ਅਰਾਵਾਨੀ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

**ਅਰਾਵਨੀ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Aravani Art Project**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਕ ਕਲਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਟ੍ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਸੀਆਈਐਸ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਗਲੌਰ-ਅਧਾਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਪੂਰਨਿਮਾ ਸੁਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਪੇਂਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੂਠੰਡਾਵਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਨਾ ਅਰਾਵਣੀ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੈਂਬਰ ਭਗਵਾਨ ਅਰਾਵਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਕਲਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

2022 ਤੱਕ, ਅਰਾਵਣੀ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਆਰਟ ਫੇਅਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਵਾਕਵੇਅ 'ਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
2015 ਵਿੱਚ, ਕਲਾਕਾਰ ਪੂਰਨਿਮਾ ਸੁਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕੂਵਗਮ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਅਰਾਵਣੀ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਰਾਵਣੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 2016 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸੁਕੁਮਾਰ, ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸ ਲੋਕਾਂ, ਜੋ *ਹਿਜੜਾ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,* ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸੀ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਢੰਗ 
2016 ਵਿੱਚ, ਸੁਕੁਮਾਰ ਨੇ ਹਿਜੜਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ। ਅਰਾਵਣੀ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਧ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਂਟ ਕਰਨ ਤੱਕ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੋ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੂਹਿਕ ਮੈਂਬਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 
ਅਰਾਵਣੀ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸੱਠ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

# **ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਊਰਲ** : *ਸੋਹੋ* ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਫਰਵਰੀ, 2020 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਬੀਚ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਸਮਾਨਤਾ, ਭਾਈਚਾਰਾ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਿਊਰਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
# **ਸਿਰਫ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਹੀਂ** : ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੱਠ ਪੋਰਟਰੇਟ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੇ ਮੌਖਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਗੋਆ, ਦਸੰਬਰ, 2019 ਵਿੱਚ ਸੇਰੇਂਡੀਪਿਟੀ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ।
# ਪ੍ਰਥਮ ਬੁੱਕਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, **ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ** ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਲਾਸਰੂਮ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ, ਟ੍ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਜੁਲਾਈ, 2018।
# **ਟ੍ਰਾਂਸ ਲਾਈਵਜ਼ ਮੈਟਰ** : ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ+ਆਰਟ ਇੰਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਲੋਧੀ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ।
# **ਧਾਰਾਵੀ ਵਾਲ ਮਿਊਰਲ** : ਆਰੋਗਿਆ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਯੂਥ ਰੈਪ ਗਰੁੱਪ, ਡੌਗਜ਼ ਨੇ ਦ ਹਮਸਫ਼ਰ ਟਰੱਸਟ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਅਰਾਵਣੀ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਾਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਕੰਧ ਪੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
# **ਮੇਰੀ ਪਛਾਣ, ਮੇਰੀ ਪਛਾਣ** : ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਪੁਸ਼ਪਾ ਮਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਰਚ 2017 ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਵਿਵੇਕ ਵਿਹਾਰ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਜਨਤਕ ਫੰਡਾਂ, ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਢਾਂਚਾਗਤ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

### ਸਥਾਨ 
ਅਰਾਵਨੀ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਦਿੱਲੀ, ਜੈਪੁਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਚੇਨਈ, ਪੁਣੇ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਕੋਚੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਠਮੰਡੂ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੋ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੀ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।

### ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
ਅਰਾਵਣੀ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ, 2017 ਵਿੱਚ ਔਸਮ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਔਸਮ ਵਿਦਾਊਟ ਬਾਰਡਰਜ਼ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਰਾਵਣੀ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਵੈੱਬਪੇਜ
* ਅਰਾਵਣੀ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ - ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ