open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ

**ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Harmeet Singh;** ਜਨਮ 12 ਨਵੰਬਰ 1990) ਇੱਕ ਨਾਰਵੇਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਵੀ ਉਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਰਜ਼ ਹੈ"।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ 
right|thumb|200x200px|ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ 2011 ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ U21 ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ।
ਸਿੰਘ ਨੇ U15, U16, U17, U18, U19 ਅਤੇ U21 ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। 5 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਐਸਟੋਨੀਆ U21 ਦੇ ਖਿਲਾਫ 1-1 ਦੇ ਡਰਾਅ ਵਿੱਚ U21s ਲਈ ਆਪਣਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।

ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 15 ਜਨਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿਰੁੱਧ 1-1 ਦੇ ਦੋਸਤਾਨਾ ਡਰਾਅ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮੇਨ ਬ੍ਰੇਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ  ਉਹ 2012 ਦੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਕੱਪ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।

## ਖੇਡਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ 
ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ "ਨਾਰਵੇਈ ਇਨੀਏਸਟਾ" ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮਾਨਤਾ 
2010 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਖਬਾਰ ਡੌਨ ਬਾਲੋਨ ਦੁਆਰਾ "ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2013 ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਮਿਲਿਆ।

## ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 
## ਸਨਮਾਨ 
**ਵਾਲਾਰੇਂਗਾ**

* ਨਾਰਵੇਈ ਕੱਪ : 2008 

**ਮੋਲਡੇ** 

* ਟਿਪੇਲੀਗੇਨ : 2014
* ਨਾਰਵੇਈ ਕੱਪ: 2014

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸਿੱਖ ਫੁੱਟਬਾਲਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Vålerenga ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਜਾਵਿਦ ਆਲਮ

**ਜਾਵੇਦ ਆਲਮ** (12 ਅਗਸਤ 1943 - 5 ਦਸੰਬਰ 2016) ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 2008 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਜਾਵੇਦ ਆਲਮ ਦਾ ਜਨਮ ਖਾਦੀਜਾ ਅਤੇ ਆਲਮ ਖੁੰਡਮੀਰੀ ਦੇ ਘਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਿਸਾਨੀ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੀਏ ਅਤੇ ਐਮਏ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਐਮਏ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ (ਆਈਐਸਆਈਐਸ), ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਨੂੰ ਜੇਐਨਯੂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਜੇਐਨਯੂ) ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਆਲਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸੀਪੀਆਈ(ਐਮ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਲਵਾਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਆਪਨ ਕਰੀਅਰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤ ਜਯੰਤੀ ਗੁਹਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਦੋਲਨ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1973 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (HPU) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਹ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ 2005 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ 2008 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
* ਡਿਸਸੈਂਟ ਐਂਡ ਡੋਮਿਨਨੇਸ਼ਨ: ਪਿਜੈਂਟਸ ਐਂਡ ਪੋਲਿਟਿਕਸ (1985) 
* ਇੰਡੀਆ: ਲਿਵਿੰਗ ਵਿਦ ਮਾਡਰਨਿਟੀ (1999) 
* ਹੂ ਵਾਂਟਸ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਸੀ? (2004) 
* ਗਾਂਧੀ: ਏ ਫਿਲੋਸਫੀਕਲ ਡਿਬੇਟ (ਸ੍ਦਾਪੈਸ਼੍ਰਕ ਇਸ਼ੂ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਟਿਸਟ, ਮਈ-ਜੂਨ 2006)।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਤਕ
ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ **ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ** ਹੈ।

## ਸਰਕਾਰੀ ਚੈਨਲ
*ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ

## ਆਮ ਮਨੋਰੰਜਨ
*ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ
*ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ
*ਮਨੋਰੰਜਨ ਮੂਵੀਜ਼
*ਪਿਟਾਰਾ ਟੀਵੀ

## ਖਬਰਾਂ
*ਏਬੀਪੀ ਸਾਂਝਾ
*ਨਿਊਜ਼18
*ਪੀਟੀਸੀ ਨਿਊਜ਼
*ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬ ਹਰਿਆਣਾ ਹਿਮਾਚਲ

## ਸੰਗੀਤ
*9ਐਕਸ ਟਸ਼ਨ

## ਧਾਰਮਿਕ
*ਅਕਾਲ ਚੈਨਲ
*ਸੰਗਤ ਟੀਵੀ
*ਸਿੱਖ ਚੈਨਲ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸੂਚੀ
*ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਸਬੰਧਤ ਸੂਚੀਆਂ
ਸਾਰਚੂਰ

**ਸਾਰਚੂਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਉਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁ**ਸਾਰਚੂਰ** ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (11 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਟਕੁਆਰਟਰ ਤੋ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (31 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਤੋਂ 57 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (35 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਪੰਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਾਰਚੂਰ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 143602 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਘਰ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਹੈ। ਸਾਰਚੂਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮਜੀਠਾ-3 ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਟਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਰਸਿੱਕਾ-7 ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
#ਨਾਸਰਕੇ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਕਾਲੂਵਾਲ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਪਾਰੋਵਾਲ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਕੋਟਲੀ ਥਬਲਾਂ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਭਰਥਵਾਲ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) 
ਸਾਰਚੂਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। 

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
#ਬਟਾਲਾ
#ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 
#ਕਾਦੀਆਂ
#ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ 
ਸਾਰਚੂਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
ਸਾਲ 2011 ਤੱਕ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 333 ਘਰ ਹਨ ਅਤੇ 1989 ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1037 ਪੁਰਸ਼ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ 952 ਔਰਤਾਂ ਹਨ।ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ 61 ਲੋਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ
* ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ  4 August 2018 at the Wayback Machine ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮ   'ਤੇ ਆਰਕਾਈਵ ਕੀਤੇ ਗਏ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
-ਜੀ

**-ਜੀ** ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿਛੇਤਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਲਿੰਗ-ਨਿਰਪੱਖ ਆਦਰਸੂਚਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਨੇਪਾਲੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ।

*ਜੀ* ਲਿੰਗ-ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਨਿਰਜੀਵ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸਨਮਾਨ, *ਸਾਹਿਬ* ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਲਿੰਗ-ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਪਾਨੀ ਸਨਮਾਨ -ਸਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਸ੍ਰੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿਛੇਤਰ
ਸੁਸ਼ਾਸਨ ਦਿਵਸ

**ਸੁਸ਼ਾਸਨ ਦਿਵਸ** (ਹਿੰਦੀ: सुशासन दिवस, IAST: *ਸੁਸ਼ਾਸਨ ਦਿਵਸ*) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 25 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ, ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਸੁਸ਼ਾਸਨ ਦਿਵਸ  2014 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁਸ਼ਾਸਨ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਲਈ ਇਕ ਕੰਮਕਾਜ ਦਾ ਦਿਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਸਥਾਪਨਾ 
23 ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਵੱਲੋਂ, ਨੱਬੇ ਸਾਲਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ (ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ) ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ  ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

ਇਸ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ  ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਸੁਸ਼ਾਸਨ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚੰਗਾ ਸ਼ਾਸਨ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸਿੰਧ-ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ

**ਹਿੰਦ-ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ**, ਜਿਸਨੂੰ **ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ **ਜਾਂ ਸਿੰਧ-ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ**, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ 700,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (270,000 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇੱਕ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ, ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ - ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਗੰਗਾ।

ਇਹ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਪਠਾਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਸਰਹੱਦ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਸੱਤਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ - ਸਿੰਧ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੇਰੋਕ ਐਲੂਵੀਅਮ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਖੇਤੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੈਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੈਦਾਨ
ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ

**ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ** ਇੱਕ ਢਿੱਲਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਭਾਰਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ (ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮਕਾਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਲੱਦਾਖ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਿੱਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੁਜਰਾਤ, ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰਾਜ, ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮਤਲ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋ-ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤਿੱਬਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਚਿਆਂਙ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, "ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ" ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ 77ਵੇਂ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਪੂਰਬ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ 24ਵੇਂ ਪੈਰਲਲ ਉੱਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬ, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਾਮਰਾਜ ਆਇਆ। ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਘੁਰਿਦ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨੇ ਥਾਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ 'ਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦੇ ਗਠਨ (1947) ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1586 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਜਿੱਤ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1849 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।

ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਪੂਰੇ ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਟ੍ਰੈਕਟ (ਉਰਫ਼ ਸ਼ਕਸਗਮ ਘਾਟੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪਰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਟ੍ਰੈਕਟ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ–ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਬੰਧ
* ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਖੇੜਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ
ਦਿਸ਼ਾਂਤ ਯਾਗਨਿਕ

ਦਿਸ਼ਾਂਤ ਯਾਗਨਿਕ ਜਿਸਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਦਿਸ਼ਾਂਤ ਹਰਿੰਦਰ ਯਾਗਨਿਕ ਹੈ ਓਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਕੋਚ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ  (ਜਨਮ 22 ਜੂਨ 1983) ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਕਟ-ਕੀਪਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ  IPL ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਦਾ ਫੀਲਡਿੰਗ ਕੋਚ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਲਿਆ

**ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਲਿਆ** (ਜਿਸਨੂੰ **ਗ੍ਰੇਟਰ ਹਿਮਾਲਿਆ**, **ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿਮਾਲਿਆ**, ਜਾਂ **ਹਿਮਾਦਰੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਉਪ-ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਮੂਲ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 2,300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,400 ਮੀਲ) ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪ-ਰੇਂਜ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 6,100 ਮੀਟਰ (20,000 ਫੁੱਟ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ-ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਂਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਮਾਫ੍ਰੌਸਟ ਵਾਲੀਆਂ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੰਗੋਤਰੀ, ਖੁੰਬੂ ਅਤੇ ਸਤੋਪੰਥ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਪਰਬਤ ਲੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਰਬਤ ਲੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਲਿਆ
ਭਾਰਤ ਸਤ੍ਰੀ ਮਹਾਮੰਡਲ

**ਭਾਰਤ ਸਤ੍ਰੀ ਮਹਾਮੰਡਲ** (ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮੰਡਲ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰਾਣੀ ਦੁਆਰਾ 1910 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਣਵੰਡੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ), ਦਿੱਲੀ, ਕਰਾਚੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਕਾਨਪੁਰ, ਬਾਂਕੁਰਾ, ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ, ਮਿਦਨਾਪੁਰ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਫ਼ਤਰ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਔਰਤ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
ਭਾਰਤ ਸਤ੍ਰੀ ਮਹਾਮੰਡਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਕੁਮੁਦਿਨੀ ਬਾਸੂ (1873-1942), ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰ
* ਨਾਜ਼ਲੀ ਬੇਗਮ (1874-1968), ਮੈਂਬਰ
* ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰਾਣੀ (1872-1945), ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ 
* ਸੁਲਤਾਨ ਜਹਾਂ, ਭੋਪਾਲ ਦੀ ਬੇਗਮ (1858–1930), ਮੈਂਬਰ
* ਰੁਕਮਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ (1892-1951), ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰ
* ਕੋਰਨੇਲੀਆ ਸੋਰਾਬਜੀ (1866–1954), ਮੈਂਬਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
* ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਗੁਨਾਲਨ ਕਮਲਿਨੀ

**ਗੁਨਾਲਨ ਕਮਲਿਨੀ**  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ  ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ (20 ਜੁਲਾਈ 2008) ਹੈ। ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਪੰਜ ਟੀ-20 ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਸੀਰੀਜ ਦੇ ਪੰਜਵੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਕਮਲਿਨੀ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਲਈ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅੰਡਰ-19 ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੱਠ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 311 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਗੁਨਾਲਨ ਕਮਲਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਜੁਲਾਈ 2008 ਨੂੰ ਮਦੁਰਾਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ

**ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ** ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਅੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ (ਬਿਆਸ, ਚਨਾਬ, ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਰਾਵੀ) ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਵੀਂ, ਸਤਲੁਜ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।

ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ੰਸਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਅਤੇ ਧੌਲਾਧਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਨੰਗਾ ਪਰਬਤ (26,660 ਫੁੱਟ ਜਾਂ 8,126 ਮੀਟਰ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਗਰਮ ਸਥਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰੀਖਣ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਦਰਿਆ
ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਕਈ ਸਦੀਵੀ, ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੰਚਾਈ, ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ:
* **ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆ** ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਰੇਂਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਆਜ਼ਾਦ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਝੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਨਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਗਦਾ ਹੈ।
* **ਚਨਾਬ ਨਦੀ** ਲਾਹੌਲ-ਸਪਿਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਚਨਾਬ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
* **ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਚੰਬਾ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
* **ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ** ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਿਆਸ ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਕੁੱਲੂ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜਾ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
* ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਤਲ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਗਦੀ **ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ**, ਸ਼ਿਪਕੀਲਾ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਨੌਰ ਨੂੰ ਸਪਿਤੀ ਅਤੇ ਬਾਸਪਾ ਨਦੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਪੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ
* ਹਿਮਾਲਿਆ
* ਕਸ਼ਮੀਰ
* ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ
* ਪੰਜਾਬ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਲਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਰਬਤ ਲੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਪਰਬਤ ਲੜੀਆਂ
ਜੰਡ (ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ)

**ਜੰਡ**, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੱਖੋਵਾਲ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੱਖੋਵਾਲ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 115 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਜੰਡ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 141205 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਘਰ ਲਤਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਹਿਮਦਗੜ੍ਹ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
#ਲਤਾਲਾ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਨੰਗਲ ਖੁਰਦ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਰੰਗੂਵਾਲ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਫੱਲੇਵਾਲ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਭੈਣੀ ਰੋੜਾ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) 
ਜੰਡ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। 

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ 
#ਅਹਿਮਦਗੜ੍ਹ
#ਰਾਏਕੋਟ
#ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ 
#ਲੁਧਿਆਣਾ 
ਜੰਡ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਆਬਾਦੀ
ਜਨਵਰੀ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ
ਜੰਡ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਜੰਡ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1551 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 291 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.6% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 71.9% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 32.1% ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
#https://www.onefivenine.com/india/villages/Ludhiana/Pakhowal/Jand
#https://ludhiana.nic.in/divisions/district-administration/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੀੜ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ

**ਬੀੜ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੰਰੱਖਣ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਰੱਖ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ–ਦੇਵੀਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਰੀਬ **661.66 ਹੈਕਟੇਅਰ** ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬੀੜ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਦਾ ਦਰਜਾ **28 ਫਰਵਰੀ 1952** ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ **ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸੰਘ (PEPSU)** ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸੂਚਨਾ ਨੰਬਰ **F-150/50** ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਰੱਖ ਨੂੰ **Preservation of Faunae of Patiala Rules, 1896** ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੰਰੱਖਿਅਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੰਪਦਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ।

## ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਆਵਾਸ 
ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਘਾਹ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਆਵਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਥਾਨਕ ਪਰਿਆਵਰਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵਨਸਪਤੀ 
ਬੀੜ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ **ਸ਼ੀਸ਼ਮ** ਅਤੇ **ਕੀਕਰ** ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਦੇਸੀ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਘਾਹ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਵਨਸਪਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ 
ਇਸ ਰੱਖ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਥਲੀ ਜੀਵ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

**ਸਤਨ ਧਾਰੀ ਜੀਵ:**

* ਹੋਗ ਹਿਰਨ (Hog Deer)
* ਨੀਲਗਾਇ / ਰੋਜ਼ (Blue Bull)
* ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ (Black Buck)
* ਸਾਂਬਰ (Sambar)
* ਸੂਅਰਕਾਂਟਾ (Porcupine)
* ਜੰਗਲੀ ਬਿੱਲੀ (Jungle Cat)
* ਗਿੱਦੜ (Jackal)
* ਰੀਸਸ ਬਾਂਦਰ (Rhesus Monkey)

**ਪੰਛੀ:**

* ਮੋਰ (Peafowl)
* ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਤਿੱਤਰ
* ਕਬੂਤਰ (Dove)
* ਧੱਬੇਦਾਰ ਉੱਲੂ (Spotted Owlet)

## ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਮਹੱਤਤਾ 
ਬੀੜ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਅਹੰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਵਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਰਿਆਵਰਨ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ।

## ਸੰਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 
ਬੀੜ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ **ਪੰਜਾਬ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ** ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗ

**ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ** ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨੇਸਟਡ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 28 ਰਾਜ ਅਤੇ 8 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ (ਕੁਝ ਰਾਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਜੋਂ ਸਮੂਹ ਕਰਦੇ ਹਨ), ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲੁਕਾ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਕ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ), ਜੋ ਕਿ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਪੱਧਰ ਦੇ ਉਪ-ਵਿਭਾਜਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਕ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ *ਮੰਡਲ* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ *ਤਹਿਸੀਲਾਂ* ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਗੁਜਰਾਤ, ਗੋਆ, ਕਰਨਾਟਕ, ਕੇਰਲਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ *ਤਾਲੁਕਾ* ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ)।

ਛੋਟੇ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ (ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਬਲਾਕ) ਸਿਰਫ਼ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਪੇਂਡੂ ਉਪ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

## ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਧਰ 
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡਾਂ ਦੇ ਛੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:

**ਨੋਟਸ:**
* ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਵੰਡ: ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੰਡਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਸਿੱਧੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੰਡ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ।
* ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਕਈ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ, ਤਹਿਸੀਲ/ਤਾਲੁਕ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਮੀ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ।

* ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਲਾਕ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
* '**ਨਾਮਕਰਨ ਅੰਤਰ:**'
** "ਡਿਵੀਜ਼ਨ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ "ਮਾਲੀਆ ਵਿਭਾਗ" ਜਾਂ "ਖੇਤਰ" ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
** ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, '**ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ**' ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ '**ਮਾਲੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ**' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
** ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਵੰਡ ਨੂੰ '**ਮਾਲੀਆ ਵਿਭਾਗ**' ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ '**ਉਪ-ਵਿਭਾਗ**' ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

** '**ਤਾਲੁਕ**' ਜਾਂ '**ਤਹਿਸੀਲ**' ਜਾਂ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, '**ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼**' ਵਿੱਚ '**ਤਹਿਸੀਲ**' ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ '**ਤਾਲੁਕ**' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ '**ਸਰਕਲ**' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੱਧਰ
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਚਿੱਤਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਸੰਘ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* CityMayors.com
ਕੋਸਲਾਮ ਰਾਗ

ਕੋਸਲਮ (ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਸਲਮ) ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗਮ ਹੈ । ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72ਵੀਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 71ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਹੈ ਅਤੇ *ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ* *ਸ਼ੂਲਿਨੀ* ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 35ਵਾਂ ''* ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੁਸੁ*ਮੇਲਾਕਾਰਟਾ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਸਲਮ ਸਕੇਲ
ਕੋਸਲਮ 12ਵੇਂ ਚੱਕਰ ਆਦਿੱਤਿਆ ਵਿੱਚ 5ਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਾਮ *ਆਦਿੱਤਿਆ-ਮਾਂ* ਹੈ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ *ਸਾ ਰੂ ਗੁ ਮੀ ਪਾ ਧੀ ਨੂੰ* ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

* ਆਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ3 ਗ3 ਮ2 ਪ ਧ2 ਨੀ3 ਸੰ [ਏ] 
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ3 ਧ2 ਪ ਮ2 ਗ3 ਰੇ3 ਸ [ਬੀ] 

(ਰਾਗ ਦੇ ਸੁਰ *ਸ਼ਤਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ, ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਧੈਵਤਮ, ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ* ਹਨ।

ਕੋਸਲਮ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ (ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ(ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ)ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ।

## ਜਨਿਆ ਰਾਗਮ 
ਕੋਸਲਮ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗਮ (ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਸਕੇਲ) ਹੈ। ਕੋਸਲਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ  ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਦੇਖੋ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਕੋਸਲਮ ਰਾਗਮ ਲਈ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੇਠਾ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨਃ

* *ਕੁਸੁਮਾਕਰਾ ਸ਼ੋਭਿਤਾ*-ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ
* *ਸ੍ਰੀ ਚੱਕਰਪੁਰਾ ਵਾਸਿਨੀ*-ਮੁਥੀਆ ਭਾਗਵਤਾਰ
* ਮੈਸੂਰ ਵਾਸੂਦੇਵਚਾਰ ਦੁਆਰਾ *ਈਦੀ ਨੀਕੂ ਨਿਆਯਾਮਾ*
* ਵੀਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾ ਦੁਆਰਾ *ਉਭਾਇਆ ਕਵੇਰੀ*
* ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕਾ ਗੁਹਾ ਸ਼ਨਮੁਖ
* ਓ ਮਾਨਸ ਮੁਕਤੀ ਨੀ ਗਨੂਮੂ ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ

ਕਲਿਆਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਲਪਤੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸੁੰਦਰੀ ਕੰਨਾਲ ਕੋਸਲਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਗੀਤ ਹੈ।

ਗਿਰੀਸ਼ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦਾ ਮੂਕੁਥੀ ਅੰਮਾਨ ਦਾ ਗੀਤ ਪਾਰਥੀਨੇ ਵੀ ਕੋਸਲਮ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਸਲਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

*ਕੋਸਲਾਮ ਦੇ ਸੁਰ* ਜਦੋਂ *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ 3 ਹੋਰ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ, *ਕਿਰਵਾਨੀ*, *ਹੇਮਾਵਤੀ* ਅਤੇ *ਵਕੁਲਭਰਣਮ* *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ*, ਰਾਗ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਸਾਰੀ ਨੋਟ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਕਿਰਵਾਨੀ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ ਵੇਖੋ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਅਚੇਤਨ ਦੀ ਲੀਲ੍ਹਾ

ਅਚੇਤਨ ਦੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਕਿਤਾਬ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਕੁੱਲ 15 ਅਧਿਆਇ ਹਨ।

### ਅਧਿਆਇ ਵੰਡ
### ਅਚੇਤਨ ਕੀ ਹੈ?
### ਅਚੇਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ
ਅਧਿਅਨ ਤੇ ਅਧਿਆਪਨ

ਅਧਿਅਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 16 ਲੇਖ ਦਰਜ ਹਨ।

## ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਅਭਿਵਿਅਜੰਨ
## ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਭਾਵਨਾ
==ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕਲਾ===
## ਰਹੱਸਵਾਦ
## ਨਾਨਕ ਬਿੰਬ
## ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ
## ਸਾਹਿੱਤ-ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
## ਤਨਾਉ: ਸੰਗਠਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ
## ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਕਾਵਿ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
## ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਧਿਅਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
## ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼
## ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ: ਸੰਰਚਨਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਗਿਆਨ
## ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦੇਣ
## ਅਧਿਆਪਨ ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ
## ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਰਗੁਣ ਕਾਵਿ
## ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ: ਇਕ ਅਧਿਅਨ
ਪੱਛਮ ਭਾਰਤ

**ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ** ਇੱਕ ਢਿੱਲਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਭਾਰਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ੋਨਲ ਕੌਂਸਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗੋਆ, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਉ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਪਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਪਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਅਕਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅੱਧ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੱਕਨ ਪਠਾਰ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਵੇਨ ਥਾਸਾਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ ਸਿੰਧ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਸਿੰਧ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਾਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੈਲਟਾ ਅਤੇ ਕੱਛ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ), ਗੁਰਜਾਰਾ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਾਰੂਥਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ), ਅਤੇ ਬਲਭੀ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ)। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਇਲਾਕੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ
* ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ
* ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ
* ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ
* ਮੱਧ ਭਾਰਤ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ
* ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ
* ਪੱਛਮੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ

## ਹਵਾਲੇ
### ਗ੍ਰੰਥ ਸੂਚੀ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ**, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ: *ਬਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ*, ਜੋ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾ, ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਬਹਾਦਰੀ ਜਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ *ਬਾਲ ਕਲਿਆਣ ਪੁਰਸਕਾਰ*, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ, ਬਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਜਾਂ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਿਲਿਗੁੜੀ

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੀਅਰ-II (tier-II) ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਆਂਢੀ ਸ਼ਹਿਰ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੁੜਵਾ ਸ਼ਹਿਰ (Twin Cities) ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਅਤੇ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। *"ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ"* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,   ਇਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਲਹਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨੰਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਆਸਨਸੋਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਲਿਗੁੜੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ।  

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਿਗੁੜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਨਾਲ: ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ । ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਲਹਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸ਼ਿਲਿਗੁੜੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਜਯੰਤ (ਅਦਾਕਾਰ)

**ਜ਼ਕਾਰੀਆ ਖਾਨ** (15 ਅਕਤੂਬਰ 1915-2 ਜੂਨ 1975), ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ ਜਯੰਤ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਅਮਜਦ ਖਾਨ ਅਤੇ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਖਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਦਾਕਾਰੀਆਂ *ਅਮਰ*, ਮੇਮਦੀਦੀ ਅਤੇ *ਨਾਜ਼ਨੀਨ* ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਮਧੂਬਾਲਾ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਜਯੰਤ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1915 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਨੋਦੇਹ ਪਯਾਨ (ਨਵਾਂ ਕਾਲੀ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਜ਼ਕਾਰੀਆ ਖਾਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪਸ਼ਤੂਨ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਜੈਅੰਤ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲਵਰ , ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਜਯੰਤ ਦਾ ਕੱਦ ਲੰਬਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਡੂੰਘੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਜੇ ਭੱਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫਿਲਮ *ਸੰਸਾਰ ਲੀਲਾ* (1933) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜੈਅੰਤ ਨਾਮ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿਜੈ ਭੱਟ ਨੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਬੰਬੇ ਮੇਲ* (1935) ਚੈਲੇਂਜ (1936) ਹਿਜ਼ ਹਾਈਨੈੱਸ (1937) ਅਤੇ *ਸਟੇਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* (1938) ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਜਯੰਤ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਅਮਜਦ ਖਾਨ (ਗੱਬਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ) ਅਤੇ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਖਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਦਾਬ ਖਾਨ, ਅਹਲਾਮ ਖਾਨ, ਸੀਮਾਬ ਖਾਨ ਅਤੇ ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਨ ਦੇ ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਾ ਖਾਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰੁਤਿਕਾ ਦੇਸਾਈ ਖਾਨ (ਇਮਤਿਆਜ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਸਨ।

## ਮੌਤ 
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਮਜਦ ਖਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਫਿਲਮ 'ਸ਼ੋਲੇ' ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 2 ਜੂਨ 1975 ਨੂੰ ਜਯੰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਗਲੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬਾਂਦਰਾ ਪੱਛਮੀ ਦੇ ਨੌਪਾਡ਼ਾ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915
ਵਿਰੇਂਦ੍ਰ ਵਸੁਦੇਵ ਮੋਹਨ ਦਰ

ਮਹਾਰਾਜਾ **ਵਿਰੇਂਦ੍ਰ ਵਸੁਦੇਵ ਮੋਹਨ ਦਰ** (), (ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵਿਰੇਂਦ੍ਰ ਮੋਹਨ ਦਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) 1758 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ। ਉਹ ਦਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਨ, ਜੋ ਅਖਨੂਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨੀ ਸਿਰਲੇਖ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਅਹਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਰਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
* ਖਾਨ, Mohammad Ishaq (2004). *History of Medieval Kashmir*. Srinagar: Gulshan Books. pp. 312–314.
* 
* 
* 
*
ਪੰਡੋਰੀ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ

**ਪੰਡੋਰੀ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ**, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਤੇ  ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 119 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਪੰਡੋਰੀ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 146108 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਘਰ ਸਰਹਾਲਾ ਕਲਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਰੋਲੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

## ਪੰਡੋਰੀ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ
#ਪੰਜੌਰ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਈਸਪੁਰ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਚੇਲਾ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਚੱਕ ਮੂਸਾ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਕਾਲੂਪੁਰ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਮਖਸੂਸਪੁਰ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)  

## ਪੰਡੋਰੀ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ
#ਫਗਵਾੜਾ 
#ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ
#ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ
#ਜੰਡਿਆਲਾ

## ਪੰਡੋਰੀ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ
ਪੰਡੋਰੀ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਪੰਡੋਰੀ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1006 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 225 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 48.7% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 79.1% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 36.0% ਹੈ।

## ਆਬਾਦੀ
ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ	1006
ਕੁੱਲ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ	225
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ %	48.7% (490)
ਕੁੱਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ %	79.1% (796)
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ	36.0% (362)
ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ %	0.0 % ( 0)
ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਆਬਾਦੀ %	47.6% (479)
ਕੰਮਕਾਜੀ ਆਬਾਦੀ %	37.1%
2011 ਤੱਕ ਬੱਚੇ (0 -6) ਦੀ ਆਬਾਦੀ	57
2011 ਤੱਕ ਬੱਚੀਆਂ (0 -6) ਆਬਾਦੀ %	59.6% (34)
## ਹਵਾਲੇ
#https://hoshiarpur.nic.in/about-district/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਾਦੀ (ਸੰਗੀਤ)

**ਵਾਦੀ**, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਰਾਗ (ਸੰਗੀਤਕ ਸਕੇਲ) ਦਾ ਟੌਿਨਕ (ਮੂਲ ਸੁਰ ) ਹੈ। "ਵਾਦੀ ਕਿਸੇ  ਰਾਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧੁਨੀ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਰ  ਹੈ"।

## ਹਵਾਲੇ
ਲੋਹੀਆ ਕਾਲਜ

**ਲੋਹੀਆ ਕਾਲਜ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਸਰਕਾਰੀ ਲੋਹੀਆ ਕਾਲਜ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ **ਚੂਰੂ** ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿੱਤ-ਪੋਸ਼ਿਤ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (MGSU), ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਹ ਕਾਲਜ, **1945** ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
**ਸਰਕਾਰੀ ਲੋਹੀਆ ਕਾਲਜ, ਚੂਰੂ** ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ **ਸੇਠ ਕਨ੍ਹਈਆਲਾਲ ਲੋਹੀਆ** ਦੁਆਰਾ **1945** ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1945 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ 47 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ **ਕਾਲਜ** ਚੂਰੂ ਦੇ ਬਾਗਲਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। 1949 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ (ਕਾਮਰਸ ਫੈਕਲਟੀ) ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ **1949** ਵਿੱਚ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ ਨੂੰ **ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ** (ਕਾਮਰਸ ਫੈਕਲਟੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਲ ਪਿੰਡ

ਇੱਕ **ਮਾਲੀਆ ਪਿੰਡ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਾਲੀਆ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਮਾਲੀਆ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ *ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ* (VAO) ਜਾਂ *ਪਿੰਡ ਲੇਖਾਕਾਰ*, ਜਾਂ *ਪਿੰਡ ਅਧਿਕਾਰੀ* ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਰੈਵੇਨਿਊ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਆਗਮਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਾ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੂਮੀ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਸਾਰ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਹੱਦ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭੂਮੀ ਮਾਲੀਏ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸੀ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮਾਲੀਏ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸਮਾਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਸੀ।

ਮਾਲੀਆ ਪਿੰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ
ਭਾਈਚਾਰਾ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬਲਾਕ** (**ਸੀਡੀ ਬਲਾਕ**) ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ **ਬਲਾਕ** ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕਬਾਇਲੀ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ (ਟੀਡੀ ਬਲਾਕ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਵਿਕਾਸ ਅਧਿਕਾਰੀ (BDO) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮੁਦਾਇਕ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਕਈ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ
ਬਡੇਸਰੋਂ

**ਬਡੇਸਰੋਂ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 41 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਬਡੇਸਰੋਂ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 144528 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਘਰ ਰਾਮਪੁਰ ਬਿਲੜੋਂ ਹੈ। ਬਡੇਸਰੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬੰਗਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਰੋਆ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
#ਸਲੇਮਪੁਰ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਗੋਲੀਆਂ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਵਾਹਿਦਪੁਰ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਜੀਵਨਪੁਰ ਗੁੱਜਰਾਂ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
#ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) 
ਬਡੇਸਰੋਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। 

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
#ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ
#ਨੰਗਲ
#ਫਗਵਾੜਾ
#ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ 
ਬਡੇਸਰੋਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਆਬਾਦੀ
ਬੈਡੇਸਰੋਂ ਦੇ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਬਾਡੇਸਰੋਨ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਬਡੇਸਰੋਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1995 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 405 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 50.3% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.7% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 35.9% ਹੈ।
ਧੜ(Torso)

**ਧੜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ) ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ, ਜਾਂ ਕੋਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਿਰ, ਗਰਦਨ, ਅੰਗ, ਪੂਛ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਫੈਲਦੇ ਹਨ।**

**ਟੈਟਰਾਪੋਡ ਧੜ - ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ - ਨੂੰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:**

**ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਉੱਪਰਲਾ ਧੜ। ਇਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਗਲੇ ਅੰਗ ਫੈਲਦੇ ਹਨ।**

**ਪੇਟ। ਪੇਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ "ਮੱਧ-ਭਾਗ" ਜਾਂ ਮੱਧ-ਭਾਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।**

**ਪੇਡੂ ਅਤੇ ਪੈਰੀਨੀਅਮ।**

**ਕਈ ਵਾਰ ਪੇਡੂ, ਪੈਰੀਨੀਅਮ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਇਕੱਠੇ ਸਮੂਹ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੁ ਹੇਠਲਾ ਧੜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।**

**ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਹੇਠਲੇ ਧੜ ਤੋਂ ਫੈਲਦੇ ਹਨ।[1]**

**ਪਿੱਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਧੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।**
ਵੈਦਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਪੋਰਟਲ

**ਵੈਦਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਪੋਰਟਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਅਧੀਨ IGNCA ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੋਰਟਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੋਰਟਲ ਵਿੱਚ ਵੇਦ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਵੇਦਾਂਗ, ਉਪਵੇਦ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਰਸਮਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਦੋਵਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਇਹ ਪੋਰਟਲ 27 ਮਾਰਚ 2023 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਜੀ. ਕਿਸ਼ਨ ਰੈੱਡੀ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੁਧੀਰ ਲਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਈਜੀਐਨਸੀਏ 1987 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2003 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਪ ਨੂੰ 'ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਆਈਜੀਐਨਸੀਏ ਦੇ ਕਲਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਬਣਾਈ।

## ਪੋਰਟਲ 
IGNCA ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ 550 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 18,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੈਦਿਕ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ *ਵੇਦਪਾਠੀ* ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ। ਇਹ ਪੋਰਟਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਵੈੱਬਸਾਈਟ '*ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ* ' ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੋਜ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

### ਉਦੇਸ਼ 
ਪੋਰਟਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ:

# ਚਾਰ ਵੇਦ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ: ਰਿਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ, ਸਾਮਵੇਦ ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ।
# ਵੈਦਿਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਜਾਪ ਕਰੋ।
# ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰੋ।
# ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗ ਵਰਗੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਓ।
# ਸ਼ਰੌਤ ਸੂਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੈਦਿਕ ਰਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈਲਾਓ।
# ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
* ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ
* ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ

thumb|ਸੱਤ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਖੇਡ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ 75 ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
**ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ** (ਹਿੰਦੀ: भारतीय खेल, ਅਨੁਵਾਦ: ਭਾਰਤੀ ਖੇਡਾਂ) ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ (NEP) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ (IKS) ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ 75 ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਹੈ। ਅੰਤਰ-ਸਕੂਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਖੇਡ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰੀਬ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਪੇਂਡੂ) ਲਈ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਟੀਮ ਵਰਕ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ 2020 ਦੇ NEP ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ" ਅਤੇ "ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਸਿੱਖਿਆ" ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਭਰ ਤੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹਨ। ਸਰੀਰਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਰਵਾਇਤੀ ਬੋਰਡ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 
ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 1500 ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਫੀਡਬੈਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਸਕੂਲਾਂ ਕੋਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੀਡੀਓ ਅਪਲੋਡ ਕਰਨ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ
ਧਰ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰ ਬਾੜੀ

**ਧਰ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰ ਬਾੜੀ** (ਜਿਸਨੂੰ **ਧਰ ਰਾਜਬਾੜੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਢਾਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਾਮਰਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਧਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਾੜੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਖੰਡਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਧਰ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰ ਬਾੜੀ ਦੀ ਤਾਮੀਰ 1801 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਧਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਵਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਾਮਰਾਈ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਜ਼ਮੀੰਦਾਰੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਬਾੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੰਮਕਾਜ, ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੰਬੰਧੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਰਹੀ।

1919 ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀ ਮੋਹਨ ਧਰ ਦੀ ਪਹਿਲ ਨਾਲ ਇਸ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰ ਬਾੜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿੱਖਿਆਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਅਲੋਕੇਸ਼ੀ (ਏਲੋਕੇਸ਼ੀ) ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਕੂਲੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਸ਼ਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜ ਗਿਆ।

## ਵਾਸਤੂਕਲਾ 
ਧਰ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰ ਬਾੜੀ ਦੀ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਰਵਾਇਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਔਪਨਿਵੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਤਾਮੀਰ ਵਿੱਚ ਮੋਟੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਦੇ ਗਾਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ।
thumb
ਇਸ ਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਂਗਣ, ਉੱਚੇ ਸਤੰਭ, ਖੰਭੇਦਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਵਰਾਂਡਿਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਚਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਵਾ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਕਾਰਨੀਸ ਅਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਸਨ।
thumb
1919 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਈ ਰਹਾਇਸ਼ੀ ਕਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੂਲ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਿਹਾ।
thumb

## ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ 
ਅੱਜ ਧਰ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰ ਬਾੜੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸੇ ਨੁਕਸਾਨੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਸਥਾਨ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ‘‘ਧਰ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰ ਬਾੜੀ’’ ਜਾਂ ‘‘ਦਾਮੋਦਰ ਬਾੜੀ’’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮਹੱਤਤਾ 
thumb
ਧਰ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰ ਬਾੜੀ ਧਾਮਰਾਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀੰਦਾਰੀ ਯੁੱਗ, ਸ਼ਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਧਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਹਿਨੀ ਮੋਹਨ ਧਰ ਦੇ ਸ਼ਿੱਖਿਆਈ ਯੋਗਦਾਨ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲਾਲ ਪੱਗ ਵਾਲਾ ਅਸਾਂ

**ਲਾਲ ਪੱਗ ਵਾਲਾ ਅਸਾਂ** (ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ 紅頭阿三) ਸ਼ਾਂਘਾਈ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਿਰਾਏਦਾਰ/ਰੈਂਟੇਡ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਬੋਲਚਾਲ ਦਾ ਇਕ ਸਧਾਰਨ ਨਾਂ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੂਲਿਸਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੁਢਲੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਾਲੀ ਇਕ ਲੋਕ-ਨਾਮ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਲ/ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਨਾਮਕਾਰਣ 
[thumb|360x360px|ਸ਼ਾਂਘਾਈ ਦੀ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਬਸਤੀ ਦੇ [ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ। ਲਗਭਗ ੧੯੧੦ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ।]]
ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਤਰਕਸੰਗਤ ਮੰਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦਲੀਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ “ਅਸਾਂ” ਸ਼ਾਂਘਾਈ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਆਮ ਸਰਨਾਮ (ਸਿੰਘ) ਦਾ ਇੱਕ ਰੂੜੀਲੁਫ਼ਤ ਅਨੁਵਾਦ ਜਾਂ ਉਚਾਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੀਨੀ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਂ-ਰੂਪ ਬ্দਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੀ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਆਦਰ-ਪਦ “Sir” ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦਾ ਚੀਨੀ ਛੰਦ-ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਚੀਨੀ ਲਬਜ਼ ਵਿੱਚ “a sir” ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ “ਅਸਾਂ” ਵਾਂਗ ਲੱਗਿਆ)।

“ਲਾਲ ਪੱਗ” (紅頭) ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਗਸ਼ਤੀ-ਪੁਲੀਸ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋੜੀਨ, ਪਛਾਣ ਲਈ ਤੇ ਤਰਤੀਬ ਲਈ ਸਿਰ 'ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਪੱਗ ਜਾਂ ਤੁਰਬਨ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਪੱਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵੱਖਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ।

ਸ਼ਾਂਘਾਈ ਦੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਤਰਤੀਬ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸਕਰਮਚਾਰੀ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ-ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ “印度阿三” ਜਾਂ ਸਿਰਫ “阿三/三哥” ਆਦਿ ਬਣ ਗਏ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ।

## ਵਰਤੋਂ, ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਥਿਤੀ 
ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਲੋਕਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਇਹ ਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਵੇ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਿੰਦਾ-ਭਰੀ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ-ਉਤਰਣ ਵਾਲੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਹੋਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਸ਼ਬਦ 阿差 ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਪਮਾਣਜਨਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੱਛਣ-ਵਾਰ ਟਰਮੀਨਾਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* 
* :zh:摩羅差
* 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ: ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਂਘਾਈ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਪੱਗ ਵਾਲੇ ‘ਅਸਾਂ’, ਇਤਿਹਾਸ ਚੈਨਲ (ਸਰਲ ਚੀਨੀ), ਮੋਬਾਈਲ ਸੋਹੁ  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
মাইসুন ইব্রাহিম

**মায়সুন ইব্রাহিম** একজন প্যালেস্টাইন তথ্য ও যোগাযোগ প্রযুক্তি উন্নয়ন (ICT4D) বিশেষজ্ঞ। তিনি প্যালেস্টাইন তথ্যপ্রযুক্তি ইউনিয়নের প্রতিষ্ঠাতা সভাপতি। ইব্রাহিম সরকারি খাত, একাডেমিয়া এবং বেসরকারি শিল্পে বিভিন্ন পদে কাজ করেছেন, যেখানে তিনি জাতীয় প্রযুক্তি উদ্যোগগুলোর নেতৃত্ব দিয়েছেন এবং প্যালেস্টাইনে ডিজিটাল রূপান্তর কৌশল এবং তথ্য প্রযুক্তি নীতিতে অবদান রেখেছেন।

## পেশা
ইব্রাহিম ডিজিটাল রূপান্তরের জাতীয় উদ্যোগগুলিতে সক্রিয়ভাবে অংশগ্রহণ করেছেন এবং প্যালেস্টাইনের আরব আমেরিকান বিশ্ববিদ্যালয়ের (AAUP) পরিচালনা পর্ষদের সদস্য। তিনি AAUP-এর ডিজিটাল রূপান্তর ও কৃত্রিম বুদ্ধিমত্তা কেন্দ্রের সহ-সভাপতি এবং প্যালেস্টাইনের উদ্ভাবন ও উৎকর্ষ উচ্চপর্ষদের সদস্য। এই ভূমিকা অনুযায়ী, তিনি পরীক্ষামূলক উন্নয়ন ও ইনকিউবেশন কমিটি এবং উদ্ভাবন সহায়তা নেটওয়ার্কের নেতৃত্ব দেন।

২০১৯ সালে ইব্রাহিম চতুর্থ শিল্প বিপ্লব নিয়ে জাতীয় ফোরামের সভাপতি ছিলেন। আন্তর্জাতিক পর্যায়ে, তিনি জাতিসংঘের পশ্চিম এশিয়ার অর্থনৈতিক ও সামাজিক কমিশন (UN-ESCWA)-এর পরামর্শদাতা হিসেবে কাজ করেছেন, যেখানে তিনি স্মার্ট সিটি, চতুর্থ শিল্প বিপ্লব, উদীয়মান প্রযুক্তি এবং আরব মহিলাদের ডিজিটাল অন্তর্ভুক্তি বিষয়ে অভিজ্ঞতা সরবরাহ করেছেন।

## পদগুলি
* সভাপতি, প্যালেস্টাইন তথ্যপ্রযুক্তি ইউনিয়ন (২০২১–বর্তমান)
* পরিচালনা পর্ষদের সদস্য, প্যালেস্টাইন আন্তর্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা (২০২৪–বর্তমান)
* সহ-সভাপতি, ডিজিটাল রূপান্তর ও কৃত্রিম বুদ্ধিমত্তা কেন্দ্র, AAUP (২০২৩–বর্তমান)
* সদস্য ও ট্রাস্টি, আরব আমেরিকান বিশ্ববিদ্যালয় (প্যালেস্টাইন) (২০২০–বর্তমান)
* পরিচালনা পর্ষদের সদস্য, ইউরো-মেডিটারেনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়, স্লোভেনিয়া (২০২০–২০২৪)
* সদস্য, উদ্ভাবন ও উৎকর্ষ উচ্চপর্ষদ (২০১৮–বর্তমান)
* পরামর্শদাতা ও রিভিউয়ার, UN-ESCWA (২০১৮–বর্তমান)
* সভাপতি, চতুর্থ জাতীয় ফোরাম প্রস্তুতি কমিটি (২০১৯)
* বিচারক, ল'ওরিয়াল-UNESCO মহিলাদের বিজ্ঞান পুরস্কার (২০১৯)
* কারিগরি কমিটির সদস্য, UN-ESCWA প্রযুক্তি কেন্দ্র (২০১৯–২০২১)
* বিচারক, Hult Prize (২০১৮–২০২২)
* বিচারক, Grace Hopper Celebration of Women in Computing (২০১৩–২০১৮)
* আন্তর্জাতিক জার্নালে সহ-পর্যালোচক, যেমন IEEE Xplore এবং Sustainable Cities and Society
* অতিথি অধ্যাপিকা, UC Berkeley, Rice University, NYU Abu Dhabi, University of Portsmouth ইত্যাদি

## পুরস্কার ও স্বীকৃতি
ড. ইব্রাহিম বিভিন্ন পুরস্কারে ভূষিত হয়েছেন, যা তার বৈজ্ঞানিক গবেষণা, মহিলাদের ক্ষমতায়ন এবং প্রযুক্তিতে লিঙ্গ সমতার অবদানকে স্বীকৃতি দেয়। ২০১৬ সালে তিনি স্পেনের ভ্যালেন্সিয়ায় অনুষ্ঠিত আন্তর্জাতিক SMART2016 স্মার্ট সিটি কনফারেন্সে সেরা গবেষণা কাজের পুরস্কার লাভ করেন। এছাড়াও, তিনি প্যালেস্টাইন থেকে প্রথম মহিলা ছিলেন যিনি উদ্ভাবন ও উৎকর্ষ উচ্চপর্ষদের স্ট্র্যাটেজিক কমিটিগুলোর সভাপতিত্ব করেছিলেন।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਪ੍ਰੀਤਮ (ਰਸਾਲਾ)

**ਪ੍ਰੀਤਮ** (Pritam) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ।

ਇਹ ਰਸਾਲਾ 1923  ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸ. ਲਾਭ ਸਿੰਘ 'ਨਾਰੰਗ' ਸਨ।  ਮਾਸਕ 'ਪ੍ਰੀਤਮ' ਅਤੇ ਸਪਤਾਹਿਕ 'ਫਤਹਿ' ...ਦੋਵੇਂ ਸਰਦਾਰ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਨਾਰੰਗ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 'ਫਤਹਿ' ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 1927 ਵਿਚ ਅਤੇ 'ਪ੍ਰੀਤਮ' 1923 ਵਿਚ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।  ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ (ਪ੍ਰੀਤਮ) ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲਾਹੌਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿਥੋਂ ਇਹ 1947 ਤੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਲੋਚਨ ਬਖਸ਼ੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਨਾਰੰਗ ਦੀ ਸਰਪਰਸਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਰਚਾ (ਪ੍ਰੀਤਮ) ਸ: ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ ਐਡਿਟ ਕਰਦੇ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਟਿਮੋਥੀ ਹਾਲ ਚਾਲਮੇਟ

**ਟਿਮੋਥੀ ਹਾਲ ਚਾਲਮੇਟ** (ਜਨਮ 27 ਦਸੰਬਰ, 1995) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 2020 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਚਾਰ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਚਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਦੋ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 2 ਅਰਬ 30 ਕਰੋਡ਼ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਚਾਲਮੇਟ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਹੋਮਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਮੈਨ, ਵੂਮੈਨ ਐਂਡ ਚਿਲਡਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨੋਲਨ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਫਿਲਮ ਇੰਟਰਸਟੇਲਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਚਾਲਮੇਟ ਲੂਕਾ ਗੁਆਡਾਗਨੀਨੋ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਉਮਰ ਦੀ ਫਿਲਮ ਕਾਲ ਮੀ ਬਾਈ ਯੂਅਰ ਨੇਮ (2017) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਟਰੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਗ੍ਰੇਟਾ ਗਰਵਿਗ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ *ਲੇਡੀ ਬਰਡ* (2017) ਅਤੇ ਲਿਟਲ ਵੂਮੈਨ (2019) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਇਓਪਿਕ 'ਬਿਊਟੀਫੁਲ ਬੁਆਏ' (2018) ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕ ਸ਼ੇਫ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਹੋਰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 

ਚਾਲਮੇਟ ਨੇ ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਦਮੀ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੈਨਿਸ ਵਿਲੇਨਿਊਵ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਫਿਲਮਾਂ *ਡੂਨ* (2021) ਅਤੇ ਡੂਨਃ ਭਾਗ ਦੋ (2024) ਵਿੱਚ ਪਾਲ ਐਟਰੀਡਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਲਪਨਾ ਫਿਲਮ *ਵੋਂਕਾ* (2023) ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਲੀ ਵੋਂਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਨੀ ਨਾਟਕ 'ਏ ਕੰਪਲੀਟ ਅਣਜਾਣ' (2024) ਵਿੱਚ ਬੌਬ ਡਾਇਲਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤਰ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ਜੋਸ਼ ਸਫ਼ਦੀ ਦੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ '*ਮਾਰਟੀ ਸੁਪਰੀਮ*' (2025) ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਐੱਸ. ਏ. ਜੀ. ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੱ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ-ਸੰਗੀਤ ਜਾਂ ਕਾਮੇਡੀ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਹਰੇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ, ਚੈਲਮੇਟ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਪੈਟਰਿਕ ਸ਼ੈਨਲੇ ਦੇ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰੋਡੀਗਲ ਸਨ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਲੂਸੀਲੇ ਲੋਰਟਲ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਲੀਗ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਫਸਕ੍ਰੀਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੈਕਸ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਫੈਸ਼ਨ ਆਈਕਾਨ ਵਜੋਂ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995