open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਚਿੱਤਰਨਿਭਾ ਚੌਧਰੀ

**ਚਿੱਤਰਨਿਭਾ ਚੌਧਰੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Chitranibha Chowdhury;** 27 ਨਵੰਬਰ 1913 - 9 ਨਵੰਬਰ 1999) ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ, ਬੰਗਾਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਸਕੇਪ, ਸਟਿਲ ਲਾਈਫ, ਸਜਾਵਟੀ ਕਲਾ, ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਭਵਨ, ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ। ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਨਿਭਾਨੀ ਬੋਸ ਬਦਲ ਕੇ ਚਿਤਰਾਨਿਭਾ ਬੋਸ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਜਿਆਗੁੰਜੇ ਵਿਖੇ ਸਰਤਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਭਗਵਾਨ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਘਰ ਨਿਭਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਗੋਮੋਹ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਾਂਦਪੁਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, 1927 ਵਿੱਚ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ alpanas ਉਸਨੂੰ ਲਾਮਚੋਰ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਮੋਨੋਰੰਜਨ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਨਿਰੰਜਨ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ 
thumb|300x300px| ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿਖੇ *ਕਾਲੋਬਾੜੀ*
1928 ਵਿੱਚ, ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮੁਖੀ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਫੈਕਲਟੀ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਅਤੇ ਦਿਨੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਹੁਨਰ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਾਮ, ਚਿੱਤਰਨਿਭਾ ( *ਚਿਤਰਾ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ *ਨਿਭਾ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੁੰਦਰਤਾ) ਦਿੱਤਾ। ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਰਬਿੰਦਰਸਮ੍ਰਿਤੀ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਉਸਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸਨ।

ਚਿੱਤਰਨਿਭਾ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਰਾਮਕਿੰਕਰ ਬੈਜ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਮਸ਼ਹੂਰ *ਕਾਲੋ ਬਾਰੀ* (ਕਾਲਾ ਘਰ) ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਦਾ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ, *ਸ਼ਿਬਰ ਬੀਏ,* ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਸੀ - ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉੱਘੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਹਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਿਵੇਦੀ, ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ, ਬਿਧਾਨ ਚੰਦਰ ਰਾਏ, ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗੱਫਾਰ ਖਾਨ, ਨੀਲਸ ਬੋਹਰ, ਅਤੇ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਟੁਕੜੇ *ਜੈਸ਼੍ਰੀ* ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। 1934 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1935 ਵਿੱਚ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਅਤੇ ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਦੀ ਇੱਛਾ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਸਿਓਨਾ ਬੈਂਜਾਮਿਨ

**ਸਿਓਨਾ ਬੈਂਜਾਮਿਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Siona Benjamin;** ਜਨਮ 11 ਦਸੰਬਰ 1960) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਿਓਨਾ ਬੈਂਜਾਮਿਨ (ਕਾਸੁਕਰ) ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਹੈ, ਹੁਣ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਦਸਤਖਤ ਕੰਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਉਸਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਅੱਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਲਘੂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੇਫਾਰਡਿਕ ਆਈਕਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅੰਤਰੀਵ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਜ਼ੇਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਮਐਫਏ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਐਮਐਫਏ ਥੀਏਟਰ ਸੈੱਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਯੂਰਪ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਹੈ।

ਸਿਓਨਾ ਨੂੰ ਦੋ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: 2010-11 ਵਿੱਚ, ਸਿਓਨਾ ਨੂੰ *ਫੇਸ: ਵੇਵਿੰਗ ਇੰਡੀਅਨ ਯਹੂਦੀ ਨੈਰੇਟਿਵਜ਼* ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  ਦ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਦ ਫਿਲਾਡੇਲਫੀਆ ਇਨਕੁਆਇਰਰ, ਦ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟਾਈਮਜ਼, ਦ ਜੂਇਸ਼ ਵੀਕ ਇਨ NYC ਅਤੇ NJ, ਦ ਬੋਸਟਨ ਗਲੋਬ, ਦ ਸੇਂਟ ਲੂਈਸ ਗਜ਼ਟ, ਆਰਟ ਇਨ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਰਟ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਰਟ ਐਂਡ ਐਂਟੀਕ, ਆਰਟ ਨਿਊਜ਼, ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ। ਮਾਰਚ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ "ਦ ਬਲੂ ਬਟਰਫਲਾਈ ਆਫ਼ ਕੋਚੀਨ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਲੇਖਕ ਏਰੀਆਨਾ ਮਿਜ਼ਰਾਚੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਯਹੂਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਕੇਂਦਰ,  ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਲਾਨਿਓਟ ਬੁੱਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਿਓਨਾ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ACA ਗੈਲਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਵਾਇਲਟ ਏ. ਜਾਨਸਨ

ਵਾਇਓਲੇਟ ਏ. ਜਾਨਸਨ (1870-21 ਨਵੰਬਰ, 1939) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਵੋਟ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਜੌਨਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਲਮਿੰਗਟਨ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।[1] ਉਹ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਐਗਰਸ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰ ਬਣ ਗਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ 1897 ਵਿੱਚ ਸਮਿਟ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।[2]

## ਭਾਈਚਾਰਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਮਤਾਧਿਕਾਰ 
ਜੌਨਸਨ ਨੇ 45 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਐਗਰਸ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।[1] 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਾਈਬਲ ਅਧਿਐਨ ਸਮੂਹ ਦਾ ਵੀ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਮਿਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਚਰਚ, ਫਾਊਂਟੇਨ ਬੈਪਟਿਸਟ ਚਰਚ ਬਣ ਗਿਆ।[2] ਚਰਚ ਵਿੱਚ, ਜੌਨਸਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਡੀਕੋਨੈਸ ਬੋਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਹੋਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।[3][4][5] ਆਲ-ਵਾਈਟ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਸਫਰੇਜ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (NJWSA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ, ਜੌਨਸਨ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਮਤਾਧਿਕਾਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਨਸਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।[6][7]

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਜੰਗੀ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਕਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲੱਬਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 1920 ਵਿੱਚ ਮਤਾਧਿਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਵੋਟਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸਨੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।[1]

1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਜੌਨਸਨ ਨੇ ਗਰਲਜ਼ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਹੋਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਸੀ।[1] ਉਹ NAACP ਦੇ ਸਮਿਟ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਐਂਡ ਗਰਲਜ਼ ਦੀ ਟਰੱਸਟੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਲਰਡ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਕਲੱਬਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ, ਇਸਦੀ ਲਿੰਚਿੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ।[2][3]

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਜੌਨਸਨ ਦੀ ਮੌਤ 1939 ਵਿੱਚ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਸਮਿਟ ਵਿੱਚ 69 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।[1] ਫਲੋਰੈਂਸ ਸਪੀਅਰਿੰਗ ਰੈਂਡੋਲਫ ਨੇ ਜੌਨਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।[2]

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1939
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870
ਕਾਲਮੇਘ

ਕਾਲੇਮਘ ਕਈ ਸਾਲ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਾਗ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਐਂਡੋਗ੍ਰੈਫਿਸ ਪੈਨੀਕੁਲਾਟਾ ***(Andrographis paniculata)***  ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਂਡਰੋਗ੍ਰਾਫੋਲਾਈਡ ਨਾਮਕ ਅਲਕਾਲੋਇਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋਕਿ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਲਕਾਲੋਇਡ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਰੋਧੀ, ਸੂਜਨ ਰੋਧੀ, ਜੀਵਾਣੂ ਰੋਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਹਨ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਸਿੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰੇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਫੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਹਰੇ ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਗੁਲਾਬੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੌਦੇ ਬੀਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਈ-ਜੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰ ਕੇ ਫਸਲ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਂਦਾਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੌਦੇ ਦੀ ਛਾਂਟੀ ਅਗਸਤ-ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ ਫਸਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ  ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੀਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫਰਵਰੀ-ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਕੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਸਤਨ 60-70 ਕਿੱਲੋ ਸੁੱਕੀ ਫਸਲ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟਰ ਫਸਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਡੀ. ਮੰਗਲਾ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਿਨੀ

**ਡੀ. ਮੰਗਲਾ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਿਨੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **D. Mangala Priyadarshini**) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ ਜੋ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੋਦਿਆ, ਸ਼ਰੂਜਨ ਸ਼ੈਤਯ, ਵੀਰਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੀਵਦਾ (ਨਾਰੀਵਾਦ) ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਕਤਾ ਵੀ ਹੈ। 2012 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਵਿਦਿਆ ਵਰਧਕਾ ਸੰਘਾ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦਰੀਪੁਰਮ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੂੰ "ਸਰਬੋਤਮ ਔਰਤ ਆਲੋਚਕ" ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚਰਚਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਮਨਗਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਚਲਕਰੇ ਵਿੱਚ ਮੂਲੁਕਾਨਾਡੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਵੀ. ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਪਲੀ, ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਸਏ ਪੰਡਿਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ, ਮ੍ਰਿਦੁਲਾ ਪੰਡਿਤ।

## ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੰਮ 
* ਥੀਸਿਸ: ਨਵੋਦਿਆ ਕਾਵਿਆਦੱਲੀ ਅਨੁਭਵਦਾ ਅਮਸ਼ਾਗਲੁ
* ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਦਾ ਮਾਤੁ ਮਹਲਾ ਅਧਿਆਯਨਾ
* ਬੇਲਾਗੇਰੇ ਪਰਵਥੰਮਾ
* ਪ੍ਰਾਚੀਨਾ ਕਾਵਿਆ ਧਾਰੇ - 1
* ਮੋਲਿਗੇ ਮਹਾਦੇਵਮਾ - ਸ਼ਰਣਂ ਪਰਮਪਰੇ ਪੁਸ੍ਤਕਾ ਨਰ - ੧੨ ॥
* ਆਧੁਨਿਕਾ ਕੰਨੜ ਕਾਵਿਆਦਾ ਸਵਰੂਪ* ਬੇਂਦਰੇ - ਗਿਆਨਪੀਤਾ ਪ੍ਰਸ਼ਤੀ ਵਿਜੇਤਾਰੁ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੰਗਲਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ   'ਤੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਕਲੇਅਰ ਮੈਂਡੋਂਕਾ

**ਕਲੇਅਰ ਮੈਂਡੋਂਕਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Clare Mendonça;** 1910–1953) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਿਲਮ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਫਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਜਲਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ 1954 ਵਿੱਚ ਕਲੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਜੋ ਹੁਣ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਹੈ, ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਮੈਂਡੋਂਸਕਾ 1931 ਦੇ ਆਸਪਾਸ *ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲ, ਈਵਨਿੰਗ *ਨਿਊਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1933 ਤੋਂ 1953 ਤੱਕ *ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਨਾਲ ਵੀ। ਫਰ. ਫੇਲਿਪ ਨੇਰੀ ਮੈਂਡੋਂਸਕਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਵਾਦੀ ਸੀ, 1931 ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਮਾਧਿਅਮ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਅਰਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ 1937 ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੇ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਸਮਾਰੋਹ 'ਤੇ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਕੂਲ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ, ਪੋਸਟਾਂ 
ਮੈਂਡੋਂਸਕਾ ਨੇ ਬੰਬਈ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 1939 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਜਰਨਲਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਹਿ-ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਪੋਸਟ ਉਸਨੇ ਬਾਬੂਰਾਓ ਪਟੇਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910
ਦਕਸ਼ਾ ਪਟਾਨੀ

**ਦਕਸ਼ਾ ਵਿਜੇਸ਼ੰਕਰ ਪੱਟਾਨੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Daksha Vijayshankar Pattani;** 4 ਨਵੰਬਰ 1938 – 10 ਮਾਰਚ 2019) ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ; ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ 1976 ਦਾ ਡਾਕਟਰੇਟ ਥੀਸਿਸ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਛੇ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਦਕਸ਼ਾ ਪੱਟਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਨਵੰਬਰ 1938 ਨੂੰ ਭਾਵਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਾਬੇਨ ਅਤੇ ਵਿਜੇਸ਼ੰਕਰ ਕਾਂਜੀ ਪੱਟਾਨੀ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਘਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨੋਰਾ ਨਗਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲੇਖਕ ਮੁਕੁੰਦਰਾਇ ਪਰਾਸ਼ਰਯ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਭਾਵਨਗਰ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ੰਕਰ ਪੱਟਨੀ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਭਾਵਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀਏ, 1965 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਮਏ, ਅਤੇ 1976 ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰਲਾਲ ਆਰ. ਡੇਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਡਿਗਰੀਆਂ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਗਾਂਧੀਜੀਨੁ ਜੀਵਨ ਆਨੇ ਤੇਮਨਾ ਸਿਧਾਂਤ* (ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫੀ) ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਪਟਾਨੀ ਨੇ 1962 ਤੋਂ 1965 ਤੱਕ ਭਾਵਨਗਰ ਦੇ ਘਰਸ਼ਾਲਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1969 ਤੋਂ 1970 ਤੱਕ ਪੋਰਬੰਦਰ ਦੇ ਗੁਰੂਕੁਲ ਮਹਿਲਾ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1970 ਤੋਂ 2001 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਭਾਵਨਗਰ ਦੇ ਵਾਲੀਆ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਮਹਿਤਾ ਕਾਮਰਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ 1977 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ ਭਾਵਨਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਸਨੋਸਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਅਤੇ ਲੋਕਭਾਰਤੀ ਨਾਲ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1982 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ, ਉਹ ਭਾਵਨਗਰ-ਅਧਾਰਤ ਸੰਗਠਨ, ਗਾਂਧੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਉਸਦੀ ਮੌਤ 10 ਮਾਰਚ 2019 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਹੀਰਾ ਪਾਠਕ

**ਹੀਰਾ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਪਾਠਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Heera Ramnarayan Pathak**), ਜਨਮ **ਹੀਰਾ ਕਲਿਆਣਰਾਯ ਮਹਿਤਾ**, ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਵੀ. ਪਾਠਕ, ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1916 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1936 ਵਿੱਚ ਐਸ.ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1938 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ *"ਆਪਨੂੰ ਵਿਵੇਚਨ ਸਾਹਿਤ"* (ਸਾਡੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ) ਲਈ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ 1939 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ 1938 ਤੋਂ 1972 ਤੱਕ ਐਸਐਨਡੀਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਉਹ 1970 &#x2013; 1971 ਲਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਵੀ. ਪਾਠਕ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ 21 ਅਗਸਤ 1955 ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਬੇਔਲਾਦ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 15 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਈ।

## ਕੰਮ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾ, *ਆਪਨੂੰ ਵਿਵੇਚਨ ਸਾਹਿਤ*, ਉਸਦਾ ਡਾਕਟਰੇਟ ਥੀਸਿਸ, 1939 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਲੋਚਕ ਨੂੰ ਦੋ ਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰਖਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਆਲੋਚਕ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਖਾਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਹੋਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਰਚਨਾਵਾਂ *ਕਾਵਯਭਵਨ* (ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ, 1961) ਅਤੇ *ਵਿਦਰਤੀ* (1974) ਹਨ। ਉਸਦਾ *"ਪਰਲੋਕੇ ਪੱਤਰ"* (ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰ), 1978 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਤੀ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ, ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਬਾਰਾਂ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। *ਵਨਵੇਲੀ* ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ, ਇਹ ਅੱਖਰ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕਮਈ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਚਨਾ, *ਗਵਕਸ਼ ਦੀਪ*, ਜੋ 1979 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵਿਤਾ ਉੱਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

## ਮਾਨਤਾ 
ਉਸਨੇ 1968 &#x2013; 1972 ਦਾ ਨਰਮਦ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ ਅਤੇ 1970 &#x2013; 1971 ਦਾ ਉਮਾ-ਸਨੇਹਰਾਸ਼ਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ *ਪਰਲੋਕ ਪਾਤਰਾ* ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤਰਾਮ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਕੁਮ-ਕੁਮ ਭਵਨਾਨੀ

**ਕੁਮ-ਕੁਮ ਭਵਨਾਨੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Kum-Kum Bhavnani**) ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। 2018 ਤੱਕ, ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੈਂਟਾ ਬਾਰਬਰਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਚੇਅਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਚੇਅਰ (2019–20) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

2006 ਵਿੱਚ, ਭਵਨਾਨੀ ਨੇ ਸੇਨੇਗਲ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੋਜ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪਹਿਲੀ ਫੀਚਰ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ, *ਦ ਸ਼ੇਪ ਆਫ਼ ਵਾਟਰ* ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੂਜ਼ਨ ਸਾਰਾਂਡਨ ਦੁਆਰਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਵਨਾਨੀ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ *"ਨਥਿੰਗ ਲਾਈਕ ਚਾਕਲੇਟ"* ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ *"ਲੂਟਾ" ਦਾ* ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ। ਭਵਨਾਨੀ ਮਿਰਰ ਹੈਮਰ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ।

## ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪਲੀ, ਭਵਨਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਡਿਗਰੀ, ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. (ਆਨਰਜ਼) ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਨਾਟਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਾਲ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ. ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. (1983–1987) 1988 ਵਿੱਚ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 1991 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ ਆਈ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਭਵਨਾਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ *ਟਾਕਿੰਗ ਪਾਲੀਟਿਕਸ* ( ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ), ''ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ' ਰੇਸ '* ( ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ), *ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਫਿਊਚਰਜ਼* (ਜ਼ੈੱਡ ਪ੍ਰੈਸ), ਅਤੇ *ਆਨ ਦ ਐਜਸ ਆਫ਼ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ* ( ਰੂਟਲੇਜ ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ 2000-2002 ਤੱਕ ਸਮਿਥ ਕਾਲਜ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿਖੇ *ਮੈਰੀਡੀਅਨਜ਼: ਨਾਰੀਵਾਦ, ਨਸਲ, ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀਵਾਦ'' ਲਈ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ੋਮਾ ਏ. ਚੈਟਰਜੀ

**ਸ਼ੋਮਾ ਏ. ਚੈਟਰਜੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Shoma A. Chatterji**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਵਿਦਵਾਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1991 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, *ਪਰਮਾ ਐਂਡ ਅਦਰ ਆਊਟਸਾਈਡਰਸ: ਦ ਸਿਨੇਮਾ ਆਫ਼ ਅਪਰਨਾ ਸੇਨ* (2002) ਵਿੱਚ ਅਪਰਨਾ ਸੇਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਿਨੇਮਾ 'ਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਲੇਖਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਮਤੇਸ਼ ਬਰੂਆ, ਰਿਤਵਿਕ ਘਟਕ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਜੀਵਨੀਆਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।

2005-2006 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਚੈਟਰਜੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਆਰਕਾਈਵ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2006-2007 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਪੀਐਸਬੀਟੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 2009-2011 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਸੀ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ, ਚੈਟਰਜੀ ਕੋਲ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਹੈ।
* 1998 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਫਿਲਮ ਜਰਨਲਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਅਪਰਨਾ ਸੇਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ 2003 ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮਾ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੇਖਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* 2004 ਵਿੱਚ "ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ" ਲਈ ਭਾਰਤ ਨਿਰਮਾਣ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* 2009 ਵਿੱਚ "ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਲਿਖਤ" ਲਈ UNFPA–ਲਾਡਲੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 2010 ਵਿੱਚ "ਫਿਲਮ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਯੋਗਦਾਨ" ਲਈ ਕਲਿਆਣ ਕੁਮਾਰ ਮਿੱਤਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* 2012 ਵਿੱਚ ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ, ਕਲਕੱਤਾ-ਮੈਟਰੋ ਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਸਨਮਾਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਸ਼ਮੀ ਦੋਰਾਈਸਵਾਮੀ

**ਡਾ: ਰਸ਼ਮੀ ਦੋਰਾਇਸਵਾਮੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Dr Rashmi Doraiswamy**) ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ, ' ਮਿਖਾਇਲ ਬਾਖਤਿਨ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ' ਅਤੇ 20 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਫਾਰਮਲਿਸਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਫਿਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਦੇ ਐਮਐਮਏਜੇ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ) ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ - ਬੀਇੰਗ ਐਂਡ ਬਿਕਮਿੰਗ: ਦ ਸਿਨੇਮਾਜ਼ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ (ਮੈਕਮਿਲਨ, 2002)।
* ਸਹਿ-ਲੇਖਕ - ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ (ਅਧਿਆਇ: 'ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ (ਭਾਰਤ)'; ਰੂਟਲੇਜ, 2005)
* ਸਹਿ-ਲੇਖਕ - ਇਮੇਜ ਐਂਡ ਇਮੈਜੀਨੇਸ਼ਨ: ਰੀਕਨਸਟ੍ਰਕਟਿੰਗ ਦ ਨੇਸ਼ਨ, 'ਇੰਡੀਆ: ਏ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਲਚਰ' (ਸੇਜ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 2003) ਵਿੱਚ
* ਸਹਿ-ਲੇਖਕ - ਹਿੰਦੀ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਸਿਨੇਮਾ: ਚੇਂਜਿੰਗ ਨੈਰੇਟਿਵ ਸਟ੍ਰੈਟਿਜੀਜ਼ ਇਨ ਫਰੇਮਜ਼ ਆਫ਼ ਮਾਈਂਡ: ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨਜ਼ ਔਨ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਨੇਮਾ (ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਰੁਣਾ ਵਾਸੂਦੇਵ ), ਯੂਬੀਐਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 1995
* ਸਹਿ-ਲੇਖਕ - ਮੂਰਖਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਅਤਾ: ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਦਿ ਇਡੀਅਟ ਇਨ ਦ ਰਸ਼ੀਅਨ ਏਨਿਗਮਾ" ਦਾ ਅਧਿਐਨ (ਸੰਪਾਦਕ ਮਾਧਵਨ ਪਲਟ ਅਤੇ ਗੀਤੀ ਸੇਨ, ਯੂਬੀਐਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 1994)
* ਲੇਖਕ - ਸੋਵੀਅਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚਿੰਗਿਜ਼ ਐਤਮਾਤੋਵ (ਆਕਾਰ, 2005)।

## ਅਨੁਵਾਦ (ਰੂਸੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) 
* ਪਿਰਾਨੇਸੀ, ਸਰਗੇਈ ਆਈਜ਼ਨਸਟਾਈਨ, ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਗੈਰ-ਉਦਾਰ ਸੁਭਾਅ' ਦੇ ਅੰਸ਼, ਸਿਨੇਮਾਯਾ 2, 1989
* ਡਿਸਟੈਂਸਡ ਮੋਂਟੇਜ/ਏ ਥਿਊਰੀ ਆਫ਼ ਡਿਸਟੈਂਸ, ਆਰਟਵਾਜ਼ਦ ਪੇਲੇਸ਼ੀਅਨ, ਸਿਨੇਮਾ 3, 1989
* ਇਸ਼ਮੁਖਾਮੇਦੋਵ ਦਾ ਸ਼ੋਕ, ਜ਼ਹੂਰਾ ਤੇਸ਼ਾਬਾਏਵ, ਸਿਨੇਮਾਯਾ 8, 1990
* ਤਾਜਿਕ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਮਾਰਕਸ, ਅਟੋ ਅਖਰੋਰੋਵ, ਸਿਨੇਮਾਯਾ 13, 1991
* ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਏਸ਼ੀਆਈ ਗਣਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਆਂਦਰੇਈ ਪਲਾਖੋਵ, ਸਿਨੇਮਾ 27, 1995
* ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸਬਕ, ਆਂਦਰੇਈ ਪਲਾਖੋਵ, ਸਿਨੇਮਾਯਾ 41,1998
* ਕਜ਼ਾਖ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੈਮਰੇ ਪਿੱਛੇ ਔਰਤਾਂ, ਸਿਨੇਮਾਇਆ 42, 1998
* ਇਵਗੇਨੀ ਮਾਰਗੋਲਿਟ, 'ਸਿਨੇਮਾ ਆਫ਼ ਸੈਂਟਰਲ ਏਸ਼ੀਆ', ਬੀਇੰਗ ਐਂਡ ਬਿਕਮਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਮੈਕਮਿਲਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 2002
* ਐਲ ਟ੍ਰਾਟਸਕੀ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੰਕਟ, ਵੀ ਸੇਰੇਬ੍ਰਿਆਕੋਵ

## ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ 
* 'ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਰਣਨੀਤੀਆਂ' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਮਜਲਿਸ ਖੋਜ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ।
* ਤਾਜਿਕ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਤਾਜਿਕ ਫਿਲਮਮੇਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ।
* ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ

## ਜਿਊਰੀ ਡਿਊਟੀ 
* ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ - IFFI-2005
* ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ - ਟੈਲੇਂਟ ਕੈਂਪਸ ਇੰਡੀਆ ( ਬਰਲਿਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ / ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਸਿਨੇਫੈਨ ਸਕਾਊਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ)
* ਮੈਂਬਰ, ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਜਿਊਰੀ - ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਮੈਂਬਰ, ਕਿਤਾਬ ਜਿਊਰੀ - ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਮੈਂਬਰ, 54ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਮੈਂਬਰ, FIPRESCI ਜਿਊਰੀ - ਸੋਚੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਮੈਂਬਰ - ਕਿਨੋਟਾਵਰ ਓਪਨ ਰਸ਼ੀਅਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਮੈਂਬਰ - ਗੈਰ-ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ
* FIPRESCI ਜਿਊਰੀ - ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 
* NETPAC ਜਿਊਰੀ - ਤਾਈਵਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤਿਉਹਾਰ
* ਜਿਊਰੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ - ਮੁੰਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਜਿਊਰੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ - ਮੈਨਹਾਈਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰੰਜਨਾ ਐਸ਼

**ਰੰਜਨਾ ਐਸ਼** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Ranjana Ash;** ਜਨਮ ਵੇਲੇ **ਸਿਧਾਂਤਾ** ; 6 ਦਸੰਬਰ 1924 - 10 ਅਗਸਤ 2015) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਜਨਮੀ ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ, ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਉਹ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਬਿਲ ਐਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬੀਰਭੂਮ ਵਿੱਚ ਰੰਜਨਾ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ, ਸਥਾਨਕ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ। ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਆਇਓਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1949 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਣ ਗਈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਲਖਨਊ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ, 1951 ਅਤੇ 1954 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਥੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਐਸ਼ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ *ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। 1982 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

ਐਸ਼ ਦੀ ਮੌਤ 2015 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਸਯਾਲੀ ਸਤਘਰੇ

**ਸਯਾਲੀ ਸਤਘਰੇ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sayali Satghare;** ਜਨਮ 2 ਜੁਲਾਈ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਜਾਇੰਟਸ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।

## ਘਰੇਲੂ ਕਰੀਅਰ 
ਸਤਘਰੇ ਮੁੰਬਈ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 15 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ 2015-16 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਵਨ ਡੇ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਲਿਸਟ ਏ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ 2019-20 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 28 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ 2023-24 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਇੰਟਰ ਜ਼ੋਨਲ ਮਲਟੀ-ਡੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ੋਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2023-24 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਅਜੇਤੂ ਸੈਂਕੜਾ (100) ਬਣਾਇਆ।

ਫਰਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਜਾਇੰਟਸ ਦੁਆਰਾ 2024 WPL ਖੇਡਣ ਲਈ ₹10 ਲੱਖ ਦੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਕਸ਼ਵੀ ਗੌਤਮ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ WPL ਵਿੱਚ ਦਿਆਲਨ ਹੇਮਲਤਾ ਦੇ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ WPL ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਖਿਡਾਰਨ ਬਣ ਗਈ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ 
ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਲੜੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਜਨਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 10 ਜਨਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਅਗਲੀ ਲੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ODI) ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਰਲੀਨ ਕੈਲੀ ਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਟ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000
ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੋਲਮਸਟ੍ਰੋਮ

**ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੋਲਮਸਟ੍ਰੋਮ** ਐਮਬੀਈ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Lakshmi Holmström;** 1 ਜੂਨ 1935 - 6 ਮਈ 2016) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਗਲਪ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਤਾਮਿਲ ਲੇਖਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਨੀ, ਪੁਧੂਮਾਈਪੀਥਨ, ਅਸ਼ੋਕ ਮਿੱਤਰਨ, ਸੁੰਦਰਾ ਰਾਮਾਸਮੀ, ਸੀਐਸ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਬਾਮਾ ਅਤੇ ਇਮਾਇਮ, ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸਨ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
1935 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਸਲੇਮ ਵਿੱਚ ਪਾਲ ਡੇਵਿਡ ਦੇਵਾਨੰਦਨ ਅਤੇ ਹੰਨਾਹ (ਨੀ ਅਮਰੂਵਤੀ) ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੰਮ ਆਰ.ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਲਿਦਾ (ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਂਡ ਆਰਟਸ ਆਰਕਾਈਵ) ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਟਰੱਸਟੀ ਸੀ - ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੂਲ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।

2003 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਨੌਰਵਿਚ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਐਂਗਲੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫੰਡ ਦੀ ਫੈਲੋ ਸੀ ।

ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ 2011 ਵਿੱਚ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ (MBE) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਉਸਦੀ ਮੌਤ 6 ਮਈ 2016 ਨੂੰ 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੌਰਵਿਚ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਬਾਮਾ ਦੁਆਰਾ *ਕਾਰੂਕੂ* ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਲਪ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2000 ਦਾ ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ।
* ਸੀਐਸ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੁਆਰਾ *ਇਨ ਏ ਫੋਰੈਸਟ, ਏ ਡੀਅਰ* ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਲਪ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2006 ਦਾ ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ।
* 2007 *ਇਯਾਲ ਵਿਰੁਧੂ* ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ, ਦ ਤਾਮਿਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਗਾਰਡਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
* ਸੁੰਦਰਾ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ *ਬੱਚੇ, ਔਰਤਾਂ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ* ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਲਪ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2015 ਦਾ ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ
* 2016 ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਏ.ਕੇ. ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਕਿਤਾਬ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਫਾਰ *ਚਿਲਡਰਨ, ਵੂਮੈਨ ਐਂਡ ਮੈਨ* ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਾ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ, ਪੈਂਗੁਇਨ ਬੁੱਕਸ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ *ਕੁਝੰਡਾਈਗਲ, ਪੇਂਗਲ, ਅੰਗਲ ਦੇ* ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੰਦਰੀ ਬਾਈ

**ਮਦੁਰਾਈ ਸੌਰਸ਼ਟਰ ਸੁੰਦਰੀ ਬਾਈ** (2 ਮਾਰਚ 1923-12 ਮਾਰਚ 2006) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 1940 ਤੋਂ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨ 
ਸੁੰਦਰੀ ਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ 1923 ਵਿੱਚ ਮਦੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਨ। ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਭੇਜਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1930 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਐਸ. ਐਸ. ਵਾਸਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ ਸੁਬਰਾਮਣੀਅਮ ਦੇ ਐਮ. ਪੀ. ਪੀ. ਸੀ. ਸਟੂਡੀਓ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਅਤੇ 1940 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਜੈਮਿਨੀ ਸਟੂਡੀਓ ਰੱਖਿਆ, ਸੁੰਦਰੀ ਬਾਈ ਸਟਾਫ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜੈਮਿਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਜੈਮਿਨੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਮਿਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ *ਮਦਨਕਾਮਾਰਾਜਨ* (1941) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ *ਨੰਦਨਾਰ* (1942) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪਡ਼ੀ ਵਾਲੀ ਲਡ਼ਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਦੋਂ ਕਿ *ਦਾਸੀ ਅਪਰੰਜੀ* (1944) ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਮਿਨੀ ਸਟਾਫ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਕੋਥਮੰਗਲਮ ਸੁੱਬੂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।  1945 ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰੀ ਬਾਈ ਨੇ ਸੁੱਬੂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਕੰਨੰਮਾ ਐਨ ਕੱਧਲੀ* ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 1947 ਵਿੱਚ, ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਪਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਪਰ ਅਸਫਲ *ਮਿਸ ਮਾਲਿਨੀ* ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁੱਬੂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਸੁੰਦਰੀ ਬਾਈ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗਾਣੇ ਗਾਏ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਹਿੱਟ ਹੋਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ *ਚੰਦਰਲੇਖਾ*, ਸੰਸਾਰਮ, *ਮੂੰਡਰੂ ਪਿਲਾਈਗਲ*, *ਅਵਵਾਇਰ*, *ਵੱਲੀਅਨ ਸੇਲਵਨ*, ਐਂਗਾ ਵੀਟੂ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਵੰਜੀਕੋੱਟਈ ਵਾਲਿਬਨ, *ਦੇਵਪੀਰਵੀ*, *ਨਾਨ ਕੰਡਾ ਸੋਰਗਮ*, ਪਡੀਕੱਧਾ ਮੇਧਾਈ, *ਪਡ਼ਾਈ ਥੇਰੀਯੁਧੂ ਪਾਰ* ਅਤੇ *ਸਿਲਾ ਨੇਰੰਗਲਿਲ ਸਿਲਾ ਮਨੀਥਾਰਗਲ* ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਮਦਨਕਾਮਾਰਾਜਨ* (1941) 
* *ਨੰਦਨਾਰ* (1942) 
* *ਦਾਸੀ ਅਪਰੰਜੀ* (1944) 
* ਕੰਨੰਮਾ ਐਨ ਕਧਲੀ (1945) 
* *ਮਿਸ ਮਾਲਿਨੀ* (1947) 
* *ਚੰਦਰਲੇਖਾ* (1948) 
* ਮੂੰਡਰੂ ਪਿੱਲੈਗਲ (1952) 
* *ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਸੰਪਤ* (1952) 
* ਅਵਵਾਇਯਾਰ (1953) 
* *ਵੱਲੀਅਨ ਸੇਲਵਨ* (1955) 
* *ਬੋਮਾਈ ਕਲਿਆਣਮ* (1958) 
* *ਵੰਜੀਕੋੱਟਈ ਵਾਲਿਬਾਨ* (1958) 
* *ਪਥਰਾਈ ਮਾਥੂ ਥੰਗਮ* (1959) 
* *ਦੇਵਪੀਰਵੀ* (1960) 
* ਪਡੀਕੱਧਾ ਮੇਢਾਈ (1960) 
* *ਪਾਲਮ ਪਾਜ਼ਮਮ* (1961) 
* *ਮਨੀਥਨ ਮਾਰਾਵਿਲਈ* (1962) 
* *ਅੰਨਾਈ ਇਲਮ* (1963) 
* ਥੁਲਾਸੀ ਮਾਦਮ (1963) 
* *ਅੰਡਵਨ ਕੱਟਲਾਈ* (1964) 
* ਮੋਟਰ ਸੁੰਦਰਮ ਪਿਲਾਈ (1966) 
* *ਸੇਲਵਮ* (1966) 
* *ਪੇਸਮ ਧੇਵਮ* (1967) 
* *ਊਟੀ ਵਰਈ ਉਰਵੂ* (1967) 
* *ਗਲੱਟਾ ਕਲਿਆਣਮ* (1968) 
* *ਐਨ ਥੰਬੀ* (1968) 
* ਜੀ*ਜੀਵਨਾਮਸਮ* (1968) 
* *ਕਾਨਵਨ* (1968) 
* *ਤਿਰੂਦਨ* (1969) 
* *ਕਨਮਲਾਰ* (1970) 
* *ਇਰੁਲਮ ਓਲੀਅਮ* (1971) 
* *ਥੰਗੈਕਾਗਾ* (1971) 
* *ਥੇਨਮ ਪਾਲਮ* (1971) 
* *ਉੱਤਰਵਿੰਦਰੀ ਉੱਲੇ ਵਾ* (1971) 
* *ਪਿਲਾਈਓ ਪਿਲਾਈ* (1972) 
* ਅਰੰਗੇਟਰਾਮ (1973) 
* *ਨਿਨੈਥਾਧਈ ਮੁਦਿੱਪਵਨ* (1975) 
* ਸਿਲਾ ਨੇਰੰਗਲੀਲਾ ਸਿਲਾ ਮਨੀਥਾਰਗਲ (1976) 
* *ਨਿਜ਼ਲ ਨਿਜਾਮਾਗੀਰਧੂ* (1978) 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸੁਬਬੂਲ

## ਸੁਬਬੂਲ 
ਸੁਬਬੂਲ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਂ  ***Leucaena leucocephala*** ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਹਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਪਯੋਗੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੱਕੜ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਮੂਲ ਅਤੇ ਫੈਲਾਅ 
ਸਬਬੂਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਧੀਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਗਰਮ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੀਵਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਾਅ ਹੋਇਆ।

## ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਵੇਰਵਾ 
ਸਬਬੂਲ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 5 ਤੋਂ 20 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਰੁੱਖ ਬਣਦਾ ਹੈ।  

 ਪੱਤੇ: ਦੋਹਰੀ ਪਿੰਨਾਟ ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ  

 ਫੁੱਲ: ਗੋਲਾਕਾਰ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ–ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ  

 ਫਲ: ਲੰਬੀਆਂ ਫਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਖ਼ਤ ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

## ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਗੁਣ 
ਸਬਬੂਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ 20–30% ਤੱਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਸ਼ੂ-ਚਾਰੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ **ਮਾਈਮੋਸਿਨ** ਨਾਮਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਉਪਯੋਗ 
ਸਬਬੂਲ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ:

 ਪਸ਼ੂ ਚਾਰਾ  

 ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਪਲਪ ਉਦਯੋਗ  

 ਇੰਧਨ ਅਤੇ ਕੋਇਲਾ  

 ਖੇਤਾਂ ਲਈ ਵਾੜ ਅਤੇ ਛਾਂ  

 ਹਰੀ ਖਾਦ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਸੁਧਾਰ  

 ਤਣੇ ਤੋਂ ਕਾਠ ਦਾ ਸਮਾਨ

## ਪਰਿਆਵਰਣਕ ਮਹੱਤਤਾ 
ਸਬਬੂਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ-ਫਿਕਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਜੀਵਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਕਟਾਅ ਰੋਕਣ, ਕਾਰਬਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੈ।

## ਚੁਣੌਤੀਆਂ 
ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬਬੂਲ ਨੂੰ ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ (**Invasive Species)** ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਜੀਵਵਿਵਿਧਤਾ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

## ਤਸਵੀਰ ਗੈਲਰੀ 
right|thumb|399x399px|ਸੁਬਬੂਲ ਦੀ ਟਹਿਣੀ ਉੱਪਰ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲ।
thumb|ਸਬਬੂਲ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਫਲ਼ੀ ਅਤੇ ਬੀਜ।

ਤਸਵੀਰ:Starr_050415-0044_Falcataria_moluccana.jpg|link=चित्र:Starr_050415-0044_Falcataria_moluccana.jpg|alt=Leaves| ਪੱਤੇ
ਤਸਵੀਰ:Subabul_-_പീലിവാക_03.JPG|link=चित्र:Subabul_-_പീലിവാക_03.JPG|alt=Flowers and immature fruit|ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਫਲ
ਤਸਵੀਰ:Leucaena_leucocephala00.jpg|link=चित्र:Leucaena_leucocephala00.jpg|alt=Pod and seeds|ਫਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬੀਜ
ਤਸਵੀਰ:Subabul_tree,_Mira-Bhayander.jpg|link=चित्र:Subabul_tree,_Mira-Bhayander.jpg|alt=Subabul growing wild on the outskirts of Mumbai|ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੁਬਬੂਲ
ਆਸ਼ਾ ਸੋਭਾਨਾ

**ਆਸ਼ਾ ਸੋਭਨਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Asha Sobhana;** ਜਨਮ 16 ਮਾਰਚ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਲੈੱਗ ਬ੍ਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਸਨੂੰ ਕਾਟਨ ਹਿੱਲ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸੋਭਨਾ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਫ਼ਰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟਰਾਇਲਾਂ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਸ਼ਬੀਨਾ ਜੈਕਬ ਦੁਆਰਾ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਲੈੱਗ ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਕੋਚ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੈੱਗ ਸਪਿਨਰ ਬਣਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ MAC ਸਪਿਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।

## ਘਰੇਲੂ ਕਰੀਅਰ 
ਸੋਭਨਾ ਨੇ 28 ਨਵੰਬਰ 2006 ਨੂੰ 2006-07 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੇਰਲਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਲਿਸਟ ਏ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 10 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ, 2007-08 ਅੰਤਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ। ਉਸਨੇ 3 ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟਵੰਟੀ20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ, 2008-09 ਮਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀ20 ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ। ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੇਲਵੇ ਟੀਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀ20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2021-22 ਮਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀ20 ਟਰਾਫੀ ਲਈ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਉਹ 2023-24 ਮਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਸੱਤ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 16 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। ਉਹ ਉਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਵੀ ਸੀ। 24 ਫਰਵਰੀ 2024 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ 2024 ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੌਰਾਨ 26 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਸੀਬੀ ਨੂੰ ਯੂਪੀ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ 2 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਰਹੀ, ਜਿਸਨੇ ਦਸ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 12 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ 
ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 ਵਿੱਚ, ਸੋਭਨਾ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੌਰੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਲ-ਅੱਪ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ 6 ਮਈ 2024 ਨੂੰ ਉਸੇ ਲੜੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਟਵੰਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (T20I) ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਮਈ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਡੈਬਿਊ 16 ਜੂਨ 2024 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 2024 ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ ਤੇਜ

ਉਤਮ ਸਿੰਘ ਤੇਜ (੧੯੦੧-੧੯੭੧) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟੇਜੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿਤਾ ਬਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਗਲੀ ਜੁਲਕਿਆਂ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਤਵਾੜੀਆਂ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚੁਰਸਤੀ ਅਟਾਰੀ (ਗੁਰੂ ਬਾਜ਼ਾਰ) ਵਿਚ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਲ ਉਮਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ ਤੇ ਲੰਡਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੁਕਾਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਨਾਲ ਜੂਝਦੇ ਰਹੇ । ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ ਕਰ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ 'ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨਾਂ ਹੇਠ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ: ਦੱਬੇ ਭਾਂਬੜ, ਧੁੱਖਦੇ ਧੂੰਏਂ, ਕੂਲੀਆਂ ਛਮਕਾਂ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ, ਨੂਰੀ ਜੋਤਾਂ, ਨੱਚਦਾ ਪੰਜਾਬੀ, ਝੂਮਦਾ ਪੰਜਾਬੀ, ਤੇਜ ਤਰਾਨੇ ਤੇ ਤੇਜ ਤਰੰਗਾਂ ਆਦਿ ਹਨ। 
thumb
ਮਿੰਨੂ ਮਨੀ

**ਮਿੰਨੂ ਮਨੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Minnu Mani;** ਜਨਮ 24 ਮਾਰਚ 1999) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕੇਰਲ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣ ਗਈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮਿੰਨੂ ਕੇਰਲ ਦੇ ਵਾਇਨਾਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੋਈਮੂਲਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਨੀ ਸੀਕੇ, ਇੱਕ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਵਸੰਤ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਮਿਮਿਥਾ। ਉਸਨੇ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਮਨੰਥਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਏਡਾਪਾਡੀ ਅਤੇ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਸੇਂਟ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਥੋਡੂਪੁਝਾ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਵਜਨਾ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਥੇਰੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 2023 ਤੱਕ, ਉਹ ਦੂਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਆਪਕਾ, ਐਲਸਮਾ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਇਨਾਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਡਰ-13 ਟੀਮ ਦੇ ਚੋਣ ਟਰਾਇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਕੇਰਲ ਅੰਡਰ-16 ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਅਤੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੇਰਲ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਮਿੰਨੂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਚਾਰ ਬੱਸਾਂ ਬਦਲਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ।

## ਘਰੇਲੂ ਕਰੀਅਰ 
ਮਿੰਨੂ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਲਈ ਆਪਣਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੇਰਲ ਅੰਡਰ-23 ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ 188 ਦੌੜਾਂ ਅਤੇ 11 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀ-20 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅੰਡਰ-23 ਵਨ ਡੇ ਚੈਲੇਂਜਰ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਏ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੱਦਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਏਸੀਸੀ ਐਮਰਜਿੰਗ ਮਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 
ਫਰਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2023 ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ WPL ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ 
ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਕਾਲ-ਅੱਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ 9 ਜੁਲਾਈ 2023 ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਹਿਲਾ ਟਵੰਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ (WT20I) ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਲੜੀ ਖਤਮ ਕੀਤੀ। ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ 2023 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦਸੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ, ਮਨੀ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀ-20ਆਈ ਲੜੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਜੁਆਂਗ ਭਾਸ਼ਾ

**ਜੁਆਂਗ ਭਾਸ਼ਾ** () ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੇ ਜੁਆਂਗ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਸਟਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਵਰਗੀਕਰਨ 
ਜੁਆਂਗ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁੰਡਾ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਆਸਟਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੰਡਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੁਆਂਗ ਨੂੰ ਖਾਰੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਂਡਰਸਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁਆਂਗ ਅਤੇ ਖਾਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਜੁਆਂਗ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਓਡੀਸ਼ਾ (ਪਟਨਾਇਕ 2008:508) ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

* **ਪਹਾੜੀ ਜੁਆਂਗ** ਗੋਨਾਸਿਕਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।(ਕੇਓਨਝਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪੱਲਾਰਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ) 
* ਮੈਦਾਨੀ ਜੁਆਂਗਃ ਦੱਖਣੀ ਕੇਓਨਝਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਢੇਂਕਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲਗਭਗ 147 ਪਿੰਡ ਢੇਂਕਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਵੰਡ 
ਜੁਆਂਗ 2001 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ 30,875 ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ 65% ਨਸਲੀ ਆਬਾਦੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੱਖਣੀ ਕੇਓਨਝਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅੰਗੁਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਢੇਂਕਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਪਟਨਾਇਕ 2008:508) ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜੁਆਂਗ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ।

ਜੁਆਂਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਲਗਭਗ 20,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਾਕੀ ਹਨ।

## ਵਿਆਕਰਣ 
ਜੁਆਂਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜੜਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਕਿਰਿਆ/ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰੂਟ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸਿਰਫ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮਾਰਕਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ,

ਪੇਗ-I 'ਤੋੜਨ ਲਈ'-II 'ਤੋੜਨ ਵਾਸਤੇ ਸੈੱਟ ਕਰੋ

ਰਾਗ-I 'ਨੂੰ ਪਾੜਣ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕਰੋ-II' ਨੂੰ ਫਟਣ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕਰੋ

## ਲਿਖਣ ਸਿਸਟਮ 
ਜੁਆਂਗ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਓਡੀਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਡਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮਾਇਰਾ ਕਿੰਗਮੈਨ

thumb|ਮਾਇਰਾ ਕਿੰਗਮੈਨ ਮੈਰੀਮੈਨ, 1922 ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਕਵਰ ਉੱਤੇ।
**ਮਾਇਰਾ ਹੰਟ ਕਿੰਗਮੈਨ** (2 ਨਵੰਬਰ, 1873-28 ਜੂਨ, 1922), ਜੋ ਕਿ ਮਾਇਰਾ ਕਿੰਗਮਨ ਮਿਲਰ ਜਾਂ ਮਾਇਰਾ ਕਿੱਗਮੈਨ ਮੈਰੀਮੈਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਦੀ ਔਰਤ ਸੀ, 1915 ਤੋਂ 1922 ਤੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਾਲਜ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਮਾਇਰਾ ਹੰਟ ਕਿੰਗਮੈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਟ੍ਰੇਮੋਂਟ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਲਾਇਸੈਂਡਰ ਫਿਲਿਪ ਕਿੰਗਮੈਨ ਅਤੇ ਸੁਜ਼ਨ ਵਾਈਲਡ ਪੇਟਸ ਹੰਟ ਕਿੰਗਮੈਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਿਡਵੈਸਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਾਇਰਾ ਕਿੰਗਮੈਨ ਪਿਓਰੀਆ ਡੇਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਐਤਵਾਰ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟਾਫ 'ਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਨੌਰਥਵੈਸਟ ਐਡੀਟੋਰੀਅਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। 1894 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਲੌਂਗ ਬੀਚ ਮਿਰਰ ਲਈ ਲਿਖਿਆ।[1] 1908 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲੌਂਗ ਬੀਚ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਮੂਵੀ ਥੀਏਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।[2]

ਇੱਕ ਕਲੱਬਵੂਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਾਇਰਾ ਕਿੰਗਮੈਨ ਮੈਰੀਮੈਨ 1915 ਤੋਂ 1922 ਤੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਾਲਜ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ, ਅਤੇ 1918 ਤੋਂ 1922 ਤੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਬੈਟਰ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।[1] ਬੈਟਰ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।[2] ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਵੁੱਡਰੋ ਵਿਲਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕਿਰਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[3] ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇਕਾਈ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ, ਰੂਸ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਫਾਈ, ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ, ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ, ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।[4]

ਉਸਨੇ 1917 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" [1] 1920 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਨੀਮੂਨ 'ਤੇ ਸੀ। [2]

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮਾਇਰਾ ਕਿੰਗਮੈਨ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲਾ 1895 ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਅਲੋਂਜ਼ੋ ਮਿਲਰ ਨਾਲ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਸੁਜ਼ਨ, 1896 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਮਿਲਰ ਦੀ ਮੌਤ 1916 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।[1] ਉਸਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਪਤੀ, ਡਾ. ਜੋਸੀਆ ਚਾਰਲਸ ਮੈਰੀਮੈਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।[2] ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 48 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।[3][4][5]

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Letter from Myra Kingman Merriman to W. E. B. Du Bois (June 30, 1921), in the W. E. B. Du Bois Papers, University of Massachusetts Amherst Libraries.
ਫਰਾਂਸਿਸ ਜੋਲੀਫ

ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬੋਰਜੀਆ ਜੋਲੀਫ (ਸੰਨ1873-9 ਨਵੰਬਰ 1925) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵੋਟ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਈਵਨਿੰਗ ਬੁਲੇਟਿਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਜੌਲੀਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਲੀਅਮ ਹਾਵਰਡ ਜੋਲੀਫ਼ ਅਤੇ ਜੋਹਾਨਾ ਮਾਰਗਰੇਟ ਡੋਨੋਹੂ ਜੋਲੀਫ਼ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦਸ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1893 ਵਿੱਚ ਵਾਸਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ।[1]

## ਕਰੀਅਰ 
**ਥੀਏਟਰ**

ਜੀਵਨ ਸੈਨ ਇਕ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਸਮਾਜ ਅਭਿਨੇਤਰੀ" ਸੀ।[1] ਉਹ 1900 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਹੇਲੇਨਾ ਮੋਡਜੇਸਕਾ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ।[3] ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ,[2]

ਉਹ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਈਵਨਿੰਗ ਬੁਲੇਟਿਨ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਐਨਰੀਕੋ ਕਾਰੂਸੋ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਅਤੇ ਰੂਥ ਸੇਂਟ ਡੇਨਿਸ (ਜਿਸਦੀ ਰਾਧਾ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1911 ਵਿੱਚ ਜੌਲੀਫ਼ ਨੂੰ ਬੋਰ ਕਰ ਗਈ ਸੀ) ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ।[1] ਕਲਾਕਾਰ ਥੀਓਡੋਰ ਵੋਰਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ।[2]

## ਵੋਟ ਅਧਿਕਾਰ 
ਜੌਲੀਫ਼ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਤਾਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ 1913 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ; ਉਸ ਨੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ  ਪੈਨਸ਼ਨ ਬਿੱਲ ਬਾਰੇ ਅਸੈਂਬਲੀਮੈਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।[1]

ਜੌਲੀਫ਼, ​​ਸਾਰਾ ਬਾਰਡ ਫੀਲਡ, ਇੰਗੇਬਰਗ ਕਿੰਡਸਟੇਡ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਕਿੰਡਬਰਗ ਸਤੰਬਰ 1915 ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਤੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਦੀ ਇੱਕ ਸੜਕ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਿਕਲੇ, [1][2] "ਮਤਾਧਿਕਾਰ ਦੂਤ" ਵਜੋਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਤਾਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਸਤਖਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ "ਮਹਾਨ ਪਟੀਸ਼ਨ" ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, [3] ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੁੱਡਰੋ ਵਿਲਸਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਲਈ।[4][5][6] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੌਲੀਫ਼ ਕਿਸੇ ਅਣਦੱਸੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਛੱਡ ਗਈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਟਾਪ ਸੀ।[7] ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਲਸਨ ਨੂੰ ਪਟੀਸ਼ਨ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਲਬਾਨੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।[8] "ਜੋ ਕੋਈ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ," ਜੌਲੀਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸਟਾਪ ਦੌਰਾਨ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।[9]

## ਜੰਗੀ ਕੰਮ 
ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਜੌਲੀਫ਼ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਫਰਾਂਸ ਗਈ ਸੀ, [1] ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ; ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਜੰਗੀ ਰਾਹਤ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ।[2]

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
1912 ਵਿੱਚ, ਜੌਲੀਫ਼ ਨੇ ਲਾਰੈਂਸ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਦੀ ਲਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਿਗਰਟ ਪੀ ਕੇ ਇੱਕ ਘੁਟਾਲਾ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ।[1] ਜੌਲੀਫ਼ ਦੀ ਮੌਤ 1925 ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ 52 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।[2]

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
ਗੋਟੂ ਕੋਲਾ

ਗੋਟੂਕੋਲਾ ਜਾਂ ਮੰਡੂਕਪਰਣੀ

ਗੋਟੂ ਕੋਲਾ ਜਾਂ ਮੰਡੂਕਪਰਣੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ  *Centella asiatica*  ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮੀ ਬੂਟੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਬੂਟਾ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਝਾੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਪੱਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗੁੰਦਵੇਂ ਅਤੇ ਛੱਤਰੀ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਦੰਦੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਵਿਆਸ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਇੰਚ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੰਚ ਤੱਕ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਗਭਗ ਹਰ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਮੀ ਹੋਵੇ। ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੋਟੂ ਕੋਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਸ਼ਧੀ ਝਾੜੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਗਲਪਨ ਅਤੇ ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਵਾਈ ਸਰਸਵਤ ਚੂਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ  
* ਗੋਟੋ ਕੋਲਾ ਦੇ ਉਪਯੋਗ
* ਬ੍ਰਾਹਮੀ (ਬਕੋਪਾ ਮੋਨੀਏਰਾ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਬਨਸਪਤੀ (ਮੰਡੁਕਪਰਣੀ)

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ  
* ਗੋਟੋ ਕੋਲਾ ਦੇ ਉਪਯੋਗ
* ਬ੍ਰਾਹਮੀ (ਬਕੋਪਾ ਮੋਨੀਏਰਾ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਬਨਸਪਤੀ (ਮੰਡੁਕਪਰਣੀ)
ਰਜਾਬ ਅਲੀ ਖਾਨ

ਰਜਾਬ ਅਲੀ ਖਾਨ (ਜਨਮ 3 ਸਤੰਬਰ 1874, ਨਰਸਿੰਘਗਡ਼੍ਹ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼-ਦੇਹਾਂਤ 8 ਜਨਵਰੀ 1959, ਦੇਵਾਸ, ਮੱਖ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਜਾਬ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮੰਗਲੂ ਖਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬੰਦੇ ਅਲੀ ਖਾਨ ਬੀਨਕਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜੈਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਅਤੇ ਕਿਰਾਨਾ ਘਰਾਣੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਾਸ ਅਤੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਜੈਪੁਰ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸਨ।

ਸੰਨ 1909 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ *ਸੰਗੀਤ ਰਤਨ ਭੂਸ਼ਣ* ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੰਨ 1954 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਵੱਡਾ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ 1957 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ (ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  &#x5B;'**&#x5D;

ਰਜਾਬ ਅਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਖਿਆਲੀਆ  ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਰੁਦਰ ਵੀਨਾ, ਸਿਤਾਰ, ਜਲਤਰੰਗ ਅਤੇ ਤਬਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਦਕ ਵੀ ਸਨ। ਇੱਕ ਖਿਆਲੀਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਜਾਬ ਅਲੀ ਖਾਨ ਆਪਣੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਗਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਾਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।  &#x5B;**'&#x5D;

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਅਮਾਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਵਰੁਤੀਬੁਵਾ ਸਰਨਾਇਕ, ਗਣਪਤਰਾਵ ਦੇਵਾਸਕਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ੁਕਲਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਮਜੂਮਦਾਰ, ਰਾਜਾਭਾਓ ਦਿਓ, ਯਾਸੀਨ ਖਾਨ (ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕ) ਅਤੇ ਮੇਵਾਤੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਜਯੋਤੀਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੰਦੌਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਅਮੀਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਸੀਆ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ। "ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜੀਵੰਤ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਾਨ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ"।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1874
ਅਟੋਂਗ ਭਾਸ਼ਾ (ਸਿਨੋ-ਤਿੱਬਤੀਅਨ)

ਅਟੋਂਗ, ਗਾਰੋ ਬੋਲੀ ਚੀਨ-ਤਿੱਬਤੀ (ਜਾਂ ਤਿੱਬਤੀ-ਬਰਮਨ) ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਗਾਰੋ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਚ, ਰਾਭਾ, ਬੋਡੋ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੇਘਾਲਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਅਸਾਮ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕਾਮਰੂਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਪੈਲਿੰਗ "A.tong" ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲੌਟਲ ਸਟਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਧੁਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮੈਰੀ ਹੌਲੈਂਡ ਕਿੰਕੈਡ

**ਮੈਰੀ ਹੌਲੈਂਡ ਕਿੰਕੈਡ** (31 ਦਸੰਬਰ 1861-20 ਅਕਤੂਬਰ 1948) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜਨਮ 
ਮੈਰੀ ਹੌਲੈਂਡ ਮੈਕਨੀਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਵਿਲਕਸ-ਬੈਰੇ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, [1] ਜੋਨ ਮੈਕਨੀਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਟੀ ਸਿੰਪਸਨ ਮੈਕਨੀਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।[2]

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਕਿਨਕੈਡ ਨੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ, ਦ ਡਿਲੀਨੇਟਰ (ਸੰਪਾਦਕ ਥੀਓਡੋਰ ਡ੍ਰਾਈਜ਼ਰ ਦੇ ਨਾਲ), ਡੇਨਵਰ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਹੈਰਲਡ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਪਾਦਕ, ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸੀ। [1] ਉਹ ਇੱਕ ਸਿੰਡੀਕੇਟਿਡ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਵੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਕਲਾਰਾ ਸੀਅਰਸ ਟੇਲਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਨਤਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜੋ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਯੁੱਧ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਸੀ। [2]

ਕਿਨਕੈਡ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਫਰੈਜਿਸਟ ਸੀ, ਅਤੇ (1897 ਤੋਂ 1898 ਤੱਕ) ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਇੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਸਟੇਟ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਸੀ।[1] ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵੂਮੈਨ'ਸ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ,[2][3] ਅਤੇ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਵੂਮੈਨ'ਸ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਕਲੱਬ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।[4] ਉਹ 1920 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਕਮੇਟੀ ਲਈ "ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ" ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ।[5][6]

ਕਿਨਕੈਡ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲਡਾ (1903), [1] ਦ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਯਸਟਰਡੇ: ਏ ਰੋਮਾਂਸ ਆਫ਼ ਏ ਵੈਨਿਸ਼ਿੰਗ ਰੇਸ (1908), [2] ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਤਮਕਥਾ, ਦ ਗੋਲਡਨ ਗ੍ਰੇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[3]

## ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ 
1891 ਵਿੱਚ, ਮੈਰੀ ਹੌਲੈਂਡ ਮੈਕਨੀਸ਼ ਨੇ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਦੇ ਇੱਕ ਸਟੇਟ ਸੈਨੇਟਰ, ਜੌਨ ਕਿਨਕੈਡ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੌਨ ਹੌਲੈਂਡ ਕਿਨਕੈਡ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1894 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1948 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਲਾਗੁਨਾ ਬੀਚ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।[1]

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1861