open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸ਼ਾਕਰਸਨ

H

**ਸ਼ਾਕਰਸਨ**, ਜ਼ੋਲਿਕਬੁਆਏ (1879-1921) ਦੀ ਧੀ, ਓਲਟੀਆਰਿਕ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਯੋਧਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫਰਗਾਨਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਕਰਸਨ ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 500 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜੋ ਫਰਗਾਨਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਰਸਨ ਦੇ ਗਾਰਡ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸ਼ਾਕਰਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 1879 ਵਿੱਚ ਅਲਟੀਆਰਿਕ ਦੇ ਪੋਲੋਸਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਜ਼ੋਲਿਕਬੁਆਏ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਾਰੀਗਰ ਜ਼ੋਲਿਕਬੁਆਏ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਓਲਟੀਅਰਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਓਟਾਜੋਨਬੁਆਏ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਯਰਾਗੋਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ਟਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੈਰਾਘੋਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। 1916 ਵਿੱਚ ਓਟਾਜੋਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਰਸਨ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ।

## ਕੁਰਬਸ਼ੀ ਪੀਰੀਅਡ 
1918 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਕਰਸਨ ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਟੋਚੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਘਰ ਤਾਸ਼ਕੁਰਗਨ ਪਿੰਡ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ 500 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜੋ ਫਰਗਾਨਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਰਸਨ ਦੇ ਗਾਰਡ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਰਗਾਨਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਓਟਾਜੋਨ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਕੈਰਾਗੋਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ 'ਤੇ ਲਾਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਡ਼ਾਈ ਲਡ਼ੀ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਫੌਜੀ ਲਡ਼ਾਕੇ ਲਡ਼ਾਈ ਹਾਰ ਗਏ। ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਓਡਿਲਸਨ ਸ਼ਾਕਰਸਨ ਜ਼ੋਲਿਕਬੁਆਏ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਔਰਤ, ਜੋ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਲਡ਼ਨ ਗਈ। ਟੋਈਚੀ ਕੁਰਬਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੈੱਡਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਲਡ਼ਦਿਆਂ, 1918 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਲਤੀਆਰਿਕ ਦੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਪਾਹੀ ਸ਼ਾਕਰਸਨ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1921 ਦੀਆਂ ਲਡ਼ਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਕਰਸਨ ਕੁਰਬਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਡੋਲਾਟ, ਤੁਰਗੁਨੋਏ ਅਤੇ ਲਜ਼ੋਕਟ ਸੀ, ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ, ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਪੋਲੋਸਨ ਪਿੰਡ, ਓਲਟੀਆਰਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਫਰਗਾਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1921
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਮੋਇਨਾ ਖੋਜੇਵਾ

**ਮੋਇਨਾ ਖੋਜੇਵਾ** (ਜਨਮ 1941) ਇੱਕ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਤਾਜਿਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।

ਸਮਰਕੰਦ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ, ਖੋਜੇਵਾ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਸਮਰਕੰਡ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਤਾਜਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ *ਫਿਰੋਜ਼ਾ*, *ਸਦੋਈ ਸ਼ਰਕ*, *ਜਮ੍ਹੂਰੀਅਤ* ਅਤੇ ਓਵੋਜੀ ਤੋਜਿਕ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਸਰਦਾਰ ਫਤਿਹ ਮੁਹੰਮਦ ਹਸਨੀ

**ਸਰਦਾਰ ਫਤਿਹ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਹੰਮਦ ਹਸੀਨੀ** [ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sardar Fateh Muhammad Muhammad Hassani;** ਜਨਮ 13 ਅਗਸਤ 1946] (ਉਰਦੂ : **سردار فتح محمد محمد حسنی**) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਬਾਰੇ ਸੀਨੇਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2012 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਬਾਰੇ ਸੈਨੇਟ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਕੰਟਰੋਲ, ਵਿੱਤ, ਮਾਲੀਆ, ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲੇ, ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਸੈਨੇਟ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਫਤਿਹ ਮੁਹੰਮਦ ਹਸਨੀ ਬਲੂਚਿਸਤਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਸਨੀ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੈਨੇਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੀ ਸੈਨੇਟ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤਣੇ ਦੀ ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ

thumb|ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
thumb|ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਣੇ ਦੀ **ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sesamia inferens;** ਸੇਸਾਮੀਆ ਇਨਫਰੈਂਸ), ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਗੁਲਾਬੀ ਸਟੈਮ ਬੋਰਰ, ਗ੍ਰਾਮੀਨੀਅਸ ਸਟੈਮ ਬੋਰਰ, ਪਿੰਕ ਰਾਈਸ ਬੋਰਰ, ਪਿੰਕ ਰਾਈਸ ਸਟੈਮ ਬੋਰਰ, ਪਿੰਕ ਰਾਈਸ ਸਟੈਮ ਬੋਰਰ, ਪਿੰਕ ਸਟੈਮ ਬੋਰਰ, ਜਾਮਨੀ ਬੋਰਰ, ਜਾਮਨੀ ਸਟੈਮ ਬੋਰਰ ਜਾਂ ਜਾਮਨੀ ਸਟੈਮ ਬੋਰਰ, *Noctuidae* (ਨੋਕਟੂਡੇ) ਫੈਮਿਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਤੰਗਾ ਹੈ। ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1856 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਵਾਕਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਸੋਲੋਮਨ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੌਲੀਫੈਗਸ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੀਟ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਸ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਲਗਭਗ 28 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ। ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਨਾੜੀਆਂ 3 ਅਤੇ 4 ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਖੰਭ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਨਰ ਦਾ ਐਂਟੀਨਾ ਸੀਲੀਏਟਿਡ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ। ਸਰੀਰ ਅਸ਼ੁੱਧ. ਮੱਧਮ ਤੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਨਾੜੀਆਂ 2 ਤੋਂ 5 ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਭਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਖੰਭ। ਇੱਕ ਉਪ-ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਾਲੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਰੇਖਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਸੀਲੀਆ ਪੈਲਰ. ਪਿਛਲੇ ਖੰਭ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਲਾਰਵਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਾਲ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਰੰਗ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਗੁਲਾਬੀ ਭਰਵੱਟੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫੈਦ ਕਰੀਮ. ਸਿਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਥੋਰੈਸਿਕ ਢਾਲ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਦਾ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪੇਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਡੋਰਲ ਹਿੱਸਾ ਪੀਲਾ ਭੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਪੱਕ ਲਾਰਵੇ 30-40 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਲੰਬੇ, ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਡੋਰਸਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਸਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਊਪੇ ਲਗਭਗ 18 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲੰਬੇ, ਭੂਰੇ ਤੋਂ ਪੀਲੇ-ਭੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਰੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਰੀੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੇਮਾਸਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਈਕੋਲੋਜੀ 
ਲਾਰਵੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਗ੍ਰਾਮੀਨੇਏ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਕੋਇਕਸ*, *ਈਚਿਨੋਚਲੋਆ*, *ਓਰੀਜ਼ਾ*, *ਪੈਨਿਕਮ*, *ਸੈਕਰਮ*, *ਸੇਟਾਰੀਆ*, *ਕਣਕ*, *ਜ਼ੀਆ* ਅਤੇ *ਜ਼ੀਜ਼ਾਨੀਆ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਪੌਦੇ ਆਰਥਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਹਨ।

## ਲੱਛਣ 
ਕੈਟਰਪਿਲਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਜਾਂ ਪੈਨਿਕਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਣਾ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਡੈੱਡ ਹਾਰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਨਿਕਲ ਅਟੈਕ ਪੈਨਿਕਲ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵ੍ਹਾਈਟਹੈੱਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਛਣ ਜਿਆਦਾਤਰ ਦੂਜੇ ਸਟੈਮ ਬੋਰਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਕੰਟਰੋਲ 
ਫੇਰੋਮੋਨ ਟ੍ਰੈਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੰਟਰੋਲਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਸਲੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿਧੀ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਰਗੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਾਸਾਈਟਾਇਡ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਉਪਾਅ ਹਨ। ਟੈਚਿਨਿਡ ਫਲਾਈ *ਸਟਰਮੀਓਪਸਿਸ ਇਨਫਰੈਂਸ ਦੀ* ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਭਰਪੂਰਤਾ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਲਾਇ ਭਾਸ਼ਾ

ਮਲਾਇ (-LAY] ਮਲਈਃ Bahasa , ਜਾਵੀ بہاس ملاਉ) ਇੱਕ ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਬਰੂਨੇਈ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 290 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ (ਇਕੱਲੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 260 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੁਆਰਾ "ਇੰਡੋਨੀਸ਼ੀਆਈ" ਨਾਮਕ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮਿਆਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਬਹੁ-ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੈਕਰੋ ਲੈਂਗਵੇਜ ਹੈ, ਭਾਵ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ (ਬਾਹਾਸਾ ਕੇਬਾਂਗਸਾਨ ਜਾਂ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਬਾਹਾਸਾ ਨੈਸ਼ਨਲ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਾਸਾ ਮਲੇਸ਼ੀਆ (ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਬਰੂਨੇਈ ਵਿੱਚ) ਜਾਂ ਬਾਹਾਸਾ ਮੇਲਯੂ (ਮਾਲੇ ਭਾਸ਼ਾ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਲਾਇ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਰਟ ਮਲ਼ਾਇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਵ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮਲੱਕਾ ਅਤੇ ਜੋਹੋਰ ਸਲਤਨਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਮਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮਲੱਕਾ, ਜੋਹੋਰ ਜਾਂ ਰਿਆਉ ਮਾਲੇ (ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਜੋਗ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਈ ਮਲਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਐਥਨੋਲੌਗ 16 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਈ ਮਲਾਇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਮਲਾਇ ਦੀਆਂ ਓਰੰਗ ਅਸਲੀ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉਹ ਮਿਆਰੀ ਮਲਾਇ ਨਾਲ ਇੰਨੀਆਂ ਨੇੜਿਓ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਮਲਾਇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਓਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਬੋਨੀ ਮਲਾਇਆ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਲਾਇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਕੱਸਰ ਮਾਲੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

## ਮੂਲ 
ਮਲੇਈ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੱਛਮੀ ਬੋਰਨੀਓ ਵਿੱਚ ਮਲਾਈਕ ਹੋਮਲੈਂਡ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਟੋ-ਮਲੇਇਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਬੋਰਨੀਓ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਗਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਲਾਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਜੱਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੂਰਵਜ, ਪ੍ਰੋਟੋ-ਮਲਾਯੋ-ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ, ਪ੍ਰੋਟੋ-ਆਸਟ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੰਸ਼ਜ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਟੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਫੈਲਣਾ ਸ਼ੂਰੁ ਹੋਇਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮਾਲਇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੀਰੀਅਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਃ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਲਇ, ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਲ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਾਲਇ, ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਲਇ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਲਇ। ਪੁਰਾਣੀ ਮਾਲਇ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਾਲਇ ਦਾ ਅਸਲ ਪੂਰਵਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਰੀਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਪਾਣੀਪਤ ਦਾ ਹਮਲਾ (1770)

**ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ (1770)** 4 ਜਨਵਰੀ 1770 ਨੂੰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬੀਤਾ ਖਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ **ਇੱਕ** **ਛਾਪਾ** ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1767 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਸਿੱਖ ਪਾਣੀਪਤ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਨਜੀਬ ਅਦ-ਦੌਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਖਾਲਸੇ ਨਾਲ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਮੁਗਲ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗੁਆ ਲੈਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਨਜੀਬ ਨੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ।

ਮਾਰਚ 1768 ਵਿੱਚ, ਨਜੀਬ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਬੀਤਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਜਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।

## ਲੜਾਈ 
ਜਨਵਰੀ 1770 ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਨਜੀਬ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 4 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀਪਤ ਉੱਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਲਿਆ। ਜ਼ਬੀਤਾ ਖਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਆਈ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਜੋਂ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਜ਼ਬਿਤਾ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀਪਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪਾਣੀਪਤ, ਸੋਨੀਪਤ ਅਤੇ ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ।

## ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 
ਸਿੱਖ 10 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਜ਼ਬੀਤਾ ਖਾਨ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗੱਲਬਾਤ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਨਜੀਬ ਅਦ-ਦੌਲਾ ਦੀ ਮੌਤ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1770 ਨੂੰ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜ਼ਬੀਤਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨਿਹੰਗ
* ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ
* ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ
* ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ
* ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ
ਇਮਰੋਜ਼ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)

**ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ** (26 ਜਨਵਰੀ 1926 – 22 ਦਸੰਬਰ 2023), ਜਿਸਨੂੰ **ਇਮਰੋਜ਼** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਵਿਤਰੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਪਾਰਟਨਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 2005 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਉਸਨੇ 33 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *ਨਾਗਮਣੀ* ਚਲਾਇਆ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਇਮਰੋਜ਼) ਦਾ ਜਨਮ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚੱਕ ਨੰਬਰ 36 ਵਿੱਚ 1926 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਇੰਦਰਜੀਤ ਤੋਂ ਇਮਰੋਜ਼ ਤੱਕ 
ਇੰਦਰਜੀਤ ਤੋਂ ਇਮਰੋਜ਼ ਤੱਕ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਈ ਸ਼ਿਅਰ ਲਿਖੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਾਹਿਰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸਰੂਫ਼ ਸੀ। ਸਾਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ਸੁਧਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਆਈ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਜੀਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਲਈ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਇਮਰੋਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਠੁੰਮਣਾ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਮਿਲ਼ ਗਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਹ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲ ਇਮਰੋਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਲਈ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਤਮਕ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਮਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੀ ਲਿਖੀ *ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਇਮਰੋਜ਼: ਏ ਲਵ ਸਟੋਰੀ* ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਮਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।  

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੀ 2004 ਵਿੱਚ ਆਈ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ  "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫੇਰ ਮਿਲਾਂਗੀ"  ਇਮਰੋਜ਼ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਮਰੋਜ਼ ਉਸਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੂੰ  ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਮਰੋਜ਼ ਲਈ ਇਸ ਨਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਿ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗੀ, ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ *ਮੈਂ ਤੈਨੂ ਫੇਰ ਮਿਲਾਂਗੀ, ਕਿਥੇ… ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ… ਪਤਾ ਨਹੀਂ… ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਾਂਗੀ…* । 

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਮਰੋਜ਼ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਲਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ "ਜਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੈ", "ਮਨਚਾਹਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤਾ", ਅਤੇ "ਰੰਗ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ। "ਕਭੀ ਕਭੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਖ਼ਿਆਲ, ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਬਦਨ ਭੀ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੇਤੇ ਹੈਂ," ਇਮਰੋਜ਼ ਨੇ "ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁੰਦਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਢਾਲ਼ੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ (ਕਲਾਕਾਰ)
* ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
* ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਦਰਬਾਰ

**ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਦਰਬਾਰ** ਜਾਂ **ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦਰ ਮੰਦਿਰ** ਇੱਕ 500 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਠੱਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫਕੀਰ ਜੋ ਗੋਠ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਨੇ ਤਰਖਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਕੀਰ ਜੋ ਗੋਠ ਵਿਖੇ ਧੂਣੀ ਜਗਾਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਠੱਟਾ ਸਿੰਧ ਦੇ ਤਰਖਾਨ ਸ਼ਾਸਕ (1554-1591) ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਾਕੀ ਬੇਗ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦਮਨਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਰਾਜ ਲਈ ਬਦਨਾਮ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਸਿਰੀ ਚੰਦਰ ਨੇ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਾਕੀ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਿਆ। ਧੂਣੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬਾਬਾ ਬਣਖੰਡੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਧ ਬੇਲੋ ਚਲੇ ਗਏ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀਚੰਦ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾ 
ਮੰਦਰ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਲਗਭਗ 24 ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੁਆਰਟਰ, ਬੰਧਰੋ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੋਜਨ ਹਾਲ, ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਮਰੇ ਹਨ। ਇਹ 500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਏਕੜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਝੰਡੋ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ 50 ਫੁੱਟ ਦਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਝੰਡਾ ਝੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਰ ਸਾਲ, ਹਿੰਦੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਭਾਦੋਂ ਦੀ 22 ਤਰੀਕ ਨੂੰ, ਆਮੂ ਮੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡੋ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ, ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ।  ਮੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਿੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਗਾਇਕ ਕੰਵਰ ਭਗਤ ਦੀ 6 ਫੁੱਟ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਦੁਖਦਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੌਰਾਨ ਸੁੱਕਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰੁਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਬਾਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ

thumb| **ਬਾਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ** ਇੱਕ ਜਲਸੇ ਵਿੱਚ, 1 ਮਈ, 2013
**ਬਾਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ** (ਉਰਦੂ : **باز محمد خان**) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਸੈਨੇਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬੰਨੂ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2012 ਵਿੱਚ ਅਵਾਮੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੈਨੇਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹਨ। ਉਹ ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀਆਂ ਸੈਨੇਟ ਕਮੇਟੀਆਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਭਰੋਸਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਸਦਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ 2006 ਤੋਂ ਏਐਨਪੀ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਏਐਨਪੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ 1988,1990, 1993, 1997 ਅਤੇ ਫਿਰ 2002 ਵਿੱਚ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸੂਬਾਈ ਮੰਤਰੀ, ਜੰਗਲਾਤ ਲਈ ਸੂਬਾਈ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਸੂਬਾਈ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 2008 ਵਿੱਚ, ਅਸਫੰਦਯਾਰ ਵਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਬਾਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ। 2013 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੈਮੂਰ ਬਾਜ਼ ਖਾਨ ਨੇ ਵੀ PK-71 ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜੇਤੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੋਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਏਐਨਪੀ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੀ ਸੈਨੇਟ
* ਅਵਾਮੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ

**ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।  ਉਹਨਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 1968 ਵਿੱਚ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਾਲ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਇੱਕ ਪੀਪੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ 19 ਜਨਵਰੀ 1995 ਤੋਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ 2019 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਐਸਵਾਈਐਲ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੋ ਇੰਡਸਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਸਪੋਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ। ਇਸ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਰੂਪ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਸਪੋਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਰਖੜ ਦੇ ਐਸਟਰੋਟਰਫ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਹਾਕੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੂਜਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਮੋਹਾਲੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।

ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪੇਕੇ ਘਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ 'ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਡਰੱਗ ਮਾਫੀਆ ਖਿਲਾਫ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਰਨੈਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੱਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ 'ਚ ਵਿਵਾਦਿਤ ਡਾਇਲਾਗਸ ਕਾਰਨ 'ਮੈਸੇਂਜਰ ਆਫ ਗੌਡ' ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ 'ਤੇ ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।

2015 ਵਿੱਚ, ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੱਕ ਇੱਕ 'ਇਨਸਾਫ ਮਾਰਚ' ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। 1984 ਦੀ ਸਿੱਖ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਟਾਈਟਲਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਤੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਗਰਾ ਨੇ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ ਫਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (ਸੀਬੀਐਫਸੀ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਫਿਲਮ "ਜਾਨਵਰ" ਦੇ ਖਾਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਏਆਈਐਸਐਸਐਫ ਸੀਬੀਐਫਸੀ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚੋਂ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਾਕਾਨਿਨੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੁਪਰੀਮ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਰਬਾਰ, ਡਬਲਿਨ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਥਕ ਕਾਰਜਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਏਲਿਨਾ ਉਰਲੇਵਾ

ਏਲਿਨਾ ਉਰਲੇਵਾ (ਜਨਮ 1957) ਇੱਕ ਉਜ਼ਬੇਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਗੱਠਜੋਡ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਹ "ਕਪਾਹ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਜਬਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ [ਆਈ. ਐੱਨ. ਜੀ.]" ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਰਲੇਵਾ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਕੰਮ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਲੋਬਲ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਉਜ਼ਬੇਕ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

ਉਰਲੇਵਾ ਨੂੰ 31 ਮਈ, 2015 ਨੂੰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ "ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਏਲਿਨਾ ਉਰਲੇਵਾ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਖੋਲ ਦੀ ਖੋਜ, ਐਕਸ-ਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਰਲੇਵਾ ਨੂੰ ਮਈ 2016 ਵਿੱਚ "ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ" ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

1 ਮਾਰਚ, 2017 ਨੂੰ, ਐਂਟੀ-ਸਲੇਵਰੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਰਲੇਵਾ ਨੂੰ "ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ [...], ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 23 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ

**ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Daljit Singh Shergill**, ਮੌਤ 6 ਅਕਤੂਬਰ 2014), ਜਿਸਨੂੰ **ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਸਾਹਿਬ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਸਨ, ਜੋ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ *ਗੁਰਦੁਆਰੇ* ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਉਹ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਵਾਸ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹ 1984 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਮੈਥਵਿਕ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਅਤੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।

ਉਸਦੀ ਮੌਤ 6 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਕੁਈਨ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਹਸਪਤਾਲ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

ਉਸਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰੀਤ ਗਿੱਲ 2017 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਐਮ ਪੀ ਬਣੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਐਜਬੈਸਟਨ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ। 2024 ਤੱਕ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਲਈ ਸ਼ੈਡੋ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡ ਸਲਾਨਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਰਿਸ਼ਭਾਪ੍ਰਿਆ

ਰਿਸ਼ਭਪ੍ਰਿਆ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72ਵੀਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 62ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਯਮ *ਚਾਰੁਕੇਸੀ* ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 26ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ **ਰਤੀਪ੍ਰਿਆ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਭਪ੍ਰਿਯ ਸਕੇਲ
ਇਹ 11ਵੇਂ *ਚੱਕਰ ਰੁਦਰ* ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ *ਰੁਦਰ-ਸ਼੍ਰੀ* ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ *ਸ ਰੀ ਗੁ ਮੀ ਪਾ ਧਾ ਨੀ* ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

* ਆਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ2 ਗ3 ਮ2 ਪ ਧ1 ਨੀ2 ਸੰ[a] 
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਧ1 ਪ ਮ2 ਗ3 ਰੇ2 ਸ[b] 

ਇਹ ਸਕੇਲ ਚੱਤੂਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ *ਕੈਸੀਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ* ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ (ਚੜ੍ਹਦੇ-ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਮਤਲਬ ਸੱਤ ਲਗਦੇ ਹਨ।

## ਜਨਿਆ ਰਾਗਮ 
ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਜਨਯ ਰਾਗ (ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੇਲ) ਰਿਸ਼ਭਪ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਭਪ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ 71 ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਕੇਲਾਂ ਲਈ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਰਿਸ਼ਭਪ੍ਰਿਆ'ਚ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨਃ

* ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ *ਘਾਨਾ ਨਯਾ ਦੇਸੀਕਾ*
* ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ *ਮਾਰਾ ਰਤੀਪ੍ਰਿਯਮ*
* ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ *ਨੰਦੀਸਮ ਵੰਦੇ*
* ਵੀਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਾ ਸੋਧਨਮੁਲਕੂ
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ *ਮਹਿਮਾ ਡਕਿੰਚੂ*
* ਡੀ. ਪੱਟਾਮਲ ਦੁਆਰਾ *ਪੰਨੀਰੂ ਕਾਈਆਨੇ*
* ਮੈਸੂਰ ਵਾਸੁਦੇਵਾਚਾਰੀਆਰ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਤਮੂਲੇ ਥੇਲਿਯਾਲਰੂ

## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਰਿਸ਼ਭਪ੍ਰਿਆ 'ਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰ ਜਦੋਂ *ਪੰਚਮ* ਤੋਂ *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ *ਕੋਕਿਲਾਪ੍ਰਿਆ* ਹੈ। *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ ਕਿਸੇ* ਰਾਗ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਗਲੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। "ਰਿਸ਼ਭਪ੍ਰਿਆ" ਅਤੇ "ਕੋਕਿਲਾਪ੍ਰਿਆ" ਵੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੌਲੇਟੋਨ ਸਕੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। "ਰਿਸ਼ਭਪ੍ਰਿਆ" ਵਿੱਚ "ਪਾ" ਅਤੇ "ਕੋਕਿਲਾਪ੍ਰਿਆ" ਵਿੰਚ "ਸਾ" ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਪੈਮਾਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ''ਕੋਕਿਲਾਪ੍ਰਿਆ 'ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਵੇਖੋ।

ਗੋਪਰਿਆ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗ ਹੈ ਜੋ ਆਰੋਹਨਮ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹਨਮ (ਸ ਰੇ2 ਗ3 ਮ2 ਧ1 ਨੀ2 ਸੰ---ਸੰ  ਨੀ2 ਧ1 ਮ2 ਗ3 ਰੇ2 ਨੀ ਵਿੱਚ ਪੰਚਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ...ਸਰੋਤ ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਾਜ਼ੀ ਮਹਾ ਉਤਸਵਮ ਵਿੱਚ ਐਸ. ਸੌਮਿਆ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲੈੱਕ-ਡੈਮ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਟੋਨ ਸਕੇਲ (ਰੂਡੀ ਸੀਟਜ਼, 12 ਜਨਵਰੀ 2013) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ

## ਬਂਦਿਸ਼ਾਂ 
ਰਿਸ਼ਭਪ੍ਰਿਆ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁੱਝ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨਃ

* ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ *ਘਾਨਾ ਨਯਾ ਦੇਸੀਕਾ*
* ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ *ਮਾਰਾ ਰਤੀਪ੍ਰਿਯਮ*
* ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ *ਨੰਦੀਸਮ ਵੰਦੇ*
* ਵੀਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇੰਟਾ ਸੋਧਨਮੁਲਕੂ
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ *ਮਹਿਮਾ ਡਕਿੰਚੂ*
* ਡੀ. ਪੱਟਾਮਲ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ *ਪੰਨੀਰੂ ਕਾਈਆਨੇ''
* ਮੈਸੂਰ ਵਾਸੁਦੇਵਾਚਾਰੀਆਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਮਹਾਤਮੂਲੇ ਥੇਲਿਯਾਲਰੂ
ਅਰੋਹਣਾ

**ਅਰੋਹਣਾ**,ਅਰੋਹਣਮ,ਅਰੋਹ ਜਾਂ ਅਰੋਹਾ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ  ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਚਡ਼੍ਹਦਾ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਮੱਧ ਸ਼ਡਜ (ਸ) ਤੋਂ ਤਾਰ ਸ਼ਡਜ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਿੱਚ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸਕੇਲ 
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ, ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਸੁਰ 'ਸ.ਰੇ.ਗ.ਮ.ਪ.ਧ.ਅਤੇ ਨੀ  ਹਨ. ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਰੂਪ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇ.ਗ.ਮ.ਧ.ਨੀ.ਸ ਅਤੇ ਪ ਸਥਿਰ ਸੁਰ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਅਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਸਕੇਲ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਰੂਪ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੋਟ ਸੀ ਡੀ ਈ ਐਫ ਜੀ ਏ ਅਤੇ ਬੀ ਐਸ ਆਰ ਜੀ ਐਮ ਪੀ ਡੀ ਅਤੇ ਐਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸੀ ਨੂੰ ਧੁਨੀ ਨੋਟ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਐਸ ਨੂੰ ਸੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ,ਰੇ ਗ ਮ ਧ ਅਤੇ ਨੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਨੋਟਾਂ ਲਈ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵੇਖੋ) ।

## ਉਦਾਹਰਣਾਂ 
ਮੁਲਤਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਅਰੋਹਾ 'ਨੀ ਸ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਨ ਸੰ ਸੰ' ਹੈ (ਛੋਟੇ ਨੋਟ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਨੋਟ ਉੱਚੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੋਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪੋਸਟਰੋਫੀ ਹੇਠਲੇ ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ-ਸਵਰ ਦੇਖੋ।

ਸ਼ੰਕਰਾਭਰਣਮ ਰਾਗਮ (ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72 ਮੂਲ ਰਾਗਮ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ 29ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ) ਵਿੱਚ ਅਰੋਹਣ ਸ ਰੇ2 ਗ3 ਮ1 ਪ ਧ2 ਨੀ3 ਸੰ  ਹੈ। ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ।

ਅਭੋਗੀ ਰਾਗਮ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ 22ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਖਰਹਰਪਰੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗਮ ਹੈ, ਅਰੋਹਣ ਐਸ ਆਰ 2 ਜੀ 2 ਐਮ 1 ਡੀ 2 ਐਸ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਰਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ

## ਉਦਾਹਰਨਾਂ 
ਮੁਲਤਾਨੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ, ਅਰੋਹ 'ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਸ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਪ ਨੀ ਸੰ' ਹੈ (ਛੋਟੇ ਨੋਟ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਨੋਟ ਉੱਚੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੋਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪੋਸਟਰੋਫੀ ਹੇਠਲੇ ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ-ਸੁਰ ਦੇਖੋ।

ਸ਼ੰਕਰਾਭਰਣਮ ਰਾਗਮ (ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72 ਮੂਲ ਰਾਗਮ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ 29ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ) ਵਿੱਚ ਅਰੋਹਣ ਸ ਰੇ2 ਗ3 ਮ1 ਪ ਧ2 ਨੀ3 ਸੰ ਹੈ। ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰ  ਵੇਖੋ।

ਅਭੋਗੀ ਰਾਗਮ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ 22ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗਮ ਹੈ, ਅਰੋਹਣ ਸ ਰੇ2 ਗ2 ਮ1 ਧ2 ਸੰ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੁਰ ਵਰਜਿਤ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਰਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਵਾਨਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲੋਵਾ

**ਇਵਾਨਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲੋਵਾ** (ਰੂਸੀਃ يوانا يسرالولوا) (ਜਨਮ 4 ਫਰਵਰੀ 1986) ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਰਿਟਾਇਰਡ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਇਜ਼ਰਾਈਲੋਵਾ ਨੇ ਆਈ. ਟੀ. ਐੱਫ. ਮਹਿਲਾ ਸਰਕਟ ਉੱਤੇ ਦੋ ਡਬਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। 7 ਜੂਨ 2004 ਨੂੰ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 417 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰਬੋਤਮ ਸਿੰਗਲ ਰੈਂਕਿੰਗ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। 9 ਫਰਵਰੀ 2004 ਨੂੰ, ਉਹ ਡਬਲਯੂ. ਟੀ. ਏ. ਡਬਲਜ਼ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ 313 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਫੈਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਖੇਡਦਿਆਂ, ਉਸ ਦਾ 12-14 ਦਾ ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲੋਵਾ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਟੈਨਿਸ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।  

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Ivanna Israilovaਵਿੱਚਮਹਿਲਾ ਟੈਨਿਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 
* Ivanna Israilovaਵਿੱਚਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਨਿਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ 
* Ivanna Israilovaਵਿੱਚਬਿਲੀ ਜੀਨ ਕਿੰਗ ਕੱਪ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਲੀਲੀਆ ਬਿਕਤਿਆਕੋਵਾ

ਲੀਲੀਆ ਬਿਕਤਿਆਕੋਵਾ (ਜਨਮ 2 ਫਰਵਰੀ 1979) ਇੱਕ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

## ਟੈਨਿਸ ਕਰੀਅਰ 
ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ,  ਬਿਕਤਿਆਕੋਵਾ,  ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਫੈਡ ਕੱਪ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ 11 ਫੈਡ ਕੱਪ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਦੋ ਡਬਲਜ਼ ਜਿੱਤੇ। ਫੈਡ ਕੱਪ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ 1998 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ 1999 ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਓਪਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਡਰਾਅ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਬਿਕਤਿਆਕੋਵਾ 1998 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਜਾਰਜੀਆ ਕਾਲਜ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜੀਏਟ ਟੈਨਿਸ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਚਾਰ ਵਾਰ ਆਲ-ਅਮਰੀਕਨ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਜਾਰਜੀਆ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਾਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੀਟ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਬਿਕਤਿਆਕੋਵਾ ਨੇ ਜਾਰਜੀਆ ਕਾਲਜ ਗੋਲਫਰ ਐਲੇਕਸ ਮੈਕਮਾਇਕਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।

ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਲੁਈਜ਼ਾ ਵੀ ਇੱਕ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਫੈਡ ਕੱਪ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਜਾਰਜੀਆ ਕਾਲਜ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Lilia Biktyakovaਵਿੱਚਮਹਿਲਾ ਟੈਨਿਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ
* Lilia Biktyakovaਵਿੱਚਬਿਲੀ ਜੀਨ ਕਿੰਗ ਕੱਪ
* Lilia Biktyakovaਵਿੱਚਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਨਿਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਗਨਾਮੂਰਤੀ

ਗਣਮੂਰਤੀ (ਬੋਲਣ 'ਚ **ਗਨਾਮੂਰਤੀ**, ਭਾਵ *ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮੂਰਤੀ*) ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72 ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ **ਗਨਾਸਾਮਵਰਾਲੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ ਸ਼ਡਜਮ ਨਾਲ ਗਣਮੂਰਤੀ ਸਕੇਲ
ਇਹ ਪਹਿਲੇ *ਚੱਕਰ ਇੰਦੂ* ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ ਇੰਦੂ-ਗੋ ਹੈ। ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ  ਸ ਰੇ ਗ ਮ ਪ ਧ ਨੁ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ *ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ* ਵੇਖੋ):

* ਅਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ1 ਗ1 ਮ1 ਪ ਧ1 ਨੀ3 ਸੰ [a] 
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ3 ਧ1 ਪ ਮ1 ਗ1 ਰੇ1 ਸ[b] 

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਨੋਟ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਮਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਧੈਵਤਮ, ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਹਨ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਗ ਹੈ (ਜਿਸ ਦੇ ਅਰੋਹ ਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ *ਝਾਲਾਵਰਾਲੀ* ਦੇ ਬਰਾਬਰ *ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ* ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 39ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ।

## ਅਸਮਪੂਰਨ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ 
**ਗਨਾਸਾਮਵਰਾਲੀ** ਵੈਂਕਟਮਾਖਿਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਮੂਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ। ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੁਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਚਡ਼੍ਹਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ *ਸ਼ਾਡਵ-ਸੰਪੂਰਨ ਰਾ*ਗ ਹੈ ਅਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ 6 ਸੁਰ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ 7 ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ।

* ਅਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ1 ਮ1 ਪ ਧ1 ਨੀ3 ਸੰ [c]
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ3 ਧ1 ਪ ਮ1 ਗ1 ਰੇ1 ਸ [b] 

## ਜਨਿਆ ਰਾਗਮ 
ਗਣਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਛੋਟੇ ਜਨਯ ਰਾਗਮ (ਉਤਪੰਨ ਸਕੇਲ) ਇਸ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਗਣਮੂਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਗਨਾਮੂਰਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਣਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ।
* *ਆਦਿ* ਤਾਲਾ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਜਗਦਇਸ਼ਵਰਤਲ.
* ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਏਕ ਤਾਲ ਵਿੱਚ *ਬ੍ਰਿਹਦੀਸ਼ਵਰ ਰਕਸ਼ਤੁਮਾ* ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ *ਗਨਾਸਾਮਵਰਾਲੀ* ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
* *ਆਦਿ* ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਲਾਇਆ ਗੋਵਿੰਦ ਇੱਕ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਗਣਪਤੀ ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਗਣਮੂਰਤੀ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 2 ਹੋਰ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ, ਵਿਸ਼ਵੰਬਰੀ ਅਤੇ *ਸ਼ਮਲੰਗੀ* *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ*, ਰਾਗ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਾਦਜਮ* ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਸਾਰੀ ਨੋਟ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਗਣਮੂਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ ਵੇਖੋ।

## ਨੋਟਸ 
## Structure and Lakshana 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ ਸ਼ਡਜਮ ਨਾਲ ਗਣਮੂਰਤੀ ਸਕੇਲ
ਇਹ ਪਹਿਲੇ *ਚੱਕਰ ਇੰਦੂ* ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਮ ਇੰਦੂ-ਗੋ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਸਾ ਰਾ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਧਾ ਨੁ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਦੀ ਬਣਤਰ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ *ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ* ਵੇਖੋ):

* ਅਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ1 ਗ1 ਮ1 ਪ ਧ1 ਨੀ3 ਸੰ[ਏ] 
* ਅਵਰੋਹਣਃਸੰ ਨੀ3 ਧ1 ਪ ਮ1 ਗ1 ਰੇ1 ਸ [ਬੀ] 

ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੁਰ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਗੰਧਰਮ, ਸ਼ੁੱਧਾ ਮੱਧਮਮ, ਸ਼ੁੱਧੀ ਧੈਵਤਮ, ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਹਨ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਰੋਹ ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ *ਝਾਲਾਵਰਾਲੀ* ਦੇ ਬਰਾਬਰ *ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ* ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 39ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ੍ਵੰਨ ਲੋੱਕਾ

** ਸ੍ਵੰਨ ਲੋੱਕਾ ,** ਲਿਖਣ’ਚ **ਉਸੑਕਰ ਤਾਲ੍ਵੀਈ**( ਫ਼ਿੰਨੀ’ਚ : Sven Lokka ,  Osakar Talvi )  ਰੂਸੀ’ਚ :  Свен Петрович Ло́кко , ਕਹਿਣ’ਚ : **ਸ੍ਵਿੰਞੑ ਪੵਿੱਤ੍ਰੋੀਚੵੑ ਲ੍ਹੋੱਕ੍ਹਅ** , ( ੩ ਮਾਰਚ ੧੯੨੪ - ੧੫ ਨਵੰਬਰ ੨੦੦੮ ) ਇੱਕ ਰੂਸੀ-ਫ਼ਿੰਨੀ ਅਤੇ ਸੋਵੵੱਤ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਪੇਂਟ੍ਰੑ  ਸੀ ।  

ਮਹਾਨ ਸ਼ੁੱਧਤਾ  ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਤਾ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇ ਸਨ ।  ਰੂਸੀ-ਫ਼ਿੰਨੀ-ਸਿਆਲ-ਦੇ-ਜੰਗ’ਚ , ਉਹ ‘ਤੇ ਹੋਰ "ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ" ਨਾਲ ਧੱਕੇ ਨਾਲ਼ ਮੂਰਮੰਸੑਕ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕਰੱਲੀਆ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਸੋਵੀਤਾਂ ਤੋਂ *ਸਫਾਈ*  ਬਾਡ੍ਰੑ  ਦੇ ਲਾਗੇਓਂ । ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਿਗੇ’ਚ ਇਹ ਮਾੜੇ ਬੰਦੇ ਸੀ ।   ਉਹਨਾਂਦੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਓਹ ਮਰਮੰਸਕ ਫ਼ਿੰਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ । 

ਉਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ  *Historian unohtamat – tarina*   *Muurmannin rannan viimeisistä suomalaisista*  (ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਭੁੱਲਾਇਆ  -  ਮੂਰਮੰਸੑਕ ਦੇ ਕੰਡੇ 'ਤੇ ਅਖੀਰਲੀਆਂ ਫ਼ਿੰਨੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ)’ਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਜ਼ ਵਾਦਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਲਾਲਗੁੜੀ ਜੈਰਾਮਨ

ਕੁੰਨਾਕੁੜੀ ਵੈਦਿਆਨਾਥਨ

ਤਿਰੁਮਾਕੁਦਲੁ ਚਉਦੀਆ

ਦੁਆਰਮ ਵੈਂਕਟਾਸਵਾਮੀ ਨਾਇਡੂ

ਐੱਮ ਐੱਸ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ

ਟੀ ਐਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ

ਐੱਚ.ਕੇ. ਵੈਂਕਟਰਾਮ

ਐੱਲ. ਵੈਦਿਆਨਾਥਨ

ਐਲ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ

ਐਲ ਸ਼ੰਕਰ

ਮੈਸੂਰ ਭਰਾ - ਮੈਸੂਰ ਨਾਗਰਾਜ ਅਤੇ ਡਾ. ਮੈਸੂਰ ਮੰਜੂਨਾਥ

ਅੰਬਰ ਕੰਨਨ

ਜੀ.ਜੇ.ਆਰ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਅਤੇ ਲਾਲਗੁੜੀ ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ

ਰਾਗਿਨੀ ਸ਼ੰਕਰ

A. ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ

ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰੇਸ਼

ਐੱਮ. ਨਰਮਦਾ

ਵਿਟਲ ਰਾਮਾਮੂਰਤੀ

ਵੀ.ਵੀ. ਰਵੀ

ਨੇਦੁਮੰਗਦ ਸ਼ਿਵਨੰਦਨ

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੀ. ਸੁੰਦਰ ਰਾਜਨ

ਬੀ. ਸ਼ਸ਼ੀਕੁਮਾਰ

ਅਦਰਕ ਸ਼ੰਕਰ

ਜਯੋਤਸਨਾ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ

ਬਾਲਾਭਾਸਕਰ

ਅਭਿਜੀਤ ਪੀ.ਐੱਸ. ਨਾਇਰ

ਅੰਬੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ

Lālaguṛī jairāmana

kunākuṛī vaidi'ānāthana

tirumākudalu ca'udī'ā

du'ārama vaiṅkaṭāsavāmī nā'iḍū

aima aisa gōpālakriśanana

ṭī aina kriśanana

aica.Kē. Vaiṅkaṭarāma

aila. Vaidi'ānāthana

aila subarāmanī'ama

aila śakara

maisūra bharā - maisūra nāgarāja atē ḍā. Maisūra majūnātha

abara kanana

jī.Jē.Āra.

ਇਹ **ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਜ਼ ਵਾਦਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ** ਹੈਃ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ। ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 

## ਝੁਕੇ ਹੋਏ (ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੇ)  
### ਵਾਇਲਨ 
 

## ਟੁੱਟੀਆਂ ਤਾਰਾਂ 
### ਵੀਨਾ 
 

### ਮੈਂਡੋਲਿਨ 
thumb|ਯੂ. ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਮੈਂਡੋਲਿਨ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ

* ਯੂ. ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ

### ਚਿਤਰਾ ਵੀਨਾ 
* ਐੱਨ. ਰਵੀਕਿਰਨ

### ਗਿਟਾਰ 
* ਆਰ. ਪ੍ਰਸੰਨਾ
* ਸੁਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਸਾਦ

## ਹਵਾਵਾਂ 
### ਵੇਨੂ 
 

### ਨਾਦਾਸਵਰਮ 
thumb|ਨਾਦਾਸਵਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੇਖ ਚਿੰਨਾ ਮੌਲਾਨਾ
 

### ਸੈਕਸੋਫੋਨ 
 

## ਸੰਕੇਤਾਂ 
### ਪਿਆਨੋ 
* ਅਨਿਲ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ

### ਮ੍ਰਿਦੰਗਮ 
### ਘਾਟਮ 
* ਟੀ. ਐੱਚ. "ਵਿੱਕੂ" ਵਿਨਾਇਕਰਮ
* ਘਾਟਮ ਉਡੁੱਪਾ

### ਕਾਂਜੀਰਾ 
* ਜੀ. ਹਰੀਸ਼ੰਕਰ
* ਵੀ. ਸੇਲਵਾਗਨੇਸ਼

### ਥੈਵਿਲ 
* ਹਰਿਦਵਰਮੰਗਲਮ ਏ. ਕੇ. ਪਲਾਨੀਵੇਲ

### ਮੋਰਸਿੰਗ (ਜੌ ਹਾਰਪ) 
thumb|ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਮ ਕੰਨਨ ਇੱਕ ਮੋਰਿੰਗ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ

* ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਮ ਕੰਨਨ

## ਹੋਰ 
### ਇਡਾੱਕਾ 
* ਤ੍ਰਿਪੁਨਿਥੁਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਦਾਸ

### ਜਲਤਰੰਗ 
* ਅਨਯਾਮਪੱਤੀ ਐਸ ਗਣੇਸ਼ਨ
* ਸੀਤਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੋਰਾਇਸਵਾਮੀ

### ਸੰਤੂਰ 
* ਆਰ. ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਨ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਮੂਰਮੰਸੑਕ ਓਬਲਾਸਟ

**ਮੂਰਮੰਸੑਕ ਓਬਲਾਸਟ** ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ (ਰੂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਓਬਲਾਸਟਾ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ੧,੪੪,੯੦੦  ਕਿਲੋਮੀਟਰ (੫੫,੯੦੦ ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ।
ਅਲੀਨਾ ਚਰਾਈਵਾ

ਅਲੀਨਾ ਅਲੈਕਸੇਵਨਾ ਚਰਾਈਵਾ (ਰੂਸੀਃ Алина Алексеевна Чараева, ਜਨਮ 27 ਮਈ 2002) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 276 ਦੀ ਡਬਲਿਊ. ਟੀ. ਏ. ਦੁਆਰਾ ਕਰੇਅਰ-ਉੱਚ ਸਿੰਗਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਚਰਏਵਾ ਨੇ 5 ਅਗਸਤ 2024 ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਉੱਚ ਡਬਲਜ਼ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵੀ 227 ਹੈ, ਜੋ 7 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਚਰਾਈਵਾ ਨੇ ਆਈ. ਟੀ. ਐੱਫ. ਮਹਿਲਾ ਸਰਕਟ 'ਤੇ ਛੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਪੰਜ ਡਬਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

ਉਸ ਨੇ 2019 ਕ੍ਰੇਮਲਿਨ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਊ. ਟੀ. ਏ. ਟੂਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਫ਼ੀਆ ਲੈਂਸਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਡਬਲਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਡਰਾਅ ਵਿੱਚ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

ਡਬਲਿਊ. ਟੀ. ਏ. 125.2023 ਅੰਡੋਰਾ ਓਪਨ ਵਿੱਚ, ਚਰਾਈਵਾ ਨੇ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਓਸੀਨ ਡੋਡਿਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ ਦੂਜੇ ਗੇਡ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੀਥਰ ਵਾਟਸਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।

## ਆਈ. ਟੀ. ਐੱਫ. ਸਰਕਟ ਫਾਈਨਲਜ਼ 
### ਸਿੰਗਲਜ਼ਃ 10 (7 ਖ਼ਿਤਾਬ, 3 ਰਨਰ-ਅੱਪ) 
### ਡਬਲਜ਼ਃ 8 (6 ਖ਼ਿਤਾਬ, 2 ਰਨਰ-ਅੱਪ) 
## ਜੂਨੀਅਰ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਫਾਈਨਲਜ਼ 
### ਸਿੰਗਲਜ਼ਃ 1 (ਰਨਰ-ਅੱਪ) 
### ਡਬਲਜ਼ਃ 1 (ਰਨਰ-ਅੱਪ) 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Alina Charaevaਵਿੱਚਮਹਿਲਾ ਟੈਨਿਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 
* Alina Charaevaਵਿੱਚਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਨਿਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਤਾਤੀਆਨਾ ਅਲੀਵਾ

ਤਾਤਿਆਨਾ ਅਲੀਵਾ (ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ 1991) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਵੇਟਲਿਫਟਰ ਹੈ। ਉਹ 2017 ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹੈ।

2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ਗਾਬਾਤ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 64 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 2020 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਪਦਾਰਥ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਔਰਤਾਂ
ਸਿੰਡੀ ਅਲਮੌਜ਼ਨੀ

**ਸਿੰਡੀ ਲੂਈਸ ਅਲਮੌਜਨੀ**  (ਜਨਮ 10 ਅਕਤੂਬਰ, 1984) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਚੈਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਡੀ ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਪੌਪ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਸੇਈ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ 2004 ਦੀ ਹਿੱਟ "ਆਈ ਐਮ ਰੈਡੀ" ਹੌਟ ਡਾਂਸ ਮਿਊਜ਼ਿਕ/ਕਲੱਬ ਪਲੇ ਚਾਰਟ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਰਹੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਨਾਮ '***ਸਿੰਡੀ** ਅਲਮੌਜ਼ਨੀ*' ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਕੋ ਨਾਮ ਸਿੰਦੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਆਈ ਵਿਲ ਲੀਵ ਮਾਈ ਹਾਰਟ" ਸਕੂਚ ਤੋਂ "ਫਲਾਇੰਗ ਦ ਫਲੈਗ (ਫਾਰ ਯੂ") ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਆਈ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਜਦੋਂ ਉਹ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸਿੰਡੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਇਕੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਰਾਂਸ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਕੀਤੇ।

### ਕੈਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
ਸੋਨੀ ਬੀ. ਐੱਮ. ਜੀ. ਵਿਖੇ ਏ ਐਂਡ ਆਰ ਸਟੀਵ ਐਲਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਿੰਡੀ ਦੀ ਖੋਜ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਟਰੈਕ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। 

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਕੈਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
; ਐਲਬਮਾਂ

* 2004: *ਚੈਰੀ*

; ਸਿੰਗਲਜ਼

* 2003: "ਬੇਟਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ"
* 2004: "ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ"
* 2004: "ਮੇਰੇ ਸਾਲ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੇ"

### ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੰਡੀ 
; ਸਿੰਗਲਜ਼

* 2007: "ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ"

; ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

* 2012: "ਕੰਟਰੋਲ ਗੁਆ"  (ਗਰੋਵਨਟ ਕਾਰਨਾਮਾ. ਸਿੰਡੀ

; ਸਿੰਗਲਜ਼

* 2013: "ਸੁੰਦਰ ਜੀਵਨ"-ਆਰਮੀਨ ਵੈਨ ਬੁਰੇਨ ਸਿੰਡੀ ਅਲਮਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
* 2013: "ਪਿਆਰ ਦੂਰ ਲਡ਼ਨ ਲਈ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ"-ਆਰਮੀਨ ਵੈਨ Buren Cindy Alma ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
* 2016: "ਉਦਾਸ ਗੀਤ"
* 2017: "ਹਰ ਦਿਨ ਪਾਰਟੀ"
* 2017: "ਹਰ ਦਿਨ ਕ੍ਰਿਸਮਸ"
* 2019: "ਸਟੀਲ ਦਾ ਬਣਾਇਆ"

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* 2004 ਦੇ ਨੰਬਰ-1 ਡਾਂਸ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਯੂਐਸ ਡਾਂਸ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਕਾਂਸਟੈਂਸ ਐਮਿਓਟ

ਕਾਂਸਟੈਂਸ ਐਮਿਓਟ (ਜਨਮ 1978) ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਲੇਖਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੁਨੀ ਪੌਪ-ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਆਈਵਰੀ ਕੋਸਟ ਦੇ ਆਬਿਦਜਾਨ ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਚ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਕੈਮਰੂਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ *ਵਾਇਰਸ* ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਕ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਊਂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਗੰਨਜ਼ ਐਨ ਰੋਜ਼ਜ਼ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਕਵਰ ਸੰਸਕਰਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਗਿਟਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਜੋ ਟ੍ਰੇਸੀ ਚੈਪਮੈਨ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।

ਪਹਿਲੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਮਿਤ ਐਲਬਮ *ਵਿਸਪਰਵੁੱਡ* (2003) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੇਅਰੀਟੇਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਅਪ੍ਰੈਲ 2007 ਵਿੱਚ ਜੇਫ ਪੇਵਰ, ਬੇਨ ਵਿਸਚ, ਸੀਨ ਪੇਲਟਨ, ਫ੍ਰੈਂਕੋਇਸ ਮੌਟਿਨ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜੇਰੋਮ ਅਟਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ)

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਵਿਸਪਰਵੁੱਡ* (2005) 
* *ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ* (2007) Tôt ou tard/Warner
* ਇੱਕ ਵਾਰ *ਦੋ ਵਾਰ* (2011) 
* ਬਲੂ ਗ੍ਰੀਨ ਕੱਲ੍ਹ EP (2012) ਬਿਲੀਵ ਡਿਜੀਟਲ
* 12ème Paralléle (2014) ਬਿਲੀਵ ਡਿਜੀਟਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਾਈਟ ਕਰਮਚਾਰੀ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਈਵ ਐਂਜਲੀ

**ਵੈਨੇਸਾ ਐਨੀਲੀਸ ਈਵ ਗਾਰਸਿਨ** (ਜਨਮ 25 ਅਗਸਤ 1980, ਸੇਟੇ, ਹੈਰਾਲਟ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ) ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ **ਈਵ ਐਂਜਲੀ** ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਫਰੈਂਚ ਪੌਪ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ 2000-2002 ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਨਵੇਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਐਨਆਰਜੇ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਐਲਬਮਾਂ 
### ਸਿੰਗਲਜ਼ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਐਨਆਰਜੇ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਬਲੌਗ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਐਂਜਲੀਨਾ (ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਗਾਇਕਾ)

'***ਐਂਜਲੀਨਾ** ਨਵਾ*' (ਜਨਮ 4 ਨਵੰਬਰ 2006) ਐਂਜਲੀਨਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਐਂਜਲੀਨਾ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 'ਦਿ ਵਾਇਸ ਕਿਡਜ਼' ਦਾ ਚੌਥਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸੀਜ਼ਨ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2018 ਜੂਨੀਅਰ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਜਮੈਸ ਸੈਨਸ ਟੋਈ' ਗੀਤ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਬਸੰਤ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਮਾ ਵੋਈ  ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।  ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਮਾਮਨ ਮੀ ਡਿਟ' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਗੀਤ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿੰਗਲ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਐਂਜਲੀਨਾ ਦੱਖਣੀ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਬੌਚਸ-ਡੂ-ਰੋਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲਾ ਸਿਓਟੈਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇਤਾਲਵੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਲਾ ਸਿਓਟੈਟ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਐਂਜਲੀਨਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਕੋਈ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਉਣ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਅਵਾਜ਼ ਹੁਨਰ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਗਾਣੇ ਗਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਐਂਜਲੀਨਾ ਨੇ ਬੌਚਸ-ਡੂ-ਰੋਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੈਰਿਟੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫਿਲਮ *ਪੋਕਾਹੋਂਟਸ* ਤੋਂ "ਕਲਰਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਵਿੰਡ" ਗਾਇਆ-ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤਜਰਬਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਪਲ ਇੱਕ "ਖੁਲਾਸਾ" ਮੰਨਦੀ ਹੈ।

### 2018: ਜੂਨੀਅਰ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਾ 
thumb|ਐਂਜਲੀਨਾ ਨੇ 2018 ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਜੂਨੀਅਰ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਰੈੱਸ ਰਿਹਰਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ

### 2019: ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ 
ਮਾਰਚ 2019 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਐਂਜਲੀਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਸਿਰਲੇਖ "ਮਾਮਨ ਮੀ ਡਿਟ" ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। 26 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਮਾ ਵੋਈ, ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਫ੍ਰੈਂਚ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ 84 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਸੰਤ 2020 ਲਈ ਇੱਕ ਦੌਰੇ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।

### 2021: ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ 
21 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਐਂਜਲੀਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਅਪੇਰੇਨਸ ਹੈ।

## ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਐਂਜਲੀਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਆਦੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏਰੀਆਨਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ, ਸਟ੍ਰੌਮੇ, ਆਮਿਰ ਅਤੇ ਬਰੂਨੋ ਮਾਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲਸਾ ਅਤੇ ਜੈਜ਼ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਮ ਸੁਣੇ ਹਨ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਐਲਬਮਾਂ 
### ਸਿੰਗਲਜ਼ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2006
ਸਲਾਗਮ

**ਸਲਾਗਮ** ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72ਵੀਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 37ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ **ਸੌਗੰਦਿਨੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨਾਲ *ਸਲਾਗਮ* ਸਕੇਲ
ਇਹ 7ਵੇਂ *ਚੱਕਰ ਰਿਸ਼ੀ* ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ *ਰਿਸ਼ੀ-ਪਾ* ਹੈ। ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ -  *ਸਾ ਰਾ ਗਾ ਮੀ ਪਾ ਧਾ ਨਾ* ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

* ਅਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ1 ਗ1 ਮ2 ਪ ਧ1 ਨੀ1 ਸੰ[a] 
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ1 ਧ1 ਪ ਮ2 ਗ1 ਰੇ1 ਸ[b] 

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸ਼ੁੱਧਾ ਗੰਧਾਰਮ, ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ, ਸ਼ੁੱਧੀ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ *ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਸ਼ਾਦਮ*  ਸੁਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਸਲਾਗਮ* ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹ -ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਸੱਤੇ ਦੇ ਸੱਤੇ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ *ਕਨਕੰਗੀ* ਦੇ *ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ* ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ।

## ਜਨਯ ਰਾਗਮ 
*ਸਲਾਗਮ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਨਯ ਰਾਗਮ (ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਸਕੇਲ) ਹੈ। *ਸਲਾਗਮ* ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੇ*ਮੇਲਾ-ਕਾਰਟਾ* ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
*ਸਲਾਗਮ* ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁੱਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨਃ

* ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਗਣਮਰੁਧਮਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ
* ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰਾਨਾ ਵਦਾਨਮ

ਫ਼ਿਲਮ ਰਚਨਾਵਾਂ

ਅਧੀਰਾ ਅਧੀਰਾ ਗੀਤ-ਕੋਬਰਾ-ਅਜੈ ਗਿਆਨਮੁਥੂ-A.R.Rahman (ਅੰਨਿਆ ਸਵਰਮ G3, N3) 

## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਸਲਾ*ਸਲਾਗਮ ਦਾ* ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੇਲਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਰਿਸ਼ੀ ਚੱਕਰ* ਦੇ ਸਾਰੇ 6 ਰਾਗ (*ਜਲਾਰਨਾਵਮ, ਝਾਲਾਵਰਾਲੀ, ਨਵਨੀਤਮ, ਪਵਨੀ* ਅਤੇ ਰਘੂਪਰੀਆ ਹੋਰ 5 ਰਾਗ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਇਹਨਾਂ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਗ1 ਤੋਂ ਮ2 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 3 ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਿਹਾ ਅੰਤਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੇਲਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ*, ਰਾਗ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਸਾਰੀ ਨੋਟ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ।

## ਨੋਟਸ 
## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਣ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨਾਲ *ਸਲਾਗਮ* ਸਕੇਲ
ਇਹ 7ਵੇਂ *ਚੱਕਰ ਰਿਸ਼ੀ* ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਾਮ *ਰਿਸ਼ੀ-ਪਾ* ਹੈ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ *ਸਾ ਰਾ ਗਾ ਮੀ ਪਾ ਧਾ ਨਾ* ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠਾਂਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

* ਅਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ1 ਗ1 ਮ2 ਪ ਧ1 ਨੀ1 ਸੰ [ਏ] 
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ1 ਧ1 ਪ ਮ2 ਗ1 ਰੇ1 ਸ[ਬੀ] 

ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸ਼ੁੱਧਾ ਗੰਧਾਰਮ, *ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ*, ਸ਼ੁੱਧੀ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ *ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਸ਼ਾਦਮ* ਨੋਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਸਲਾਗਮ* ਇੱਕ ਮੇਲਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ (ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ *ਕਨਕੰਗੀ* ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਕੁਈਨਹ ਅਨਹ

ਕੁਈਨਹ ਅਨਹ ਫਾਮ (ਜਨਮ 16 ਜਨਵਰੀ 1987 ) ਇੱਕ ਵੀਅਤਨਾਮੀ-ਬੈਲਜੀਅਨ ਗਾਇਕ ਹੈ।

## ਗਾਉਣ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 
ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁਈਨਹ ਅਨਹ ਨੇ ਮੌਨਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਤੰਬਰ 2000 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਆਰਟੀਬੀਐਫ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਟੀਵੀ ਗਾਉਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ "ਪੋਰ ਲਾ ਗਲੋਇਰ" (ਮਹਿਮਾ ਲਈ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮੈਨੇਜਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਾਲ ਕੁਈਨਹ ਅਨਹ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ। ਸੰਨ 2002 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਦੀ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਾਖਾ ਰਪਾਸ ਸੈਂਟਰ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਹਿੱਟ ਗਾਇਕ ਮਾਰਕ ਲਾਵੋਈਨ ਨਾਲ ਕੁਈਨਹ ਅਨਹ ਦੀ ਜੋੜੀ 'ਜੇ 'ਐਸਪੀਅਰ" ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਕਿਊਨ ਅਨਹ ਲਾਵੋਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਫਰਾਂਸ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਗਿਆ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਐਲਬਮ 
* *ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ।*

### ਸਿੰਗਲਜ਼ 
* 2005: ਜੇ 'ਐਸਪੀਅਰ (ਮਾਰਕ ਲਾਵੋਨੀ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ੀ) 
* 2006: ਬੋਨਜੋਰ ਵੀਅਤਨਾਮ*ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ।*
* 2008: *ਹੈਲੋ ਵੀਅਤਨਾਮ*
* 2010: *ਮੈਂ ਸੋਨਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ*

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਹੈਲੋ ਵੀਅਤਨਾਮ-ਕੁਈਨਹ ਅਨਹ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਅਮੀਨਾ ਅਨਾਬੀ

ਅਮੀਨਾ ਅਨਾਬੀ  (ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1962) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ-ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਅਨ ਗਾਇਕਾ,ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 1991 ਦੇ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਊਂਟਬੈਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਕੈਰੋਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ 146 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਸੰਗੀਤ 
ਜਾਪਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਯਾਸੁਆਕੀ ਸ਼ਿਮਜ਼ੂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਦੌਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਰੂਮੀ ਹੋਸੋਨੋ ਦੇ ਇੱਕ ਟਰੈਕ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 

### ਸਿਨੇਮਾ 
ਅਮੀਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ 1990 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਾਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੌਹਨ ਮਾਲਕੋਵਿਚ ਅਤੇ ਡੇਬਰਾ ਵਿੰਗਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬਰਨਾਰਡੋ ਬਰਟੋਲੁਕੀ ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਸ਼ੈਲਟਰਿੰਗ ਸਕਾਈ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੰਗੀ ਵੇਸਵਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਸੰਨ 1992 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਲਾਉਡ ਲੇਲੌਚ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫਰੈਸਕੋ *ਲਾ ਬੈਲੇ ਹਿਸਟੋਇਰ* ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 1993 ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਲਸ ਕਲੋਟਸ ਦੀ 'ਦ ਸੈਕਰਡ ਨਾਈਟ' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।

1993 ਵਿੱਚ ਅਮੀਨਾ ਨੂੰ ਲਾ ਨਿਊਟ ਸੈਕਰੀ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸਟਾਰ ਮਿਗੁਏਲ ਬੋਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਭੂਮਿਕਾ ਮਿਲੀ। 

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਐਲਬਮਾਂ 
* 1990, *ਯਾਲਿਲ*
* 1992, ਵਾ ਦੀ ਯੇ*ਐਉਂ ਤਾਂ*
* 1999, ਅੰਨਾਬੀ*ਅਨਾਬੀ*
* 2001, *ਨੋਮੈਡ*
* 2015, *ਖੁਲਾਸਾ* (ਈ. ਪੀ.) 

### ਗੀਤ 
* 3ਡਾ ਅਲ ਗ਼ਜ਼ਲ
* ਅੱਲ੍ਹਾ ਯਾ ਮੌਲੇਨਾ
* ਐਟਮ
* ਬੇਲੀ ਡਾਂਸਰ
* ਕਿਹਡ਼ੀ ਗੱਲਬਾਤ
* ਮੈਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ
* ਐਡਰਲੇਜ਼ੀ
* ਏਜ਼ਾਈਕੌਮ
* ਹਬੀਬੀ 2
* ਲਾ ਮੌਵੈਸ ਗ੍ਰੇਨ
* ਲਿਰਿਲੀ
* ਮੇਕਤੋਬੀ
* ਮੇਰੇ ਆਦਮੀ
* ਵਾਦੀਲੇਹ
* ਹਾਂ ਬਾਬਾ।
* ਜ਼ਹਰਾ

### ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ 
* *ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸ਼ਹਰਾਜ਼ਾਦ*

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* ਮਾਮਨ (1990) 
* ਸ਼ੈਲਟਰਿੰਗ ਸਕਾਈ (1990) 
* ਲਾ ਬੈਲੇ ਹਿਸਟੋਇਰ (1992) 
* ਲਾ ਨਿਊਟ ਸੈਕਰੀ (1993) 
* ਸੂਰ ਦਾ ਘੰਟਾ (1993) 
* ਡੈੱਡ ਮੈਨ ਵਾਕਿੰਗ (1995) 
* ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ (1999) 
* ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ (2000) 
* ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ (2001) 
* ਇੰਚ 'ਅੱਲ੍ਹਾ ਡਿਮੈਂਚੇ (2001) 
* ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੁਪਨੇ (2002) 
* ਲੇਸ ਮਾਰਿਨਸ ਪਰਡਸ (2003) 
* ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਪੌਨ ਏ ਟਾਈਮ ਇਨ ਦ ਓਏਡ (2005) 
* ਕਮਿਟ ਟੂ ਲੇ ਮੋਂਡੇ (2006) 
* ਕਾਇਰੋ ਟਾਈਮ (2009) 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰੇਡੀਓ ਫਰਾਂਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
* 
* ਮਾਈਸਪੇਸ ਸਫ਼ਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਕਰੇਨ ਐਂਟੋਨ

ਕਰੇਨ ਐਂਟੋਨ (ਜਨਮ 24 ਮਈ, 1980, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ) ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।

ਸੰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਕਰਨੇ ਐਂਟੋਨ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਾਇਕ ਬੋਨੀ ਟਾਈਲਰ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ "ਟੋਟਲ ਐਲੀਪਸ ਆਫ਼ ਦ ਹਾਰਟ" ਅਤੇ "ਇਟਜ਼ ਏ ਹਾਰਟਚੇ" ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ/ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਰ "ਸੀ ਡੈਮੇਨ... (ਟਰਨ ਅਰਾਊਂਡ" ਅਤੇ "ਸੀ ਟਾਊਟ ਸੇ 'ਆਰਟੇ" (ਇਹ ਇੱਕ ਹਾਰਟਚੇ ਹੈ) ਦੇ ਨਾਲ ਯੁਗਲ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਬੇਘਰਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ 'ਅਨ ਹੋਮ ਸੇ ਬਲੇਸ' ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਐਲਬਮਾਂ 
* 2006: ਕਰੇਨ ਐਂਟੋਨ (ਸਟਰਨ/ਸੋਨੀਬੀਐਮਜੀ) 

### ਸਿੰਗਲਜ਼ 
* 2003: "ਸੀ ਡੀਮੈਨ... (ਚੱਕਰ ਲਗਾਓ"-ਨੰਬਰ 1 ਬੈਲਜੀਅਮ (ਵਲੋਨੀਆ ਨੰਬਰ 2 ਫਰਾਂਸ, ਨੰਬਰ 3 ਪੋਲੈਂਡ (ਏਅਰਪਲੇ ਨੰਬਰ 155 ਯੂਰਪ, ਨੰ. 155 ਰੂਸ (ਏਅਰਪਲੇਅ ਨੰਬਰ 7 ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ) 
* 2004: "ਸਿ ਟੂਟ ਸਾਰਟ (ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਲ ਦਾ ਦਰਦ ਹੈ"-ਨੰਬਰ 7 ਬੈਲਜੀਅਮ (ਵਲੋਨੀਆ ਨੰਬਰ 12 ਫਰਾਂਸ, ਨੰਬਰ 10 ਪੋਲੈਂਡ (ਏਅਰਪਲੇ ਨੰਬਰ 25 ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ) 
* 2004: "ਜੌਨ '"
* 2006: "ਕਵਾਂਡ ਆਨ ਵੇਟ, ਆਨ ਪੀਟ"
* 2007: "ਅਨ ਹੋਮ ਸੇ ਬਲੇਸ"

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਕ ਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁੰਡੇ

**ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁੰਡੇ** (ਜਨਮ ਫ਼ਰਵਰੀ 1982) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਖੋਜਕਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਸੀ.ਸੀ. ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਪੀ.ਜੀ. ਕਾਲਜ, ਸੀ.ਸੀ. ਹੈੱਡ (ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ.-ਨੈੱਟ (ਪੰਜਾਬੀ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਿੱਖਿਆ) ਅਤੇ ਸੈੱਟ (ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ) ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਬੀ.ਐੱਡ. ਅਤੇ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਿੱਚ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਹੈ।

## ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਰੀਅਰ 
ਮੁੰਡੇ 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਅਧਿਆਪਨਾ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨਿਗਰਾਨ ਬਣੇ।  

ਉਹ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ 2024 ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।  

ਮੁੰਡੇ ਅਰਮਾਨ (ARMAAN) ਨਾਮਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਪੀਅਰ-ਰੀਵਿਊਡ ਆਨਲਾਈਨ ਰਿਸਰਚ ਜਰਨਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਉਹ ਕਈ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਰਨਲਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।  

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਅਧਿਆਪਨ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  
* *ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੜਕਨਾਮਾ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ* (2023)  
* *ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਨ* (2021)  
* *ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਆਪਨ* (2018)  
* *ਮੱਧ-ਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਲਹਿਰਾਂ* (ਸੰਪਾਦਿਤ, 2024)  
* *ਕਥਾ ਦੀਪ* (ਸੰਪਾਦਿਤ, 2024)  
* *ਕਾਵਿ ਉਡਾਰੀ* (ਸੰਪਾਦਿਤ, 2024)  
* *ਅਰਮਾਨੀ ਪੈੜਾਂ* (ਸੰਪਾਦਿਤ, 2024)  

## ਸੰਸਥਾਗਤ ਯੋਗਦਾਨ 
2017 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਸੰ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਕੰਨੇਡੇ ਦੇ ਨੇਟੇ

ਨੇਟਾ ਅੱਖਰ ਅੰਮ੍ਰੀਕੀ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ੩ ਵੰਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ : ਪਹਿਲੇ ਲੋਕ, ਇਨੂਇਤ ਅਤੇ ਮੇਤੀਆਂ । ਜੋ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ੫’ਕ%। ਪਹਿਲੇ ਲੋਕ ਦੇ ੬੦੦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੇ ਨੇ,  ਜਿੰਨਾਂ ਕੋਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਾਲੇ ਬੈਂਡ ਹਨ।