ਪੰਡਿਤ ਮੋਤੀਰਾਮ ਪੰਡਿਤ ਮਨੀਰਾਮ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ

**ਪੰਡਿਤ ਮੋਤੀਰਾਮ ਪੰਡਿਤ ਮਨੀਰਾਮ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਗਮ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ ਪੰ. ਜਸਰਾਜ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ (ਦੋਵੇਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ) ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਸਰਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਰਸੀ ਅਤੇ ਜਸਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਉਸਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਮਨੀਰਾਮ, ਜਿਸਦੀ 1986 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਂਦੇ ਸਨ। ਪੰਡਿਤ  ਜਸਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
[thumb| 2007 ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ [ਜਸਰਾਜ]]
ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਸਰਾਜ ਦੁਆਰਾ 1972 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ,ਕਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਮੋਤੀਰਾਮ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਇੱਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਹਾਦਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ 'ਚ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।  ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ ਦੇ  ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 1934 ਵਿੱਚ ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਮੋਤੀਰਾਮ ਅਤੇ ਮਨੀਰਾਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਇਕ ਸਨ ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸਨ।  ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1972 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ, CIEFL, ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਾਲਜ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2009 ਤੋਂ ਇਹ ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ। ਦੁਰਗਾ ਜਸਰਾਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਦਾ ਆਯੋਜਨ 29 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 1 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਇਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ `ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ 'ਆਈਡੀਆ ਜਲਸਾ' ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਇਸ ਵਾਰ ਮੇਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ। 

## 2017 ਤਿਉਹਾਰ 
thumb| ਜਸਰਾਜ 45ਵੇਂ ਪੰਡਿਤ ਮੋਤੀਰਾਮ ਪੰਡਿਤ ਮਨੀਰਾਮ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਗਮ, ਸੀ.ਸੀ.ਆਰ.ਟੀ., ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ। 1ਲਾ ਦਿਨ।
ਸਵਰ ਸ਼ਰਮਾ - ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤਕਾਹਿਰੋ ਅਰਾਈ - ਸੰਤੂਰ ਜਸਰਾਜ - ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ
thumb| ਤਾਕਾਹਿਰੋ ਅਰਾਈ 45ਵੇਂ ਪੰਡਿਤ ਮੋਤੀਰਾਮ ਪੰਡਿਤ ਮਨੀਰਾਮ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਗਮ, ਸੀਸੀਆਰਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਸੰਤੂਰ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ। 1ਲਾ ਦਿਨ।

## 2013 ਤਿਉਹਾਰ 
2013 ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਆਪਣੇ 41ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋਇਆ , 29 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਚੌਮਹਲਾ ਪਲੇਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

### ਦਿਨ 1 
* ਰਤਨ ਮੋਹਨ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਸਵਰ ਸ਼ਰਮਾ (ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ)
* ਪੁਸ਼ਪਿਤਾ ਮਿਸ਼ਰਾ (ਉੜੀਸੀ ਡਾਂਸ)
* ਐਲ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ (ਵਾਇਲਿਨ); ਸੰਜੀਵ ਅਭਯੰਕਰ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵੋਕਲ)

### ਦਿਨ 2 
* ਰਿੰਪਾ ਸਿਵਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ਵੰਤ (ਤਬਲਾ ਜੋੜੀ)
* ਸੰਗੀਤ ਮਾਰਤੰਡ ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ (ਵੋਕਲ)

### ਦਿਨ 3 
ਓਮਕਾਰ ਦਾਦਰਕਰ (ਵੋਕਲ) ਅਤੇ ਵਡਾਲੀ ਬ੍ਰਦਰਜ਼

## 2012 ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 
* ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਜੋਸ਼ੀ (ਪੰ. ਭੀਮਸੇਨ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਚੇਲੇ) ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰੋਦ ਵਾਦਨ
* ਅੰਕਿਤਾ ਜੋਸ਼ੀ (ਪੰ. ਜਸਰਾਜ ਦੀ ਚੇਲੀ) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬੋਂਗਨੇ (ਉਸਤਾਦ ਰਸ਼ੀਦ ਖਾਨ ਦੇ ਚੇਲੇ) ਦੁਆਰਾ ਜਸਰੰਗੀ ਜੁਗਲਬੰਦੀ
* Pt ਦੁਆਰਾ ਵੋਕਲ ਗਾਇਨ. ਜਸਰਾਜ
* ਰਣਜੀਤ ਰਜਵਾੜਾ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ, ਅਨੂਪ ਜਲੋਟਾ ਦੁਆਰਾ ਭਜਨ ਗਾਇਨ

## 2011 ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 
* ਸੰਜੀਵ ਅਭਯੰਕਰ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵੋਕਲ); ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ (ਬਾਂਸਰੀ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮੋਹਨ ਭੱਟ (ਮੋਹਨ ਵੀਣਾ)
* ਰਤਨ ਮੋਹਨ ਸ਼ਰਮਾ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵੋਕਲ); ਰਾਮਕੁਮਾਰ ਮਿਸ਼ਰਾ (ਤਬਲਾ ਸੋਲੋ); ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵੋਕਲ)
* ਭਾਸਕਰਨਾਥ (ਸ਼ਹਿਨਾਈ); ਗਾਰਗੀ ਦੱਤਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮੁਖਰਜੀ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵੋਕਲ ਜੁਗਲਬੰਦੀ); ਡਾ.ਜਸਪਿੰਦਰ ਨਰੂਲਾ (ਸੂਫੀ ਕੱਵਾਲੀ)

## 2010 ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 
ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ 29 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 1 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ 38ਵਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ

* ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਦੁਆਰਾ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ, ਮੰਜੂ ਮਹਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਨ  ਅਤੇ ਸੰਜੀਵ ਅਭਯੰਕਰ ਦਾ ਗਾਇਨ
* ਐਸ. ਆਕਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬੰਸਰੀ, ਪੰਡਿਤ ਅਨਿੰਦੋ ਚੈਟਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਤਬਲਾ  ਤੇ ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਦਾ ਵੋਕਲ ਕੰਸਰਟ
* ਅੰਕਿਤਾ ਜੋਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਵੋਕਲ, ਮਧੂਪ ਮੁਦਗਲ ਦੁਆਰਾ ਵੋਕਲ ਅਤੇ ਕਾਦਰੀ ਗੋਪਾਲਨਾਥ (ਸੈਕਸੋਫੋਨ) 

## ਪਿਛਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 
ਇਹ 27 ਅਤੇ 30 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵੋਕਲ), ਪੰਡਿਤ. ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ (ਸੰਤੂਰ), ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮੁਖਰਜੀ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵੋਕਲ), ਪੀ. ਉਲਹਾਸ ਕਸ਼ਾਲਕਰ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵੋਕਲ), ਕਲਾਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ( ਕਲਾਰੀਪਯੱਟੂ ), ਸੁਮਨ ਘੋਸ਼ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵੋਕਲ), ਮੁੰਨਵਰ ਮਾਸੂਮ (ਕਵਵਾਲੀ), ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ (ਬਾਂਸਰੀ), ਯੋਗੇਸ਼ ਸਮਸੀ (ਤਬਲਾ ਸੋਲੋ), ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਵੋਕਲ

### 2008 
ਇਹ 29 ਅਤੇ 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਿਰ ਖਾਨ (ਸਾਰੰਗੀ) ਅਤੇ ਸੁਧਾ ਰਗੁਨਾਥਨ (ਕਰਨਾਟਿਕ ਵੋਕਲ), ਨੀਲਾਦਰੀ ਕੁਮਾਰ (ਸਿਤਾਰ), ਸੰਜੀਵ ਅਭਯੰਕਰ (ਵੋਕਲ), ਰਤਨ ਮੋਹਨ ਸ਼ਰਮਾ (ਵੋਕਲ) ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਬੋਸ (ਤਬਲਾ ਸੋਲੋ), ਹੇਮਾਂਗ ਮਹਿਤਾ (ਵੋਕਲ) ਅਤੇ ਐਨ. ਰਾਜਮ ਸ਼ਾਮਲ (ਵਾਇਲਿਨ), ਵਿਸ਼ਵ ਮੋਹਨ ਭੱਟ (ਮੋਹਨ ਵੀਨਾ)। ਮੇਲੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ ਨੇ ਅਪਣੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦਿੱਤੀ

### 2007 
ਜਸਰਾਜ, ਸ਼ਾਹਿਦ ਪਰਵੇਜ਼, ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ, ਗਾਇਕ ਪ੍ਰੀਤਮ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ, ਵਿਜੇ ਘਾਟ, ਅਜੇ ਪੋਹਣਕਰ, ਮੰਜਰੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ (ਸੂਫੀ ਕੱਥਕ) ਅਤੇ ਸੰਜੀਵ ਅਭਯੰਕਰ । ਮੇਲੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦੁਰਗਾ ਜਸਰਾਜ ਨੇ ਕੀਤੀ।

### 2006 
ਜਸਰਾਜ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦਿੱਤੀ।

### 2005 
ਨੀਲਾਦਰੀ ਕੁਮਾਰ (ਸਿਤਾਰ), ਤੌਫੀਕ ਕੁਰੈਸ਼ੀ (ਪਰਕਸ਼ਨ), ਦਿਨੇਸ਼ (ਕਾਂਗੋ), ਆਨੰਦ ਸ਼ਰਮਾ (ਕੀ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਵੋਕਲ, ਐਗਨੇਲੋ ਫਰਨਾਂਡਿਸ (ਕੀ ਬੋਰਡ) ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਘਾਟੇ (ਤਬਲਾ),  ਭਜਨ ਗਾਇਕ ਅਨੂਪ ਜਲੋਟਾ ਨੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।

### 2004 
ਹਰੀਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ, ਵਿੱਕੂ ਵਿਨਾਇਕਰਾਮ ਅਤੇ ਸੇਲਵਾ ਗਣੇਸ਼, ਯੂ. ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਜਸਰਾਜ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

### 2003 
ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਖਾਨ (ਸਰੋਦ), ਰਾਜਾ ਕਾਲੇ (ਵੋਕਲ), ਪਦਮਾ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ (ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ) ਅਤੇ ਐਲ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ।

## 2017 ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ 
thumb|45ਵੇਂ ਪੰਡਿਤ ਮੋਤੀਰਾਮ ਪੰਡਿਤ ਮਨੀਰਾਮ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ, ਸੀ. ਸੀ. ਆਰ. ਟੀ., ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜਸਰਾਜ। ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ।
ਸਵਰ ਸ਼ਰਮਾ-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ 

ਤਕਾਹੀਰੋ ਅਰਾਈ-ਸੰਤੂਰ

ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ-ਹਿੰਦੂਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸਿਕਲ
thumb|ਤਕਾਹੀਰੋ ਅਰਾਈ 45ਵੇਂ ਪੰਡਿਤ ਮੋਤੀਰਾਮ ਪੰਡਿਤ ਮਨੀਰਾਮ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ, ਸੀ. ਸੀ. ਆਰ. ਟੀ., ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਸੰਤੂਰ ਵਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ।

## ਹਵਾਲੇ