open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਯੂਟੀਸੀ ਅੰਤਰ

**ਯੂਟੀਸੀ ਅੰਤਰ ਜਾਂ ਆਫਸੈੱਟ** ਇੱਕ ਖਾਸ ਥਾਂ ਅਤੇ ਮਿਤੀ ਲਈ ਸੰਯੋਜਤ ਵਿਆਪਕ ਸਮੇਂ (ਯੂਟੀਸੀ) ਤੋਂ ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਮਿੰਟਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫਾਰਮੈਟ ± [hh]: [mm], ± [hh] [mm] ਜਾਂ ± [ਐੱਚ ਐੱਚ] ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ (hh) ਘੰਟਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ (mm) ਮਿੰਟਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਜੇ ਸਮਾਂ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਜਿਹੜਾ  ਯੂਟੀਸੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਅੱਗੇ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ), ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਯੂਟੀਸੀ ਅੰਤਰ "+01: 00", "+0100", ਜਾਂ ਬਸ "+01" ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਯੂਟੀਸੀ ਤੋਂ 5 ਘੰਟੇ 30 ਮਿੰਟ ਅੱਗੇ ਹੈ ਇਸਲਈ ਉਸਨੂੰ ਯੂਟੀਸੀ+5:30 ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (-) ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੁੂਟੀਸੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ (+) ਚਿਨ੍ਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੂਟੀਸੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਮਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  

ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਯੂਟੀਸੀ ਅੰਤਰ ਜਾਂ ਆਫ਼ਸੈਂਟ 15 ਮਿੰਟਾਂ ਦਾ ਗੁਣਾਂਕ ਹੈ ਅਤੇ 15 ਮਿੰਟਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅੰਤਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਤਰ ਪੂਰੇ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਆਈਐਸਓ 8601 - ਤਰੀਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ
*ਯੂਟੀਸੀ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਟਾਈਮ ਸਰਵਿਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ, ਯੂਐਸ ਨਵਲ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ ਅੰਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ

thumb|400x400px| ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲਬਾਰਦ ਅਤੇ ਜਨ ਮਾਏਨ
**ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ** (, ਆਈਐਸਓ 3166-1 ਅਲਫਾ -2: **ਐਸਜੇ (SJ)**, ਆਈਐਸਓ 3166-1 ਐਲਫ਼ਾ-3: **ਐਸਜੇਐਮ** (**SJM)**, ਆਈਐਸਓ 3166-1 ਅੰਕ: **744**) ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਦੋ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਦੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਆਈਐਸਓ 3166-1 ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰੀਕਰਣ ਸੰਘ (ਆਈ ਐਸ ਐਸ) ਨੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਲੱਗ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਡੋਮੇਨ `.sj` ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਕੋਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂ **ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਟਾਪੂ** ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ **ਹੈ।**

ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਸਥਿਤ ਟਾਪੂ ਹੈ; ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਉਂਟੀ ਗਵਰਨਰ ਆਫ਼ ਨੌਰਡਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਵਾਲਬਾਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਆਈਐਸਓ ਕੋਡ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਨਾਰਵੇਜੀਆਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਹੈ।

## ਖੇਤਰ 
### ਸਵਾਲਬਾਰਡ 
thumb|ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਕਟਿਕ ਉਜਾੜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਵਿੱਚ ਬੈੱਲਸੰਡ।
ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਆਰਕਟਿਕ ਦਾ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਅੱਧ-ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 74° ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 81° ਤੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਵੀ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ 10° ਤੋਂ 35° ਤੱਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰ 61,022 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (23,561 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,572 ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂਸਪਿਟਸਬਰਗਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਨਾਰਦਾਊਸਲੈਂਡਟ ਅਤੇ ਐਜਗੋਯਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੇਂਦਰ ਲੌਂਗਯਰਬੇਅਨ ਹੈ।

### ਯਾਨ ਮਾਏਨ 
ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਆਰਕਟਿਕ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਸ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਦਾ ਖੇਤਰ 377 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ (146 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 2277 ਮੀਟਰ ਲੰਮੇ ਬੀਰਨਬਰਗ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
*      
*     

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰਵੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਫ਼ਾਈਨਲ

**2019 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ** ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ 12ਵਾਂ ਭਾਗ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ 30 ਮਈ ਤੋਂ 14 ਜੁਲਾਈ 2019 ਤੱਕ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

2019 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਫਾਈਨਲ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਜੋ 14 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ. ਇਹ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਲਾਰਡਜ਼ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰੇਗਾ।.
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ

**ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ** (ਐਸਐਲਐਸਟੀ) (ਸਿੰਹਾਲੀ: ශ්රී ලංකාවේ සම්මත වේලාව *Shri Lankavay Sammatha Velava* ਤਾਮਿਲ: இலங்கை நியம நேரம்) ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਐਮਟੀ/ ਯੂਟੀਸੀ ਤੋਂ 5 ਘੰਟੇ ਅਤੇ 30 ਮਿੰਟ (ਯੂਟੀਸੀ+05: 30) ਅੱਗੇ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਸਮਾਂ 15 ਅਪਰੈਲ 2006 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਰੇਖਾਂਸ਼ ਦਾ&nbsp;82.5° ਹੈ।

ਸਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਇੱਕੋ ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1880 ਤੋਂ ਸੀਲੋਨ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਸਮਾਂ ਯੂਟੀਸੀ+ 05:30 ਤੋਂ ਯੂਟੀਸੀ+06:30 ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ
* ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਲਈ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ ਅੰਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਘੋਸ਼

**ਸ਼ਾਂਤੀ ਘੋਸ਼** (22 ਨਵੰਬਰ 1916 - 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੀ ਜੋ ਸੁਨੀਤੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦ ਉਸ ਸੀ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਬੈਲੇਆਰਿਕ ਦੀਪਸਮੂਹ

**ਬੈਲੇਆਰਿਕ ਦੀਸਮੂਹ** (, ; , ; , ਪੱਛਮੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦਾ ਦੀਪਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇਬੇਰੀਆਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ ਮੈਲੋਰਕਾ, ਮੈਨੋਰਕਾ, ਇਬੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਫੋਰਮੈਂਟੇਰਾ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਡੇ ਦੀਪਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਦੀਪ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਬਰੇਰਾ, ਡ੍ਰੈਗਨੇਰਾ ਅਤੇ ਐਸਪਾਲਮਾਦੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਬੀਸਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡੀਜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਟਾਪੂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਸਪੇਨ ਦੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅਲੱਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ।

ਦੀਪਸਮੂਹ ਸਪੇਨ ਦੇ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹੇਠ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਪੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਾਲਮਾ ਡੇ ਮੈਲੋਰਕਾ ਹੈ। 2007 ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਲੇਆਰਿਕ ਦੀਪਸਮੂਹ ਸਪੇਨ ਦੀ *ਕੌਮੀਅਤ* ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੈਲੇਆਰਿਕ ਦੀਪਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕੈਟਲਨ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸਮੂਹ
ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਅਫ਼ਰੀਦੀ

**ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਅਫ਼ਰੀਦੀ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 8 ਫਰਵਰੀ 1872 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਮੇਓ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਵਿਖੇ ਉਹ ਕਤਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਨੇ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਮਾਊਂਟਡ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. ਉਹ ਖੈਬਰ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਟਿਰਹ ਘਾਟੀ (ਹੁਣ ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕੇ) ਵਿਚੋਂ ਆਏ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. ਉਸਨੇ ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ. ਉਸਨੇ ਮੇਜਰ ਹਿਊਜ ਜੇਮਜ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਘੁੜਸਵਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੇਇਨਲ ਟੇਲਰ ਲਈ ਮਾਊਂਟ ਕੀਤੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘੋੜਾ, ਪਿਸਤੌਲ ਅਤੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦਿੱਤਾ. ਉਸਦੇ ਚੰਗੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਯੂਰੋਪੀਅਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਟੇਲਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ. ਲਾਰਡ ਮੇਓ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਦੇ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। 8 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੰਸਪੈਕਸ਼ਨ ਲਗਪਗ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੇਡੀ ਮੇਓ ਵੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਅਫਰੀਦੀ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ 
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਰਾਊਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਦਮੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਅਫ਼ਰੀਦੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਏਨੀ ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਦੋ ਗੋਰਿਆਂ - ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਅਤੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਸਨੂੰ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਖ਼ੁਦਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ।

ਵਾਈਸਰਾਇ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਕ ਕਾਰਵਾਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਦੀ ਮੁੜ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* F. A. M. Dass (1937): *The Andaman Islands.*
* Prof. Sen: *Disciplining Punishment: Colonialism and Convict Society in the Andaman Islands.* Oxford University Press.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰੇ ਲੋਕ
ਯੂਟੀਸੀ+01:00

thumb|300x300px| UTC + 01: 00: ਨੀਲਾ (ਜਨਵਰੀ), ਸੰਤਰੀ (ਜੁਲਾਈ), ਪੀਲਾ (ਸਾਰਾ ਸਾਲ), ਹਲਕਾ ਨੀਲਾ (ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖੇਤਰ)
 **UTC + 01: 00** ਉਹ ਯੂਟੀਸੀ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਯੂਟੀਸੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਟੀਸੀ ਅੰਤਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਆਰੀ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: 

*ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪੀ ਸਮਾਂ
*ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਸਮਾਂ
*ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀ ਗਰਮੀ ਸਮਾਂ 
**ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਰਮੀ ਦੀ ਟਾਈਮ
** ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ 

ਆਈਐਸਓ 8601 ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਿਤ ਸਮਾਂ ਨੂੰ 2019-02-07T23: 28: 34 + 01: 00 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। 

## ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪੀ ਸਮਾਂ (ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਸਰਦੀਆਂ) 
*ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ: ਬਰਲਿਨ, ਰੋਮ, ਪੈਰਿਸ, ਮੈਡ੍ਰਿਡ, ਵਿਆਨਾ, ਵਾਰਸਾ* 

*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* (ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਸਮੇਤ)
*
*
*
*
* (ਬੈਲੇਆਰਿਕ ਦੀਪਸਮੂਹ, (ਗਰਨਸੀ, ਮੈਨ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਜਰਸੀ ਸਮੇਤ)

## ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ (ਸਾਰੇ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰ) 
*ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ: ਲਾਗੋਸ, ਕਿਨਸ਼ਾਸਾ, ਲੁਆਂਦਾ, ਅਲ-ਜਜ਼ਾਇਰ, ਕਾਸਾਬਲਾਂਕਾ* 
*
*
*
*
*
*
*
*:
**ਬਾਂਦੁੰਦੂ, ਕਾਂਗੋ ਕੇਂਦਰੀ, ਇਕੁਏਟੀਅਰ ਅਤੇ ਕਿਨਸ਼ਾਸਾ ਦੇ ਸੂੁਬੇ
*
*
* 
*
*
*
*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ ਅੰਤਰ
ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਗੋਰੇ

**ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਗੋਰੇ** (ਸੀ. 24 ਜੂਨ 1928 &#x2013; 17 ਜੁਲਾਈ 2012) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ 84 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਸੋਗ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਗੋਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਸੀਐਚਪੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਮੋਹੀਲੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੇਵਾ ਦਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਈ। ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਤੇ ਆਰ.ਐਸ.ਡੀ. ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ਼ਵ ਗੋਰੇ ਵਰਗੇ ਤਾਕਤਵਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਵਾਏ ਸੀ, ਜੋ ਇਕ ਮਰਾਠੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਬਾਅਦ 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਗੋਰੇ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮ੍ਰਿਣਾਲ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸਿਰਫ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਹੰਸਾ ਜੀਵਰਾਜ ਮਹਿਤਾ

**ਹੰਸਾ ਜੀਵਰਾਜ ਮਹਿਤਾ** (3 ਜੁਲਾਈ 1897 - 4 ਅਪਰੈਲ 1995) ਇੱਕ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ, ਸਿੱਖਿਅਕ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ 
ਹੰਸਾ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜੁਲਾਈ, 1897 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਗਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬੜੌਦਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਮਨੂਭਾਈ ਮਹਿਤਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਵਲ *ਕਰਨ ਘੇਲੋ* ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੰਦਸ਼ੰਕਰ ਮਹਿਤਾ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ 1918 ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਉਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 1918 ਵਿਚ, ਉਹ 1922 ਵਿੱਚ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।

ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਜੀਵਰਾਜ ਨਰਾਇਣ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਹੰਸਾ ਦੇ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਰਾਜ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਣ ਮਹਿਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਬ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।

ਹੰਸਾ ਨੂੰ 1926 'ਚ ਬੰਬਈ ਸਕੂਲ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1945-46 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੁਮੈਨਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੈਂਮੈਨਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ 1945 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1 ਫਰਵਰੀ ਤਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ - ਐਸ ਐੱਨ ਡੀ ਟੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਕੈਂਡਰੀ ਬੋਰਡ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, ਇੰਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੋਰਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੱਜੀਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1950 'ਚ ਹੰਸਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣੀ। ਉਹ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

### ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸ ਨੇ*ਅਰੁਣੂ ਅਦਭੂਤ ਸਵਪਨਾ* (1934), *ਬਬਲਾਣਾ ਪਾਰਕਰਮੋ* (1929), *ਬਲਵਰਤਾਵਾਲੀ* ਭਾਗ 1-2 (1926, 1929) ਸਮੇਤ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ *ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ* ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਅਰਨੀਆਕੰਦ, ਬਾਲਕੰਡਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਕੰਡ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਗੂਲਵਰਸ ਟ੍ਰੇਲਜ਼* ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਲੇਖ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ *ਕੇਟਲੱਕ ਲੇਖੋ* (1978) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਗਏ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਗੁਜਰਾਤੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1897
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਨਾੱਕਆਊਟ ਪੜਾਅ

**2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ** ਦੇ ਨਾੱਕ-ਆਊਟ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੈਮੀ ਫਾਈਨਲ ਖੇਡੇ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਤੂ ਟੀਮਾਂ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 14 ਜੂਨ ਨੂੰ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਗੀਆਂ। ਪਹਿਲੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿਖੇ ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫਰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿਖੇ ਐਜਬੈਸਟਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, 1999 ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰਾਊਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਐਜਬਸਟਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫਰਡ ਵਿਖੇ ਚੌਥਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਕ-ਆਊਟ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਿਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਚ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇ ਮੈਚ ਟਾਈ ਉੱਪਰ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੇਤੂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਪਰ ਓਵਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ  ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੇ 50 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 239/8 ਦਾ ਸਕੋਰ ਕੀਤਾ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ 221 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 18 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2015 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਦੂਜਾ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਮੈਚ ਐਜਬੈਸਟਨ ਵਿਖੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰੀ 4 ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਗਵਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ ਵੋਕਸ ਨੇ ਦੋ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਕੋਰ 7 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 14/3 ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਟੀਵ ਸਮਿਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਕਟ ਨਾ ਡਿੱਗਣ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 85 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ 223 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਆਲ-ਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ ਵੋਕਸ ਅਤੇ ਆਦਿਲ ਰਸ਼ੀਦ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਟੀਚੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਜੋ ਮੱਧਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਟ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਇਓਨ ਮੌਰਗਨ ਦੀ ਨਾਬਾਦ 79 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ ਅਤੇ 1992 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

## ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ
## ਫ਼ਾਈਨਲ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਗੁਪਤਾ

**ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਗੁਪਤਾ ਨੰਦੀ** ਇਲਾਹਾਬਾਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਮੇਅਰ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ 7 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ ਮੇਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਅਰ ਦੀ ਪੋਸਟ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। 2012 ਦੀਆਂ ਮੇਅਰਲ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ 69,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਫਰਕ ਰਾਹੀਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਕਮਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਨੰਦ ਗੋਪਾਲ ਨੰਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ 14 ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ 2012 ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੀ ਕਥਿਤ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੇਸ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੰਦ ਗੋਪਾਲ ਨੰਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ 2012 ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੀ ਕਥਿਤ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਕਥਿਤ ਪਾਰਟੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ, 2014 ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੰਦ ਗੋਪਾਲ ਨੰਦੀ ਨਾਲ ਜਨਵਰੀ, 2017 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ।

ਗੁਪਤਾ ਨੇ 2017 ਦੀਆਂ ਮੇਅਰਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਦ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਨੋਦ ਦੂਬੇ ਨੂੰ 63,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਗਜ਼ਲ ਧਾਲੀਵਾਲ

**ਗਜ਼ਲ ਧਾਲੀਵਾਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਲਿਪਸਟਿਕ ਅੰਡਰ ਇਨ ਮਾਈ ਬੁਰਖਾ*, *ਕਰੀਬ ਕਰੀਬ* *ਸਿੰਗਲ* ਅਤੇ *ਇਕ ਲਾਡਕੀ ਕੋ ਦਿਖਾ ਤੋ ਐਸਾ ਲਗਾ* ਆਦਿ ਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਬੁਲਾਰਾ ਅਤੇ ਐੱਲ. ਜੀ. ਬੀ. ਟੀ. ਕਿਉ. ਕਾਰਕੁੰਨ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ - ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਟੈਲੀ-ਸ਼ੋਅ ਸੱਤਿਆਮੇਵ ਜੈਅਤੇ ਦਾ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਰਿਹਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਗਜ਼ਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਭਜਨ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਸੁਕਰਨੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਕਈ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਯਾਦ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਯਾਦ ਰਹੇਗਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਅਜਿਹੀ ਪਹਿਚਾਣ ਰੱਖਣਾ ਗਜ਼ਲ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ। 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੋਰੀਓ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੋਲ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਗਜ਼ਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ "ਇੱਕ ਪੜਾਅ" ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ 17 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸਾਈਬਰ ਕੈਫੇ ਨੇ ਗਜ਼ਲ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਡਾਇਸਫੋਰੀਆ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਰੀਸੈਸਮੈਂਟ ਸਰਜਰੀ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਉਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਫਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਗਜ਼ਲ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਰੇਲਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਗਈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।

ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੇਵੀਅਰ 'ਚ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ 20-ਮਿੰਟ ਦੀ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇਹ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਪਟਿਆਲਾ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਸਦੀ ਸੈਕਸ ਰੀਸਿਸਟਮੈਂਟ ਸਰਜਰੀ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੈਕਸ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 2007 ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਏਜੰਸੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਦੀ ਪਟਕਥਾ ਲਿਖਣ ਦੀ 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਵਧੀਕ ਡਾਇਲੋਗ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬਚਨ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਸਰਗਰਮੀ 
2016 ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਲ ਨੇ 8 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਜ਼ਟਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਆਈ.ਵੀ.ਐਲ.ਪੀ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਯੂ.ਐਸ. ਡਿਪਾਰਟਮੇਂਟ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਲਈ ਇਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗਰਾਫੀ 
* *ਏ ਮੌਨਸੂਨ ਡੇਟ*(2019) 
* *ਏਕ ਲਾਡਕੀ ਕੋ ਦੇਖਾ ਤੋ ਐਸਾ ਲਗਾ* (2019) 
* *ਕਰੀਬ ਕਰੀਬ ਸਿੰਗਲ* (2017) 
* *ਲਿਪਸਟਿਕ ਅੰਡਰ ਮਾਈ ਬੁਰਖਾ* (2016) 
* *ਵਜ਼ੀਰ* (2016)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਬੀਜੀਟੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੇਖਕ
ਡੂਡਲਬਗ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਡੂਡਲਬਗ*** ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਨੋਲਨ ਦੀ 1997 ਦੀ ਇੱਕ ਲਘੂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਰਹੱਸਮਈ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ

## ਪਲਾਟ 
ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਗੰਦੇ ਜਿਹੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਲੇ-ਕੁਚੈਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਤੁਰ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੱਗ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੁੱਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਸਨੂੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੂਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਨੋਲਨ

**ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਐਡਵਰਡ ਨੋਲਨ,** (ਜਨਮ 30 ਜੁਲਾਈ 1970) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਔਟਿਊਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਨੋਲਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫ਼ੌਲੋਵਿੰਗ (1998). ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਮੇਮੈਂਟੋ* (2000), ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਰਜਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ *ਇਨਸੋਮਨੀਆ* (2002) ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਤੋਂ ਸਟੂਡੀਓ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ *ਦ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ* (2005-2012), *ਦ ਪ੍ਰੈਸਟੀਜ* (2006), *ਇਨਸੈਪਸ਼ਨ* (2010), *ਇੰਟਰਸਟੈਲਰ* (2014) ਅਤੇ ਡਨਕਿਰਕ (2017) ਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਨੋਲਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜੋਨਾਦਨ ਨੋਲਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਐਮਾ ਥੌਮਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ ਸਿੰਕੌਪੀ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ
ਛਾਪ ਤਿਲਕ ਸਬ ਛੀਨੀ

***ਛਾਪ ਤਿਲਕ ਸਬ ਛੀਨੀ***  (ਉਰਦੂ چھاپ تلک سب چھینی) ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਮੀਰ ਖ਼ੁਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇਕ ਗ਼ਜ਼ਲ (ਇਕ ਖਾਸ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ) ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਗੀਤ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਅਕਸਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਵਾਲੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਸਕੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ, ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਔਲੀਆ ਲਈ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: '''ਹੇ ਨਿਜ਼ਾਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਲਾੜੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ '।*

*ਛਾਪ* ਸ਼ਬਦ ਚੰਨਣ ਦੀ ਪੇਸਟ ਨੁੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਤੇ  ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ *ਤਿਲਕ'' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਤਿਲਕ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਲਾਈਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ *ਛਾਪ* ਅਤੇ *ਤਿਲਕ*  ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।". *ਛਾਪ* ਅਤੇ *ਤਿਲਕ* ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। 

## ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਨਾਹੀਦ ਅਖ਼ਤਰ, ਮਹਿਨਾਜ ਬੇਗਮ, ਅਬੀਦਾ ਪਰਵਿਨ, ਸਬਰੀ ਬ੍ਰਦਰਜ਼,  ਇਕਬਾਲ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ ਬੰਦਾਨਾਵਾਜ਼ੀ, ਫਰੀਦ ਅਯਾਜ਼ ਅਤੇ ਅਬੂ ਮੁਹੰਮਦ ਕਵਾਲ, ਉਸਤਾਦ ਜਫ਼ਰ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ, ਉਸਤਥ ਵਿਲਾਇਤ ਖਾਨ, ਉਸਤ੍ਰਿਤ ਸ਼ੁਜਾਤ ਖ਼ਾਨ, ਜ਼ਿਲਾ ਖ਼ਾਨ, ਹਦਕੀ ਕਿਆਨੀ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਵਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 
1978 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ ਤੇਰੇ ਦੀ ਆਂਗਨ ਕੀ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਅਬੀਦਾ ਪਰਵੀਨ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਣਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਗਾਣੇ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ' ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਣੇ
ਐਨ. ਪੀ. ਝਾਂਸੀ ਲਕਸ਼ਮੀ

**ਐਨ.ਪੀ. ਝਾਂਸੀ ਲਕਸ਼ਮੀ** (20 ਅਕਤੂਬਰ 1941-19 ਦਸੰਬਰ 2011) ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜੋ 8ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

## ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ 
ਝਾਂਸੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1941 ਨੂੰ ਵਿਸਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਸੀ. ਕੇ. ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਝਾਂਸੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ 1983 ਦੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਚਿਤੋੜ ਦੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਐਨ.ਪੀ. ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ 16,434 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਚਿਤੋੜ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਆਮ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ 3,32,543 ਵੋਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਕਸਤੂਰਬਾ ਸੈਂਟਰਨਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਲਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
9 ਦਸੰਬਰ, 1956 ਨੂੰ ਝਾਂਸੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਐਨ. ਪੀ. ਵੀਰਘਾਘੁੁੱਲੂ ਨਾਇਡੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਇਮਾਰਾ ਜੋਨਜ਼

**ਫ਼ਇਮਰਾ ਜੋਨਜ਼** ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫਰੀ ਸਪੀਚ ਟੀਵੀ ਅਤੇ *ਦ ਲਾਸਟ ਸਿਪ* ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ, ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇੰਟਰਸ਼ੈਕਸਨਲ ਪਹੁੰਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਕਲਿੰਟਨ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਵਾਈਕੌਮ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਐਮੀ ਅਤੇ ਪੀਬੌਡੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਕਲਿੰਟਨ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਵਾਈਕਾਮ ਵਿਖੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਇਨਾਮ 
ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਐਮੀ ਅਤੇ ਪੀਬੌਡੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। "ਦਿ ਐਡਵੋਕੇਟ: ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਦਾ "ਚੈਂਪੀਅਨ ਆਫ ਪ੍ਰਾਈਡ" ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਮਾਰਾ ਨੂੰ 2018 ਵੋਕਲ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਊਸ਼ਾ ਮੀਨਾ

**ਊਸ਼ਾ ਮੀਨਾ** (ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1 9 449) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਈ ਮਾਧੋਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਲੜੀਆਂ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਉਹ 1 ਜੁਲਾਈ 1949 ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਅਲਵਰ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਮਰਹੂਮ ਕੈਪਟਨ ਛੁੱਟਨ ਲਾਲ ਮੀਨਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਕਾਂਗਰਸ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਮੀਨਾ (ਆਈਏਐਸ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਆਰਟਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1996 'ਚ 11ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। 1997 ਤੱਕ, ਉਹ ਸੀ;

* ਉਦਯੋਗ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ 
* ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਜਲ ਸਰੋਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਮੈਂਬਰ

1998 ਵਿਚ, ਉਹ 12ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ;

* ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, 
* ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਜਲ ਸਰੋਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਮੈਂਬਰ,

ਉਹ 1998-99 ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮਿਤੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਅਸ਼ੋਕ ਗੁਪਤਾ

**ਅਸ਼ੋਕ ਗੁਪਤਾ** (  ) (ਨਵੰਬਰ 1912 - 8 ਜੁਲਾਈ 2008) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਸੇਵਾ ਸਮਿਤੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੁਮੈਨਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਐਂਡ ਐਡਪਸ਼ਨ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨੌਆਖਾਲੀ ਫ਼ਸਾਦ ਦੌਰਾਨ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਗੁਪਤਾ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਰਨ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਅਤੇ ਜਯੋਤਰਮਈ ਦੇਵੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਬੇਟੀ ਸੀ। ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟ. ਮਾਰਗਰੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਉਹ ਲੜਕੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੈਥਰੂਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਈਸੀਐਸ ਅਫਸਰ ਸੈਬਾਲ ਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
* *Noakhalir Durjoger Dine*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਅਰਡਿਊਨ

**ਅਰਡਿਊਨ** (**English:Arduino**) ਇੱਕ ਓਪਨ-ਸਰੋਤ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀ, ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਜੋ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰੈਕਟਿਵ ਆਬਜੈਕਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੰਗਲ ਬੋਰਡ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕੰਟਰੌਲਰ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕੰਟਰੋਲਰ ਕਿੱਟਾਂ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਦੋਵੇਂ ਸਮਝ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰ ਸਕਣ. ਇਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਜੀਐਨਯੂ ਲੈਸਸਰ ਜਨਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਸੈਂਸ (LGPL) ਜਾਂ ਜੀਐਨਯੂ ਜਨਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਸੈਂਸ.

ਅਰਡਿਓਨੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 2005 ਵਿੱਚ ਇਵਰੇਆ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਐਕਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਇਵਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਨਵੇਂ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਜਿਹੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਰੋਬੋਟ, ਥਰਮੋਸਟੈਟਸ ਅਤੇ ਮੋਸ਼ਨ ਡੀਟੈਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.

ਅਰਡਿਊਨ ਦਾ ਨਾਮ ਇਵਰੇਆ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ. ਬਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਇਵਰਿਆ ਦੇ ਅਰਡੁਨ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਵਰੇਆ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਕਿੰਗ ਦੀ ਮਾਰਚ 1004 ਤੋਂ 1014 ਦੇ ਮਾਰਗਰੇਵ ਸੀ.
## ਹਵਾਲੇ
ਈਸ਼ਵਰੀ ਬਾਈ

**ਜੇੱਤੀ ਈਸ਼ਵਰੀ ਬਾਈ** (1 ਦਸੰਬਰ 1918 - 25 ਫਰਵਰੀ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉੱਚੀ ਜਾਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਜਾਤਪਾਤ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਈਸ਼ਵਰੀ ਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਦਸੰਬਰ 1918 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਪਾਰੋਪਕਰਿਨੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਿਲਕਲਗੁਡਾ, ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾ ਵਿਦਿਆਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮੀਨਾਕਾਰੀ, ਸਿਲਾਈ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 

ਬਾਈ ਨੂੰ 1950 ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦਾ ਕੌਂਸਲਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

ਉਸ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਮਿਉਂਸੀਪਲ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮੇਟੀ (ਸੀ.ਆਰ.ਸੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਬਾਈ ਦੇ ਚਾਰ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜੇੱਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀਨਰਾਇਣ ਨਾਮੀ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਪੁਣੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਜੇ. ਗੀਤਾ ਰੈਡੀ, ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਮੀਦਦਵਾਰ ਹੈ।

25 ਫਰਵਰੀ 1991 ਨੂੰ ਬਾਈ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਬਾਈ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਬੇਦਕਰਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਮੈਰੀ ਕਲੱਬਵਾਲਾ ਜਾਧਵ

**ਮੈਰੀ ਕਲੱਬਵਾਲਾ ਜਾਧਵ** ਐਮ ਬੀ ਈ (1909-1975) ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ। 

ਉਸ ਨੇ ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਐੱਨ ਜੀ ਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਗਠਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਾਪਤ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾ *ਗਿਲਡ ਆਫ ਸਰਵਿਸ* ਅਨਾਥਾਂ, ਮਾਦਾ ਸਾਖਰਤਾ, ਅਪਾਹਜਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਯੂਨਿਟ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। 

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਮੈਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1909 ਵਿਚ ਉਟਾਕਮੁੰਡ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਵਿਚ ਰੁਸਤਮ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਆਲਮਾਈ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਦਰਾਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 300-ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਰਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਵਿਚ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਨੋਗੀ ਕਲੱਬਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। 1930 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਕ ਪੁੱਤਰ, ਖੁਸਰੋ, ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। 1935 ਵਿਚ ਇਕ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਨੋਜੀ ਕਲੱਬਵਾਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਅਫਸਰ ਮੇਜਰ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਕੇ ਜਾਧਵ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। 

## ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 
1942 ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ, ਕਲੱਬਵਾਲਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਗਿਲਡ ਆਫ ਸਰਵਿਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਿੱਚੀਆਂ ਮਦਦਗਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਨ। ਮਿਸਜ਼ ਕਲੱਬਵਾਲਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਕੰਟੇਨਜ਼, ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਦੌਰੇ, ਡਾਇਵਰੈਸੈਨਲ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਸੀ। ਜਨਤਾ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯੁੱਧ ਫੰਡ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਜੇਤੂ 14ਵੀਂ ਆਰਮੀ ਨੇ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੱਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਤਲਵਾਰ ਭੇਂਟ 'ਚ ਦਿੱਤੀ। 

1956 ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਮਿਸ ਆਰ ਈ ਕੈਸਟਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਸ਼ੈਰਿਫ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1961 ਵਿਚ ਮਦਰਾਸ (ਹੁਣ ਚੇਨਈ) ਦੀ ਫੇਰੀ ਤੇ ਐਡਿਨਬਰਗ ਦੇ ਡਿਊਕ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 

## ਸਨਮਾਨ 
* ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ (ਐੱਮ.ਬੀ.ਈ.) (1941 ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਆਨਰਜ਼)  
* ਪਦਮਾ ਸ਼੍ਰੀ (1955) 
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1968)  
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ (1975) 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Guild of Service 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸੁਮਿਤਰਾ ਮਹਾਜਨ

**ਸੁਮਿਤਰਾ ਮਹਾਜਨ** (ਜਨਮ 12 ਅਪਰੈਲ 1943) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਸਪੀਕਰ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। 2014 ਵਿਚ, ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਅੱਠਵੀਂ ਵਾਰ ਚੁਣੀ ਗਈ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਦੱਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਔਰਤ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1989 ਤੋਂ 2019 ਤਕ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੰਦੌਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 2002 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ, ਹਿਊਮਨ ਰੀਸੋਰਸ, ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਲਈ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। 16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਮੀਰਾ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੜਾ ਦਿਆਲੂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲਕਰਤਾ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸੁਮਿਤਰਾ ਮਹਾਜਨ ਇੱਕ ਚਿਤਪਾਵਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੁਰੂਸ਼ੋਤਮ ਸਾਠੇ ਦੇ ਘਰ ਚਿਪਲੁਨ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਐਮ.ਏ. ਅਤੇ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਇੰਦੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਹੁਣ ਦੇਵੀ ਅਹਿਲਿਆ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ) ਤੋਂ ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਜਯੰਤ ਮਹਾਜਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੁਮਿਤਰਾ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਸ਼ੌਂਕ ਪੜ੍ਹਨ, ਸੰਗੀਤ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਹਿਲਿਆ ਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1989 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੰਦਰਾ ਸੇਠੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਰੇਲਵੇ, ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਇੰਦੌਰ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਦਗੀ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇੰਟਰਸਟ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ *ਤਾਈ* ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਕੈਚ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ

ਇੱਕ **ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰਾਸੈਸਰ** (**English:Digital Signal Processor**) (ਡੀਐਸਪੀ) ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਈਕਰੋਪੋਸੈਸਰ (ਜਾਂ ਇੱਕ ਐਸਆਈਪੀ ਬਲਾਕ) ਹੈ।

ਡੀਐਸਪੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਲੀ-ਵਿਸ਼ਵ ਐਨਾਲਾਗ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ, ਫਿਲਟਰ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜੋੜਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕਰੋਪੋਸੋਸੈਸਰ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਲਗੋਰਿਦਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਨਾਲ ਹੀ, ਸਮਰਪਿਤ ਡੀਐਸਪੀ ਦੇ ਕੋਲ ਬਿਹਤਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪੋਰਟੇਬਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਪਾਵਰ ਖਪਤ ਕਰਕੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਯੋਗ ਹਨ. ਡੀ ਐਸ ਪੀ ਅਕਸਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੈਮੋਰੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਡਾਟਾ ਜਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.

ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਲਗੋਰਿਥਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਡਾਟਾ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਸਿਗਨਲ (ਸ਼ਾਇਦ ਆਡੀਓ ਜਾਂ ਵੀਡਿਓ ਸੈਂਸਰ ਤੋਂ) ਲਗਾਤਾਰ ਏਨੌਲਾਗ ਤੋਂ ਡਿਜੀਟਲ, ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕੀਤੀ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਐਨਾਲੋਕ ਫਾਰਮ ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡੀਐਸਪੀ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੇਟੈਂਸੀ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਭਾਵ, ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਡੀ ਐੱਸ ਪੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਗਤ (ਜਾਂ ਬੈਚ) ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਮੁਨਾਸਬ ਨਹੀਂ ਹੈ.

ਇੱਕ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਬਹੁਤੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਜਾਂ ਮਾਈਕਰੋਕੰਟ੍ਰੋਲਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੰਮ ਹੈ.
## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਜਾ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ

**ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ** 29 ਜਨਵਰੀ, 1915 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1934 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1948 ਤੱਕ 14 ਸਾਲ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਸੰਭਾਲੀ। ਅਕਤੂਬਰ 1989 ਵਿੱਚ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ 

## ਕਾਰਜ 
ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਬਿਕਰਮ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ, ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ (ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ), ਬੀ.ਟੀ. ਕਾਲਜ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਕੁੱਲ 182 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਖੋਲੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦਾ ਵਜੂਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰੰਤੂ ਲਾਲ ਕੋਠੀ, ਵਿਕਟੋਰਿਆ ਟਾਵਰ, ਅਸਤਬਲ, ਰਾਜ ਮਹਲ, ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸਮਾਧਾਂ ਆਦਿ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਜੇ
ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ (ਵੈੱਬ ਲੜੀ)

**ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ** ਐਮੇਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਭਾਰਤੀ ਅਪਰਾਧ, ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਵੈੱਬ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੜੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੌਨਪੁਰ, ਆਜ਼ਮਗੜ੍ਹ, ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ, ਲਖਨਊ ਅਤੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ਾਟ ਹਨ। ਇਹ ਨਸ਼ੇ, ਬੰਦੂਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਵਾਂਚਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ, ਮਾਫੀਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 9 ਪ੍ਰਸੰਗ (ਭਾਗ) ਹਨ।

ਇਸਦੇ ਅਦਾਕ਼ਾਰ ਪੰਕਜ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ, ਅਲੀ ਫਜ਼ਲ, ਵਿਕਰਾਂਤ ਮੈਸੀ, ਸ਼ਵੇਤਾ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ, ਸ਼੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ, ਰਸਿਕਾ ਦੁੱਗਲ, ਹਰਸ਼ਿਤਾ ਗੌੜ, ਦਿਵੇਯੇਂਦੂ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਕੁਲਭੂਸ਼ਨ ਖਰਬੰਦ ਹਨ।

## ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 
ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਜਵਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ1 *ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼* ਦੇ ਰੋਹਨ ਨਾਹਰ, ਜੋ 2/5 ਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਇੱਕ ਬੇਤੁਕੀ ਹਿੰਸਕ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮ, ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਘਿਣਾਉਣੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੈ", ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ "ਇਹ ਨੈਤਿਕ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਕਟਕਾਲ ਹੈ। *ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਦੇ ਸੰਪਾਧਾਮਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ "ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਈ ਹੈ"। '''ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ'* ਦੇ ਇਕਤਾ ਮਲਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਘਿਨਾਉਣਾ ਪਹਿਰਾਵੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉੱਘੇ ਕਾਗਜ਼ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ। ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਬੈਕਟੀਰੀਅਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਬਹੁ-ਪਰਤ ਵਾਲਾ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਰਣਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਗੱਪ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਕਜ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਲਾਕਾਰ" ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਮੀਨਟ *ਦੀ* ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾਤਾਰ ਇੱਕ ਅਸੰਗਤ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਨਡੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸੈਬਾਲ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ 2/5 ਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ, ਫਜ਼ਲ ਅਤੇ ਮੈਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਗੱਲ ਇੱਕ "ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਦੇ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

## Cast 
* ਪੰਕਜ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ, ਅਖੰਡਾਨੰਦ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਉਰਫ ਕਾਲੀਨ ਭਈਆ
* ਅਲੀ ਫਜ਼ਲ,ਗੁੱਡੂ ਪੰਡਿਤ
* ਬਬਲੂ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਰਾਂਤ ਮੈਸੀ
* ਅਮਿਤ ਸ਼ੀਲ ਰਾਮ ਸ਼ਰਨ ਮੌਰਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ
* ਫੁੱਲ ਚੰਦ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਉਰਫ਼ ਮੁੰਨਾ ਭਈਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਵੇਯੇਂਦੂ ਸ਼ਰਮਾ
* ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਗੁਪਤਾ, ਗੋਲੂ ਅਤੇ ਸਵੀਟੀ ਦੇ ਪਿਤਾ 
* ਰਮਾਕਾਂਤ ਪੰਡਿਤ, ਗੁੱਡੂ ਅਤੇ ਬਬਲੂ ਦੇ ਪਿਤਾ
* ਸ਼ੀਬਾ ਚੱਢਾ, ਰਮਾਕਾਂਤ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਪਤਨੀ
* ਸ਼ਵੇਤਾ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ,ਗੱਜਗਾਮਨੀ ਗੁਪਤਾ ਉਰਫ ਗੋਲੂ ਗੁਪਤਾ
*ਸ਼੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ, ਸਵੀਟੀ ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਗੁੱਡੂ ਦੀ ਪਤਨੀ 
* ਰਸਿਕਾ ਦੁੱਗਲ, ਬੀਨਾ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ, ਕਲੇਨ ਭਈਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮੁੰਨਾ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਮਾਂ
* ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਰਾਧਿਆ
*ਹਰਸ਼ਿਤਾ ਗੌੜ, ਡਿੰਪੀ ਪੰਡਿਤ, ਗੁੱਡੂ ਅਤੇ ਬਬਲੂ ਦੀ ਭੈਣ
* ਸ਼ਜ਼ੀ ਚੌਧਰੀ, ਮਕਬੂਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਾਲੀਨ ਭਈਆ ਦੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ
* ਕੁਲਭੂਸ਼ਣ ਖਰਬੰਦਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਤਿਆਨੰਦ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ, ਕਾਲੀਨ ਭਈਆ ਦੇ ਪਿਤਾ
* ਮੁਕੇਸ਼ ਭੱਟ ਹਾਸੀਨਾ ਵਜੋਂ 
* ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੈਨਰਜੀ ਸੁਬੋਧ ਉਰਫ਼ ਕਮਪਾਂਉਡਰ ਵਜੋਂ
* ਸ਼ੁੱਭ੍ਰਾਜੋਤੀ ਭਾਰਤ, ਰਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ੁਕਲਾ, ਜੌਨਪੁਰ ਦਾ ਬਾਹੁੰਬਲੀ
* ਅੰਜੁਮ ਸ਼ਰਮਾ, ਸ਼ਰਦ ਸ਼ੁਕਲਾ, ਰਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ
* ਅਨਿਲ ਜਾਰਜ ਲਾਲਾ, ਅਫ਼ੀਮ ਦਾ ਸਪਲਾਇਰ ਕਾਲੀਨ ਭਈਆ ਲਈ
* ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਬੁਟਾਲਹਾ
* ਆਸਿਫ ਖਾਨ ਬਾਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* *ਸੈਕਰਡ ਗੇਮਸ'' 
* 
*

## ਹਵਾਲੇ 
*
ਡੋਨਾ ਪਰਸੋਨਾ

**ਡੋਨਾ ਪਰਸੋਨਾ** (ਜਨਮ 1947) ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਹੇਅਰਡਰੈਸਰ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ *ਦ ਕਾਕਟੇਟਸ* ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਪਰਸੋਨਾ *ਕਾਂਪਟਨ ਦੇ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ ਦੰਗੇ* ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਹਿਲੇ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਰਗਰਮਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। [1]

## ਜੀਵਨੀ 
ਪਰਸੋਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਨ ਜੋਸੇ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਂਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਆ ਗਈ ਸੀ।

ਪਰਸੋਨਾ ਨੇ *ਟ੍ਰਾਂਸ ਮਾਰਚ* ਦੇ ਬੋਰਡਾਂ ਅਤੇ ਰੀਮੈਂਬਰਨ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਮੇਅਰ ਲੰਡਨ ਬ੍ਰੀਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਫਲੈਗ ਉਭਾਰਿਆ. 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਗਾਈਡ ਪਰੇਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗਰਾਫੀ 
ਪਰਸੋਨਾ 2013 ਆਇਰਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫ਼ਿਲਮ "ਮਾਈ ਮਦਰ" ਦੀ ਸਬਜੇਕਟ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ 2014 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਿਊਟੀ ਬਾਏ ਨਾਈਟ' ਵਿੱਚ ਫ਼ੀਚਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਉਸਨੇ 2018 ਦੀ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ, "ਰਮਿਨੇਸ਼ਨਜ਼" ਲਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ।

ਪਰਸੋਨਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਟੈਂਡਰਲੌਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਨਾਟਕ "ਦ ਕਾਂਪਟਨ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ ਰਾਇਟ" ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਪਿਰਾਮਿਡ

thumb|1911 ਦਾ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਟੂਨ
thumb|ਨਿਕੋਲਸ ਲੋਕੋਫ ਦਾ "ਸੋਸ਼ਲ ਪਿਰਾਮਿਡ", 1901
**ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ** **ਦਾ** **ਪਿਰਾਮਿਡ** 1911 ਦੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਵਾਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਟੂਨ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1901 ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਸੀ ਪੋਸਟਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫੋਕਸ ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਤਬੰਦੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ "ਮਸ਼ਹੂਰ", "ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਛਾਪੀ ਗਈ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਕੰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.  

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਨਅਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ *ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਵਰਕਰ* (ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਕੰਪਨੀ, ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਓਹੀਓ, ਯੂਐਸ) ਦੇ 1911 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ "ਨੇਡੇਲਜਕੋਵਿਚ, ਬ੍ਰੈਸਿਚ, ਅਤੇ ਕੁਹਾਰਚ" ਦੱਸੇ ਗਏ ਸੀ।

ਇਸ ਚਿੱਤਰ ਸਚਮੁਚ ਇੱਕ "ਸੋਸ਼ਲ ਪਿਰਾਮਿਡ" ਜਾਂ ਕਾਣੀ ਵੰਡ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਕੁੱਝ ਕੁ ਲੋਕ ਸਿਖਰ ਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਗਰੀਬ ਜਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਥੱਲੇ। ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਪਰਲੀ ਜੁੰਡੀ "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹਾਕਮ ਹਾਂ" ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮੁਹਰਾਂ ਦਾ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਥੈਲਾ ਉਸਦਾ ਤਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ("ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੂਰਖ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ") ਪਾਦਰੀ ਲਾਣਾ, ਫਿਰ ਫੌਜ ("ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਾਂ"), ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਰਜੂਆਜੀ ("ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਅਸੀਂ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ") ਹੈ। ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਮੱਲ ਰੱਖੀ ਹੈ ("ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ... ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ")

ਇਹ ਕਾਰਟੂਨ 1901 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਯੂਨੀਅਨ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਨਿਕੋਲਸ ਲੋਕੋਫ ਦੇ ਬਣਾਏ ਭੰਡ-ਚਿੱਤਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦਾ ਭਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: "ਉਹ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਠਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਰ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਢਾਂਚਾ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਆਉਣਗੇ।"

ਕਾਰਟੂਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਧਾਰ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਕਾਣੀ ਵੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਕਿਰਤ ਉੱਤੇ ਦੂਜੇ ਸਾਰੇ ਪਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਉਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਲੂਈ ਬਲਾਂਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।\

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ
ਸਰਫਰੋਸ਼ੀ ਕੀ ਤਮੰਨਾ

***ਸਰਫਰੋਸ਼ੀ ਕੀ ਤਮੰਨਾ*** 1921 ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਦੇ ਬਿਸਮਿਲ ਅਜ਼ੀਮਬਾਦੀ  

ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਲਈ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਅਸ਼ਫਾਕਉੱਲਾ ਖ਼ਾਨ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਜਿਹੇ ਦੋਨਾਂ ਵਡੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਲੋਕ-ਚਰਚਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਸ਼ਹੀਦ* ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। . ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਦੋ ਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗਾਣੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ (ਬਦਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲ) ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ: 1999 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਸਰਫਰੋਸ਼* ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚ (*ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਤ ਨਾ ਬਣ ਜਾਏ*) ਅਤੇ 2002 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ***ਦ ਲੀਜੰਡ ਆਫ ਭਗਤ ਸਿੰਘ*** ਵਿੱਚ। 2006 ਦੀ ਫਿਲਮ ' *ਰੰਗ ਦੇ ਬਸੰਤੀ* ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ 2009 ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਫਿਲਮ '*ਗੁਲਾਲ* ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਰੇਖਾ ਦੋਸ਼ਿਤ

**ਰੇਖਾ ਮਨਹਰਲਾਲ ਦੋਸ਼ਿਤ**, ਪਟਨਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ, ਦੀ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ, ਜਸਟਿਸ ਅਮਰੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਾਹੀ ਹੈ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਦੋਸ਼ਿਤ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਦਸੰਬਰ 1952 ਨੂੰ ਰਾਜਕੋਟ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਲਾਅ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਐਲ.ਏ. ਸ਼ਾਹ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਬੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1977 ਵਿਚ ਇਕ ਵਕੀਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1995 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 21 ਜੂਨ 2010 ਨੂੰ, ਦੋਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਪਟਨਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਦਰਸ਼ਨ ਦਰਵੇਸ਼

**ਦਰਸ਼ਨ ਦਰਵੇਸ਼** (5 ਜੁਲਾਈ 1961 - 4 ਫਰਵਰੀ 2021) ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ **‘ਉਦਾਸ ਸਿਰਲੇਖ’** ਅਤੇ **‘ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਨਾ ਕਰੋ’**, ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਤੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਦਰਵੇਸ਼ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ‘ਸਿਰਨਾਵਾਂ’ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1995 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਤੂਫ਼ਾਨ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਲਮ ‘ਮਾਚਿਸ’ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਕੈਮਰਾਮੈਨ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਵੱਤਰ’ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਨੇਮਾਸਕੋਪ ਫਿਲਮ ‘ਬਲੱਡ ਸਟਰੀਟ’ ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਾਈ। 

ਦਰਸ਼ਨ ਦਰਵੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ ਫਰਵਾਹੀ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨੀਂ ਮੁਹਾਲੀ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 5 ਜੁਲਾਈ 1961 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਸੀ ਪਰ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਦਰਸ਼ਨ ਦਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਰੇਣੂਕਾ ਚੌਧਰੀ

**ਰੇਣੂਕਾ ਚੌਧਰੀ** (13 ਅਗਸਤ 1954) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੈਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਰੇਣੂਕਾ ਨੇ 13 ਅਗਸਤ 1954 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿਖੇ ਏਅਰ ਕਮੋਡੋਰ ਸੂਰਿਆਨਰਾਇਣ ਰਾਓ ਅਤੇ ਵਸੁੰਧਰਾ ਕੋਲ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਰੇਣੂਕਾ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਲਹੈਮ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਾਇਕੌਲਜੀ ਵਿਚ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਰੇਣੂਕਾ ਨੇ  1973 ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
left|thumb| ਰੇਣੂਕਾ ਚੌਧਰੀ 24 ਮਈ, 2004 ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ) ਵਜੋਂ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ।
ਚੌਧਰੀ ਨੇ 1984 ਵਿਚ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਪਰ ਪਾਇਆ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਵਾਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਤੇਲੁਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਸੰਸਦੀ ਦਲ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਵੀਪ ਦੀ 1998 ਤੋਂ 1 99 ਤੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 1997 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਐਚ.ਡੀ. ਦੇਵਗੌੜਾ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਹੀ। 1998 ਵਿਚ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। 1999 ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ, ਉਹ 13ਵੀਂ ਅਤੇ 14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਖਮਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੋਰ ਪਦਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਸਬੰਧੀ ਕਮੇਟੀ (1999-2000) ਅਤੇ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ (2000-2001) ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮਈ 2004 ਵਿਚ ਉਹ ਯੂ.ਪੀ.ਏ -1 ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਟੂਰਿਸਟ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਜਨਵਰੀ 2006 ਤੋਂ ਮਈ 2009 ਤੱਕ ਯੂ.ਪੀ.ਏ -1 ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਈ 2009 ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 'ਚ, ਰੇਣੂਕਾ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਸਟੀਡੀਪੀ ਦੇ ਨਾਮਾ ਨਾਗੇਸਵਰ ਰਾਓ ਨੇ ਖਮਾਮ ਤੋਂ 1,24,448 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।  

ਚੌਧਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਬੁਲਾਰੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ 2012 ਵਿਚ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ। 

## ਨਿਯੁਕਤੀ
* ਵਿੱਤ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ,  (1999-2000) 
* ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, (2000-2001) 
* ਸਰਕਾਰੀ ਆਤਮ-ਨਿਰਵਾਤੀਆਂ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ,  (ਮਈ 2012 - ਸਤੰਬਰ 2014) 
* ਵਿੱਤ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ,  (ਮਈ 2012 - ਮਈ 2014) 
* ਵਪਾਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ,  (ਮਈ 2013 - ਸਤੰਬਰ 2014) 
* ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ,  (ਸਤੰਬਰ 2014-ਵਰਤਮਾਨ) 
* ਹਾਊਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, (ਸਤੰਬਰ 2014-ਵਰਤਮਾਨ) 
* ਜਨਰਲ ਮੰਤਵ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, (ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 - ਵਰਤਮਾਨ) 
* ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, (ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 - ਮੌਜੂਦਾ) 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Renuka Chowdhury profile at India.gov.in
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸਰਵੀਨ ਚੌਧਰੀ

**ਸਰਵੀਨ ਚੌਧਰੀ** (ਜਨਮ 1966) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ  ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ 'ਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਚ ਸ਼ਹਿਰੀ, ਟਾਊਨ ਅਤੇ ਕੈਟਰੀ ਪਲਾਨਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਹਨ। ਧੂਮਲ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਉਹ ਸੋਸ਼ਲ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਂਗੜਾ ਤੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਹ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ। 

ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਨਹਿਰੂ ਯੁਵਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਐਨਐਸਐਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ; ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੋਕ ਡਾਂਸਰ ਰਹੀ। 

ਆਰ ਐਸ ਐਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਾਮੀ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ 1992 ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਮੰਡਲ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਬੀਜੇਪੀ, ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚਾ, 1992-94; 1993 ਤੋਂ ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਭਾਜਪਾ ਮੈਂਬਰ; ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲਾ, 1995-97 ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ। 1998 ਵਿਚ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ; 2007 ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ। 03-11-1998 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2003 ਤੱਕ ਸੰਸਦੀ ਸਕੱਤਰ ਰਹੀ; 09-01-2008 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2013 ਤੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ। 

ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਜੇਨਟ ਜੋਹਨਸਨ

**ਜੇਨਟ ਜੋਹਨਸਨ** (ਜਨਮ 1964/1965) ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਅਧਾਰਿਤ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਟੀ.ਜੀ.ਆਈ. ਜਸਟਿਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਾਂਪਟਨਜ਼ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਲਚਰ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਜੋਹਨਸਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਟੀ.ਜੀ.ਆਈ. ਜਸਟਿਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਅਸਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਿਸ ਮੇਜਰ ਗ੍ਰਰਿਫਨ- ਗਰੇਸੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਟੰਪਾ ਤੋਂ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਚਲੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਅਨੀਤਾ ਕੌਲ

**ਅਨੀਤਾ ਕੌਲ** ( ਉੱਤਰੀ **ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ** ; 19 ਸਤੰਬਰ 1954 - 10 ਅਕਤੂਬਰ 2016) ਇੱਕਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਟੀਟੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 21-ਏ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਰਿਣਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੱਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਬੱਚੇ ਲਈ ਉਹ ਸਕੱਤਰ, ਨਿਆਂ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਸਿੱਖਿਆ 
2006-2012 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਵਿਭਾਗ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਐਕਟ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ (ਰਾਈਟ ਟੂ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਕਟ) ਦੇ ਬੀਤਣ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਫਲ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਥਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟਰੇਨਿੰਗ (ਐਨ.ਸੀ.ਆਰ.ਟੀ.), ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਫ੍ਰੇਮਵਰਕ 2005 (ਐਨ.ਸੀ.ਐੱਫ.) ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਐਨਸੀਐਫ ਨੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ।

## ਅਨੀਤਾ ਕੌਲ ਯਾਦਗਾਰ ਲੈਕਚਰ 
**ਅਨੀਤਾ ਕੌਲ ਯਾਦਗਾਰ ਲੈਕਚਰ** ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਲੈਕਚਰ ਹੈ ਜੋ **ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇਕੁਇਟੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ **, **ਰੇਨਬੋ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਇੰਡੀਆ ** ਅਤੇ **ਮੋਬਾਈਲ ਕਰਾਈਜ਼** ਦੁਆਰਾ ਅਨੀਤਾ ਕੌਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ **ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ** ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾ ਅਨੀਤਾ ਕੌਲ ਯਾਦਗਾਰ ਲੈਕਚਰ 15 ਅਕਤੂਬਰ, 2017 ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟਰੇਨਿੰਗ (ਐਨ ਸੀ ਈ ਆਰ ਟੀ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸ਼ਾਂਤਾ ਸਿਨਹਾ, ਐਮ.ਵੀ. ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਬਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੌਮੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਲੈਕਚਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ" ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਐਕਟ ਦੇ ਹੱਕ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ 
* ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ 
* ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ ਅਫ਼ਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਕੁਲਵੰਤ ਨੀਲੋਂ

**ਕੁਲਵੰਤ ਨੀਲੋਂ** (15 ਅਗਸਤ 1936--24 ਜੂਨ 1988) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। 

## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਆਸਾਂ ਦੇ ਬੋਟ* (1978, ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ)
**ਆਪਣਾ ਤੇ ਪਰਾਇਆ ਸੂਰਜ* (1990)
* *ਸਿਮਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥ:ਕੁਲਵੰਤ ਨੀਲੋਂ* (ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸ਼ਾਇਰੀ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਤੇ ਅਣਛਪੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988
ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਸਿੰਘ

**ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਸਿੰਘ** (11 ਜੁਲਾਈ, 1946 - 6 ਜੂਨ, 2003) ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਜੰਮਪਲ, ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਏਸ਼ੀਆ ਚੈਂਪੀਅਨ ਲੰਬੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਦੌੜਾਕ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 11ਜੁਲਾਈ,1946 ਨੂੰ ਮਝਰੀਆ, ਬਕਸਰ, ਬਿਹਾਰ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੈਪੇਟਾਇਟਸ-ਬੀ ਕਾਰਣ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸ ਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003