open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮਹਾਂਭਾਰਤ

ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਖੇ, 18ਵੀਂ-19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੇਟਿੰਗ]]
**ਮਹਾਂਭਾਰਤ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: Mahābhārata,ਆਈ ਪੀ ਏ: [məɦaːˈbʱaːrət̪ə]) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਕਾਵਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ - "ਰਮਾਇਣ"। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਨੂਪਮ ਧਾਰਮਿਕ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਗਰੰਥ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੰਚਮ ਵੇਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੇਦਵਿਆਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਇਦ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਿੱਸੇ 400 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮੂਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਇਦ 9 ਵੀਂ ਅਤੇ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ
ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,10,000 ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਯੂਨਾਨੀ ਕਵੀ ਹੋਮਰ ਦੇ ਇਲੀਅਡ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦਸ ਗੁਣਾ। ਰਮਾਇਣ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ।

## ਰਚਨਾ ਇਤਿਹਾਸ 
ਵੇਦਵਿਆਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ  ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਿਖਤ  ਦਾ ਓਨਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੰਨਾ ਇਹ ਅੱਜ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ [[Oral#contact] ਬਣਾਉਣਾ| ਜ਼ੁਬਾਨੀ]] ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ  ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੀ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਬਾਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਦੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪਤਨ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖ ਕੇ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਮਹਾਨਤਾ
ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕਾਲ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ,
ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਯੁੱਧ ਤਕਨੀਕ ਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼-ਦੇਸ਼ਾਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। 

## ਸਾਰ ਤੱਤ
ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਅਠਾਰਾਂ ਦਿਨ ਚੱਲੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਅਧਿਆਏ ਹਨ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ "ਸ਼੍ਰੀਮਦਭਗਵਤ ਗੀਤਾ" ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

## ਤਰਜੁਮਾ
ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤਰਜੁਮਾ ਹੁਣ ਤਕ ਅੱਠ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ: ਤਮਿਲ, ਬੰਗਾਲੀ, ਮਲਯਾਲਮ, ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਚੀਨੀ, ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ।

## ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਤਰ 
* ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ

* ਅਹਿਲਵਤੀ
* ਕਰਨ
* ਅੰਬਾ (ਮਹਾਭਾਰਤ)
* ਇਲਾ (ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ), 
* ਇੰਦਰ
* ਈਰਾਵਨ
* ਉਗ੍ਰਸੇਨ
* ਉਰਵਸ਼ੀ
* ਉਲੂਪੀ
* ਉੱਤਰਾ (ਮਹਾਭਾਰਤ)
* ਕਾਲੀਆ

* ਗੰਧਾਰੀ (ਪਾਤਰ)
* ਘਟੋਤਕਚ
* ਚਿਤ੍ਰੰਗਦਾ
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ 
* ਅਰਜੁਨ
* ਨਕੁਲ,
* ਸਹਦੇਵ 
* ਬਲਰਾਮ
* ਭੀਸ਼ਮ,
* ਪਾਂਡੂ
* ਦ੍ਰੋਪਦੀ
* ਕੁੰਤੀ
* ਭੀਮ 
* ਦ੍ਰੋਣ
* ਦੁਰਯੋਧਨ
* ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ
* ਵਿਆਸ
* ਪਾਂਡਵ
* ਕੌਰਵ
* ਸ਼ਕੁਨੀ
* ਸ਼ਿਖੰਡੀ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਕਿਸਾਰੀ ਮੋਹਨ ਗਾੰਗੂਲੀ ਦਾ ਤਰਜੁਮਾ   (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ)
* [ਇਪੋਲੀਤ ਫੋਸ਼ ਦਾ ਤਰਜੁਮਾ](https://fr.wikisource.org/wiki/Le_Mah%C3%A2bh%C3%A2rata_(traduction_Fauche)/Tome_1/Texte_entier) (ਫ਼ਰਾਂਸਿਸੀ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਓਮ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ

thumb|*ਓਮ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ* ਦਾ ਲੇਖਕ, ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫ਼ਿਲੌਰੀ
**ਓਮ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ** (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: ॐ जय जगदीश हरे) ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫ਼ਿਲੌਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਆਰਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਿਆਪੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਆਰਤੀ ਸ਼ਾਇਦ ਗੀਤਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਦਸਾਵਤਾਰ ਭਾਗ (दशावतार कीर्ति धवलम्) ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ ਹੈ:

ਪ੍ਰਲਯਪਯੋਧਿਜਲੇ ਧ੍ਰਿਤਵਾਨਸਿ ਵੇਦਮ੍ ॥
ਵਿਗਿਤਵਹਿਤ੍ਰਚਰਿਤ੍ਰਮਖੇਦਮ॥
ਕੇਸ਼ਵਾਧ੍ਰਿਤਮੀਨਸਰੀਰ **ਜਯਜਗਦੀਸ਼ਹਰੇ॥**

## ਆਰਤੀ 
ਆਰਤੀ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਵਿੱਚ:

ਆਰਤੀ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ:

### ਅਹਿਮ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
;ਓਮ: ਇੱਕ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ
;ਜਗਦੀਸ਼: ਕਾਇਨਾਤ ਦਾ ਸੁਆਮੀ
;ਜੈ: ਜਿੱਤ, ਜ਼ਫ਼ਰ
;ਹਰੇ: ਹੇ ਹਰੀ! (ਵਿਸ਼ਨੂੰ/ਨਰਾਇਣ/ਨਿਰਗੁਣ)
;ਠਾਕੁਰ: ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ 'ਸੁਆਮੀ' ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸਮਾਨ-ਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦ
;ਸ਼ਰਧਾ: ਭਗਤੀ, ਨਿਸ਼ਠਾ, (ਕਵੀ ਦਾ ਹਸਤਾਖਰ ਵੀ)
;ਪੂਰਣ ਪਰਮਾਤਮਾ: ਸੰਪੂਰਨ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਸ਼ਕਤੀ

## ਸੰਦਰਭ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਆਰਤੀਆਂ
ਚੰਡੀਦਾਸ

**ਚੰਡੀਦਾਸ** (ਬੰਗਾਲੀ: চণ্ডীদাস; ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਜੀਵਨਕਾਲ:1339-1399 ) ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲੀਲਾ ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਧਕਾਲੀ ਕਵੀ (ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧ ਕਵੀ ਸਨ) ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ 1250 ਤੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰੇਮਗੀਤ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੰਗਾਲੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਮਾਨ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਚੰਡੀਦਾਸ ਨੂੰ ਦਵਿਜ ਚੰਡੀਦਾਸ, ਦੀਨ ਚੰਡੀਦਾਸ, ਬਡੁ ਚੰਡੀਦਾਸ, ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਰਤਨੀਆਂ ਲੋਕ ਗਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਕਵੀ ਲੱਗਦੇ ਹਨ; ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਡੁ ਚੰਡੀਦਾਸ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਪਦਾਂ ਦਾ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਜਗਦਬੰਧੁ ਭੱਦਰ ਦੁਆਰਾ *ਮਹਾਜਨ ਪਦਾਵਲੀ* ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਿਹ 1874 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1916 ਈ ਤੱਕ ਚੰਡੀਦਾਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਚੰਡੀਦਾਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਜਾਂ ਅਨੇਕ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਸੰਤਰੰਜਨ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ *ਸ਼ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਕੀਰਤਨ* ਨਾਮ ਦੀ ਹਥਲਿਖਿਤ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਤ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਲੀਲਾ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਪਦਾਵਲੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਪੱਖੋਂ ਸ਼ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਕੀਰਤਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪਤਾ ਲੱਗੀ ਕਿ ਚੰਡੀਦਾਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਰੂਰ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਛਾਨਬੀਨ ਦੇ ਉੱਪਰੰਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਚੰਡੀਦਾਸ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸਨ।

ਚੈਤੰਨਯਦੇਵ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਇੱਕ ਚੰਡੀਦਾਸ ਸਨ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ *ਚੈਤੰਨਯਚਰਿਤਾਮ੍ਰਤ* ਅਤੇ *ਚੈਤੰਨਯਮੰਗਲ* ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। *ਚੈਤੰਨਯਚਰਿਤਾਮ੍ਰਤ* ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੈਤੰਨਯ ਮਹਾਪ੍ਰਭੁ ਚੰਡੀਦਾਸ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਪਤੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸੁਣਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜੀਵ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟੀਕਾ *ਵੈਸ਼ਣਵ ਤੋਸ਼ਿਨੀ* ਵਿੱਚ ਜੈ ਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਡੀਦਾਸ ਦਾ ਚਰਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਰਹਰੀਦਾਸ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵਦਾਸ ਦੇ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਚੰਡੀਦਾਸ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕੁੱਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ ਅਤੇ ਵੀਰਭੂਮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਨੂਰ ਗਰਾਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਉਥੇ ਕਾਲਜ ਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਹਨ। ਤਾਰਾ, ਰਾਮਤਾਰਾ ਅਤੇ ਰਾਮੀ ਨਾਮ ਦੀ ਧੋਬਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਬਾਂਕੁੜਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛਾਤਨਾ ਗਰਾਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ। ਇਹ ਵਾਸ਼ੁਲੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਗਰੰਥ ਸ਼ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਾਤਮਕਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯਾਤਰਾਨਾਟਯ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਰਲਿਆ-ਮਿਲਿਆ ਰੂਪ ਹੈ।

ਦੀਨ ਚੰਡੀਦਾਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਚੈਤੰਨਯਦੇਵ ਦੇ ਪਰਵਰਤੀ ਸਨ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਦੀਨ ਚੰਡੀਦਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰ ਨਰੋਤਮਦਾਸ ਦਾ ਵੰਦਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਹ ਨਰੋਤਮਦਾਸ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਦੀਨ ਚੰਡੀਦਾਸ ਨਾਮ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਤ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਸ਼੍ਰੀ ਮਣੀਂਦਰਮੋਹਨ ਬਾਸੂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਮਾਸਾਓਕਾ ਸ਼ਿਕੀ

**ਮਾਸਾਓਕਾ ਸ਼ਿਕੀ** (ਮਾਸਾਓਕਾ ਨੋਬੁਰੂ (正岡 升) ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ)(ਜਾਪਾਨੀ: 正岡 子規?, 14 ਅਕਤੂਬਰ1867 – 19 ਸਤੰਬਰ 1902) ਮੇਜ਼ੀ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਜਪਾਨੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਇਕੂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਉਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਮਾਤਸੂਓ ਬਾਸ਼ੋ
*ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਈਸਾ
*ਹਾਇਕੂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ
ਯੋਸਾ ਬੂਸੋਨ

**ਬੂਸੋਨ** ਜਾਂ **ਯੋਸਾ ਬੂਸੋਨ** (1716 – 17 ਜਨਵਰੀ 1784), ਐਡੋ ਕਾਲ (1603 ਤੋਂ 1868) ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਪਾਨੀ ਚਿਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਪਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਹਾਇਕੂ ਉਸਤਾਦਾਂ- ਬਾਸ਼ੋ, ਬੂਸੋਨ, ਈਸਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕੀ - ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੂਸੋਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸੇਤਸੂ ਸੂਬੇ (ਹੁਣ ਓਸਾਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਰਡ) ਦੇ ਕੇਮਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਪਰਵਾਰਕ ਨਾਮ ਤਾਨੀਗੂਚੀ ਸੀ।
## ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਹਾਇਕੂ
ਪਤਝੜ ਦੀ ਸ਼ਾਮ 
ਛਿਣ ਭਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ 
ਘੰਟਾ ਭਰ ਆਰਾਮ

:隅々に残る寒さや梅の花

:*ਸੁਮੀਜ਼ੁਮੀ ਨੀ ਨੋਕੁਰੂ ਸਾਮੁਸਾ ਯਾ ਉਮੇ ਨੋ ਹਾਨਾ*

:ਖੱਲੀਂ ਖੂੰਜੀਂ
:ਦੁਬਕਿਆ ਪਾਲਾ:
:ਖਿੜਿਆ ਆਲੂਬੁਖਾਰਾ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਮਾਤਸੂਓ ਬਾਸ਼ੋ
*ਮਾਸਾਓਕਾ ਸ਼ਿਕੀ
*ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਈਸਾ
*ਹਾਇਕੂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ

**ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ** ( ਸਿਊਦਾਦ ਦੇ ਮੇਹੀਕੋ, ਜਾਂ *ਮੈਕਸੀਕੋ ਡੀ.ਐੱਫ਼.*) ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਸੰਘੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਕਸੀਕੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸੰਘ ਨਾਲ ਵਾਸਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
### ਐਜ਼ਟੈਕ ਕਾਲ
ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅੱਜ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1325 ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਕਾ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਜ਼ਟੈਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰਿਆਧ

**ਰਿਆਧ** ( ਲਿਪਾਂਤਰਨ *ਅਰ ਰਿਆਧ* ਭਾਵ ਬਾਗ਼) ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਆਧ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨਜਦ਼ ਅਤੇ ਅਲ-ਯਮਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ ਅਰਬ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਬਾਦੀ 5,254,560 ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਅਬਾਦੀ 70 ਲੱਖ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ ਨਗਰਪਾਲਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਰਿਆਧ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਰਿਆਧ ਦੇ ਮੇਅਰ ਹੇਠ ਅਤੇ ਰਿਆਧ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਰਿਆਧ ਸੂਬੇ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੱਤਮ ਬਿਨ ਅਬਦੁਲਾਜ਼ੀਜ਼ ਹੇਠ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਮੇਅਰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਅਲ ਮੋਗਬਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਿਆਧ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੂਰਨ-ਇਸਤਰੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਦਿਆਲਾ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੋਰਾ ਬਿੰਤ ਅਬਦੁਲਰਹਿਮਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬੀਟਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸਨਾ

**ਸਨਾ** () ਜਾਂ **ਸਾਨਾ**, ਯਮਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਨਾ ਰਾਜਪਾਲੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ਹਿਰ ਖ਼ੁਦ ਰਾਜਪਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ "ਅਮਾਨਤ ਅਲ-ਅਸੀਮਾਹ" ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਬਾਦ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2300 ਮੀਟਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਉੱਨੀ ਲੱਖ (2012 ਅੰਦਾਜ਼ਾ) ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਯਮਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਸਨਾ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਕਿ ਯੁਨੈਸਕੋ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਦਰਸ਼ਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੇ ਬੇਜੋੜ ਭਵਨ-ਨਿਰਮਾਣ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜਿਆਮਿਤੀ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਹੁ-ਮੰਜ਼ਲੀ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਮਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਕਾਰਤਾ

**ਜਕਾਰਤਾ**, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਜਕਾਰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ** (), ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਇਹ ਜਾਵਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਰਥਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਨਵੰਬਰ 2011 ਤੱਕ ਅਬਾਦੀ 10,187,595 ਹੈ। ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਬੋਦੇਤਾਬੇਕ (ਜਕਾਰਤਾ, ਬੋਗੋਰ, ਦੇਪੋਕ, ਤਾਨਗੇਰਾਂਗ ਅਤੇ ਬੇਕਸੀ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਉੱਚਾਰ-ਖੰਡਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਨਾਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਫੇਰ ਵੀ ਅੱਗੋਂ ਵਧਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ 2008 ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਹਿਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ (GaWC) ਦੀ ਘੋਖ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 661 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਢੋਲਾ ਮਾਰੂ

**ਢੋਲਾ ਮਾਰੂ** ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਢੋਲਾ ਤੇ ਮਾਰੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਛਤੀਸਗੜ੍ਹੀ ਰੂਪ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਹੈ। 
## ਸਾਹਿਤ
ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਗਾਇਕੀ ਤੇ ਕਥਾਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਰੀ ਆ ਰਹੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।  
## ਕਥਾਸਾਰ
### ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਰੂਪ
ਢੋਲਾ ਮਾਰੂ ਦਾ ਨਾਇਕ ਢੋਲਾ ਨਰਵਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਲਹਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,। ਢੋਲਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਾਲਪਣ ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਪੂਗਲ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪਿੰਗਲ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਮਾਰਵਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵਕਤ ਢੋਲਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਮਾਰਵਣੀ ਸਿਰਫ ਡੇਢ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਰਵਣੀ ਦਾ ਮੁਕਲਾਵਾ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਢੋਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਆਹ ਮਾਲਵਣੀ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬਾਰੇ ਨੂੰ ਢੋਲਾ ਭੁੱਲ ਚੂਕਿਆ ਸੀ। ਉੱਧਰ ਜਦੋਂ ਮਾਰਵਣੀ ਮੁਟਿਆਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮਾਂ ਬਾਪ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਢੋਲਾ ਨੂੰ ਨਰਵਰ ਕਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜੇ। ਢੋਲਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਮਾਲਵਣੀ ਨੂੰ ਢੋਲਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਮਾਰਵਣੀ ਵਰਗੀ ਖੁਬਸੂਰਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਸੋ ਉਸਨੇ ਡਾਹ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਢੋਲੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਢੋਲੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਉੱਧਰ ਮਾਰਵਣੀ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਢੋਲੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਉਸ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਵੀ ਵਿਸਰ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਪਿੰਗਲ ਨੂੰ ਢੋਲੇ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਲਈ ਪਰੇਰਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਰਾਜਾ ਪਿੰਗਲ ਨੇ ਕਿਸੇ ਚਤੁਰ ਢੋਲੀ/ਢਾਢੀ ਨੂੰ ਨਰਵਰ ਭੇਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਢੋਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਵਣੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੱਦਕੇ ਮਾਰੂ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਦੋਹੇ ਬਣਾਕੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਢੋਲਾ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਜਾਕੇ ਗਾਕੇ ਸੁਣਾਉਣਾ ਹੈ।  ਚਤੁਰ ਢਾਡੀ ਸਾਲਹਕੁਮਾਰ (ਧੋਲਾ) ਨੂੰ ਮਾਰੂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਕਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਢੋਲਾ ਪੂੰਗਲ ਜਾਣ ਲਈ ਆਤੁਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਾਲਵਣੀ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਘੜਦੀ ਹੈ। ਮਾਲਵਣੀ ਦੀ ਈਰਖਾ, ਚਿੰਤਾ,  ਬੇਈਮਾਨੀ, ਵਿਰਹ ਅਤੇ ਕਮਜੋਰ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਦੋਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਢੋਲਾ ਪੂੰਗਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਢੋਲਾ ਅਤੇ ਮਾਰਵਣੀ ਦਾ ਮਿਲਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ
ਨਿਸਿਮ ਇਜ਼ੇਕਿਲ

**ਨਿਸਿਮ ਇਜ਼ੇਕਿਲ** (ਮਰਾਠੀ: निस्सिम एझेकिएल, 16 ਦਸੰਬਰ 1924 – 9 ਜਨਵਰੀ 2004) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਯਹੂਦੀ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। 
## ਜੀਵਨ ਝਲਕੀਆਂ
ਇਜ਼ੇਕਿਲ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਦਸੰਬਰ 1924 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਿਲਸਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬਾਟਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬੇਨੇ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਯਹੂਦੀ ਸਨ, ਜੋ ਮੁੱਦਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸੇ ਸਨ। 1947 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਿਲਸਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਮਏ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।
ਇਜ਼ੇਕਿਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, *ਦ ਬੈਡ ਡੇ*, 1952 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਇਸਨੂੰ 1988 ਵਿੱਚ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਇਜ਼ੇਕਿਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, *ਏ ਟਾਈਮ ਟੂ ਚੇਂਜ*, 1952 ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਉਸਨੇ 1960 ਵਿੱਚ *ਦ ਡੈਡਲੀ ਮੈਨ* ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਿਲਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਯਹੂਦੀ
ਦ ਕਾਨਵੈਂਟ

300px|thumbnail|right|ਦ ਕਾਨਵੇਂਟ
**ਦ ਕਾਨਵੈਂਟ** () ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਰਵਾਸੀ ਖੇਤਰ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ 1728 ਤੋਂ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਫਰਾਂਸੀਸਕਨ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦਾ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਹ ਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1531 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਕਾਮੀ ਦੰਦਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਨਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਨੇ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਦਫਨ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਫਰਾਂਸੀਸਕਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਚਾਰਲਸ ਪਹਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਾ ਟਰਬਾ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾ ਟਰਬਾ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਗਰੀਬ ਵਰਗ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਸੀ। 1531 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਅਤੇ ਮੱਠ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ। ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਗਵਰਨਰ ਲੇਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਜਾਨ ਮੈਕਿੰਟੌਸ਼ ਹਾਲ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ‘ਤੇ ਏਂਗਲੋ-ਡੱਚ ਬੇੜੇ ਨੇ ਆਰਚਡਿਊਕ ਚਾਰਲਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤਦ ਫਰਾਂਸੀਸਕਨ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 1712 ਤੱਕ (ਇਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜਰੀ ਅਭਿਲਿਖਿਤ ਹੈ)। 1728 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸਿਸਕਨ ਮੱਠ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰੇਤ ਆਤਮਾ ਦਾ ਵਾਸ 
ਕਾਨਵੈਂਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ ਥਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਨਨ ਦੇ ਭੂਤ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਨਨ ਲੇਡੀ ਇਨ ਗਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਕਮਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੇ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਮਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਜੋ ਉਸਨੂੰ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਦਫਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। "ਗਰੇ ਲੇਡੀ" ਦੇ ਭੂਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਲਦਾਰ ਸਪੇਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਾਨਵੇਂਟ ਆਫ ਸੇਂਟ ਕਲੈਰਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਮੇਨ ਸਟਰੀਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਮਦਰ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਸਮ ਦਵਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਨ ਬਣਨ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸਕਨ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਕੇ ਕਾਂਵੇਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋੜਾ ਕਿੰਗਸ ਚੈਪਲ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰੋਕਤੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰੀ।

ਜਿਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਦੌੜੇ। ਭੱਜਦੇ ਵਕਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਤੋੜਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਨਵੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਦਫਨਾਣ ਦੀ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Gibraltar Convent 02.jpg|ਦਰਵਾਜਾ
ਤਸਵੀਰ:Gibraltar, Main Street, Kanone.JPG|ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਬਹਾਰ ਰੱਖੀ ਤੋਪ
ਤਸਵੀਰ:The Convent Guard House 5.jpg|ਕਾਨਵੇਂਟ ਦੀ ਬਗਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗਾਰਡ ਹਾਊਸ
ਤਸਵੀਰ:The Convent from the Gaurdhouse.JPG|ਗਾਰਡ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਦਿਸਦਾ ਕਾਨਵੈਂਟ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*ਦ ਕਾਨਵੈਂਟ ਟੂਰ
ਅਕੋਲਾ

**ਅਕੋਲਾ** ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਦਰਭ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮੁਰਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਪਾਰ
ਤਾਪਤੀ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲ ਜੰਕਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਅਕੋਲਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਪਾਹ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਸਤਰ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਤੇਲ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਹਨ।

## ਆਵਾਜਾਈ
**ਰੇਲ ਮਾਰਗ**

ਅਕੋਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਕੋਲਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ  ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਅਕੋਲਾ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖਣਿਜ
ਕਪਾਹ, ਜਵਾਰ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਵੇਲਣਾਅਤੇ ਗੱਠਾਂ ਬਣਾਉਣਾ, ਤੇਲ ਕਢਣਾ ਅਤੇ ਬੀੜੀ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦਯੋਗ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ। ਪਾਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਪਬਿਜਲਈ ਘਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਅਕੋਲਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਕਾਲਜ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕੋਲਾ ਕਾਲਜ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲਾਜੀ, ਅਕੋਲਾ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਦੇਵੀ ਗੋਇਨਕਾ ਕਾਲਜ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਪੰਜਾਬ ਰਾਉ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ
ਅਕੋਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੁਲ ਜਨਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 1,818,617 ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੌਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

**ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ** ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਦੇਸ਼ 
## ਰਾਜਖੇਤਰ, ਮੁਥਾਜ-ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਤਕਰਾਰੀ ਖੇਤਰ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
* *Member States of the United Nations* 
* http://geography.about.com/od/countryinformation/a/capitals.htm 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਬੇਰੂਤ

**ਬੈਰੂਤ** (, , ਲਾਤੀਨੀ: Berytus, ਅਰਾਮਾਈ: Birot בירות, ) ਲਿਬਨਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਸਹੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; 2007 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਘੱਟ ਤੱਕ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਿਬਨਾਨ ਦੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਉਤਲੇ ਤਟ ਦੇ ਮੱਧ-ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਬੈਰੂਤ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਰੂਤ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਪ-ਨਗਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੁਰਾਤਨ ਮਿਸਰੀ ਤੇਲ ਅਲ ਅਮਰਨਾ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਅਬਾਦ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਬਨਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੂਕਰੇ

**ਸੂਕਰੇ**, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਚਾਰਕਾਸ**, **ਲਾ ਪਲਾਤਾ** ਅਤੇ **ਚੂਕੀਸਾਕਾ** (੨੦੦੬ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ ੨੪੭,੩੦੦), ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਚੂਕੀਸਾਕਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ-ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ ੨੭੫੦ ਮੀਟਰ (੯,੦੦੦ ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇੰਨੀ ਉਚਾਈ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਸਾਲ-ਭਰ ਠੰਡਾ ਸੰਜਮੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ

300px|thumbnail|right|ਮੰਦਰ ਦਾ ਅਗਵਾੜਾ
**ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ** (ਸਿੰਧੀ: जिब्राल्टर हिन्दू मंदिर) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਰਵਾਸੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਿਤ ਹੋਇਆ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਇੰਜੀਨਿਅਰਸ ਲੇਨ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕਮਾਤਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਅਬਾਦੀ ਲਈ ਆਧਿਆਤਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਜਿਬਰਾਲਟੇਰਿਅਨ ਹਿੰਦੂ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 1.8 ਫ਼ੀਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਵਰਤਮਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਏ ਵਿਆਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਇੱਕ ਧਰਮਾਰਥ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੂਜਨੀਕ ਰਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਸੀਤਾ, ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਭਗਤ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੇਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲਾਵਾ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਮਾਵਾਂ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜਾਨਾ ਸ਼ਾਮ ਦੇ 7:30 ਵਜੇ ਆਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕੀਤੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਤਨਰਾਇਣ ਕਥਾ ਵੀ ਆਜੋਜਿਤ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜਮਾਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਆਗਮਨ 
ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਉਪਲੱਬਧ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਹਿੰਦੂ ਨੇ ਉਂਨੀਸਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 1869 ਵਿੱਚ ਸਵੇਜ ਨਹਿਰ ਦਾ ਸ਼ੁਭਾਰੰਭ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਦ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਕਰਣ ਲੱਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆਕੇ ਨਹੀਂ ਬਸੇ। ਇਹੈਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਪਾਰੀ ਵਰਤਮਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਰਾਜ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ।

1967 ਵਿੱਚ ਆਜੋਜਿਤ ਹੋਏ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਸੰਪ੍ਰਭੁਤਾ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਜਿਬਰਾਲਟੇਰਿਅਨ ਲੋਕੋ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੈਨ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੁਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਜਿਸਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਵਰੂਪ 1969 ਵਿੱਚ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਆਰਡਰ ਪਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਨੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੀਮਾ ਸਾਰਾ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਸਾਰੇ ਕੜੀਆਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ। ਪਰਿਣਾਮਸਵਰੂਪ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇਹਿੰਦੁਵਾਂਨੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਪਲਾਇਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1961 ਵਿੱਚ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਅਬਾਦੀ ਸਿਰਫ 26 ਸੀ ਜੋ 1970 ਵਿੱਚ ਵਧਕੇ 293 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

ਜਿਆਦਾਤਰ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਧੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਇੱਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਅਪਨਾਇਆ ਅਤੇ ਧੀਰ-ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਤੈਅਸ਼ੁਦਾ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਗਈ। ਮੰਦਰ ਦਾ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਦਘਾਟਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਰਿਚਰਡ ਲੂਸ, ਬੈਰਨ ਲੂਸ, ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ 
ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਟਦੇਵ ਰਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਸੀਤਾ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਭਗਤ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਮੁੱਖ ਵੇਦੀ ਦੇ ਆਲਾਵਾ ਚਾਰ ਛੋਟੀ ਵੇਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ: ਵਿਸ਼ਨੂੰ - ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਟਦੇਵ ਝੂਲੇਲਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਗਣੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ - ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਰਾਧਾ - ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਦਸ ਗੁਰੁਓ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਰਡੀ ਦੇ ਸਾਂਈ ਬਾਬਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉਗਰ ਰੂਪ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਵੀਪ੍ਰਤੀਮਾਵਾਂ ਹਨ।

ਰੋਜਾਨਾ ਦੀ ਆਰਤੀ ਸ਼ਾਮ 7:30 ਵਜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਤਿ ਸਾਈ ਬਾਬਾ ਦੇ ਸਤਸੰਗ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਵੀ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਦੈਨਿਕ ਕਰਿਆ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਸਤਨਰਾਇਣ ਕਥਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਆਜੋਜਿਤ ਦੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪੰਡਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਅਵਤਾਰ ਸਤਨਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

## ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਲਾਸਾਂ 
ਮੰਦਰ ਹਿੰਦੂ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਜਮਾਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਭਾਵਨਾਮ੍ਰਤ ਸੰਘ ਵੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਤਗੀਤਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਜਮਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਵੇਦਾਂਤ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਮਾਤ ਆਜੋਜਿਤ ਹੁੰਦੀ।

## ਬਾਹਾਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* http://gibraltarhindutemple.org/ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਸੀਮੈਂਟ (ਨਾਵਲ)

**ਸੀਮੈਂਟ** (ਰੂਸੀ: Цемент) ਫਿਉਦਰ ਗਲੈਡਕੋਵ (1883-1958) ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 1925 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਹ ਨਾਵਲ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਰਚਨਾ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਮਾਂ (ਨਾਵਲ) ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਜਮੀਲਾ (ਨਾਵਲ)
*ਜੰਗ ਤੇ ਅਮਨ
*ਮਾਂ (ਨਾਵਲ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ

**ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ** ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ, ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਦੱਖਣੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਨਾਮ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਵੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦਾ ਇਕੋ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਪੋਰਟ ਬਲੇਰ ਟਾਪੂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ (ਤਹਿਸੀਲ) ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਤਿਕੋਣੀ ਕਮਾਨ, ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਕਮਾਨ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਦਰਾਜ਼ ਬਿੰਦੂ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾਈ ਅਤੇ ਥਲ ਦੋਨੋਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁੱਖ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Official Andaman and Nicobar Tourism Website 
* http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/ani/ani_press_release.pdf
* Andaman and Nicobar Administration Website
* Andaman and Nicobar Administration Website 
* 
* 
* Travel Information Portal - go2andaman.com
* Andaman Tourism Guide

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਮੁਰਦਾ ਰੂਹਾਂ

***ਮੁਰਦਾ ਰੂਹਾਂ*** (ਰੂਸੀ: Мёртвые души, ਮਿਉਰਤਵਜੇ ਦੁਸ਼ੀ), ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1842 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਗੋਗੋਲ ਖੁਦ ਆਪ ਇਸ ਨੂੰ ਗਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਤਿੱਕੜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗੋਗੋਲ ਨੇ ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਵਲ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਕ (Sterne ਭਾਵਾਤਮਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਅਧ ਵਿੱਚਕਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਅਬੁਜਾ

**ਅਬੁਜਾ** ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਸੀ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਾਗੋਸ (ਜੋ ਹੁਣ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ) ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 12 ਦਸੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਬਣੀ। 2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੌਕੇ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 776,298 ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਉਪ-ਨਗਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰੂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ, ਸੁਲੇਜਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ, ਗਵਾਗਵਾਲਾਦਾ, ਲੁਗਬੇ, ਕੂਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ, ਹੋਂਡ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਅਬੁਜਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 30 ਲੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਡਰਮੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਅਬੁਜਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2012 ਵਿੱਚ 2,245,000 ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਗੋਸ, ਕਾਨੋ ਅਤੇ ਇਬਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦਮਸ਼ਕ

**ਦਮਸ਼ਕ** ( / *ਦਿਮਸ਼ਕ*, ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ *ਅਸ਼-ਸ਼ਮ*) ਅਤੇ ਉਪਨਾਮ *ਜਾਸਮਿਨ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ* ( / *ਮਦੀਨਤ ਅਲ-ਯਾਸਮੀਨ*), ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਅਲੇਪੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੁਨੇਤਰਾ, ਦੱਰਾ ਅਤੇ ਅਸ-ਸੁਵੈਦਾ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਰਡਨ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੋਮਸ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਿਬਨਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਚੌਦਾਂ ਰਾਜਪਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਬਾਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੇਵਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। 2003 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 17.1 ਲੱਖ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੀ. ਰਾਜਾਗੋਪਾਲਚਾਰੀ

ਅਤੇ ਸੀ. ਰਾਜਗੁਪਾਲਚਾਰੀ]]

**ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੁਪਾਲਚਾਰੀ** (ਜਾਂ **ਸੀ. ਰਾਜਗੁਪਾਲਚਾਰੀ** ਜਾਂ **ਰਾਜਾਜੀ** ਜਾਂ **ਸੀ.ਆਰ.** (10 ਦਸੰਬਰ, 1878- 25 ਦਸੰਬਰ, 1972) ਇੱਕ ਵਕੀਲ, 'ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਨੀਤੀਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਤਮ ਗਵਰਨਰ ਜਰਨਲ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਚਕੋਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ। ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਦ ਜਨਮ ਥੋਰਾਪਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਨਸਿਫ਼ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਵੈਂਕਟਰਮਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਰਅੰਮਾ ਦੇ ਘਰ 10 ਦਸੰਬਰ 1878 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਵਾਰ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਥੋਰਾਪਲੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪੱਕਾ ਆਇੰਗਾਰ ਪਰਵਾਰ ਸੀ।

ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰ ਬੱਚਾ, ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਜੀਵੇਗਾ।

ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਨੇ 1897 ਵਿੱਚ ਆਲੇਮੇਲੂ ਮੰਗਲਮਾਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਮੰਗਲਮਾ ਦੀ ਮੌਤ 1916 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ। ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਦਾਸ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆi ਉਸ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ, ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਕੇਸਾਵਨ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਟਰੱਸਟੀ ਹਨ।

## ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ 
ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਦੀ ਜਨਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1900 ਵਿੱਚ ਸੇਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1906 ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡੈਲੀਗੇਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਸਲੇਮ ਮਿਉਂਸਪਲਿਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1917 ਵਿਚ, ਉਹ ਮਿਉਂਸਿਪਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1917 ਤੋਂ 1919 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਲੇਮ ਮਿਊਂਸਪੈਲਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਲਿਤ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। 1917 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ ਪੀ. ਵਰਦਾਰਜੂਲੂ ਨਾਇਡੂ ਦਾ ਪੱਖ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰੋਲਟ ਐਕਟ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਟੀਮ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ. ਚਿਦੰਬਰਮ ਪਿਲਾਈ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਅਤੇ ਸੀ. ਵਿਜੇਰਾਘਵਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1878
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
ਤਹਿਰਾਨ

**ਤਹਿਰਾਨ** (), ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 12,223,598 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ

**ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ**, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਗਲੁਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਲਤਾਨ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲੁਕ (1351-88) ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਲਤਨਤ 'ਤੇ 1351 ਤੋਂ 1388 ਤਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਨੂੰ 'ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ  (ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ) ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਹਨ। ਨੇੜਲਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਛਾਉਣੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਛਾਉਣੀ ਹੈ।

## ਨਾਮ 
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਆਧਾਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਕ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਦੂਜਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੰਜ ਰਾਜਪੂਤ ਮੁਖੀ ਫਿਰੋਜ਼ ਖਾਨ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਭੱਟੀ ਮੁਖੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੁਗਲਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1351 ਤੋਂ 1388 ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਕਿਲ੍ਹਾ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਮੰਜ ਰਾਜਪੂਤ ਮੁਖੀ, ਫਿਰੋਜ਼ ਖਾਨ, 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ।  ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਬਰਾ ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ।  ਜੁਲਾਈ 1838 ਵਿੱਚ, ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ, ਦੇ ਭਤੀਜੇ, ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।
[thumb|ਸੁਲਤਾਨ [ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ਼|ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ। ਰਜ਼ਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।]]

## ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੰਟਰੋਲ 
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1835 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਾਰਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਸੀ, ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਐਸਕੇਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। 1838 ਵਿੱਚ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੀ ਬਸਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,732 ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ 1841 ਤੱਕ, ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਵੱਧ ਕੇ 4,841 ਹੋ ਗਈ।

ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੀ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੇਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾ ਗੇਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ (10) ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਗੇਟ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਨਾਂ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੇਟਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ, ਮੋਰੀ ਗੇਟ, ਬਗਦਾਦੀ ਗੇਟ, ਜ਼ੀਰਾ ਗੇਟ, ਮਖੂ ਗੇਟ, ਬਾਸੀ ਗੇਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ ਗੇਟ, ਕਸੂਰੀ ਗੇਟ, ਮੁਲਤਾਨੀ ਗੇਟ,ਅਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨੀ ਗੇਟ ਆਦਿ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਬਗਦਾਦੀ ਗੇਟ, ਜ਼ੀਰਾ ਗੇਟ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨੀ ਗੇਟ ਹੀ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋ ਵੀ ਬਗਦਾਦੀ ਗੇਟ ਤੇ ਜ਼ੀਰਾ ਗੇਟ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਪਰ ਮੁਲਤਾਨੀ ਗੇਟ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖਸਤਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਗੇਟ ਮਲੀਆਮੇਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
thumb|ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, 1856 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੀ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਤਸਵੀਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ
ਲਾ ਪਾਸ

**ਨੁਏਸਤਰਾ ਸੇਞੋਰਾ ਦੇ ਲਾ ਪਾਸ** (ਸਾਡੀ ਅਮਨ ਦੀ ਬੀਬੀ; ) ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ, ਲਾ ਪਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵਿਭਾਗੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਸ ਦੇ ਲਾ ਸਿਏਰਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਾ ਪਾਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 3,650 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ (ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤਿੱਖੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ) ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ (ਯਥਾਰਥ) ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਕੀਤੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਨੂੰਨੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਗੁੰਟਰ ਗਰਾਸ

**ਗੁੰਟਰ ਗਰਾਸ** (ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ:Günter Grass,16 ਅਕਤੂਬਰ 1927 - 13 ਅਪਰੈਲ 2015) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਚਿਤਰਕਾਰ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕਲਾਕਾਰ, ਬੁੱਤਸਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1999 ਦਾ ਨੋਬਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੀਵਤ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਾਵਲ, ਦ ਟਿਨ ਡਰਮ, 1959 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਆਸਕਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਗੁੰਟਰ ਗਰਾਸ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1927 ਨੂੰ - ਪਿਤਾ ਵਿਲਹੇਮ ਗਰਾਸ (1899-1979), ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਜਰਮਨ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹੇਲੇਨ (Knoff) ਗਰਾਸ (1898-1954), ਕਸ਼ੂਬਿਯਾਈ ਪੋਲਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ - ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਗਦਾਂਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ੀ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਗਾਹਕ ਗਰੀਬ ਸਨ, ਅਕਸਰ ਖਾਤੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖਵਾ ਜਾਂਦੇ, ਮਕਾਨ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਆਸਪਾਸ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੀ। ਗਰਾਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਾਏਲ ਯੁਰਗਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਵਿਤਰ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਬਚਪਨ। ਗਰਾਸ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਵੇਖਿਆ,1944 ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਰੋਧੀ ਟੈਂਕ ਦਸਤੇ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਦਨਾਮ ਨਾਜੀ ਸੰਗਠਨ ਐਸ ਐਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ। ਲੇਕਿਨ ਆਪਣੇ ਇਸ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਦਹਾਕਿਆਂ-ਬੱਧੀ ਛੁਪਾਈ ਰੱਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਹੰਗਾਮਾ ਮੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦਿਨ ਕੱਟਣੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਹਨੋਈ

**ਹਨੋਈ** (*Hà Nội*), ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ੨੦੦੯ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ੨੬ ਲੱਖ ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ੬੫ ਲੱਖ ਸੀ। ੧੦੧੦ ਤੋਂ ੧੮੦੨ ਤੱਕ ਇਹ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ। ਨਗੁਏਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ (੧੮੦੨-੧੯੪੫) ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੂਏ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਤ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ੧੯੦੨ ਤੋਂ ੧੯੫੪ ਤੱਕ ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਹਿੰਦਚੀਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣੀ ਰਹੀ। ੧੯੫੪ ਤੋਂ ੧੯੭੬ ਤੱਕ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ੧੯੭੬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ-ਇਕੱਤਰਤ ਹੋ ਕੇ ਬਣੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਾਰਾਕਾਸ

**ਕਾਰਾਕਾਸ**, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਦੇ ਲਿਓਨ ਦੇ ਕਾਰਾਕਾਸ**, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ; ਇੱਥੋ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰਾਕਾਸੀ ਜਾਂ ਕਾਰਾਕੇਞੋਸ () ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾਈ ਤਟਵਰਤੀ ਪਹਾੜ-ਲੜੀ (ਕੋਰਦੀਯੇਰਾ ਦੇ ਲਾ ਕੋਸਤਾ) ਵਿਚਲੀ ਤੰਗ ਕਾਰਾਕਾਸ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਧਰਾਤਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 760 ਤੋਂ 910 ਮੀਟਰ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਘਾਟੀ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਸਾਗਰ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਟ ਨਾਲੋਂ 2200 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਇੱਕ ਤਿੱਖੀ ਪਹਾੜ-ਲੜੀ, ਸੇਰਰੋ ਏਲ ਆਵੀਲਾ, ਕਰ ਕੇ ਨਿਖੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
1924

**1924** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1920 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
* 5 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਭਾਈ ਫੇਰੂ ਮੋਰਚਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।
* 7 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪੁਲਿਸ ਆ ਪੁੱਜੀ ਅਤੇ 62 ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਰੀ ਹੋਈ।
* 7 ਜਨਵਰੀ &ndash; **ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਾਕੀ ਸੰਘ** ਦੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
* 24 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਲੈਨਿਨਗਰਾਡ ਰਖਿਆ ਗਿਆ।
* 9 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਵਾਸਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਾ ਚੱਲਿਆ।
* 28 ਫ਼ਰਵਰੀ&ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਹਾਂਡੂਰਾਸ 'ਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
* 28 ਫ਼ਰਵਰੀ&ndash; ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਵਾਸਤੇ 500 ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥ ਗਿਆ।
* 4 ਮਾਰਚ &ndash; ਕਲਾਯਡੋਨ ਸੰਨੀ ਨੇ ਹੈਪੀ ਬਰਥਡੇਅ ਟੂ ਯੂ ਗੀਤ ਲਿਖਿਆ।
* 2 ਅਪਰੈਲ &ndash; ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਮੋਰਚਾ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਜਥੇਦਾਰ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ।
* 30 ਮਈ &ndash; ਸੱਤਵਾਂ ਅਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥਾ ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਵਾਸਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
* 25 ਜੁਲਾਈ &ndash; ਯੂਨਾਨ ਨੇ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਆਰਮੀਨੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
* 19 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੁੱਮਣ ਸਿੰਘ (ਪੰਡੋਰੀ ਆਤਮਾ) ਦੀ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ।
* 15 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਜਥੇਦਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ੇਰੂਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚੌਦਵਾਂ ਜਥਾ ਜੈਤੋ ਨੂੰ ਚੱਲਿਆ।
## ਜਨਮ 
* 1 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ
* 14 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
* 19 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਸਾਧਾ ਸਿੰਘ ਪੰਡੋਰੀ ਨਿੱਢਰਾਂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
* 20 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਮਗਰੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕੀਵ

**ਕੀਵ** ਜਾਂ **ਕੀਇਵ** (; ) ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ-ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਨੀਪਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2,611,300 ਸੀ ਪਰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੀਵ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਉਦਯੋਗਾਂ, ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਢੁਆਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਕਸਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਮੈਟਰੋ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਟਾਕਹੋਮ

**ਸਟਾਕਹੋਮ**) ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ 871,952 (2010), ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਾ ਵਿੱਚ 1,372,565 (2010) ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੇ 6519 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਵਿੱਚ 2,119,760 ਹੈ। 2010 ਦੇ ਵੇਲੇ ਸਟਾਕਹੋਮ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 22% ਹੈ।

## ਤਸਵੀਰਸ਼ਾਲਾ

File:GamlaStan from Katarinahissen Stockholm Swe new.JPG|ਪੁਰਾਣੇ ਨਗਰ ਦਾ ਦਿੱਸਹੱਦਾ
File:Af Chapman at Skeppsholmen in Stockholm City.jpg|ਸਟਾਕਹੋਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਕੇਪਸ਼ੋਮਨ ਵਿਖੇ ਸ਼ਿਪ ਆਫ਼ ਚਾਪਮੈਨ
File:Strommen 2007.jpg|ਗ੍ਰੈਂਡ ਹੋਟਲ
File:Skånebanken.jpg|ਸਕਾਨਿਆਬਾਂਕਨ ਦਾ ਮੂਹਰਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Hamngatan 2008a.jpg|ਨਾਰਡਿਸਕਾ ਕੋਂਪਾਨੀਅਤ ਦਾ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਸਟੋਰ
File:Kungsgatan 2008b.jpg|ਦੋ ਕੁੰਗਸਤਾਰਨਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Ryssgården Stockholm From Above 2005-06-06.jpg|ਸਲੂਸਨ ਵਿੱਚ ਸਟਾਕਹੋਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਜਾਇਬਘਰ
File:Stockholm-03.jpg|ਉੱਤਰੀ ਸੋਦਰਮਾਮ ਅਤੇ ਰਿਦਾਰਹੋਮਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਪੁਲ
File:Nightfall_over_South_End_of_Stockholm.jpg|ਦੱਖਣੀ ਸੋਦਰਮਾਮ ਅਤੇ ਜਾਹਨਸ਼ੋਵ
File:Drottninggatan söderut.jpg|ਦਰਾਤਨਿੰਗਾਤਨ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਗਲੀ
File:Stureplan 2007.jpg|ਪਬਲਿਕ ਚੌਂਕ, ਸਤੂਰੇਪਲਾਨ
File:Djurgarden.jpg|ਨਾਰਡਿਕ ਅਜਾਇਬਘਰ, ਦਿਊਰਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ
File:Stockholm public library.jpg|ਵਸਾਸਤਾਦੇਨ ਵਿੱਚ ਸਟਾਕਹੋਮ ਪਬਲਿਕ ਪੁਸਤਕਾਲਾ
File:P8201763 cropped 4 to 3 (1.33) 1333972121.jpg|ਸਰਗਲਸ ਤੋਲਗ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿਚਲਾ ਵਪਾਰਕ ਚੌਂਕ
File:Stockholm-city-hall.jpg|ਸਟਾਕਹੋਮ ਸਿਟੀ ਹਾਲ, ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਮਿਲਨ ਸਥਾਨ
File:Riksbron 2006.jpg|ਰਿਸਕਬ੍ਰਾਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਨਬਾਦ, ਸਾਗਰਸਕਾ ਪਲਾਤਸੇਤ ਅਤੇ ਸਟਾਕਹੋਮ ਗੀਤ-ਨਾਟ ਘਰ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ
File:Stockholmcity.JPG|ਕੇਂਦਰੀ ਸਟਾਕਹੋਮ ਦਾ ਹਵਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Kunliga slottet 2 copy1.jpg|ਸਟਾਕਹੋਮ ਮਹੱਲ ਦਾ ਦਿੱਸਹੱਦਾ
File:Solgränd mars 2007.JPG|ਸੋਲਗ੍ਰਾਂਦ, ਸਟਾਕਹੋਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਰਾਬਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਬੂ ਧਾਬੀ

**ਅਬੂ ਧਾਬੀ** (, *ਹਿਰਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਅੱਬੂ*) ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਮੱਧ-ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਟੀ-ਅਕਾਰੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 621,000 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਦੁਬਈ

**ਦੁਬਈ** ਜਾਂ **ਡੁਬਈ** () ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੁਬਈ ਦੀ ਅਮੀਰਾਤ ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਰਬੀ ਪਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਅਮੀਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਕਬਾ ਵਾਲਾ ਅਮੀਰਾਤ ਹੈ। ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਹੀ ਦੋ ਅਮੀਰਾਤਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੇ ਨਾਜ਼ਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀਟੋ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਦੁਬਈ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਈ-ਸ਼ਾਰਜਾਹ-ਅਜਮਨ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਦਾ ਸਿਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ਼ ਦੇਸ਼ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਾਰ ਪੂਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ 'ਦੁਬਈ' ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗਲਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਗੁਰਦਾ

**ਗੁਰਦੇ**, ਰਵਾਂਹ ਜਾਂ ਲੋਬੀਆ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ ਜੋ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪਸਲੀਆਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰ ਥੱਲੇ, ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਲੰਬਰ(lumber) ਹਿੱਸੇ ਕੋਲ, ਪਾਚਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਗੁਰਦੇ 1.25 ਲਿਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਲਹੂ (ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਕੁਲ ਲਹੂ ਪੂਰਤੀ ਦਾ 25%) ਆਪਣੀਆਂ ਲਹੂ ਨਾੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਲਹੂ ਨਾੜੀਆਂ ਦਵਾਰਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਤਵ ਤਾਂ ਲਹੂ ਨੂੰ, ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਰੱਦੀ ਪਦਾਰਥ ਛਾਣ ਕੇ, ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੁਰਦੇ ਈਲੈਕਟਰੋਲਾਈਟਸ (ਸੋਡੀਅਮ,ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ,ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਆਦਿ) ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਤਿਜਾਬੀ ਜਾਂ ਖਾਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਸੁਭਾਅ(PH Value) ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੂਤਰ ਨੂੰ ਸੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੂਤਰਨਲੀ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਮੂਤਰ ਨੂੰ ਮਸਾਨੇ ਵਲ ਧਕੇਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗੁਰਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਗ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਬ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ (ਨਾੜੀਆਂ) ਰਾਹੀਂ ਖੂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਸ ਇੰਧਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਪਰੰਤ ਜੋ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੇ ਦਾ ਕੰਮ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਲਗਪਗ ਇੱਕ ਲਿਟਰ ਖੂਨ ਧਮਨੀਆਂ (ਨਾੜੀਆਂ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧ (ਸਾਫ) ਖੂਨ, ਮੁੜ ਧਮਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਪਾਣੀ, ਯੂਰੀਆ ਅਤੇ ਅਮੀਨਾ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੂਰੇਟਰ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਸਾਣੇ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਵਧੀਕ ਤਸਵੀਰਾਂ

File:Slide4nn.JPG|ਸੱਜਾ ਗੁਰਦਾ
File:Slide5pp.JPG|ਗੁਰਦਾ
File:Slide3ppp.JPG|ਸੱਜਾ ਗੁਰਦਾ
File:Slide22222.JPG|ਗੁਰਦੇ ਦਾ ਮਗਰਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Slide42222.JPG|ਖੱਬੇ ਗੁਰਦੇ ਦਾ ਮੂਹਰਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Right kidney.jpg|ਸੱਜਾ ਗੁਰਦਾ
File:Left kidneys.jpg|ਖੱਬਾ ਗੁਰਦਾ
File:Kidneys.jpg|ਗੁਰਦੇ
File:Left kidney.jpg|ਖੱਬਾ ਗੁਰਦਾ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*The NephCure Foundation offers educational materials on the kidney diseases/conditions Nephrotic Syndrome and FSGS
*The Kidney Foundation of Canada
*electron microscopic images of the kidney (Dr. Jastrow's EM-Atlas) 
*European Renal Genome project kidney function tutorial 
*Kidney Foundation of Canada kidney disease information 
*Renal Fellow Network: Structure & Function of Other Animals' Kidneys
*Kidney Stones 
*Kidney Diseases 
*Kidney।nformation
*Animated Presentatin on Kidney Function 
*CAT Scans of various kidney diseases and conditions  - CT Cases
*Kidney Stones;।nformation and Treatments

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
ਬਿਊਨਸ ਆਇਰਸ

**ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ** ਜਾਂ **ਬਿਊਨਸ ਆਇਰਸ**, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਾਓ ਪਾਲੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਪਲਾਤਾ ਨਦੀ ਦੇ ਜਵਾਰ ਦਹਾਨੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਵਧੇਰਾ ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ ਮੁੱਖ-ਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁੱਖ-ਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ.

**ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ.**, ਰਸਮੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ **ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਆਫ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ/ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ** ਜਾਂ **ਡੀ.ਸੀ.**, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 16 ਜੁਲਾਈ 1790 ਨੂੰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਧਾਰਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਪੋਟੋਮੈਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੇਠਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਡੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਭਾਵ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕ ਆਫ ਕੋਲੰਬੀਆ ਹੈ। ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਡੀ ਰਾਜ ਹਨ।
## ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਵਾਂ
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ, ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਦ, ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਲ, ਲਿੰਕਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰ ਸਪੇਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਜ਼ੋਆਲੋਜੀਕਲ ਪਾਰਕ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਦਾ ਸਮਿੱਥਸੋਨੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਜ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੋਟੋਮਿਕ ਦਰਿਆ ’ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਭਗ ਛੇ ਲੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ ਵਾੲ੍ਹੀਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 132 ਕਮਰੇ ਅਤੇ 32 ਬਾਥਰੂਮ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਬਦ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਲਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਗਰੀ ਟਿਕਾਣਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਚੀਬੱਧ ਅਬਾਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਾਂ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ। ਹਰੇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਅੰਕੜਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਜੋਜ਼ਿਫ ਕੋਨਰਾਡ

**ਜੋਜ਼ਫ਼ ਕੋਨਰਾਡ** (ਜਨਮ ਸਮੇਂ: ਜੋਜ਼ਫ਼ ਥਿਓਡਰ ਕੋਨਰਾਡ ‪ਨਾਲੇਜ਼ ਕਰਜੀਨੀਓਵਸਕੀ; 3 ਦਸੰਬਰ 1857 – 3 ਅਗਸਤ 1924) ਪੋਲਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗਲਪ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। 1886 ਵਿੱਚ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਐਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੋਲ ਸਮਝਦਾ ਸੀ,ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਵ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜੋੜੇ ਜਾਣ ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੋਨਰਾਡ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਾਵਲਕਾਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਅਲਮੇਅਰ'ਜ ਫੌਲੀ (1895)
*ਐਨ ਆਊਟਕਾਸਟ ਆਫ਼ ਦ ਆਈਲੈਂਡਜ (1896)
*ਦ ਲੈਗੂਨ (1896)
*ਐਨ ਆਊਟਪੋਸਟ ਆਫ਼ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ (1896)
*ਦ ਨੀਗਰ ਆਫ਼ ਦ ਨਾਰਸੀਸਸ (1897)
*ਯੂਥ (1898)
*ਹਰਟ ਆਫ਼ ਡਾਰਕਨੈਸ (1899)
*ਲਾਰਡ ਜਿਮ (1900)
*ਐਮੀ ਫੋਸਟਰ (1901) (1902)
* ਦ ਐਂਡ ਆਫ਼ ਦ ਟੇਥਰ (1902)
*ਨੋਸਤਰੋਮੋ'' (1904)
*ਦ ਸੀਕਰਟ ਏਜੰਟ
*ਦ ਸੀਕਰਟ ਸ਼ੇਅਰਰ (1909)
*ਅੰਦਰ ਵੈਸਟਰਨ ਆਈਜ (1911)
*ਵਿਕਟਰੀ (1915)

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਜੰਗ ਤੇ ਅਮਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਜੁਲੀਅਨ ਕਲੰਡਰ

ਜੁਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖੀ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ ਦੀਆਂ ਗਣਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਗੈਈਉਸ ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਦੁਆਰਾ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 365 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 366 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

ਜੁਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ 1582 ਵਿੱਚ ਗਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਬਿਹਤਰ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੁਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਕਈ ਚਰਚੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੰਡਰ
ਅਛੂਤਾ ਮੈਨਨ

**ਸੀ ਅਛੂਤਾ ਮੈਨਨ** (13 ਜਨਵਰੀ 1913 - 16 ਅਗਸਤ 1991) ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 1 ਨਵੰਬਰ 1969 ਤੋਂ 1 ਅਗਸਤ 1970 ਅਤੇ ਦੂਜਾ, 4 ਅਕਤੂਬਰ 1970 ਤੋਂ 25 ਮਾਰਚ 1977। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ, ਉਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰਿਕ ਸਕੂਲ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀ ਏ ਹਿਸਾਬ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂੱਜੇ ਰੈਂਕ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਕਨੂੰਨ ਓਲਡ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਰੈਂਕ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਕਨੂੰਨ ਲਈ ਬਾਸ਼ਿਆਮ ਆਇੰਗਰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

ਤਰਿਸ਼ੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖਿਪਤ ਅਰਸੇ ਦੇ ਲਈ ਕਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਕਰ ਵਜੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 1935 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ, ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤਰਿਸ਼ੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ। ਹੋਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਛੂਤਾ ਮੈਨਨ ਕੋਚੀਨ ਰਾਜ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। ਸੰਨ 1942 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕੋਚੀਨ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, ਤਰਾਵਣਕੋਰ ਕੋਚੀਨ ਸਟੇਟ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਕਪਾ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸਾਂਤੀਆਗੋ

**ਸਾਂਤਿਆਗੋ**, ਰਸਮੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ **ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਦੇ ਚਿਲੇ** , ਚਿਲੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ੫੨੦ ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਲਾਸ ਵੇਗਸ

**ਲਾਸ ਵੇਗਸ**, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਵਾਡਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਲਾਰਕ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਕਾਊਂਟੀ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਜੂਏਬਾਜ਼ੀ, ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਲਜ਼ੀਜ਼ ਭੋਜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤਫ਼ਰੀਹਖ਼ਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜ-ਮੇਲਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕੱਤਰਤ ਜ਼ੂਏਖ਼ਾਨੇ-ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਦਿਲ-ਪਰਚਾਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 583,756 ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ 31ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਲਾਸ ਵੇਗਸ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ 2010 ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ 1,951,269 ਸੀ।
1905 ਵਿੱਚ ਸ‍ਥਾਪਿਤ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਨੂੰ 1911 ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਕਿ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ (19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਜਾ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਸੀ)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵਾਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਸ ਵੇਗਸ
ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ

*ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਸ਼ੇਖ ਮਹਿਬੂਬ-ਏ-ਇਲਾਹੀ, ਹਜਰਤ ਖਵਾਜਾ ਸ਼ੇਖ ਸਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਆਰ ਏ* (1238 - 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1325)  (ਉਰਦੂ: حضرت شیخ خواجہ سید محمد نظام الدین اولیاء), ਹਜਰਤ ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। 
## ਜੀਵਨ
ਹਜਰਤ ਖਵਾਜਾ ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 1238 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਦਾਯੂੰਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਅਹਮਦ ਬਦਾਇਨੀ, ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ, ਬੀਬੀ ਜੁਲੈਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਚਰਚਾ ਆਈਨ-ਇ-ਅਕਬਰੀ, ਇੱਕ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਨੌਂ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ।.

1269 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ 20 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਅਜੋਧਨ (ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਪਾਕਪਟਨ ਸ਼ਰੀਫ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ) ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਫਰੀੱਦੁੱਦੀਨ ਸ਼ੱਕਰਗੰਜ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ ਨੇ ਅਜੋਧਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੂਫੀ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਰਮਜਾਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜੋਧਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਜੋਧਨ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਰਿਸ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਉੱਥੋਂ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ।

ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੋਲ, ਗਿਆਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਗਿਆਸਪੁਰ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੋਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੌਲੇ ਰੱਪੇ ਅਤੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ “ਖਾਨਕਾਹ” ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, “ਖਾਨਕਾਹ” ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਚਾਹੇ ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਦੀ ਭੀੜ ਜਮਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਉਚਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਮੋਹੰਮਦ ਚਿਰਾਗ-ਏ-ਦਿੱਲੀ ,ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਚਿਰਾਗ ਦੇਹਲਵੀ ਅਤੇ “ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ” ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ, ਖਿਆਲ/ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ।

ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 3 ਅਪਰੈਲ 1325 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ, ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ ਦਰਗਾਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿਸ਼ਤੀ ਸੰਪਰਦਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਮਨੋਕਥਾ

[thumb|310px| ਇਤਾਲਵੀ ਲੇਖਕ '*[ਜਿਓਵਾਨੀ ਬੋਕਾਸੀਓ|ਬੋਕਾਸੀਓ ਦੀ *ਡੈਕਾਮਾਰੋਨ* ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਜਨੂੰ ਦੇ ਬਣਵਾਏ ਜਾਦੂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਚਿੱਤਰ - ਮਹਿਰਾਬਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਕੋਹਰਾ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਪਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਖੇੜਾ ਹੈ।** ਜਿਸ ਸ਼ਾਦੀਸੁਦਾ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਟਾਲਣ ਲਈ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ]]

**ਮਨੋਕਥਾ** ਜਾਂ **ਕਲਪਨਾ-ਕਥਾ*' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: fantasy, ਫੈਂਟਸੀ) ਕਥਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਲਾਟ, ਵਿਸ਼ੇ, ਜਾਂ ਸੈਟਿੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਢਲੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫੈਂਟਸੀ ਦੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹਨ - ਸਿਰਜਨਾਤਮਿਕ ਕਲਪਨਾ; ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਬੇਲਗਾਮ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮਨਘੜਤ ਵਸਤੂ, ਆਦਿ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਜਾਦੂ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪਾਤਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਧਕਾਲੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਰੂਪ