ਦਾਨ

thumb|239x239px|ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ  ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
alt=Buddhist Dana|thumb|ਬੋਧੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਦਾਨ (donation) ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਮਾਲਕੀ ਛੱਡਣਾ ਹੈ।
alt=Dana|thumb
**ਦਾਨ** (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: ਅੰਗਰੇਜੀ : (donation ) ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਰਤਾ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਕੁਝ ਦੇਣ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਜੈਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਦਾਨ ਉਦਾਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕਟ ਜਾਂ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਜਨਤਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦਾਨ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 
ਦਾਨ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: ) ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ(ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ) ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਪਾਕਾਰਾ (ਤ੍ਰਿਕਾਰਾ) ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਕੰਮ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ; ਦੱਖਣਾ (ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਰਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਫੀਸ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਿਕਸ਼ਾ () ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਭੀਖ।) ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਦਾਨ ਦੇਣਾ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਦਾਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਪਾਕਾਰ () ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਕੰਮ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ; ਦੱਖਣਾ () ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਰਾਸ਼ੀ (ਫੀਸ, शुल्क) ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਿਕਸ਼ਾ () ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਭੀਖ।

ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂ ਪਛਾਣੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[13]

ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਜਨਤਕ ਲਾਭ ਲਈ ਦਾਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਉਤਸਰਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ, ਸਕੂਲ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਖੂਹ ਬਣਾਉਣਾ, ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਸਹੂਲਤ ਬਣਾਉਣਾ, ਆਦਿ 'ਤੇ ਹੈ।[14]: 54–62

### ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ 
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਗਵੇਦ 'ਚ ਦਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਰਿਗਵੇਦ ਇਸ ਨੂੰ ਸਤਿਆ "ਸੱਚ" ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਜਨ ਵਿੱਚ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।: 653–655  ਇਹ 17.20 ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਸਾਤਵਿਕਮ (ਚੰਗਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸ਼ੁੱਧ) ਦਾਨ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 17.21 ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਰਜਸ (ਜਨੂੰਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ) ਦਾਨ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਬੇਰੁਖੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 17.22 ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਤਮਸ (ਅਗਿਆਨ, ਹਨੇਰਾ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ) ਦਾਨ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਲਤ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਅਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ(ਆਂ) ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ 17 ਵਿੱਚ, ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸਾਤਵਿਕਮ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਦਾਨ ਦਾ ਚੰਗਾ ਰੂਪ ਬਿਹਤਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਤਾਮਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।[4]: 634–661  ਹਿੰਦੂ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Learn three cardinal virtues — self restraint, charity and compassion for all life.|Brihadaranyaka Upanishad, V.ii.3|}}
Chandogya Upanishad, Book III, similarly, states that a virtuous life requires:  (asceticism),  (charity),  (straightforwardness),  (non-injury to all sentinent beings) and  (truthfulness).

ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਆਦਿ ਪਰਵ, ਅਧਿਆਇ 91 ਵਿੱਚ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਮਾਨਦਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।: 3–4  ਆਦਿ ਪਰਵ ਦੇ ਅਧਿਆਇ 87 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਨ ਪਰਵ, ਅਧਿਆਇ 194 ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, "ਨੀਚ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਅਸੱਤ ਨੂੰ ਸੱਚ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬੇਈਮਾਨੀ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ"।: 6  ਅਧਿਆਇ 58 ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਪਰਵ, ਜਨਤਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਹਨੇਰੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੀਵੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।[6] ਅਧਿਆਇ 58 ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜਨਤਕ ਬਗੀਚੇ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਅਜਨਬੀਆਂ ਨੂੰ ਫਲ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਦਾਨ ਦੇ ਗੁਣਕਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਤਿਰੂਕੁਰਾਲ, ਜੋ ਕਿ 200 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਅਤੇ 400 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਇ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰੀਆਂ ਕਲਾਸਿਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

### ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ 
ਦਾਨ ਨੂੰ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ, ਦਾਨਕੰਨਿਆਦਾਨ (कन्यादान) ਉਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਮ (ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜੀਵਨ), ਅਰਥ (ਧਨ) ਅਤੇ ਕਾਮ (ਪਿਆਰ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਲਾੜਾ ਲਾੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਦਾਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗੋਦਾਨਾ (ਗਊ ਦਾ ਦਾਨ),  ਭੂਦਾਨ (ਭੂਮੀ ਦਾ ਦਾਨ), ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਦਾਨ ਜਾਂ ਗਿਆਨਦਾਨ (ਵਿਦਿਆਦਾਨ, ਗਿਆਨਦਾਨ): ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ, ਔਸ਼ਧਾਨ: ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦਾ ਦਾਨ (ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰ, ਅਭਯਾਦਨਾ), ਅਭਯਾਦਨਾ; ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ (ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੱਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ), ਅਤੇ ਅੰਨਦਾਨ: ਗਰੀਬਾਂ, ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ।

### ਦਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੇਕ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਖਤਾਂ ਅਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੱਟ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਨ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ-ਆਦਰਸ਼ਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਦਰਭ ਹੈ।
: 196–197  ਕੋਹਲਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ [ਨਿਰਧਾਰਤ] ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਵਾਜ਼ੀ" ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਜਿੱਥੇ ਦਾਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।: 196–197

### ਇਤਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ 
ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਨੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ, ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ, ਆਪਣੀ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਣਿਆ-ਸ਼ਾਲਾਵਾਂ (ਚੰਗਿਆਈ, ਗੁਣ, ਦਾਨ ਦੇ ਘਰ) ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਟੱਕਾ (ਪੰਜਾਬ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੇ ਦੇਵ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਮੂਲਸਥਾਨਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਦੇਵ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਪੁਣਿਆਸਾਲਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ, ਦਰਜ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ, ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਇੰਨੇ ਆਮ ਸਨ, ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ, ਕਿ "[ਉਸ ਵਰਗੇ] ਯਾਤਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ।"

ਅਲ-ਬੀਰੂਨੀ, ਫਾਰਸੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਜੋ ਲਗਭਗ 1017 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 16 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਰਿਹਾ, ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਠਹਿਰਨ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਉਨ੍ਹਾਂ (ਹਿੰਦੂਆਂ) ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।"

ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਖਰਚਣਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਸ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦਾਨ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਇਸ ਆਮਦਨ (ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਆਮ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਇੱਕ ਨੇਕ ਮਨ ਦੇ ਉਦਾਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ, ਤੀਜਾ ਦਾਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ।

— ਅਬੂ ਰੇਹਾਨ ਅਲ-ਬੀਰੂਨੀ, ਤਾਰੀਖ਼ ਅਲ-ਹਿੰਦ, 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ

ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਰਟਨ ਸਟਾਈਨ[33] ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਮੰਦਰਾਂ ਨੇ ਚੋਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਈਸਵੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਤੋਂ ਦਾਨ (ਮੇਲਵਰਮ) ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਿਰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੁਧਾਰ ਵਰਗੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਬੁੱਧ ਧਰਮ 
[thumb|250x250px|ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਲਹਾਸਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ [ਭਿਖਸ਼ੂ ਜਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। 1993]]
ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ ਦਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਮੱਠ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਧੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿਚ, ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਦਲਣ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਜੈਨ ਧਰਮ 
ਦਾਨ, ਮਿਤਕਸਾਰ ਅਤੇ ਵਾਹਨੀ ਪੁਰਾਣ ਵਰਗੇ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਰਤੱਵ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦਇਆ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭੌਤਿਕ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: ਅਹਾਰ-ਦਾਨ (ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ), ਔਸਧ-ਦਾਨ (ਦਵਾਈ ਦਾ ਦਾਨ), ਗਿਆਨ-ਦਾਨ (ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਨ) ਅਤੇ ਅਭਿਆ-ਦਾਨ (ਡਰ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣਾ, ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਣਾ)ਆਦਿ।

## ਸਿੱਖ ਧਰਮ 
ਦਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੰਡ ਛਕੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਫਰਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਤੱਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਲੋਕ ਭਲਾਈ
* ਗੁਣ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ 
* 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼