open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੀਵੀ (ਨਾਵਲ)

***ਮਲੀਲਾ ਜੀਵ*** () (ਪੰਜਾਬੀ: ਜੀਵੀ) ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਰੋਮਾਨੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਲਾਲ਼ ਪਟੇਲ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਂਜੀ ਅਤੇ ਜੀਵੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ਅੱਡ ਅੱਡ ਜ਼ਾਤਾਂ ਨਾਲ ਤਾਅਲੁੱਕ ਰਖਦੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।.
## ਲਿਖਣਾ
ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਝਾ ਵੀਰ ਚੰਦ ਮੇਘਾਨੀ ਨੇ ਪੰਨਾਲਾਲ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ *ਫੋਲ ਛਾਬ* ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਟੇਲ ਨੇ ਮਲੀਲਾ ਜੀਵ 24 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਿਲਸਿਲਾ ਵਾਰ ਛਪਦਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 1941 ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਪਾਤਰ 
* ਕਾਂਜੀ - ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕਾ ਜੋ ਪਟੇਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
* ਜੀਵੀ - ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤ, ਜੋ ਇੱਕ ਹਜਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਹੀਰੋ - ਕਾਂਜੀ ਦਾ ਦੋਸਤ
* ਧੌਲਾ- ਕਾਂਜੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹਜਾਮ

## ਕਹਾਣੀ 
 ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਾਂਜੀ ਤੇ ਜੀਵੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰ ਮਿਲੇ ਸੀ।]]

ਕਾਂਜੀ ਅਤੇ ਜੀਵੀ ਜੋਗੀਪਾੜਾ ਅਤੇ ਉਧਾਰੀਆ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਤਾਅਲੁੱਕ ਦੋ ਅੱਡ ਅੱਡ ਜ਼ਾਤਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਪਰ ਫ਼ਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਾਤਾਂ ਅਲੱਗ ਸਨ ਅਤੇ ਕਾਂਜੀ ਤੇ ਬੜੇ ਭਾਈ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਮਾਜੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਸੀ। ਮਗਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵੀ ਦੇ ਬਗ਼ੈਰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਹੀਰੋ ਮਸ਼ਵਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵੀ ਧੌਲਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹਜਾਮ ਸੀ। ਇੱਕ ਨਫ਼ਸੀਆਤੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਾਂਜੀ ਹੀਰੋ ਇਤਫ਼ਾਕ ਕਰ ਕੇ ਜੀਵੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਧੌਲ਼ਾ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਗਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਇਛਤ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧੌਲਾ ਦੀ ਸ਼ੱਕੀ ਫਿਤਰਤ, ਉਸ ਦਾ ਜੁਲਮ, ਜੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਖ਼ਰਾਬ ਰਵਈਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਇਸ ਮਨਸੂਬੇ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਕਾਂਜੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਝਗੜੇ ਅਤੇ ਮਾਰ ਕੁੱਟ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆਕੇ ਜੀਵੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਐਪਰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਧੌਲਾ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਹਥ ਧੋ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵੀ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਾਜ਼ੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਂਜੀ ਦਾ ਸਾਥ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਖ਼ਿਰ ਕਾਂਜੀ ਦੀ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮੁਹੱਬਤ ਰੁਹਾਨੀ ਇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਕੇ ਪਾਗਲ ਜੀਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲ
ਮੈਗੀ ਐਲ.ਵਾਕਰ

right|thumb|350x350px|*ਮੈਗੀ ਲੇਨਾ ਵਾਕਰ (1864-1934), ਵਰਜੀਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਜੋ ਬੈਂਕ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੀ *
**ਵਾਕਰ** (15 ਜੁਲਾਈ, 1864 – 15 ਦਸੰਬਰ, 1934) ਇੱਕ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਵਾਕਰ ਸਯੁੰਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਂਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੀ। ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦਰਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਅਧਰੰਗ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹੀ, ਵਾਲਕਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਬਣੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਜੀਵਨੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਲਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਨਾਂ ਮੈਗੀ ਲੇਨਾ ਮਿਸ਼ੇਲ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਰਿਚਮੰਡ, ਵਰਜੀਨੀਆ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 

## ਅਧਿਆਪਕ, ਮਾਤਾ, ਆਗੂ 
ਉਸ ਗਰੇਡ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ 1886 ਤੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਆਰਮਸਟੇਡ ਵਾਲਕਰ, ਇੱਕ ਇੱਟ ਠੇਕੇਦਾਰ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਧਿਆਪਨ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਮੈਗੀ ਅਤੇ ਆਰਮਸਟੇਡ ਵਾਕਰ ਜੂਨੀਅਰ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਰਸਲ ਅਤੇ ਮੇਲਵਿਨ, ਅਤੇ 1904 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਘਰ ਖਰੀਦਿਆ।

## ਵਪਾਰੀ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ 
1902 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਗਠਨ "ਦ ਸੇਂਟ ਲੁਕ ਹੇਰਲਡ" ਲਈ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਹ  ਸੇਂਟ ਲੂਕਾ ਪੇਨੀ ਸੇਵਿੰਗਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਚਾਰਟਰਡ ਬਣੀ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਵਾਕਰ ਨੇ ਬੈਂਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਸਯੁੰਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਬਣਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਐਨ. ਪੀ. ਐੱਸ ਮੈਗੀ ਐੱਲ ਵਾਕਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਈਟ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਮੈਗੀ ਐੱਲ ਵਾਕਰ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵੈਬਸਾਈਟ
* ਉੱਦਮੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਗੀ ਐੱਲ ਵਾਕਰ ਵੈੱਬਪੇਜ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1934
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਐਲਿਸ ਮਾਡਲ

**ਐਲਿਸ ਮਾਡਲ** (1856-1943), ਯਹੂਦੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਇੱਕ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਐਲਿਸ ਇਸਾਬੇਲਾ ਮਾਡਲ ਨੀ ਸਿਸ਼ੇਲ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਨਵੰਬਰ 1856 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਹੇਨਰੀਤਿ ਗੋਲਡਸਚਮਿਟ ਅਤੇ ਗੁਸਤਾਵਸ ਸਿਸ਼ੇਲ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ  ਹੈਮਪਸਟਿਡ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਗਾਹਾਂਵਧੂ ਅਤੇ ਉਭਰਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵੀ ਸੀ,  ਮਾਡਲ ਨੇ ਚੈਰਿਟੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀਯੋਗ ਦਿਹਾੜੇ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੂਇਸ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।

## ਮੈਟਰਨਲ ਭਲਾਈ 
ਉਹ ਸਟੈਪਨੀ ਲਈ ਚਾਈਲਡ ਅਤੇ ਮੈਟਰਨਟੀ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇਨਫੈਂਟ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸੈਂਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਟੈਪਨੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 1895 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ *ਸਿੱਕ ਰੂਮ ਹੈਲਪਸ ਸੋਸਾਇਟੀ *ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ 1911 ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਵੁਡ ਸਟ੍ਰੀਟ *ਵਿੱਚ ਜਿਊਸ  ਮੈਟਰਨਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ *ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ। ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਬੀ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬੀਮਾਰ, ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਸੀਮਿਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਅਤੇ ਜਣੇਪਾ ਨਰਸਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ- ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮੈਟਰਨਲ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਸਨਮਾਨ 
ਉਸਦੇ 70ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ 22 ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਤੇ 367 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਐਲਬਮ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ, ਇੱਕ ਐਮਬੀਈ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ 1935 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਐਲਿਸ ਮਾਡਲ ਨਰਸਰੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਡਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1856
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਨੀਲਮ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ

**ਨੀਲਮ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ** (8 ਜਨਵਰੀ 1971 ਨੂੰ ਫਾਰਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਿਸਕਸ ਥਰੋਅਰ ਹੈ। 

ਉਸ ਦੇ ਵਧੀਆ ਨਿੱਜੀ ਸੁੱਟ ਹੈ 64.55 ਮੀਟਰ, ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ 2002 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬੁਸਾਨ। 

ਦੌਰਾਨ 2005 ਵਿਸ਼ਵ ਟਰਾਫੀ ਉਸ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ stimulant pemoline ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਟੈਸਟ.

ਸਾਲ 1998 ਵਿੱਚ ਬੈਂਗਲੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲਮ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਅਲਮਾਟੀ (ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਕੋਸਾਨੋਵਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਥਲੀਟ ਮੀਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੀਲਮ ਜੇ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2000 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਜੈੱਟਾ ਵਿੱਚ ਐਟੀਐਫ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਪਰ 55.26 ਮੀਟਰ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ. ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸਦੇ ਕੋਚ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨੀਲਮ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 1998 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੂਚੀ ਦੇ sportspeople ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਡੋਪਿੰਗ ਅਪਰਾਧਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ
ਫ਼ਕ਼ੀਰ

**ਫ਼ਕੀਰ** ਦਾ ਲਫਜ ਅਰਬੀ ਦੇ ਫ਼ਕਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮਾਅਨੀ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦ ਅਤੇ ਮੁਥਾਜ ਦੇ ਹਨ।

## ਕੋਸ਼ ਪੱਖ ਤੋਂ 
ਫ਼ਕੀਰ ਅਰਬੀ ਲੁਗ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸ਼ਖਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਹੱਡੀ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਹ ਅਫ਼ਕ਼ਰ ਤੋਂ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਮਾਅਨੀ ਟੋਏ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਫ਼ਕੀਰ ਹਰ ਉਸ ਟੋਏ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜਮਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਅਲਫ਼ਕੀਰ ਇੱਕ ਖੂਹ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।

ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਫ਼ਕੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਦੀ ਦੁਆ ਮੰਗਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਇਸਲਾਮ ਪੰਥ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਰਦੂ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲਬ ਭਿਖਾਰੀ ਜਾਂ ਭਿੱਛਿਆ ਮੰਗ ਕੇ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ, ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਬੌਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਭਿੱਖੂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲਗਾ।

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫਕੀਰਾਂ ਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਖਾਸੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ
ਕਿਮ ਕਿ-ਹੀ

ਕਿਮ ਕਿ-ਹੀ (ਜਨਮ 28 ਜਨਵਰੀ, 1953) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਈ ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਟੀਮ ਰਿਕਰਵ ਆਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲੌਲੀਵੁੱਡ

**ਲਾਹੌਰ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ**, ਜੋ ਕਿ **ਲੌਲੀਵੁੱਡ** (لالی وڈ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਹੈ। 1929 ਤੋਂ 2007 ਵਿਚਕਾਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। 2007 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਾਚੀ ਨੇ ਉਰਦੂ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। "ਲੌਲੀਵੁੱਡ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ 1989 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਛਪਦੇ *ਗਲੈਮਰ* ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮਿਸਟ ਸਲੀਮ ਨਾਸਿਰ ਨੇ ਵਰਤਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
## ਫਿਲਮ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ 
*ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ
ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ (ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ)

**ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ** ਇੱਕ ਸਾਬਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੁੱਟਬਾਲ ਖਿਲਾੜੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਟਾਪਰ ਵਜੋਂ ਖੇਲ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਫ਼ੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ 1965 ਤੋਂ 1967 ਤੱਕ ਕਪਤਾਨ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਨੂੰ 1964 ਵਿੱਚ ਫ਼ੁੱਟਬਾਲ ਦੀਆਂ ਕਾਮਯਾਬੀਆਂ ਸਦਕਾ ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੌਤ
ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਦੀ 64 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਮੇ ਦੇ ਸਬੱਬ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਕਾਮਯਾਬੀਆਂ
* ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਹਦ ਫ਼ੁੱਟਬਾਲ ਖਿਲਾੜੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ *ਕੁੱਲ ਏਸ਼ਿਆਈ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:*Asian All Star Football Team*) ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ 1966 ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਇਸ ਨੂੰ 1964 ਵਿੱਚ ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ, ਮਡਰੇਕਾ ਕੱਪ, ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣਾ, ਉਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਇਲੈਵਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣਾ, 1970 ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਸ਼ ਟਰਾਫੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਉਣੀ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੁਟਬਾਲਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁਟਬਾਲਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਫੁਟਬਾਲਰ
ਐਲਿਸ ਬਿਰਨੀ

**ਐਲਿਸ ਮੈਕਲੇਨ ਬਿਰਨੀ** (19 ਅਕਤੂਬਰ, 1858 &ndash; 20 ਦਸੰਬਰ, 1907) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 1897 ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਮਾਤਾ-ਅਧਿਆਪਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ  ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਐਲਿਸ ਜੋਸਫਿਨ ਮੈਕਲੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਰਿਏਟਾ, ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਲਿੰਡਰ ਅਤੇ ਹਾਰਿਟ ਤਾਏਮ ਮੈਕਲੇਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਮਾਉਂਟ ਹੋਇਓਕ ਕਾਲਜ, ਵਿੱਚ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਬਤੌਰ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਿਕਾ, ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨਦਾਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਇਸਨੇ ਅਤੇ ਫੋਬੀ ਹਿਰਸਟ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਆਫ ਮਦਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ-ਅਧਿਆਪਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ 1897 ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਬਿਰਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪੀਟੀਏ ਦੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਕੀਲ ਅਲੋਂਜ਼ੋ ਜੇ. ਵਾਇਟ ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ 1880 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਇਸਨੇ 1892 ਵਿੱਚ ਥੀਓਡੋਰ ਵੇਲਡ ਬਿਰਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ, ਅਲੋਂਸਿਤਾ ਇਲਿਜ਼ਾ ਵਾਇਟ(ਬੀ. 1881), ਕੈਥਰੀਨ ਵੇਲਡ ਬਿਰਨੀ (ਬੀ. 1893), ਅਤੇ ਲਿਲੀਅਨ ਹੈਰਿਏਤ ਬਿਰਨੀ (ਬੀ. 1895) ਸਨ। ਇਹ 1897 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਧਵਾ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1858
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1907
ਬਲੂਮਾ ਅੱਪੇਲ

**ਬਲੂਮਾ ਅੱਪੇਲ**, (4, ਸਤੰਬਰ 1919 15 ਜੁਲਾਈ, 2007) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਰੂਸੀ ਇਮਿਜ੍ਰਸ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ 1905 ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਾਰਿਸਟ ਰੂਸ ਛੱਡਿਆ। ਬਲੂਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮਾਂਟਰੀਆਲ, ਕਿਊਬੈਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅੱਪੇਲ, ਕੈਨਐਫਏਆਰ (CANFAR) ਦੀ ਬਾਨੀ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਫ਼ਾਰ ਏਡਜ਼ ਰਿਸਰਚ, ਸੀ।

ਬਲੂਮਾ ਨੇ ਮਾਂਟਰੀਆਲ ਦੇ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਬ੍ਰਾਮ ਅੱਪੇਲ ਨਾਲ 11 ਜੁਲਾਈ, 1940 ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਮ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲੂਮਾ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ (ਬ੍ਰਾਮ ਨੇ) ਪਾੱਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

1979 ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੈਪੀਅਨ-ਕਾਰਲਟਨ ਦੀ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਲਈ ਲਿਬਰਲ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਇਹ ਵਾਲਟਰ ਬੇਕਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।

ਇਹ ਸੇਂਟ ਲਾਰੰਸ ਕੇਂਦਰ ਆਰਟਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਰਥਕ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਰਚ, 1983 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਬਲੂਮਾ ਦੇ ਥਿਏਟਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ 876 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸਟੇਜ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਆਨਰਜ਼ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ 
* 1988 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
* 1998 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਉਨਟਾਰੀਓ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* 
* ਗਲੋਬ ਅਤੇ ਮੇਲ ਸ਼ਰਧਾਜਲੀ 
* ਇੱਕ ਕਬਰ ਦਾ ਪਤਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਰਾਣੇਵਾਲੀ

**ਰਾਣੇਵਾਲ** ਜਾਂ **ਰਾਣੇਵਾਲੀ** ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਰਸ਼ਾ ਛੀਨਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਹਾਣੀ ਅੰਦਰ ਕਹਾਣੀ

ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਤਰਕੀਬ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚਲਾ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। *Mise en abyme* ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਤਰਕੀਬ ਲਈ ਫਰੇਂਚ ਸ਼ਬਦ ਹੈ (ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਢਾਲ ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਢਾਲ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਲਪੀ ਨਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਨਾਵਲ, ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਟਕ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਫਿਲਮਾਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਗੀਤ, ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲੇਖ।

## ਕਹਾਣੀ ਅੰਦਰ ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
### ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਹਾਣੀ 
ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਮਨਪਰਚਾਵੇ ਲਈ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਲਈ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਅਕਸਰ ਬਾਹਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਕਸਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਗਲਪ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਜੁਗਤ ਫਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਜੁਗਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬਾਹਰਲੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਕੰਮਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸੁਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ *ਮਹਾਂਭਾਰਤ* ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਪੰਚਤੰਤਰ, ਸਿਨਟਿਪਸ ਦੇ 'ਸੱਤ ਸਿਆਣੇ ਮਾਸਟਰ, ਹਿਤੋਪਦੇਸ਼, ਅਤੇ 'ਬੈਤਾਲ ਪਚੀਸੀ' ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਦਾਹਰਣ ਆਲਿਫ਼ ਲੈਲਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਹੋਮਰ ਦੀ ਓਡੀਸੀ ਵੀ ਇਸ ਜੁਗਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਾਹਸਾਂ ਨੂੰ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੈਰੀਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਲਕਸੀਨਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। 

## References 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲਪ
ਮੰਡਿਸਾ ਥਾਮਸ

**ਮੰਡਿਸਾ ਥਾਮਸ**, ਨੇ 2011 ਨੋਨਬਲਿਵਰਸ ਇਨਕ. (Nonbelievers Inc.), ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੀ ਇਹ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ। ਇਸਨੂੰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਜੋਂ ਪਾਲਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਚਰਚ ਦੀ ਇੱਕ ਭਜਨ ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਅਟਲਾਂਟਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਲਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਲੈਂਗਸਟੋਨ ਹਿਊਜ਼ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਸਤਿਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਇਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕਆਉਟ ਸੈਕੂਲਰ ਰੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਆਊਟਡੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜੋ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਧਰਮਨਿਰਪੱਖ ਰੈਲੀ ਸੀ। ਰੈਲੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਥਾਮਸ ਅਤੇ ਆਈਆਨਾ ਵਾਟਸਨ ਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ, ਲਹੌਰ

**ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ, ਲਹੌਰ** ਲਹੌਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਪਬਲਿਕ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ 1875 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਮਾਇਓ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਾਨ ਲੌਕਵੁਡ ਕਿਪਲਿੰਗ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ।ਅਤੇ 1958 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਲਜ ਹੈ
 ਦੇ ਨਾਲ]]

## ਵਿਭਾਗ
*ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿਭਾਗ
*ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿਭਾਗ
*ਡੀਜਾਇਨ ਵਿਭਾਗ
*ਸੈਰਾਮਿਕ ਡੀਜਾਇਨ ਵਿਭਾਗ
*ਪ੍ਰਡੱਕ ਡੀਜਾਇਨ ਵਿਭਾਗ
*ਟੈਕਸਾਈਲ ਡੀਜਾਇਨ ਵਿਭਾਗ
*ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ
*ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਵਿਭਾਗ
*ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਆਰਟਸ ਵਿਭਾਗ
* ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡੀਜਾਇਨ ਵਿਭਾਗ

## ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ
* 1875-1894: ਲੌਕਵੁਡ ਕਿਪਲਿੰਗ
* 1994-1903: ਪਰਸੀ ਬਰਾਉਨ
* 1903-1913: ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ
* 1913-1930: ਹੁਗ ਲਾਇਨੇ ਹੈਥ
* 1930-1942: ਐਸ. ਐਨ. ਗੁਪਤਾ
* 1943-1947: ਮੀਆ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ
* 1947-1954: ਗੁਲਾਮ ਨਬੀ ਮਲਿਕ
* 1954-1956: ਸਿਡਨੀ ਸਪੈਡਿੰਗ
* 1949-1965: ਕਾਜ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਰਾਫ਼ੀਕ
* ਸ਼ਕੀਰ ਅਲੀ
* ਖਾਲਿਦ ਇਕਬਾਲ
* ਇਕਬਾਲ ਹੁਸੈਨ
* ਅਬਾਸੀ ਅਬਿਦੀ
* ਸਲਮਾ ਹਾਸ਼ਮੀ
* ਸਾਜਦਾ ਹੈਦਰ ਵੰਦਲ
* ਨਾਜ਼ਿਸ਼ ਅਤਾ ਉਲਾ
* ਫੋਜ਼ੀਆ ਕੁਰੈਸ਼ੀ
* ਉਸਤਾਦ ਬਾਸ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ
* ਸਾਜਿਦ ਕੌਸਰ
* ਡਾ. ਸ਼ਬਨਮ ਖਾਨ
* ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਜਾਫਰੀ

## ਵਿਦਿਆਰਥੀ
* ਭਗਤ ਸਿੰਘ -ਦੇਸ਼ ਭਗਤ
* ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ
* ਮਹਿਮੂਦ ਹੈਤ- ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਤੇ ਡੀਜਾਇਨਰ
* ਜਾਇਨ ਨਾਕਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਡੀਜਾਇਨਰ ਅਤੇ ਗਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲਿਸਟ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰੈਫਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ

**ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰੈਫਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ** ਜਿਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਅਰਥ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਛਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ 1888 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲ, ਲੋਕ-ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਖੋਜ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਖ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰੈਫਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਚ ਛਾਪਦੀ ਹੈ। 16 ਜੁਲਾਈ, 1926 ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜਿਓਗਰਾਫ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਹੇਠ ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਚੈਲ

**ਚੈਲ** ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਸਥਾਨ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ 44 ਅਤੇ ਸੋਲਨ ਤੋਂ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਚੈਲ ਆਪਣੀ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ‘ਇਸ ਨਗਰ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਆਰਾਮਗਾਹ ਵਜੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਨਰਨਿਰਮਿਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਥੇ ਕਈ ਨਵੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ। ਚੈਲ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਂਦਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਲਈ 1893 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਮੈਦਾਨ ‘ਚੈਲ ਮਿਲਟਰੀ ਸਕੂਲਜ਼’ ਦੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਫਲਾਹੀ

**ਫਲਾਹੀ (Senegalia modesta**) (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: پھلاہی) ਕਿੱਕਰ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਦਰਿਮਆਨੇ ਕੱਦ ਦਾ ਸਦਾਬਹਾਰ ਰੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੋਕੇ, ਬਹੁਤ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਰਦੀ ਅਰਥਾਤ -5 ਡਿਗਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ +50 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਤਾਪਮਾਨ ਬਰਦਾਸਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੱਕੜ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਅਤੇ ਹੰਢਣਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੰਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਦਾਤਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

left|thumb|250x250px|*ਸੇਨੇਗਲਿਆ ਮਾਦਾਟਾ* ਮਾਰਗਲਾ ਰੇਂਜ ਦੀ ਨੇਕਾ ਫੂਲਾਈ ਪਹਾੜੀ ਤੇ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਫੇਫੜੇ ਦਾ ਕੈਂਸਰ

**ਫੇਫੜੇ ਦਾ ਕੈਂਸਰ** ਆਮ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੋਨਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਖਤਰੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਫੜੇ ਵਿਚ, ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਲੱਖ ਹਵਾ-ਥੈਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਵਾ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ, ਇੱਕ ਲੇਸਲਾ ਪਦਾਰਥ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਸਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ, ਬਾਹਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ-ਕਣ, ਰੋਗਾਣੂੰ ਆਦਿ ਇਸ ਲੇਸਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਹ, ਗਲ਼ੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖੰਘਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਰੋਗਾਣੂੰਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਢਾਂਚੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੇਸਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰੀ ਰੋਗਾਣੂੰਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ-ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਵਾ-ਥੈਲੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਰਸਤਿਆਂ ਦੇ ਸੈੱਲ, ਬੇ-ਤਰਤੀਬੀ ਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵਾਧਾ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਗੋਲ਼ੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਟਿਊਮਰ, ਖ਼ੂਨ ਜਾਂ ਲਿੰਫੈਟਿਕ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ, ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ੂਨ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਿਗਰ, ਹੱਡੀਆਂ, ਦਿਮਾਗ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਲਿੰਫੈਟਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਧੌਣ ਵਿਚ, ਕੈਂਸਰ ਦੀਆਂ ਗਿਲਟੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
1761 ਤੱਕ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੰਨ 1810 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੈਂਸਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਛਪਿਆ ਸੀ। 1878 ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਮਿਣਤੀ ਇੱਕ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ 1900 ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ, 10 ਤੋਂ 15 ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1929 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਫਰਿਟਜ਼ ਨੇ, ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਬੰਧ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ।
## ਕਾਰਨ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈੱਲ ਅਸਾਧਾਰਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੱਥਰ ਐਸਬੈਸਟੋਸ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆ ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੌਰਾਨ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਡੋਨ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਦਬੂਦਾਰ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ 'ਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਐਸਬੈਸਟੋਸ, ਨਿੱਕਲ, ਕਰੋਮੇਟ, ਆਰਸੈਨਿਕ, ਵਿਨਾਇਲ ਕਲੋਰਾਇਡ, ਮਸਟਰਡ ਗੈਸ, ਕੋਲੇ ਦੀ ਗੈਸ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਜੇਕਰ ਸਿਗਰਟਾਂ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਦੇ 60‚ ਵਧੇਰੇ ਚਾਂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 
## ਲੱਛਣ
ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਰੋਗੀ 'ਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੱਛਮ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ, ਖਾਂਸੀ, ਸਾਹ ਲੈਣ 'ਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਛਾਤੀ 'ਚ ਦਰਦ, ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਲੱਗਣਾ, ਰੇਸ਼ੇ 'ਚ ਖੂਨ ਆਉਣਾ
## ਇਲਾਜ
ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਜਾਂ ਅੋਪਰੇਸ਼ਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਵਾਈਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਂਸਰ
ਮਧੁਮਿਤਾ ਬਿਸ਼ਟ

thumb|ਮਧੁਮਿਤਾ ਬਿਸ਼ਟ
**ਮਧੁਮਿਤਾ ਬਿਸ਼ਟ** (ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਵਿਖੇ 5 ਅਕਤੂਬਰ 1964 ਨੂੰ ਮਧੂਮਤੀ ਗੋਸਵਾਮੀ ਜਨਮਿਆ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਠ ਵਾਰ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ, ਨੌਂ ਵਾਰ ਦੀ ਡਬਲਜ਼ ਜੇਤੂ ਅਤੇ 12 ਵਾਰ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਜੇਤੂ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ 1982. 
* Madhumita ਹੈ ਦੇ ਕਰਤਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਐਵਾਰਡ (2006).

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਟੈਸਟ ਟਿਊਬ ਬੇਬੀ

**ਟੈਸਟ ਟਿਊਬ ਬੇਬੀ** ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਦਿਨ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਨਾਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਟੈਸਟ ਟਿਊਬ ਪਲੇਟਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਮਿਲ ਕੇ ਭਰੂਣ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 48-72 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਟੈਸਟ ਕਰ ਕੇ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਟੈਸਟ ਟਿਊਬ ਬੇਬੀ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਠਹਿਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 50-60% ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਜਰੂਰਤ ਕਿਉ
ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਟਿਊਬਾਂ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ, ਔਰਤ 'ਚ ਅੰਡਿਆਂ ਦਾ ਨਾ ਬਣਨਾ, ਮਰਦ ਦੇ ਵੀਰਜ ਦੇ ਕਣਾਂ ’ਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ, ਔਰਤ ਦੀ ਉਮਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣਾ ਆਦਿ ਕਾਰਨ ਹਨ ਜਦੋਂ ਟੈਸਟ ਟਿਊਬ ਬੇਬੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਐਮਾਜ਼ਾਨ (ਕੰਪਨੀ)

**ਐਮਾਜ਼ਾਨ.ਕੌਮ, ਇੰਕ** **ਐਮਾਜ਼ਾਨ** (/æməzɒn/) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਊਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਸੀਏਟਲ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ 5 ਜੁਲਾਈ, 1994 ਨੂੰ ਜੈਫ ਬੇਜੋਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੈਕ ਜਾਇੰਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਪੂੰਜੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਿਟੇਲਰ ਬਣਿਆ ਹੈ। Amazon.com ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡੀਵੀਡੀ, ਬਲਿਊ-ਰੇ, ਸੀਡੀਜ਼, ਵੀਡੀਓ ਡਾਉਨਲੋਡਸ/ਸਟਰੀਮਿੰਗ, ਐਮਪੀਤ ਥਰੀ ਡਾਊਨਲੋਡਸ/ਸਟਰੀਮਿੰਗ, ਆਡੀਓਬੁੱਕ ਡਾਉਨਲੋਡ/ਸਟਰੀਮਿੰਗ, ਸੌਫਟਵੇਅਰ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਸ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ,ਕੱਪੜੇ, ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਫੂਡ, ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਆਨਲਾਈਨ ਬੇਚਣ ਲੱਗੇ। ਕੰਪਨੀ ਖਪਤਕਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ- ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਨਡਲ ਈ-ਰੀਡਰ, ਫਾਇਰ ਟੈਬਲੇਟ, ਫਾਇਰ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਐਕੋ-ਅਤੇ ਕਲਾਉਡ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹੈ। ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਵੀ ਕੁਝ ਘੱਟ-ਅੰਤ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਐਸਬੀ ਕੇਬਲ ਉਸਦੇ ਅਪਦੇ ਬਰੈਡ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਬੇਸਿਕ ਦੇ ਥੱਲੇ .

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੌਪਿੰਗ ਕੰਪਨਿਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਊਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਪ੍ਰਦਾਤਾ
ਗ਼ੁਸਲ

'''** **', ) ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਨਹਿਲਾਉਣ / ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬਾਲਗ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਖੋ ਚੁੱਕੇ ਤਾਂ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਇਸਲਾਮੀ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ *ਵੁਜ਼ੂ* (وضوء) ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਲਾਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਪਵਿੱਤਰਤਾ
ਨਮਾਜ਼ ਮਗ਼ਰਿਬ

**ਨਮਾਜ਼ ਮਗ਼ਰਿਬ** ਨੂੰ ਦਿਨ ਦਾ ਵਿਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਮਾਜ਼ ਮਗ਼ਰਿਬ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਝ ਦੀ ਲਾਲੀ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਦੀ ਚੌਥੀ ਨਮਾਜ਼ ਹੈ।

ਹਰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਹਰ ਦਿਨ ਪੰਜ ਵਕਤ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ।
*ਨਮਾਜ਼-ਏ-ਫ਼ਜ਼ਰ - ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਨਮਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
*ਨਮਾਜ਼-ਏ-ਜੁਹਲ - ਇਹ ਦੂਜੀ ਨਮਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਦੁਪਹਿਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਢਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਨਮਾਜ਼-ਏ-ਅਸਰ - ਇਹ ਤੀਜੀ ਨਮਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਸਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਨਮਾਜ਼-ਏ-ਮਗਰਿਬ - ਚੌਥੀ ਨਮਾਜ਼ ਜੋ ਆਥਣ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਨਮਾਜ਼-ਏ-ਅਸ਼ਾ - ਆਖ਼ਰੀ ਪੰਜਵੀਂ ਨਮਾਜ਼ ਜੋ ਆਥਣ ਦੇ ਡੇਢ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਰਾਤ ਵੇਲ਼ੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ

**ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ** (1744 - 9 ਦਸੰਬਰ 1815), ਇੱਕ ਨਾਰਵੇਈ ਜਹਾਜ਼-ਮਾਲਕ ਸੀ।

ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਮਇਨਕੇ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ ਦਾ ਜਨਮ ਸੋਰ-ਤ੍ਰੋਂਦੇਲਗ, ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰੋਂਧਇਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਦਫਤਰ ਧਾਰਕ ਹਿਲਮਰ ਮਇਨਕੇ (1710-71) ਅਤੇ ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਮੋਲਮਨ (1720-48) ਦੀ ਧੀ ਸੀ। 1763 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਵਪਾਰੀ ਬ੍ਰੌਡਰ ਬ੍ਰੌਡਰਸਨ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ (1734-1772) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤ੍ਰੋਂਦੇਲਗ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੋਨੋਂ ਫਲੇਂਸਬਰਗ, ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਲੇਸਵਿਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਉਸਨੇ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਲੋਕਨੇਨ ਅਤੇ ਰੋਰੋਸ ਵਿਖੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਹਿ-ਮਾਲਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਫੈਕਟਰੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ, ਕੈਥਿਰੀਨਾ ਨੇ ਵਿਰਾਸਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1772 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੰਸ ਕੇਲ ਨੁਤਟਸਨ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਡਸਟੇਡ ਤੋਂ ਟ੍ਰੋਂਡਹੇਮ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।

ਇਸਨੇ ਤ੍ਰੋਂਦੇਲਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਿਪ ਕੰਪਨੀ, 1772-1779 ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ  ਓਪਰੇਟਿੰਗ *ਫਰੁ ਅਗੇਨਤੀਨਦੇ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ ਅਤੇ ਕੋ*. (Fru Agentinde Lysholm & Co.) ਰਖਿਆ। 1779 ਤੱਕ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨੁਡਟਸਨ ਇਕੱਲੇ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ (ਖੇਡ)

**ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ** ਇੱਕ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕ ਗੇਮ ਹੈ। ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਉਹ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਮੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗ਼ਰੀਬ, ਹਰ ਬੱਚਾ ਇਸ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜਾਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮ 'ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ' ਗੇਮ ਦੇ ਚੁੰਗਲ 'ਚ ਬਹੁਤ ਬੱਚ ਫਸ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰੂਸ 'ਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਚੈਲਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ 'ਚ ਬਹੁਤ ਲੜੀਵਾਰ ਕੰਮ ਜਾਂ ਚੈਲਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਮਾਂ 50 ਦਿਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਚੈਲਜ਼ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਮਈ, 2016 ਵਿੱਚ ਰੁਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਖਵਾਰ 'ਚ ਛਪਣ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। 
## ਮੌਤਾਂ
ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਚੈਲੰਜ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਗਭਰੇਟਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਅਜੇ ਆਜ਼ਾਦਾਨਾ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਮੌਤਾਂ, ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਚੈਲੰਜ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੱਚੇ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਖੇਡਣ ਦੇ ਆਦੀ ਸਨ। ਪਰ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸਾਰਿਆ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਅਣਿਆਈ ਮੌਤ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਰੂਸ ਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ, ਇਟਲੀ ਤੇ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 73 ਸਾਲਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਖੇਡ ਸਬੰਧਿ ਪਟੀਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਕੇ. ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਬੈਂਚ ਨੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਐਨ.ਐੱਸ. ਪੋਨੀਆ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨੋਟਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।

#### ਭਾਰਤ 
ਪੂਰੇ 2017 ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਲ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ, ਸਵੈ-ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ( Google, Facebook, ਅਤੇ Yahoo! ਸਮੇਤ) ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਲਿੰਕਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੇਮ ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਵਾਚਡੌਗ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਂਡ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੇ ਕਵਰੇਜ 'ਤੇ ਇੱਕ "ਗੇਮ" ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕਈ ਇੰਟਰਨੈਟ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕ VKontakte ਨੂੰ "ਗੇਮ" ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਲੌਕ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇਸ ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, "ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਡਿਵਾਈਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਕਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਹੋਰ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਬੂਤਾਂ ਅਤੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪੀੜਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਚੈਲੇਂਜ ਗੇਮ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈਟ ਖੇਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਤਰਨਾਖ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿੱਥ ਕਥਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਜ਼ੁਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜਾ

**ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜਾ** (ਸੀ ਹਾਰਸ) ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਛੀ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਸਿਰ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜਾ ਕਹਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੂਛ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਪੂਛ ਵਰਗੀ, ਅੱਖਾਂ ਗਿਰਗਿਟ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ, ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਰਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘਾਹ ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੰਡਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਚਿਪਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 25 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਣ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਖਾੜੀ, ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਘਾਹ ਬੂੁਟੇ, ਮੂੰਗੇ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜਾ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜੇ ਦੇ ਦੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਸਮਾਂ ਆਪਣਾ ਜੋੜਾ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਤੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਮਾਦਾ ਅਤੇ ਨਰ ਜੋੜਾ
ਗਰਭ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵੇਲੇ ਨਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਮਾਦਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ 100 ਤੋਂ 1500 ਤਕ ਅੰਡੇ ਦਿਦੀ ਹੈ। ਨਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜਾ ਆਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਤ ਵਜੋਂ 25 ਤੋਂ 30 ਦਿਨ ਤਕ ਆਪਣੇ ਢਿੱਡ ’ਤੇ ਲੱਗੀ ਥੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਲਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਅੰਦਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਤੇ ਖਾਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 30 ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਘੱਟ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਥੈਲੀ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਘੁੱਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢਿਆਂ ’ਤੇ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਗਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ
ਵੱਡਾ ਘਰ

**ਵੱਡਾ ਘਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-2 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।

2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਡਾ ਘਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕੋਡ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਕੋਡ 033977 ਹੈ। ਇਹ ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ ਤੋਂ 17 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਮੋਗਾ ਤੋਂ ਲੱਗਪੱਗ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 1153.1 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਛੋਟਾ ਘਰ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ 2,586 ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 466 ਘਰ ਹਨ। ਬਾਘ ਪੁਰਾਣਾ ਵੱਡਾ ਘਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕਸਬਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਣਕੀ

thumb|'*ਕਣਕੀ (*Ischaemum rugosum Salisb*)**
**ਕਣਕੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Ischaemum rugosum*') ਇਹ ਇੱਕ ਘਾਹ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜੋ ਝੋਨੇ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਆਤੇ ਸਿਲ੍ਹ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸਕੇਮਮ ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਪਰਿਵਾਰ ਪੋਏਸੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਹੈ, ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿੱਲੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ 1 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਟਾਈਲ ਸਪਾਈਕਲੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਗਲੂਮ ਦੀ ਛੱਲੀ ਹੋਈ ਸਤਹ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਵਜੋਂ ਇਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੂਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੱਧ-ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਵਾਲੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਾਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ 
ਇਹ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਪਾਣੀ, ਗਿੱਲੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸੀ ਖਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜੱਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜੋਰਦਾਰ ਸੁਭਾਅ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ। 20-30 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਉਗਣ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਤਾਪਮਾਨ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, 2015 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 97.5% ਉਗਣ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਗਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਦੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ 
ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਸਲਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਚਾਰੇ ਵਜੋਂ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਾਗ ਵਜੋਂ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਘਾਨਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬੂਟੀ (ਨਦੀਨ) ਵਜੋਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ Ischaemum rugosum ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਇੱਕ ਝੋਨੇ ਦੇ ਝਾੜ ਨੂੰ 69.4% ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਚੌਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਕਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਐਸ਼ਲੇ ਮਾਰਟਿਨ

**ਐਸ਼ਲੇ ਮਾਰਟਿਨ** (ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1981) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਐਨ.ਸੀ.ਏ.ਏ ਡਿਵੀਜ਼ਨ I ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਅਤੇ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਲਜ ਫੁੱਟਬਾਲ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਕੋਰ ਪੁਆਇੰਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 30 ਅਗਸਤ, 2001 ਨੂੰ ਜੈਕਸਨਵਿਲ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗੇਮਕੌਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਾਬਲੀਅਤ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਆਈ-ਏ (ਹੁਣ ਫੁਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਸਬਡਿਵੀਜ਼ਨ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੀਖਿਡਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲ 1997 ਵਿੱਚ ਵੈੱਲਮੈਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੰਟਰਕਲੀਗੇਟ ਐਥਲੈਟਿਕਸ (ਐਨਏਆਈਏ) ਸਕੂਲ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਲਈ ਫੈਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਟਾ ਕੋਟਾ, ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਕਵਟਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਕੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਮਹਿਲਾ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਰਦੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਤਾਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜੈਕਸਨਵਿਲ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਜੈਕਸਨਵਿਲ ਸਟੇਟ ਗੇਮਕਕੌਕਸ ਮਹਿਲਾ ਸੋਲਰ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡੀ।

2001 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੈਕਸਨਵਿਲ ਸਟੇਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਕਅਪ ਪਲੇਸਿਕਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਹ 30 ਅਗਸਤ 2001 ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਅਤੇ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਮਬਰਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਗੇਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਬਿੰਦੂ ਲੁੱਟ ਲਿਆ। ਉਹ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਸਫਲ ਵਾਧੂ ਪੁਆਇੰਟ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ 72-10 ਜੈਕਸਨਵਿਲ ਸਟੇਟ ਜਿੱਤ ਹੋਈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ
* 2001 ਕੁਮਬਰਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਜੈਕਸਨਵਿਲ ਸਟੇਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਖੇਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਛੱਤਰੀ ਵਾਲਾ ਡੀਲਾ

ਛੱਤਰੀ ਵਾਲ ਡੀਲਾ (Cyperus) 
'ਸੇਜਜ਼ (Sedges) ਸਲਾਨਾ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਘਾਹ ਵਰਗੇ ਪੌਦੇ ਹਨ ਜੋ ਏਰੀਅਲ ਫੁਲ-ਬੇਲਿੰਗ ਡੰਡਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲਾਨਾ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਟੈਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੌਨੇ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।' ਮੋਥਾ, ਮੁਕਰ ਆਦਿ ਇਸੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਪਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡੀਲਾ ਇਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਵੀ ਹੈ "ਕਣਕ ਨਾਲ ਡੀਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਲੁੱਧਰ

**ਲੁੱਧਰ** ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ਸਮੂਥ ਕੋਟਡ ਓਟਰਜ਼ ਜਾਂ ਔਟਰਜ਼, ਹਿੰਦੀ: ਉਦ -ਬਿਲਾਉ। ਇਹ ਮੱਛੀ, ਛੋਟੇ ਸੱਪ, ਡੱਡੂ ਤੇ ਕੀੜੇ -ਮਕੌੜੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੁੱਧਰ  ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਾਹ ਤੇ ਪੇੜ-ਪੌਦਿਆਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਥੱਲੇ ਲੁਕ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਛ ਦੇ ਥੱਲੇ ਸੇਂਟ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਚੋਂ ਸੇਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ  ਨਾਲ ਸੀਟੀਆਂ ਮਾਰਕੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੁਆਨ ਹੋ ਕਿ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਦਾ ਲੁੱਧਰ ਬੱਚਿਆਂ  ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੁੱਧਰ ਦੇ ਆਮਤੌਰ ਤੇ 5 ਬੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 10 ਤੱਕ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੀਕੇ ਰੱਖ, ਬਿਆਸ, ਰਾਵੀ ਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਲੁੱਧਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ  ਸਾਡੀਆਂ ਸਿਲ੍ਹੀਆ ਧਰਤੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਣਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡੈਮ ਤੇ ਉਸਾਰੀ  ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਗੈਲਰੀ

File:Smooth-coated otter1.jpg|
File:Smooth-coated Otter (Lutrogale perspicillata).jpg|
File:Smooth-coated-otters.jpg|
File:Smooth Coated Otter Babies at WWP.jpg|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਗਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਨਵਰ
ਟੌਮ ਅਲਟਰ

**ਥਾਮਸ ਬੀਚ ਆਲਟਰ** (22 ਜੂਨ 1950 - 29 ਸਤੰਬਰ 2017)  ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਕਟਰ ਸੀ।ਉਹ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਐਕਟਰ ਸਨ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਟੌਮ ਆਲਟਰ ਅਜਿਹਾ ਸਿਤਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਿਲਮ ਜਗਤ ਦੇ ਆਸਮਾਨ ’ਤੇ ਸਦਾ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦਾ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਦਸੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।ਟੌਮ ਆਲਟਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1950 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਇਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਮਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਲਟਰ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਗਾਧਰੀ (ਹਰਿਆਣਾ) ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਆਫ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਅਰਾਧਨਾ’ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਅਦ ਫ਼ਿਲਮ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1976 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਚਰਸ’ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
## ਫ਼ਿਲਮ
ਇਸ ਅਦਾਕਾਰ ਨੇ ‘ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ’, ‘ਜਨੂੰਨ’ ਅਤੇ ‘ਕ੍ਰਾਂਤੀ’ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। 1977 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ ਨੇ ਆਲਟਰ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਜਨੂੰਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਗੰਗਾ ਮੈਲ਼ੀ ਹੋ ਗਈ, ਆਸ਼ਕੀ, ਪਰਿੰਦਾ, ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਾਕਮਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਖੇਤਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਕਾਨੇਸ਼ਵਰ ਰਾਮ’ ਨਾਲ 1977 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਡ ਪੱਤਕਾਰ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਲਈ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਟੌਮ ਆਲਟਰ ਦੇ ਹਿਸੇ ਆਈ। ਆਲਟਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਮਲ ‘ਸਰਗੋਸ਼ੀਆਂ’ ਸੀ ਆਪ 29 ਸਤੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ।
## ਸਨਮਾਨ
2008 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਚੁਬਾਹਾ

**ਚੁਬਾਹਾ** ਜਾਂ ਰੇਤਲ ਚਾਹਾ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘ਕੌਮਨ ਸੈਂਟ ਪਾਈਪਰ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 18 ਤੋਂ 21 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰ ਕੋਈ 40 ਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੱਦ ਦਰਮਿਆਨਾ, ਰੰਗ ਭੂਰਾ, ਲੰਬੀ ਭੂਰੀ ਚੁੰਝ ਦਾ ਸਿਰਾ ਕਾਲਾ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਵਾਲੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਘੇਰਾ ਅਤੇਉੱਪਰ ਇੱਕ ਫਿੱਕਾ ਭੂਰਾ ਭਰਵੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਹਲਕੀ ਭੂਰੀ ਠੋਡੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਲੀਕਾਂ, ਭੂਰੇ ਪਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਚਾਕਲੇਟੀ ਲਹਿਰੀਆ, ਢਿੱਡ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਪੂਛ ਪਰਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲੰਬੀ, ਲੰਬੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜੇ ਪੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਸਾਰੇ ਤਪਤਖੰਡੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਮੁੱਕਣ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਘੋਗੇ, ਕੇਕੜੇ ਅਤੇ ਝੀਂਗਰ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਚੜੀਆਂ ਫੜਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਡਣ ਲੱਗੇ ਇਹ ‘ਟਵੀ-ਵੀ-ਵੀ’ ਜਾਂ ‘ਟੀ-ਟੀ-ਟੀ’ ਵਰਗੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉੱਡਣ ਵੇਲੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੇ ਹੇਠਾਂ-ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਨਹਿਰਾਂ, ਕੂਲ੍ਹਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰੇਤੀਲੇ ਕੰਢੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤੋਰ ਨੂੰ ‘ਟੀਟਰਿੰਗ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ 85 ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਵੰਸ਼
ਇਹਮਈ ਤੋਂ ਜੂਨ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਅਤੇ ਕੁਮਾਉ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੇਤੇ ਦੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ 50 ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਰੇਤੇ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ ਇੱਕ ਟੋਇਆ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਾਹ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿੰਨਾ ਪੋਲਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਆਲਹਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਮਾਦਾ ਉਸ ਵਿੱਚ 3 ਤੋਂ 4 ਪੀਲੀ ਭਾ ਵਾਲੇ ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਸਲੇਟੀ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਇਕੱਲੀ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ 21 ਤੋਂ 22 ਦਿਨ ਸੇਕਕੇ ਬੋਟ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਬੋਟਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਅੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ 8 ਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ 22 ਤੋਂ 28 ਦਿਨ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕਿ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੁਬਾਹਿਆਂ’ ਦੀ 8 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਜੇਲ੍ਹ

**ਜੇਲ੍ਹ** ਦਾ ਅਰਥ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ।
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵਾਬਾਂ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬਦਲੇ ਜਾਂ ਫਿਰੌਤੀ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਉਪਯੋਗ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਜੁਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਟਰਾਇਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕੈਦੀ ਦਾ ਟਰਾਇਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸਜ਼ਾ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਕੱਟਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੇ ਗੁਨਾਹਗਾਰ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ, ਕੋੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਹਰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।

## ਪੁਰਾਤਨ ਜੇਲ੍ਹ
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜੇਲ੍ਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 1550 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕੰਮ-ਘਰ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰ-ਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭਿਖਾਰੀਆਂ, ਆਵਾਰਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ, ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਕੇ ਮੋਟੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਕੰਮ ਘਰ ਫਿਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਬਣ ਗਏ, ਇਹਨਾਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਸਜ਼ਾ ਵਾਲੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਰ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਖ਼ਾਨੇ ਬਣਉਂਣੇ ਪਏ। ਇਹਨਾਂ ਜੇਲ੍ਹਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਘਟੀਆ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਖ਼ਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ।
## ਸੁਧਾਰੱ
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ, ਸਿੱਖਿਆ, ਡਾਕਟਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਚੰਗਾ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਸਕੇ।

## ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸਰੂਪ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਤੇ ਜੁਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ’ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਅਜੋਕੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਰੀਏ ਤੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਤਸੱਵਰ ਐਸੀ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਏਗੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜੀਵਨ-ਜਾਂਚ ਸਿਖਲਾਏਗੀ। ਪਰ ਅਮਲ ਏਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੈ। ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਧਾਰ ਘਰ ਬਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਅੱਡੇ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਚਰਾਗਦੀਨ ਦਾਮਨ

**ਚਰਾਗਦੀਨ ਦਾਮਨ** ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਚੌਕ ਮਤੀਦਾਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਤਾਦ ਦਾਮਨ ਦਾ ਜਿਊਂਦੇ ਜੀਅ ਇੱਕ ਵੀ ਕਾਵਿ ਨਹੀਂ ਛਪਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਚੇਤੇ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਤਾਦ ਦਾਮਨ ਕੋਲ ਵੇਲੇ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਵਾਲੀ ਡੂੰਘੀ ਅੰਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਮ ਫ਼ਹਿਮ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਹੈ। ਵਿਅੰਗ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਵਾਣ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਜੇ ਸ਼ੇਅਰ ਅਖੌਤਾਂ ਵਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੇ ਹਨ। ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਕੰਵਲ ਮੁਸਤਾਕ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਦਾਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸੰਪਾਦਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਰ ਵਿੱਚ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ ਨੇ ਸੰਪਾਦਤ ਕੀਤੀ। ਫਰਜੰਦ ਅਲੀ ਨੇ ਉਸਦਿ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਨਾਵਲ ‘ਭੁੱਬਲ’ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਭਰੇ ਜੀਵਨ ਧੀ ਕਲਾ ਤਮਕ ਨਕਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1996 ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।

ਉਸਤਾਦ ਦਾਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਵੇਲੇ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਵੇਲੇ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਨੀਝ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਜੁਆਰਤ ਤੇ ਲੋਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿੱਚ ਢਲ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੇ ਚਲਦੀ ਦੇਸੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਪਾਜ ਉਹ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਉਘੜਦਾ ਹੈ:

ਵਾਘੇ ਨਾਲ ਅਟਾਰੀ ਧੀ ਨਹੀਂ ਟੱਕਰ,

ਨਾ ਹੀ ਗੀਤਾ ਨਾਲ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਏ।

ਨਾ ਕੁਫ਼ਰ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਕੋਈ ਝਗੜਾ,

ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਨਫ਼ੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਏ?

ਅਮੀਰਾ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸੰਗ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:

“ਅਸਾਡੇ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ,

ਜੋ ਦੌਰਾ ਵੀ ਪੈਂਦਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪੈਂਦਾ”।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਗ਼ੁਲਾਮੀ

**ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਗ਼ੁਲਾਮੀ** ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸੋਲੋਮਨ ਨਾਰਥਅਪ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾ ਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਮਾਰਮਿਕ ਤੇ ਦਿਲ ਕੰਬਾਊ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਨਣ ਕਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇੱਕ ਸਿਆਹਫਾਮ ਅਮਰੀਕੀ ਦੀ ਹਿਰਦਾ ਵਲੂੰਧਰਨ ਵਾਲੀ ਆਪ ਬੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾਗਰਿਕ ਸੀ। ਤਕਰੀਬਨ 175 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਕੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਪ੍ਰਥਾ ਵਾਲੇ ਦੱਖਣੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਗ਼ੁਲਾਮ-ਦਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਸਰੀਰਕ ਦੁੱਖ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਕਸ਼ਟ ਝੱਲੇ। ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਸ਼ਟ ਅਫਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਝੱਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਘੜੀ ਜ਼ਿੱਲਤ ਭੋਗਣੀ ਪਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਮੰਜੀ ਪ੍ਰਥਾ

**ਮੰਜੀ ਪ੍ਰਥਾ** ਦਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕੇ ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਜੀਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਅਨੁਆਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਦੇ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਐਮਨਾਬਾਦ ਦੀ ਮੰਜੀ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਭਾਈ ਲਾਲੋ, ਤੁਲੰਬਾ ਵਿਖੇ ਸੱਜਣ ਠੱਗ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਦਾਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਥਾਪਿਆ। ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ 22 ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਭਾਗ “ਮੰਜੀ” ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਜੀਆਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹਰ ਮੰਜੀ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਮੰਜੀ ਦਾ ਖਰਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਵੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਧਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਕਰਕੇ ਮੰਜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾ ਦਿਤੀ । ਇਹ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਨੂੰ ਮਸੰਦਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਸੰਦ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਪੈ ਗਏ ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਅਧਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਮੈਗਸਥਨੀਜ਼

**ਮੈਗਸਥਨੀਜ਼** (350ਬੀਸੀ–290ਬੀਸੀ) ਯੁਨਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਦੂਤ, ਯਾਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੈਲਉਕਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਮੈਗਸਥਨੀਜ਼ ਸਨ। ਚੰਦਰ ਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਨੇ ਸੈਲਿਉਕਸ ਨਿਕੇਟਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੋ ਸੰਧੀ ਹੋਈ ਜਿਸ ਸੰਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੈਲਿਉਕਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁੱਤ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਦੂਤ ਮੈਗਸਥਨੀਜ਼ ਚੰਦਰ ਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਮੈਗਸਥਨੀਜ਼ ਨੇ ਇੰਡੀਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ  ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। 500 ਬੀਸੀ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸੈਲਾਨੀ ' ਮੈਗਸਥਨੀਜ਼' ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ  ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 118 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਆਸਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜੋ  ਅਕਸਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ
ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਓਸ ਜਰੂਰਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ (ਸਮੀਕਰਨਾਂ) ਸਾਰੀਆਂ ਸਵੀਕਾਰ ਰੈਫ੍ਰੈਂਸ ਫ੍ਰੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅੰਦਰ, ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਨ੍ਰਸ਼ੀਅਲ ਰੈਫ੍ਰੈਂਸ ਫ੍ਰੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅੰਦਰ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਰੈਫ੍ਰੈਂਸ ਫ੍ਰੇਮਾਂ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਨੋਟਸ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ
ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਹਵਾਲੇ ਦੇਖੋ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Wikibooks: Special Relativity
* Living Reviews in Relativity  &mdash; An open access, peer-referred, solely online physics journal publishing invited reviews covering all areas of relativity research.
* MathPages - Reflections on Relativity &mdash; A complete online course on Relativity.
* Special Relativity Simulator
* A Relativity Tutorial at Caltech &mdash; A basic introduction to concepts of Special and General Relativity, as well as astrophysics.
* Relativity Gravity and Cosmology  &mdash; A short course offered at MIT.
* Relativity in film clips and animations  from the University of New South Wales.
*Animation clip visualizing the effects of special relativity on fast moving objects.
*Relativity Calculator - Learn Special Relativity Mathematics  The mathematics of special relativity presented in as simple and comprehensive manner possible within philosophical and historical contexts.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਥਿਊਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਿਊਰੀਆਂ
ਮਾਡਲੇਨਾ ਜ਼ਿਪਟਰ

**ਮਾਡਲੇਨਾ ਜ਼ਿਪਟਰ**, ਮਾਡਲੇਨਾ ਜਾਨਕੋਵਿਕ, ਫ਼ਿਲਿਪ ਜ਼ਪਿਟਰ, ਸਰਬੀਅਨ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਬੇਲਗ੍ਰੇਡ, ਸਰਬੀਆ, ਬੇਲਗ੍ਰੇਡ ਦੇ ਮੈਡਲਿਨਿਅਮ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਰਬੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ  ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ ਸੀ, ਬੇਲਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਪਟਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਕਈ ਫੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਡਲਨਾ ਜੇਨਕੋਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫੰਡ। "ਮੈਡਲਨਾ ਜੇਂਕੋਵਿਕ -ਜ਼ਪਿਟਰ" ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਰਹੀ। ਉਸਦੀ ਕੰਪਨੀ ਮੈਡਲ'ਆਰਟ ਸਰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਨਿਲਾਮੀ ਘਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇh ਮਾਡਲ'ਓਰ ਦੀ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਐਕਸਪੋਰਟ-ਇੰਪੋਰਟ ਕੰਪਨੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* Madlenianum Opera ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ
* ਫ਼ਿਲਿਪੁੱਸ Zepter
* Zepter ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Madl'Art ਨਿਲਾਮੀ ਹਾਊਸ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ (ਗੁੰਝਲ ਖੋਲ੍ਹ)

ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, **ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ** ਇਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਪ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਵੇਰੀਏਬਲ ਇਕੱਠੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ:

## ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ 
* ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਥਿਰਾਂਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ
* ਦੋ ਮਨਚਾਹੇ ਅਸਥਿਰਾਂਕਾਂ ਜਾਂ ਡੈਟਾ ਸੈੱਟਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਜਾਂ ਕ੍ਰੌਸ-ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ 
* ਆਟੋ-ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਮਾਂ-ਸ਼ਿਫਟਡ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ
* ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਫੰਕਸ਼ਨ, ਦੋ ਲੋਕੇਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਕ ਕਿਸੇ ਮਨਚਾਹੀ ਫੀਲਡ ਦਾ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਦਿੰਦਾ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ

## ਬੀਜ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਰੇਖਾ ਗਣਿਤ 
* ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਅਤੇ ਕੌਂਟਰਾਵੇਰੀਅੰਸ, ਬੇਸਿਸ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਅਸ਼ਿਨ ਵੈਕਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ (ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਾਂ) ਦੇ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
* ਫੰਕਟਰਾਂ ਦੇ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਅਤੇ ਕੌਂਟਰਾਵੇਰੀਅੰਸ, ਫੰਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
* ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਜਾਂ ਸਰਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ (ਗਲਤ ਪਰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਤੋ), ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਡਿਫ੍ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ (ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਾਂ) ਦੀਆਂ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨਾਂ (ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟ੍ਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ) ਅਧੀਨ ਭੌਤਿਕੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਗਣਿਤਿਕ ਰੂਪ ਦੀ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਭਾਵ ਹੈ ਸਥਿਰਤਾ 
* ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਵੇਂ ਕੁੱਝ ਭੌਤਿਕੀ ਇਕਾਈਆਂ “ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ” ਦੀ ਕਿਸੇ ਤਬਦੀਲੀ ਅਧੀਨ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
* ਲੌਰੰਟਜ਼ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ, ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜੋ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਥਿਊਰੀ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ
** ਪੋਆਇਨਕੇਅਰ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ, ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ ਖਾਸੀਅਤ
* ਐਡੀ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ, ਇੱਕ ਐਟਮੋਸਫੈਰਿਕ ਫਲੱਕਸ ਨਾਪ ਤਕਨੀਕ

## ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ 
* ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਅਤੇ ਕੌਂਟਰਾਵੇਰੀਅੰਸ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ), ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਅਤੇ ਕੋਰਿਲੇਸ਼ਨ
* ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਅਤੇ ਕੌੰਟਰਾਵੇਰੀਅੰਸ (ਗੁੰਝਲਖੋਲ)
ਇਰਸ਼ਾਦ ਸੰਧੂ

**ਇਰਸ਼ਾਦ ਸੰਧੂ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ। ਅਲੀ ਅਨਵਰ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੂੰ " ਸਾਹਿਬ ਹਾਲ" ਸ਼ਾਇਰ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਜਮੀਲ ਹਮਦ ਪਾਲ਼ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਅੰਬਰੋਂ ਅੱਗੇ ਹੱਥ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2009* 
**ਰਹਿਤਲ ਵਲੀਆਂ ਵਰਗੀ* (ਗ਼ਜ਼ਲ ਪਰਾਗਾ) 2016, ਪ੍ਰ੍ਕਾਸ਼ਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਕਜ਼ ਲਾਹੌਰ)
*ਰਹਿਤਲ ਵਲੀਆਂ ਵਰਗੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ) ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 2017, ਲਿਪੀਆਂਤਰਨ- ਨਵਦੀਪ ਝੁਨੀਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ - ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਮੁਹਾਲੀ।
*ਵਗੱਜ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2019, ਲਿਪੀਆਂਤਰਨ- ਨਵਦੀਪ ਝੁਨੀਰ,ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਤਾਲਿਫ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਰਨਾਲਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼ਾਕਿਰ ਸ਼ੁਜਾ ਆਬਾਦੀ

**ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਫੀ ਸ਼ਕੀਰ ਸ਼ੁਜਾ ਅਬਾਦੀ** ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਮੁਲਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੈ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। 2017 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।''''''

## ਸ਼ਾਇਰੀ ਉਦਾਹਰਨ
ਦਿਲ ਮੰਗ ਪਵੀ ਤਾਂ ਲੰਘ ਆਵੇਂ ਮੇਢੇ ਘਰ ਦਾ ਸੌਖਾ ਰਾਹ ਹੈ

ਹਾਂ ਵਾਸੀ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸੂਬੇ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗ਼ਮ ਤਜ਼ੀਲ ਜਫ਼ਾ ਹੈ

ਚੰਦ ਮੇਲ਼ ਫ਼ਿਰਾ‍ਕ ਦੇ ਮੌਜ਼ੇ ਤੋਂ ਹਿੱਕ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਦਰਿਆ ਹੈ

ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਕਿਰ ਪਰ ਲਹੀ ਮਨ ਟਪਸੀਨ ਅੱਗੋਂ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਮੀਢੀ ਜਾ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸ਼ਾਕਿਰ ਸ਼ੁਜਾ ਆਬਾਦੀ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਛੁਈਂ

**ਛੁਈਂ** (Fimbristylis miliacea) ਝੋਨੇ ਵਿੱਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਇਹ ਨਦੀਨ ਸੇਲਜ਼ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਨਿਸ਼ਾ ਬਾਨੋ

**ਨਿਸ਼ਾ ਬਾਨੋ** ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਗਇਕਾ ਹੈ। ਬਾਨੋ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਪੱਖੀ ਹੁਨਰ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਫ਼ਰ 
ਨਿਸ਼ਾ ਬਾਨੋ ਦੀ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬੀਨੂ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੁਲੀਅਟ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਿਸ਼ਾ ਬਾਨੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚੈਨਲ ਐਮ.ਐਚ. 1 ਤੇ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਕੀਤੇ "ਹਸਦੇ ਹਸਾਂਦੇ ਰਵੋ" ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ "ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਅਟ" ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ "ਜੱਟ ਏਅਰਵੇਜ਼", "ਭਾਜੀ ਇਨ ਪ੍ਰੋਬਲਮ", "ਜੱਟ ਬੁਆਏਜ਼ - ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ", "ਅੰਗਰੇਜ", "ਫੇਰ ਮਮਲਾ ਗੜਬੜ ਗੜਬੜ", "ਬੱਜ਼", "ਟੇਸ਼ਨ", "ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ", “ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ” ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।

### ਗਾਇਕੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿਸ਼ਾ ਬਾਨੋ ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ ਨਾਲ ਡੁਆਇਟ ਗਾਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ ਗਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ "ਮੋਰਨੀ", "ਮਾਈ ਚੱਡਾ", "ਮੇਰੇ ਵਾਲਾ ਜੱਟ" ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ