ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾੱਮ

thumb|ਕਨਫਿੱਕਰ ਕੀੜੇ ਦਾ ਫੈਲਣਾ
**ਕੰਪਿਊਟਰ** **ਵਾੱਮ** ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮਾਲਵੇਅਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਟੀਚੇ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾੱਮ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਸਿਰਫ ਬੈਂਡਵਿਡਥ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਾਂ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਿਸਟਰੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮੌਰਿਸ ਕੀੜਾ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕੀਟ
ਅਸਲ ਸ਼ਬਦ "ਵਾੱਮ" ਜੌਨ ਬਰੂਨਰ ਦੇ 1975 ਦੇ ਨਾਵਲ *ਦਿ ਸ਼ੌਕਵੇਵ ਰਾਈਡਰ* ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ, ਨਿਕਲਸ ਹੈਫਲਿੰਗਰ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾੱਮ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਨਤਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

2 ਨਵੰਬਰ, 1988 ਨੂੰ, ਕੌਰਟਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਰਾਬਰਟ ਟੱਪਨ ਮੌਰਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾੱਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ,ਜੋ ਕਿ ਮੌਰਿਸ ਵਾੱਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਇਹ ਵਾੱਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੌਰਿਸ ਦੀ ਅਪੀਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਐਸ ਕੋਰਟ ਆਫ ਅਪੀਲਜ਼ ਨੇ ਹਰੇਕ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਾੱਮ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ $200 ਤੋਂ $53,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੋਰਿਸ ਖੁਦ 1986 ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਨੁਕਸਾਨ 
ਵਾੱਮ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ " ਪੇਲੋਡ " ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ,ਖਤਰਨਾਕ ਪੇਲੋਡਸ ਇੱਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸਿਸਟਮ ਉੱਪਰ ਫਾਇਲ ਨੂੰ ਹਟਾ ਹਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਇੰਕ੍ਰਿਪਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀੜਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪੇਲੋਡ ਇੱਕ ਬੈਕਡੋਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ "ਜ਼ੌਮਬੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਮੋਟ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਅਕਸਰ ਬੋਟਨੇਟਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਤਰਨਾਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਪੈਮ ਭੇਜਣਾ ਜਾਂ ਡੀਓਐਸ ਹਮਲੇ ਆਦਿ।

ਕੁਝ ਵਾੱਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਕਸਨੈੱਟ (ਜੂਨ 2010 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ), ਪਹਿਲੇ "ਵਾੱਮ" ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ, ਡੈਮ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿਜਲੀ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਵਿਰੋਧੀ 
ਵਾੱਮ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨਿਯਮਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਪਡੇਟਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ (ਵੇਖੋ " ਪੈਚ ਮੰਗਲਵਾਰ "), ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾੱਮ ਉਸ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਈਮੇਲ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਐਂਟੀ-ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਐਂਟੀ-ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਾਇਰਵਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ:

* ਰਾਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਵਿਚਾਂ ਵਿੱਚ ਏ.ਸੀ.ਐੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋ 
* ਪੈਕਟ-ਫਿਲਟਰ 
* ਟੀਸੀਪੀ ਰੈਪਰ / ਏਸੀਐਲ ਸਮਰੱਥ ਨੈਟਵਰਕ ਸੇਵਾ ਡੈਮਨ 
* ਅਨੁਕੂਲ

ਲਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਸ਼ੀਨ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੱਕੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ, ਨਵੇਂ ਵਾੱਮ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨੀਲੀਕੀਪ 
* ਬੋਟਨੇਟ 
* ਕੋਡ ਸ਼ਿਕਾਰਾ (ਕੀੜਾ) 
* ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨਿਗਰਾਨੀ 
* ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾਇਰਸ 
* ਈਮੇਲ ਸਪੈਮ 
* ਫਾਦਰ ਕ੍ਰਿਸਮਸ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੀੜਾ) 
* ਸਵੈ-ਨਕਲ ਮਸ਼ੀਨ 
* ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਘੁਟਾਲਾ - ਇੱਕ ਜਾਅਲੀ "ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ" ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਬੇਲੋੜੇ ਫੋਨ ਕਾਲ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਇਰਸ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 
* ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਦੀ ਟਾਈਮਲਾਈਨ 
* ਟਰੋਜਨ ਘੋੜਾ (ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ) 
* XSS ਕੀੜਾ 
* ਜੂਮਬੀਨ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਾਲਵੇਅਰ ਗਾਈਡ &nbsp; - ਵਰਨੇਲੈਕਸ ਡਾਟ ਕਾਮ 'ਤੇ ਕੀੜੇ ਦੀ ਲਾਗ ਨੂੰ ਸਮਝਣ, ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਗਾਈਡ. 
* “ਕੀੜੇ” ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ &nbsp; - ਡਿਸਟੀਬਿ .ਟਡ ਕੰਪਿ Compਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਰੰਭਕ ਤਜ਼ਰਬਾ ", ਜੌਨ ਸ਼ੌਚ ਅਤੇ ਜੋਨ ਹੱਪ, *ਏਸੀਐਮ ਦੇ ਸੰਚਾਰ*, ਖੰਡ 25 ਅੰਕ 3 (ਮਾਰਚ 1982), ਪੰਨੇ 172-180. 
* "ਕੀੜੇ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲੇਅਰਡ ਡਿਫੈਂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕੇਸ", 18 ਜੂਨ 2004 ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਕਿਓਰਟੀ ਏਜੰਸੀ (ਐਨਐਸਏ) ਦੀ ਅਣ-ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਰਿਪੋਰਟ. 
* ਕੀੜਾ ਵਿਕਾਸ   , ਜਾਗੋ ਮਾਨਿਸਕੀਚੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜੀਟਲ ਧਮਕੀ, 31 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲਵੇਅਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ