ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਧੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ (ਜੀ. ਐਮ. ਫ਼ਸਲਾਂ)

ਜੋਨੈਟਿਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧੀਆਂ ਫਸਲਾਂ (ਜੀ.ਐਮ.ਸੀ, **ਜੀ.ਐੱਮ. ਫਸਲਾਂ**, ਜਾਂ ਬਾਇਓਟੈਕ ਫਸਲਾਂ) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਉਹ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਡੀ.ਐਨ.ਏ ਜੀਨਟਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਢੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੌਦੇ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਗੁਣ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ। ਭੋਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੀੜਿਆਂ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਜਾਂ ਖਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਇਲਾਜਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਟਾਕਰਾ), ਜਾਂ ਫਸਲ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗੈਰ-ਭੋਜਨ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਏਜੰਟ, ਬਾਇਓਫਿਊਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਇਓਰੀਐਮਡੀਏਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

1991 ਅਤੇ 2015 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੀ.ਐੱਮ. ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਤਹਤ ਖੇਤਰ 100 ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ, 17,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (4.2 ਮਿਲੀਅਨ ਏਕੜ) ਤੋਂ 1,797,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (444 ਮਿਲੀਅਨ ਏਕੜ) ਤੱਕ। 2010 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਖੇਤੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ 10% ਜੀ.ਐਮ. ਫ਼ਸਲਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਢੰਗ 
thumb|ਪੌਦਿਆਂ (ਸੋਲਨਮ ਚਾਕੋਸੈਂਸ) ਐਂਜਰੋਬੈਕਟੀਰੀਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ 
ਜੈਨੇਟਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਬੰਦੂਕਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪੋਰਸ਼ਨ, ਮਾਈਕਿਨਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਐਗਰੋਬੈਕਟੇਰੀਅਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸੀਆਰਆਈਐਸਪੀਆਰ ਅਤੇ ਟੋਲੈਨ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਸੰਪਾਦਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਸੋਧਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
thumb|ਬੈਕਟੀਰੀਆ *Bacillus thuringiensis* ਤੋਂ ਇੱਕ ਜੀਨ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਨਿਕ ਮੱਕੀ

### ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਨਿਕ 
ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਨਿਕ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਮਿਲਿਤ ਜੀਨ ਉਸੇ ਰਾਜ (ਪੌਦਾ ਤੋਂ ਪੌਦੇ) ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਤੋਂ ਪੌਦਾ)। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸੰਮਿਲਿਤ ਡੀ.ਐਨ.ਏ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੋਧਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਟਰਾਂਸਜਨਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬੀ. ਥਰੂਨੀਜੀਨਸ, ਹਰੀਸ਼ਾਸਿਅਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਜੀਨਾਂ, ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਐਂਟੀਜੇਨਜ਼ ਤੋਂ ਰੋਣ ਵਾਲੇ ਪੋਰਨਿਕਸ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਅਥਾਰਿਟੀ (ਈਐਫਐਸਏ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜਨਿਕ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਇਰਲ ਜੈਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।

### ਸਿਸਜੇਨਿਕ *(Cisgenic) * 
*Cisgenic *ਪੌਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਬੰਧਤ ਜੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਜੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਪੌਦੇ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ *Cisgenic *ਸੋਧ ਪੌਦੇ ਜੋ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾਧਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਲੂ) ਦੁਆਰਾ ਕਰੌਸਬੋਡ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ, ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੀਜਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੌਦੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਨਿਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕੋ ਹੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

### ਉਪਜਾਕ *(Subgenic)* 
ਜੇਨੈਟਿਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਪਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੀਨ ਨਟਡਾਊਨ ਜਾਂ ਜੀਨ ਨਾਕ-ਆਉਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਜੀਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਪੌਦੇ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਣਾਵਟ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀ ਖੋਜਕਾਰ ਗਾਓ ਕਾਾਈਕਸਿਆ ਨੇ ਕਣਕ ਦੀ ਇੱਕ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪੇਟੈਂਟ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪਾਊਡਰਰੀ ਫ਼ਫ਼ੂੰਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਜੀਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਫਫ਼ੂੰਦੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਣਕ ਦੇ ਹੈਕਸਪਲੇਇਡ ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਜੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ। ਗਾਓ ਨੇ ਟੈਲੈਨਜ਼ ਅਤੇ ਸੀ ਆਰ ਐਸ ਪੀ ਆਰ ਜੀਨ ਐਡੀਟਿੰਗ ਟੂਲ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੀਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਜਾਂ ਬਦਲਣ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ। ਕੋਈ ਫੀਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸੀ.ਆਰ.ਆਈ.ਐਸ.ਪੀ.ਆਰ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਵੀ ਸਫੈਦ ਬਟਨ ਮਸ਼ਰੂਮ (ਐਗਰਿਕਸ ਬਿਸਪੋਰਸ) ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਫ਼ਸਲਾਂ 
### ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ