open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰਸਤਾ ਰੋਕੋ ਮੋਰਚਾ

**ਰਸਤਾ ਰੋਕੋ ਮੋਰਚਾ** (ਮਤਲਬ **ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕੋ**  **ਮੋਰਚਾ** ) ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 1983 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਮੋਰਚਾ  ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
[thumb| [ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੀ ਮੋਹਰ ਮੋਰਚਾ ਮੁਖੀ, ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ।]]
ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ।  ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਰੂਸੇਡ ਫਰੰਟ ਕਿੰਨਾ ਢਿੱਲਾ ਸੀ। ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨੇ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1983 ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਰੋਕੋ ਮੋਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।  ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਮਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ। ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਮੋਰਚਾ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲਵੇਗਾ। 

## ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ 
ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਰਸਤਾ ਰੋਕੋ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।  4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1983 ਨੂੰ ਮੋਰਚਾ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਕਾਲੀ ਸੜਕਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਆਵਾਜਾਈ ਠੱਪ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਬਾਣੀ (ਪਵਿੱਤਰ ਭਜਨ) ਵੀ ਗਾਇਆ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਲਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ "ਅਧਰੰਗ" ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਲਗਭਗ 1,000 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ  ਅਤੇ ਲਗਭਗ 500 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।  ਇੱਕ ਤੱਥ ਖੋਜ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।" 

ਹਿੰਸਾ ਅਚਾਨਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।  ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਦੁਕਾਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਪੁਲਸ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਕੰਮ-ਸਥਾਨ ਹੈ।" 

ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਮੈਂ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਬਰ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਖੇਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ... ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਾਡੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਹੋਲੀ ਖੇਡਣਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੜਬੜ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ।"  ਇਸ ਨੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੇਲ ਰੋਕੋ ਮੋਰਚਾ (ਟਰੇਨਾਂ ਰੋਕੋ ਅੰਦੋਲਨ) ਅਤੇ ਕੰਮ ਰੋਕੋ ਮੋਰਚਾ (ਕੰਮ ਰੋਕੋ ਅੰਦੋਲਨ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।  ਰਸਤਾ ਰੋਕੋ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ 10 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੋਮ ਗਾਰਡਜ਼ ਅਸਲਾ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ।  ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 28 .303 ਸਰਵਿਸ ਰਾਈਫਲਾਂ, 14 ਸਟੇਨਗਨ ਅਤੇ 360 ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (1947–ਵਰਤਮਾਨ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਆਬਾਸਪੁਰਾ

**ਆਬਾਸਪੁਰਾ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਭੂਗੋਲ 
ਆਬਾਸਪੁਰਾ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਥੋਆ, ਹੈਦਰ ਨਗਰ, ਬਿੰਜੋਕੀ ਖੁਰਦ ਅਤੇ ਬਿੰਜੋਕੀ ਕਲਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਿਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ

**ਦਿਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਦਾਰ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਿਲਰਾਜ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ 2012 - 2022 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਥ ਵਿੰਗ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਦਿਲਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਜਨਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਦਿਲਰਾਜ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਰੁਚੀ ਸੀ। ਉਹ  ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਆ  ਅਥਲੀਟ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 5 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਕੈਪਟਨ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਦਿਲਰਾਜ ਦਾ ਵਿਆਹ 1994 ਵਿੱਚ ਵੀਰਪਾਲ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਿਲਰਾਜ ਦਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਭਰਾ ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਹਿਮ ਸਿਆਸੀ ਹਸਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2017-2022
ਫਰੀਦਪੁਰ, ਮੁਲਤਾਨ

**ਫਰੀਦਪੁਰ** (    ), ( ਪੰਜਾਬੀ :  ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 30°3'0N 71°34'0E 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 120 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ, ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਨਜਮਾ ਹਫੀਜ਼

**ਨਜਮਾ ਹਫ਼ੀਜ਼** ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਰਮਿੰਘਮ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ   ਵਿੱਚ ਚੁਣ ਕੇ ਕੌਂਸਲਰ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਸੀ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਮੇਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ।   ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ 1960 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਯੂਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਨਜ਼ਮਾ 1964 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਸਿਹਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ  ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਮਰਥਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਨੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। 

## ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ 
ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। 1984 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੌਂਸਲ ਸੀਟ ਫੌਕਸ ਹੋਲੀਜ਼ ਦੇ ਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਲਈ ਸੀ।  2016 ਵਿੱਚ, ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਮੇਅਰ ਬਣਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਰਫਰਾਜ਼ ਮੰਜ਼ੂਰ

**ਸਰਫਰਾਜ਼ ਮੰਜ਼ੂਰ** ( ਜਨਮ 9 ਜੂਨ 1971) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪ੍ਰਸਾਰਕ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੂਲ ਦਾ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ  *ਗਾਰਡੀਅਨ* ਲਈ ਬਾਕਾਇਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਨਵਾਲਾ, ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4 'ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਹੈ ਜੋ *ਨਿਊਜ਼ਨਾਈਟ ਰਿਵਿਊ* ਅਤੇ *ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਰਿਵਿਊ* ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, *ਬਰੀ ਪਾਰਕ ਤੋਂ ਗ੍ਰੀਟਿੰਗਜ਼* 2007 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਮੰਜ਼ੂਰ ਦਾ ਜਨਮ-ਅਸਥਾਨ  ਲਾਇਲਪੁਰ (ਹੁਣ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ), ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਈ 1974 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭੈਣ ਸਹਿਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਮੰਜ਼ੂਰ ਨਾਲ਼ ਬਰਤਾਨੀਆ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਲਈ 1963 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ।  ਮੰਜ਼ੂਰ ਨੇ ਲੂਟਨ ਦੇ ਬਰੀ ਪਾਰਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੇਡਨਹਾਲ ਇਨਫੈਂਟਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1979 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਮੰਜ਼ੂਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਾਰਸ਼ ਫਾਰਮ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵੌਲਡਜ਼ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ  ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ 1982 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਲੀਅ ਮਨੋਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਲੂਟਨ ਸਿਕਸਥ ਫਾਰਮ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਏ ਲੈਵਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਜ਼ੂਰ ਨੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲੂਟਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। 1995 ਵਿੱਚ ਮੰਜ਼ੂਰ ਦੇ 24 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 

ਮੰਜ਼ੂਰ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਤਿਮਾਹੀ *ਗ੍ਰਾਂਟਾ*, ਅੰਕ 112  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ *ਗੋਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ* ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
2010 ਵਿੱਚ, ਮੰਜ਼ੂਰ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਥੈਰੇਪਿਸਟ, ਬ੍ਰਿਜੇਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਗੋਰੀ ਔਰਤ ਸੀ।  ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਜਲਾਲਪੁਰ ਪੀਰਵਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ

**ਜਲਾਲਪੁਰ ਪੀਰਵਾਲਾ** ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। 2017 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਬਾਦੀ 554,152 ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ ਕੱਕੱਕੱਕਕ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ ਕੱਕੱਕੱਕਕ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ ਕੱਕੱਕੱਕਕ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ ਕੱਕੱਕੱਕਕ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਮੋਨਾ ਸਿੱਦੀਕੀ

**ਮੋਨਾ ਸਿੱਦੀਕੀ**   (ਜਨਮ 3 ਮਈ 1963)   ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੈ। ਉਹ ਏਡਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ,  ਸਕਾਟਿਸ਼ ਡਿਵੋਲਿਊਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ   ਅਤੇ ਬਾਇਓਐਥਿਕਸ ਬਾਰੇ ਨਫੀਲਡ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  ਉਹ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4 ' ਤੇ *ਥੌਟ ਫਾਰ ਦ ਡੇ*, *ਸੰਡੇ* ਅਤੇ *ਦ ਮੋਰਲ ਮੇਜ਼* ਅਤੇ  *ਟਾਈਮਜ਼*, *ਸਕਾਟਸਮੈਨ*, *ਗਾਰਡੀਅਨ*, *ਸੰਡੇ ਹੇਰਾਲਡ* ਲਈ ਬਾਕਾਇਦਾ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਦੀ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਖੁਡਾ ਜੱਸੂ

**ਖੁਦਾ ਜੱਸੂ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਰੋਡ 'ਤੇ  PGIMER ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 482 ਏਕੜ ਹੈਅਤੇ 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 1438 ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਟਿਆਲਾ ਕੀ ਰਾਓ

**ਪਟਿਆਲਾ ਕੀ ਰਾਓ** ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਸੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਨਦੀ ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਵਿਖੇ ਫ਼ਤਿਹ ਬੁਰਜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਰਨਾਂ  ਮੌਸਮੀ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸੁਖਨਾ ਚੋਅ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਐਨ ਚੋਏ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ 
ਯੂਟੀ ਪੈਨਲ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਕੀ ਰਾਓ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ  ਨਵਾਂਗਾਓਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧੇ ਦੱਸਿਆ। 31 ਜੁਲਾਈ 2010 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਐਨ-ਚੋਏ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਓਡੀ-150 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/1 ਅਤੇ ਬੀਓਡੀ 320 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/1 ਕ੍ਰਮਵਾਰ 30 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/1 ਅਤੇ 250 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/1, ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੋਹਾਲੀ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਐਨ-ਚੋਅ ਦੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਦਾ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਹਾਲੀ
ਬਠਿੰਡਾ ਝਰਨਾ

**ਬਠਿੰਡਾ ਝਰਨਾ** ਜਾਂ **ਬਠਿੰਡਾ ਫਾਲਜ਼** ਧਨਬਾਦ, ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਨਬਾਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।  ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਉਭੜ-ਖਾਬੜ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰੀ-ਭਰੀਆਂ ਬਨਸਪਤੀ ਹੈ। ਝਰਨੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ 
ਬਠਿੰਡਾ ਝਰਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਟਾਰੀ ਨਦੀ ਪਾਰਸਨਾਥ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਹਿ ਕੇ ਮੁਨੀਡੀਹ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਦਮੋਦਰ ਨਦੀ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਨਦੀਆਂ  ਝਰਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ।  ਇੱਥੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਦੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵੱਲ 12 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਉਭਾਰਨ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਝਰਨੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਹਨ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਰਾਂਚੀ ਜਾਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਧਨਬਾਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਬਠਿੰਡਾ ਫਾਲ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਧਨਬਾਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਆਟੋ ਲੈ ਕੇ, ਸੈਲਾਨੀ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਝਰਨੇ ਵਾਲ਼ੀ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀ ਪਿਕਨਿਕ ਮਨਾਉਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਧਨਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਹੋਸਟਲ ਮਿਲ਼ਦੇਹਨ। &nbsp;

## ਗੈਲਰੀ

Bhatinda_Falls_5.jpg|
Bhatinda_Falls_2.jpg|
Bhatinda_Falls_3.jpg|
Bhatinda_Falls_7.jpg|Rock

## ਹਵਾਲੇ
ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਾ ਪੋਰਟਰੇਟ

***ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਾ ਪੋਰਟਰੇਟ*** ਇੱਕ ਅਧੂਰੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਕਲਾਕਾਰ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਿਤੀ  ਈਸਵੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਮਿਲਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਅਖਰੋਟ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੈਨਲ ਉੱਤੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਟੈਂਪਰੇਰਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਇਕੋ-ਇਕ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਪੋਰਟਰੇਟ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਿਟਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬੜੀ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
left|thumb| ਨੈਣ ਨਕਸ਼

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਵਿੰਚੀ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਤ ਦਾ ਭੋਜ (ਲਿਓਨਾਰਦੋ)

***ਆਖਰੀ ਰਾਤ ਦਾ ਭੋਜ*** (    [il tʃeˈnaːkolo] ਜਾਂ  [ˈlultima ˈtʃeːna] ) ਇਤਾਲਵੀ ਉੱਚ ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਣ ਕਲਾਕਾਰ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਵਿੰਚੀ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਿਤੀ  ਈਸਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਿਸੂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਭੋਜ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੌਨ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤ ਆਇਆ ਹੈ।ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਯਿਸੂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਰਸੂਲ ਉਸਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਣ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ, ਗਤੀ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਟਿਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਚੇਰੇ ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਜਾਖਲ ਮੰਡੀ

**ਜਾਖਲ ਮੰਡੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ  ਹੈ, ਇਹ ਰੇਲਵਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ( **MRSPTU** ) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ  ਤਕਨੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ  ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ 11 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਠਿੰਡਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਮੋਗਾ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਬਰਨਾਲਾ, ਮਾਨਸਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਹੈ ।  ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ  ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।  ਐਮਆਰਐਸਪੀਟੀਯੂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਥੌਮਸਨ ਰਿਵਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਇੱਥੇ 4 ਸਾਲ ਦੇ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 2 ਸਾਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 2 ਸਾਲ ਦਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 3 ਸਾਲ ਦਾ ਵਰਕ ਪਰਮਿਟ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਬਠਿੰਡਾ - ਡੱਬਵਾਲੀ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਧਾਰਾ 12(B) ਅਧੀਨ ਕੇਂਦਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵੀ ਫਿੱਟ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਦਾਰੇ
ਹਿਰਨੀ ਝਰਨਾ

**ਹਿਰਨੀ ਝਰਨਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸਿੰਘਭੂਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ। 

ਰਾਂਚੀ ਪਠਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ, ਬੰਦਗਾਓਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਨਦੀ 37 ਮੀਟਰ (121 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ  ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਹਿਰਨੀ ਝਰਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਰਜਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਹਿਰਨੀ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾਈ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਦਾਤ ਮਿਲ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ। 

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਹਿਰਨੀ ਫਾਲਸ ਖੁੰਟੀ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ), ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ 62 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (39 ਮੀਲ)  ਅਤੇ ਚਾਈਬਾਸਾ ਤੋਂ 68 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (42 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਉਚਾਈ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਿਕੀਵੋਏਜ ਤੋਂ  

## ਹਵਾਲੇ
ਮੁਈਨ ਨਿਜ਼ਾਮੀ

**ਮੁਇਨ ਨਿਜ਼ਾਮੀ** (ਉਰਦੂ: معین نظامی, ਜਨਮ 1 ਫਰਵਰੀ 1965 ਨੂੰ **ਗੁਲਾਮ ਮੋਈਨ ਉਦ ਦੀਨ**) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਤਸੱਵੁਫ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ, ਅਤੇ  'ਮੋਈਨ' ਉਸਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਮੁਖੀ ਹੁਜਵੇਰੀ ਤਸਾਵੁਫ਼ ਚੇਅਰ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਨਿਜ਼ਾਮੀ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ (ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਖੋਜ) ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਪਰਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤਹਿਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ 2006 ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਖੋਜ ਦੇ ਦੋ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਤਸਾਵੁਫ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫਾਰਸੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਇਸਲਾਮੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਨੁਵਾਦ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਹਨ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਰਗੋਧਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਿਸ਼ਤੀ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਗੁਲਾਮ ਸਦਾਦ ਉਦ ਦੀਨ ਤੋਂ ਮੁੱਢਲੀ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖੀ। ਉਸਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ BISE ਸਰਗੋਧਾ ਤੋਂ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਡਿਪਲੋਮਾ ਨਾਲ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1986-87 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

## ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਰੀਅਰ 
ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਨੇ 1986-87 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਲਚਰਲ ਕੌਂਸਿਲੀਏਟ, ਈਰਾਨ ਅੰਬੈਸੀ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਪਾਠਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਲਾਹੌਰ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਲਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਗੁਰਮਨੀ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਚੁਣੇ ਗਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ (ਗ਼ਜ਼ਲ, ਨਜ਼ਮ) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਸੇ ਬੋਝਲ ਅੱਖੀਂ, ਇਸਤੇਖਾਰਾ, ਤਲੀਸਮਤ, ਤਾਜਸੀਮ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮੋਇਨ ਫਾਰਸੀ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਇਸਤੇਖਾਰਾ
* ਤਾਲਿਸਮਾਤ
* ਇਕਬਾਲ ਸ਼ਨਾਸੀ ਭਾਗ. 1,2,3
* ਮੋਇਨ ਅਲ ਤਾਰੀਕਤ
* ਤਾਜਸੀਮ
* ਨੀਂਦ ਸੇ ਬੋਝਲ ਆਂਖੇਂ
* ਝਲਕ
* ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਸਈਦ ਖ਼ਾਨ ਮੁਲਤਾਨੀ ਕਾਸਿਦ, ਗ਼ਜ਼ਲੀਅਤ-ਓ-ਮਕ਼ਤ
* ਸਰਾਏ ਮੌਲਾ, ਸ਼ੇਖ ਅਬੂ ਅਲ ਹਸਨ ਖਰਕਾਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਝਰੀ ਝਰਨਾ

**ਝਰੀ ਝਰਨਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲਿਆਨਾਗਿਰੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬੁਦਨ ਗਿਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਪਤਲੀ ਚਿੱਟੀ ਪਰਤ ਵਿੱਚ, ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਉੱਪਰੋਂ  ਡਿਗਦਾ ਹੈ।  

ਇਹ ਝਰਨਾ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਤੋਂ 267 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਕਦੂਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ (57 ਕਿ.ਮੀ.) ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗਲੁਰੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ (180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਹੈ। ਕਾਦੂਰ ਜਾਂ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਤੋਂ ਟੈਕਸੀਆਂ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਮਿਲ਼ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਝਰਨੇ ਤੱਕ ਆਖਰੀ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਪ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਉਚਾਈ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਰਨੇ
ਦਾਹੋਦ

**ਦਾਹੋਦ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਾਹੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੁਧੀਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਤ ਦਧੀਚੀ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾਹੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ 214 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (133 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਵਡੋਦਰਾ ਤੋਂ 159 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (99 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੋਹਦ (ਭਾਵ "ਦੋ ਸੀਮਾਵਾਂ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੇੜੇ ਹਨ)।

ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਜਨਮ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ 1618 ਵਿੱਚ ਦਾਹੋਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਸਬੇ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਤਾਤਿਆ ਟੋਪੇ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ, ਦਾਹੋਦ ਤੋਂ ਫਰਾਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਨ।

ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਚਮਹਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2006 ਵਿੱਚ ਦਾਹੋਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਰਬਨ ਬੈਂਕ ਹਸਪਤਾਲ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਗਿਰਧਰ ਲਾਲ ਸੇਠ ਦੇ ਟਰੱਸਟ ਵੱਲੋਂ ਡੈਂਟਲ ਕਾਲਜ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਰੇਲਵੇ ਕਲੋਨੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਾਹੋਦ ਦੇ ਪਰੇਲ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਖੇਤਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੇਲਵੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ. ਦਾਹੋਦ ਵੀ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਕੋਨ ਦਾਹੋਦ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਅਧਾਰਤ ਸਿੱਖਿਆ, ਯੁਵਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਾਹੋਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੌ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਾਹੋਦ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 130,503 ਸੀ। ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 51% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 49% ਹਨ। ਦਾਹੋਦ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 83.57% ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 74.04% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਹੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸੁਖਦੀਪ ਸਪਰਾ

**ਸੁਖਦੀਪ ਸਪਰਾ** ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਪਣਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ 2013 ਵਿਚ ਕੁੱਝ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2018 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ *ਯਾਰ ਜਿਗਰੀ ਕਸੂਤੀ ਡਿਗਰੀ* ਵਿੱਚ ਅਨਮੋਲ ਨਾਲ ਰੋਲ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਲੱਭਾ ਤਾਂ ਇਥੋਂ ਉਹ ਹਿੱਟ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਦਾਹੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਦਾਹੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਬਾਇਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਦਾਹੋਦ ਪੂਰਬੀ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਜਰਾਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟ੍ਰਿਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਉਦੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੰਚਮਹਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸਾਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੋ ਖੇਤਰ ਹਨ: ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰਬਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ: ਪਨਾਮ, ਖਾਨ, ਕਲੁਤਾਰੀ, ਮਛਾਨ ਅਤੇ ਅਨਸ। ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਮਾਹੀ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਜਨਮ 1648 ਵਿੱਚ ਦਾਹੋਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

1948 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਾਹੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੁੰਥ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1913 ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦਗਿਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭੀਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਾਨਗੜ੍ਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੇਰੇ ਲਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Dahod Darpan 
* Dahod Online 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਹੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

**ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਮਕਬਰਾ**, ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਖੁਲਦਾਬਾਦ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੁਗਲ ਮਕਬਰਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਸਮੇਤ ਮੁਗਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮਾਰਕ ਹਨ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੇਖ ਜ਼ੈਨੂਦੀਨ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਜਾਂ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅਣ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਬਰ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ
ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ (4 ਨਵੰਬਰ 1618 – 3 ਮਾਰਚ 1707), ਛੇਵੇਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ 3 ਮਾਰਚ 1707 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੇਖ ਜ਼ੈਨੂਦੀਨ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਜੋ ਉਸਦਾ "ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂ" ਵੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੇਖ ਜ਼ੈਨੂਦੀਨ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਤਿੰਨ ਗਜ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਣੀ ਕਬਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਥੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਕੈਵਿਟੀ" ਵੀ ਹੈ ਜੋ "ਕੁਝ ਉਂਗਲਾਂ" ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਜਹਾਨਰਾ ਬੇਗਮ ਦੀ ਕਬਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਬਰ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਵਿੰਨ੍ਹੀ ਮਾਰਬਲ ਸਕਰੀਨ" ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਕਬਰ ਦੀ ਛੱਤ "ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਿਜੋਰੀ" ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Tomb of Aurangzeb.
ਗੁਲਾਮ-ਉਸ-ਸਕਲਾਇਨ ਨਕਵੀ

**ਗੁਲਾਮ-ਉਸ-ਸਕਲਾਇਨ ਨਕਵੀ** (ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ: **غلام الثقلین نقوی**), (12 ਮਾਰਚ, 1922 - 6 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2002) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਅਕਸਰ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਜੰਮੂ ਦੇ ਰਾਜੌਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ, ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਦੇ ਚੌਂਕੀ ਹਾਂਡਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਈਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ ਸਈਅਦ ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ 6 ਹੋਰ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 2 ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ 4 ਭਰਾ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 4 ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ 1 ਬੇਟੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਲਿਖਣ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੱਜਾਦ ਹੁਸੈਨ ਨਕਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਵੀ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਨਕਵੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ "ਅਫਸਾਨਾ" 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ। ਉਸਨੇ ਮੁਰੇ ਕਾਲਜ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੋਂ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1983 ਵਿੱਚ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਹੌਰ (ਉਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਹੌਰ) ਤੋਂ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਲਿਖੇ।

## ਕੰਮ 
ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਮੇਰਾ ਗਾਉਂ (میرا گاؤں) ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਲੇਖ (MAHOL PR INSANI ZINDAGI K ASRAAT) 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਉਰਦੂ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਪੀ ਟੀ ਵੀ (PTV) 'ਤੇ ਵੀ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਸਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ (افسانہ) ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਬੰਦ ਗਲੀ

* ਬੰਦਸ਼ਫਕ ਕੇ ਸਾਏ

* ਨਗਮਾ ਔਰ ਆਗ

* ਲਮਹੇ ਕੀ ਦੀਵਾਰ

* ਧੂਪ ਕਾ ਸਾਇਆ

* ਸਰਗੋਸ਼ੀ

* ਨੁਕਤੇ ਸੇ ਨੁਕਤੇ ਤਕ

ਉਸਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਮੇਰਾ ਗਾਓ (ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ)

* 3 ਨਾਵਲ

ਉਸਦੇ ਯਾਤਰਾ ਸਾਹਿਤ (ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਅਰਜ਼ ਏ ਤਮੰਨਾ

* ਚਲ ਬਾਬਾ ਅਗਲੇ ਸ਼ਹਿਰ

* ਉਸਨੇ ਹਾਸਰਸ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਕਿ *ਇਕ ਤੁਰਫਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਹੈ* ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
2002 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰਥ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਨਵਾ-ਏ-ਵਕਤ*, *ਜੰਗ*, *ਖ਼ਬਰੀਂ* ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।

ਉਸਨੇ ਹਾਸਰਸ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਤੁਰਫਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਹੈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਤੀਸਰੀ ਉਦਾਸੀ ਤਵਾਂਗ

**ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਤੀਸਰੀ ਉਦਾਸੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਵਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤਵਾਂਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ  ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਕੋਲ਼ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਖੁਲਦਾਬਾਦ

**ਖੁਲਦਾਬਾਦ** () ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ (ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ) ਅਤੇ ਤਾਲੁਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ, ਜਾਂ ਸਦੀਵਤਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਿਜ਼ਾਮ, ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਜਨਰਲ ਆਸਿਫ਼ ਜਾਹ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਰ ਜ਼ਰੀ ਜ਼ਾਰ ਬਖਸ਼, ਸ਼ੇਖ ਬੁਰਹਾਨ-ਉਦ-ਦੀਨ ਗਰੀਬ ਚਿਸਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਜ਼ੈਨ-ਉਦ-ਦੀਨ ਸ਼ਿਰਾਜ਼ੀ ਦਾ ਭਾਦਰਾ ਮਾਰੂਤੀ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਦਰਗਾਹ। , ਇਸ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਦਰ ਮਾਰੂਤੀ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਲੋਕ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ "ਸ਼ਰਵਣ" ਦੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਦਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨੇੜੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 1500 ਸੂਫੀ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* https://web.archive.org/web/20150506105651/http://asi.nic.in/asi_monu_whs_ellora_khuldabad.asp Archaeological Survey of India link.
* Google Books (Eternal Garden - Carl Ernst)
*Sufi Dargah in Khuladabad
ਉਮਰ ਮਨਸੂਰ

**ਉਮਰ ਮਨਸੂਰ** ਲੰਡਨ ਦਾ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕਾਊਚਰ ਮੌਕੇ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਰਾਇਲਟੀ ਦੇ ਵਸਤਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਫਿਊਜ਼ਨ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਹਾਂਗੀਰ ਖਾਨਜ਼ਾਦਾ

**ਜਹਾਂਗੀਰ ਖ਼ਾਨਜ਼ਾਦਾ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਅਗਸਤ 2018 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2023 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਤੋਂ ਮਈ 2018 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 8 ਜੁਲਾਈ 1977 ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਜਾ ਖ਼ਾਨਜ਼ਾਦਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਉਸ ਕੋਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੈਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਤੋਂ 2000 ਵਿੱਚ  ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ। 

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਉਪ-ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਪੀਪੀ-16 (ਅਟਕ-2) ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਐਨ) (ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ   ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਯੁਵਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸੂਬਾਈ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਉਹ 2018 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਪੀਪੀ-2 (ਅਟਕ-2) ਤੋਂ ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਸਾਹਿਬ** ਬਿਦਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ 1948 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਬਿਦਰ ਦਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਨਗਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ।
thumb| ਬਿਦਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਸਾਹਿਬ

## ਵਰਣਨ 
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ ਬੜੀ ਸੁਹਣੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ *ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ*, *ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ* ਅਤੇ *ਲੰਗਰ ਹਾਲ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੁਖਾਸਨ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਕਮਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ *ਲਿਖਾਰੀ ਰੂਮ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸੀਦਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
thumb| ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਚਿਰਾਗ ਖੁਰਾਣਾ

**ਚਿਰਾਗ ਗੁਲਸ਼ਨ ਖੁਰਾਣਾ** (ਜਨਮ 3 ਨਵੰਬਰ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

ਉਹ 2017-18 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਪੰਜ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 21 ਖਿਡਾਰੀ ਆਊਟ ਕਰਨ ਸਦਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਜੇਠਮਲ ਪਰਸਰਾਮ ਗੁਲਰਾਜਨੀ

**ਜੇਠਮਲ ਪਰਸਰਾਮ ਗੁਲਰਾਜਨੀ** ( **جیٹھمل پرسرام گلراجانی** ,  ਜਨਮ: 1886 - ਮੌਤ: 6 ਜੁਲਾਈ 1948) ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ-ਖ਼ਿਆਲ  ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਕੋਈ 62 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

ਜੇਠਮਲ ਪਰਸਰਾਮ ਗੁਲਰਾਜਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 1886 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ, ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਵਲ ਰਾਏ ਹੀਰਾਨੰਦ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੀਤੀ। 1902 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨੋਏਲ ਰਾਏ ਹੀਰਾਨੰਦ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1910 ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਮਦਰਾਸਤੁਲ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। 1916 ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਹਾਲ ਐਨੀ ਬੇਸੰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1922 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਿੰਧ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ (ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ) ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1941 ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਖ਼ਿਆਲੀ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸੀ। ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਅਤੇ ਥੀਓਸੋਫ਼ਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ। ਮਨੁੱਖੀ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। 1914 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲਾਲ ਚੰਦ ਅਮਰ ਦੁਨਮਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ **ਸਿੰਧ ਸਾਹਿਤਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ** ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ। 1924 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ **ਰੂਹੇ ਰਹਾਨ** ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ 1944 ਤੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਹ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਜੀਐਮ ਸਈਅਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ਼ ਕੇ  ਮੀਰਪੁਰ ਖਾਸ ਵਿੱਚ **ਸਿੰਧ ਹਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ** ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਸ ਗਿਆ। **ਪ੍ਰਕਾਸ਼** ਅਤੇ **ਸਿੰਧ ਹੇਰਾਲਡ** ਨਾਮ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਨ ਤੀਹ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹਨ। **ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪੈਗੰਬਰ, ਫਿਲਾਸਫੀ ਕੀ ਹੈ, ਸੱਚਲ ਸਰਮਸਤ, ਸ਼ਾਹ ਲਤੀਫ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਦੋ ਭਾਗ), ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਰਥ, ਮੀਰਾਂ ਬਾਈ, ਐਮਰਸਨ, ਯੋਗਜੀ ਸੰਜਾਨੀ, ਤੂਫਾਨ (ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਟੈਂਪੈਸਟ ਦਾ ਸਿੰਧੀ ਅਨੁਵਾਦ), ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੈਮਲੇਟ ਦਾ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਅਨੁਵਾਦ, ਫੌਸਟ ਦਾ ਸਿੰਧੀ ਅਨੁਵਾਦ, ਮੋਨਾ ਵਾਨਾ (ਅਨੁਵਾਦ), ਸਮਾਜਵਾਦ** ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਣਗਿਣਤ ਲੇਖ ਹਨ ਜੋ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।  

## ਮੌਤ 
ਜੇਠਮਲ ਪਰਸਰਾਮ ਗੁਲਰਾਜਨੀ ਦੀ ਮੌਤ 6 ਜੁਲਾਈ 1948 ਨੂੰ ਬੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1886
ਮਾਲ ਰੋਡ ਲਾਹੌਰ

**ਸ਼ਾਹਰਾਹ-ਏ-ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ** (ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ:  شاہراہ قائد اعظم), ਪਹਿਲਾਂ **ਦ ਮਾਲ** ਜਾਂ **ਮਾਲ ਰੋਡ** (ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ: سڑک مال , *ਸੜਕ-ਏ-ਮਾਲ* ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ), ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੜਕ ਹੈ। 

ਇਹ ਸੜਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗਵਰਨਰ ਹਾਊਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਵਿਛਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਮੁਗਲ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭੱਠਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਸੀ।  

## ਆਕਰਸ਼ਣ 
ਮਾਲ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

## ਗੈਲਰੀ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਚੈਰਿੰਗ ਕਰਾਸ
* ਕੈਨਾਲ ਬੈਂਕ ਰੋਡ
* ਹਾਲ ਰੋਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਐਚੀਸਨ ਕਾਲਜ

**ਐਚੀਸਨ ਕਾਲਜ** (    ) ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਡ 1-13 ਦੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ, ਅਰਧ-ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲੜਕਿਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜੋ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਖੇਡਾਂ, ਅਤੇ ਸਹਿ-ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਇੱਕ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜਨਰਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਏਐਸ ਪੱਧਰ/ਏ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ G30 ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਐਚੀਸਨ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ, ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫ਼ਾਰੂਕ ਲੇਗ਼ਾਰੀ, ਵਕੀਲਾਂ, ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ 2 ਜਨਵਰੀ 1886 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਚੀਫ਼ਸ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 13 ਨਵੰਬਰ 1886 ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਐਚੀਸਨ ਕਾਲਜ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਲਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1868 ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਵਾਰਡਸ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਲਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਚੀਫ਼ਸ ਕਾਲਜ ਬਣ ਗਿਆ।

### ਚੀਫ ਦਾ ਕਾਲਜ 
thumb| ਚੀਫ਼ਸ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ
[right|thumb| ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ, ਐਚੀਸਨ ਕਾਲਜ, [ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]]
thumb|241x241px| ਸਾਈਪਰਸ ਰੋਡ ਤੋਂ ਕਾਲਜ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲਾ ਮਾਰਟੀਨੀਅਰ ਲਖਨਊ
* ਮੇਓ ਕਾਲਜ
* ਲਾਰੈਂਸ ਸਕੂਲ, ਸਨਾਵਰ
* ਦੂਨ ਸਕੂਲ
* ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਸਕੂਲ (ਸ਼ਿਮਲਾ)
* ਕਰਾਚੀ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ
* ਡੇਲੀ ਕਾਲਜ
* ਸਿੰਧੀਆ ਸਕੂਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
*ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਬਿਹਾਰ
*ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ ਹੇਠਾਂ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਡਾ: ਐੱਸ ਪੀ ਸਿੰਘ

thumb|ਡਾ. ਐਸ.ਪੀ. ਸਿੰਘ
**ਡਾ: ਐੱਸ ਪੀ ਸਿੰਘ**  ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਸਾਹਿੱਤ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਚ ਸਿਲੇਬਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਡਾ. ਨ੍ਰਿਪਇੰਦਰ ਸਿੰਘ

**ਡਾ. ਨ੍ਰਿਪਇੰਦਰ ਸਿੰਘ** ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਉਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿਊ ਸਟਾਰ - 84*
**ਕਤਰਨ ਕਤਰਨ ਯਾਦਾਂ*(ਆਪਣੀਆਂ ਜੀਵਨ ਯਾਦਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਤ੍ਰੈਲੜੀ ਪੁਸਤਕ)

## ਹਵਾਲੇ
ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਰਸ਼ੀ

**ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਰਸ਼ੀ** (ਜਨਮ 1950) ਸੀਪੀਆਈ ਦੀ ਪੰਜਾਬ, ਸਟੇਟ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਅਸੰਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ।

ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੁਢਲਾਡਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 1992 ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਅਸੰਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰਸ਼ੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੋ ਵਾਰ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਧਾਇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 

ਜੁਆਨੀ ਪਹਿਰੇ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਸਕੁਐਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1963 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ।
## ਰੋਹੀ ਦਾ ਲਾਲ
ਜਸਪਾਲ ਮਾਨਖੇਡਾ ਨੇ ਕਾਮਰੇਡ ਅਰਸ਼ੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਵੇਰਕਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਵੇਰਕਾ ਜੰਕਸ਼ਨ** (ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਡ: **VKA**) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਰਕਾ ਟਾਊਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਹੈ। ਵੇਰਕਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਵੇਰਕਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ   ਬਰਾਡ ਗੇਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਪਠਾਨਕੋਟ ਲਾਈਨ ਜੋ 1884 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ ਵੇਰਕਾ-ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੂਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਹੈ।  

## ਬਿਜਲੀਕਰਨ 
ਵੇਰਕਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ DMU ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਪਠਾਨਕੋਟ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ DMU ਵੇਰਕਾ-ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।   ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ ਬੀ.ਜੀ.ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਪਠਾਨਕੋਟ ਲਾਈਨ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੇਰਕਾ-ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਲਾਈਨ ਦੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਲਈ ਸਰਵੇਖਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ 
ਵੇਰਕਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 1 ਬੁਕਿੰਗ ਵਿੰਡੋਜ਼, ਕੋਈ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦਫ਼ਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਜਨਤਕ ਪਖਾਨੇ, ਢੁਕਵੀਂ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀ ਆਸਰਾ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਆਦਿ। ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਔਸਤਨ 1343 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਦੋ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਫੁੱਟ ਓਵਰਬ੍ਰਿਜ (FOB) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵੇਰਕਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ *ਬਾਗ਼ਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ*  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ 
* ਸ਼ਾਹਦਰਾ ਬਾਗ
* ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ 
* ਹਜ਼ੂਰੀ ਬਾਗ
* ਲਾਰੈਂਸ ਗਾਰਡਨ
* ਇਸਲਾਮੀਆ ਪਾਰਕ
* ਨਾਸਿਰ ਬਾਗ
* ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਪਾਰਕ
* ਸੁਖ ਚੈਨ ਬਾਗ਼
* ਜਿਲਾਨੀ ਪਾਰਕ 
* ਜਾਮ-ਏ-ਸ਼ੀਰੀਨ ਪਾਰਕ  
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਪਾਰਕ  
* ਓਏਸਿਸ ਗੋਲਫ ਅਤੇ ਐਕਵਾ ਰਿਜ਼ੋਰਟ
* ਪੰਜਾਬ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪਾਰਕ
* ਰਿਵਾਜ ਗਾਰਡਨ
* ਜ਼ਮਾਨ ਪਾਰਕ
* ਸਜਾਵਲ ਪਾਰਕ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਲਾਹੌਰ

## ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ 
ਐਡਵੈਂਚਰ ਪਾਰਕ, ਮੇਨ ਗੇਟ ਬਾਹਰੀਆ ਟਾਊਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ

* ਗੁਲਸ਼ਨ ਇਕਬਾਲ ਪਾਰਕ
* ਜੱਲੋ ਪਾਰਕ
* ਜਿਲਾਨੀ ਪਾਰਕ
* ਜੋਆਏਲੈਂਡ
* ਸੋਜ਼ੋ ਵਾਟਰ ਪਾਰਕ
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਪਾਰਕ  
* ਓਏਸਿਸ ਗੋਲਫ ਅਤੇ ਐਕਵਾ ਰਿਜ਼ੋਰਟ
* ਸਕਾਈਲੈਂਡ ਵਾਟਰ ਪਾਰਕ
* ਬੈਟਲਫ਼ੀਲਡ ਲਾਹੌਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਰੋਡ
* ਬਾਉਲੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ

## ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਬਾਗ 
## ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਬਾਗ਼ 
* ਛਾਂਗਾ ਮਾਂਗਾ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਪਾਰਕ
* ਜੱਲੋ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਪਾਰਕ
* ਲਾਹੌਰ ਚਿੜੀਆਘਰ
* ਲਾਹੌਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਸਫਾਰੀ 

## ਗੈਲਰੀ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਆਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ

**ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਤੋਂ 8 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 237 ਕਿ.ਮੀ

ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 143401 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਹੈ।

ਪੰਡੋਰੀ ਸਿੱਧਵਾਂ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਪੰਡੋਰੀ ਰਣ ਸਿੰਘ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਖਾਰਾ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਖੁਰਦ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੰਡੀਵਿੰਡ-9 ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੇਰਕਾ-5 ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜੰਡਿਆਲਾ-4 ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ।

ਤਰਨਤਾਰਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੱਟੀ, ਬਟਾਲਾ ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਾਹੌਰ ਚਿੜੀਆਘਰ

**ਲਾਹੌਰ ਚਿੜੀਆਘਰ** (ਪੰਜਾਬੀ : , ) ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, 1872 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ  ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ 135 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 1378 ਜਾਨਵਰ ਹਨ।  ਲਾਹੌਰ ਚਿੜੀਆਘਰ 2004 ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ਾਰਕ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚਿੜੀਆਘਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਦੇਖਭਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜੇ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਲ਼ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਅਜਿਹੇ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।

ਲਾਹੌਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚਿੜੀਆਘਰ ਹੈ।  ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਵਿਆਨਾ ਚਿੜੀਆਘਰ 1752 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਨੇਜਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1779 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਜੋਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਲੰਡਨ ਚਿੜੀਆਘਰ, 1828 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ 1847 ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਲੀਪੁਰ ਚਿੜੀਆਘਰ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ 1876 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
alt=|thumb| 1872 ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਮਹਿੰਦਰਾ ਰਾਮ ਨੇ  ਦਾਨ ਕੀਤਾ
ਲਾਹੌਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਾਲਾ ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ  1872 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ  ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 2010 ਤੱਕ, ਚਿੜੀਆਘਰ 71 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 1280 ਰੁੱਖ ਅਤੇ 136 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ 1380 ਜਾਨਵਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 82 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ 996 ਪੰਛੀ, 8 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ 49 ਸੱਪ ਅਤੇ 45 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ 336 ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਸਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਲਾਲੂ ਘੁੰਮਣ

**ਲਾਲੂ ਘੁੰਮਣ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ,  ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਤੋਂ 7 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 237 ਕਿ.ਮੀ

ਲਾਲੂ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਪਿਨ ਕੋਡ 143301 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਚਭਲ ਹੈ।

ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਕਲਾਂ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਪੰਡੋਰੀ ਸਿੱਧਵਾਂ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਖੁਰਦ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਨੂਰਦਨ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਲਾਲੂ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਲਾਲੂ ਘੁੰਮਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੰਡੀਵਿੰਡ-9 ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੇਰਕਾ-5 ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਪੰਨੂੰਆਂ-11 ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਰਨਤਾਰਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਬਟਾਲਾ ਲਾਲੂ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਲੰਕ੍ਰਿਤਾ ਬੋਰਾ

**ਅਲੰਕ੍ਰਿਤਾ ਬੋਰਾ**  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਾਂਸਰ ਹੈ ਜੋ ਕਥਕ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਨ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸ਼ਬਲਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ 2018 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਜਾ ਅਬਰੋਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ *ਨੰਨ੍ਹੀ ਸੀ ਕਾਲੀ: ਬੇਟੀਆਂ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਮਿਸ ਦੀਵਾ - 2016 ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਪੰਡੋਰੀ ਸਿੱਧਵਾਂ

**ਪੰਡੋਰੀ ਸਿੱਧਵਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਤੋਂ 9 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 237 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਪੰਡੋਰੀ ਸਿੱਧਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਲਾਲੂ ਘੁੰਮਣ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਖੈਰ ਡਿੰਕੇ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਖਾਰਾ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਹਨ। 

ਤਰਨਤਾਰਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੱਟੀ, ਬਟਾਲਾ ਪੰਡੋਰੀ ਸਿੱਧਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਖੁਰਦ

**ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਖੁਰਦ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 235 ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਖੁਰਦ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਜਰਮਸਤਪੁਰ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਨੂਰਦੀਨ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਗਿੱਲ ਵੜੈਚ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਲਾਲੂ ਘੁੰਮਣ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਖੁਰਦ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਪੰਨੂੰਆਂ-11 ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੰਡੀਵਿੰਡ-9 ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੇਰਕਾ-5 ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ।

ਤਰਨਤਾਰਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਬਟਾਲਾ ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਖੁਰਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ

**ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 234 ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

ਥਰੂ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਲਾਲੂ ਘੁੰਮਣ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਖੁਰਦ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਕਲਾਂ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਹਿਸੀਲ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਪੰਨੂਆਂ-11, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੰਡੀਵਿੰਡ-9 ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੇਰਕਾ-5 ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ।

ਤਰਨਤਾਰਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਬਟਾਲਾ ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ** (ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਡ: **ASR**) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵਿਅਸਤ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਿੰਦੇ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ 1865 ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਾਨ-ਲਾਹੌਰ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਅਟਾਰੀ ਸੈਕਸ਼ਨ 1862 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

-ਲੰਬੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਖੇਮ ਕਰਨ ਰੇਲਵੇ-ਲਾਈਨ ਤਰਨਤਾਰਨ ਅਤੇ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।

ਏ -ਲੰਬੀ ਲਾਈਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।

 ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਪਠਾਨਕੋਟ ਰੂਟ ਬਟਾਲਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।   ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਪਠਾਨਕੋਟ ਲਾਈਨ 1884 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੋਡ "ASR" ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। 2016 ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਈਫਾਈ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਵੀ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਲਈ ਮੂਵਮੈਂਟ ਕੰਟਰੋਲ ਆਫਿਸ (MCO) PF ਨੰਬਰ 1 'ਤੇ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

ਵਰਤੋਂ ਅਧੀਨ ਦਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ, 1(A), 1(B), 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ਅਤੇ 8। ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੰ. 8 ਮਾਲ ਗੱਡੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੰ. 1(ਬੀ) ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਮਾਲ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ।

## ਬਿਜਲੀਕਰਨ 
ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕਰਨ ਤਹਿਤ ਫਗਵਾੜਾ-ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੈਕਟਰ ਦਾ 2003-04 ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਵਿਕਾਸ 
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ 6 ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ 8 ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਵਿਅਸਤ ਰੇਲਵੇ ਟਰਮੀਨਸ ਹੈ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ 5 ਤੋਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਐਸਕੇਲੇਟਰ ਲਗਾਏ ਜਾਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੋ ਹਨ।

ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੰਬਰ 6 ਅਤੇ 7 ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੈ।

## ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਖੇਮਕਰਨ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਰੇਲਵੇ ਵੱਲੋਂ ਪੱਟੀ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੱਕ ਨਵੀਂ ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਵਿਛਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 80 ਕਿ.ਮੀ. ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ।&nbsp;ਇਸ ਨਾਲ ਦੂਰੀ ਤਾਂ ਘਟੇਗੀ ਹੀ ਸਗੋਂ ਉੱਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਬਚੇਗਾ।

ਇਸ ਰੂਟ 'ਤੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਭਗਤਾਂਵਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਛੇਹਰਟਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਬੋਝ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਰੇਲਵੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲਵੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ WDS-4 ਲੋਕੋਜ਼ ਅਤੇ ਬਰੇਕਡਾਊਨ ਕ੍ਰੇਨਾਂ ਅਤੇ ਬੋਗੀ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਓਵਰਹਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ
ਹੁਸੈਨ ਨਵਾਜ਼

**ਹੁਸੈਨ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼** (ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1971) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਪਾਰੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। 

ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਨਾਮਾ ਪੇਪਰਜ਼  ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ  ਪਨਾਮਾ ਪੇਪਰਜ਼ ਕੇਸ ਵਿੱਚ  ਜਾਂਚ ਅਧੀਨ ਹੈ।       [ ਅੱਪਡੇਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ]

10 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ, ਜੇਆਈਟੀ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਸੈਨ ਨਵਾਜ਼ ਅਲ-ਅਜ਼ੀਜ਼ੀਆ ਸਟੀਲ ਮਿੱਲ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। 

ਉਹ ਜੇਦਾਹ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਵਿਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵੇਲ਼ੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ 

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1971 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼਼ ਅਤੇ ਕੁਲਸੂਮ ਨਵਾਜ਼ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦਘਨ

**ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦਘਨ** ਇਕ ਉਦਾਸੀ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਟੀਕਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਦੀ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਉਦਾਸੀ ਸਾਧੂ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਦਯਾਲ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਾਣੀ
ਅਗੋਂਧ

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੁਰਾਤਨ ਪਿੰਡ ਸਿਓੜੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨੇੜਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ 
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਅਗੋਂਧ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨਿਸਿੰਗ, ਅਸੰਧ ਅਤੇ ਚਿਰਾਓ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਨਾਲ ਜਾਂ ਕੈਥਲ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।

## ਸਹੂਲਤਾਂ 
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਹਸਪਤਾਲ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵੀ ਹ। ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਤੋਂ  ਹਰਿਆਣਾ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੱਸਾਂ ਵੀ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਛੱਤ੍ਰਪਤੀ ਸੰਭਾਜੀਨਗਰ

**ਔਰੰਗਾਬਾਦ** ( ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਛਤਰਪਤੀ ਸੰਭਾਜੀ ਨਗਰ** ਜਾਂ **ਛਤਰਪਤੀ ਸੰਭਾਜੀਨਗਰ**, ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਡੇਕਨ ਟ੍ਰੈਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਚੀ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ 1,175,116 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੂਤੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਨ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਅਜੰਤਾ ਅਤੇ ਏਲੋਰਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1983 ਤੋਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਦੇਵਗਿਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਗ੍ਰਿਸ਼ਨੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ, ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ, ﻿ਬੀਬੀ ਕਾ ਮਕਬਰਾ, ਹਿਮਾਯਤ ਬਾਗ, ਪੰਚਕੀ ਅਤੇ ਸਲੀਮ ਅਲੀ ਝੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 52 ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਨੂੰ "ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਸਿਟੀ (AURIC) ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਬਣ ਗਿਆ।

ਪੈਠਾਨ, ਸੱਤਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਧਾਨੀ (ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ-ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸੀਈ), ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵਾਗਿਰੀ, ਯਾਦਵ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ (9ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ-14ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ.), ਆਧੁਨਿਕ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹਨ। 1308 ਵਿੱਚ, ਸੁਲਤਾਨ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਲਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। 1327 ਵਿੱਚ, ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਦੌਲਤਾਬਾਦ (ਮੌਜੂਦਾ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ) ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਨੇ 1334 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1499 ਵਿੱਚ, ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। 1610 ਵਿੱਚ, ਇਥੋਪੀਆਈ ਫੌਜੀ ਨੇਤਾ ਮਲਿਕ ਅੰਬਰ ਦੁਆਰਾ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖਾਡਕੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗ਼ੁਲਾਮ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਸਲਤਨਤ ਮਲਿਕ ਅੰਬਰ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਫਤਿਹ ਖਾਨ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਫਤਿਹਨਗਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1636 ਵਿੱਚ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੱਕਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮੁਗਲ ਵਾਇਸਰਾਏ ਸੀ, ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ। 1653 ਵਿੱਚ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਔਰੰਗਾਬਾਦ" ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੱਕਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। 1724 ਵਿੱਚ, ਦੱਕਨ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਗਵਰਨਰ, ਨਿਜ਼ਾਮ ਆਸਫ਼ ਜਾਹ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸਫ਼ ਜਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1763 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ 150 ਸਾਲਾਂ (1798-1948) ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਿਹਾ। 1956 ਤੱਕ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ। 1960 ਵਿੱਚ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਖੇਤਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਸ਼ਿਰਡੀ
* ਮੁੰਬਈ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 
* Aurangabad District website
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ