open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਹੀਰਿਆਂ ਦਾ ਹਾਰ

"**ਹਾਰ**" ਜਾਂ "**ਹੀਰਿਆਂ ਦਾ ਹਾਰ**" () ਗਾਏ ਡੇ ਮੋਪਾਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 17 ਫਰਵਰੀ 1884 ਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਖਬਾਰ *ਗਾਲਿਉਸ* ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮੋਪਾਸਾਂ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਟਵਿਸਟ ਅੰਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ। ਇਹ ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਜ ਦੀ ਕਹਾਣੀ *ਪੇਸਟ* ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਬਣੀ। ਆਇਰਿਸ਼ ਕੰਪੋਜਰ ਕੋਨੋਰ ਮਿਸ਼ਲ ਨੇ ਸੰਗੀਤਕ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
## ਪਲਾਟ
"ਹੀਰਿਆਂ ਦਾ ਹਾਰ" ਮੈਡਮ ਮੇਥਾਈਲਡ ਲੋਇਜਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਮੇਥਾਈਲਡ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨੀਂ ਉੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਉਸਦਾ ਸ਼ਾਦੀ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੂਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨੇ ਵੇਖਕੇ ਕੁੜਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਸਾਧਨਹੀਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁੱਝ ਕਰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੀ। ਸੁੰਦਰ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਉਸਦੀ ਚਾਅ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦਾ ਸੱਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੁੰਦਰ ਕੱਪੜੇ ਤਾਂ ਹੈ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖਕੇ ਪਤੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਫਿਰ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਚੱਜ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਤਾਂ ਹੈ ਨਹੀਂ। ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸਹੇਲੀ ਦੇ ਕੋਲਲੋਂ ਹੀਰਿਆਂ ਦਾ ਹਾਰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਹਰ ਉਧਾਰ ਮੰਗਦੀ ਹੈ। ਸਹੇਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹਾਰ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ,ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਘਰ ਪਰਤਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੀਰਿਆਂ ਦਾ ਹਾਰ ਗਾਇਬ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਾਰ ਲੈਕੇ ਮੋੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੂਬਹੂ ਹਾਰ 36,000 ਫਰੈਂਕ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਵਾਂ ਹਾਰ ਖਰੀਦ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਲੰਬੇ ਮਾਰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਨੋਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਰੜੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਰਜ ਉਤਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਚਾਨਕ ਮੇਥਾਈਲਡ ਦੀ ਆਪਣੀ ਉਸ ਸਹੇਲੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਹਾਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਜੋ ਹਾਰ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਨਕਲੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਪਾਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਮੈਟਾਮੌਰਫਸਿਸ (ਮਹਾਂਕਾਵਿ)

***ਮੈਟਾਮੌਰਫਸਿਸ *** (: "ਮੈਟਾਮੌਰਫਸਿਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ") ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਕਵੀ ਓਵਿਡ ਦੀ ਰਚੀ ਲਾਤੀਨੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਰਤਾਂਤਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ

ਦਾ ਪੇਰੂਗੀਆ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ *ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ tਸਾਰਸ* ਅਤੇ *ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਲੇਲਾ*]]
**ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਈਸਪਿਕਾ** ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਹਰਾ 620 ਈਪੂ ਤੋਂ 520 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਗੁਲਾਮ ਅਤੇ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਈਸਪ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕੁ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਲੋਕਪਸੰਦ ਵਿਕਲਪ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਈ, ਜਿਵੇਂ *ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਅੰਗੂਰ* (ਜਿਸ ਤੋਂ “ਅੰਗੂਰ ਖੱਟੇ ਹਨ” ਮੁਹਾਵਰਾ ਨਿਕਲਿਆ), *ਕੱਛੂ ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ*, *ਉੱਤਰੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ*, *ਬਘਿਆੜ ਆਇਆ*, *ਪਿਆਸਾ ਕਾਂ*, *ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ* ਅਤੇ *ਕੀੜੀ ਅਤੇ ਟਿੱਡਾ* ਵਰਗੀਆਂ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਤੀਆਨਾ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ ਵਲੋਂ ਈਸਪ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੇਠਲੇ ਕਥਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ:

## ਮੂਲ
ਯੂਨਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੇਰੋਟੋਡਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਈਸਪ ਨਾਮਕ ਗੁਲਾਮ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਈਸਪ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ - ਅਰਿਸਟੋਫੇਨਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਸ-ਨਾਟਿਕਾ *ਦ ਵਾਸਪਸ* ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਫਿਲੋਕਲਿਓਨ ਨੂੰ ਭੋਜ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪਾਂ ਤੋਂ ਈਸਪ ਦਾ ਬੇਤੁਕਾਪਨ ਸਿਖੇ ਹੋਏ ਹੋਣਾ ਚਿਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਪਲੇਟੋ ਨੇ ਫੀਡੋ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ, “ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਸਨ”, ਪਦ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਟਿਆ ਸੀ।

ਬਹਰਹਾਲ, ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ - ਕਿਉਂਕਿ ਈਸਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਈਸਪ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਧੁਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਈਸਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਕੇਵਲ ਈਸਪ ਨੇ ਨਹੀਂ ਰਚੀਆਂ ਸਨ, ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਸਤਿਤਵ ਰਿਹਾ ਵੀ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਅਧਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਈਸਪੀ” ਰੂਪ ਦੀਆਂ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਸੁਮੇਰ ਅਤੇ ਅਕਾਦ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜ਼ਿਕਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੁਮੇਰ ਅਤੇ ਅਕਾਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕਸਾਕ

ਨੂੰ «*ਯੂਕਰੇਨ ਜਾਂ ਜ਼ਾਪੋਰੋਜੀਅਨ ਕਸਾੱਕਾਂ* ਦਾ ਦੇਸ਼ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ (Vkraina o Paese de Cossachi di Zaporowa)»। ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ «''ਯੂਕਰੇਨ ਜਾਂ ਡਾਨ ਕਸਾੱਕਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼, ਮਸਕੋਵੀ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। (Vkraina ouero Paese de Cossachi Tanaiti Soggetti al Moscouita)» .]]

**ਕਸਾਕ** (Russian: казаки, ਕਜ਼ਾਕੀਆ; Ukrainian: козаки́, ਕੋਜ਼ਾਕੀ) ਰੂਸ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਲੇ ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ਼ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਲਾਵ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰੂਸ ਦੇ ਜਮਹੂਰੀ, ਨੀਮ-ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਨੀਮ-ਜਲਸੈਨਿਕ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੇ ਰੁਕਨ ਸਨ। ਕਸਾੱਕ -- ਦਨੀਪਰ, ਡਾਨ, ਤੇਰੇਕ ਅਤੇ ਯੂਰਾਲ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਰਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ। ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ "ਕਸਾੱਕ" ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਕਰੇਨ, ਦੱਖਣੀ ਰੂਸ, ਵੋਲਗਾ, ਯੂਰਾਲ, ਸਾਇਬੇਰੀਆਈ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਕਸਾੱਕ ਸਮਾਜਾਂ ਦਾ ਵਜੂਦ ਪੂਰੇ ਰੂਸ, ਯੂਕਰੇਨ, ਬੇਲਾਰੂਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਭਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸਾਕ ਲੋਕ
ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ (ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ)

***ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ*** (, *ਪੇਅਰਵਾਇਆ ਲਿਊਬੋਵ*) ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ ਦਾ 1860 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਗਨੇਵ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਪੰਡੋਰਾ ਦਾ ਡੱਬਾ

**ਪੰਡੋਰਾ ਦਾ ਡੱਬਾ** ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਹੇਸੀਓਡ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ* ਕੰਮ ਅਤੇ ਦਿਨ (Works and Days)* ਵਿੱਚ ਪੰਡੋਰਾ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮਿਥ ਵਿੱਚੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। "ਡੱਬਾ" ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੰਡੋਰਾ (Πανδώρα) ਨੂੰ ਉਪਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਿਲਿਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਰਤਬਾਨ (πίθος *ਪਿਥੋਸ*) ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

## ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ
ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਪੰਡੋਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਜ਼ਿਊਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੇਫ਼ੇਸਟਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਇਹ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਈ ਦਾਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਵਾਜਿਆ:. ਅਥੀਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾ ਦਿੱਤੇ, ਐਫਰੋਡਾਇਟੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਪੋਲੋ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਅਤੇ ਹਰਮੇਸ ਨੇ ਬੋਲੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਹੇਸੀਓਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਨੇ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲੈ ਆਂਦੀ, ਜ਼ਿਊਸ ਨੇ ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਦੇ ਭਰਾ ਐਪੀਮੀਥੀਅਸ ਨੂੰ ਪੰਡੋਰਾ ਭੇਟ ਕਰ ਕੇ ਬਦਲਾ ਲਿਆ। ਪੰਡੋਰਾ ਉਹ ਮਰਤਬਾਨ ਖੋਲ੍ਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਬੁਰਾਈਆਂ ਬੰਦ ਸਨ। ਉਹ ਕੰਟੇਨਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਫਰਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸੀ – ਬੱਸ ਥੱਲੇ ਪਈ ਐਲਪਿਸ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ *ਆਸ* ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ "ਉਮੀਦ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ।

## ਭੜੋਲੇ ਦੀ ਵਿਉਤਪਤੀ
ਮੂਲ ਗਰੀਕ ਸ਼ਬਦ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਹ ਸੀ - ਪਿਥੋਸ (pithos) ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮਨੁੱਖ (ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਸਿਨੋਪ ਦਾ ਦਾਔਜੀਨ'- Diogenes of Sinope ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੁੱਤਾ ਸੀ)। 
ਇਸਦੀ ਵਰਤੋ ਵਾਇਨ, ਤੇਲ, ਅਨਾਜ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਮਗਰੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦਫਨਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਪੰਡੋਰਾ

**ਪੰਡੋਰਾ ** (ਯੂਨਾਨੀ: , , *ਪੈਨ*,ਯਾਨੀ "ਸਰਬ" ਅਤੇ , *ਡੋਰੋਨ*, ਯਾਨੀ "ਉਪਹਾਰ", ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਥ ਹੋਇਆ "ਸਰਬ ਵਰੋਸਾਈ", ਜਾਂ "ਸਰਬ-ਦਾਤਾ") ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜਿਊਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਖਾਸ ਕਰ ਹਿਫ਼ਾਇਸਤੋਸ ਅਤੇ ਐਥੀਨਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਜੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।﻿ ਹਿਫ਼ਾਇਸਤੋਸ ਨੇ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪੁਤਲਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਅਫ਼ਰੋਦੀਤੀ ਨੇ ਪੰਡੋਰਾ ਨੂੰ ਸੁਹੱਪਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਹਿਕਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵੀ ਸਿਖਾਈ। ਐਥੀਨੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਸ ਪੁਤਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਪਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਕਸਾੱਕ (ਨਾਵਲ)

***ਕਸਾੱਕ*** ( [*ਕੋਜ਼ਾਕੀ*]) ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦਾ 1863 ਵਿੱਚ *ਦ ਰਸੀਅਨ ਮੈਸੇਂਜਰ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ *ਯੰਗ ਮੈਨਹੂਡ* ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਵਿਜੇਤਾ ਇਵਾਨ ਬੂਨਿਨ ਦੋਨੋਂ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਭਾਰੀ ਸਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਤੁਰਗਨੇਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਹਾ। ਅਗਸਤ 1857 ਵਿੱਚ, *ਇਲੀਆਡ* ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਧਾਰ ਲਈ। 1862,ਵਿੱਚ ਤਾਸ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ 1863 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਛਾਪ[ਇਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ
ਅਰਬ ਜਗਤ

ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਮਾਰੋਸ ਵਿਖਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।]]

**ਅਰਬ ਜਗਤ** ( '''') ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਦੇ ਅਰਬੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਅਰਬ ਜਗਤ ਦੀ ਮਿਆਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਲੀਗ ਦੇ 22 ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ

ਦੀ ਕ੍ਰਿਤੀ, ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਦਾ ਬੁੱਤ 1762 (ਲਊਵਰ)]]

ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਹਾਸ ਵਿੱਚ, **ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ** (, ) ਟਾਈਟਨ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਾਇਕ, ਅਤੇ ਵਿਦਰੋਹੀ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਅਤੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਠੰਡ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਵਾਸਤੇ ਅੱਗ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲੈ ਆਉਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਅਕ਼ਲਮੰਦੀ ਲਈ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇਵ ਮਾਲਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜਾ ਦੇਵਤਾ *ਜਿਉਸ* ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਰੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨੀ ਨਸਲ ਨੂੰ ਸਰਦੀ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਸੂਰਜ ਕੋਲੋਂ ਅੱਗ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਅੱਗ ਜਲਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨਸਾਨ ਬਚ ਗਿਆ। *ਜਿਉਸ* ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਕੇਸ਼ੀਅਨ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗਿੱਧ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਜਿਗਰ ਫਿਰ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗਿੱਧ ਫਿਰ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਬੁਢਾ ਗੋਰੀਓ

**ਬੁਢਾ ਗੋਰੀਓ** (Le Père Goriot) (ਫਰਾਂਸੀਸੀ pronunciation: ​[lə pɛʁ ɡɔʁjo], ਜਾਂ *ਗੋਰੀਓ ਫ਼ਾਦਰ*) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਔਨਰੇ ਦ ਬਾਲਜ਼ਾਕ (1799–1850) ਦਾ 1835 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਲਾ ਕੌਮੇਦੀ ਉਮੇਨ ਨਾਮ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਵਲ ਲੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਰਚਨਾ ਦੇ 'ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼' ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ 1819 ਦਾ ਪੈਰਸ ਹੈ। ਇਹ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਤਿੰਨ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਝਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਮੋਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੁਢਾ ਗੋਰੀਓ; ਦੂਜਾ ਵੌਤ੍ਰਿਨ ਨਾਮ ਦਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਪਰਾਧੀ ਰਹੱਸਮਈ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ 'ਯੂਜੀਨ ਦੇ ਰਾਸਤਿਗਨਾਕ' ਹੈ। ਬਾਲਜਾਕ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਬੁਢਾ ਬਾਪ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਧੀਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਰਨ-ਮੰਜੇ ਪਏ ਬਾਪ ਦੀ ਭੋਰਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲਜ਼ਾਕ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਲਾਸਾ

thumbnail
**ਲਾਸਾ** (; ,  ਜਾਂ ; ) ਤਿੱਬਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ, ਚੀਨ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਫੈਕਟੀ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ੀਨਿੰਗ ਮਗਰੋਂ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 3,490 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੌਂਗ ਆਫ਼ ਮਾਈਸੈਲਫ਼

]]
"**ਸਾਂਗ ਆਫ਼ ਮਾਈਸੈਲਫ**" ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ (1819–1892) ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ "ਵਿਟਮੈਨ ਦੀ ਕਾਵਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ"।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਾ
ਬਨਗ਼ਾਜ਼ੀ

**ਬਨਗ਼ਾਜ਼ੀ**  ( ) ਲੀਬੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਸਿਰੇਨਾਈਕਾ ਖੇਤਰ (ਜਾਂ ਪੂਰਵਲਾ ਸੂਬਾ) ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਜ਼ੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਪੂਰਵਲੀ ਆਰਜ਼ੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਵਡੇਰਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ (ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਮੀਨਿਸ ਅਤੇ ਸੁਲੂਕ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਨਗਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) ਲੀਬੀਆ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਦਰਗਾਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਓ ਕੈਪਟਨ! ਮਾਈ ਕੈਪਟਨ!

ਦੇ ਨੋਟ]]
***ਓ ਕੈਪਟਨ! ਮਾਈ ਕੈਪਟਨ!*** ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਬਰਾਹਮ ਲਿੰਕਨ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਕਤਲ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੌਤ ਬਾਰੇ 1865 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਰੂਪਕ ਅਲੰਕਾਰ ਯੁਕਤ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਂਫਲਟ *ਸੀਕੈਲ ਟੂ ਡ੍ਰਮ-ਟੈਪਸ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਬਾਰੇ 18 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਿੰਕਨ ਲਈ ਸ਼ੋਗ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, "ਵੈੰਨ ਲੀਲਾਕਜ਼ ਲਾਸਟ ਇਨ ਡੋਰਯਾਰਡ ਬਲੂਮਡ"। ਇਹ ਵਿਟਮੈਨ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਲੀਵਜ਼ ਆਫ ਗ੍ਰਾਸ' ਦੀ 1867 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਚੌਥੀ ਅਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਗ਼ਮ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
"ਓ ਕੈਪਟਨ! ਮਾਈ ਕੈਪਟਨ!" ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਨੇ ਅਬਰਾਹਮ ਲਿੰਕਨ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਕਤਲ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੌਤ ਬਾਰੇ 1865 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 16ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਿੰਕਨ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸ਼ੋਗ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 1819 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1892 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵਿਟਮੈਨ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਕਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਸੀਨ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਿਟਮੈਨ ਤੇ ਲੜਾਈ ਹਾਵੀ ਹੋਈ ਉਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਲ ਸਨੇਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਨੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਡੈਡੀ (ਕਵਿਤਾ)

"**ਡੈਡੀ**" ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਰੀ ਸਿਲਵੀਆ ਪਲਾਥ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1962, ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਪਰੰਤ *ਏਰੀਅਲ* ਵਿੱਚ 1965 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਅਰਥ ਅਤੇ ਥੀਮਕ ਸਰੋਕਾਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪਧਰ ਤੇ ਖੂਬ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਿਰਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। "ਡੈਡੀ" ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਵਧੇਰੇ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਦਾਰ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਦੀ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਰੂਪਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Daddy, Academy of American Poets (poets.org)
* Video: Daddy  A dynamic rendition of the poem from *Voices & Visions*, a video series in the Annenberg/CPB Multimedia Collection.
* Critical essays on *Daddy* , Sylvia Plath, Modern American Poetry.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਲਵੀਆ ਪਲਾਥ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਪਾਗਲ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਗੀਤ

"**ਪਾਗਲ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਗੀਤ**" (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Mad Girl's Love Song) ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਰੀ ਸਿਲਵੀਆ ਪਲਾਥ ਦੀ 1951 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮਿਥ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਵਿੱਲਾਨੈਲੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਲਾਥ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਦ ਬੈੱਲ ਜਾਰ* ਦੇ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਪਰਕ ਜ਼ਮੀਮੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਕਵਿਤਾ 1953 ਵਿੱਚ ਮੈਡਮਮੋਇਸਲੇ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਜੂਨ 1953 ਵਿੱਚ ਪਲਾਥ ਨੇ ਮੈਡਮਮੋਇਸਲੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ *ਦ ਬੈੱਲ ਜਾਰ* ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* "Mad Girl's Love Song" at NeuroticPoets.com

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਲਵੀਆ ਪਲਾਥ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਸ਼ੀ ਵਾਕਸ ਇਨ ਬਿਊਟੀ

(1788–1824)]]
"**ਸ਼ੀ ਵਾਕਸ ਇਨ ਬਿਊਟੀ**" (She Walks in Beauty) 1814 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਲਾਰਡ ਬਾਇਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸੁਨੱਖੀ ਔਰਤ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਥਰਡ ਪਰਸਨ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਰੇਟਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਖੁਦ ਬਾਇਰਨ ਹੀ ਇਸਦਾ ਨਰੇਟਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਫਾਲਤੂ (2006 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਫਾਲਤੂ *** (), ਸਯਦ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਸਿਰਾਜ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਕਹਾਣੀ **ਰਾਣੀਰਘਾਟੇਰ ਬਿਰਤਾਂਤੋ** (রাণীরঘাটের বৃত্তান্ত,ਯਾਨੀ: ਰਾਣੀਘਾਟ ਬਿਰਤਾਂਤ) ਬੰਗਾਲੀ ਮੂਵੀ ਹੈ। ਇਹ 2006 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2007 ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਰਿੰਦਮ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨਜਾਨ ਦਾਸ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਿਤਰਾ ਚੈਟਰਜੀ, ਇੰਦਰਾਨੀ ਹਲਦਰ, ਯਸ਼ਪਾਲ ਪੰਡਿਤ ਅਤੇ ਮੰਜਰੀ ਫਦਨੀਸ, ਨਿਰਮਲ ਕੁਮਾਰ, ਮਸੂਦ ਅਖਤਰ, ਬਿਪਲਬ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਪੇਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ

**ਕਪਿਲ** () ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਂਖ ਸਾਖਾ ਦਾ ਮੋਢੀ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਂਖ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਆਸਤਿਕ ਵਰਜਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
*ਕਪਿਲ* ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੱਕ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਰਚਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਕਲਪ ਦੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਿ-ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਦਿ-ਵਿਦਵਾਨ‌ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚੇਲਾ ਕੋਈ ਆਸੁਰ ਨਾਮਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਵਰਸ਼ਸਹਸਰਯਾਜੀ ਸ਼ਰੋਤਰੀਆ ਬਾਹਮਣ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਕਤ ਆਸੁਰ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਣ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੱਤ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਂਖ ਦੇ ਵਕਤਾ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਾਨਸਪੁੱਤਰ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਰੀਮਦਭਗਵਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਪਿਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪੰਚਮ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਰਦਮ ਅਤੇ ਦੇਵਹੂਤੀ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੇਵਹੂਤੀ ਨੂੰ ਸਾਂਖ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦਾ ਮਨਭਾਉਂਦਾ ਵਰਣਨ ਸ਼ਰੀਮਦਭਗਵਤ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ

**ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ** ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਅਨੰਦਗੜ੍ਹ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਰ ਕੇ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੂਹੜੀ ਨੀਂਦ ਸੌਂ ਗਏ। ਲਾਮਿਸਾਲ ਇਕੱਲ ਦੀ ਇਸ ਮਾਨਸਿਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸਾਰ 
ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਅਵਤਾਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸੰਗਤੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।

ਸਾਹਿਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਇਸਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜਾਂ ਗਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਧੰਨ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
੧੧ ਮਾਰਚ

**11 ਮਾਰਚ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 70ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 71ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 295 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। 
## ਵਾਕਿਆ
*1302&ndash;ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੋੜੀ, ਰੋਮੀਓ ਤੇ ਜੂਲੀਅਟ, ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ (ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ)।
*1669&ndash;ਇਟਲੀ 'ਚ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਨਾਲ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
*1702&ndash;ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਡੇਲੀ ਕਾਊਰਾਂਟ' ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
*1748&ndash;ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ, ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਹੱਥੋਂ ਮਨੂਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ: 
*1783&ndash;ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਨੀਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਹਿਰਾਇਆ।
*1838&ndash;'ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ' ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 'ਬੰਬਈ ਟਾਈਮਜ਼ ਐਂਡ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ' ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਦੇ ਦਿਨ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਛਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
*1881&ndash;ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਸਮਾਜਸੇਵੀ ਰਾਮਨਾਥ ਟੈਗੋ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਮੂਰਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੱਲਕਤਾ ਦੇ ਟਾਊਨਹਾਲ 'ਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
*1917&ndash;ਬਰਤਾਨੀਆ-ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ (ਹੁਣ ਇਰਾਕ) ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਗ਼ਦਾਦ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
*1918&ndash;ਮਾਸਕੋ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਰੂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਿਆ।
*1921&ndash;ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਧਾੜ ਨੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਉਥੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੱਬਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
*1923&ndash;ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖ਼ਬਰ ਨੰਬਰਦਾਰ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਵਾਸੀ ਨੰਗਲ ਸ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ। 
*1948&ndash; ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜਹਾਜ਼ ਜਾਲਾ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ 'ਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
*1985&ndash;ਮਿਖਾਇਲ ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਕੋਂਸਤਾਂਤਿਨ ਚਰਨੈਂਕੋ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
*1988&ndash;ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਇੱਕ ਪੌਂਡ ਦਾ ਨੋਟ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਕਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
*1990&ndash; ਲਿਥੂਆਨੀਆ ਨੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
*1999&ndash; ਇਨਫ਼ੋਸਿਸ ਕੰਪਨੀ 'ਨਸਦਕ' ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀ ਬਣੀ।
*2011&ndash;ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸੇਂਦਾਈ 'ਚ 9.0 ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ ਸੁਨਾਮੀ 'ਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
*2013&ndash;ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਪਰਖ ਕਰ ਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕੋਸਮੈਟਿਕ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ।

## ਛੁੱਟੀਆਂ
## ਜਨਮ
## ਮੌਤ
*1689&ndash;ਮਰਾਠਾ ਛੱਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਭਾਜੀ ਦੀ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤਸੀਹੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਦਸ਼ਤ ਏ ਤਨਹਾਈ

***ਦਸ਼ਤ ਏ ਤਨਹਾਈ*** ਜਾਂ *ਯਾਦ* ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਉਰਦੂ ਨਜ਼ਮ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਟੀਨਾ ਸਾਨੀ ਅਤੇ ਮੀਸ਼ਾ ਸ਼ਫੀ (ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ) ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਇਆ।

## ਨਜ਼ਮ ਦੇ ਬੋਲ
ਨਜ਼ਮ ਉਰਦੂ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ:

:دشت تنہائی میں اے جان جہاں لرزاں ہیں
:تیری آواز کے سائے، تیرے ہونٹوں کے سراب
:دشت تنہائی میں دوری کے خس و خاک تلے
:کھل رہے ہیں تیرے پہلو کے سمن اور گلاب
:اٹھ رہی ہے کہیں قربت سے تیری سانس کی آنچ
:اپنی خوشبو میں سلگتی ہوئی
:مدھم مدھم
:دور افق پار چمکتی ہوئی
:قطرہ قطرہ
:گر رہی رہے تیری دلدار نظر کی شبنم
:اس قدر پیار سے اے جان جہاں رکھا ہے
:دل کے رخسار پے اس وقت تیری یاد نے ہاتھ
:یوں گماں ہوتا ہے گرچہ ہے ابھی صبح فراق
:ڈھل گیا ہجر کا دن آ بھی گئی وصل کی رات
:دشت تنہائی میں اے جان جہاں لرزاں ہیں
:تیری آواز کے سائے، تیرے ہونٹوں کے سراب
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ ਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼
ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਵੌਨ

**ਵੌਨ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: **₩**; ਕੋਡ: **KPW**) ਜਾਂ '**ਚੋਸੁਨ ਵੌਨ**' ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੌਨ ਵਿੱਚ 100 *ਚੌਨ* ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨੂੰ ਕੋਰੀਆ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹਲਬ

**ਹਲਬ** ( / ALA-LC: '''', ) ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਸੀਰੀਆਈ ਰਾਜਪਾਲੀ ਹਲਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਦਮਸ਼ਕ ਤੋਂ ੩੧੦ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (੧੯੩ ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ੨,੧੩੨,੧੦੦ (੨੦੦੪ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ) ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਲਵਾਂਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਦੀਆਂ ਲਈ ਹਲਬ ਸੀਰੀਆ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇਸਤਾਨਬੁਲ ਅਤੇ ਕੈਰੋ ਮਗਰੋਂ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਈ ਵੌਨ

**ਵੌਨ** () (ਨਿਸ਼ਾਨ: **₩**; ਕੋਡ: **KRW**) ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੌਨ ਵਿੱਚ 100 ਜਿਓਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਣਾ

**ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਣਾ** (9 ਜਨਵਰੀ 1922 – 9 ਨਵੰਬਰ 2011) ਬਾਇਓ ਕੈਮਿਸਟ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1968 ਦਾ ਮੈਡੀਸਨ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨਿਰੇਨਬਰਗ ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਡਬਲਿਊ ਹੋਲੇ ਨਾਲ ਵੰਡਾਇਆ।

## ਜਨਮ
ਡਾ: ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਤਰੀਕ 9 ਜਨਵਰੀ, 1922 ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਇੱਕ ਪਟਵਾਰੀ ਸਨ। ਗਰੀਬ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਚਨਬੱਧ ਸਨ। ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਸੌ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਡੀ ਏ ਵੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਐੱਮ ਐੱਸ ਸੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸਟਰ ਰਤਨ ਲਾਲ ਤੋਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਨਿਗਰਾਨ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।

ਸੰਨ 1945 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਕੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਲਿਵਰਪੂਲ ਵਿੱਚ ਪੀ ਐੱਚ ਡੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸੰਨ 1948-49 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਡਾਕਟੋਰਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਜ਼ੂਰਿਖ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਸੰਨ 1949 ਦੀ ਪਤਝੜ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਉਹ ਛੇਤੀਂ ਹੀ ਕੈਂਬਰਿਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਖੇ ਪਰਤ ਆਏ। ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1950 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1952 ਤੱਕ ਡਾ: ਜੀ ਡਬਲਿਊ ਕੈਨਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੌਫੈਸਰ ਏ ਆਰ ਟੌਡ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲਿੱਕ ਏਸਿਡਜ਼ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੋਏ।
 
## ਨੌਕਰੀ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ
ਸੰਨ 1952 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਗੌਰਡਨ ਐੱਮ ਸ਼ਰੱਮ ਅਤੇ ਡਾ: ਜੈਕ ਕੈਂਬਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ, ਹੌਸਲਾਂ ਅਫਜ਼ਾਈ ਅਤੇ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਯੂ ਬੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਬਾਇਓਲੌਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੌਸਫੇਟ ਐਸਟਰਜ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲਿੱਕ ਏਸਿਡਜ਼ ਉੱਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਡਾ: ਖੁਰਾਨਾ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਗੌਰਡਨ ਐੱਮ ਟੈਨਰ ਦਾ ਨਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ। ਡਾ: ਟੈਨਰ ਨੇ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ।

ਸੰਨ 1960 ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵਿਸਕਨਸਨ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਐਨਜ਼ਾਇਮ ਰੀਸਰਚ ਵਿੱਖੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲੈ ਲਈ। ਸੰਨ 1968 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਡਬਲਿਊ ਨਿਰਨਬਰਗ ਅਤੇ ਰੌਬਰਟ ਡਬਲਿਊ ਹੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਫਿਜ਼ਿਓਲਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਲਫਰਡ ਪੀ ਸਲੋਨ ਪ੍ਰੌਫੈਸਰ ਆਫ ਬਾਇਓਲੌਜੀ ਐਂਡ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਐੱਮ ਆਈ ਟੀ ਆ ਗਏ। ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਹ ਐੱਮ ਆਈ ਟੀ ਵਿਖੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਨੌਂ ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 89 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
* H. Gobin Khorana - Biographical

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਇੰਸਦਾਨ
ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਨ ਮੂਸਾ ਅਲ-ਖ਼ਵਾਰਿਜ਼ਮੀ

***ਅਬੂ ਅਬਦੱਲਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਨ ਮੂਸਾ ਅਲ-ਖਵਾਰਿਜਮੀ*** (ਅਰਬੀ: عَبْدَالله مُحَمَّد بِن مُوسَى اَلْخْوَارِزْمِي, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī; ਜਨਮ: ਅੰਦਾਜ਼ਨ 780, ਖਵਾਰੇਜ਼ਮ 850) ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਮੂਲ ਦਾ ਅੱਬਾਸੀ ਖਿਲਾਫਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸਲਾਮੀ ਹਿਸਾਬਦਾਨ, ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਵੇਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਕਾਲ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਗਦਾਦ​ ਦੀ ਬੀਤ ਅਲ ਹਿਕਮਤ (ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਅਲਗੋਰਿਤਮੀ (Algoritmi) ਅਤੇ ਅਲਗੌਰਿਜਿਨ​ (Algaurizin) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅੰਕਾਂ ਅਤੇ ਦਸ਼ਮਲਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਅੰਕ ਪੂਰੀ ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਅਲਜਬਰਾ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਗਿਆਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਮਗਰੀ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੋਲੇਮੀ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਕੰਪਿਊਟਰ - ਸੰਬੰਧੀ ਅਲਗੋਰਿਦਮ (algorithm) ਸ਼ਬਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਿਸਾਬ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਅਲ-ਜ਼ਬਰ (الجبر) ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪੂਰਵ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਵਿਗੜਕੇ ਐਲਜੇਬਰਾ (algebra) ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਲਜਬਰਾ ਦਾ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰੇਤ (ਨਾਟਕ)

***ਪ੍ਰੇਤ *** (ਮੂਲ ਡੈਨਿਸ਼: *Gengangere* ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:*Ghosts*) ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈਨਰਿਕ ਇਬਸਨ ਦਾ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ 1881 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ 1882 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹਦਾ ਮੰਚਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਬਸਨ ਦੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਾਂਗ, *ਪ੍ਰੇਤ* 19ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।

ਇਹ ਨਾਟਕ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। "Gengangere" ਨਾਰਵੇਜੀਆਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ। ਨਾਰਵੇਜੀਆਈ ਸ਼ਬਦ "Gjengangere" ਹੈ ਪਰ ਅਨੁਵਾਦ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ "ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲੇ" ਹੈ। ਨਾਰਵੇਜੀਆਈ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪੱਬਾਂ, ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਸਵੀ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਜਰ ਪੈਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
## ਲਿਖਣਾ 
* ਪ੍ਰੇਤ * 1881 ਦੀ ਪਤਝੜ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਇਬਸਨਰੋਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਨਵੰਬਰ 1880 ਵਿੱਚ ਇਬਸਨ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਨਾਟਕ ਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। 
## ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ
ਇਬਸਨ ਦੇ ਡੈਨਿਸ਼ ਨਾਟਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1971.ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦੇਮੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 
 
## ਪਾਤਰ 
* ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹੈਲਨ ਐਲਵਿੰਗ, ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ 
* ਓਸਵਾਲਡ ਐਲਵਿੰਗ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ 
* ਪਾਦਰੀ ਮੈਂਡਰਜ਼
* ਯੈਕਬ ਐਂਗਸਟਰੈਂਡ, ਇੱਕ ਤਰਖਾਣ 
* ਰੇਜੀਨਾ ਐਂਗਸਟਰੈਂਡ ਉਹ ਯਾਕੂਬ ਐਂਗਸਟਰੈਂਡ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਐਲਵਿੰਗ ਦੀ ਔਲਾਦ 
* ਕੈਪਟਨ ਐਲਵਿੰਗ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਮਕਬੂਲ ਫ਼ਿਦਾ ਹੁਸੈਨ

**ਮਕਬੂਲ ਫਿਦਾ ਹੁਸੈਨ** (17 ਸਤੰਬਰ 1915&nbsp;– 9 ਜੂਨ 2011) ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ **ਐਮ. ਐਫ਼. ਹੁਸੈਨ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਿੰਦਾਸ ਤੇ ਹੱਸਾਸ ਮਨ ਵਾਲਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੇ ਸੰਜੀਦਾ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਫ਼ਕੀਰ ਸੀ। ਹੁਸੈਨ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਸੰਨ 1935 ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਜੇ.ਜੇ. ਆਰਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਦੋਂ ਉਹ 20 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਇੰਦੌਰ ਨੇੜੇ ਮਾਲਵਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪੰਡਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਬੀਤਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਰਿਹਾ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ‘ਤੇ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ‘ਕਤਰ’ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।
## ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ
**ਮਕਬੂਲ ਫ਼ਿਦਾ ਹੁਸੈਨ** ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਧਾਰਨ ਤੋਂ ਸਧਾਰਨ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਲੱਖਾਂ,ਕਰੋੜਾਂ ਪੌਂਡਾਂ ਤੇ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ। ਸਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਫੋਬਰਜ਼ ਪੱਤਰਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਪਿਕਾਸੋ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ’ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਲਮੀ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫੈਂਟਸੀ ਜਿਹੜੀ ਮਕਬੂਲ ਨੇ ਵੇਖੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਮਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਸਿਨ ਤਕ ਸਭ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਉਹਨੂੰ ਖੁਦਾ ਵਾਂਗ ਮੰਨਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੰਯੋਗ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਹੋਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਰੋਹ ਜ਼ਰੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ। ਇਹ ਵੀ ਸੰਯੋਗ ਹੀ ਹੈ। ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਖਰੀ ਚਿੱਤਰ ਜਿਸ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਦਾ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਜੁਝਾਰੂ ਅਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਹੈ। ਇੰਦੌਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਲੰਬੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ। ਲੰਡਨ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਉਹ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਿੱਤਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ। ਫ਼ਿਦਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਚਰਚਿਤ ਪੇਂਟਿੰਗ ‘ਵੋਟ ਜੀਤਨੇ ਕੇ ਲੀਏ’ ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਮਕਬੂਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਫ਼ਿਦਾ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਵੀ ਅਜੀਬ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਤੀਕ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਛਵੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਿਆ। ਉਸ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਆ ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਉਸ ‘ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ ਗਏ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਝੱਲੇ। ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। 1952 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਏਕਲ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਜਿਉਰਿਕ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ।

## ਸਨਮਾਨ
*1966 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
*1973 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ
*1991 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ
*ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ: ਥਰੂ ਦ ਆਈਜ ਆਫ ਅ ਪੇਂਟਰ (ਪੇਂਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ)। ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਰਲਿਨ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੋਲਡੇਨ ਬਿਅਰ ਨਾਲ ਪੁਰਸਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਇਨਾਮ ਵੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਪਰ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫ਼ਿਦਾ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਅਧੂਰਾ ਹੀ ਰਿਹਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ
ਲਾਰਡ ਬਾਇਰਨ

**ਜਾਰਜ ਗੋਰਡਨ ਬਾਇਰਨ, 6ਵਾਂ ਬੈਰਨ ਬਾਇਰਨ**, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ **ਜਾਰਜ ਗੋਰਡਨ ਨੋਇਲ, 6ਵਾਂ ਬੈਰਨ ਬਾਇਰਨ**, ਐਫ ਆਰ ਐੱਸ (22 ਜਨਵਰੀ 1788 – 19 ਅਪਰੈਲ 1824), ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕ **ਲਾਰਡ ਬਾਇਰਨ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਐਂਗਲੋ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਕਵੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮੋਹਰਲੀ ਹਸਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀਆਂ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਡਾਨ ਜੁਆਨ*, ''ਚਾਇਲਡ ਹੈਰੋਲਡ'ਜ ਪਿਲਗ੍ਰਿਮੇਜ*, ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਗੀਤ "ਸ਼ੀ ਵਾਕਸ ਇਨ ਬਿਊਟੀ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਮਹਾਨਤਮ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪਾਠਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।

ਉਹ ਗ੍ਰੀਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਓਟੋਮਾਨ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਨ ਲਈ ਗ੍ਰੀਸ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਗ੍ਰੀਕ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੌਮੀ ਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
## ਜੀਵਨੀ
ਮੇਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਇਰਨ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਜਨਵਰੀ, 1788 ਨੂੰ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ 24 ਹੋਲਸ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐਪਰ, ਆਪਣੀਆਂ *ਯਾਦਾਂ'' ਵਿੱਚ ਆਰ ਸੀ ਡਾਲਾਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਇਰਨ ਦਾ ਜਨਮ ਡੋਵਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਾਨ ਬਾਇਰਨ ਫੌਜ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੈਥਰੀਨ ਗੌਰਡਨ ਐਵਰਡੀਨਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਵਾਰਸ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਮੰਦੇ ਕੰਮੀਂ ਲੁਟਾ ਦਿੱਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਉਹ ਵਾਰਿਸ ਸਨ, ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਸਭ ਜਾਇਦਾਦ ਭੰਗ ਦੇ ਭਾਣੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਬੇਚਾਰੇ ਬਾਇਰਨ ਦੇ ਹੱਥ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਲਗਾ। ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਵਜਨਿਕ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਹੈਰੋਂ ਅਤੇ ਕੈਮਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

1807 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬਾਇਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਕੇਵਲ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਥਹੀਣ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਆਵਰਸ ਆਫ਼ ਆਈਡਲਨੈਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਐਡਿਨਬਰਾ ਰਿਵਿਊ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਜਾਕ ਉੜਾਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਭਾਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਬਾਇਰਨ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗਆਤਮਕ ਕਵਿਤਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬਾਰਡਸ ਐਂਡ ਸਕਾਚ ਰਿਵਿਊਅਰਸ ਵਿੱਚ, ਜੋ 1809 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਕਟੁ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਤੋੜ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭੂਮਧਸਾਗਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੈਰ ਕਰਨ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ 1811 ਵਿੱਚ ਘਰ ਪਰਤਣ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਚਾਇਲਡ ਹੈਰੋਲਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਰਗ ਲਿਖੇ ਜੋ ਸੰਨ 1812 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਰਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਮਕਬੂਲ ਹੋਏ ਕਿ ਬਾਇਰਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਫੈਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਭਾਵ ਉਭਰ ਪਿਆ।1813 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1815 ਤੱਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਤਮਕ ਕਾਵ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਿ ਬਰਾਇਡ ਆਫ਼ ਏਬੀਡੌਸ, ਦ ਕੌਰਸੇਅਰ, ਲਾਰਾ, ਦ ਸੀਜ ਆਫ਼ ਕਾਰਿੰਥ, ਅਤੇ ਪੈਰਿਜਿਨਾ - ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।

1815 ਵਿੱਚ ਬਾਇਰਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਐਨ ਇਜਾਵੇੱਲਾ ਮਿਲਕਬੈਂਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਧਨਾਢ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਉੱਪਰੰਤ ਬਾਇਰਨ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰਹੀਣ ਸਲੂਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਚੱਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਾਇਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬਿਹਬਲ ਹੋ ਉੱਠਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਕੇ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ੈਲੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂਰਿਹਾ। ਉਥੋਂ ਉਹ ਵੇਨਿਸ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਗਪਗ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਵੇਨਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਉਟੇਸ ਗਵਿਚੋਲੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੀਸਿਆ ਅਤੇ ਜਨੇਵਾ ਗਏ ਅਤੇ 1824 ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੇਤੁ ਮਿਸੋਲੋਂਗੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਤਨ, ਮਨ, ਧਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵੀ
ਮੋਸਲ

**ਮੋਸਲ** ( '**; ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕੀ ਅਰਬੀ: **';  ''*; ; ) ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਿਨਵਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਬਗ਼ਦਾਦ ਤੋਂ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ। ਮੂਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਜਲਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਅਸੀਰੀਆਈ ਸ਼ਹਿਰ *ਨਿਨਵਾ'' ਦੇ ਉਲਟ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਪਰ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੁਣ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਸਰ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੰਜ ਪੁਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਗ਼ਦਾਦ ਅਤੇ ਬਸਰਾ ਮਗਰੋਂ ਇਰਾਕ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਲੂ ਖਾਣੇ

, Amsterdam (F83). The cottage was home to two families, one of which was the de Groots who were the subjects of *The Potato Eaters*]]
'''*ਆਲੂ ਖਾਣੇ* ()'''ਡਚ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਜੂਨ 1885 ਵਿੱਚ ਨਿਊਨੇਨ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਐਮਸਟਰਡਮ ਦੇ ਵਾਨ ਗਾਗ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਮਿਊਜੀਅਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ
ਬੋਰ ਸਈਦ

**ਬੋਰ ਸਈਦ** ਜਾਂ **ਪੋਰਟ ਸਈਦ** (ਮਿਸਰੀ ਅਰਬੀ: بورسعيد '** ਜਾਂ **' , ਪਹਿਲੇ ਪਦ ਦਾ ਉੱਚਾਰਨ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ; ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਨਾਲ਼ ਸਵੇਜ਼ ਨਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 603,787 (2010) ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1859 ਵਿੱਚ ਸਵੇਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਲਾ ਕਲਾ ਲਈ

***ਕਲਾ ਕਲਾ ਲਈ*** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਹਰੇ, '''''''l'art pour l'art''''''' ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜੁਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਛਿੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗਤਾਵਾਦ ਦੇ ਵਿਲੋਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਨੈਤਿਕ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਹੈ। ਕਲਾ ਸੁਹਜ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦਾ ਵਾਹਕ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਉਪਯੋਗਿਤਾ ਦੀ ਕਸੌਟੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪਰਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਮਾਜ, ਨੀਤੀ, ਧਰਮ, ਦਰਸ਼ਨ ਆਦਿ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਲਾ ਦੀ ਖੁਦ-ਮੁਖਤਾਰ ਅਤੇ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਾਧਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਹਾਸ
"L'art pour l'art" ( ਦੇ "art for art's sake" ਵਜੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ) ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਥੀਓਫ਼ਿਲ ਗੌਟੀਆਰ (1811&ndash;1872), ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਵਾਕੰਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਹਰੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। ਵੈਸੇ ਇਸ ਵਾਕੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਟਰ ਕੂਜਿਨ, ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਕਾਂਸਟੈਂਟ, ਅਤੇ ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਬੰਧ "ਦ ਪੋਇਟਸ ਪਰਿੰਸੀਪਲ" (1850) ਵਿੱਚ ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ

: ''ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਬਿਠਾ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਜ਼ 'ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਲਈ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ [...] ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਕਿ ਇਉਂ ਕਰਨਾ ਸਾਡਾ ਮਕਸਦ ਹੈ, ਇਹ ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਾਵਿਕ ਸ਼ਾਨੋਸ਼ੌਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਕੜੀ ਕਮੀ ਹੈ : — ਪਰ ਇਹ ਸਰਲ ਤਥ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਝਾਤੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਈਏ ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਤੁਰਤ ਇਹ ਲਭ ਲਵਾਂਗੇ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਐਨੀ ਸ਼ਾਨਾਮੱਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਚੀ ਸੁੱਚੀ ਨਾ ਹੈ ਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਨੀ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਬੱਸ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।'' 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਐਨ ਜੀ ਰੰਗਾ

**ਗੋਜਿਨੇਨੀ ਰੰਗਾ ਨਾਯੁਕੁਲੂ** ਤੇਲੁਗੂ: గోగినేని రంగ నాయకులు), ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ **ਐਨ ਜੀ ਰੰਗਾ** (ਤੇਲੁਗੂ: ఎన్. జీ. రంగా) (7 ਨਵੰਬਰ 1900 &ndash; 9 ਜੂਨ 1995), ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ, ਪਾਰਲੀਮੈਂਟੇਰੀਅਨ, ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਸਨ। ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਫਲਸਫੇ ਦੇ ਝੰਡਾਬਰਦਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਸਹਜਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਲੋਕ
ਫ਼ਾਸ

**ਫ਼ਾਸ** ਜਾਂ **ਫ਼ੈਸ** ( ਮੋਰਾਕੋਈ ਅਰਬੀ: , ਬਰਬਰ: Fas, ⴼⴰⵙ) ਰਬਾਤ ਅਤੇ ਕਾਸਾਬਲਾਂਕਾ ਮਗਰੋਂ ਮੋਰਾਕੋ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ (2010) ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਾਸ-ਬੂਲਮਾਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਰਾਕੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਹੋਮਸ

**ਹੋਮਸ** ( / ALA-LC: *Ḥimṣ*), ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਂ *ਇਮੀਸਾ* (ਯੂਨਾਨੀ: Ἔμεσα / *Emesa*), ਪੱਛਮੀ ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਹਿਮਸ ਰਾਜਪਾਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 501 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਦਮਸ਼ਕ ਤੋਂ 162 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਓਰੋਂਤਸ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਵਿਚਲਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੋੜ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਰਾਕਿਸ਼ (ਸ਼ਹਿਰ)

**ਮਰਾਕਿਸ਼** (; , '''') ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਮੋਰਾਕੋ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 794,620 ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2004 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 1,063,415 ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਕਾਸਾਬਲਾਂਕਾ, ਫ਼ਾਸ ਅਤੇ ਰਬਾਤ ਮਗਰੋਂ ਮੋਰਾਕੋ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਰਾਕੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਰਬੀਲ

**ਅਰਬਿਲ** (ਅਕਾਦੀਆਈ: *Arba-ilu*; ; ਕੁਰਦੀ:  *Hewlêr*; ਸੁਮੇਰੀ: *Urbilum*; ਸੀਰੀਆਕ-ਅਰਾਮਾਈ:  *ਅਰਬੇਲੋ*) 13 ਲੱਖ ਦੀ ਅਬਾਦੀ (2009) ਵਾਲਾ ਬਗ਼ਦਾਦ, ਬਸਰਾ ਅਤੇ ਮੋਸਲ ਮਗਰੋਂ ਇਰਾਕ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਸਲ ਤੋਂ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (50 ਮੀਲ) ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਦੇ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼ਬਰਾ ਅਲ-ਖ਼ੇਮਾ

**ਸ਼ਬਰਾ ਅਲ-ਖ਼ੇਮਾ** (, ) ਮਿਸਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਲ ਕਲੂਬੀਆ ਰਾਜਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਰੋ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕੈਰੋ ਦੇ ਬਹੁਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਦੂਰ ਗੋਪਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ

**ਮੌਤਾਥੁ "ਅਦੂਰ" ਗੋਪਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਉੱਨੀਥਨ** (ਜਨਮ: 3 ਜੁਲਾਈ 1941) ਸੱਤ ਬਾਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਔਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨਮਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ (2012 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ*** ( ) ਬਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਿਡਲੇ ਸਕਾਟ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਕਾਰਜ ਜਾਨ ਸਪੈਹੇਟਸ ਅਤੇ ਡੇਮਨ ਲਿੰਡੇਲਆਫ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨੂਮੀ ਰਪੇਸ, ਮਾਇਕਲ ਫਾਸਬੇਂਡਰ, ਗਾਂ ਪਿਅਰਸ, ਏਲਦਾਰਿਸ ਏਲਬਾ, ਲੋਗਨ - ਮਾਰਸ਼ਲ ਗਰੀਨ ਅਤੇ ਚਾਰਲੀਜ ਥੇਰਾਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ ਯਾਨ ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜੀ ਦਲਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਇੱਕ ਸਟਾਰ-ਮੈਪ (ਨਛੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ) ਲਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਉਗਣਸਥਾਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਲ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸੰਨ 2000 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੀ ਏਲਿਅਨ ਫਰੈਂਚਾਇਜੀ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਕਿਸਤ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਸਕਾਟ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੇਮਸ ਕੈਮਰੂਨ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਸਕਾਟ ਦੀ 1979 ਦੀ ਰਿਲੀਜ ਹਾੱਰਰ ਵਿਗਿਆਨ-ਫੰਤਾਸੀ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਏਲਿਅਨ ਦੀ ਬਤੋਰ ਪ੍ਰਿਕਵਿਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਲੇਕਿਨ 2003 ਵਿੱਚ, ਏਲਿਅਨ ਵਰਸੇਜ ਪ੍ਰੀਡੇਟਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਸਕਾਟ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ ਬੰਦ ਪਏ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਰੁਚੀ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀ। ਜਾਨ ਸਪੈਹੇਟਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਏਲਿਅਨ ਦੀਆਂ ਤਮਾਮ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਦੀ ਪਟਕਥਾ ਲਿਖੀ, ਲੇਕਿਨ ਸਕਾਟ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਚੁਨਿੰਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। 2010 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਲਿੰਡੇਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜਣ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪੈਹਟਸ ਦੀ ਪਟਕਥਾ ਉੱਤੇ ਪੁਨਰਲੇਖਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਸਕਾਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇਹੀ ਲਕਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਏਲਿਅਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਟਿਤ ਤਾਂ ਹੋਵੇ ਪਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਫਰੇਂਚਾਇਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸਕਾਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਹਾਂਲਾਕਿ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਏਲਿਅਨਾਂ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਦੀ, ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਰ ਹੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਿਥਕਾਂ ਅਤੇ ਖੁਲਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਜਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਮਾਣ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਡਿਜਾਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਨ ਦਾ ਕੰਮ ਮਾਰਚ 2011 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਬਜਟ ਅਮਰੀਕੀ 120–130 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ 3ਡੀ ਕੈਮਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਸੈਟਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕੇਸ਼ਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਫੈਨਨ

thumb|Frantz Fanon (1959)
**ਫ਼੍ਰਾਂਤ੍ਸ ਫ਼ਾਨੌਂ** (**ਫ਼੍ਰਾਂਤ੍ਸ ਓਮਰ ਫ਼ਾਨੌਂ**, 20 ਜੁਲਾਈ 1925 – 6 ਦਸੰਬਰ 1961) ਮਾਰਤੀਨੀਕ-ਦਾ ਜੰਮਪਲ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ–ਅਲਜੇਰੀਆਈ ਮਨੋ-ਚਕਿਤਸਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਟੱਡੀਜ, ਕਰਿਟੀਕਲ ਥੀਓਰੀ, ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਭਾਵੀ ਹਨ। ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਵਜੋਂ, ਫ਼ਾਨੌਂ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੈਡੀਕਲ, ਅਤੇ ਬਸਤੀਕਰਨ ਦੇ ਅਵੈੜਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਅਬਸਤੀਕਰ ਦੇ ਮਾਨਵੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿੱਟਿਆਂ ਦੀ ਚਕਿਤਸਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਂਦਵਾਦੀ ਮਾਨਵਪ੍ਰਸਤ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਬਸਤੀਵਾਦ
ਏ ਪੈਸੇਜ ਟੂ ਇੰਡੀਆ

***ਏ ਪੈਸੇਜ ਟੂ ਇੰਡੀਆ*** (A Passage to India) (1924) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਅਤੇ 1920ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਈ ਐਮ ਫੋਰਸਟਰ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ 100 ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਗਲਪ ਲਈ 1924 ਜੇਮਸ ਟੈਟ ਬਲੈਕ ਮੇਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਟਾਈਮ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੇ 1923 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਾਵਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੋਰਸਟਰ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਈ ਐਮ ਨੇ ਫੋਰਸਟਰ ਨੇ *ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ* ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੀ ਨਾਮ ਦੀ ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਉਧਾਰ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਸਫ਼ਦਰ ਹਾਸ਼ਮੀ

**ਸਫ਼ਦਰ ਹਾਸ਼ਮੀ** (12 ਅਪਰੈਲ 1954 – 2 ਜਨਵਰੀ 1989) ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਾਟਕਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ
12 ਅਪਰੈਲ, 1954 ਨੂੰ ਸਫ਼ਦਰ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਨੀਫ ਅਤੇ ਕੌਮਰ ਆਜਾਦ ਹਾਸ਼ਮੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਲੀਗੜ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਮਾਰਕ‍ਸਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫ਼ਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਇਹੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਯੂਨਿਟ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਪਟਾ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ।

## ਸਰਗਰਮੀਆਂ
1973 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀ ਪੀ ਐਮ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਪਟਾ ਤੋਂ ਅੱਡ ਜਨ ਨਾਟਯ ਮੰਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੰਚ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਦੇਸ਼ ਨੁੱਕਰ ਨੁੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਕੀਤੇ। 1979 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੌਲੇਸ਼੍ਰੀ (ਮਾਲਾ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੱਕ-ਸੱਚ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤਾ। 1975 ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੱਕ ਸਫਦਰ ਆਪਣੇ ਮੰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਨੁੱਕੜ ਡਰਾਮਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਗੜਵਾਲ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਰਹੇ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਫ਼ਦਰ ਵਾਪਸ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 1978 ਤੱਕ ਜਨ ਨਾਟਯ ਮੰਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੁੱਕੜ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਗਠਨ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਡਰਾਮੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਦੋ ਲੱਖ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਰਾਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਮਨ-ਵਰਗੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਡਰਾਮਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ, ਫਿਰਕੂ ਫ਼ਾਸੀਵਾਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ (ਹਤਿਆਰੇ ਅਤੇ ਅਗਵਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ), ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਤੇ ਬਣਿਆ ਡਰਾਮਾ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਡਰਾਮਾ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮੰਹਿਗਾਈ ਉੱਤੇ ਬਣਾ ਡਰਾਮਾ ਡੀਟੀਸੀ ਦੀ ਧਾਂਧਲੀ ਅਤਿ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਹੇ।

## ਦਿਹਾਂਤ
1 ਜਨਵਰੀ, 1989 ਨੂੰ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਨਾਟਕ ਖੇਡਦੇ ਸਮੇਂ ਹਾਸ਼ਮੀ ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 4 ਜਨਵਰੀ, 1989 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜੇ ਨਾਟਕ ਬਾਕੀ ਸੀ ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ ਤੇ ਨਾਟਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਐਸਕਲੀਅਸ

**ਐਸਕਲੀਅਸ** ( or ; , *Aiskhulos*; ਅੰਦਾਜ਼ਨ 525/524 ਈਪੂ – ਅੰਦਾਜ਼ਨ 456/455 ਈਪੂ) ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੀਕ ਟ੍ਰੈਜਡੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਅੱਜ ਵੀ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਖੇਡੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਦੋ ਸੋਫੋਕਲੀਜ਼ ਅਤੇ ਯੁਰੀਪਿਡੀਜ਼ ਸਨ। ਐਸਕਲੀਅਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਟ੍ਰੈਜਡੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਾਨੂੰ ਉਹਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਪਲੂਟਾਰਕ

**ਪਲੂਟਾਰਕ** (; Greek: , *ਪਲੂਟਾਰਖੋਸ*, ) ਫਿਰ ਰੋਮਨ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਨ ਤੇ **ਲੂਸੀਅਸ ਮੇਸਤਰੀਅਸ ਪਲੂਤਾਰਕਸ** (), (*ਅੰਦਾਜ਼ਨ* 46 – 120), ਇੱਕ ਗ੍ਰੀਕ ਇਤਹਾਸਕਾਰ, ਜੀਵਨੀਕਾਰ, ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਖਾਸ ਕਰ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ *ਸਮਾਨੰਤਰ ਜੀਵਨਿਆਂ* ਅਤੇ *ਮੋਰਲੀਆ* ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਉਸਨੂੰ ਮਧਕਾਲੀ ਅਫਲਾਤੂਨਵਾਦੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਸਿਰਕੱਢ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਡੈਲਫੀ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 20 ਮੀਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੈਰੋਨੀਆ, ਬੋਇਓਟੀਆ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਅਨਬਾਊਂਡ (ਨਾਟਕ)

***ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਅਨਬਾਊਂਡ*** ਸ਼ੈਲੇ ਦਾ ਚਾਰ ਐਕਟੀ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਡਰਾਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1820 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਹਾਸਕ ਪਾਤਰ, ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਨੂੰ ਜਿਉਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਤਸੀਹਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਨਾਟਕ ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਟਕਕਾਰ ਐਸਕਲੀਅਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤ੍ਰੈਲੜੀ *ਪ੍ਰੋਮੇਥੇਈਆ* ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੈਲੇ ਦਾ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਰਿਹਾਈ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਐਸਕਲੀਅਸ ਵਾਲੇ ਵਰਜਨ ਦੇ ਉਲਟ, ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ (ਜਿਉਸ) ਦੀ ਸੁਲਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਗੋਂ, ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੈਲੇ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਲੋਜੈਟ ਡਰਾਮਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇਹ ਸਟੇਜ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੈਲੇ ਨੇ ਇਹਦੀ ਰਚਨਾ ਕਲਪਨਾ ਲਈ ਕੀਤੀ। ਯਾਨੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸਟੇਜ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ। ਐਪਰ, ਇਹ ਨਾਟਕ ਸਸਪੈਂਸ, ਰਹੱਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਮੰਚਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕ
ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ

**ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ** (20 ਮਈ 1921 – 24 ਦਸੰਬਰ 1987) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ। ਵਿਰਕ ਨੂੰ 1968 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਵੇਂ ਲੋਕ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਸਹਿਤ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲਿਉ ਟਾਲਸਟਾਏ ਦੀ ਪੋਤੀ ਨਤਾਸ਼ਾ ਟਾਲਸਟਾਏ ਨੇ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਓਸਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਤੋਮੀਓ ਮੀਜੋਕਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਪਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਰਦਾਰਨੀ ਈਸ਼ਰ ਕੌਰ (ਚੱਠਾ) ਸਨ। ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਪਿੰਡ ਫੁੱਲਰਵਨ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਚਾਰ ਜਮਾਤਾਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ। ਫੇਰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਚ ਪੜ੍ਹਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ 1936 ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ) ਅਤੇ ਬੀ.ਏ. 1940 ਵਿੱਚ ਐਫ਼.ਸੀ.ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਐਮ.ਏ. 1942 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ (1942-43), ਫਿਰ ਲਾਇਜ਼ਾਂ ਅਫ਼ਸਰ ਮੁੜ ਵਸਾਊ ਵਿਭਾਗ (1947-48), ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਮੁੜ ਵਸਾਊ ਵਿਭਾਗ, ਜਲੰਧਰ (1949-51), ਸੰਪਾਦਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) (1954-55); ਸਹਾਇਕ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜਲੰਧਰ (1956-64), ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ (1964-70),ਅਤੇ ਜਾਇੰਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ (1970 ਤੋਂ 1983) ਅਨੇਕ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦਾ ਪ੍ਰੈੱਸ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। 1949 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ (ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਦੀ ਲੜਕੀ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੜਕੀਆਂ ਸਣੇ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬਾਪ ਬਣਿਆ।
## ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
**ਛਾਹ ਵੇਲਾ* (1950)
**ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼* (1951)
**ਤੂੜੀ ਦੀ ਪੰਡ* (1954)
**ਏਕਸ ਕੇ ਹਮ ਬਾਰਿਕ* (1955)
**ਦੁੱਧ ਦਾ ਛੱਪੜ* (1958)
**ਗੋਲ੍ਹਾਂ* (1961)
**ਵਿਰਕ ਦੀਆ*

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ
* ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਬੌਲਦ
* ਸ਼ੇਰਨੀਆਂ
* ਖੱਬਲ
* ਰਸ ਭਰੀਆਂ
* ਛਾਹ ਵੇਲਾ
* ਤੂੜੀ ਦੀ ਪੰਡ
* ਦੁੱਧ ਦਾ ਛੱਪੜ

## ਅਨੁਵਾਦ
* *ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾਇਗੀ* (*ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ*)

## ਵਿਰਕ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ
* ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਦਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਸਾਰ:ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
* *ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ: ਡਾ. ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ*
* *ਚੰਦ ਤੇ ਡਾ. ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ*
**ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ: ਟੀ.ਆਰ. ਵਿਨੋਦ*

## ਇਨਾਮ
* ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ (1959)
* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ (1968)
* ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਨਮਾਨ (1985)

## ਵਿਰਾਸਤ
ਵਿਰਕ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਬਲ੍ਹਦ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ। “ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਬਲ੍ਹਦ”, “ਦੁੱਧ ਦਾ ਛੱਪੜ”, “ਖੱਬਲ” ਆਦਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਨਾਟਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
*ਪੰਜਾਬੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਬਾਰੇ ਲੇਖ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ (1998 ਫਿਲਮ)

***ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ*** ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਟੋਨੀ ਹੈਰੀਸਨ ਦੀ 1998 ਦੀ ਫਿਲਮ-ਪੋਇਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਰ ਸਪੈਰੋ ਨੇ ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲਿਜ਼ਮ ਦੇ ਢਹਿਢੇਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਆਮ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਸ ਦੀ ਮਿਥ ਨੂੰ ਮਜਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਟਕਰਾਵਾਂ ਤੇ ਬੇਲਗਾਮ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਰੂਪਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਿਆਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਜਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪਤਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਮਾਜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਘੋਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਨਜ਼ (ਨਾਵਲ)

***ਸਨਜ਼*** ਪਰਲ ਐੱਸ. ਬੱਕ ਦੀ ਨਾਵਲ-ਤਿੱਕੜੀ ਵਿੱਚੋਂ *ਦ ਗੁੱਡ ਅਰਥ* ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1932 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਂਗ ਲੰਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਜਿਠਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਸ ਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ *ਦ ਗੁੱਡ ਅਰਥ* ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੜਾ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਜਰਨੈਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ

**ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ**, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮੰਜਲ ਹੈ। ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ, ਸਮਾਜਕ - ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਮਤਾਮੂਲਕ ਵਰਗਹੀਣ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਹੈਜਮਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨ ਭੰਨ ਕੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਕਰਤੱਵ ਵਿੱਚ ਸਵੈ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਮੁਦਾਇਕ ਤਾਲਮੇਲ ਸਥਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਆਦਰਸ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ। ਇਨਸਾਫ਼ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੰਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਪੱਧਰ ਸਰਬਉਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਰਾਜਰਹਿਤ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹਾਮੀ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਉੱਨਤ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਨਿਖੇਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਿਕ

**ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਿਕ** (ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ: **"Jeder nach seinen Fähigkeiten, jedem nach seinen Bedürfnissen!"**), ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੁਆਰਾ 1875 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਿਤਾਬਚੇ *ਗੋਥਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕੀ ਨਜ਼ਰ* ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਨਾਹਰਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਕਸਿਤ ਕਮਿਊਨਿਸਟਸਮਾਜ ਵੱਡੀ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ; ਯਾਨੀ, ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਬੇਲਗਾਮ ਉਤਪਾਦਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਥੇਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। 
## ਇਸ ਵਾਕ ਦੀ ਉਤਪਤੀ
ਮਾਰਕਸ ਦੇ 'ਗੋਥਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕੀ ਨਜ਼ਰ' ਇਸ ਨਾਹਰੇ ਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਪੈਰ੍ਹਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
:*ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਚੇਰੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕਿਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਸ਼ਕੰਜੇ ਵਿੱਚ ਕੱਸਣਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿਰਤ ਵੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਿਹਨੀ ਅਤੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਕਿਰਤ ਦੀ ਲਾਗ ਡਾਂਟ ਜਾਂਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿਰਤ ਸਿਰਫ ਜਿੰਦਗੀ ਬਚਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਜਰੀਆ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ, ਬਲਕਿ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਕਾਜਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹਰ ਪਹਿਲੂ, ਹਰ ਪੱਖ ਤੋਂ ਤਰਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜੀ ਦੌਲਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਦੀ ਨਾਲੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਭਰਪੂਰ ਧਾਰਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ, ਤਦ ਜਾ ਕੇ ਬੁਰਜਵਾ ਹੱਕ ਦੇ ਤੰਗ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਨਜਾਤ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਮ ਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਲਿਖ ਸਕੇਂਗਾ: *ਹਰੇਕ ਸ਼ਖਸ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਸ਼ਖਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਿਕ!

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਸੱਤਿਆਦੇਵ ਦੂਬੇ

**ਸੱਤਿਆਦੇਵ ਦੂਬੇ** (19 ਮਾਰਚ 1936 – 25 ਦਸੰਬਰ 2011) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ-ਲੇਖਕ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ

**ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ** (Indonesian: *Partai Komunis Indonesia*, **ਪੀ ਕੇ ਆਈ **) 1965 ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਕਤਲਾਮ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੈਰ-ਹੁਕਮਰਾਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ