ਵਿਜੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ

**ਵਿਜੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ**, ਜਿਸਨੂੰ **ਵਿਜੀ ਸ਼ੰਕਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (15 ਅਗਸਤ 1952 - 10 ਫਰਵਰੀ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸ਼ੰਕਰ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਜੋ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ) ਅਤੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਸ਼ੰਕਰ (ਸਿਤਾਰਵਾਦਕ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ) ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਵਾਂਗ, ਵਿਜੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।

ਵਿਜੇਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਵਿਜੀ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।  ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ, ਉਹ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਕਸਰ ਤੰਬੂਰਾ ਵੀ ਵਜਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ "ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ" ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 1997 ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕਥਾ, *ਰਾਗ ਮਾਲਾ* ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ "ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ" ਦੱਸਿਆ।

ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟੈਬਲਿਸਟ ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਤਾਰ ਗਾਇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੰਬੂਰਾ ਵਜਾਇਆ। 1974 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਕਮਲਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿੱਜੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਾਰਜ ਹੈਰੀਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਰਿਵਿਊ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ''ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ'ਜ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਫੈਸਟੀਵਲ ਫਰਾਮ ਇੰਡੀਆ'' (1976) ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ,  ਜੋ ਹੈਰੀਸਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਸਟੇਟ, ਫਰੀਅਰ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ-ਅਕਤੂਬਰ 1974 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿੱਜੀ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੈਰੀਸਨ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਦ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ ਐਲ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਦਿਨਾ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਿਜੀ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਇਰਿਸ਼, ਸਵੀਡਿਸ਼, ਡੈਨਿਸ਼, ਚੀਨੀ, ਅਫਰੀਕੀ, ਜਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ 100 ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵਿਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ: *ਸਲਾਮ ਬੰਬੇ!* ਲਈ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਗਾਇਆ। (1988; ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਡੀਅੰਸ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਜੇਤੂ) ਅਤੇ *ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਮਸਾਲਾ* (1991), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਿਤਾ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਡੇਂਜ਼ਲ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।

1992 ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਗਲੋਬਲ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ (LGMF) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਉੱਘੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। LGMF ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੇਹੂਦੀ ਮੇਨੂਹਿਨ, ਬਿਸਮਿੱਲ੍ਹਾ ਖਾਨ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਾ, ਕਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਵੇ ਟੈਲੇਫਸੇਨ, ਮਾਲਵਿਕਾ ਸਾਰੂਕਾਈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਏਗਨ, ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ, ਨਾਰਵੇ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਸਵੀਡਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ, ਕਿਊਬਾ, ਸੇਨੇਗਲ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੀੜਤ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਰਵਰੀ 1995 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ *ਵਾਇਲਨ ਫਰਾਮ ਦ ਹਾਰਟ* ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, 2006 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੀਨ ਹੈਨਰੀ ਮਿਊਨੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਐਲ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਛੱਡ ਗਈ ਹੈ: ਅਦਰਕ ਸ਼ੰਕਰ, ਬਿੰਦੂ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਡਾ. ਨਾਰਾਇਣ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਅਤੇ ਅੰਬੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ। ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ-ਅਧਾਰਤ ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਜਿੰਜਰ ਨੇ ਵਿਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਗੀਤਕ ਪਿਛੋਕੜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ: "ਅਸੀਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਰੌਕ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।" ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਬੀ ਦਸੰਬਰ 2013 ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਛੇ-ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਦੌਰੇ ਵਜੋਂ ਆਯੋਜਿਤ LGMF ਦੇ 22ਵੇਂ ਸਟੇਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952