open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਾਣਾ

**ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਾਣਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Srishti Rana**) ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਦੀਵਾ - ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਇੰਡੀਆ 2013 ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ 2013 ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਰਲਡ 2013 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਸੋਲ, ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 51 ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦੇ ਹੋਏ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਰਲਡ ਖਿਤਾਬ ਦੀ ਜੇਤੂ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੀ। ਇਹ ਖਿਤਾਬ 2000 ਵਿੱਚ ਦੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਖਿਤਾਬ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2013 ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟਾਪ 5 ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਉਹ *ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ*  ਸਾਲ 2014 ਅਤੇ 2015 ਲਈ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਹ ਕਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ੋਅ ਜਾਫੀ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੱਲੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਨੀਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਅੰਜੂ ਮੋਦੀ, ਵਰੁਣ ਬਹਿਲ, ਗੌਰਵ ਗੁਪਤਾ, ਰੋਹਿਤ ਬਲ, ਸ਼ੇਹਲਾ ਖਾਨ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਅਤੇ ਨਿਖਿਲ, ਰੌਕੀ ਐਸ, ਸਾਇਸ਼ਾ ਸ਼ਿੰਦੇ, ਮੰਦਿਰਾ ਵਿਰਕ, ਅਤੇ ਨੀਤਾ ਲੂਲਾ ਸਮੇਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਲਈ ਸੈਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਰਾਣਾ ਦਾ ਜਨਮ ਆਨੰਦ ਰਾਣਾ ਅਤੇ ਸੁਮਨ ਰਾਣਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਮਾਡਰਨ ਵਿਦਿਆ ਨਿਕੇਤਨ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਆਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਾਨਵ ਰਚਨਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
### ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਰਲਡ 2013 
ਰਾਣਾ ਨੂੰ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਰਲਡ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਡੈਲੀਗੇਟ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਰਲਡ 2013 ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2013 
ਉਸਨੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ ( ਮਿਸ ਦੀਵਾ - 2013 ) ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਰਲਡ 2013 ਦਾ ਤਾਜ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ।

### ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਦਿੱਲੀ 2013 
ਰਾਣਾ ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਦਿੱਲੀ 2013 ਦੀ ਜੇਤੂ ਸੀ।

### ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2013 
ਉਹ 24 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਤੀਜੀ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਫੈਸ਼ਨ ਆਈਕਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਿੱਲੀ 2013 
ਉਹ ਪੌਂਡ ਦੀ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਿੱਲੀ 2013 ਦੇ ਤਿੰਨ ਖਿਤਾਬ ਧਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਬਰਾੜ

**ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਬਰਾੜ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Manpreet Kaur Brar**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਤਾਜ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ 1995 ਦੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜੂਨ 1973 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੇਡੀ ਇਰਵਿਨ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰਿਸੋਰਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਆਨਰਜ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਆਪਣੇ ਅੰਤਿਮ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਰਾੜ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 1995 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਾਮੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1995 ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਿਸ ਯੂਐਸਏ ਚੈਲਸੀ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ। ਬਰਾੜ ਨੇ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਅਲਮਾਰੀ ਦਾ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਰਿਤੂ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ *ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

1995 ਵਿੱਚ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਉਸੇ ਸਾਲ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਉਪ ਜੇਤੂ ਵੀ ਬਣੀ। ਉਹ ਵਾਚ ਕੰਪਨੀ ਓਮੇਗਾ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਸੀ। ਉਹ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਸ, ਗਰੇਵੀਰਾ ਮੈਨਹੰਟ ਅਤੇ ਏਡੀ ਕਲੱਬ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੈਨਲ ਵੀ 'ਤੇ ਸਟਾਰ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ, ਬੀਪੀਐਲ ਓਏ ਅਤੇ ਮੰਗਤਾ ਹੈ ਵਰਗੇ ਕਈ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰਜੁਨ ਵਾਲੀਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਡ ਅੰਡੇਟੇਰੀਅਨ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ - ਪਹਿਲੀ ਰਨਰ-ਅੱਪ (ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1995)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸਾਕਸ਼ੀ ਮਲਿਕ (ਅਦਾਕਾਰਾ)

**ਸਾਕਸ਼ੀ ਮਲਿਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sakshi Malik**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਫਿਟਨੈਸ ਪ੍ਰਭਾਵਕ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਲਮ *ਸੋਨੂੰ ਕੇ ਟੀਟੂ ਕੀ ਸਵੀਟੀ* ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੀਤ, " ਬੌਮ ਡਿਗੀ ਡਿਗੀ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਸਾਕਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਨਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜੈਪੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਨੋਇਡਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਲਿਕ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨੈਕਾ ਅਤੇ ਪੀਸੀ ਜਵੈਲਰ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ *ਸੋਨੂੰ ਕੇ ਟੀਟੂ ਕੀ ਸਵੀਟੀ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਦਾ ਉਸਦਾ ਗੀਤ, "ਬੌਮ ਡਿਗੀ ਡਿਗੀ" *,* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਰਮਾਨ ਮਲਿਕ ਦੇ ਸਿੰਗਲ "ਵੇਹਮ" ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ।

ਉਸਦੀ ਫੋਟੋ 2020 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ V ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਫੋਟੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ "ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਅਯੋਗ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ"; ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਅਲਵਰ ਕਿਲ੍ਹਾ

thumb| ਅਲਵਰ ਕਿਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ
thumb| ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਅਲਵਰ ਕਿਲੇ ਦਾ ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼
**ਬਾਲਾ ਕਿਲ੍ਹਾ** ਜਿਸ ਨੂੰ **ਅਲਵਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹੇ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਲਵਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਰਾਵਲੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹਾ  ਲੰਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ  ਚੌੜਾ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 928 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਨਿਕੁੰਭ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1492 ਵਿਚ ਖਾਨਜ਼ਾਦਾ ਅਲਾਵਲ ਖਾਨ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਿਕੁੰਭ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਲਾ ਕਿਲਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਨਿਕੁੰਭ ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬੜੌਦਾ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੂਰਬੀ ਖਾਨਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ. ਇਸਨੂੰ 1521 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹਸਨ ਖਾਨ ਮੇਵਾਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁਗਲਾਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਾਟ ਸ਼ਾਸਕ ਸੂਰਜ ਮੱਲ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਲਵਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਇਸ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਰਮਦਾ, ਤਾਪੀ, ਗਿਰਨਾ ਬੇਸਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕੁੰਭ ਰਾਜਪੂਤ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਵੱਸਣ ਲਈ ਢੁਕਵੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਹੀ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਅਰਵਾਲੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਮੇਵਾਦ ਮੇਵਾੜ ਅਤੇ ਮਾਰਵਾ ਮਰਵਾੜ ਨੂੰ ਵੰਡੀ ਗਈ।

ਸ਼ਿਰਪੁਰ, ਧੂਲੇ, ਤਾਪੀ ਅਤੇ ਗਿਰਨਾ ਨਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਤਪੁਤਾਡਾ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਪਿਟਲਖੋਰਾ ਤੱਕ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਮਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਪਟਨਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਪਿਟਲਖੋਰਾ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਦੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ। ਨਿਕੁੰਭ ਰਾਜਪੂਤ ਆਂਦੀਰਖੇੜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਰਨਾ ਬੈਂਕ ਬੇਸਿਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅੱਜ ਦੇ ਗੌਤਲਾ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੰਜਨਗਾਂਵ ਤੱਕ ਪਰਵਾਸ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਫੈਲਾਏ ਗਏ।

ਕਛਵਾਹਾ ਰਾਜਪੂਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਰਖੇੜਾ ਅਤੇ ਉੰਬਰਖੇੜਾ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦੇ ਖੰਡੇਸ ਦੀ ਗਿਰਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅਤੇ ਬੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ। ਅੱਜ ਦੇ ਮੇਹੁਨਬਾੜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਵਾਰ ਪਰਮਾਰ ਰਾਜਪੂਤ, ਵਰਖੇੜਾ ਵਿੱਚ ਕੱਚਵਾਹਾ। ਨਿਕੁੰਭ ਰਾਜਪੂਤ .ਅੰਦੀਰਖੇੜਾ ਅਤੇ ਰੰਜਨਗਾਂਵ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਪਿੰਪਲਗਾਓਂ ਸਤਪੁਡਾ ਰੇਂਜਾਂ ਵਿੱਚ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਪੇਸ਼ਵਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਤਨਦਾਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਵਰਣਨ 
thumb| ਬਾਲਾ ਕਿਲਾ ਤੋਂ ਅਲਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ  ਰਿਜਟੌਪ 'ਤੇ 15 ਵੱਡੇ ਅਤੇ 51 ਛੋਟੇ ਟਾਵਰ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਪਰ. ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਸਤੂਰੀ ਲਈ 446 ਖੁੱਲੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 8 ਵੱਡੇ ਬੁਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਲਵਰ ਰਾਜ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਬਾਲਾ ਕਿਲਾ, ਅਲਵਰ ਦਾ ਕਿਲਾ
* 978-81-7387-177-1 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਅਦਿਤੀ ਸਿੰਘ (ਰਾਜਨੇਤਾ)

**ਅਦਿਤੀ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Aditi Singh;** ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ, ਉਸਨੇ 2017 ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (2017-2022) ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ 2021 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਦਿਨੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਕਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਸਦਰ ਦੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸਨ। ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਡਿਊਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ 2017 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ 90,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅੰਗਦ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਅਜਮੇਰ

**ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਅਜਮੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਜੈਰਾਜਾ ਚੌਹਾਨ (721–734) ਦੁਆਰਾ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ **ਅਜੈਮੇਰੂ ਦੁਰਗ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਕਿਲਾ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹਮਲਾ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ 1024 ਈ. ਉਸ ਨੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।

ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ, ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਰਾਣਾ ਰਾਇਮਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਨੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਗਵਰਨਰ ਮੱਲੂ ਖਾਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾਬਾਈ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕਰਮਚੰਦ ਪੰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੋਲ, ਫੁੱਟਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਗਗੁੜੀ ਕੀ ਫਾਟਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਵਿਚ 14 ਬੁਰਜ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੇਟਵੇਅ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਹੁਣ ਖੰਡਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬੁਰਜ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੀਮ ਬੁਰਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਗਰਭ ਗੁੰਜਮ, ਜਾਂ 'ਗਰਜ ਤੋਂ ਗਰਜ' ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤੋਪ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ।

ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾਂ ਸਾਹਿਬ ਕੀ ਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 1202 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਪੂਤ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਤਾਰੀਖੀ ਦਾਉਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 1544 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦਰਗਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਰਗਾਹ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕੁਮਾਰੀ ਬਾਜਪਾਈ

**ਰਾਜਿੰਦਰਾ** **ਕੁਮਾਰੀ** **ਬਾਜਪਾਈ** (8 ਫਰਵਰੀ 1925 – 17 ਜੁਲਾਈ 1999) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਸੀ। ਉਹ 1980, 1984 ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਸੀਤਾਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਰੀਬੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਪਾਤਰ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 8 ਫਰਵਰੀ 1925 ਨੂੰ ਲਾਲੂਚੱਕ, ਭਾਗਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰ. ਐਸ ਕੇ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਉਹ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੀ ਪੋਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮਾ ਚਰਨ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਿਗਰੀਆਂ

ਉਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਡੀਐਨ ਬਾਜਪਾਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ 1942 ਦੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਜਪਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੀ। ਮਨੀਸ਼ਾ ਦਿਵੇਦੀ। ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (1970-77) ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1980, 1984 ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਸੀਤਾਪੁਰ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਉਹ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ (1984-86) ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਕਿਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ (1986-87) ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਭਲਾਈ (1987-89) ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ। ਉਸਨੂੰ 2 ਮਈ 1995 ਤੋਂ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1998 ਤੱਕ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਦੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

ਲੰਮੀ ਕਿਡਨੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 17 ਜੁਲਾਈ 1999 ਨੂੰ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਛੱਡ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਜਪਾਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਰੰਜਨਾ ਬਾਜਪਾਈ, ਉਸ ਦੀ ਨੂੰਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਸ਼੍ਰੀਆ ਝਾਅ

**ਸ਼੍ਰੀਆ ਝਾਅ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ: **Shriya Jha**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਤੇਲਗੂ, ਉੜੀਆ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਅਮਰਦੀਪ ਝਾਅ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਹਾਰਾ ਵਨ 'ਤੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਸੀਰੀਅਲ *ਝਿਲਮਿਲ ਸੀਤਾਰੋਂ ਕਾ ਆਂਗਨ ਹੋਗਾ* ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ GNFC ਸਕੂਲ, ਮਸੂਰੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ ' ਤੇ ਨਿਮਕੀ ਮੁਖੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ' ਤੇ ਈਸ਼ਾਰੋਨ ਈਸ਼ਾਰੋਨ ਮੈਂ ਵਿੱਚ ਸਵੀਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਨੀ ਸਾਬ ਉੱਤੇ ਜਿੱਦੀ ਦਿਲ ਮਾਨੇ ਨਾ ਵਿੱਚ ਬਰਖਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਫਿਲਮਾਂ 
### ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ 
* *ਗੀਤਾ (2008 ਫਿਲਮ)*

### ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ 
* *ਤੋਮਰ ਜੋਨੀਓ* (2008)
* *ਓਲੋਟ ਪਲੋਟ* (2009 ਫਿਲਮ)

### ਉੜੀਆ ਫਿਲਮਾਂ 
* *ਲੁਚਾਕਲੀ*
* *ਅੰਮਾ ਭੀਤਾਰੇ ਕਿਛੁ ਆਚੀ* 
* *ਸ਼ਤਰੂ ਸੰਘਰ* 

## ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ 
* *ਝਿਲਮਿਲ ਸੀਤਾਰੋਂ ਕਾ ਆਂਗਨ ਹੋਵੇਗਾ ਆਂਗਨ ਰਾਏਚੰਦ (ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ)*
* *ਦੋ ਦਿਲ ਬੰਧੇ ਏਕ ਡੋਰੀ ਸੇ ਮਾਧਵੀ (ਵਿਰੋਧੀ) ਵਜੋਂ*
* *ਉਤਰਨ*
* *ਨਿਮਕੀ ਮੁਖੀਆ, ਸਵੀਟੀ ਵਜੋਂ, ਨਿਮਕੀ ਦੀ ਭਾਬੀ ਅਤੇ ਰਿਤੂਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ (ਪ੍ਰੋਟਾਗਨਿਸਟ)* 2018-2019
* *ਨਿਮਕੀ ਵਿਧਾਇਕ ਵਿਚ* ਸਵੀਟੀ ਅਭਿਮੰਨਿਊ ਰਾਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (2019-2020)
* *ਈਸ਼ਾਰੋ ਈਸ਼ਾਰੋ ਮੈਂ* ਵਿਚ ਮੋਹਨਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (2020)
* *ਜ਼ਿੱਦੀ ਦਿਲ ਮਾਨੇ ਨਾ* ਵਿਚ ਬਰਖਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਵਜੋਂ (2021-2022)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ

**ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ** ਇੱਕ ਅਰਧ-ਸੁੱਕਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੁੰਝੁਨੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸੀਕਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਜੋ ਅਰਾਵਲੀ ਅਤੇ ਚੁਰੂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜੰਗਲਦੇਸ਼ ਖੇਤਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਰਿਆਣਾ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੇਵਾਤ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਧੁੰਧਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਜਮੇਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਾਰਵਾੜ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 13784 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।

17ਵੀਂ ਤੋਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਾੜੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਵੇਲੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਅਮੀਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ - ਘਰ, ਮੰਦਰ, ਅਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਬਣਾ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੋਵੇਂ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।

## *ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ* ਦੀ ਵਿਉਤਪਤੀ 
*ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਦਾ* ਜ਼ਿਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ *ਬੰਕਿਦਾਸ ਕੀ ਖਿਆਤ* ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। *ਬਾਂਕੀਦਾਸ* ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਕਰਨਲ ਡਬਲਯੂ.ਐਸ. ਗਾਰਡਨਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1803 ਵਿੱਚ *ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ* ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੇਮਸ ਟੌਡ ਨੇ ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ। *ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ* ਸ਼ਬਦ *ਵੰਸ਼ ਭਾਸਕਰ* ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਓ ਸ਼ੇਖਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

### ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ 
ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਸੀਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
** ਸੀਕਰ
** ਫਤਿਹਪੁਰ
** ਰੀਂਗਸ
** ਸ੍ਰੀ ਮਾਧੋਪੁਰ
* ਝੁਨਝੁਨੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
** ਝੁੰਝੁਨੂ
** ਚਿਰਾਵਾ
** ਨਵਲਗੜ੍ਹ
** ਉਦੈਪੁਰਵਤੀ
** ਪਿਲਾਨੀ
** ਖੇਤੜੀ
* ਚੁਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
** ਚੁਰੂ
** ਰਤਨਗੜ੍ਹ
** ਸਰਦਾਰਸ਼ਹਿਰ
** ਤਾਰਾਨਗਰ
** ਸਾਲਾਸਰ

## ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 
right|thumb| ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਨੇ ਘਰ ਰੰਗੇ।

### ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਸ਼ਾਹਪੁਰਾ ਹਵੇਲੀ ਇੱਕ 300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਮਹਿਲ ਹੈ ਜੋ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਓ ਸ਼ੇਖਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਓ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। *ਜ਼ੇਨਾ* (ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ) ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਮਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥੀਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਫੁਹਾਰਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੁਰਜ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ  ਕੰਧਾਂ ਹਨ। ਮੋਟਾ। ਦੀਵਾਨਖਾਨਾ, ਰਸਮੀ ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੋਰਟਰੇਟ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਵਚਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਹਵੇਲੀ ਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਜ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਹੈਰੀਟੇਜ ਹੋਟਲ ਵਜੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਵੇਲੀ ਨੂੰ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ

### ਹਵੇਲੀਆਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਫਰੈਸਕੋਸ 
ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਮਾਰਤਾਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।  ਸ਼ਾਹਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਪੁਰਾ ਹਵੇਲੀ, 65&nbsp;ਜੈਪੁਰ-ਦਿੱਲੀ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੰਗਲ ਸਿਰੋਹੀ, 130&nbsp;ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (ਐਨਸੀਆਰ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

### ਪਹਿਰਾਵਾ 
ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਜੋਂ *ਘੱਗਰਾ ਲੁੱਗਦੀ* ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰਦ ਆਮ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਦਾ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਆ ਗੁਪਤੋ

**ਸ਼੍ਰੇਆ ਗੁਪਤੋ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Shreya Gupto**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਰਨਾਮ ਆਇਰਾਮ (2008), ਮਥਿਆਲ ਵੇਲ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ (2020) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਸ਼੍ਰੇਆ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਐਮ.ਓ.ਪੀ. ਵੈਸ਼ਨਵ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੇਆ ਨੂੰ ਪਾਮਰ ਹਾਈਪਰਹਾਈਡਰੋਸਿਸ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ਼੍ਰੇਆ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ ਦੇ ਐਕਟਿੰਗ ਸਕੂਲ 'ਐਕਟਰ ਪ੍ਰਿਪੇਅਰਸ' ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣ ਲੱਗੇ। ਉਸਨੇ 2022 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 25 ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰੇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵਾਰਨਮ ਆਇਰਾਮ, ਪੱਲੀਕੂਡਮ, ਤਿਰੂਵਿਲਈਆਦਲ ਆਰਮਬਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਅਰਾਮਬਮ, ਰੋਮੀਓ ਜੂਲੀਅਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰੇਆ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਰਾਗਿਨੀ ਐਮਐਮਐਸ: ਰਿਟਰਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਜ਼ੂਮ ਸਟੂਡੀਓ ਦੀ ਮੂਲ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਮੋਮ ਐਂਡ ਕੋ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਆ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਫਰਸਟਸ ਵਿੱਚ ਰਿਤੂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਗੋਇੰਗ ਵਾਇਰਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਲਿਮਟਿਡ ਜੋ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਆ ਗੁਪਤਾ ਹੋਰ ਵੈੱਬ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਯੂਸ਼ ਮਹਿਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਨਿਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਯੂਸ਼ ਮਹਿਰਾ ਦੇ ਨਾਲ 'ਲਵ ਕੀ ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਡੇਟ' ਅਤੇ ਫਿਲਟਰ ਕਾਪੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਡੇਟ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜੂਲੀ ਅਤੇ ਆਫਟਰ ਲਾਈਫ ਵਰਗੀਆਂ ਲਘੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ (ਭਾਰਤ)

ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਹੈ। ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਬੋਰਡ, ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ (ਆਈਏਐਸ), ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਡਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਕ੍ਰਮ 'ਤੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਚਾਰਜ ਅਧੀਨ ਹੈ। 2010 ਤੋਂ, ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Cabinet Secretariat — Government of India
*Official portal of the Government of India
*Union Public Service Commission
ਸ਼ੀਬਾ ਅਗਰਵਾਲ

**ਸ਼ੀਬਾ ਅਗਰਵਾਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਨਾਮ: **Sheeba Agarwal**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਸ਼ੀਬਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਕਾਸ਼ਦੀਪ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; ਉਸਨੇ ਸ਼ੀਬਾ ਨੂੰ *ਘਾਟ* ਅਤੇ *ਮਿਸ 420* ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਆਕਾਸ਼ਦੀਪ ਨੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ *ਭੂਤ ਆਇਆ* ਤੋਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।

## ਫਿਲਮਾਂ 
* ਹਮ ਬਾਜਾ ਬਜਾ ਦੇਗੇ  (2015)
*
* ਦਮ (2003)
* ਬਸਤੀ (2003)
*
* 500 ਕਾ ਨੋਟ (2002)
* ਮੇਰੀ ਪਾਰਟੀਗਿਆ (2002)
* ਏਕ ਔਰ ਜੰਗ (2001)
*
* ਭੂਤਨੀ (2000)
* ਘਾਟ (2000)
* ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ (2000) (ਆਈਟਮ ਗੀਤ)
* ਕਾਲ ਸਮਰਾਜ (1999)
* ਮਿਸ 420 (1998)
* ਅਜਨਬੀ ਸਾਇਆ (1998)
* ਜੀਓ ਸ਼ਾਨ ਸੇ (1997)
* ਕਾਲੀਆ (1997)
* ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ (1997)
* ਲਹੂ ਕੇ ਦੋ ਰੰਗ (1997) (ਆਈਟਮ ਗੀਤ)
* ਰਾਵਣ ਰਾਜ: ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ (1995)
* ਸੁਰਕਸ਼ਾ (1995)
* ਕਿੰਗ ਸੋਲੋਮਨ (1995) ( ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ)
* ਸਨਮ ਤੇਰੀ ਕਸਮ (1994)
* ਤੀਸਰਾ ਕੌਨ (1994) (ਆਈਟਮ ਗੀਤ)
* ਪਿਆਰ ਕਾ ਰੋਗ (1994)
* ਹਮ ਹੈਂ ਕਮਾਲ ਕੇ (1993)
* ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ (1993)
* ਆਸਮਾਨ ਸੇ ਗਿਰਾ (1992)
* ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ (1992)
* ਮਿਸਟਰ ਬਾਂਡ (1992)
* ਪਿਆਰ ਕਾ ਸਾਇਆ (1991)
* ਬਾਰਿਸ਼ (1991)
* *ਨਚਨੇਵਾਲੇ ਗਾਣੇਵਾਲੇ* (1991)
* ਯੇ ਆਗ ਕਬ ਬੁਝੇਗੀ (1991)
* ਅਥਿਸਾਇਆ ਪੀਰਾਵੀ (1990) (ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ)

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਰਿਚਾ ਪੱਲੋਡ

**ਰਿਚਾ ਪੱਲੋਡ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Richa Pallod**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ। *ਲਮਹੇ* (1991) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ, *ਨੁਵਵੇ ਕਵਾਲੀ* (2000) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਯਸ਼ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ ' ''ਨੀਲ' ਐਨ' ਨਿੱਕੀ* (2005) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ *ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ* (2001) ਅਤੇ *ਉਨੱਕਮ ਏਨਾਕੁਮ* (2006) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਨੇ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਬਜਾਜ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ 2011 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਜਨਮ 2013 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੋਇਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਿਚਾ ਪੱਲੋਡ ਨੇ ਫਿਲਮ *ਲਮਹੇ* (1991) ਅਤੇ *ਪਰਦੇਸ* (1997) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਾਲਗੁਨੀ ਪਾਠਕ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ "ਯਾਦ ਪਿਯਾ ਕੀ ਆਨੇ ਲਾਗੀ" ਅਤੇ "ਪਿਆ ਸੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਏ ਨੈਨ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਰਿਚਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ, *ਨੁਵਵੇ ਕਵਾਲੀ* (2000), ਤਰੁਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜੀਵ ਮੈਨਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ੂਟ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੋ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਰਿਚਾ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ "ਨਵੀਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ ਸੀ"। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਤੇਲਗੂ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।

ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, *ਸ਼ਾਜਹਾਂ* ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਚਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ "ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਚੰਗਾ" ਕਰਨ ਲਈ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ *ਅਲੀ ਅਰਜੁਨ* ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਰਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੋਜ ਭਾਰਤੀਰਾਜਾ ਸਨ। ਰਿਚਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਰਿਚਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਾਮੂਟੀ -ਸਟਾਰਰ *ਡੈਡੀ ਕੂਲ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਿੱਖ ਦੇ ਨਾਲ, 2009 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾੜੇ ਜਨਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਐਨੀ ਸਾਈਮਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ, ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਰਹੀ। ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਰਿਚਾ ਨੇ ਦੋ ਘੱਟ-ਬਜਟ ਦੀਆਂ ਅਣ-ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ, *ਨਲਵਾਰਵੂ* ਅਤੇ *ਕਢਲ ਕਲਵਾਨ* ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ, *ਐਕਸ-ਮੈਨ: ਫਸਟ ਕਲਾਸ* ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਡਬ ਕੀਤੇ ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ ਹਿੰਦੀ- ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸਦੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਰੋਜ਼ ਬਾਇਰਨ ਲਈ ਮੋਇਰਾ ਮੈਕਟੈਗਰਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਡਬਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਰਿਚਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, *ਯਾਗਵਾਰਾਇਨੁਮ ਨਾ ਕਾਕਾ/ਮਾਲੁਪੂ* (2015) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੀਆ ਸ਼ਰਮਾ

**ਸ਼੍ਰੀਆ ਸ਼ਰਮਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Shriya Sharma;** ਜਨਮ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ "*ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ*" ਵਿੱਚ ਸਨੇਹਾ ਬਜਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਸਟਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। *ਚਿੱਲਰ ਪਾਰਟੀ* (2011) ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸ਼੍ਰੀਆ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 1997 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਲਮਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਈਟ ਕਲੀਨਿਕ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ - ਰਿਟਸ ਡਾਈਟ। ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਕੰਮ 
ਸ਼੍ਰੀਆ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ - ਕੰਪਲੈਨ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੇਂਟਸ, ਰੈੱਡ ਲੇਬਲ ਟੀ, ਪੀਅਰਜ਼ ਸੋਪ, ਸੰਤੂਰ ਸਾਬਣ, ਕੋਲਗੇਟ, ਚੇਨਈ ਸਿਲਕ, ਪੋਥੀਸ, ਸਰਵਨਾ ਸਟੋਰਸ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਹਨ।, ਸਨਫੀਸਟ ਪਾਸਤਾ ਟ੍ਰੀਟ, ਲਕਸ ਕੋਜ਼ੀ, ਵਰਲਪੂਲ ਆਦਿ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ETV ਲਈ ਡਾਂਸ ਸਟੇਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਸਰਬੋਤਮ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡ - *ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੇ* ਲਈ ਔਰਤ।
* ਚਿੱਲਰ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਮਹਿਰਮ ਸਰਾਏ

[right|thumb| [ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ|ਆਈਜੀਆਈ ਟਰਮੀਨਲ-1 ਨੇੜੇ ਮਹਿਰਮ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਮੰਡਪ ਦੇ ਖੰਡਰ।]]
**ਮਹਿਰਮ ਦੀ ਸਰਾਏ** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ਲਾ ਹੈ ਜੋ ਏਐਸਆਈ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ IGI ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਹਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਖੁਸਰੇ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ, ਮਹਿਰਮ ਖਾਨ

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਨਾਮ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ *"ਮਹਿਰਾਮ ਦੀ ਸਰਾਏ"* ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਹਿਰਮ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਹਰਾਮ (ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ) ਜਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ (24 ਘੰਟੇ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਪਰਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰਮ ਦਾ ਮਤਲਬ "ਮਹਿਰਾਮ ਖਾਨ" ਨਾਮਕ ਖੁਸਰਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
INTACH ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ, ਸਵਪਨਾ ਲਿਡਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਮਹਿਰਮ ਕੀ ਸਰਾਏ ਕਾਫ਼ਲੇ ਅਤੇ ਨਾਮੀ ਮਹਿਰਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁਸਰੇ, ਮਹਿਰਮ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲ ਹਰਮ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਇਹ 7 ਕੋਸ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ (22.4&nbsp;km) ਮੁਗਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਖੇਲੀਲ ਬੇਗ, ਨੂੰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਰੁਸਤਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗਵਾਹ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਬਾਗ਼ੀ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਗਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਦਾਈ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਿਰਮ ਖਾਨ ਫਿਦਾਈ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਲਤ ਕੰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ।

## ਸੰਭਾਲ 
2016 ਤੱਕ, ਖੰਡਰ ਸਮਾਰਕ ਦੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੰਨਤੋੜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਸਲ ਚਾਰ ਛੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਅਤੇ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਦੇ 3 ਅਸਲ ਗੇਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਦੀਵਾਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਗਈ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਖੂਹ ਸੁੱਕ ਗਏ ਸਨ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬ ਗਏ ਸਨ। ਮਲਬਾ, ਬਾਗ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਹਿਰਮ ਕੀ ਸਰਾਏ 'ਤੇ ਨਵੰਬਰ 2017 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ
ਮਹਿਰਮ ਨਗਰ

[right|thumb|400x400px| [ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ|ਆਈਜੀਆਈ ਟਰਮੀਨਲ-1 ਨੇੜੇ ਮਹਿਰਮ ਸਰਾਏ ਵਿਖੇ ਮੰਡਪ ਦੇ ਖੰਡਰ।]]
**ਮਹਿਰਮ ਨਗਰ**, 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ IGI ਟਰਮੀਨਲ-1 ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮਹਿਰਮ ਨਗਰ ਪਿੰਡ, ਮਹਿਰਮ ਬਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਮਹਿਰਮ ਸਰਾਏ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1639 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਸਰੇ ਮਹਿਰਮ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲ ਹਰਮ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ।

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਬੋਰਡ ਨੇ ਕਈ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ (ਦਰਵਾਜ਼ਾ), ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਸਰਾਏ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਮੁਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਿਰਮ ਖਾਨ (ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਹਰਮ ਰੱਖਿਅਕ), ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ 1660 ਈ.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਹਿਰਮ ਨਗਰ ਅਤੇ ਸਰਾਏ ਬਾਰੇ ਨਵੰਬਰ 2017 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
* ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ
* ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਮਾਂਰੇਖਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਅਮੀਸ਼ਾ ਪਟੇਲ

**ਅਮੀਸ਼ਾ ਪਟੇਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Ameesha Patel**), (ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ: **ਅਮੀਸ਼ਾ ਅਮਿਤ ਪਟੇਲ**; 9 ਜੂਨ 1975), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ *ਕਹੋ ਨਾ  . ਪਿਆਰ ਹੈ* ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ*.*ਜੋ ਕਿ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।

ਪਟੇਲ ਨੇ "ਗਦਰ: ਏਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ" (2001) ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਫਲ "ਬਦਰੀ" (2000) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਅਮੀਸ਼ਾ ਪਟੇਲ *ਹਮਰਾਜ਼* (2002), *ਕਯਾ ਯੇਹੀ ਪਿਆਰ ਹੈ* (2002), *ਹਨੀਮੂਨ ਟਰੈਵਲਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ (2007), ਭੂਲ ਭੁਲਾਇਆ (2007) ਅਤੇ ਰੇਸ 2 (2013)* ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਰਜਨੀ ਪਟੇਲ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ। 1986 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਗਲੀ 'ਬੈਰਿਸਰਰ ਰਜਨੀ ਪਟੇਲ ਮਾਰਗ' ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਪਟੇਲ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਪਟੇਲ ਦੇ ਘਰ 9 ਜੂਨ 1975 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਸ਼ਮਿਤ ਪਟੇਲ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਵਕੀਲ-ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੈਰਿਸਟਰ ਰਜਨੀ ਪਟੇਲ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬ੍ਰੀਚ ਕੈਂਡੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ-ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਅਮਿਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਆਸ਼ਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਅਤੇ ਜੌਨ ਕੌਨਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓ-ਜੈਨੇਟਿਕ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਟਫਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ 1992-93 ਲਈ ਮੁੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਆਖਰਕਾਰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ।

### ਵਿਵਾਦ 
ਅਗਸਤ 2006 ਵਿੱਚ, ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 18 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ-ਨਿਊਯਾਰਕ ਫਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟੇਲ ਨੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਟੇਲ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਸ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸੀਆਈਐਸਐਫ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਘਟਨਾ ਦੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਟੇਲ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀ "ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਝੂਠੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" ਇਤਫਾਕਨ ਇਸ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬੀ ਸਵਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਲਾਨਾ ਪਰੇਡ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਮੁਆਫੀ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ-ਨਿਊਯਾਰਕ ਫਲਾਈਟ ਲਈ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਲਈ ਦੋ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਬੁੱਕ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਬੁਕਿੰਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਇੱਕ ਫਲਾਈਟ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਫਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਨੀਨਾ ਮੈਨੁਅਲ

**ਨੀਨਾ ਮੈਨੁਅਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਨਾਮ: **Nina Manuel**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ, ਅਤੇ ਵੀ.ਜੇ. ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਮੈਨੂਅਲ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗੋਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੁਵੈਤ, ਬਹਿਰੀਨ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਿਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਬਣਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ 2 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਫੇਮਿਨਾ ਲੁੱਕ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਖਿਆ। ਮੈਨੂਅਲ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਮੇਹਰ ਜੇਸੀਆ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜੀਜੇ ਅਡਵਾਨੀ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੈਨੂਅਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਨਸੇਂਬਲ, ਇੱਕ ਹਾਉਟ ਕਾਉਚਰ ਸਟੋਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੈਂਪ ਸ਼ੋਅ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੈਨ ਮਿਗੁਏਲ, ਲਾਮੈਨ ਜੀਨਸ, ਬਾਉਸ਼ ਐਂਡ ਲੋਂਬ, ਲੇਵੀਜ਼, ਕੋਕਾ-ਕੋਲਾ, *ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਅਤੇ ਕੋਡਕ ਨਾਲ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਬਾਬਾ ਸਹਿਗਲ, ਰੇਮੋ ਅਤੇ ਅਨਾਇਦਾ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਲਈ ਸ਼ੂਟ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸੁਨੀਤ ਵਰਮਾ, ਜੇਜੇ ਵਾਲਿਆ, ਰਾਘਵੇਂਦਰ ਰਾਠੌੜ ਅਤੇ ਰਵੀ ਬਜਾਜ ਵਰਗੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਲਈ ਰੈਂਪ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਮੈਨੂਅਲ ਦਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ੋਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਨੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ - ਜ਼ੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ 'ਤੇ *ਨੀਨਾ ਐਟ 9*, ਜ਼ੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ 'ਤੇ *ਮਿਡਨਾਈਟ ਮੈਨੁਅਲ* ਅਤੇ ਜ਼ੀ ਕੈਫੇ 'ਤੇ *ਆੱਫਟ ਆਵਰਜ਼*। ਉਹ ਚੈਨਲ V 'ਤੇ ਵੀਜੇ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ *ਲੇਟ ਨਾਈਟ V* ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਨੀਨਾ ਮੈਨੂਅਲ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ -ਆਧਾਰਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲਵ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ 2010 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜੁਹੂ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜੇਡਬਲਿਊ ਮੈਰੀਅਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ ਚਰਚ, ਬਾਂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਚ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਜ਼ੈਨ ਮੈਨੁਅਲ ਸ਼ਾਹ (ਜਨਮ 2015) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਿਰਨ ਪਾਰਕ, ਦਿੱਲੀ

**ਹਿਰਨ ਪਾਰਕ** ਜਿਸ ਨੂੰ **ਆਦਿਤਿਆ ਨਾਥ ਝਾਅ ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੌਜ਼ ਖਾਸ ਦੀ ਉਪਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਆਦਿਤਿਆ ਨਾਥ ਝਾਅ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸੈਰ ਕਰਨ, ਜੌਗਿੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੀਕੈਂਡ ਆਊਟਿੰਗ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਪ-ਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਕ ਪਾਰਕ, ਪਿਕਨਿਕ ਸਪੌਟਸ ਰੈਬਿਟ ਐਨਕਲੋਜ਼ਰ ਆਦਿ। ਪਾਰਕ ਸਫਦਰਜੰਗ ਐਨਕਲੇਵ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਰਕ, ਹੌਜ਼ ਖਾਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਪਾਰਕ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਲਾਅਨ ਟੈਨਿਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਰਟ ਸਾਈਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਰ ਕੇ ਪੁਰਮ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਪਾਰਕ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੌਜ਼ ਖਾਸ ਝੀਲ ਹੈ) ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ (ਆਈਆਈਟੀ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸਫਦਰਜੰਗ ਵਿਕਾਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ" ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੈਗਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹਲਚਲ ਭਰੀ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਉਬਾਲਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਅਹਾਤਾ ਹੈ। ਹੌਜ਼ ਖਾਸ ਪਿੰਡ, ਸਫਦਰਜੰਗ ਐਨਕਲੇਵ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਲਾਅਨ ਟੈਨਿਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ।

## ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪਾਰਕ 
ਪਾਰਕ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿੰਗ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ, ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ, ਫੁਹਾਰਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਾਰਕ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਾਰਕ ਅਤੇ ਹੌਜ਼ ਖਾਸ ਆਰਟ ਮਾਰਕੀਟ। ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ "ਪਾਰਕ ਬਲੂਚੀ" ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਸਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਖੇਡਣ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਦੋਸਤਾਨਾ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਘੇਰਾ ਹੈ। ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਮੁਫਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ 5:00 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 8:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ 5:30 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 7:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਾਸਨ 
ਪਾਰਕ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਭੂਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਬਣਤਰ 
### ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਮਾਰਕ 
#### ਬਣਤਰ 
thumb| ਮੁੰਡਾ ਗੁੰਬਦ ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ
**ਮੁੰਡਾ ਗੁੰਬਦ** ( Persian    &#x27; ਬਾਲਡ ਟੋਬ' ਜਾਂ 'ਡੋਮਲੇਸ ਟੋਬ &#x27; ) ਹੌਜ਼ ਖਾਸ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਲਬੇ ਵਾਲਾ ਮੰਡਪ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਖਿਲਜੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਦੁਆਰਾ 1295 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਸਮੇਂ ਢਾਂਚਾ ਉੱਚੇ ਹੋਏ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਚੌਰਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਮੇਜ਼ ਹਨ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Peacock at deer park.jpg|ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇੜੇ ਮੋਰ
ਤਸਵੀਰ:Hauz Khas Jheel.jpg|ਹੌਜ਼ ਖਾਸ ਝੀਲ ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ

**ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Manpreet Kaur;** ਜਨਮ 6 ਜੁਲਾਈ 1990) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਓਲੰਪਿਕ ਸ਼ਾਟ ਪੁਟਰ ਹੈ। ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਚੀਨ ਦੇ ਜਿਨਹੁਆ ਵਿੱਚ 2017 ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂਡ ਪ੍ਰੀਕਸ ਵਿੱਚ 18.86 ਮੀਟਰ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ-ਮੋਹਰੀ ਥਰੋਅ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 1 ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉਸ ਕੋਲ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ ਵਿੱਚ 17.96 ਮੀਟਰ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਹੈ। ਕੌਰ ਨੇ ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ ਵਿੱਚ ਰੀਓ 2016 ਵਿੱਚ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕੌਰ ਤਿੰਨ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਅਧਰੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ ਦਾ 100 ਮੀਟਰ ਦੌੜਾਕ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਇੱਕ ਡਿਸਕਸ ਥ੍ਰੋਅਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਭਰਜਾਈ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਟ ਪੁਟਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 100 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਦਲ ਲਿਆ। ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਹੌਲੀ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਕੌਰ ਨੇ ਓਸਟ੍ਰੋਵਾ ਵਿਖੇ 2007 ਵਿੱਚ 5ਵੀਂ IAAF ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਥ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 9ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 3 ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਤਰਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 55ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 17.96 ਮੀਟਰ ਥਰੋਅ ਸਕੋਰ ਕਰਕੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।

### 2016 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ 
ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੀਓ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ।

### ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ 
ਕੌਰ ਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਾਰ ਸਟੀਰੌਇਡ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 20 ਜੁਲਾਈ, 2017 ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਦੀ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣਾ ਪਿਆ।

ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸ਼ਾਟ ਪੁਟਰ ਜੋ ਉਸਦਾ ਟ੍ਰੇਨਰ ਵੀ ਹੈ। ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ

**ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ** ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। "ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ" ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਵਰਗ ਦੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਯੰਤਰ"।  ਇਸ ਵਿੱਚ 13 ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਯੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ II ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, 1723 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਟੇਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਜੈ ਸਿੰਘ, 1688 ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਤਖ਼ਤੀ ਫਿਕਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ 1910 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ 1710 ਵਿੱਚ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਖੋਜ, ਹਾਲਾਂਕਿ, 1724 ਨੂੰ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਅਸਲ ਸਾਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਟੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਾਇਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

1724 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਦਿੱਲੀ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ 1857 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਦੁਆਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਯੰਤਰ, ਸਮਰਾਟ ਯੰਤਰ, ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਯੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰ ਯੰਤਰ ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਯੰਤਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਣਤਰ, ਜੈਪੁਰ, ਵੀ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 1901 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਸਾਧਨ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੂਜੇ ਨੇ 1724 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਪ੍ਰੇਖਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਚਾਰ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀਆਂ ਉਜੈਨ, ਮਥੁਰਾ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਆਂ, ਚੰਦਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀ. ਸਾਲ 1867 ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* ਜਾਣ-ਪਛਾਣ www.jantarmantar.org.
* ਜਾਗਰੂਕ (2005)। ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ ਦੂਰਬੀਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ। *ਜਾਗੋ, 86* (13), 18-20।
* ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ

* ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ਵਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਯੰਤਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਰਿਪੋਰਟ
* ਸ਼ਰਮਾ, ਵਰਿੰਦਰ ਨਾਥ (1995)। *ਸਵਾਈ ਜੈ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ* ਮੋਤੀਲਾਲ ਬਨਾਰਸੀਦਾਸ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਪ੍ਰਾ. ਲਿਮਿਟੇਡISBN&nbsp;81-208-1256-5 .
* ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ 'ਤੇ ਲੇਖ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ - ਜੈ ਸਿੰਘ II ਦੀਆਂ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀਜ਼
* ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ 'ਤੇ ਨਿਰੀਖਣ
* ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਦਮ    ਤੇ
* ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਸ  (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਓ)
* ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ - ਦੂਰਬੀਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
* ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ—बगैर टेलिस्कोप की वेधशाला (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਮੌਸਮ ਨੂਰ

**ਮੌਸਮ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਨੂਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Mausam Benazir Noor;** ਬੰਗਾਲੀ : মৌসম বেনজির নূর; ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਸੰਸਦ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਾਲਦਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਟੀਐਮਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2009 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਮਾਲਦਾਹਾ ਉੱਤਰ ਲਈ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਨੂਰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਾਲਦਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ ਏ.ਬੀ.ਏ. ਗਨੀ ਖਾਨ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਤੀਜੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲਾ ਮਾਰਟੀਨੀਅਰ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2008 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਰੂਬੀ ਨੂਰ (ਸੂਜਾਪੁਰ ਹਲਕੇ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ) ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੌਸਮ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 2009 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਉਹ *ਲੋਕ ਸਭਾ* ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਨੂਰ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮਾਲਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਕਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 2019 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਚੋਣ ਗਠਜੋੜ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਠੁਕਰਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ

**ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Mata Nihal Kaur;** ਮੌਤ: 29 ਸਤੰਬਰ 1644), ਜੋ ਕਿ **ਮਾਤਾ ਨੱਤੀ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਅਨੰਤੀ**, **ਨਿਹਾਲੋ** ਅਤੇ **ਬੱਸੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਖਦੇਵੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬਟਾਲਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1624 ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਧੀਰ ਮੱਲ (ਜਨਮ 11 ਜਨਵਰੀ 1627) ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ (ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ 1630) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ 1644 ਵਿੱਚ ਬਕਾਲਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਹਰ ਰਾਏ ਅਤੇ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸੀ।

ਉਹ ਸੱਤਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਇਆ, ਪਿਆਰ, ਦਿਆਲਤਾ, ਬਹਾਦਰੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਆਦਿ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਸਿਖਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਸਿਖਾਉਦੀਆਂ ਸਨ।

29 ਸਤੰਬਰ 1644 ਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਬਾਰੇ ਲੇਖ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਮਯੂਰੀ ਉਪਾਧਿਆ

**ਮਯੂਰੀ ਉਪਾਧਿਆ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Mayuri Upadhya;** ਜਨਮ 30 ਦਸੰਬਰ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਡਾਂਸਰ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਟੀਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ। ਉਹ ਬੈਂਗਲੁਰੂ-ਅਧਾਰਤ ਡਾਂਸ ਸੰਗਠਨ, ਨ੍ਰਿਤਰੁਤਿਆ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ।

ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਮਯੂਰੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ, ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਵਰਲਡ ਦੁਆਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਮਯੂਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਅਵਾਰਡ, ਸਿਓਲ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਉਦੈ ਸ਼ੰਕਰ ਅਵਾਰਡਸ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਨਵ ਰਤਨ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ।

### ਸਿਖਲਾਈ 
ਉਸਨੇ ਇੰਦਰਾ ਕਦੰਬੀ ਅਤੇ ਮੀਨਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਅਤੇ ਉਦੈ ਸ਼ੈਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਓਡੀਸੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਮਾਇਆ ਰਾਓ ਅਤੇ ਜਯੰਤੀ ਈਸ਼ਵਰਪੁਥੀ, ਅਤੇ ਰੰਜਨ ਮੁੱਲਾਰਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਲਰੀਪਯੱਟੂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਥਕ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਲਈ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਵੀ ਹਨ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਅਵਾਰਡ 
* ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ (2018) ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਲਈ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਵਰਲਡ ਅਵਾਰਡ
* ਮੈਸੂਰ ਰੋਟਰੀ ਦਾ ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਰ ਅਵਾਰਡ (2018) - ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗਾਇਤਰੀ ਦੇਵੀ - ਮੈਸੂਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । 
* ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ "ਮਾਨਵ ਰਤਨ" ਪੁਰਸਕਾਰ (2013)
* ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ (2012)
* ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ, ਚੇਨਈ (2005) ਲਈ RAPA ਸਰਵੋਤਮ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਵਾਰਡ
* ਯੰਗ ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ (2004)
* ਉਦੈ ਸ਼ੰਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਨਯਤਾ ਦੱਤ

**ਮਾਨਯਤਾ ਦੱਤ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Manyata Dutt;** ਜਨਮ **ਦਿਲਨਵਾਜ਼ ਸ਼ੇਖ** ; 22 ਜੁਲਾਈ 1978), ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ **ਮਾਨਯਤਾ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਸਾਬਕਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਝਾਅ ਦੀ 2003-ਹਿੱਟ *ਗੰਗਾਜਲ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
[thumb| ਮਾਨਯਤਾ ਦੱਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ [ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਨਾਲ।]]
ਮਾਨਯਤਾ ਦੱਤ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਜੁਲਾਈ 1978 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ 'ਚ ਉਹ ਸਾਰਾ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 2008 ਵਿੱਚ ਕਮਾਲ ਰਸ਼ੀਦ ਖਾਨ ਦੀ *ਦੇਸ਼ਦਰੋਹੀ* ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਝਾਅ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਮ "ਮਾਨਯਤਾ" ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰਾ ਬਣਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਸਦੇ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਉਸਨੇ 7 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣ ਗਈ, ਇੱਕ ਲੜਕਾ ਸ਼ਾਹਰਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਦੱਤ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਨਯਤਾ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਵਰਜ਼ ਲਾਇਕ ਅਸ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਿਮਿਤ ਵੈਸ਼ਨਵ ਦੇ ਨਾਲ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਨੇ ਵੀਹ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੇ ਸਨ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 29 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਿਰਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਜੀਵਨੀ ਫਿਲਮ *ਸੰਜੂ* ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਮੇਮੋਲ ਰੌਕੀ

**ਮੇਮੋਲ ਰੌਕੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Maymol Rocky**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੁਟਬਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਫੁਟਬਾਲਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-20 ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕੋਚ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੇਮੋਲ ਨੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲਈ ਵੀ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਮੇਮੋਲ ਨੇ ਰਾਈਟ ਬੈਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੁਟਬਾਲ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2001 ਸੀ ਜੋ ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੇ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਮੇਮੋਲ 2012 ਤੱਕ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ।

ਇੱਕ ਕੋਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੇਮੋਲ ਅਤੇ ਇੱਕ AFC 'A' ਕੋਚਿੰਗ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ AIFF 'D' ਲਾਇਸੈਂਸ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਕੋਰਸ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਵੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫੁਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਮੇਮੋਲ ਨੂੰ 2012 ਤੋਂ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਕੋਚਿੰਗ ਦੇਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੌਂਪੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਹਾਇਕ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋ ਗਈ।

ਮੇਮੋਲ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੋਚ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਆ ਦੀ ਖੇਡ ਅਥਾਰਟੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਚਿੰਗ ਡਿਊਟੀ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ 2018 ਕੌਟਿਫ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਸੀ। 19 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ, ਮੇਮੋਲ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-20 ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਨਮਾਨ 
### ਮੈਨੇਜਰ 
**ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ**

* ਸੈਫ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ : 2019
* ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ: 2019

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੀਨਾ ਖਾਦੀਕਰ

**ਮੀਨਾ ਖਾਦੀਕਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Meena Khadikar**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਦੀਨਾਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ, ਊਸ਼ਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ (1952-2000) 
ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮੀਨਾਤਾਈ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ (ਲਤਾ ਅਤੇ ਊਸ਼ਾ ਨਾਲ ਗਾਏ ਗਏ) ਦੇ ਗੀਤ ਦੁਨੀਆ ਮੇਂ ਹਮ ਆਏ ਹੈ ਤੋ, ਪਿਲਪਿਲੀ ਸਾਹਬ ਦੇ ਫਗੁਨ ਆਇਆ, ਫਿਲਮ ਫਰਮਾਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋਗਾਣਾ ਆਪਨੇ ਛੀਨ ਲਿਆ ਦਿਲ, ਹੈ ਮੌਸਮ ਯੇ ਮਸਤਾਨਾ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੁਸਕੁਰਾਣਾ, ਆਬਰੂ ਤੋਂ ਦਿਲ ਚੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਪਤਰਾਣੀ ਤੋਂ ਆਰੇ ਕੋਈ ਜਾਓ ਰੀ ਪਿਆ ਕੋ ਬੁਲਾਓ।

ਪਰ ਉਹ ਮਰਾਠੀ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਅਤੇ ਐਲਬਮ ਆਸਾਵਾ ਸੁੰਦਰ ਚਾਕਲੇਟਚਾ ਬੰਗਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੀਨਾ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਯੋਗੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਨੇ ਮੂਲ ਗੀਤ ਗਾਇਆ। ਉਸਦਾ ਗੀਤ ਸੰਗ ਸੰਗ ਭੋਲਾਨਾਥ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮੀਨਾਤਾਈ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਗਾਣੇ "ਦੁਨੀਆ ਮੇਂ ਹਮ ਆਏ ਹੈਂ ਤੋ" (ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਊਸ਼ਾ ਮੰਗੇਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ), "ਫਾਗੁਨ ਆਇਆ" ਪਿਪਲੀ ਸਾਹੇਬ ਵਿੱਚ,"ਆਪਨੇ ਛੀਨ ਲਿਆ ਦਿਲ" ਫਿਲਮ 'ਫਰਮਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਨਾਲ ਯੁਗਲ ਗੀਤ, 'ਹੈ ਮੌਸਮ ਯੇ ਮਸਤਾਨਾ  ਮਸਕੁਰਾਨਾ ਦਿਲ ਚੁਰਾਨਾ" ਫਿਲਮ ਆਬਰੂ ਅਤੇ " ਅਰੇ ਕੋਈ ਜਾਓ ਰੀ ਪਿਆ ਕੋ ਬੁਲਾਓ" ਫਿਲਮ ਪਟਰਾਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਹ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਗੀਤ ਅਤੇ ਐਲਬਮ 'ਅਸਵਾ ਸੁੰਦਰ ਚਾਕਲੇਟਚਾ ਬੰਗਲਾ' ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੀਨਾ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਯੋਗੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਨੇ ਮੂਲ ਗੀਤ ਗਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ ਸਾਂਗ ਸਾਂਗ ਭੋਲਾਨਾਥ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਮਰਾਠੀ ਗੀਤ

* "ਯੇ ਜਵਾਲੀ ਗੇ ਪ੍ਰਿਯਸਖਾਯਾ ਭਾਗਵੰਤਾ" - ਮਾਨਸਾਲਾ ਪੰਖ ਅਸਤ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੀਨਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਗਾਇਕਾ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ
* "ਬਾਵਰਲੇ ਮੀ ਬਾਵਰਲੇ"- ਏਕ ਹੋਤਾ ਰਾਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤ

ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ

* "ਫੱਗੁਣ ਆਇਆ" - ਪਿਲਪਿਲੀ ਸਾਹਿਬ
* "ਹੈ ਮੌਸਮ ਯੇ ਮਸਤਾਨਾ ਮੁਸਕੁਰਾਨਾ ਦਿਲ ਚੁਰਾਨਾ" - ਆਬਰੂ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਪਰਿਵਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ