open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਹਰਜੀਤ ਹਰਮਨ

**ਹਰਜੀਤ ਹਰਮਨ** ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਕਤੂਬਰ, 1975 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੋਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਹਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬੜੇ ਤਰੱਦਦ ਨਾਲ ਸਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਰਜੀਤ ਹਰਮਨ ਨੇ ਅਕਾਲ ਕਾਲਜ ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ (ਸੰਗਰੂਰ) ਵਿਖੇ ਡੀਫਾਰਮੇਸੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਈਟੀਟੀ ਕੀਤੀ। 
## ਗਾਇਕੀ
ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਮਿਲਿਆ। ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਰਮਨ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤਵੱਜੋਂ ਦਿੱਤੀ। ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਹਰਜੀਤ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ‘ਹਰਮਨ’ ਤਖ਼ੱਲਸ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਪਲੇਠੀ ਟੇਪ ‘ਕੁੜੀ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜੀ’ ਐਚਐਮਵੀ ਨੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਟੇਪ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਸੰਦਲੀ ਪੈੜਾਂ’ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚਲੀ ਕਸ਼ਿਸ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਮੁਤਾਸਿਰ ਕਰ ਗਈ। ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਿਆਂ-ਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਗੱਲ ‘ਪੰਜੇਬਾਂ’ ਐਲਬਮ ਨੇ ਸਿਰੇ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ‘ਜਿੱਥੋਂ ਮਰਜ਼ੀ ਵੰਗਾਂ ਚੜ੍ਹਵਾ ਲਈਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਚੱਲਦੈ’ ਗੀਤ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਉੱਥੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਸੂਖ਼ਮ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਾਖ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਰਜੀਤ ਹਰਮਨ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਅੱਲ੍ਹੜ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਨੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਬੜੀ ਸਲੀਕੇਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਹਰਮਨ ਦੀ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਤਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਹਰਜੀਤ ਹਰਮਨ, ਪਰਗਟ ਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਰਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਤਵਾਜ਼ਨ ਬਣਾ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। 
## ਫਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ
ਹਰਮਨ ਨੂੰ ਬੱਬੂ ਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਦੇਸੀ ਰੋਮੀਓਜ਼’ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਬਤੌਰ ਹੀਰੋ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਤੇ ਰਵਿੰਦਰ ਗਰੇਵਾਲ ਨਾਲ ‘ਮੋਗਾ ਟੂ ਮੈਲਬਰਨ ਵਾਇਆ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ’ ਫਿਲਮ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। 
## ਫਿਲਮਾਂ
## ਐਲਬਮਾਂ
## ਗੀਤ 
*"ਅਵਾਜ਼ਾ " (ਐਲਬਮ: *Jhanjhar*)
*"ਪੰਜਾਬੀ ਉਜੜਨ ਵਾਲੇ " (ਐਲਬਮ: *ਸ਼ਾਨ-ਏ-ਕੌਮ*)
*"ਹੂਰ" (ਐਲਬਮ: *ਹੂਰ*)
*"ਮੁੰਦਰੀ" (ਐਲਬਮ: *ਮੁੰਦਰੀ*)
*"ਪੰਜੇਬਾਂ" (ਐਲਬਮ: *ਪੰਜੇਬਾਂ*)
*"ਸਾਜ਼ਨ ਮਿਲਾਦੇ" (ਐਲਬਮ: *ਹੂਰ")
*"ਜੋਗੀ" (ਐਲਬਮ: *ਮੁੰਦਰੀ")
*"ਚੰਡੋਲ" (ਐਲਬਮ: *ਮੁੰਦਰੀ*)
*"ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ" (ਐਲਬਮ: *ਪੰਜੇਬਾਂ*)
*"ਦਿਲ ਮਰਜਾਣੇ ਨੂੰ" (ਐਲਬਮ: *ਪੰਜੇਬਾਂ*)
*"ਪਟਾਰੀ" (ਐਲਬਮ: *ਤੇਰੇ ਪੈਣ ਭੁਲੇਖੇ*)
*"ਚਰਖਾ" (ਐਲਬਮ: *ਤੇਰੇ ਪੈਣ ਭੁਲੇਖੇ*)
*"ਤੇਰੀ ਯਾਦ" (ਐਲਬਮ: *ਜ਼ੰਜੀਰੀ*)
*"ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾ ਚਲਦਾ" (ਐਲਬਮ: *ਪੰਜੇਬਾਂ*)
*"ਗੱਲ ਦਿਲ ਦੀ" (ਐਲਬਮ: *ਹੂਰ*)
*"ਨੋਟੇ" (ਐਲਬਮ: *ਹੂਰ*)

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਸ਼ਾਨ-ਏ-ਕੌਮ ਨੂੰ IGMA ਅਵਾਰਡਸ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਪਤੰਜਲੀ ਆਯੁਰਵੇਦ

**ਪਤੰਜਲਿ ਆਯੁਰਵੇਦ ਲਿਮਿਟੇਡ** ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਕ ਇਕਾਈ ਹੈ।  ਇਸ ਉਦਯੋਗਕ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾਪੂਰਣ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਹਰਬਲ ਉਤਪਾਦਾਂ  ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹੇਤੁ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਯੁਰਵੇਦ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਤੋਤਾ ਪੰਛੀ ਰੱਖ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ

**ਤੋਤਾ ਪੰਛੀ ਰੱਖ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: City Bird Sanctuary Chandigarh or Parrot Bird Sanctuary Chandigarh) ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਰੱਖ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 21 ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ 

ਤਸਵੀਰ:Parrot bird sanctuary, Chandigarh, India.JPG
ਤਸਵੀਰ:Flock of parrots, Parrot bird sanctuary, Chandigarh, India.jpg
ਤਸਵੀਰ:City bird sanctuary, Chandigarh, India.JPG
ਤਸਵੀਰ:Parrot between two branches at city bird sanctuary, Chandigarh, India.jpg
ਤਸਵੀਰ:Two parrots at parrot bird sanctuary, Chandigarh, India.jpg

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪੰਛੀ ਰੱਖਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ ਰੱਖਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਪੰਛੀ ਰੱਖਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੋਤੇ
ਆਡਤ

**ਆਡਤ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਥਾ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਰਖੁਰਦਾਰ ਨੇ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ। ਉੱਤਰ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਡਤ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਡਤ ਨੇ 1711 ਈ: ਵਿੱਚ ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਦੋਹੜੇ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਕੇ 
*ਮਾਂਝਾ ਸੱਸੀ ਦੀਆਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਚਿਰਾਗ ਅਵਾਨ

**ਚਿਰਾਗ ਅਵਾਨ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 1667 ਈ: ਵਿੱਚ ਅੱਵਾਨਾ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਖੇਟੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਡੇਰਾ ਗਾਜੀ ਖ਼ਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। 1711 ਈ: ਦੇ ਲਗਪਗ ਉਸ ਨੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇੰਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਮੋਦਰ ਦਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਬੜਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬੜਾ ਸਧਾਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਦਮੋਦਰ ਦੀ ਹੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਤੁਕਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੁਕਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਲਹਿੰਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਬਹੁਤਾ ਮਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ-ਕਾਵਿ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਐਂਟਰੀ ਹੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।
## ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
**ਵਕਤ ਸੁਬਾਹ ਪਰਭਾਤ ਨੂਰਾਨੀ, ਪੜ੍ਹਿਆ ਵਿਆਹ ਮੁਮਤਾਜ਼ੀ।**
**ਮੱਲ ਖੁਰੇ ਖਿਨ ਮੱਲ ਫਟੇ ਤਨ, ਖਾਨ ਸਿਆਲ ਨਿਆਜ਼ੀ।**
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਰਸਿਕਾ ਦੁਗਾਲ

**ਰਸਿਕਾ ਦੁਗਾਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ, ਇਕ ਭਾਰਤੀ-ਜਰਮਨ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਕੈਸ਼ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਰਸਿਕਾ ਦੁਗਾਲ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ  ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਦੁਗਾਲ,  "ਸੋਸ਼ਲ ਸੰਚਾਰ ਮੀਡੀਆ" ਵਿਚ ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਫੀਆ ਬਹੁਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਐਕਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਫਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਸਿਕਾ ਦੁਗਾਲ 2007 ਵਿੱਚ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਉਹ ‘ਅਨਵਰ’ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2008 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਤਹਾਨ’ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ‘ਟੀ.ਵੀ.ਐਫ ਪਰਮਾਨੈਂਟ ਰੂਮਮੇਟਸ ਸੀਜ਼ਨ 2’ ਐਪੀਸੋਡ 4 "ਦਿ ਡਿਨਰ" ਦੁਆਰਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਓ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਟੀ.ਵੀ.ਐਫ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਸੋਸੀਅਲ ਯੂਅਰਸ (2017) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੀਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।

ਉਹ ਵਾਈ.ਆਰ.ਐਫ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਰਾਹੁਲ ਬੱਗਾ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਤੂੰ ਹੈ ਮੇਰਾ’ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਾਰੂਨ ਸੋਬਤੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਸ਼ਹਿਣਾ ਗੋਸਵਾਮੀ, ਨਕੂਲ ਭੱਲਾ, ਅਵਿਨਾਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ, ਜੈ ਉਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਹਾਮਿਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੇ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ, ਕਾਲੀਨ ਭਾਈਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮੁੰਨਾ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਐਨਾਜੋਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡਿਓ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ‘ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸੁਨਿਆਰ

by Kamal-ol-molk]]

**ਸੁਨਿਆਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Goldsmith/Sunar, ਵਿਕਲਪਿਕ ਸੋਨਾਰ ਜਾਂ ਸੁਨਿਆਰ ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਨਿਆਰ ਇਕ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ਾ ਸੋਨਾ ਧਾਤੁ ਤੋਂ ਭਾਂਤੀ-ਭਾਂਤੀ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।  ਸੁਨਿਆਰੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਰੀਗਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਾਇਰਾ ਯੂਸਫ਼

**ਸਾਇਰਾ ਯੂਸਫ਼ **ਜਾ ਸਾਇਰਾ ਯੂਸਫ਼ ਖਾਨ (), ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਵਿਡਿਓ ਜੋਕੀ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਯੂਸਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਂਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਅਫਗਾਨੀ ਔਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ ਲਰਨਿੰਗ ਅਤੇ ਮੋਟਿਵੇਸ਼ਨ (ਆਈ. ਏਲ. ਏਮ.) ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।  ਯੂਸਫ਼ ਵੀ. ਜੇ. ਪਲਵਾਸ਼ਾ ਯੂਸਫ਼ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਲਿਸ਼ਬਾ ਯੂਸਫ਼ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ।

## ਟੇਲਿਵਿਜਨ 
## Filmography 
| Denotes films that have not yet been released

## Awards and nominations 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਬਿਹਬਲ

**ਬਿਹਬਲ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 1752 ਈ: ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿੱਸੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਪਰ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਮਸਨਵੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ 'ਚ
*ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਦਿਆਲਪੁਰਾ ਸੋਢੀਆਂ

**ਦਿਆਲਪੁਰਾ ਸੋਢੀਆਂ** ਤਹਿਸੀਲ ਡੇਰਾਬਸੀ ਦੀ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਦੀਨ-ਦਿਆਲ ਬਾਣੀਏ ਦੇ ਬੇਚਿਰਾਗ ਮੌਜੇ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੋਢੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸੋਢੀ ਬਾਬਾ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਮਤ 1858 ਵਿੱਚ ਦਿਆਲਪੁਰਾ ਸੋਢੀਆਂ ਵਿਖੇ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ।
## ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੂਝਵਾਨ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਮਾਨਵਤਾ ਪੱਖੀ ਸੋਚ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਲੋਚ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਫੌਜੀ ਲਛਮਨ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪੰਜਾਬ ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮਹਿਕਮੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਤੀ ਜਿਸ 'ਚ ਸਰਕਾਰੀ ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ 1920 ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋੜਵੰਦ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਦੇਸੀ-ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਛਲੀ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਚੌਂਤਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ 50-55 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਇਮਲੀ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਰਾਜ ਵੇਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ, ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੋਹਤਬਰਾਂ, ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਚੌਂਤਰਾ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਭਾਵੇਂ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਕੇ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹੋਂਦ ਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੰਝਘਰ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ ਮੌਕੇ ਬਰਾਤ ਦਾ ਉਤਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਮਲੀ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ, ਕੱਚੀ ਇੱਟਾਂ ਤੇ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਬਣਾਈ ਗਈ। 1908 ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਵਾਲੀ ਮਾਈ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੱਕੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਬਣਵਾਈ ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅੱਠ ਫੁੱਟ ਚੌੜੇ ਵਰਾਂਡੇ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਕਮਰੇ ਸਨ। ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੁੱਖ ਗੇਟ ’ਤੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਤਰੀਆਂ ਰੰਗੀਨ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਨਾਲ ਹੀ 1908 ਤੇ ਉਰਦੂ-ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਬੇਵਾ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਉਕਰਿਆ ਅੱਜ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੇਟ ਇਮਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ
ਚਾਹੜਕੇ

**ਚਾਹੜਕੇ** ਬਲਾਕ ਭੋਗਪੁਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਬਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਪੱਖੋਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਹੁਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭੂਗੌਲਿਕ ਪੱਖੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉੱਠ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਇਲਪੁਰ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) 57 ਚੱਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਲਾਟ ਹੋਈਆਂ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਕੂਲ ਹੈ।
## ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸੀਤ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੀ ਦੋ ਏਕੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੂਹ ਤੇ ਪੱਕੀ ਵੱਡੀ ਖੁਰਲੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਣੀ ਪੀਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਖਿਆਲਾ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਦੇ ਬਾਬਾ ਦਿੱਤ ਮੱਲ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਾਮ ਪੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਨੇ ਬਾਬਾ ਦਿੱਤ ਮੱਲ ਸ਼ਹੀਦ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਟਵਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ’ਚੋਂ ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਣੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਆਦਿਧਰਮੀਆਂ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਬਾਲਮੀਕ ਬਰਾਦਰੀ ਦਾ ਬਾਲਮੀਕ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਚਾਹੜਕੇ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬਹਾਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮਜ਼ਾਰ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। 
## ਸਨਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਵੀ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ’ਚ ਮੋਹਰੀ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ। ਕਾਮਰੇਡ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ’ਚ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੀਤਕਾਰ ਤੇ ਗਾਇਕ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੱਤੀ, ਦਲਜੀਤ ਬੱਗਾ, ਸਤਨਾਮ ਕਲਿਆਣ, ਬਿੱਟੂ ਚਾਂਦਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨਾਨਕ ਚੰਦ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ’ਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਰੋਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਅਬਦੁਲ ਹਕੀਮ ਬਹਾਵਲਪੁਰੀ

**ਅਬਦੁਲ ਹਕੀਮ ਬਹਾਵਲਪੁਰੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 1747 ਈ: ਨੂੰ ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਰਿਆਸਤ ਉੱਤੇ ਨਵਾਬ ਬਹਾਵਰ ਖ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਇਸ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਨਾਂ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਬਦੁਲ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਬੇਸ਼ੱਕ ਹਕੀਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੇਸ਼ੇ ਪੱਖੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਦਰੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲਗਪਗ 1803 ਈ: ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਯੂਸਫ ਜ਼ੁਲੇਖਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ *ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ-ਏ-ਹਿੰਦੀ* ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਪੱਖੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪੱਖੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣਾ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਕਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੀਮਾਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਜਾਂ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਚੰਗਾ ਕਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਲਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਸੇ ਉੱਪਰ ਅਰਬੀ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਉਸਦੇ ਛੰਦ ਦੀ ਬਹਿਰ ਵੀ ਅਰਬੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਨਿਭਾਅ ਉਸ ਨੇ ਜਾਮੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ

ਸਭੇ ਪਿਸਤਾਂ-ਦਹਾਂ, ਅਨਾਰ ਪਿਸਤਾਂ।
ਤੇ ਰੁਖਸਾਰਾਂ ਗੁਲਸਤਾਂ ਦਰ ਗੁਲਸਤਾਂ।
ਆਹੇ ਅਬਰੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੇਗ ਵਾਂਗੂੰ।
ਲਗੀ ਮਿਜ਼ਗਾਂ ਦੀ ਦਮ ਛਮ ਮੇਘ ਵਾਂਗੂੰ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ

**ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਲੋਗ
ਮੋਨੇਰਾ

**ਮੋਨੇਰਾ**(ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Monera) ਇੱਕ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜਗਤ ਹੈ  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਕੰਪੈਰੇਟਿਵ ਭਾਵ ਨੀਓੂਕਲੀਅਸ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1866 ਵਿੱਚ ਅਰਨਸੈਟ ਹਾਏਕਲ ਨੇ ਲੱਭਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਕੇਰੋਉਟਿਕ ਜੀਵ ਇਸ ਵਿਚ  ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਨੀਲੀ ਹਰੀ ਕਾਈ, ਮਾਇਕੋਪਲਾਜਮ,  ਬੈਕਟੀਰੀਆ।

## ਗੁਣ
#ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਓੂਕਲੀਅਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
#ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੈੱਲ ਵਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਈਆਂ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
#ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਝਮਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਕਈ ਜੀਵ ਦੂਸਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਬੇਰਛਾ

**ਬੇਰਛਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਬੀਰੂ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੰਡ ਮਿੱਲ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਕਾਰਖਾਨਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜੁੜਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਬੋਦਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਚਰਨ ਛੋਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਗਰ੍ਹਨਾ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਾ ਵਿਸਾਖੀ ਮੇਲਾ ਦੋਆਬੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁ ਧਰਮ ; ਜਾਤ ਅਤੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ| ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਤੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੇ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ | ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਲਪਤੀ ਸ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਜੋ ਕਿ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਨ ਅਤੇ ਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਹੋਏ ਹਨ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਸਨ।
ਰੋਮਨ ਸੈਣੀ

**ਡਾ. ਰੋਮਨ ਸੈਣੀ** ਇੱਕ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਜੂਕੇਟਰ, ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਡਾ ਰੋਮਨ ਸੈਣੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ।  ਅਨਅਕੈਡੇਮੀ ਨਾਮਕ ਮੁੱਫਤ ਆਨਲਾਇਨ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

ਜਨਵਰੀ 2016, ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਸੈਨੀ  ਨੇ ਮੁੱਫਤ ਸਿੱਖਿਅਕ ਪਹਿਲ ਅਨਅਕੈਡੇਮੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਇਸਤੀਫਾ  ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਛਿੱਕ

**ਛਿੱਕ** ਇੱਕ ਅਰਧ-ਸਵੈਚਲਿਤ ਅਤੇ ਬੇਰੋਕ ਮਨੁੱਖੀ ਕ੍ਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜੋਰ ਨਾਲ ਨੱਕ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਧੂਲ ਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਛਿੱਕ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ, ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਘਟ ਜਾਣ, ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸਹਿਣ, ਪੇਟ ਭਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਇਰਲ਼ ਲਾਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਸੁਰਖ਼ਾਬ

**ਸੁਰਖ਼ਾਬ** (ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ:*Tadorna ferruginea*) (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Ruddy Shelduck), ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਓਣ ਵਾਲ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਸੁਰਖ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਨਹਿਰਾ ਸੁਰਖ਼ਾਬ, ਆਮ ਸੁਰਖ਼ਾਬ,ਅਤੇ ਪੱਟੇਦਾਰ ਸੁਰਖ਼ਾਬ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਸੁਰਖ਼ਾਬ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਜੋੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ **ਚਕਵਾ-ਚਕਵੀ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ 145 ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ‘ਐਨਾਟੀਡੇਈ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ 'ਚ ਸੁਰਖ਼ਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਛੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਰੋਂ ਦੁਰਾਡਿਓਂ ਠੰਢੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਮੇ ਪੈਂਡੇ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਮੁੱਕਣ ਮਗਰੋਂ ਬੱਚੇ ਦੇਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਠੰਢੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ 'ਚ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਅਤੇ ਘੋਗੇ-ਸਿੱਪੀਆਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਰਖ਼ਾਬ ਉੱਡਣ ਲੱਗੇ ਉੱਚੀ ਸਾਰੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਅਨਗ-ਅਨਗ’ ਜਾਂ ਬਿਗੁਲ ਵਰਗੀ ‘ਪੋਕ-ਪੋਕ’ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। 
## ਹੁਲੀਆ
ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 60-70 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਭਾਰ 900-1000 ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਪਸਾਰ 110-135 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਚਮਕੀਲੇ, ਸੰਗਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ  ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਖੰਭ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਿਰ ਸੰਗਤਰੀ ਬਦਾਮੀ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀ-ਚੌੜੀ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੰਘੀਆਂ ਵਾਲੀ ਕਾਲੀ ਚੁੰਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੂਛ ਅਤੇ ਝਿੱਲੀਦਾਰ ਪੰਜੇ ਕਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਕਰਕੇ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ

## ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬਹਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਈ-ਜੂਨ ਹੈ। ਇਹ ਠੰਢੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ, ਸਿੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਝੀਥਾਂ, ਖੁੱਡਾਂ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੀ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਦੇ ਅੰਡੇ 6 ਤੋਂ 10 ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਮੋਤੀਆਈ ਭਾਹ ਵਾਲੇ ਚਮਕੀਲੇ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਹੀ 28 ਤੋਂ 30 ਦਿਨ ਸੇਕ ਕੇ ਬੱਚੇ ਕੱਢ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੋਲੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ 55 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਫ਼ਰੀਦੀ

**ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਫ਼ਰੀਦੀ** () ਪੂਰਾ ਨਾਮ **ਸਾਹਿਬਜਾਦਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹਿਦ ਖ਼ਾਨ ਅਫ਼ਰੀਦੀ** (1 ਮਾਰਚ 1980) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ।

ਅਫਰੀਦੀ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਨਡੇ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸੈਂਕੜੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਿਆ (37 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ)। ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਫਰੀਦੀ ਨੇ 2006 'ਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ ਟੀ-20 'ਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਫਰੀਦੀ ਨੂੰ 2007 ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਫਰੀਦੀ 2009 ਦੇ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਨਾਬਾਦ 54 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਅਤੇ 4 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 1/20 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੈਚ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 2009 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਪਤਾਨ, ਯੂਨਿਸ ਖਾਨ ਨੇ T20I ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਫਰੀਦੀ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2010 ਵਿੱਚ, ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫਰੀਦੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਫਰੀਦੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਮੈਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਾਰਮੈਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ 2011 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ। 2011 ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਦੀ ਨੂੰ ਵਨਡੇ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਦੀ ਨੇ ਵਨਡੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ। 2016 ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਫਰੀਦੀ ਨੇ ਕਪਤਾਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਅਤੇ 19 ਫਰਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਅਫਰੀਦੀ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 2018 ਹਰੀਕੇਨ ਰਿਲੀਫ ਟੀ20 ਚੈਲੰਜ ਚੈਰਿਟੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਸ਼ਵ ਇਲੈਵਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਮੈਚ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਫਰੀਦੀ ਨੇ 31 ਮਈ 2018 ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵੇਖੀ ਮਾਣੀ ਦੁਨੀਆਂ

thumb

**ਵੇਖੀ ਮਾਣੀ ਦੁਨੀਆਂ** ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਜੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਤਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਆਂ
ਢੀਂਗ

**ਢੀਂਗ (woolly-necked stork, bishop stork** or **white-necked stork** (*Ciconia episcopus*) ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਕਾਏ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟੂਰ ਫਿਰ ਕੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲੱਬਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ
ਇਸ ਪੰਛੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਕਰੀਬ 85&nbsp;cm ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲਾਲਾ ਅਮਰਨਾਥ

**ਲਾਲਾ ਅਮਰਨਾਥ** ਜਾਂ **ਨਾਨਿਕ ਅਮਰਨਾਥ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕਡ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਆਲ-ਰਾਊਂਡਰ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੇਂਦ ਨਾਲ  ਵੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਮਰਨਾਥ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।ਲਾਲਾ ਅਮਰਨਾਥ ਦੀ ਮੌਤ 5 ਅਗਸਤ 2000 ਨੂੰ 88 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਡੇਵਿਡ ਬੋਵੀ

**ਡੇਵਿਡ ਬੋਵੀ** (;  **ਡੇਵਿਡ ਰਾਬਰਟ ਜੋਨਸ**; 8 ਜਨਵਰੀ 1947 – 10 ਜਨਵਰੀ 2016) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਬਹੁ-ਸਾਜ਼ਵਾਦਕ, ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿਹਰਾ ਰਹੇ ਬੋਵੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 1970ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਨਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਬੌਧਿਕ ਗਹਿਰਾਈ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੋਵੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ 1969 ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ “ਸਪੇਸ ਆਡਿਟੀ (Space Oddity) ” ਯੂਕੇ (UK) ਏਕਲ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਪੜਿਆ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਮਿਆਦ ਦੇ ਬਾਅਦ 1972 ਵਿੱਚ ਗਲੈਮ ਰਾਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਟ ਏਕਲ ਗੀਤ “ਸਟਾਰਮੈਨ (Starman)” ਅਤੇ ਐਲਬਮ *ਦ ਰਾਇਜ ਐਂਡ ਫਾਲ ਆਫ ਜਿਗੀ, ਸਟਾਰਡਸਟ ਐਂਡ ਦ ਸਪਾਇਡਰਸ ਫਰਾਮ ਮਾਰਸ* (The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars) ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਭੜਕੀਲੇ, ਦੁਜਿਨਸਾ ਆਲਟਰ ਈਗੋ ਵਾਲੇ ਜਿਗੀ ਸਟਾਰਡਸਟ (Ziggy Stardust) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਪਰਤੇ। ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਡੇਵਿਡ ਬਕਲੇ (David Buckley) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਰਣਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬੋਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ “ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਚੁਣੋਤੀ ਦਿੱਤੀ” ਅਤੇ “ਲੋਕਪਸੰਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਲਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਿੰਦਾ ਰਹੀ ਜਿਗੀ ਦੀ ਛਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਰੀ ਪੁਨਰਖੋਜ, ਸੰਗੀਤਕ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਲਖਾਇਕ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਨਿਯੰਤਰਨ ਇਕਾਈ

**ਨਿਯੰਤਰਨ ਇਕਾਈ** ਜਾਂ ਫਿਰ **ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ** ਸੀਪੀਯੂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮੈਮਰੀ, ਏ.ਐੱਲ.ਯੂ, ਇਨਪੁਟ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁਟ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ
ਮਹਾਬਲੇਸ਼ਵਰ

**ਮਹਾਬਲੇਸ਼ਵਰ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਤਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਦਾਬਹਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ
ਮਹਾਬਲੇਸ਼ਵਰ, 17.54°N 73.91°E ਦਿਸ਼ਾ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 1,353 ਮੀਟਰ (4,439 ਫੂਟ) ਹੈ।

ਇਹ 285 ਕਿ.ਮੀ. (177 ਮੀ) ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਪੂਨਾ ਦੇ 120 ਕਿ.ਮੀ. (75 ਮੀ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਹਾਬਲੇਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਠਾਰ ਮਾਪੀ ਖੇਤਰ 150 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਘਾਟੀਆਂ ਨਾਲ ਗਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਵਿੰਦਰ ਜਡੇਜਾ

**ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਨਿਰੁਧ ਸਿੰਘ ਜਡੇਜਾ** (ਜਨਮ 6 ਦਸੰਬਰ 1988) ੲਿੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
## ਕੈਰੀਅਰ
### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
2008-2009 ਦੇ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੇਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਕੇਟ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਠਵੇਂ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਆਏ ਸਨ, ਜਡੇਜਾ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਓਡੀਆਈ (ODI) ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ  ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ 8 ਫਰਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਇਸ ਲੜੀ ਦੇ ਫਾਇਨਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ 60* ਰਨ ਬਣਾਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। 2009 ਦੇ ਵਰਲਡ ਟਵੇਂਟੀ20 (World Twenty20) ਵਿੱਚ ਜਡੇਜਾ ਦੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਾਰ ਵਿੱਚ  ਲੋੜੀਂਦਾ ਰਨ ਰੇਟ ਨਾ ਬਣਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  
ਜਦੋਂ ਜਵਾਨ ਆਲਰਾਉਂਡਰ ਯੂਸੁਫ ਪਠਾਨ ਆਪਣੇ ਫ਼ਾਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੱਦ 2009 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਡੇਜਾ ਨੇ ਇਕਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨੰਬਰ ਸੱਤ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ।  21 ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਕਟਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਤੀਸਰੇ ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਜਡੇਜਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਿਕੇਟ ਲੈਣ ਲਈ ਮੈਂਨ ਆਫ ਦ ਮੈਚ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗੇਂਦਬਾਜੀ ਸੰਖਿਆ 32-4 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
49

**49** 1ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 40 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 12 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਰੋਮ ਦੇ ਹਾਕਮ ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਨੇ ਰੁਬੀਕਨ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਗਾਊਲ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪੱਛਮ ਉਤਾਨ ਆਸਨ

**ਪੱਛਮ ਉਤਾਨ ਆਸਨ** ਯੋਗ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਸਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਨ ਜਿਗਰ, ਗੁਰਦਿਆਂ, ਅੰਤੜੀਆਂ, ਮਾਨਸਿਕ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਕਬਜ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇਪੇਟ ਦਾ ਮੋਟਾਪਾ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਸਨ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਸਵੇਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
## ਵਿਧੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਦਰ ਜਾਂ ਦਰੀ ’ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਓ। ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਫੈਲਾ ਲਵੋ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿੱਧੀਆਂ ਰਹਿਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਭਰਦੇ ਹੋਏ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਰ ਚੁੱਕੋ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਝੁਕੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜੋ ਅਤੇ ਸਿਰ ਗੋਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਵੋ। ਇਸ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਨਾਰਮਲ ਰਹੇਗਾ। ਹੁਣ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ। ਸਾਹ ਭਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਆਓ ਅਤੇ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਲਾ ਲਵੋ। ਨਵੇਂ ਅਭਿਆਸੀ ਅੱਧਾ ਪੱਛਮ ਉਤਾਨ ਆਸਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਹ ਉਪਰ ਕਰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੱਤ ਅੱਗੇ। 
## ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
* ਮਨ ਤਣਾਅ ਰਹਿਤ ਰਹੇ।
* ਸਾਰਾ ਧਿਆਨ ਆਸਨ ਵੱਲ ਹੋਵੇ।
* ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਲਾਓ।
* ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਾਓ।
* ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਲਾਉਣ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਆਸਨ ਹੀ ਕਰਨ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Pada-Hasthasana.jpg
File:Paschimottanasana.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੋਗ ਆਸਨ
ਰਤਨ ਨਾਥ

**ਰਤਨ ਨਾਥ** ਚੌਰੰਗੀ ਨਾਥ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਤਨ ਨਾਥ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ । ਉਹ ਮਛੰਦਰ ਨਾਥ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ । ਇਸਦਾ ਜੀਵਨ ਸਮਾਂ 1000 ਤੋਂ 1200 ਇ: ਦੇ ਮੱਧ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਰਤਨਨਾਥ ਨਾਥ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬਠਿੰਡੇ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ 
ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਧ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਕਈ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁੱਝ ਸਥਾਨ ਪਿਸ਼ਾਵਰ, ਕੰਧਾਰ, ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਤਨ ਨਾਥ ਨੂੰ ਹਾਜੀ ਰਤਨ , ਬਾਬਾ ਰਤਨ ਜਾਂ ਪੀਰ ਰਤਨ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਰਤਨ ਨਾਥ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਦਾਸ ਦੀ ਰਚਨਾ “ ਪੋਥੀ ਰਤਨ ਗਿਆਨ' ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮਛੰਦਰ ਨਾਥ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੋਸ਼ਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਭਰੋਸੇ ਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਰਤਨ ਨਾਥ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ‘ ਕਾਫ਼ਰਬੋਧ ' ਤੇ “ ਅਵਲੀ ਸਿਲੁਕ " ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਬਦੀ ਗੋਰਖ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹਾਜੀ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਹੈ : 

ਰੁਪਾ ਮੁਹੰਮਦ , ਸੋਨਾ ਖਦਾਈ , ਦਹੀਂ ਵਿਚ ਗੋਤਾ ਖਾਈ 
ਬਾਬਾ ਰਤਨ ਹਾਜੀ ਐਸੀ ਕਹੈਂ , ਸਭ ਤੇ ਨਿਆਰਾ ਰਹੇ ।

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਰਤਨ ਨਾਥ ਨੂੰ ਸੂਫ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ , ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ । ਡਾ . ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਜੀ ਰਤਨ , ਗਜ਼ਨੀ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਭਾਵ ਕਾਲਵਾਸ ਹੋਏ ਸਨ ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਥ ਜੋਗੀ
ਅਟਾਮਿਕ ਮਾਸ ਯੂਨਿਟ

**ਅਟਾਮਿਕ ਮਾਸ ਯੂਨਿਟ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Unified Atomic Mass Unit; ਪ੍ਰਤੀਕ: u), ਜਾਂ ਡਾਲਟਨ (Da) ਦਰਵਿਅਮਾਨ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਪਰਮਾਣੁ ਜਾਂ ਸੂਖਮ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਦਰਵਿਅਮਾਨ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਯੁਨਿਵਰਸਲ ਮਾਸ ਯੁਨਿਟ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਟਾਮਿਕ ਮਾਸ ਯੂਨਿਟ  ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੁ ਦੇ ਦਰਵਿਅਮਾਨ ਦੇ ਬਾਰਹਵੇਂ ਭਾਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
: m_u = 1 \, {\rm u} = 1,660 538 921(73) \cdot 10^{-24} \, {\rm g} = 1,660 538 921(73) \cdot 10^{-27} \, {\rm kg} = 931,494028(23) \, \frac{\rm MeV}{c^2}
: 1 \, {\rm u} = \frac{1}{N_{\rm A}} \, {\rm [g]} = \frac{1}{1000 \, N_{\rm A}} \, {\rm [kg]}
:: ਇੱਥੇ: *N*A - ਏਵੋਗਾਰਡੋ ਸੰਖਿਆ ਹੈ।
: 1\ {\rm g} = 6,022 \, 141\, 29(27)\times 10^{23}\ {\rm u}

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰ ਦੀ ਇਕਾਈ
ਦਗੁਬਤੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼

**ਦਗੁਬਤੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਬਾਲੀਵੁਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ 29 ਸਾਲ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 72 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਸੱਤ ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਫਿਲਮ ਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਬੇਸਟ ਐਕਟਰ ਲਈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੀਆ ਸਹੋਤਾ ਕਲਾਂ

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਿੰਡ **ਜੀਆ ਸਹੋਤਾ ਕਲਾਂ**, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੂੰਗਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਦਸੂਹਾ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਸਬਾ ਗੜ੍ਹਦੀਵਾਲਾ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅੱਧੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਗੜ੍ਹਦੀਵਾਲਾ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਘਰ ਬਣਾ ਲਏ ਤਾਂ ਜੋ ਉੰਨਤ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਘੇਲੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਫ਼ਤਿਹ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕਬਜਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੜ੍ਹਦੀਵਾਲਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਬਘੇਲੇ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਸਮਾਧ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਟਾਂਡਾ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੇ ਬਾਬਾ ਕੇਸਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੁਸੁਆਰਾ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੇ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਸਦਕਾ ਕਈ ਘਰਾਂ ਦੇ ਚਿਰਾਗ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਅੱਜ ਵੀ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਆਸ ਲਈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਨਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 25 ਤੋਂ 27 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20 ਤੋਂ 50 ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੰਟ ਦੇ ਕਰਨਲ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਅਫ਼ਸਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਸ਼ੋਭਨਾ ਨਾਰਾਇਣ (ਕੱਥਕ ਨ੍ਰਿਤਾਂਗਨਾ)

**ਸ਼ੋਭਨਾ ਨਾਰਾਇਣ (ਕੱਥਕ ਨ੍ਰਿਤਾਂਗਨਾ )** ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ :Shovana Narayan ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੱਥਕ ਨ੍ਰਿਤਾਂਗਨਾ ਹਨ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੱਥਕ ਗੁਰੂ ਪੰਡਤ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼ੋਭਨਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਥਕ
ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੌਰਾ 2015-16

ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ 8 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਦੇ ਅਸਟਰੇਲਿਆ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਟੂਰ ਮੈਚ, ਪੰਜ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੰਤਰਸਤਰੀ ਟੀ20 ਮੈਚ ਖੇਡੇ। ਅਸਟਰੇਲਿਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੇ ਇਸ ਲੀਗ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ 9 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਸੀ।
## ਟੀਮਾਂ 
ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਚੋਟ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਉਸਦੀ ਜਗਹ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਟੂਰ ਮੈਚ 
### ਟੀ20: ਵੈਸਟਰਨ ਅਸਟਰੇਲਿਆ XI ਅਤੇ ਭਾਰਤ 
### ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ: ਵੈਸਟਰਨ ਅਸਟਰੇਲਿਆ XI ਅਤੇ ਭਾਰਤ 
## ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚ 
### ਪਹਿਲਾਂ ODI 
### ਦੂਜਾ ODI 
### ਤੀਜਾ ODI 
### ਚੌਥਾ ODI 
### ਪੰਜਵਾਂ ODI 
## ਟੀ20 ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ 
### ਪਹਿਲਾਂ T20I 
### ਦੂਜਾ T20I 
### ਤੀਜਾ T20I 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Series home at ESPN Cricinfo

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2015 ਦੇ ਸਮਾਗਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੇ ਸਮਾਗਮ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ

**2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੇਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ **ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸੰਸਕਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕਰਨ  2 ਤੋਂ 17 ਜਨਵਰੀ 2016 ਤੱਕ ਅਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ 15 ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣਗੇ। ਸੁਰੂਆਤੀ ਰਸਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਖਰੀ ਰਸਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੰਸਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਲੀਗ ਦੌਰਾਨ ਚੰਗੀ ਖੇਡ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ। ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੇਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਦਿਵਾਉਣਾ ਸੀ। 

ਦੂਸਰਾ ਸੰਸਕਰਨ 2014 ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ 15 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੋਣਾ ਸੀ ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਲੀਗ ਲਈ ਸਮਾਂ ਫ਼ਾਇਨਲ ਨਾ ਹੋ ਪਾਇਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ ਸਮਾਂ ਜਨਵਰੀ-ਫਰਬਰੀ 2015ਸ ਸੀ।. ਪਰ ਸਪੋਰਟੀ ਸਲਊਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ.ਆਈ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਹੇ ਅਦਰੂਨੀ ਮਤਭੇਦ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸੰਸਕਰਨ 2016 ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਸਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੂਸਰੇ ਸੰਸਕਰਨ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਤੋ ਬਦਲ ਕੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੀਆ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਭੇਜਣ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਾਮੀ ਭਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸਨ। 

## ਟੀਮਾਂ 
ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਛੇ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ::
# ਅਵਾਧੇ ਵਾਰਿਅਰ
# ਬੈਂਗਲੂਰੂ ਟੋਪਗਨ
# ਦਿੱਲੀ ਏਕਰਸ
# ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹੰਟਰਜ਼
# ਮੁੰਬਈ ਰੋੱਕੇਟਸ
# ਚੇੱਨਈ ਸਮਾਸ਼ੇਰਜ

### ਦਿੱਲੀ ਏਕਰਸ 
ਵੇਬਸਾਇਟ:

ਇਨਫ਼ੀਨਾਇਟ ਕੰਪਯੁਟਰ ਸਲਊਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਡੀ.ਡੀ.ਏ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਤੇ ਸਕੁਐਸ਼ ਸਟੇਡੀਅਮ (4000 ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਾਲਾਂ ਸਟੇਡੀਅਮ) ਸੀ। 

### ਮੁੰਬਈ ਰੋੱਕੇਟਸ 
ਵੇਬਸਾਇਟ:

ਦੇਵਯਾਨੀ ਲੇਸਰਜ ਪੀ.ਵੀ.ਟੀ. ਲਿਮੀਟੇਡ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਏਨ.ਏਸ.ਸੀ.ਆਈ ਸੀ। 

### ਚੇੱਨਈ ਸਮਾਸ਼ੇਰਜ 
ਵੇਬਸਾਇਟ:

ਦੀ ਵੋਨਸ ਪੀ.ਵੀ.ਟੀ. ਲਿਮੀਟੇਡ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੇਕਸ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਹਾਲ ( (3800 ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਾਲਾਂ ਕੰਪਲੇਕਸ) ਸੀ। 

### ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹੰਟਰਜ਼ 
ਵੇਬਸਾਇਟ:: [http://hyderabadhunters.com ]ਅਗਾਇਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਲ ਪੀ.ਵੀ.ਟੀ. ਲਿਮੀਟੇਡ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਗਾਚੀਬੌਲੀ ਇੰਦੌਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸੀ।

### ਬੈਂਗਲੂਰੂ ਟੋਪਗਨ 
ਵੇਬਸਾਇਟ: [http://bengalurutopguns.co.in/ ]

ਬ੍ਰਾਂਡਪਰਿਕਸ ਕੌਂਸਲਟਿੰਗ ਪੀ.ਵੀ.ਟੀ. ਲਿਮੀਟੇਡ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਕੰਤੀਰਵਾਂ ਇੰਦੌਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸੀ।

### ਅਵਾਧੇ ਵਾਰਿਅਰ 
ਵੇਬਸਾਇਟ:

ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਬਾਬੂ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਯੂ.ਪੀ. ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਕਾਦਮੀ ਸੀ।

## ਮੈਚ ਸੂਚੀ 
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 15 ਲੀਗ ਮੈਚ, ਦੋ ਸੇਮੀਫਿਨਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ਾਇਨਲ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। 

### ਨੋਕਆਉਟ ਮੈਚ 
## ਅੰਕ ਸੂਚੀ 
ਹਰ ਟਾਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਗਏ। ਹਰ ਮੈਚ ਜਿੱਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਕ ਸੀ। ਹਰ ਟ੍ਰੰਪ ਮੈਚ ਜਿੱਤਨ ਦੇ ਦੋ ਅੰਕ ਸਨ ਅਤੇ ਹਾਰਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅੰਕ ਗਵਾਉਣਾ ਪੇਂਦਾ ਸੀ।

## ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
### ਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀ 
## ਵਿਵਾਦ 
The event was not without its bit of controversy.

## ਅਧਿਕਾਰਕ ਕੜੀਆਂ 
* Website: http://www.pbl-india.com/ 
* Blog: http://pbl-india.com/blog/ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੇ ਸਮਾਗਮ
ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ

**ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ** (ਜਨਮ 5 ਦਸੰਬਰ 1985) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਤੌਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਖਰ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸੰਘ ਸੂਚੀ

**ਸੰਘ ਸੂਚੀ** ਜਾਂ **ਸੂਚੀ-I** ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਅਨਸੂਚੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 100 ਮਸਲੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਆਖਰੀ ਮਸਲੇ ਦਾ ਨੰਬਰ 97 ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨਕ ਭਾਗ ਤਿੰਨ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ- ਸੰਘ ਸੂਚੀ, ਰਾਜ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸੂਚੀ।

## ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਮਸਲੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ
ਥਾਮਸ ਸੇਲਿੰਗ

**ਥਾਮਸ ਕ੍ਰਾਂਬੀ ਸੇਲਿੰਗ** (ਜਨਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 14, 1921 - ਦਸੰਬਰ 13, 2016) ਇੱਕ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਅਮਰੀਕਨ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਾਲਜ ਪਾਰਕ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ, ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਣਨੀਤੀ, ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਕੰਟਰੋਲ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਾਪਾਨੀ ਪੜਨਾਂਵ

**ਜਾਪਾਨੀ ਪੜਨਾਂਵ** ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੜਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜਾਪਾਨੀ ਪੜਨਾਂਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇਹ ਸੂਚੀ ਅਧੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਵਿਆਕਰਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਪੜਨਾਂਵ
ਬਿਹਤਰ ਸਰੋਤ

{{ {}#invoke:Unsubst||$N=Better source |date=__DATE__ |$B=
{{Fix
| subst = 
| link = WP:NOTRS
| text = ਬਿਹਤਰ ਸਰੋਤ ਲੋੜੀਂਦਾ
| class = noprint Template-Fact
| title = {}
| date = {}
| cat = 
| cat-date = 
}}
}}
1703

**1703** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1700 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 13 ਜਨਵਰੀ&ndash; ਸੈਦ ਖ਼ਾਨ ਤੇ ਅਲਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਵਲੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਹਮਲਾ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰੋਮਾਜੀ

**ਰੋਮਾਜੀ ** (ローマ字; "roman letters") ਲਿਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਜੀ ਜਾਂ ਰੌਮਾਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੋਮਨੀਕਰਨ ਦੀ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੇਪਬਰਨ ਰੋਮਨੀਕਰਨ, ਕੁਨਰੇਈ ਰੋਮਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਨੀਹੋਨ-ਸ਼ੀਕੀ ਰੋਮਾਜੀ ਹੈ। ਹੇਪਬਰਨ ਰੋਮਨੀਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਏ ਚਿੱਤਰਾਂ(ਕਾਂਜੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਉਚਾਰਖੰਡੀ ਲਿਪੀਆਂ(ਕਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੋਮਾਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜਾਪਾਨੀ ਲਿਖਤ ਮੂਲ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗੈਰ-ਜਾਪਾਨੀ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਜੀ ਜਾਂ ਕਾਨਾ ਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਲੀਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ, ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ, ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਪਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਲਿਪਾਂਤਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਰੋਮਨੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਖਰੇਵੇਂ 
ਇਸ ਚਾਰਟ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੋਮਾਜੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਖਰੇਵੇਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨੀਕਰਨ
ਨਹਿਰੂਵਾਦ

**ਨਹਿਰੂਵਾਦ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਫੇਬੀਅਨ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਵਾਦੀ ਕਿਸਮ ਸੀ। ਹੋਰ ਬਿੰਦੂ, ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਹਿਮਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਉਸਦੇ ਖਿਆਲ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਜਿੰਨੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੋਵੀਅਤ-ਪੱਖੀ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਆਸੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਾਰਸਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਮਾਡਲ ਨਾ ਅਪਣਾਇਆ। ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ) ਵਧੇਰੇ ਸਰਬਸੱਤਾਵਾਦ ਵੱਲ ਝੁੱਕ ਗਈ ਜਾਂ ਰਾਜੀਵ, ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਉਦਾਰ ਰੁੱਖ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ, ਨਹਿਰੂਵਾਦ ਦੇ  ਸੈਕੂਲਰਵਾਦ,  ਈਸਾਈ, ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਵਰਗੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ  ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਦੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ
ਰਵਿਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ

**ਰਵਿਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ** (25 ਦਸੰਬਰ, 1943, ਲਾਹੌਰ) ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੇਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਂਗਲੋਰ ਦੇ ਟੇਸਟ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸੇਨਾ ਟੇਸਟ ਪਾਇਲਟ ਰਿਹਾ। ਰਵਿਸ਼ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਿੰਦੋਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਉੱਚ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

1982 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ "ਇੰਟਰਕੋਸਮੋਸ" ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜਉੜਾਨ ਦੀ ਸਿੱਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਚੁਣਿਆ। ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਸੋਯੂਜ਼-11 ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਵਜੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਕਦੀ ਆਪ ਪੁਲਾੜ ਤੇ ਨਹੀ ਗਿਆ। ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੂੰ 1984 ਵਿੱਚ ਕਿਰਤੀ ਚੱਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਜੀਵਨ
ਰਵਿਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ, 1943 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਚੇਲੀਆਂਵਾਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ

**ਚੇਲੀਆਂਵਾਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ** ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾ ਵਿੱਚ 13 ਜਨਵਰੀ, 1849 ਨੂੰ ਲੜੀ ਗਈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ। 
## ਪਿਛੋਕੜ
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਰਾਮਨਗਰ ਦੀ ਲੜਾਈ 22 ਨਵੰਬਰ, 1848 ਦੇ ਦਿਨ ਰਾਮਨਗਰ 'ਚ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਰਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ ਕਿਊਰਟਨ ਅਤੇ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਹੈਵਲਾਕ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਏਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ ਸਹਿਮੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਪੈਂਤੜਾ ਸੋਚਦੇ ਪਰ ਉਪਰਲੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਉਡੀਕਦੇ, ਰਹੇ।
## ਲੜਾਈ
ਸੱਤ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਮਗਰੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਅਗਲੀ ਲੜਾਈ 13 ਜਨਵਰੀ, 1849 ਦੇ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਚੇਲਿਆਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜੀਅ-ਜਾਨ ਨਾਲ ਲੜੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ 'ਚ ਪੰਜਾਬ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਬਜ਼ੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰੋਹ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉੱਧਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਦਕੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਇਸ ਲੜਾਈ 'ਚ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ, ਕਨਈਆ ਲਾਲ, ਅਯੁਧਿਆ ਪ੍ਰਸਾਦ ਤੇ ਅਮਰ ਨਾਥ ਵਰਗੇ ਗ਼ਦਾਰ ਅਗਵਾਈ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਰਹੇ ਬਲਕਿ ਇਹ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਸੀ, ਜੋ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਜੂਝ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ 2446 ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫ਼ੌਜੀ ਅਤੇ 132 ਅਫ਼ਸਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਤੋਪਾਂ ਵੀ ਗੁਆ ਲਈਆਂ। 

## ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ 'ਚੋਂ ਚੇਲਿਆਂਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਬਾਹਕੁਨ ਸੀ। ਗਰਿਫ਼ਨ ਇਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਵਾਂਗ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਦਸਦਾ ਹੈ। ਐਡਵਿਨ ਆਰਨਲਡ ਨੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਸਿੱਖ ਅਜਿਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬ 'ਚੋਂ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣੀ ਸੀ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਜਰਨੈਲ ਥੈਕਵਿਲ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਵੀ ਸਿਪਾਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਚਿਆ।... ਇਕ-ਇਕ ਸਿੱਖ ਸਾਡੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਸੀ।...ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਤੋਂ ਏਨੀ ਖ਼ੌਫ਼ਜ਼ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੰਞ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਭੇਡਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਭੱਜਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਅਧਾਰ
ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1701 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਹੈਵੇਨ, ਕਨੈਕਟੀਕਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਗੀਤਾ ਫੋਗਾਟ

**ਗੀਤਾ ਫੋਗਾਟ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਇਲ ਔਰਤ ਵਰਗ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ**। 2010 **ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੀਤਾ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਖੇਡਣ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੁਸਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। 

ਗੀਤਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਖੇਡ ਸੁਧਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜੇ.ਏਸ.ਡਵਲਿਓ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਗੀਤਾ ਹਿੰਦੂ ਜੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਿਵਾਨੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਚ ਸਨ। 

ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਬਬੀਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਵਿਨੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
### 2009 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 
### 2010 ਰਸਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 
ਗੀਤਾ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਟਰੇਲਿਆ ਦੀ ਏਮਿਲੀ ਬੇਨਸਟੇਡ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। 

### 2012 ਓਲੰਪਿਕ 
### 2012 ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 
### 2012 ਏਸ਼ੀਆ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 
### 2013 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 
### 2015 ਏਸ਼ੀਆ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 
### 2015 ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 
## ਲੋਕਪ੍ਰੀਅਤਾ 
ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੀ 2016 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਦੰਗਲ* ਗੀਤਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। 

## ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ 
* ਦੇਵ ਸਕੂਲਟਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, 2013 - ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ 
* ਦੇਵ ਸਕੂਲਟਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, 2014 - ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਗਮਾ

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* Geeta Phogat - FILA database 
* Official Facebook page of Geeta Phogat
* Official Twitter page of Geeta Phogat

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਗਾਟ ਭੈਣਾਂ
ਗਾਡਮਦਰ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਗਾਡਮਦਰ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਨੈ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜੋ ਕਿ 1999 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ *ਸੰਤੋਖਬੇਨ ਜਡੇਜਾ* 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਡੈਲੋ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼

**ਡੈਲੋ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼** ਸੋਲਾਲੀ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ, ਜੋਕਿ ਏਆਈ ਗਾਰਹਡ. ਦੁਬਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਏਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਏਅਰਪੋਰਟ ਫ਼ਰੀ ਜ਼ੋਨ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਹੱਬ ਡਜ਼ੀਬੋਉਟੀ – ਅੰਮਬੋਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨ ਆਪਣੀ ਤਹਿ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਹਾਰਨ ਆਫ਼ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੀਡਲ ਇਸਟ ਵਿੱਚੋ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਡੈਲੋ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੰਚਾਲਨ ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ,ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ I

## ਇਤਿਹਾਸ
ਡੈਲੋ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ 1991 ਵਿੱਚ ਡਜ਼ੀਬੋਉਟੀ ਵਿੱਚ ਮੋਹੰਮਦ ਇਬ੍ਰਾਹਿਮ ਯਾਸੀਨ ਅਤੇ ਮੋਹੰਮਦ ਇਬ੍ਰਾਹਿਮ ਯਾਸੀਨ ਓਲਦ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਸੀ I ਇਸਨੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 20 ਮਾਰਚ 1991 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੈਸਨਾ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਨਾਲ ਕੀਤੀ I ਸੋਵਿਅਤ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਬੋਇੰਗ ਅਤੇ ਏਅਰਬਸ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੁਲਾਈ 2001 ਵਿੱਚ ਡਜ਼ੀਬੋਉਟੀ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਡਜ਼ੀਬੋਉਟੀ ਤੇ ਲੰਦਨ ਵਿਚਕਾਰ ਡਰੈਕਟ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ I

ਡੈਲੋ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਡੀ3 ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਡਜ਼ੀਬੋਉਟੀ ਦੇ ਮਨੋਨੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ਹਨ I ਇਹ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਆਪਣੇ ਹੱਬ ਤੋਂ ਤਹਿ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਡਜ਼ੀਬੋਉਟੀ – ਅੰਮਬੋਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਜੇਆਈਬੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਏਅਰਲਾਈਨ ਹਾਰਨ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਰੇਬੀਆ ਪੈਨੀਸੂਲਾ, ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਜੇਦਾਹ ਸਹਿਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਯਾਤਰੀ, ਕਾਰਗੋ, ਚਾਟਰਡ ਅਤੇ ਮੇਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ I

ਮਾਰਚ 2007 ਤੱਕ, ਡੈਲੋ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਕੋਲ 110 ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੀ I ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕ ਮਿਲ ਗਏ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਦੁਬਈ ਵੱਲਡ ਸਬਸੀਡੈਰੀਇਸਤੀਤਮਾਰ ਵੱਲਡ ਐਵਿਏਸ਼ਨ ਸੀ I ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਮੋਹੰਮਦ ਹਜੀ ਅੱਬਦਿਲਲਾਹੀ “ਅਬੂਸਿਤਾ” ਅਤੇ ਮੋਹੰਮਦ ਇਬ੍ਰਾਹਿਮ ਯਾਸੀਨ “ਓਲਾਦ” ਬੋਰਡ ਦੇ ਸਦੱਸ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇ I ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ, ਟੈਰੀ ਫੌਕਸ ਜਿਸਨੇ ਡਰੈਕਟਰ ਆਫ਼ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਚੀਫ਼ ਐਜ਼ੀਕਿਉਟਿਵ ਅਫ਼ਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਕੰਪਨੀ ਨੇ 2009 ਤੱਕ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਮੁੱਖ ਯੂਰੋਪਿਅਨ ਰੂਟ ਤੋਂ ਪੈਰਿਸ ਸੀਡੀਜੀ ਅਤੇ ਲੰਦਨ ਗਤਵਿਕ ਤੋਂ ਡਜ਼ੀਬੋਉਟੀ ਤੱਕ ਅਟੁੱਟ ਸੇਵਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ I

ਮਾਰਚ 2010 ਤੱਕ, ਸਾਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ I

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਉਡਾਨਾਂ
ਲਾਲੜੂ

**ਲਾਲੜੂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਸਬਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 35 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਅੰਬਾਲਾ ਹਾਈਵੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਲਾਲੜੂ ਵਿਖੇ ਟੋਲ ਪਲਾਜਾ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ
ਲਾਲੜੂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਸੜਕੀ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ  ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਲਾਲੜੂ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਅੱਡਾ ਅਤੇ  ਲਾਲੜੂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
 

## ਹਵਾਲੇ
ਬਬੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ

**ਬਬੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ **(ਜਨਮ  20 ਨਵੰਬਰ 1989)  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। 2010 ਦੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 2012 ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਗਮਾ  ਅਤੇ 2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

ਬਬੀਤਾ ਖੇਡ ਦੀ ਖੇਡ ਸੁਧਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜੇ.ਏਸ.ਡਵਲਿਓ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਬੀਤਾ ਫੌਗਾਟ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਗੀਤਾ ਫੋਗਟ।ਬਬੀਤਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਸਿੰਘ ਫੋਗਟ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਬਬੀਤਾ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਵਿਨੇਸ਼ ਫੋਗਟ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 

ਬਬੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਗੀਤਾ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਂਦਾ।

ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਰਿਤੂ ਫੋਗਾਟ, ਵੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 2016 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਰੈਸਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਸੰਗੀਤਾ ਫੋਗਾਟ, ਵੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। 

ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਵਿਵੇਕ ਸੁਹਾਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੰਗਣੀ ਬਾਰੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇਸੇ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

ਬਬੀਤਾ ਫੋਗਾਟ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ 12 ਅਗਸਤ 2019 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ ਪਰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵੋਟ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਕੋਲ 11 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।

### 2010 ਰਸਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 
2010 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿਖੇ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ 'ਚ 51 ਕਿਲੋ ਕੈਟੇਗਰੀ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।.

### 2011 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 
2011 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ, ਮੈਲਬੋਰਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਖੇ ਬਬੀਤਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਇਲ 48 ਕਿਲੋ ਕੈਟੇਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

### 2012 ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 
### 2013 ਏਸ਼ੀਆ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 
### 2011 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 
### 2014 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 
### 2015 ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 
## ਲੋਕਪ੍ਰੀਅਤਾ 
ਬਬੀਤਾ ਨੂੰ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੀ 2016 ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਦੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਰਾਜਨੀਤੀ 
ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਸੋਮਬੀਰ ਤੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਦਰੀ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ। 

## ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ 
* ਦੇਵ ਸਕੂਲਟਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, 2010 - ਛੇਵਾਂ ਸਥਾਨ
* ਦੇਵ ਸਕੂਲਟਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, 2012 - ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਗਮਾ
* ਦੇਵ ਸਕੂਲਟਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, 2014 - ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾSilver

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* Babita Kumari - FILA database 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਗਾਟ ਭੈਣਾਂ
ਆਏ-ਆਏ

right|thumb|317x317px|ਕੰਕਾਲ
**ਆਏ-ਆਏ** (*Daubentonia madagascariensis*) ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ ਦੇ ਸਟਰੈਪਸਿਰੀਨ ਆਗੂ ਮਾਨਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਲਿਮਰ ਹੈ ਜੋ ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਵਿਚਰਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲੀ ਦੂਜੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਅੱਡਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
## ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ 
## ਐਨਾਟੋਮੀ ਅਤੇ ਮੋਰਫੋਲੋਜੀ 
## ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਜਾਂਚ 
thumb|306x306px|An aye-aye foraging, c.1863, Joseph Wolf
right|thumb|220x220px|Closeup of the hand showing the elongated digits and the thinner third digit

### ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਭਾਲ 
### ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ 
## ਵੰਡ ਅਤੇ ਆਵਾਸ 
right|thumb|220x220px|Aye-ayes are nocturnal

## ਸਰੰਖਣ 
### ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ 
thumb|Aye-ayes are commonly thought to be bad omens by some of the Malagasy people, although other legends consider them a good omen. When spotted, they are killed on sight and hung up so that the evil spirit will be carried away by travelers.

### ਕੈਪਟਿਵ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ 
## ਹਵਾਲੇ
ਅਰਮੀਨਾ ਖਾਨ

**ਅਰਮੀਨਾ ਖਾਨ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੂਲ ਦੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਡਲ ਹੈ।
ਉਹ ਮੁਹੱਬਤ ਅਬ ਨਹੀਂ ਹੋਗੀ ਡਰਾਮੇ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਹਮ ਅਵਾਰਡਸ 2015 ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸਨੇ ਇਸ਼ਕ ਪਰਸਤ ਅਤੇ ਕਰਬ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਰਮੀਨਾ ਨੇ ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2013 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਉਫ਼! ਇਟਸ ਟੂ ਮਚ ਤੋਂ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਆਰਮੀਨਾ ਖਾਨ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਰਮੀਨਾ ਖਾਨ ਨੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਘੂ ਫਿਲਮ ਰਾਈਥ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਨਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ  ਮੁਹੱਬਤ ਅਬ ਨਹੀਂ ਹੋਗੀ (2014) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਹਮ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਵੋਤਮ ਖਲਨਾਇਕ ਨਾਮਜਾਂਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਲੜੀ- ਇਸ਼ਕ ਪਰਸਤ (2015) ਅਤੇ ਕਾਰਬ (2015) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ। 2015 ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨਾਵਲ ਬਿਨ ਰੋਏ ਅੰਸੂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਸਾਬਕਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜਾਂਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਜਨਾਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਡਰਾਮਾ ਯਲਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਅਰਮੀਨਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ 'ਰਸਮ ਏ ਦੁਨੀਆ (2017) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਤਿਕੋਣ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਇੱਕ ਔਰਤ ਅਤੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਡਰਾਮਾ ਦਲਦਾਲ (2017) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੱਕ, ਉਹ ਹਮ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼, ਮੁਹੱਬਤੇਂ ਚਾਹਤੇਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਅਰਮੀਨਾ ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ, ਹਨ। ਅਰਮੀਨਾ ਖਾਨ ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਟੋਰਾਂਟੋ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਚਲੀ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਈਲਿੰਗ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਪਾਈਨਵੁੱਡ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿੰਗ ਵਿਧੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਕੋਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਰਮੀਨਾ ਖਾਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2010 ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਨਿਸ਼ਾਤ ਲਿਨਨ, ਫੈਸਲ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸਪ੍ਰਾਈਟ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ

**ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ** ਜਾਂ **ਦਸਤੂਰ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1973 ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅਤੇ 14 ਅਗਸਤ 1973 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

## ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ
ਬੇਗਮਪੁਰ ਜੰਡਿਆਲਾ

**ਬੇਗਮਪੁਰ ਜੰਡਿਆਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਲਾਕ ਬੁੱਲੋਵਾਲ, ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਇਨਾਇਤ ਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜਾਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਇੱਥੋਂ ਪਲਾਇਣ ਕਰਕੇ ਗਏ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜਾਰ ਤੇ ਸਿਜਦਾ ਕਰਨ ਅੱਜ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਨੇਡਾ ਵਰਗੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਸਰਦਾਰ ਵੀ ਇਸ ਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਉੰਨੀ ਹੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਪਿੰਡ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਨਤਮਸਤਕ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿਥ ਤੇ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਭਗਤ ਜਵਾਹਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਪਿੰਡ ਸੂਮਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸਾਰੇ ਦੋਆਬੇ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ ਜੇਠ ਦੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਰਵਾਂ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰਦਾ ਇੱਕਠ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਚਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਮੰਗੀ ਗਈ ਮੰਨਤ ਜਰੂਰ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਮੰਨਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹਿਤ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲੜੀ ਚਲਦੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ