, 1 June 1977, ISBN 0-486-23500-9 *The semi-popular account of the discovery and opening of the tomb written by the archaeologist responsible*
*Desroches-Noblecourt, Christiane. Sarwat Okasha (Preface), *Tutankhamun: Life and Death of a Pharaoh*. New York: New York Graphic Society, 1963, ISBN 0-8212-0151-4 (1976 reprint, hardcover) /ISBN 0-14-011665-6 (1990 reprint, paperback)
*Edwards, I.E.S., *Treasures of Tutankhamun*. New York: Metropolitan Museum of Art, 1976, ISBN 0-345-27349-4 (paperback)/ISBN 0-670-72723-7 (hardcover)
*Egyptian Supreme Council of Antiquities, *The Mummy of Tutankhamun: the CT Scan Report*, as printed in *Ancient Egypt*, June/July 2005.
*Haag, Michael. "The Rough Guide to Tutankhamun: The King: The Treasure: The Dynasty". London 2005. ISBN 1-84353-554-8.
*Hoving, Thomas. *The search for Tutankhamun: The untold story of adventure and intrigue surrounding the greatest modern archeological find*. New York: Simon & Schuster, 15 October 1978, ISBN 0-671-24305-5 (hardcover)/ISBN 0-8154-1186-3 (paperback) *This book details a number of interesting anecdotes about the discovery and excavation of the tomb*
*James, T. G. H. *Tutankhamun*. New York: Friedman/Fairfax, 1 September 2000, ISBN 1-58663-032-6 (hardcover) *A large-format volume by the former Keeper of Egyptian Antiquities at the British Museum, filled with colour illustrations of the funerary furnishings of Tutankhamun, and related objects*
*Neubert, Otto. *Tutankhamun and the Valley of the Kings*. London: Granada Publishing Limited, 1972, ISBN 0-583-12141-1 (paperback) *First hand account of the discovery of the Tomb*
*Reeves, C. Nicholas. *The Complete Tutankhamun: The King, the Tomb, the Royal Treasure*. London: Thames & Hudson, 1 November 1990, ISBN 0-500-05058-9 (hardcover)/ISBN 0-500-27810-5 (paperback) *Fully covers the complete contents of his tomb*
*Rossi, Renzo. Tutankhamun. Cincinnati (Ohio) 2007 ISBN 978-0-7153-2763-0, a work all illustrated and coloured.

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* Grim secrets of Pharaoh's city—ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼
* Tutankhamun and the Age of the Golden Pharaohs website
* British Museum Tutankhamun highlight 
* "Swiss geneticists examine Tutankhamun's genetic profile"  by Reuters
* Ultimate Tut Documentary produced by the PBS Series Secrets of the Dead

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੂਤਨਖ਼ਾਮੁਨ
ਖੂਈਆਂ ਸਰਵਰ

**ਖੂਈਆਂ ਸਰਵਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੂਈਆਂ ਸਰਵਰ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਅਬੋਹਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਖੂਈਆਂ ਸਰਵਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਨੀਂਹ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਿੰਡ ਭਾਰਤ ਹਿੱਸੇ ਆਇਆ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚਲੀ ਸਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੋਂ ਆਈ ਹੈ।

## ਬੋਲੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਰਦੂ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੀ ਮਾਲੂਮਾਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਆਂਡੀ ਪਿੰਡ ਬਿਸ਼ਨੋਈਆਂ ਅਤੇ ਜਾਟਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਬਾਗੜੀ ਬੋਲੀ ਵੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਬਿਰਾਦਰੀਆਂ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਗਿਣਤੀ ਕੰਬੋਜ ਜਾਤੀ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਹਾਜਨ ਅਤੇ ਰਾਅ ਸਿੱਖ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।

## ਬੈਂਕ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 5 ਬੈਂਕ ਹਨ:

#ਸਟੇਟ‬ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ
#ਪੰਜਾਬ‬ ਨੈੱਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ
#ਐੱਚ‬.ਡੀ.ਐੱਫ਼.ਸੀ ਬੈਂਕ
#ਓਰੇਏਂਟਿਡ‬ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ
#ਸਹਿਕਾਰੀ‬ ਬੈਂਕ

## ਸਕੂਲ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਈ 5 ਸਕੂਲ ਹਨ:

#ਸਰਕਾਰੀ‬ ਸੀਨੀਅਰ ਸੰਕੈਂਡਰੀ ਸਕੂਲ 
#ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ 
#ਨੇਹਾ‬ ਨਿਊ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ 
#ਰੂਪਿੰਦਰਾ‬ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ
#ਸ਼ਹੀਦ‬ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਮੇਮੋਰੀਕਲ ਸਕੂਲ

## ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
#ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ‬ ਸੰਗਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
#ਪੁਰਾਣਾ‬ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ 
#ਡੇਰਾ‬ ਬਾਬਾ ਭੁੱਮਣ ਸ਼ਾਹ ਜੀ
#ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਵਡਭਾਗ ਸਿੰਘ ਜੀ 
#ਸ੍ਰੀ‬ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਦਿਰ 
#ਸਮਾਧ‬ ਪੀਰ ਪੂਨਣ ਜੀ

## ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 3 ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਹਨ।
#ਸਰਕਾਰੀ‬ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ
#ਸ਼ਰਮਾਂ‬ ਹਸਤਪਤਾਲ
#‎ਪਸ਼ੂ‬ ਹਸਤਪਤਾਲ

## ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤੇ
ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ 75 ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੇ ਲੋਕ ਬਾਗ਼ਬਾਨੀ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਜਨ ਲੋਕ ਆਮ ਕਰਕੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖੂਈਆਂ ਸਰਵਰ ਪਿੰਡ ਆਪਣੇ ਕਿਨੂੰਆਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਕਰਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ ਸਹੂਲਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਜੀ.ਟੀ ਰੋਡ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ ਗੰਗਾਨਗਰ ਰੋੜ (NH15) ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਹੀ ਪੰਜਕੋਸੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।

## ਨੇੜਲੇ ਸਥਾਨ
ਇਸ‬ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਬੁੱਢਤੀਰਥ ਸਾਹਿਬ ਹਰੀਪੁਰਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਮੱਸਿਆਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ‎ਇੱਥੋ‬ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਪੰਜਕੋਸੀ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਦੇ ਬਲਰਾਮ ਜਾਖੜ ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਵਾਈਨ ਇਨਫ਼ਲੂਐਨਜ਼ਾ

ਵੱਲੋਂ ਲਈ ਗਈ ਤਸਵੀਰ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦਾ ਵਿਆਸ ੮੦-੧੨੦ ਨੈਨੋਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]]

**ਸੂਰ ਇਨਫ਼ਲੂਐਨਜ਼ਾ** ਜਾਂ **ਸਵਾਈਨ ਇਨਫ਼ਲੂਐਨਜ਼ਾ**, ਜਿਸਨੂੰ **ਸਵਾਈਨ ਫ਼ਲੂ**, **ਹਾਗ ਫ਼ਲੂ** ਜਾਂ **ਪਿੱਗ ਫ਼ਲੂ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਵਾਈਨ ਇਨਫ਼ਲੂਐਨਜ਼ਾ ਵਿਸ਼ਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵੱਲੋਂ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਲਾਗ ਦਾ ਰੋਗ ਹੈ। ਸਵਾਈਨ ਇਨਫ਼ਲੂਐਨਜ਼ਾ ਵਾਇਰਸ (SIV - ਐਸ ਆਈ ਵੀ), ਇਨਫ਼ਲੂਐਨਜ਼ਾ ਕੁੱਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੀ ਉਹ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਸਵਾਈਨ ਇਨਫ਼ਲੂਐਜ਼ਾ ਵਾਇਰਸ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਨਫ਼ਲੂਐਨਜ਼ਾ ਦੇ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਲਾਂਘਾ ਸੂਰਾਂ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਅਕਸਰ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਰੋਗਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕਲਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਫ਼ਲੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੋਨੌਟਿਕ ਸਵਾਈਨ ਫ਼ਲੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Swine influenza: Slideshow 
* Official swine flu advice and latest information from the UK National Health Service
* 8 minute video answering common questions about the subject  on fora.tv
* Swine flu charts and maps Numeric analysis and approximation of current active cases
* "Swine Influenza" disease card on World Organisation for Animal Health
*Worried about swine flu? Then you should be terrified about the regular flu.
* Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Swine Flu
* Center for Infectious Disease Research and Policy – Novel H1N1 influenza resource list 
* Pandemic Flu US Government Site
* World Health Organization (WHO): Swine influenza
* Medical Encyclopedia Medline Plus: Swine Flu
* Health-EU portal EU response to influenza
* European Commission – Public Health EU coordination on Pandemic (H1N1) 2009

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਮਾਰੀਆਂ
ਯੇਗਾਬੌਮ

**ਯੇਗਾਬੌਮ** ਇਹ ਇੱਕ ਬੌਮ ਸ਼ੌਟ ਸ਼ਰਾਬ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੇਗਾਮਾਇਸਟਰ ਵਿੱਚ ਬੀਅਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਸਨੂੰ ਰੈੱਡ ਬੁੱਲ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਸ਼ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਇਸਨੂੰ ਟਰਬੋਯੇਗੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਜਾਰਤੀ ਸਮੇ, ਰੈੱਡ ਬੁੱਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਇਨਟ ਗਲਾਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ੌਟ ਯੇਗਾਮਾਇਸਟਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਯੇਗਾਟਰੇਨ
ਜਦ ਬਹੁਤੇ ਯੇਗਾਬੌਮ ਇਕੱਠੇ ਮੰਗਵਾਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਯੇਗਾਟਰੇਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਬੁੱਲ ਦੇ ਗਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਸਾਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਗਲਾਸ ਰੱਖ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੇਗਾਮਾਇਸਟਰ ਦੇ ਗਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਹਲਾ ਸ਼ੌਟ ਗਲਾਸ ਜੋ ਕੇ ਖਾਲੀ ਗਲਾਸ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਹਲਕੇ ਜੇਹੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਿਹਲੇ ਰੈੱਡ ਬੁੱਲ ਦੇ ਗਲਾਸ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ੋਰ ਇਸ ਤਰਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੇ ਜੋ ਅਗਲੇ ਯੇਗਾਮਾਇਸਟਰ ਦੇ ਸ਼ੌਟ ਹਨ ਓਹ ਅਗਲੇ ਰੈੱਡ ਬੁੱਲ ਦੇ ਗਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਡੋਮੀਨੋ ਇਫੈਕਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਸਰ
ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਉਹਨਾਂ ਪੇ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਫ਼ੀਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਾਬ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੈਫ਼ੀਨ ਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਅਸਰ ਕੁੱਛ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਯੇਗਾਬੌਮ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੈਫ਼ੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਕਟੇਲ
ਬੰਨ੍ਹਵੀਂ ਖ਼ੁਰਾਕ

**ਬੰਨ੍ਹਵੀਂ ਖ਼ੁਰਾਕ** ਜਾਂ **ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ** ਜਾਂ **ਸੰਜਮੀ ਖ਼ੁਰਾਕ** ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ, ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਵਧਾਉਣ ਖ਼ਾਤਰ ਬੰਨ੍ਹਵੇਂ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲੈਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰੇ ਜਾਂ ਮੋਟੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਭਾਰ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*
*How to Diet , National Health Service
*The food pyramid: Video lectures at the Harvard School of public health 
*US News and World Report, Health: Eat Like Our Ancestors. An Interview with Harvard Psychology’s Deirdre Barrett 6/29/07 
*A PBS Frontline interview with Prof. Walter Willett, Chair of Harvard's nutrition department
*"Not All Calories Are Created Equal, Author Says". Excerpt from *Good Calories, Bad Calories* and NPR interview with Gary Taubes and Dr. Ronald Krauss (2 November 2007).

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਟਾਪਾ
ਰਾਮਕਲੀ

**ਰਾਮਕਲੀ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: ਰਾਮਕਰੀ) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਸਵੇਰ ਸਮੇਂ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਥਾਂ ਤੇ ਆਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਭੈਰਵ ਠਾਟ ਦਾ ਔੜਵ ਸੰਪੂਰਣ ਰਾਗ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਰਾਗਣੀ ਵਿੱਚ ਆਰੋਹੀ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਨਿਸਾਦ ਵਰਜਿਤ ਹਨ. ਰਿਸਭ ਅਤੇ ਧੈਵਤ ਕੋਮਲ, ਬਾਕੀ ਸੁਰ ਸ਼੍ਰਾੱਧ ਹਨ। ਧੈਵਤ ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰਿਸਭ ਸੰਵਾਦੀ ਹੈ। ਗਾਉਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਪਹਰ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹੇ ਤੀਕ ਹੈ। ਆਰੋਹੀ- ਸ ਰਾ ਗ ਪ ਧਾ ਸ. ਅਵਰੋਹੀ- ਸ ਨ ਧਾ ਪ ਮ ਗ ਰਾ ਸ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ

## ਵਰਣਨ 
ਇਹ ਰਾਗ ਭੈਰਵ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਭੈਰਵ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਧੈਵਤ ਘੱਟ ਅੰਦੋਲਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਗ ਮੱਧ ਅਤੇ ਤਾਰ ਸਪਤਕ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਭੈਰਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਰਾਮਕਲੀ ਵਿੱਚ, ਤੀਵ੍ਰ ਮੱਧਯਮ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਨਿਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸੰਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਃ "ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਧ  ਨੀ ਧ ਪ ; ਗ ਮ ਰੇ ਸ " ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਆਰੋਹ ਵਿੱਚੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂਃ ਨੀ ਸ ਗ ਮ ਪ [1]
ਸੰਘ

ਕੰਗਰੋੜਧਾਰੀ ਅੰਗ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਸੰਘ** ਜਾਂ **ਕੰਠ** ਧੌਣ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਵਿੱਚ ਪੋਲ ਅਤੇ ਘੰਡੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਰ ਅਤੇ ਧੌਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਘ
ਅਨੀਂਦਰਾ

**ਅਨੀਂਦਰਾ** ਜਾਂ **ਉਨੀਂਦਰਾਪਣ** ਨੀਂਦ ਦੀ ਬੇਤਰਤੀਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਸਕਣ ਜਾਂ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਤੱਕ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿ ਸਕਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਧੌਣ

**ਧੌਣ** ਕਈ ਸਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਗਰੋੜਧਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰ ਨੂੰ ਧੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਰ ਅਤੇ ਧੌਣ ਸੁਸਾਇਟੀ
* ਅੰਗ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਜ਼.  ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤੀ ਅੰਗ-ਵਿਗਿਆਨ ਐਟਲਸ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਰ ਅਤੇ ਧੌਣ
ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ

**ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ** (ਜਨਮ 4 ਅਗਸਤ 1965) ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਘੰਡੀ

**ਘੰਡੀ** ਜਾਂ **ਗਲ਼** ਜਾਂ **ਕੰਠ**, ਜਿਹਨੂੰ **ਸੁਰ ਗ੍ਰੰਥੀ** ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਲਥਲੀ, ਭੁਜੰਗਮ ਅਤੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਧੌਣ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹ ਲੈਣ, ਅਵਾਜ਼ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲ਼ੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਰਾਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਾਜ਼ ਦਾ ਤਿੱਖਾਪਣ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਰ ਅਤੇ ਧੌਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਅਵਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਘ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘੰਡੀ
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਸਿਡਨੀ

**ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ,ਸਿਡਨੀ** ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿਡਨੀ ਦੇ ਸੇੰਟ੍ਰਲ ਬਿਜ਼ਨੇਸ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬਰੌਡਵੈੈ ਨਾਮਕ ਗਲੀ ਵਿਖੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਮਾਰਤਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਬਣੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਭਾਗ
ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਵੀਮਰ

**ਡੇਵਿਡ ਲੌਰੇਨਸ ਸ਼ਵੀਮਰ** (ਜਨਮ 2 ਨਵੰਬਰ 1966) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਕਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਫਿਲਮ *ਏ ਡੈਡਲੀ ਸਾਇਲੈਂਸ* (1989) ਵਿੱਚ ਰੋਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਲ ਕੀਤੇ ਜਿਵੇਂ: ਐਲ.ਏ. ਲਾ, ਦ ਵਨਡਰਸ ਈਅਰਸ, ਅਤੇ ਮੋਂਟੀ ਆਦਿ। ਸ਼ਵੀਮਰ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਫਰੈਂਡਜ਼ ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਗੈਲਰ ਵੱਜੋਂ ਨਿਭਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਿਲੀ।

## ਜੀਵਨ
ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਵੀਮਰ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਆ ਗਿਆ।
'' in July 2005]]
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਖਿਉਵਾਲੀ

**ਖਿਉਵਾਲੀ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਰਾ

**ਕਵੋਰਾ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਵੈੱਬਸਾਇਟ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਵਾਲ ਬਣਾਏ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸੋਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜੂਨ ‌‍2009 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਕਵੋਰਾ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉੱਤਰ ਸੋਧ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਵੇਰਵਾ 
ਇਸਨੂੰ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਦੋ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਐਡਮ ਡੈਨਜਲੋ ਅਤੇ ਚਾਰਲੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਡੈਨਜਲੋ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਚਾਰਲੀ ਕਵੋਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ ਵਾਲੀ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕ਼ੁਓਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਈਫ਼ੋਨ ਐਪ 29 ਸਤੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਅਤੇ ਏੰਡਰੋਇਡ ਐਪ 5 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚਲਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
ਸਟਾਲਿਨਵੀਰ ਸਿੰਘ

**ਸਟਾਲਿਨਵੀਰ** (ਜਨਮ 20 ਦਸੰਬਰ 1987) ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਲਿੱਦੜਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸਟਾਲਿਨਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਦਸੰਬਰ 1987 ਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਿੱਦੜਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਗੀਤਕਾਰ ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਅਕੈਡਮੀ, ਮਸਤੂਆਣਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਉਪਰੰਤ ਉਚ-ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਦਾਖਿਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਲਿਖਣ, ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੌਂਕ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਅਕਸਰ ਕਾਲਜ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਛੱਪਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦਾ ਇਕ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਬੱਦਲਾਂ ਉਹਲੇ ਮੱਘਦਾ ਸੂਰਜ' ਵੀ ਛਪਿਆ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ
ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ। ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਰਜੀਤ ਹਰਮਨ ਦੇ ਗੀਤ 'ਜੱਟੀ' ਦੇ ਵੀਡੀਉ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਇੰਡਸਟਰੀ 'ਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗਾਇਆ ਗੀਤ 'ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲਾ ਰਖ਼ਣਾ' ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਵੀਡੀਉ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦਾ ਰੰਗ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ।

## ਵੀਡੀਉਗ੍ਰਾਫੀ
ਸਟਾਲਿਨਵੀਰ ਵਲੋਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਗਏ 90 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵੀਡੀਓ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗੀਤ ‘ਜੱਟੀ’, ‘ਮਾਏ ਨੀ ਮਾਏ’ (ਹਰਜੀਤ ਹਰਮਨ), ‘ਅੱਖ ਬਦਲੀ’ (ਰਵਿੰਦਰ ਗਰੇਵਾਲ), ‘ਮੰਜੀ’ (ਗੀਤਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ), ‘ਸਾਉਣ’, ‘ ਸ਼ੇਰ’ ‘ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਗੁਰੂ’ ( ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ) , ‘ਕੁਰਬਾਨੀ’, ‘ ਬੈਡ ਕੰਪਨੀ’ (ਰਣਜੀਤ ਬਾਵਾ), ‘ਤੇਰਾ ਟਾਇਮ’ (ਜੱਸ ਬਾਜਵਾ) , ‘ਬੇਰੀ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ’, ‘ਕੰਧਾਂ ਕੱਚੀਆਂ’ (ਵੀਤ ਬਲਜੀਤ), ‘ਸੁੱਚਾ ਸੂਰਮਾ’ (ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਬਿੱਲਾ) , ‘ਫਸਲ’ (ਫਤਿਹ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ’), ‘ਸਰਹਾਣੇ ਪਈ ਬੰਦੂਕ’ ‘ਵੀਹ ਕਿੱਲੇ’ (ਹਾਰਵੀ), ‘ਸੋਹਣੀ’ (ਸਰਬਜੀਤ ਚੀਮਾ), ‘ਰੋਟੀਆਂ’ (ਸਾਰਥੀ ਕੇ), ‘ਦਲੇਰੀਆਂ’ (ਗਗਨ ਕੋਕਰੀ), ‘ਸੱਚੇ ਬੋਲ’ (ਪੰਮਾ ਡੂੰਮਵਾਲ), ‘ਮਿਲਣੇ ਦੀ ਰੁੱਤ’ (ਗੁਰਸ਼ਬਦ), ‘ਗੱਲਾਂ ਸੱਚੀਆਂ’ (ਗੈਰੀ ਸੰਧੂ), ‘ਕਬੂਤਰ ਚੀਨਾ’ (ਗੈਰੀ ਬਾਵਾ) ਹਨ। ਸੰਗੀਤਕ ਵੀਡੀਉ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤਕ ਵੀਡੀਉਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ:-

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਰੇਡੀਓ ਸਪਾਈਸ ਉੱਤੇ ਸਟਾਲਿਨਵੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਜੱਗੀ ਸਿੰਘ

**ਜੱਗੀ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। 1999 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ *ਇਸ਼ਕ ਤੇਰੇ ਵੱਸਦਾ ਨਹੀਂ* ਨਾਲ਼ ਇਹਨਾਂ ਸੰਗੀਤਕ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੁਡਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹਨ। ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਸੰਗਤਕ ਸਫ਼ਰ 
1999 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ *ਇਸ਼ਕ ਤੇਰੇ ਵੱਸਦਾ ਨਹੀਂ* ਨਾਲ਼ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ *ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ*, *ਸੁਪਨਾ* ਅਤੇ *ਸੱਜਣਾ ਵੇ ਸੱਜਣਾ* ਐਲਬਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਮਿੰਨੀ ਪੰਜਾਬ, ਧਰਤੀ, ਜੀਹਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੁੱਟਿਆ, ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ, ਮੇਲ ਕਰਾ ਦੇ ਰੱਬਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਨੌਟੀ ਜੱਟਸ, ਫੇਰ ਮਾਮਲਾ ਗੜਬੜ ਗੜਬੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਇਕ ਇੰਦਜੀਤ ਨਿੱਕੂ ਦੀ ਐਲਬਮ *ਦੇਸੀ ਬੰਦੇ*, ਦਿਲਜੀਤ ਦੀ *ਸਿੱਖ* ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਗੁਲਰੇਜ਼ ਅਖ਼ਤਰ ਦੀ *ਖ਼ਵਾਬ* ਐਲਬਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
*ਧਰਮਪ੍ਰੀਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਰੇਖਾ ਭਾਰਦਵਾਜ

**ਰੇਖਾ ਭਾਰਦਵਾਜ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ.