open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮਾਰਖਾ ਨਦੀ

ਮਾਰਖਾ ਨਦੀ ਲੱਦਾਖ,ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ੰਸਕਾਰ ਦਰਿਆ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਖਾ ਵਾਦੀ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟ੍ਰੇਕਿੰਗ ਰੂਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਲਿਙਸ਼ਦ ਮੱਠ

**ਲਿਙਸ਼ਦ ਮੱਠ** ਜਾਂ **ਲਿੰਗਸ਼ਦ ਮੱਠ** ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲਦਾਖ਼ ਰਾਜ 'ਚ ਜ਼ੰਸਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਮੱਠ ਹੈ।
ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ

**ਜਾਨ ਫਿਟਜਗੇਰਾਲਡ ਜੈਕ ਕੇਨੇਡੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: John Fitzgerald Jack Kennedy) ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੱਖਰਾਂ **JFK** ਅਤੇ ਉਪਨਾਮ **ਜੈਕ** ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੇ 1961 ਤੋ 1963 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 35ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਕੇਨੇਡੀ ਥਿਓਡੋਰ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਤੋ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸਭ ਤੋ ਜਵਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ। 1963 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੈਨੇਡੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਅੱਠ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਕੈਨੇਡੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕਿਊਬਾਈ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸੰਕਟ, ਬੇ ਆਫ ਪਿਗਸ ਤੇ ਹਮਲਾ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਟੈਸਟ ਰੋਕੂ ਸੰਧੀ, ਪੀਸ ਕੋਰਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਸਪੇਸ ਦੌੜ, ਬਰਲਿਨ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ (1954–68) ਅਤੇ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਆਫ਼ ਕੋਲੰਬਿਆ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਖ਼ਾਰਿਜ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਹ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ 16,000 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸੈਨਿਕ ਨਹੀਂ ਭੇਜਣਾ ਚਾਹੁੰਦ ਸਨ। ਜਦਕਿ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਅਹੁੱਦੇਦਾਰ ਲਿੰਡਨ ਜੋਨਸਨ ਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ 5,36,000 ਸਿਪਾਹੀ ਭੇਜੇ ਸਨ।
ਕੈਨੇਡੀ ਦੇ ਸਾਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਕਾਫੀ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਊਬਾ ਦਾ। ਕੈਨੇਡੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀ ਪਰਿਵਾਰ
ਮੰਛਰ ਝੀਲ

**ਮੰਛਰ ਝੀਲ** () ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਾਮਸ਼ੋਰੋ, ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਰਕਬਾ ਅੱਡ ਅੱਡ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ 350 ਮੁਰੱਬਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 520 ਮੁਰੱਬਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨੱਥ (ਗਹਿਣਾ)

**ਨੱਥ** ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਜਨਾਨਾ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਝਾਲਰਦਾਰ ਛੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ੰਜੀਰੀ ਟਾਂਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ,ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੱਥ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਾਰਵਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੱਕ ਵਿੰਨ੍ਹਣਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਨੱਥ ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨੱਕ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਨੱਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨੱਥ ਸੁਹਾਗ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਨੱਥ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਗੱਲ੍ਹ ਉੱਪਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੱਥ ਨਾਲ ਜੰਜੀਰੀ ਵੀ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕੰਨ ਦੁਆਲੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨੱਥ ਹਰ ਰੋਜ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਗਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੱਥ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਲਾਹੁਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਨੱਥ ਜਿਆਦਾ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਹੋਏ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਨੱਥ ਗੋਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪੱਤੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਜੰਜੀਰੀ ਟਾਂਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨੱਥ ਸਾਦੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨੱਥ ਵਿਚ ਮੋਤੀ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਨੱਥ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ। ਸਾਡਾ ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਹਿਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ

**ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ** (; ; ; ) ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਤਕਰਾਰੀ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅਰੁਨਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਹੋਤਾਨ ਕਾਊਂਟੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹਦੇ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਲਦਾਖ਼ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1962 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਅਤੇ ਅਰੁਨਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਥੁੜ੍ਹਚਿਰੀ ਜੰਗ ਵੀ ਲੜੀ ਪਰ 1993 ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਨੇ ਅਸਲ ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਮਝੌਤੇ ਕੀਤੇ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*ਚੀਨ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ , by Jabin T. Jacob, published in ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਭਵਿੱਖ , special issue of ACDIS Swords and Ploughshares, Program in Arms Control, Disarmament, and International Security, University of Illinois, winter 2007-8.
*[*Conflict in Kashmir: Selected Internet Resources by the Library, University of California, Berkeley, USA*; University of California, Berkeley(https://pa.wikipedia.org/wiki/University_of_California%2C_Berkeley) Library Bibliographies and Web-Bibliographies list] 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ
ਚੂੜੀ

**ਚੂੜੀਆਂ** (Bangles) ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਗਹਿਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਹਿਤ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਗੁੱਟਾਂ ਤੇ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੂੜੀਆਂ ਚੱਕਰ ਦੇ ਸ਼ਕਲ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੂੜੀ ਨਾਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਚੂੜੀਆਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਹਾਗ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਹਾਗਣ ਨਾਰੀ ਦਾ ਹੱਥ ਚੂੜੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਚੂੜੀ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਲੱਖ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਕੱਚ ਦੀ, ਆਦਿ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਚੂੜੀ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਵੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦਮਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਗੁੱਟ 'ਚ ਇੱਕ ਚੂੜੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵੰਗਾਂ 
ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਵੰਗਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਗਹਿਣੇ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੰਗਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦੇ ਸਨ ਤੇ ਅੱਜਕਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੂੜੀਆਂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ, ਸਕੈਕੀ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੰਗ ਲਫ਼ਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ

ਆਏ ਬਨਜਾਰੇ ਕੋਲੋ,
ਚੂੜੀਆਂ ਮੈ ਚੜਾਊਂਦੀ ਹਾਂ.
ਪਿਛਲੀ ਚੂੜੀ ਚੁਭਦੀ ਆ 
ਬੀਬੀ ਨਾਨਦੇ ਤੇਰੀ ਪੁਗਦੀ ਆ.
ਬੀਬੀ ਨਾਨਦੇ ਤੇਰੀ .....

ਸੌਹਰੇ ਕੋਲੋ ਸੰਗਾ ਨੀ, ਪਤਿਓਰੇ ਕੋਲੋ ਸੰਗਾ 
ਜੇਠਾ ਵੇ ਦੇਦੇ ਪੰਜ ਰੂਪਏ,
ਮੈ ਚੜਾਉਨੀਆਂ ਵੰਗਾਂ,
ਜੇਠਾ ਵੇ .........|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਹਿਣੇ
ਘੁਬਾਇਆ

**ਘੁਬਾਇਆ ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
thumb|Ghubya (Fazilka)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਹੂ

**ਰੱਤ** ਜਾ **ਲਹੂ** ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਤਰਲ (ਦਰਵ) ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਰਗਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਗਾੜਾ, ਕੁੱਝ ਚਿਪਚਿਪਾ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਪਦਾਰਥ, ਇੱਕ ਜਿੰਦਾ ਊਤਕ ਹੈ। ਇਹ ਪਲਾਜਮਾ ਅਤੇ ਲਹੂ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿਗਿਅਾਨ ਖ਼ੂਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕੀ।

## ਤੱਥ
*ੲਿੱਕ ਬੂੰਦ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ 250,000 ਪਲੇਟਲੈੇਟਸ ਤੇ 10,000 ਚਿਟੇ ਰਕਤਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
*ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਾ 70% ਭਾਗ ਰੈਂਡ ਬਲੱਡ ਸੈੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਵਿੱਚ, ਤੇ 4% ਭਾਗ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਅਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਮਾਇਉਗਲੋਬਿਨ ਵਿੱਚ, ਤੇ 25% ਭਾਗ ਜ਼ਿਗਰ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹੱਡੀਅਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ , ਪਲੀਹਾ ਤੇ ਗੁਰਦਿਅਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਬਾਕੀ ਬਚਿਅਾ 1% ਖ਼ੂਨ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੇ ਤਰਲ ਅੰਸ਼ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਐਨਜਾਇਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਸਾਡੀਅਾ ਨਾੜਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ 9600 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਹੈ।
*ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ 1667 ਨੂੰ ਦੋ ਕੁੱਤਿਅਾ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਅਾ ਸੀ।
*ਦੁਨੀਅਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਲੱਡ ਬੈਂਕ 1937 ਵਿੱਚ ਬਣਾੲਿਅਾ ਗਿਅਾ ਸੀ।
*ਜੇਮਨ ਹੈਰੀਸਨ ਨੇ 60 ਸਾਲਾ ਵਿੱਚ 1,000 ਵਾਰ ਖ਼ੂਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਤੇ 20 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾ ਚੁਕਿਅਾ ਹੈ।
*ੲਿਨਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾ ਦਾ ਖੂਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇ ਕਿ (O, A, B, AB, ) ਪਰ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ 80,000, ਕੁੱਤਿਅਾ ਵਿੱਚ 13, ਤੇ ਬਿੱਲੀਅਾ ਵਿੱਚ 11 ਤਰ੍ਹਾ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਪਾੲਿਅਾ ਜਾਦਾ ਹੈ।
*ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਅੰਗ ਸਾਡਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੱਭਤੋ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ੳੁਸ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜਾਦਾ ਹੈ।ਅਜਿਹਾ ਗਰੂਤਾਅਕਰਸ਼ਣ ਬਲ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 0.2 ਮਿਲੀਗਰਾਮ ਸੋਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ੲਿਸਦੀ ਜਿਅਾਦਾਤਰ ਸਾਡੇ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਪਾੲੀ ਜਾਦੀ ਹੈ। 40,000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚੋ 8 ਗਰਾਮ ਸੋਨਾ ਕੱਢਿਅਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
*ਖ਼ੂਨ ਦੀਅਾ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾੳੁਣ ਲੲੀ ਸਿਰਫ਼ 30 ਸੈਕਿੰਡ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ੲਿਹ 20 ਸੈਕਿੰਡ ਵਿੱਚ 1,12,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤਹਿ ਕਰ ਸਕਦੀਅਾ ਹਨ।
*ਲਾਲ ਰਕਤਾਣੂ ੲਿਹ ਅਾਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਕਾਰਬਨਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
*ਚਿਟਾ ਰਕਤਾਣੂ ੲਿਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਕਟੀਰੀਅਾਂ ਤੇ ਵਾੲਿਰਸ ਤੋਂ ਬਚਾੳੁਦੇ ਹਨ। 
*ਪਲਾਜਮਾ ੲਿਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਬਚਾੳੁਦੇ ਹਨ।
*ਪਲੇਟਲੈਟਸ ੲਿਹ ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ੲਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਜਾਹ ਨਾਲ  ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੇ ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਖ਼ੂਨ ਨਿੱਕਲਣਾ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
*ਜੇਕਰ ਖ਼ੂਨ ਦੀਅਾਂ ਵਾਹਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਅਾਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤਾ ੲਿਹ ਦੋ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਸਕਦੀਅਾਂ ਹਨ।
## ਖ਼ੂਨ ਦਾਨ
18 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ ਦਾ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਰ 45 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੋਵੇ।ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ 12.5 ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਹਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹਰ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਜਾਂ 350 ਮਿ.ਲੀ. ਖ਼ੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ. ਅਮੇਰਿਕਨ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾਨ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਖੂਨਦਾਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਦਾਨੀ ਅਤੇ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉਪਰ ਅਤੇ ਭਾਰ 110 ਪੌਂਡ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਖੂਨ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ. ਸਰਗਰਮ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਦਾਨੀ, ਗੰਭੀਰ ਲਾਗ ਜਾਂ ਐਚਆਈਵੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਏਡਜ਼ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ. ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੂਨ
ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ

**ਸੀਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ** ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਾਕੁਰਮ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ  ਵਿਖੇ ਪੈਂਦਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ ਜੋ ਐੱਨਜੇ੯੮੪੨ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਐਨ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੀ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ੭੬ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲ਼ਾ ਇਹ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਕਰਾਕੁਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਗ਼ੈਰ-ਧਰੁਵੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚਲਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
* Myra MacDonald (2008) ''Heights of Madness: One Woman's Journey in Pursuit of a Secret War*, Rupa, New Delhi ISBN 8129112922. The first full account of the Siachen war to be told from the Indian and Pakistani sides.
* V. R. Raghavan, *Siachen: Conflict Without End'', Viking, New Delhi, 2002
* TIME Asia's cover story on Siachen Glacier (July 11, 2005) 
*Kunal Verma / Rajiv Williams, *The Long Road to Siachen: the Question Why*, Rupa & Co., New Delhi, 2010
* Analysis: Peace may return to Siachen – *The Washington Times*
*Siachen by Arshad H Abbasi 

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* Names of persons buried under snow slide in Gayari sector near Skardu 
* Video about the Conflict in the Siachen area and its consequences
* Siachen Peace Park Initiative
* Blankonthemap The Northern Kashmir WebSite
* Outside magazine article about Siachen battleground 
* BBC News report: Nuclear rivals in Siachen talks; 26 May 2005
* Siachen – A War for ice – An awarded documentary on the Siachen War 
* Bharat Rakshak 
* *National Geographic'' article: Siachen Glacier Tragedy 
* Siachen Glacier - Highest Battlefield Of The World

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਆਚਿਨ ਬਖੇੜਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਕੁਰਮ
ਬੁਲਾਕ

**ਬੁਲਾਕ** ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਗੜਵਾਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੱਕ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਲਾਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਗ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੁਲਾਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
ਕਾਦਰਯਾਰ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਦੇ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਹੁਸਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬੁਲਾਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ:

ਸੀਨ ਸਖੀ ਸੀ ਹਥੁ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸੁਚਾ ਸਸਤ੍ਰਾ ਦਾ ਸੋਹਿਣਾ ਜਤੀ ਨਾਲੇ।।

ਨਕ ਵਿਚ **ਬੁਲਾਕ** ਸੁਹਾਵਦਾ ਈ ਕੰਨੀ ਝੰਮਕਦੇ ਲਾਲ ਜੰਮਰੂਦ ਵਾਲੇ।।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਹਿਣੇ
ਲਾਵਾ

**ਲਾਵਾ** ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਸਮੇਂ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲਿਆ ਪਿਘਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਠੋਸਕਰਨ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਣੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਘਲਿਆ ਹੋਏ ਪੱਥਰ ਧਰਤੀ ਸਣੇ ਕੁਝ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪ-ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* USGS definition of Aā
* USGS definition of Pāhoehoe
* USGS definition of Ropy Pāhoehoe
* http://volcano.und.edu/vwdocs/vwlessons/havo.html 
* USGS hazards associated with lava flows 
* Hawaiian Volcano Observatory Volcano Watch newsletter article on Nyiragongo eruptions, 31 January 2002 
* National Geographic lava video  Retrieved 23 August 2007

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਤਸ਼ੀ ਚਟਾਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ

ਦੇ ਅਲੂਸ਼ਨ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚਲੀ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ਦੀ ਅਸਮਾਨੋਂ ਖਿੱਚੀ ਤਸਵੀਰ]]

**ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ** ਜਾਂ **ਅੱਗਪਹਾੜ** ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਉਤਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵਿਚਲੀ ਅਜਿਹੀ ਤਰੇੜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਤੱਤਾ ਲਾਵਾ, ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੀ ਸੁਆਹ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਬਾਹਰ ਛੱਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 

Volcano, U.S. Federal Emergency Management Agency FEMA

*Volcano World
*Volcanos (Worsley School)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਆਲਾਮੁਖੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਪੇਪੜੀ (ਭੋਂ ਵਿਗਿਆਨ)

ਭੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਪੇਪੜੀ** ਜਾਂ **ਖੇਪੜ** ਕਿਸੇ ਚਟਾਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਉੱਪਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੀ ਠੋਸ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹੇਠਲੀ ਮੈਂਟਲ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*USGS ਪੇਪੜੀ ਦੀ ਮੁਟਾਈ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਣਤਰ
ਟਿੱਕਾ (ਗਹਿਣਾ)

**ਟਿੱਕਾ** ਇੱਕ ਜਨਾਨਾ (ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦਾ) ਗਹਿਣਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਜੀਰੀ ਦੁਆਰਾ ਗੁੰਦਿਆ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਟਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੂੜੀਆਂ, ਨੱਥ, ਛਾਪਾਂ-ਛੱਲੇ, ਮੁੰਦਰੀਆਂ, ਕਾਂਟੇ, ਕੜੇ, ਜ਼ੰਜੀਰੀਆਂ ਤੇ ਝਾਂਜਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਟਿੱਕਾ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ,ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ।
## ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ
ਨਾਇਕਾ- ਟਿੱਕਾ ਕਰਾਦੇ ਢੋਲਾ ਟਿੱਕਾ ਜੀ
ਉੱਤੇ ਪਵਾ ਲਿਆਇਓ ਜੀ ਮੋਰਨੀ।
ਨਾਇਕ- ਟਿੱਕਾ-ਟਿੱਕਾ ਗੋਰੀਏ ਕੋਈ ਨਾ ਬਣਦਾ, ਨੀਂ ਗੋਰੀਏ
ਟਿੱਕਾ ਤੂੰ ਪੇਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ,ਉੱਤੇ ਪਵਾ ਲਿਆਈਂ ਨੀਂ ਮੋਰਨੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਹਿਣੇ
ਅਸੀਮ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸੀ

**ਅਸੀਮ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸੀ** (ਜਨਮ 16 ਜੁਲਾਈ 1981) ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੋਇਟਸ ਕਾਰਨਰ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਟੇਬਲ ਨੰਬਰ 21 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੇ ਗਾਣੇ ਹਿੱਟ ਰਹੇ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।

## Mann Mera  My lyrics for free
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਭੰਬੋਰ

**ਭੰਬੋਰ** ਜਾਂ **ਭਮਬੋਰ** (; ), ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਪੂ ਵੇਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਖੰਡਰ ਐਨ-5 ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਤੇ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਕਿਦੋ-ਪਾਰਥੀ ਕਾਲ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 8ਵੀਂ ਤੋਂ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮਸੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੋ 727 ਈਸਵੀ ਦੀ ਹੈ ਦੇ ਖੰਡਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।. 2004 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਤਤਵ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਟਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ਹਿਰਿਸਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਚਿਮਟਾ

***ਚਿਮਟਾ*** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: ) ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਰੱਖ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਲਦੇ ਕੋਲੇ ਚੁਗਣ ਅਤੇ ਰੋਟੀਆਂ ਰਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਦ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਜਾਏ ਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਘੁੰਗਰੂ ਵੀ ਬੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਰਤਨ ਲਈ ਵਜਾਇਆ।

## ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 
ਚਿਮਟਾ ਵਿਚ ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਇਕ ਲੰਮਾ, ਫਲੈਟ ਟੁਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਧਾਤ ਦੀ ਰਿੰਗ ਫੋਲਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਜਿੰਗਲ ਜਾਂ ਰਿੰਗਸ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਜਿੰਗਲ ਦੇ ਸੱਤ ਜੋੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟਿੰਕਲਿੰਗ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਮੋਸ਼ਨ ਵਿਚ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਰਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਚਿਮਟਾ ਪੇਂਡੂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਰਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਭਾਂਗਰਾ ਡਾਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਭਜਨ ਦੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਜ

* ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਜ਼

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਮੈਗਮਾ

ਉੱਤੇ ਲਾਵੇ ਦਾ ਵਹਾਅ। ਲਾਵਾ ਮੈਗਮਾ ਦਾ ਉਜਾਗਰ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]]

**ਮੈਗਮਾ** (ਯੂਨਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ μάγμα, "ਗਾੜ੍ਹਾ ਮਾਦਾ" ਤੋਂ) ਪਿਘਲੇ ਅਤੇ ਅੱਧ-ਪਿਘਲੇ ਪੱਥਰਾਂ, ਉੱਡਣਸ਼ੀਲ ਮਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਲ਼ੇਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਬਾਕੀ ਧਰਤੀਨੁਮਾ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਆਸ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਤਸ਼ੀ ਚਟਾਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਨਵਾਬ ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ

**ਨਵਾਬ ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ** (ਮੌ. 1710), ਮੁਗਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਾਮੰਤ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਨਵਾਬ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ ਫੌਜੀ ਪਦਵੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਦੋਂ ਸਰਹਿੰਦ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਨਵਾਬ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ, ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ 9 ਅਤੇ 7 ਸਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਐਨੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਕਠੋਰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਉਸਦੀ ਅਪੀਲ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣਵਾ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਜਦੋਂ 1710 ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਫੌਜ ਦੀ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਟੁਕੜੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਨਵਾਬ ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ, ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਉਹ 12 ਮਈ 1710 ਨੂੰ ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਆਸਕਰ ਵਾਓ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਅਸਚਰਜ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

***ਆਸਕਰ ਵਾਓ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਅਸਚਰਜ ਜ਼ਿੰਦਗੀ*** (ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: *The Brief Wondrous Life of Oscar Wao*) (2007) ਡੋਮੀਨੀਕਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਜੂਨੋ ਦਿਆਜ਼ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਬੇਹੱਦ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਿਆਜ਼ ਦੇ ਪਲਣ ਵਧਣ ਦੇ ਸਥਾਨ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਕਟੇਟਰ ਰਫ਼ੇਲ ਟਰੂਜੀਲੋ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਖੂਬ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਸਰਕਲ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਗਲਪ ਲਈ ਪੁਲਿਟਜ਼ਰ ਇਨਾਮ ਵਰਗੇ ਕਈ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਐੱਸ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 1929) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ।

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਗੁਰਮੁਖ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸੀ।

18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਤ ਛਪੀ ਸੀ। 1951 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਸਬ-ਐਡੀਟਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ 1954 ਤੋਂ 25 ਸਾਲ ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।
## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ
*The Yogi and the Bear: A Story of Indo-Soviet Relations; 
*Indira’s India;
* The Gang and 900 Million: A China Diary;
* I Discover America; 
*Indian Days,
* Indian Nights (a novel);
* Blood and Sand: The West Asian Tragedy.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਰਜਨੀਕਾਂਤ

**ਰਜਨੀਕਾਂਤ** (ਤਮਿਲ: ரஜினிகாந்த், ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਨਾਮ: ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਵ ਗਾਇਕਵਾਡ, ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1950);ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਐਕਟਰ ਹਨ।  ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਬੰਗਲੋਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

## ਫਿਲਮਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ

**ਧੁੰਡੀਰਾਜ ਗੋਵਿੰਦ ਫਾਲਕੇ** ਆਮ ਮਸ਼ਹੂਰ **ਦਾਦਾਸਾਹਬ ਫਾਲਕੇ** (ਮਰਾਠੀ: दादासाहेब फाळके) (30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1870 — 16 ਫਰਵਰੀ 1944) ਉਹ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਨੇਮਾ ਮੋਢੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਗਲੋਕਲੀਕਰਨ

**ਗਲੋਕਲੀਕਰਨ** ਗਲੋਬਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਲੀਕਰਨ ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕੇ ਈ ਹਾਰਵਰਡ ਨੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਰਿਵਿਊ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ (ਸਰਹਿੰਦ)

**ਨਵਾਬ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ** (ਮੌਤ 1710, ਅਸਲ ਨਾਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਸਕਰੀ) ਭਾਰਤ ਦੇ (ਹੁਣ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਕੁੰਜਪੁਰੇ ਦਾ ਵਾਸੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ (ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ) ਦਾ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਜੀਰ ਖਾਨ ਜਾਤ ਦਾ ਜੱਟ (ਬਰਾੜ) ਸੀ ਇਸਦਾ ਦਾ ਦਾਦਾ ਸਰਜਾ ਮੱਲ ਇਸਲਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਰਜਾ ਖਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਫੋਜਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 

## ਜੀਵਨੀ 
ਸਿੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਸਕਰੀ (ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ) ਅਜੋਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁੰਜਪੁਰਾ ਦਾ ਜੱਟ (ਬਰਾੜ) ਸੀ।

ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1704 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ (ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ) ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਲਈ ਬਦਨਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਇੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣਵਾ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ 12 ਮਈ 1710 ਨੂੰ ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਇੱਕ ਯੋਧੇ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਲੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਬਲਦ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1635
ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰਾ

**ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰਾ** (ਜਨਮ **ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰਾ ਗੋਇਲ (ਗੋਇੰਕਾ)** 30 ਨਵੰਬਰ 1950) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਏੱਸੇਲ ਸਮੂਹ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਕਰਾਂਤੀ ਦਾ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਜੀ ਟੀਵੀ ਆਜ, ਸੋਨੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰ-ਪਲੱਸ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ
ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

**ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ** ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। "ਇਸਲਾਮ" ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਅੱਲਾ ਦਾ ਬੰਦਾ"। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮੱਕਾ ਅਤੇ ਮਦੀਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਬੀ ਆਦਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਆਈਆਂ ਲਈ ਕੁਰਆਨ ਨੇ ‘ਮੁਸਲਮਾਨ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 4000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੈਗੰਬਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਨੂਹ, ਮੂਸਾ, ਯਿਸੂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਨਬੀ, ਸਾਰੇ ਇਸਲਾਮੀ ਨਬੀ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਆਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸੁਰਖੀ

]]
**ਸੁਰਖੀ** ਜਾਂ **ਲਿਪਸਟਿਕ** ਇੱਕ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵਸਤੂ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਨਿਖਾਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਸੁਰਖੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਰੰਗ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਮੋਮ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸੁਰਖੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਕਿਸਮਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁਰਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਆਮ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ
ਕੇਂਦਰੀ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਕੇਂਦਰੀ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ** ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਿਆਰੀ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਧਾਰ ਹੈ।
ਲੋਟਣ

**ਲੋਟਣ** ਫੁੰਮਣ ਲੱਗੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਜਨਾਨਾ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੰਨ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਪੇਪੜੀ ਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵਾਲਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗਹਿਣੇ ਦਾ  ਹਵਾਲਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਇਆ ਹੈ: ਲੋਟਣ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ, ਨਾਉਂ ਵੱਜਦਾ ਬਾਬਲਾ ਤੇਰਾ।

ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਰਗੇ ਬਣੇ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਠੂਠੀ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਫੁੰਮਣ ਲਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, **ਲੋਟਣ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਟਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਟਣ ਕਬੂਤਰ ਹਵਾ ਵਿਚ ਲੋਟਣੀਆਂ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਦ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਲੋਟਣ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਨਾਂ ਦੁਆਲੇ ਲੋਟਣੀਆਂ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੰਮਣ, ਫੁੱਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਬਣੇ ਗੁੱਛੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਕਾਂਟੇ ਹਰ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਲੋਟਣ ਸਿਰਫ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਹੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਲੋਟਣ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਮੁਟਿਆਰ ਹੀ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਹਿਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬਨਾਰਸੀਦਾਸ (ਕਵੀ)

**ਬਨਾਰਸੀਦਾਸ** (ਜਨਮ - ਜੌਨਪੁਰ 1586 - 1643) ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਰੀਮਲ ਜੈਨ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿਆਤਮਕ ਆਤਮਕਥਾ *ਅਰਧਕਥਾਨਕ* ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮਕਥਾ ਬਰਜਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਆਤਮਕਥਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 55 ਸਾਲ ਸੀ। (ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ 110 ਸਾਲ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਤਮਕਥਾ ਨੂੰ ਅਰਧਕਥਾਨਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।)

## ਜੀਵਨ
ਬਨਾਰਸੀਦਾਸ ਦਾ ਜਨਮ 1587 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਮਲ ਜੈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਖੜਗਸੇਨ ਜੌਨਪੁਰ (ਹੁਣ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੌਹਰੀ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਜੌਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਫਿਰ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਦੇਵਦੱਤ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ *ਖੰਡਸਫੁੱਟ*, ਗਣਿਤ 'ਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਜੰਗ

ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਜ਼ਜ਼ੀਰਾ ਗੈਲੀਪੋਲੀ (Gallipoli) ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਸੀ। ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਯੂਰਪੀ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤੰਬੋਲ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਪਰੈਲ 1915 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 1916 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਥੇ ਉਸਮਾਨੀ ਤੁਰਕਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਦੀਆਂ ਯਾਨੀ ਬਰਤਾਨੀਆ-ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮਾਰਕਾ ਆਰਾਈ ਹੋਈ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ ਫ਼ਤਿਹ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
## ਅਸਬਾਬ
ਇਸ ਜੰਗ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਸਮਾਨੀਆ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਦੇ ਕੇ ਜੰਗ ਤੋਂ ਅਲਿਹਦਾ ਕਰਨਾ, ਰੂਸ ਦੀ ਇਮਦਾਦ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਤੇ ਬੁਲਗ਼ਾਰੀਆ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਦੀਆਂ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਇਸ ਮਨਸੂਬੇ ਨੂੰ ਘੜਨ ਵਾਲਾ ਵਿੰਸਟਨ ਚਰਚਿਲ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ
ਨੈਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ

**ਨੈਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਈ 1927 ਨੂੰ ਨਹਿਰੂ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਣੀ ਲਈ ਪਹਿਚਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਭੈਣ ਵਿਜੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੰਡਤ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਹੈ। ਨਹਿਰੂ ਗਾਂਧੀ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਪੇਖ ਰਹੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਸਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਰਿੱਚ ਲਾਈਕ ਅਸ* (1985), ਵਾਸਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਣਜੀਤ ਸੀਤਾਰਾਮ ਪੰਡਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਫਲ ਬੈਰਿਸਟਰ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਕਾਲਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਲਹਣ ਦੇ ਐਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸ *\ਰਾਜਤ੍ਰੰਗਣੀ* ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਸਤੇ ਖੜਨ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1944 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਮਹਿਤਾ, ਨੈਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ ਅਤੇ ਰੀਟਾ ਦਾਰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ।
 ਦੇ 'ਮਿਸਟੇਕਨ ਆਈਡੈਂਟਿਟੀ' ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮੇਂ]]
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ
ਬਸ਼ਰਤ ਪੀਰ

**ਬਸ਼ਰਤ ਪੀਰ**, (ਜਨਮ 1977) ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।
## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਪੀਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸੀਰ, ਅਨੰਤਨਾਗ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਝਗੜਿਆਂ-ਵਿੰਨੇ ਜਨਮਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਬਸ਼ਾਰਤ ਪੀਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਡਿੱਗੀ ਪੈਲਸ

**ਡਿੱਗੀ ਪੈਲਸ**, ਹੁਣ ਡਿੱਗੀ ਪੈਲਸ ਹੋਟਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ 'ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੋਟਲ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਲਾਨਾ ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ 2006 ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲ
ਡੌਮੀਨਿਕ ਪਰਸੈੱਲ

**ਡੌਮੀਨਿਕ ਹਾਕੋਨ ਮਿਰਤਵਦਤ ਪਰਸੈੱਲ** (ਜਨਮ 17 ਫ਼ਰਵਰੀ 1970) ਬ੍ਰਿਟੈਨ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਬਰੇਕ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਲਿੰਕਨ ਬਰੋ ਵੱਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਜੋਨ ਡੋਇ ਅਤੇ ਬਲੇਡ:ਟ੍ਰੀਨਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਰੈਕੁਲਾ ਦਾ ਰੋਲ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨ
ਪਰਸੈਲ ਦਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾਸੇ, ਚੈਸ਼ਾਇਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਗੇਰਾਲਡ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਟੀ. ਮੌਰੀਨ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸਨ। ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਨੋਰਵੇਜੀਅਨ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ

**ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ** ਅਯੁਧਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਰਜਵੰਸੀ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ  ਜ਼ਿਕਰ * ਐਤਰੇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਨ *, * ਮਹਾਭਾਰਤ *,  *ਦੇਵੀ-ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ*, ਅਤੇ * ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਣ *,ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕ ਟੈਕਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ * ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਣ * ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰਾਜੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
ਮੈਥੀਊ ਪੈਰੀ

**ਮੈਥੀਊ ਲੈਗਫੋਰਡ ਪੈਰੀ** (ਅਗਸਤ 19, 1969 – ਅਕਤੂਬਰ 28, 2023) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕਨੇਡੀਅਨ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਟਕ ਫਰੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੈਨਡਲਰ ਬਿੰਗ ਵੱਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਐਮੀ ਇਨਾਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਦ ਰੋਨ ਕਲਾਰਕ ਸਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਰੋਨ ਕਲਾਰਕ ਵੱਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਮੌਤ 
28 ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਨੂੰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਮੈਥਿਊ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੌਟ ਟੱਬ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਮਿਲੀ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 54 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਕੰਦੂ ਖੇੜਾ

**ਕੰਦੂ ਖੇੜਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਕੰਦੂਖੇੜਾ ਕਰੂ ਨਬੇੜਾ 
ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 1986 ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੱਸੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਾਲਵਾ ਬੈਲਟ ਦੇ 55 ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ

**ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹਾਕਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਇਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇੱਕਮਾਤਰ ਸ਼ਾਸਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ (ਜਿਆਦਾਤਰ ਫੌਜੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵੀ, ਲੇਕਿਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ) ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਬੇਲਗਾਮ ਤਾਕਤਵਰ ਹਾਕਮ ਨੂੰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ (ਰਾਸ਼ਟਰ) ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੋਮਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਮਜਿਸਟਰੇਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਅਖਤਿਆਰ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਅਖਤਿਆਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਹੋਵੇ।
[thumb|130px|[ਜੋਜਿਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ]]
[thumb|130px|[ਅਡੋਲਫ਼ ਹਿਟਲਰ]]
[thumb|120px|[ਬੇਨੀਤੋ ਮਸੋਲੀਨੀ]]
[thumb|130px|[ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਫ਼ਰੈਂਕੋ]]
[thumb|130px|[ਫਿਡਲ ਕਾਸਟਰੋ]]

## ਹਵਾਲੇ
ਦਿੱਲੀ ਪੋਇਟਰੀ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ

**ਦਿੱਲੀ ਕਵਿਤਾ ਉਤਸਵ** (**ਦਿੱਲੀ ਪੋਇਟਰੀ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ**) ''ਪੋਇਟਸ ਕਾਰਨਰ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਦਿੱਲੀ ਕਵਿਤਾ ਉਤਸਵ 19 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
## 2013 ਅਡੀਸ਼ਨ
ਸਾਲ 2013 ਦੇ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਸਤੀਆਂ

 * ਇਰਸ਼ਾਦ ਕਾਮਿਲ (ਬਾਲੀਵੁਡ ਗੀਤਕਾਰ) 
 * ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਮਨੂੰ ਸਿੰਘਵੀ (ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ) 
 * ਸੁਕ੍ਰਿਤਾ ਕੁਮਾਰ ਪਾਲ (ਕਵੀ, ਸਮੀਖਿਅਕ, ਸ਼ਿਖਿਆਵਿਦ) 
 * ਸਈਦ ਸ਼ਾਹਿਦ ਮੇਹਦੀ (ਪੂਰਵ ਕੁਲਪਤੀ, ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) 
 * ਅਸ਼ੋਕ ਸ਼ਾਹਨੀ (ਦੁਭਾਸ਼ੀ ਕਵੀ) 
 * ਮਧੁਮਿਤਾ ਘੋਸ਼ (ਕਵੀ, ਸਮੀਖਿਅਕ, ਸ਼ਿਖਿਆਵਿਦ) 
 * ਕੋਸ਼ੀ ਏ ਵੀ (ਕਵੀ, ਸਮੀਖਿਅਕ, ਸ਼ਿਖਿਆਵਿਦ) 
 * ਸੋਂਨੇਟ ਮੰਡਲ (ਕਵੀ) 
 * ਅਖਿਲ ਕਾਤਿਆਲ (ਕਵੀ, ਸਮੀਖਿਅਕ, ਸ਼ਿਖਿਆਵਿਦ) 
 * ਸੁਜਾਤਾ ਵਿਆਸ (ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ)

## 2014 ਅਡੀਸ਼ਨ
ਸਾਲ 2014 ਦੇ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਸਤੀਆਂ

 * ਸੰਦੀਪ ਨਾਥ (ਬਾਲੀਵੁਡ ਗੀਤਕਾਰ) 
 * ਅਸੀਮ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸੀ (ਬਾਲੀਵੁਡ ਗੀਤਕਾਰ) 
 * ਏ ਐਮ ਤੁਰਾਜ (ਬਾਲੀਵੁਡ ਗੀਤਕਾਰ) 
 * ਸਬਾ ਬਸ਼ੀਰ
 * ਸੁਕ੍ਰਿਤਾ ਪਾਲ ਕੁਮਾਰ
 * ਆਭਾ ਅਇੰਗਰ
 * ਸੌਗਤਾ ਭਾਦੁਰੀ
 * ਮਰਿਅਮ ਅਹਲਾਵਤ
 * ਡਾਨਲ ਡੈਂਪਸੀ
 * ਜੇਨਿਸ ਵੁਡਸ ਵਿੰਡਲ 
 * ਲਾਰਾ ਟੇਲਰ
 * ਮੁਸੱਵਰ ਰਹਿਮਾਨ 
 * ਆਲੋਕ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ

## ਹਵਾਲੇ
ਜਮਾਤੀ ਚੇਤਨਾ

**ਜਮਾਤੀ ਚੇਤਨਾ** ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਥਿਊਰੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਾਤ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਦਰਜੇ, ਆਪਣੀ ਜਮਾਤ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜਮਾਤੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਐਮ ਟੀ ਵਾਸੂਦੇਵ ਨਾਇਰ

**ਐਮ ਟੀ ਵਾਸੂਦੇਵ ਨਾਇਰ** (ਜਨਮ 15 ਜੁਲਾਈ 1933), ਆਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਮਟੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪਰਭਾਵੀ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਧਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ, ਪਤੰਬੀ ਤਾਲੁਕ, ਪਲੱਕੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ (ਪਲਘਾਟ) ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਨਾਕਾਰ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਕੁਦੱਲੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਮਾਲਾਬਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ * ਦਿ ਨਿਊਯਾਰਕ ਹਰਲਡ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ * ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਵਰਲਡ ਸ਼ੌਰਟ ਸਟੋਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਡੈਬਿਊ ਨਾਵਲ *ਨਾਲੂਕੇੱਟੂ) * (*ਜੱਦੀ ਘਰ * - ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ "ਦ ਲੀਗੇਸੀ"), ਜੋ ਉਸਨੇ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ * ਮੰਜੂ* (*ਧੁੰਦ*), *ਕਾਲਮ* (ਕਾਲ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। *ਅਸੁਰਾਵਿਤੂ* (*ਉਜਾੜੂ ਪੁੱਤਰ*- ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ *ਡੈਮਨ ਸੀਡ*) ਅਤੇ *ਰੰਡਮੂਰ੍ਹਮ) * (*ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ*) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਨੁਭਵ ਐਮਟੀ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮੁੱਢਲੇ ਮਲਿਆਲਮ ਪਰਿਵਾਰਕ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਨ। ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੁਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੰਤਮ ਨਾਵਲ ਹਨ * ਨਾਲੂਕੇੱਟੂ)*, * ਅਸੁਰਾਵਿਤੂ *, ਅਤੇ *ਕਾਲਮ*। *ਰੰਡਮੂਰ੍ਹਮ*, ਜੋ ਭੀਮ ਸੈਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ *ਮਹਾਭਾਰਤ * ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਐਮ. ਟੀ. ਵਾਸੂਦੇਵਨ ਨਾਇਰ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 54 ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ: *ਓਰੂ ਵਡੱਕਨ ਵੀਰਗਾਥਾ * (1989), * ਕਦਾਵੂ * (1991), * ਸਦਾਯਮ * (1992), ਅਤੇ * ਪਰਿਨਾਯਮ * (1994), ਜੋ ਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਰ ਹੈ। 1995 ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਵਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਗਿਆਨਪੀਠ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2005 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ], ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਵਯਾਲਰ ਅਵਾਰਡ, ਵਲਾਤੋਲ ਅਵਾਰਡ, ਏਜੂਤਾਚਨ ਪੁਰਸਕਾਰਮ ਅਤੇ ਮਾਤਰਭੂਮੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2013 ਲਈ ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜੇ ਸੀ ਦਾਨੀਏਲ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ *[ਮਾਤਰਭੂਮੀ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ ਵੀਕਲੀ* ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਐ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਕੇ ਲੋਗੋ

***ਐ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਕੇ ਲੋਗੋ*** (ऐ मेरे वतन के लोगो) ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਦੇਸਭਗਤੀ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ 1962 ਦੇ ਚੀਨੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ ਉਦੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ 27 ਜਨਵਰੀ 1963 ਵਿੱਚ ਰਾਮਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਹਿਰੁ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਅੱਲਾਪੁੜਾ

**ਆਲਪੁੜਾ** (), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਅਲੈਪੀ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਅੰਦਰ ਆਲਪੁੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬਲੋਚ ਲੋਕ

**ਬਲੋਚ**, **ਬਲੌਚ** ਜਾਂ **ਬਲੂਚ** ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬਲੂਚੇਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੋਚ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਈਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਵੇਸਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ (ਜੋ ਆਪ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕ਼ਰੀਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਲੋਚ ਲੋਕ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਭਿੰਨ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਰਾਹੁਈ ਨਾਮਕ ਸਮੁਦਾਏ ਵੀ ਬਲੋਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਦਰਾਵਿੜ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਬਰਾਹੁਈ ਨਾਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।

ਸੰਨ 2009 ਵਿੱਚ ਬਲੋਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੁਲ ਜਨਸੰਖਿਆ 90 ਲੱਖ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

|ਬਲੋਚੀ ਤਿਉਹਾਰ
File:Balochi Men wear style.jpg|ਬਲੋਚੀ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ
|ਬਲੋਚੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਟਾ|ਬਲੋਚੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
File:Balochi, Pakhton... festival.jpg|ਬਲੋਚੀ ਤਿਉਹਾਰ 

## ਹਵਾਲੇ
ਗੋਲ ਗੁੰਬਦ

**ਗੋਲ ਗੁੰਬਜ਼** ਜਾਂ **ਗੋਲ ਗੁੰਬਦ**, ਫ਼ਾਰਸੀ 
ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਆਦਿਲ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਜਾਪੁਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਫਾਰਸੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦਾਬੁਲ ਦੇ ਯਾਕੂਤ ਨੇ 1656 ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਇਮਾਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਆਪਣੀ ਰਾਜਗੀਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਖਣ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦਾ ਜੇਤੂ ਥੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬੀਜਾਪੁਰ

**ਬੀਜਾਪੁਰ**, ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਦਿਲਸ਼ਾਹੀ ਬੀਜਾਪੁਰ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹਮਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੀਜਾਪੁਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸੀ। ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬੀਜਾਪੁਰ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਗਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਹਾਈਨਰਿਸ਼ ਬਲ

**ਆਈਨਰਿਸ਼ ਥੀਓਡਰ ਬਲ** (; 21 ਦਸੰਬਰ 1917 – 16 ਜੁਲਾਈ 1985) ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਬਲ ਨੂੰ 1967 ਵਿੱਚ ਗੇਓਗ ਬੂਸ਼ਨਰ ਇਨਾਮ ਅਤੇ 972 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬਲ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲੋਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਤੇ ਸ਼ਾਤੀਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। 1930 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਿਟਲਰ ਯੂਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਆਈਨਰਿਸ਼ ਬੋਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ: ਹੱਸਣਹਾਰਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਲੂਣ (ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ)

in the form of the mineral chalcanthite]]
ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਲੂਣ** ਉਹ ਯੋਗਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੇਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ, ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਰ ਦੇ ਇੱਕ, ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਧਨਾਇਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤੇ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਲੂਣ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੂਣ ਹੈ। ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਲੂਣ ਸੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਕਲੋਰੀਨ ਦਾ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਨਾਮਕ ਯੋਗਿਕ ਹੈ। ਪੋਟਾਸੀਅਮ ਨਾਈਟਰੇਟ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੂਣ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਇਟਰਿਕ ਤੇਜਾਬ ਦੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਆਇਨ ਨੂੰ ਪੋਟਾਸੀਅਮ ਹਾਈਡਰਾਕਸਾਈਡ ਦੇ ਪੋਟਾਸੀਅਮ ਆਇਨ (ਧਨਾਇਨ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੇਲਾ

(1)ਭੂਮਿਕਾ= ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਪੀਰਾਂ, ਫਕੀਰਾਂ, ਸੰਤਾਂ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਨੀਆਂ, ਗੁਰੂਆਂ, ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮੇਲੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ *ਇੱਕ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ  ਸ਼ਹੀਦ  ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।(*ਇਥੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਜਦੀਕੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੇਲੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮੇਲੇ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ)
 ------- -------- ------ ------ ------ -----  --- ---- ---- ------- ------ ----- -------

(2)ਇਤਿਹਾਸ= *ਇਹ ਮੇਲਾ ਇੱਕ  ਸ਼ਹੀਦ ਕਪਤਾਨ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ  ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਬੋਰਡਰ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਓਹਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹਾਦਤ ਉਪਰੰਤ  ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ(*ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਲਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ)

(3)ਮੇਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ =ਅੱਜ ਐਤਵਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬੇਲੀ (ਮਿੱਤਰ,ਦੋਸਤ) ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਬੇਲੀ ਨੇ ਮੇਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੁੜਤਾ-ਚਾਦਰਾ ਪਾ ਕੇ ਪੈਰੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀਆਂ ਤੇ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਕੈਂਠੇ ਪਾ ਕੇ ਮੇਲੇ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। 

(4)ਮੇਲੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ= ਮੇਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਪਿੰਡ ਪੁਹੰਚੇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਮੇਲਾ ਬਹੁਤ ਰੌਣਕ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੇਲੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਸੀ। 

(5)ਆਖੰਡ ਪਾਠ ਦੇ ਭੋਗ=ਮੇਲੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰੂਦੁਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਆਖੰਡ ਪਾਠ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਏ ਸੀ ਉਸਦੇ ਭੋਗ ਪਾਏ ਗਏ ।

(6)ਲੰਗਰ= ਮੇਲੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਮੇਲੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲੰਗਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਛਕਿਆ ਤੇ ਸੇਵੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾ ਵੀ ਕਿੱਤੀ। ਲੰਗਰ ਅਟੁੱਟ ਵਰਤਿਆ।

(7)ਸਮਾਗਮ/ਦੀਵਾਨ= ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ  ਕਵੀਸ਼ਰ, ਰਾਗੀ, ਢਾਡੀਜਥੇ, ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਤੇ ਹਸਤੀਆਂ ਵੀ ਹਾਜਰ ਸਨ । ਅਸੀਂ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਦੀਵਾਨ ਚੋ ਨਿਕਲ ਆਏ।

(8)ਸਰਧਾਂਜਲੀ= *ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਰਸਮ ਵਿਚ ਫੌਜੀ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।(*ਇਸ piont ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਛੱਡ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹੋ।)

(9)ਪੰਘੂੜੇ= ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਪੰਘੂੜੇ ਵੀ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ । ਬਚੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਬੱਚੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੰਘੂਰੇ ਬਹੁਤ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਜੇ ਆਏ। 

(10)ਦੁਕਾਨਾਂ= ਮੇਲੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਬਚੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖਾ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਪਕੌੜੇ ਤੇ ਸਮੋਸੇ ਖਾਦੇ ਤੇ ਘਰ ਲਈ ਖਰੀਦ ਲਏ।

(11)ਮੇਲਾ ਖਤਮ ਹੋਣਾ= ਆਖ਼ਰ ਨੂੰ ਮੇਲਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ ਅਸੀਂ ਵੀ ਘਰ ਵਾਪਿਸ ਆ ਗਏ । ਅਸੀਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਮਜੇ ਕੀਤੇ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।

---------------―--------------------------------

ਨੋਟ= ਦਾਸ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਮੇਲੇ ਦਾ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਰਕ ਸੀ ਕਰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆ ਹੋਣੀਆਂ ਮੈਂ ਮੁਆਫੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। 

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

ਕੁਝ ਅੱਖਰ ਗ਼ਲਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ (1) ਵਿਚ ਜਿਸਦਾ ਸਹੀ ਹੈ ਵਿੱਚ (2)ਬਚੇ ਜਿਸਦਾ ਸਹੀ ਹੈ ਬੱਚੇ।
bracket()ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਲਿਖਣਾ ਸਵਾਏ (ਦੋਸਤ,ਮਿੱਤਰ)ਜੋ ਕੇ (3) ਨੰਬਰ ਪੁਆਇੰਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ 

Sukhroop singh84 (ਗੱਲ-ਬਾਤ) 04:10, 19 ਜੂਨ 2019 (UTC)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਲੇ
ਰੋਬਿਨ ਹੁੱਡ

]]
**ਰੋਬਿਨ ਹੁੱਡ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Robin Hood) (ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਜੇ **Robyn Hode**) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਬਾਗੀ ਹੀਰੋ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਚੁੱਕ ਤੀਰੰਦਾਜ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਤਲਵਾਰਬਾਜ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਗਰੀਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਰਾਬਿਨ ਹੁਡ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਚਿਤਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
]]
'' de 1922 avec Douglas Fairbanks]]

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਾਕੂ
ਅਲੈਕਸਿਸ ਤਸੀਪਰਾਸ

**ਅਲੈਕਸਿਸ ਤਸੀਪਰਾਸ** ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ 26 ਜਨਵਰੀ 2015 ਦੇ ਬਾਅਦ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ 2009 ਤੋਂ ਕੋਲੀਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਦ ਰੈਡੀਕਲ ਲੈਫਟ (SYRIZA) ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਆਗੂ ਹੈ।

ਤਸੀਪਰਾਸ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਜੁਲਾਈ 1974 ਨੂੰ ਐਥਨਸ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

 holding a speech for The Other Europe allied party.]]

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਨੀਲਕੰਠ ਮਹਾਂਦੇਵ ਮੰਦਿਰ

**ਨੀਲਕੰਠ ਮਹਾਂਦੇਵ ਮੰਦਿਰ** () ਗੜਵਾਲ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਤਲ ਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਨੀਲਕੰਠ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਿਰ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ 'ਚੋਂ ਨਿੱਕਲਿਆ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਤਾ ਸੀ। ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪਾਰਬਤੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਲਾ ਦਬਾਇਆ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਢਿੱਡ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜ਼ਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਵਿਸ਼ਪਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਲਾ ਨੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਲਾ ਨੀਲਾ ਪੈਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੀਲਕੰਠ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਗਤਗਣ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

,

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ
ਜ਼ੁਰਿਕ ਝੀਲ

**ਜ਼ੁਰਿਕ ਝੀਲ** (ਸਵਿਸ ਜਰਮਨ/ਅਲੇਮੈਨਿਕ: *ਜ਼ੁਰਸੀ*; ਜਰਮਨ: *Zürichsee*) ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Zürichsee Schifffahrtsgesellschaft—Boat schedules, mainly non-English.
*Zürichsee-Fähre Horgen-Meilen—Ferry schedules, in German.
*Waterlevels Lake Zürich at ਜ਼ਿਊਰਿਖ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ੁਰਿਕ ਝੀਲ
ਇਹ ਜਨਮ ਤੁਮਹਾਰੇ ਲੇਖੇ

**ਇਹ ਜਨਮ ਤੁਮਹਾਰੇ ਲੇਖੇ** (ਇਹ ਜੀਵਨ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।) 2015 ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਪਵਨ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ 30 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਗਾਥਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗਿਆਂ ਕਈ ਸਾਲ ਵੀ ਘੱਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਫਿਲਮ ਜ਼ਰੀਏ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਦੇ ‘ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੀਏ। ਇਸ ਫਿਲਮ ‘ਚ ਅਰਜੁਨਾ ਭੱਲਾ, ਅਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਮਾਸਟਰ ਯੁਵਰਾਜ ਅਤੇ ਸੁਦਾਂਸ਼ੂ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਪਟਕਥਾ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਡਾਕਟਰ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤੇਜਿੰਦਰ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਗੁਰਮੋਹ ਅਤੇ ਵਿੱਕੀ ਭੋਈ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਐਡੀਟਰ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਹਨ।
## ਕਾਸਟ 
* ਪਵਨ ਮਲਹੋਤਰਾ ਰਾਮਜੀਦਾਸ/ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
* ਸੁਧਾਸ਼ੂੰ ਅਗਰਵਾਲ
* ਅਰਜੁਨ ਭੱਲਾ
* ਅਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ
* ਜਸਦੀਪ ਕੌਰ
* ਮਾਸਟਰ ਯੁਵਰਾਜ
* ਜੈ ਭਾਰਤੀ
* ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ
* ਅਰਵਿੰਦਰ ਭੱਟੀ
* ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਵਿਰਕ
* ਵਿਕਰਾਂਤ ਨੰਦਾ
* ਯੋਗੇਸ਼ ਸੂਰੀ
* ਵਿਨੋਦ ਮਹਿਰਾ
* ਰਮਨ
* ਰੋਮੀ

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
*Trailer

## ਹਵਾਲੇ
ਅਸਮਾ ਜਹਾਂਗੀਰ

**ਅਸਮਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਨੀ ਜਹਾਂਗੀਰ** (: ; 27 ਜਨਵਰੀ 1952 &ndash; 11 ਫ਼ਰਵਰੀ 2018) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ ਵਿਜੇਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਰਕਰ ਸੀ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। 27 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਬਾਰ ਐਸੋਸਿਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਫ਼ੋਰਮ ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੀਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੀ। ਅਗਸਤ 2004 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2010 ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਖਸੂਸੀ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਹਾਕਿਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਬਣਾਏ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਵੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਕਈ ਇਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 2014 ਦਾ ਲਾਇਵਲੀਹੁਡ ਐਵਾਰਡ, 2010 ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਐਵਾਰਡ, ਹਿਲਾਲੇ ਇਮਤਿਆਜ਼, ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼, ਰੈਮੋਨ ਮੈਗਾਸਸੇ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ 1995 ਦਾ ਐਨਾਲ ਐਵਾਰਡ, ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਯੂਨੈਸਕੋ\ਬਿਲਬਓ ਈਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਫ਼ੀਸਰ ਦੀ ਲਾ ਲੀਜਨ ਦ’ਆਨਰ (Officier de la Légion d'honneur) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਅਸਮਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ | ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਲਾਮਤ ਮਸੀਹ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾ ਈਸਾਈ ਬੱਚੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੋੜਨ ਖਾਤਿਰ ਉਸਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ’ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ | ਸੰਨ 1995 ਵਿੱਚ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਸਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ | ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਭੀੜ ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ | ਉਸਦੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਡਰਾਇਵਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ | ਉਸਦੇ ਪਰੀਵਾਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੰਨ ਤੋੜ ਕੀਤੀ ਗਈ | ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਸਮਾ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ ਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰਖਿਆ |

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਦ ਟੈਲੀਗਰਾਫ

**ਦ ਟੈਲੀਗਰਾਫ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: The Telegraph) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ 7 ਜੁਲਾਈ 1982 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਹ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਛਪਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਵੀ. ਕੇ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੈਨਨ

**ਵੀ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੈਨਨ** (ਵੇੱਙਲਿਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੈਨਨ) **Vengalil Krishnan Krishna Menon**(ਮਲਿਆਲਮ: വി . കെ . കൃഷ്ണമേനോന്, 3 ਮਈ 1896 - 6 ਅਕਤੂਬਰ 1974), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ, ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ, ਕੂਟਨੀਤੀਵਾਨ,ਅਤੇ ਸੰਨ 1957 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।
ਭੂਪੇਨ ਹਾਜ਼ਰਿਕਾ

**ਭੁਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ** (ਆਸਾਮੀ: ভূপেন হাজৰিকা) (1926–2011) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੋਤਰ ਰਾਜ ਅਸਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਮੁਖੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਾਲਾ ਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਆਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਚੰਗਾ ਜਾਣਕਾਰ ਵੀ ਸੀ।

ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਵਿਲੱਖਣ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਆਪ ਲਿਖਦਾ, ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਭੂਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ ਦਾ ਜਨਮ 1926 ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਦੇ ਸਦੀਆ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਵੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਭੂਪੇਨ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੋਰ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਨੇ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਸਾਲ ਅਸਾਮੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਦਰਮਾਲਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੁ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀਏ ਅਤੇ ਐਮਏ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਲਈ ਗੁਵਾਹਾਟੀ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
ਫ਼ਰਖੰਦਾ ਲੋਧੀ

**ਫ਼ਰਖੰਦਾ ਲੋਧੀ** (21 ਮਾਰਚ, 1937 - 5 ਮਈ, 2010) ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਗਲਪਕਾਰ ਸੀ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਫ਼ਰਖ਼ੰਦਾ ਅਖ਼ਤਰ (ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਫ਼ਰਖੰਦਾ ਲੋਧੀ) ਦਾ ਜਨਮ 21 ਮਾਰਚ, 1937 ਨੂੰ ਸਾਹੀਵਾਲ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਦਾਦਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਸਿ਼ਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਗੁਜਰਿਆ। ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਗਿਆਰਾਂ ਕੁ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ਰਖੰਦਾ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੱਕ ਨਿਵਾਜ਼ ਖਾਂ ਅਤੇ ਮਾਂ ਵਸੀਰ ਬੇਗਮ ਸਨ। ਫ਼ਰਖ਼ੰਦਾ 
ਗੌਰਮਿੰਟ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸਾਹੀਵਾਲ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਗਰਲਜ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀਏ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ 1958 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਆਈ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੋ ਗਈ। 15 ਅਗਸਤ 1961 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਾਬਰ ਅਲੀ ਲੋਧੀ (ਉਸਤਾਦ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ, ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ) ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਈ। 1963 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਦੀ ਐਮਏ ਕੀਤੀ। ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨਤੋਂ ਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਗੋਲਡ ਫ਼ਲਿਕ 1964 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ। ਸਤੰਬਰ 1965 ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਪਾਰਬਤੀ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।

ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਇੰਚਾਰਜ ਰਹੀ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ

## ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਚੰਨੇ ਦੇ ਓਹਲੇ* (1984) 
**ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰੇੜਾਂ* (1995)
## ਉਰਦੂ ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਹਸਰਤ ਅਰਜ਼ ਤਮੰਨਾ* (ਨਾਵਲ)
**ਸ਼ਹਿਰ ਕੇ ਲੋਗ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1974)
**ਆਰਸੀ*
**ਖ਼ਵਾਬੋਂ ਕੇ ਖੇਤ*
**ਰੋਮਾਂ ਕੀ ਮੌਤ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸੰਸਾਰ ਇਨਕਲਾਬ

**ਵਿਸ਼ਵ ਇਨਕਲਾਬ** ਸੰਗਠਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਦੀ ਚੇਤੰਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ. ਇਹ ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰਨ, ਪਰ, ਜਿੱਥੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਥਾਨਕ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਕਿ ਸਫਲਤਾਪੂਰਕ ਬੁਰਜ਼ਵਾ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਲਕੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦੇਵੇ. ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਅਰਾ ਹੈ **ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਜਦੂਰੋ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਵੋ**'

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਕਲਾਬ
ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਟੈਗੋਰ

**ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਟੈਗੋਰ** (ਹੁਣ ਬੇਗਮ ਆਇਸ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨਾ) (ਜਨਮ: 8 ਦਸੰਬਰ 1946) ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਟੈਗੋਰ ਦੋ ਕੌਮੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ, ਇਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਐਵਾਰਡਮੈਂਟ ਅਦੀਵੈਂਟਸ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ। 2013 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸਨਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਟੈਗੋਰ ਦੋ ਕੌਮੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ, ਇਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਐਵਾਰਡਮੈਂਟ ਅਦੀਵੈਂਟਸ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ। 2013 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸਨਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. ਉਸਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ 'ਤੇ ਕਿਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਦੇਵੀ (1960), ਨਾਇਕ (1966), ਅਰੋਹਾਰ ਦੀਨ ਰੈਟਰੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਰਮਾਬਧਾ (1971); ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ। ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਾਲੀ ਕਾਲੀ (1964) ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ. ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਵਕਤ (1966), ਪੈਰਿਸ (1967) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ, ਸਤਿਆਕਾਮ (1969), ਅਮਦਰ ਪ੍ਰੇਮ (1972), ਦਾਗ (1973), ਦਾਗ (1973), ਐਵੀਸ਼ਕਾਰ (1974), ਮੌਮਾਮ (1975), ਬੁਪਕੇ ਚੌਕਕ, ਅਤੇ ਨਮਕੇਨ (1982). ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਵਿਘਨ ਦੀ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ; ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਮਸਾਲਾ (1991), ਗੋਟਮ ਦੇ ਭੂਚ ਦੇ ਅਬਰ ਅਮਰਾਨੀ (2002), ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ; ਆਸ਼ਿਕ ਅਕਰਮ (1993) ਮਾਨ (1999) ਮਾਨਵਧ ... 2005) ਪਹਿਲਾਂ (2006), ਰਾਇਲ ਗਾਰਡ (2010) ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡਾ. ਸਈਅਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਅਖ਼ਤਰ

**ਡਾ. ਸਈਅਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਅਖ਼ਤਰ** (3 ਮਈ 1937 - 15 ਮਾਰਚ 2011) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਵਧੇਰੇ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਮ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਪੰਤਾਲੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮਾਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਡਾ. ਸਈਅਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਅਖ਼ਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 3 ਮਈ 1937 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਕੋਟੀ ਕਰਾਮਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਰਿਆਸਤ ਦੀਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਮਰਦਾਨ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਵੀ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਯੂਨਿਟ ਵੰਨ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਿਆ। ਦਰਅਸਲ ਲਾਹੌਰ ਉਹ ਉੱਚੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜਵਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪਸ਼ਤੋ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਨਰਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਐੱਫ ਏ ਕੀਤੀ। ਇੰਗਲਿਸ਼ ਨਾਲ ਬੀ ਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1963 ਐਮ ਏ ਉਰਦੂ ਕੀਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਟੀਚਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਪੋਸਟ ਤੋਂ ਰੀਟਾਇਰ ਹੋਇਆ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਖਿਲਰੇ ਮੋਤੀ*
**ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ*
**ਫ਼ਨ ਤੇ ਫ਼ਨਕਾਰ*
**ਪੰਜਾਬ ਕੀ ਲੋਕ ਰਸਮੇਂ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਪੋਰਤੋ

**ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਪੋਰਤੋ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਪੋਰਤੋ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ਼ਤਾਦਿਊ ਦੋ ਡ੍ਰਗਓ, ਪੋਰਤੋ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰਾ ਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਪੋਰਤੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਪੋਰਤੋ  ਪ੍ਰੀਮੀਅਰਾ ਲੀਗਾ ਤੇ (ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਇਸ਼ਤਾਦੀਊ ਦੂ ਦਰਾਗਾਂਉ

**ਇਸ਼ਤਾਦੀਊ ਦੂ ਦਰਾਗਾਂਉ** ਭਾਵ **ਡਰੈਗਨ ਦਾ ਸਟੇਡੀਅਮ** ਪੋਰਤੋ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਪੋਰਤੋ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 50,431 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਇਸ਼ਤਾਦਿਊ ਦੋ ਡ੍ਰਗਓ ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਪੋਰਤੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਕੈਮਲੂਪਸ

**ਕੈਮਲੂਪਸ** ਥਾਮਸਨ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਕੈਮਲੂਪਸ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਦੱਖਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਥਾਮਪਸਨ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਝੀਲ ਕੈਮਲੂਪਸ ਪਾਸ ਵਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥਾਮਪਸਨ ਕੰਟਰੀ ਕਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ 100 ਬੜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 37ਵਾਂ ਬੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੈਮਲੂਪਸ ਝੀਲ

**ਕੈਮਲੂਪਸ ਝੀਲ** ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੈਮਲੂਪਸ ਦੇ ਐਨ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਥਾਮਸਨ ਦਰਿਆ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ 1.6 ਕਿਮੀ ਚੌੜੀ, 29 ਕਿਮੀ ਲੰਮੀ ਅਤੇ 152 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ