open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅੰਗਿਆ (ਕੱਪੜਾ)

**ਅੰਗਿਆ** ( **ਅੰਜੀਆ**, **ਅੰਗੀ**, ਜਾਂ **ਅੰਗੀਆ ਵੀ** ) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਚੋਲੀ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਕਮਰ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਸਲੀਵਜ਼, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਕਮਰ ਐਂਜੀਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਸਲਿਨ ਵਰਗੀ ਬਾਰੀਕ ਸੂਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ਵਾਜ ਵਰਗੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਸਨ।

ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬੁਕਾਨਨ-ਹੈਮਿਲਟਨ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਮੇਡੋਜ਼ ਟੇਲਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਿਲਾਈ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ।

## ਸ਼ੈਲੀ 
ਐਂਜੀਆ, ਆਧੁਨਿਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਲਾਊਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਸਕਰਣ,  ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੁੱਕਲ ਤੱਕ ਕੰਟੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਪਾਸਾ ਮੋਢੇ ਦੇ ਪਾਰ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ਮ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤਾਰਾਂ ਜਾਂ ਰਿਬਨਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਫਿਰ ਵੀ, ਹੋਰ ਤੰਗ ਅੰਦਰਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਸੇਟਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਅਹੀਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅੰਗਿਆ, ਲਹਿੰਗਾ (ਘੱਗਰੀ ਵਰਗਾ ਪਰ ਛੋਟਾ), ਅਤੇ ਓਰ੍ਹਨੀ ਦੁਆਰਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਰੰਗਦਾਰ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਅੰਗੀਆ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਸਨ।

### ਕਲਾਕਾਰੀ 
ਜੋਹਾਨ ਜ਼ੋਫਨੀ 1785 ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਆਫਿਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਬਚੀ ਹੈ, ਫਾਈਜ਼ ਪਾਮਰ (ਮੁਗਲ ਪਤਨੀ ਫਾਈਜ਼ ਬਖਸ਼) ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਲਖਨਵੀ ਦਰਬਾਰੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: "ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਗਵਾ ਪੇਸ਼ਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਅੰਗਿਆ ਉੱਤੇ ਦੁਪੱਟਾ । "

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਅੰਕੂ ਪਾਂਡੇ

**ਅੰਕੂ ਪਾਂਡੇ** (ਜਨਮ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, 13 ਨਵੰਬਰ 1972) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੈਨੀਤਾਲ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।

ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਵਾਇਆਕਾਮ 18 ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।

ਉਹ ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਲੀਪ ਪਟਗਾਓਂਗਰ ਅਤੇ ਵਿਨੋਦ ਦੁਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੋਂ ਉਹ ਫਰੀਮੈਂਟਲ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਬਿਟਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਸ ਵੈਲੀ ਸਵਿੱਚਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ  ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਬਿਟਵੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਟੀਵੀ ਲਈ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸ਼ੋ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਫਿਲਮ ਕੰਮ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

ਪਾਂਡੇ ਬਾਲਾਜੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੇ 'ਆਲਟ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ' ਲਈ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹ Viacom18 ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ Viacom18 ਮੂਵੀਜ਼ ਲਈ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬਜਟ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ 'ਟਿਪਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ' ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਲਟ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਲਈ *ਰਾਗਿਨੀ ਐਮਐਮਐਸ* ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਾਈਕਾਮ18 ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਲਈ *ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ, ਸ਼ੀਨਤਾਨ, ਤਨੂ ਵੈਡਸ ਮਨੂ* ਅਤੇ *ਪਿਆਰ ਕਾ* ਪੰਚਨਾਮਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ।

ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਪਾਂਡੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਮਨੋਮਏ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਿਟੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰੇਮਨ ਚਿੱਬ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
; ਵਾਇਆਕਾਮ 18 ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼

## ਹਵਾਲੇ 
*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼ੋਬਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ

**ਸ਼ੋਬਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ** (ਜਨਮ 24 ਅਗਸਤ 1948) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।

## ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ 
ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਸੁੰਦਰਮ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗੀਤ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਟੀ ਐਮ ਤਿਆਗਰਾਜਨ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਟਿਊਟਰਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਤੋਂ ਵੀਨਾ ਖੇਡਣਾ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਸੰਗੀਤ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਕਲਪਕਮ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਤੋਂ ਵੋਕਲ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਿੰਦਾ ਤਿਆਗਰਾਜਨ&nbsp;- ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾਪੁਰਮ ਸੰਥਾਨਮ ਦੀ ਧੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਖ਼ਿਤਾਬ 
ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਸਥਲ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਚੇਨਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ੋਬਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ, ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਹਲਕੇ ਸੰਗੀਤ ਮੰਡਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪਤੀ SA ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ "ਅਨੀਮੁਗਨਮ ਅਰੁਮੁਗਨਮ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਐਲਬਮ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਗਾਇਕੀ ਕੈਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਾਈਟ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 2003 ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ “ਸਮਰਪਣ”। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਾਈਵ ਕੰਸਰਟ ਮਹਾਰਾਜਾਪੁਰਮ ਸੰਥਾਨਮ ਟਰੱਸਟ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ *ਇਰੂ ਮਲਾਰਗਲ* ਫਿਲਮ ਦਾ "ਮਹਾਰਾਜਾ ਓਰੂ ਮਹਾਰਾਣੀ..." ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 10 ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ, *ਨਨਬਰਗਲ* ਅਤੇ *ਇੰਨੀਸਾਈ* ਮਝਾਈ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਅਸਲ 'ਚ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਉਸ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਐਸਥਲ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੋਬਾ ਇੱਕ ਅਹੰਕਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 12 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੀਥਾ ਕੋਲਮਨ-ਕੰਮੂਲਾ

**ਸੀਥਾ ਕੋਲਮੈਨ-ਕੰਮੂਲਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ। ਪਲਾਸਟਿਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਲਾਹਕਾਰ ਫਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਫਰਮ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸੀਥਾ ਕੋਲਮੈਨ-ਕੰਮੂਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਔਬਰਨ, ਅਲਾਬਾਮਾ ਵਿੱਚ ਔਬਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਰਗੈਨਿਕ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਟੋ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਐਮਸਟਰਡਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1978 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਡੱਚ ਸ਼ੈੱਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1988 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸ਼ੈੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਲਮੈਨ-ਕਮੂਲਾ ਨੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਹਿਊਸਟਨ, ਟੈਕਸਾਸ, She promotes "industrial ecology" and recommends that corporate entities make environmental impact assessments over the life cycle of products ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਉੱਤੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ। ਉਹ ਡਾਓ ਕੈਮੀਕਲ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਾਹਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
*  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵਪਾਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਚੰਦਰ ਪਾਲ

**ਚੰਦਰ ਪਾਲ** (ਜਨਮ 1950) ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਬਾ ਮਸਤ ਨਾਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਭਾਗ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਯਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰੋਹਤਕ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਡੀਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ, ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ, ਗੈਸਟ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।  ਦੀ ਪ੍ਰੋ. ਸੀ ਪੀ ਸ਼ਿਓਰਾਨ, ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ 140 ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. 1980 ਵਿੱਚ ਪੀਜੀ (ਐਲਐਲ.ਐਮ.), 1974 ਵਿੱਚ, UG (LL.ਬੀ.) 1972 ਵਿੱਚ ਅਤੇ (ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ.) 1969 ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰੋਹਤਕ।
## ਹਵਾਲੇ
ਅਰਾਇਮੁਦੀ

[right|thumb|250x250px|ਅਰਾਈਮੁਦੀ (ਅਰੈਮੁਤੀ) ਕਿਸ਼ੋਰ [ਤਮਿਲ਼ ਲੋਕ|ਤਮਿਲ ਕੁੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।]]
**ਅਰਾਇਮੁਦੀ** (ਅਰੇਮੁਤੀ) () ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਧਾਤੂ ਦੀ ਪਲੇਟ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲ ਜਾਂ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। "ਅਰਾਈ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਮਰ ਅਤੇ "ਮੁੜੀ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਢੱਕਣ।

ਅਰੇਮੁਦੀ ਨੂੰ "ਜਨਨ ਸ਼ੀਲਡ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਮਐਸ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੁਆਰਾ "ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਪੁਡੁਕੋੱਟਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲਈ ਗਾਈਡ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰੇਮੁਦੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1966 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। .

"ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਸਲੇਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਨੂਅਲ, ਖੰਡ 1" ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ "ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੱਚੇ, ਦਸ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ, ਨਗਨਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਮਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਦੁਆਰਾ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। "ਅਰੈਮੁਦੀ" ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਦਿਲ-ਆਕਾਰ ਦਾ ਟੁਕੜਾ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਛੁਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਪਾਮੇਲਾ ਚੋਪੜਾ

thumb|ਪਾਮੇਲਾ ਚੋਪੜਾ
**ਪਾਮੇਲਾ ਚੋਪੜਾ** (ਜਨਮ 1938) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਚੋਪੜਾ ਦਾ ਜਨਮ **ਪਾਮੇਲਾ ਸਿੰਘ** ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ, ਉਸਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ, ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਕਈ ਆਰਮੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗਰੇਵਾਲ ਦੀ ਮਾਂ ਦਰਸ਼ੀ ਗਰੇਵਾਲ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ। "ਉਹ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਆਹ ਸੀ", ਪਾਮੇਲਾ ਨੇ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਜੋੜਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤ ਪਾਇਆ। ਵਿਆਹ 1970 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਆਦਿਤਿਆ (ਜਨਮ 1971) ਅਤੇ ਉਦੈ (ਜਨਮ 1973)। ਆਦਿਤਿਆ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਦੈ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ, *ਕਭੀ ਕਭੀ* (1976) ਤੋਂ *ਮੁਝਸੇ ਦੋਸਤੀ ਕਰੋਗੇ ਤੱਕ!* (2002)। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ 'ਤੇ 'ਨਿਰਮਾਤਾ' ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1993 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਆਈਨਾ* ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਪਾਮੇਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ, ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਲੇਖਕ ਤਨੁਜਾ ਚੰਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ 1997 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਦਿਲ ਤੋਂ ਪਾਗਲ ਹੈ* ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਸਹਿ-ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ: ਫਿਲਮ *ਦਿਲ ਤੋਂ ਪਾਗਲ ਹੈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗੀਤ "ਏਕ ਦੂਜੇ ਕੇ ਵਸਤੇ" ਵਿੱਚ,* ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਇਕੱਠੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਕ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਵਜੋਂ, ਪਾਮੇਲਾ ਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

## ਚੁਣੀ ਗਈ ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ 
### ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੀਜਿਆਸ਼ਾਂਤੀ ਟੋਂਗਬਰਾਮ

**ਬੀਜਿਆਸ਼ਾਂਤੀ ਟੋਂਗਬਰਾਮ** (ਜਨਮ 1993) ਮਨੀਪੁਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਉੱਦਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟੇ ਮਫਲਰ ਅਤੇ ਸਟਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਮਲ ਦੇ ਤਣੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1993 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੀਪੁਰ ਰਾਜ ਦੇ ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਥੰਗਾ ਟੋਂਗਬਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਰਮ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪ ਮਨੀਪੁਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਸ਼ੋਭਾ ਕਪੂਰ

**ਸ਼ੋਭਾ ਕਪੂਰ** (ਜਨਮ 1 ਫਰਵਰੀ 1949) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ, ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਪੂਰ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਏਅਰਹੋਸਟੇਸ ਸੀ। ਕਪੂਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜਤਿੰਦਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ (ਜਨਮ 1975), ਜੋ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸ਼ਾਰ ਕਪੂਰ (ਜਨਮ 1976), ਜੋ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ (ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ) 
ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਬੈਨਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੀ ਲੰਮੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

### ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਮਿਤਾ ਘੋਸ਼

**ਸੁਮਿਤਾ ਘੋਸ਼** (ਜਨਮ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਰੰਗਸੂਤਰ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੈਂਕੜੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿ-ਆਪਣੇ ਰੰਗਸੂਤਰ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਆਈਕੀਆ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ 
ਘੋਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਜੋਏ ਘੋਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ ਆਫ ਅਸਾਮ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2007 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਪੇਂਡੂ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਕੁਝ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪੂੰਜੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਕਰਜ਼ਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਜ਼ਮਾਨਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਘੋਸ਼ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣਗੇ। ਇਸਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਕੋਲ ਹੁਣ ਸ਼ੇਅਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਸੀ। ਨਵਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਰੰਗਸੂਤਰ ਸਮੂਹਿਕ ਸੀ।

ਘੋਸ਼ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਹਿਲ ਵਿਖੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਹੋਰ ਚੌਦਾਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੰਗਸੂਤਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ 2,000 ਕਾਰੀਗਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਨ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਐਸਪੇਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਲਿਤਾ ਡੀ. ਗੁਪਤਾ

**ਲਲਿਤਾ ਡੀ. ਗੁਪਤਾ**, 31 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਤੱਕ ICICI ਬੈਂਕ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ) ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ। ਇੱਕ INSEAD ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਫਾਰਚੂਨ ਦੁਆਰਾ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।" ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਆਈਸੀਆਈ ਵੈਂਚਰ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਨੋਕੀਆ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 22 ਜੂਨ 2010 ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਅਲਸਟਮ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੁੰਬਈ ਸਥਿਤ ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਭਰਤੀ, ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ 1971 ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਆਈਸੀਆਈ ਲਿਮਟਿਡ (ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਆਈਸੀਆਈ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ) ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (NYSE) - NYSE ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਉੱਦਮ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬੈਂਕ - ਵਿੱਚ ICICI ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ICICI ਬੈਂਕ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਬੈਂਕ ਦੇ ਵਧਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਈ 2007 ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਕੰਪਨੀ ਨੋਕੀਆ ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਯੋਗਦਾਨ 
ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਇੰਡੀਅਨ ਮਰਚੈਂਟਸ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਲੇਡੀਜ਼ ਵਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪੁਰਸਕਾਰ (1997) ਲਈ 20 ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ
* ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਰਸ ਅਵਾਰਡ (2001) ਵੂਮੈਨ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ।
* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ (2002)।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਲਲਿਤਾ ਡੀ. ਗੁਪਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ
ਕਵਿਤਾ ਕੇ. ਬਰਜਾਤਿਆ

thumb|ਕਵਿਤਾ ਕੇ. ਬਰਜਾਤਿਆ
**ਕਵਿਤਾ ਕੇ. ਬਰਜਾਤਿਆ** (ਜਨਮ 1977) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕਵਿਤਾ ਬੜਜਾਤਿਆ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਨਵੰਬਰ 1977 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਮਲ ਕੁਮਾਰ ਬੜਜਾਤਿਆ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਤਾਰਾਚੰਦ ਬੜਜਾਤਿਆ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਕਵਿਤਾ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਡਨਹੈਮ ਕਾਲਜ  ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ NMIMS ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਅਤ ਵੋਕਲ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਕਥਕ ਡਾਂਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਲਾਈਵ ਸਟੇਜ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਕਈ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਵੀ ਵਜਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਿਆਹ ਸੀ ਜੋ ਲਗਭਗ 100 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੋੜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਦੀਵਾਨੀ ਹੂੰ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸੂਰਜ ਆਰ. ਬੜਜਾਤਿਆ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

2004 ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਬੜਜਾਤਿਆ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਟੀਵੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਉਸ ਸਾਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੋਹ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲੋਂ ਕੀ, ਯਹਾਂ ਮੈਂ ਘਰ ਘਰ ਖੇਲੀ, ਦੋ ਹੰਸਾਂ ਕਾ ਜੋਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ।

2013 ਵਿੱਚ, ਕਵਿਤਾ ਬੜਜਾਤਿਆ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ; ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮਰਾਟ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਸੀ ਜੋ 1 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਕਵਿਤਾ ਬੜਜਾਤਿਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟੀਵੀ ਸਾਬਣ ਵੋ ਰਹਿਨੇ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲੋਂ ਕੀ, ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਗਾਥਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਹਾਰਾ ਵਨ ਉੱਤੇ 30 ਮਈ 2005 ਨੂੰ ਰਾਤ 9.00 ਵਜੇ IST ਸਲਾਟ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਛੇ ਸਾਲ ਅਤੇ 1400 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਲਈ ਸਫਲ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤੇ। ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ, ਪਿਆਰ ਕੇ ਦੋ ਨਾਮ: ਏਕ ਰਾਧਾ, ਏਕ ਸ਼ਿਆਮ, 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2006 ਨੂੰ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਰਾਤ 8:00 IST ਸਲਾਟ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਦੀ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸਦੀਵੀ ਪਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਇਮੇਜਿਨ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਰਛਾਂ ਹੂੰ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ; ਸ਼ੋਅ ਨੇ 212 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਫਲ ਸਾਲ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੋਅ, ਯਹਾਂ ਮੈਂ ਘਰ-ਘਰ ਖੇਡੀ ਨਵੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ 8:30 ਵਜੇ IST ਸਲਾਟ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਵਰਨ ਭਵਨ ਦਾ ਸੈੱਟ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੌੜ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 700 ਐਪੀਸੋਡ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ NDTV Imagine 'ਤੇ 9.30 IST ਸਲਾਟ 'ਤੇ ਦੋ ਹਾਂਸਨ ਕਾ ਜੋਦਾ ਆਇਆ। 2012 ਵਿੱਚ, ਕਵਿਤਾ ਬੜਜਾਤਿਆ ਨੇ ਦੋ ਸ਼ੋਅ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ - ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਾ ਵਨ ਉੱਤੇ ਝਿਲਮਿਲ ਸੀਤਾਰੋਂ ਕਾ ਆਂਗਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ 18 ਜੂਨ 2012 ਨੂੰ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਕਾ ਦਰਦ ਹੈ ਮੀਠਾ ਮੀਠਾ ਪਿਆਰਾ ਪਿਆਰਾ।

ਕਵਿਤਾ ਬੜਜਾਤਿਆ ਆਈਟੀਏ ਸਕੂਲ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟ

**ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟ** ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਗ, ਧਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਰਸ ਕੀਤੇ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛਾਪੇ ਗਏ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਲਾਕ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੋਟਿਫਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ, ਪੈਸਲੇ, ਜਾਂ ਫੁੱਲਦਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚਿੱਟੇ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ 'ਤੇ ਲਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਉਤਪਾਦ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਗ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ ਬਾਗ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
thumb|ਬਾਗ ਹੈਂਡ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਲਾਕਾਰ ਕੰਮ 'ਤੇ

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਭਿਆਸ 1,000 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਭਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਜਵਾਦ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਟਰਾਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਖੱਤਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਛੀਪਾ, ਜਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕੱਪੜਾ ਛਾਪਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਲਗਭਗ 400 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਰਕਾਨਾ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਰਜਕ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ.

ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰਨ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਗ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਨੇੜਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਫੈਬਰਿਕ ਨੂੰ ਧੋਣ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਗ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਰਚਨਾ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਗੁਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫੈਬਰਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਮਾਈਲ ਸੁਲੇਮਾਨਜੀ ਖੱਤਰੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ।

2011 ਵਿੱਚ, 26 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਝਾਂਕੀ ਦੇ ਥੀਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲਭੰਜਿਕਾ, 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਵਰਗੀ *ਅਪਸਰਾ*, ਬਾਗ ਦੇ ਛਾਪੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 
thumb|ਭੱਟੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਲਾਕਾਰ।
ਬਾਗ ਪ੍ਰਿੰਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ (ਫੈਬਰਿਕ ਨੂੰ ਧੋਣਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮਰਨਾ), ਛਪਾਈ (ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ) ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ (ਡਾਈਜ਼ ਫਿਕਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫੈਬਰਿਕ ਫਿਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਬਾਗ ਪਿੰਡ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਧੁਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ 240 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ   । ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਵਗਦਾ ਬਾਗ ਨਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ, ਲਗਭਗ  ਬਾਗ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਸਰੋਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਇਸ ਕਲਾ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬਾਗ ਨਦੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਰਿਤੂ ਕਪੂਰ

**ਰਿਤੂ ਕਪੂਰ** ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਿਊਚਰ ਨਿਊਜ਼ ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਐਡੀਟਰਜ਼ ਫੋਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਫਾਰਚਿਊਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 49ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
'''

ਰਿਤੂ ਕਪੂਰ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਏਜੇਕੇ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ, ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਰਾਘਵ ਬਹਿਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ 18 ਅਤੇ ਕੁਇੰਟਿਲੀਅਨ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ। ਰਿਤੂ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਬਹਿਲ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।

ਰਿਤੂ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ CNN IBN 'ਤੇ "ਦਿ ਸੀਜੇ ਸ਼ੋਅ" ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ੋਅ ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ, ਰਿਤੂ ਨੇ ਹਿਸਟਰੀ TV18 ( A+E ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਹਿਸਟਰੀ ਟੀਵੀ 18 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਿਤੂ ਕਪੂਰ *ਦ ਕੁਇੰਟ* ਦੀ ਸੀਈਓ ਹੈ।

'''
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਮਲ ਕੁੰਭਾਰ

[thumb| 8 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਕਮਲ ਕੁੰਭਾਰ ਨੂੰ [ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]]
**ਕਮਲ ਕੁੰਭਾਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, " ਸੀਰੀਅਲ ਉਦਯੋਗਪਤੀ " ਹੈ। ਉਹ ਕਮਲ ਪੋਲਟਰੀ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕਮਲ ਕੁੰਭਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸਮਾਨਾਬਾਦ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਕੁੰਭਾਰ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ 500 INR ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਚੂੜੀਆਂ ਵੇਚਣ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ, ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕਮਲ ਪੋਲਟਰੀ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਕੰਪਨੀ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਰੀਬ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਉਦਯੋਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ ਉੱਦਮੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ SSP ਦੇ "ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ" ਵਿੱਚ "ਊਰਜਾ ਸਾਖੀ" ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 3000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ 1100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। . ਉਹ ਛੇ ਵਪਾਰਕ ਉੱਦਮਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ ਜੋ "ਸੀਰੀਅਲ ਉੱਦਮੀ " ਨਾਮਕ ਕਮਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸੀਆਈਆਈ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਵੂਮੈਨ ਐਕਸਮਪਲਰ ਐਵਾਰਡ
* ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਵੂਮੈਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮਿੰਗ ਇੰਡੀਆ ਅਵਾਰਡ, 2017।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਗਨਿਮਿਤਰਾ ਪਾਲ

**ਅਗਨੀਮਿੱਤਰਾ ਪਾਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਤੋਂ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਣੀ ਹੈ ਜੋ ਆਸਨਸੋਲ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਇਕਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਅਗਨੀਮਿੱਤਰਾ ਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਡਾ ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਏ ਆਸਨਸੋਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ ਅਤੇ ਆਸਨਸੋਲ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਉਸਨੇ ਬਨਵਾਰੀਲਾਲ ਭਲੋਟੀਆ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੋਟਨੀ (ਆਨਰਸ) ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਪਾਰਥੋ ਪਾਲ, ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।

## ਫੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ 
ਪਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਸੇ ਪੁਛੇ* ਅਤੇ *ਵਾਇਆ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ* ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ।

ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ, ਈਸ਼ਾ ਦਿਓਲ, ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਸ਼ੋਨਾਲ ਰਾਵਤ, ਕੇ ਕੇ ਮੈਨਨ, ਸੋਨਾਲੀ ਕੁਲਕਰਨੀ, ਵਿਨੈ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਪਰਵੀਨ ਡਾਬਾਸ ਲਈ ਪੁਸ਼ਾਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਲਮਾਰੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਫੈਸ਼ਨ ਲੇਬਲ "ਇੰਗਾ" ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪੌਲ ਨੇ ਲੈਕਮੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਸਮਰ/ਰਿਜ਼ੌਰਟ 2013 ਲਈ ਵੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਕੰਬਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੋ ਪੌਲ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।

ਭਾਜਪਾ ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਦੇ 23 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ "ਉਮਾ" ਨਾਮਕ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਸਿਖਲਾਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੇ ਆਸਨਸੋਲ ਦੱਖਣ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ 2021 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਟੀਐਮਸੀ ਦੀ ਸਯੋਨੀ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਉਪਾਸਨਾ ਮਕਾਤੀ

**ਉਪਾਸਨਾ ਮਕਾਤੀ** ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਦਮੀ, ***ਵ੍ਹਾਈਟ ਪ੍ਰਿੰਟ*** ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਅਤੇ ਨੇਤਰਹੀਣਾਂ ਲਈ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਫੋਰਬਸ ਇੰਡੀਆ ਦੀ 30 ਅੰਡਰ 30 ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਮਕਾਤੀ ਨੇ ਓਟਾਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਾਹਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡਕੁਲਾ

**ਡਕੁਲਾ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਕੱਪੜਾ ਸੀ ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੱਕ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮਕਾਲੀ ਕਿਸਮਾਂ ਕਸ਼ੌਮਾ, ਨੇਤਰਾ, ਅਤੇ ਡਕੁਲ ਸਮੇਤ ਤੀਰਿਤਪੱਟਾ ਉਹਨਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜੋ ਰੇਸ਼ਮ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਕੁਲਾ ਰੇਸ਼ਮ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੱਕ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਲਿਨਨ ਸੀ। ਅਮਰਸਿਮ੍ਹਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਦੁਕੁਲਾ" ਸ਼ਬਦ "ਕਸੌਮਾ" (ਲਿਨਨ) ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸੀ 

## ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ 
ਦੁਕੁਲਾ (ਖ਼ਾਸਕਰ ਹੰਸ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨਾਲ) ਨੂੰ ਗੁਪਤਾ ਕਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ (ਜੋ ਰਾਜਾ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਨ ਕਵੀ ਸਨ) ਨੇ ਵੀ "ਹੰਸਾ ਡਕੁਲਾ " ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੰਸਾ ( ਹੰਸ ਜਾਂ ਹੰਸ ) ਨਾਲ ਬਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਹਰਸ਼ਚਰਿਤ (ਕਨੌਜ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ) ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਨਭੱਟ ਹਰਸ਼ ਦੀ ਭੈਣ (ਰਾਜਯਸ਼੍ਰੀ) ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਦੁਕੁਲਾ," "ਅੰਸ਼ੁਕਾ," "ਕਸ਼ੌਮਾ," "ਬਦਾਰਾ," ਅਤੇ "ਨੇਤਰਾ" ਉਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।   

ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੀ ਕੁਮਾਰਸੰਭਵ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ "ਦੁਕੁਲਾ" ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।  ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਵਿਕਰਮੋਵਰਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਟੁਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਕੁਲਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਡਕੁਲਾ ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮ ਕਿਹਾ।  ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕੌਟਿਲਯ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਦੁਕੁਲਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸੋਮਾ ਮੰਡਲ

**ਸੋਮਾ ਮੰਡਲ** ਭਾਰਤੀ ਸਟੀਲ ਅਥਾਰਟੀ (1 ਜਨਵਰੀ 2021 ਤੋਂ) ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੋਮਾ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ SAIL ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਹੈ। ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਿਗਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਰਾਊਰਕੇਲਾ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਚੌਧਰੀ ਤੋਂ ਮਹਾਰਤਨ PSU ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ, ਜੋ ਦਸੰਬਰ, 2020 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਉੱਤਰੀਆ

[thumb|376x376px|ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ [ਅੰਟਾਰੀਆ|ਅੰਤਰੀਆ ਅਤੇ ਉਤਰੀਆ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਰਾਹਤ।]]
**ਉੱਤਰੀਆ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ : ) ਸਰੀਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਢਿੱਲਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜੋ ਗਰਦਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਅੱਧ ਨੂੰ ਵੀ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਇੱਕ ਉੱਤਰੀਆ ਇੱਕ ਪਰਦੇ, ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਕਾਰਫ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

*ਉਤਰੀਆ* ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਉੱਤਰੀਆ *ਉੱਤਰ (ਉੱਤਰ)* ਅਤੇ ਪਿਛੇਤਰ *ਈਯਾ (ਈ) ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ।* 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀਆ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਇੱਕ ਕੱਪੜਾ ਸੀ। (1500 ਅਤੇ 500 ਈ.ਪੂ. ) ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੁਆਲੇ ਲਪੇਟਿਆ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਲਪੇਟਿਆ ਇੱਕ ਕੱਪੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਲੋਕ ਹੇਠਲਾ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ *ਪਰਿਧਾਨਾ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਮੇਖਲਾ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀਆ (ਸ਼ਾਲ ਵਾਂਗ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਉਤਾਰਦੇ ਸਨ। "ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਉੱਤਰੀਆ* ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਉਪਵਿਤਾ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"। *ਪ੍ਰਵਾਰਾ* ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੱਪੜਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਦਾ ਆਮ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸੀ ਪਰ ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਹੇਠਲੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਲੰਗੋਟੀ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਇਸ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਬਚਣ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਫੈਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਾਹਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਬਜਾਜ ਆਟੋ

**ਬਜਾਜ ਆਟੋ ਲਿਮਿਟੇਡ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ: **Bajaj Auto Limited**) ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਸਕੂਟਰ ਅਤੇ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਜਾਜ ਆਟੋ ਬਜਾਜ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ (1889-1942) ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ 1940 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਬਜਾਜ ਆਟੋ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਥ੍ਰੀ-ਵ੍ਹੀਲਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਬਜਾਜ ਆਟੋ ਨੇ   ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਪੂੰਜੀਕਰਣ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਦੋਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਨਿਰਮਾਣ 
ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਅਤੇ ਪੰਤਨਗਰ ਵਿੱਚ ਚਾਕਨ, ਵਲੂਜ ਵਿੱਚ ਪਲਾਂਟ ਹਨ। ਪੁਣੇ ਦੇ ਆਕੁਰਡੀ ਵਿਖੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ 'ਅੱਗੇ' ਹੈ।

## ਉਤਪਾਦ 
alt=|thumb|220x220px| ਬਜਾਜ ਪਲਸਰ 220
alt=|thumb| ਬਜਾਜ ਪਲਸਰ NS 200
[alt=|thumb| [ਜਕਾਰਤਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜਾਜ RE ਆਟੋਰਿਕਸ਼ਾ]]
ਬਜਾਜ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਸਕੂਟਰ, ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2004 ਤੱਕ, ਬਜਾਜ ਆਟੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤਕ ਸੀ।

ਬਜਾਜ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਸਪੋਰਟੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ 4-ਸਟ੍ਰੋਕ ਕਮਿਊਟਰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਦੋਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਬਜਾਜ ਨੇ 150cc ਅਤੇ 180cc ਪਲਸਰ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ।

ਬਜਾਜ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਵਿੱਚ CT 100 ਪਲੈਟੀਨਾ, ਡਿਸਕਵਰ, ਪਲਸਰ, ਐਵੇਂਜਰ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2012-13 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 37.6 ਲੱਖ (3.76) ਵੇਚੇ&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ) ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦਾ 31% ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਲਗਭਗ 24.6 ਲੱਖ (2.46&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ) ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ (66%) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ 34% ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

### ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ (ਤਿੰਨ ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ) 
ਬਜਾਜ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 84% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2012-13 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਸਦੀ ਲਗਭਗ ਵਿਕਰੀ ਹੋਈ। 4,80,000 ਤਿੰਨ ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦਾ 57% ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ 4,80,000 ਥ੍ਰੀ-ਵ੍ਹੀਲਰਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ 47% ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਗਏ ਅਤੇ 53% ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਬਜਾਜ ਥ੍ਰੀ-ਵ੍ਹੀਲਰਸ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਤੀਕ" ਅਤੇ "ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ *ਬਜਾਜ* (ਉਚਾਰਨ *ਬਾਜੇ*  ) ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

### ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਰਾਂ 
2010 ਵਿੱਚ, ਬਜਾਜ ਆਟੋ ਨੇ  ਦੀ ਈਂਧਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ US $2,500 ਦੀ ਕਾਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰੇਨੋ ਅਤੇ ਨਿਸਾਨ ਮੋਟਰ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

3 ਜਨਵਰੀ 2012 ਨੂੰ, ਬਜਾਜ ਆਟੋ ਨੇ ਬਜਾਜ ਕਿਊਟ (ਪਹਿਲਾਂ *ਬਜਾਜ RE60* ) ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿੰਨੀ ਕਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਵਾਡਰਸਾਈਕਲ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਗਾਹਕ ਸਮੂਹ ਬਜਾਜ ਦੇ ਥ੍ਰੀ-ਵ੍ਹੀਲਰ ਗਾਹਕ ਸਨ।

### ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਟਰ 
ਬਜਾਜ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਟਰ, ਚੇਤਕ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਬਜਾਜ ਨੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ ਉਤਪਾਦਨ ਸਹੂਲਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ  300 ਕਰੋੜ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਲਾਂਟ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ 500,000 ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ (ਈਵੀ) ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਫਟੀ 50
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀਐਸਈ ਸੈਂਸੈਕਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਰੈਂਡ
ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ

**ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ: **Bharat Petroleum Corporation Limited** (**BPCL**)) ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਬੀਨਾ, ਕੋਚੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਬੀਪੀਸੀਐਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਡਾਊਨਸਟ੍ਰੀਮ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀ 2020 *ਫਾਰਚਿਊਨ* ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 309ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਫੋਰਬਸ ਦੀ 2021 ਦੀ "ਗਲੋਬਲ 2000" ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 792ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ।

## ਸੰਚਾਲਨ 
ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:

* ਮੁੰਬਈ ਰਿਫਾਇਨਰੀ : ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 13 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸਾਲਾਨਾ ਹੈ।
* ਕੋਚੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀ : ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 15.5 ਹੈ&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ।
* ਬੀਨਾ ਰਿਫਾਇਨਰੀ : ਬੀਨਾ, ਸਾਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 7.8 ਹੈ&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ। ਇਹ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਭਾਰਤ ਓਮਾਨ ਰਿਫਾਇਨਰੀਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ (BORL) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ OQ (ਪਹਿਲਾਂ ਓਮਾਨ ਆਇਲ ਕੰਪਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ) ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ ਹੈ। 1994 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ, BORL ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲ ਪੁਆਇੰਟ ਮੂਰਿੰਗ (SPM) ਸਿਸਟਮ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਟਰਮੀਨਲ (COT) ਅਤੇ ਇੱਕ  ਵੀ ਹੈ। ਵਡੀਨਾਰ, ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਬੀਨਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਲੰਬੀ ਕਰਾਸ-ਕੰਟਰੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਪਾਈਪਲਾਈਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਤੱਕ, BORL BPCL ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।

## ਸਹਾਇਕ 
, ਦਿੱਲੀ ਸਿਟੀ ਗੈਸ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੈਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਿਟੇਡ (GAIL), ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ (BPCL) ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ ਹੈ।

**Petronet LNG**, ਗੈਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਗੇਲ), ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (ONGC), ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ (IOC) ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ (BPCL) ਦੁਆਰਾ LNG ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। 

**ਭਾਰਤ ਰੀਨਿਊਏਬਲ ਐਨਰਜੀ ਲਿਮਿਟੇਡ**, ਬੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਐਲ. ਦੁਆਰਾ ਨੰਦਨ ਕਲੀਨਟੈਕ ਲਿਮਟਿਡ (ਨੰਦਨ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ), ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਐਸਪੀ ਐਗਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ ਕੰਪਨੀ। ਲਿਮਿਟੇਡ ਬਾਇਓ ਡੀਜ਼ਲ ਪਲਾਂਟ, ਈਥਾਨੌਲ, ਬਾਇਓ-ਡੀਜ਼ਲ ਪਲਾਂਟ, ਕਰੰਜ (ਮਿਲੇਟੀਆ ਪਿਨਾਟਾ), ਜੈਟਰੋਫਾ ਅਤੇ ਪੋਂਗਮੀਆ (ਪੋਂਗਾਮੀਆ ਪਿਨਾਟਾ) ਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਉਤਪਾਦਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲਨਜੀ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

## ਮਲਕੀਅਤ 
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (BPCL) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 53.3% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵੇਚਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੋਰਟ  13.7%), ਘਰੇਲੂ ਸੰਸਥਾਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕ (12%), ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ (8.24%) ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ੇਅਰ ਧਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਬਕਾਇਆ ਦੇ ਨਾਲ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਰੈਂਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਫਟੀ 50
ਰੇਣੂ ਸੂਦ ਕਰਨਾਡ

**ਰੇਣੂ ਸੂਦ ਕਰਨਾਡ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੋਰਟਗੇਜ ਫਾਈਨਾਂਸਰ ਹਾਊਸਿੰਗ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਫਾਈਨਾਂਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਲਿਮਿਟੇਡ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਐਚਡੀਐਫਸੀ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਵੈਂਚਰਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ, ਐਚਡੀਐਫਸੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ (ਦੋਵੇਂ ਐਚਡੀਐਫਸੀ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ) ਅਤੇ ਗਲੈਕਸੋਸਮਿਥਕਲਾਈਨ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਵਿਖੇ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸੱਤ ਹੋਰ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕਾਬਜ਼ ਹਨ। ਉਹ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਕੈਂਸਰ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਮੈਨ-ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ 17 ਹੋਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ।
alt=Renu Sud Karnad|thumb| ਸਾਬਕਾ ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਰੇਣੂ ਸੂਦ ਕਰਨਾਡ

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਕਰਨਾਡ 2010 ਤੋਂ HDFC ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਐਮਡੀ ਹਨ। ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਾਲ 1978 ਵਿੱਚ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ HDFC ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬ੍ਰੇਕ ਲਿਆ। ਕਰਨਾਡ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਹੱਬ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲੋਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਆਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਸਪੋਕ ਮਾਡਲ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ HDFC ਵਿੱਚ ਉਧਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਾਇਆ। ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹ ਸੁਰਖੀਆਂ 'ਚ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ HDFC ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਰਨਾਡ ਨੂੰ 3 ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ HDFC ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਥਿਰ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2011 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ 8 ਸਾਲਾਂ ਲਈ *ਫਾਰਚਿਊਨ ਇੰਡੀਆ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ *ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ* ਦੁਆਰਾ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 10 ਔਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਰਨਾਡ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਦਿਤਿਆ ਪੁਰੀ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਰਨਾਡ SABERA ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਜਿਊਰੀ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ CSR ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ SDG ਅਤੇ ESG ਅਲਾਈਨ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਰਨਾਡ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਐਚਡੀਐਫਸੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਮੂਲ ਕੰਪਨੀ ਐਚਡੀਐਫਸੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। HDFC ਦੇ ਰਲੇਵੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾਡ ਨੇ ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਅਤੇ ABB ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਹੁਦੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕਰਨਾਡ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਣਨੀਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਭਰਤ ਕਰਨਾਡ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਉਦਯੋਗ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ 
ਕਰਨਾਡ ਇੱਕ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਊਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 270 ਸਹਾਇਕ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਤੋਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਬੈਂਕ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਤਾਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਲਿਨੀ ਐਨ. ਮੈਨਨ

**ਮਾਲਿਨੀ ਐਨ. ਮੈਨਨ** ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ IEDEA ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, (ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ), ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਸਹੂਲਤ ਏਜੰਸੀ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ PR ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੇ IP ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਟਿਕਾਊ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਡੀ.ਐਮ.ਸੀ.ਸੀ. ਫ੍ਰੀ ਜ਼ੋਨ, ਦੁਬਈ, ਯੂਏਈ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਜੁਮੇਰਾਹ ਲੇਕ ਟਾਵਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

2015 ਤੋਂ, ਮੈਨਨ ਯੂਏਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਦੁਬਈ ਮਹਿਲਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਫੋਰਮ ਦੁਬਈ ਦੇ ਕਈ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਸੀ.ਐਨ.ਬੀ.ਸੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਮੇਨਨ ਨੇ ਛੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਥੀਮਾਂ ਵਿੱਚ 3-ਮਿੰਟ ਦੇ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ABLF ਟਾਕਸ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ IEDEA ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਈ 2010 ਵਿੱਚ, ਮੇਨਨ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਆਈਈਡੀਈਏ ਅਤੇ ਰਾਜੇਨ ਕਿਲਾਚੰਦ ਗਿਆਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ, ਭਾਰਤ-ਯੂਏਈ ਗਿਆਨ ਫੋਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਐਚ.ਐਚ ਸ਼ੇਖ ਨਾਹਯਾਨ ਮਬਾਰਕ ਅਲ-ਨਾਹਯਾਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਯੁਵਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ, ਯੂਏਈ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; HE ਸੁਲਤਾਨ ਬਿਨ ਸਈਦ ਅਲ ਮਨਸੂਰੀ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੰਤਰੀ, UAE HE ਸ਼ੇਖ ਫਹਾਦ ਬਿਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਜਾਬਰ ਅਲ-ਥਾਨੀ, ਦੋਹਾ ਬੈਂਕ, ਕਤਰ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ; HE ਖਲੀਲ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਲ ਖੋਂਜੀ, ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਜੀਸੀਸੀ ਚੈਂਬਰਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ; ਓਮਾਨ; ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਆਮਰ ਬਿਨ ਅਵਧ ਅਲ ਰਾਵਾਸ, ਓਮਾਨਟੇਲ, ਓਮਾਨ ਦੇ ਸੀਈਓ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵਪਾਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ
ਨੱਕ ਦੀ ਲੜੀ

thumb|ਭਾਰਤੀ ਲਾੜੀ ਨੇ ਨੱਕ ਦੀ ਲੜੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ

**ਨੱਕ ਦੀ ਲੜੀ** ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਭੌਤਿਕ ਪਹਿਲੂ 
ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਨੱਕ ਦੀ ਲੜੀ ਨੱਕ ਵਿੰਨਣ ਅਤੇ ਕੰਨ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਕੜੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ "ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ" ਸਿਰਫ ਉਹ ਹਨ: ਚੇਨ ਲਿੰਕ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ) ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਧਾਤ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਅਸਲ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, "ਨੱਕ ਦੀ ਲੜੀ" ਸ਼ਬਦ ਨੱਕ ਅਤੇ ਕੰਨ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਦਾ ਆਮ ਵਿਕਲਪ। ਹੋਰ ਕਨੈਕਟਰ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ (ਸੂਡਾਨ) ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨੱਕ ਦੀ ਲੜੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ. ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਲਾੜੀ ਇੱਕ ਨੱਕ ਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੰਨਾਂ ਜਾਂ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੰਜੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨੱਕ ਦੀ ਲੜੀ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

### ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰ 
ਅੱਜ ਨੱਕ ਦੀ ਲੜੀ ਗੌਥਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੁਜ਼ੈਨ ਤਮੀਮ

**ਸੁਜ਼ੈਨ ਤਮੀਮ** (    , 23 ਸਤੰਬਰ, 1977 – 28 ਜੁਲਾਈ, 2008) ਇੱਕ ਲੇਬਨਾਨੀ ਗਾਇਕ ਸੀ ਜੋ 1996 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ *ਸਟੂਡੀਓ ਐਲ ਫੈਨ* ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਬ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2008 ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨੀ ਲੇਬਨਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਤਮੀਮ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਤੀ ਅਲੀ ਮੁਜ਼ਾਨਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਬਨਾਨੀ ਇਮਪ੍ਰੇਸਾਰੀਓ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਡੇਲ ਮਾਟੋਕ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਮੈਨੇਜਰ ਬਣ ਗਈ। 

## ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ *ਸਟੂਡੀਓ ਏਲ ਫੈਨ* 'ਤੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਤਮੀਮ ਦੀ ਆਖਰੀ ਐਲਬਮ 2002 ਵਿੱਚ ਰੋਟਾਨਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ  *ਐਲਬੀ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਕਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ. ਉਸਦਾ ਆਖਰੀ ਗੀਤ, "ਪ੍ਰੇਮੀ", 2006 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੇਬਨਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਫੀਕ ਹਰੀਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।   ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਗਲਾ ਵੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਰਾਕੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਿੱਕਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਿਆਦ ਅਲ-ਅਜ਼ਾਵੀ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਢਾਹੀ ਖਲਫਾਨ ਤਮੀਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਕਿਮਖਵਾਬ

**ਕਿਮਖਵਾਬ** (ਕਿਮ-ਖਵਾਬ, ਕਮਖਾਬ,  ਮਖਵਾਬ, , ਹਿਰਨਿਆ,  ) ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟੀ ਕੱਪੜੇ ਬੁਣਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਬ੍ਰੋਕੇਡ ਕਲਾ ਹੈ। ਕਿੰਖਵਾਬ ਜ਼ਰ-ਬਾਫਟ (ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਬਣਾਉਣ) ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰੇਸ਼ਮੀ ਡੈਮਾਸਕ ਕੱਪੜਾ ਹੈ, ਬੁਣਾਈ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਦਾਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਸਪਾਟਾ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਕਿਮਖਵਾਬ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਇੱਕ ਫੈਬਰਿਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਬੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ "ਕਮਕਵਾਬ, ਜਾਂ ਕਿਮਖਵਾਬ (ਕਿਨਕੋਬ), ਨੂੰ ਜ਼ਰ-ਬਾਫਟ (ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ), ਅਤੇ ਮੁਸ਼ੱਜਰ (ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੇ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" -ਯੂਸਫ ਅਲੀ ਮੁਸ਼ੱਜਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਨਾਮ 
“ *ਕਿਮਖਵਾਬ* ” ਇੱਕ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੁਪਨਾ।

*ਹਿਰਨਿਆ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੱਪੜਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੇਦਾਂ (ਸੀ. 1500 ਈ.ਪੂ.) ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ (4ਵੀਂ-6ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ.) ਦੌਰਾਨ *ਪੁਸ਼ਪਤਾ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਕਿਮਖਵਾਬ ਪਰਸ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। kam-khwab, 'ਘੱਟ ਨੀਂਦ,' ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕੱਪੜਾ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ! "ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਾਧਾਰਨ ਵਿਉਤਪੱਤੀ ਇਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਇਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ (ਕਾਮ, 'ਛੋਟਾ,' ਖਵਾਬ, 'ਸੁਪਨਾ')"।

ਪਲੈਟਸ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਗਲਾਸ। ਇਸਨੂੰ ਕਾਮ, 'ਥੋੜਾ,' ਖਵਾਬ, 'ਝਪਕੀ' ਤੋਂ ਲਓ।

## ਨਿਰਮਾਣ 
ਵਾਰਾਣਸੀ, ਸੂਰਤ ਦਾ ਕਿਮਖਵਾਬ ਕੰਮ 1556 ਤੋਂ 1707 ਤੱਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਦੋ ਹੋਰ ਕੇਂਦਰ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਅਤੇ ਪੈਠਾਨ, ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੁੱਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਜਾਂ ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼ਾਹਤੋਸ਼

thumb|ਸ਼ਾਹਤੂਸ਼ ਸ਼ਾਲ
**ਸ਼ਾਹਤੂਸ਼** (ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਾਹتوਸ਼ 'ਉਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ' ਤੋਂ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਤੌਸ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਉੱਨ ਹੈ ਜੋ ਚੀਰੂ (ਪੈਂਥੋਲੋਪਸ *ਹਾਡਗਸੋਨੀ*, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤੀ ਹਿਰਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਫਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਚਿਰੂ ਦੀ ਉੱਨ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸ਼ਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਤੂਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਤੂਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਸ਼ੂ ਉੱਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਕੂਨਾ ਉੱਨ ਹੈ ।

ਬਿਨਾਂ ਪਾਲਤੂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਚਿਰਸ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 90 ਦੁਆਰਾ ਚਿਰੂ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨ % 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, 2016 ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2016 ਤੋਂ, ਸਪੀਸੀਜ਼ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਅੰਸ਼ਕ ਰਿਕਵਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਖਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹਤੂਸ਼ ਸ਼ਾਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ $5,000 ਤੋਂ $20,000 ਤੱਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਕਾਰਫ਼ ਲਈ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਉੱਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਚਿਰੂ ਸਿਰਫ਼ 125-150 ਗ੍ਰਾਮ ਕੱਚਾ ਉੱਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਈ, 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 45,000 (1998 ਅਨੁਮਾਨ) ਜਾਂ 75,000 (2000 ਅਨੁਮਾਨ) ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ ਅਤੇ 2009 ਤੱਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 150,000 ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। 2003 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 14,293 ਲੋਕ ਸ਼ਾਹਤੂਸ਼ ਸ਼ਾਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਸ਼ਾਹੀ ਅਲਮਾਰੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੂਸ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹਤੂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸ਼ਾਲ ਸੀ। ਉਂਗਲੀ ਦੀ ਮੁੰਦਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਇੰਨਾ ਨਰਮ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਕਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਬਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਿੱਟੇ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਾਲ ਨੇ ਰੰਗਤ ਦਾ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣ ਲੱਗੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ

**ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ** ਜਾਂ ਐਲੀਫੈਂਟ ਫੈਸਟੀਵਲ **(**ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ: **Elephant Festival)** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਜੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਊਠਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਜਲੂਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਲਕ ਮਾਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਰੰਗਾਂ, ਝੂਲ (ਕਾਠੀ ਦਾ ਕੱਪੜਾ) ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਗਹਿਣਆ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਝਾਂਜਰਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਛਣਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬੈਠੇ ਲੋਕ ਗੁਲਾਲ (ਰੰਗਦਾਰ ਪਾਊਡਰ) ਛਿੜਕਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਪੋਲੋ, ਹਾਥੀ ਰੇਸਿੰਗ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ 19 ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਸਾਕਸ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਗਰਦਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਡੰਗਰ ਅਤੇ ਬਰੋਕੇਡ ਸਕਾਰਫ਼ ਵੀ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਉਤ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਸਿਰ-ਪਲੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਕੰਗਣ ਅਤੇ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਲੋ ਮੈਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੱਸਾਕਸ਼ੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਦਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਜਾਨਵਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਊਠ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਐਲੀਫੈਂਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਸਮਾਰੋਹ ਨੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਇਲਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਹਾਥੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ, ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਅਚਾਨਕ, ਨੌ ਰਤਨ ਵੀ ਨਵਰਤਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਨੌਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਜਾਨਵਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਜ਼ਿਲ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਅੰਬਰ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਇਲਟੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਾਥੀ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ, ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਚੌਗਾਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਵਧਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ ਪੋਲੋ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਥੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਵਿਵਾਦ 
ਐਨੀਮਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਾਥੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲ 2012 ਅਤੇ 2014 ਲਈ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਸ਼ੂ ਕਾਰਕੁਨ ਹਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਰਸਾਇਣਕ ਰੰਗ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਸਨ ਅਤੇ ਡਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਸਾਈਨ ਅਪ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਹੋਲੀ ਤਿਉਹਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਪੀਪਲ ਫਾਰ ਦ ਐਥੀਕਲ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਆਫ ਐਨੀਮਲਜ਼ (ਪੇਟਾ) ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੇਲੇ