open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

]]
]]
]]
]]
]]
]]
]]
ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਹਿੰਸਕ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰੀ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਕ, ਤੇ ਗੈਰ ਫੌਜੀ ਹੱਲ ਕਢਣ ਦੀ ਸਿਦਕ ਤੇ ਸਿਰੜ ਨਾਲ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ, ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਤਰਕਹੀਣਤਾ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

*ਜੇਨ ਐਡਮਸ (1860-1935) - ਅਮਰੀਕੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਰਟੀ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੀਗ 
*ਇਕਬਾਲ ਅਹਿਮਦ (1933/34-1999) - ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਕਾਰਕੁਨ
*ਮਾਰਤੀ ਅਹਤੀਸਾਰੀ (1937) - ਵਿਵਾਦ ਸੁਲਝਾਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪੂਰਵ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ 
*ਸਟੂ ਅਲਬਰਟ (1939-2006) - ਵਿਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ
*ਵਿਦਾਦ ਅਕਰਾਵੀ (1969) - ਡੇਨਿਸ਼-ਕੁਰਦ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਕੀਲ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ
*ਸੁਜ਼ਾਨ ਆਰਮਜ਼ (1945) - ਵਿਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਮਸੌਦਾ ਕੌਂਸਲਰ
*ਅਮੀਲ ਅਰਨੋਡ (1864-1921) - ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾ, ਸ਼ਬਦ ਗੜਾ ਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦ
*ਵਿਟੋਰਿਓ ਆਇਰੀਗੋਨੀ (1975-2011) - ਇਤਾਲਵੀ ਸੰਪਾਦਕ, ਜੰਗ-ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁਨ
*ਪੈਟ ਐਰੋਸਮਿਥ (1930) - ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾ
*ਜੋਆਨ ਬਾਏਜ਼ (1941) - ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ, ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਗਾਇਕ
*ਅਮੀਲ ਗਰੀਨ ਬਾਲਚ (1867-1961) - ਅਮਰੀਕੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੀਗ ਦੀ ਇੱਕ ਆਗੂ
*ਅਰਨੇਸਟੋ ਬਲਡੂਸ਼ੀ (1922-1992) - ਇਤਾਲਵੀ ਪੁਜਾਰੀ
*ਆਰਚੀਬਾਲਡ ਬੈਕਸਟਰ (1881-1970) - ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦੀ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁਨ
*ਹੈਰੀ ਬੇਲਾਫੋਂਟ (1927) - ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ, ਕਲਾਕਾਰ
*ਮੇਡੀਆ ਦੇ ਬੇਂਜਾਮਿਨ (1952) - ਸਾਥੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਕੋਡ ਪਿੰਕ, ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ
*ਮੇਗ ਬੇਰੇਸਫੋਰਡ (1937) - ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਰਕੁਨ, ਯੂਰਪੀ ਪਰਮਾਣੂ ਨਿਸਸਤਰੀਕਰਨ ਅੰਦੋਲਨ
*ਡੈਨੀਅਲ ਬੇਰੀਗਨ (1921) - ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ
*ਫਿਲਿਪ ਬੇਰੀਗਨ (1923-2002) - ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ
*ਜੇਮਸ ਬੇਵੇਲ (1936-2008) - ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ
*ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ (1895-1982) - ਭਾਰਤੀ, ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ, ਸਿਖਿਅਕ, ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ
*ਜੇਨੇਟ ਬਲੂਮਫੀਲਡ (1953-2007) - ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਨਿਸਸਤਰੀਕਰਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਪਰਮਾਣੁ ਨਿਸਸਤਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ 
*ਵੇਰਾ ਬ੍ਰਿਟੇਨ (1893-1970) - ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ, ਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦੀ
*ਏਲੀਹੂ ਬੁਰਿੱਟ (1810-1879) - ਅਮਰੀਕੀ ਸਫ਼ਾਰਤੀ, ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ
*ਹੇਲੇਨ ਕਾਲਡੀਕੋਟ (1938) - ਚਿਕਿਤਸਕ, ਪਰਮਾਣੁ ਵਿਰੋਧੀ ਹਥਿਆਰ, ਸਰਜਕ
*ਐਂਡਰਿਊ ਕਾਰਨੇਗੀ (1835-1919) - ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕਾਰਨੇਗੀ ਬੰਦੋਬਸਤੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਮਹਿਮੂਦਪੁਰ ਜੱਟਾਂ

**ਮਹਿਮੂਦਪੁਰ ਜੱਟਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵੈਨਿਸਨ

**ਵੈਨਿਸਨ** ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਮੀਟ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
 
## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਵੈਨਿਸਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੀਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ: ਹਿਰਨ, ਖਰਗੋਸ਼, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਜਿਨਸੀ ਸ਼੍ਰੇਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ: ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਪਹਾੜੀ ਬੱਕਰਾ ਪਰੰਤੂ ਉੱਤਰੀ ਅਰਧਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿਰਨ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮੀਟ ਲਈ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੈਨਿਸਨ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਰਨ
ਰਾਈਨਿਸ਼ ਜ਼ਾਈਤੁੰਗ

***ਰਾਈਨਿਸ਼ ਜ਼ਾਈਤੁੰਗ*** ("Rhenish Newspaper") ਇੱਕ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਜਰਮਨ ਅਖਬਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਪਰ ਜਨਵਰੀ 1842 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1843 ਵਿੱਚ ਪਰੂਸ਼ੀਆ ਦੀ ਰਾਜਕੀ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਗ ਦੇ ਤਰਜਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਜੂਨ 1848 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਨਿਊ ਰਾਈਨਿਸ਼ ਜ਼ਾਈਤੁੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਘੰਟਾ ਘਰ (ਨੇਪਾਲ)

**ਘੰਟਾ ਘਰ ** (घन्टाघर), ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਜਨਤਕ ਘੰਟਾ ਘਰ ਹੈ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ (ਤ੍ਰਿਚੰਦਰ ਕਾਲਜ ਨੇੜੇ) ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਣੀ ਪੋਖਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੀਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਮੂਲ ਘੰਟਾ ਘਰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਬਿੱਗ ਬੇਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਣਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨੇਪਾਲੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਵਾਲਾ ਘੰਟਾ ਘਰ 1934 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਰਾਣਾ ਟਾਵਰ ਭੁਚਾਲ ਨੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Everest Uncensored 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਅਲਾਦਾਦ ਚੱਕ

**ਅਲਾਦਾਦ ਚੱਕ** ਕਪੂਰਥਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਹਿਸੀਲ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚਾਰਲਜ਼ ਫੂਰੀਏ

**ਫ਼ਰਾਂਕੋਇਸ ਮੈਰੀ ਚਾਰਲਜ਼ ਫੂਰੀਏ** (; ; 7 ਅਪਰੈਲ 1772 – 10 ਅਕਤੂਬਰ 1837) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ "ਯੁਟੋਪੀਆਈ ਸਮਾਜਵਾਦ" ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿੰਤਕ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਰੈਡੀਕਲ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਚਾਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸੋਚ ਬਣ ਗਏ। ਫੂਰੀਏ ਨੂੰ, ਮਿਸਾਲ ਲਈ, 1837 ਵਿੱਚ *ਨਾਰੀਵਾਦ* ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਿਰਜਕ ਹੋਣ ਦਾ ਸੇਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੌਡੀ

thumb|ਕੌਡੀ

**ਕੌਡੀ** ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਦਾ ਅਸਿਥਕੋਸ਼ ਹੈ। ਕੌਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ ਮੋਲਸਕਾ ਵਰਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਪਵਰਗ ਗੈਸਟ੍ਰੀਪੋਡਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅੱਧੇ ਇੰਚ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੰਚ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੌਡੀ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਕਪਰਦ’ ਫਰੈਂਚ, ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ‘ਕੋਰਿਸ’, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘‘ਕੋਡਰੀ’, ਰੋਮਨ ‘ਕੋਰੀ’ ਨੇਪਾਲੀ 'ਚ ਕੌਡਾਂ, ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਕੌਰੀ, ਉਰਦੂ 'ਚ کوڑی ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਕਵਡੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਕੁਰੜੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਿਸਮਾਂ
ਕੌਡੀਆਂ ਦੀਆਂ 150 ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ, ਯੁਰੇਨੀਅਮ, ਕਾਕਲੇਂਸ, ਲਯੂਕੋਟ੍ਰੋਨ, ਬ੍ਰੋਡਰਿਆ, ਗੱਟਾਟਾ, ਕਲਟੋਸ ਆਦਿ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਰੱਲਭ ਕੌਡੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 35 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ, ਮਾਲਦੀਵ, ਲਕਸ਼ਦੀਪ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ, ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਵਰਤੋਂ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੌਡੀਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕੜੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਲਾੜਾ-ਲਾੜੀ ਦੇ ਗੁੱਟ ਦੁਆਲੇ। ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਕੌਡੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਕੌਡੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਭਸਮ ਨਾਲ ਕਈ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਮੁਦਰਾ
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੌਡੀ ਦਾ ਲੈਣ ਦੇਣ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੌਡੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਵਪਾਰੀਆਂ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸੋਨੇ,ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਸਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੌਡੀਆਂ ਹੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ, ਛੋਟੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ਕ ਸਨ। ਕੌਡੀਆਂ ਨਾ ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਗਲਦੀਆਂ-ਸੜਦੀਆਂ ਸਨ, ਨਾ ਟੁੱਟਦੀ-ਫੁੱਟਦੀਆਂ ਸਨ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਾਸਕਰ ਦੂਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਰੰਥ ‘ਲੀਲਾਵਤੀ’ ਵਿੱਚ ਕੌਡੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1939 ਤੱਕ ਕੌਡੀਆਂ ਮੁਦਰਾ ਵਜੋਂ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ (5000) ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਸੀ।
## ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ
ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੌਡੀ ਬਣਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸ ਕੋਡੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਮੜੀ। "ਫੁੱਟੀ ਕੋਡੀ" ਨੂੰ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਹਤਾਜੀ ਦੀ ਅਲਾਮਤ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਉਦਾਹਰਣ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚੀ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿੱਕਾ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕੋਡੀ ਦੇ ਘੂੰਘੇ ਨੂੰ " ਫੁੱਟੀ ਕੋਡੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀਆਂ ਦੇ ਘੂੰਘੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਕੌਡੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ "ਕੌਡੀ" ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਕਦਰ ਰੁਪਈਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਰੁਪਈਆ 7680 ਫੁੱਟੀ ਕੋਡੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਅਤੇ ਰੁਪਈਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਸ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਡੀ , ਦਮੜੀ ,ਪਾਈ , ਧੇਲਾ , ਪੈਸਾ ਟਕਾ ,ਆਨਾ , ਦੁਆਨੀ , ਚੁਆਨੀ ,ਅਠੱਨੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਤੇ ਜਾਕੇ ਰੁਪਈਆ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਮੁਦਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ, 
*3 ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀਆਂ   = 1 ਕੌਡੀ
*10 ਕੌਡੀਆਂ = 1 ਦਮੜੀ  
*02 ਦਮੜੀ = 1.5 ਪਾਈ
*1.5 ਪਾਈ = 1ਧੇਲਾ  
*02 ਧੇਲੇ = 1 ਪੈਸਾ
*02 ਪੈਸੇ   = 1 ਟਕਾ  
*02 ਟਕੇ   = 1 ਆਨਾ
*02 ਆਨੇ = 1 ਦੁਆਨੀ  
*02 ਦੁਆਨੀਆਂ = 1 ਚੁਆਨੀ
*02 ਚੁਆਨੀਆਂ = 1 ਅਠੱਨੀ  
*02 ਅਠੱਨੀਆਂ  = 1 ਰੁਪਈਆ  ਜਾਂ
*16 ਆਨੇ  = 1 ਰੁਪਈਆ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ- 8 ਜੁਲਾਈ, 1497

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਵਾਸਕੋ ਦਾ ਗਾਮਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰੋਪੀ ਬਣਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
1608

**1608** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1600 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
*3 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਊਬੈਕ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੱਰਾ

**ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੱਰਾ **() ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਪਹਾੜੀ-ਲੜੀ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਹੈ  ਜੋ ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ  51 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਰੋਹਤਾਂਗ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਭੋਟੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਭੋਟੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ *ਮੁਰਦਿਆਂ  ਦਾ ਥੇਹ*  ਕਿਓਂਕੀ ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ 3978 ਮੀਟਰ (13050 ਫੂਟ) ਹੈ  ਅਤੇ  ਇਸਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਮਾੜੇ ਮੌਸਮ ਕਰਨ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਥੇ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਦੱਰਾ ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Himalayas from Rohtang Pass.jpg|A panoramic view of distant Himalayan peaks from Rohtang Pass, May 2009
File::View from top of rohtang.jpg|View from top of Rohtang
File:2007_10_09_India_Rhotang_Pass_Tourist_Rest_Camp.JPG|Tourist rest stop at the south approach to Rohtang Pass, 2007
File:2007_10_09_India_Rohtang_Pass_approach_from_the_north.JPG|North approach to Rohtang Pass Summit, 2007
File:2007_10_09_India_Keylong_-_Rohtang_Pass_-_Manali.JPG|Summit of Rohtang Pass 13,000&nbsp;ft above Sea Level, October 2007
File:View of congested traffic(13-6-15) before Rohtang , Manali ,Himachal Pardes ,India.JPG|View of congested traffic(13-6-15) before Rohtang , Manali ,Himachal Pardes ,India
File:Marhi , roadside restaurant midway town between Manali and Rohtang, Himachal Pardes India.JPG|Marhi , roadside restaurant midway town between Manali and Rohtang, Himachal Pardes India
File:Refreshment stopage on the way to Rohtang (before Mahrri).JPG|Refreshment stopage on the way to Rohtang (before Marhi)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁੱਲੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਦੱਰੇ
ਮੋਰਾਂ

**ਮੋਰਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ

ਇਹ ਓਹ ਹਲਾਤ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧ ਦੰਦ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੰਦ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਨੁਵਾਦਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਦੰਦ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੰਦ ਉਪਰ ਵਾਲੇ ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਸੇ ਵਾਲੇ ਇੰਸੀਜ਼ਰ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਚੱਬਣ ਵਾਲੇ ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪੂਰੇ ਦੰਦ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਅਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੰਦ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਛੋਟੇ ਹੋਣ।

## ਵਰਗੀਕਰਨ
ਮਾਈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ:

### ਪੂਰਨ ਆਮ ਮਾਈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ
ਸਾਰੇ ਦੰਦ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਹਲਾਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਪਿਯੂਸ਼ੀ ਬੌਨੇਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

### ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਮ ਮਾਈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਉਂਝ ਤਾਂ ਆਮ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵੱਡੇ ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਛੋਟੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਆਮ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਵੱਡੇ ਜਬਾੜੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

### ਸਥਾਨਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ
ਇਸਨੂੰ ਫੋਕਲ ਅਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੰਦ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਲਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸਨੂੰ ਹਾਈਪੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੰਦ ਉਪਰ ਵਾਲੇ ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਸੇ ਵਾਲੇ ਇੰਸੀਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਲਟੇ ਕੋਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਹਾਲਾਤ
* ਜੰਮਜਾਤ ਹਾਈਪੋਪੀਟੂਈਟੈਰਿਜ਼ਮ
* ਐਕਟੋਡਰਮਲ ਡਿਸਪਲੇਸ਼ੀਆ
* ਡਾਊਨ ਸਿੰਡ੍ਰੋਮ
* ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਈਨੀਕਰਣ ਵਿਕਰਣ
* ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ
* ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਿੰਡਰੋਮ
* ਰੀਗਰ ਸਿੰਡਰੋਮ
* ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਾਈਪੋਪਲੇਸ਼ੀਆ
* ਸਿਲਵਰ ਰਸਲ ਸਿੰਡਰੋਮ
* ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਸਿੰਡਰੋਮ
* ਗੋਰ੍ਲਿਨ ਚੌਧਰੀ ਮੌਸ ਸਿੰਡਰੋਮ
* ਕੌਫਿਨ ਸੀਰਿਸ ਸਿੰਡਰੋਮ
* ਸਾਲਾਮੋਨ ਸਿੰਡਰੋਮ
* ਫਟੇ ਬੁੱਲ ਅਤੇ ਤਾਲੂ

## ਇਲਾਜ
ਅਜਿਹੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਛੋਟੇ ਦੰਦ ਜੋ ਅਜੇ ਉੱਗੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਠ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਹਟਾਉਣ ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਦੰਦ ਉੱਗ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾ ਡਾ ਕਾਰਣ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਲੁਕਮਾਨ

**ਲੁਕਮਾਨ** ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਕੀਮ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
﻿
## ਸਿਆਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ
*ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ (ਗ਼ਰੂਰ ਨਾਲ) ਅਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਨਾ ਫੇਰ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਆਕੜ ਕੇ ਮੱਤ ਚੱਲ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਅੱਲ੍ਹਾ ਹਰ ਘੁਮੰਡੀ, ਇਤਰਾ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਫ਼ਰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। (ਬਹਵਾਲਾ ਸੂਰਤ ਲੁਕਮਾਨ। ਆਇਤ 18 - ਕੁਰਆਨ)
*ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਵੇਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਤ ਦੇ ਲਈ ਇਵੇਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਕੱਲ੍ਹ ਮਰ ਜਾਣਾ ਹੈ।
*ਮੈਂ ਬੋਲਣ ਤੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਮਗਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਰਹਿਣ ਤੇ ਕਦੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
*ਅਗਰ ਮਿਹਦਾ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਏ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੇ ਜ਼ਬਾਨ ਅੰਗ ਜਿਸਮਾਨੀ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਤੇ ਰਿਆਜ਼ਤ ਦੇ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
*ਮੈਂ ਅਕਲ ਬੇਵਕੂਫਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਘਾਟਾ ਉੱਠਾਉਂਦੇ ਹਨ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
*ਅਹਿਦ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਝੂਠਿਆਂ ਤੇ ਕਦੇ ਯਕੀਨ ਨਾ ਕਰੋ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਅਜਗਰ

**ਅਜਗਰ** ਇੱਕ ਗੈਰ-ਜ਼ਹਰੀਲੀ ਜਿਨਸ ਹੈ ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀਆਂ 12 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਜੀਵ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਭੁਜੰਗੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲੈੱਨਜ਼

**ਲੈੱਨਜ਼** ਦੋ ਗੋਲਾਕਾਰ ਸਤ੍ਹਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰਿਆ ਗਿਆ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕੱਚ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਕਿਸਮਾ ਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਉੱਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ੳਤੇ ਅਵਤਲ ਲੈੱਨਜ਼। ਡਬਲ ਉੱਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋ ਸਤ੍ਹਾਵਾਂ ਉੱਤਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਡਬਲ ਅਵਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋ ਸਤ੍ਹਾਵਾਂ ਅਵਤਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉੱਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਪਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨੰਤਰ ਕਿਰਨ-ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਅਭਿਸਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅਭਿਸਾਰੀ ਲੈੱਨਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੈੱਨਜ਼ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਨਾ ਨੂੰ ਅਪਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ (ਫੋਕਸ ਬਿੰਦੂ) ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਵੇਖਣ ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਵੱਡੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 

ਅਵਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਮੱਧ ਤੋਂ ਪਲਤਾ ਅਤੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਵਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨੰਤਰ ਕਿਰਨ-ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਅਪਸਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਸਾਰੀ ਲੈੱਨਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆ ਸਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਾਂਹ ਵਲ ਵਧਾਉਣ ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਵਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਵੇਖਣ ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਛੋਟੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਆਮਾਰ ਸੋਨਾਰ ਬੰਗਲਾ

***ਆਮਾਰ ਸੋਨਾਰ ਬੰਗਲਾ*** (,  "ਮੇਰਾ ਸੋਨ ਬੰਗਲਾ") ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਣ ਹੈ। 
 ਇਹ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ 1905 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਗੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਗੀਤ ਦਾ ਪਾਠ 
## ਹਵਾਲੇ
ਮੈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ

ਇਹ ਓਹ ਹਲਾਤ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧ ਦੰਦ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਦੰਦ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਵਿਆਖਿਆ
ਆਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,  ਮੈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੰਦ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ।

## ਵਰਗੀਕਰਨ
ਮੈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ:

### ਪੂਰਨ ਆਮ ਮੈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ
ਸਾਰੇ ਦੰਦ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਹਲਾਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਪਿਯੂਸ਼ੀ ਅਤਿਵ੍ਰਿਧੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਹਾਰਮੋਨ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਕਰਕੇ ਦੰਦ ਇੱਕ ਆਮ ਅਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

### ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਮ ਮੈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਉਂਝ ਤਾਂ ਆਮ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਛੋਟੇ ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੰਦ ਵੱਡੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

### ਸਥਾਨਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੰਦ ਦਾ ਮੈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ
ਇਸਨੂੰ ਫੋਕਲ ਅਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਮੈਕ੍ਰੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੰਦ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਲਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਫਿਯੂਜ਼ਨ ਅਤੇ ਟੌਰੋਡੌਂਟਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਕਾਰਣ
ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਰਮੋਨ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਜਾਂ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹੈਮੀ- ਹਾਈਪਰਪਲੇਸ਼ੀਆ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਇਲਾਜ
ਅਜਿਹੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਹਟਾਉਣ ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਕਲੀ ਦੰਦ ਵੀ ਲਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਿਜੈਵਾੜਾ

**ਵਿਜੈਵਾੜਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬ-ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬੈਜਵਾੜਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਦੇਵੀ ਕਨਕਦੁਰਗਾ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਕਾਮੀ ਲੋਕ ਦੁਰਗਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਮੰਦਿਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਮਾਲੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਿਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸ਼ਰੀਚਕਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਚੀਨੀ ਪਾਂਧੀ ਹਿਊਨ ਸਾਂਗ ਵੀ ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਦੇ ਕੋਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮਿਊਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਗਰੇਨਾਈਟ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣੀ ਬੁੱਧ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਕਾਏ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪਵਿਤਰ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਥਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਭੋਗਲਰਾਜਪੁਰਮ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁਫਾ ਮੰਦਿਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨਟਰਾਜ, ਵਿਨਾਇਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਇੱਥੇ ਮਿਲੀ ਮੂਰਤੀ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮੂਰਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਂਦਰਾਵੱਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਫਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾ ਤੋਂ ਨਿਰਮਿਤ ਮੂਰਤੀ ਇੱਥੇ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਮੰਗਲਗਿਰੀ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਭਗਵਾਨ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਤੋਂ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਗੰਡੀਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਅਤੇ ਬੌਧਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪਵਿਤਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਬੋਧੀ ਸਤੂਪਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ 99 ਛੋਟੀਆਂ ਸਮਾਧੀਆਂ ਇੱਥੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡਿਜੀਟਲ ਪਾੜਾ

2006 ਵਿੱਚ: ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਲੋਕ]]
alt=ਉਪਰ ਹੈ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਥਾਈ ਫ਼ੋਨ ਲਾਈਨ ਥੱਲੇ ਹੈ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬੈਂਡ ਵਿਡਥ|thumb|ਹਿਲਬਰਟ ਡਿਜੀਟਲ ਬਿਟ ਵੰਡ
**ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪਾੜਾ** ਜਾਂ **ਅੰਕੀ ਪਾੜਾ** ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈ ਸੀ ਟੀ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾ-ਬਰਾਬਰੀ ਹੈ।ਇਹ ਵੰਡ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਜਾਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਭਾਵ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਅੰਦਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ,(ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਪਾੜ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ, ਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਤੇ ਸ਼ਖਸੀ ਜੀਆਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਫਰਕ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪਾੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪਾੜਾ ਜਨਸਮੂਹਾਂ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਕਨੀਕੀ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਨਾਪਹੁੰਚ ਹੋਣ ਤੇ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਭੌਤਿਕ ਪਹੁੰਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ, ਬਰਾਡਬੈਂਡ,ਕੰਪਿਊਟਰ, ਸਮਾਰਟ ਫ਼ੋਨਾਂ, ਮੋਬਾਈਲ ਜੰਤਰਾਂ ਜਾਂ ਆਮ ਕਰਕੇ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਉਪਲਭਤਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਪੱਧਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਆਈ ਟੀ ਦੇ ਕਾਨੂਨਾਂ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਤੇ ਆਈ ਸੀ ਟੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।

ਸ਼ਖਸੀ ਤੇ ਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਤੇ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਵੀ ਡਿਜੀਟਲ ਪਾੜਾ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।

### ਕੁਨੈਕਟਿਵੀਟੀ ਦੇ ਅਰਥ 
#### ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ 
ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਮਤਲਬ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਭੌਤਿਕ ਮਾਧਿਅਮ ਜਿਵੇਂ ਡੈਸਕਟਾਪ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਲੈਪਟਾਪ, ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਸਮਾਰਟ ਫ਼ੋਨ, ਆਈਪੈਡ ਜਾਂ ਹੋਰ MP3 ਪਲੇਅਰ, ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕੰਸੋਲ ਜਾਂ ਪਲੇਅ ਸਟੇਸ਼ਨ,ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਕਿਤਾਬ ਰੀਡਰ, ਤੇ ਆਈਪੈਡ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਟੇਬਲੈੱਟ ਇਤਿਆਦ।

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਮੌਜੂਦਾ ਗਾਹਕਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਪੀ ਗਈ ਹੈ
thumb|ਬੈਂਡਵਿਡਥ ਨਾ-ਬਰਾਬਰੀ 1986-2014

ਹਾਲੀਆ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਵੰਡ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਣਿਆ, ਸਗੋਂ ਪਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉਪਲਬਧ ਬੈਂਡਵਿਡਥ (ਕਿੱਲੋ ਬਿਟ ਬਾਈਟ/ ਪਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਣਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਮੀਡੀਆ
ਸਾਹਨੀਪੁਰ ਟਾਂਡਾ

**ਸਾਹਨੀਪੁਰ ਟਾਂਡਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਯੂਨਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ-ਕਰਜ਼ਾ ਸੰਕਟ

yields of government bonds with maturities of close to ten years) of all eurozone countries except Estonia. Higher yields indicates that financial markets have serious doubts about credit-worthiness of the state.]]

**ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ-ਕਰਜ਼ਾ ਸੰਕਟ ** ((ਜਿਸ੍ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਮੰਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)  2009 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ਾ ਸੰਕਟ ਸੀ। 
ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋ ਖੇਤਰ ਦੇ ਔਸਤ ਜਨਤਕ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਠਾਡਿਯਾ

**ਠਾਡਿਯਾ** ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ.
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਟੈਲੀਸਕੋਪ

**ਟੈਲੀਸਕੋਪ** ਜਾਂ **ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ** ਜਾਂ **ਦੂਰਬੀਨ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਦੂਰ ਦਰੇਡੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਗੋਲੀ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਨਾਲ ਚੰਦ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਖਗੋਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਵੇਖਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੋ ਲੈੱਨਜ਼ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲੈੱਨਜ਼ ਦੀ ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਵਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਸਤੂ ਲੈੱਨਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਲੈੱਨਜ਼ ਛੋਟੀ ਫੋਕਸ-ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਦੁਆਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੇਤਰਿਕ ਲੈੱਨਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 
## ਕਿਰਿਆ
ਇਕ ਦੁਰੇਡੀ ਵਸਤੂ (ਹਰਾ ਤੀਰ 4) ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਨੰਤਰ ਕਿਰਨ ਪੁੰਜ ਵਸਤੂ ਲੈੱਨਜ਼ ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਸਤੂ ਆਪਣੇ ਫੋਕਸ (F1) ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ, ਉਲਟਾ ੳਤੇ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ (A1B1) (ਹਰਾ ਤੀਰ 5)ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੇ ਨੇਤਰਿਕਾ ਲੈੱਨਜ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਪਿਛੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵਸਤੂ ਲੈੱਨਜ਼ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਉਹ ਨੇਤਰਿਕ ਲੈੱਨਜ਼ ਦੇ ਫੋਕਸ (F2) ੳਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੇਂਦਰ (O) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣੇ। ਨੇਤਰਿਕਾ ਲੈੱਨਜ਼ ਇੱਕ ਵਡਦਰਸ਼ੀ ਲੈੱਨਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ੳਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ (A1B1) (ਹਰਾ ਤੀਰ 5)ਦਾ ਇੱਕ ਅਭਾਸੀ, ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ (A2B2) (ਗੁਲਾਬੀ ਤੀਰ 6) ਬਣਾਉਂਣੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਸ਼

**ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਸ਼** ਜਾਂ **ਹਾਮਪਰਮੈਟਰੋਪੀਆ** ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਾਫ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਨੁਕਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅੱਖ ਦਾ ਲੈੱਨਜ਼ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਅੱਖ ਲੈੱਨਜ਼ ਦੀ ਅਭਿਸਾਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨੇੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਅਭਿਸਾਰਿਤ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਰੈਟਿਨਾ ਦੇ ਪਿਛੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਅੱਖ ਦਾ ਡੇਲਾ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰੈਟਿਨਾ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਲੈੱਨਜ਼ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨਿਕਟ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਰੈਟਿਨਾ ਦੇ ਪਿਛੇ ਬਣਦਾ ਹੈ।
## ਇਲਾਜ
ਇਸ ਨੁਕਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੈੱਨਜ਼ ਅੱਖ ਦੇ ਲੈੱਨਜ਼ ਦਾ ਅਭਿਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਰੈਟਿਨਾ ਤੇ ਬਣਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਵੋਲਟਾ-ਸੈੱਲ

**ਵੋਲਟਾ-ਸੈੱਲ** ਦੀ ਖੋਜ ਇਟਲੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਏ. ਵੋਲਟਾ ਨੇ 1800 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਰਚਨਾ
ਵੋਲਟਾ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਪਲੇਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਕ ਦੀ ਪਲੇਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੱਚ ਦੇ ਬਰਤਣ ਵਿੱਚ ਪਤਲੇ ਗੰਧਕ ਦਾ ਤੇਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈੱਲ ਦੀ ਦੋ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਨੂੰ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਡ ਅਤੇ ਗੰਧਕ ਦੇ ਤੇਜਾਬ ਨੂੰ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਪਲੇਟ ਧਨ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਡ ਜਾਂ ਐਨੋਡ ਦਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਦੀ ਪਲੇਟ ਰਿਣ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਡ ਜਾਂ ਕੈਥੋਡ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇ ਪਲੇਟਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਤਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੈੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰਲੇ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰਾੱਨ ਜ਼ਿੰਕ ਤੋਂ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਪਲੇਟ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਰੰਟ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰਾੱਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਭਾਵ ਕਿ ਇਹ ਧਨ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਡ ਤੋਂ ਰਿਣ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਡ ਵਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸੈੱਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਰੰਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਅੰਦਰ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਕਰੰਟ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸੋਮਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਦਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਰਸਤੀਗੜ੍ਹ

**ਸਰੁਸਤੀਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਾਈਪਰਟ੍ਰੋਫ਼ੀ

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਾਈਪਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵਾਧੂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਫ਼ੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪੋਸ਼ਣ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਗ ਜਾਂ ਊਤਕ ਦੇ ਵਧਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲ ਦੇ ਵਧਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਈਪਰਪਲੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੈਲ ਦਾ ਆਕਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

### ਵਿਲੱਖਣ ਹਾਈਪਰਟ੍ਰੋਫ਼ੀ
ਇਹ ਹਾਈਪਰਟ੍ਰੋਫ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਖਲੇ ਅੰਗ ਦੇ ਖਾਨੇ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਸੈਲ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਅੰਗ ਦਾ ਆਕਾਰ ਤੇ ਆਇਤਨ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Hypertrophied clitoris.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hypertrophied_clitoris.jpg|ਕਲੀਟੋਰਿਸ
ਤਸਵੀਰ:Head of a boy with hypertrophy of the ear Wellcome L0062496.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Head_of_a_boy_with_hypertrophy_of_the_ear_Wellcome_L0062496.jpg|ਕੰਨ
ਤਸਵੀਰ:Gould Pyle 127.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gould_Pyle_127.jpg|ਉਂਗਲਾ
ਤਸਵੀਰ:Feet from a case of partial hypertrophy of the foot Wellcome L0061374.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Feet_from_a_case_of_partial_hypertrophy_of_the_foot_Wellcome_L0061374.jpg|ਪੈਰ 
ਤਸਵੀਰ:Hypertrophy of the gums Wellcome L0062728.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hypertrophy_of_the_gums_Wellcome_L0062728.jpg|ਮਸੂੜੇ
ਤਸਵੀਰ:Hypertrophy from Carswell, 1838. Wellcome L0000931.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hypertrophy_from_Carswell,_1838._Wellcome_L0000931.jpg|ਦਿਲ
ਤਸਵੀਰ:Kidney hypertrophy Wellcome L0005308.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kidney_hypertrophy_Wellcome_L0005308.jpg|ਕਿਡਨੀ
ਤਸਵੀਰ:Inflammatory hypertrophy of the tongue Wellcome L0061277.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Inflammatory_hypertrophy_of_the_tongue_Wellcome_L0061277.jpg|ਜੀਵ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਆਤਿਸ਼ ਤਾਸੀਰ

**ਆਤਿਸ਼ ਤਾਸੀਰ** (ਜਨਮ 1980), ਬਰਤਾਨੀਆ ਲੇਖਕ-ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤਵਲੀਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਰਹੂਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ ਅਤੇ ਤਵਲੀਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਤਾਸੀਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਹੋਸਟਲ ਕੋਦੈਕਨਾਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਆਤਿਸ਼ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪਲ਼ਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਕੋਡੇਕਨਾਲ (ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ) ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਇਰਾਨ, ਤੁਰਕੀ, ਸੀਰੀਆ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਕੇ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ‘‘ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਰਮਿਆਨ ਫਾਸਲਾ ਕਿਉਂ ਸੀ।... ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਉਣ... ਤੋਂ ਰੋਕੀ ਰੱਖਿਆ।’’ ਫਿਰ ਤਾਸੀਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਹਾ, ‘‘ਸਾਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਜੋ ਵਖਰੇਵੇਂ ਸਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਮਿਟ ਗਏ। ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਖ਼ਾਲਸ ਸੈਕੂਲਰ ਮੁਸਲਿਮ ਸੀ।’’
## ਲਿਖਤਾਂ
**ਸਟਰੇਂਜਰ ਟੂ ਹਿਸਟਰੀ: ਏ ਸਨ’ਜ਼ ਜਰਨੀ ਥਰੂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਲੈਂਡਜ਼*(2009)
**ਦ ਟੈਂਪਲ-ਗੋਅਰਜ਼* (ਨਾਵਲ, 2010)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਅਯੋਧਿਆ ਪ੍ਰਸਾਦ ਉਪਾਧਿਆਏ

**ਅਯੋਧਿਆ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਉਪਾਧਿਆਏ ਹਰਿਔਧ** (15 ਅਪਰੈਲ 1865-16 ਮਾਰਚ 1947) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸਮੇਲਨ ਦੇ ਸਭਾਪਤੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦਿਆਵਾਚਸਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਧਿ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। *ਪ੍ਰਿਯ ਪਰਵਾਸ* ਹਰਿਔਧ ਜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਰੰਥ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਖੜੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੰਗਲਾਪ੍ਰਸਾਦ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
1675

**1675** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1670 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
*25 ਮਈ&ndash; ਕਿਰਪਾ ਰਾਮ ਦੱਤ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ 16 ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਕੋਲ ਤਖ਼ਤ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਪੁੱਜੇ।
*12 ਜੁਲਾਈ&ndash; 11 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਪਿੰਡ ਮਲਿਕਪੁਰ ਰੰਘੜਾਂ ਵਿਖੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਰੰਘੜਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੂਪੜ ਦੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਭੇਜੀ। ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ, ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ, ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ ਤੇ ਭਾਈ ਦਿਆਲ ਦਾਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸਰਹੰਦ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਜਰਾ ਭੇਜ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਬਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਇਤਲਾਹ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿਤੀ। 
*5 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋਏ ਦਿੱਲੀ ਪੁੱਜੇ |
*11 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਭਾਈ ਦਿਆਲ ਦਾਸ, ਮਤੀ ਦਾਸ, ਸਤੀ ਦਾਸ ਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ।
*13 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
*16 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਕੀਰਤਪੁਰ ਪੁੱਜਾ ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੀਸ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ (ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ) ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਕਰ ਦਿਤਾ।
## ਜਨਮ
* 16 ਜਨਵਰੀ - ਲੂਅਸ ਡੀ ਰੋਊਵਰੌਏ, ਡਕ ਡੀ ਸੰਤ ਸੀਮੌਨ, ਫਰਾਂਸੀ ਲੇਖ਼ਕ(ਦਿ. 175

## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਲਲਿਤਾ ਪਵਾਰ

**ਲਲਿਤਾ ਪਵਾਰ** ਇੱਕ ਬੇਹਤਰੀਨ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 700 ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਭਾਲਜੀ ਪੇਂਢਾਰਕਰ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਨੇਤਾਜੀ ਪਾਲਕਰ* (1938), *ਸੰਤ ਦਾਮਾਜੀ* ਫਿਲਮ ਅਤੇ *ਗੋਰਾ ਕੁੰਭਾਰ* ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸਨੇ ਅਨਾੜੀ (1959), ਸ਼੍ਰੀ 420, ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ 55 ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ *ਰਾਮਾਨੰਦ ਸਾਗਰ* ਦੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰਿਅਲ ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।

## ਜੀਵਨ
**ਲਲਿਤਾ ਪਵਾਰ** ਜਾਂ *ਅੰਬਾ ਲਕਸ਼ਮਨ ਰਾਓ ਸਗੁਨ* ਦਾ ਜਨਮ 18 ਅਪਰੈਲ 1916 ਨੂੰ ਨਾਸ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨਾਸ਼ਿਕ ਲਕਸ਼ਮਨ ਰਾਓ ਸ਼ਗੁਨ ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ *ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ* (1928) ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਨੇ 1940ਆਂ ਦੀ ਮੂਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ (ਸਾਇਲੈਂਟ ਫ਼ਿਲਮਜ਼) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਲਲਿਤਾ ਪਵਾਰ 1932 ਵਿੱਚ *ਕੈਲਾਸ਼* ਨਾਂ ਦੀ ਮੂਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ 1938 ਵਿੱਚ *ਦੁਨਿਆ ਕਯਾ ਹੈ* ਮੂਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਲਲਿਤਾ ਪਵਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਗਣਪਤ ਰਾਓ ਪਵਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ 24 ਫ਼ਰਵਰੀ 1998 ਵਿੱਚ ਔਂਧ, ਪੂਨਾ, ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਿਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਪਰ ਦੋ ਦਿਨ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲਲਿਤਾ ਪਵਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਗਣਪਤਰਾਵ ਪਵਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰਿਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅੰਬਿਕਾ ਸਟੂਡੀਓਜ਼, ਬੰਬਈ ਦੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਾਜਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੈ ਪਵਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ 'ਮੰਜ਼ਿਲ' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜੈ ਪਵਾਰ ਦੇ 2 ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਸੰਜੇ ਪਵਾਰ ਅਤੇ ਮਨੋਜ ਪਵਾਰ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੰਜੇ ਪਵਾਰ ਅਤੇ ਪੜਪੋਤੀਆਂ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਅਤੇ ਆਨਿਆ ਪਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁਹੂ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। 24 ਫਰਵਰੀ 1998 ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਔਂਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
## ਅਵਾਰਡ
* 1959: ਅਨਾੜੀ (1959) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਣ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ
* 1961: ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ- ਐਕਟਿੰਗ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਕੂਲਰ

**ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਕੂਲਰ** ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਜਲਦ ਹੀ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
1698

'''1698 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1690 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
*12 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਕੁੱਝ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਏ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਾਂਗੜਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਆਲਮ ਚੰਦ ਕਟੋਚ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਬਲੀਆ ਚੰਦ ਕਟੋਚ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਝੜਪਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਈ ਉਦੇ ਸਿੰਘ ਹੱਥੋਂ ਬਲੀਆ ਚੰਦ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਵੱਢੀ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਆਲਮ ਚੰਦ ਕਟੋਚ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਗਰੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਕਾਰਨ ਬਲੀਆ ਚੰਦ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
 
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਥਰਮਲ ਪੇਸਟ

**ਥਰਮਲ ਪੇਸਟ** ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਗਰੀਸ ਜਾ ਫਿਰ ਕੰਮਪਾਉਂਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਅਤੇ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਕੂਲਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਕੂਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਫ਼ਿਲਰ ਗੁਣ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੂੰਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਰਮੀ ਦਾ ਸੰਚਾਰ
ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਚੱਕਰ

**ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਚੱਕਰ** ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਮੁੱਕਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲਗਭਗ 78% ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
*ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੁਰਨ ਹੈ। ਪਰ ਮੁੱਕਤ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਜੰਤੂ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਸਭ ਸਜੀਵ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੌਦੇ ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਨਾਈਟਰੇਟਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਈਟਰੇਟਸ, ਨਾਈਟਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦਾ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਲੂਣ ਹੈ। ਪੌਦੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਨਾਈਟਰੇਟਸ ਚੂਸਦੇ ਹਨ।
*ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਨਾਈਟਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਨਾਈਟਰੇਟਸ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਕੜਕਣ ਨਾਲ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਨਾਈਟਰਿਕ ਐਸਿਡ ਬਣਦਾ ਹੈ।
N_2 +O_2 \to 2NO
2NO +O_2 \to 2NO_2
*ਨਾਈਟਰਿਕ ਐਸਿਡ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਈਟਰਿਕ ਐਸਿਡ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਖਣਿਜ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਨਾਈਟਰੇਟਸ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
2HNO_3 +CaCO_3 \to Ca(NO_3)_2+CO_2+H_2O
*ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੇਟ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਵਿਘਟਨ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।
*ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਨੂੰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
*ਫਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਜਿਵੇਂ ਬੀਨ, ਦਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਨੂੰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
*ਖਾਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਸਾਰੀਆਂ ਸਜੀਵ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਲ ਤਿਆਗ ਰਾਹੀਂ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਜੋ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਦਾਰਥ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਐਂਕਾਈਲੌਸਿਸ

**ਐਂਕਾਈਲੌਸਿਸ** ਨੂੰ ਅਸਥਿਸਮੇਕਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਟੇਢ਼ਾ ਜਾਂ ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਟ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਕੜਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਅਸਧਾਰਨ ਅਸੰਜਨ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਠੋਰਤਾ ਮੁਕੰਮਲ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਂਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੋਜਸ਼ ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮਾਂਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਆਪਨੇ ਊਤਕਾਂ ਕਰ ਕੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੀ ਬਣਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਝੂਠੀ ਐਂਕਾਈਲੌਸਿਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਹੀ ਐਂਕਾਈਲੌਸਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਜੋੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ

"**ਜੋਦੀ ਤੋਰ ਡਾਕ ਸ਼ੁਨੇ ਕੇਉ ਨਾ ਆਸੇ ਤਬੇ ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ**" (, *Jodi tor đak shune keu na ashe tôbe êkla chôlo re*, "ਸੁਣੇ ਨਾ ਅਗਰ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰੀ ਪੁਕਾਰ, ਤਾਂ ਵੀ ਚਲਦਾ ਜਾ 'ਕੱਲਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਰਾਹ"), ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ *ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ* ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਹੜਾ 1905 ਵਿੱਚ ਰਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗੀਤ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ।

## ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ
*ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ* ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ:

### ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਪੀ

যদি তোর ডাক শুনে কেউ না আসে তবে একলা চলো রে। 
একলা চলো, একলা চলো, একলা চলো, একলা চলো রে॥

যদি কেউ কথা না কয়, ওরে ও অভাগা,
যদি সবাই থাকে মুখ ফিরায়ে সবাই করে ভয়—
তবে পরান খুলে
ও তুই মুখ ফুটে তোর মনের কথা একলা বলো রে॥

যদি সবাই ফিরে যায়, ওরে ওরে ও অভাগা,
যদি গহন পথে যাবার কালে কেউ ফিরে না চায়—
তবে পথের কাঁটা
ও তুই রক্তমাখা চরণতলে একলা দলো রে॥

যদি আলো না ধরে, ওরে ওরে ও অভাগা,
যদি ঝড়-বাদলে আঁধার রাতে দুয়ার দেয় ঘরে- 
তবে বজ্রানলে 
আপন বুকের পাঁজর জ্বালিয়ে নিয়ে একলা জ্বলো রে।।

### ਗੁਰਮੁਖੀ

ਜੋਦੀ ਤੋਰ ਡਾਕ ਸ਼ੁਨੇ ਕੇਊ ਨ ਆਸੇ ਤਬੇ ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ। 
ਏਕਲਾ ਚਲੋ, ਏਕਲਾ ਚਲੋ, ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ!
 

ਜੋਦਿ ਕੇਊ ਕਥਾ ਨਾ ਕੋਯ, ਓਰੇ, ਓਰੇ, ਓ ਅਭਾਗਾ, 
ਜੋਦਿ ਸਬਾਈ ਥਾਕੇ ਮੁਖ ਫਿਰਾਯ, ਸਬਾਈ ਕਰੇ ਭਯ- 
ਤਬੇ ਪਰਾਨ ਖੁਲੇ 
ਓ, ਤੁਈ ਮੁਖ ਫੂਟੇ ਤੋਰ ਮਨੇਰ ਕਥਾ ਏਕਲਾ ਬੋਲੋ ਰੇ! 

ਯਦਿ ਸਬਾਈ ਫਿਰੇ ਜਾਯ, ਓਰੇ, ਓਰੇ, ਓ ਅਭਾਗਾ, 
ਯਦਿ ਗਹਨ ਪਥੇ ਜਾਬਾਰ ਕਾਲੇ ਕੇਊ ਫਿਰੇ ਨ ਜਾਯ- 
ਤਬੇ ਪਥੇਰ ਕਾਂਟਾ 
ਓ, ਤੁਈ ਰਕਤਮਾਲਾ ਚਰਨ ਤਲੇ ਏਕਲਾ ਦਲੋ ਰੇ! 

ਜੋਦਿ ਆਲੋ ਨਾ ਘਰੇ, ਓਰੇ, ਓਰੇ, ਓ ਅਭਾਗਾ- 
ਜੋਦਿ ਝੜ ਬਾਦਲੇ ਆਧਾਰ ਰਾਤੇ ਦੁਯਾਰ ਦੇਯ ਧਰੇ- 
ਤਬੇ ਵਜ੍ਰਾਨਲੇ 
ਆਪੁਨ ਬੁਕੇਰ ਪਾਂਜਰ ਜਾਲਿਯੇਨਿਯੇ ਏਕਲਾ ਜਲੋ ਰੇ!

### ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪਾਂਤਰ

ਗਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਅ..........

ਕਿਸੇ ਨਾ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀਂ ਜੇ ਹੂਕ ਜਾਵੇ ਅਣਸੁਣੀ
ਤੂੰ ਗਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ.......
ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ|

ਜੇ ਸਭ ਨੇ ਹੋਂਠ ਸੀਅ ਲਏ,ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਤਾਣ ਪੀ ਲਏ,
ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਠਰ ਗਏ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕਾਗ਼ ਡਰ ਗਏ
ਫ਼ਾੜ ਕੰਠ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਕੜੀਆਂ ਤੋੜ ਦਿਲ ਦੀ ਬੋਲ
ਤੂੰ ਗਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ.......
ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ|

ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇ ਚੁਰਾ ਮੁੜਣ ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਝੁਕਾ ਮੁੜਣ
ਕਾਲਖਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸ਼ਰਣ ਚਿਰਾਗ਼ ਬਾਰ ਢੋਅ ਲਵਣ
ਝੱਖੜਾਂ ’ਚ ਤਾਣ ਤੇਰਾ, ਪੱਤਿਆਂ ’ਚ ਰੱਤ ਜਗੇ
ਤੂੰ ਗਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ.......
ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ|

ਜੁਗਨੂੰ ਜਗਣ ਤੋਂ ਜੇ ਡਰਣ,ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵੇ ਗ੍ਰਹਿਣ
ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਰਾਤ ਸ਼ੂਕਦੀ ਟਟਿਹਣੀ ਵੀ ਨਾ ਕੂਕਦੀ
ਦਰਦ ਦੀ ਮਸ਼ਾਲ ਕਰ ਤੂੰ ਦਿਲ ਜਲਾ ਓ ਦਿਲਜਲੇ
ਤੂੰ ਗਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ.......
ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ|
 (ਅਨੁਵਾਦ ਬਲਰਾਮ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਾਖ਼ਰੀ (ਬਾਲ ਖੇਡ)

**ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਾਖ਼ਰੀ** ਇੱਕ ਬਾਲ ਖੇਡ ਹੈ।ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ 11-12 ਬੱਚੇ ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣਾ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਫਿਰ ਓਹਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਬਚਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਦਾ 
ਹੈ।ਅਗਲਾ ਬੱਚਾ ਪਿਹਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਆਖ਼ੀਰਲੇ ਵਰਣ ਤੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।ਫਿਰ ਬੱਚੇ ਜਲਦ ਹੀ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਆਖ਼ੀਰਲੇ ਵਰਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਲਭਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਖੇਡ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤੇਜ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ

**ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ** ਇੱਕ ਗੇਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਹੈ।ਇਸ ਗੇਮ ਲਈ ਗਰਾਊਂਡ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ।ਹਰ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਸੱਤ ਖਿਡਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਗੇਮ ਲਈ ਗਰਾਊਂਡ 8 ਤੋ 20 ਮੀਟਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ 1.8 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਗੇਂਦ 68 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ 450 ਗਰਾਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ।ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਾਫ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਹਰ ਹਾਫ਼ ਪੰਜ ਮਿੰਟਾ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਹਰ ਹਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਰਾਮ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਖੇਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੋਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਕਪਤਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਗਰਾਊਂਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋ ਬਾਲ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਫ਼ਿਰ ਖਿਡਾਰੀ ਚੁਸਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਟੀਮ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ।ਦੂਸਰੇ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਓਹਨਾ ਤੋ ਬਾਲ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਗੋਲ ਰੇਖਾ ਤੋ ਪਾਰ ਗਈ ਬਾਲ ਨੂੰ ਗੋਲਚੀ ਜਾਣੀ ਗੋਲ ਰਖਿਅਕ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।ਇਕ ਟੀਮ ਚਿੱਟੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਪਹਿਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੀ ਟੀਮ ਨੀਲੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਪਹਿਣਦੀ ਹੈ।ਹਰ ਟੋਪੀ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ ਨੰਬਰ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਗੋਲਚੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀ ਟੋਪੀ ਪਹਿਣਦਾ ਹੈ।ਬਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਵੱਧ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਕ ਟੀਮ ਖੇਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਖੀਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਹੁਨਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਰੇਸਿੰਗ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਬਟਨ ਸੈੱਲ

**ਬਟਨ ਸੈੱਲ** ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਸੈੱਲ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੜੀਆਂ, ਕੈਲਕੁਲੇਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

#ਪਾਰਾ ਆਕਸਾਈਡ ਬਟਨ ਸੈੱਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਆਕਸਾਈਡ ਕੈਥੋਡ ਦਾ ਕੰਮ ੳਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਐਨੋਡ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
#ਸਿਲਵਰ ਆਕਸਾਈਡ ਬਟਨ ਸੈੱਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਆਕਸਾਈਡ ਕੈਥੋਰ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਐਨੋਡ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
#ਨਿੱਕਲ-ਕੈਡੀਮੀਅਮ (Ni-Cd) ਬਟਨ ਸੈੱਲ।
#ਲੀਥੀਅਮ-ਮੈਂਗੇਨੀਜ਼ (Li-Mn) ਬਟਨ ਸੈੱਲ।
#ਸਿਲਵਰ-ਜ਼ਿੰਕ (Ag-Zn) ਬਟਨ ਸੈੱਲ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਾਈਕਿੰਗ

depicted invading England. Illuminated illustration from the 12th century *Miscellany on the Life of St. Edmund*. Pierpont Morgan Library.]]
**ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼,** ਉਹ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਹੜੇ 8ਵੀਂ ਤੋਂ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਲੂਟੇਰੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟਮਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਆ (ਅਜੋਕੇ ਡੈਨਮਾਰਕ, ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ) ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੋਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇਮਾਰੀ, ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵਿਨਲੈਂਡ (ਅਜੋਕੇ ਕੈਨੇਡਾ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਊਫਾਊਂਡਲੈਂਡ) ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ, ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਨੂੰ ਵਾਈਕਿੰਗ ਯੁੱਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਵਾਈਕਿੰਗ" ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਅਨ ਮਾਤਭੂਮੀਆਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੱਧਯੁਗੀ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ (ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ) ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੀਵਨ ਰਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦਾ ਭਰੂਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ
ਅਕਾਲੀ ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ

**ਅਕਾਲੀ ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ** ਲੜਾਕੂ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੁਢਾ ਦਲ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਜੱਥੇਦਾਰ ਸਨ। ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਖੁਦੀ ਕੁਰੜ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 1736 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗੀ ਕਲਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ। 
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਨਿਹੰਗ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ, 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ (1761-1823) ਦੇ ਗਾਰਡੀਅਨ ਸਨ ਅਤੇ ਓਹਨਾ ਨੂੰ ਜੰਗੀ ਕਲਾ, ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਪਿਰਾਮਿਡਨੁਮਾ ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਹੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਢਾ ਦਲ
ਹਰਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ

** ਹਰਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ** {Gross Domestic Produc (GDP)} ਅਰਥਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਓਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਥੇ ਹੋਏ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਲੇਖੇ ਜੋਖੇ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਮਾਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਘਾਟੇ ਦਾ ਮੁਦ੍ਰ੍ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਕੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚੋਂ ਮਨਫ਼ੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਓਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਜੀ. ਡੀ. ਪੀ. ਵਿਚੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਪੂੰਜੀ ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦਾ ਨਿਘਾਰ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਵਿਗਾੜ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਓਣ ਤੇ ਆਈ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਮਨਫ਼ੀ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

### ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*Green national product
*Environment of China
*Genuine Progress Indicator (GPI)
*Millennium Development Goals (MDGs)

### ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਸਮੱਗਰੀ 
* Green GDP Accounting Study Report 2004 issued .
* A brief explanation of Green GDP.
* China issues first 'green GDP' report  - article from China Dialogue
* Environmental pollution costs China 64 billion dollars in 2004 - article from Terra Daily
* NYTimes documentary on China's Green GDP effort

### ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਤਾਵਰਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ
ਬੱਕਰਵਾਲ

** ਬੱਕਰਵਾਲ ** ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਲੜੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਕਰੀਆਂ ਪਾਲਣ ਦਾ ਧੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਜੜੀ ਹਨ।

## ਨਾਮਕਰਨ 
**ਬੱਕਰਵਾਲ** ਗੋਜਰੀ/ਉਰਦੂ/ਪੰਜਾਬੀ/ਕਸ਼ਮੀਰੀ/ਡੋਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਬਦ ਬੱਕਰੇ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਬਕਰਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਭੇਡ/ਬਕਰੀ/ਬੱਕਰਾ, ਵਾਲ ਤੋਂ ਭਾਵ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ। ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਇਹ ਨਾਮ ਉਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਭੇਡ-ਬਕਰੀ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕ ਚਰਵਾਹਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਕਰਵਾਲ ਗੁੱਜਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਖਰੇ ਜਿਣਸੀ ਭੰਡਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

## ਭੂਗੋਲਕ ਵੰਡ
ਬੱਕਰਵਾਲ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਲੜੀ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਖੰਡ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ,ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿ) ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਜੰਮੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਤਿੰਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਕਰਵਾਲ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ -ਗਿਲਗਿਟ, ਹੁਨਜ਼ਾ ਘਾਟੀ,ਬਾਲਟੀਸਤਾਨ,ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੀਰਪੁਰ ਅਤੇ ਮੁਜਾਫ਼ਰਾਬਾਅਦ ਜਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 
ਬਕਰਵਾਲ ਚੀਨ ਦੇ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਸਗਮ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 
## ਸਮਾਜਕ ਰੁਤਬਾ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਰਾਖ਼ਵਾਂਕਰਨ ਨੀਤੀ ਅਧੀਨ ਬਕਰਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੀਆਂ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
## ਸੰਦਰਭਾਂ
## ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਸਮੱਗਰੀ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੂਲ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ
ਅਪਘੱਟਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ

**ਅਪਘੱਟਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ** ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਕਾਰਕ ਤੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਅਧਿਕ ਉਤਪਾਦ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
AB \to A + B
ਜਿਵੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਪਘੱਟਨ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਦਾ ਪੱਥਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਨੂੰ ਚੂਨੇ ਜਾਂ ਅਣਬੁਝਿਆ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਆਕਸਾਡ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਣਾ।
2H_2O\to 2H_2 + O_2
CaCO_3\to CaO + CO_2

ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਦੀ ਮੌਜ਼ੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਆਕਸਾਈਡ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਵਿਘੱਟਿਤ ਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2H_2O_2 \to 2H_2O + O_2
ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰੇਟ ਦਾ ਅਪਘੱਟਨ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰਾਇਡ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2KClO_3 \to 2KCl + 3O_2

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਓਲੀਗੋਡੌਂਸ਼ੀਆ

ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਜਾਂ ਛੇ ਤੋਂ ਵਧ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਓਲੀਗੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਕਾਰਨ
ਇਹ ਦੁਰਲਭ ਹਾਲਾਤ, ਆਮ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਰਕਣ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪੁਰਖੀ ਗੜਬੜੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਕਟੋਡਰਮਲ ਡਿਸਪਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਇਲਾਜ
ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਣੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਕਲੀ ਦੰਦ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਐਨੋਡੌਂਸ਼ੀਆ

ਇਹ ਉਹ ਹਾਲਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਐਨੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਕਾਰਨ
ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਉੱਗਣ ਵਿੱਚ ਆਈ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਜਾਂ ਠੁਕੇ ਹੋਏ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਲਾਜ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੂੰਹ ਦੀ ਰੇਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲ ਸਕੇ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਠੁਕੇ ਹੋਏ ਦੰਦ

ਇਹ ਉਹ ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੰਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਗਈ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਉੱਗ ਪਾਉਂਦੇ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਲ ਦਾੜ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਆਈ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰ ਕੇ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੋਜਿਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੰਦ ਲਾਗਲੇ ਦੰਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਕਾਰਨ
ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਜਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਦੰਦਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਬਚਦੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਉੱਗ ਸਕਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਲ ਦਾੜ੍ਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਅਕਸਰ ਉਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਲਾਤਾਂ ਡਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਅਨੁਵਾਂਸ਼ਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਜੇ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਬਾੜ੍ਹੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਵਾਧੇ ਕਰ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਇਲਾਜ
ਮਸੂੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਫੁਲਾਵਟ ਜਾਂ ਲਾਗ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਦੰਦ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕਢਣਾ ਪਾਈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਵਿਸਥਾਪਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ

**ਵਿਸਥਾਪਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ** ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤੱਤ, ਘੱਟ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤੱਤ ਦੇ ਯੋਗਿਕ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸਥਾਪਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਯੋਗਿਕ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੈ: 
*ਇਕਹਿਰਾ ਵਿਸਥਾਪਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੱਤ ਕਿਸੇ ਯੋਗਿਕ ਵਿੱਚੋ ਦੂਜੇ ਤੱਤ ਦਾ ਵਿਸਥਾਪਨ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਯੋਗਿਕ ਬਣਾ ਲੈਦਾ ਹੈ। ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਲੜੀ ਵੱਧ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ Li, K, Sr, Na, Ca, Mg, Al, Zn, Cr, Fe, Cd, Co, Ni, Sn, Pb, H, Sb, As, Bi, Cu, Hg, Ag, Pd, Pt, Au. ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੈਲੋਜਨ ਗਰੁਪ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਲੜੀ F, Cl, Br, I.

A ਅਤੇ B ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ ਆਇਨ ਹਨ ਤਾਂ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੁਰੀ ਹੈ। ਸਿਲਵਰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, AgNO3 (ਜਿਸ ਵਿੱਚ Ag+ ਆਇਨ), ਅਤੇ ਜਿਸਤ, Zn, ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ, Ag, ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ਿੰਕ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, Zn(NO3)2 (ਜਿਸ ਵਿੱਚ Zn2+ ਆਇਨ ਹਨ).

:2AgNO3*(aq)* + Zn*(s)* → 2Ag*(s)* + Zn(NO3)2*(aq)*

ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਧਾਤ Mg, ਲੂਣ ਦਾ ਤਿਜ਼ਾਬ HCl, ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਕੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ, MgCl2, ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ, H2.

:Mg*(s)* + 2 HCl*(aq)* → MgCl2*(aq)* + H2*(g)*
ਉਦਾਹਰਨ 
# Cu + 2AgNO3 → 2Ag + Cu(NO3)2
# Fe + Cu(NO3)2 → Fe(NO3)2 + Cu
# Ca + 2H2O → Ca(OH)2 + H2
# Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2
# Ag + Cu(NO3)2 → No reaction
# Au + HCl → No reaction
# Cl2 + 2NaBr → 2NaCl + Br2
# Br2 + 2KI → 2KBr + I2

# I2 + 2KBr → ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

:A-B + C-D → A-D + C-B

*ਦੁਹਰਾ ਵਿਸਥਾਪਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੱਤ ਦੇ ਲੂਣ ਵਿੱਚ ਤੱਤ ਦੂਜੇ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਦਾ ਵਿਸਥਾਪਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
:AX(ਘੋਲ) + BY(ਠੋਸ) → AY(ਘੋਲ) + BX(ਠੋਸ)
ਤੇਜਾਬ ਅਤੇ ਖਾਰ ਦੀ ਕਿਰਿਆ 'ਚ ਲੂਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

:HCl (ਘੋਲ) + NaOH (ਘੋਲ) → NaCl (ਘੋਲ) +  (ਤਰਲ)

: (ਘੋਲ) + NaCl (ਘੋਲ) → AgCl (ਠੋਸ) +  (ਘੋਲ)
: (ਠੋਸ) + 2 (ਠੋਸ) →  (ਘੋਲ) + 2CuOH (ਠੋਸ)

: (ਘੋਲ) +  (ਠੋਸ) →  (ਘੋਲ) +  (ਗੈਸ) +  (ਤਰਲ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਝੂਠਾ ਐਨੋਡੌਂਸ਼ੀਆ

**ਝੂਠਾ ਐਨੋਡੌਂਸ਼ੀਆ** ਉਹ ਹਲਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕਢਵਾਉਣ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਲਿੰਡਾ ਮਾਰਟਿਨ ਐਲਕੌਫ਼

**ਲਿੰਡਾ ਮਾਰਟਿਨ ਐਲਕੌਫ਼** (ਪਨਾਮਾ ਵਿੱਚ 1955 ਦਾ ਜਨਮ) ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਗਿਆਨ-ਸਿਧਾਂਤ, ਨਾਰੀਵਾਦ, ਨਸਲ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ। 2012 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ, ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏਪੀਏ), ਪੂਰਬੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਐਨੋਡੌਂਸ਼ੀਆ

ਦੰਤ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ **ਐਨੋਡੌਂਸ਼ੀਆ** ਨੂੰ ਐਨੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਵੇਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਦੁਰਲਭ ਅਨੁਵੰਸ਼ਿਕ ਵਿਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪਛਾਣ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
ਇਹ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕਾ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਐਕਟੋਡਰਮਲ ਡਿਸਪਲੇਸ਼ੀਆ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਐਨੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸੇ ਲੱਛਣ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੀ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਹੋਂਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਮਜਾਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹਾਈਪੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਪਕੇ ਦੰਦ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਓਲੀਗੋਡੌਂਸ਼ੀਆ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਜਾਂ ਵਧ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੱਕੇ ਦੰਦ ਦੀ ਕਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਲਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੂਚਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਨਪੁੰਨਸਕਤਾ, ਭਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਸੁਹਜ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਲਾਜ
ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਸਥੈਟਿਕ ਪ੍ਰਤੀਸਥਾਪਨ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਬਨਾਵਟੀ ਦੰਦ ਲਗਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਾਰਸ

**ਪਾਰਸ ਪੱਥਰ**, **ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਪੱਥਰ** ਜਾਂ **ਜਾਦੂਈ ਪੱਥਰ** ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪੱਥਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਧਾਤ ਸੋਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੱਥਰ ਦਾ ਚਰਚਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਦੇ ਕਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਪਾਰਸ ਪੱਥਰ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਕ ਪਹੇਲੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਟੀਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਥਰ ਦਾ ਕੇਵਲ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿੱਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਰਚਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਆਸ਼ਕ ਸ਼ੇਰ

***ਆਸ਼ਕ ਸ਼ੇਰ***, ਜਾਂ ***ਪ੍ਰੇਮੀ ਸ਼ੇਰ*** ਈਸਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 140 ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ।

## ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ
ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਸਰਾਸਰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਤਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਨਵਰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਨਹੁੰਦਰਾਂ ਕਟਵਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਖੁੰਢੇ ਕਰਵਾ ਦੇਵੇ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਉਸਨੂੰ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਨਿਮਰ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਡੰਡੇ ਮਾਰ ਉਸਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਬਚਾਓ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼ਹੀਦ ਦਿਵਸ (ਭਾਰਤ)

**ਸ਼ਹੀਦ ਦਿਵਸ** ਉਹ ਦਿਨ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਦਿਨ ਮਿੱਥੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਵੱਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਰਵੋਦਿਆ ਦਿਵਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ 
### 30 ਜਨਵਰੀ 
30 ਜਨਵਰੀ 1948 ਨੂੰ ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਵੱਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

### 23 ਮਾਰਚ 
23 ਮਾਰਚ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਵੱਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

### 19 ਮਈ 
ਅਸਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਰਾਕ ਘਾਟੀ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਸਮ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸਨ। ਬਰਾਕ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ, ਸਿਲਹੇਤੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਘਟਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ 15 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, 19 ਮਈ 1961 ਨੂੰ ਸਿਲਚਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਰੀ ਸੀ। 19 ਮਈ ਨੂੰ ਹੁਣ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਹੀਦ ਦਿਵਸ ("ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਦਿਵਸ") ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

### 23 ਜੂਨ 
ਇਸ ਦਿਨ ਡਾ. ਸਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ 1951 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਖਾਸ ਰਿਆਇਤ ਦੇਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ ਝੰਡਾ ਅਲੱਗ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਓੱਥੇ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਏਕ ਦੇਸ਼ ਮੇਨ ਦੋ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਦੋ ਵਿਧਾਨ ਔਰ ਦੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਚਲੇਂਗੇ"। ਇਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵੱਜੋਂ 
ਉਹ 1953 ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਖਨਪੁਰ ਸਰਹੱਦ ਕੋਲ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਫੈਲ ਗਿਆ।

### 21 ਅਕਤੂਬਰ 
21 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਹੀਦ ਦਿਵਸ (ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਯਾਦ ਦਿਵਸ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ 1959 ਵਿੱਚ, ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਤਿੱਬਤੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਦੀ ਗਸ਼ਤ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਘੇਰ ਕੇ ਚਿਨੌ-ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

### 17 ਨਵੰਬਰ 
ਉੜੀਸਾ ਨੇ 17 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ, “ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ੇਰ”, ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ (1865–1928) ਦੀ ਬਰਸੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

### 19 ਨਵੰਬਰ 
19 ਨਵੰਬਰ 1828, ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ, ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੀ ਰਿਆਸਕੀ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1857 ਦੇ ਬਗਾਵਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੋਹਰੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ