ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ

thumb|222x222px| ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
**ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ** ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਨੇਪਾਲ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਜੰਗਲ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ, ਲੱਕੜ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਬਾਲਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ 30% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ।

## ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੀ ਦਰ 
1990 ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਔਸਤਨ 91,700 ਹੈਕਟੇਅਰ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ 1.90% ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2000 ਅਤੇ 2005 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੀ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 28.9% ਤੋਂ 1.35% ਤੱਕ ਘਟ ਗਈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, 1990 ਅਤੇ 2005 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ 24.5%, ਜਾਂ ਲਗਭਗ 1,181,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। 42,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਜੰਗਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਵਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ 10.7% ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। 1990-2005 ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਲਈ ਨਿਵਾਸ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਦਰ (ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਵੁੱਡਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਘਟਾਓ ਸ਼ੁੱਧ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ) ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹੋਏ, ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਦਾ 7.9% ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।

## ਲੱਕੜ ਦੀ ਤਸਕਰੀ 
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਈ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਦੇ ਇਹ ਕੰਮ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਸਕਰੀ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕਈ ਟਰੱਕ ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਨਵਰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰੇ ਹਨ।

## ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮ 
ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, 1957 ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਫੈਸਲਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੇ ਦੇਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ। ਗਲੋਬਲ ਅਲਾਇੰਸ ਆਫ਼ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਫੋਰੈਸਟਰੀ (ਜੀਏਸੀਐਫ), ਨੇਪਾਲ-ਅਧਾਰਤ ਨੈਟਵਰਕ, ਜੋ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਘਨ ਸ਼ਿਆਮ ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਜੰਗਲਾਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਫੋਰੈਸਟਰੀ ਯੂਜ਼ਰਸ ਗਰੁੱਪ (CFUGs) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਟਿਕਾਊ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

As the productivity of the forest declines through relentless overcutting, its ability to provide nutrients to the arable fields, through fodder and leaf litter, is also reduced, and crop yields start to fall. This, combined with direct population pressure, pushes cultivation on to steep and marginal land, greatly increasing the risk of landslides and soil erosion. In Doti, a district typical of the remote far west of the country, monsoon floods in 1983 did unprecedented and permanent damage to the land. Old farmers remembered similar rains, but the recent imbalance between forest and cultivated land makes the effects this time far more severe

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ

## ਹਵਾਲੇ