open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸੁੱਚੀ ਲਿਟ

ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਫ਼ ਵਸਤ ਨੂੰ ਸੁੱਚੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਿਟ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਨੂੰ ਸੁੱਚੀ ਲਿਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਇਕ ਸੁੱਚੀ ਲਿਟ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੱਟ ਕੇ ਕਿਸੇ ਲੁਕਵੀਂ ਥਾਂ ਲੁਕੋ ਕੇ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੋਈ ਮਾੜੇ ਟੂਣੇ ਦਾ ਜਾਂ ਬਦਰੂਹਾਂ (ਭੂਤ, ਚੁੜੇਲ) ਦਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਇਸ ਸੁੱਚੀ ਲਿਟ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਇਹ ਇਕ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਰਸਮ ਸੀ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ  ਅਜਿਹੇ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸੁੱਚੀ ਲਿਟ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ-ਪਰਹੇਜ

ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਚੰਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕਈ ਰੱਖਾ ਰੱਖਣ/ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਨਾ ਪਵੇ। ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਨੂੰ ਸੂਤ ਦੀ ਅੱਟੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਗਰੀਬ ਗੁਰਬੇ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗਰਭਵਤੀ ਨੂੰ ਸਲਵਾਰ ਦਾ ਨਾਲਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਵੀ ਮਨਾਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਰੱਖਾਂ ਰਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। 

ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਣਾ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇਕ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਗਰਭਵਤੀ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਇਕ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ। ਹੁਣ ਲਸ਼ ਪੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਸਾਇੰਸ ਨੇ ਧਰਤੀ, ਪਤਾਲ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਹੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮੈਕਬੁੱਕ ਏਅਰ

**ਮੈਕਬੁੱਕ ਏਅਰ** 2008 ਤੋਂ ਐਪਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਿਤ ਲੈਪਟਾਪ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨੀ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਤਲੀ, ਹਲਕਾ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ 13-ਇੰਚ ਜਾਂ 15-ਇੰਚ ਸਕ੍ਰੀਨ ਹੈ। ਮੈਕਬੁੱਕ ਏਅਰ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਉੱਚ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਮੈਕਬੁੱਕ ਪ੍ਰੋ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਮੈਕਬੁੱਕ ਲਾਈਨ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਐਪਲ ਦੀ ਐਂਟਰੀ-ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੋਟਬੁੱਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮੈਕਬੁੱਕ
* ਮੈਕਬੁੱਕ (12-ਇੰਚ)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* – official site

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਬੁੱਕ
ਹਲ ਦਾ ਵਿਆਹ

ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਹਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਹਲ ਨਾਲ ਵਾਹ ਕੇ ਅੰਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਮੀਨ ਦੀ ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਹਲ ਨੂੰ ਸੰਧੂਰ ਤੇ ਸੁਰਮੇ ਨਾਲ ਸਿੰਗਾਰ ਕੇ ਲਾੜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡਲੇ ਉੱਪਰ ਸੰਧੂਰ ਭੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾੜੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਾਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸੀ। ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸੀ। ਵਹਿਮੀ-ਭਰਮੀ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਜੇਹੀਆਂ ਤਰਕਹੀਨ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ । ਜਾਗਰਤ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਹਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸਿਰ ਗੁੰਦਣਾ

ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਇਕ ਗੁੱਛੇ ਨੂੰ ਜਦ ਇਕ ਥਾਂ ਗੁੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੀਢੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੀਢੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਗੁੱਤ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮੀਢੀਆਂ ਤੇ ਗੁੱਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੀਢੀਆਂ ਤੇ ਸਿਰ ਜਿਆਦਾ ਕੁੜੀਆਂ, ਬਹੂਆਂ ਸਿਰ ਗੁੰਦਣਾ ਦਾ ਗੁੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਈ ਜਾਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰ ਗੁੰਦਣਾ, ਕੱਟਣਾ, ਨਹੁੰ ਕੱਟਣਾ, ਆਪਣੇ ਜਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਠਾਂ ਦੇਣਾ ਆਦਿ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਨੈਣਾਂ ਦਾ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ, ਕੁੜੀਆਂ, ਮੁਟਿਆਰਾਂ, ਬਹੂਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਾਹੁਣ ਤੇ ਗੁੰਦਣ ਵਿਚ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਕੁੜੀ ਮੁੰਡ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕੰਘੀ, ਡੋਰੀ ਤੇ ਲੋਗੜੀ ਦਾ ਧਾਗਾ ਫੜਾ ਕੇ ਨਾਈਆਂ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਨੈਣਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੀਢੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਸਿਰ ਗੁੰਦ ਕੇ ਡੋਰੀ ਪਾ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਵੀ ਕੁਝ ਮੀਢੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਜੂੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵੇਰ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗੁੱਤ ਤੇ ਜੂੜਾ 8/10 ਦਿਨ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਨਵੀਆਂ ਬਹੂਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਪਰ ਸੱਗੀ ਫੁੱਲ ਵੀ ਨੈਣਾਂ ਗੁੰਦਦੀਆਂ ਸਨ।

ਹੁਣ ਸਿਰ ਗੁੰਦਣ ਦਾ, ਮੀਢੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਗੁੰਦਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਿਲਕੁਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾ ਹੀ ਨੈਣਾਂ ਹੁਣ ਸਿਰ ਗੁੰਦਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਗੀ ਫੁੱਲ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੁਣ ਰਿਵਾਜ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੱਗੀ ਫੁੱਲ 

= ਹਵਾਲੇ =

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸਿਲਾ ਚੁਗਣਾ

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਵਾਢੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹਾੜੀ ਦੀ ਵਾਢੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕਣਕ, ਜੌਂ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿੜੀ ਚੁੜੰਗਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬੱਲੀਆਂ ਚੁਗਣ ਨੂੰ ਸਿਲਾ ਚੁਗਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ/ਹਨ। ਗਰੀਬ-ਗੁਰਬੇ ਸਿਲਾ ਚੁਗ ਕੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਕਣਕ, ਜੌਂ ਦੀ ਵਾਢੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਸਲਾਂ ਹੁਣ ਕੰਬਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਣਕ, ਜੌਂ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਜੋ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਉਹ ਕੰਬਾਈਨਾਂ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਥੱਲੇ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਟਰਾਲੀ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਥੱਲੇ ਆ ਕੇ ਮਸਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਦ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਬੱਲੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਸਿਲਾ ਚੁੱਗਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

= ਹਵਾਲੇ =

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਤੇ ਦੇਖੋ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਹਥੌਲਾ ਕਰਾਉਣਾ

ਹੱਥ ਹੌਲਾ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹਥੌਲਾ ਕਰਾਉਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤੀ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹਥੌਲਾ ਕਰਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਥੌਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਆਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਥੌਲਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿੰਮ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਆਣਾ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕੇ ਨਿੰਮ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਮਰੀਜ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਬੋਲੇ ਜਿਹੇ ਲਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਹਥੌਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮਰੀਜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕੇ ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੁਪੇ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।ਕਈ ਸਿਆਣ ਮੁਫ਼ਤ ਦੀ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਕਈ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਬਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਤੇ ਜਾਗਰਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਮਰੀਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥੌਲਾ ਕਰਾਉਣ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਹੋਇਆ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਸੂਝਵਾਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਹਥੌਲਾ ਕਰਾ ਕੇ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਾਉਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ

ਸੂਰਜ ਇਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਗਰਮ ਗੋਲਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਧਰਤੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਦਿਨ, ਰਾਤ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਰਕੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜੀਵਨ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੂਝ ਘੱਟ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਹਰ ਜਾਨਦਾਰ ਤੇ ਬੇਜਾਨ ਵਸਤੂ ਦੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਭ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਤਹਿਤ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ/ਕੁੰਡ ਬਣ ਗਏ। ਸੁਨਾਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ/ਕੁੰਡ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਰੂਹ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਹ ਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਦਰੂਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਧ ਦੰਦੀਆਂ ਜਦ ਉਖੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਉਖੜੇ ਦੰਦ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਨੂੰ ਸਿੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ-ਸੂਰਜਾ ਸੂਰਜਾ ! 

ਪੁਰਾਣਾ ਦੰਦ ਲੈ ਜਾ, 

ਨਵਾਂ ਦੰਦ ਦੇ ਜਾ।ਸੂਰਜ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦੰਦ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਸਾਇੰਸ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵੀਂ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਹੁਣ ਛੱਡੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

#### ਸੁਰਜਹੀ ਪੂਜਾ 
ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ, ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਗਨ ਜਾਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵਰਤ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤਪਨ (ਸ਼ਰਾਬ) ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਦਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਸਦਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ-ਪਰਹੇਜ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕੱਚੀ ਰਸੋਈ

ਕੱਚੀ ਰਸੋਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਜੇ ਰਿੰਨ੍ਹੀਆਂ, ਤਲੀਆਂ ਤੇ ਪਕਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਕੱਚੀਆਂ ਸਬਜੀਆਂ, ਦਾਲਾਂ, ਆਟਾ, ਦੁੱਧ, ਘਿਉ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕੱਚੀ ਰਸੋਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੱਚੀ ਰਸੋਈ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਘਿਉ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅੱਗ ਤੇ ਰਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਤਲਿਆ ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪੱਕੀ ਰਸੋਈ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੱਚੀ ਰਸੋਈ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਚੂਹੜੇ, ਚਮਾਰ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੱਥ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਭਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੱਚੀ ਰਸੋਈ ਦੀਆਂ ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਜਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੂਹੜੇ, ਚਮਾਰ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪੱਕੀ ਰਸੋਈ ਨੂੰ ਚੂਹੜੇ, ਚਮਾਰ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੱਥ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪੱਕੀ ਰਸੋਈ ਨੂੰ ਭਿੱਟਿਆ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੁਰਮਾਨ ਸਾਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ, ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਣ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਇਹ ਫਰਮਾਨ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਰਮਾਨ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ, ਸੁਵਿਧਾ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੱਚੀ ਰਸੋਈ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਿੱਟਿਆ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ। ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਰਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਿੰਤੂ-ਪ੍ਰੰਤੂ ਦੇ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

ਲੋਕ ਹੁਣ ਪੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।ਅੱਜ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਅੱਜ ਦੇ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਨਵੀਂ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੱਚੀ/ਪੱਕੀ ਰਸੋਈ ਦੀ ਭਿੱਟ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਕੌੜੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਰਸਮ

ਸੁਆਦ ਵਿਚ ਜੋ ਕੌੜੀ ਹੋਵੇ, ਕੁੱੜਤਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੌੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁੰਨੇ ਹੋਏ ਆਟੇ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਸੇਕ ਤੇ ਬਣਾਈ ਗੋਲ ਟਿੱਕੀ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੌੜੀ ਰੋਟੀ ਉਹ ਰੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਆਦ ਵਿਚ ਕੌੜੀ/ਕੁੜੱਤਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਏਥੇ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕੌੜੀ ਰੋਟੀ ਉਸ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਜੋ ਰੋਟੀ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਪਰਿਵਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੋਟੀ ਕੌੜੀ ਰੋਟੀ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੌਤ ਦੇ ਸੋਗ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਖਾਣਾ ਸੁਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੀਣਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਕੌੜੀ ਰੋਟੀ ਭੇਜਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਚੱਲਿਆ।

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁੱਖ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰੀਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਕੌੜੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਆਮ ਸੀ। ਹੁਣ ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਜਿਹਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਜਾਂ ਆਪ ਹੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੀ ਇਹ ਕੌੜੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਹੁਣ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਘੱਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਹੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ

ਇਕ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ, ਵਿਚ ਨੇਚਾ (ਹੁੱਕੇ ਦੀ ਨੜੀ) ਪਾ ਕੇ, ਚਿਲਮ ਵਿਚ ਤਮਾਕੂ ਭਰ ਕੇ, ਨੇਚੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜੋ ਤਮਾਕੂ(ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁੰਬਾਕੂ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੁੱਕਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਹੁੱਕੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹੁੱਕਾ ਜਿਆਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਪੀਂਦੇ ਸਨ/ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਿਆਂ, ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ, ਨਵਾਬਾਂ ਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਹੁੱਕੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁੱਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੜੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀਰੇ, ਮੋਤੀ, ਰਤਨ ਜੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਤਮਾਕੂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੀ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਹੁੱਕੇ ਦਾਜ ਵਿਚ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁੱਕਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ। ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ। ਰੁੱਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਬਦਲਣ ਤੇ ਚਿਲਮ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਤਮਾਕੂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੁੱਕਾ ਤਾਜਾ ਕਰਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਜਿਆਦਾ ਹੁੱਕਾ ਪੀਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ 80/90 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੱਕਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁੱਕਾ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਤਮਾਕੂ ਪੀਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਲੋਕੀ ਹੁੱਕਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕੰਜਰੀ ਨਚਾਉਣਾ

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਛੋਪ ਪਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿੰਞਣ ਕੱਤਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੰਜਰੀ ਨਚਾਉਣ ਦੀ ਇਕ ਖੇਡ ਵੀ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਪਾਇਆ ਛੋਪ ਸਾਰਾ ਕੱਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਕੱਤਣ ਤੋਂ ਵਿਹਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਵਿਹਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਖੇਡ ਖੇਡਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਕ ਪੂਣੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਪੂਣੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿਚ ਭਿਉਂਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਜਲਦੀ ਪੂਣੀ ਨੂੰ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਸੇ ਇਕ ਕੁੜੀ ਵੱਲ ਜਲਦੀ ਪੂਣੀ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੂਣੀ ਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਹੀ ਕੰਜਰੀ ਨਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਡ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਹੁਣ ਚਰਖ਼ਾ ਹੀ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਮੁਟਿਆਰ ਕੱਤਦੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿੰਞਣ ਤਾਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਹੁਣ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਕੰਜਰੀ ਨਚਾਉਣ ਦੀ ਖੇਡ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਲੜਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਕਪਾਹ ਫੁੜਕਣਾ

ਕਪਾਹ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਚੁਗਣ ਸਮੇਂ ਚੌਲਾ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕਰ ਪਾ ਕੇ ਕਪਾਹ ਚੁਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀਆਂ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਫੁਰਕੜੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿੰਨੇ ਜਿਆਦਾ ਫੁਰਕੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਉਨ੍ਹੀ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਕਪਾਹ ਖਿੜੇਗੀ। ਇਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਕਪਾਹ ਫੁੜਕਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਖੇਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਿਆਰੇ ਦੇ ਇਕ ਬੂਟੇ ਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਪਾਹ ਦੇ ਟੀਂਡੇ ਖਿੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੂਟੇ ਉੱਪਰ ਦੂਜੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋੜ ਕੇ ਟੰਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਫੁੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਕੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੂਟੇ ਵੀ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਪਾਹ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਜਾਣ।

ਇਹ ਇਕ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਰਸਮ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਤਰਕ ਦਾ ਜਮਾਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਰਸਮ ਕਪਾਹ, ਨਰਮਾ ਚੁਗਣ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਖੜ੍ਹਾ ਸਿਆਪਾ

ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਣ ਪਿੱਟਣ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸਿਆਪਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੜ੍ਹਾ ਸਿਆਪਾ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਰੋਂਦੀਆਂ ਤੇ ਪਿੱਟਦੀਆਂ ਸਨ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮਕਾਣ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਚਾਲੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਨੈਣ/ਮਰਾਸਣ ਜਾਂ ਮਕਾਣ ਵਿਚ ਆਈ ਨੈਣ/ਮਰਾਸਣ ਖੜ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੁਹਰੇ ਨੈਣ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਅਲਾਪਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਤਾਲ ਵਿਚ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਿਆਪਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੁਹੱਥੜ ਪੱਟਾਂ ਤੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਦੁਹੱਥੜ ਪੁੜਪੁੜੀਆਂ ਤੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸਿਆਪਾ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਸਿਆਪਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਤੇਜ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਉਸ ਤੋਂ ਤੇਜ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਸਿਆਪਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਆਪਾ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸਿਆਪਾ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿਆਪੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਧੀਮੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਿਆਪਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਖੜ੍ਹਾ ਸਿਆਪਾ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਖੂਹ ਦੀ ਪੂਜਾ

ਧਰਤੀ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਡੂੰਘੇ ਪੱਟੇ ਟੋਏ ਨੂੰ ਖੂਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਟੋਏ ਵਿਚ ਪੱਕੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਚਿਣਾਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਖੂਹ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਖੂਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਟੋਏ ਵਿਚ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਚਿਣਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਖੂਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਸਾਧਨ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਜੀਵਨ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਭਵ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੁਣ ਹੈ। ਏਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ- ਪਹਿਲਾ ਪਾਣੀ ਜੀਉ ਹੈ 

ਜਿਤ ਹਰਿਆ ਸਭੁ ਕੋਇਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਖੂਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇਕ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕੀਵੇਂ (21) ਦਿਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਰੀਕੇਵਾਲੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਜੱਚਾ ਤੇ ਬੱਚਾ ਨੂੰ ਖੂਹ ਉੱਪਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੂਹ ਦੀ ਮੌਣ ਕੋਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗਊ ਦੇ ਗੋਹੇ ਤੇ ਮਿਟੀ ਨਾਲ ਲਿੱਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਘਰੋਂ ਕੂੰਡੇ ਵਿਚ ਪਾਥੀਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਲਿੱਪੀ ਹੋਈ ਥਾਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉੱਪਰ ਘਿਉ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੱਚਾ ਤੇ ਬੱਚਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਸਨ। ਜੱਚਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਭਰਦੀ ਸੀ। ਖੂਹ ਤੇ ਆਈਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਬਲੇ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੱਕਲੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸੀ ਖੂਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰਸਮ।

ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਖੂਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਪੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਖੂਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਖੂਹ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਪੌਂਪੇਈ ਸ਼ੋਅ

thumb|ਪੋਮਪੇਈ ਸ਼ੋਅ: ਕਾਮੁਕ ਕਲਾ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ
ਪੌਂਪੇਈ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪਾਰਕ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸ਼ੋਅ ਹੈ।

ਪੌਂਪੇਈ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗਾਬਰੀਏਲੇ ਜ਼ੁਚਟ੍ਰੀਜ਼ੇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਲਿੰਗਕਤਾ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਜਾਂ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਪੌਂਪੇਈ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਅਸੀਂ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਹ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਅਕਸਰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਿਣਾਉਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਰੋਮ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ, ਰੋਮ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੌਂਪੇਈ ਵਿੱਚ, ਯੋਧੇ ਲੋਕ ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਗ੍ਰੀਕ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਨਗਨਤਾ ਨੂੰ ਸੰਜੀਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਾਮੁਕ ਚਿੱਤਰਣ ਯੂਨਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਤੱਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੋਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪੋਂਪੇਈ

## ਹਵਾਲੇ
ਖੀਰ ਚਟਾਈ

ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਰਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਖੀਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਖੀਰ ਵਿਚ ਮਿੱਠੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੱਕਰ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਦੇਸੀ ਖੰਡ/ਚੀਨੀ ਪਾਈ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਖੀਰ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਤਸਮਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੰਗਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੀਰ ਬਣਾ ਕੇ ਬੱਚ ਦੀ ਜੀਭ ਉੱਪਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਖੀਰ ਚਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਭਾਵ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚ ਨੂੰ ਬੜੀ ਜਿਹੀ ਖੀਰ ਖਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਹੀ ਖੀਰ ਚਟਾਈ ਦੀ ਰਸਮ ਰਹਿੰਦ ਹਨ। ਖੀਰ ਇਕ ਅਜੇਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਛੇਤੀ ਹਜ਼ਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਡ ਚਟਾਈ ਦੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਾਣ ਪਦਾਰਥ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਖੀਰ ਚਟਾਈ ਦੀ ਰਸਮ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਯਾਸਮੀਨ ਇਸਮਾਈਲ

**ਯਾਸਮੀਨ ਇਸਮਾਈਲ** (28 ਮਾਰਚ 1950, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ-18 ਜਨਵਰੀ 2002, ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੀ. ਟੀ. ਵੀ. ਡਰਾਮਾ ਤਨਹਾਈਆਂ (1985) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1950 ਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਯਾਸਮੀਨ ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਫੌਜ ਦੇ ਕਰਨਲ, ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਹੋਮ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ 1971 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕਰਾਚੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਪੀ. ਟੀ. ਵੀ. ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਥੀਏਟਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 1980 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਪਸ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਕਰਾਚੀ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ 24 ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਇਮਰਾਨ ਅਸਲਮ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ। ਰਮਜ਼ਾਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਨਾਟਕ, ਓਸਾਮਾ ਹੋ ਤੋ ਸਮਾਨੀ ਆਈ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਸਲਮ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਸਮਾਈਲ 1980 ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਪ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਮਲ ਇਸਮਾਈਲ, ਇੱਕ 22 ਸਾਲ ਦਾ ਉੱਦਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਸਿੰਧੂ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਤਾਰਿਕ ਇਸਮਾਈਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵੰਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ।

## ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ 
5 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੂਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਮਾਈਲ ਦੀ 18 ਜਨਵਰੀ 2002 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਫ਼ਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਡ਼ੀਵਾਰ 
* *ਸ਼ੇਸ਼ੇ ਆਦਮੀ*
* *ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਹੈਦਰ ਰਸ਼ੀਦ ਮਿਨਹਾਸ ਸ਼ਹੀਦ*
* *ਅੰਧੇਰਾ ਉਜਾਲਾ*
* *ਆਨਾ*
* *ਸੂਰਜ ਕਰੋ*
* ਤਨਹਾਈਆਂ (1985) (ਪੀ. ਟੀ. ਵੀ.) 
* *ਦੇਸ ਪਰਦੇਸ*
* *ਤਪਿਸ਼*
* *ਘਰ ਦੱਫਤਰ ਔਰ ਹਮ*
* *ਅਜੈਬ ਖਾਨਾ*
* *ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਥੀਏਟਰ*
* *ਲਬੈਕ ਲਬੈਕ*
* *ਪਰਿਵਾਰ 93*
* *ਪੰਚਵਨ ਮੌਸਮ*
* '''ਕਭੀ ਪ੍ਯਾਰ ਮੈਂ'*
* *ਜ਼ਾਰਾ ਸੀ ਬਡਗੁਮਾਨੀ*

### ਫ਼ਿਲਮ 
* *ਦੀਵਾਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕੇ''

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਜਹਾਨ ਆਰਾ

**ਜਹਾਨ ਆਰਾ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਟਾਲਿਸਟ ਲੈਬਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟਾਰਟਅਪ ਐਕਸਲੇਟਰ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਗੂਗਲ ਅਤੇ ਸੈਮਸੰਗ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਇੱਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇਨਕਿਊਬੇਟਰ ਦੀ ਵੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਈ.ਟੀ. ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਆਈ.ਟੀ. ਬੋਰਡ, ਕੇਂਦਰੀ ਡਿਪਾਜ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਆਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰੋਜ਼ਰੀ ਹਿਲ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੇ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗਲਫ ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਹੈਡਵੇ ਮੀਡੀਆ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।

## ਮਾਨਤਾ 
2016 ਵਿੱਚ, ਆਰਾ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਉੱਦਮਤਾ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੰਨ 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤਮਘਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗਊ ਪੁੰਨ ਕਰਨਾ

ਗਊ ਇਕ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਸ਼ੂ ਹੈ।ਪੁੰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦਾਨ ਕਰਨਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਸਤ ਮੁਫਤ ਦੇਣੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਊ ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ, ਰਸਮ ਨੂੰ ਗਊ ਪੁੰਨ ਕਰਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਊ ਪੁੰਨ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਉਸ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਪੰਡਤ ਲੜਕੀ ਦੇ ਫੇਰੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਆਦਾ ਗਊ ਪੁੰਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦ ਕੋਈ ਜਿਆਦਾ ਉਮਰ ਦਾ ਅਮੀਰ ਬੰਦਾ ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਬੰਦੇ ਦੀ ਗਊ ਦੀ ਪੂਛ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਵਾ ਕੇ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਪੁੰਨ  ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗਊ ਪੁੰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਪੰਡਤ ਦੱਸਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ "ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਵਿਚੋਂ ਜਮ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗਊ ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਊ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਫੜਾ ਕੇ ਬੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇਗੀ।ਮਥਿਆਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਉਹ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪੀ ਜੀਵ ਲਈ ਜਮਪੁਰੀ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਮ ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਇਜਾਰੇਦਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਆਮ ਬੰਦਿਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਗਊ ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਢਕਵੰਜ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਢੋਂਗ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਾਖੰਡ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਲੋਕ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਅਜੇਹੇ ਪਾਖੰਡਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਗਊ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਅਮਰ ਮਹਿਲ

**ਅਮਰ ਮਹਿਲ** ਮਹਿਲ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਮਰ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਡੋਗਰਾ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਮਹਿਲ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸ਼ੇਟੌ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਕਰਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਹਰੀ-ਤਾਰਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 120 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਖਤ, ਇੱਕ ਪਹਾਡ਼ੀ ਲਘੂ ਚਿੱਤਰ, ਕਾਂਗਡ਼ਾ ਲਘੂ ਚਿੰਨ੍ਹ, 25,000 ਪੁਰਾਤਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਰਲੱਭ ਕਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਇਹ ਮਹਿਲ ਡੋਗਰਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਆਖਰੀ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਸੀ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਅਮਰ ਮਹਿਲ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਤਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ, ਨਦੀ ਦੇ ਮੋਡ਼ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਤਵੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸੂਰਿਆਪੁਤਰੀ ਤਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਸੂਰਿਆਪੂਤਰੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਧੀ'।ਜੰਮੂ, ਜੋ ਕਦੇ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਮਹਿਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਨਦੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾਡ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਲਡ਼ੀਵਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਵੀ ਨਦੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਡ਼ਕ ਉੱਤੇ, ਹਰੀ ਨਿਵਾਸ ਪੈਲੇਸ ਹੋਟਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੋਟਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
[thumb|[ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ|ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਮਰ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ ਮੂਰਤੀ]]

## ਤਸਵੀਰਾਂ 

ਤਸਵੀਰ:A_plaque_in_the_Amar_Mahal_Museum.jpg|alt=A plaque in the Amar Mahal Museum
ਤਸਵੀਰ:Nala_Damayanti.jpg|alt=Miniature Pahari paintings
ਤਸਵੀਰ:Sir_Hari_Singh_Bahadur,_Maharaja_of_Jammu_and_Kashmir,_1920.jpg|alt=Maharaja Hari Singh

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ
ਐਮਿਲੀ ਐਕਸਫੋਰਡ

**ਐਮਿਲੀ ਜੋਆਨ ਐਕਸਫੋਰਡ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਲਜ ਹਿਊਮਰ ਵਿਡੀਓਜ਼, ਟਰੂਟੀਵੀ ਕਾਮੇਡੀ ਐਡਮ ਰੁਇੰਸ ਐਵਰੀਥਿੰਗ ਵਿੱਚ ਐਮਿਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਐਕਸਫੋਰਡ ਅਲਬਾਨੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜੀ. ਡਬਲਯੂ. ਯੂ. ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਿਸੇਸ ਨਾਮਕ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ ਇੰਪਰੂਵ ਟਰੂਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਕਸਫੋਰਡ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਈਟ ਸਿਟੀਜ਼ਨਜ਼ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
2011 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ, ਐਕਸਫੋਰਡ ਡਿਜੀਟਲ ਕਾਮੇਡੀ ਕੰਪਨੀ ਕਾਲਜ ਹਿਊਮਰ ਲਈ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। 2015 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ, ਐਕਸਫੋਰਡ ਨੇ ਕਾਲਜ ਹਿਊਮਰ ਅਤੇ ਟਰੂ ਟੀਵੀ ਦੇ ਐਡਮ ਰੁਇੰਸ ਐਵਰੀਥਿੰਗ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।

ਐਕਸਫੋਰਡ ਅਤੇ ਮਰਫੀ ਨੇ ਕੈਲਡਵੈਲ ਟੈਨਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ *8-ਬਿੱਟ ਬੁੱਕ ਕਲੱਬ* ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਐਕਸਫੋਰਡ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੇਬਲਟੌਪ ਰੋਲ-ਪਲੇਅ ਗੇਮ ਅਸਲ ਖੇਡ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਰਫੀ, ਟੈਨਰ ਅਤੇ ਜੇਕ ਹਰਵਿਟਜ਼ ਨਾਲ ਹੈਡਗਮ ਪੋਡਕਾਸਟ ਨੌਟ ਅਨਦਰ ਡੀ ਐਂਡ ਡੀ ਪੋਡਕਾਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਗੇਮ ਮਾਸਟਰ ਹੈ। ਐਕਸਫੋਰਡ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ *ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨ 20* ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਾਸਟ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਸਲ ਪਲੇ ਐਂਥੋਲੋਜੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2018 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ-ਇਹ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਸੇਵਾ ਡ੍ਰੌਪਆਉਟ ਲਈ ਕਾਲਜ ਹਿਊਮਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਸ਼ੋਅ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨ 20 ਦੇ ਪੋਸਟ-ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ, *ਐਡਵੈਂਚਰਿੰਗ ਪਾਰਟੀ* ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਐਕਸਫੋਰਡ 2023 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਰੋਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਐਕਸਫੋਰਡ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬ੍ਰਾਇਨ ਕੇ. ਮਰਫੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਹਿਊਮਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੋਡ਼ੇ ਨੇ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਲੀਅਮ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ

**ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਸਫ਼ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ** (ਜਨਮ 9 ਅਕਤੂਬਰ, 1976) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।

ਉਹ ਵਰਮਾਂਟ ਦੇ ਮੌਂਟਪੇਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਵਰਮਾਂਟ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਵਿੰਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ, ਗੋਬਲਿਨ ਸੀਕ੍ਰੇਟਸ ਲਈ ਸਲਾਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਗਰੇਟ ਕੇ. ਮੈਕਲਡੇਰੀ ਬੁੱਕਸ ਦੁਆਰਾ 2012 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਮੁੰਡਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ੋਂਬੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਭਰਾ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਓਬਰਲਿਨ, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਓਬਰਲਿਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਵਰਮਾਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਲਿੰਗਟਨ, ਵਰਮਾਂਟ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਗਲਪ ਇੱਕ ਸੱਤ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ, "ਦਿ ਬਰਥਡੇ ਰੂਮਜ਼" ( *ਜ਼ਾਹਿਰ*, ਸਮਰ 2005), ਜਿਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕੈਲਵਿਨੋ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਸਿਕੰਦਰ ਜ਼ੋਂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਡ਼ੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੋਬਲਿਨ ਸੀਕ੍ਰੇਟਸ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਐਨਚੈਂਟਿਡ ਇੰਕਪੋਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਜ਼ੋਂਬੇ ਕਿਤਾਬ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ੋਂਬੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।" ਪਹਿਲਾ ਸੀਕਵਲ ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਕਰਣ ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਅਤੇ ਰੌਬਿਨਸਨ ਦੀ ਮਚ-ਇਨ-ਲਿਟਲ ਛਾਪ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਘੋਉਲੀਸ਼ ਗੀਤ' "ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਕ ਸੀਕਵਲ ਨਹੀਂ ਹੈ... ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ, ਇੱਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਇਕੱਲੀਆਂ ਖਡ਼੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਨੂਰ (ਨਾਟਕ)

***ਨੂਰ*** ਅਕਬਰ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਇੱਕ ਦੋ-ਐਕਟ ਵਾਲਾ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜੋ ਨੂਰ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਅਗਵਾ ਬਾਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ  ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਕਿਰਦਾਰ 
* ਅਬਦੁੱਲਾ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਸੂਫੀ) 
* ਦਾਊਦ (ਮੱਧ ਭਰਾ, ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ, ਸਖ਼ਤ ਧਾਰਮਿਕ)
* ਅਲੀ (ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ) 
* ਪਿਤਾ (ਅਸਦ ਹੁਸੈਨ) 
* ਆਂਟੀ ਫਾਤਿਮਾ (ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ) 
* ਨੂਰ (ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਇੱਕ ਹੋਣਹਾਰ ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ) 

## ਕਹਾਣੀ 
### ਐਕਟ 1 
ਰਮਜ਼ਾਨ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਦਾਊਦ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਣਜਾਣ ਪਿਛੋਕਡ਼ ਵਾਲੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨੂਰ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਦਾਊਦ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਬਦੁੱਲਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਲੀ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੂਰ ਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਹਮਲਾਵਰ ਸਿਪਾਹੀ ਇਸ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੂਰ ਬਾਰੇ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਸ਼ੇਖ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਅਲੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦਾਊਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਕੰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਗਾਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।

### ਐਕਟ 2 
#### ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇੱਕ 
ਨੂਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਅਬਦੁੱਲਾ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਸ਼ੇਖ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।

#### ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੋ 
ਨੂਰ ਦੀ ਚਾਚੀ ਅਤੇ ਨੂਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਮਾਂ, ਫਾਤਿਮਾ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਦੇ "ਸਨਮਾਨ" ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੰਗਣੀ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈ ਹੈ। ਤਿੰਨੇ ਭਰਾ ਨੂਰ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੂਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਬਦੁੱਲਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਾਊਦ "ਕਰੂਸੇਡਰਾਂ" ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ-ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਸਲ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਅਸਹਿਮਤ ਹਨ। ਨੂਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਹਿਮਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
2007 ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਨਾਟਕ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਜੇ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਅਕਬਰ ਅਹਿਮਦ, *ਅਕਬਰ ਅਹਿਮਦਃ ਦੋ ਨਾਟਕ* ਲੰਡਨ: ਸੱਕੀ ਬੁੱਕਸ, 2009. 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਮਹਿਲ

thumb|250x250px|1905 ਵਿੱਚ ਤਵੀ ਨਦੀ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਮਹਿਲ
thumb|250x250px|ਤਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਮਹਿਲ
thumb|250x250px|ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
thumb|250x250px|ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
thumb|318x318px|ਜੰਮੂ ਦਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
**ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਜੰਬੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਡੋਗਰਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਵਾਸ ਸੀ। ਇਹ 1925 ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੀਟ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੰਮੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨਿਵਾਸ ਮਹਿਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਜੰਮੂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਾਰੋਕ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 150 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਮਹਿਲ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰਾਜਾ ਧਰੁਵ ਦੇਵ ਨੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1710 ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ।

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਇਹ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕਈ ਵਿਹਡ਼ਿਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਪਿੰਕ ਮਹਿਲ, ਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਗੋਲ ਘਰ ਕੰਪਲੈਕਸ., ਨਵਾ ਮਹਿਲ, ਰਾਣੀ ਚਰਕ ਮਹਿਲ, ਹਵਾ ਮਹਿਲ, ਤੋਸ਼ਾਖਾਨਾ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਹਿਲ ਦੇ ਹਾਲ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਡੋਗਰਾ ਕਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ 'ਪਿੰਕ ਹਾਲ' ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ ਲਘੂ ਚਿੱਤਰ ਕਾਂਗਡ਼ਾ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਬਸ਼ੋਲੀ ਕਲਾ ਸਕੂਲਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤੀਰ ਵੀ ਹੈ। ਗੁਲਾਬੀ ਹਾਲ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਿਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀਆਂ ਗੁਲਾਬੀ ਪਲਾਸਟਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਕਾਰਨ ਪਿਆ ਹੈ।

ਗੋਲ ਘਰ ਭਾਗ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਤਵੀ ਨਦੀ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਛੱਤਾਂ ਅਤੇ ਫਰਸ਼ਾਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਮਾਰਤ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ।

ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਇਸ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਬਾਹੂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੱਸੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਮਹਿਲ ਬਾਰੇ ਫੋਰਮ ਪੋਸਟ
* ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਇੱਕ ਸੰਭਾਲ ਉੱਦਮ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਸਥਾਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਪੈਲੇਸ ਬਾਰੇ ਲੇਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਰਿਆਸਤ)
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ

**ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ** (ਜਨਮ 1950) ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੋਮਾਂਸ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਾਰ *ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਟਾਈਮਜ਼* ਰਿਵਿਊਅਰਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

4 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਐਵਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਨਾਵਲ, ਲੇਡੀ ਅਮੀਲੀਆਜ਼ ਸੀਕਰੇਟ ਲਵਰ, ਇੱਕ ਈ-ਬੁੱਕ ਮੂਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਾਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਵੀਡੀਓ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ. 
ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ. ਸੀ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ "ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਬ੍ਰੈਟ" ਵਜੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਕੁੱਤਿਆਂ, ਲੂਈ ਅਤੇ ਰੇਗੀ ਨਾਲ ਓਮਾਹਾ, ਨੇਬਰਾਸਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਬੱਚੇ ਹਨ।

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
### ਮਿਲਵਰਥ ਮੈਨਰ 
# ''ਕ੍ਰਿਸਮਸ 'ਤੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ* (2012) 
# *ਦੁਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ* (2013) 
# *ਲਾਡ਼ੀ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਘੁਟਾਲੇ ਵਾਲੇ ਸਾਹਸ* (2014) 
# ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜ਼ (2014) 
# ਇੱਕ ਭੱਜਣ ਵਾਲੀ ਵਾਰਸ ਦੀ ਦਲੇਰਾਨਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ (2015) 

### ਲੇਡੀਜ਼ ਟ੍ਰੈਵਲਰਜ਼ ਸੁਸਾਇਟੀ 
# *ਲੇਡੀ ਟ੍ਰੈਵਲਰਜ਼ ਗਾਈਡ ਟੂ ਸਕੌਂਡਰਲਜ਼ ਐਂਡ ਅਦਰ ਜੈਂਟਲਮੈਨ* (2017) 
# ਲੇਡੀ ਟ੍ਰੈਵਲਰਜ਼ ਗਾਈਡ ਟੂ ਲਾਰਸੀਨੀ ਵਿਦ ਏ ਡੈਸ਼ਿੰਗ ਸਟ੍ਰੇਂਜਰ (2018) 
# *ਲੇਡੀ ਟ੍ਰੈਵਲਰਜ਼ ਗਾਈਡ ਟੂ ਡਿਸਪਸ਼ਨ ਵਿਦ ਐਨ ਅਨਲਾਈਕਲੀ ਅਰਲ* (2018) 
# *ਲੇਡੀ ਟ੍ਰੈਵਲਰਜ਼ ਗਾਈਡ ਟੂ ਹੈਪ੍ਪੀਲੀ ਐਵਰ ਆਫਟਰ* (2019) 

### ਐਫਿੰਗਟਨ ਪਰਿਵਾਰ 
# ਵਿਆਹ ਦਾ ਸੌਦਾ (1999) 
# ਪਤੀ ਦੀ ਸੂਚੀ (2000) 
# *ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਬਕ* (2001) 
# *ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਲਾਡ਼ੀ* (2001) 
# ਉਸ ਦੀ ਮਾਣ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ (2002) 
# *ਸਹੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ* (2003) 
# *ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤ* (2003) 
# *ਵਿਆਹ ਦੀ ਭਾਲ* (2004) 
# ਸਰ ਨਿਕੋਲਸ ਦੀ ਇੱਕ ਫੇਰੀ (2004) 
# *ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ* (2005) 
# ਇਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਹੋਣ ਦਿਓ (2005) 

#

#

#

### ਨਾਵਲ 
* *ਕੱਲ੍ਹ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ* (1995) 
* *ਸੰਪੂਰਣ ਪਤਨੀ* (1996) 
* *ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮਟਰ* (1996) 
* *ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਨਵੇਂ ਕੱਪਡ਼ੇ* (1997) 
* ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੋ (1998) 
* ਪਲੇ ਇਟ ਅਗੇਨ ਸੈਮ (1998) 
* *ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਬੇ* (1999) 
* *ਸੰਪੂਰਣ ਮਾਲਕਣ* (2011) 
* *ਕ੍ਰਿਸਮਸ 'ਤੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ'' (2011) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਮੇਹਰਬਾਨੂ ਖਾਨਮ

**ਮੇਹਰਬਾਨੂ ਖਾਨਮ** (; 1885 – 3 ਅਕਤੂਬਰ 1925) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਨਵਾਬ ਸਰ ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਸਾਨਉੱਲ੍ਹਾ ਬਹਾਦੁਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਵਾਬ ਬੇਗਮ ਕਮਰੁਨਨੇਸਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਖਾਨਮ ਦਾ ਜਨਮ 1885 ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਨ ਮੰਜ਼ਿਲ, ਢਾਕਾ, ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਨਵਾਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਢਾਕਾ ਦਾ ਨਵਾਬ ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਸਾਨਉੱਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਨਵਾਬ ਖਵਾਜਾ ਸਲੀਮੁੱਲਾ ਢਾਕਾ ਦਾ ਅਗਲਾ ਨਵਾਬ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਰਈਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ। 1902 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਖਵਾਜਾ ਮੁਹੰਮਦ ਆਜ਼ਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਖਾਨਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦ ਮੋਸਲਮ ਭਾਰਤ, ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੂੰ ਭੇਜੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੇਂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ, ਖੇਪਰ ਤਰਾਨੀ, ਲਿਖੀ। ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ 1920 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਸਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਖਾਨਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਖਤਰਬਾਨੂ ਅਤੇ ਪਰੀਬਾਨੂ ਨਾਲ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਕਮਰੁਨਨੇਸਾ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਾਦੂ, ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਉਰਦੂ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ।
## ਮੌਤ 
ਖਾਨਮ ਦੀ ਮੌਤ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1925 ਨੂੰ ਢਾਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1885
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1925
ਬੰਗਸ ਘਾਟੀ

**ਬੰਗਸ ਘਾਟੀ** ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੁਪਵਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਹੰਦਵਾਡ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਫ ਨਾਲ ਢਕੇ ਪਹਾਡ਼ਾਂ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਸਾਫ਼ ਨਦੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਰਸਤੇ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਕੁਪਵਾਡ਼ਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜੋ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਪਵਾਡ਼ਾ ਤੋਂ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹੰਦਵਾਡ਼ਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।ਦੋਵੇਂ ਸਡ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਵਿਉਤਪਤੀ 
ਬੰਗਸ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਵਾਨ (ਫ਼ੌਰੈਸਟ) ਅਤੇ ਗੁਸ (ਗ੍ਰਾਸ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਬੰਗਸ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (93 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ 10,000 ਫੁੱਟ (3,000 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ "ਬੌਦ ਬੰਗਸ" (ਵੱਡੀ ਬੰਗਸ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ 300 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਕਟੋਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜਵਰ ਅਤੇ ਮਾਵਰ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਾਸਬਰੀ ਅਤੇ ਦਜਲੰਗੁਨ ਪਹਾਡ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚੌਕੀਬਲ ਅਤੇ ਕਰਨਾਹ ਗੁੱਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਾਜੀਨਾਗ ਰੇਂਜ (ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 4,732 ਮੀਟਰ (15,525 ) ਤੱਕ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਘਾਟੀ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਲੋਕੁਟ ਬੰਗਸ" (ਛੋਟਾ ਬੰਗਸ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਲਸ਼ਾਰ ਘਾਟੀ ਬੌਦ ਬੰਗੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਡਰਨ ਟਾਪ ਟ੍ਰੈਕਰਾਂ ਲਈ ਪਸੰਦੀਦਾ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ। ਬਿਦਰਨ ਟਾਪ ਬੇਹਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (0.62 ਮੀਲ) ਲੰਬਾ ਉੱਚਾ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਹੈ।ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਹਨ। ਹੰਦਵਾਡ਼ਾ ਤੋਂ ਰੇਸ਼ਵਰੀ ਮਾਵੇਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੂਰੀ ਦਾ ਰਸਤਾ। ਦੂਜਾ ਰਸਤਾ ਹੰਦਵਾਡ਼ਾ ਤੋਂ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਰਾਜਵਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ। ਕੁਪਵਾਡ਼ਾ ਤੋਂ ਚੌਕੀਬਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤੀਜਾ ਰਸਤਾ।

ਇਹ ਘਾਟੀ ਰੋਸ਼ਨ ਕੁਲ, ਤਿਲਵਾਨ ਕੁਲ ਅਤੇ ਦੌਡ਼ਾ ਕੁਲ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ 14 ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਾਮਿਲ ਨਦੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਲੋਲਾਬ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੋਹਰੂ ਨਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
right|thumb|165x165px|ਬੰਗਸ ਘਾਟੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਤੰਬੂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਪਵਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ
ਗੰਦੌੜਾ ਵੰਡਣਾ

ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੋਤਰਿਆਂ, ਦੋਹਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹੋਏ ਬਜੁਰਗ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਖੰਡ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਬਣੀ ਮਠਿਆਈ ਜੋ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਦੌੜਾ ਵੰਡਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਘੱਟ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮਸਾਂ ਗੁਜਾਰਾ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਜਮੀਨ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਮਾਇਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਜਬੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਬਜੁਰਗ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਭੋਗ ਤੇ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਜ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਗੰਦੌੜਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਟੜੀ ਫੇਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੰਦੌੜਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੰਦੌੜਾ ਵੰਡਣ ਦੀ ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਬਜੁਰਗ ਨੂੰ “ਵੱਡਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।“ਬੁੜੇ ਦਾ ਵਿਆਹ” ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। “ਹੰਗਾਮਾ” ਕਰਨਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਭੋਗ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕਵੀਸ਼ਰ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਗਿੱਧਾ ਵੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਵਰਗਾ ਮਾਹੌਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਗੰਦੌੜਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੀਨੀ/ਖੰਡ ਦੀ ਚਾਹਣੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਚਾਹੁਣੀ ਵਿਚੋਂ ਡੋਹਰੇ ਨਾਲ ਗੰਦੌੜਾ ਬਣਾਉਣ ਜੋਗੀ ਚਾਹਣੀ ਬਾਟੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਬਾਟੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਚਾਹੁਣੀ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਦੌੜਾ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਗੰਦੌੜਾ ਵੰਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬਜੁਰਗਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਭੋਗ ਤੇ ਆਏ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਸਨੇਹੀਆਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਂਦੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਜਲੇਬੀਆਂ ਦੇ ਲਫਾਫੇ ਤੇ ਗਲਾਸ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਚੱਲ ਪਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਗੁੱਤ ਕਰਨੀ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਡੋਰੀ ਵਿਚ ਗੁੰਦੇ ਹੋਏ ਕੇਸ਼, ਜੋ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਲਟਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੱਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਡੋਰੀ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਾਂਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਪਛਾਣ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬਣ ਦੀ ਗੁੱਤ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁੱਤ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਡੋਰੀਆਂ/ਪਰਾਂਦਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਨਵੇਕਲੀ ਦਿੱਖ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਡੋਰੀਆਂ ਤੇ ਪਰਾਂਦੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਕ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਗੁੱਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਨਪਟੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਇਕ- ਇਕ ਮੀਂਢੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੀਂਢੀਆਂ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਗੁੰਦ ਕੇ ਡੋਰੀ/ਪਰਾਂਦਾ ਪਾ ਕੇ ਗੁੱਤ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗੁੱਤ ਉਸ ਦਿਨ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦ ਸਿਰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਆਮ ਗੁੱਤ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਾਂ ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕਈਆਂ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਹੁਣ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਗੁੱਤ ਕਰਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਵਾਹ ਕੇ ਪਰਾਂਦਾ ਪਾ ਕੇ ਗੁੱਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਿੱਤ ਸਿਰ ਵਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਤਾਂ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਰਾਂਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ। ਸਿਰ ਵਾਹ ਕੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜੂੜਾ ਹੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹ ਕੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਬਣੇ ਰਿੰਗ ਹੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਲਿੱਪ ਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ

ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਜਿਹੜਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਦੀ ਘਰ ਵਿਚ ਮਾਣਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੂਜਾ ਉਸ ਵੱਡੇ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਜਨੇਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਟੀਆਂ/ਸਮਾਧਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ/ਹੈ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜੰਮਣ ਵੇਲ, ਪੁੱਤਰ ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ, ਨਵੀਂ ਬਹੂ ਦੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਵੇਲੇ, ਘਰ ਵਿਚ ਮੱਝ ਗਾਂ ਦੇ ਸੂਣ ਵੇਲੇ, ਨਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸਮੇਂ, ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਪਾਉਣ ਵੇਲੇ, ਗੱਲ ਕੀ ਹਰ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਹੁਣ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਪਸਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਵਹਿਮਾਂ- ਭਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰਵਾਜ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਠੂਠਾ-2

ਪਹਿਲਾਂ ਠੂਠਾ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਖੁਰਚ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਠੂਠੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਧ, ਸੰਤ, ਫਕੀਰ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਠੂਠੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਲੱਕੜ ਦੇ ਠੂਠੇ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਭਿੱਖਿਆ ਦਾ ਫਲ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਜਿਆਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਵਿਚ ਅਗਨੀ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਵਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਭਿੱਖਿਆ ਦਾ ਗਵਾਹ ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਭਿੱਖਿਆ ਦਾ ਫਲ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਭਿੱਖਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਭਿੱਖਿਆ ਦਾ ਗਵਾਹ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਰਤਨ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਭਿੱਖਿਆ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਮਿਲਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਧਾਂ, ਫਕੀਰਾਂ ਦੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਭਰਮ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਰਤਨ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਲੱਕੜ/ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸਨ।

ਹੁਣ ਲੋਕ ਜਾਗਰਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਗੋਹਾ ਗਾਲੀ ਖੇਡ

ਮੱਝ, ਗਾਂ ਦੇ ਮੈਲੇ ਨੂੰ **ਗੋਹਾ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਗੋਹਾ ਸੁੱਟ-ਸੁੱਟ ਕੇ ਖੇਡਣ ਨੂੰ **ਗੋਹਾ ਗਾਲੀ ਖੇਡਣਾ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਗੋਹਾ ਗਲੀ ਖੇਡਣ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਮੀਂਹਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਮੀਂਹ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਾਲ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਲੋਕ ਮੀਂਹ ਪਵਾਉਣ ਲਈ ਗੋਹਾ ਗਾਲੀ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਮੀਂਹ ਪਵਾਉਣ ਲਈ ਜੱਗ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਗੁੱਡੀ ਫੂਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਟੂਣੇ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਲੋਕ ਜਾਗਰਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਮੌਸਮੀ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਹੁਣ ਪਹਿਲੇ ਜਿਹੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਇਹ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੀਂਹ ਪਵਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਗੋਹਾ ਗਾਲੀ ਵੀ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਖੇਡਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਤਰੌਜਾ

ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦ ਲੜਕੀ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਫੇਰਾ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਰੋਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਤਰੌਜੇ ਸਮੇਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਸੂਟ, ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਪੜੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਮੁਕਲਾਵੇ ਵੇਲੇ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਸੰਦੂਖ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਤਰੌਜੇ ਸਮੇਂ ਸੰਦੂਖ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤਰੌਜੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਦਾ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਮੁੰਡਾ/ਕੁੜੀ ਜੁਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁਕਲਾਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੁਕਲਾਵੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਤਰੌਜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੁਕਲਾਵਾ ਇਕੱਠਾ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤਰੌਜੇ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਡੰਗਰਾਂ ਲਈ ਟੂਣਾ

ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸਾਉਣ, ਭਾਦੋਂ ਦੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਵੇਰ ਇਕ ਬੀਮਾਰੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਖੁਰਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ ਪਸ਼ੂ ਨਾ ਕੁਝ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤੁਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਖੁਰ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਟੂਣੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਟੂਣਾ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਂ ਪੰਡਤ (ਸਿਆਣਾ) ਕਰਦਾ ਸੀ। ਟੂਣਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਟੂਣਾ ਸਵੇਰੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਟੂਣੇ ਵਾਲੇ ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੱਪਣ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਚੱਪਣ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲਟਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਕੜਾਹ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਪਾ ਕੇ ਕੱਚੀ ਲੱਸੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕੜਾਹੇ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਕੌਲੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਲ ਇਕ ਬੰਦਾ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬੰਦੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਨਿੰਮ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਟੂਣੇ ਹੇਠ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ।ਕੜਾਹੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਬੰਦਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਉੱਪਰ ਨਿੰਮ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਕੱਚੀ ਲੱਸੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਟੂਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਗ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਰੋਟੀ ਟੁੱਕ, ਚਾਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਮੂੰਹ ਖੁਰ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਲਾਗ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪਸ਼ੂ ਹਫਤੇ ਕੁ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੂਣੇ ਕਰਕੇ ਬੀਮਾਰੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਜਾਗਰਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਟੂਣੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਮੂੰਹ ਖੁਰ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਲਈ ਟੂਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ। ਹੁਣ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਹਰ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਤਿਉਰ

ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਿਰ, ਗਲ ਤੇ ਤੇੜ ਦੇ ਤਿੰਨੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਉਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਉ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਲਾੜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਵੇਂ ਸੱਸ, ਪਤੀਸ, ਜਠਾਣੀ, ਦਰਾਣੀ, ਨਣਦ, ਮਾਸੀ ਆਦਿ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਉਰ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਲਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਉਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਤਿਉਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੜਤੀ, ਘਗਰਾ ਤੇ ਚੁੰਨੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਲਵਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਘਗਰਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਸਲਵਾਰ ਵਾਲੇ ਤਿਊਰ ਦੇਣ ਦਾ ਰਵਾਜ ਚੱਲਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਜੁਆਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਉਰ (ਤਿੰਨ ਕੱਪੜੇ) ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਉਰਾਂ ਵਿਚ ਪੱਗ, ਕੁੜਤਾ ਤੇ ਚਾਦਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਚਾਦਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਫੇਰ ਪਜਾਮਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।ਤਿਉਰ ਤੇ ਸੂਟ ਵਿਚ ਇਹ ਫਰਕ ਹੈ ਕਿ ਤਿਉਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕੱਪੜੇ ਇਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਰਲਮੇਂ-ਮਿਲਵੇਂ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਸੂਟ ਦੇ ਤਿੰਨੇ ਕੱਪੜੇ ਇਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਹੁਣ ਤਿਉਰਾਂ ਦਾ ਜਮਾਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਟਾਂ ਦਾ ਜਮਾਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਥਾਲੀ ਵਜਾਉਣਾ

ਇਕ ਗੋਲ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਘੱਟ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਪਰੋਸ ਕੇ ਖਾਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਥਾਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮੁੰਡਾ ਜੰਮਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਥਾਲੀ ਵਜਾ ਕੇ ਮੁੰਡਾ ਜੰਮਣ ਦਾ ਐਲਾਣ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਰੀਤ ਨੂੰ ਥਾਲੀ ਵਜਾਉਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੜੀ ਜੰਮਣ ਤੇ ਥਾਲੀ ਨਹੀਂ ਵਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਥਾਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਾਲੇ, ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਤੇ ਲਾਗੀ ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁੜ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਗ ਵੀ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਥਾਲੀ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਬਿਲਕੁਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਥੇਈ

ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ 100 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਥ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਥੇਈ ਲਈ ਵੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਨ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨੀਯਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਈ ਚਾਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬੇਈ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਮਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਨਾ ਦਹੀਂ ਜਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਦਹੀਂ ਰਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੁੱਧ ਦੀ ਖੀਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੜ ਵਿਚ ਗੋਹੇ ਦੀ ਅੱਗ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਉੱਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਖੀਰ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਰਾ ਟੱ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਖੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਦੁੱਧ ਦੀ ਤੋਟ ਨਾ ਆਵੇ। ਪਸ਼ੂ ਰਾਜੀ ਰਹਿਣ।

ਹੁਣ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਥੇਈ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*  ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਤੇ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਤਵੀਤ-2

ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਤਵੀਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜਿਸ ਤਵੀਤ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਉਹ ਤਵੀਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ, ਪੀਰ, ਫਕੀਰ, ਜੋਤਸ਼ੀ, ਪੰਡਤ, ਬਾਬੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਲਿਖੇ ਕਿਸੇ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਬਣੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਡੱਬੀ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਡੌਲੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡੱਬੀ ਨੂੰ ਤਵੀਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਵੀਤ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਲਈ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਮੁਰਾਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਵੀਤ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਰੋਗ ਦੀ ਨਵਿਰਤੀ ਲਈ, ਰੋਗ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਤਵੀਤ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਧਨ ਦੌਲਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਵੀਤ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਤਵੀਤ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਜਨਾਨੀਆਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਤਵੀਤ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਕਲੇਸ਼, ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਵੀਤ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵਸ ਕਰਨ ਲਈ ਤਵੀਤ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਤਵੀਤ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਲਈ ਤਵੀਤ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਹੁਣ ਤਰਕ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਜਮਾਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਹਿਮ-ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਪਾ ਗਏ ਹਨ, ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਲੋਕ ਤਵੀਤਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤਵੀਤ 
* ਛਿੰਗ ਤਵੀਤ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਦਾਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ

ਫ਼ਸਲ/ਪੱਠੇ ਵੱਢਣ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਣੇ ਸੰਦ ਨੂੰ **ਦਾਤੀ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦਾਤੀ ਦਾ ਮੁੱਠਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਫਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਥੋੜਾ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਦੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਾਤੀ ਨੂੰ **ਦਾਤਰੀ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲ ਵੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਏਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਾਤੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆ ਹਾਂ। ਦਾਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅੰਨ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ/ਬੱਲੀਆਂ, ਬਾਜਰੇ ਤੇ ਜੁਵਾਰ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਫ਼ਸਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਜਰੇ/ਜੁਵਾਰ/ਕਣਕ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਧੂਰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦਾਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਧੂਰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਰਸਮੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਵਾਢੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ। ਸਧਾਰਨ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਸਧਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀ। ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਤਰਕਹੀਨ ਰਸਮੋ-ਰਿਵਾਜ ਝੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਲੋਕ ਜਾਗਰਤ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਦਾਤੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਦੰਦ-ਮੇਖਾਂ

ਹਰ ਰੀੜ੍ਹਧਾਰੀ ਜੀਵ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਜਬਾੜੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿਚ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਹੱਡੀ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਖੁਰਾਕ ਚਿੱਥ ਕੇ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਖ, ਕਿੱਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਕੀਨ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੇਖਾਂ ਲਵਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼ੁਕੀਨ ਗੱਭਰੂ ਦੰਦਾਂ ਉੱਪਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੋਲ੍ਹ ਚੜ੍ਹਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਤੇ ਗੱਭਰੂ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਕਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਟਿਆਰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੇਖਾਂ ਨਹੀਂ ਲਵਾਉਂਦੀ।ਨਾ ਹੀ ਹੁਣ ਕੋਈ ਗੱਭਰੂ ਦੰਦਾਂ ਉੱਪਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੋਲ੍ਹ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਰਵਾਜ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਚਰਨਾਮਤ

ਚਰਨ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਧਾਂ-ਸੰਤਾਂ, ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚਰਨਾਮਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਾਧਾਂ-ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਧਾਰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਚਰਨਾਮਤ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਕਈ ਰੋਗੀ ਚਰਨਾਮਤ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਗ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵੀ ਰੋਗ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਚਰਨਾਮਤ ਨੂੰ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਸਾਧ-ਸੰਤ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਧੋਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਚਰਨਾਮਤ ਪਲਾ ਕੇ ਚੇਲਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਚਰਨਾਮਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਪਰ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਸਾਧਾਂ-ਸੰਤਾਂ, ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ, ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਇਹ ਵਹਿਮ-ਭਰਮ ਪਾਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਲਾ ਜੇ ਚਰਨਾਮਤ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰੀਰ ਅਰੋਗ ਰਹੇ, ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤਾ ਇਲਾਜ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਪਰ ਹੁਣ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਧਾਂ-ਸੰਤਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚਰਨਾਮਤ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ