open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਲਗੋਜ਼ੇ

***ਅਲਗੋਜ਼ੇ*** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Algoze) ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਜੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਤਚੀ, ਸਿੰਧੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਬਲੋਚ ਲੋਕ ਗਵਈਆਂ ਨੇ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ***ਜੋੜੀ***, **ਸਤਾਰਾ**, ***ਦੋ ਨਾਲੀ*** ਜਾਂ ***ਨਗੋਜ਼ੇ*** ਵੀ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਸਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਅਲਗੋਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਸਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹ ਖਿੱਚਣ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕੱਢਣ ਸਮੇਂ ਦੋਨੋਂ ਸਮੇਂ ਹੀ ਵੱਜਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਕੜੇ ਸਿਰੜੀ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਵਜਾਉਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਬਲੋਚੀ, ਸਿੰਧੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਾਜ ਹੈ। ਗੁਰਮੀਤ ਬਾਵਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਜੁਗਨੀ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਜਾਂ ਜਿੰਦ ਮਾਹੀ ਵਰਗੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਆ

## ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਗੋਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਾਝ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗਊਆਂ, ਮੱਝਾਂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੇ (ਪਾਲੀ) ਦਾ ਇਹ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਬਣਾਵਟ ਇਸ ਸਾਜ਼ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਸਰੀ ਦਾ ਹੀ ਇਹ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬੰਸਰੀਆ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੇ ਤਕ ਛੇਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਫੂਕ ਮੂਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਜ਼ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਬੰਸਰੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਉਂਗਲਾਂ ਰਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਜ਼ ਨਾਲ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਸਾਜ਼ ਦਾ ਸੁਰ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚੇ ਸੁਰ ਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਅੰਤਰ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਸਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੀਨ ਆਕਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਨਗੋਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ,ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ, ਗਿੱਧਿਆਂ ਅਤੇ ਭੰਗੜਿਆਂ ਨਾਲ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਜ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਜ਼
ਆਈਲੈਂਡ (ਨਾਵਲ)

***ਆਈਲੈਂਡ*** ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਐਲਡਸ ਹਕਸਲੇ ਦਾ 1962 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਵਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਦ ਪੇਂਟਰ ਆਫ਼ ਸਾਈਨਜ

***ਦ ਪੇਂਟਰ ਆਫ਼ ਸਾਈਨਜ*** ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦਾ 1976 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਮਾਹੀਆ

**ਮਾਹੀਆ** ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਲੋਕ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਤਰਾਸਿਆ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੈ। ਮਾਹੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੇ ਬਿਰਹ ਪੱਖ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਤ੍ਰਿਕ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਗੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ 12 ਮਾਤਰਾਵਾਂ, ਦੂਜੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ 10 ਅਤੇ ਫੇਰ ਤੀਜੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ 12 ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹੀਆ ਸ਼ਬਦ ਮਾਹੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ। ਮਾਹੀ ਦਾ ਅਰਥ ਮਹੀਆਂ(ਮੱਝਾਂ) ਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਗੀ ਦੇ ਹਨ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ‘ਮਾਹੀ’ ਰਾਂਝੇ ਨਾਲ ਇੱਕਮਿੱਕ ਹੋਕੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਮੁਲਤਾਨ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਪੋਠੋਹਾਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਧਾਨ ਤੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਇਕਸਾਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ
ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਅੰਗੂਰ

(ਸਤ ਸਰੀ ਅਕਾਲ)ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਅੰਗੂਰ''''' ਈਸਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਿਆਨਾਤਮਕ ਕੁਮੇਲ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ  ਲੂੰਬੜੀ ਅਪਹੁੰਚ ਅੰਗੂਰਾਂ ਲਈ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿਣ ਤੇ ਜੋ ਨਤੀਜਾ ਕਢਦੀ ਹੈ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਵਕਤ ਬੇਮੇਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੂੰਬੜੀ ਦਾ ਅੰਗੂਰਾਂ ਲਈ ਵਿਅਕਤ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬੇਮੇਲਤਾ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਭਲੇ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਤਰਕਹੀਣ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਕਥਾ ਦਾ ਸਾਰ
ਅੰਗੂਰ ਖਾਣ  ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਇੱਕ ਲੂੰਬੜੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਕੋਲੋਂ ਗੁਜਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੱਕੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਲੂੰਬੜੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ  ਬਾਹਰ ਸਨ। ਅੰਗੂਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਉਹ ਲੂੰਬੜੀ ਉਛਲ-ਉਛਲ ਕੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ  ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਪਰ ਉਹ ਹਰ ਵਾਰ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਚਾਰੀ ਲੂੰਬੜੀ ਥੱਕ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ। ਜਾਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ:‘ਇਹ ਅੰਗੂਰ ਅਜੇ ਪੱਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਖੱਟੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ !’ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਤੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਢੁਕਾ ਕੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਫੈਟ ਮੈਨ

**ਫੈਟ ਮੈਨ**, 9 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦਾ ਕੋਡ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਨਾਮ ਸੀ।
ਇਹ ਜੰਗੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਸੀ "ਲਿਟਲ ਬੁਆਏ", ਜੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 6 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਥਿਆਰ
ਮੀਆਂ ਮੀਰ

(ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾ ਸ਼ਾਹ ਬਦਖਸ਼ੀ ਨਾਲ), ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1635]]
** ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ** (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1550 – 11 ਅਗਸਤ 1635), **ਮੀਆਂ ਮੀਰ** ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਸਨ। ਉਹ ਲਾਹੌਰ, ਖਾਸ *ਧਰਮਪੁਰਾ* (ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਖਲੀਫ਼ਾ ਉਮਰ ਇਬਨ ਅਲ-ਖੱਤਾਬ ਦੇ ਸਿਧੇ ਉੱਤਰ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਾਦਰੀ ਫ਼ਿਰਕੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਉਹ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ।

## ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ 
## ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ
### ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੀਂਹ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੀਂਹ 3 ਜਨਵਰੀ 1588 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਰਖਵਾਈ ਸੀ।
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਇੱਕ ਉਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮਾਨਵ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ-ਪੱਖੀ ਪੀਰ – ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ

**ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ** ਬੇਈਮਾਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜੁਰਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਲਈ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ।  ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਗਬਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਨ।  ਸਿਆਸੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦਫ਼ਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਕਲੈਪਟੋਕ੍ਰੇਸੀਆਂ, ਕੁਲੀਨਤਾਵਾਂ, ਨਾਰਕੋ-ਸਟੇਟਸ, ਅਤੇ ਮਾਫੀਆ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ।

## ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਤੋਂ ਜੁੜ ਕੇ ਬਣਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ
ਨਿਊਕਲੀ ਬੰਬ

**﻿ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ** ਜਾਂ **ਐਟਮ ਬੰਬ** ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਜਾਂ ਪਲਾਟੀਨਮ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ, ਬਰਤਾਨੀਆ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਇਸਰਾਈਲ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਇਕ ਐਟਮ ਬੰਬ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਆਮ ਬੰਬਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਐਟਮ ਬੰਬ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। **ਲਿਟਲ ਬੁਆਏ**, 6 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦਾ ਕੋਡ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਨਾਮ ਸੀ।
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਿਟਲ ਬੁਆਏ ਜੰਗੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਸੀ। 6 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਸਰਾ ਸੀ "ਫੈਟ ਮੈਨ", ਜੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਿਹੜੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਵਿੱਚ 1,40,000 ਲੋਕ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਵਿੱਚ 70,000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਧੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕਰੀਬ 300 ਡਾਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 272 ਮਾਰੇ ਗਏ, 1780 ਨਰਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1684 ਮਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ 45 ਵਿੱਚੋਂ 42 ਹਸਪਤਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਡੀਕਲ ਸੇਵਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੱਕ ਗਈ ਸੀ। ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਕਿਰਨਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਧਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।inhbbn

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਥਿਆਰ
ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ

'''ਔਸਕਰ ਫ਼ਿੰਗਲ ਓ'ਫ਼ਲੈਹਰਟੀ ਵਿਲਜ਼ ਵਾਈਲਡ''' (16 ਅਕਤੂਬਰ 1854 30 ਨਵੰਬਰ 1900) ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ।
1880ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1890ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ।
ਵਾਈਲਡ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸਫ਼ਲ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਆਇਰਿਸ਼, ਡਬਲਿਨ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ, ਵਈਲਡ ਨੇ ਮਹਾਨ ਕਲਾਸਕੀ ਲਿਖਤਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲਈਆਂ; ਉਸਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਡਬਲਿਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਔਸਫਰਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਕਲਾਸਕੀਵਾਦੀ ਸਾਬਤ ਬਣ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਸੁਹਜਵਾਦ ਦੇ ਪਨਪ ਰਹੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਇਰਿਸ਼ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1854
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1900
ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ

**ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ** ਜਾਂ **ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ** ਉੱਤਰੀ ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ ਅਤੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ

**ਮਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ** (ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਨੋਰਮਾ ਜੀਨ ਮੋਰਟਨਸਨ**; 1 ਜੂਨ1926 – 5 ਅਗਸਤ 1962) ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲੀਵੁਡ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸੈਕਸ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ 1950ਵਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ 1960ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਨੇਕ ਕਾਮਯਾਬ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਦਸ਼ਕ ਲਈ ਹੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕੀਤਾ।

ਲਾਸ ਏੰਜੇਲੇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਲੀ ਮਰਲਿਨ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੀਤਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਇੱਕ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿਵਸਾਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਡਲਿੰਗ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦਵਾਇਆ। ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੂੰ 1951 ਵਿੱਚ ਟਵੇਨਟਿਏਥ ਸੇੰਚੁਰੀ ਫਾਕਸ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਮੁਨਰੋ ਦੇ ਵਾਰੇ ਇਕ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਵਾਈਆਂ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੰਗੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਖਬਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨ੍ਹੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ। 1953 ਵਿੱਚ, ਉਹਦੀਆਂ ਨਗਨ ਫੋਟੋਆਂ ਪਲੇਬੋਏ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਨੇ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 

## ਜੀਵਨ
ਮਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲੀ ਜੂਨ 1926 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ (ਅਮਰੀਕਾ) ਦੇ ਕਾਊਂਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗਲੈਡੀਸ ਪੀਏਰੀ ਸੀ ਜੋ ਕੋਲੰਬੀਆ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸੁਹੱਪਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਚਰਚਿਤ ਸੀ। ਮਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਜਨਵਰੀ 1954 ਵਿੱਚ ਜੋਇ ਡਿਮਾਜੀਓ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਾ ਚੱਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੀਜਾ ਵਿਆਹ ਆਰਥਰ ਮਿਲਰ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਉੱਪਰ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ 5 ਅਗਸਤ 1962 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਈ ਗਈ। ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੋਨ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਅੱਜ ਤਕ ਇੱਕ ਰਹੱਸ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ 36ਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਹੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈ ਸੀ

## ਕੈਰੀਅਰ
ਮਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਰਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ। ਉਂਜ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਰੋਲ ਹੀ ਮਿਲੇ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 9 ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵੇਟਰ ਬਣੀ ਸੀ। 1948 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਸਕੂਡਾ ਹੋ ਸਕੂਡਾ ਹੇ’ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਸੀ। ਮਰਲਿਨ ਨੇ ਕਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਲੇਡੀਜ਼ ਆਫ਼ ਦਾ ਕੋਰਸ, ਲਵ ਹੈਪੀ, ਏ ਟਿਕਟ ਟੂ ਟੋਮਾਹਾਕ, ਦਿ ਐਸਫਾਟ ਜੰਗਲ, ਆਲ ਅਬਾਊਟ ਈਵ, ਦਿ ਫਾਇਰਬਾਲ, ਹੋਮ ਟਾਊਨ ਸਟੋਰੀ, ਐਜ਼ ਯੰਗ ਐਜ਼ ਯੂ ਫੀਲ, ਲਵ ਨੈਸਟ, ਲੈਟਸ ਮੇਕ ਇਟ ਲੀਗਲ, ਵੂਈ ਆਰ ਨੌਟ ਮੈਰਿਡ, ਡੌਂਟ ਬੌਦਰ ਟੂ ਨੌਕ, ਮੰਕੀ ਬਿਜ਼ਨੈਸ, ਓ ਹੈਨਰੀਜ਼ ਫੁੱਲ ਹਾਊਸ, ਨਿਆਗਰਾ, ਹਊ ਟੂ ਮੈਰੀ ਏ ਮਿਲੇਨੀਅਰ, ਰੀਵਰ ਆਫ਼ ਨੋ ਰਿਟਰਨ, ਦੇਅਰ ਇਜ਼ ਨੋ ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਲਾਈਕ ਸ਼ੋ ਬਿਜ਼ਨੈਸ, ਬੱਸ ਸਟਾਪ, ਦਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਂਡ ਦ ਸ਼ੋਅ ਗਰਲ, ਲੈਟਸ ਮੇਕ ਲਵ, ਦਿ ਮਿਸਫਿਟਸ ਅਤੇ ਸਮਥਿੰਗਜ਼ ਗੌਟ ਟੂ ਗਿਵ ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਇਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਹੈਨਰੀ ਮਾਤੀਸ

**ਹੈਨਰੀ ਐਮੀਲ - ਬੇਨੋਆ ਮਾਤੀਸ** (ਫਰਾਂਸੀਸੀ [ɑʁi matis], 31 ਦਸੰਬਰ, 1869 - 3 ਨਵੰਬਰ 1954) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਰੰਗ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਲਈ ਮਸ਼ੂਹਰ ਸੀ।
ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼

ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ **ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼** ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਉਹ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ – ਕਰਮ, ਪੂਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੋਡੀਫਾਇਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਕੰਸ਼
ਅਲ-ਫ਼ਾਰਾਬੀ

**ਅਲ-ਫ਼ਰਾਬੀ** ( / ; ਹੋਰ ਦਰਜ਼ ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ)  ਪੱਛਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ **ਅਲਫ਼ਰਾਬੀਅਸ** ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 872 ਫ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ – 14 ਦਸੰਬਰ, 950 ਅਤੇ 12 ਜਨਵਰੀ, 951 ਵਿਚਕਾਰ ਦਮਾਸਕਸ), ਉਹ ਇਰਾਨੀ ਸੁਨਹਿਰੇ ਜੁੱਗ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਹ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਚਿੰਤਕ, ਤਰਕ ਸਾਸਤਰੀ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਨੀਤੀ ਸਾਸਤਰੀ, ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਮਾਰਲੀਨ ਡੀਟਰਿਚ

'''ਮੈਰੀ ਮਗਦਲੀਨੀ 'ਮਾਰਲਿਨ' ਡੀਟਰਿਚ''' (ਜਰਮਨ ਉੱਚਾਰਣ: [maɐleːnə ਡੀ ː tʁɪç], 27 ਦਸੰਬਰ, 1901-6 ਮਈ 1992) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਿਲ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, (ਜੋ 1910 ਤੋਂ 1980 ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ) ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਖੋਜ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

1920 ਵਿੱਚ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਡੀਟਰਿਚ ਨੇ ਸਟੇਜ ਤੇ ਅਤੇ ਮੂਕ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਲੂ ਐਂਜਲ (1930) ਵਿਚ ਲੋਲਾ-ਲੋਲਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪੈਰਾਮਾਉਂਟ ਪਿਕਚਰ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ। ਡੀਟਰਿਚ ਨੇ ਮੌਰੋਕੋ (1930), ਸ਼ੰਘਾਈ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ (1932) ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਰ (1936) ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਆਪਣੇ ਗਲੇਮਰਸ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ "ਵਿਦੇਸ਼ੀ" ਦਿੱਖਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਮਨੋਰੰਜਕ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਡੀਟਰਿਚ ਨੇ 1950 ਤੋਂ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।

ਡੀਟਰਿਚ ਨੇ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਮੁਲਜਮਾਂ ਨੂੰ ਮਕਬੂਲ ਕੀਤਾ, ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੀ ਵੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਮੁਢਲੇ ਲਾਈਨਾਂ 'ਤੇ ਮਨੋਬਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਫਰਾਂਸ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਤੋਂ ਕਈ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। 1999 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਡੀਟਰਿਚ ਨੇ ਕਲਾਸਿਕ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਮਹਾਨਤਮ ਸਟਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ।
## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਡੀਟਰਿਚ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਦਸੰਬਰ 1901 ਨੂੰ ਲੇਬਰਸਟਸੇ 65 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਨੇਬਰਗ ਵਿੱਚ ਰੋਟ ਇਨਸਲ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਬਰਲਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਵਿਲਹੇਲਮੀਨਾ ਇਲੀਜਬਾਟ ਜੋਸਫ੍ਰੀਨ (ਨਾਈ ਫੈਲਸਿੰਗ), ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਬਰਲਿਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫਰਮ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਲੂਈ ਐਰਿਕ ਓਟੋ ਡੀਟਰਿਚ, ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸੀ ਡੀਟਰਿਚ ਦੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਇਲੀਜਬਾਟ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਡੀਟਰਿਚ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ 1907 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤ, ਐਡੁਆਰਡ ਵਾਨ ਲੋਸੈਚ, ਗ੍ਰੇਨੇਡੀਅਰਜ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰੇਲੂ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸੀ, ਨੇ ਵਿਲਹੈਲਮੀਨਾ ਤੇ ਫ਼ਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1916 ਵਿਚ ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ, ਪਰੰਤੂ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
## ਫ਼ਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੜਾਅ, ਗੀਗੋ ਥਾਈਸਲਚਰ ਦੀ ਲੜਕੀ-ਕਾਰੇਰੇਟ ਵੈਡਵਿਲ-ਸਟਾਈਲ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਕੋਰਸ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ' ਚ ਸੀ, ਜੋ ਰਡੋਲਫ ਨੇਲਸਨ ਬਰਲਿਨ' ਚ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1922 ਵਿੱਚ, ਡੀਟਰਿਚ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਐਂਪਰੇਸਰੀਓ ਮੈਕਸ ਰੇਇਨਹਾਰਡਸ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਅਕੈਡਮੀ ਲਈ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰਵਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ; [16] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਲੜਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿ ਲਿਟੀ ਨੈਪੋਲੀਅਨ' (1923) ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ

right|thumb| ਕਨਹੇਰੀ ਗੁਫਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਖਤ
ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿਪੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਸਹਿਤ ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਏਸ਼ੀਆਈ, ਤੀੱਬਤੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਰੀਆਈ ਲਿਪੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹੁਣ ਤਕ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਚੌਥੀ ਤੋਂ ਤੀਜੀ ਈਸਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਿਕਾਸ ਮੌਰਯਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੁ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ 6ਵੀਂ ਈਸਵੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪੇਹਿਲਾਂ ਤੋ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

## ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਵਿਉਤਪੰਨ ਲਿਪੀਆਂ
ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਵਿਉਤਪੰਨ ਕੁਝ ਲਿਪੀਆਂ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਧੁਨੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲਿਪੀਆਂ ਈਸਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੋਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ:
ਦੇਵਨਾਗਰੀ, ਬਾਂਗਲਾ ਲਿਪੀ, ਉੜਿਆ ਲਿਪੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਲਿਪੀ, ਗੁਰਮੁਖੀ, ਤਾਮਿਲ ਲਿਪੀ, ਮਲਿਆਲਮ ਲਿਪੀ, ਸਿੰਹਲ ਲਿਪੀ, ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ, ਤੇਲਗੂ ਲਿਪੀ, ਤਿੱਬਤੀ ਲਿਪੀ, ਰੰਜਨਾ, ਨੇਪਾਲ ਭਾਸ਼ਾ, ਭੁੰਜੀਮੋਲ, ਕੋਰੀਆਈ, ਥਾਈ, ਲਾਓ, ਖਮੇਰ, ਜਾਵਾਨੀਜ਼, ਖੁਦਾਬਾਦੀ ਲਿਪੀ, ਸੁਡਾਨੀ, ਲੋਂਤਾਰਾ, ਬੇਯਬੇਯਇਨ ਆਦਿ।

## ਵਿਅੰਜਨ
## ਸਵਰ
## ਅੰਕ ਜਾਂ ਸੰਖਿਆ ਸੂਚਕ 
## ਯੂਨੀਕੋਡ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਚਿਹਰਾ

***ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਚਿਹਰਾ*** ***(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: The Portrait of a Lady)*** ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਜ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ *ਦ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮੰਥਲੀ* ਅਤੇ ''ਮੈਕਮਿਲਨ'ਜ ਮੈਗਜੀਨ* ਵਿੱਚ 1880–81ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਛਪਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1881 ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਤਾਬੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਜੇਮਜ ਦਾ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ, ਈਸਾਬੈਲ ਆਰਚਰ, ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* *ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਚਿਹਰਾ* ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1880–81)
* ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਮੁਖਬੰਧ ਵਾਲਾ *ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਚਿਹਰਾ* ਦਾ *ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਅਡੀਸ਼ਨ*(1908) 
* Note on the various texts of *The Portrait of a Lady'' at the Library of America web site
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਸੋਨੇ ਲਈ ਦੌੜ

**ਸੋਨੇ ਲਈ ਦੌੜ** (Gold rush) ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਬਰਾਜ਼ੀਲ, ਕਨੇਡਾ, ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੋਨੇ ਲਈ ਦੌੜਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁੱਝ ਛੋਟੀਆਂ ਸੋਨੇ ਲਈ ਦੌੜਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੋਨੇ ਲਈ ਦੌੜ ਵਾਲੇ ਨਗਰ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਵੱਧਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਓੜਕ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੋਨੇ ਲਈ ਦੌੜ ਦੇ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਾਈ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ ਵਰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪਲੋਪਲੀ ਧਨੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਨੇ ਲਈ ਦੌੜ
ਫ਼ਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਨ

**ਫ਼ਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਨ** (ਜਨਮ 1946) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਲੈਟਰਜ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ,
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀ ਪੀ ਪੀ) ਦੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਂਗਰਸ (2009) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ।
## ਜੀਵਨ
ਫ਼ਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਤ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਇੱਕ ਜੱਟ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ 1946 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮੇਜਰ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਮਾਨ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਚੇਤਨਾ ਮਿਲੀ। ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾ ਕਾਲਜ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬੀ.ਏ. ਆਨਰਜ਼ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਉਰਦੂ ਰਚਨਾਵਾਂ
* ਜ਼ਹਰਾਬ (ਕਵਿਤਾ) 1978 
* ਰਾਸਤੇ ਕੀ ਧੂਲ (ਕਵਿਤਾ) 1977
* ਦੀਵਾਰੇਂ (ਟੀ ਵੀ ਨਾਟਕ) 1987
* ਗਰਦਿਸ਼ ਮੇਂ ਪਾਓਂ (ਸਫਰਨਾਮਾ) 1986
* ਕਲਾਦੁਮ ਤਹਿਰੀਰੇਂ (ਅਨੁਵਾਦ) 2004
* ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬੀਅਤ (ਇਤਹਾਸ) 2005
* ਤੂੰ ਕਿ ਮੈਂ (ਨਾਵਲ – ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ) 1969

### ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾਵਾਂ
* ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ (ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ) 1971
* ਵਣ ਦਾ ਬੂਟਾ (ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ) 1972
* ਕਨਸੋਅ ਵੇਲੇ ਦੀ (ਕਵਿਤਾ) (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ) 1973
* ਵੰਗਾਂਰ (ਕਵਿਤਾ) (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ) 1974
* ਸਤ ਗੁਆਚੇ ਲੋਕ (ਨਾਵਲ) 1977
* ਇੱਕ ਮਰੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਨਾਵਲ) 1984
* ਬੰਦੀਵਾਨ (ਨਾਵਲ) 1987
* ਬੇ ਵਤਨਾ (ਨਾਵਲ) 1996
* ਕਮਜ਼ਾਤ (ਨਾਵਲ) 2003
* ਤੂੰ ਕਿ ਮੈਂ (ਨਾਵਲ) 2005
* ਜ਼ਵਾਲ ਦੀ ਘੜੀ (ਕਵਿਤਾ) 2004
* ਫ਼ਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਨ – (ਜੀਵਨੀ) 2005, (ਰੇਡੀਓ ਟੀ.ਵੀ. ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ) ਨਾਟਕ ਹਨ।

### ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਚਨਾਵਾਂ
* Pakistani Writers (An Empirical Study)
* Bhutto, The Political Thinker
* Prisoner (Novel) – ਬੰਦੀਵਾਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ - 2005
* Deadman’s Tale (Novel) – ਇੱਕ ਮਰੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ
* The Lost Seven (Novel) – ਸਤ ਗੁਆਚੇ ਲੋਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ
* The Alien (Novel) – ਬੇ ਵਤਨਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ
* Low Born (Novel) – ਕਮਜ਼ਾਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ
* Outcast (Novel) –ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ
* Portrait of a Prime Minister – Z.A. Bhutto (Compiler)
* Profile of a Leader – Benazir Bhutto (Compiler)
* Zulfiqar Ali Bhutto – Glimpses from the Jail File
* You or I (Novel) –ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ – 2005

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ-ਵਿਰੋਧ

thumb|220px|ਡ੍ਰੇਸਡਨ ਵਿੱਚ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਰੈਲੀ 2010

**ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ-ਵਿਰੋਧ** (**anti-fascism**) ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ, ਗਰੁੱਪਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੁਖਾਲਫਤ ਦੀ ਮਹਿੰਮ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਕੋਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ

**ਕੋਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ** ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੋ ਮੁਲਕਾਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਅੱਸੀ ਲੱਖ ਲੋਕ ਕੋਰੀਅਨ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਵਿਯੋਜਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ

**ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ**, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪੱਖ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਾਣੀ-ਵੰਡ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਾਰੀ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਜਤਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਪਛੜ ਗਏ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਤਰਕਹੀਣ ਨਾਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਇਨਕਲਾਬ (1789–1799) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਅਸਟੇਟਸ ਜਨਰਲ (Estates General) ਨਾਮਕ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਲੋਕਰਾਜ ਲਿਆਉਣਾ ਲੋਚਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਲੋਚਣ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਦੇ ਸਨ। ਜਦਕਿ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੀ ਤਰਜ਼ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਤਰਫ਼ਦਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਖੱਬਾ ਪੱਖ (Left) ਪਦ ਹੋਰ ਵੀ ਤੂਲ ਫੜ ਗਿਆ ਜਦੋਂ 1815 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਰਾਜਤੰਤਰ ਬਹਾਲ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹਦੀ ਵਰਤੋਂ "ਆਜ਼ਾਦਾਂ" ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਮਵਾਦ (ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ
ਸਦਮਾ ਸਿਧਾਂਤ

***ਸਦਮਾ ਸਿਧਾਂਤ: ਤਬਾਹੀਪਸੰਦ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦਾ ਉਭਾਰ*** (***The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism***) ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ ਨੈਓਮੀ ਕਲੇਨ ਦੀ 2007 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਹ 2009 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਨਾਮ ਤੇ ਮਿਸ਼ੇਲ ਵਿੰਟਰਬਾਟਮ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫਿਲਮ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਨੈਓਮੀ ਕਲੇਨ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਥੋਪਣ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਲੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਦਮੇ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬੰਗਾ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਲੇਨ ਆਲਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਪਰ ਮੁਨਾਫੇ ਬਟੋਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਸਾਧਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹੋੜ 'ਚ ਗਲਤਾਨ ਹਨ। ਕਾਰਪੋਰਟਸ਼ਾਹੀ ਕੌਮੀ ਹਿਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬੰਦ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ 'ਚ ਸੰਨ ਲਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਬੇਲਗਾਮ ਮੰਡੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਹਰਬਾ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਮਾਜਾਂ 'ਤੇ ਪਈ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਬਿਪਤਾ ਚਾਹੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਨਾਲ ਆਈ ਹੋਵੇ ਚਾਹੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਨਾਲ। ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਇਹ ਅਸਲੀ ਸੰਕਟਾਂ ਦਾ ਲਾਹਾ ਵੀ ਲੈਂਦੀ ਹੇ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਸੰਕਟ ਖੁਦ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੁੱਧਨੀਤੀ ਨੂੰ "ਸਦਮਾ ਸਿਧਾਂਤ" ਅਤੇ "ਤਬਾਹੀਪਸੰਦ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਲੇਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਜੰਗਾਂ, ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ, ਰਾਜ-ਪਲਟਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਹਿੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਮੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਦਮੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਖੌਫ਼ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਖਲਬਲੀ ਦਾ ਲਾਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਰਥਕ ਸਦਮਾ ਇਲਾਜ ਥੋਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਇਸ ਸਦਮਾ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦਾ ਜੇਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ, ਫੋਜ਼, ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਫਤੀਸ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੀਜਾ ਸਦਮਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 

## ਇਨਾਮ
50,000 ਪੌਂਡ ਦਾ ਵਾਰਵਿਕ ਪਰਾਈਜ਼ ਫਾਰ ਰਾਈਟਿੰਗ (2008/9)
## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
*ਆਨਲਾਈਨ ਪੜ੍ਹੋ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਨਵ ਜਮਹੂਰੀਅਤ

**ਨਵ ਜਮਹੂਰੀਅਤ** ਜਾਂ *ਨਵ ਜਮਹੂਰੀ ਇਨਕਲਾਬ*' ਮਾਓ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਇਨਕਲਾਬੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ *"ਚਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਧੜੇ"* ਦੇ ਮਾਓ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਜਮਹੂਰੀਅਤ, ਪੱਛਮੀ ਜਗਤ ਦੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਨਾਲੋਂ ਨਿਰਣਾਇਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਡਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਡਰਾ ਰਸਤਾ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰੇਗੀ।
## ਸੰਕਲਪ
ਨਿਊ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਸੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਮੰਤਵਾਦ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। 
## ਮੂਲ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਲਣਾ 
ਉਤਪਾਦਨ ਢੰਗ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਮਝ ਇਹ ਹੈ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਬੁਰਜ਼ਵਾ-ਜਮਹੂਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁਰਜ਼ਵਾ-ਜਮਹੂਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਭਰਨ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਫਿਰ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਓ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਬੁਰਜ਼ਵਾ-ਜਮਹੂਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪਿਛੇ ਵਾਪਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਨਿਊ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਸੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਚੀਨੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਜੋ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ, ਅਵਸ਼ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਥੱਲੇ ਸਾਰੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ-ਜਗੀਰੂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਨਵ-ਜਮਹੂਰੀ ਗਣਰਾਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਤੰਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਲਿਟਲ ਬੁੱਧਾ

***ਲਿਟਲ ਬੁੱਧਾ*** 1993 ਦੀ ਇਤਾਲਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਰਨਾਰਡੋ ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਦੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਰੋਲ ਕ੍ਰਿਸ ਇਸਾਕ, ਬ੍ਰਿਜਟ ਫੌਂਡਾ, ਅਤੇ  ਕੀਨੂ ਰੀਵਜ ਨੇ (ਬੁੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਦਾ ਰੋਲ) ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਬੇਰਟੋਲੂਸੀ ਦੇ ਪੱਕੇ ਪਾਰਟਨਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੇਰੇਮੀ ਥਾਮਸ ਦੀ ਬਣਾਈ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ,*ਦ ਲਾਸਟ ਐਂਪੇਰਰ* ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋੜੀ ਦੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ

**ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ** (***भाग मिल्खा भाग***) ਉੱਡਣੇ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਦੌੜਾਕ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਉੱਤੇ ਬਣੀ 2013 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁਡ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਕੇਸ਼ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਹਿਰਾ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਫ਼ਰਹਾਨ ਅਖ਼ਤਰ ਅਤੇ ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ ਨੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਿਲਖਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਦੌਰਾਕ ਸੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਨੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਸਾਮਾਜਕ ਵਰਗ

**ਸਮਾਜਕ ਵਰਗ** ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਰਕ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਸਮਾਜਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ, ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਵਰਗ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜਕ ਵਰਗ ਦੀ ਅਕਸਰ ਸਮਾਜਕ ਸਤਰੀਕਰਣ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮਮੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਸਤਰੀਕਰਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ: ਉੱਚ ਵਰਗ, ਮੱਧ ਵਰਗ, ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਵਰਗ ਦੀ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਛੋਟੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਵੰਡ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸੱਤਾਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਤਾਹੀਣਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਰਗ ਭੇਦ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ

**ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ** ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 34 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਸੂਬਾ ਅੱਗੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਸੂਬੇ 
# ਬਡਖਸ਼ਾਨ
# ਬਦਘਿਸ
# ਬਘਲਨ
# ਬਲਖ
# ਬਮਿਆਨ
# ਡੇਕੁੰਡੀ
# ਫਰਾਹ
# ਫਰਯਾਬ
# ਗਜ਼ਨੀ
# ਗੋਰ
# ਹੇਲਮੰਡ
# ਹੇਰਟ
# ਜੋਵਜ਼ਜਨ
# ਕਾਬੁਲ
# ਕੰਧਾਰ
# ਕਪੀਸਾ
# ਖੋਸਟ
# ਕੋਨਰ
# ਕੁੰਡੁਜ਼
# ਲਘਮਨ
# ਲੋਗਰ
# ਨੰਗਰਹਰ
# ਨਿਮਰੁਜ਼
# ਨੁਰੇਸਤਾਨ
# ਓਰੁਜਗਾਨ
# ਪਕਟਿਆ
# ਪਕਟਿਕਾ
# ਪੰਜਸ਼ੀਰ
# ਪਰਵਾਨ
# ਸੰਮਨਗਨ
# ਸਾਰੇ ਪੋਲ
# ਟਖਰ
# ਵਰਦਕ
# ਜ਼ਬੂਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ
ਲ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਏ

**ਚਾਰਲਸ ਏਦੁਆਰ ਜਿਆਂਨੇਰੇ** (6 ਅਕਤੂਬਰ 1887 – 27 ਅਗਸਤ 1965), **ਲ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਏ**  ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਸਵਿਸ - ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਰਚਨਾਕਾਰ, ਨਗਰਵਾਦੀ,  ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਰੰਗਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਧਾ ਦੇ ਆਗੂ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਆਧੁਨਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ,  ਲੇਕਿਨ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਪੰਜ ਦਹਾਕੇ ਦੇਖੇ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਯੂਰਪ, ਜਾਪਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਪਲੈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1887
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1965
ਸੀ ਵੀ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ

**ਸੀ ਵੀ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ** (ਜਨਮ 1952) ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨ ਕਲਚਰ, ਕਾਮੁਕ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਹਾਸੀਆਗ੍ਰਸਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੋਣੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗ੍ਰਸਤ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਵੁਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਝ ਫਿਲਮੀ ਪਟਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਸਹਿਤ 40 ਤੋਂ ਵਧ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਨਾਵਲ *ਆਯੁਸਸਿੰਤੇ ਪੁਸਤਕਮ* (*ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ*) ਹੈ। ਉਸਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਆਤਮਵਿਨੂ ਸਾਰਿਯੇਨੂ ਥੋਨੂਨਾਨਾ ਕਾਰਿਆਂਗਲ* ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਵੈਕਮ ਮੁਹੰਮਦ ਬਸ਼ੀਰ

**ਵੈਕਮ ਮੁਹੰਮਦ ਬਸ਼ੀਰ** (21 ਜਨਵਰੀ 1908 – 5 ਜੁਲਾਈ 1994) ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬੜਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
## ਜੀਵਨੀ
ਬਸ਼ੀਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਤਰਾਵਣਕੋਰ, ਦੇ ਤਲਿਓਲਪਰੰਬ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬੇਟਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇਮਾਰਤੀ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਮਲਿਆਲਮ ਮਾਧਿਅਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਦ ਉਹ ਵੈਕਮ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਖੱਦਰ ਪਹਿਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਗਾਂਧੀ ਵੈਕਮ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ (1924) ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਆਏ, ਬਸ਼ੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਬਸ਼ੀਰ ਉਸ ਤੇ ਚੜਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਨੂੰ ਛੂਇਆ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ ਵੈਕਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
## ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ
ਰਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤਰਾਵਣਕੋਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਬਸ਼ੀਰ ਮਾਲਾਬਾਰ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਥਾ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਸ਼ੀਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਕੰਨੂਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੰਨੂਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਦੇਵ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਕੇ ਉਸ ਅੰਦਰਲੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੋਰ ਤਕੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਗਾਂਧੀ-ਇਰਵਿਨ ਪੈਕਟ, ਮਾਰਚ 1931 ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 600 ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨੀਆ-ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਜੱਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਜਰਨਲ, *ਉੱਜੀਵਨਮ* (ਬਗ਼ਾਵਤ) ਵੀ ਕਢਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਰਫਤਾਰੀ ਲਈ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਵਲਕਾਰ
"ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ" ਕਮਿਊਨਿਜਮ: ਇੱਕ ਬਚਗਾਨਾ ਰੋਗ

***"ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ" ਕਮਿਊਨਿਜਮ: ਇੱਕ ਬਚਗਾਨਾ ਰੋਗ*** (ਰੂਸੀ: Детская болезнь "левизны" в коммунизме; ਲਿਪੀਅੰਤਰ: ਦੇਤਸਕਾਇਆ ਬੋਲੇਜ਼ਨ "ਲੇਵਿਜ਼ਨੀ" ਵ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮੇ) ਲੈਨਿਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੋਣਵੇਂ ਖੱਬੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲੰਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਨਿਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਾਹਿਤ
ਗਰੁੰਡਰਿਸ਼ੇ

***Grundrisse der Kritik der Politischen Ökonomie*** (ਜਰਮਨ) ਅਰਥਾਤ: *ਰਾਜਨੀਤਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਰੂਪ-ਰੇਖਾਵਾਂ*) ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਲਿਖੀ ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ, ਅਧੂਰੀ ਹਥ-ਲਿਖਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਸਨੇ 1858 ਵਿੱਚ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ 1939 ਤੱਕ ਅਣਛਪੀ ਰਹੀ। *ਗਰੁੰਡਰਿਸ਼ੇ* ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਛੇ ਭਾਗ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ, ਦਾਸ ਕੈਪੀਟਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿਲਦ, ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀ) ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ, ਦਾਸ ਕੈਪੀਟਲ ਦਾ ਡਰਾਫਟ ਰੂਪ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ, ਦੋਨਾਂ ਪਾਠਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ, ਖਾਸਕਰ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਤਕੜੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ
ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ, ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ

***ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ, ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ*** (1917) ਵਿੱਚ, ਲੈਨਿਨ, ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖਸੁੱਟ ਰਾਹੀਂ, ਵੱਡੇ ਲਾਭ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਖਤ *ਦਾਸ ਕੈਪੀਟਲ* (1867) ਵਿੱਚ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਨਿਨ ਦੀਆਂ ਤਰਮੀਮਾਂ ਅਤੇ ਵਾਧਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ-ਵਿਕਾਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਨਿਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਤਰਾਸ ਬੁਲਬਾ (1962 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਤਰਾਸ ਬੁਲਬਾ *** 1962 ਦੀ ਬਣੀ ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ ਦੇ ਨਾਵਲ* ਤਰਾਸ ਬੁਲਬਾ* ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਜੇ ਲੀ ਥੋਮਪਸਨ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਕਹਾਣੀ ਗੋਗੋਲ ਦੇ ਨਾਵਲ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੂਲ ਸੰਸਕਰਨ (ਪਰੋ-ਯੂਕਰੇਨੀ) ਸੰਸਕਰਨ (1832) ਨਾਲੋਂ 1842 (ਪਰੋ-ਰੂਸੀ ਇੰਪੀਰਿਅਲ) ਸੰਸਕਰਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਨੈਓਮੀ ਕਲੇਨ

**ਨੈਓਮੀ ਕਲੇਨ** (ਜਨਮ 8 ਮਈ 1970) ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲੀਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਬੜੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਛਾਣ ਉਹਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਨੋ ਲੋਗੋ* ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਧਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ। ਸਤੰਬਰ 2018 ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ 'ਤੇ, ਉਹ ਰਟਜਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਧਿਐਨ ‘ਚ ਗਲੋਰੀਆ ਸਟੀਨੇਮ ਚੇਅਰ ਹੈ।

ਕਲੇਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਨੋ ਲੋਗੋ (1999) ਲਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ; ਟੇਕ (2004), ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀਆਂ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ, ਜੋ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਐਵੀ ਲੇਵਿਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਅਤੇ ਦ ਸ਼ੌਕ ਡਿਕਟ੍ਰੀਨ (2007) ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨਿਓਲੀਬਰਲ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜੋ ਅਲਫੋਂਸੋ ਅਤੇ ਜੋਨਸ ਕੁਆਰਨ ਦੁਆਰਾ ਛੇ ਮਿੰਟ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਫਿਲਮ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਾਈਕਲ ਵਿੰਟਰਬੋਟਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਲੰਬਾਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕਲੇਨ ਦੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਬਨਾਮ ਜਲਵਾਯੂ (2014) ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਇੱਕ ਨਿ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨਾਨ-ਫਿਕਸ਼ਨ ‘ਚ ਬੈਸਟਸੈਲਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿਲੇਰੀ ਵੈਸਟਨ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਟਰੱਸਟਸ਼ਨ ਲਈ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਕਲੇਨ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਸਿਡਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਲੇਨ ਅਕਸਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਲਮੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੂਚੀਆਂ ‘ਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੌਟਲੀਬ ਦੱਤਵੇਲਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ 2014 ਥੌਟ ਲੀਡਰ ਰੈਂਕਿੰਗ, ਪ੍ਰੌਸੈਕਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਕਾਂ, 2014 ਪੋਲ, [9] ਅਤੇ ਮੈਕਲੀਅਨ ਦੀ 2014 ਪਾਵਰ ਲਿਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਕੁਨ ਸਮੂਹ 350.org ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
**Board of Directors* 350.org
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲੋਬਲੀਕਰਨ-ਵਿਰੋਧੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ
ਰਾਫੇਲ

**ਰਾਫੇਲ** ਸਾਂਜੀੳ ਦਾ ਉਰਬੀਨੋ (28 ਮਾਰਚ 1483-6 ਅਪਰੈਲ 1520) ਇੱਕ ਇਟਾਲਿਅਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਸਤੂਕਾਰ ਸੀ। ੳਹ ਮਾਇਕਲ ਏਂਜੇਲੋ ਅਤੇ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਸਮੇਤ ੳਸ ਕਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤ੍ਰੀਮੂਰਤੀ ਦਾ ਹਿਸਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਪੀਟਰ ਪਾਲ ਰੂਬੇਨਜ਼

**ਪੀਟਰ ਪਾਲ ਰੂਬੇਨਜ਼** (28 ਜੂਨ 1577-30 ਮਈ 1640) ਇੱਕ ਫ਼ਲੈਮਿਸ਼ ਬਾਰੋਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਬਾਰੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਕ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਰੰਗ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਮੀਕੇਲਾਂਜਲੋ

**ਮੀਕੇਲਾਂਜਲੋ** (6 ਮਾਰਚ 1475 - 18 ਫਰਵਰੀ 1564) ਇੱਕ ਇਟਾਲੀਅਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ, ਵਸਤੂਕਾਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸੀ। ੳਸਨੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੱਛਮੀ ਕਲਾ ੳਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ। *ਅੰਤਮ ਨਿਆਂ* ਨਾਮਕ ਚਿੱਤਰ ਉਸਦੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। *ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਤਨ* ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਰਤ ਹੈ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
'' (1490–92), Michelangelo's earliest known work]]

### ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, 1475–88
ਮਾਇਕਲ ਏਂਜਲੋ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਮਾਰਚ 1475 ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਫਲੋਰੇਂਸ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਾਸਤੇਲ ਕਾਪ੍ਰੇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਆਂ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖਕੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਬਣੇ ਲੇਕਿਨ ਮਾਇਕਲ ਨੇ ਘਿਰਲਾਂਦਾਇਯੋ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਕਰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਣ ਕਾਲ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਫ਼ਰਹਾਨ ਅਖ਼ਤਰ

ਫਰਹਾਨ ਅਖਤਰ (, ਉਚਾਰਨ - ;ਜਨਮ - 9 ਜਨਵਰੀ 1974), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਐਕਟਰ, ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਰਿੰਦਰ ਚੰਚਲ

**ਨਰਿੰਦਰ ਚੰਚਲ** (16 ਅਕਤੂਬਰ 1940 – 22 ਜਨਵਰੀ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭੇਟਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਨਮਕ ਮੰਡੀ ’ਚ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਨਰਿੰਦਰ ਚੰਚਲ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਜਨ ਤੇ ਆਰਤੀ ਗਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਫੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਲਮ ਬੌਬੀ ਵਿੱਚ "ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੰਦਰ ਮਸਜਿਦ ਤੋੜੋ" ਗਾਇਆ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।  ਉਹ ‘ਚਲੋ ਬੁਲਾਵਾ ਆਇਆ ਹੈ’ ਅਤੇ ‘ਤੂਨੇ ਮੁਝੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸ਼ੇਰਾਂਵਾਲੀਏ’ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਜਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਨਮਕ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਭਗਤ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ’ਚ ਬੀਤਿਆ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਭਜਨ, ਆਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭੇਟਾਂ ਗਾਉਣ ਵੱਲ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤਿੱਖਾ ਕੋਲੋ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ੧੯੭੩ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਬੌਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ "ਮੰਦਰ ਤੋੜੋ ਮਸਜਿਦ ਤੋੜੋ" ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 1973 ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਦਾ "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ" ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

ਚੰਚਲ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ "ਮਿਡਨਾਈਟ ਸਿੰਗਰ" (Midnight Singer) ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਫਰ, ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਅਤੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ

**ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ** ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ *ਮੈਕਬਥ* (c.1603–1607) ਦੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਦਾਰ, ਮੈਕਬਥ, ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਉਸਤੋਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਮਲਿਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲਈ ਮਨੋਪੀੜਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਤਲ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ਤੇ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੱਥ ਧੋਂਦੀ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ: *ਕੁੱਲ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਰਬ ਦੀਆਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ‘ਚੋਂ
ਆਉਂਦੀ ਖੂਨ ਦੀ ਗੰਧ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ* *ਆਖਰੀ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਉਹਦੇ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰ ਲੈਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪੀਚ
:.. ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਨੇ। ਮਹਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵੀ। (ਹੌਕਾ) ਪਰ ਏਡਾ...
                    ਮੁਲਾਇਮ ਤੇ ਧੜਕਦਾ ਦਿਲ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਤਖਤ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ! ਬਸ, ਇਹੋ...
                    ਮੁਸੀਬਤ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦੇਣਾ। ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਆਂ ਤੈਨੂੰ, ਤੈਨੂੰ 
                    ਏਸ ਦਿਲ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਦੇਖ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿਵੇਂ 
                    ਤਰਲੋਮੱਛੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਹੀਂ..., ਤੂੰ ਇਸਦਾ ਗਲਾ ਨਹੀਂ ਘੁੱਟ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਸਭ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ 
                    ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ,...ਹਰ ਹਾਲ ’ਚ;  ਨੇਕੀ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।...ਇਹ 
                    ਜਿੱਦ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਇਹ ਬੋਝ ਤੇ ...ਚੱਕਣਾ ਈ ਪੈਣਾ,...ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ 
                    ਏੱਥੇ ਆ ਜਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਫੂਕ ਦਿਆਂਗੀ। ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਆਂ ਏਸ ਵੇਲੇ ਤੈਨੂੰ ਲੋੜ 
                    ਏ ਮੇਰੀ। ਤੇਰੇ ਤੇ ਤਖਤ ਵਿਚਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਹੂੰਝ ਦਿਆਂਗੀ।
                    ਆਖਿਰ ਉਹ ਤੇਰਾ ਮੁਕੱਦਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* *ਮੈਕਬਥ:* ਫੋਲੀਓ ਵਰਜਨ
* *Macbeth:'' ਪੂਰਾ ਪਾਠ ਆਨਲਾਈਨ 
* List of all appearances and all mentions of Lady Macbeth in the play.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਆਲਬਰੈਖਤ ਡਿਉਰਰ

**ਅਲਬਰੇਕਟ ਡਿਉਰਰ** (ਜਰਮਨ: [ albʁɛçt ਵਿ ː ʁɐ ], 21 ਮਈ 1471 - 6 ਅਪਰੈਲ, 1528) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਉਕੇਰਕ, ਪ੍ਰਿੰਟ, ਗਣਿਤਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਕ ਸੀ।
ਮੈਕਬਥ (1971 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਮੈਕਬੈਥ *** ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ *ਮੈਕਬੈਥ* (ਤਕਰੀਬਨ 1603–1607) 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਰੋਮਨ ਪੋਲਾਂਸਕੀ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 1971 ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਅਮਰੀਕੀ ਡਰਾਮਾ-ਡਰਾਵਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਇਕੂ ਸੁਸਾਇਟੀ

**ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਇਕੂ ਸੁਸਾਇਟੀ** **(The Haiku Society of America)** ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਇਕੂ ਕਵੀ, ਸੰਪਾਦਕ, ਆਲੋਚਕ, ਪਬਲਿਸਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਇਕੂ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੱਜਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਾਇਕੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਬੁਨਿਆਦ 1968 ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਲੈਕਚਰਾਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਪੜ੍ਹਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਇਕੂ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਮੈਬਰਸ਼ਿਪ 690, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 66 ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* Haiku Society of America website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ
ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ

thumb|right|260px|ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ
ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ (ਜਨਮ: ੧੩ ਮਈ ੧੯੫੬) ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਧਰਮਗੁਰੂ ਹਨ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "**ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ**" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਓਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਦੀ ਕਲਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (international Art of Living Foundation) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਬਾਰੋਕ

ਬਰਾਕ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 16 ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 18 ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ "ਮੈਨੀਰੀਸਟ ਐਂਡ ਰੋਕੋਕੌ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅੰਦੋਲਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਵਾਦੀ ਅਲਾਮਕਾਰ ਵਿੱਦਿਆ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਰੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲ ਓਫ ਟੇਂਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਫੇਸਲਾ ਲੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰ੍ਤੁੱਖ ਅਤੇ ਜਜਬਾਤੀ ਜੁੜਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਿਕ੍ਰਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ ਨੇ ਵੀ ਬਰੋਕ ਵਾਸ੍ਤੁਕਲਾ ਦੇ ਨਾਟਕੀ ਸ਼ੇਲੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਆਗਤੁਕਾ ਨੂੰਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ, ਵਿਜੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਤ੍ਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ. ਬਰੋਕ ਮਹਲਾ ਦੇ ਵਰਾਨਡੇ ਦੇ ਮੁਖ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਦਵਾਰ ਤੇ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੋੜਿਆ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇਆ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਬਰੋਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
ਲਗਭਗ ਸੰਨ 1600ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਲਾ ਦੇ ਮੰਗ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਲਾ ਨੂੰ ਬਰੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਂਸਲ ਓਫ ਟ੍ਰੇਂਟ (1545-1563) ਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਮਨ ਕੇਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੇਸਟੇਂਟ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵਾਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਮੰਗ ਰਖਦੇ ਹੋਏ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਚਰਚ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਕਲਾ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਾ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਅਸਿਖੀਅਤ ਲੋਕਾ ਨਾਲ ਸਮਵਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ।

ਬਰੋਕ ਸ਼ੇਲੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ 16ਵੀ ਸਦੀ ਦੀ ਮੇਨੇਰਿਸ੍ਟ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਲਖਣ ਅਤੇ ਬੋਧਿਕ ਗੁਣਵਤਾ ਨਾਲ ਜਾਨਬੂਝ ਕੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਵਲ ਮੋੜੀ ਗਈ.

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* The baroque and rococo culture
* Webmuseum Paris
* barocke in Val di Noto – Sizilien
* Baroque in the "History of Art" 
* The Baroque style and Luis XIV influence
* Melvyn Bragg's BBC Radio 4 program *In Our Time*: The Baroque

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ
ਡਿਏਗੋ ਵੇਲਾਕਿਉਜ

**ਡਿਏਗੋ ਰੋਡਰਿਗਜ ਡੀ ਸਿਲਵਾ ਵਾਈ ਵੇਲਾਕਿਉਜ** ਇੱਕ ਸਪੇਨਿਸ਼ ਚਿਤਰਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਫਿਲਿਪ ਚੌਥੇ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨਿਸ਼ ਚਿਤਰਕਾਰ
ਫਰੈਂਕ ਲਾਇਡ ਰਾਈਟ

**ਫਰੈਂਕ ਲਾਇਡ ਰਾਈਟ** (ਜਨਮ ਸਮੇਂ: ਫਰੈਂਕ ਲਿੰਕਨ ਰਾਈਟ, 8 ਜੂਨ, 1867- 9 ਅਪਰੈਲ, 1959) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼, ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1000 ਤੋ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 532 ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਈਟ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕਸੁਰਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਆਰਗੈਨਿਕ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਫਾਲਿੰਗਵਾਟਰ (1935) ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ *ਅਮਰੀਕੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ* ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸਿਰਜਾਣਤਮਕ ਮਿਆਦ 70 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। 
 
ਰਾਈਟ ਨੂੰ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪਰੇਰੀ ਸਕੂਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੋਢੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਰੌਡਏਕਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਯੂਸੋਨੀਆ ਘਰ ਦੇ ਸਕੰਲਪ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਵੱਖਰੀ ਦੂਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ, ਰਾਈਟ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਲਿਕ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰ ਦਫ਼ਤਰਾਂ, ਚਰਚਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਹੋਟਲਾਂ, ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਣਤਰਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਰੰਗਦਾਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਰਾਈਟ ਨੇ 20 ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸੀ। ਰਾਈਟ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦਿਆਲੇ ਵੱਲੋਂ *ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼* ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੋਣ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ *ਫ਼ਰੈਂਕ ਲੌਇਡ ਰਾਈਟ ਦੀ ਵੀਂਹਵੀ ਸਦੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ* ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪੇਂਡੂ ਵਿਸਕੌਂਸਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਰਾਈਟ ਨੇ ਵਿਸਕੌਂਸਨ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿਵਿਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿਚਲੇ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ਾਂ ਜੋਸੇਫ਼ ਲਾਈਮਨ ਸਿਲਜ਼ਬੀ ਅਤੇ ਲੂਈ ਸਲੀਵਨ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਿਹਾ। 1893 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਓਕ ਪਾਰਕ, ਇਲਿਯੋਨੋਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਘਰ ਅਤੇ ਸਟੂਡੀਓ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਰੰਗੀਨ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਦੋਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੈਥਰੀਨ ਲੀ ਕਿੱਟੀ ਟੋਬਿਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਮਾਹ ਬੌਰਥਵਿੱਕ ਛੇਨੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1914 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬਣਾਏ ਤਾਲੀਸੀਨ ਅਸਟੇਟ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਤਲਾਂ, ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਮਿਰੀਅਮ ਨੋਏਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਓਲਜੀਵਾਨਾ ਲੌਇਡ ਰਾਈਟ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਕਾਰਨ ਜਿਹੜੀ ਕਿ 1928 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਉਹ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1867
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਅਬੂ ਨੁਵਾਸ

**ਅਬੂ ਨੁਵਾਸ ਅਲ-ਹਸਨ ਇਬਨ ਹਨੀ ਅਲ ਹਕਾਮੀ** (756–814),a ਜਿਸਨੂੰ **ਅਬੂ ਨੁਵਾਸ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (; , *Abū Novās*), ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਹਿਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਫਾਰਸੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਅਰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਾਹਿਰ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ *ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ* ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ
ਅਬੂ ਨੁਵਾਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹਾਨੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਕਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਿਆ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਜਿਜ਼ਾਨੀ ਕਬੀਲੇ ਬਾਨੂ ਹਾਕਮ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਮਾਰਵਾਨ ਦੂਜੇ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਫਾਰਸੀ ਮਾਂ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਜੁੱਲਾਬਾਨ ਸੀ, ਜੁਲਾਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਅਬੂ ਨੁਵਾਸ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਨੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਜਨਮ 747 ਤੋਂ 762ਈ. ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਬਸਰਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਜਲਾਵਤਨੀ ਅਤੇ ਕੈਦ 
ਅਬੂ ਨੁਵਾਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਿਸਰ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬਰਮਾਕਿਸ ਦੇ ਅਮੀਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ੋਕ ਭਰੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਖਲੀਫਾ ਹਾਰੂਨ ਅਲ-ਰਸ਼ੀਦ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਉਹ 809 ਈ. ਵਿੱਚ ਹਾਰੂਨ ਅਲ-ਰਸ਼ੀਦ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ ਬਗਦਾਦ ਆਇਆ। ਹਾਰੂਨ ਅਲ-ਰਸ਼ੀਦ ਦਾ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ-ਅਮੀਨ ਅਬੂ ਨੁਵਾਸ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਬੂ ਨੁਵਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਲ-ਅਮੀਨ ਦੇ ਰਾਜ (809-813) ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਹੀ ਰਚਨਾ (ਇੱਕ ਕਸੀਦਾ) ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਲ-ਅਮੀਨ ਦਾ ਤਾਰੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 756
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 814
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਾਰਸੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਕਵੀ
ਹੋਰਹੇ ਲੂਈਸ ਬੋਰਹੇਸ

**ਹੋਰਹੇ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਇਸੀਦੋਰੋ ਲੂਈਸ ਬੋਰਹੇਸ** (24 ਅਗਸਤ 1899 - 14 ਜੂਨ 1986) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਹੇ ਲੂਈਸ ਬੋਰਹੇਸ ( ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਊਨਸ ਆਇਰੇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਲੇਖਕ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ "ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਯਥਾਰਥ ਦੇ ਚਰਿਤਰ" ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1986
ਇਆਗੋ

**ਇਆਗੋ** ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਟਕ *ਉਥੈਲੋ* (ਤਕਰੀਬਨ 1601–1604) ਦਾ ਖਲਨਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਐਮੀਲੀਆ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਕੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਉਥੈਲੋ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪਤਨੀ ਡੈਸਡੀਮੋਨਾ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਸਬੰਧੀ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਥੈਲੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਉਥੈਲੋ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੰਜਰ ਖੋਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਦਾਂਤੇ ਆਲੀਗੀਏਰੀ

alt=ਇਤਾਲਵੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀਜ਼ਰ ਸਾਕਾਗਗੀ ਦੁਆਰਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਡਾਂਟੇ ਅਤੇ ਬੀਟਰਿਸ, 1903|thumb|351x351px|ਇਤਾਲਵੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀਜ਼ਰ ਸਾਕਾਗਗੀ ਦੁਆਰਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਡਾਂਟੇ ਅਤੇ ਬੀਟਰਿਸ, 1903
**ਦਾਂਤੇ ਏਲੀਗਿਅਰੀ** (ਮਈ/ਜੂਨ 1265 – 13/14 ਸਤੰਬਰ 1321) ਮੱਧ ਕਾਲ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਵਰਜਿਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਟਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਵੀ ਵੀ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲਾ ਦੀਵੀਨਾ ਕੋਮੇਦੀਆ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਦਾ ਅਨੂਪਮ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਇੱਕ ਅਤਿ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗੀਤਕਾਵਿ *ਵੀਟਾ ਨਿਉਓਵਾ*, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ, ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਸੀਟਰਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਕਥਾ ਅਤੇ 23 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਮਾਰਮਿਕ ਬਿਰਹਾ ਕਥਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਇਟਲੀ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਫਲੋਰੇਂਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉੱਚ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਮੱਧ ਯੁੱਗੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪੁਨਰੋਥਾਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸੰਬੰਧੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
, Florence]]
## ਰਚਨਾਵਾਂ
;'*ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ:
**ਡੀ ਵਲਗਾਰੀ ਏਲੋਕਵੇਂਟਾ* 
* *ਡੀ ਮੋਨਾਰਕੀਆ* 
* *ਏਕਲੋਗਿਊਸ* 
* *ਲੈਟਰਸ*
;*'ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ:
**ਡਿਵਾਇਨ ਕਾਮੇਡੀ*
**ਇਨਫਰਨੋ* 
* *ਪੁਰਗਾਤੋਰੀਓ* 
**ਪੈਰਾਦਿਸੋ*
**ਲਾ ਵੀਟਾ ਨਿਊਓਵਾ* 
**ਲੇ ਰਿਮੇ* 
**ਕਾਨਵੀਵਿਓ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਲੋਕ
ਮਿਮਾਰ ਸਿਨਾਨ

**ਮਿਮਾਰ ਸਿਨਾਨ ਆਗ਼ਾ** (, "ਸਿਨਾਨ ਆਗ਼ਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ"; ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਰਕੀ: **Mimar Sinan**, , "ਸਿਨਾਨ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ";  1488/1490 ; 17 ਜੁਲਾਈ, 1588) ਉਸਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੁਲੇਮਾਨ, ਸਲੀਮ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਮੁਰਾਦ ਤੀਜੇ ਜਿਹੇ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਦਾ ਸਿਵਿਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ 300 ਮੁੱਖ ਬਣਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕੂਲ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮਗਰੋਂ ਜਾ ਕੇ ਇਸਤਾਨਬੁਲ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਮੋਸਤਾਰ ਵਿਖੇ ਸਤਾਰੀ ਮੋਸਤ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਇੱਕ ਪੱਥਰ-ਤਰਾਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੱਢਲੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਉਹ ਫੌਜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਉਸਦੇ ਅਹੁਦੇ ਵਧਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਨਿਸਾਰੀ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਆਗ਼ਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਾਨਿਸਾਰੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਰਸਦਾਂ ਆਦਿ ਵੀ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਲਗਭਗ 50 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਹੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੇ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਨਤਕ ਬਣਤਰਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ। ਮਾਈਕਲਐਂਜਲੋ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰੋਮ ਵਿਚਲੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ ਬਾਸਿਲੀਕਾ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਇਸਤਾਨਬੁਲ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1502 ਅਤੇ 1505 ਵਿੱਚ ਉਸਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਭਾਗ ਬਾਬ ਆਲੀ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲਡਨ ਹਾਰਨ ਪੁਲ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਿਮਾਰ ਸਿਨਾਨ ਦੇ ਕੰਮ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਸਾਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1489
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1588
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲੋਕ
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ

thumb|ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
**ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ** ਇੱਕ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਰੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਧਿਅਮ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਤਲ ਤੇ ਲਾਉਣ ਲਈ ਬੁਰਸ਼ ਜਾਂ ਚਾਕੂ, ਸਪੰਜ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਬੁਰਸ਼ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਔਜਾਰ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਲਾ
ਰੁਮਾਂਸ ਨਾਵਲ

**ਰੁਮਾਂਸ ਨਾਵਲ** ਜਾਂ **ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਵਲ** ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪ੍ਰੇਮ ਉੱਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੁਮਾਂਸ ਨਾਵਲ
ਹੋਮਰ

**ਹੋਮਰ** ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਵਲੋਂ ਯੂਰੋਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਾਂ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬਲ ਮਾਧਿਅਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ - ਇਲਿਅਡ ਅਤੇ ਓਡਿਸੀ। ਇਲਿਅਡ ਵਿੱਚ ਟਰਾਏ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰੀਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਟਰਾਏ ਦੀ ਫ਼ਤਹਿ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਵੀਰ ਅਕਲੀਜ਼ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਗਾਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਹੋਮਰ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਜਾਂ ਹੇੱਲਿਕੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ ਫ਼ਤਹਿ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਡਿਸੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਵੀਰ ਯੂਲੀਸਿਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਹੋਮਰ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਈਸਾ ਤੋ ਲਗਭਗ ੧੦੦੦ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਵਾਦ ਸੀ ਅੱਜ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਟਰੋਜਨ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਤਾਂ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਕਾਲ ਹੋਮਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ੮੫੦ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਟਰੋਜਨ ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ੧੧੯੪ - ੧੧੮੪ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੋਮਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੱਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਈਓਨੀਆ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਢਾਢੀ ਸੀ, (ਆਈਓਨੀਆ ਅੱਜ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਐਨਾਤੋਲੀਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਹੈ)। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਦੰਤਕਥਾਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਹੋਮਰਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ - ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ, ਕਦੋਂ, ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ *ਇਲੀਆਡ* ਅਤੇ *ਓਡੀਸੀ* ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ - ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਰਾਏ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ. ਇੱਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ * ਇਲੀਆਡ * ਅਤੇ (ਕੁਝ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ) * ਓਡੀਸੀ * ਦੋਨੋਂ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ੀਲ ਕਵੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਦੂਸਰਾ ਹੋਮਰਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਹੋਮਰ" ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਲੇਬਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਮਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ 
]]

ਅੱਜ ਸਿਰਫ * ਇਲੀਆਡ * ਅਤੇ * ਓਡੀਸੀ * 'ਹੋਮਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਜਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਦਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "" ਹੋਮਰਿਕ ਭਜਨ "," "ਹੋਮਰ ਅਤੇ ਹਸੀਓਡ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ" "," "ਨਿੱਕਾ ਇਲਿਆਡ *, * * ਨੋਸਤੋਈ *, * * ਥੀਬੈਡ *, * ਸਾਈਪ੍ਰੀਆ *, * 'ਐਪੀਗੋਨੀ *, ਕਾਮਿਕ ਮਿੰਨੀ-ਮਹਾਂਕਾਵਿ * ਬੈਟਰਾਚੋਮੋਮੀਆ * ("ਦਿ ਡੱਡੂ-ਚੂਹੇ ਦੀ ਜੰਗ"), * ਮਾਰਗਾਈਟਸ *, * * ਓਚਾਲੀਆ ਦਾ ਫੜੇ ਜਾਣਾ *, ਅਤੇ * ਫੋਕੇਇਸ *। ਇਹ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਏ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਮਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਹੋਮਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀਅਤਾ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜਾ ਵੱਧ ਹੋਣ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਕਵੀ
ਨਜੀਬ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼

thumb
ਨਗੀਬ ਮਹਫੂਜ (ਅਰਬੀ: نجيب محفوظ Nagīb Maḥfūẓ, IPA: [næɡi ː ਖ mɑħfu ː z ˤ], 11 ਦਿਸੰਬਰ 1911 - 30 ਅਗਸਤ 2006) ਸਾਹਿਤ ਲਈ 1988 ਵਿੱਚ ਨੋਬੇਲ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੌਫੀਕ ਅਲ ਹਾਕਿਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਝ ਪਹਿਲੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕ ਜਿਨਾ ਨੇ ਹੋਂਦਵਾਦ ਦੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ