open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ

**ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ** ਜਾਂ **ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਭੌਤਿਕਵਾਦ** ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਦਾ ਸੂਤਰਬਧ ਕੀਤਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀਗਲ ਤੋਂ ਅੱਡਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਸ ਦਾ ਉਲਟਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਹੀਗਲ ਅਨੁਸਾਰ *ਵਿਚਾਰ* ਹੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ *ਵਿਚਾਰ* ਬਜ਼ਾਤ-ਏ-ਖ਼ੁਦ ਕੋਈ ਸ਼ੈ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਮਾਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਦਾ, ਇਨਸਾਨੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਿਹਨ ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਅਰਬ ਲੀਗ

**ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਲੀਗ** ( '**), ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਅਰਬ ਲੀਗ'* ( *ਅਲ-ਜਾਮੀʻਆ ਅਲ-ʻਅਰਬੀਆ''), ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚਲੇ ਅਤੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 22 ਮਾਰਚ 1945 ਨੂੰ ਕੈਰੋ ਵਿਖੇ ਛੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ: ਮਿਸਰ, ਇਰਾਕ, ਟਰਾਂਸਜਾਰਡਨ (1949 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਨਾਂ ਜਾਰਡਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ), ਲਿਬਨਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ। ਯਮਨ 5 ਮਈ 1945 ਨੂੰ ਇਹਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ। ਹੁਣ ਇਸ ਲੀਗ ਦੇ 22 ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਪਰ ਨਵੰਬਰ 2011 ਤੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜੰਗ ਕਰ ਕੇ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਪਣਜੋੜ

**ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਪਣਜੋੜ** (ਅਰਬੀ: مضيق جبل طارق, ) ਇੱਕ ਤੰਗ ਪਣਜੋੜ ਹੈ ਜੋ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨੂੰ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਕੋ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਚਟਾਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਅਰਬੀ *ਜਬਲ ਤਾਰੀਕ਼* (ਭਾਵ "ਤਾਰੀਕ਼ ਦਾ ਪਹਾੜ") ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਾਂ ਤਾਰੀਕ਼ ਬਿਨ ਜ਼ਿਆਦ ਮਗਰੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਣਜੋੜ
ਕੇਸ਼ਾ

**ਕੇਸ਼ਾ ਰੋਜ ਸੇਬਰਟ** (ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ 1987) ਸਟੇਜੀ ਨਾਮ **ਕੇਸ਼ਾ** ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ, ਗੀਤਕਾਰਾ, ਰੈਪਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸਟਾਇਲਿਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ **Ke$ha** ਲਿਖਦੀ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ, 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਕੇਸ਼ਾ ਨੇ *ਕੈਮੋਸੈਬ ਰਿਕਾਰਡ* ਨਾਲ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ 2009 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ ਫਲੋ ਰੀਡਾ ਦੀ ਨੰਬਰ-ਵਨ ਦੀ ਸਿੰਗਲ “ਰਾਈਟ ਰਾਉਂਡ” ਸੀ।

ਕੇਸ਼ਾ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ *ਐਨੀਮਲ *(2010) ਅਤੇ *ਰੇਨਬੋ *(2017) ਨਾਲ ਯੂਐਸ ਬਿਲਬੋਰਡ 200 ਤੇ ਦੋ ਨੰਬਰ-ਵਨ ਐਲਬਮਾਂ ਅਤੇ ਨੰਬਰ-ਛੇ ਰਿਕਾਰਡ *ਵਾਰੀਅਰ *(2012) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਯੂਐਸ ਬਿਲਬੋਰਡ ਹਾਟ 100 ਵਿੱਚ ਦਸ ਚੋਟੀ-ਦਸ ਸਿੰਗਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ “ਬਲ੍ਹਾ ਬਲ੍ਹਾ ਬਲ੍ਹਾ ”, “ਯੌਰ ਲਵ ਇਜ਼ ਮਾਈ ਡਰੱਗ”, “ਟੇਕ ਇਟ ਆਫ”, “ਬਲੋ”, “ਡਾਈ ਯੰਗ”, “ਮਾਈ ਫਸਟ ਕਿਸ” ਅਤੇ ਚਾਰਟ-ਟੌਪਿੰਗ "ਟਿਕ ਟੋਕ", "ਵੀ ਆਰ ਹੂ ਵੀ ਆਰ", ਫਲੋ ਰੀਡਾ ਦੇ ਨਾਲ "ਰਾਈਟ ਰਾਉਂਡ", ਅਤੇ ਪਿਟਬੁੱਲ ਦੇ ਨਾਲ "ਟਿੰਬਰ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। "ਟਿਕ ਟੋਕ", ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿੰਗਲ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ 16.5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੂਨਿਟ ਵਿਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗਾਣੇ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਸਪੀਅਰਜ਼ ਲਈ “ਟਿਲ ਦ ਵਰਲਡ ਐਂਡਸ” ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕੇਸ਼ਾ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਡਾ. ਲੂਕ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਵਾਦ ਕਾਰਨ *ਵਾਰੀਅਰ *ਅਤੇ *ਰੇਨਬੋ *ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2014 ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਕ ਮੁਕੱਦਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਕੇਸ਼ਾ ਬਨਾਮ ਡਾ. ਲੂਕ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਾ ਨੇ ਲੂਕ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ, ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਾ. ਲੂਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਅਤੇ ਮਾਣਹਾਨੀ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਕੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਐਮਟੀਵੀ ਯੂਰਪ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਨਵਾਂ ਐਕਟ ਜਿੱਤਿਆ। ਸਾਲ 2019 ਤੱਕ, ਉਸਦੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 71 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ 134 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕੇਸ਼ਾ ਰੋਜ ਸੇਬਰਟ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਰਚ 1, 1987 ਨੂੰ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਰੋਜ਼ਰੀ ਪੈਟ੍ਰਸੀਆ "ਪੇਬੇ" ਸੇਬਰਟ, ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਜੋ ਸੰਨ 1978 ਵਿੱਚ ਹਿਊਗ ਮੌਫਟ ਦੇ ਸਿੰਗਲ "ਓਲਡ ਫਲੇਮੇਜ਼ ਕਾਂਟ ਹੋਲਡ ਏ ਕੈਂਡਲ ਟੂ ਯੂ" ਦਾ ਸਹਿ-ਲੇਖਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ ਡੌਲੀ ਪਾਰਟਨ ਦੀ ਐਲਬਮ *ਡੌਲੀ, ਡੌਲੀ, ਡੌਲੀ* (1980) ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਰੋਜ਼ਰੀ ਪੇਬੇ, ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਮਾਂ, ਆਪਣੇ, ਕੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਲਾਗਨ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਸੀ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੇ ਸਟੇਜ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਕੇਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀਅਨ (ਸਜ਼ੇਂਟਸ ਤੋਂ) ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ। ਕੇਸ਼ਾ ਦੇ ਪੜਦਾਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈਬਸਾਈਟ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਿੰਨ

]]

**ਜਿੰਨ** ( '**, ਇੱਕ-ਵਚਨ  **'), ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਿਹੀ ਨਜਰ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਜੋ ਉਸਾਰੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਮਲਾਇਕਾ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜਿੰਨ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।﻿ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਰਤ ਜਿੰਨ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸ ਆਇਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਰਸੂਲ ਮੁਹੰਮਦ ਸਲੱਲਾਹ ਅਲਾਇਹੇ ਸਲਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਕੁਰਆਨ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੀਬੋ ਗ਼ਰੀਬ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਔਰ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਏ।

ਇਬਲੀਸ ਦੇ ਮੁਤਅੱਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਆਦਮ ਨੂੰ ਸਜਦਾ ਕਰਨੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਔਰ ਆਦਮ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਜ਼ੈਨਬ

**ਜ਼ੈਨਬ** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: زینب) ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦੁੱਖਦਾਈ ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਜੋੜੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਹੈ। ਵੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਜ਼ੈਨਬ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਜ਼ੈਨਬ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਦ, ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਜ਼ੈਨਬ ਨੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਦੁੱਖੀ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮੇਤ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਬਚ ਗਈ।

ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ’ਤੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 1999 ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਮੁਹੱਬਤ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ’ਤੇ ਹੀ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਮਨੋਜ ਪੁੰਜ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤੀ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1999 ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ਼ਰਤ ਰਹਿਮਾਨੀ ਦਾ ਨਾਵਲ ਮੁਹੱਬਤ ਵੀ ਇਸੇ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। 2007 ਦੀ ਹੌਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸੇ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਲੈਰੀ ਕੌਲਸਿਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਫ਼੍ਰੀਡਮ ਐਟ ਮਿਡਨਾਈਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਗ਼ਦਰ ਅਤੇ 2004 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਜ਼ੈਨਬ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
1999 ਵਿੱਚ, ਮਨੋਜ ਪੁੰਜ ਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਮੁਹੱਬਤ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੀਵਨੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ ਜ਼ੈਨਬ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਅਮਰ ਹਲਦੀਪੁਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ 46ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ਼ਰਤ ਰਹਿਮਾਨੀ ਨੇ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਫਰੀਡਮ ਐਟ ਮਿਡਨਾਈਟ" ਦੁਆਰਾ ਲੈਰੀ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕ ਲੈਪੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੇਰਵੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਟਰੀਕਾ ਫਿਨ ਤੇ ਵਿਕ ਸਾਰਿਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ 2007 ਦੀ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ 'ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ' ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ 'ਚ ਜਿੰਮੀ ਮਿਸਤਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਿਨ ਕ੍ਰੇਅਕ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਐਲੇਸਟਰ ਕ੍ਰੌਲੀ

**ਐਲੇਸਟਰ ਕ੍ਰੌਲੀ** (ਅੰਗਰੇਜੀ: Aleister Crowley ( ) ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਤਾਂਤਰਿਕ, ਫਕੀਰ, ਰਸਮੀ ਜਾਦੂਗਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਸਨ। ਉਹ ਥੇਲੈਮਾ (Thelema) ਦਾ ਧਾਰਮਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਂਤਰਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1875
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1947
ਮਨਜੀਤ ਬਾਵਾ

**ਮਨਜੀਤ ਬਾਵਾ** (1941 – 29 ਦਸੰਬਰ 2008), ਧੂਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਟਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ 1964 ਵਿੱਚ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਸਿਲਕ ਸਕਰੀਨ ਪੇਂਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* "Manjit Bawa Profile,Interview and Artworks"
* *"People like Bal Thackeray cannot judge art"* (interview), The Tribune, June 13, 1999
* Indian Contemporary Art Blogs
* India Virtual Museum

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰੋ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ!

, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਸਮਾਰਕ]] 

[thumb|300px|right|ਪੰਜਾਹ ਡਾਲਰ ਤੇ ਖ਼ੁਦਿਆ, [1924]]
ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਾਹਰਾ "**ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਜਦੂਰੋ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ!**" () ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫ਼ਰੈਡਰਿਖ਼ ਐਂਗਲਸ ਦੀ ਲਿਖੀ ਅਹਿਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ *ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ* (1848), ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਆਖ਼ਰੀ ਸੱਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪਾਂਤਰ ("ਸਭਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰੋ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ!") ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਸਮਾਰਕ 'ਤੇ ਉਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

**ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਗ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਂਗਲਜ ਨੇ 'ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ ਅੰਦੋਲ਼ਨ' ਕਿਹਾ, ਵਿੱਚ 'ਲੀਗ ਆਫ਼ ਦ ਜਸਟ' ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪੱਤ੍ਰ ਵਿਹਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚਾਰਟਿਸਟ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਭਰ ਦੇ ਜਰਮਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਐਂਗਲਜ ਨੇ 'ਲੀਗ ਆਫ਼ ਦ ਜਸਟ' ਦੇ ਮਾਟੋ 'ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭਰਾ ਭਰਾ ਹਨ', ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਕੇ 'ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰੋ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ!' ਕਰ ਦੇਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ

**ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ** (ਹਿੰਦੀ ਮੂਲ: *अमृतसर आ गया है *) ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਭੀਸ਼ਮ ਸਾਹਨੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੁਆਲੇ ਬੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* ਪੜ੍ਹੋ, *ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ

**ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ** ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੋਗੀ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਭਿਆਨਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਦੁਖਦ ਵਰਣਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਾਹੀ ਗਈ। 1947 ਦੇ ਫਿਰਕੂ ਫਸਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਰੋਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੇ ਫਿਰ ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਆਈ ਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸੀ ਵੇਲੇ ਸਫਰ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲਦੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦੀ ਅਤੇ ਕੰਬਦੀ ਕਲਮ ਨਾਲ ਸੰਨ 1948 ਵਿੱਚ "ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ" ਨਜ਼ਮ ਲਿਖੀ।

## ਟੂਕ 
ਇਹ ਇਸ ਨਜ਼ਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਤਰਾਂ ਹਨ:

## ਆਲੋਚਨਾ 
ਗੁਰਬਚਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਨਹੀਂ" ਪਰ "ਸੰਨ ਸੰਤਾਲੀ ’ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਹਿਸ਼ੀ ਘਾਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਮਿਲੀ"।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਅਲਬੇਰ ਕਾਮੂ

**ਐਲਬੇਅਰ ਕਾਮੂ** (; 7 ਨਵੰਬਰ 1913 – 4 ਜਨਵਰੀ 1960) ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਐਬਸਰਡਿਜ਼ਮ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ "ਦ ਰੈਬੈਲ" ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਿਹਲਵਾਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਭਿਆ ਰਿਹਾ। 
ਭਾਵੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਦਾ ਹਾਮੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਮੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ। 1945 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਕਾਮੂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਇਲਹਾਕ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ: "ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਸਾਰਤਰ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨਾਂਵ ਇੱਕ-ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੇਖ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।..."
ਕਾਮੂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਲਜੀਰੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਇਡ-ਨੋਇਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਐਲਜੀਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ 1930 ਵਿੱਚ ਤਪਦਿਕ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੀਮ (ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ) ਦਾ ਗੋਲਕੀਪਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕਾਮੂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਮੋਨ-ਡੋਵੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ 7 ਨਵੰਬਰ 1913 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਇਡ-ਨੋਇਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਲੂਸੀਐਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ 1914 ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸਪੇਨੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨੀਮ-ਬੋਲ਼ੀ ਸੀ। ਕਾਮੂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਗ਼ਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ।

1933, ਕਾਮੂ ਨੂੰ ਲਾਇਸੀ (ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਸਕੂਲ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਆਖਰ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਐਲਜੀਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ 1930 ਵਿੱਚ ਤਪਦਿਕ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੀਮ (ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ) ਦਾ ਗੋਲਕੀਪਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਜੁਜ਼-ਵਕਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣਨਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ 1935 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੀ ਏ ਦੇ ਤੁੱਲ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ। ਮਾਈ 1936 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਲੌਟੀਨਸ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਥੀਸਿਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਨਾਟਕ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਰੁਝੇਵੇਂ ਸਨ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਪਏ। ਉਹਨੇ ਟਿਊਸ਼ਨਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕੀ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਵਲ
**ਅਜਨਬੀ* (''L'Étranger*)(1942)
**ਪਲੇਗ* (*La Peste*)(1947)
* *ਪਤਨ* (*La Chute*) (1956)
* *ਸੁਹਣੀ ਮੌਤ* (*La Mort heureuse*) (ਰਚਨਾ 1936–38, ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ 1971 ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
* *ਪਹਿਲਾ ਆਦਮੀ* (*Le premier homme'') (ਅਧੂਰਾ, ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ 1995 ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਠੰਡਾ ਗੋਸ਼ਤ

**ਠੰਡਾ ਗੋਸ਼ਤ** (; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: *Cold Meat*) ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1950 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਸੰਗ-ਏ-ਮੀਲ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ' ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰ
*ਠੰਡਾ ਗੋਸ਼ਤ* ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕਲਵੰਤ ਕੌਰ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਲੀ ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਲੁੱਟ-ਖੋਹ ਕਰਨ ਗਿਆ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪਰਤਦਾ ਹੈ। ਕੁਲਵੰਤ ਕੌਰ ਕਾਮੁਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੰਭੋਗ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਅੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੁੰਨ੍ਹ ਪਸਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸਿੱਖੇ ਗੁਰ ਵਰਤ ਲੈਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਗਰਮੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਕੁਲਵੰਤ ਕੌਰ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਗਰਮਾਉਣ ਲਈ ਬੜਾ ਵਾਹ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੁਛਦੀ ਹੈ, "ਈਸ਼ਰ ਸਿਆਂ! ਉਹ ਕੌਣ ਹਰਾਮ ਦੀ ਜਣੀ ਏ..... ਜਿਹਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਲਿਆ ਏ।"
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸੇ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਲਹੂ ਲੁਹਾਨ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਛੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ, ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਦੀ ਡੰਢੀ ਕੋਲ ਲਿਟਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਮਰੀ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ..... ਲੋਥ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਠੰਡਾ ਗੋਸ਼ਤ .....। ਏਨਾ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Thanda Gosht  ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ
*Thanda Gosht  in English
* Thanda Gosht ठंडा गोश्त in Hindi
*Thanda Gosht ٹھنڈا گوشت in Urdu

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਟੋ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕਾਲੀ ਸਲਵਾਰ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਕਾਲੀ ਸਲਵਾਰ*** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਲਥਾ: The Black Garment) 2002 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਾ ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵਾਪਰਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁੰਬਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਦੀਆ ਸਦੀਕੀ, ਇਰਫਾਨ ਖਾਨ, ਵਰਜੇਸ਼ ਹਿਰਜੀ ਅਤੇ ਕੇ ਕੇ ਮੈਨਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਘੇ ਫਿਲਮ ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਾਅਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਲਿਊਦਮਿਲਾ ਪਾਵਲਿਚੇਨਕੋ

**ਲਿਊਡਮਿਲਾ ਪੈਵਲਿਚੇਨਕੋ** (ਯੂਕਰੇਨ: Людмила Михайлівна Павліченко; 12 ਜੁਲਾਈ 1916 – 10 ਅਕਤੂਬਰ 1974) ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਨਾਈਪਰ ਨਾਲ਼ 309 ਨਾਜੀ ਫੁੰਡੇ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਹਰ ਸਨਾਈਪਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ   ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਲੇਡੀ ਡੈੱਥ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਨਾਜੀ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਖ਼ੌਫ਼ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਵਸਿਲੀ ਜ਼ਾਇਤਸੇਵ
*ਕ੍ਰੇਗ ਹੈਰਿਸਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ
ਈਦਗਾਹ (ਕਹਾਣੀ)

**ਈਦਗਾਹ ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਚਰਚਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ 
ਈਦਗਾਹ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲਾ ਹਾਮਿਦ ਨਾਂ ਦੇ ਅਨਾਥ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਅਮੀਨਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਇਕ ਹਾਮਿਦ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਸਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸ ਲਈ ਅਜੀਬ ਤੋਹਫੇ ਲੈਣ ਲਈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਕੋਲ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਹਮੀਦ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਾਰੇ ਅਮੀਨਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਾਮਿਦ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬੱਚਾ ਹੈ।

ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਈਦ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਾਮਿਦ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਈਦਗਾਹ ਲਈ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਹਾਮਿਦ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਾੜੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਪੈਸਾ ਈਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕੋਲ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਮੁੰਡੇ ਝੂਟੇ ਲੈਣ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਦਾ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਮਿਦ ਨੂੰ ਖਿਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪਲ ਭਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ੇ ਲੈਂ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਕੀ ਰੋਟੀਆਂ ਸੇਕਦੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਸੇਕੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਚਿਮਟਾ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹਾਮਿਦ ਦੇ ਦੋਸਤ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਖਿਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਚਾਕੂਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਮਿਦ ਕਈ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹਦੇ ਦੋਸਤ ਆਪਣੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚਿਮਟੇ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਟਾ ਲੈਣ ਦੀ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਾਮਿਦ ਨੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਦਿਲ-ਟੁੰਬ ਲੈਣ ਵਾਲੈ ਤੋੜੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਮੀਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਚਿਮਟੇ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਲਈ ਕੁਝ ਖ਼ਰੀਦਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਿਮਟਾ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਝਿੜਕਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਹਾਮਿਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਹਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਸਾੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਤੇ ਫੁੱਟ ਫੁੱਟ ਕੇ ਰੋ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰਹਿਮਦਿਲੀ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਆਵਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ (ਕਹਾਣੀ)

***ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ*** (ਹਿੰਦੀ ਮੂਲ: *शतरंज के खिलाड़ी*) ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 1924 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ *ਮਾਧੁਰੀ* ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਨੇ ਇਸਦਾ ਉਰਦੂ ਰੂਪਾਂਤਰਨ "ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੀ ਬਾਜ਼ੀ" ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 
## ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ
ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਅਵਧ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਾਤਰ, ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ-ਜਗੀਰਦਾਰ -ਮਿਰਜ਼ਾ ਸੱਜਾਦ ਅਲੀ ਅਤੇ ਮੀਰ ਰੋਸ਼ਨ ਅਲੀ- ਸ਼ਤਰੰਜ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸਤ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਖਾਦੇ-ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਹ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਚਾਲਾਂ ਘੜ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਅਗਲੀ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। 7 ਫਰਵਰੀ 1856 ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਬਹਾਦਰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਗੋਲੀ ਚਲਾਇਆਂ ਅਵਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਫਿਲਮ
1977 ਵਿੱਚ ਸਤਿਅਜੀਤ ਰਾਏ ਨੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ

**ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: بوٹا سنگھ) ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ੌਜੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੀ ਕੰਮਾਂਡ ਤਹਿਤ ਬਰਮਾ ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜ਼ੈਨਬ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੁੱਖਦਾਈ ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜ਼ੈਨਬ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਜ਼ੈਨਬ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਦ, ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਜ਼ੈਨਬ ਨੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਦੁੱਖੀ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮੇਤ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਬਚ ਗਈ।

ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ’ਤੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਮੁਹੱਬਤ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਬਣੀ। ਇਸ਼ਰਤ ਰਹਿਮਾਨੀ ਦਾ ਨਾਵਲ, ਮੁਹੱਬਤ, ਇਸੇ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਲੈਰੀ ਕੌਲਸਿਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਫ਼੍ਰੀਡਮ ਐਟ ਮਿਡਨਾਈਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਗ਼ਦਰ ਅਤੇ 2004 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।

## ਮੌਤ
ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਖ਼ਤ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਬਰਕੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਜਾਏ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ੈਨਬ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਦਾ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 22 ਫਰਵਰੀ 1957 ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਪਰ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਬਰਿਸਤਾਨ, ਮੀਆਂ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
1999 ਵਿੱਚ, ਮਨੋਜ ਪੁੰਜ ਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਮੁਹੱਬਤ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੀਵਨੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ ਜ਼ੈਨਬ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਅਮਰ ਹਲਦੀਪੁਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ 46ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ਼ਰਤ ਰਹਿਮਾਨੀ ਨੇ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਫਰੀਡਮ ਐਟ ਮਿਡਨਾਈਟ" ਦੁਆਰਾ ਲੈਰੀ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕ ਲੈਪੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੇਰਵੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਟਰੀਕਾ ਫਿਨ ਤੇ ਵਿਕ ਸਾਰਿਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ 2007 ਦੀ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ 'ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ' ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ 'ਚ ਜਿੰਮੀ ਮਿਸਤਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਿਨ ਕ੍ਰੇਅਕ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1957
ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ

-style personal computer, which includes a metal case with the computing components, a display monitor and a keyboard (mouse not shown)]]

ਇੱਕ **ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ** (**ਪੀਸੀ**) ਇੱਕ ਬਹੁ-ਉਦੇਸ਼ੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਕਾਰ, ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਇਸਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਹਰ ਜਾਂ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਅੰਤਮ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ, ਮਹਿੰਗੇ ਮਿਨੀਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਮੇਨਫ੍ਰੇਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਗਤ ਜਾਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਉਪਯੋਗੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਖਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਵਪਾਰਕ ਸੌਫਟਵੇਅਰ, ਮੁਫਤ-ਆਫ-ਚਾਰਜ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ("ਫ੍ਰੀਵੇਅਰ") ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ, ਜੋ "ਤਿਆਰ-" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੂ-ਰਨ", ਜਾਂ ਬਾਈਨਰੀ, ਫਾਰਮ। ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਲਈ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਜਾਂ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਤ-ਉਪਭੋਗਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਬਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਅਕਸਰ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਸਮਰਥਿਤ ਚੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤਮ-ਉਪਭੋਗਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ, ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਇੰਟੇਲ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ MS-DOS ਨਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨਾਲ। ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਇੱਕ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਪਲ ਦੇ ਮੈਕਓਐਸ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਓਪਨ-ਸੋਰਸ, ਯੂਨਿਕਸ-ਵਰਗੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀਨਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* ''Accidental Empires: How the boys of Silicon Valley make their millions, battle foreign competition, and still can't get a date*, Robert X. Cringely, Addison-Wesley Publishing, (1992), 
* *PC Magazine'', Vol. 2, No. 6, November 1983, ‘'SCAMP: The Missing Link in the PC's Past?‘’

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* How Stuff Works pages:
** Dissecting a PC
** How PCs Work
** How to Upgrade Your Computer
** 
** Global archive with product data-sheets of PCs and Workstations
ਗਵਰੀਲਾ ਦੇਰਜ਼ਾਵਿਨ

** ਗਵਰੀਲਾ ਰੋਮਾਨੋਵਿਚ ਦੇਰਜ਼ਾਵਿਨ** (; 14 ਜੁਲਾਈ 1743 &ndash; 20 ਜੁਲਾਈ 1816) ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੂਸੀ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਵੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਾਸਕੀਵਾਦ ਦੇ ਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਟਕਰਾਵੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ ਕਿ ਮੱਲੋਮੱਲੀ ਜਾਹਨ ਡਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਦੇਰਜ਼ਾਵਿਨ ਕਜ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦੂਰ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਾਗਰਿਮ, ਜੋ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਧਾਵੇ ਸਮੇਂ ਮਾਸਕੋ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਸੀਲੀ ਦੂਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਲਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਾਗਰਿਮ ਤਾਤਾਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਕਵੀ
ਪੰਡਤ ਲੇਖਰਾਮ

**ਪੰਡਤ ਲੇਖਰਾਮ ਆਰੀਆ** (1858 - 1897), ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉੱਘੇ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਹਿਮਦੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਨੇਤਾ ਮਿਰਜਾ ਗੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁਸਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਖੰਡਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਓਸ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਤਹਿਰੀਰ (ਲਿਖਾਈ) ਅਤੇ ਤਕਰੀਰ (ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ) ਦਾ ਕੰਮ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪੰਡਤ ਲੇਖਰਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਬਲਿਵੇਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪਲ ਤੱਕ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਪੰਡਤ ਲੇਖਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਣੇਤਾ ਬਣੇ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਪੰਡਤ ਲੇਖਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਚੈਤਰ, ਸੰਵਤ 1915 (1858 ਈ.) ਨੂੰ ਜੇਹਲਮ ਜਿਲੇ ਦੇ ਤਹਸੀਲ ਚਕਵਾਲ ਦੇ ਸੈਦਪੁਰ ਪਿੰਡ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ
ਪੂੰਜੀਵਾਦ

**ਪੂੰਜੀਵਾਦ** (Capitalism), **ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ** ਜਾਂ **ਪੂੰਜੀਦਾਰੀ** ਉਸ ਆਰਥਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੈਦਾ ਮਾਲ ਨੂੰ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਵੇਚਕੇ ਮਾਲਕ ਲੋਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਹਥਿਆਈ ਕਿਰਤ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਖੱਟਦੇ ਹਨ। ਹਥਿਆ ਲਈ ਗਈ ਵਾਧੂ ਕਿਰਤ ਉਸ ਫਰਕ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਕਿਰਤ ਦੇ ਕਾਰਕ ਨਾਲ ਹੋਏ ਮੁੱਲ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਉਜਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਮੰਡੀ ਦਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮੰਡੀ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂੰਜੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰੋਬਾਰ
ਉਜਰਤੀ ਕਿਰਤ

**ਉਜਰਤੀ ਕਿਰਤ** ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਜੀ-ਆਰਥਕ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਰਸਮੀ ਜਾਂ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਇਕਰਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੌਦੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਰਤ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਜਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੰਡੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਜਰਤੀ ਕਿਰਤ ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਜਰਤ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਬਾਹ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਤਨੀ ਹੀ ਮਿਕਦਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਲਈ ਕਤਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਜਰਤ ਪਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਜੋ ਕੁਛ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮਹਿਜ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਵੇਚ ਕੇ ਉਜਰਤ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਉਜਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਿਸਮਾਂ 
ਉਜਰਤੀ ਕਿਰਤ ਦਾ ਸਭ ਆਮ ਰੂਪ ਇਸ ਵਕਤ ਸਿੱਧਾ, ਜਾਂ "ਕੁੱਲ-ਵਕਤੀ" ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੈ। 

## ਉਜਰਤੀ ਗੁਲਾਮੀ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂੰਜੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦ
ਓਡੇਸਾ ਦਾ ਘੇਰਾ

**ਓਡੇਸਾ ਦਾ ਘੇਰਾ** ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵੇਲੇ 1941 ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਮੋਰਚਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜ ਦੁਆਰਾ ਪਾਇਆ ਘੇਰਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਫ਼ੌਜ 73 ਦਿਨ ਘੇਰਾ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਚਾਰ ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ 93000 ਸਿਪਾਹੀ ਮਰੇ ਜਦਕਿ ਲਾਲ ਫ਼ੌਜ ਦੇ 41000 ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਾਅਵੇ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਲ ਫ਼ੌਜ ਦਾ 60000 ਸਿਪਾਹੀ ਮਰੇ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਹਰਬਰਟ ਮਾਰਕਿਊਜ਼

**ਹਰਬਰਟ ਮਾਰਕਿਊਜ਼** (; 19 ਜੁਲਾਈ 1898 – 29 ਜੁਲਾਈ 1979) ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਫਰੈਂਕਫ਼ਰਟ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਮਾਰਕਿਊਜ਼ ਨੇ ਬਰਲਿਨ ਅਤੇ ਫਰੇਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਫਰੈਂਕਫ਼ਰਟ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀ ਸੰਸਥਾ - ਜੋ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਫਰੈਂਕਫ਼ਰਟ ਸਕੂਲ ਕਹੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ, ਦੀ ਉਘੀ ਹਸਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੋਫ਼ੀ ਵਰਦੀਮ (1924-1951), ਇੰਜੇ ਨਿਊਮਾਨ (1955-1972), ਅਤੇ ਐਰਿਕਾ ਸ਼ੇਰੋਵਰ (1976-1979) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ। ਉਹ 1934 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨਾਇਟਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ। ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਅਮਾਨਵੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬੌਧਿਕ ਸਰੋਕਾਰ ਸਨ।
## ਜੀਵਨ
ਹਰਬਰਟ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ’ਚੋਂ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜ ’ਚ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਅਸਤਬਲ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਿਪਾਹੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਪਾਰਤਾਸਿਤ ’ਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਫਰੀਬਰਗ ਵਿਖੇ ਐਡਮੰਡ ਹੂਸਰਲ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਮਾਰਤਿਨ ਹਾਇਡੈਗਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ‘ਹੀਗਲ’ਜ਼ ਔਨਟੋਲੋਜੀ ਐਂਡ ਥਿਊਰੀ ਆਫ ਹਿਸਟੋਰੀਸਿਟੀ ਨਾਮੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਇਹ ਲਿਖਤ ਯੂਰਪ ’ਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਹੀਗਲ ਪੁਨਰਜਾਗਰਿਤੀ ਤੇ ਹੀਗਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਆਤਮ ਦੇ ਦਵੰਦ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ’ਚ ਲਿਖੀ ਗਈ। ਤੀਜੇ ਰੀਖ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ’ਚ ਰੋਕ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਕੂਜ਼ੇ ਜਨੇਵਾ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ’ਚ ਜਲਾਵਤਨ ਰਿਹਾ।
## ਹਰਬਰਟ ਮਾਰਕੂਜ਼ੇ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਦਰਸ਼ਨ
ਮਾਰਕੂਜ਼ੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰੀਵੀਊ ‘ਮਾਰਕਸ’ਜ਼ ਇਕਨੌਮਿਕਸ ਐਂਡ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਲਜ਼ ਮੈਨਸਕਰਿਪਟ ਆਫ 1844 ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ’ਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ’ਚ ਮੁੱਢਲੇ ਮਾਰਕਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਂਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਰਕੂਜ਼ੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਰਕੂਜ਼ੇ ਨੇ ਕ੍ਰੀਟੀਕਲ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਸਟੇਟ ਤੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪਾਸਾਰ ਸਿਰਜੇ। ਦਰਸ਼ਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਫਾਸੀਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੇ ਕਰੀਟੀਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੈਕਸ ਹੋਰਿਖਹਾਇਮਰ ਤੇ ਥਿਓਡੇਰ ਅਡੋਰਨੇ ਨਾਲ ਵਿਚਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੀਗਲ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀਆਂ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਲਿਖਤਾਂ ’ਤੇ ‘ਰੀਜ਼ਨ ਐਂਡ ਰੈਵੋੳਸ਼ਨਜ਼’ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਆਫਿਸ ਆਫ ਵਾਰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਜ਼ੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਫਿਸ ਆਫ ਸਟਰੀਟਜਿਕ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ’ਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਅਨਾਜ਼ੀਕਰਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ’ਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਹਾਵਰਡ, ਬਰਾਂਦੀਸ ਤੇ ਕੈਲੋਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਸੈਨ ਡਿਆਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ’ਚ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਰਿੰਗਟਨ ਮੂਰ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰੌਬਰਟ ਪਾਲ ਵੁਲਫ ਦੇ ਲਾਗੇ ਰਿਹਾ। ਨਵ-ਖੱਬੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨੀਂਹਕਾਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਈਟ ਮਿੱਲਜ਼ ਉਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਦੋਸਤ ਸੀ। ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦਾ ਮਾਰਕਸ ਤੇ ਫਰਾਇਡ ਦੇ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਕਰੀਟੀਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਵਿਚਾਰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤੌਅ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ’ਚ ਬੋਲਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਵ-ਖੱਬੂ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਪਰ ਹੋਏ ਬੌਧਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੀਆਂ। ਸੱਠਵਿਆਂ ਤੇ ਸੱਤਰਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਪਰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਫਰਾਂਸਿਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਂਦਰੇ ਗੋਰਜ਼ ਦਾ ਕਰੀਬੀ ਮਿੱਤਰ ਰਿਹਾ। ਮਾਰਕੂਜ਼ੇ ਤੋਂ ਨੌਰਮਨ ੳ. ਬਰਾਊਨ, ਐਂਜਲਾ ਡੇਵਿਸ ਤੇ ਐਬੀ ਹੋਫਮੈਨ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰੈਂਕਫ਼ਰਟ ਸਕੂਲ ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898
1844 ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਖਰੜੇ

***1844 ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਖਰੜੇ*** (***ਪੈਰਿਸ ਵਾਲੇ ਖਰੜੇ*** ਵੀ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਪਰੈਲ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 1844 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇਹ ਛਪਵਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਕੇ। ਇਹ ਖਰੜੇ 1927 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਦਾਰੇ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ।

## ਪਰਸੰਗ 
ਨੋਟਬੁੱਕਸ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਅਤੇ ਹੀਗਲ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹਨ। ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ, ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਇਸ ਦਲੀਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਉਜਰਤੀ-ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਰਗਰਮੀ/ਕੰਮ ਨਾਲੋਂ ਅਲਹਿਦਗੀ (ਜਾਂ ਬੇਗਾਨਗੀ) ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

ਕਿਉਂਜੋ 1844 ਦੇ ਖਰੜੇ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਵਿੱਚਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੇਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 1959 ਤੱਕ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੇ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਬਾਰੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚਾਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤਰੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹਾਲੀਆ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਪੀਟ ਸੈਮਪਰਾਸ

**ਪੀਟ ਸੈਮਪ੍ਰਾਸ** (/ˈsæmprəs/; ਜਨਮ: 12 ਅਗਸਤ 1971)ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 14 ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਸਿੰਗਲ ਟਾਈਟਲ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇਹ ਟੈਨਿਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ
ਮਿਖਾਇਲ ਬਾਕੂਨਿਨ

**ਮਿਖਾਇਲ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੋਵਿਚ ਬਾਕੂਨਿਨ** () ( – 1 ਜੁਲਾਈ 1876) ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ, ਉਦਾਰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਅਤੇ "ਸਮੂਹਕਤਾਵਾਦੀ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ" ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਹ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਦੀ "ਸਮਾਜਕ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ" ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ
ਡਾਨਲਡ ਬਰੈਡਮੈਨ

**ਸਰ ਡਾਨਲਡ ਜਾਰਜ ਬਰੈਡਮੈਨ**(27 ਅਗਸਤ, 1908-25 ਫਰਵਰੀ, 2001) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਇਸਨੂੰ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ 99.94 ਦੀ ਟੈਸਟ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਔਸਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## 3 ਓਵਰਾਂ 'ਚ 100
ਸਰ ਡਾਨ ਬ੍ਰੈਡਮੈਨ ਨੇ ਸੰਨ 1931 'ਚ ਬਲੈਕਹੀਥ ਅਤੇ ਲਿਥਗੋ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ 3 ਓਵਰਾਂ 'ਚ 100 ਸਕੋਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬ੍ਰੈਡਮੈਨ ਨੇ 18 ਮਿੰਟਾਂ 'ਚ ਸੈਂਕੜਾ ਜੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਓਵਰ 'ਚ 8 ਗੇਂਦਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਿਲ ਬਲੈਕ ਪਹਿਲਾ ਓਵਰ 'ਚ ਬ੍ਰੈਡਮੈਨ ਨੇ 37 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਪਹਿਲਾ ਓਵਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਹਾ- 66424461। ਅਗਲਾ ਓਵਰ ਹੌਰੀ ਬੇਕਰ ਦਾ ਜਿਸ 'ਚ ਬ੍ਰੇਡਮੈਨ ਨੇ ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਕਹਿਰ ਵਰਾਉਂਦਿਆ ਦੂਜੇ ਓਵਰ 'ਚ 40 ਦੌੜਾਂ (64466464) ਬਣਾਈਆਂ। ਬਲੈਕ ਅਗਲਾ ਓਵਰ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਵੈਂਡਲ ਬਿਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਗੇਂਦ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦੌੜ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰੈਡਮੈਨ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਦਿੱਤੀ। ਬ੍ਰੈਡਮੈਨ ਨੇ ਅਗਲੀਆਂ 2 ਗੇਂਦਾਂ 'ਚ ਸਟੈਂਡ 'ਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਭੈ-ਭੀਤ ਹੋਏ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਗਲੀ ਗੇਂਦ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦੌੜ ਲਈ ਅਤੇ ਬਿਲ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰੈਡਮੈਨ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਬ੍ਰੇਡਮੈਨ ਨੇ 2 ਚੌਕੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੱਕੇ ਨਾਲ ਬਲੈਕ ਦੇ ਓਵਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ। ਬਲੈਕ ਦੀ 2 ਓਵਰਾਂ 'ਚ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਫਿੱਗਰ 2-0-62-0, ਅਤੇ ਓਵਰ 16611446 ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 3 ਓਵਰਾਂ 'ਚ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ 102 ਦੌੜਾਂ ਬਣਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ 100 ਦੌੜਾਂ ਸਿਰਫ ਬ੍ਰੈਡਮੈਨ ਦੇ ਬੱਲੇ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਅਦ 'ਚ ਉਹ 256 'ਤੇ ਆਊਟ ਹੋਏ, ਉਸ ਪਾਰੀ 'ਚ 29 ਚੌਕੇ ਅਤੇ 14 ਛੱਕੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।

## ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਰੁਸਲਾਨ ਅਤੇ ਲੁਦਮਿਲਾ

***ਰੁਸਲਾਨ ਅਤੇ ਲੁਦਮਿਲਾ*** () ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ 1820 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਐਪਿਕ ਪਰੀ ਕਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਣ (посвящение),ਛੇ "ਗੀਤ" (песни) ਜਾਂ "ਕੈਂਟੋਸ", ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਪੀਲਾਗ (эпилог) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਦੂਗਰ ਵਲੋਂ ਉਧਾਲਣ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਨਾਈਟ ਰੁਸਲਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਲਭਣ ਅਤੇ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ 1817 ਵਿੱਚ ਇਸ੍ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀਆਂ ਰੂਸੀ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1820 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ *ਆਜ਼ਾਦੀ* ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲੋਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚਲੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰ ਕੇ ਰੂਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਕਰਣ 1828 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਪਾਉਲੋ ਕੋਇਲੋ

**ਪਾਉਲੋ ਕੋਇਲੋ ** (; ਜਨਮ 24 ਅਗਸਤ 1947) ਬਰਾਜ਼ੀਲੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ, "ਦ ਐਲਕਮਿਸਟ", ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 67 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।.
## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਪਾਉਲੋ ਕੋਇਲੋ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਯਸੂਹੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰੇ ਹੀ, ਕੋਇਲੋ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈਣ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਖਾਹਿਸ਼ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਤਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ, "ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ੀਕਲ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਦਮੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?" 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਕੋਇਲੋ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੋਇਲੋ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ... ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ।" ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ 'ਤੇ, ਕੋਲਹੋ ਨੇ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੱਪੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

## ਕੰਮ ਅਤੇ ਕਲਾ 
ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਕੋਲਹੋ ਨੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਐਲਿਸ ਰੇਜੀਨਾ, ਰੀਟਾ ਲੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਆਈਕਨ ਰਾਉਲ ਸੇਕਸਾਸ ਲਈ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਉਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਪੋਜ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੋਇਲੋ ਨੂੰ ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਜਾਦੂਗਰੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਾਣੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਰਿਪ-ਆਫ ਸਨ। 1974 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਖਾਤੇ ਦੁਆਰਾ, ਉਸਨੂੰ "ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ" ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਫੌਜੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਸਮਝਿਆ ਸੀ। ਕੋਇਲੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖਣੀ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕੋਇਲੋ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ "ਦ ਅਲਕੇਮਿਸਟ" 
1982 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਇਲੋ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੋਡ ਟੂ ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਡੀ ਕੰਪੋਸਟੇਲਾ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ, "ਦਿ ਪਿਲਗ੍ਰੀਮੇਜ" ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ , "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਰੋਡ ਟੂ ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਪੋਸਟੇਲਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਉਦੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।"

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਾਜ਼ੀਲੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੌਪ ਕਲਾ

ਦਾ ਕੋਲਾਜ *ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਜੋ ਅੱਜੋਕੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਐਨੇ ਅੱਡਰੇ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?* (1956) "ਪੌਪ ਕਲਾ" ਸਮਝੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।]]

**ਪੌਪ ਕਲਾ** ਇੱਕ ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ ਹੈ ਜੋ 1950ਵਿਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਸਮੇਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ 1950 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਇਟਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਪੌਪ ਕਲਾ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਖਬਰਾਂ ਆਦਿ ਲੋਕਵਾਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਕੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪੌਪ ਕਲਾ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗਿਆਤ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇ-ਮੇਲ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਪ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ,  ਕਲਾ ਦਾ ਓਨਾ ਲਖਾਇਕ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ ਇਸ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਤੀਰਿਆਂ ਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਪ ਕਲਾ
ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ

**ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ** ( *Kazī Nazrul Islām* (25 ਮਈ 1899 &ndash; 29 ਅਗਸਤ 1976), **ਬਿਦਰੋਹੀ ਕੋਵੀ (ਵਿਦਰੋਹੀ ਕਵੀ )**, **ਨਜ਼ਰੁਲ** ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਡੂੰਘੇ ਰੂਹਾਨੀ ਵਿਦਰੋਹ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ "বিদ্রোহী কবি" 'ਬਿਦਰੋਹੀ ਕੋਵੀ (ਵਿਦਰੋਹੀ ਕਵੀ )'' ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ।

ਨਜਰੁਲ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਰਧਮਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਆਸਨਸੋਲ ਦੇ ਕੋਲ ਚੁਰੁਲਿਆ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਿਦਰ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਧਾਰਮਿਕ (ਮਜਹਬੀ) ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਕਿਸ਼ੋਰਾਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਿਏਟਰ ਦਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ - ਕਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਮਿਅਕ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ
ਲਾਲਨ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਕੀਰ

**ਲਾਲਨ** () **ਲਾਲਨ ਸਾਈਂ,** **ਲਾਲਨ ਸ਼ਾਹ,** **ਲਾਲਨ ਫਕੀਰ** ਜਾਂ ** ਮਹਾਤਮਾ ਲਾਲਨ **; (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1774&ndash;1890), ਬੰਗਾਲੀ ਬੌਲ ਸੰਤ, ਫ਼ਕੀਰ, ਗੀਤਕਾਰ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਸੀ। ਬੰਗਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਾਰਮਕ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਗਾਜ਼ੀ ਬਣ ਗਏ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ  ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ‎, ਅਤੇ ਐਲਨ ਗਿਨਜਬਰਗ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। - ਕਿਉਂਜੋ ਉਹ " ਜ਼ਾਤ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਸਨ ", ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਵਧੇਰੇ ਕਰ ਕੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਸ਼ਤੀਆ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 2&nbsp; ਕਿ ਮੀ ਦੂਰ ਚੇਊਰੀਆ ਵਿੱਚ 'ਲਾਲਨ ਆਖਰਾ' ਨਾਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੌਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ
ਦ ਆਇਰਨ ਹੀਲ

***ਦ ਆਇਰਨ ਹੀਲ*** (***The Iron Heel***) *ਫੌਲਾਦੀ ਅੱਡੀ* ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ 1908 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਡਿਸਟੋਪੀਆਈ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਜ਼ੀਰੋ ਡਾਰਕ ਥਰਟੀ

**ਜ਼ੀਰੋ ਡਾਰਕ ਥਰਟੀ** (Zero Dark Thirty) 2012 ਦੀ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਕੈਥਰੀਨ ਬਿਗਲੋ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਮਾਰਕ ਬੋਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਔਲਖ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਰਸ਼ਨ ਔਲਖ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਦਮਿਅੰਤੀ

ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ]]
**ਦਮਿਅੰਤੀ** (दमयन्ती), ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਕਾਵਿ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ *ਨਲ-ਦਮਿਅੰਤੀ* ਦੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਨਿਸ਼ਧ ਰਾਜ ਦੇ ਨਲ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕੀਤੀ।
## ਕਹਾਣੀ
ਨਲ, ਨਿਸ਼ਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੀਰਸੈਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ, ਗੁਣਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਘੋੜੇ ਦੌੜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਦਮਯੰਤੀ ਵੀ ਬੜੀ ਰੂਪਮਤੀ, ਸੂਝਵਾਨ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਸੀ। 
ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਅਤਿਅੰਤ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਸੁਣਕੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵੇਖੇ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਵਯੰਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਜਮਰਾਜ ਵੀ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹ ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਛਕ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਰੇ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਨਲ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਵਰਮਾਲਾ ਪਾਉਣ ਵਕਤ ਨਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਪੰਜ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਮਯੰਤੀ ਘਬਰਾ ਗਈ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਕਾਗਰ-ਚਿੱਤ ਹੋਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਦੀ ਕੋਈ ਬੂੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਪਲਕਾਂ ਨਹੀਂ ਝਪਕਦੇ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਛਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਸੀ। ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਅਸਲੀ ਨਲ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਰਮਾਲਾ ਨਲ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ।

## ਗੈਲਰੀ

Damayanthi and swan.jpg|ਦਮਿਅੰਤੀ ਅਤੇ ਹੰਸ
Damayanti Choosing a Husband by Warwick Goble.jpg|ਦਮਿਅੰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹੋਏ
Raja Ravi Varma - Mahabharata - NalaDamayanti.jpg|"ਨਲਾ-ਦਮਿਅੰਤੀ", ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ

## ਅਨੁਵਾਦ
ਨੋਰਮਨ ਮੋਸਲੀ ਪੇਨਜ਼ੇਰ ਨੇ 1926 ‘ਚ ਨਾਲਾ ਅਤੇ ਦਮਿਅੰਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ‘ਚ ਨਲ ਅਤੇ ਦਮਿਅੰਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

## ਹਵਾਲੇ
## ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Story of Nala and Damayanti English Translation 
*Story of Nala and Damayanti from Mahabharata 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ

**ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ** (1739–1829) (ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ: سچلُ سرمستُ, ) ਸਿੰਧੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਣੀਪੁਰ ਨੇੜੇ ਦਰਾਜ਼ਾ, ਸਿੰਧ (ਅੱਜਕੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਤਾਂ **ਅਬਦੁਲ ਵਹਾਬ** ਫ਼ਾਰੂਕ਼ੀ ਸੀ ਮਗਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਫ਼ਗੋਈ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ *ਸਚਲ* ਜਾਂ *ਸੱਚੂ* ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਿੰਧੀ ਵਿੱਚ *ਸੱਚੂ* ਤੋਂ ਭਾਵ ਸੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ *ਸਰਮਸਤ* ਦਾ ਮਤਲਬ ਫ਼ਕੀਰ। *ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ* ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ 'ਸੱਚਾ ਫ਼ਕੀਰ'। ਸਰਮਸਤ ਦੀ ਉਮਰ ਅਜੇ ਨਿਆਣੀ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਵਜੋਂ ਰੂਹਾਨੀ ਸੇਧ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਚਾਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਮੀਆਂ ਅਬਦੁੱਲ ਹੱਕ ਫਾਰੂਕੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਾਦਿਰੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ। 
## ਸ਼ਾਇਰੀ
ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸਿੰਧੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਰਚਨਾ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਸੱਤ ਬੋਲੀਆਂ, ਅਰਬੀ, ਸਿੰਧੀ, ਸਰਾਇਕੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਬਲੋਚੀ, ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸਨੂੰ **ਸ਼ਾਇਰ-ਏ-ਹਫ਼ਤ-ਜ਼ਬਾਂ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਰਾਜਰ ਫੈਡਰਰ

**ਰਾਜਰ ਫੈਡਰਰ** (ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ 1981) ਇੱਕ ਸਵਿਸ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2013 ਦੇ ਵਿੱਚ ਏ.ਟੀ.ਪੀ. ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਵੇਂ ਰੈਂਕ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਟੈਨਿਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ
10 ਮਾਰਚ

**10 ਮਾਰਚ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 69ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 70ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 296 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। 
## ਵਾਕਿਆ
* 1624 &ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਸਪੇਨ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 1644 &ndash; ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਈ ਮਾਈ ਦਾਸ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਅਲੀਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਜ਼ਫ਼ਰਗੜ੍ਹ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
* 1735 &ndash; ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ-ਈਰਾਨੀ ਜਰਨੈਲ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰੂਸੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਬਾਕੂ ਤੋਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।
* 1746 &ndash; ਲਖਪਤ ਰਾਏ ਨੇ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ
* 1801 &ndash; ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਹੋਈ।
* 1876 &ndash; ਅਲੈਗ਼ਜ਼ੈਂਡਰ ਗਰਾਹਮ ਬੈੱਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ (ਥਾਮਸ ਵੈਟਸਨ ਨੂੰ) ਕੀਤੀ।
* 1922 &ndash; ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਨੇੜੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 1945 &ndash; ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 1946 &ndash; ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ 'ਚ ਅਰਾਕਾਜੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਟ੍ਰੇਨ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ 185 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
* 1978 &ndash; ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਸੋਯੂਜ-28 ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਉੱਤੇ ਪਰਤਿਆ।
* 1960 &ndash;ਤੱਤਕਾਲੀਨ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਪ੍ਰਮਾਣੂੰ ਪਰੀਖਣ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਇਆ।
* 1966 &ndash; ਯਗ ਦੱਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਐਲਾਨ ਵਿਰੁਧ ਮਰਨ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ।
* 1969 &ndash; ਜੇਮਜ਼ ਅਰਲ ਰੇਅ ਨੇ ਕਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਜੁਰਮ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ।
* 1973 &ndash; ਮੋਰਾਕੋ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅੰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।
* 1978 &ndash; ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਸੋਯੂਜ-28 ਪ੍ਰਿਥਵੀ 'ਤੇ ਪਰਤਿਆ।
* 1982 &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਲੀਬੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਆਰਥਕ ਰੋਕ ਲਾਈ।
* 1985 &ndash; ਭਾਰਤ ਨੇ ਬੇਂਸਨ ਐਂਡ ਹੇਜੇਸ ਵਿਸ਼ਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਿਆ।
* 1990 &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਨੇਵਾਦਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂੰ ਪਰੀਖਣ ਕੀਤਾ।
* 1994 &ndash; ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਐਕਟਰੈਸ, ਗਾਇਕਾ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਮੈਲਿਨਾ ਮਰਕਾਉਰੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦਸ ਲੱਖ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
* 2013 &ndash; ਔਂਗ ਸੈਨ ਸੂ ਚੀ ਦੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗ ਫਾਰ ਡੇਮੋਕ੍ਰੇਸੀ ਦੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਨੇਤਾ ਚੁਣੀ ਗਈ।
## ਛੁੱਟੀਆਂ
## ਜਨਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਨੋਵਾਕ ਜੋਕੋਵਿਕ

**ਨੋਵਾਕ ਜੋਕੋਵਿਕ** ਇੱਕ ਸਰਬਿਆਈ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਰੈਂਕ ਦਾ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਟੈਨਿਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਲੇ ਤੱਕ 24 ਗਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਸਿੰਗਲ ਟਾਈਟਲ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਿੱਕ ਵੁਈਏਚਿਚ

**ਨਿੱਕ ਵੁਈਏਚਿਚ** ਇੱਕ ਸਰਬਿਆਈ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬੁਲਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਟੈਟਰਾ-ਅਮੇਲਿਆ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੰਡਰੋਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋਹੇਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਦੋਹੇਂ ਬਾਹਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਐਲਨ ਗਿਨਜ਼ਬਰਗ

**ਇਰਵਿਨ ਐਲਨ ਗਿਨਜ਼ਬਰਗ** (; June 3 ਜੂਨ 1926 –5 ਅਪਰੈਲ 1997) ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ
ਅਤੇ 1950ਵਿਆਂ ਦੀ ਬੀਟ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰੀ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫੌਜ਼ਵਾਦ, ਆਰਥਿਕ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕ ਦਮਨ ਦਾ ਡੱਟਵਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਗਿਨਜ਼ਬਰਗ ਆਪਣੀ ਐਪਿਕ ਕਵਿਤਾ *ਹਾਉਲ* (Howl ਭਾਵ: ਦਹਾੜ) ਲਈ ਖਾਸਕਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਇਕਸੁਰਤਾਵਾਦ ਦੀਆਂ ਤਬਾਹਕੁਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ।*ਹਾਉਲ* ਨੂੰ ਬੀਟ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਮਹਾਕਵਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਹਊਏ ਨੇ ਜਕੜ ਲਿਆ ਸੀ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਮਾਨਵੀ ਜਕੜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਗਿਨਜ਼ਬਰਗ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮਸੀਹਾ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਬੀਟਨਿਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸ ਕਾਵਿਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਗਿਨਜ਼ਬਰਗ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ *ਹਾਉਲ* ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀਸੀਡੀਆਂ, ਸੀਡੀਆਂ ਅਤੇ ਡੀਵੀਡੀਆਂ ਵੀ ਖੂਬ ਵਿਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਡੀਵੀਡੀਆਂ ਵਿਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਧਿਆਨ ਚੰਦ

ਮੇਜਰ **ਧਿਆਨ ਚੰਦ** (29 ਅਗਸਤ 1905 – 3 ਦਸੰਬਰ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ 1928,1932 ਅਤੇ 1936 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਕਮਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਾਲ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਗੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹਨਾਂ ਜਿੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ 1928 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ ਅੱਠ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇ।

ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੇਂਦ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ *ਹਾਕੀ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 1926 ਤੋਂ 1949 ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ *ਗੋਲ*  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 185 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 570 ਗੋਲ ਕੀਤੇ। ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲ ਕੀਤੇ। ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਹਾਕੀ ਦਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ" ਕਿਹਾ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ, 29 ਅਗਸਤ, ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ, ਮੇਜਰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਖੇਲ ਰਤਨ ਅਵਾਰਡ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸਰਗੇਈ ਬੁਬਕਾ

**ਸੇਰਗੇਈ ਨਜ਼ਾਰੋਵਿਚ ਬੁਬਕਾ** (; ਜਨਮ 4 ਦਸੰਬਰ 1963) ਰਿਟਾਇਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪੋਲ ਵਾਲਟਰ ਹੈ। 1991 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਅਥਲੀਟ ਬਣਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ 24 ਅਥਲੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫ਼ੇਮ) ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
### ਆਈ ਏ ਏ ਐਫ ਸੰਸਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ
ਬੁਬਕਾ ਨੇ 1983 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ 6 ਆਈ ਏ ਏ ਐਫ ਸੰਸਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਬੱਚੇ'ਹਾ-ਏ ਅਸਮਾਨ

'''''ਬੱਚੇ'ਹਾ-ਏ ਅਸਮਾਨ''''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Children of Heaven) (ਮੂਲ ) ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ (1997 ਵਿੱਚ ਬਣੀ) (ਫ਼ਾਰਸੀ, ਪਰਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਮਜੀਦ ਮਜੀਦੀ ਨੇ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਾਈਆਂ ਦੀ ਸਾਹਸੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਸਕੂਲੇ ਜਾਂਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਖੋ ਗਏ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਨਵਾਂ ਜੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਦੇਣ ਦੀ ਪੁੱਗਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਸਾਰਨ ਲਈ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਟਕਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ 1998 ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜਦ ਹੋਈ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ

***ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ***(ਮੂਲ ਜਰਮਨ: ***Der Bürgerkrieg in Frankreich***) 1871 ਦੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੈਰਸ ਦੇ ਕਮਿਊਨਾਰਦਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਦੇ ਚਰਿਤਰ ਅਤੇ ਅਹਿਮੀਅਤ ਬਾਰੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਵਜੋਂ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਕਿਤਾਬਚਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਹਾਲਤ

***ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਹਾਲਤ*** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:*ਦ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਆਫ ਵਰਕਿੰਗ ਕਲਾਸ ਇਨ ਇੰਗਲੈਂਡ* ਅਤੇ ਮੂਲ ਜਰਮਨ:*Die Lage der arbeitenden Klasse in England*) ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਵਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ: “ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੰਨੀ ਗਿਰੀ ਹੋਈ, ਖੁਦਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਬੁਰੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗਲਤਾਨ, ਅੰਦਰੋਂ ਇੰਨੀ ਖੋਖਲੀ… ਜਮਾਤ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ”। ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਨੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਦਤਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਅਤੇ ਲਿਵਰਪੂਲ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ (ਚੇਚਕ, ਖਸਰਾ, ਲਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਖੰਘ ਵਰਗੇ) ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ\ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾਂ ਸੀ।

ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਨਅਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਜਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਹਾਲਤਾਂ ਦੋਨਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਕੋਝੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਨਅਤੀਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੀਹਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀਹਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਖ਼ੂਬ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ

**ਮਹੰਮਦ ਅਲੀ** (ਜਨਮ **ਕੈਸੀਅਸ ਕਲੇ**) ਇੱਕ ਪੂਰਵਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹੈਵੀਵੇਟ ਮੁੱਕੇਬਾਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਦਾ ਸਪੋਰਟਸ ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ ਆਫ ਦ ਸੇਂਚੁਰੀ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸ ਇਲਸਟਰੇਟੇਡ ਵਲੋਂ ਸਪੋਰਟਸਮੈਨ ਆਫ ਦ ਸੈਂਚੁਰੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫੁਟਵਰਕ ਅਤੇ ਮੁੱਕੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਅਲੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਲੇਨਿਅਲ ਚੈਂਪਿਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈੰਪਿਅਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਖਿਤਾਬ 1964, 1974, ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ। 25 ਫਰਵਰੀ 1964 ਅਤੇ 19 ਸਤੰਬਰ 1964 ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਨੇ ਹੈਵੀਵੇਟ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨਤਮ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਨੇਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਬਾਕਸਿੰਗ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਿਹਾ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉਲੇਖਣੀ ਫਾਇਟ ਆਫ ਦ ਸੇਂਚੁਰੀ (ਸਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ), ਸੁਪਰ ਫਾਇਟ 2 (ਸੁਪਰ ਲੜਾਈ ਦੂਸਰੀ) ਅਤੇ ਥਰਿਲਾ ਇਨ ਮਨੀਲਾ (ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਂਚ) ਬਨਾਮ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਜੋ ਫਰੇਜਿਅਰ, ਰੰਬਲ ਇਨ ਦ ਜੰਗਲ ਬਨਾਮ ਜਾਰਜ ਫੋਰਮੈਨ ਆਦਿ ਹਨ। ਅਲੀ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੇਬਾਜੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਕੈਸੀਅਸ ਮਾਰਸੇਲਸ ਕਲੇ ਜੂਨੀਅਰ () ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਕਨਟਕਏ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੋਇਸਵੇਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਅਤੇ ਚਾਰ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਕੈਸੀਅਸ ਮਾਰਸੇਲਸ ਕਲੇ ਸੀਨੀਅਰ (1912-1990) ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੁਦ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕੈਂਟਕੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸਮਰਥਕ, ਕੈਸੀਅਸ ਮਾਰਸੇਲਸ ਕਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੀ। ਕਲੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਾਦਾ/ਦਾਦੀ ਸਨ ਜੌਹਨ ਕਲੇ ਅਤੇ ਸੈਲੀ ਐਨ ਕਲੇ ਸਨ; ਕਲੇ ਦੀ ਭੈਣ ਈਵਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸੇਲੀ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੀ ਮੂਲਵਾਸੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਵੀਵੇਟ ਮੁੱਕੇਬਾਜ
ਜਿਓਵਾਨੀ ਬੋਕਾਸੀਓ

**ਜਿਓਵਾਨੀ ਬੋਕਾਸੀਓ** (; 1313 – 21 ਦਸੰਬਰ 1375) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕਥਾ ਸਾਗਰ **ਡੈਕਾਮੇਰਾਨ** ਵਿੱਚ ਸੌ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਜਾਕੀਆ ਲਹਿਜੇ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਪਣੇ ਵਕਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਝਲਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਕਵੀ