ਮਾਮਨਕਾਮ ਤਿਉਹਾਰ

**ਮਾਮਨਕਾਮ** ਜਾਂ **ਮਾਮੰਗਮ** ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿਰੁਨਾਵਯਾ ਵਿਖੇ ਪੇਰਾਰ (ਨਦੀ ਨਦੀ, ਪੋਨਾਨੀ ਨਦੀ, ਜਾਂ ਭਰਥਪੁਝਾ) ਦੇ ਕੰਢੇ, ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਨਦੀ-ਬੈੱਡ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ '''' ਮੱਧਯੁਗੀ ਮੇਲਾ ਸੀ। ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੰਦਿਰ ਤਿਰੁਨਾਵਯਾ ਵਿੱਚ ਨਵ ਮੁਕੁੰਦ ਮੰਦਿਰ ਸੀ। ਇਹ ਉਜੈਨੀ, ਪ੍ਰਯਾਗਾ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਅਤੇ ਕੁੰਭਕੋਨਮ ਵਿਖੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।

ਤਿਰੁਨਾਵਯਾ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਕੋਝੀਕੋਡੇ ( ਕਾਲੀਕਟ ), ਸਮੂਤੀਰਿਸ (ਜ਼ਮੋਰਿਨ) ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਅਤੇ ਖਰਚੇ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਮੂਤੀਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੁਖੀਆਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਵੀ ਸੀ। ਮਾਮਨਕਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਪਰਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਆਗਮਨ ਦੁਆਰਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੁੰਭ ਮੇਲਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਮੇਲਾ ਹਰ 12 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਵਪਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਰਬ, ਗ੍ਰੀਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ, ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤਿਰੁਨਾਵਯਾ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਆਏ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਵਪਾਰਕ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਵੀ ਮਾਮੰਕਮ ਦੇ ਰੰਗੀਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਡੁਆਰਟੇ ਬਾਰਬੋਸਾ ਨੇ "ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮੀ ਲਟਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ" ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਕੇਰਲੋਲਪੱਟੀ ਅਤੇ *ਕੇਰਲਮਹਾਤਮਿਆ* ਦੇ ਨਾਲ *ਕੋਝੀਕੋਡ ਗ੍ਰੰਥਵਰੀ*, *ਮਾਮਕਮ* *ਕਿਲੀਪੱਟੂ* ਅਤੇ *ਕੰਦਾਰੂ ਮੈਨਨ ਪੱਟਪੱਟੂ*, ਮਾਮਕਮ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੂਲ ਇਤਿਹਾਸ ਹਨ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
"ਮਾਮਨਕਮ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮਲਿਆਲਮ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ (ਜਨਵਰੀ - ਫਰਵਰੀ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।ਵਿਲੀਅਮ ਲੋਗਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਮਹਾ ਮਾਖਮ" ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ"।

ਨਾਮ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਅਨੁਵਾਦ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ,

* ਮਹਾ-ਮਾਘਮ - ਮਹਾਨ ਮਾਘ (ਕੇਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਈਅਰ)
* ਮਹਾ-ਮਖਮ - ਮਹਾਨ ਬਲੀਦਾਨ (ਵਿਲੀਅਮ ਲੋਗਨਅਤੇ ਕੇਪੀ ਪਦਮਨਾਭ ਮੈਨਨ)
* ਮਹਾ-ਮਹਮ - ਮਹਾਨ ਤਿਉਹਾਰ
* ਮਹਾ-ਅੰਕਮ - ਮਹਾਨ ਲੜਾਈ
* ਮਾਘਾ ਮਕਮ - ਏਲਮਕੁਲਮ ਪੀਐਨ ਕੁੰਜਨ ਪਿੱਲੈ

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਤਿਰੁਨਾਵਯਾ ( *ਕੇਰਲਾ ਮਹਾਤਮਿਆ*ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਾਨਦੀ ਉੱਤੇ ਨਵਯੋਗੀਪੁਰਮ) ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਤਿਰੁਨਾਵਯਾ ਵਿਖੇ ਪਰਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਸਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ (ਨਵ ਮੁਕੁੰਦ) ਦੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਗਦਾ ਹੈ।ਤਿਰੁਨਾਵਯਾ, ਉਪਜਾਊ ਪੇਰਾਰ ਬੇਸਿਨ 'ਤੇ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਮਣੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੀ ਬਨਸਪਤੀ ਕਾਰਨ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬੈਕਵਾਟਰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਹੀਆ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਅਤੇ ਪੈਕ-ਬਲੌਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਣਜਾਣ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਲਈ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਧਮਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

## ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੇਲੇ 
ਕੇਰਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ "ਮਾਮਨਕਮ" ਨਾਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿਰੁਨਾਵਯਾ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਮਾਮੰਕਮ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ' ਮਚਦ ਮਾਮਨਕਮ '।

## ਹਵਾਲੇ 
* ਵਿਲੀਅਮ ਲੋਗਨ, ਐਮਸੀਐਸ, *ਮਾਲਾਬਾਰ* । Vol I. ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਮਦਰਾਸ 1951
* ਕੇਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਈਅਰ *ਜ਼ਮੋਰਿਨਸ ਆਫ਼ ਕਾਲੀਕਟ: ਅਰਲੀਸਟ ਟਾਈਮਜ਼ ਤੋਂ 1806 ਈ* . ਕਾਲੀਕਟ: ਨੌਰਮਨ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਬਿਊਰੋ, 1938
* ਐੱਨ.ਐੱਮ. ਨਮਪੂਥੀਰੀ, *ਮਮਮਕਮ ਰੇਖਾਕਲ*, ਵਲਾਥੋਲ ਵਿਦਿਆ ਪੀਠੋਮ, 2005
* ਐੱਮ.ਆਰ. ਰਾਘਵ ਵਾਰੀਅਰ, *ਸਥਾਨਰੋਹਾਨਮ ਕੈਟਾਂਗੁਕਲ*, ਵਲਾਥੋਲ ਵਿਦਿਆ ਪੀਠੋਮ, 2005
* ਐਸ. ਰਾਜੇਂਦੂ, *ਅਰੰਗੋਡੇ ਗ੍ਰੰਥਵਰੀ ਅਤੇ ਤਿਰੁਮਨਮਕੁੰਨੂ ਗ੍ਰੰਥਵਰੀ*, ਵਲਥਾਲ ਵਿਦਿਆ ਪੀਠੋਮ, 2016
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਾਮਨਕਮ ਫੈਸਟੀਵਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ