open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ

thumb|1970 ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਆਡੀਓ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ 100 ਵਾਟ ਸਟੀਰਿਓ ਆਡੀਓ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ
ਇੱਕ **ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ**, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਜਾਂ **ਐਮਪ **(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **amplifier**) ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਿਗਨਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਇੱਕ ਵਕਤ-ਵੱਖ ਵੋਲਟੇਜ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ)।
ਇੱਕ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਐਪਲੀਟਿਊਡ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਪ੍ਰੈਂਪਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਲਾਭ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇਨਪੁਟ ਲਈ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵੋਲਟੇਜ, ਕਰੰਟ ਜਾਂ ਪਾਵਰ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ।
ਇੱਕ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਇੱਕ ਸਰਕਟ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਵਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਉਪਕਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਡਿਵਾਈਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਰਕਟ ਦਾ ਪੁਰਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਲਈ ਐਮਪਲਾਇਮੈਂਟਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਮਪਲੀਫਾਇਰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਸਿਗਨਲ ਦੀ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਆਡੀਓ ਐਮਪਲੀਫਾਇਰ 20 ਕਿ.एचਜ਼ਿਅ ਤੋ ਘੱਟ ਆਡੀਓ (ਸਾਊਂਡ) ਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਰਐਫ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ 20 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ 300&nbsp;GHz ਵਿਚਕਾਰ ਰੇਡੀਓ ਫ੍ਰੀਕੁਏਂਸੀ ਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੀਕਵੈਂਸੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰਵੋ ਐਮਪਲੀਫਾਇਰ ਅਤੇ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਐਂਪਲੀਏਅਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫਰੈਕਵੈਂਸੀਜ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਸਿੱਧਾ ਚਾਲੂ
ਐਂਪਲੀਫਾਇਰਸ ਨੂੰ ਸਿਗਨਲ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਪਲੇਸਮੇਂਟ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਂਪ-ਸਪਲੀਫਾਇਰ ਦੂਜੇ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਪੜਾਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ: ਪਹਿਲੀ ਵਿਹਾਰਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਡਿਵਾਈਸ ਜੋ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਉਹ ਟ੍ਰਾਈਓਡ ਵੈਕਿਊਮ ਟਿਊਬ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1906 ਵਿੱਚ ਲੀ ਡੀ ਫਾਰੈਸਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ 1912 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਪਹਿਲੇ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
ਐਮਪਲੀਫਾਇਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਲਾਭ, ਆਉਟਪੁੱਟ ਅਤੇ ਇੰਪੁੱਟ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ 
* ਬੈਂਡਵਿਡਥ, ਉਪਯੋਗੀ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 
* ਸਮਰੱਥਾ, ਆਉਟਪੁੱਟ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਪਾਵਰ ਖਪਤ ਵਿਚਕਾਰ ਅਨੁਪਾਤ 
* ਲੀਨੀਅਰਟੀ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤਕ ਇਨਪੁਟ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁਟ ਐਪਲੀਟਿਊਡ ਵਿਚਕਾਰ ਅਨੁਪਾਤ ਉੱਚ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਘੱਟ ਐਪਲੀਟਿਊਡ ਇੰਪੁੱਟ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ 
* ਆਵਾਜ਼, ਆਉਟਪੁਟ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਅਣਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਮਾਨਾ 
* ਆਉਟਪੁੱਟ ਡਾਇਨੈਮਿਕ ਰੇਂਜ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਆਉਟਪੁੱਟ ਪੱਧਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 
* ਸਲਊ ਦਰ, ਆਉਟਪੁੱਟ ਦੇ ਬਦਲਾਵ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰ 
* ਸਮਾਂ ਵਧਾਉਣਾ, ਸਮਾਂ ਕੱਢਣਾ, ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ  
* ਸਥਿਰਤਾ, ਸਵੈ-ਆਲੋਚਨਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ

ਐਮਪਲੀਫਾਇਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਨਪੁਟ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਊਟਪੁੱਟਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਾਰੇ ਐਂਪਲੀਐਫਈਰਾਂ ਕੋਲ ਲਾਭ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੁਣਕ ਕਾਰਕ ਜੋ ਇੰਪੁੱਟ ਸਿਗਨਲ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲਈ ਆਉਟਪੁਟ ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਕੁੱਝ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਲਾਭ ਨੂੰ ਇੰਪੁੱਟ ਵੋਲਟੇਜ (ਵੋਲਟੇਜ ਲਾਭ), ਇਨਪੁਟ ਪਾਵਰ (ਪਾਵਰ ਗੈਨੇਸ) ਲਈ ਆਉਟਪੁੱਟ ਪਾਵਰ, ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ, ਵੋਲਟੇਜ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਜੋਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਨਪੁਟ ਦੀ ਸਮਾਨ ਸੰਪਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਭ ਨੂੰ ਅਨੰਤ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਕਸਰ ਡੈਸੀਬਲਾਂ (ਡੀ ਬੀ) ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।

ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ: ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਟਰ ਅਤੇ ਰੀਸੀਵਰਾਂ, ਉੱਚ-ਵਸਤੂ ("ਹਾਈ-ਫਾਈ") ਸਟੀਰਿਓ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਕੌਪੁਪਟਰਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ, ਅਤੇ ਗਿਟਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਐਮਪਲੀਫਾਇਰ।
ਹਰੇਕ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਯੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੈਕਿਊਮ ਟਿਊਬ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਿਸਟਰ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਟ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ

**ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦੀ ਰਾਇਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ** ਜਾਂ **ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ** ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ, ਮਿਸਰ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਦੇਵੀਆਂ ਮਿਊਜਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਟੋਲੇਮਿਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਵਧੀ ਫੁਲੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 30 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨਾਂ ਦੀ ਮਿਸਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਸ਼ਣ ਹਾਲ, ਮੀਟਿੰਗ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਬਾਗ ਵੀ ਸਨ। ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਮਹਾਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਇਹ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਟੋਲਮੀ ਪਹਿਲੇ ਸੋਟਰ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮੈਸੇਡੋਨੀਅਨ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਮਹਾਨ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਪਾਇਰਸ ਦੇ ਸਕਰੋਲਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਹੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਕਿੰਨੇ ਸਕਰੋਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਥੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਅਨੁਮਾਨ ਇਸਦੀ ਰੇਂਜ 40,000 ਤੋਂ 400,000 ਤਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। 

ਇਹ ਘਟਨਾ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕਰੋਲ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਦਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਇਸਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੌਣ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਇਹ ਵਾਪਰੀ ਸੀ। ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਭੁਚਾਲ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਤਕੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸੰਭਵ ਅੰਸ਼ਕ ਜਾਂ ਪੂਰਨ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 48 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਸ ਕੈਸਰ ਦੀ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਲਗਾਈ ਗਈ ਅੱਗ ਅਤੇ 270 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਰੇਲਿਅਨ ਦਾ ਹਮਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦੇ ਸੇਰਾਪੇਅਮ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨੀ "ਬੇਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਦੇ ਸੁਕਰਾਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੌਪਟਿਕ ਪੋਪ ਥੀਓਫਿਲਸ ਨੇ 391 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਰਾਪਿਅਮ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੁਝ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਵੀ ਸੀ। 

## ਬਣਤਰ 
## ਭੰਡਾਰ 
thumb|Bust of Ptolemy Philadelphus, excavated at the Villa of the Papyri

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* James Hannam: The Mysterious Fate of the Great Library of Alexandria.
* 

Cite journalLast nameKrasner-KhaitFirst nameBarbaraSource dateOctober–November 2001TitleSurvivor: The History of the LibraryURLURL access date6 May 2012
* Papyrus fragment (P.Oxy.1241): An ancient list of head librarians.
* The Straight Dope  Straight Dope Staff Report: "What happened to the great Library of Alexandria?"
* The BBC Radio 4 program *In Our Time* discussed The Library of Alexandria 12.03.2009
* Friends of the Library of Alexandria  (official Mexican site)
* Bibliotheca Alexandrina (official site)
* The Burning of the Library of Alexandria 
* Hart, David B. "The Perniciously Persistent Myths of Hypatia and the Great Library,"  *First Things*, June 4, 2010
* 

Category:CS1 maint: Extra text
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ
ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਬੁਰਸ਼

thumb|ਤਿੰਨ ਟੁੱਥਬਰੱਸ਼
**ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਬੁਰਸ਼** ਜਾਂ **ਟੁੱਥਬਰੱਸ਼** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **toothbrush**) ਇੱਕ ਮੌਲਿਕ ਸਫਾਈ ਵਿਧੀ ਦਾ ਸੰਦ ਹੈ ਜੋ ਦੰਦਾਂ, ਮਸੂੜਿਆਂ ਅਤੇ ਜੀਭ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੱਸਕ ਕਲੱਸਟਰਡ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਕਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਜਿਸ ਦੇ ਟੁੱਥਪੇਸਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਹੈਂਡਲ ਤੇ ਮਾਊਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੂੰਹ ਦੇ ਔਖੀ-ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਟੁੱਥਬਰੱਸ਼ ਵੱਖ ਵੱਖ ਛੱਜੇ ਰੰਗ, ਮਿਸ਼ਰਣ, ਅਤੇ ਫਾਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਦੰਦਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਰਮ ਟੁੱਥਬਰੱਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਖਤ ਬੁਰਸ਼ ਟਿਸ਼ੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਟੁੱਥਬੁਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
### ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬਰੱਸ਼ 
thumb|ਕਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟੁਥਬ੍ਰੂਸ਼ ਦੇ ਮੂੰਹ
ਇਹ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਸਤੀ ਬੁਰਸ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਬਹੁ-ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਪਾਵਰ ਬ੍ਰਸ਼ ਨਿਯਮਿਤ ਸਾਈਡ-ਤੋਂ-ਸਾਈਡ ਬ੍ਰਸ਼ਿੰਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਦੋਂ ਜਿੰਜੀਵਾਈਟਸ ਅਤੇ ਪਲਾਕ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਰਸ਼ ਜਿਆਦਾ ਮਹਿੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟੁੱਥਬੁਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਬਿਰਛਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਾਉ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸਫਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਬ੍ਰਸ਼ਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਲਾਕ ਅਤੇ ਗਿੰਜੀਵਟਾਚ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਰਜ਼ਨ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ
ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਟਾਈਮਰ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਸੂਚਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੁਸ਼ਲ ਸਫਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟੂਥਬਰੱਸ਼ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਸਟੈਂਡਰਡ ਪਾਵਰ ਟੂਥਬੁਰਸ਼, ਸੋਨਿਕ ਟੁੱਥਬਰੱਸ਼, ਜਾਂ ਅਲਟਰੋਨੇਸਨਿਕ ਟੁੱਥਬਰੱਸ਼। ਕੋਈ ਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟੌਥਬਰਸ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਟੁੱਥਬੁਰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੰਦ-ਬ੍ਰਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਸੁਣਨਯੋਗ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਰੇਂਜ (20 ਹਜ ਤੋਂ 20,000 ਹਜਰਤ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੋਨਿਕ ਟੁੱਥਬੁਰਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਿਡਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਟੁੱਥਬੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਲਟਰਨੇਸਨ ਟੁੱਥਬਰੱਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਅਮੇਰਿਕਨਾਸਿਕ ਟੁੱਥਬਰੱਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਗਾਸੋਨੈਕਸ ਅਤੇ ਅਤਿਰੇਰੋ, ਦੋਵਾਂ ਧੁਨਾਂ ਅਤੇ ਅਲਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਹਨ।

### ਇੰਟਰਡੈਂਟਲ ਬੁਰਸ਼ 
thumb|ਇੰਟਰਡੈਂਟਲ ਬੁਰਸ਼
ਇੱਕ ਇੰਟਰਡੈਂਟਲ ਜਾਂ ਇੰਟਰਪਰੈਕਸੀਮਲ ("ਪ੍ਰੌਕਸੀ") ਬੁਰਸ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬੁਰਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੁਨਰ ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਐਂਗਲਡ ਪਲਾਸਟਿਕ ਹੈਂਡਲ ਜਾਂ ਇੱਕ ਇੰਟੀਗਰਲ ਹੈਂਡਲ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਡੈਂਟਲ ਬ੍ਰੇਸਿਜ਼ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਤਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੰਦ ਬ੍ਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਇੰਟਰਡੈਂਟਲ ਬਰੱਸ਼ਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਇਕੱਲੇ ਦੰਦ ਬ੍ਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੋਹਾਂ ਪਲਾਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਗਿੰਿਵਾਈਵਾਈਟਸ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਦੰਦ ਬ੍ਰਸ਼ ਨਾਲ ਰਗੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰੌਸ ਨਾਲੋਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰੌਸ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਲਾਕ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਤ ਰੀਵਿਊ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧੂਰੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ।

### ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਟੁਥਬਰੱਸ਼ 
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਟੁੱਥਬ੍ਰਸ਼ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਬੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹਨ।

ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਕੁੱਝ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਾਇਓਗ੍ਰੇਗਰੇਬਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਬਦਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ।
ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਟੂਲਬਰੱਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੇ ਹੈਂਡਲ (ਅਕਸਰ ਬਾਂਸ) ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਵਿਸਕੌਸ ਜਾਂ ਸੂਰ ਦੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
Category:CS1 maint: Multiple names: authors list
ਖਗੋਲਯਾਤਰੀ

ਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਖਗੋਲਯਾਤਰੀ ਬਰੂਸ ਮਕਕੈਂਡਲੈਸ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ]]

**ਖਗੋਲਯਾਤਰੀ** ਜਾਂ **ਪੁਲਾੜਯਾਤਰੀ** ਜਾਂ **ਖਗੋਲਬਾਜ਼** ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾ ਕੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਪੁਲਾੜ ਸੋਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੁਲਾੜਯਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਪੁਲਾੜ-ਯਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

17 ਨਵੰਬਰ 2017 ਤੋਂ 36 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੁੱਲ 552 ਵਿਅਕਤੀ 100 ਕਿ.ਮੀ. ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ ਦੀ ਉਡਾਨ ਭਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 549 ਵਿਅਕਤੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਧੁਰੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਰੂਸੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਯੂਰੀ ਗਗਾਰਿਨ ਸੀ। ਉਹ 12 ਅਪਰੈਲ, 1961 ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੰਨ ਉੱਪਰ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨੀਲ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ ਅਤੇ ਬਜ਼ ਆਲਡਰਿਨ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 20 ਜੁਲਾਈ, 1969 ਨੂੰ ਚੰਨ ਉੱਪਰ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 1972 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਨ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।

ਖਗੋਲਯਾਤਰੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਯੁਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੈਨਜ਼ੋਊ ਉੱਪਰ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਲਾੜ ਅੱਡਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
 ਉੱਪਰ ਸਵਾਰ ਐਲਨ ਸ਼ੈਪਰਡ]]
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਨਸਾਨੀ ਖਗੋਲਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਨ। ਐਫ਼.ਏ.ਆਈ. (FAI) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਡਾਨ ਜਿਹੜੀ 100 ਕਿ.ਮੀ. ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਖਗੋਲਯਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 50 ਕਿ.ਮੀ. ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ ਤੇ ਉਡਾਨ ਭਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਐਸਟ੍ਰੋਨਾੱਟ ਬੈਜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

### ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਮੀਲਪੱਥਰ
ਰੂਸੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਲੇਰੀ ਪੋਲਯਾਕੋਵ ਦੁਆਰਾ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਗਏ 438 ਦਿਨ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
*ਨੀਲ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ
*ਯੂਰੀ ਗਗਾਰਿਨ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* https://www.nasa.gov/hrp/bodyinspace
* NASA: How to become an astronaut 101 
* List of।nternational partnership organizations 
* Encyclopedia Astronautica: Phantom cosmonauts
* collectSPACE: Astronaut appearances calendar
* spacefacts Spacefacts.de
* Manned astronautics: facts and figures
* Astronaut Candidate Brochure online 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਾਸਲਾਵ ਹਾਵੇਲ

**ਵਾਸਲਾਵ ਹਾਵੇਲ** (; 5 ਅਕਤੂਬਰ, 1936 18 ਦਸੰਬਰ 2011) ਇੱਕ ਚੈੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1989 ਤੋਂ 1992 ਵਿੱਚ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਭੰਗ ਤਕ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੈਕ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ1993 ਤੋਂ 2003 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਚੈੱਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ, ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਵਸਰਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬੁਰਜ਼ਵਾ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਕਾਰਨ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀ। ਹਵੇਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਰਾਗ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਵੇਲ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦ ਗਾਰਡਨ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਦ ਮੈਮੋਰੈਂਡਮ ਵਰਗੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਬਸਰਡ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਪਰਾਗ ਸਪਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਅਤੇ ਚੈਕੋਸਲਵਾਕੀਆ ਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਲੈਕਲਿਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਾਰਟਰ 77 ਅਤੇ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫਸਾਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਿਦਰੋਹੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗੁਪਤ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਕੈਦ ਕੱਟੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1979 ਅਤੇ 1983 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਲਗਪਗ ਚਾਰ ਸਾਲ ਕੈਦ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੀ।

1989 ਦੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਮਖਮਲੀ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਹਵੇਲ ਦੀ ਸਿਵਿਕ ਫੋਰਮ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਇਨਕਲਾਬ ਨਾਲ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਹੋਂਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਸਲੋਵਾਕ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਭਾਰੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਾਵੇਲ ਨੇ ਵਾਰਸੋ ਪੈਕਟ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਾਟੋ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲੋਵਾਕ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੁਡੈਟੇਨ ਜਰਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੇਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਸਲੂਕ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੈਦ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼, ਇਹ ਸਭ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਨਾਲੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਹਵੇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਬੌਧਿਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਕਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅੰਤਹਕਰਨ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਬਾਰੇ ਪਰਾਗ ਐਲਾਨਨਾਮਾ, VIZE 97 ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੋਰਮ 2000 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਨਫਰੰਸ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਮਿਲੋਸ਼ ਫ਼ੋਰਮੈਨ

**ਜੈਨ ਤੋਮਾਸ਼** "**ਮਿਲੋਸ਼**" **ਫ਼ੋਰਮੈਨ** (; 18 ਫ਼ਰਵਰੀ 1932 – 13 ਅਪਰੈਲ 2018) ਇੱਕ ਚੈੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1968 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੀ ਨਵੀਨ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ 1967 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਦ ਫ਼ਾਇਰਮੈਨਜ਼ ਬਾਲ* ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੂਬਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਾੜੀ ਸਮਾਜਿਕ ਘਟਨਾ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪੀ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਤੇ ਕਰਾਰੀ ਸੱਟ ਮਾਰਦੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਤੇ ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਦੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪਬੰਦੀ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ *ਵਨ ਫ਼ਲਿਊ ਓਵਰ ਦ ਕੁਕੂਜ਼ ਨੈਸਟ* ਅਤੇ *ਅਮੇਡੀਅਸ* ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। *ਵਨ ਫ਼ਲਿਊ ਓਵਰ ਦ ਕੁਕੂਜ਼ ਨੈਸਟ* ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ (ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ, ਮੁੱਖ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ, ਮੁੱਖ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ) ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ *ਇਟ ਹੈਪਨਡ ਵਨ ਨ੍ਹਾਈਟ* (1934) ਅਤੇ *ਦ ਸਾਇਲੈਂਸ ਔਫ਼ ਦ ਲੈਂਬਸ* (1991) ਹਨ।

ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਦ ਪੀਪਲ ਵਰਸਜ਼ ਲੈਰੀ ਫ਼ਲਿੰਟ* (1996) ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ, ਕਾਨ੍ਹਸ, ਬਰਲਿਨਾਲੇ, ਬਾਫ਼ਟਾ, ਸੀਜ਼ਰ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਚੈਕ ਲਾਇਨ ਦੇ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਮਿਰੋਸਲਾਵ ਔਂਡਰੀਸੇਕ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦੋਸਤ ਇਵਾਨ ਪਾਸਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਨੇ ਇੱਕ ਮੌਨ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਸੇਮਾਫ਼ੋਰ* ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸੇਮਾਫ਼ੋਰ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* 
*
*Bibliography of books and articles about Forman  via UC Berkeley Media Resources Center
*Interview with Milos Forman: Defender of the Artist and the Common Man 
*Miloš Forman  profile

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਲੀ ਟਰੀਵਿਨੋ

**ਲੀ ਬੱਕ ਟਰੀਵਿਨੋ** (ਜਨਮ 1 ਦਸੰਬਰ, 1939) ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਗੋਲਫਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗੋਲਫ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 1981 ਵਿਚ ਵਰਲਡ ਗੋਲਫ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਟ੍ਰੇਵਿਨੋ ਨੇ ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ 29 ਪੀ.ਜੀ.ਏ.ਟੂਰ ਈਵੈਂਟਸ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਯੂਐਸ ਓਪਨ, ਦ ਓਪਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪੀ.ਜੀ.ਏ. ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਉਹ ਮੈਕਸੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਈਕਨ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਉਸਨੂੰ "ਗੋਲਫ ਮੇਕਸ" ਅਤੇ "ਸੁਪਰਮੇਕਸ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਗੋਲਫਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਪਨਾਮ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਟ੍ਰੇਵਿਨੋ ਦਾ ਜਨਮ ਮੈਕਸੀਕਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਡੱਲਾਸ, ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੁਆਨੀਟਾ ਟ੍ਰੇਵਿਨੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਜੋ ਟ੍ਰੇਵਿਨੋ,ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਲਿਆ। ਟਰੀਵਿੰਨੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਜੋਸਫ ਟ੍ਰੇਵਿਨੋ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਅਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਟਰੀਵਿੰਨੋ ਕਦੇ ਸਕੂਲੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਟ੍ਰੇਵਿਨੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਦੋਂ ਗੌਲਫ ਖੇਡਣ ਲੱਗਿਆ ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਗੋਲਫ ਗੇਂਦਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡੱਲਾਸ ਐਥਲੈਟਿਕ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ। ਟਰੀਵਿੰਨੋ ਕੰਮ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ $ 30 ਇੱਕ ਕੈਡੀ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀ ਸ਼ਾਈਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਾਏ। ਉਹ ਗੋਲਫ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਡੀਅਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਛੇਕ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਭਿਆਸ ਸ਼ਾਟਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਘਾਹ (ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ' ਤੇ 'ਟੈਕਸਸ ਹਰਪੈਨ' ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨਾਲ ਬੇਅਰ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟ੍ਰੇਵਿਨੋ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ  ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਸਵਿੰਗ ਵਿਧੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲੲੀ ਉਸਨੇ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।  ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਯੰਤਰਿਤ 'ਫੇਡ' ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਖਾਸ ਸ਼ਾਟ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਟ-ਟੂਕਾਂ ਵੀ ਬਣਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਗੋਲਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ' ਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅੰਕੜੇ
### ਨਤੀਜੇ ਟਾਈਮਲਾਈਨ
CUT = missed the halfway cut
"T" indicates a tie for a place.

### ਸੰਖੇਪ
*ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਗਾਤਾਰ ਕਟੌਤੀ - 16 (1969 ਓਪਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ - 1973 ਪੀ.ਜੀ.ਏ.)
* ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਟ੍ਰੀਕ - 2 (ਸੱਤ ਵਾਰ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਪੀਟਰ ਗੇਡ

**ਪੀਟਰ ਹੋਗ ਗੇਡ** (ਜਨਮ 14 ਦਸੰਬਰ, 1976 ਨੂੰ ਅਲਬੋਰਗ, ਡੈਨਮਾਰਕ) ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਡੈਨਿਸ਼ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਕਾਪਨਹੈਗਨ ਵਿਖੇ ਹੋਲਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੈਮਿਲਾ ਹੋਗ ਹੈਂਡਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।

ਗੇਡ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਓਪਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਸਿੰਗਲ ਖ਼ਿਤਾਬ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਤਾਜ ਜਿੱਤੇ। 1998 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੇ 22 ਗ੍ਰਾਂਸ-ਪ੍ਰਿਕਸ ਟਾਈਟਲਜ਼ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। 22 ਜੂਨ, 2006 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਉਸਨੂੰ ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਓਪਨ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਓਪਨ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਿਲਿਆ।

2012 ਦੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਓਪਨ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੇਡ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।

## ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੇਡਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇਜ਼ ਹਮਲਿਆਂ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਫੁੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਧੋਖਾ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਫਲ "ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਸ਼ਾਟ" (ਰੈਕੇਟ ਦਾ "ਡਬਲ ਐਕਸ਼ਨ") ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਰਮ ਭਰੇ ਸ਼ਾਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਵਰਸ ਫੋਰਹੈਂਂਡ ਅਤੇ ਬੈਕਹੈਂਡ ਤੋਂ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਅੰਕੜੇ
### ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼
#### 2011
2011 ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ – ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਿੰਗਜ਼

#### 2010
2010 ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐੱਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ - ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਿੰਗਜ਼

#### 2009
2009 ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐੱਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ - ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਿੰਗਜ਼

#### 2008
2008 ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐੱਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ - ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਿੰਗਜ਼

#### 2007
2007 ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐੱਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ - ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਿੰਗਜ਼

## ਓਲੰਪਿਕਸ
ਗੇਡ ਨੇ ਚਾਰ ਗਰਮੀ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕਸ (2000, 2004, 2008 ਅਤੇ 2012) ਵਿੱਚ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

### 2000
ਉਹ 2000 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਚੀਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਜੀ ਸ਼ਿਨਪੇਂਗ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਤਮਗੇ ਮੈਚ ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੀਨੀ ਖਿਡਾਰੀ ਜ਼ਿਆ ਜ਼ਿਆਨਜੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ।

### 2004
2004 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੇਈ ਦੇ ਚਾਈਨ ਯੂ-ਸ਼ੇਓ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਖਿਲ ਕੰਟੇਕਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਗੇਡ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਤੌਫਿਕ ਹਿਦਾਇਤ ਨੇ 15-12, 15-12 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।

### 2008
ਗੇਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੈਡਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵੱਡੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਬੀਜਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਕੋਚਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੇਡ ਨੇ 2008 ਦੇ ਪੇਇਚਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਨਾਬਿਲ ਲਾਸਮੀਰੀ ਨੂੰ 21-6, 21-4 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਤੀਜੇ ਰਾਊਂਡ ਗੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਜੀ ਸਤੋ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾ ਸੈੱਟ 21-19 ਨਾਲ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੇਡ ਨੂੰ ਮਾਤ ਪਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੋਜੀ ਸਤੋ ਨੇ ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 2 ਮੈਚ ਪੁਆਇੰਟ 18-20 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੇਡੇ ਨੇ ਸੈੱਟ 22-20 ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸੈੱਟ 21-15 ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਗੇਡ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਲੀਨ ਡੈਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।

### 2012
2012 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਆਰਟਰ-ਫਾਈਨਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਚੇਂਨ ਲੌਂਗ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਕਾਸ

thumb|*ਹੋਮੋ ਸੇਪੀਅਨਜ਼*
**ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਕਾਸ** ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵੱਲ ਤੁਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ - ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਨਸ ਹੋਮੋ ਦੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ - ਅਤੇ ਹੋਮੋ ਸੈਪੀਅਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਮੀਨਿਡ ਪਰਿਵਾਰ, ਮਾਨਵਹਾਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਡਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦੋਪਾਇਆਪਣ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਾਈਮੇਟੌਲੋਜੀ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੇਲਿਆਨਟੌਲੋਜੀ, ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਈਥੋਲੋਜੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਭਰੂਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 8.5 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਗਰਲੇ ਕਰੇਟੇਸੀਅਸ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪਥਰਾਟ ਲਗਭਗ 5.5 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਲੀਓਸੀਨ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ।

ਹੋਮੀਨੋਈਡੀਆ (ਏਪਸ) ਸੁਪਰਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹੋਮੀਨੀਡਾਏ ਪਰਿਵਾਰ 15-20 ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਈਲੋਬੈਟਿਡਾਏ (ਗਿੱਬਨ) ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਨ ਏਪਸ (ਉਪ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਮੀਨਿਨਾਏ) 14 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰੰਗੁਟਾਨਾਂ (ਪੌਂਗਿਨਾਏ) ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੋਮੀਨਿਨੀ ਕਬੀਲੇ (ਮਾਨਵ, ਆਸਟਰਾਲੋਪਿਥੇਸਾਈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਦੋਪਾਏ ਅਤੇ ਚਿੰਪਾਜ਼ੀ) 9 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਗੋਰੀਲਿਨੀ ਕਬੀਲਿਆਂ (ਗੋਰੀਲਿਆਂ) ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ; ਅਤੇ, ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ, ਉਪਕਬੀਲੇ ਹੋਮੀਨੀਨਾ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੋਪਾਏ ਪੂਰਵਜਾਂ) ਅਤੇ ਪਾਨੀਨਾ (ਚਿੰਪਸ) ਤੋਂ 7.5 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ ਸੀ। 

## ਸਰੀਰ-ਰਚਨਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ 
thumb|500x500px|ਹੋਮੀਨੋਇਡਜ਼ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਪੁਰਖੇ ਦੀ ਔਲਾਦ ਹਨ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਪੈਂਜੀਆਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਂਝੇ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ, ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ, ਸਰੀਰਕ, ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਬਦਲਾਓ ਆਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹਨ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ, ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਔਂਟੋਜਨੀ (ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਭਰੂਣ ਪੂਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਧ ਜਾਣਾ), ਅਤੇ ਲਿੰਗੀ ਬਿਖਮਰੂਪਤਾ ਦਾ ਘਟ ਜਾਣਾ। ਇਹਨਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ। ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਕੜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਤਬਦੀਲੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਐਚ. ਇਰੈਕਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਕੜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਤਬਦੀਲੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਐਚ.ਇਰੈਕਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

### ਬਾਈਪੈਡਲਿਜ਼ਮ (ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ) 
ਬਾਈਪੈਡਲਿਜ਼ਮ ਹੋਮੀਨਿਡ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਨੁਕੂਲਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਈਪੈਡਲ ਹੋਮੀਨਿਡਾਂ ਦਾਨ ਸਾਂਝੀਆਂ ਪਿੰਜਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਨਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੋਪਾਇਆਵਾਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹੋਮੀਨਿਨ ਨੂੰ,  *ਸਾਹੇਲਐਂਥਰੋਪਸ* ਜਾਂ *ਓਰੌਰਿਨ*,  ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ 6 ਤੋਂ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਏ ਸੀ।ਗੈਰ-ਬਾਈਪੈਡਲ ਨਕਲ-ਵਾਕਰ, ਗੋਰੀਲਾ ਅਤੇ ਚਿੰਪਾਜ਼ੀ, ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਮੀਨਿਨ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਲਈ *ਸਾਹੇਲਐਂਥਰੋਪਸ* ਜਾਂ ਓਰੌਰਿਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। *ਆਰਡੀਪਿਥੇਕਸ*, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੋ-ਪਾਇਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਆਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
ਜੇ. ਪਾਲ ਗੈੱਟੀ

**ਜੀਨ ਪਾਲ ਗੈੱਟੀ** (15 ਦਸੰਬਰ 1892 ਤੋਂ 6 ਜੂਨ, 1976) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ-ਬਰਤਾਨਵੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੰਨ੍ਹ 1942 ਵਿੱਚ *ਗੈੱਟੀ ਆਇਲ ਕੰਪਨੀ* ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1957 ਵਿੱਚ *ਫਾਰਚੂਨ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 1966 ਵਿੱਚ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਰਿਕਾਰਡਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਨ $ 1.2 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਨਿੱਜੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।

ਗੈੱਟੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤੂਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ, ਉਸਦੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਖੇ ਜੇ. ਪਾਲ ਗੈੱਟੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 661 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਉਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਜੇ. ਪਾਲ ਗੈੱਟੀ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਟਰੱਸਟ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਕਲਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇੲ ਇਹ ਜੇ. ਪਾਲ ਗੈੱਟੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਦੀ ਗੈੱਟੀ ਸੈਂਟਰ, ਗੈੱਟੀ ਵਿਲਾ, ਗੈੱਟੀ ਫਾਂਊਂਡੇਸਨ, ਗੈੱਟੀ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਗੈੱਟੀ ਕੰਨਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ
ਗੈੱਟੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਨੀਆਪੋਲਿਸ, ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਵਿਖੇ ਜਾਰਜ ਗੈੱਟੀ, ਜੋ ਬੀਮਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਕਪਸਰਸਨ ਰਾਈਸ਼ਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਗੈੱਟੀ 10 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜਾਰਜ ਗੈਟਟੀ ਨੇ ਬਾਰਟਲਸਵਿਲੇ, ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਵਿੱਚ 1100 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਖਣਿਜ ਅਧਿਕਾਰ ਖਰੀਦੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਗੈੱਟੀ ਨੇ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖੂਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਜੋ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 100,000 ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਨਵੇਂ ਕਰੋੜਪਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਜਾਜਰਗੈੱਟੀ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਦੀਆਂ ਕਠੋਰ ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲਾ ਗ14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੈੱਟੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਹਾਰਵਰਡ ਮਿਲਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ "ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਗੈੱਟੀ" ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਪੈਨਿਸ਼, ਗ੍ਰੀਕ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਫਿਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ,ਪਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। 1910 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ 28 ਨਵੰਬਰ, 1912 ਨੂੰ ਗੈੱਟੀ ਨੇ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਲੀਅਮ ਹਾਵਰਡ ਟੇਫੈਟ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਗਡਾਲੇਨ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਟਿਊਟਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮਾਗਡਾਲੇਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਈਨਗ੍ਰੈਂਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ", ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਐਡਵਰਡ ਅੱਠਵਾਂ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1914 ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਜੂਨ 1914 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਿਰਾਮਿਡ

**ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਿਰਾਮਿਡ** ਤਿਉਤੀਵਾਕਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਪੱਗ 200 ਈਸਵੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੈਸੋਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਐਵਨਿਊ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਅਤੇ ਸਿਉਡਾਡੇਲਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਕੈਰੋ ਗੋਰਡੋ ਦੀ ਓਟ ਵਿਚ, ਇਹ ਪਿਰਾਮਿਡ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਿਰਾਮਿਡ
thumb|ਤਿਉਤੀਵਾਕਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਿਰਾਮਿਡ
ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਿਰਾਮਿਡ ਨਾਮ ਐਜ਼ਟੈਕਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤਿਉਤੀਵਾਕਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਇਥੇ ਆਇਆ ਸੀ; ਤਿਉਤੀਵਾਕਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿਰਾਮਿਡ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਅਗਿਆਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਰੀਬ 100 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਪੜਾਅ ਇਸ ਪਿਰਾਮਿਡ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵਾਲੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੈ ਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਦੌਰ ਉਸਾਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ: 224.942 ਮੀਟਰ (738 ਫੁੱਟ) ਆਰ ਪਾਰ ਅਤੇ 75 ਮੀਟਰ (246 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਿਰਾਮਿਡ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਗੀਜ਼ਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ (146 ਮੀਟਰ) ਦੇ ਅੱਧ ਨਾਲੋਂ ਦੋ ਕੁ ਮੀਟਰ ਹੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਜਗਵੇਦੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਚੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੀ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਸਡਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੂੰ ਪਿਰਾਮਿਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੱਗਪੱਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਸੀਉਦਾਦੇਲਾ ਅਤੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਦਾ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਿਉਤੀਵਾਕਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਚੂਨੇ ਦਾ ਪਲਾਸਟਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੰਗ ਦੇ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰ ਛਾਪੇ। ਭਾਵੇਂ ਪਿਰਾਮਿਡ ਸਦੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਪੇਂਟ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਦਿੱਸਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੈਗੁਆਰਾਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪੰਜੇ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਪਿਰਾਮਿਡਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿੰਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ। 

ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਰਾਮਿਡ ਨੇ ਤਿਉਤੀਵਾਕਾਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਬੂਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸਾਈਟ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਤਬਾਹੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਜੋੜਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। 

## ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਮਾਪ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ 
thumb|ਪਿਰਾਮਿਡ ਦਾ ਮਾਡਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਪਿਰਾਮਿਡ
ਗ੍ਰਿਮ ਭਰਾ

thumb|228x228px|1856 ਵਿੱਚ ਐਲੀਸਾਬੈਥ ਜੇਰੀਚਾਉ-ਬਾਉਮਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਲਹੇਮ ਗ੍ਰਿਮ (ਖੱਬੇ) ਅਤੇ ਜੈਕਬ ਗ੍ਰਿਮ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ।
**ਗ੍ਰਿਮ** **ਭਰਾ** ('** ਜਾਂ **'), ਜੈਕਬ ਅਤੇ ਵਿਲਹੇਮ ਗ੍ਰਿਮ, ਜਰਮਨ ਵਿਦਵਾਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੋਜਕਾਰ, ਕੋਸ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਧਾਰਾ ਇਕੱਠੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕਈ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਈ ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਸਿੰਡਰੇਲਾ" (""), "ਡੱਡੂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ" (""), "ਹੰਸ-ਕੁੜੀ" ("ਮਰ Gänsemagd"), "ਹੈਂਸਲ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟਲ" (""), "ਰਪੁੰਜ਼ਲ", "ਰੰਪਲਸਟਿਲਸਕਿਨ" (""), "ਸਲੀਪਿੰਗ ਬਿਊਟੀ" (""), ਅਤੇ "ਸਨੋਅ ਵਾਈਟ" ("")। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਂ *ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿੱਸੇ* (''''), 1812 ਅਤੇ 1815 ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਜੈਕਬ ਲੁਡਵਿਗ ਕਾਰਲ ਗ੍ਰਿਮ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਜਨਵਰੀ 1785 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਵਿਲਹੇਮ ਕਾਰਲ ਗ੍ਰਿਮ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਫਰਵਰੀ 1786 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਭਾਈ ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ (ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ) ਦੇ ਸੂਬੇ ਲੈਂਡਗਰਾਵੀਏਟ ਆਫ਼ ਹੈਸੇ-ਕਾਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨਾਉ ਵਿਖੇ ਫਿਲਿਪ ਵਿਲਹੇਮ ਗ੍ਰਿਮ ਅਤੇ ਡੋਰੋਥਿਆ ਗ੍ਰਿਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਨੌ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੱਚੇ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਦੀ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

### ਕਾਸਲ 
ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈ ਮਾਰਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਗਏ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਛੋਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੱਸ 200 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਨਿਚਲੇ ਤਬਕੇ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਜੀਫ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਰ ਗ੍ਰਿਮ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਂਝੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਤਿਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਾਂ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
*
*
*  Translated by Edgar Taylor and Marian Edwardes.
* . Translated by Margaret Raine Hunt.
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ
ਬੌਬ ਫ਼ੌਸ਼ੇ

**ਰੌਬਰਟ ਲੁਈ ਫ਼ੌਸ਼ੇ** (23 ਜੂਨ, 1927 – 23 ਸਤੰਬਰ, 1987) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਂਸਰ, ਸੰਗੀਤਕ ਥੀਏਟਰ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚਾਰਲਸ ਗ੍ਰਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ *ਦ ਰਿਫ਼ ਬ੍ਰਦਰਜ਼* ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠਾਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ। ਉਸਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲੱਗਣ ਤੇ ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ *ਟਫ਼ ਸਿਚੂਏਸ਼ਨ* ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਫ਼ੌਜੀ ਅਤੇ ਨੌਸੈਨਾ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੇ ਪੈਸੀਫ਼ਿਕ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਨਾਚ ਸਹਿਯੋਗੀ *ਮੇਰੀ ਐਨ ਨਾਈਲਸ* (1923–1987) ਨਾਲ ਕੀਤੇ *ਕਾਲ ਮੀ ਮਿਸਟਰ* ਨੇ ਉਹ ਡੀਨ ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਜੈਰੀ ਲੂਈਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਅਤੇ ਨਾਈਲਸ 1950-51 ਦੇ ਸ਼ੈਸਨ ਵਿੱਚ *ਯੂਅਰ ਹਿੱਟ ਪਰੇਡ* ਦੇ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ੋਅ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਲੂਈਸ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਪੀਅਰੀ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲਗੇਟ ਕੌਮੇਡੀ ਆਵਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। 1986 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੈਰੀ ਨੇ ਮੇੇਰੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ।

ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਨੂੰ ਐਮ.ਜੀ.ਐਮ. ਦੁਆਰਾ 1953 ਵਿੱਚ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਕ੍ਰੀਨ ਉੱਪਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ *ਗਿਵ ਏ ਗਰਲ ਏ ਬਰੇਕ*, *ਦ ਅਫ਼ੇਅਰਸ ਔਫ਼ ਡੌਬੀ ਗਿਲੀਸ* ਅਤੇ *ਕਿਸ ਮੀ ਕੇਟ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 1953 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਖ਼ਰੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਦੌਰਾਨ ਬਰੌਡਵੇਅ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
* *ਦ ਅਫ਼ੇਅਰਸ ਔਫ਼ ਡੌਬੀ ਗਿਲੀਸ*, 1953 (ਅਦਾਕਾਰ)
* *ਗਿਵ ਏ ਗਰਲ ਏ ਬਰੇਕ*, 1953 (ਅਦਾਕਾਰ)
* *ਕਿਸ ਮੀ ਕੇਟ*, 1953 (ਅਦਾਕਾਰ)
* *ਵ੍ਹਾਈਟ ਕ੍ਰਿਸਮਸ*, 1954 (ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ)
* *ਮਾਈ ਸਿਸਟਰ ਈਲੀਨ*, 1955 (ਅਦਾਕਾਰ/ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ)
* *ਦ ਪਜਾਮਾ ਗੇਮ*, 1957 (ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ)
* *ਡੈਮ ਯੈਂਕੀਸ*, 1958 (ਡਾਂਸਰ/ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ)
* *ਸਵੀਟ ਚੈਰਿਟੀ*, 1969 (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ/ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ)
* *ਕੈਬਰੇ*, 1972 (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ/ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ)
* *ਲੈਨੀ*, 1974 (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)
* *ਦ ਲਿਟਲ ਪ੍ਰਿੰਸ*, 1974 (ਅਦਾਕਾਰ/ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ)
* *ਥੀਵਸ*, 1977 (ਅਦਾਕਾਰ)
* *ਆਲ ਦੈਟ ਜੈਜ਼*, 1979 (ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ/ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ/ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ)
* *ਸਟਾਰ 80*, 1983 ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ/ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)

## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* 
* 
* 
* Archival footage of Ann Reinking and Gary Chryst performing in Bob Fosses's *Big Noise from Winnetka* in 1987 at Jacob’s Pillow Dance Festiv

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਫੋਰਡ ਮੋਟਰ ਕੰਪਨੀ

**ਫੋਰਡ ਮੋਟਰ ਕੰਪਨੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Ford Motor Company**) (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਫੋਰਡ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਟੋਮੇਟਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁਖੀ ਡਾਯਰਬਰਨ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ, ਡੈਟਰਾਇਟ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਹੈਨਰੀ ਫੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 16 ਜੂਨ, 1903 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਫੋਰਡ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ ਅਤੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਵਾਹਨ ਵੇਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿੰਕਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਗਜ਼ਰੀ ਕਾਰਾਂ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਫੋਰਡ ਕੋਲ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਐਸਯੂਵੀ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਾਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਐੱਫ ਪੀ ਵੀ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੇ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਭਾਗ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਫੋਰਡ ਕੋਲ ਯੁਨਾਇਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਐਸਟਨ ਮਾਰਟਿਨ ਵਿੱਚ 8% ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਜਿਆਨਿੰਗ ਵਿੱਚ 49% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਂਝੇ ਉਦਮਾਂ ਹਨ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ (ਚੈਨਨ ਫੋਰਡ), ਤਾਈਵਾਨ (ਫੋਰਡ ਲਿਓ ਹੋ) ਵਿੱਚ ਇਕ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ (ਆਟੋ ਅਲਾਇੰਸ਼ਨ ਥਾਈਲੈਂਡ), ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ (ਫੋਰਡ ਓਟੋਸਨ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੂਸ (ਫੋਰਡ ਸੋਲਰਜ਼))। ਇਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਫੋਰਡ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਲਕੀ ਹੈ (ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੋਟਿੰਗ ਪਾਵਰ ਹੈ)।ਫੋਰਡ ਨੇ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਨਿਰਮਾਣ ਸਿਲਸਿਲੇਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ; 1914 ਤਕ, ਇਹ ਵਿਧੀਆਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੋਰਡਿਸ਼ਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਫੋਰਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਯੂਕੇ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਗੁਆਰ ਅਤੇ ਲੈਂਡ ਰੋਵਰ, ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1989 ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਹੋਈਆਂ, ਮਾਰਚ 2008 ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਮੋਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ।
ਫੋਰਡ ਨੇ 1999 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਸਟਾਕਟਰ ਵੋਲਵੋ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਕੀਤੀ।

2011 ਵਿੱਚ, ਫੋਰਡ ਨੇ ਮਰਕਿਊਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਨੇ 1938 ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰੀ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਲਗਜ਼ਰੀ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਸੀ।

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਨਾਫੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਫੋਰਡ 2015 ਦੇ ਵਾਹਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੂਐਸ ਅਧਾਰਿਤ ਆਟੋਮੇਕਰ (ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼) ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ (ਟੋਇਟਾ, ਵੀ ਡਬਲਯੂ, ਹਿਊਂਦਈ-ਕਿਆ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ।
2010 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਫੋਰਡ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਟੋਨਮੇਟਰ ਸੀ। 2010 ਦੀ ਫਾਰਚੂਨ 500 ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਫੋਰਡ ਅੱਠਵੇਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਅਮਰੀਕਨ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜੋ 2009 ਵਿੱਚ 118.3 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੈ।

2008 ਵਿਚ, ਫੋਰਡ ਨੇ 5.532 ਮਿਲੀਅਨ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ ਬਣਾ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 90 ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 213,000 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ।

ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 1956 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਫੋਰਡ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਸ ਬੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਜੇ ਵੀ 40 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ ਹਨ।

### ਲੋਗੋ ਵਿਕਾਸ 

File:Ford logo 1903.png|1903
File:Ford logo1907.png|1907
File:Ford logo 1909.png|1909
File:Ford logo 1911.png|1911
File:Ford logo oval 1912.png|1912
File:Ford logo 1912.png|1912 variant
File:Ford logo 1927.png|1927
File:Ford 1957 logo.png|1957
File:Ford (1976).svg|1976
|2000
File:Ford Motor Company Logo.svg|2003–present

## ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪਾਂ 
ਫੋਰਡ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਈਵਨਜ਼ਵਿਲੇ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਦੇ ਫੋਰਡ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਦੇ ਡੇਟਰੋਈਟ ਵਿੱਚ ਫੋਰਡ ਫੀਲਡ।

ਫੋਰਡ ਵੀ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਯੂਈਐੱਫਏ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਪਾਂਸਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਸਕਾਈ ਮੀਡੀਆ ਚੈਨਲ ਦੇ ਕਵਰੇਜ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਪਾਂਸਰ ਵੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸੀਐਟਲ

**ਸੀਐਟਲ** ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਕਿੰਗ ਕਾਉਂਟੀ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 725,000 ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਗਣਨਾ ਡਾਟਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀਐਟਲ ਮੈਟਰੋ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 38.7 ਲੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 15ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਮਈ 2015 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਖਰਲੇ ਪੰਜ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 2.1% ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ ਸੀਐਟਲ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਭ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲ  ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 3.1% ਸੀ। ਸੀਐਟਲ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉੱਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਸਥਾਪਨਾ 
ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀਐਟਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 4,000 ਸਾਲ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀ ਵਸਨੀਕ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਦੁਵਾਮਿਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਐਲੀਅਟ ਘਾਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 17 ਪਿੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ।

## ਆਰਥਿਕਤਾ 
ਸੀਐਟਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੈ, ਅਤੇ "ਨਵੀਂ ਆਰਥਿਕਤਾ" ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਸੇਵਾ, ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਉਤਪਾਦ (GMP) $231 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 11ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਨਗਰੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਸੀ। ਸੀਐਟਲ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਸੀਐਟਲ–ਤਾਕੋਮਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈਅੱਡਾ ਦੇ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲਾਸਕਾ ਨੂੰ ਕਰੂਜ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੰਟੇਨਰ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ 8 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 53.8% ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ (ਜਦ ਕਿ ਕੌਮੀ ਔਸਤ 27.4% ਹੈ), ਅਤੇ 91.9% ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਡਿਪਲੋਮਾ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ (ਜਦ ਕਿ ਕੌਮੀ ਔਸਤ 84.5% ਹੈ)। 2008 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਬਿਊਰੋ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀਐਟਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* Historylink.org, ਸੀਐਟਲ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਡਿਜੀਟਲ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀਐਟਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
* ਸੀਐਟਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀਐਟਲ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ ਕਲੈਕਸ਼ਨ 
* ਸੀਐਟਲ ਸਿਵਿਲ ਰਾਈਟਸ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਹਿਸਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
* Seattle, a National Park Service *Discover Our Shared Heritage* Travel Itinerary

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਐਟਲ
ਜਾਇੰਟ ਕੌਜ਼ਵੇ

**ਜਾਇੰਟ ਕੌਜ਼ਵੇ** ਹੈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ, ਦੇ ਬਾਰੇ 40,000 ਇੰਟਰਲੌਕਿੰਗ ਬਸਾਲਟ ਥਮਲਿਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਬਿਆਈ ਫਟਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।  ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਕਾਉਂਟੀ ਐਂਟਰਿਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਬੂਸ਼ਮਿਲਸ ਦੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮੀਲ (4.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੂਰ। 

ਇਸ ਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।   2005 ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਟਾਇਡਰ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ, ਜਾਇੰਟ ਕੌਜ਼ਵੇ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਜੂਬਾ  ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਲਮਾਂ ਦੇ ਸਿਖਰ ਪੌੜੀਆਂ ਦੇ ਪੌਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਲਮ ਛੇ ਭੁਜਾਵੀ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਚਾਰ, ਪੰਜ, ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਭੁਜਾਵੀ ਵੀ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 12 ਮੀਟਰ (39 ਫੁੱਟ) ਹੈ, ਅਤੇ ਕਲਿਫਾਂ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਬਣਿਆ ਲਾਵਾ ਕੀ ਥਾਵਾਂ ਤੇ 28 ਮੀਟਰ (92 ਫੁੱਟ) ਮੋਟਾਈ ਤੱਕ ਦਾ ਹੈ। 

ਜਾਇੰਟ ਕੌਜ਼ਵੇ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਕਾਜ਼ਵੇ ਕੋਸਟ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣੇ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅੱਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੱਸਟ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਾਈਟ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਕ੍ਰਾਊਨ ਅਸਟੇਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਹੈ। 

## ਭੂਗੋਲ 
ਲੱਗਪੱਗ 50 ਲੱਖ 60 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਲੀਓਸੀਨ ਯੁਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਐਂਟਰੀਮ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰਲ ਪਿਘਲਿਆ ਹੋਇਆ ਬੇਸਾਲਟ ਚਾਕ ਬੈਡਾਂ ਵਿੱਚੀਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਲਾਵਾ ਪਠਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਲਾਵਾ ਠੰਢਾ ਹੋਇ ਆ, ਸੁੰਗੜਾਅ ਹੋਇਆ. ਲੇਟਵੇਂ ਰੁੱਖ ਸੁੰਗੜਾਅ ਨਾਲ ਤਰੇੜਾਂ ਫੱਟ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁੰਜ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਢਾਂਚੇ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਤਿਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਤਰੇੜਾਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿਤਿਜੀ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਕਨਵੈਕਸ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਰਲਾ ਚਿਹਰਾ ਕਨਕੇਵ। ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ "ਬਾਲ ਅਤੇ ਸਾਕੇਟ" ਜੋੜ ਬਣ ਗਏ। ਕਾਲਮਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਸਪੀਡ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਕਾਰਨ ਲਾਵਾ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਨੈਟਵਰਕ ਨੇ ਅੱਜ ਦੇਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਲਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਬਾਸਾਲਟ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਪਠਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਥੁਲਿਆਨ ਪਠਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪਾਲੀਓਸੀਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਦੰਤ-ਕਥਾ 
left|thumb|250x250px|ਸੁਸੰਨਾ ਡਰੂਰੀ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਏ ਵਿਊ ਆਫ਼ ਦ ਜਾਇੰਟ ਕੌਜ਼ਵੇ: ਈਸਟ ਪ੍ਰੋਸਪੈਕਟ, 1768

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Uses authors parameter
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਗੋਰਡੀ ਹੋਵੇ

**ਗੋਰਡਨ ਹਵੇ ਓਸੀ** (31 ਮਾਰਚ, 1 9 28 - ਜੂਨ 10, 2016) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। 1946 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਕੀ ਲੀਗ (ਐਨਐਚਐਲ) ਵਿੱਚ ਛੱਬੀ ਸੀਜਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਕੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (WHA) ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੀਜ਼ਨ ਖੇਡੇ। "ਮਿਸਟਰ ਹਾਕੀ" ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਵੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 23 ਵਾਰ ਐਨਐਚਐਲ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਬਣੇ ਗੋਰਡੀ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਏ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ 1980 ਵਿੱਚ ਵੇਅਨ ਗ੍ਰੇਟਜ਼ਕੀ ਦੁਆਰਾ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਖੁਦ ਹਾਵ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਐੱਨ ਐੱਚ ਐੱਲ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। 2017 ਵਿੱਚ, ਹੋਵੀ ਨੂੰ "100 ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਐਨਐਚਐਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਵੇ ਨੂੰ ਰੈੱਡ ਵਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1946 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਐਨਐਚਐਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 1950-51 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1953-54 ਤਕ ਹਰ ਸਾਲ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੀਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਰਟ ਰੌਸ ਟ੍ਰੌਫੀ ਜਿੱਤੀ, ਫਿਰ 1956-57 ਅਤੇ 1962-63 ਵਿੱਚ ਛੇ ਵਾਰ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਚਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ 21 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੀਗ ਸਕੋਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1953 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਜਨ (95) ਵਿੱਚ ਅੰਕ ਲੈਣ ਲਈ ਲੀਗ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ,ਉਹ ਰਿਕਾਰਡ ਜੋ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਵਾਰ ਲਾਲ ਵਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਟੈਨਲੇ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਛੇ ਹਾਟ ਟ੍ਰਾਫੀਆਂ ਨੂੰ ਲੀਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤਿਆ।

ਹੋਵੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1971 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸਸਕੈਚਵਨ ਸਪੋਰਟਸ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਹਾਕੀ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਮਾਰਕ ਅਤੇ ਮਾਰਟੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਹੂਸਟਨ ਈਰੋਸ ਤੇ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਅੱਧ 40 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1979-80 ਵਿੱਚ ਐਨਐਚਐਲ ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਹਾਰਟਫੋਰਡ ਵ੍ਹਲਰਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਖੇਡਿਆ, ਜੋ 52 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕੈਰੀਅਰ ਅੰਕੜਾ 
 Stanley Cup Champion;  AVCO Cup Champion

'* ਬੋਲਡ * ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਲੀਡ ਲੀਗ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਗੋਲੀ

thumb|ਆਧੁਨਿਕ ਸੈਂਟਰਫਾਇਰ ਕਾਰਤੂਸ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
1. ਗੋਲੀ, ਪ੍ਰਾਸਾਇਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ;
2. ਧਾਤੂ ਕੇਸ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਇਕਠੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ;
3. ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਕ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗਨਪਾਊਡਰ ਜਾਂ ਸੀਡਰਾਈਟ;
4. ਰਿਮ, ਜੋ ਕਿ ਹਥਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਾਇਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੇਸ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ;
5. ਪਰਾਈਮਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਇੱਕ **ਗੋਲੀ** ਜਾਂ ਬੁਲੇਟ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **bullet**) ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਜੈਕਟਾਈਲ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਬੰਦੂਕ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੱਧ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬੋਊਲ (ਬੋਊਲੇਟ) ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਛੋਟਾ ਬਾਲ"। ਬੁਲੇਟ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿੱਤਲ, ਲੀਡ, ਸਟੀਲ, ਪੋਲੀਮਰ, ਰਬੜ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੋਮ।
ਉਹ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਮੈਪਲਲੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਕੈਪ ਅਤੇ ਗੇਂਦ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪੇਪਰ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਾਤੂ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

ਬੁਲੇਟ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸ਼ੂਟਿੰਗ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ "ਬੁਲੇਟ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਾਰਟ੍ਰੀਜ ਦੌਰ ਲਈ ਅਕਸਰ ਬੋਲਚਾਲਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਕਾਰਟ੍ਰੀਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਹੈ।

ਗੋਲੀ ਦਾ ਕਾਰਟ੍ਰੀਜ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਲ ਗੋਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਪੈਕੇਜ ਹੈ (ਜੋ ਪ੍ਰਾਸਟੇਲ ਹੈ), ਕੇਸ (ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ), ਪ੍ਰੌਪਲੈਂਟ (ਜੋ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਈਲ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਮਰ।
ਕਾਰਟ੍ਰੀਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ "ਬੁਲੇਟ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਅਕਸਰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਾਰਟ੍ਰੀਜ਼ ਦੇ ਭਾਗ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬੁਲੇਟ ਦੇ ਅਕਾਰ ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਮਾਪ ਸਿਸਟਮ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਟੇ ਅਤੇ ਵਿਆਸ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਕੈਲੀਬਰਾਂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ: 55 ਅਨਾਜ .223 ਕੈਲੀਬਾਇਰ ਦੀ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 3.56 ਗ੍ਰਾਮ 5.56 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ - ਲਗਭਗ 343 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ (1,130&nbsp;ft / s) 20 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ (68 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹਾਈਟ) 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾ' ਚ - ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰੀ ਤਕ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਸ਼ਾਟ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ (ਜਿਵੇਂ ਟੋਪ ਰਿਪੋਰਟਾਂ) ਅਕਸਰ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਿਹੇ ਨੁਕਤੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਬੁਲੇਟ ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਧੁਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਲਾਈਟ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਤੇ ਬੁਲੇਟ ਸਪੀਡ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਵਿਭਾਗੀ ਘਣਤਾ, ਐਰੋਡਾਇਨਾਿਮਕ ਪਰੋਫਾਈਲ ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਕੋਫੇਸਿਕ, ਅਤੇ ਬੇਰੋਮੈਟਿਕ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਨਮੀ, ਹਵਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਸਪੀਡ ਵਰਗੇ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਬਸੌਨਿਕ ਕਾਰਤੂਸ ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਸੋਇੱਕ ਬੂਮ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਬਸੌਨਿਕ ਕਾਰਟ੍ਰੀਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ .45 ਐਸੀਪੀ, ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਕਾਰਤੂਸ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਚੁਸਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 223 ਰਿਮਿੰਗਟਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸੁਪਰੈਸਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ।

ਬੁਲੇਟਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਗਤੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਦਾਖਲੇ ਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਕੇ ਟੀਚਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਦੇਖੋ ਟਰਮੀਨਲ ਬਾਲਸਟਿਕਸ)।

## ਪ੍ਰਸਾਰ 
ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

* ਸਿਰਫ ਬਾਰੂਦਦਾਰ ਵਰਤ ਕੇ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਿਨਸਟਲੌਕ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ) 
* ਇੱਕ ਪਰਕੁਸ਼ਇਨ ਕੈਪ ਅਤੇ ਬਾਰੂਦ ਪਾਊਡਰ ਵਰਤ ਕੇ (ਜਿਵੇਂ ਟੱਕਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ) 
* ਕਾਰਟਿਰੱਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਈਮਰ, ਬਾਰੂਦਦਾਰ ਅਤੇ ਗੋਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਥਿਆਰ
ਲੌਰੈਂਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ

**ਲੌਰੈਂਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ** ਪਾਪੂਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਰੀਅਨ ਜਯਾ (ਪੱਛਮੀ ਨਿਊ ਗਿਨੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  25,056 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9, 674 ਵਰਗ ਮੀਟਰ) ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ, ਲੌਰੈਂਜ਼ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਅਸਥਾਨ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਦੀ ਬਾਇਓਡਾਇਵਰਿਵਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਨ, ਲੌਰੈਂਜ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਇਕੋ-ਇਕ ਕੁਦਰਤ ਰੀਜਰਵ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ, ਮੈਂਗਰੂਵ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਜਵਾਰ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦਲਦਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਬਰਸਾਤੀ ਜੰਗਲ, ਐਲਪੀਨ ਟੁੰਡਰਾ, ਅਤੇ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਵਾਲੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਈਕੋ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  4884 ਮੀਟਰ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ, ਪਨਕਾਕ ਜਾਇਆ (ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਸਟੇਂਜ਼ ਪਿਰਾਮਿਡ) ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਐਂਡੀਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। 

ਬਰਡਲਾਈਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਲੌਰੈਂਜ਼ ਪਾਰਕ ਨੂੰ "ਸ਼ਾਇਦ ਨਿਊ ਗਿੰਨੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਜ਼ਰਵ" ਕਿਹਾ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਫੰਡ ਦੇ "ਗਲੋਬਲ 200" ਈਕੋਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਦੱਖਣੀ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਲੋਲੈਂਡ ਜੰਗਲਾਤ; ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਪਰਬਤੀ ਜੰਗਲਾਤ; ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਸੈਂਟਰਲ ਰੇਂਜ ਸਬਅਲਪਾਈਨ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ; ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਮੈਂਗਰੂਵ; ਅਤੇ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੇ।

ਲੌਰੈਂਜ਼ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨਮਿਣੇ, ਅਨਮਾਪੇ ਅਤੇ ਅਨਪੜਤਾਲੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਗਿਆਤ ਹਨ। ਲੌਰੈਂਜ਼ ਬਾਇਓਟਾ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦਾ ਐਥਨੋ-ਪੌਦ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਐਥਨੋ-ਜੰਤੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨਾਕਾਫੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਸਤਾਵੇਜਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈਂਡਰਿਕਸ ਐਲਬੇਰ ਲੌਰੈਂਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਡਚ ਖੋਜਕਰਤਾ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ 1909-10 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਸੀ। 

## ਜੰਤੂ 
left|thumb|ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਦੱਖਣੀ ਤਾਜਧਾਰੀ ਕਬੂਤਰ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਨੀਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। 
ਲਰੈਨੰਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ 630 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਹਨ (ਪਪੂਆ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 95%) ਅਤੇ 123 ਥਣਧਾਰੀ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਦੋ ਸਪੀਸੀਆਂ ਕਾਸੋਵੇਰੀ, 31 ਘੁੱਗੀ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ, ਕੋਕਾਟੂ ਦੀਆਂ 500 ਸਪੀਸੀਆਂ, ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਦੀਆਂ 60 ਸਪੀਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਨਬਰਡ ਦੀਆਂ 145 ਸਪੀਸੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਛੇ ਪੰਛੀ ਸਪੀਸੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਬਟੇਰ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ੀਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਰੋਬਿਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਆਦੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 26 ਸਪੀਸੀਆਂ ਮੱਧ ਪਪੂਆਈ ਰੇਂਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦਕਿ ਤਿੰਨ ਦੱਖਣ ਪੂਪੂਆਈ ਨੀਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ। ਖਤਰੇ ਵਿੱਚਲਿਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕਾਸੋਵੇਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਤਾਜਧਾਰੀ ਕਬੂਤਰ, ਪੈਸਕਿਟ ਦਾ ਤੋਤਾ, ਸੈਲਵਾਡੋਰੀ ਦਾ ਟੀਲ ਅਤੇ ਮੈਕਗ੍ਰਾਗਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਦਖੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚ ਲੰਬੀ-ਚੁੰਜ ਵਾਲੀ ਐਕਿਡਨਾ, ਛੋਟੀ-ਚੁੰਜ ਵਾਲੀ ਐਕਿਡਨਾ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਪੀਸੀਆਂ ਕਸਕਸ ਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਾਲਾਬੀਆਂ, ਕੁਆਓ ਅਤੇ ਦਰਖ਼ਤੀ-ਕੰਗਾਰੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਸੁਦੀਰਮਨ ਰੇਂਜ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿੰਗੀਸੋ ਹੈ, ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤੀ-ਕੰਗਾਰੂ ਜਿਸਦਾ ਪਤਾ 1995 ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਲੌਰੈਂਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਬਿਓਰੋ 
*UNESCO Data on Lorentz NP
*Indo-Pacific Conservation Alliance Project — Facilitating Community-Driven Conservation and Strengthening Local Cultural Institutions in the Greater Lorentz Lowlands
*Birdlife EBA Factsheet: South Papuan Lowlands 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਅਸਥਾਨ