ਰਾਗ ਨਾਟ

ਰਾਗ ਨਾਟ (ਨਾਟਾ) ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ  ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ***ਨੱਤਈ***  ਵੀ ਕਿਹਾ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਗ 36ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਸਕੇਲ *ਚਲਾਨਾਟਾ* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗਮ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਨਯਾ ਸਕੇਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹ (ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੁਰ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ। ਇਹ *ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ* ਸਕੇਲ *ਚਲਾਨਾਟਾ* ਅਤੇ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਸਕੇਲ(ਔਡਵ) *ਗੰਭੀਰਾਨਾਟਾ* ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਰਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਨੱਤਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰਾਗ ਰਾਗ "ਜੋਗ" ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਥਾਟ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਲਕਸ਼ਨ ਦੀ ਬਣਤਰ 
right|thumb|300x300px|C ਉੱਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਦੇ ਨਾਲ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਪੈਮਾਨਾ, ਜੋ ਕਿ *ਚਲਾਨਾਟਾ* ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਦੇ ਨਾਲ ਉਤਰਦਾ ਪੈਮਾਨਾ, ਜੋ ਕਿ *ਗੰਭੀਰਾਨਾਟਾ* ਸਕੇਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ
*ਨਾਟਾ* ਇੱਕ ਅਸਮਰੂਪ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਵਰੋਹ(ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰਮ ਅਤੇ *ਧੈਵਤਮ* ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ-ਔਡਵ ਰਾਗਮ (ਜਾਂ ਔਡਾਵ ਰਾਗਮ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਉਤਰਦਾ ਸਕੇਲ) ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ) ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈਃ

* ਅਰੋਹਣਃ  ਸ ਰੇ3 ਗ3  ਮ1 ਪ  ਧ3 ਨੀ3 ਸੰ [a] 
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨ2 ਪ ਮ1 ਰੇ3 ਸ[b]  

ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦੀ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੁਰ ਹਨ ਸ਼ਡਜਮ, ਸ਼ਤਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ *ਗੰਧਾਰਮ*, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ, ਪੰਚਮਮ, ਸ਼ਤਸ਼ਰੁਤੀ *ਧੈਵਤਮ* ਅਤੇ ਕਾਕਾਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ, ਜਿਸਦੇ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ ਗੰਧਾਰ ਵਰਜਿਤ ਹਨ।ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ, ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਨਾਟ ਰਾਗਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਰਾਗਮ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ *ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ* ਇਹ ਹਨ।

* ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਾਧਿਰਾਜ (ਤਨਵਰਨਮ) 
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪੰਚਰਤਨ ਕ੍ਰਿਤੀ *ਜਗਦਾਨੰਦ ਕਾਰਕ* ਅਤੇ *ਨਿੰਨੇ ਭਜਨ*
* *ਮਹਾਗਣਾਪਥਿਮ*, ਸਵਾਮੀਨਾਥ ਪਰਿੱਲਯਾ, *ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ* ਅਤੇ ਪਵਨਾਥਮਾਜਾਗਾਚਾ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ
* ਅੰਡਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾ ਥਿਰੁਪਵਾਈ *ਮਾਰਗਾਜ਼ੀ ਥਿੰਗਲ*
* '*ਪਾਹਿ ਸੌਰੇ*' ਅਤੇ '*ਜਯਾ ਦੇਵਕੀ ਕਿਸ਼ੋਰ*' ਸਵਾਤੀ ਥਿਰੂਨਲ ਦੁਆਰਾ
* ਉਮੈਯੋਰ ਭਗਾਨੇ-ਪਾਪਾਨਸਮ ਸਿਵਨਪਾਪਨਾਸਾਮ ਸਿਵਨ
* *ਵੇਦ ਮਾਥੇ ਵੇਦ ਵਿਨੁਥੇ* ਮੁਥੀਆ ਭਾਗਵਤਰ ਦੁਆਰਾਮੁਥੀਆ ਭਾਗਵਥਰ
* ਇਰਾਈਮਨ ਥੰਪੀ ਦੁਆਰਾ *ਪਾਈ ਨਿਖਿਲਾ ਜਨਾਨੀ*ਇਰਾਇੰਮਨ ਥੰਪੀ
* *ਸਰਸੀਜਨਭਾ ਮਮ ਪਾਈ* ਪਾਲਘਾਟ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਭਾਗਵਤਰ ਦੁਆਰਾ
* ਮਯੂਰਮ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਗਣਪਾਠੇ ਸੁਰਪਾਥੇ
* ਜੈਚਾਮਾਰਾਜੇਂਦਰ ਵੋਡੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕਮਲਾਮਬਿਕੇ ਮਮਾਵਾ ਸਦਾ
* ਜੀ. ਐਨ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ *ਕਰੀਮੁਖਵਰਦਾ*
* *ਸ੍ਰੀ ਗਜਾਨਨ*, *ਸ੍ਰੀ ਪਦਮਨਾਭਮ*, *ਪ੍ਰਾਣਥੋਸ਼ਮੀ ਦੇਵਮ* ਅਤੇ ਰੇ ਰੇ ਮਾਨਸ ਥੁਲਸੀਵਨਮ ਦੁਆਰਾਥੁਲਾਸੀਵਨਮ
* ਪੱਲਵੀ ਸੇਸ਼ਾ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗਣਨਾਥ
* ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਤੰਥੀ ਮਾ ਮੁਖ
* *ਸੂਰਿਆਕੋਡੀ ਮਮਪ੍ਰਭਮਕੁਦੇਈ*-ਕੁੱਟੀ ਕੁੰਜੂ ਥੰਕਚੀ
* ਅੰਨਾਮਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ *ਨਮੋ ਨਮੋ ਰਘੁਕੁਲਨਾਇਕਾ*
* *ਜਯਾ ਜਯਾ ਜਾਨਕੀ* (ਪਹਿਲੀ ਨਵਰਤਨ ਮਲਿਕੇ) ਵੰਦੀਸੁਵੁਦਾਦਾਲੀ ਪੁਰੰਦਰਦਾਸ ਦੁਆਰਾ
* ਊਤੁੱਕਾਡੂ ਵੈਂਕਟ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਆਨੰਦ ਨਰਤਾਨਾ ਗਣਪਤੀਮ
* ਸਿੱਧੀ ਅਰੁਲ ਸ਼ਿਵਾ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਲਾਗਨੇ-ਨੀਲਕਾਂਤ ਸਿਵਨ

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ 
## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਲਾਨਾਟਾਈ

## ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ

## ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਨਟ ਰਾਗਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ  ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸੁਰ ਬੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਰਾਗਮ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ *ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ*  ਹਨ।

* ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਾਧਿਰਾਜ ਇੱਕ ਵਰਨਮ ਹੈ।
* *ਸਮੁਖਮੂਨੂ* ਤੰਜੋਰ ਚੌਕਡ਼ੀ ਦੇ ਵਾਦਿਵੇਲੁ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਵਰਨਮ ਹੈ।
* ਸਰਸੀਜਨਭ ਪਾਲਘਾਟ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਭਾਗਵਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਨਮ ਹੈ।
* ਈ. ਨਾਦਾਮੁਲੋ ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਨਮ ਹੈ।
* ਆਨੰਦ ਤਾਂਡਵਮ ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਨਮ ਹੈ।
* ਹਰੀ ਹਰਾ ਵਿਨੁਥਾ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਗੀਤਮ ਹੈ।
* ਅਮਰੀ ਕਬਰੀ ਅਪਈਆ ਦੀਕਸ਼ਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਗੀਤ ਹੈ।ਅੱਪਯਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤਾ
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਪਹਿਲਾ ਪੰਚਰਤਨ ਕ੍ਰਿਤੀ *ਜਗਦਾਨੰਦ ਕਾਰਕ* ਅਤੇ *ਨਿੰਨੇ ਭਜਨ*
* *ਮਹਾਗਣਾਪਥਿਮ*, ਸਵਾਮੀਨਾਥ ਪਰਿੱਲਯਾ, *ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ* ਅਤੇ ਪਵਨਾਥਮਾਜਾਗਾਚਾ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ 
* ਅੰਡਾਲ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਅਰਯਾਕੁਡੀ ਰਾਮਾਨੁਜਾ ਅਯੰਗਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਥਿਰੁਪਵਾਈ *ਮਾਰਗਾਜ਼ੀ ਥਿੰਗਲ*ਅਰਿਆਕੁਡੀ ਰਾਮਾਨੁਜਾ ਅਯੰਗਰ
* '*ਪਾਹਿ ਸੌਰੇ*' ਅਤੇ '*ਜਯਾ ਦੇਵਕੀ ਕਿਸ਼ੋਰ*' ਸਵਾਤੀ ਥਿਰੂਨਲ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ 
* ਉਮੈਯੋਰ ਭਗਾਨੇ-ਪਾਪਾਨਸਮ ਸਿਵਨਪਾਪਨਾਸਾਮ ਸਿਵਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ 
* *ਵੇਦ ਮਾਥੇ ਵੇਦ ਵਿਨੁਥੇ* ਮੁਥੀਆ ਭਾਗਵਤਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਮੁਥੀਆ ਭਾਗਵਥਰ
* ਇਰਾਈਮਨ ਥੰਪੀ ਦੁਆਰਾ  ਰਚੀ ਗਈ  *ਪਾਈ ਨਿਖਿਲਾ ਜਨਾਨੀ*ਇਰਾਇੰਮਨ ਥੰਪੀ
* *ਸਰਸੀਜਨਭਾ ਮਮ ਪਾਈ* ਪਾਲਘਾਟ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਭਾਗਵਤਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ 
* ਮਯੂਰਮ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਗਣਪਾਠੇ ਸੁਰਪਾਥੇ
* ਜੈਚਾਮਾਰਾਜੇਂਦਰ ਵੋਡੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਕਮਲਾਮਬਿਕੇ ਮਮਾਵਾ ਸਦਾ
* ਜੀ. ਐਨ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ *ਰੀਮੁਖਵਰਦਾ*
* *ਸ੍ਰੀ ਗਜਾਨਨ*, *ਸ੍ਰੀ ਪਦਮਨਾਭਮ*, *ਪ੍ਰਾਣਥੋਸ਼ਮੀ ਦੇਵਮ* ਅਤੇ ਰੇ ਰੇ ਮਾਨਸ ਥੁਲਸੀਵਨਮ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 
* ਪੱਲਵੀ ਸੇਸ਼ਾ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਸ਼੍ਰੀ ਗਣਨਾਥ
* ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਤੰਥੀ ਮਾ ਮੁਖ
* *ਸੂਰਿਆਕੋਡੀ ਮਮਪ੍ਰਭਮਕੁਦੇਈ*-ਕੁੱਟੀ ਕੁੰਜੂ ਥੰਕਚੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ 
* ਅੰਨਾਮਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ  *ਨਮੋ ਨਮੋ ਰਘੁਕੁਲਨਾਇਕਾ*
* *ਜਯਾ ਜਯਾ ਜਾਨਕੀ* (ਪਹਿਲੀ ਨਵਰਤਨ ਮਲਿਕੇ) ਵੰਦੀਸੁਵੁਦਾਦਾਲੀ ਪੁਰੰਦਰਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ 
* ਊਤੁੱਕਾਡੂ ਵੈਂਕਟ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਆਨੰਦ ਨਰਤਾਨਾ ਗਣਪਤੀਮ
* ਸਿੱਧੀ ਅਰੁਲ ਸ਼ਿਵਾ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਲਾਗਨੇ-ਨੀਲਕਾਂਤ ਸਿਵਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ 
* ਦੁਰਾਇਸਵਾਮੀ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਸਰਸੀਰੁਹਾਸਨਾ ਪ੍ਰੀਏ