open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਦੁਫਾੜ ਮਾਨਸਿਕਤਾ

**ਦੁਫਾੜ ਮਾਨਸਿਕਤਾ** ਜਾਂ **ਸਕੀਜ਼ੋਫ਼ਰੇਨੀਆ** () ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਸਮਾਜੀ ਸੁਭਾਅ ਕਸੂਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਔਖਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਆਮ ਲੱਛਣ ਗ਼ਲਤ ਖ਼ਿਆਲ, ਵਹਿਮ-ਭਰਮ, ਡੌਰ-ਭੌਰਤਾ, ਦਾਗ਼ੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ, ਅਵਾਜ਼ੀ ਧੋਖੇ (ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਨੀਆਂ), ਘਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਜੀ ਰੁਝੇਵਾਂ ਅਤੇ ਵਲਵਲਿਆਂ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਅਤੇ ਆਲਸ/ਬੇਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਪਛਾਣ ਵੇਖੇ ਗਏ ਵਤੀਰੇ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇਤਲਾਹ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਫਾੜ ਮਾਨਸਿਕਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੋਗ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਕਾਰ
ਡਾ, ਕੁੰਵਰ ਬੇਚੈਨ

ਡਾ. **ਕੁੰਵਰ ਬੇਚੈਨ** (ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1942) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ। ਡਾ. ਬੇਚੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1942 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਉਮਰੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ, ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਡਾ. ਕੁੰਵਰ ਬਹਾਦਰ ਸਕਸੈਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਐਮਐਮਐਚ ਕਾਲਜ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ

**ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ** ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹਨਾ ਦਾ ਮੁਖ ਦਫਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੈ ਅਤੇ ਸਬ ਦਫਤਰ ਕਿਲਾ ਰੋਡ ਕੋਟਕਪੂਰਾ (ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ) ਵਿਖੇ ਬਸ ਸਟੈਂਡ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ
### ਨਾਟਕ
*ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਾਵਾ (ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ)
*ਟੈਰੱਰਿਸਟ ਦੀ ਪ੍ਰਮਿਕਾ (ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ)
*ਇਸ ਚੋਂਕ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿਖਦਾ ਹੈ (ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ)
*ਚੰਦਨ ਦੇ ਉਹਲੇ (ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ)
*ਘਰ ਘਰ (ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ)
*ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ (ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ)
*ਉਸ ਨੂੰ ਕਹੀ(ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ)
*ਸਿਰਜਣਾ(ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ)

### ਵਾਰਤਕ
*ਇੱਕ ਸੀ ਗਾਰਗੀ (ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ)
*ਜੱਜ ਦਾ ਅਰਦਲੀ (ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ)
*ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ (ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ)
*ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜਸੋਵਾਲ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ (ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ)
*ਮੇਰੇ ਹਿਸੇ ਦਾ ਧੀਰ (ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ)
*ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਸੱਥ (ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ)
*ਚੋਣਵੇਂ ਰੇਖਾ ਚਿਤਰ (ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ)
*ਸਜਨ ਮੇਰੇ ਰੰਗਲੇ (ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ)
*ਫੱਕਰਾਂ ਜਿਹੋ ਫ਼ਨਕਾਰ (ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਾਵਾ

**ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਾਵਾ** ਨਾਟਕ ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਬੈਕਸਟਰੀਟ ਬੌਇਜ਼

**ਬੈਕਸਟਰੀਟ ਬੌਇਜ਼** (ਕਦੇ-ਕਦੇ **ਬੀ ਐੱਸ ਬੀ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵੋਕਲ ਢਾਣੀ ਹੈ ਜੋ 1993 ਵਿੱਚ ਔਰਲਾਂਡੋ, ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ। ਇਸ ਢਾਣੀ ਵਿੱਚ ਏ ਜੇ ਮਿਕਲੀਨ, ਹਾਉਵੀ ਡੌਰੋ, ਨਿਕ ਕਾਰਟਰ, ਕੈਵਿਨ ਰਿਚਰਡਸਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਇਨ ਲਿਟਰਲ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਕਸਟਰੀਟ ਬੌਇਜ਼
ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ

**ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ** ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ।
ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ

**ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ** ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ 11, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਡਾਕਘਰ, ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਜੀ.ਟੀ ਰੋਡ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ
### ਨਾਟਕ
*ਮੁਸੱਲੀ (ਇਸਹਾਕ ਮੁਹੰਮਦ)
*ਪਿਆਸਾ ਕਾਂ (ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ)
*ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਤ	
*ਅੱਗ ਦਾ ਬੂਟਾ
*ਅਗਨ – ਪੰਖੇਰੂ
*ਅਗਨਾਰ
*ਅਣਹੋਏ	
*ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ- ਸ਼ਾਸਤਰ	ਰਮਨਦੀਪ ਕੌਰ	
*ਅਦਨਾ ਇਨਸਾਨ।	ਅਤਰਜੀਤ	
*ਅੰਦਾਜ਼-ਇ-ਗਜ਼ਲ।	ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ	
*ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ	ਆਗਾ ਵਜ਼ੀਰ	
*ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ (ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ)	ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ	
*ਅਪਣੀ ਧੁੱਪੇ ਅਪਣੀ ਛਾਵੇਂ	ਧੀਮਾਨ, ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ	
*ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਸ਼ਗਨ	ਮੱਕੜ, ਸ਼ਰਨ	
*ਅਫ਼ਰੀਕਾ 'ਚ ਨੇਤਰ ਹੀਣ	ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ	
*ਅਸਲ ਗੱਲ।	ਹੁੰਦਲ, ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ	
*ਅਸੀਂ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ	ਅਜੀਤ ਰਾਹੀ	
*ਅਹਿਸਾਸ ਦੇ ਜਖ਼ਮ।	ਜੱਜ, ਤਰਲੋਕ	
*ਆਕਾਸਮਾ	ਮਿੱਤਰ ਰਾਸ਼ਾ
*ਆਪਣੇ ਰੁੱਖ ਜਿਰੀ ਛਾਂ
ਰਾਣਾ ਭਗਵਾਨਦਾਸ

**ਰਾਣਾ ਭਗਵਾਨਦਾਸ** (20 ਦਸੰਬਰ 1942 - 23 ਫਰਵਰੀ 2015), ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਬੁੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਕਾਰਜਵਾਹਕ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਸਨ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 2007 ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਸੰਖਿਪਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਦੋਂ ਪਦਧਾਰੀ ਇਫਤਿਖਾਰ ਮੋਹੰਮਦ ਚੌਧਰੀ 2005 ਅਤੇ 2006 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਗਏ ਤੱਦ ਕਾਰਜਵਾਹਕ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਰਹੇ। ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਰਾਣਾ ਭਗਵਾਨਦਾਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਘੀ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਘੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਪੈਨਲ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਰੈੱਕਵੀਅਮ ਫ਼ਾਰ ਅ ਡਰੀਮ

***ਰੈੱਕਵੀਅਮ ਫ਼ਾਰ ਅ ਡਰੀਮ*** () 2000 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਡੈਰਨ ਐਰੋਨੌਵਸਕੀ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਐਲਨ ਬਰਸਟਿਨ, ਜੈਰਿਡ ਲੇਟੋ, ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕੌਨਲੀ ਅਤੇ ਮਾਰਲਨ ਵੇਅਨਜ਼ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੂਬਰਟ ਸੈਲਬੀ ਜੂਨੀਅਰ ਦੇ ਲਿਖੇ ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਝੱਸ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਖਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਪਾਤਰ ਭੁਲੇਖੇ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਬੇਬਾਕੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 
* 
* 
* 
* 
* An Interview with Darren Aronofsky from 2000 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2000 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕਰਾਮਾਤ

**ਕਰਾਮਾਤ** ਜਾਂ **ਕਮਾਲ** ਜਾਂ **ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾਂ** ਜਾਂ **ਚਮਤਕਾਰ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਾਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਸੂਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਕਿਸੇ ਦੈਵੀ ਤਾਕਤ, ਕਾਮਲ, ਸੰਤ ਜਾਂ ਧਾਰਮਕ ਆਗੂ ਦੇ ਸਿਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Miracles article in the *Internet Encyclopedia of Philosophy*
* Skepdic.com, Skeptic's Dictionary on miracles
* 
* 
* "Miracle" in the Interdisciplinary Encyclopedia of Religion and Science.
* The history of thinking about miracles in the West
* Mukto-mona.com , an Indian Skeptic's explanation of miracles: By Yuktibaadi, compiled by Basava Premanand
* Andrew Lang, Psychanalyse-paris.com , "Science and 'Miracles'", *The Making of Religion* Chapter II, Longmans, Green, and Co., London, New York and Bombay, 1900, pp.&nbsp;14–38.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਮਾਤਾਂ
ਪਿਆਰਾ ਖਾਬੜਾ

**ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਖਾਬੜਾ** (20 ਨਵੰਬਰ 1921 – 19 ਜੂਨ 2007) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਲੇਬਰ ਦਾ ਏਲਿੰਗ ਸਾਊਥਾਲ 1992 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਲੀਨਕਸ

**ਲੀਨਕਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Linux**) ਜਾਂ **ਲਿਨਅਕਸ** ਇੱਕ ਯੂਨਿਕਸ-ਵਰਗਾ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਨਅਕਸ ਕਰਨਲ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ 5 ਅਕਤੂਬਰ, 1991 ਨੂੰ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਦੇ ਇੱਕ 21-ਸਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੀਨਸ ਤੂਰਵਲਦਸ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਿਛੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗਨੂ (GNU) ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਲੱਗਾ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੈਨਿਸ ਰਿਚੀ, ਕੇਨ ਥਾਮਪਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਯੂਨਿਕਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। 1991 ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਦੇ ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਵਲੋਂ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਡੋਸ (DOS) ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਮਾਰਕਿਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਪੱਕੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਐਪਲ ਦੇ ਮੈਕ (Mac) ਕੰਪਿਊਟਰ ਚੰਗੇ ਸਨ, ਪਰ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ। ਯੂਨਿਕਸ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਤਬਕਾ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਕੋਡ ਨੂੰ ਸਾਂਭ-ਸਾਂਭ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੀਨਸ ਤੂਰਵਲਦਸ ਦੇ ਹੱਥ ਡੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਐਨਡ੍ਰਿਊ ਐੱਸ. ਤਾਨੇਨਬੌਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲੱਗੀ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ: *Operating Systems: Design and Implementations* (ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ: ਖ਼ਾਕਾ ਅਤੇ ਅਮਲ)। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ 12,000 ਲਾਇਨਾਂ ਦਾ ਮਿਨਿਕਸ (MINIX) ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕੋਡ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਮਿਨਿਕਸ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੰਗਾ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਫ਼ਾਇਦਾ ਇਹ ਸੀ, ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਹ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਲੀਨਸ ਇੱਕ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਗੱਭਰੂ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਅਗਸਤ 1991 ਵਿੱਚ ਮਿਨਿਕਸ ਨਿਊਜ਼ ਗਰੁੱਪ ’ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ AT 386 (486) ਕਲੋਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।"

ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਲਿਨਅਕਸ ਦਾ ਵਰਜਨ 0.01 ਤਿਆਰ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਦਾ ਕੋਡ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜਗਾਈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਸ, ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੱਖਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਕੜੀਆਂ 
* ਰਜੀਬ ਹਸਨ, ਲਿਨਅਕਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ  (2002), ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ, ਇਲੀਨਵਾ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ (ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ

**ਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ** ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ.
ਰੂਪਾ ਬਾਜਵਾ

**ਰੂਪਾ ਬਾਜਵਾ** (ਜਨਮ 1976) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ।
## ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਰੂਪਾ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1976 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

2004 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *ਸਾੜ੍ਹੀ ਸ਼ਾਪ*, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਮਾਤੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਵਲ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੇਖਕਾਂਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਵਿੱਦਿਆਪਤੀ

**ਵਿੱਦਿਆਪਤੀ** (1352 – 1448), ਜਿਸ ਨੂੰ *ਮੈਥਿਲੀ-ਕੋਕਿਲ* ਕਹਿ ਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮੈਥਲੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਿਥਿਲਾ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਮਧੂਬਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਿਸਪੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨੈਪਾਲ ਦੇ ਮਿਥਿਲਾ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਜਨਕਪੁਰ ਮਹਾਂਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਗਣਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

ਨਾਮ ਵਿੱਦਿਆਪਤੀ ਦੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ "ਵਿਦਿਆ" ਅਤੇ "ਪਤੀ"।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਥਿਲੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਥਿਲੀ ਲੇਖਕ
ਸਾਈਕੈਟਰੀ

**ਸਾਈਕੈਟਰੀ** ਜਾਂ **ਮਨੋਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨ** ਅਜਿਹੀ ਖ਼ਾਸ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੋਰੋਗਾਂ ਦੀ ਘੋਖ, ਪਛਾਣ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਰੋਕ ਨਾਲ਼ ਵਾਸਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਜ਼ਬਾਤੀ, ਵਤੀਰੀ, ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਸੋਝੀ ਬੇਕਾਇਦਗੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਸਾਈਕੈਟਰੀ ਔਨਲਾਈਨ 
* ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਈਕੈਟਰੀ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਲੈਕਚਰ 
* ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟੇਟ ਸਾਈਕੈਟਰੀ ਅਦਾਰਾ: ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਾਈਕੈਟਰੀ-ਸਬੰਧਤ ਵੀਡੀਓਆਂ - Adult Psychiatry Grand Rounds 
* Psychoeducational ਸਾਈਕੈਟਰਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਵਿਲ ਜਿਆਙ ਵੱਲੋਂ ਲੇਖ, MLS 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਕੈਟਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ
ਰੋਗ-ਪਛਾਣ

ਕਈ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸੰਦ ਹੈ।]]

**ਰੋਗ-ਪਛਾਣ** (ਨਿੱਕਾ ਰੂਪ **dx** ਜਾਂ **Dx**) ਅਜਿਹੇ ਰੋਗ ਜਾਂ ਹਾਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਰੋਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ-ਪਛਾਣ
ਗਨੂ ਜਨਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਸੰਸ

**ਗਨੂ ਜਨਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਸੰਸ** (**GNU GPL** ਜਾਂ **GPL**) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਲਸੰਸ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ (ਸਖ਼ਸਾਂ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਦਿ) ਨੂੰ ਉਸ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਵਰਤਣ, ਪੜ੍ਹਨ, ਵੰਡਣ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਫ਼ਟਵੇਅਰ ਜੋ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਸੰਸ ਮੂਲ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰਿਚਰਡ ਸਟਾਲਮਨ ਦੁਆਰਾ ਗਨੂ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਸੰਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਲਸੰਸ
ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ

, ਇੱਕ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਜੋ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ]]
**ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਵਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਵਾਚਣ, ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੰਡਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
*ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
*ਮਲਕੀਅਤੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
*ਵਪਾਰਕ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਧਰਤ-ਗੋਲ਼ਾ

**ਧਰਤ-ਗੋਲ਼ਾ** ਜਾਂ **ਗਲੋਬ** ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਕਾਸ਼ੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਪਸਾਰੀ ਬਾ-ਪੈਮਾਨਾ ਨਮੂਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਨਮੂਨੇ ਮਨ-ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂ ਬੇਡੌਲ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ *ਧਰਤ-ਗੋਲ਼ਾ* ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਨਮੂਨਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੋਲ਼ਾਕਾਰ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਣ। “ਗਲੋਬ” ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ *globus*, ਮਤਲਬ ਗੋਲ਼ ਗੁੱਛਾ ਜਾਂ ਗੋਲ਼ਾ, ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਧਰਤ-ਗੋਲ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉਤਲੇ ਹੋਰ ਡੀਲ-ਡੌਲ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਧਰਾਤਲ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*ppmglobe – generate strips to glue onto a sphere
*3D VRML globe
*3D Java Globe with coastlines, parallels, meridians, etc. 
*How to orient a globe in homothetic position to the Earth 
*Glossary to World Globe Terms 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਦਾਜ

**ਦਾਜ** ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮਿਲਖ ਜਾਂ ਮਾਲ-ਧਨ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਾਜ ਲਾੜੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਧਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਲਾੜੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਪਾਉਣ ਵੇਲੇ ਲਾੜਾ ਜਾਂ ਉਹਦਾ ਪਰਵਾਰ ਲਾੜੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਰਕਮ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਲਾੜੀ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਲਾੜੇ ਜਾਂ ਉਹਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾੜੀ ਦੇ ਵਰਤਣ ਵਾਸਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦਾਜ ਦਾ ਰਵਾਜ਼ ਪੁਰਾਣੇ-ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਕੱਪੜੇ, ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
* Hirsch, Jennifer S., Wardlow, Holly, *Modern loves: the Anthropology of Romantic Courtship & Companionate Marriage*, Macmillan, 2006. ISBN 0-472-09959-0. Cf. Chapter 1 "Love and Jewelry", on contrasting a dowry and a bride price.

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਲਾਕ
ਤਲਾਕ਼

**ਤਲਾਕ਼** (ਜਾਂ **ਅਲਹਿਦਗੀ** ਜਾਂ **ਛੱਡ-ਛਡਈਆ**) ਵਿਆਹੀ ਮੇਲ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕ਼ਨੂੰਨੀ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਨਸੂਖੀ ਜਾਂ ਮੁੜ-ਉਲੀਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਮੁਲਕ ਜਾਂ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ ਜੋੜੇ ਵਿਚਲੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਾਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਸੇ ਕ਼ਿਸਮ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਆਜਾਦ ਹੋ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਤਲਾਕ਼ ਦੀਆਂ ਕ਼ਿਸਮਾਂ 
1.ਆਮ ਤਲਾਕ਼

2.ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਤਲਾਕ਼

3.ਸਹਿਯੋਗੀ ਤਲਾਕ਼

4.ਲੜਾਈ ਕਾਰਨ ਤਲਾਕ਼

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 
* 
* ਯੂਰੋਸਟੈਟ - ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ - ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਦੇ ਅੰਕੜੇ
* ਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਤਲਾਕ ਦਰਾਂ ਯੂਰੋਸਟੈਟ ਵੱਲੋਂ
* ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਤਲਾਕ। (2010)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਲਾਕ
ਵੈਰੋ ਨੰਗਲ

**ਵੈਰੋ ਨੰਗਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਗੁਰੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ
ਵੈਰੋ ਨੰਗਲ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਟਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਲੰਧਰ - ਬਿਆਸ - ਬਟਾਲਾ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਹਿਤਾ ਚੌਕ, ਵੈਰੋ ਨੰਗਲ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਰਾਹ ਤੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰੰਗੜ ਨੰਗਲ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਆਦੋਵਾਲੀ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਪੱਟੀ ਨਾਨਕ ਨੰਗਲ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਨਾਸਿਰ - (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਚੌਧਰੀਵਾਲ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਵੈਰੋ ਨੰਗਲ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਵੈਰੋ ਨੰਗਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਬਟਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਈਆ-6 ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਾਦੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਢਿਲਵਾਂ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ।

ਬਟਾਲਾ, ਕਾਦੀਆਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵੈਰੋ ਨੰਗਲ ਨੂੰ ਪੈਂਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

ਇਹ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮਜੀਠਾ - 3 ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ।

## ਸਭਿਆਚਾਰ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਚੰਗੇ ਜੱਟ ਲੋਕ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਰਮਾਰ ਹਨ, ਲੋਕ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਹੁਤ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਲੋਹੜੀ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਸਲ ਉਹ ਢੋਲ ਦੇ ਦਗੇ ਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਨ. ਪਰਮਾਰ ਅਤੇ ਬਾਠ ਦੇ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਪਸ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਭ ਆਮ ਸਰੋਤ ਹੈ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਧਰਮ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਰਣਾ ਨਾ ਹੈ.

ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
 .

ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ

## ਆਰਥਿਕਤਾ 
ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਪਿੰਡ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਿੱਤੇ ਖੇਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ

## ਵੈੱਬਪੇਜ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ
 ਸਰਦਾਰ ਤਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਚੋਲਗੀ

**ਵਿਚੋਲਗੀ** ਦੋ ਜਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਅਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ **ਵਿਚੋਲਾ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਚੋਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਗੈਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾ ਵਿਚੋਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਨਾਈ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਨਾਈਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜ਼ਜ਼ਮਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਗੰਢਾਂ ਦੇਣ, ਸੁਨੇਹੇ ਦੇਣ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਦੂਸਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ, ਜੈਦਾਦਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ, ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਹੁਣ ਤਾਂ ਹਰ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਖੋਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘**ਮੈਰਿਜ ਬਿਊਰੋ**’” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਚੋਲਗੀ ਪੁੰਨ-ਅਰਥ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ ਵਿਚੋਲੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਪੱਟੇ, ਖੇਸ, ਕੰਬਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਅਤੇ ਕੜੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਰਿਜ ਬਿਊਰੋ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਵਿਚੋਲਗੀ ਦੇ ਰੱਜ ਕੇ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਬਹੁਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਦੀ ਹੁਣ ਪਹਿਲੇ ਜਿਹੀ ਚੜ੍ਹਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਚੋਲਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸਲਾਵੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

**ਸਲਾਵੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ** ਸਲਾਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬ ਗਰੁੱਪ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਬਾਲਕਨ, ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਾਫੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 3 ਕਰੋੜ 15 ਲੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਲਸੰਸ

ਇਕ **ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਲਸੰਸ** (ਜਾਂ **ਲਸੰਸ**) ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਲਸੰਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇਸਦੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਜਾਂ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਨਾਲ਼ ਕੀ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇਸਦੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਨ, ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ, ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ, ਇਸਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਹੱਦ (ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਵੇ) ਆਦਿ ਹਦਾਇਤਾਂ/ਇਜਾਜ਼ਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਸੰਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਲਸੰਸ
ਲੀਨਕਸ ਕਰਨਲ

**ਲਿਨਅਕਸ ਕਰਨਲ** (  ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ  ) ਇੱਕ ਯੂਨਿਕਸ-ਵਰਗਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕਰਨਲ ਹੈ। ਲਿਨਅਕਸ ਕਰਨਲ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕਰਨਲ ਹੈ। ਲਿਨਅਕਸ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ, ਅਤੇ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਟੈਬਲਟ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਐਂਡ੍ਰਾਇਡ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਲਿਨਅਕਸ ਕਰਨਲ ’ਤੇ ਹੀ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
ਲਿਨਅਕਸ ਕਰਨਲ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ਿਨਿਸ਼ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੀਨਸ ਤੂਰਵਲਦਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਕਰਨਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।
ਲਿਨਕਸ 1,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕਰੀਬ 12,000 ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰਾਂ ਤੋਂ ਯੋਗਦਾਨ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਨਾਮੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਵਿਕਰੇਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦੁਨੀਆ-ਭਰ ਵਿਚਲੇ ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਲਿਨਅਕਸ ਕਰਨਲ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਲਿਨਅਕਸ ਕਰਨਲ ਗਨੂ ਜਨਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਸੰਸ ਵਰਜਨ 2 ਤਹਿਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕਈ ਹਿੱਸੇ ਹੋਰਨਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਆਜ਼ਾਦ ਲਾਇਸੰਸਾਂ ਤਹਿਤ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅਪਰੈਲ 1991 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਦੇ ਇੱਕ 21 ਸਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਇੱਕ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਰਲ ਜੁਗਤਾਂ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਸਿਤੰਬਰ 1991 ਵਿੱਚ ਲਿਨਅਕਸ ਦਾ 0.01 ਵਰਜਨ ਫ਼ਿਨਿਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਫ਼ਾਇਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਸਰਵਰ ’ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਕੋਡ 10,239 ਸਤਰਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਲਿਨਅਕਸ ਦਾ 0.02 ਵਰਜਨ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ। ਦਿਸੰਬਰ 1991 ਵਿੱਚ ਵਰਜਨ 0.11 ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 1992 ਵਿੱਚ ਵਰਜਨ 0.12 ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਤੂਰਵਲਦਸ ਨੇ ਗਨੂ ਜਨਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਸੰਸ ਅਪਣਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਨਕਸ
ਗੋਵਿੰਦ ਪਾਨਸਰੇ

**ਗੋਵਿੰਦ ਪਨਸਾਰੇ** (26 ਨਵੰਬਰ 1933 - 20 ਫਰਵਰੀ 2015) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਗੂ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੀ ਪੀ ਆਈ) ਦਾ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ 1984 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਮਰਾਠਾ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, *ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਕੋਣ ਹੋਤਾ*? (शिवाजी कोण होता?) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ 
ਗੋਵਿੰਦ ਪਨਸਾਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਪੁਰ ਤਾਲੁਕਾ, ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੋਲਹਾਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 26 ਨਵੰਬਰ 1933 ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ . ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾਰਾਮ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਅਤੇ ਐਲਐਲਬੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਪੜਾਸੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਕੀਲ 'ਬਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।
## ਮੌਤ
16 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਅਗਿਆਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਪਾਨਸਰੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਸਵੇਰੇ ਟਹਿਲਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਅਰ ਐਂਬੂਲੇਂਸ ਰਾਹੀਂ ਮੁੰਬਈ ਲਿਆਕੇ ਬਰੀਚ ਕੈਂਡੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਯੇਹੂਦਾ ਅਮੀਖ਼ਾਈ

thumb|ਯਹੂਦਾ ਅਮੀਖ਼ਾਈ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 
**ਯਹੂਦਾ ਅਮੀਖ਼ਾਈ** (; ਜਨਮ 3 ਮਈ 1924 – ਮੌਤ 22 ਸਤੰਬਰ 2000) ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਹਿਬਰੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਬਰੂ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਵਹਿਮ-ਭਰਮ

**ਵਹਿਮ-ਭਰਮ** ਜਾਂ **ਭਰਮ ਜਾਲ** ਜਾਂ **ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ** ਦੈਵੀ ਕਾਰਨਤਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਕਿ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਾਕਿਆ ਦੂਜੇ ਵਾਕਿਆ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜੋੜਵੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅਮਲ ਦੇ ਅੰਜਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋਤਸ਼, ਪੋਖੋਂ, ਸ਼ਗਨ-ਕੁਸ਼ਗਨ, ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਵਗ਼ੈਰਾ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।
## ਭਰਮ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਮਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਕਿਸੇ ਕਲਪਿਤ ਬਿੰਬ, ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਭਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਭਰਮ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਰਵ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਅਖੌਤ ਹੈ ਕਿ ਭਰਮ ਦਾ ਭੂਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੂਹਾਂ ਦੇ ਭਰਮਣ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸੁਰਗ ਨਰਕ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਤਕੀਆ, ਸਖ਼ਤ ਥਾਵਾਂ, ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕ – ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਭਰਮ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਵਹਿਮ
ਵਹਿਮ ਮਨੁੱਖੀ ਉਲਾਰ ਮਨੋਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੁੱਤੇ ਸਿੱਧ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਰਵ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਹਿਮ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਹੈ ਸ਼ਗਨ ਅਤੇ ਅਪਸ਼ਗਨ ਨਾਲੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਦਾੜੀ ਵਾਲੀ ਨਾਰ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ| ਦਿਨੇ ਗਿੱਦੜ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ| ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਰੋਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਕੀਲਾ ਠਕੋਰਨ ਵਾਲਾ ਪਸੂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ| ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਖੋਤੇ ਦਾ ਹੀਂਗਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ

## ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪੱਖ 
ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁਲੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਠੱਗੀ ਬਾਬਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਵਹਿਮ-ਭਰਮ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ  — *ਲਾਈਫ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਵੱਲੋਂ ਸਲਾਈਡਸ਼ੋਅ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਹਿਮ-ਭਰਮ
ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਉੱਪਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਬੰਧ

**ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਪ੍ਰਬੰਧ** (**ਆਈ ਆਰ ਐੱਨ ਐੱਸ ਐੱਸ**) ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਘੋਖ ਜੱਥੇਬੰਦੀ (ਇਸਰੋ) ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਇਲਾਕਾਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਜੋ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜ਼ਬਤ ਹੇਠ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਲੋੜ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠਲੇ ਸੰਸਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜੀ ਪੀ ਐੱਸ ਉੱਤੇ ਆਸਰੇ ਹੋਈ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ਼ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੋ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਵੇਗਾ, ਗ਼ੈਰ-ਫ਼ੌਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਥਾਂ-ਟਿਕਾਣਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਇਖ਼ਤਿਆਰੀ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ (ਫ਼ੌਜ) ਵਾਸਤੇ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦ ਸੇਵਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀ ਪੀ ਐੱਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਉਬੁੰਟੂ (ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ)

**ਉਬੁੰਟੂ** (ਅਸਲ ਤੌਰ ’ਤੇ   *ਉਬੂਨਟੁ*, ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਇਟ ਮੁਤਾਬਕ   *ਉਬੁੰਟੂ*), **ਉਬੂਨਟੁ** ਜਾਂ **ਊਬੁੰਟੂ** ਇੱਕ ਡੈਬੀਅਨ-ਅਧਾਰਤ ਲਿਨਕਸ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਡਿਫ਼ਾਲਟ ਡੈਕਸਟਾਪ ਵਾਤਾਵਰਨ ਯੂਨਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ "ਉਬੂਨਟੁ" ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮਤਲਬ ਹੈ *ਇਨਸਾਨੀਅਤ*।

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਿਨਕਸ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ 2004 ਵਿੱਚ ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਲਿਮਿਟਿਡ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ’ਤੇ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਡੀਵੀਡੀ ਜਾਂ ਪੈੱਨ ਡ੍ਰਾਇਵ ਤੋਂ, ਇਸ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪਰਖ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਇੰਸਟਾਲ ਹੋਣ ਵਰਗਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਗੁਣ / ਫ਼ੀਚਰ
ਉਬੁੰਟੂ ਦੀ ਆਮ ਇੰਸਟਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚਲਿਬਰੇਆਫ਼ਿਸ, ਫ਼ਾਇਰਫ਼ੌਕਸ, ਥੰਡਰਬਰਡ, ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਹਲਕੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੂਡੋਕੂ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੋਰ ਵਾਧੂ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਜੋ ਆਮ ਇੰਸਟਾਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਵੋਲਿਊਸ਼ਨ, ਗਿੰਪ, ਵਿੱਚੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਬੁੰਟੂ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਆਫ਼ਿਸ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਵਾਈਨ ਜਾਂ ਵਰਚੂਅਲ ਮਸ਼ੀਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਚੂਅਲਬਾਕਸ ਜਾਂ ਵੀ.ਐਮ.ਵੇਅਰ ਵਰਕਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਚਲਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨਾ
, ਇੱਕ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਜਿਹੜਾ ਉਬੁੰਟੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਂਡ੍ਰਾਇਡ ਵਰਤਦਾ ਸੀ]]

ਉਬੁੰਟੂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ। ਉਬੁੰਟੂ ਦੀ 14.04 ਡੈਸਕਟਾਪ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਸਟਾਲ ਲਈ 768ਮੈਗਾਬਾਈਟ ਰੈਮ ਅਤੇ 5ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਡਿਸਕ ਥਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੱਟਤਾਕਤਵਰ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਲਈ ਉਬੁੰਟੂ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ, ਲੂਬੁੰਟੂ ਅਤੇ ਜ਼ੂਬੁੰਟੂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। 12.04 ਤੋਂ ਉਬੁੰਟੂ ਏ.ਆਰ.ਐੱਮ. ਬਣਤਰ ਦੀ ਵੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ SPARC ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
*ਡੈਬੀਅਨ
*ਕੂਬੁੰਟੂ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਨਕਸ
ਸਬਿਆਸਾਚੀ ਮੁਖਰਜੀ

**ਸਬਿਆਸਾਚੀ ਮੁਖਰਜੀ** ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਹੈ।
## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਬਿਆਸਾਚੀ ਮੁਖਰਜੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ ਸਰਕਾਰ ਆਰਟ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਪਸੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਸਬਿਆਸਾਚੀ ਸਿਰਫ਼ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼ੁਕੁਮਾਰ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੁੱਟ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ 7 ਸਾਲ ਛੋਟੀ ਸਬਿਆਸਾਚੀ ਦੀ ਭੈਣ ਸ਼ਿੰਘਨੀ ਮੁਖਰਜੀ (ਪਾਇਲ), ਇਸ ਲੇਬਲ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਵਿਆਹ

ਵੱਲੋਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਨ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੇ ਜਾਂ ਨਾ।]]

**ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਵਿਆਹ** ਜਾਂ **ਅਰੇਂਜਡ ਮੈਰਿਜ** (ਹੋਰ ਨਾਂ **ਇੰਤਜ਼ਾਮੀ/ਵਿਚੋਲਵਾਂ/ਤਰਕੀਬੀ ਵਿਆਹ** ਹਨ) ਅਜਿਹਾ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਦੀ ਚੋਣ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਤੀਜੀ ਧਿਰ (ਵਿਚੋਲਾ) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੀਤ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ; ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਿਆਹ ਕੁਝ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ, ਜਪਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਪਰਵਾਸੀ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਨਸਲੀ ਜੁੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਅਜਿਹੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਾੜਾ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਾਂਝ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਅੱਜ-ਕੱਲ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ **ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ।**

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਯੂਐੱਸਏ ਟੁਡੇ ਦਾ ਲੇਖ
* ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਕੇਸ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਵਿਆਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਚੋਲਗੀ
ਕ੍ਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼

**ਕ੍ਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼** (**CC**) ਇੱਕ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਨਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਮਾਊਂਟਨ ਵਿਊ, ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾਤਮਕ ਕੰਮ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ। ਇਸਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਾਪੀਰਾਈਟ-ਲਾਇਸੰਸ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼ ਲਾਇਸੰਸਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ੁਭਦਾ ਗੋਗਟੇ

**ਸ਼ੁਭਦਾ ਸ਼ਰਦ ਗੋਗਟੇ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Shubhada Sharad Gogate**) ਦਾ ਜਨਮ 2 ਸਤੰਬਰ 1943 ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਪਾ ਰਾਨਾਡੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ। ਓਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸ਼ੁਭਦਾ ਗੋਗਾਟੇ ਨਾਸਿਕ ਦੇ ਦਿਨਕਰ ਦਾਮੋਦਰ ਰਾਨਾਡੇ ਅਤੇ ਸਰੋਜਨੀ ਦਿਨਕਰ ਰਾਨਾਡੇ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਰਾਠੀ- ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕੂਲਰ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪਾਠਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. 1962 ਵਿੱਚ ਨਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਦ ਗੋਗਾਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿਤਾਬ ਵੇਚਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਦਾ ਵਪਾਰ ਸਿੱਖ ਲਿਆ।

ਗੋਗਟੇ ਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ 1981 ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ *ਯੰਤਰਾਯਾਨੀ* (ਮਰਾਠੀ) 1983 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *ਨੇਵਲ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ-ਕਥਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਵਲ ਲਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

ਗੋਗਟੇ ਦਾ ਨਾਵਲ *ਖੰਡਲਿਆਚਿਆ ਘਟਸਾਥੀ* (ਮਰਾਠੀ), ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸਤਾਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ, 1992 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਸਦਾ ਪਿਛਲਾ ਕੰਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੌਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਤੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਵਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਜੀ.ਐਨ. ਦਾਂਡੇਕਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮ੍ਰਿਣਮਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

1993 ਵਿੱਚ, ਗੋਗੇਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ "ਜਨਮ ਰਾਈਟ" ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਲਪ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਇਟ ਹੈਪਨਡ ਟੂਮੋਰੋ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ 19 ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਜੀ ਪੀ ਐੱਸ

**ਜੀ ਪੀ ਐੱਸ** ਜਾਂ **ਗਲੋਬਲ ਪੋਜ਼ਿਸ਼ਨਿੰਗ ਸਿਸਟਮ** ਮਤਲਬ **ਸੰਸਾਰੀ ਥਾਂ-ਟਿਕਾਣਾ ਪ੍ਰਨਾਲੀ** ਇੱਕ ਪੁਲਾੜ-ਅਧਾਰਤ ਉੱਪਗ੍ਰਿਹੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉਤਲੀ ਜਾਂ ਨੇੜਲੀ ਹਰ ਉਸ ਥਾਂ ਬਾਬਤ ਟਿਕਾਣੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਅੱਖ ਦੀ ਸੇਧ ਨਾਲ਼ ਚਾਰ ਜਾਂ ਵੱਧ ਜੀ ਪੀ ਐੱਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ। ਇਹ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਅਹਿਮ ਪੁੱਜਤਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਹਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਲ਼ ਜੀ ਪੀ ਐੱਸ ਰਿਸੀਵਰ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹਈਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Schriever Air Force Base – GPS Operations Center  Responsible for operation of the Global Positioning System
* 
* FAA GPS FAQ
* GPS.gov—General public education website created by the U.S. Government
* USCG Navigation Center—Status of the GPS constellation, government policy, and links to other references; includes satellite almanac data.
* The GPS Program Office (GPS Wing) —Responsible for designing and acquiring the system on behalf of the United States Government.
* U.S. Army Corps of Engineers manual:  and 
* National Geodetic Survey Orbits for the Global Positioning System satellites in the Global Navigation Satellite System
* GPS PPS Performance Standard —The official Precise Positioning Service specification
* GPS and GLONASS Simulation (Java applet) Simulation and graphical depiction of space vehicle motion including computation of dilution of precision (DOP)
* Navipedia information on GPS—Wiki initiated by the European Space Agency

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀ ਪੀ ਐੱਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਡੀਓ ਆਵਾਜਾਈ
ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ

thumb|right|ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਢਾਂਚਾ

**ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ** ਇੱਕ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਅਨੁਪ੍ਰੋਯੋਗੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਂ-ਵੰਡ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਤਰਤੀਬ 'ਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰਾਂ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇਨਪੁਟ ਅਤੇ ਆਊਟਪੁਟ ਅਤੇ ਮੈਮਰੀ ਵੰਡ ਆਦਿ ਲਈ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਕੰਪਿਊਟਰ
ਕੰਪਿਊਟਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਭਾਗਾਂ ’ਚ ਤਾਲਮੇਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਲਈ ਵੀ ਐਪਲ, ਐਂਡਰਾਇਡ, ਵਿੰਡੋਜ ਆਦਿ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਰਟ ਫੋਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੀਨੀ, ਅਰਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਹਨ।

## ਕਿਸਮਾਂ
*ਐਂਡਰਾਇਡ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਗੂਗਲ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਵਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ।ਗੂਗਲ ਦੇ ਐਪ ਸਟੋਰ ’ਤੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਮੁਫ਼ਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
*ਆਈ.ਓ.ਐਸ. ਐਪਲ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਐਪਲ ਦੇ ਆਈ ਫੋਨ/ਆਈ-ਪੈਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
*ਵਿੰਡੋਜ਼ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫ਼ਟ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਟ-ਨੈੱਟ ਫਰੇਮਵਰਕ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ੋਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।
*ਸਿੰਬੀਅਨ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਨੋਕੀਆ ਨਾਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਜਾਵਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਈਕਰੋ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੀ/ਸੀ++ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 
*ਓ.ਐਸ. 4/5, ਰਿਮ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਲੈਕਬੇਰੀ ਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਣਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ
ਫ਼ਾਇਰਫ਼ੌਕਸ

**ਮੋਜ਼ਿਲਾ ਫ਼ਾਇਰਫ਼ੌਕਸ** (ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ **ਫ਼ਾਇਰਫ਼ੌਕਸ**) ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਜ਼ਿਲਾ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਮੋਜ਼ਿਲਾ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਵਿੰਡੋਜ਼, OS X, ਅਤੇ ਲਿਨਕਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਐਂਡ੍ਰਾਇਡ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਬਾਇਲ ਵਰਜਨ ਵੀ ਹੈ। ਵੈੱਬ ਸਫ਼ੇ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਇਹ Gecko ਲੇਆਊਟ ਇੰਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਰਵਰੀ 2014 ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਇਰਫ਼ੌਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 12% ਤੋਂ 22% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸਨੂੰ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ
ਮਹਿੰਦਰ ਗਿੱਲ

**ਮਹਿੰਦਰ ਗਿੱਲ** ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਮੇਰੇ ਲੋਕ* (1985)
**ਬਿਨ ਬਰਸਾਤੀ ਮੇਘਲੇ* (1989)
**ਅੱਖ ਦੇ ਬੋਲ* (1998) 
**ਉਦੋਂ ਤੇ ਹੁਣ* (2009)
**ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ* (2014)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਯਹੀਆ ਲਬਾਬਿਦੀ

**ਯਹਿਆ ਲਬਾਬਿਦੀ** ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਯੂਨਾਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸਾਰ-ਗਰਭਿਤ ਸੂਤਰਾਂ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਹਿਆ ਲਬਾਬਿਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 1973 ਈਸਵੀ ’ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਰਲਡ ਲਿਟਰੇਚਰ ਟੂਡੇ,ਸਿਮਾਰੋਨ ਰੀਵਿਊ ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਨਾਊ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀਆਂ ਨੇ। 2008 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸਾਈਨਪੋਸਟ ਟੂ ਐਲਸਵੇਅਰ ਨੂੰ ਦਾ ਇਨਡੀਪੈਨਡੰਟ (ਯੂ.ਕੇ) ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀਨ ਕਿਤਾਬ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਫ਼ੀਵਰ ਡ੍ਰੀਮਜ਼ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਇਲ ਬਾਇ ਇੰਕ: ਫ਼੍ਰਾਮ ਨੀਤਸ਼ੇ ਟੂ ਬੈਲੇ ਡਾਂਸਿੰਗ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੱਜਰੀਆਂ ਰਚਨਾਂਵਾਂ ਹਨ। "ਫ਼ੀਵਰ ਡ੍ਰੀਮਜ਼" ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਤੇ "ਟ੍ਰਾਇਲ ਬਾਇ ਇੰਕ: ਫ਼੍ਰਾਮ ਨੀਤਸ਼ੇ ਟੂ ਬੈਲੇ ਡਾਂਸਿੰਗ" ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਹੈ। ਯਹਿਆ ਲਬਾਬੀਦੀ ਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਰਬੀ, ਤੁਰਕੀ, ਡੱਚ, ਸਵੀਡਿਸ਼, ਸਲੋਵਾਕ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਲਬਾਬਿਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ:

ਕਿਹੇ ਖ੍ਵਾਬ ਵੇਖਦੇ ਨੇ ਜਾਨਵਰ ?

ਕੀ ਉਹ ਦੇਖਣ ਸੁਫ਼ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ,  
ਖ੍ਵਾਬ ਜੋ ਰਹੇ ਅਣਜੀਵੇ, ਇੰਨੇ ਇਨਸਾਨੀ ਕਿ  
ਕਹੀਏ ਕੀ ਤੇ ਵਹਿਸ਼ੀ ਇੰਨੇ ਕਿ ਯਕੀਨ ਨਾ 
ਆਵੇ ?

ਕੀ ਉਹ ਤੀਂਘਣ ਗੂੜੀ ਨੀਂਦੇ   
ਫ਼ੜਣ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ,     
ਜੋ ਤਿਲਕ-ਤਿਲਕ ਜਾਵੇ 
ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਉੰਗਲਾਂ ’ਚੋਂ ?

ਕੀ ਗੁਝੀਆਂ ਨ੍ਹੇਰੇ ਕੱਜੀਆਂ ਕੰਨਸੋਹਾਂ   
ਲਿਸ਼ਕਾਉਣ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀਆਂ   
ਬੇਖ੍ਵਾਬ ਹੋਈਆਂ ਘੜੀਆਂ ?

ਕੀ ਜਿੰਨ ਪਛਤਾਵਿਆਂ ਦੇ    
ਚੁੰਬੜੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ? ਕੀ ਲੈ    
ਉਂਘਲਾਉਂਦੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ
ਉਹ ਜਾਣ ਮੋਇਆਂ ਦੇ ਬੂਹੇ ?

ਜਾਂ ਗੁਨਾਹ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਖੁਣੇ ਬੇਬੂਝ   
ਚੁਭਵੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ’ਚ ਮਾਰਣ    
ਗੇੜੇ ਦਰਾਂ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ?

ਕੀ ਉਹ ਖੁਰਕਣ ਮੁੜ-ਮੁੜ    
ਖਰੀਂਡ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦੇ ਜਾਂ   
ਫੇਰ ਲੈਣ ਸੁਫ਼ਨੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦੇ ?

ਕੀ ਉਹ ਉਲਝੇ ਹਠੀਲੀਆਂ ਗੱਠਾਂ ’ਚ   
ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਜੋ ਫੜੀਆਂ ਨਾ ਜਾਣ ਤੇ   
ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਕਾਮ ?

ਕੀ ਉੱਥੇ ਵੀ ਨੇ ਖਲਬਲੀਆਂ, ਉਥਲ-   
ਪੁਥਲ ਤੇ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਿਆਸੇ   
ਆਪੇ ਜਾਂ ਮੁਕੱਦਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ?

ਕੀ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਤੇ ਤਾਕਤਾਂ  
ਤੋਂ ਜੋ ਘੋੜੇ, ਹਿਰਣ, ਪੰਛੀ, ਬਕਰੀ, ਸੱਪ,  
ਮੇਮਣੇ ਜਾਂ ਸ਼ੇਰ ਲਈ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ?

ਕੀ ਉਹ ਹੋਣ ਕਦੇ ਬੰਦੇ ਨਾ ਜਨੌਰ   
ਬਸ ਰਹਿਣ ਪ੍ਰਾਣੀ ਤੇ ਵਜੂਦ ? 
   
ਕੀ ਹੈਣ ਉਨ੍ਹਾ ਕੋਲ ਪਾਵਨ ਛਿਣ ਬੋਧ ਦੇ  
ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ?

ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਕੀ ਉਹ ਹੋਂਦ ਆਪਣੀ  
ਵਧੇਰੇ ਭਰਵੀਂ ਲਾਹ ਕੇ ਬੋਝ ਹੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ?

ਕੀ ਲੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਵਾਂਗ ਕਵੀਆਂ  
ਕਿ ਦੇਖੀਏ ਜੋ ਵੀ ਜਾਂ ਲੱਗੀਏ, ਸੁਫ਼ਨਾ ਹੈ  
ਸੁਫ਼ਨੇ ਅੰਦਰ ?

ਜਾਂ ਇਹ ਮਹਿਜ ਹੈ ਬਸ ਬੁਝਦੇ ਜਾਣਾ  
ਸੁਆਦ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਸੁੰਨ ਦਾ ਜੋ ਭਰ  
ਆਇਆ ਹੈ ਮੁੰਹ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ?

ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ: ਬਲਰਾਮ
 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ
ਮੈਕਓਐਸ

ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦਾ ਸਰਲ ਇਤਿਹਾਸ]]

**ਮੈਕਓਐਸ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **macOS**, ਪਹਿਲਾਂ **OS X**) (ਉੱਚਾਰਨ:  *ਓ ਐੱਸ ਟੈੱਨ*; ਅਸਲ ’ਚ **Mac OS X** *ਮੈਕ ਓ ਐੱਸ ਟੈੱਨ*) ਐਪਲ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਯੂਨਿਕਸ-ਅਧਾਰਤ ਤਸਵੀਰੀ ਇੰਟਰਫ਼ੇਸ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਕ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2002 ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਮੈਕ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੰਸਟਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ 1999 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਏ ਮੈਕ OS 9 ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ "ਕਲਾਸਿਕ" ਮੈਕ OS ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਸੀ ਜੋ 1984 ਤੋਂ ਐਪਲ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1999 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਮੈਕ OS X ਸਰਵਰ 1.0 ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੈਸਕਟਾਪ ਵਰਜਨ, ਮੈਕ OS X v10.0 "ਚੀਤਾ" ਮਾਰਚ 24, 2001 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ। ਡੈਸਕਟਾਪ, ਲੈਪਟਾਪ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ OS X, ਵਿੰਡੋਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ
ਗੂਗਲ ਕ੍ਰੋਮ

**ਗੂਗਲ ਕ੍ਰੋਮ** ਗੂਗਲ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2 ਸਿਤੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਇਹ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਲਈ ਬਤੌਰ ਬੀਟਾ ਵਰਜਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 11 ਦਿਸੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਬਲਿਕ ਟਿਕਾਊ ਵਰਜਨ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ।

ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 51% ਸੀ ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀਂਦਾ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਹੈ।

ਗੂਗਲ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਕ੍ਰੋਮੀਅਮ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਕਿ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਅਡੋਬੀ ਫ਼ਲੈਸ਼ ਪਲੇਅਰ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਗੂਗਲ ਦਾ ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਦਾ CEO, ਐਰਿਕ ਸ਼ਮਿਡਟ, ਛੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ "ਗੂਗਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੰਪਨੀ ਸੀ," ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਹਾਇਕ-ਥਾਪਕਾਂ ਸਰਜੀ ਬ੍ਰਿਨ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਪੇਜ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮੋਜ਼ੀਲਾ ਫ਼ਾਇਰਫ਼ੌਕਸ ਉੱਨਤਕਾਰ ਕੰਮ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸ਼ਮਿਡਟ ਨੇ ਮੰਨਿਆ, "ਇਹ ਇੰਨੀ ਵਧੀਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ
ਮਾਫੀਆ (ਪਾਰਟੀ ਖੇਡ)

**ਮਾਫੀਆ** ( ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਅਰਵੁਲਫ (Werewolf) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਮਿੱਤਰੀ ਦਵੀਦੌਫ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਡ ਇੱਕ ਚੇਤਨ ਅਲਪ ਵਰਗ (ਮਾਫੀਆ) ਅਤੇ ਅਚੇਤਨ ਬਹੁ-ਵਰਗ (ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਬੇਕਸੂਰਾਂ) ਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਖੇਡ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਬਾਰਿਸ ਨਿਮਤਸੋਫ਼

** ਬਾਰਿਸ ਯਿਫ਼ੀਮੋਵਿਚ ਨੇਮਤਸੋਵ** ( ; 9 ਅਕਤੂਬਰ 195927 ਫਰਵਰੀ 2015) ਰੂਸੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ 1990ਵਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਾਰਿਸ ਯੇਲਤਸਿਨ ਹੇਠ ਸਫਲ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੂਤਿਨ ਦਾ ਧੜੱਲੇਦਾਰ ਆਲੋਚਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਲਾਲ ਚੌਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 
*Nemtsov   at Solidarity
*Nemtsov   ਲਾਈਵਜਰਨਲ 'ਤੇ
*Reports on Putin  
*Interview with Boris Nemtsov on BBC's HARDtalk (Air date 7 February 2011)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਬਨਾਸਰ ਬਾਗ

**ਬਨਾਸਰ ਬਾਗ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਂਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਭਵਨ, ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਕੂਬੁੰਟੂ

**ਕੂਬੁੰਟੂ** ( ) ਜਾਂ **ਕੂਬੂੰਟੂ** ਊਬੁੰਟੂ

ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਯੂਨਿਟੀ ਦੀ ਬਜਾਇ KDE ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਡੈਸਕਟਾਪ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਊਬੁੰਟੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਕੂਬੁੰਟੂ ਵੀ ਓਹੀ

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਸਮ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਕੂਬੁੰਟੂ ਦਾ ਹਰ ਪੈਕੇਜ ਊਬੁੰਟੂ ਵਾਲ਼ੇ ਭੰਡਾਰ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਊਬੁੰਟੂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕੋ ਮਸ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਦੋਵੇਂ, KDE ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਡੈਸਕਟਾਪ (`kubuntu-desktop`) ਅਤੇ ਯੂਨਿਟੀ ਡੈਸਕਟਾਪ (`ubuntu-

desktop`) ਸਥਾਪਤ (install) ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ।

2012 ਤੱਕ ਕੂਬੁੰਟੂ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਲਿਮਿਟਡ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਬਲੂ ਸਿਸਟਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦੌਰਾਨ ਕੂਬੁੰਟੂ ਨੇ ਊਬੁੰਟੂ ਸਰਵਰ ਅਤੇ ਉੱਨਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਜਾਰੀ ਰਖੀ।

## ਨਾਮ 
“ਕੂਬੁੰਟੂ” ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਜਸ਼ੁਦਾ ਟਰੇਡਮਾਰਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਊਬੁੰਟੂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਕ (K) ਲਾਉਣ ਤੇ ਆਇਆ

ਹੈ ਜੋ ਕਿ KDE ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ KDE ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਕੂਬੁੰਟੂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

*ਊਬੁੰਟੂ* ਇੱਕ ਬਾਂਟੂ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮਤਲਬ ਹੈ *ਇਨਸਾਨੀਅਤ* ਅਤੇ ਬਾਂਟੂ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤਰ ਲਾ ਕੇ ਨਾਵ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਬੇਂਬਾ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤਰ *ਕੂ* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ *ਦੇ ਵੱਲ*। ਬੇਂਬਾ ਵਿੱਚ *ਕੂਬੁੰਟੂ* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ *ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਵੱਲ*।
ਇਤਫ਼ਾਕਨ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕਿਰੁੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ *ਮੁਫ਼ਤ*।

## ਊਬੁੰਟੂ ਨਾਲ਼ ਮੁਕਬਲਾ 
ਊਬੁੰਟੂ ਅਤੇ ਕੂਬੁੰਟੂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਵਖਰੇਂਵਾਂ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦ ਹਨ।

ਕੂਬੁੰਟੂ ਦੀ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਡੈਸਕਟਾਪ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਸੰਦ ਅਤੇ ਕਨਫ਼ਿਗਰੇਸ਼ਨ ਫ਼ਾਇਲ ਸੰਪਾਦਨ ਦੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਯੋਗ ਹੈ।

ਜਿਹਾ ਕਿ ਊਬੁੰਟੂ ਅਤੇ ਕੂਬੁੰਟੂ ਇੱਕੋ ਸਰੋਤ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਜੋ ਇੱਕ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਦੂਜੇ ਤੇ ਵੀ ਚੱਲੇਗਾ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:Kubuntu.8.04.KDE.png|ਕੂਬੁੰਟੂ 8.04
File:Kubuntu GNU-Linux 8.10.png|ਕੂਬੁੰਟੂ 8.10
File:Kubuntu904.PNG|ਕੂਬੁੰਟੂ 9.04
File:Kubuntu-9.04-DesktopEffects.png|ਕੂਬੁੰਟੂ 9.04 ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਡੈਸਕਟਾਪ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ
File:Kubuntu-10.04 netbook.png|ਕੂਬੁੰਟੂ 10.04 ਨੈੱਟਬੁੱਕ ਐਡੀਸ਼ਨ
File:kubuntu1010.png|ਕੂਬੁੰਟੂ 10.10 ਦੀ ਡੈਸਕਟਾਪ
File:Kubuntu 13.10.png|ਕੂਬੁੰਟੂ 13.10

## ਸਿਸਟਮ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ 
ਕੂਬੁੰਟੂ ਦਾ ਡੈਸਕਟਾਪ ਵਰਜਨ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਇਨਟੈੱਲ x86 ਅਤੇ AMD64 ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਰੀਲੀਜ਼ਾਂ ਹੋਰ ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ SPARC, ਪਾਵਰਪੀਸੀ, 
IA-64 (Itanium), ਅਤੇ ਪਲੇਸਟੇਸ਼ਨ 3 (ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਪਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਅਪਡੇਟ ਨੇ ਅਦਰOS ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਪਲੇਸਟੇਸ਼ਨ 3 ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦਾ।

ਇੱਕ ਡੈਸਕਟਾਪ ਇੰਸਟਾਲ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਹਨ: ਇੱਕ 700 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ x86 ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, 512 ਮੈਗਾਬਾਈਟ ਦੀ ਰੈਮ, 5 ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਹਾਰਡ ਡ੍ਰਾਈਵ ਥਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਕਾਰਡ ਜੋ 640×480 ਦੇ ਸਕਰੀਨੀ ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਉੱਤੇ VGA ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਡੈਸਕਟਾਪ ਇੰਸਟਾਲ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ਸ਼ੁਦਾ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਹਨ: 1 ਗੀਗਾਹਰਟਜ਼ ਜਾਂ ਬਿਹਤਰ x86 ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, 1 ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਦੀ ਰੈਮ, 15 ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਹਾਰਡ ਡ੍ਰਾਈਵ ਥਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਕਾਰਡ ਜੋ 1024×768 ਦੇ ਸਕਰੀਨੀ ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਉੱਤੇ VGA ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਵਿਖਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ (visual effects) ਦੀ ਵੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
*ਡੈਬੀਅਨ
*ਉਬੁੰਟੂ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਨਕਸ
ਲੀਨਸ ਤੂਰਵਲਦਸ

**ਲੀਨਸ ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਤੂਰਵਲਦਸ** (; ਜਨਮ 28 ਦਿਸੰਬਰ 1969) ਇੱਕ ਫ਼ਿਨਿਸ਼-ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਨਅਕਸ ਕਰਨਲ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਉੱਨਤੀ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਇਨਸਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰਨਲ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਿਨਅਕਸ ਕਰਨਲ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਰਚਨਾਕਾਰ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਰਿਵਿਜਨ ਕੰਟਰੋਲ ਸਿਸਟਮ Git ਵੀ ਬਣਾਇਆ। 2012 ਵਿੱਚ ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਅਕੈਡਮੀ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਇਕ ਨਵਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ" ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ਼ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2014 ਦਾ IEEE ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਾਇਅਨੀਰ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ
### ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਲ
ਤੂਰਵਲਦਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈਲਸਿੰਕੀ, ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਐਨਾ ਅਤੇ ਨਿਲਸ ਤੂਰਵਲਦਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਓਲੇ ਤੂਰਵਲਦਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਪ ਦੋਵੇਂ 1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਦੇ ਇੰਤਹਾਪਸੰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਟੱਬਰ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਬੋਲਦੀ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ (ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 5.5%) ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ
ਮਾਂਗਾ

thumb|180px|ਸੀਜ਼ਨਲ ਪੈਸਸੀਬਾਈ (ਸ਼ੀਕੀ ਨੋ ਯੁਕੀਕਾਈ) ਤੋਂ "ਮਾਂਗਾ" ਲਈ ਕਾਂਜੀ, 1798, ਸੈਂਟੋ ਕਯੋਡੇਨ ਤੇ ਕਿਤਾਓ ਸ਼ਿਸੇਮਾਸਾ ਦੁਆਰਾ
ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ **ਮਾਂਗਾ** (ਕਾਂਜੀ: ; ਹੀਰਾਗਾਨਾ: ; ਕਤਾਕਨਾ: ; ) ( ਜਾਂ ) ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਛਪੇ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ (ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦੇ *ਕੋਮਿਕੂ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। )। ਇਹ 19 ਵੀਂ ਸਦੀਡੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਮੈਗੀ ਜਿਲਨਹੌਲ

**ਮਾਰਗਾਲਿਟ ਰੂਥ** "**ਮੈਗੀ**" **ਜਿਲਨਹੌਲ** ( ; born November 16, 1977) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਟੀਵਨ ਜਿਲਨਹੌਲ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਡੌਨੀ ਡਾਰਕੋ* ਨਾਮਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਰੋਲ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਇਹਨੂੰ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹਦਾ ਭਰਾ ਜੇਕ ਜਿਲਨਹੌਲ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਰਾਣੀ ਚੰਬਿਆਲੀ

**ਰਾਣੀ ਚੰਬਿਆਲੀ** ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਬੇ ਨੂੰ ਜਿੰਦਗੀ ਉਸ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ

ਚੰਬਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਰਾਣੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਣੀ ਸੁਹੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਲ ਵਰਮਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੋਗਾਂਕਰ ਵਰਮਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਿਮਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਚੰਬਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਦਫ਼ਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚੰਬਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਸਕਿਆ। ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਹੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲੂਣਾ ਵਿੱਚ ਚੰਬਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਿਆਂ ਚੰਬਿਆਲੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਦੇਸ ਸੁ ਚੰਬਾ ਸੋਹਣੀਏਂ
ਇਹ ਰਾਵੀ ਸੁ ਦਰਿਆ
ਜੋ ਐਰਾਵਤੀ ਕਹਾਂਵਦੀ
ਵਿਚ ਦੇਵ-ਲੋਕ ਦੇ ਜਾ
ਇਹ ਧੀ ਹੈ ਪਾਂਗੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ
ਇਹਦਾ ਚੰਦਰਭਾਗ ਭਰਾ
ਚੰਬਿਆਲੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਬਲੀ
ਇਹਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਮੁੱਲ ਲਿਆ
ਤੇ ਤਾਂ ਹੀ ਧੀ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ
ਇਹਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾਮ ਪਿਆ
ਚੰਬਿਆਲੀ ਖ਼ਾਤਰ ਜਾਂਵਦਾ
ਇਹਨੂੰ ਚੰਬਾ ਦੇਸ ਕਿਹਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਚੰਬਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼

**ਚੰਬਾ** (ਹਿੰਦੀ: चम्बा) ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੰਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਬੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 20,312 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਚੰਬਾ

**ਚੰਬਾ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

* ਚੰਬਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
*ਚੰਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ

**ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰੌਸ** (**ਵੀਸੀ**) ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ "ਵੈਰੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ" ਦਲੇਰੀ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਫ਼ੌਜੀ ਤਮਗ਼ਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*Holders of the Victoria Cross and the George Cross , 19 August 2009, *The Times* online. *Contains a list of links to obituaries.*
*Victoria Cross Registers online index to Victoria Cross awards at the National Archives site
*Search UK National Inventory of War Memorial for memorials in the UK commemorating VC winners  Select 'War' type of 'VC or GC Winners'

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰੌਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੌਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਨਮਾਨ
ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ

**ਰਾਨੀ ਮੁਖਰਜੀ** ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਦਾਇਗੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ 2000ਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁਖਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਖਰਜੀ-ਸਮਰਥ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ “ਬਾਇਅਰ ਫੂਲ” ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਟਕ “ਰਾਜਾ ਕੀ ਆਏਗੀ ਬਰਾਤ” (ਦੋਵੇਂ 1996) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ “ਗੁਲਾਮ” (1998) ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ “ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ” (1998) ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਝਟਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਲ 2002 ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ ਨੇ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ “ਸਾਥੀਆ” ਦੀ ਸਟਾਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।

ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ “ਚਲਤੇ ਚਲਤੇ“ (2003), “ਹਮ-ਤੁਮ” (2004), “ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ” (2004), ਅਤੇ “ਕਬੀ ਅਲਵੀਦਾ ਨਾ ਕੈਹਨਾ” (2006) ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਕ ਕਾਮੇਡੀ “ਬੰਟੀ ਔਰ ਬਬਲੀ” (2005) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ “ਯੁਵਾ” (2004) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਦਸਲੂਕ ਪਤਨੀ, ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ “ਬਲੈਕ” (2005) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਲ਼ੀ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਪਹੇਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਦੁਲਹਨ ਦੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਅਗਵਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਈ ਅਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ 'ਤੇ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਦੁਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਬਦਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਥ੍ਰਿਲਰ “ਨੋ ਵਨ ਕਿਲਡ ਜੈਸਿਕਾ” (2011) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈੱਡਸਟ੍ਰਾਂਗ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਫਲਤਾ ਉਸ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਅਭਿਨੈ ਲਈ ਤਲਾਸ਼: ਸ ਅਨਸਰ ਲਾਇਜ਼ ਵਿਦ-ਇਨ (2012), ਮਰਦਾਨੀ (2014) ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਮਰਦਾਨਾ 2 ( 2019), ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਹਿਚਕੀ (2018) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।

ਮੁਖਰਜੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਟੂਰ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਜੱਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਮੁਖਰਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਦਿੱਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ 
ਮੁਖਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਕੱਤਾ (ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਲਕਾਤਾ) ਵਿੱਚ 21 ਮਾਰਚ 1978 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਮ ਮੁਖਰਜੀ (ਮੁਖਰਜੀ-ਸਮਰਥ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ), ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਲੇਆ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੁਖਰਜੀ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਾਜਾ ਮੁਖਰਜੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਸੀ, ਦੇਬਸ਼੍ਰੀ ਰਾਏ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਈ ਕਾਜੋਲ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਮਤਰੇਈ ਭਰਾ, ਅਯਾਨ ਮੁਖਰਜੀ, ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।

ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੁਖਰਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਔਰਤ ਮਹੀਨਾ 2015 ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਹੀਰਾਗਾਨਾ

**ਹੀਰਾਗਾਨਾ** ਜਪਾਨੀ ਉਚਾਰਖੰਡ ਮਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਭਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ **ਕਟਾਕਾਨਾ**, **ਕਾਂਜੀ**, ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਈ **ਰੋਮਾਂਜੀ** ਦੀ ਵਰਤੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੀਰਾਗਾਨਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਮ ਉਚਾਰਖੰਡੀ ਲਿਪੀ।
ਹੀਰਾਗਾਨਾ ਤੇ ਕਟਾਕਾਨਾ ਦੋਨੋਂ ਕਾਨਾ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਹਰ ਆਵਾਜ਼ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਵਰ ਅੱਖਰ (ਜਿਵੇਂ a, e, i,o,u)" **ਅ** (ਹੀਰਾਗਾਨਾ あ)ਜਾਂ ਫੇਰ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਮਗਰ ਸਵਰ ਅੱਖਰ ਜਿਂਵੇ **ਕਾ** (か);ਜਾਂ **ਨ** (ん)।

## ਹੀਰਾਗਾਨਾ ਉਚਾਰਖੰਡ ਮਾਲਾ
## ਸਟਰੋਕ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੀਰਾਗਾਨਾ
ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਅਰਸ਼

**ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਅਰਸ਼** (ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1934) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਵਿਤਾ
* *ਰਬਾਬ* (ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਿਹ -1975)
* *ਤੁਮ ਚੰਦਨ*(ਮਹਾਂਕਾਵਿ- 2002)
* *ਅਗਨਾਰ* (ਕਾਵਿ - ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1975)
* *ਸੰਖ ਤੇ ਸਿੱਪੀਆਂ* (ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ,(1984)
* *ਸਰਘੀਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ* (ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1987)
* *ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਬੁੱਕਲ* (ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ,1993)
* *ਸਪਰਸ਼* (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ,1985)
* "ਪੁਰਸਲਾਤ"(ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ,1981)
* "ਗਜ਼ਲ ਸਮੁੰਦਰ"(ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1989)
* "ਅਗੰਮੀ ਨੂਰ "(ਮਹਾਂਕਾਵਿ, 1994)
* " ਪੰਥ ਸਜਾਇਓ ਖਾਲਸਾ"(ਮਹਾਂਕਾਵਿ,1999)
* " ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਜਮ"(ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ,2001)
* " ਗੁਰੂ ਮਿਲਿਓ ਰਵਿਦਾਸ "(ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹਿੰਦੀ,2005)

## ਹੋਰ
* *ਸੰਦਲੀ ਪੌਣ* (ਨਾਵਲ)
* *ਅਲੋਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ* (ਲੇਖ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ
ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ

**ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ** ਵਿਆਪਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮਿਆਦੀ ਰਸਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ, ਕਿਤਾਬ ਸਮੀਖਿਆ, ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨੀਮੂਲਕ ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਠੀ-ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
## ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
*Nouvelles de la Republique des Lettres* ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ 1684 ਵਿੱਚ Pierre Bayle ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਮਰਦਾਨੀ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਮਰਦਾਨੀ** ਇਹ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ: ਰਾਨੀ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਤਾਹਿਰ ਰਾਜ ਭਸੀਨ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ: ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਰਕਾਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ

ਡੈਕਸਟਾਪ ਮਾਹੌਲ ਚਲਾ ਰਹੇ ਲਿਨਕਸ ਮਿੰਟ ਦੀ ਇੱਕ ਸਕਰੀਨ-ਤਸਵੀਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਇਰਫ਼ੌਕਸ, ਇੱਕ ਕੈਲਕੂਲੇਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਕੈਲੰਡਰ, ਵਿਮ, GIMP, ਅਤੇ ਵੀ ਐੱਲ ਸੀ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਅਰ ਚਲਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਹਨ।]]

**ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ** ਉਹ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਰੋਤ ਕੋਡ, ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਲਾਇਸੰਸ ਤਹਿਤ, ਹਰੇਕ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਕੋਈ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਤਬਦੀਲ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਲਾਇਸੰਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲਾਇਸੰਸ ਹਨ, GPL, BSD ਅਤੇ LGPL। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ ਬੰਦ ਸਰੋਤ। ਬੰਦ ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਹੈ ਪਰ ਹਰੇਕ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਕਸ ਅਤੇ ਟੀਚੇ ਹਨ। ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਲਹਿਰ 1998 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਖੁਲ੍ਹੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਲਿਨਕਸ ਅਤੇ ਬੀ ਐੱਸ ਡੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਲਹਿਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਦਾ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
*ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
*ਮਲਕੀਅਤੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
*ਵਪਾਰਕ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ
* ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੇਂਦਰ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਦ ਡਰੈੱਸ (ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਵਰਤਾਰਾ)

**ਦ ਡਰੈੱਸ**, ਜਿਹਨੂੰ **ਡਰੈੱਸਗੇਟ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ **#thedress**, **#whiteandgold** ਅਤੇ **#blackandblue** ਵਰਗੇ ਹੈਸ਼ਟੈਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਵਾਇਰਲ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਮੀਮ ਹੈ ਜੋ 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੀਮ ਕਿਸੇ ਪੁਸ਼ਾਕ ਦੀ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਟੰਬਲਰ ਜਿਹੀਆਂ ਸਮਾਜੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਈ ਗਈ ਰੌਸ਼ਨਨੁਮਾ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ—ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਪੁਆੜਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚਲੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਕਾਲ਼ੇ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ।

ਭਾਵੇਂ ਬਾਅਦ 'ਚ ਇਹ ਤਸਦੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸ਼ਾਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲ਼ੀ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੇ ਕਈ ਮੰਚਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸਾਂ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹਦੇ ਰੰਗ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਸ ਬਹਿਸ ਦੀ ਤੁੱਛਤਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਨਜ਼ਰ ਵਿਸ਼ਾ-ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਪਰਕਾਸ਼ੀ ਛਲ਼ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਇਹ ਪੁਸ਼ਾਕ ਜੋ ਰੋਮਨ ਅਰੀਜੀਨਲਜ਼ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਵੇਚ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਸਦਕਾ ਡਾਢੀ ਵਧ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ