ਇੰਦਰਾ ਨਾਥ

**ਇੰਦਰਾ ਨਾਥ** (ਜਨਮ 14 ਜਨਵਰੀ 1938), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੋਗ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ | ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇਮਿਊਨ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਰਜਾਂ, ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕੋਹੜ ਵਿੱਚ ਨਸਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਲੇਪਰੋਸੀ ਬਾਇਸਿਲਸ ਦੀ ਕਾਰਗਰਤਾ ਲਈ ਮਾਰਕਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ | ਪ੍ਰੋ. ਨਾਥ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਮਯੂਨੋਲਾਜੀ (ਰੋਗ ), ਪੈਥੋਲੋਜੀ (ਬਿਮਾਰੀ), ਮੈਡੀਕਲ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਜੀਵ) ਅਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਰੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ |

## ਕਰੀਅਰ 
ਨਾਥ ਨੇ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ( ਏਮਜ਼ ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ | ਉਹ ਯੂ ਕੇ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਸਪਤਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਮ ਡੀ (ਪੈਥਲੋਜੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਏਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ| 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 4.5 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਹੜ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਹਨ|

1970 ਵਿੱਚ ਨਾਥ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਫਫੀਲਡ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸੀ| ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇਮਯੂਨੋਲਾਜੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈ ਸੀ| ਉਸਨੇ ਲੰਦਨ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ, ਰਾਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ ਸਰਜਨਜ਼ ਅਤੇ ਡਾ ਆਰ ਜੇ ਡਬਲਿਊ ਰੀਸ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜੌਨ ਟੁਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਹੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ|

ਉਸਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਦਿਮਾਗੀ ਨਿਕਾਸ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ| ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ 3 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਉਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਈ ਸੀ|

ਉਸ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਨੇਚਰ ਮੈਡੀਸਿਨ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਫਿਰ ਵੀ, ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਸਮਾਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਖੋਜ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹੋ| ਉਸ ਕੋਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ 120 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ, ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ, ਰਾਏ / ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ| ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਾਇਨੀਅਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਇਲਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕੋਸ ਲਈ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹਨ|

## ਕੋੜ੍ਹ 'ਤੇ 
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਟੇਟ ਟੀ.ਵੀ. ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਯੂਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ, ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋੜ੍ਹ ਦਾ ਕਲੰਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ| ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋੜ੍ਹ ਬੱਗ ਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਲਾਕ ਬੱਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ| "ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ|" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: " ਕੋੜ੍ਹ ਕੋਈ ਵੀ ਛੂਤ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ| ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਠੰਢ, ਫਲੂ ਆਦਿ ਵਧੇਰੇ ਛੂਤਕਾਰੀ ਹਨ||ਕੋੜ੍ਹ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਅੰਦਰ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ | ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ," ਇਹ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਉਪਰ ਜੋ ਵਿਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ |

1983 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂ ਐਚ ਓ) ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਦਵਾਈ ਇਲਾਜ (ਮਲਟੀ ਡਰੱਗ ਥੈਰੇਪੀ) ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ | ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ 57.8 / 10,000 ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਨ ਦਰ ਵਿੱਚ 2005 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ 1 / 10,000 ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਨ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਡਬਲਯੂ ਐਚ ਓ ਦੇ ਟੀਚੇ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ| ਇੰਦਰਾ ਵਰਗੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ|

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
## ਸਨਮਾਨ 
ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼,ਭਾਰਤ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ (1988), ਇੰਡੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਬੰਗਲੌਰ (1990), ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕਾਦਮੀ (ਆਈ ਅਨ ਐਸ ਏ: 1992), ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ (ਭਾਰਤ ) (1992), ਰਾਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ ਪੈਥੋਲੋਜੀ (1992) ਅਤੇ ਇਕਾਈ ਅਕੈਡਮੀਜ਼ ਫਾਰ ਦਿ ਡਿਵੈਲਪਿੰਗ ਵਰਲਡ ( ਟੀ.ਡੀ.ਏ.ਐੱਸ. ) (1995) ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ |ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ (ਭਾਰਤ), ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਵਿੱਤ ਸਕੱਤਰ (1995-97), ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ (1992-94, 1998-2006) ਅਤੇ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਟ (2001-03), ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਅਤੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਔਰਤਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਭਾਰਤ (2003) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ |

ਉਸਨੂੰ 1999 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਅਤੇ ਲੌਰੀਅਲ-ਯੂਨੇਸਕੋ ਐਵਾਰਡਸ ਫਾਰ ਵਿਮੈਨ ਇਨ ਸਾਇੰਸ 2002 ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰਣੀ ਵੇਖੋ) ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ |

*

## ਹਿਲਾਫ਼ੇ