open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪਿਪਲੀ

**ਪਿਪਲੀ**, ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਡੱਬਵਾਲੀ-ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ ਤੋਂ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 125201 ਹੈ।

ਇਥੇ ਹਾੜ੍ਹ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੀਰਖਾਨੇ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।
thumb|ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਪਿਪਲੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ
## ਆਲ਼ੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੇ ਪਿੰਡ 
ਇਸਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਅਸੀਰ, ਮਾਖਾ, ਪਾਨਾ, ਖੋਖਰ, ਹੱਸੂ, ਦੇਸੂ ਮਲਕਾਣਾ, ਪੰਨੀਵਾਲਾ ਰੁਲਦੂ, ਟੱਪੀ, ਜਗਮਾਲਵਾਲੀ, ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੰਡੀ ਹੈ।

## ਚਿੱਤਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

File:Village Gate of Pipli,Sirsa.jpg|thumb|ਪਿੰਡ ਪਿਪਲੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਜ਼ ਖਲੀਫ਼ਾ

**ਕੈਮਰੂਨ ਜਿਬ੍ਰਿਲ ਥੋਮਾਜ਼ ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੰਚਨਾਮ **ਵਿਜ਼ ਖਲੀਫ਼ਾ** ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ 1987 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
## ਮੁਢਲੀ ਜਿੰਦਗੀ
 in August 2010.]]
## ਬਾਹਰੀ ਹਵਾਲੇ
* 
* 
* Wiz Khalifa  at MTV
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ

**ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

* ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)
* ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ (ਕਵੀ)
* ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ
* ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ (ਡਾ.)
* ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ
* ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਰਤਨ
* ਹਰਭਜਨ ਹਲਵਾਰਵੀ
* ਹਰਭਜਨ ਬਾਜਵਾ
* ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ
* ਹਰਭਜਨ ਮਾਂਗਟ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ **ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ** ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ।
## ਸੂਬੇ
### ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ
* ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

### ਖਿਬੇਰ-ਪਖਤੁਨਖਵਾ
* ਖਿਬੇਰ-ਪਖਤੁਨਖਵਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

### ਪੰਜਾਬ
* ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)

### ਸਿੰਧ
* ਸਿੰਧ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਰਿਆਸਤਾਂ
### ਗਿਲਗਿਤ ਬਲਤੀਸਤਾਂ
*ਗਿਲਗਿਤ
*ਸਕਾਰਦੁ
*ਹੁੰਜ਼ਾ ਨਗਰ
*ਗੁਪੀ

### ਆਜ਼ਾਦ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ
*ਮੁਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ
*ਮੀਰਪੁਰ
*ਭਿਮਬਰ
*ਕੋਟਲੀ
*ਰਵਲਾਕੋਟ
*ਬਾਘ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਲਬੇਰੀਕੋ ਜੇਨਤਲੀ

**ਅਲਬੇਰੀਕੋ ਜੇਨਤਲੀ** (14 ਜਨਵਰੀ 1552 – 19 ਜੂਨ 1608) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਨਿਆਂ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੇਂਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਰਨ ਇਟਲੀ ਛੱਡ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ। 1580 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿਵਿਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰੀਜੀਅਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਨਤਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

File:Gentili, Alberico – In titulum Digestorum De verborum significatione commentarius, 1614 – BEIC 13771266.jpg|*In titulum Digestorum De verborum significatione commentarius*, 1614

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1552
ਥਾਮਸ ਹੋਬਸ

**ਥਾਮਸ ਹੋਬਸ** (/hɒbz/; 5 ਅਪਰੈਲ 1588 – 4 ਦਸੰਬਰ 1679) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲੇਵੀਆਥਾਂਨ, 1651 ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਢ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਿਸਰੋ

thumb|350x350px
**ਮਾਰਕਸ ਤੁਲੀਅਸ ਸਿਸਰੋ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Marcus Tullius Cicero;** ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ: [maːrkʊs tʊlliʊs ˈkɪkɛroː]; ਪੁਰਾਤਨ ਗਰੀਕ: Κικέρων Kikerōn; 3 ਜਨਵਰੀ 106 ਈ.ਪੂ. – 7 ਦਸੰਬਰ 43 ਈ.ਪੂ.) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਵਕੀਲ, ਬੁਲਾਰਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਵਾਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਰੋਮ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬੁਲਾਰਾ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕਕਾਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਸਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਇਆ ਉਹ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜਾਫਨਾ

**ਜਾਫਨਾ** , **ਜੱਫ਼ਨਾ** , **ਯਲਪਨੰਮ** ਜਿਆ **ਯਾਪਨਯਾ** (ਤਮਿਲ: யாழ்ப்பாணம் **ਯਲਪਨੰਮ**, ਸਿੰਹਾਲਾ: යාපනය **ਯਾਪਨਯਾ** ) ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਫਨਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ। ਜਾਫਨਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 88,138 ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦਾ 12ਵਾਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ** ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਜੁਰਮ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੁਰਮ ਰਿਕਾਰਡ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 24,923 ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 24,470 ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਸਨ(98% ਕੇਸ)।

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2013 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੇਠ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ:

§375. ਬਲਾਤਕਾਰ. "ਬਲਾਤਕਾਰੀ" ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਕਿਸੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ:-

ਪਹਿਲਾ - ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ।

ਦੂਜਾ - ਉਸਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ।

ਤੀਜਾ - ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਮਕੀ ਦੇਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਨਾ।

ਚੌਥਾ - ਜਦ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਔਰਤ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਔਰਤ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਨੂੰਨੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।

ਪੰਜਵਾਂ - ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰ ਉਹ ਮਰਜ਼ੀ ਉਸਨੇ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਖੁਦ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਨਸ਼ੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਖਵਾਇਆ ਜਾਂ ਪਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਛੇਵਾਂ - ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਪਰ ਲੜਕੀ ਦੀ ਉਮਰ 16 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ।

ਵਿਆਖਿਆ - ਬਲਾਤਕਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਲਈ ਸੰਭੋਗ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਇਤਰਾਜ਼ - ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ, ਪਤਨੀ ਦੀ ਉਮਰ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ
ਝੰਗ

**ਝੰਗ** (, ) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਚਿਨਾਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 210 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 1998 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 3,87,418 ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ 20ਵਾਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਲ੍ਹਾ ਯਾਰ ਖਾਂ ਜੋਗੀ

** ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਲ੍ਹਾ ਯਾਰ ਖਾਂ ਜੋਗੀ** ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਹਕੀਮ ਸਨ।ਉਰਦੂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।ਜਨਮ 1870 ਦੇ ਲਗਭਗ ਲਹੌਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਹੋਇਆ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।ਟਿਕਾਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਜ਼ਾਰ ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਉਹ ਹਿਕਮਤ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਤੇ ਇਰਾਨੀ ਪੱਧਤੀ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ।ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਇਤਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਰਸੀਏ ਸ਼ਹੀਦਾਨੇ ਵਫ਼ਾ ਤੇ ਗੰਜੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈਆਂ ਜੋ ਕਿਤਾਬ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਇਆ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਸਟੇਜਾਂ ਤੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਛੰਦ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ ਤੇ ਅੱਜ ਤਕ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਸ਼ਹੀਦਾਨੇ ਵਫ਼ਾ
ਇਸ ਲੰਮੀ ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਮਰਸੀਆ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਕੇ ਹਕੀਮ ਅੱਲ੍ਹਾ ਯਾਰ ਖਾਂ ਜੋਗੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਹੀਦਾਨਿ-ਵਫ਼ਾ' ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ, ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਸਾਲ 1913 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ| ਨਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਜਿਊਂਦੇ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦਰਦਨਾਕ ਸਾਕੇ ਨੂੰ, ਅਜਿਹੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੁਨਣ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਗੰਜੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ
ਹਕੀਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅੱਲ੍ਹਾ ਯਾਰ ਖਾਂ ਜੋਗੀ ਨੇ,ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੰਗ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦਸਮੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ, ਇਸੇ ਤਰਜ਼ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਨਜ਼ਮ,ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਮਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੁੱਲ 110 ਬੰਦ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਗੰਜਿ ਸ਼ਹੀਦਾਂ' ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1915 ਵਿੱਚ ਛਪ ਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ।

ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ 'ਸਿੰਘੋਂ ਕੀ ਕਰਬਲਾ' ਨਾਲ ਤਸ਼ਬੀਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੇਖੋ 'ਗੰਜਿ-ਸ਼ਹੀਦਾਂ' ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਬੰਦ,

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਐੱਮਪੀ3

**MPEG-1 ਜਾਂ MPEG-2 ਆਡੀਓ ਲੇਅਰ III** (ਉੱਚਾਰਨ: *ਐੱਮ.ਪੀ. ਥ੍ਰੀ*), ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ **MP3**, ਡਿਜੀਟਲ ਆਡੀਓ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਕੋਡਿੰਗ ਫ਼ਾਰਮੈਟ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਲੌਸੀ ਡੈਟਾ ਕੰਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਡੀਓ ਦੇ ਭੰਡਾਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਆਮ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਪ ਆਡੀਓ ਪਲੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲੌਸੀ ਕੰਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ, ਆਡੀਓ ਦਾ ਮਿਆਰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਲੋੜੀਂਦੇ ਡੈਟਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਉਣਾ ਸੀ। ਇੱਕ MP3 ਫ਼ਾਈਲ ਉੱਚੇ ਜਾਂ ਨੀਵੇਂ ਬਿਟ ਰੇਟ ਤੇ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਿਆਰ ਬਿਟ ਰੇਟ ਮੁਤਾਬਕ ਵਧੀਆ ਜਾਂ ਘਟੀਆ ਹੋਵੇਗਾ।

MP3 ਨੂੰ ਮੂਵਿੰਗ ਪਿਕਚਰ ਐਕਸਪਰਟ ਗਰੁੱਪ (MPEG) ਨੇ ਆਪਣੇ MPEG-1 ਮਿਆਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ MPEG-2 ਮਿਆਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਿਜੀਟਲ ਆਡੀਓ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਡੀਓ ਫ਼ਾਰਮੈਟ
ਦਰਸ਼ਨ ਬੁਲੰਦਵੀ

**ਦਰਸ਼ਨ ਬੁਲੰਦਵੀ** ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ।
## ਲਿਖਤਾਂ
### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
** ਮਹਿਕਾਂ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ*(2018)
**ਕਿਰਦੀ ਮਿੱਟੀ* (2009)
**Road to the Self* (ਅੰਗਰਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚੋਣਵੀਂ ਕਵਿਤਾ - 2006)
*''ਧੁੱਪ 'ਚ ਜਗਦਾ ਦੀਵਾ* (2003)
**ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ* (1990)
**ਪਾਰ ਦੇ ਸਫ਼ਰ* (1985)
**ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਹੁੰਦੀ ਪੀੜ* (1973)

### ਹੋਰ
* *ਪਰ ਤੋਲਦਿਆਂ'' (ਸਫਰਨਾਮਾ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਬਸਵ

**ਬਸਾਵਾ** (ਕਨਾਡਾ: ಬಸವ) ਉਹ ਭਗਤੀ ਭੰਡਾਰੀ ਬਸਾਵਾਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਕਨਾਡਾ: ಭಕ್ತಿ ಭಂಡಾರಿ ಬಸವಣ್ಣ ) ਜਾਂ **ਬਸਵੇਸ਼ਵਰ** ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਕਨਾਡਾ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ। ਬਸਾਵਾ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਿਆ ਜਿਹੜੀ ਕੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਛੂਤਛਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣਾ ਫੈਲਾਇਆ। ਬਸਾਵਾ ਨੇ ਇਸ਼ਟਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਬਸਾਵਾ ਨੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦ, ਜਾਤੀਵਾਦ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ। ਇਨ੍ਹਾ ਨੇ ‘ਵਚਨ ਸਾਹਿਤ’ ਨਾਲ 1300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਚਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਕੀਤਾ।

ਇਹ ਬਾਰ੍ਹਵੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਚਾਰ ਸਨ। ਬਸਾਵਾ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
 ਬਾਗਲਕੋਟ ਜਿਲ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਬਸਾਵਾ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।]]

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*"Veerashaiva Lingayat/Telugu"  
* **Lingayat Religion**
* Shivabhakti 
* Basavanna 
* Basava: The Great Socio-Religious Reformer
* Artists 
* Path of Guru Basava 
* Guru Basav information in marathi  
* 500+ Basavanna Vachanagalu Android app
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ

**ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ** ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਦਾਰੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ (ਵਿਪਸਾਅ) ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ। 
## ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
12 ਨਵੰਬਰ 1952 ਚ ਨਕੋਦਰ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ‘ਚ ਸ: ਜਾਗੀਰ ਸਿੰਘ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸਵਰਨ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਜਨਮੇ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਨੇ 1976 ਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਚੋਂ ਐੱਮ ਏ ਆਨਰਜ਼ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਬੇਰਿੰਗ ਯੂਨੀਅਨ ਕਰਿਸਚਨ ਕਾਲਿਜ ਬਟਾਲਾ ਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਆਪ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਕਾਲਿਜ ਨਯਾ ਨੰਗਲ ਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹੇ।
ਇਥੋਂ ਹੀ ਉਹ 4 ਜੁਲਾਈ 1984 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦਾ ਹੀ ਵਾਸੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੰਜ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ(1992) ਜਾਗਦੇ ਅੱਖਰ(1995) ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ(1999) ਉਮਰ ਦੇ ਇਸ ਮੋੜ ਤੀਕ(2005) ਜੰਗ ਜਸ਼ਨ ਤੇ ਜੁਗਨੂੰ(2017) ਦੇ ਸਿਰਜਕ ਕੰਬੋਜ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸ਼ਬਦੋਂ ਕੀ ਧੂਪ ਤੇ ਤਲਖ਼ ਮੌਸਮੋਂ ਕਾ ਹਿਸਾਬ ਹਿੰਦੀ ਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਕੇ ਛਪ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਊ ਸੰਨਜ਼ ਨਾਮ ਹੇਠ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚ ਵੀ ਛਪ ਚੁਕੀ ਹੈ।
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੇਠ ਅਮਰੀਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ 2001 ਚ ਛਪੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੇਠ ਅਮਰੀਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਭਾਗ ਦੂਜਾ ਵੀ ਇਸੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਅਕਾਡਮੀ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ, ਰਤਨਾ ਵਿਚਾਰ ਮੰਚ ਨਾਭਾ, ਸ: ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਬਾਸੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਰੀ (ਕੈਨੇਡਾ) ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਐਨ ਸਕੂਲ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਸਾਹਿੱਤ ਸਭਾ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ।

## ਲਿਖਤਾਂ
### ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ* ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1992 
**ਜਾਗਦੇ ਅੱਖਰ*
**ਉਮਰ ਦੇ ਇਸ ਮੋੜ ਤੀਕ।* (ਉਸਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕ)
**ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ* ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 2002 
**ਜੰਗ, ਜਸ਼ਨ ਤੇ ਜੁਗਨੂੰ* ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 2017
## ਕਾਵਿ ਵੰਨਗੀ 

ਫਲੈਗ ਸਟੇਸ਼ਨ 

ਮੈਂ ਇੱਕ ਫਲੈਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਾਂ 
ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਗੱਡੀ ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ 
ਸਿਰਫ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ 
ਤੇ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਦੂਰ ਤਕ ਵਿਛੀ 
ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹਾਂ। 
ਮੇਰੇ ਨਸੀਬ ਵਿੱਚ 
ਸੰਨਾਟੇ'ਚ ਗੁੰਮ ਹੁੰਦੇ 
ਦਿਨ, ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ ਤੇ ਸਦੀਆਂ ਵੇਖਣਾ ਹੈ 
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗੱਡੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ 
ਤਾਂ ਦਿਲ ਧੜ੍ਹਕਦਾ ਹੈ 
ਕਿ ਹੁਣੇ ਕੋਈ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਉਤਰੇਗਾ 
ਅੱਖਾਂ'ਚ ਲੈ ਕੇ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ 
ਪਰ ਅਫਸੋਸ 
ਗੱਡੀ ਮੈਨੂੰ ਬੀਆਬਾਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਕੇ 
ਦੂਰ ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਪੁਲਾਂ ਵੱਲ 
ਕੱਲਮੁੱਕਲੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ 
ਤੇ ਝੰਡੀ ਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ 
ਸਟੂਲ ਤੇ ਬੈਠਾ ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ 
ਅਸੀਮ ਖਿਲਾਅ'ਚ ਗੁੰਮ ਹੁੰਦੀ ਲਾਈਨ 
ਜੋ ਖੌਰੇ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ 
ਜਿਥੇ ਉਹਦੀਆਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਧੜ੍ਹਕਣਾਂ ਦਾ 
ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾਜ਼ ਵੱਜਦਾ ਹੈ !
ਕਿੰਨਾ ਬਦਨਸੀਬ ਹਾਂ ਮੈਂ 
ਕੋਈ ਪੰਛੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਆਲ੍ਹਣਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ 
ਮੌਸਮ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰੁਸਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ 
ਹੁਣ ਜਦ ਵੀ ਕਦੀ ਪੰਛੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਨੇ 
ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਸੱਖਣੇ ਚਿਰਾਗਾਂ ਨੂੰ 
ਪੱਤਝੜ੍ਹ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੁੱਤ 
ਅਮੀਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ 
ਪਰ ਜਦ ਵੀ ਕਦੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ 
ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ 
"ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ?
ਇਹ ਤੇ ਬਸ ਫਲੈਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ 
ਜੀਹਦਾ ਕੰਮ ਕੇਵਲ ਲੰਘ ਰਹੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ 
ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਹੀ ਦੇਣਾ ਹੈ। "
ਤਾਂ ਮਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਂਗ ਤਰਦਾ ਹੈ 
ਤੇ ਫਲੈਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਰਦਾ 
ਮੈਥੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਖਿਲਾਅ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸਨਮਾਨ 
ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਸੀ ਸਾਹਿੱਤ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪਰਵਾਸੀ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੰਜਾਬ ਭਵਨ ਸਰੀ(ਕੈਨੇਡਾ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੁੱਖੀ ਬਾਠ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ

**ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ** ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਬਾਨੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਰਾਲਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ ਬੌਂਦਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਵੀ ਹੈ।

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1943 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਜੇਵਾਲ ਹੈ। ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਚਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਭਗਤ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲਿਆ। 

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਐੱਫ਼.ਏ. ਪਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀ ਅੱਧੀ ਸਦੀ (1970) ਤੋਂ ਕਿਸਾਨ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗ  ਲੈਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। 2020-21 ਦੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਦੂਜੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ।

## ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ 
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ ਹਲਕਾ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਰਾਜੇਵਾਲ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ , ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ , ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਹੁਦਾ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। 2020-2021 ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ।  

## ਕਿਸਾਨ ਕਾਰਕੁਨ 
ਮਈ 1972 ਵਿੱਚ, *ਪੰਜਾਬ Khetibari ਯੂਨੀਅਨ*  ਵਿਚ 11 ਕਿਸਾਨ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅਭੇਦ ਨਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਰਾਜੇਵਾਲ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ। 

ਜਦੋਂ 1978 ਵਿੱਚ, ਪੀਕੇਯੂ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਰਾਜੇਵਾਲ ਨੂੰ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਰਾਜੇਵਾਲ ਨੂੰ BKU ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟਿਕੈਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਅਨੰਤਰਾਓ ਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਡਰਾਫਟ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸਦੇ ਲਈ 800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ। 

### 2020 ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 
thumb|ਕਿਸਾਨ ਧਰਨੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜੇਵਾਲ
2020 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਰ 31 ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਫਾਰਮ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤੇ, ਉਸਨੇ ਇਹਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿੰਘੂ ਬਾਰਡਰ ਵਿਖੇ ਵਿਰੋਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ (SKM) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ। 

## ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚਾ 
ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 22 ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝਾ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ (SKM) ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚਾ ਨਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚਿਹਰਾ ਬਣਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। SKM ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ SSM ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ SKM ਬੈਨਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।  

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਚਡੂੰਨੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਲੀਡਰ
ਰਣਇੰਦਰ ਸਿੰਘ

**ਰਣਇੰਦਰ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 2 ਅਗਸਤ 1967) ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ,ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

**ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ** ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ, ਪਸ਼ਤੋ, ਸਿੰਧੀ, ਬਲੋਚੀ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਬ੍ਰਹੁਈ, ਸ਼ਿਨਾ, ਬਲਤੀ, ਖੋਵਰ, ਢਤਕੀ, ਮਰਵਾੜੀ, ਵਾਖੀ, ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਜਾਦਾਤਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭਾਰਤੀ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।

• 1951 ਅਤੇ 1961 ਦੀ ਜਨ-ਗਣਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਰਾਇਕੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
## ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ: ਉਰਦੂ
ਉਰਦੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ 8% ਲੋਕ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਕਨੂੰਨੀ ਰੋਕ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਰਦੂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ।
## ਪ੍ਰਾਂਤਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
### ਪੰਜਾਬੀ
44% ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ  ਕਿ, ਸਰਾਇਕੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦਕੋ, ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਰਾਇਕੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦਕੋ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਭਾਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 60% ਅਬਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਾਹੌਰ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਜਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ(1722–1798) ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। 
ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

### ਪਸ਼ਤੋ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲਗ-ਭਗ 15.42% ਅਬਾਦੀ ਪਸ਼ਤੋ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪਸ਼ਤੋ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੋ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖਾਨ ਖ਼ਤੱਕ(1613–1689) ਅਤੇ ਰਹਮਾਨ ਬਾਬਾ(1633–1708) ਪਸ਼ਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਵੀ ਸਨ।
### ਸਿੰਧੀ
ਲਗ-ਭਗ 14.5% ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਿੰਧ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ, ਸਿੰਧੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਪੂਰ ਸਾਹਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੰਧੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
### ਬਲੋਚੀ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲਗ-ਭਗ 4% ਅਬਾਦੀ ਬਲੋਚੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤਰਾਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ  ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਰਕਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਬਲੋਚੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕਾਵਿ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਪੂਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
## ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
### ਕਸ਼ਮੀਰੀ
ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਦਰਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੰਜਾਬ, ਗਿਲਗਿਤ-ਬਲਤੀਸਤਾਨ  ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 100,000 ਤੋਂ ਜ਼ਾਦਾ ਅਬਾਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।
### ਬ੍ਰਹੁਈ
ਇਹ ਮਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬ-ਮਧ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਬਲੋਚੀ, ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਅ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 1–1.5% ਜਨਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹੁਈ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਦਾਗਿਸਤਾਨ

**ਦਾਗਿਸਤਾਨ ਗਣਰਾਜ** ( ਜਾਂ ; ,*ਰਿਸਪੁਬਲੀਕਾ ਦਾਗਿਸਤਾਨ*; *ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ* ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉੱਤਰੀ ਕਾਕਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰੂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੰਨਸੁਵੰਨਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਾਕਸੀ, ਅਲਤਾਈ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਅਵਾਰ, ਦਰਗਿਨ, ਕੁਮਿਕ, ਲਜਗੀ ਅਤੇ ਲਾਕ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਦੇ ਕੇਵਲ 41.7 % ਲੋਕ ਰੂਸੀ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਰੂਸੀ ਇੱਥੇ ਦੀ ਰਾਜਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
- ਰੁਤੂਲੀ ਭਾਸ਼ਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ
ਰੌਬਰਟ ਡਾਓਨੀ ਜੂਨੀਅਰ

**ਰੌਬਰਟ ਜੌਨ ਡਾਓਨੀ ਜੂਨੀਅਰ** (ਜਨਮ 4 ਅਪਰੈਲ 1965) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ *ਆਇਰਨ ਮੈਨ* ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਏ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ/ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸਿਖ਼ਰ ’ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਔਕੜਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਅਧਖੜ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਿਲੀ।

ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰੌਬਰਟ ਡਾਓਨੀ ਸੀਨੀਅਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਪਾਊਂਡ* (1970) ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੇ ਸਾਇੰਸ-ਗਲਪ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਵੀਅਰਡ ਸਾਇੰਸ* (1985), ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ *ਲੈੱਸ ਦੈਨ ਜ਼ੀਰੋ* (1987), *ਏਅਰ ਅਮਰੀਕਾ* (1990), ਕਾਮੇਡੀ *ਸੋਪਡਿਸ਼* (1991), ਅਤੇ *ਨੈਚੂਰਲ ਬੌਰਨ ਕਿਲਰਸ* (1994) ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1992 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਚੈਪਲਿਨ* ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ, ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ, ਨਿਭਾਇਆ ਜਿਸਦੇ ਸਦਕਾ ਇਸਨੂੰ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਫ਼ਾਰ ਬੈੱਸਟ ਐਕਟਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ।

ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਦ ਸਿੰਗਿੰਗ ਡਿਟੈਕਟਿਵ* (2003), *ਗੋਥਿਕਾ* (2003), *ਕਿੱਸ ਕਿੱਸ ਬੈਂਗ ਬੈਂਗ* (2005), ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਸਾਇੰਸ-ਗਲਪ *ਅ ਸਕੈਨਰ ਡਾਰਕਲੀ* (2006), *ਜ਼ੋਡੀਐਕ* (2007), ਅਤੇ *ਟ੍ਰੌਪਿਕ ਥੰਡਰ* (2008), ਜਿਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਫ਼ਾਰ ਬੈੱਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2008 ਤੋਂ ਇਹ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਸੂਪਰਹੀਰੋ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ/ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗਾਏ ਰਿਚੀ ਦਿ ਫ਼ਿਲਮ *ਸ਼ਰਲੌਕ ਹੋਲਮਸ* (2009) ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ (2011) ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਨੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।

ਡਾਓਨੀ ਉਹਨਾਂ ਛੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ-ਭਰ ਵਿੱਚ $500 ਮਿਲੀਅਨ (ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, *ਦ ਅਵੈਂਜਰਸ* ਅਤੇ *ਆਇਰਨ ਮੈਨ 3*, ਨੇ $1 ਬਿਲੀਅਨ ਹਰੇਕ ਤੱਕ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਜੂਨ 2012 ਅਤੇ ਜੂਨ 2013 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਾਓਨੀ 75 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ਼ *ਫ਼ੋਰਬਸ* ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਾਂਹ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਫ਼ਟਾ ਜੇਤੂ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੂਲੀਓ ਰਿਬੇਰੋ

ਵਿਖੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੌਮੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜੂਲੀਓ ਰਿਬੇਰੋ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ]]

**ਜੂਲੀਓ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਰਿਬੇਰੋ** (ਜਨਮ 5 ਮਈ 1929) ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਵਡੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1987 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬੋਰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ।
## ਬੁਲੇਟ ਫਾਰ ਬੁਲੇਟ
*ਬੁਲੇਟ ਫਾਰ ਬੁਲੇਟ* ਜੇ.ਐੱਫ. ਰਿਬੇਰੋ ਦੀ 1998 ਵਿੱਚ ਵਾਈਕਿੰਗ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਆਪਬੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਭਾਰਤ ਰੰਗ ਮਹਾਉਤਸਵ

**ਭਾਰਤ ਰੰਗ ਮਹਾਉਤਸਵ** (भारत रंग महोत्सव) (**ਭਾਰਮ**), ਜਾਂ **National Theatre Festival**, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਨਾਟ ਸੰਸਥਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਲੋਂ 1999 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਰੰਗਮੰਚ ਉਤਸਵ ਹੈ।

2009 ਵਾਲੇ ਪਲੇਠੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ 63 ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 51 ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅਤੇ 12 ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਨ। ਅੱਜ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਥੀਏਟਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
### 1999-2009
**ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਮ **: 1999 ਵਿੱਚ 18 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤ ਰੰਗ ਮਹਾਉਤਸਵ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਟਕ *ਨਾਗਮੰਡਲ* ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

** ਚੌਥਾ ਭਾਰਮ**: ਚੌਥੇ ਭਾਰਤ ਰੰਗ ਮਹਾਉਤਸਵ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ, ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2002 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੋਰੀਆ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਜਰਮਨੀ, ਇਸਰਾਈਲ ਅਤੇ ਮਾਰੀਸੀਅਸ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ, 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 126 ਨਾਟਕ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ।

**7ਵਾਂ ਭਾਰਮ**: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 7ਵੇਂ ਭਾਰਤ ਰੰਗ ਮਹਾਉਤਸਵ 2005 ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਚੀਜ਼, ਅਨੁਭਵੀ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮੋਹਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਟਕ, *ਹੋ ਰਹੇਗਾ ਕੁਛ ਨਾ ਕੁਛ* ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਾਰਸ਼ਾ ਨਾਰਮਨ ਦਾ 1983 ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕ, "ਨਾਈਟ ਮਦਰ" ਸੀ।

 
### 2010 - ਵਰਤਮਾਨ
**17ਵਾਂ ਭਾਰਮ**: 17ਵਾਂ ਭਾਰਤ ਰੰਗ ਮਹਾਉਤਸਵ 2015 ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਸ਼ੰਭੂ ਮਿੱਤਰਾ ਅਤੇ ਬੇਗਮ ਅਖਤਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮਹਾਉਤਸਵ ਲਈ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ, ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ, ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਨਾਟ-ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ, ਚੀਨ, ਅਮਰੀਕਾ, ਪੋਲੈਂਡ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਨੇਪਾਲ ਸਣੇ 12 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ 125 ਨਾਟ-ਮੰਡਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕੁੱਲ 82 ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਨਾਟਕ 23 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ
ਜੋਰਜ ਦੇ ਲਾ ਲਾਤੂਰ

'', 1642, Louvre.]]
**ਜੋਰਜ ਦੇ ਲਾ ਲਾਤੂਰ** ਦਾ ਜਨਮ 13 ਮਾਰਚ 1593 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੌਤ 30 ਜਨਵਰੀ 1652 ਵਿੱਚ ਹੋਈ| ਇਹ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਪੇਂਟਰ ਸੀ | 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1593
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1652
ਨਰਾਇਣ ਦੇਸਾਈ

**ਨਰਾਇਣ ਦੇਸਾਈ** (24 ਦਸੰਬਰ 1924 - 15 ਮਾਰਚ 2015) ਗਾਂਧੀ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਦਾ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਚਾਂਸਲਰ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਂਧੀਜੀ ਦੇ ਨਿਜੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਸਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਉਸ ਸ਼ਖਸ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਰਾਇਣ ਦੇਸਾਈ ਭੂਦਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਣ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਂਸਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਕਥਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਿੱਧਾ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 22 ਸਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਸਨ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਬਲੂ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। 
## ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
### ਬਚਪਨ
ਨਰਾਇਣ ਦੇਸਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਘਰ 24 ਦਸੰਬਰ 1924 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਨਗਰ ਵਲਸਾਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ
 ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਅਤੇ ਆਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਰਸਮੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੋਵਿੰਦਾ (ਅਦਾਕਾਰ)

**ਗੋਵਿੰਦਾ ਆਹੂਜਾ** (ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ 1963, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਾਮ **ਗੋਵਿੰਦਾ**) ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ, ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਹੁਨਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ, ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ 2004 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਲਜ਼ਾਮ (ਫਿਲਮ) ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸਨੇ 165 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੂਨ 1999 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ *ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਆਨਲਾਈਨ* ਪੋਲ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਤਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਇੱਕ ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਹੀਰੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਦੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਲਵ 86, ਇਲਜ਼ਾਮ, ਹੱਤਿਆ, ਜੀਤੇ ਹੈ ਸ਼ਾਨ ਸੇ* ਅਤੇ *ਹਮ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1992 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ *ਸ਼ੋਲਾ ਔਰ ਸ਼ਬਨਮ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਚਕ, ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ, ਐੱਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਕੈਡਿਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹਾਸਰਸ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖੇਂ (1993), ਰਾਜਾ ਬਾਬੂ (1994), ਕੁਲੀ ਨੰਬਰ 1 (1995), ਅੰਦੋਲਨ (1995), ਹੀਰੋ ਨੰਬਰ 1 (1997), ਦੀਵਾਨਾ ਮਸਤਾਨਾ (1997), ਦੁਲਹੇ ਰਾਜਾ (1998), ਬਡੇ ਮੀਆਂ ਚੋਟੇ ਮੀਆਂ (1998), ਅਨਾੜੀ ਨੰਬਰ 1 (1999) ਅਤੇ ਜੋਡੀ ਨੰਬਰ 1 (2001) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ *ਹਸੀਨਾ ਮਾਨ ਜਾਏਗੀ* ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ *ਸਾਜਨ ਚਲੇ ਸਸੁਰਾਲ* ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ *ਹਦ ਕਰ ਦੀ ਆਪਨੇ* (2000) ਵਿੱਚ ਰਾਜੂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਭੈਣ, ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਦੀਆਂ ਛੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।

2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਭਾਗਮ ਭਾਗ* (2006) ਅਤੇ *ਪਾਰਟਨਰ* ਆਇਆ। 2015 ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦਾ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਡਾਂਸ-ਕੰਟੈਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, *ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਡਾਂਸ ਸੁਪਰ ਮੋਮ ਸੀਜ਼ਨ 2* ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਬਣਿਆ। ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਐਲਿਟੀ-ਸ਼ੋਅ ਉਦਘਾਟਨੀ ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਆਰਪੀ ਮਿਲੀ।

ਗੋਵਿੰਦਾ (ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ), 2004 ਵਿੱਚ 14 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਉੱਤਰੀ ਹਲਕੇ ਲਈ ਸੰਸਦ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਮ ਨਾਈਕ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ
ਸਾਹਿਤ ਕੀ ਹੈ?

**ਸਾਹਿਤ ਕੀ ਹੈ?** (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ: Qu'est ce que la littérature?) ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਯਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਲੇਖ ਹੈ ਜੋ 1948 ਵਿੱਚ ਗਾਲੀਮਾਰ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।

## ਸਾਰ
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ:
# ਲਿਖਤ ਕੀ ਹੈ?
# ਲਿਖਣਾਂ ਕਿਉਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
# ਲੇਖਕ ਕਿਸ ਲਈ ਲਿਖਦਾ ਹੈ?
# 1947 ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੋ (ਨਾਟਕ)

***ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੋ*** ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਹਿਦ ਨਦੀਮ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੰਗਕਰਮੀ ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਇਹ ਨਾਟਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

*ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੋ* ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਅੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਇਸਲਾਮ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਪੇਤਲੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਅੰਗ ਹੈ।

ਨਾਟਕ 'ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੋ' ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਕੌਂਸਲੇਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ, ਇੱਕ ਮੌਲਵੀ, ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ
ਵਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਪੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇਣ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਆਇਰਨ ਮੈਨ 3

***ਆਇਰਨ ਮੈਨ 3*** (ਸਕਰੀਨ ਉੱਪਰ ਬਤੌਰ ***ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਥ੍ਰੀ***) 2013 ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਮਾਰਵਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਹੈ। ਇਹ 2008 ਦੀ *ਆਇਰਨ ਮੈਨ* ਅਤੇ 2010 ਦੀ *ਆਇਰਨ ਮੈਨ 2* ਦਾ ਅਗਲਾ ਭਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੈ। ਸ਼ੇਨ ਬਲੈਕ ਇਸ ਦਾ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸਕਰੀਨਪਲੇ ਡ੍ਰਿਊ ਪੀਅਰਸ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖਿਆ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਤਾਰੇ ਰੌਬਰਟ ਡਾਓਨੀ ਜੂਨੀਅਰ, ਗਵਿਨੈਥ ਪੈਲਟ੍ਰੋ, ਡੌਨ Cheadle, ਗਾਏ ਪੀਅਰਸ, ਰਿਬੈਕਾ ਹਾਲ, Stephanie Szostak, ਜੇਮਜ਼ ਬੈਜ ਡੇਲ, Jon Favreau, ਅਤੇ ਬੈਨ ਕਿੰਗਸਲੀ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਮੈਂਡਰਿਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਿਰੋਹ ਦੀ ਛਾਣ-ਬੀਨ ਕਰਦੇ ਵਕਤ posttraumatic stress disorder ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ *ਦ ਅਵੈਂਜਰਸ* ਵਿਚਲੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਮਈ 2010 ਵਿੱਚ *ਆਇਰਨ ਮੈਨ 2* ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Favreau ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਨਾ ਬਣਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਨ ਬਲੈਕ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਹਦਾਇਤਕਾਰੀ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਬਲੈਕ ਅਤੇ ਪੀਅਰਸ ਨੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਰਦਾਰ-ਕੇਂਦਰਤ ਅਤੇ ਸਨਸਨੀਖ਼ੇਜ਼ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਸੂਟਿੰਗ 23 ਮਈ ਤੋਂ 17 ਦਿਸੰਬਰ 2012 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਲਮਿੰਗਟਨ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਵਿੱਚ EUE/ਸਕਰੀਨ ਜੈੱਮਸ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੀ ਵਾਧੂ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਅਤੇ ਫ਼ਲੋਰਿਡਾ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫ਼ੈਕਟ 17 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਬਣਾਏ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕੈਨਲਾਈਨ VFX, ਡਿਜੀਟਲ ਡੋਮੇਨ, ਅਤੇ ਵੈਟਾ ਡਿਜੀਟਲ ਦੇ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ 3D ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।

14 ਅਪਰੈਲ 2013 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 3 ਮਈ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਅਲੋਕਨਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖੋਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ-ਭਰ ਵਿੱਚ $1.2 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਸਦਕਾ 2013 ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। $1 ਬਿਲੀਅਨ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਇਹ ਸੋਲ਼ਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਥਾਂ ਤੇ ਹੈ। 3 ਸਿਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਡਾਊਨਲੋਡ ਲਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਅਤੇ 24 ਸਿਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਬਲੂ-ਰੇ ਡਿਸਕ ਅਤੇ ਡੀਵੀਡੀ ’ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਰਫ਼ੀਕ

**ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਰਫ਼ੀਕ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕਾ ਹੈ। ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫਲਤਾ ਉਦੋਂ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ, **ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਿਲਮਜ਼** ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿੱਲਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਆਗਾਜ਼ ਹੋਵੇਗਾ।

## ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੋਦ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਣਜਾਣ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਂਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਨੂੰ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਰਫੀਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਬਾਰ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਬਣ ਗਈ।

ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫ਼ਿਲਮ, 'ਮੋਨ ਜਾਨੇ ਨਾ' ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਹੋਲੀ 2019 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
### ਬੰਗਾਲੀ 
### ਹਿੰਦੀ 
### ਤੇਲਗੂ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਜੌੜੀਆਂ ਸਿੰਘ ਭੈਣਾਂ

**ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੰਘ** ਅਤੇ **ਰਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ** ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀਆਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀਆਂ ਜੰਮਪਲ ਜੌੜੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ। "ਦ ਸਟੋਰਮਿੰਗ ਆਫ ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ" ਅਤੇ "ਕੈਜ਼ੂਐਲਟੀ ਆਫ ਵਾਰ: ਏ ਪੋਟਰੇਟ ਆਫ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ" ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਜੌੜੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਕਲਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ **ਸਿੰਘ ਟਵਿਨਜ਼** ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਵਿਲੱਖਣ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸੰਵਾਦੀ ਆਪਾ

**ਸੰਵਾਦੀ ਆਪਾ** (ਡਾਇਆਲੌਜੀਕਲ ਸੈਲਫ) ਬਾਹਰੀ ਸੰਵਾਦ ਨਾਲ ਨਜਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। "ਸੰਵਾਦੀ ਆਪਾ", ਸੰਵਾਦੀ ਆਪਾ ਸਿਧਾਂਤ (ਡਾਇਆਲੌਜੀਕਲ ਸੈਲਫ ਥਿਊਰੀ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 1990ਵਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਡੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਹੂਬੈਰਤ ਹੇਰਮਨਜ਼ ਨੇ ਘੜਿਆ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਸੰਵਾਦੀ ਆਪਾ ਸਿਧਾਂਤ (DST) ਆਪਾ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ, ਦੋ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ
ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ

**ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਇਹ 2009 ਤੋ ਲੈ ਕੇ 2014 ਤੱਕ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਤੋ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਕੈਬੀਨੇਟ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਜੀਵਨ
ਉਹ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁਕਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1976 ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇਤਾ ਵੱਜੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਰਤਨਾ ਪਾਠਕ

**ਰਤਨਾ ਪਾਠਕ ਸ਼ਾਹ** (ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ 1957

ਉਸਨੇ ਸਿਟਕਾਮ *ਸਾਰਾਭਾਈ ਬਨਾਮ ਸਾਰਾਭਾਈ* (2004-2006) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਕੜਖ਼ਾਨ ਸੋਸ਼ਲਾਈਟ, ਮਾਇਆ ਸਾਰਾਭਾਈ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਸਜੀਵ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲ਼ੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ *ਜਾਨੇ ਤੂ...ਯਾ ਜਾਨੇ ਨਾ* (2008), ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ *ਗੋਲਮਾਲ 3* (2010), ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ *ਕਪੂਰ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼* (2016), ਅਤੇ ਬਲੈਕ-ਕਾਮੇਡੀ *ਲਿਪਸਟਿਕ ਅੰਡਰ ਮਾਈ ਬੁਰਖ਼ਾ* (2017), ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ [ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। 

## ਹਵਾਲੇ
[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ
ਐਸ ਜੀ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ

**ਐਸ ਜੀ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ** (1899-1976) ਪੰਜਾਬ  ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿਤਰਕਾਰ ਸੀ। 

ਐਸ ਜੀ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਵੇਰਕਾ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1976
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ

**ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ** ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇਸ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ 19ਵੀਸਦੀ ਵਿੱਚ 
ਕਾਰਲਮਾਰਕਸ

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ:

: ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੇਵਲ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜਦੂਰ ਵਰਗ ਦਾ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਇਹਦੇ ਰੂਪਾਂ, ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਗੌਰ ਕਰਨਾ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ, ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ।

ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਮੰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ "ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ" ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਟੀਚਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਾਲਤਰ ਬੇਨਿਆਮਿਨ ਤੋਂ ਫ਼ਰੈਡਰਿਕ ਜੇਮਸਨ ਤੱਕ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਤਕਰੀਰਾਂ, ਜੋ ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਸਨ, ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ "ਸਮਾਜਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ" ਦੇ ਸਹਿਸੰਬੰਧ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹਨ: ਯਥਾਰਥਵਾਦ, ਜੋ ਬੀਤੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਟਿਪੀਕਲ, ਅਰਥਾਤ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮੁੱਚਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਵਿਵਹਾਰ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਕਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਨਹੀਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਲਾ ਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵੀ ਸੰਪੂਰਨ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਾ ਕਾਇਲ ਸੀ। ਉਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾ ਉਸਦੀ ਖਾਸ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸੁਹਜ ਮੁੱਲ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੇਠਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾਂ ਸਕਦੇ ਹਨ:
* ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ
* ਸਿਆਸੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ
* ਸਰਮਾਇਆ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ
ਸ਼ੀਤਲ ਮੱਲਾਰ

**ਸ਼ੀਤਲ ਮੱਲਾਰ** (ਜਨਮ 23 ਅਪਰੈਲ 1974), ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ, ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ

**ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ** ਜਾਂ **ਪ੍ਰਤੀ ਜੀ ਆਮਦਨ** ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਜਾਂ ਰਾਜ ਆਦਿ ਵਰਗੀ ਆਰਥਿਕ ਇਕਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸਚਤ ਸਮੇਂ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ) ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਔਸਤ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਓਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨਾ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਮੁਚੀ ਆਮਦਨ (ਜੀ . ਡੀ .ਪੀ) ਨੂੰ ਓਥੋਂ ਦੀ ਕੁਲ ਵਸੋਂ ਨਾਲ ਤਕਸੀਮ ਕਰ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਖੁਸਹਾਲੀ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀ ਆਮਦਨ
ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦੇਸ ਦੀ ਵਸੋਂ ਦੀ ਖੁਸਹਾਲੀ ਦੇ ਮਾਪ ਦੰਡ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਦੇ ਮਿਆਰ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ ਨੂੰ ਓਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਓਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਨਿਰੰਜਨ

**ਨਿਰੰਜਨ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਨਿਰ-ਅੰਜਨ, ਯਨੀ ਕਾਲਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਬੇਦਾਗ, ਨਿਰਲੇਪ, ਪਰਮ ਪਦ ਹਸਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਹਰੀਕਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ - ਨਿਰਾ, ਪੂਰਾ, ਸਰਗਰਮ ਸੱਚ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਾਤ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਮਿੱਟੀ ਨਾ ਫਰੋਲ ਜੋਗੀਆ

***ਮਿੱਟੀ ਨਾ ਫਰੋਲ ਜੋਗੀਆ*** ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਆ ਰਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਖ ਭੂਮਿਕਾ ਕਰਤਾਰ ਚੀਮਾਂ, ਅਮਨ ਗਰੇਵਾਲ, ਜਪਤੇਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਮ ਅਵਤਾਰ ਆਰਟ ਫ਼ਿਲਮ ਬੈਨਰ ਅਧੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਕਲਾਕਾਰ
* ਡਾਇਰੈਕਟਰ: ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ
* ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ: ਰਾਮ ਅਵਤਾਰ ਕਲਾ ਫ਼ਿਲਮ
* ਨਿਰਮਾਤਾ: ਰਾਮ ਸਿੱਧੂ
* ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ: ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਬਾਬਾ
* ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਤਾ: ਅਮਰਿੰਦਰ ਲਾਡੀ
* ਕਹਾਣੀ: ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ
* ਪਟਕਥਾ: ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ
* ਵਾਰਤਾਲਾਪ: ਬੈਰੀ ਢਿਲੋ, ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ
* ਸੰਗੀਤ: ਦੇਸੀ ਕ੍ਰਿਊ
* ਬੋਲ: ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ, ਬੰਟੀ ਬਾਨਿਸ,

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Theatrical Trailer
* Mitti Na Pharol Jogiya  
* Mitti Na Pharol Jogiya on PunjabiPortal 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਰਗੇਈ ਕਿਰੋਵ

**ਸਰਗੇਈ ਮਿਰੋਨੋਵਿਚ ਕਿਰੋਵ** () ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਕੋਸਤਰੀਕੋਵ ** (;  &ndash; 1 ਦਸੰਬਰ 1934) ਪਹਿਲੇ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ, ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ
ਕਾਲਾ ਤਾਜ ਮਹਿਲ

**ਕਾਲਾ ਤਾਜ ਮਹਿਲ** (, ਫ਼ਾਰਸੀ/) ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮਕਬਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਮਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਣਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਮਕਬਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਕਾਲੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਰਪੀ ਯਾਤਰੀ ਯਾਂ ਬਾਪਤੀਸਤ ਤਾਵੇਰਨੀਏ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜੋ 1665 ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ ਦਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਯਾਂ ਬਾਪਤੀਸਤ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਕਬਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਰਾਤਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

* ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਕਾਲਾ ਤਾਜ ਮਹਿਲ - ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ" (Black Taj Mahal - A Sufi Love Story) ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ-ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।
* ਅਮਰੀਕੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਬ੍ਰੇਕ ਵਿੱਚ ਹੈਨਰੀ ਪੋਪ ਮਾਈਕਲ ਸਕੋਫ਼ੀਲਡ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਕਬਰਾ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ

**ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ** (;ਬੰਗਾਲੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ 'ਸੋਲਿਲ ਚੌਧਰੀ', 19 ਨਵੰਬਰ 1923 – 5 ਸਤੰਬਰ 1995) ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਕਵੀ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ-ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ **ਸਲਿਲ ਦਾ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ *ਮਧੁਮਤੀ*, *ਦੋ ਬੀਘਾ ਜਮੀਨ*, *ਆਨੰਦ*, *ਮੇਰੇ ਆਪਨੇ* ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
*ਦੋ ਬੀਘਾ ਜ਼ਮੀਨ (1953)
*ਨੌਕਰੀ (1955)
*ਪਰਿਵਾਰ (1956)
*ਮਧੁਮਤੀ (1958)
*ਪਰਖ (1960)
*ਉਸਨੇ ਕਹਾ ਥਾ (1960)
*ਪ੍ਰੇਮ ਪਤ੍ਰ (1962)
*ਪੂਨਮ ਕੀ ਰਾਤ (1965)
*ਆਨੰਦ (1971)
*ਮੇਰੇ ਅਪਨੇ (1971)
*ਰਜਨੀਗੰਧਾ (1974)
*ਛੋਟੀ ਸੀ ਬਾਤ (1975)
*ਮੌਸਮ (1975)
*ਜੀਵਨ ਜ੍ਯੋਤਿ (1976)
*ਅਗਨੀ ਪਰੀਕਸ਼ਾ (1981)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਡੀ ਕੇ ਰਵੀ

**ਡੋਡਾਕੋਪੱਲੂ ਕਰੀਅੱਪਾ ਰਵੀ** (10 ਜੂਨ 1979 – 16 ਮਾਰਚ 1915), ਜਿਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਡੀ ਕੇ ਰਵੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਰਨਾਟਕਾ ਕਾਡਰ ਦੇ 2009 ਬੈਚ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ (ਆਈ ਏ ਐੱਸ) ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਗੁਣੀ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਇਹਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕੋਲਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡੀਸੀ ਵਜੋਂ ਮਿਲੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਿੱਫਰੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਕਨੂੰਨੀ ਰੇਤ ਮਾਫ਼ੀਏ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਮੋਰਚਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਚੌਦਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਗਰੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਖੇ ਤਜਾਰਤੀ ਕਰਾਂ ਦੇ ਵਧੀਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਹਨੇ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਕਤਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਕੀਕੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਈ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ। ਵਧੀਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਮਗਰੋਂ 16 ਮਾਰਚ 2015 ਨੂੰ ਭੇਤ-ਭਰੇ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਰਦਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਡੀ ਕੇ ਰਵੀਕੁਮਾਰ ਦਾ ਬਾਇਓਡਾਟਾ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ ਏ ਐੱਸ ਅਫ਼ਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਜਿਊਣਾ ਮੌੜ

**ਜਿਊਣਾ ਮੌੜ** ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੌੜਾਂ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਇੱਕ ਅਣਖੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ। 

## ਕਹਾਣੀ 
ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਸੀ। ਜਿਉਣੇ ਮੌੜ ਦੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਸਮਾਓਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਗੋਤ ਮਾਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਕਿਸ਼ਨੇ ਨੇ ਵਾਸੂਦੇਵ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਗੌੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਭਾਈ ਬਣੇ ਅਹਿਮਦ ਡੋਗਰ ਨੇ ਲੁੱਟ ਦੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਹੜੱਪ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਕਿਸ਼ਨੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਾਬੀ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਫੜਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਸ਼ਨੇ ਨੂੰ ਅੰਡੇਮਾਨ-ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਕਾਲ਼ੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸਜਾ ਹੋ ਗਈ। ਕਿਸ਼ਨੇ ਨੇ ਜੇਲ ਕੱਟਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਹੱਥ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਘੱਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜੀਊਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦ ਡੋਗਰ ਦੀ ਬੇਈਮਾਨੀ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।

## ਜਿਊਣਾ ਮੌੜ ਕ੍ਰਿਤ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ

ੴਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ॥
ਦੋਹਰਾ॥ 
ਗਣਪਤ ਗੌਰਾਂ ਨੰਦ ਕੋ ਪਗ ਬੰਦਨ ਦਿਨ ਰਾਤ॥ 
ਕਿੱਸਾ ਜੀਉਣੇ ਮੌੜਕਾ ਜਗਤ ਕਰੂੰ ਬਿਖਿਆਤ॥੧॥ ਦੋ ॥ 
ਨਿਕਟ ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਗਰੂਰਦੇ ਕੋਸੋਂ ਹੀਕੀ ਦੌੜ। ਛੋਟਾਸਾਇਕ ਮਾਜਰਾ ਨਾਮ ਗਾਮਕਾ ਮੌੜ॥੨॥ 
ਇਨ ਮੌੜਾਂ ਕੇ ਬੀਚਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਜੀਉਣਾ ਮੌੜ॥
 ਨਾਮੀਹੁਆਧਾੜਵੀਸਗਲੀਬੀਚ ਰਠੌੜ॥੩॥ 
ਜਿਸਦਿਨ ਜੀਉਣਾ ਜਨਮਿਆ ਸੀਗਾ ਕਰੜਾ ਵਾਰ।ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਦਿਤੀ ਜ਼ੁਲਮਦੀ ਘੋਲ ਪਿਲਾਯਾ ਸਾ॥੪॥ 
ਜੀਉਣੇ ਮੌੜ ਦੇ ਬਾਪ ਨੇ ਸੱਦ ਨਜੂਮੀ ਏਕ॥ 
ਪੂਛਾ ਕਰਮ ਨਸੀਬ ਦਾ ਐਸਾ ਕਹਿਣਾ ਨੇਕ॥੫॥
 ਖਰਾ ਸਿਆਣਾ ਜੋਤਸ਼ੀ ਵੇਦ ਵਿਧੀ ਭਰਪੂਰ ॥ 
ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਰਮ ਬਿਬਾਕਦਾ ਨਾਮੀ ਜਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ॥੬॥ 
ਖਟ ਕਰਮੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਮੈਂ ਪੰਡਤ ਜੀ ਪਰਬੀਨ। ਚੌਦਸ ਵਿਦ੍ਯਾ ਕੇ ਧਨੀ ਗੁਨੀ ਗੰਭੀਰ ਅਧੀਨ॥੭॥ 
ਬੇਦ ਸੋਧ ਕੇ ਅਵਲੋਂ ਜੋਤਸ਼ ਲੀਨਾਂ ਦੇਖ।
 ਸੁਣੋ ਜਵਾਬ ਜੋ ਪੂਛਿਆ ਜੀਉਣ ਮੌੜ ਕੇ ਲੇਖ॥੮॥ ਕਬਿੱਤ ॥
 ਹੋਊਗਾ ਜਵਾਨ ਦੁਖ ਦੇਊਗਾ ਜਹਾਨ ਤਾਈਂ ਠੱਗੀ ਯਾਰੀ ਚੋਰੀ ਸਭ ਪਾਪਰੀਤ ਕਰੂਗਾ।ਦਾਰੂ ਮਾਸ ਖਾਊ ਭੋਗਕਰੂ ਸਾਥ ਕੰਜਰੀਦੇ ਰਾਹੀ ਪਾਂਧੀ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਸਭ ਕੋਈ ਡਰੂਗਾ॥ 
ਖਾਉਗਾਹਰਾਮ ਆਠੋਜਾਮ ਜਾਣ ਬੁਝਕਰ ਹੋਇਕੇ ਬੇਦਰਦ ਮਾਲ ਪਾਂਧੀਆਂਦਾ ਹਰੂਗਾ॥ਧਾੜਵੀਲੁਟੇਰਾ ਭਾਰੀ ਹੋਊ ਭਗਵਾਨਸਿੰਘਾਪੰਡਤਪੁਕਾਰੇਅੰਤ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚਮਰੂਗਾ॥

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਫ਼ਰੰਸ ਕਸਾਵਰ ਵਿੰਟਰਹਾਲਟਰ

**ਫ਼ਰੰਸ ਕਸਾਵਰ ਵਿੰਟਰਹਾਲਟਰ** (20 ਅਪਰੈਲ 1805 – 8 ਜੁਲਾਈ 1873) ਜਰਮਨ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਪੇਂਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1805
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜਰਮਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਆਧੁਨਿਕਤਾ

**ਆਧੁਨਿਕਤਾ** ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੜਾਅ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਦਲੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦਾ ਆਗਾਜ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਕਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਦੂਸਰੀ ਲੜਾਈ ਉਪਰੰਤ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1849 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿੱਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਬਾਰ ਸਜਾ ਕੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗਦੀਓ ਲਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਉਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ ਰਾਜ ਉਪਰੰਤ ਬਦਲਵੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਪਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ,ਰਾਜਨੀਤਕ,ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।

## ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਸ਼ਬਦ "ਆਧੁਨਿਕ" ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ "modern" ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਆਧੁਨਿਕ" ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ "ਹੁਣੇ ਵਾਪਰਿਆ"। ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ "ਅਧੁਨਾ"ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹਨ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣ। ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਇਸੇ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ "ਹੁਣ ਹੋਇਆ"। "modern"ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ "latin" ਦੇ ਧਾਤੂ"modo"ਤੋ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ "ਹੁਣੇ"।ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਹੁਣ ਅਰਥਾਤ ਕਾਲ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਖੰਡ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ ਪਰ ਮਨੁਖੀ ਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ।
## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਡਾ ਕੁਮਾਰ ਵਿਕਲ ਅਨੁਸਾਰ,"ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਆਪਣੇ ਉਦੈ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਭੰਗ ਪਰਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਗਹਿ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਪਰਤਿ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2 "ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਮੁਚੇ ਬੋਧ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹਨ" 3 ਡਾ ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਅਨੁਸਾਰ, "ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਰਲ ਸਪਾਟ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸਾਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਭੂਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਤੇ ਦਵੰਦਾਤਮਿਕ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਾਲ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਜਿੰਨਾ ਸੰਕਲਪ ਚੇਤਨਾ"

## ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ
ਯੂਰਪ ਦੀ ਪਰਮਾਣਿਕ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:-
# ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ 
# ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ
# ਵਿਗਿਆਨਿਕਤਾ
# ਉਦਿਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ
# ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ
# ਵਿਸ਼ਵਿਆਪਕਤਾ
# ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ
# ਸਮਾਨਤਾ
# ਸੁਤੰਤਰਤਾ
# ਰਾਜਨੀਤਕ ਚੇਤਨਾ
# ਇਹਲੌਕਿਕਤਾ
# ਸਾਖਰਤਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਧੁਨਿਕਤਾ
ਮਿਰੀਆਮ

**ਮਿਰੀਆਮ** () ਮੂਸਾ ਅਤੇ ਆਰੋਂ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਮਰਾਮ ਅਤੇ ਜੇਚੀਬੇੜ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਕਲੈਸ਼ ਆਫ਼ ਕਲੈਨਸ

***ਕਲੈਸ਼ ਆਫ਼ ਕਲੈਨਸ*** ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿਆਪਕ-ਰਣਨੀਤੀ ਵਾਲ਼ੀ ਬਹੁਖਿਡਾਰੀ (ਮਲਟੀਪਲੇਅਰ) ਆਨਲਾਇਨ ਗੇਮ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ
ਯੂਨਾਨੀ ਲਿਪੀ

**ਯੂਨਾਨੀ ਲਿਪੀ** ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਜਾਂ ਗ੍ਰੀਕ (Ελληνικά IPA: [eliniˈka] ਜਾਂ Ελληνική γλώσσα, IPA: [eliniˈci ˈɣlosa]), ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਨਾਨੀ ਜਾਂ ਗ੍ਰੀਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਬਾਲਕਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਰੋਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਇਤਹਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਲਿਖਤੀ ਇਤਹਾਸ ਦੀਆਂ 34 ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਇਬਲ ਦੇ ਨਿਊ ਟੇਸਟਾਮੇਂਟ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਸਾਇਪ੍ਰਸ ਦੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਰੀਬਨ 2 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਿਖਣ ਲਈ ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਯੂਨਾਨੀ ਵਰਨਮਾਲਾ
ਯੂਨਾਨੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਚੌਵੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਵਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਠਵੀੰ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਸੰਨ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਨਮਾਲਾ ਫੋਨਿਸ਼ਿਆਈ ਵਰਨਮਾਲਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਕਈ ਵਰਨ-ਵਿਵਸਥਾਂਵਾਂ ਇਸੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹਨ। ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਲਿਖਣ ਦੇ ਲਈ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਦੇ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸੀਰਿਅਲ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੋਨੋ ਯੂਨਾਨੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹਨ. ਦੂਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਸਵੀ ਸੰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਕਰਨ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

 

|style="vertical-align:top;"|

|}

## ਮੁੱਖ ਅੱਖਰ
ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਤੇ ਉੰਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪਾਂਤਰਨ ਅੱਖਰ ਨੀਚੇ ਬਣੇ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫੋਨਿਸ਼ਿਆਈ ਅੱਖਰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਸਾਰੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰ ਲਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਚਾਰਨ ਵਿਧੀ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਨਿੱਚੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਉਚਾਰਨ 5ਵੀੰ ਸਦੀ ਤੇ 4ਵੀੰ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਏਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਵੀ ਹਨ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ ਜਾਨ ਵਾਲੇ ਉਚਾਰਨ ਨਿੱਚੇ ਦਿੱਤੇ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

## ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ
## ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਕ
### ਗ੍ਰੀਕ ਤੇ ਕੋਪਟਿਕ
### ਗ੍ਰੀਕ ਵਿਸਤਾਰਤ(ਅਧਿਕਾਰੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਕਨਸੋਰਟੀਅਮ ਕੋਡ ਚਾਰਟ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੀਕ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸਰਾਫ਼ਤ ਗਈ ਤੇਲ ਲੇਨੇ

**ਸਰਾਫ਼ਤ ਗਈ ਤੇਲ ਲੇਨੇ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜੈ ਹੋ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਜੈ ਹੋ*** 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਤੱਬੂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰਾਮਾ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਰਾਮਾ*** ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਟੌਂਸਾ

**ਟੌਂਸਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਖੰਨਾ ਜਰਗ ਰੋਡ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਲੂ-ਰੇ ਡਿਸਕ

**ਬਲੂ-ਰੇ ਡਿਸਕ** () ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ ਡੈਟਾ ਭੰਡਾਰਣ ਤਸ਼ਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਡੀਵੀਡੀ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਚ-ਡੈਫ਼ੀਨਿਸ਼ਨ ਵੀਡੀਓ (1080p) ਭੰਡਾਰਣ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਹੈ। ਇਹ 120 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਵਾਲ਼ੀ ਅਤੇ 1.2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਮੋਟੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਡੀਵੀਡੀ ਅਤੇ ਸੀਡੀ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੀ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸ਼ਤਰੀ ਹੈ। ਆਮ (pre-BD-XL) ਬਲੂ-ਰੇ ਤਸ਼ਤਰੀਆਂ 25 ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਡੈਟਾ ਪ੍ਰਤੀ ਤਹਿ ਭੰਡਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਹਰੀ ਤਹਿ ਡਿਸਕਾਂ 50 ਜੀਬੀ, ਤੀਹਰੀ ਤਹਿ 100 ਜੀਬੀ ਅਤੇ ਚੌਹਰੀ ਤਹਿ ਡਿਸਕਾਂ 128 ਜੀਬੀ ਡੈਟਾ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਬਿਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ, *ਬਲੂ-ਰੇ ਡਿਸਕ*, ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਨੀਲੀ ਲੇਜ਼ਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਡੈਟਾ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਘਣਤਾ ਉੱਪਰ ਭੰਡਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਡੀਵੀਡੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਾਲ ਲੇਜ਼ਰ ਨਾਲ਼ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ। ਬਲੂ-ਰੇ ਡਿਸਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਪਲੇਸਟੇਸ਼ਨ 3, ਪਲੇਸਟੇਸ਼ਨ 4 ਅਤੇ ਐਕਸਬਾਕਸ ਵਨ ਦੀਆਂ ਗੇਮਾਂ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਡਿਸਕ ’ਤੇ 1080p ਰੈਜ਼ਾਲੂਸਨ (1920×1080 ਪਿਕਸਲ) ਤੱਕ ਉੱਚ-ਡੈਫ਼ੀਨਿਸ਼ਨ ਵੀਡੀਓ 60 (59.94) ਫ਼ੀਲਡ ਜਾਂ 24 ਫ਼੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ’ਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਡਿਸਕਾਂ, ਡੀਵੀਡ ਡਿਸਕਾਂ, ਉੱਪਰ ਭੰਡਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵੱਧ-ਤੋਂ-ਵੱਧ ਰੈਜ਼ਾਲੂਸ਼ਨ 480i, (NTSC, 720×480 ਪਿਕਸਲ) ਜਾਂ 576i, (PAL, 720×576 ਪਿਕਸਲ) ਹੈ।

ਇਸ ਡਿਸਕ ਫ਼ਾਰਮੈਟ ਨੂੰ ਬਲੂ-ਰੇ ਡਿਸਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀ ਨੇ ਬਲੂ-ਰੇ ਡਿਸਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਮੂਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪਲੇਅਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਮੂਨਾ ਅਪਰੈਲ 2003 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਨਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜੂਨ 2006 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ

ਉੱਚ-ਡੈਫ਼ੀਨਿਸ਼ਨ ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ ਫ਼ਾਰਮੈਟ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਬਲੂ-ਰੇ ਡਿਸਕ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਐੱਚਡੀ ਡੀਵੀਡੀ ਫ਼ਾਰਮੈਟ ਨਾਲ਼ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਐੱਚਡੀ ਡੀਵੀਡੀ ਬਣਾਉਣ ਪਿਛਲੀ ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀ ਤੋਸ਼ੀਬਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਲੂ-ਰੇ ਡਿਸਕ ਪਲੇਅਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੈਟਾ ਭੰਡਾਰਣ ਵਸੀਲੇ
ਹੈਨਰੀ ਵਾਡਸਵਰਥ ਲਾਂਗਫੈਲੋ

**ਹੈਨਰੀ ਵਾਡਸਵਰਥ ਲਾਂਗਫੈਲੋ ** (27 ਫਰਵਰੀ 1807 – 24 ਮਾਰਚ 1882) ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਕਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਆਦਰਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਪਣਾਉਣਯੋਗ ਅਤੇ ਪੂਰਨ-ਭਾਂਤ ਸਰਬੰਗੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਇਹੀ ਉਸਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਾਂ ਦਾ ਉਹ ਬਹੁਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਵਕ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਕੰਠ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ *ਦ ਵਿਲਡਿੰਗ ਆਫ਼ ਦ ਸ਼ਿਪ* ਨਾਮਕ ਕਵਿਤਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਿੰਕਨ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਥਰੂ ਡਲ੍ਹਕ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਗਿੱਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕੁੱਝ ਪਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੇਵਲ ਇੰਨਾ ਹੀ ਕਹਿ ਸਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਵਚਿਤਰ ਵਰਦਾਨ ਹੈ। ਲਾਂਗਫੈਲੋ ਪਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦਾਂਤੇ ਦੀ ਡਿਵਾਇਨ ਕਮੇਡੀ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ
ਸੱਤ ਬਗਾਨੇ

**ਸੱਤ ਬਗਾਨੇ** ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਦੁਆਰਾ 1988 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਨਿਮਨ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੇ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜੀ, ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੈ ਕੁਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਓਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੰਡੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਜਦ ਸ਼ਰੀਕੇਬਾਜ਼ ਭੰਗੇ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਭੰਗਾ ਅੱਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜੈ ਕੁਰ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਨਾਟਕ ਔਲਖ ਦੇ ਇਕਾਂਗੀ ਨਾਟਕ ਤੂੜੀ ਵਾਲਾ ਕੋਠਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ਲਸ਼ਣਾਤਮਕ ਵਿਸਥਾਰ 
## ਕ
ਇਨਾਟਕ ਨੂੰ ਕੁੱਲ ਤਿੰਨ ਐਕਟ ਅਤੇ 8 ਝਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 
*ਐਕਟ - 5 ਝਾਕੀਆਂਐਕਟ
*ਐਕਟ ਦੂਜਾ - 2 ਝਾਕੀਆਂ
*ਐਕਟ ਤੀਜਾ - 1 ਝਾਕੀ
ਕਲ੍ਹ ਕਾਲਜ ਬੰਦ ਰਹੇਗਾ
ਐਪਿਕ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਐਕਟ ਲਈ ਨਾਟਕਕਾਰ ਨੇ ਹਰ ਝਾਕੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਦੋ ਗੱਭਰੂ ਵਰਤੇ ਹਨ।

## ਪਾਤਰ
ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪਾਤਰ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਨਿਮਨ ਕਿਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਠੇਠ ਮਲਵਈ ਹੈ।

ਜੈ ਕੁਰ, ਬਚਨਾ, ਭੰਗਾ, ਨਾਹਰੀ, ਮਿੰਦੋ, ਕਰਮਾ, ਧਰਮਾ, ਧਿੰਦੀ, ਘੋਗਾ, ਚੰਦੂ ਚੁਗਲ, ਲੱਕੜਚੱਬ, ਮਰਾਝੋ, ਬਲਵੰਤ, ਇੰਦਰ, ਦੋ ਸੂਤਰਧਾਰ ਗੱਭਰੂ, ਪੁਲਿਸ - ਇੱਕ ਥਾਣੇਦਾਰ, ਇੱਕ ਹੌਲਦਾਰ, ਦੋ ਸਿਪਾਹੀ।
ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੋਲੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ

**ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੋਲੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ** (Portuguese orthography) ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਜਿਆਦਾ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਧੁਨੀ ਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪੁਲਿੰਗ ਹਨ।

## ਵਰਨਮਾਲਾ
ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੇ 26 ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਤੇ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰ,ਪੰਜ ਭੇਦਸੂਚਕ ਤੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਵਾਲੇ ਜੁੜਵੇਂ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਯੂਰਪੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਉਚਾਰਨ ਵਿਧੀ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹੈ।
ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਸਰਲ ਤੇ ਸੁਖਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਕੈਟੇਲੋਨੀਆ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ।

:

## ਭੇਦਸੂਚਕ 
ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤਰਾਂ ਦੇ ਭੇਦਸੂਚਕ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਸ(ç),ਆ,ਏ,ਈ,ਓ,ਊ (á, é, í, ó, ú), ਅ, ਏ, ਓ, (â, ê, ô),ਅੰ, ਓਂ [ (ã, õ),ਐ (à)।

:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਰਨਮਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੋਲੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ
ਵਿਸ਼ਵ ਕਵਿਤਾ ਦਿਵਸ

**ਵਿਸ਼ਵ ਕਵਿਤਾ ਦਿਵਸ** 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੁਨੈਸਕੋ ਨੇ ਸਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ, ਲਿਖਣ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੇ ਦਿਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਜਲਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵਿਤਾ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਈ ਵਾਰ 5 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਲੇਕਿਨ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁਦਾਏ ਇਸਨੂੰ ਰੋਮਨ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵੀ ਵਿਰਜਿਲ ਅਤੇ ਅਗਸਤਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਜ ਕਵੀ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਤੇ 15 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦਿਨ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੁਣ ਵੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵੀ 5 ਅਕਤੂਬਰ ਹੈ। ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖ ਅਕਤੂਬਰ ਜਾਂ ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਮਨਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ