ਅਰਨੈਸਟੋ ਕਾਰਦੇਨਾਲ

**ਅਰਨੇਸਟੋ ਕਾਰਡੇਨਲ ਮਾਰਟੀਨੇਜ** (20 ਜਨਵਰੀ 1925 - 1 ਮਾਰਚ 2020) ਇੱਕ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਦਰੀ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਮੁਕਤੀ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਲਨਟੀਨਾਮੇ ਟਾਪੂਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੋਰ ਵੱਧ ਦਸ ਸਾਲ (1965-1977) ਲਈ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਕਦੀਮਵਾਦੀ ਕਲਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਉਹ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆਨ ਸੈਨਡਿਨਿਸਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 1979 ਤੋਂ 1987 ਤੱਕ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੂੰ ਪੋਪ ਜੌਨ ਪੌਲ II ਦੁਆਰਾ 1984 ਵਿੱਚ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਵਰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 2019 ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਰੋਕ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕਾਰਦੇਨਲ ਦਾ ਜਨਮ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਪੁਜਾਰੀ ਫਰਨਾਂਡੋ ਕਾਰਦੇਨਲ ਸੀ। ਉਹ ਕਵੀ ਪਾਬਲੋ ਐਂਟੋਨੀਓ ਕੁਆਦਰਾ ਦੇ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਕਾਰਦੇਨਲ ਨੇ ਮੈਨਾਗੁਆ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1942 ਤੋਂ 1946 ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1947 ਤੋਂ 1949 ਤਕ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। 1949 ਅਤੇ 1950 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਇਟਲੀ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।

ਜੁਲਾਈ 1950 ਵਿਚ, ਉਹ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਅਨਾਸਤਾਸੀਓ ਸੋਮੋਜ਼ਾ ਗਾਰਸੀਆ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਈ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਕਾਰਦੇਨਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੈਥਸਮਨੀ (ਕੈਂਟਕੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ) ਦੇ ਟ੍ਰੈਪਿਸਟ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਵੀ-ਪੁਜਾਰੀ, ਥਾਮਸ ਮਰਟਨ, ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਪਰ 1959 ਵਿਚ, ਉਹ ਕੁਰਨੇਵਾਕਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਚਲਾ ਗਿਆ।

## ਪੁਜਾਰੀ 
ਕਾਰਡੇਨਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਵਿੱਚ 1965 ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਦਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਲਨਟਾਈਨ ਟਾਪੂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਈਸਾਈ, ਲਗਪਗ-ਮੱਠਵਾਦੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ-ਕਿਸਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਕਲੋਨੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਲੇਖਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਲਰਸਨ ਬ੍ਰਾਂਡਟ, ਜੂਲੀਓ ਕੋਰਟਜ਼ਰ, ਅਸਿਲਿਆ ਗੂਲੀਨ, ਅਤੇ ਐਡੀਸ ਮਾਰਗਰੀਟਾ ਕਈ ਵਾਰ ਇਥੇ ਆਈ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿਥੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ *ਏਲ ਈਂਗੇਲਿਓ ਐਨ ਸੋਲਨਟੀਨੇਨਮ* (*El Evangelio en Solentiname*) ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਾਰਡੇਨਲ ਨੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਫਰੇਂਟੇ ਸੈਂਡਨੀਸਟਾ ਡੀ ਲਿਬਰੇਸੀਅਨ ਨੈਕਿਓਨਲ (ਸੈਨਡਿਨਿਸਟਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ, ਜਾਂ ਐਫਐਸਐਲਐਨ) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਨਨਾਸਤੀਓ ਸੋਮੋਜ਼ਾ ਦੇਬਾਈਲੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਨਿਕਾਰਾਗੁਆਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ 
ਸੋਲੇਨਟੀਨੇਮ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਐਫਐਸਐਲਐਨ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਪਣਾਏ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਸਾਲ 1977 ਕਾਰਡੇਨਲ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੋਮੋਜ਼ਾ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੈਨ ਕਾਰਲੋਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸੋਲੇਨਟੀਨੇਮ' ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਰਡੇਨਲ ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ ਭੱਜ ਗਿਆ 
[thumb| 2001 ਵਿੱਚ [ਮਾਨਾਗੁਆ|ਮੈਨਾਗੁਆ ਵਿੱਚ ਕਾਰਡੇਨਲ ]]
19 ਜੁਲਾਈ 1979 ਨੂੰ, ਮੈਨਾਗੁਆ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸੈਨਡਿਨਿਸਟਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ "ਬਦਲਾ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ" ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਫਰਨਾਂਡੋ ਕਾਰਡੇਨਲ ਵੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਦਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪੋਪ ਜੌਨ ਪੌਲ II ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਅਰਨੇਸਟੋ ਕਾਰਡੇਨਲ ਮੈਨਾਗੁਆ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਰਨਵੇ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਇਆ। ਪੋਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਝਿੜਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸੀਹਤ ਦਿੱਤੀ: " ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਰਚ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਮਲੇ ਠੀਕ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ "। 4 ਫਰਵਰੀ 1984 ਨੂੰ ਪੋਪ ਜੌਨ ਪਾਲ II ਨੇ *ਕਾਰਡੇਨਲ* ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮੁਅੱਤਲੀ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਲ ਕੀਤਾ। ਕਾਰਡੇਨਲ 1987 ਤੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬੰਦ ਹੋਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਵਿਤਾ 
ਕਾਰਡੇਨਲ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਸਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, "ਜ਼ੀਰੋ ਆਵਰ" ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੀਲਾ ਆਗੂ ਔਗਸਟੋ ਕੈਸਰ ਸਾਰਡੀਨੋ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਰਡੇਨਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਈ. ਉਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਨਵੀਨਤਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਸਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕਾਰਡੇਨਲ ਨੇ ਇੱਕ *ਪੀਬੀਐਸ ਨਿਊਜ਼ਆਵਰ ਇੰਟਰਵਿਊ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਦੱਸਦਾ ਹੈ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925