open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ

**ਗੋਮਤੀ**, **ਗੁਮਤੀ** ਜਾਂ **ਗੋਮਟੀ ਨਦੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Gomti**, **Gumti** or **Gomati** **River**), ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੀ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਦੀ ਹਿੰਦੂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੀ ਧੀ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਮਤੀ ਵਿਚ ਅਕਾਦਸ਼ੀ (ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੋ ਚੰਦ ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ) ਨੂੰ ਨਹਾਉਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਧੋਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਗੋਮਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗੋਮਤੀ ਚੱਕਰ ਉਥੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 940 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (580 ਮੀਲ) ਦੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸਨਅਤੀ ਕੂੜੇਦਾਨ ਅਤੇ ਖੰਡ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿਸਟਿਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਕਾਰਨ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਜਲ-ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
alt=Wooded riverbank at twilight|thumb|300x300px| ਜੌਨਪੁਰ ਵਿਚ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਦਾ ਕੰਡਾ
**ਗੋਮਤੀ**, ਇੱਕ ਮੌਨਸੂਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਨਦੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੀਲੀਭਿਤ, ਮਾਧੋ ਟਾਂਡਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੋਮਤ ਤਾਲ (ਫੁੱਲੀ ਝੀਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 960 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (600 ਮੀਲ) ਲੰਬੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵਾਰਾਣਸੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ 27 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (17 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸੈਦਪੁਰ, ਕੈਥੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 

ਇਹ ਇਕ ਛੋਟੀ ਨਦੀ (ਗੈਹੈਏ) ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤੋਂ 20 ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਗੋਮਤੀ ਇਕ ਤੰਗ ਨਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਲਖੀਮਪੁਰ ਖੇੜੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਇਕ ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਹੰਮਦ ਖੇੜੀ (ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਖੇਤਾ, ਚੋਹਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਚੋਹਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਥਿਨਾ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਨੀ ਅਤੇ ਸਰਾਯਨ ਵਿਚ ਸੀਤਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ ਸਾਈ ਨਦੀ ਜੋ ਜੌਨਪੁਰ ਨੇੜੇ ਗੋਮਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕੰਡੇ ਮਹਾਦੇਓ ਮੰਦਰ ਗੋਮਤੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਹੈ।

240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (150 ਮੀਲ) ਦੇ ਬਾਅਦ ਗੋਮਤੀ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (7 ਮੀਲ) ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲਖਨਊ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, 25 ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਥੱਲੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ, ਗੋਮਤੀ ਬੈਰਾਜ ਨਦੀ ਨੂੰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹੜ 
ਮੌਨਸੂਨ ਦਾ ਹੜ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖੱਡੇ ਅਤੇ ਟੋਇਆਂ ਦੇ ਸੁੱਕਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰੇ (ਜੋ ਕਿ ਮਲੇਰੀਆ ਅਤੇ ਡੇਂਗੂ ਵਰਗੇ ਮੱਛਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ
ਜਲਾਲ ਚਾਂਦੀਓ

**ਜਲਾਲ ਚਾਂਦੀਓ** () ਦਾ ਜਨਮ ਫੂਲ ਨੌਸ਼ਹਿਰੋ ਫਿਰੋਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਰਪਾਲ ਜੋ ਹੱਟ ਵਿਖੇ 1944 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੰਧ ਦਾ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸੀ। 10 ਜਨਵਰੀ 2001 ਨੂੰ ਗੁਰਦਾ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਜਲਾਲ ਚਾਂਦੀਓ ਦਾ ਜਨਮ ਹਾਜੀ ਫ਼ੈਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਚੰਦਿਓ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜਲਾਲ ਚਾਂਦੀਓ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਵਾਹਾ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਗਾਉਣ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 
ਚਾਂਦੀਓ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਸਿਉਣ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਨਵਾਂ ਜੱਟੋਈ ਭੇਜਿਆ। ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਗੁਰੂ ਫ਼ਕੀਰ ਅਲੀ ਗੁਲ ਮਹਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1973 ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀਓ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕੱਲੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਯਕਤਾਰਾ ਅਤੇ ਛਾਪਰੀ (ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਜ਼) ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਛਪਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਜਲਾਲ ਚਾਂਦੀਓ (ਫ਼ਿਲਮ) 
ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ *ਜਲਾਲ ਚਾਂਦਿਓ* ਬਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀਓ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।

## ਕ੍ਰੈਡਿਟ 
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਾਲ ਚਾਂਦੀਓ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਆਡੀਓ ਕੈਸਿਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਣੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਦੀ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਗਾਣੇ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੰਧੀ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸਿੰਧੀ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੀਡੀਆ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਦਾਰਤਾ ਦਾ ਗੁਣ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੱਝ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਮੱਝ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਆਤਮਕ ਮਾਨਤਾ 
ਚਾਂਦੀਓ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਜਹਾਨੀਅਨ ਦੇ ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਉਰਸ ਤੇ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁੱਲ ਲਤੀਫ ਭਿੱਟਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਰਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।

## ਸਨਮਾਨ 
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਸੰਨ 1999 ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਜਲਾਲ ਦੇ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ‘ਲਤੀਫ ਅਵਾਰਡ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਲਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਿੰਧੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਉੱਘੇ ਉਸਤਾਦ ਮਨਜੂਰ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸਨਮਾਨ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਜਲਾਲ ਚਾਂਦੀਓ ਦੀ 10 ਜਨਵਰੀ 2001 ਨੂੰ ਗੁਰਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਮਹਾਂਦੇਈ ਨਦੀ

[thumb|[ਗੋਆ, ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮੰਡੋਵੀ ਨਦੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]]
**ਮਹਾਦਈ** / **ਮੰਡੋਵੀ** **ਨਦੀ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਮਹਾਦੇਈ ਨਦੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੋਆ ਰਾਜ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਡੋਵੀ ਅਤੇ ਜੁਆਰੀ ਗੋਆ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਡੋਵੀ, ਜ਼ੁਆਰੀ ਨਾਲ ਕੈਬੋ ਅਗੁਆਡਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਆਮ ਨਦੀ 'ਤੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਰਮੁਗਾਓ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪਾਨਾਜੀ, ਗੋਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਗੋਆ, ਗੋਆ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮੰਡੋਵੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।

## ਨਦੀ ਦਾ ਰਸਤਾ 
ਨਦੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 77 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (48 ਮੀਲ), ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (18 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਗੋਆ ਵਿੱਚ 52 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (32 ਮੀਲ) ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਬੇਲਾਗਾਵੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੇ ਭੀਮਗੜ ਵਿਖੇ 30 ਝਰਨੇ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਨਦੀ ਦਾ ਕੁੱਲ 2,032 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਪਕੜ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 1,580 ਕਿਮੀ2, 375 ਕਿਮੀ2 ਅਤੇ 77 ਕਿਮੀ2 ਪਕੜ ਖੇਤਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੋਆ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਨਿਯਮਤ ਪਾਣੀ, ਦੁਧਸਾਗਰ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਵਾਰਾਪੋਹਾ ਝਰਨੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਗੋਮਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੰਡੋਵੀ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਸੱਤਾਰੀ ਤਾਲੁਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਉੱਤਰਾ ਕੰਨੜ ਜ਼ਿਲੇ ਤੋਂ ਕੈਸਲ ਰਾਕ ਰਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੰਡੋਵੀ ਬੇਲਗਾਵੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਉੱਤਰਾ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਕੁੰਬਰਜੁਆ, ਦਿਵਾਰ ਅਤੇ ਚੋਰੀਓ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਮਪੁਸਾ ਨਦੀ, ਮੰਡੋਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ।

ਕੁੰਬਰਜੁਏਮ ਨਹਿਰ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਮੰਡੋਵੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਧਾਤ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਇਰਨ ਧਾਤੂ ਗੋਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਣਿਜ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਗੋਆ ਦੇ ਕਸਬੇ ਨੇੜੇ ਮੰਡੋਵੀ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ - ਦੀਵਾਰ, ਚੋਰੀਓ ਅਤੇ ਵੈਂਕਸ਼ੀਮ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਚੋਰੀਓ ਟਾਪੂ ਸਲੀਮ ਅਲੀ ਪੰਛੀ ਸੈੰਚੂਰੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਲੀਮ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਕਿਸ਼ਤੀ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਪੁਲ 
ਪੰਜਿਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਮੰਡੋਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਤਿੰਨ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਮੰਡੋਵੀ ਬ੍ਰਿਜ (ਪੁਲ) ਹਨ। ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਲ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਢਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਭਾਰੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੰਡੋਵੀ ਬ੍ਰਿਜ ਪਾਂਜਿਮ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਰਵੋਰਿਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। 14 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ, ਤੀਜਾ ਬ੍ਰਿਜ, (ਜੋ ਕਿ ਗੋਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਲ ਹੈ), ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਜ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ (16,000 ਫੁੱਟ) ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੁਲਾਂ ਨਾਲੋਂ 15 ਮੀਟਰ (49 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਾਸਲਾ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਮੰਡੋਵੀ ਬ੍ਰਿਜ ਦਾ ਨਾਮ **ਅਟਲ ਸੇਤੂ** ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 27 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸੜਕਾਂ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ, ਗੋਆ ਦੇ ਸੀ.ਐਮ. ਮਨੋਹਰ ਪਾਰੀਕਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਿਆ
ਗੋਆ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ

ਗੋਆ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਜਾਂ ਹਮਲਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Annexation of Goa**), ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਣਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਨੇ, ਦਸੰਬਰ 1961 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਗੋਆ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਦਿਉ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ "**ਗੋਆ ਦੀ ਮੁਕਤੀ**" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ “**ਗੋਆ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ**” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1961 ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਆ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਕਨ੍ਹਿਮਰਨ ਪਲਟ ਕੈਂਡਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 8 ਜੂਨ 1962 ਨੂੰ, ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਵਲੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ 29 ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।

ਭਾਰਤੀ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ "ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਾਰਵਾਈ" ਦਾ ਕੋਡ ਨਾਮ "**ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੇ**" (ਭਾਵ "ਜਿੱਤ") ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ 36 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਵਾਈ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਕ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਜਿੱਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਗਾਵਾਂ ਉੱਪਰ 451 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੋ ਦਿਨ ਚੱਲੀ, ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ 22 ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ 30 ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸੰਖੇਪ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਕੱਢਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਪੁਰਤਗਾਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਹਮਲੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ।

## ਕਾਨੂੰਨ ਨੀਤੀ 
ਸੰਨ 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਗੋਆ ਉੱਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਗੋਆ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੇਸ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀਤਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦਲੀਲ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਪਈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਲਾਗੂਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਵਿਚ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਨੇ 1974 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਸੰਧੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾ ਸਕਦੀ। ਸ਼ੈਰਨ ਕੋਰਮੈਨ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਸਵੈ-ਨਿਰਣਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਨਵੀਂ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਮੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਲ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕੇਗਾ।

## ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿਤਰਣ 
ਫਿਲਮ "ਸਾਤ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ" (1969), ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੇ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਕਤਾ 'ਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦਾ 1970 ਨਾਰਗਿਸ ਦੱਤ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਕੈਫੀ ਆਜ਼ਮੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕੀਕਰਣ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ-ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿਤਿਆ। "ਤ੍ਰਿਕਾਲ", ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਅਤੇ ਪੁਕਾਰ ਦੀ ਇਕ ਫਿਲਮ ਵਿਚ 1960 ਦੇ ਗੋਆ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ

**ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਉਮਰ ਸੂਮਰੋ** (1900 &ndash; 14 ਮਈ 1943), ਸਿੰਧੀ (ਖ਼ਾਨ ਬਹਾਦੁਰ **ਸਰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਉਮਰ ਸੂਮਰੋ** ਓਬੀਈ ਸਤੰਬਰ 1942 ਤੱਕ) ਜਾਂ **ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ**, ਇੱਕ *ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ*, ਸਰਕਾਰੀ ਠੇਕੇਦਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ *ਸ਼ਹੀਦ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1900 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿੰਧ ਇਤਹਾਦ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 23 ਮਾਰਚ 1938 ਤੋਂ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1940 ਅਤੇ 7 ਮਾਰਚ 1941 ਤੋਂ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1942 ਤੱਕ ਸਿੰਧ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1943 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕ਼ੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਰਹੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਇਲਾਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਸਪੀਕਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੇਤਰਨ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਦਾ ਜਨਮ 1900 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸੂਮਰੋ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 1918 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੈਕੋਬਾਬਾਦ ਮਿਉਂਸੀਪਲ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
1940 ਵਿੱਚ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨਾਲ਼ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੋਟ ਪਾਈ। ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਰਖਾਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਮਰੋ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1942 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 1942 ਵਿੱਚ ਸੂਮਰੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਾਈਟਹੁੱਡ ਅਤੇ ਖਾਨ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਨੂੰ ਮਾਰਚ 1941 ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਉਰਵਸ਼ੀ ਬੁਟਾਲੀਆ ਵਰਗੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ ਸੂਮਰੋ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸਿੰਧ ਅਸੈਂਬਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਤੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਾ ਕਰਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਕਿਤਾਬਚਾ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਜੀਨ ਡੋਮੀਨੀਕ

**ਜੀਨ ਲੋਓਪੋਲਡ ਡੋਮੀਨੀਕ** (31 ਜੁਲਾਈ, 1930 - 3 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2000) ਹੈਤੀਆਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਰੇਡੀਓ ਹੈਤੀ-ਇੰਟਰ, ਹੈਤੀਆਈ ਕ੍ਰੀਓਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ, ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਹੈਤੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2000 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜੁਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਨਾ ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੁਕਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਜੀਨ ਡੋਮੀਨੀਕ ਦਾ ਜਨਮ ਪੋਰਟ -ਔ-- ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਿੱਚ ਲੋਓਪੋਲਡ ਡੋਮੀਨੀਕ, ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਵੀਅਰ ਫ੍ਰਾਈਡ ਤੋਂ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਸੇਲ (ਪਰੇਰਾ) ਡੋਮੀਨੀਕ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਡੋਮੀਨੀਕ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਹੈਤੀਆਈ ਦੇਸੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਿਸਾਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਡੋਮੀਨੀਕ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਫਿਲਿਪ ਹੈਤੀਆਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਥੀ ਅਫਸਰ ਐਲਿਕਸ ਪਾਸਕੁਏਟ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਪਰਪੀਗਨਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੁਲਾਈ 1958 ਵਿੱਚ ਕੈਸਰਨੇਸ ਡੇਸਾਲਾਈਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸੋਇਸ ਡੁਵਾਲੀਅਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਮੈਡੇਲੀਨ ਡੋਮੀਨੀਕ ਪੇਲਾਰੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸੀ।

ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ਼ਨ ਸੇਂਟ-ਲੂਯਿਸ ਡੀ ਗੋਂਜ਼ਗ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1948 ਵਿੱਚ ਡੋਮੀਨੀਕ ਨੇ ਫੈਸਲਟਾ ਡੀ ਐਗਰੋਨੋਮੀ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਡੋਮੀਨੀਕ ਨੇ ਫਿਰ 'ਏਕੋਲੇ ਸੁਪ੍ਰੀਅਰ ਡ' ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਡ' ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਟ੍ਰੋਪੀਕਲ' ਵਿਖੇ ਜੈਨੇਟੀਕਲੀ-ਮੋਡੀਫਾਈਡ ਕਾਕਾਓ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ 1955 ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੈਤੀ ਪਰਤ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਡੋਮੀਨੀਕ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਡਨੇਰ ਵਿਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡੁਵੇਲਅਰ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਕਿਸਾਨੀ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਬਦਲੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੋਮੀਨੀਕ, ਜੋ ਸ਼ੀਫਜ਼ ਡੀ ਸੈਕਸ਼ਨ (ਸਥਾਨਕ ਡੁਵਾਲੀਅਰਿਸਟ ਅਥਾਰਟੀਜ਼) ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਤਾਈ ਪੇਇਜ਼ਾਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਖਤੇ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਗੋਨਾਵਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਵਿਰਾਸਤ 
ਜੋਨਾਥਨ ਡੇਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ 2003 ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਦ ਐਗਰੋਨੋਮਿਸਟ ਵਿੱਚ ਡੋਮੀਨੀਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਦ ਸੇਂਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਐਗਰੀਕੋਲ ਜੀਨ ਲ. ਡੋਮੀਨੀਕ, ਮਾਰਮੇਲੇਡ ਵਿਚ, ਹੈਤੀ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੇਨੇ ਪ੍ਰੀਵਲ ਵਲੋਂ 2001 ਵਿੱਚ ਡੋਮੀਨੀਕ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਫ਼ੀ ਅਤੇ ਕਕਾਓ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸੇਂਟਰ ਹੈ।

ਰੇਡੀਓ ਹੈਤੀ-ਇੰਟਰ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਫਿਲਹਾਲ ਰੇਡੀਓ ਹੈਤੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ, ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਹੈਤੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਡਿਊਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਰੂਬੈਂਟੀਨ ਰੇਅਰ ਬੁੱਕ ਐਂਡ ਮੈਨੂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਤਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਅਣਸੁਲਝੇ ਕਤਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਨੇਪਾਲੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 81.3% ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਨਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਰੀਖਕ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ 1981 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਜਿੰਨਾ ਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੁੱਧ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ 21,551,492 ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 81.3% ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਲੰਡਰ, ਵਿਕਰਮ ਸੰਵਤ, ਇੱਕ ਸੌਰ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਇਕਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 87 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।
## ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਬੁਨਿਆਦ
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਿਸ਼ੀ "Ne" ਨਾਮ ਵਿਆਦ ਵਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੀ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦ "ਨੇਪਾਲ 'ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ (" ਪਾਲਾ "ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀ Ne ਕੇ). ਉਸਨੇ ਬਾਗਮਤੀ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਨੂਮਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ, ਟੇਕੂ ਵਿਖੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤੇ। ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੇ ਗੋਪਾਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨੇਕ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ. ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਸਕ 500 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਭੁਪਾਲਨ ਨੂੰ ਗੋਪਾਲ (ਕਾਵਰਡ) ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਚੁਣਿਆ। ਸਿਲਸਨ ਗੋਪਾਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ 621 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ. ਯਕਸ਼ਿਆ ਗੁਪਤਾ ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। 
## ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਦੂਕਰਨ
ਨੇਪਾਲ ਘਾਟੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੈਥਿਲ ਓਰਗੀਨ ਰਾਜਾ ਜੈਅਸਥੀ ਮੱਲਾ (1354–1395 ਈ.) ਦੁਆਰਾ ਨੇਪਾਲ ਰਸਤਰਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤ ਕੋਡ ਦਾ ਕੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਜੈਸਥਿਥੀ ਮੱਲਾ ਨੇ ਪੰਜ ਕਨਯਕੁਬਜਾ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬੁਲਾਇਆ, ਘਾਟੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਗਾਂ (ਵਰਨਾ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ - ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਤਰੀ, ਵੈਸ਼ਿਆ।
## ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਝੰਡਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ. ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਝੰਡਾ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੰਡਿਤ

**ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੰਡਿਤ** ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
ਉਰਦੂ ਸੰਪਾਦਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਇਹ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜੇ ਉਰਦੂ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਸਨੇ ਕਵੀ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚੋਂ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੀ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਪਾਲ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸ਼ਾਇਰ ਔਰ ਉਨਕੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

*ਅਦਮ 
*ਜ਼ੌਕ 
*ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ 
*ਇਕਬਾਲ
*ਸੁਰੇਸ਼ ਸਲਿਲ 
*ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ
*ਮਜਾਜ਼
*ਕਤੀਲ ਸ਼ੀਫਾਈ
*ਜਿਗਰ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦੀ
*ਗ਼ਾਲਿਬ
*ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ 
*ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ
*ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫਰ
*ਉਰਦੂ ਕੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਹਾਨੀਆਂ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ

**ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ** ਵਿਚ **ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ** ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ . ਇਹ ਯਹੂਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ  ਮੁਢਲੇ  ਰੂਪ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗ਼ੈਰ-ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਹਨ।  ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ  ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਮਕਾਲੀ ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸਾਹਿਤ ਹੈ । 1966 ਵਿਚ, ਅਗਨੋਨ ਨੇ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ, ਤਾਲਮੂਦਿਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਨੌਖਾ ਮੇਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਇਬਰਾਨੀ ਲੇਖਕ ਬਣਿਆ। 

## ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁੱਗ 
ਹਿਬਰੂ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ   *Leshon HaKodesh* (לֶשׁוֹן הֲקוֹדֶשׁ) ਦੇ ਜਬਾਨੀ ਸਾਹਿਤ , " ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਸ਼ਾ " ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਿਤਾਮਾ, ਅਬਰਾਹਾਮ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਅੰ.  2000 ਈਪੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ( ਤਨਾਖ ) ਹੈ। 

ਮਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਲਗਪਗ 200 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੌਰਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਨੈਕ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਤੇ ਮੁੱਖ ਟੀਕਾ, ਜੇਮਾਰਾਬਹੁਤਾ ਅਰਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਿਦਰਾਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਹਿਬਰੂ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ। 

## ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਯੁੱਗ 
ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਇਸਲਾਮੀ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਸਪੇਨ, ਫਿਲਸਤੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੱਧਯੁਗੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਮੋਨਾਈਡਜ਼ ਦੀ  *ਗਾਈਡ ਟੂ ਦ ਪਰਪਲੈਕਸਡ* ਅਤੇ *ਦ ਕੁਜ਼ਰੀ*, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜੂਡੋ-ਅਰਬੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।  ਰੱਬੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ: ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ: ਅਬਰਾਹਾਮ ਇਬਨ ਅਜ਼ਰਾ, ਰਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੋਰਾਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ; ਯਹੂਦੀ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਕੋਡਿਫਿਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਮੋਨਾਈਡਜ਼ ਦੀ ਮਿਸ਼ਨੇਹ ਤੋਰਾਹ, ਅਰਬਾ'ਆ ਤੁਰਿਮ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਲਚਨ ਅਰੂਚ ; ਅਤੇ ਮੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ  ਰਚਨਾਵਾਂ (ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਨੈਤਿਕ ਸਾਹਿਤ) ਜਿਵੇਂ ਬਹਿਆ ਇਬਨ ਪਾਕੌਡਾ ਦੀ *ਚੋਵੋਟ ਹਾ-ਲੇਵੋਵੋਟ* (*ਦਿਲ ਦੇ ਫਰਜ਼* ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਗਲਪ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਮ ਜੋ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸੀ ਬੇਰੇਚਿਯਾ ਬੇਨ ਨਟਰੋਨਈ ਹਾ-ਨਕਦਾਨ ਦੀਆਂ " ਲੂੰਬੜੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ "  ਇਬਰਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ  ਈਸੋਪ ਦੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ।  

## ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ 
ਹਿਬਰੂ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਰੱਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਗਲਪ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖ-ਲੇਖਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਮਾਡਰਨ ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ
ਗੂਗਲ ਕੀਪ

**ਗੂਗਲ ਕੀਪ** ਸੇਵਾ ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੈ। ਇਹ 20 ਮਾਰਚ, 2013 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਗੂਗਲ ਕੀਪ ਵੈਬ ਉੱਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਹ ਐਂਡਰਾਇਡ ਅਤੇ ਆਈਓਐਸ ਮੋਬਾਈਲ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਪਭੋਗਤਾ ਰੀਮਾਈਂਡਰ ਸੈਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਟੈਕਸਟ ਓਪਟੀਕਲ ਅੱਖਰ ਪਛਾਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੌਇਸ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਿਪੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਫੇਸ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਕਾਲਮ ਵਿਊ ਜਾਂ ਮਲਟੀ-ਕਾਲਮ ਵਿਊ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੋਟਸ ਰੰਗ-ਕੋਡ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਲੇਬਲ ਲਗਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਪਿੰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀਪ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।

## ਫੀਚਰ 
ਗੂਗਲ ਕੀਪ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨੋਟਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਲਿਖਤੀ ਅੱਖਰ ਸੂਚੀਆਂ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਅਵਾਜਾਂ ਦਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਰੀਮਾਈਂਡਰ ਸੈਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਟੈਕਸਟ ਨੂੰ ਆਪਟੀਕਲ ਅੱਖਰ ਪਛਾਣਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੀਪ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਵੌਇਸ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੀਪ ਟੈਕਸਟ ਨੋਟਸ ਨੂੰ ਚੈਕਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਕਾਲਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਲਟੀ-ਕਾਲਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨੋਟ ਚਿੱਟੇ, ਲਾਲ, ਸੰਤਰੀ, ਪੀਲੇ, ਹਰੇ, ਟੀਲ, ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਸਲੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੰਗ-ਕੋਡ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੱਕ "ਗੂਗਲ ਡੌਕ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰੋ" ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਟੈਕਸਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਗੂਗਲ ਡੌਕਸ ਡੌਕੂਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਪਭੋਗਤਾ ਆਵਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨੋਟਸ ਅਤੇ ਸੂਚੀਆਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨੋਟਸ ਨੂੰ ਐਪ ਦੀ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੇਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਪਲੇਟਫਾਰਮ 
ਗੂਗਲ ਕੀਪ ਐਂਡਰਾਇਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਵੈੱਬ 'ਤੇ 20 ਮਾਰਚ, 2013 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਐਂਡਰਾਇਡ ਐਪ ਐਂਡਰਾਇਡ ਵੇਅਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਵੌਇਸ ਇਨਪੁਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਨੋਟ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈਟਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਮਾਈਂਡਰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਆਈਓਐਸ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਇੱਕ ਐਪ 24 ਸਤੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੂਗਲ ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਇਉਜਨ ਬੁਲਾਰਡ

**ਇਉਜਨ ਜੈਕ ਬੁਲਾਰਡ** (9 ਅਕਤੂਬਰ 1895 &ndash; 12 ਅਕਤੂਬਰ, 1961), ਜਾਂ **ਇਉਜਨ ਜੇਮਜ਼ ਬੁਲਾਰਡ** ਪਹਿਲਾ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਪਾਇਲਟ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਕਈ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਲਾਂਕਿ ਬੁਲਾਰਡ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਫਰਾਂਸ ਲਈ ਉਡਾਨ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਕੁ ਬਲੈਕ ਪਾਇਲਟ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰੋਇਲ ਫਲਾਇੰਗ ਕੋਰਪਸ ਲਈ ਉਡਾਨ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਜਮੈਕਨ ਵਿਲੀਅਮ ਰੋਬਿਨਸਨ ਕਲਾਰਕ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਡੋਮੇਨੀਕੋ ਮੋਨਡੇਲੀ ਅਤੇ ਓਟਮਨ ਐਮਪਾਇਰ ਦਾ ਅਹਿਮਤ ਅਲੀ ਕਲੇਕਟਨ ਸਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਬੁਲਾਰਡ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲੰਬਸ, ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਾਰਟੀਨੀਕ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲੈ ਆਦਮੀ ਵਿਲਿਅਮ (ਓਕਟੇਵ) ਬੁਲਾਰਡ ਅਤੇ ਜੋਸੀਫਾਈਨ (“ਯੋਕਾਲੀ”) ਥਾਮਸ, ਜੋ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰੀਕ ਔਰਤ ਸੀ, ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 10 ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਰਫਿਊਜੀਆਂ ਨੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੈਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੌਰਾਨ ਭੱਜ ਗਏ, ਜਿਸਨੇ ਗੁਲਾਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬੁਲਾਰਡ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਕ ਗੋਤ ਦੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪਨਾਹ ਲੈ ਲਈ।

ਬੁਲਾਰਡ 1901 ਤੋਂ 1906 ਦੇ ਅਠਾਈਵੇਂ ਸਟ੍ਰੀਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।

ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਜਰਮਨ ਫ੍ਰਾਈਟਰ *ਮਾਰਟਾ ਰੱਸ* ਕੀਤਾ। (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਜੂਮੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ)। ਬੁਲਾਰਡ ਆਬਰਡੀਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਲਾਸਗੋ ਲਈ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ। ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੈਡ ਫ੍ਰੀਡਮੈਨ ਪਿਕਨਿੰਨੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਊਜ਼ਕ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਮੌਤ 
ਬੁਲਾਰਡ ਦੀ ਮੌਤ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1961 ਨੂੰ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ 66 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਿਉਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 1954 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਰਡ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਰਕ ਡੀ ਟ੍ਰਾਇਓਮਫ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

23 ਅਗਸਤ, 1994 ਨੂੰ - ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 33 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਉਸ ਸਰੀਰਕ ਦੇ 77 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਉੱਡਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ - ਬੁਲਾਰਡ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Eugene Bullard in Legionnaire Uniform.jpg|ਬੁਲਾਰਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਜੋਨੇਅਰ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ, 1914 ਅਤੇ 1917 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 
ਤਸਵੀਰ:Bullard.jpg|ਬੁਲਾਰਡ 1917 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿieਯਾਪੋਰਟ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਏਸਕਾਡਰਿਲ 93 ਦੇ ਨਾਲ 
ਤਸਵੀਰ:Bullard pose.jpg|ਬੁੱਲਾਰਡ ਜਨਵਰੀ 1918 ਵਿੱਚ 
ਤਸਵੀਰ:Eugene Bullard in the French Air Service.jpg|ਬੁਲਾਰਡ ਇੱਕ ਕਾਡਰੋਨ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਨਾਲ 
ਤਸਵੀਰ:Eugene Bullard group photo.jpg|ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਫੋਟੋ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਰਡ 
ਤਸਵੀਰ:Eugene Jacques Bullard group photo.jpg|ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਫੋਟੋ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਰਡ 
ਤਸਵੀਰ:Bullard display.jpg|ਬੁਲਾਰਡ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 
ਤਸਵੀਰ:Eugene Bullard's awards.jpg|ਬੁਲਾਰਡ ਦੇ ਐਵਾਰਡ 
ਤਸਵੀਰ:Bullard décorations 1.png|ਬੁਲਾਰਡ ਦੇ ਸਜਾਵਟ 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੋਰੱਕੋ ਡਵੀਜ਼ਨ 
* ਐਸਕਾਡ੍ਰੋਨ ਡੀ ਚੈਸੀ 2/30 ਨੌਰਮਾਂਡੀ -ਨੀਮਨ - ਐਸਪੀਏ 93 . 
* ਬੈਸੀ ਕੋਲਮੈਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895
ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 375,699 ਅਨੁਯਾਈ ਜਾਂ 1.4% ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰ- ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਖਬਰਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਨੇਪਾਲੀ ਈਸਾਈ ਹਨ। ਗੋਰਡਨ ਕੋਂਵਲ ਥੀਓਲੌਜੀਕਲ ਸੈਮੀਨਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਚਰਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਨੇਪਾਲੀ ਮਸੀਹੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਹਨ (ਜੇ ਇਵੈਂਜੈਜੀਕਲ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਿਸ਼ਮੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਪੇਂਟੇਕੋਸਟਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ); ਲਗਭਗ 10,000 ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਹੈ. ਨੇਪਾਲ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1715 ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਕਪੂਚਿਨ ਫਰੀਅਰਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ 1768-9 ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੈਪਚਿੰਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀਆਂ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। 1951 ਦੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੇਪਾਲੀ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਮਾੜੇ ਪਦਾਰਥਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਖੋਜ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਕੈਥੋਲਿਕ ਕਪੂਚਿਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ 1715 ਵਿੱਚ ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਾਟੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ-ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਅਧਾਰ ਭਗਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1740 ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ। ਕਪੂਚਨ ਭਗਤਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਣਜੀਤ ਮੱਲਾ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਘੇ ਸਵਾਗਤ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲਿਖਿਆ, 'ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜਾਣੂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਇਆ; ਉਸਨੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ। ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਏਕਤਾਵਾਦ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਈਸਾਈ ਹੋਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ. ਕੈਪਚਿੰਸ ਨੇ ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਸਵੈਇੱਛਤ ਸਥਾਨਕ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ, ਗੋਰਖਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨਰਾਇਣ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1769 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਕੰਜੈਕਚਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Open Problem Garden
* Unsolved Problems web site


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਥਨ
ਭਾਈ (1997 ਫ਼ਿਲਮ )

***ਭਾਈ*** 1997 ਵਿੱਚ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਗੈਂਗਸਟਰ ਡਰਾਮਾ ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਦੀਪਕ ਸ਼ਿਵਦਾਸਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲ ਸ਼ੈੱਟੀ, ਪੂਜਾ ਬੱਤਰਾ, ਸੋਨਾਲੀ ਬੇਂਦਰੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ੀਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਸ ਨੇ ਸਤਹੀ ਪੱਧਰੀ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੀ *ਦਿਲ ਤੋ ਪਾਗਲ ਹੈ*, ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦੀ *ਗੁਲਾਮ-ਏ-ਮੁਸਤਫਾ* ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਧਵਨ ਦੀ *ਦੀਵਾਨਾ ਮਸਤਾਨਾ ਦੇ* ਨਾਲ ਦੀਵਾਲੀ 'ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ.

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ *ਅੰਨਾ ਦੀ* ਰੀਮੇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੇਖਰ, ਰੋਜਾ ਸੇਲਵਮਨੀ ਅਤੇ ਗੌਤਮੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹਨ।

ਪਹਾੜੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਕੇ ਕੁੰਦਨ (ਸੁਨੀਲ ਸ਼ੈੱਟੀ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਕਿਸਨਾ (ਕੁਨਾਲ ਖੇਮੂ) ਨਾਲ ਇਮਾਨਦਾਰ ਵਕੀਲ ਸੱਤਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਓਮ ਪੁਰੀ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਪੂਜਾ (ਪੂਜਾ ਬੱਤਰਾ) ਅਤੇ ਮੀਨੂੰ (ਸੋਨਾਲੀ ਬੇਂਦਰੇ)ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਕੁੰਦਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਟੋ ਚਾਲਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸਨਾ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਵਾਸੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਡੌਨ ਡੇਵਿਡ (ਅਸ਼ੀਸ਼ ਵਿਦੱਰਥੀ) ਅਤੇ ਮਲਿਕ (ਰਾਜਿੰਦਰ ਗੁਪਤਾ) ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮੰਤਰੀ ਮੰਤਰੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲਾਭ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੱਤਿਆਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ' ਡੇਵਿਡ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁੰਦਨ ਦਾ ਭਰਾ ਕਿਸਨਾ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਡੇਵਿਡ ਨੇ ਸੱਤਪ੍ਰਕਾਸ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁੰਦਨ ਨੂੰ ਦਸਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਡੇਵਿਡ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸਨਾ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦੱਸੇਗੀਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕੁੰਦਨ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਡੌਨ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਉਸਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਲਲਿਤ ਕਪੂਰ (ਕਾਦਰ ਖਾਨ) ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ (ਸ਼ਕਤੀ ਕਪੂਰ) ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ. ਉਹ ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਆਇਆ.

ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੁੰਦਨ "ਭਾਈ" ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਡੌਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਉਹ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਹ ਕਿਸਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ. ਪਰ ਪੂਜਾ ਕੁੰਦਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਮੀਨੂੰ ਕੁੰਦਨ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.ਕੁੰਦਨ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਸ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਤਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੰਤਰੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਲਲਿਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. ਮਲਿਕ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਹੁਣ ਕੁੰਦਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਮੀਨੂੰ ਅਤੇ ਕੁੰਦਨ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਗਣੇਸ਼ (ਮੋਹਨ ਜੋਸ਼ੀ)ਜਖਮੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸਨਾ ਨੂੰ ਬਚਾਕੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੁੰਦਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*  ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡਾਟਾਬੇਸ ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਨਦੀ

**ਇੰਦ੍ਰਾਵਤੀ** **ਨਦੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Indravati River;** ) ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ।

ਇੰਦਰਵਤੀ ਨਦੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਆਰੰਭਕ ਬਿੰਦੂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਲਹੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਥੁਆਮੁਲਾ ਰਾਮਪੁਰ ਬਲਾਕ ਦੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਿੰਡ ਮਾਰਦੀਗੁਡਾ ਤੋਂ ਦੰਦਕਰਣਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਘਾਟ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਕਾਰਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਨਦੀ ਇੱਕ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਗਦਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਦੀ ਇੱਥੋਂ ਦੱਖਣੀ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਦੀ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਦੇ ਬਸਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇੱਕ ਹਰੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਪਣਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਤਰੂ ਪਹਿਲੇ, ਕੁਤਰੋ II, ਨੁਗੜੂ ਪਹਿਲੇ, ਨੁਗਰੂ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲਪਟਨਮ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੋਜਨਾ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਦਿਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੀ। ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਬਸਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਲਹੰਦੀਆਂ, ਨਬਾਰੰਗਪੁਰ, ਦੀ “ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ” ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਦੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਬਰੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਬਸਤਰ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ 535 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (332 ਮੀਲ) ਲਈ ਵਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਡਰੇਨੇਜ ਖੇਤਰ 41,665 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16,087 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ।

## ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ 
ਇੰਦਰਵਤੀ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ - ਕੇਸ਼ਧਰਾ ਨਾਲਾ, ਕੰਡਾਬਿੰਧਾ ਨੱਲਾ, ਚੰਦਰਗਿਰੀ ਨਾਲਾ, ਗੋਲਗਰ ਨਾਲਾ, ਪੋਰਾਗੜ ਨਾਲਾ, ਕਪੂਰ ਨਾਲੇ, ਮੁਰਾਨ ਨਦੀ, ਬੰਗੀਰੀ ਨਾਲਾ, ਤੇਲੰਗੀ ਨਾਲਾ, ਪਾਰਲੀਜੋਰੀ ਨਾਲਾ, ਤੁਰੀ ਨਾਲਾ, ਚੌਰੀਜੂਰੀ ਨੱਲਾ, ਦਮਯੰਤੀ ਸਯਾਰਧ, ਕੋਰਾ ਨਦੀ, ਮੋਦੰਗ ਨਦੀ, ਪਦ੍ਰੀਕੁੰਡੀਜੋਰੀ ਨਦੀ, ਜੌੜਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਭਾਸਕੇਲ ਨਦੀ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੱਜੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਭਾਸਕੇਲ, ਬੋਰਡਿੰਗ, ਨਾਰੰਗੀ, ਨਿੰਬਰਾ (ਪਰਲਕੋਟਾ), ਕੋਤਰੀ ਅਤੇ ਬਾਂਡੀਆ ਹਨ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਨੰਦੀਰਾਜ ਹੈ।

## ਵਾਤਾਵਰਣ 
ਚਿੱਤਰਾਕੂਟ ਝਰਨਾ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਜਗਦਲਪੁਰ ਤੋਂ 40 ਕਿੱਲੋ (25 ਮੀਲ) 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਚਿਤਰਕੋਟ ਦਾ ਪਤਨ ਲਗਭਗ ਇਸ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੈਕ ਡੈਮਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦੀ ਨਰਕ ਦੇ ਝੁਕਣ ਦੇ ਸੁਹਜ ਦੀ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹਨ। ਸਿਰਫ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਗਡੋਗਰਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

thumb|350px|ਬਗਡੋਗਰਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
**ਬਾਗਡੋਗਰਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Bagdogra Airport**), ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ , ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਸਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਗਦੋਗਰਾ ਵਿਖੇ, ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਏ.ਐਫ.ਐਸ ਬਾਗਡੋਗਰਾ ਵਿਖੇ ਸਿਵਲ ਐਨਕਲੇਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ, ਗੰਗਟੋਕ, ਕੁਰਸੀਓਂਗ, ਕਾਲੀਮਪੋਂਗ, ਮਿਰਿਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਗੇਟਵੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਇਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਚੇਨਈ, ਬੰਗਲੌਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਡਿਬਰੂਗੜ ਅਤੇ ਗੁਹਾਟੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰੋ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਕ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਪਰਕ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀਆਂ ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗੰਗਟੋਕ ਜਾਣ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਉਡਾਣਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ 2002 ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਕਸਟਮਸ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਗਡੋਗਰਾ ਵਿਖੇ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2014-15 ਵਿੱਚ 43 ਲੱਖ% ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ 10 ਲੱਖ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ। 2018-19 ਵਿਚ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇ 2.8 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 28.5% ਦਾ ਵਾਧਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 20 ਵਾਂ-ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਟਰਬਾਈਨ ਈਂਧਨ 'ਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਵਿਕਰੀ ਟੈਕਸ ਹੈ।

## ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 
ਏਅਰਬੇਸ ਆਈ.ਏ.ਐਫ. ਨੰਬਰ 20 ਵਿੰਗ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨੰਬਰ 8 ਸਕੁਐਡਰਨ ਦਾ ਮਿਕੋਯਾਨ-ਗਰੇਵਿਚ ਮਿਗ -21 (ਮਿਗ -21) ਐਫ.ਐਲ. ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਇਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਯੂਨਿਟ ਹੈ। ਅਲੀਪੁਰਦੁਆਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਸੀਮਾਰਾ ਵਿਖੇ ਏਅਰਬੇਸ ਦੇ ਨਾਲ; ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ, ਸਿੱਕਮ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ ਭੂਟਾਨ ਸਮੇਤ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਲੜਾਈ ਹਵਾਈ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਾਰ ਸੁਕਨਾ ਵਿੱਚ ਨੇੜਿਓਂ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੇ XXXIII ਕੋਰ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਵਿਸਥਾਰ 
ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੈਂਡਿੰਗ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ 14.5 ਏਕੜ (59,000 ਐਮ 2) ਜ਼ਮੀਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਸੀ। ਏ.ਏ.ਆਈ. ਨੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਅਪ੍ਰੋਨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਇਕੋ ਸਮੇਂ 5 ਏਅਰਬੱਸ ਏ 320 ਕਲਾਸ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ। ਆਈ.ਏ.ਐਫ., ਜੋ ਏ.ਟੀ.ਸੀ. ਅਤੇ ਰਨਵੇਅ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਤਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ 2013 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਤੋਂ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।

## ਏਅਰਲਾਇੰਸ - ਟਿਕਾਣੇ 
* **ਏਅਰ ਏਸ਼ੀਆ ਇੰਡੀਆ** - ਬੰਗਲੌਰ, ਦਿੱਲੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ 
* **ਏਅਰ** **ਇੰਡੀਆ** - ਦਿੱਲੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ 
* **ਡ੍ਰੁਕ** **ਏਅਰ** - ਬੈਂਕਾਕ - ਸੁਵਰਨਭੂਮੀ, ਪਾਰੋ ਸੇਸੋਨਲ: ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ 
* **ਗੋ** **ਏਅਰ** - ਦਿੱਲੀ, ਗੁਹਾਟੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ 
* **ਇੰਡੀਗੋ** - ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਦਿੱਲੀ, ਗੁਹਾਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਮੁੰਬਈ 
* **ਸਪਾਈਸ** **ਜੈਟ** - ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਚੇਨਈ, ਦਿੱਲੀ , ਗੁਹਾਟੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਮੁੰਬਈ 
* **ਵਿਸਤਾਰਾ** - ਦਿੱਲੀ, ਡਿਬਰੂਗੜ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਕਨੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਕੰਨੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Kannur International Airport;** ਏਅਰਪੋਰਟ ਕੋਡ**: CNN**), ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੇਨੂਰ (ਮੱਟਾਨੂਰ ਵਿਖੇ) ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਤਕਰੀਬਨ 2,300 ਏਕੜ (930 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਨੂਰ ਤੋਂ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਮੈਟਨੂਰ ਦੀ ਮਿਊਂਸਪਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਕੰਨੂਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਲਿਮਟਿਡ (ਕੇਆਈਏਐਲ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਜਨਤਕ-ਨਿੱਜੀ-ਸਮੂਹਕ ਹੈਹ ਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ 9 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ. ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।

ਕਨੂਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਸਾਲਾਨਾ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2025 ਤਕ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵਧੇਗੀ। ਉੱਤਰਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਇੱਕ ਆਈ.ਏ.ਐਫ. (ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ) ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ, ਜੋ 29 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਉਤਰਿਆ ਸੀ। 20 ਸਤੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਬੋਇੰਗ 737-800 ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲਾ ਟ੍ਰਾਇਲ ਯਾਤਰੀ ਉਡਾਣ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਦਿਨ, 9 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ, ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਉਡਾਣ IX 715 (ਬੋਇੰਗ 737-800) 10: 13 (IST) 'ਤੇ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ, ਇਹ ਕੰਨੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਯਾਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੇਰਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪਿਨਾਰਾਈ ਵਿਜਯਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।

## ਪ੍ਰਬੰਧਨ 
ਕੰਨੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ (ਪੀ.ਪੀ.ਪੀ.) ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਨੂਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਲਿਮਟਿਡ (KIAL), ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਕੰਪਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੀ. ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ. ਕੇ.ਆਈ.ਐਲ. ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ। ਕੇਰਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪਿਨਾਰਾਈ ਵਿਜਯਨ ਨੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ। KIAL ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ, ਕੇਰਲ ਸਰਕਾਰ, ਕੰਪਨੀ ਦੇ 32.86% ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਸ਼ੇਅਰ ਧਾਰਕ ਇਹ ਹਨ: ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ 22.54%, ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ 9.39%, ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ 35.21%, ਜਿਵੇਂ ਕਿ QIBs, ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਕੰਪਨੀਆਂ, ਸਹਿਕਾਰੀ, ਬੈਂਕਾਂ / ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਸਾਧਨ 
### ਬੱਸਾਂ 
ਕਨੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਕੇ ਐਸ ਆਰ ਟੀ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਥੈਲੇਸਰੀ, ਮੈਟਨੂਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਯਮਤ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਉਪਲਬਦ ਹੈ।

### ਰੇਲ 
ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੰਨੂਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਥੈਲਸੈਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਥੈਲਸਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

### ਪ੍ਰੀ-ਭੁਗਤਾਨ ਟੈਕਸੀ ਅਤੇ ਈ-ਆਟੋ 
ਪ੍ਰੀ-ਪੇਡ ਟੈਕਸੀ ਸੇਵਾ ਕੰਨੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਉਪਲਬਧ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਈਟੀਓਸ, ਇਨੋਵਾ ਕ੍ਰਿਸਟਾ, ਬੋਲੇਰੋ ਅਤੇ ਮਾਰਾਜ਼ੋ। ਕੰਨੂਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਦੋਸਤਾਨਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਈ-ਆਟੋ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਆਟੋ-ਟੈਕਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਇਤਾਲਵੀ ਸਾਹਿਤ

**ਇਤਾਲਵੀ ਸਾਹਿਤ** ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਿਖਿਆ ਸਾਹਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਾਲਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਜਾਂ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਅਕਸਰ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਾਲਵੀ ਨਾਲ ਨੇੜਲਾ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਇਤਾਲਵੀ ਸਾਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਟਲੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ। ਰਿਟਮੋ ਲੌਰੇਨਜ਼ਿਆਨੋ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ।

ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਉਦਾਹਰਣ ਓਕਸੀਟਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਰਨੈਕੁਲਰ ਲਿਰਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜੋ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। 1230 ਵਿਚ, ਸਿਸਲੀਅਨ ਸਕੂਲ ਮਿਆਰੀ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਦਾਂਤੇ ਅਲੀਗੀਏਰੀ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਉਸਦੀ *ਦੀਵੀਨਾ ਕਾਮੇਡੀ* ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪੈੱਟਰਾਰਕ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੌਰਾਨ ਪੁਨਰ-ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਮਾਨਵਵਾਦ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਮਾਨਵਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਰਵਾਨਗੀ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ-ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪੈਟ੍ਰਾਰਚ ਵਰਗੇ ਮੁਢਲੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕੁਲੈਕਟਰ ਸਨ। **ਲੋਰੈਂਸੋ ਦੇ ਮੇਦੀਚੀ** ਪੁਨਰ-ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਫਲੋਰੈਂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਨੇ ਪੇਂਟਿੰਗ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖਿਆ। 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ। ਨਿਕੋਲੋ ਮੈਕਿਆਵੇਲੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸੈਸਕੋ ਗੁਇਸਕਾਰਡੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੋਢੀ ਸਨ। ਪੀਟਰੋ ਬੈਂਬੋ ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ ਅਤੇ ਪੈਟਰਾਰਚ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।

1690 ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਕੇਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੋਨੇਟ, ਮਦਰਾਗਲਾਂ, *ਕੈਨਜੋਨੇਟ* ਅਤੇ ਛੰਦ-ਮੁਕਤ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਰਵਾਹੇ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ "ਬਹਾਲ" ਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਚਿੰਤਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਬਰਨਾਰਦਿਨੋ ਟੈਲੀਸਿਓ, ਲੂਸੀਲੋ ਵੈਨਿਨੀ, ਬਰੂਨੋ ਅਤੇ ਕੈਂਪਨੇਲਾ ਨੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਇਟਲੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਰੋਸ਼ਨ-ਖ਼ਿਆਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਗਏ। ਅਪੋਸਟੋਲੋ ਜ਼ੈਨੋ ਅਤੇ ਮੈਟਾਸਟੈਸੀਓ ਇਸ ਜੁੱਗ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਹਨ। ਵੇਨੇਸ਼ੀਅਨ ਕਾਰਲੋ ਗੋਲਡੋਨੀ ਨੇ ਪਾਤਰ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕੀਤੀ। 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਜਿਉਸੇਪ ਪਰਿਣੀ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਸਾਹਿਤ
ਜੰਮੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਜੰਮੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Jammu Airport**;  ਏਅਰਪੋਰਟ ਕੋਡ: **IXJ**), ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਜੰਮੂ ਸਿਵਲ ਐਨਕਲੇਵ** ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8.7 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ 
6,500 ਵਰਗ ਵਰਗ ਮੀਟਰ (70,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਟਰਮੀਨਲ ਸਿਰਫ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਪੰਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਚੈੱਕ-ਇਨ ਡੈਸਕ ਹਨ।  ਟਰਮੀਨਲ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਟੋਰ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਪੈਕਡ ਖਾਣੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਜੁੱਤੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ, ਇਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਅਤੇ ਇਕ ਸਮਾਰਕ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬੈਂਚ ਹੈ।

ਅਸਫਾਲਟ ਰਨਵੇ, 18/36, ਮਾਪ  ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਕ 80 ਕਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਬੱਸ, ਟੈਕਸੀ ਅਤੇ ਕਾਰ ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ

1986 ਵਿਚ, ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਨੇਪਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 7,000 ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਜੋਂ ਪਸਾਹ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ। ਨੇਪਾਲੀ ਚਬਾਡ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਸਾਹ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1500 ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਜੋੜਾ ਕੇਂਦਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਲਈ ਮਾਡਲ ਸਨ.
## ਪਸਾਹ ਦਾ ਸਰਦਾਰ
1986 ਵਿਚ, ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਥਾਮਲ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਪਸਾਹ ਦਾ ਸੈਡਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 2006 ਤਕ, ਚੱਬਾਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਪਸਾਹ ਸੈਡਰ ਨੇ 1,500 ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ. ਇਸ ਨੂੰ "ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੈਡਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਟਜ਼ੋ ਦੇ 1,100 ਪੌਂਡ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਪਤੀਰੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਰਸਮ ਹੈ. 2014 ਤਕ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ 1,700 ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਾਰੋਹ ਨੂੰ ਹੜਤਾਲ ਦੁਆਰਾ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਟਜ਼ੋ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਾਪਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ।
## ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਬੜ ਘਰ ਦੀ ਵਾਧਾ
ਚੱਬ ਅੰਦੋਲਨ ਸਥਾਨਕ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਕਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਚੱਬਦ ਦਾ ਘਰ 2000 ਵਿੱਚ ਰੱਬੀ ਚੇਜ਼ਕੀ ਲਿਫਸ਼ਿਟਜ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਚਾਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਸ਼ਲਿਚਿਮ (ਦੂਤ) ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ. ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿ in ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਲੁਚਿਮ [ਦੂਤ] ਅਜਿਹੇ ਤੀਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੇ।" ਘਰ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਘਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ, ਇੱਕ ਨਵੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਪੋਖਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਮਾਨੰਗ ਵਿਚ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਮਾਡਲ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੱਬਦ ਘਰ ਅਕਸਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਆਇਆ ਹੈ. ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿੱਚ, ਰੱਬੀ ਲਿਫਸ਼ਿਟਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਯਹੂਦੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ, ਰਿਵਾਜਵਾਦੀ, ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਵਰਜਿਤ ਹੈ. ਘਰ ਅਟਲਾਂਟਿਕ, ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ ਪੋਸਟ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਤੁਰਕਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ

[thumb|291x291px| *ਦੀਵਾਨ-ਫ਼ਜ਼ੂਲੀ ਦਾ* ਇੱਕ ਪੰਨਾ, 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਕਵੀ *[ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਜ਼ੂਲੀ|ਫ਼ਜ਼ੂਲੀ* ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ. ]]
**ਤੁਰਕਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ** () ਵਿੱਚ ਤੁਰਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਖਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਟੈਕਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਓਟੋਮੈਨ ਅਤੇ ਅਜ਼ੇਰੀ ਰੂਪ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਿਖਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਟੋਮਾਨੀ ਤੁਰਕੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

ਵਿਆਪਕਤਰ ਤੁਰਕੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਗਭਗ 1,300 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਲਿਖਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਓਰਹੋਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹਨ ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਓਰਹੋਨ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੇ ਬਾਅਦ 9 ਵੀਂ ਅਤੇ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਤੁਰਕੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਖਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਗ਼ੁਜ਼ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ *ਕਿਤਾਬ ਡੇਡੇ ਕੋਰਕੁਟ* - ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪੂਰਵਜ ਅਤੇ ਕਿਰਗਿਜ਼ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਨਸ ਮਹਾਂਕਾਵਿ।

11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮੰਜ਼ੀਕਾਰਟ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸੇਲਜੁਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਓਗ਼ੁਜ਼ ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਥੀਮ, ਵਿਧਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿੱਕਲੀ  ਇੱਕ ਲਿਖਤ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਅਗਲੇ 900 ਸਾਲਾਂ ਤਕ, 1922 ਵਿੱਚ ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕ, ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। 1923 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਗਣਤੰਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ  ਦੋਨੋਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਤੁਰਕੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਇਗ਼ੁਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਉਇਗ਼ੁਰ ਤੁਰਕਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਕੁਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਿਰਫ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ, ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਗਾਉਣ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣਾ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ ਇਸਲਾਮ-ਪੂਰਵ ਤੁਰਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਮਨਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਰਬਾਤਮਾਵਾਦੀ  ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਦਾਅਵਤਾਂ  ਸਮੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਵਿਤਾ ਹੋਰ  ਬਹੁਤ ਵਕਤਾਂ ਤੇ ਵੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਗੂ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਸੋਗ ਗੀਤ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਲੰਬੇ ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਿਰਫ ਓਯੂਜ਼ਨਾਮ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਡੇਡੇ ਕੋਰਕੁਟ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਢ ਸ਼ਾਇਦ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਜੋਂ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ। ਪਿਛਲੇ ਲਿਖਿਆ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੁਤਾਦਗੁ ਬਿਲਿਗ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਲੂਗਟ ਅਲ-ਤੁਰਕ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰਕੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਮੁ ਢਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ
ਡੌਫ ਜ਼ਿਗਲਰ

**ਨਿਕੋਲਸ ਥਿਓਡੋਰ ਨੇਮੇਥ** (ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ, 1980) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਸਟੈਂਡ-ਅਪ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਹਸਤਾਖਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਸਮੈਕਡਾਉਨ ਬ੍ਰਾਂਡ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਰਿੰਗ ਨਾਮ **ਡੌਫ ਜ਼ਿਗਲਰ** ਵਰਤਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੌਕੀਆ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਕੈਂਟ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ ਕਈ ਸਕੂਲ ਰਿਕਾਰਡ ਸਥਾਪਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਓਹੀਓ ਵੈਲੀ ਰੈਸਲਿੰਗ (ਓਵੀਡਬਲਯੂ) ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2005 ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੇ ਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਓਵੀਡਬਲਯੂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ **ਨਿਕੀ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਚੀਅਰਲੀਡਿੰਗ-ਥੀਮਡ ਸਪਿਰਿਟ ਸਕੁਐਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2006 ਵਿੱਚ *ਰਾਅ* 'ਤੇ *ਡੈਬਿਊ* ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਓਵੀਡਬਲਯੂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਰਲਡ ਟੈਗ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2007 ਵਿਚ, ਨੇਮਥ ਨੂੰ ਫਲੋਰਿਡਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਰੈਸਲਿੰਗ (ਐਫਸੀਡਬਲਯੂ) ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ,ਬ੍ਰੈਡ ਐਲਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਾਵਿਨ ਸਪੀਅਰਜ਼ ਨਾਲ ਐਫਸੀਡਬਲਯੂ ਫਲੋਰਿਡਾ ਟੈਗ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।

ਸਤੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੋਸਟਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ, ਨੇਮਥ ਨੂੰ ਡੌਫ ਜਿਗਲਰ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਰਲਡ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਛੇ ਵਾਰ ਇੰਟਰਕਾੱਟੀਨੈਂਟਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਦੋ ਵਾਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾ ਟੈਗ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਦੋ ਸਰਵਾਈਵਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਇਲੈਮੀਨੇਸ਼ਨ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, 2012 ਵਿੱਚ ਮਨੀ ਇਨ ਦਿ ਬੈਂਕ ਜੇਤੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਪੇ-ਪਰ-ਵਿਊ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ 'ਤੇ ਵੀ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਨਿਕੋਲਸ ਥਿਓਡੋਰ ਨੇਮਥ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ, 1980 ਨੂੰ ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਰਿਚਫੀਲਡ ਕੋਲੀਜ਼ੀਅਮ ਵਿਖੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੋਲਟ ਕੈਬਾਨਾ ਦੇ *ਆਰਟ ਆਫ਼ ਰੈਸਲਿੰਗ ਪੋਡਕਾਸਟ* 'ਤੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਨਾਮ "ਡੌਫ" ਚੁਣਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾ ਦੇ ਨਾਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਪਨਾਮ "ਜ਼ਿਗਲਰ" ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਕੋਲਸ ਨੇ ਲੇਕਵੁੱਡ, ਓਹੀਓ ਦੇ ਸੇਂਟ ਐਡਵਰਡ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਸ਼ੌਕੀਆ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ 82 ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸੇਂਟ ਐਡਵਰਡ ਵਿਖੇ, ਉਹ ਸਲੇਟੀ ਮੇਨਾਰਡ ਅਤੇ ਐਂਡੀ ਹੋਰੋਵਤ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਰਸ਼ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸੂਰਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਸੂਰਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Surat Airport**; ਏਅਰਪੋਰਟ ਕੋਡ: **STV**) ਇਕ ਕਸਟਮਸ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸੂਰਤ ਦੇ ਮਗਡੱਲਾ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ 770 ਏਕੜ (312 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 9 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਕਸਟਮ ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਸਟੇਟਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇਕ ਉਡਾਣ ਸਿਖਲਾਈ ਸਕੂਲ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ।
thumb

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸੂਰਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1970 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸਫਾਰੀ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਸੀ ਜੋ ਛੋਟੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬੰਬੇ ਅਤੇ ਭਾਵਨਗਰ ਲਈ ਉਡਾਣ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਡਗਲਸ ਡੀ.ਸੀ.-3 ਡਕੋਟਾ [ਵੀਟੀ-ਸੀਈਬੀ], ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਯਦੂਤ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਸੂਰਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਲਈ ਉਡਾਣ ਭਰੀ, ਪਰ ਮਈ 1994 ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2000 ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, 1,400-ਮੀਟਰ (4,600 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 60 ਬਾਈ 40 ਮੀਟਰ (200 ਫੁੱਟ × 130 ਫੁੱਟ) ਅਪ੍ਰੋਨ ਨੂੰ ਫਿਰ 2003 ਵਿੱਚ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਏਏਆਈ) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜੁਲਾਈ 2004 ਵਿਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਮਾੜੇ ਢਾਂਚੇ ਕਾਰਨ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਭਾਵਨਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਏਅਰ ਲਾਈਨ ਏਅਰ ਡੈਕਨ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2004 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2005 ਤਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਕ ਏਟੀਆਰ 42 ਜਹਾਜ਼ ਚਲਾਇਆ ਸੀ।

## ਟਰਮੀਨਲ 
### ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟਰਮੀਨਲ 
ਕੇਂਦਰੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਦਿਨਸ਼ਾ ਪਟੇਲ ਨੇ 27 ਫਰਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਸੂਰਤ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਟਰਮੀਨਲ ਦੀ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। 400 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਟਰਮੀਨਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮੰਜ਼ਿਲ ਖੇਤਰ 8,500 ਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 240 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ, ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਦੋ ਸਮਾਨ ਕਰੂਜ਼ ਅਤੇ ਇਕ ਹੈਂਡ ਬੈਗਜ ਐਕਸ-ਰੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ, ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਏਅਰ ਬ੍ਰਿਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਡੌਕਿੰਗ ਗਾਈਡੈਂਸ ਸਿਸਟਮ, ਦੋ ਐਲੀਵੇਟਰ ਅਤੇ ਦੋ ਐਸਕਲੇਟਰ, ਅਤੇ ਇਕ 120 ਸੀਟ ਵਾਲਾ ਲੌਂਜ ਹੈ। ਕਾਫੀ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

### ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ 
ਏਏਆਈ ਨੇ ਸੂਰਤ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਮਾਡਿਊਲਰ ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਟੈਂਡਰ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵਾਂ ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੂਰਤ ਦੀ ਇਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 14000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੂਰਤ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਕਾਰਗੋ ਕੰਪਲੈਕਸ 10800 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ 3200 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੰਜ਼ਿਲ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ 13 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਸੰਬਰ 2019 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਲੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ