open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਪੰਜਗਰਾਈਆਂ

**ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਪੰਜਗਰਾਈਆਂ** ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਤੋਂ ਬਰਨਾਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਪੰਜਗਰਾਈਆਂ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਧੂਰੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਪੰਜਗਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬੈਂਕ,ਯੁਵਕ ਕਲੱਬ, ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਫੋਕਲ ਪੋਆਇੰਟ ਹੈ ਜੋ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਿਨ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਵਡਾ ਗੁਰੂ ਘਰ ਸੰਧੂ ਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਗੁਰੂ ਘਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਤੀਸਰਾ ਗੁਰੂ ਘਰ,ਜੋ ਕੀ ਖੁਰਦ ਵਾਲੇ ਰਾਸਤੇ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਸ਼ਹੀਦਾ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਦੁਵਾਰੇ ਬਾਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋ ਬਿਨਾ, ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਿਨ ਮਂਦਿਰ ਹਨ। ਜਿਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਡੇਹਰਾ ਰੋਹਟੀ ਰਾਮ ਬਜੋ ‍ਜਾਨ੍ਯਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨ ਸੰਖਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਸਜਿਦਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਡਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਧਰਮਸਾਲਾ ਹਨ।

## ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ ਤੇ ਰਾਹ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 5000 ਅਬਾਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਹਦ ਕਈ ਪਿੰਡਾ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਪਿੰਡ ਚੋ 9 ਪਿੰਡਾ ਨੂੰ ਰਾਸਤੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।

## ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ
ਹਰ ਸਾਲ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡਾ ਦਾ ਮਹਾ ਕੁਮ ਕਰਵਾਈਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੱਬਡੀ, ਘੋੜਾਇਆ ਦੀਆ ਦੋੜਾਂ, ਠੋਕਰਾ, ਬਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਟਰਾਲੀ ਬੈਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਹਰ ਸਾਲ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦਾ ਟੋਉਰਨਾਮੇੰਟ ਵੀ ਯੁਵਕ ਕਲੱਬ ਵਲੋ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (ਹਿੰਦੀ: इंदिरा गाँधी राष्ट्रीय मुक्त विश्वविद्यालय, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਗਨੂ -IGNOU) ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦੀ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਸਤੰਬਰ, 1985 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਮੈਦਾਨ ਗੜੀ) ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ 33 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੱਗਪੱਗ 40 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਅਤੇ ਦੂਰਵਰਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਾਧਨ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਰਵਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰ ਉਚਿਆਉਣ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਪੈਰਿਸ ਕਮਿਊਨ

**ਪੈਰਿਸ ਕਮਿਊਨ** ਜਾਂ **ਚੌਥੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ** (, ) ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 28 ਮਾਰਚ 1871 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ (28 ਮਾਈ 1871 ਤੱਕ) ਪੈਰਿਸ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਚਲਾਈ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੌਂਸਲ (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ *"ਕਮਿਊਨ"*) ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਜਲਦ ਹੀ ਕਮਿਊਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
## ਪਿਛੋਕੜ
ਜੁਲਾਈ 1870 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਦੀ ਜੰਗ ਛਿੜ ਪਈ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਤੀਸਰੇ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਬਰਬਾਦੀ ਅਤੇ ਹਾਰ ਤੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਜੀ ਬਚੈਨੀ ਸਾਰੇ ਹੱਦਾਂ ਬੰਨੇ ਟੱਪ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਏਸ ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਲਿਓਨ ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ (21 ਨਵੰਬਰ - 1 ਦਸੰਬਰ 1831) ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕਰ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਣਿਆਂ ਨੇ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। 1834 ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਦੂਜੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਜਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਮਾਲਾਮਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਾਲਿਕਾਂ ਨੇ ਉਜਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਾਰੀ ਉੱਚ ਉਛਾਲ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਜਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਥੋਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੂਨੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਲਗਪਗ 10,000 ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਵਤਨ ਜਾਂ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਪੈਰਿਸ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਮੱਧ ਵਰਗ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੋਕ-ਰਾਜੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਗ ਪੈਰਿਸ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਤਰਜ ਤੇ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਖੁਦ-ਮੁਖਤਾਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਪੈਰਿਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀਤੇ ਜੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਪਰਬੰਧ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਤਾਂਘ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੂਹ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਰਾਜੀ ਗਣਰਾਜ ਲਈ ਅਪੀਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਸਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਰਕੇ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡਜ਼'' ਨਾਂ ਦੇ ਦਲ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਥੀਯੇ ਸਰਕਾਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਖੋਹ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। 18 ਮਾਰਚ 1871 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਥੀਯੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਫੌਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਗਈ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡਜ਼'' ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਖ ਦੇ ਅਨੇਕ ਨੇਤਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਨੇ ਭੱਜਕੇ ਵਾਰਸਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। 26 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਸਰਵਜਨਕ ਮਤ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। 90 ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਲੱਗਪੱਗ ਦੋ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਤਦਾਨ ਕੀਤਾ। 28 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜ ਦੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਮਿਨਾਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਗਿਲੋਟੀਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਫੂਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਕਲਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਦੋਨਾਤੇਲੋ

**ਦੋਨਾਤੋ ਦੀ ਨੋਕੋਲੋ ਦੀ ਬੈਤੋ ਬਰਦੀ**,**ਦੋਨਾਤੇਲੋ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਆਰੰਭਿਕ ਪੁਨਰ-ਜਾਗਰਣ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸੀ।
## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਦੋਨਾਤੋ ਫਲੋਰੈਨਤੀਨ ਵੂਲ ਕੌਮਬਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨਿਕੋਲੋ ਦੀ ਬੇਟੋ ਬਾਰਦੀ ਦਾ ਬੇਟਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਫਲੋਰੈਂਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ 1386 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਰਤੇਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਮੂਰਤੀਕਾਰ
ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰ

**ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Bhawani Prasad Mishra, 29 ਮਾਰਚ 1913 - 20 ਫਰਵਰੀ 1985) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਸਨ। ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਵਾਨੀ ਭਾਈ ਕਹਿਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਸੱਤ - ਸੱਤ ਵਾਰ ਮੌਤ ਨਾਲ ਉਹ ਲੜੇ ਉਂਜ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਲਾਮੀ ਨਾਲ ਲੜੇ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ ਵੀ ਲੜੇ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨੇਮ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਦੁਪਹਿਰ ਸ਼ਾਮ ਤਿੰਨੋਂ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰੈਕਾਲ ਸੰਧਿਆ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵੀ ਹੋਈਆਂ।

ਭਵਾਨੀ ਭਾਈ ਨੂੰ 1972 ਵਿੱਚ ਬੁਨੀ ਹੂਈ ਰੱਸੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। 1981-82 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਥਾਨ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 1983 ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਖਰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਮੇਵਾੜ ਦਾ ਰਾਣਾ ਹਮੀਰ

**ਰਾਣਾ ਹਮੀਰ** (1326 - 1364) - ਅੱਜ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਮੇਵਾੜ ਦਾ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। 13ਵੀਂ ਦੇ ਪਲਟਣ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨਾ ਨੇ ਗਹਿਲੋਤ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ (1303 ਵਿੱਚ) ਮੇਵਾੜ ਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਹਮੀਰ ਸਿਸੋਦਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀਰਤਾ, ਹਿੰਮਤ-ਹਠ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੇ ਸਦਕਾ ਮੇਵਾੜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਈ ਹੋਈ ਸ਼ਾਨ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ *ਰਾਣਾ* ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਗਹਿਲੋਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਾਖਾ ਸਿਸੋਦੀਆ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਹੋਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਵਾਤਸਾਇਨ

'''ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਹੀਰਾਨੰਦ ਵਾਤਸਾਇਨ', 'ਅਗੇਯ'''')  (सच्‍चिदानन्‍द हीरानन्‍द वात्‍स्‍यायन 'अज्ञेय') (7 ਮਾਰਚ 1911 – 4 ਅਪਰੈਲ 1987) ਪ੍ਰਤਿਭਾਸੰਪੰਨ ਕਵੀ,  ਸ਼ੈਲੀਕਾਰ, ਕਥਾ-ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੋੜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਥਾਕਾਰ, ਲਲਿਤ-ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸਫਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗੇਯ ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਵਾਲੇ ਕਵੀ ਹਨ।  ਅਨੇਕ ਜਾਪਾਨੀ ਹਾਇਕੂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਗੇਯ ਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਏਕਾਂਤਮੁਖੀ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਖੋਜੀ ਸੈਲਾਨੀ ਵੀ ਸਨ। 
## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅਗੇਯ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਮਾਰਚ 1911 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਰਿਆ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਨਾਮਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਲਖਨਊ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਬੀ ਐੱਸ ਸੀ ਕਰਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜਕੇ ਫਰਾਰ ਹੋਏ ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਏ ਗਏ। 
### ਸਿੱਖਿਆ
ਅਗੇਯ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੇਖ ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਘਰ ਹੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਧਿਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਹੋਈ। 1925 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਇੰਟਰ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।  ਉੱਥੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰ ਦੀ ਪੜਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰ 1927 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੀਐੱਸਸੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਫਰਮਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣੇ। 1929 ਵਿੱਚ ਬੀਐੱਸਸੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਮ ਏ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ; ਪਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੜਾਈ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। 
### ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ
1930 ਤੋਂ 1936 ਤੱਕ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। 1936-37 ਵਿੱਚ *ਸੈਨਿਕ* ਅਤੇ *ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤ* ਨਾਮਕ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।  1943 ਤੋਂ 1946 ਤੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਰਹੇ; ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ *ਪ੍ਰਤੀਕ* ਨਾਮਕ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੋਧਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੱਕ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਿੱਲੀ ਪਰਤੇ ਅਤੇ *ਦਿਨਮਾਨ* ਵੀਕਲੀ, *ਨਵਭਾਰਤ ਟਾਈਮਸ*,  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੱਤਰ ਵਾਕ ਅਤੇ ਏਵਰੀਮੈਨਸ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਤਰ-ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। 1980 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ **ਵਤਸਲਨਿਧੀ** ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਟਰਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ  ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1987 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।  
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ
* ਭਗਨਦੂਤ
* ਚਿੰਤਾ
* ਇਤਯਲਮ
* ਹਰੀ ਘਾਸ
* ਪਲ ਸ਼ਿਣ ਭਰ
* ਬਾਵਰਾ ਅਹੇਰੀ
* ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼
* ਰੌਂਦੇ ਹੁਏ ਯੇ
* ਅਰੀ ਔ ਕਰੁਣਾ ਪ੍ਰਭਾਮਯ
* ਆਂਗਨ ਕੇ ਪਾਰ ਦਵਾਰ
* ਸੁਨੈਹਲੇ ਸ਼ੈਵਾਲ
* ਕਿਤਨੀ ਨਾਵੋਂ ਮੇਂ ਕਿਤਨੀ ਬਾਰ
* ਕਯੋਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸੇ ਜਾਨਤਾ ਹੂੰ
* ਸਾਗਰ
* ਮੁਦ੍ਰਾ
* ਪਹਲੇ ਮੈਂ ਸੰਨਾੱਟਾ ਬੁਨਤਾ ਹੂੰ
* ਨਦੀ ਕੀ ਬਾਂਕ ਪਰ ਛਾਯਾ
* ਮਹਾਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਕੇ ਨੀਚੇ
* ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਡੇਜ਼ ਐਂਡ ਅਦਰ ਪੋਇਮਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ) 
* ਐਸਾ ਕੋਈ ਘਰ ਆਪਨੇ ਦੇਖਾ ਹੈ
### ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹ
* ਵਿਪਥਗਾ
* ਪਰੰਪਰਾ
* ਕੋਠਰੀ ਕੀ ਬਾਤ
* ਸ਼ਰਣਾਰਥੀ
* ਜਯਦੋਲ
* ਯੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪ
### ਨਾਵਲ
* ਸ਼ੇਖਰ: ਏਕ ਜੀਵਨੀ
* ਨਦੀ ਕੇ ਦ੍ਵੀਪ
* ਅਪਨੇ ਅਪਨੇ ਅਜਨਬੀ 
### ਯਾਤਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤ
* ਅਰੇ ਯਾਯਾਵਰ ਰਹੇਗਾ ਯਾਦ
*ਏਕ ਬੂੰਦ ਸਹਸਾ ਉਛਲੀ
### ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* ਸਬਰੰਗ
* ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ
* ਆਤਮਨੇਪਦ
* ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਯ: ਏਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਦ੍ਰਿਸ਼ਯ
* ਆਲਵਾਲ,
### ਸੰਸਮਰਣ: ਸਿਮਰਤੀ ਲੇਖਾ
#### ਡਾਇਰੀਆਂ
* ਭਵੰਤੀ
* ਅੰਤਰਾ ਔਰ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤੀ
### ਵਿਚਾਰ ਗਦਯ
* ਸੰਵਤਸਰ
### ਨਾਟਕ
*ਉੱਤਰਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਮੌਤ

**ਬੁਢਾ ਅਤੇ ਮੌਤ** ਈਸਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 60 ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ। ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਦੁਰਲਭ ਕਹਾਣੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਇਹ (ਖਾਸਕਰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ) ਅਨੇਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣੀ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਯਾਂ ਦ ਲਾ ਫੋਂਤੇਨ ਦੀ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। 
## ਜਿਉਣ ਦਾ ਮੋਹ
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਅਤਿ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਉਣ ਦੇ ਮੋਹ (φιλοζωία) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸਰਲ ਟੋਟਕਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਮਿਆਰੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰੋਜਰ ਲ' ਐਸਟਰੇਂਜ਼ ਵਾਲਾ ਹੈ: 'ਇੱਕ ਬੁਢਾ ਲਕੜਾਂ ਦੀ ਪੰਡ ਚੁੱਕੀ ਦੂਰ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਏਨਾ ਥੱਕ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੰਡ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਕੋਲੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਮੌਤ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਤੁਰਤ ਹਾਜਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਕਰੇ। 'ਬੱਸ ਜਨਾਬ, ਜਰਾ ਕੁ ਮਿਹਰ ਕਰ ਦਿਉ। ਇਹ ਪੰਡ ਚੁਕਾ ਦਿਉ।' ਵੈਸੇ, ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੀ ਕਿ ਮੌਤ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਉਹਦੀ ਪੰਡ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਚੱਲੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਨਾਦੀਆ ਕੋਮਾਨੇਚੀ

**ਨਾਦੀਆ ਅਲੀਨਾ ਕੋਮਾਨੇਚੀ**(ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਉੱਚਾਰਨ:ˈnadi.a koməˈnet͡ʃʲ, ਨਾਦੀਆ ਕੋਮਾਨੀਚ) (ਜਨਮ: 12 ਨਵੰਬਰ 1961) ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਜਿਮਨਾਸਟ ਖਿਲਾੜੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗ਼ਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਓਲੰਪਿਕ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖਿਲਾੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਕੰਮਲ 10 ਦਾ ਹਿੰਦਸਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ﻿ ਜਿਮਨਾਸਟ ਖਿਲਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਓਲਗਾ ਕੌਰਬਿਟ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਖੇਲ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਹਾਸਲ ਹੈ।
## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
﻿ਨਾਦੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਨਵੰਬਰ 1961 ਨੂੰ ਔਨਸ਼ਤੀ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਿਮਨਾਸਟ ਖੇਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈੰਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1975 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਬੜੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਹਾਂ ਫ਼ਲੋਰ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਤਮਾਮ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਮਗ਼ੇ ਜਿੱਤੇ। ਇਸ ਸਾਲ ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੀ ਕੌਮੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਤਮਾਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤੇ।
﻿
1976﻿ ਦੇ ਮੌਂਟਰੀਆਲ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਕਤ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮਹਿਜ਼ 14 ਸਾਲ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਲਮੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਨੇ ਅਨ ਈਵਨ ਬਾਰਜ਼ ਵਿੱਚ 10.0 ਦਾ ਹਿੰਦਸਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਓਲੰਪਿਕ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਖਿਲਾੜੀ ਬਣਨ ਦਾ ਇਜ਼ਾਜ਼ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਕੰਮਲ ਨੰਬਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਲ-ਅਰਾਊਂਡ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਰੁਮਾਨਵੀ ਖਿਲਾੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮ ਉਮਰ ਖਿਲਾੜੀ ਵੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ (ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ)

"**ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ**" (''A Day's Wait*) ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੇ ਬੀਮਾਰ ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ 1933 ਵਾਲੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਵਿੰਨਰ ਟੇਕ ਨਥਿੰਗ'' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਤਜ਼ (ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਡਾਰਲਿੰਗ ਹੈ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਫਲੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 102 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹੀਟ (39 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ) ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੋਂ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ; ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ 102 ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਰੂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਫਰਾਂਸ (ਜਿੱਥੇ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ 44 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਬੰਦਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਮਝਾਇਆ, ਤਾਂ ਮੁੰਡਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਿਲੈਕਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, "ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਚੀਕਦਾ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਸੀ।"

ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਲੜਕੇ ਦੀ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਬੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਥਿਊਰੀ

ਐਨਾਲੋਗੀ ਦੀ ਦੋ-ਪਾਸਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ]]
**ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਿਧਾਂਤ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Theory of relativity, ਥਿਓਰੀ ਆਫ ਰਿਲੇਟਿਵਿਟੀ), ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਸਾਪੇਖਤਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਭੌਤਿਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਅੰਗ ਹਨ - ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਪੇਖਤਾ (ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟਿਵਿਟੀ) ਅਤੇ ਆਮ ਸਾਪੇਖਤਾ (ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟਿਵਿਟੀ)। ਫਿਰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਪੇਖਤਾ ਜਾਂ ਰਿਲੇਟਿਵਿਟੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਇਨਵੇਰੀਐਂਸ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੀਉਰੀ ਆਫ ਰਿਲੇਟਿਵਿਟੀ ਨਾਮਕ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਨ 1906 ਵਿੱਚ ਮੈਕਸ ਪਲੈਂਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। 
11 ਮਈ 1916 ਨੂੰ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਥਿਓਰੀ ਆਫ ਰਿਲੇਟਿਵਿਟੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਕਲਪ ਮੈਕਸ ਪਲੈਂਕ ਦੇ ਵਰਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾ-ਪਦ ਰਿਲੇਟਿਵ ਥੀਉਰੀ (ਜਰਮਨ: Relativtheorie) ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਆਫ ਰਿਲੇਟਿਵਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੇਪਰ ਦੇ ਚਰਚਾ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਲਫਰੈਡ ਬੁੱਕਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ **ਥੀਉਰੀ ਆਫ ਰਿਲੇਟਿਵਿਟੀ** ਵਾਕੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਿਧਾਂਤ
ਲੂਸੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ

**ਲੂਸੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਵਿੱਲੀਅਮ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ (7 ਅਪਰੈਲ 1770 – 23 ਅਪਰੈਲ 1850) ਦੀਆਂ 1798 ਅਤੇ 1801 ਦਰਮਿਆਨ ਲਿਖੀਆਂ ਪੰਜ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਏ ਫ਼ੇਅਰਵੈੱਲ ਟੂ ਆਰਮਜ਼

***﻿ ਏ ਫ਼ੇਅਰਵੈੱਲ ਟੂ ਆਰਮਜ਼*** (*A Farewell to Arms*) ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦਾ 1929 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਟਾਈਟਲ 16ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਜਾਰਜ ਪੀਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੀ ਇਤਾਲਵੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਫਰੈਡਰਿਕ ਹੈਨਰੀ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਨਰਸ ਕੈਥਰੀਨ ਬਾਰਕਲੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਗਿਰਦ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਜ਼ਾਤੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕੈਥਰੀਨ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਸੂਰਤ-ਏ-ਹਾਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਪੈਟਰਿਕ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਵਕਤ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। 
## ਕਹਾਣੀ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਇੱਕ ਫ੍ਰੇਡਰਿਕ ਹੈਨਰੀ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨੋਜਵਾਨ ਦੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਧ ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਡਰਾਈਵਰ ਹੈ I ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਨਾਂ ਰੀਨਾਲਡੀ ਹੈ ਜੋ ਇਤਾਲਵੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਜਨ ਹੈ I ਰੀਨਾਲਡੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਸ ਕੈਥਰੀਨ ਬਾਰਕਲੇ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ I ਕੈਥਰੀਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਮੂਲ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ I ਉਸਨੂੰ ਕੈਥਰੀਨ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ I ਹੈਨਰੀ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ I ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ I ਕੈਥਰੀਨ ਉਥੇ ਆ ਕੇ ਉਸਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I ਹੈਨਰੀ ਨੂੰ ਫੌਜ ਦਾ ਸੱਦਾ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ ਫੇਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ I ਜੰਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਾਨ ਮਾਲ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ I ਹੈਨਰੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਜੰਗ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ I ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਦਾ ਦੋਸਤ ਜੰਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਸਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਅਮਨ ਚੈਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਨੇ I ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਝੜਪ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I ਹੈਨਰੀ ਤੇ ਗੱਦਾਰੀ ਅਤੇ ਜਾਸੂਸੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਫੌਜ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ I ਹੁਣ ਹੈਨਰੀ ਨੂੰ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਭੱਜਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ I ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਾਨ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਕਿ ਕੈਥਰੀਨ ਤਾਂ ਸਟਰੇਸਾ (ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ) ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ I ਸਟਰੇਸਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਕੈਥਰੀਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਨੇ I ਪਰ ਹੈਨਰੀ ਨੂੰ ਫੜੇ ਜਾਣ ਖਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ I ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਨਦੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਣ I ਉਥੇ ਕੈਥਰੀਨ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਆਪ ਵੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I ਹੈਨਰੀ, ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਥਰੀਨ ਦੀ ਮੋਤ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਦਾ ਹੋਇਆ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਇਥੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਵਿੰਨਰ ਟੇਕ ਨਥਿੰਗ

***ਵਿੰਨਰ ਟੇਕ ਨਥਿੰਗ*** ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦਾ 1933 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜੋ *ਏ ਫ਼ੇਅਰਵੈੱਲ ਟੂ ਆਰਮਜ਼* (1929) ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਬੁਲਫਾਈਟਿੰਗ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰ-ਗਲਪੀ ਪੁਸਤਕ, *ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਮੌਤ* (1932) ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ।
## ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਹਾਣੀਆਂ
* ਆਫਟਰ ਦਾ ਸਟਰੋਮ"
* "ਕੋਈ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੀ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਜਗ੍ਹਾ (A Clean, Well-Lighted Place)" 
* "The Light of the World" 
* "God Rest You Merry, Gentlemen" 
* "The Sea Change"
* "A Way You'll Never Be"
* "The Mother of a Queen"
* "One Reader Writes"
* "Homage to Switzerland" 
* "ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ (A Day's Wait)"
* "A Natural History of the Dead" 
* "Wine of Wyoming"
* "The Gambler, the Nun, and the Radio"
* "Fathers and Sons"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਬਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ (ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ)

***ਬਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ*** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਸਭ ਰੰਗ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਟੈਲੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਸੈਮੂਅਲ ਜੌਨ ਨੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ

ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਅਰਗੰਡ ਡਾਇਆਗਰਾਮ ਉੱਤੇ ਵੈਕਟਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ (*a*, *b*) ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। "Re" ਵਾਸਤਵਿਕ ਐਕਸਿਸ ਹੈ, "Im"ਕਲਪਿਤ ਐਕਸਿਸ, ਅਤੇ *i*\, ਕਲਪਿਤ ਇਕਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੈ:i^2=-1\,]]

ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ **ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ** ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ *ਕਾਲਪਨਿਕ ਭਾਗ* ਜੋੜ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ **i** ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ:

:i^2=-1\,

ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਨੂੰ *a* + *bi*, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *a* ਅਤੇ *b* ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰ ਹਨ। *a* + *bi* ਵਿੱਚ *a* ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਭਾਗ ਅਤੇ *b* ਨੂੰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਭਾਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। **ਉਦਾਹਰਨ**

 *3* + *4i* ਇੱਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਹੈ।
## ਓਵਰਵਿਊ
ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਸਮੀਕਰਨ
:(x+1)^2 = -9 \,
ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੱਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰ ਦਾ ਵਰਗ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਮ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਇਕਾਈ  ਜੋੜ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ , ਤਾਂਕਿ ਪਿਛਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੱਲ  ਅਤੇ  ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਤੱਥ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ :

:((-1+3i)+1)^2 = (3i)^2 = (3^2)(i^2) = 9(-1) = -9,
:((-1-3i)+1)^2 = (-3i)^2 = (-3)^2(i^2) = 9(-1) = -9.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਰਸੀ

**ਮੁਹੰਮਦ ਮੋਰਸੀ** (, ALA-LC: *ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਰਸੀ ‘ਈਸਾ ਅਲ-‘ਅੱਯਾਤ, *; ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ 1951) ਇੱਕ ਮਿਸਰੀ ਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ 30 ਜੂਨ 2012 ਤੋਂ 3 ਜੁਲਾਈ 2013 ਤੱਕ ਮਿਸਰ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ। ਬਹੁਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸਨੂੰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜਮਹੂਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਧੱਕਾਸ਼ਾਹੀ ਚੱਲੀ ਸੀ।

ਇਕ ਕੌਂਸਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਅਬਦਲ ਫਾਤਹ ਏਲ-ਸੀਸੀ‎;, ਵਿਰੋਧੀ ਆਗੂ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ-ਬਰੈਦੀ, ਅਲ ਅਜ਼ਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਮਾਮ ਅਹਿਮਦ ਅਲ-ਤਈਅਬ ਅਤੇ ਕੋਪਟਿਕ ਪੋਪ ਤਵਾਦਰੋਸ ਦੂਜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੇ 3 ਜੁਲਾਈ 2013 ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਰਸੀ ਦੀ ਅਹੁਦਾ-ਨਿਕਾਲ਼ੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ
ਆਤਿਫ਼ ਅਸਲਮ

**ਆਤਿਫ਼ ਅਸਲਮ** (ਜਨਮ:12 ਮਾਰਚ 1983) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਲਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਬੋਲ* ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਆਤਿਫ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 9 ﻿ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਪਾਲ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ। 1995 ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਆਏ ਅਤੇ ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਾਲੀਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਕੂਲ ਕੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਸਿਰਤੋੜ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਂਵੀ ਤਾਲੀਮ, ਪੀ ਏ ਐਫ਼ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਬੜੇ ਭਾਈ ਕੋਲ 8000 ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗੀਤ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਖਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦ ਗਾਇਕੀ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗੇ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਾਤਿਫ਼ ਅਸਲਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਿੱਖਿਆ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਸਾਰਾ ਭਾਰਵਾਨਾ ਨਾਲ 29 ਮਾਰਚ, 2013 ਨੂੰ ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਰਾਜਾ ਮਹਿੰਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ

**ਰਾਜਾ ਮਹੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ** (1 ਦਸੰਬਰ, 1886 – 29 ਅਪਰੈਲ 1979) ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਸੰਪਾਦਕ, ਲੇਖਕ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ 1915 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ 1940 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਗਠਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਐਮ.ਏ.ਓ. ਕਾਲਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਲ 1911 ਵਿੱਚ ਬਾਲਕਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ "ਆਰੀਅਨ ਪੇਸ਼ਵਾ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਾਜਾ ਮਹੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਰਸਾਨ ਨਰੇਸ਼ ਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ 1 ਦਸੰਬਰ ਸੰਨ 1886 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ - ਦੱਤਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਖੜਗ ਸਿੰਘ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੱਤਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਰਸਾਨ ਦੀ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬਲਦੇਵਗੜ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਬਣ ਗਏ। ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਨ ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਮਹੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਜੀ ਹਨ। ਮੁਰਸਾਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹਾਥਰਸ ਗੋਦ ਆਉਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਮਹੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁੰਵਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਹੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਜੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਅਤੇ ਕੁੰਵਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਦਾਦਾਜੀ ਕਹਿਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1886
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ

**ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ** (20 ਅਗਸਤ 1944 – 21 ਮਈ 1991) ਭਾਰਤ ਦੇ 7ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ (ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ) ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ 21 ਮਈ 1991 ਨੂੰ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।

## ਜਿੰਦਗੀ 
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ, ਇੰਦਰਾ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਕੈੰਬਰਿਜ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਪੀਰਿਅਲ ਕਾਲਜ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਕੈੰਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਟਲੀ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਏੰਟੋਨਿਆ ਅਲਬਿਨਾ ਮੈਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਿਨਾਂ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ੁਹਰਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬਣੇ ਰਹੇ। 1980 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਏ। 1984 ਵਿੱਚ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਉਪਰੰਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਨਾਮਜਦ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
ਸਟੈਨਲੀ ਬਰੂਸ

**ਸਟੈਨਲੀ ਮਿਲਬੋਰਨ ਬਰੂਸ, ਪਹਿਲਾ ਵਿਸਕਾਊਂਟ ਬਰੂਸ ਆਫ਼ ਮਿਲਬੋਰਨ**, (15 ਅਪਰੈਲ 188325 ਅਗਸਤ 1967), ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ 8ਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ(1923–29) ਸੀ।
ਗਾਂਜਾ

180px|thumbnail|right|ਗਾਂਜੇ ਦੇ ਪੌਦੇ
**ਗਾਂਜਾ** (ਅੰਗਰੇਜੀ: Cannabis ਜਾਂ marijuana), ਇੱਕ ਨਸ਼ਾ (ਡ੍ਰੱਗ) ਹੈ ਜੋ ਗਾਂਜੇ ਦੇ ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਮਨੋਤੀਖਣ ਮਾਦਕ (psychoactive drug) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਭੰਗ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਆਸਪਾਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਬਨਣ ਵਾਲਾ ਗਾਂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਜਾ ਦੀ ਔਸ਼ਧੀ ਅਤੇ ਮਨੋਤੀਖਣ ਗੁਣ ਪਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਬੁਰਾਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।

## ਉਪਯੋਗ 
ਗਾਂਜਾ ਅਤੇ ਚਰਸ ਦਾ ਤੰਮਾਕੂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਭੰਗ ਦਾ ਸ਼ੱਕਰ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਜੂਮਾਂ (ਮਧੁਰ ਯੋਗਾਂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਸ਼ੀਆਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਪਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਪਰੋਕਤ ਤਿੰਨਾਂ ਮਾਦਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨੋਲਾਸ-ਕਾਰਕ ਅਤੇ ਅਵਸਾਦਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਦੀਪਨ, ਪਾਚਣ, ਗਰਾਹੀ, ਨਿਦਰਾਕਰ, ਕਾਮੋਤੇਜਕ, ਵੇਦਨਾਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਆਕਸ਼ੇਪਹਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨਵਿਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਤੀਸਾਰ, ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾ, ਕਾਲੀ ਖੰਘ, ਅਨੀਂਦਰਾ ਅਤੇ ਆਕਸ਼ੇਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਜੀਕਰ, ਸ਼ੁਕਰਸਤੰਭ ਅਤੇ ਮਨ: ਪ੍ਰਸਾਦਕਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਤਿਪੈ ਮਾਜੂਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਂਗ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਤਾ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਕਸ਼ੁਧਾਨਾਸ਼, ਅਨੀਂਦਰਾ, ਦੌਰਬਲੀਆ ਅਤੇ ਕਾਮਾਵਸਾਦ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭੰਗ
* ਅਫੀਮ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* Montana PBS documentary: *Clearing the Smoke*
* Cannabis (Marijuana)—Erowid
* Reefer Madness! —slideshow by *Life* magazine
* "Cannabis: a health perspective and research agenda" —Programme on Substance Abuse, World Health Organization, 1997

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਸ਼ੇ
ਗੁਮਟੀ ਕਲਾਂ

**ਗੁਮਟੀ ਕਲਾਂ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਭਗਤਾ ਭਾਈ ਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਨੀਤਾ ਨਾਇਰ

**ਅਨੀਤਾ ਨਾਇਰ** (ਮਲਿਆਲਮ: അനിത നായർ; ਅੰਗਰੇਜੀ: Anita Nair) ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਜੰਨਮੀ ਅਨੀਤਾ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਤਦ ਲਿਖੀ ਜਦ ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਏਜੰਸੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਨਾਇਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਪਲਾਕਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ੋਰੇਨੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਨਾਇਰ ਨੇ ਕੇਰਲਾ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੇਨਈ (ਮਦਰਾਸ) ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਸੁਰੇਸ਼ ਪਰਮਬਥ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੇ ਨਾਲ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਾਇਰ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, "ਸਟੀਰ ਆਫ਼ ਦ ਸਬਵੇਅ" ਨਾਮਕ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਹਰ-ਆਨੰਦ ਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਜੀਨੀਆ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਦਿ ਕਰੀਏਟਿਵ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।

ਨਾਇਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਪੈਨਗੁਇਨ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ ਜੋ ਪਿਕਡੋਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗਲਪ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਇਰ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦਿ ਬੈਟਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਲੇਡੀਜ਼ ਕੂਪੇ ਦਾ 21 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਇਰ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਵਪਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਨੇ 1990 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ "080" ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਕਸਪਲੋਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 'ਦਿ ਇਕਨਾਮਿਕਲ ਐਪੀਕਿਸਰਿਅਨ' ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਾਇਰ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦਿ ਬੈਟਰ ਮੈਨ (2000) ਦਾ ਅਨੁਸਰਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ, ਮਲਾਬਾਰ ਮਾਈਂਡ ਦੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਰੇਨ ਇਜ਼ ਬੋਰਨ- ਰਾਈਟਿੰਗਸ ਅਬਾਉਟ ਕੇਰਲਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ। 2001 ਤੋਂ ਅਨੀਤਾ ਨਾਇਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਲੇਡੀਜ਼ ਕੂਪ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ 15 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ: ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਤੋਂ ਤੁਰਕੀ, ਪੋਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪੁਰਤਗਾਲ ਤੱਕ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ।

2002 ਵਿੱਚ, ਲੇਡੀਜ਼ ਕੂਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 

## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
* Arch of Excellence Award by the All India Achievers' Conference, New Delhi for Literature
* 2007 LiBeraturpreis, finalist, Germany.
* 2008 FLO FICCI Women Achievers Award, for literature
* 2009 Montblanc honored her with the launch of the Special Edition writing instrument in India; for her novel contribution to literature, enforcing cross cultural endeavors and enlightening experiences that have transcended an inexhaustible diversity of forms - barriers of language, cultures and identities.
* 2012 Kerala Sahitya Akademi Award for her contribution to literature and culture
* 2015 Global Ambassador for Women for Expo May
* 2017 Crossword Book Award, Jury Award, Children's category, *Muezza and Baby Jaan*

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
* *ਸੇਟਿਰ ਆਫ ਦ ਸਬਵੇ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ*, 1997
* *ਦ ਬੇਟਰ ਮੈਨ*, 2000
* *ਲੈਡੀਜ ਕੂਪੇ*, 2001
* *ਮਾਲਾਬਾਰ ਮਾਈਂਡ*, 1997
* *ਵੇਅਰ ਦ ਰੇਨ ਇਜ ਬੋਰਨ*, 2003
* *ਪਫਿਨ ਬੁੱਕ ਆਫ ਵੌਰਲਡ ਮਿਥਸ ਐਂਡ ਲੈਜਿੰਡਸ*, 2004
* *ਮਿਸਟਰੈੱਸ*, 2005
* *ਐਡਵਿੰਚਰਸ ਆਫ ਨੋਨੂੰ*, 2006
* *ਲਿਵਿੰਗ ਨੈਕਸਟ ਡੋਰ ਟੂ ਐਲੀਸ*, 2007

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਅਨੀਤਾ ਦਾ ਜਾਲਸਥਾਨ
* ਅਨੀਤਾ ਨਾਇਰ: ਪਿੰਗੂਈਨ ਬੁੱਕਸ ਇੰਡੀਆ ’ਤੇ ਪੰਨਾ
* ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਬੋਝ ਨਾ ਪਾਓ: ਸਾਮਾਇਕੀ ਜਾਲਪੱਤਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਡਾ ਸੁਨੀਲ ਦੀਪਕ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਇੰਟਰਵਿਊ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਡਾਕਖਾਨਾ (ਨਾਟਕ)

***ਡਾਕਖਾਨਾ*** (ਬੰਗਾਲੀ: *ਡਾਕ ਘਰ*) ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦਾ 1912 ਵਿੱਚ ਪਰਕਾਸ਼ਤ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਅਮਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਇਲਾਜ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਅੰਕਲ ਦੇ ਘਰ ਬੰਦ ਹੈ। ਐਂਡਰਿਊ ਰਾਬਿਨਸਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੱਤ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੇ "ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਵੱਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਮੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਇਹ ਚਾਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮਾਧਵ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਅਮਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਹਗੀਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪੋਸਟ ਆਫ਼ਿਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਅਮਲ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਅੰਗੜਾਈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਜਾਂ ਡਾਕੀਆ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਮਲ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਡਾਕਟਰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਕ
ਜਲਾਲ

**ਜਲਾਲ**, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ‘ਕਲੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ’ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਵੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਜਲਾਲ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਜੋ ਕਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਲੂੂੂਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਤੇ ਕੁੱਝ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਅਕਲੀਏ ਪਿੰਡ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਜਲਾਲ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਘੋੜਾ ਫੇਰ ਕੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਲਈ। ਜਲਾਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਛੇ ਪਿੰਡ ਹੋਰ ਵਸੇ - ਭੋਡੀਪੁਰਾ, ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਰਾਮੂਵਾਲਾ, ਕੋਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਗੁਰੂਸਰ ਤੇ ਹਮੀਰਗੜ੍ਹ । ਆਕਲੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਲਾਲ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ‘ਅੱਠ ਜਲਾਲ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤਸਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ।

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਮਸੀਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰੋਜ਼ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਹੈ।

ਉੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ ਡਾਕੂ ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਰਾਨੀਕਲ ਆਫ਼ ਏ ਡੈਥ ਫ਼ੋਰਟੋਲਡ

***ਕਰਾਨੀਕਲ ਆਫ਼ ਏ ਡੈਥ ਫ਼ੋਰਟੋਲਡ*** (ਮੂਲ ਸਪੇਨੀ ਟਾਈਟਲ: *Crónica de una muerte anunciada*) ਗੈਬਰੀਅਲ ਗਾਰਸ਼ੀਆ ਮਾਰਕੇਜ਼, ਦਾ 1981 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਰਸ਼ੀਆ ਮਾਰਕੇਜ਼ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਕੋਟ ਸ਼ਮੀਰ

**ਕੋਟ ਸ਼ਮੀਰ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਠਹਿਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਉਪਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਹੁਣ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ **ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਨਿੰਮਾ** ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ **ਸ਼ਮੀਰ ਖਾਨ** ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਿਆ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀ ਗੜੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਸਦੀ ਲਗਭਗ 35 ਏਕੜ ਜਮੀਨ ਸੀ। ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜਿਆਦਾ ਹਥਿਆਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੁੱਘੇ ਕਲਾਂ

**ਚੁੱਘਾ ਕਲਾਂ** ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਠਿੰਡਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ 19 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੁੱਘਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। 2009 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੁੱਘੇ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਚੁੱਘਾ ਕਲਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁੱਘਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਕੋਡ 035780 ਹੈ। ਚੁੱਘਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151001 ਹੈ।

ਚੁੱਘੇ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਬਾਬਾ ਚੁੱਘੇ ਮਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ਬੱਝਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਉਲਾਦ ਐਸ ਵੇਲੇ ਮਾਨ ਪੱਤੀ ਚੁੱਘੇ ਕਲਾ, ਚੁੱਘੇ ਖੁਰਦ, ਝੂੰਬਾ ਅਤੇ ਖੁਡੀਆਂ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਖੁਡੀਆਂ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।  

ਇਹ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਮਾਨ ਚੁੱਘੇ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਗਏ ਹਨ। ਬਾਬੇ ਚੁੱਘੇ ਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਡਿੱਗੇ ਮਾਨ ਨਾਲ ਰੱਲ ਕੇ ਦੋ ਪਿੰਡ ਚੁੱਘੇਆਣਾ ਤੇ ਡਿੱਗੇਆਣਾ ਮਜੂਦਾ ਪਿੰਡ ਡਿੱਖ, ਬਠਿੰਡਾ ਕੋਲੇ ਬੰਨੇ। 

ਪਰ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਬਾਬੇ ਚੁੱਘੇ ਦੇ ਪੁੱਤ-ਪੋਤਿਆਂ ਚੁੱਘੇਆਣੇ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਚੁੱਘੇ ਕਲਾਂ ਵਸਾਇਆ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਝੰਡੂ ਪੱਤੀ ਦੇ ਮਾਨ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਝੰਡੂ ਮਾਨ ਦੀ ਉਲਾਦ ਹਨ।

ਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਉਂ ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਕਿਲਾ ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਾਬੋ ਕੇ ਸਿਧੂ ਬਰਾੜ ( ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦੇ ਚੌਧਰੀ ਡੱਲੇ ਦੇ ਭਰਾ ਨੱਥੂ ਦੀ ਉਲਾਦ) ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸਾਬੋ ਕੇ ਸਿੱਧੂਆਂ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਆਖੀਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬਠਿੰਡੇ ਕਿਲੇ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਲਾ ਸੀ,ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਸਰਦਾਰਗੜ੍ਹ ਵੱਸ ਗਏ ਸਨ। 

## ਖੇਤਰ 
ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 1847 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਚੁੱਘਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 814 ਘਰ ਹਨ। 

## ਆਬਾਦੀ 
ਚੁੱਘਾ ਕਲਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 3,955 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,059 ਹੈ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,896 ਹੈ। ਚੁੱਘਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 57.32% ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 62.70% ਮਰਦ ਅਤੇ 51.48% ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਚੁੱਘਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਬਠਿੰਡਾ ਦਿਹਾਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੁੱਘਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਠਿੰਡਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਠੇ ਚੇਤ ਸਿੰਘ

**ਕੋਠੇ ਚੇਤ ਸਿੰਘ**, ਜਾਂ **ਛਪੜੀ ਵਾਲੇ ਕੋਠੇ**, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਿੰਡ

300px|right|thumb|ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ
thumb|ਬੇਨਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਿੰਡ
**ਪਿੰਡ** ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਬਾਦੀ ਜਾਂ ਵਸੋਂ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਕਸਬਿਆਂ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਸੈਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਸੋਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੱਚੇ ਜਾਂ ਪੱਕੇਘਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਪਾਲ਼ੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
"ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੂਹ ਇਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ", ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਜਨ ਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 68.84% ਭਾਰਤਵਾਸੀ (ਲਗਪੱਗ 83.31 ਕਰੋੜ ਲੋਕ) 640,867 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਜੇ ਵੀ ਪੱਛੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਉਥੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ ਵਧਿਆ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਯੋਜਨਵੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਗੋਰੀ

**ਗੋਰੀ** (ਜਾਰਜੀਅਨ: გორი) ਜਾਰਜੀਆ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਜੋਸਿਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਗੋਰੀ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਰਜੀਆ
ਮਹਿਮਾ ਭਗਵਾਨਾ

**ਮਹਿਮਾ ਭਗਵਾਨਾ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ੲਿਹ ਪਿੰਡ ਬਾਬਾ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਵਸਾੲਿਅਾ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਛੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿੱਥ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ ਉਪਰ ਘੁੱਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਬਠਿੰਡਾ-ਮੁਕਤਸਰ ਸੜਕ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਬਾਦਿ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ ਮਹਿਮਾ ਸਰਕਾਰੀ, ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਸਰਜਾ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਸੜਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਸੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਖੂਹ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਵਾਲੇ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ 1800 ਈਸਵੀ ਦੇ ਲਗਪਗ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਅਬਲੂ ਤੇ ਮਹਿਮੇ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਮਹਿਮੇ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਰਜਾ, ਗਰਜਾ, ਹੁੰਦਾਲ ਤੇ ਜਲਾਲ ਹੋਏ ਹਨ। ਗਰਜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਭਗਵਾਨਾ ਤੇ ਫੂਲਾ ਸਨ। ਭਗਵਾਨੇ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੇ ਮਹਿਮਾ ਭਗਵਾਨਾ ਵਸਾਇਆ। ਫੂਲੇ ਦੀ ਔਲਾਦ ਮਹਿਮਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਠੀ ਰਹੀ। 
## ਸਨਮਾਨ ਲੋਕ
ਸਵ. ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਬਲਾਕ ਸਮਿਤੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ  ,ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ   ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕਰਨਲ,ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ (ਕਬੱਡੀ ਕੋਚ) ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਮੱਲ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਕਬੱਡੀ ਖਿਦਾਰੀ,  ਬਾਬਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਸ਼ਰਨਦੀਪ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹਨ।
## ਸਹੁਲਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਬਿਜਲੀ ਦਫ਼ਤਰ ਤੇ ਪਟਵਾਰਖਾਨੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1944 ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੇ 1990 ਤੋਂ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੱਲੂਆਣਾ

**ਬੱਲੂਆਣਾ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਲੂਆਣਾ ਪਿੰਡ ਬਾਬਾ ਬਾਲਾ ਜੀ ਦੀ ਛਤਰ ਛਾਇਆ ਹੇਠਾਂ ਵਸਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੱਕੀਆ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਣਦੇ ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਬਣਨ ਲਗੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਦਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਬਾਲਾ ਜੀ ਸਥਿਤ ਹਨ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਚਰਚਿਤ ਕਵੀ ਸੀਪਾ ਕਲੇਰ, ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ

**ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਬਾਰੇ 
ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕੋਡ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਕੋਡ 035768 ਹੈ। ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਠਿੰਡਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ 21 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। 2009 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਕਿਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 575 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਾਂਵਾਲੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 3,054 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮਰਦ ਆਬਾਦੀ 1,601 ਹੈ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,453 ਹੈ। ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਾਂਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 55.83% ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 60.40% ਮਰਦ ਅਤੇ 50.79% ਔਰਤਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 562 ਘਰ ਹਨ। ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151201 ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਪੰਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਚੋਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2019 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਭੁੱਚੋ ਮੰਡੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਗੋਨਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਕਿੱਲੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘਵਾਲੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਰਸਿੰਘ

**ਨਰਸਿੰਘ** ਅਵਤਾਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਦਸ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੌਥੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ। ਜੋ ਵਸਾਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦੇਂ ਤਿੱਥ ਨੂੰ ਅਵਤਰਤ ਹੋਏ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਵਤਾਰ
ਟੈਗੋਰ ਥੀਏਟਰ

**ਟੈਗੋਰ ਥੀਏਟਰ** ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਮੇਤ ਟ੍ਰਾਈਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸੰਗੀਤਕ, ਰੰਗ-ਮੰਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,। ਇਹ ਸੈਕਟਰ 18, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 578 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਰੈਨੋਵੇਟ ਕਰ ਕੇ ਸੀਟਾਂ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ 837 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਥੀਏਟਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ
ਸ਼ਾਨੇ-ਪੰਜਾਬ (ਕਹਾਣੀ)

**ਸ਼ਾਨੇ-ਪੰਜਾਬ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਰਘੁਬੀਰ ਢੰਡ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵਕਤ ਦੀਆਂ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੋਤੇ ਖਾਂਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਣਖੀਲੇ ਪਰਵਾਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪੀ ਸੀ। ਰਘੁਬੀਰ ਢੰਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕਣਕ ਦੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਕਾਂ

***ਕਣਕ ਦੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਕਾਂ*** (*Wheatfield with Crows*) ਵਿੰਸੇਂਟ ਵੈਨ ਗਾਗ ਦੀ ਜੁਲਾਈ 1890 ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ। ਆਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹੋਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਵੈਨ ਗਾਗ ਦੀਆਂ ਚਿਠੀਆਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ *ਕਣਕ ਦੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਕਾਂ* 10 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅਗਲੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਦੀ ਹੈ: *ਔਵਰਜ਼ ਦਾ ਟਾਊਨਹਾਲ 14 ਜੁਲਾਈ 1890* ਅਤੇ *ਡੌਬਿਗਨੀ ਦਾ ਬਾਗ*। ਫਿਰ, ਜਾਨ ਹੁਲਸਕਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਵਢੀ ਹੋਈ ਕਣਕ, *ਕਣਕ ਦੇ ਤੀਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤ* (F771), ਅਵਸ਼ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਮਿਊਜੀਅਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਲਾ
ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ

, * ਦਾਹੜੀ ਬਿਨ ਸਵੈ ਚਿੱਤਰ *, ਅੰਤ ਸਤੰਬਰ 1889, (F 525), ਕੈਨਵਸ ਤੇ ਤੇਲ ਚਿੱਤਰ, 40 × 31 ਸਮ, ਨਿਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਵੈ ਚਿੱਤਰ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।]]
ਦਰਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ** ਵਿੰਸੇਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਸਵੈ ਚਿੱਤਰ ** ਵਿੰਸੇਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ (1853–1890) ਦੀ ਕਲਾ ਸਿਰਜਨਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਵੈ ਚਿੱਤਰ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਇਵੇਂ ਕਰ ਰਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਦਰਪਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੋਵੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਸਵੈ ਚਿੱਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ
ਮੌੜ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ

**ਮੌੜ ਚੜਤ ਸਿੰਘ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਮੌੜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੌੜ ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਇਕ ਡੇਰਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ

**ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਮੌੜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਜਾਵਟੀ ਅਤੇ ਛਾਂਦਾਰ ਦਰਖਤ ਲਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਜਾਵਟੀ ਗੇਟ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਛੱਪੜ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਦਲ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਕੰਧਾਂ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਮੁਫਤ ਬੋਟਿੰਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਣਕ ਖ਼ਾਨਾ

**ਮਾਣਕ ਖਾਨਾ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਮੌੜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।2022 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਮਾਣਕ ਖਾਨਾ ਦੀ ਸਰਪੰਚ ਸੈਸਨਦੀਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਕਾਸ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਦਾ ਐਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਰਪੰਚ ਸੈਸ਼ਨਦੀਪ ਕੌਰ ਦੀ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕੌਮੀ ਐਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਘਸੋ ਖਾਨਾ

**ਘਾਸੋ ਖਾਨਾ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਮੌੜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ 
ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011 ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਘਾਸੋ ਖਾਨਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕੋਡ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਡ 035869 ਹੈ। ਘੋਸੋ ਖਾਨਾ ਪਿੰਡ, ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੌੜ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 2009 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਘੋਸੋ ਖਾਨਾ ਪਿੰਡ ਵੀ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 313 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਘਾਸੋ ਖਾਨਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 722 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਘੋਸੋ ਖਾਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 125 ਘਰ ਹਨ। 2019 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੋਸੋ ਖਾਨਾ ਪਿੰਡ ਮੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸੰਸਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੌੜ ਘਾਸੋ ਖਾਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ 
* ਜਿਉਣ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
* ਚੱਠੇਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
* ਕੋਟ ਭਾਰਾ 
* ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਭੂੰਦੜ 
* ਭਾਈ ਬਖ਼ਤੌਰ 
* ਮਾਣਕ ਖਾਨਾ 
* ਰਾਈਖਾਨਾ 
* ਕਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ ਉਰਫ ਚਿਨਾਰਥਲ 
* ਗਹਿਰੀ ਬਾਰਾ ਸਿੰਘ 
* ਮਮਾਈਸਰ ਖਾਨਾ 
* ਜਾਤਰੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੇਮਾ

**ਸੇਮਾ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਨਥਾਣਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]
ਨਥਾਣਾ

**ਨਥਾਣਾ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਬਾਬਾ ਕਾਲੂ ਨਾਥ
ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਯੋਗੀ ਰਾਜ ਬਾਬਾ ਕਾਲੂ ਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਵਰੋਸਾਏ ਨਗਰ ਨਥਾਣਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੀਰਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ। ਮਹਿਰਾਜ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੰਗ ਫਤਹਿ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਇੱਥੇ ਪੁੱਜਣ ਉਪਰੰਤ ਪੰਜ ਪੀਰਾਂ (ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਬਾਬਾ ਕਾਲੂ ਨਾਥ, ਬਾਬਾ ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ, ਰਤਨ ਹਾਜੀ ਅਤੇ ਸਖੀ ਸੁਲਤਾਨ) ਵਿਚਕਾਰ ਗੋਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ 440 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 1583ਈ 'ਚ ਬਾਬਾ ਕਾਲੂ ਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਤਪ ਅਥਸਾਨ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ 36 ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵੀ ਬਾਬਾ ਕਾਲੂ ਨਾਥ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਖੇ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਕਾਲੂ ਨਾਥ ਨੇ ਸਾਲਸੀ ਕਰਕੇ ਨਿਪਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਥਾਣਾ ਨਗਰ ਦੇ ਛਿੱਪਦੇ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕੋਹ ਦੂਰੀ ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਸਾ ਲਈ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੁਆਲੇ ਗੰਗਾ ਪਿੰਡ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਕਾਲੂ ਨਾਥ ਜੀ ਦੀ ਔਲਾਦ (ਰਮਾਣੇ) ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸੇ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਚੇਤਰ ਵਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮੇਲੇ ਮੌਕੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਰੋਵਰ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬਾਬਾ ਕਾਲੂ ਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਨਥਾਣਾ ਸਥਿਤ ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਕੇ ਆਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਵਰਗਾ ਦੇ ਲੋਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭੁੱਚੋ ਕਲਾਂ

**ਭੁੱਚੋ ਕਲਾਂ** ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਠਿੰਡਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭੁੱਚੋ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਭੁੱਚੋ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵੀ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ।

## ਖੇਤਰ 
ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 3290 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਭੁੱਚੋ ਕਲਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 7,854 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮਰਦ ਆਬਾਦੀ 4,128 ਹੈ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 3,726 ਹੈ। ਭੁੱਚੋ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 60.11% ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 64.24% ਮਰਦ ਅਤੇ 55.53% ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਭੁੱਚੋ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 1514 ਘਰ ਹਨ। ਭੁੱਚੋ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151101 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਂ ਅਤੇ ਸੱਪ

***ਕਾਂ ਅਤੇ ਸੱਪ***, ਈਸਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 128 ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ। ਬਦਲਵੇਂ ਯੂਨਾਨੀ ਰੂਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਰੂਪ ਯੂਰਪੀ ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਣ ਦੌਰਾਨ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਪੰਚਤੰਤਰ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਲਗਾ ਦੇਗਾ ਨਹੀਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਬਾਲਿਆਂਵਾਲੀ

**ਬਾਲਿਆਂ ਵਾਲੀ** ਜਾਂ **ਬਾਲਿਆਂਵਾਲੀ**, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ/ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮਪੁਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਆਧੀਨ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਜ਼ਹਰ ਤਿਰਮਜ਼ੀ

**ਮਜ਼ਹਰ ਤਿਰਮਜ਼ੀ** (ਜਨਮ 26 ਸਤੰਬਰ 1950) ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ, *ਉਮਰਾਂ ਲੰਘੀਆਂ ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ* ਨੂੰ ਅਸਦ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਗਜ਼ਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਕੇ ਗਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਉਮਰਾਂ ਲੰਘੀਆਂ ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ* 
**ਜਾਗ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ*
**ਠੰਡੀ ਭੁਬਲ*
**ਕਾਇਆ ਕਾਗਦ* (1998) 
**ਦੂਜਾ ਹਥ ਸਵਾਲੀ* (2001).

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਆਦਮ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ

***ਆਦਮ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ***, ਮਾਈਕਲਏਂਜਲੋ ਦੀ ਬਣਾਈ ਇੱਕ ਫਰੈਸਕੋ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਸਟੀਨ ਚੈਪਲ ਸੀਲਿੰਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, 1511&ndash;1512 ਦੌਰਾਨ ਚਿੱਤਰੀ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਦੁੱਲੇਵਾਲਾ

**ਦੂਲੇਵਾਲਾ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਫੂਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੂਲ ਤੋਂ 15.3 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਦੁਲੇਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ 39.2 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ 150 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ। 
ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ, ਭਾਈ ਰੂਪਾ (4.7 ਕਿਮੀ), ਦੀਨਾ ਕਾਂਗੜ (4.5 ਕਿਮੀ), ਦਿਆਲਪੂਰਾ ਭਾਈਕਾ (4.7 ਕਿਮੀ), ਆਦਮਪੁਰਾ (5.7 ਕਿਮੀ), ਸੰਧੂ ਖੁਰਦ (5.9 ਕਿਮੀ) ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁੱਢ ਉਦੋਂ ਬੱਝਿਆ ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁੱਲੇਵਾਲਾ (ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ) ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਸੇਰਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 500 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਟਿੱਬੇ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਲਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ ਮਾਡਲ ਗ੍ਰਾਮ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਿੰਡ ਸਲਾਬਤਪੁਰਾ ਵੀ ਇਸੇ ਹੀ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ ਪਿਛਲੇ 4 ਸਾਲ ਤੋਂ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਇਲਾਕਾ ਨਿਵਾਸੀ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਹਰਿਆਲੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਗੀਰਦਾਰੀ

thumb|300px|**ਮਧਕਾਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਾਨਾ**

**ਸਾਮੰਤਵਾਦ**, **ਬਿਸਵੇਦਾਰੀ** ਜਾਂ **ਜਗੀਰਦਾਰੀ** ਉਹ ਸਮਾਜੀ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਹਕੂਮਤਾਂ ਦੇ ਕਿਆਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਅਕਸਰ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸੀ। ਇਸ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਬਾਅਜ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਹ ਸਨ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਤੋਂ ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ਼ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਿਦਮਤਾਂ ਦੇ ਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਵਸੀਅ ਰਕਬੇ ਜਾਗੀਰ ਵਜੋਂ ਅਤਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਆਪਣੀ ਜਾਗੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਲਗਾਨ ਵਗ਼ੈਰਾ ਖ਼ੁਦ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਵਸੂਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ ਪਰ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ। ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਮਜ਼ਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਕਾਮੀ ਬਾਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਲਈ ਹੁਕਮਰਾਨ ਤੋਂ ਕਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਜ਼ਾਰੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਓ ਸਿਤਮ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿੱਚ ਪਿਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਹੱਕ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਮੰਤਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਧਕਾਲ
ਢਪਾਲੀ

**ਢਪਾਲੀ**, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਫੂਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਢਪਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਫੂਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।[1][2] ਇਹ ਪਿੰਡ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਤੋਂ ਲਗਪਗ ਬਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਉਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਾਬਾ ਮੂੰਗਾ ਜੋ ਲਾਲਾ ਕੋੜੇ ਦਾ ਭਰਾ ਤੇ ਬਾਬਾ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲੜਕਾ ਸੀ ਉਸਨੇ ਸੋਲਾਂ ਸੋ ਵੀ ਨੂੰ ਮੋੜੀ ਗੱਡੀ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸਤ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਭੁੱਲਰ ਗੋਤ ਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੇਟੇ ਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰਾਂ ਪੁਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾ ਜੰਮੂੰ, ਕੌੜਾ, ਭੂਮਾਂ, ਅਤੇ ਬਠਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਚਾਰੇ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੰਜਵੀਂ ਪੱਤੀ ਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੜਕੀ ਦੀ ਮੇਰ ਕਰਕੇ ਦੋਹਤਿਆਂ ਦੀ ਵੱਜਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੰਦ ਕਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਟੋਬੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਟੋਬਿਆ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਟੋਬੇ ਵਾਲੀ ਤੇ ਫਿਰ ਢਪਾਲੀ ਨਾਂ ਪਿਆ। ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨੀ ਸੋਂ ਪਚਵੰਜਾ ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨੀ ਸੋ ਇਕਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਤ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਸਮੇਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਨਾਲ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜੋ ਹੁਣ ਖੰਡਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਕੋਠੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਆਟਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਥੇ ਹਾਕਮ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਆ ਕੇ ਰੁਕਦੇ ਸਨ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਬਾਕੀ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੜਦਿਆਂ ਪੱਛਮ ਵਲ ਬਾਬਾ ਧਿਆਨ ਦਾਸ ਦਾ ਡੇਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੇਨ ਗੇਟ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹਿਰ ਦਾ ਚੌੜਾ ਪੁਲ ਹੈ। ਪੁਲ ਦੇ ਚੜਦੇ ਵਲ ਬੋਹੜਾਂ ਥੱਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਪੁਲ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਨੀ ਸੋ ਚੋਂਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਉਨੀ ਸੋ ਚਰਵੰਜਾ ਵਿੱਚ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ, ਉਨੀ ਸੋ ਈਕਾਹਟ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਬਣਿਆ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੀ ਜਗਾ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਆਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ। ਉਨੀ ਸੋ ਛੱਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਚਲੰਤ ਵਿਸ਼ਿਆ ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬੁਲਾਰੇ ਭਾਈ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਪਾਲੀ , ਰਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ , ਡਾ. ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਚ ਪੰਜਾਬੀ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਚ ਟੌਪਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਢਪਾਲੀ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 7005 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 3683 ਮਰਦ ਅਤੇ 3322 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਢਪਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2485 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਾਰਿਆਂ ਭਰੀ ਰਾਤ

***ਤਾਰਿਆਂ ਭਰੀ ਰਾਤ*** () ਡਚ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਜੂਨ 1889 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸੇਂਟ-ਰੇਮੀ-ਡੇ-ਪਰੋਵੇਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੈਨੇਟੋਰੀਅਮ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰਾਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ। ਵੈਸੇ, ਇਹ ਯਾਦ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਪੇਂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ 1941 ਤੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਮਿਊਜੀਅਮ ਦੇ ਸਥਾਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਧ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੋੜ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ