open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਯਾਕਸਿਕ

“ਯਾਕਸਿਕ” ਕੋਰੀਅਨ ਮਿਠਿਆਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਬਲੇ ਚਾਵਲ, ਵੇਸਟ ਨਟ, ਜੁਜੁਬ ਅਤੇ ਪਾਇਨ ਨਟ ਮਿਲਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਭੂਰੀ ਖੰਡ, ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਸੋਇਆ ਸਾਸ,ਅਤੇ ਦਾਲਚੀਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ “[ਜੇਓਂਗਵੋਲ ਦਾਏਬੋਰੀਅਮ] ”Jeongwol Daeboreum ( 정월 대보름 ) ,ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਹਰ 15 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਇੱਕ ਕੋਰੀਆਈ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ’ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ [ਹਵਾਨਗਾਪ] ਉਤਸਵ ਤੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ
ਯਾਕਸਿਕ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਨਿਰੁਕਤੀ ਕਿਤਾਬ ,19 ਵੀੰ ਸਦੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਅਹੁਨ ਗਾਕਬੀ" ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦਵਾਈ ਦੀ ਤਰਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਰੀਅਨ ਵਿੱਚ  ਵੈਦਿਕ ਭੋਜਨ  (약주) ਜਾਂ ਰੋਗ ਨਾਸ਼ਕ ਚਾਵਲ (약반)ਆਖਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
13ਵੀੰ ਸਦੀ ਦੀ ਸਮਗੁਕ ਯੁਸਾ ਵਿੱਚ ਯਾਕਸਿਕ ਦਾ ਉੱਲੇਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੋਜੀ 15 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਖ਼ਤਰੇ ਲਈ ਚੌਕਸ ਕਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਬੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ 15 ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਦਿਨ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚੀੜ੍ਹੇ ਚਾਵਲ ਯਾਕਸਿਕ ਦਾ ਮੂਲ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਯਾਦਗਾਰੀ ਰੀਤ ਦੀ ਤਰਾਂ ਭੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂ  ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਚੀੜ੍ਹੇ ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਉਬਾਲਕੇ ਸ਼ਹਿਦ, ਭੂਰਾ ਮਿੱਠਾ, ਅਤੇ ਗੰਜਾਂਗ (ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਰੰਗ ਕਰਣ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਚੇਸਟਨਟ, ਪਾਇਨ ਨਟ, ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਜੁਜੂਬ ਨੂੰ ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Recipe: Yaksik (Sweet Rice with Nuts & Jujubes) at The Seattle Times, 2006-01-04
*Yaksik, tasty and healthy treat , Paik Jae-Eun, Professor of Food & Nutrition, Bucheon University. Koreana magazine Winter 2008.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਨੋਮਨ ਇਜਾਜ਼

**ਨੋਮਨ ਇਜਾਜ਼** (Urdu: نعمان اعجاز‎) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਨੋਮਨ ਇਜਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਪੀਟੀਵੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ *ਰਿਹਾਈ* ਅਤੇ *ਉੱਲੂ ਬਰਾਏ ਫਰੋਖਤ ਨਹੀਂ*  ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਿਰਦਾਰ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ*ਰਾਮਚੰਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵੀਹ ਉਸ ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਨੰਦਿਤਾ ਦਾਸ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ ਹੋਮ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ ਕੀਤਾ। 2011 ਵਿੱਚ ਇਜਾਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ Pਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸਟਰਪਤੀ ਆਸਿਫ ਅਲੀ ਜ਼ਰਦਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਹੋਸਟ 
## ਅਵਾਰਡਸ 
* Best TV actor award&nbsp;– Lux Style Award 2009
* Hum Award for Best Actor - *ਬੜੀ ਆਪਾ* 
* Hum Award for Best Actor - *ਰਿਹਾਈ*
* Hum Award for Best Actor in a Negative Role - *Ullu Baraye Farokht Nahi*
* PTV Awards, Best TV Actor 2012.
* Pride of Performance in 2012

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ ਮਾਡਲ

**ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ ਮਾਡਲ** ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵੈਕਟਰ ਮਾਡਲ, ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟਾਂ (ਅਤੇ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਲਜਬਰਿਕ ਮਾਡਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ, ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ | ਇਸਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਫਿਲਟਰ ਕਰਨ, ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਸੂਚਕਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ ਦਰਜੇ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਇਸਦੀ ਵਰਤੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਮਾਰਟ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਰੀਟ੍ਰੀਵਲ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
: d_j = (w_{1,j},w_{2,j}, \dotsc,w_{t,j})
: q = (w_{1,q},w_{2,q}, \dotsc,w_{n,q})
ਹਰੇਕ ਅਯਾਮ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ| ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮੁੱਲ ਵੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ (ਸ਼ਬਦ) ਵਜ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਰੀਕਾ tf-idf ਵੇਇੰਗ ਹੈ|

ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਉਪਯੋਗ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕਲੌਤੇ ਸ਼ਬਦ, ਕੁੰਜੀ ਸ਼ਬਦ, ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਵਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਜੇਕਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਰਕਮਾਂ ਚੁਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੈਕਟਰ ਦਾ ਅਯਾਮੀਕਰਣ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ)|

ਸਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੈਕਟਰ ਉਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ|
ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ

**ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ** (1842-1902 ਈ.) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਅੱਧ ਦਾ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਿਯ ਕਵੀ ਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਭੇ ਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਕਿੱਸੇ ਰਚੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀਰ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ
ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਨਥਾਵਾਂ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ (ਹੁਣ ਬਠਿੰਡਾ) ਦਾ ਜੰਮ-ਪਲ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ। ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦਾ ਇਤਨਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਇੱਧਰ ਹੀ ਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਰਚਨਾ
ਇਸਨੇ ਕਈ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਕਵੀ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ‘ਹੀਰ` ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਕਬਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਹੋਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਵਾਰਿਸ ਵਾਲੀ ਹੈ ਪਰ ਛੰਦ ਬੈਂਤ ਦੀ ਥਾਂ ਕਬਿੱਤ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਠੇਠ ਤੇ ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਕਿੱਸੇ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੋਹਰੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਕਬਿੱਤ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੱਯਾਂ, ਦੋ ਸੋਰਠੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੋਹਰਾ ਹੈ। ਕਿੱਸਾ ‘ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ` ਵੀ ਕਬਿੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕਿੱਸਾ ‘ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ` ਦੋਹਰੇ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿੱਸੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਹੀਰ ਵਾਂਗ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰੰਗ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਹੈੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

### ਨਮੂਨਾ
*‘ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦਾ ਰੋਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਕਾਜ ਹੈ`।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:

*‘ਬਹੁਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ, ਜੱਗ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾਮ।
ਮੇਰੀ ਕਾਰ ਕਵੀਸ਼ਰੀ, ਹਰ ਕਦਮ ਸੁਬ੍ਹਾ ਤੇ ਸ਼ਾਮ।`

ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ ਦਾ ਕਿੱਸਾ
*ਮਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਤਨ ਸਾਹਿਬਾਂ, ਬੱਕੀ ਸੁਰਤ ਸਰੀਰ

## ਰਚਨਾਵਾਂ
#ਕਿੱਸਾ ਜਿਊਣਾ ਮੌੜ
#ਜੰਞ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ
#ਪੱਚੀਏ ਦਾ ਕਾਲ
#ਚੌਤੀਏ ਦੀ ਅੱਗ
#ਬਾਰਾਂਮਾਹ
#ਕਾਫ਼ੀਆਂ

## ਹਵਾਲੇ
ਭਗਤ ਕਾਹਨਾ

**ਭਗਤ ਕਾਹਨਾ **, ਭਗਤੀ ਰਸ ਦਾ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਕਾਲੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿਧ ਭਗਤ ਸੀ।
## ਜੀਵਨ
ਭਗਤ ਕਾਹਨਾ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਭਗਤ ਕਾਹਨਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਭਗਤ ਕਾਹਨਾ ਨੇ ਤੁਕ ਉਚਾਰੀ:-

ਮੈਂ ਓਹੀ ਰੇ ਮੈਂ ਓਹੀ ਰੇ
ਜਾਂ ਕਉ ਸੁਰ ਨਰ ਮੁਨਜਨ ਖੋਜਤ 
ਭੇਦ ਨ ਪਾਵਤ ਕੋਈ ਰੇ

ਇਹ ਤੁਕ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਫੁਰਮਾਇਆ:-
"ਮਹਾਰਾਜ!ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਓਹੋ ਹੀ ਹੋ ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਖਾਹਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਬਾਣੀ ਕੱਚੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਭਗਤ ਕਾਹਨਾ ਦੀ ਬਾਣੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਾ ਕੀਤੀ।"

## ਰਚਨਾਵਾਂ
#ਰਾਗ (ਆਸਾਵਰੀ)
#ਕਾਫ਼ੀ 
#ਸ਼ਲੋਕ 
#ਆਰਤੀ
#ਬਚਨ

## ਨਮੂਨਾ
ਸਮਝ ਦਿਵਾਨਿਆਂ ਵੇ ਦੁਨੀਆ ਫ਼ਾਨੀ।
ਗਰਬ ਨ ਕੀਜੀਐ ਵੇ ਯਾਰ ਗਹਿ ਹਵਾਨੀ।
ਗਾਫ਼ਲ ਗ਼ਫਲਤ ਕਹੈ ਆਸਾਨੀ।
ਤੇ ਸਿਰ ਮੋਤ ਸਾਹਿਬ ਸੁਲਾਤਨੀ,
ਕੋਈ ਅਮਲ ਨ ਕੀਤੇ ਇਸ ਵਕਤ ਜੁਆਨੀ।
ਮੂੰਹ ਸਪੇਦੀਆਂ ਮਰਗ ਨਿਸ਼ਾਨੀ।
ਕਥਨੀ ਕਥ ਜੇ ਅਮਲ ਕਮਾਈ।
ਬੰਦਾ ਕਾਹਨਾ ਕਹਿ ਸਮਝਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਟੀ ਐਸ ਠਾਕੁਰ

**ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਠਾਕੁਰ** (ਜਨਮ: 4 ਜਨਵਰੀ 1952) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਜੱਜ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ  17 ਨਵੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਸਟਿਸ ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਠਾਕੁਰ ਅਕਤੂਬਰ 1972 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਅਸਾਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ, ਮਰਹੂਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਠਾਕੁਰ ਦੇ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ, ਅਪਰਾਧਿਕ, ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ, ਆਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਰਵਿਸ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲੜੇ। 1990 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਐਡਵੋਕੇਟ, 16 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 1994 'ਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਮਾਰਚ 1994 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਦੇ ਤੌਰ' ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 1995 ਜੁਲਾਈ 2004 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਜੱਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਐਕਟਿੰਗ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 11 ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ  ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤਰੱਕੀ ਹੋਣ ਤੇ 17 ਨਵੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਜਸਟਿਸ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।

ਜਸਟਿਸ ਦੱਤੂ ਦੇ 2 ਦਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਗਲਾ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਜਸਟਿਸ ਠਾਕੁਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਚ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ।  ਉਸ ਨੇ 4 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ
ਕੋਲਾ ਖੇਤਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

**ਕੋਲਾ ਖੇਤਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ** ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾਪੁਰ, ਰਾਣੀਗੰਜ, ਅਸਾਨਸੋਲ, ਧੰਨਬਾਦ ਦੇ ਕੋਯਲੇ ਦੀ ਖਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।।
ਇਹ ਧੰਨਬਾਦ ਅਤੇ ਹਾਵੜਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟਰੇਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹੈ।।

ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਟਰੇਨ ਲਿੰਕ ਦੀ ਭੁਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਤੇ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਇਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਸਿਧ ਟਰੇਨ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਸਦੇ ਡੱਬੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਕੋਲਫੀਲਡ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਗੋਮੋਹ/ਹਾਵੜਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ੈਡ ਦੇ ਡਬਲਯੂ ਏ ਪੀ 7 ਕਲਾਸ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਖੀਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈI ਅਤੇ ਇਸ ਟਰੇਨ ਵਿੱਚ ਏਸੀ ਕਾਰ, ਸੈਕੰਡ ਕਲਾਸ ਬੈਠਕ, ਜਨਰਲ ਕਲਾਸ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ, ਪਰ ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ ਦੀ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈI ਇਸ ਟਰੇਨ ਦੇ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ- ਦੁਰਗਾਪੁਰ, ਅਨਦਾਲ, ਰਾਣੀਗੰਜ, ਅਸਾਨਸੋਲ। 12339 ਕੋਲਾ ਖੇਤਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਾਵੜਾ ਟਰਮਿਨਲ ਦੇ ਪਲੈਟ ਫਾਰਮ ਨੰਬਰ 12 ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ 5.20 ਬਜੇ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੀ ਦਿਹਾੜੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ 9:40 ਬਜੇ ਧੰਨਬਾਦ ਜੰਕਸ਼ਨ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। 12340 ਕੋਲਫੀਲਡ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ 5:55 ਬਜੇ ਧੰਨਬਾਦ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੀ ਦਿਹਾੜੀ ਸਵੇਰੇ 10:25 ਬਜੇ ਹਾਵੜਾ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲ ਸੇਵਾ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਦਫਤਰੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਟਰੇਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਧੰਨਬਾਦ ਤੋਂ ਹਾਵੜਾ ਜਾਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹਿਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਆਪਣੇ ਡੱਬੇ ਅੱਗਨੀ ਵੀਨਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਨਿਕੇਤਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਵੰਡਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੈਕ ਡਾਈਮੰਡ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਜੁੜਵਾ ਟਰੇਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧੰਨਬਾਦ ਤੋਂ ਹਾਵੜਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਚਲਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਟਰੇਨ ਹਾਵੜਾ ਬਰਦਮਾਨ ਕੋਰਡ਼ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਬਲੈਕ ਡਾਈਮੰਡ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਾਵੜਾ ਬਰਦਮਾਨ ਮੇਨ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਦਮਾਨ ਤੇ ਠਹਰਾਉ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਹਾਵੜਾ ਤੋਂ ਮੰਨਕਾਰ ਦਾ 132 ਕਿਮੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ 110 ਕਿਮੀ / ਘੰਟਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ 1 ਘੰਟੇ 15 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਅਨੁਮਾਨ
ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਟਰੇਨ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗਲਤ ਪਟਰੀ ਤੇ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਖਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਟਰੇਨ ਖਾਨਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਗਲਤ ਪਟਰੀ ਤੇ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਧੰਨਬਾਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭੋਲਪੁਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਲਿਤ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਇਹ ਗਲਤੀ ਫੜੀ ਤਾਂ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਪਟਰੀ ਤੇ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ, ਬਰਦਵਾਨ ਜੰਕਸ਼ਨ ਟਰੇਨ ਦਾ ਤਹਿ ਠਹਰਾਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਬਰਦਵਾਨ ਹਾਵੜਾ ਅਨੁਭਾਗ ਵਿੱਚ ਘਮੰਡੀ ਤੇ ਬਤਮੀਜ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਜੋ ਦੁਜਿਆਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਬਿਹਸ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ, ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਟੋਪ ਨੂੰ ਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਬਰਦਵਾਨ ਤੋਂ ਹਾਵੜਾ ਤੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਖਾਸ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਈਐਸਯੂ (ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮਲਟੀਪਲ ਯੂਨਿਟ) ਇੱਕ ਲੋਕਲ ਟਰੇਨ ਚਲਾਈ ਗਈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਟੋਪ ਵੀ ਸਨ.।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਸਟੀਵਨ ਗੂੱਛਾਰਦੀ

**ਸਟੀਵਨ ਗੂੱਛਾਰਦੀ** (Stephen Gucciardi) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਇਤਾਲਵੀ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਖੋਜਾਰਥੀ ਹਨ। ਉਹ ਜੱਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ, ਓਂਟਾਰੀਓ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਕਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਟੀਵਨ ਗੂੱਛਾਰਦੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਆਦਿ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖਿੱਤੇ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੜੇ ਚੰਗੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੋਲ ਅਤੇ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਉਹ ਕੁੱਲ ਸੱਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। 
## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ
ਸਟੀਵਨ ਗੂੱਛਾਰਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਨਵੰਬਰ 1989 ਨੂੰ ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ,ਓਂਟਾਰੀਓ,ਕਨੇਡਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੂਜ਼ਨ (Susan) ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਐਲੇਕਸ (Alex) ਹੈ। ਸਟੀਵਨ ਦੇ ਮਾਤਾ ਕਨੇਡੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਇਤਾਲਵੀ ਹਨ।ਸਟੀਵਨ ਗੂੱਛਾਰਦੀ ਅਜਿਹੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁ-ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜਿਥੇ 50 % ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 2012-2014 ਦੌਰਾਨ "ਸੇਂਟ ਕਰਾਸ ਕਾਲਜ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਅਕਸਫੋਰਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ" ਤੋਂ "ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟਡੀਸ" ਵਿੱਚ ਐਮ.ਫਿਲ. ਦੀ ਉਚੇਰੀ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾ ਨੇ ਟਰਾਂਟੋ ਦੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ 2007-2012 ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਆਨਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2010-2011 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ "ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਡਿਪਲੋਮਾ" ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਅਗਲਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਟੀਵਨ ਗੂੱਛਾਰਦੀ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਚੀ ਹੈ ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਖਣ ਲਈ 2010 -2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਆਏ। ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਓਣ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ "ਪੀਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਨਵਰਸੇਸ਼ਨ ਕਲੱਬ" ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਟੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*http://www.omnitv.ca/on/pa/videos/4164128472001/
*https://www.facebook.com/stephen.gucciardi/about
*https://www.youtube.com/watch?v=Av63w3YVXx4
*https://uk.linkedin.com/in/stephen-gucciardi-59269551
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਖੋਜਾਰਥੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼ਮੀਮ ਆਜ਼ਾਦ

**ਸ਼ਮੀਮ ਆਜ਼ਾਦ** (; ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ 1952) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ-ਮੂਲ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਕਵੀ, ਕਥਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ Mymensingh, Dhaka, ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਲਹਟ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਜਮਾਲਪੁਰ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮੈਟਰਿਕ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਤਾਂਗੈਲ ਕੁਮੁਦਿਨੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ  ਉਸ ਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ 1972 ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕਰ ਲਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਕੰਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕ ਕਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲੋਕ, ਜ਼ਬਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਜੜੀਆਂ  ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਨਿਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ  
ਆਜ਼ਾਦ ਵੇਨਸਟੇਡ, ਰੈਡਿਬ੍ਰਜ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ 
### ਕਾਵਿ 
### ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਨਾਟਕ 
### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਕੰਕਨ

**ਕੰਕਨ** ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਇੱਕ ਕਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜਾਂ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਫ਼ੀ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਝੂਲਨੇ ਸਾਝਾਂ ਤੇ ਬੈਂਤਾਂ ਰਾਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਕੰਕਨ ਵੀ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਸ ਗੁਰੂ ਕਥਾ ਸੰਖੇਪ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਡਾ.ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕੰਕਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਕਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੇ ਬੈਂਤਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਬੈਂਤ ਝੁਲਨਾ ਛੰਦ ਦੀ ਵਿਕਸਿਤ ਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਸੇ ਝੂਲਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਬਾਜ਼ ਉਡ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਦੇਣੋ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਹਿਆ ਗੁਰੂ ਸੁਣਾਇ ਕੇ ਸੱਭਨਾ ਨੂੰ,
ਅਸੀ ਜੰਗ ਥੋ ਮੂਲ ਨਾ ਸੰਗਦੇ ਹਾਂ।
ਕੰਕਨ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵੀ ਰਚੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਅਲੰਕਾਰ ਵੀ ਵਰਤੇ ਹਨ। ਕੰਕਨ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲਾ
ਡਾ.ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਤੇ ਡਾ. ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਪੈਪਸੂ ਬੁੱਕ ਡਿਪੂ, ਪਟਿਆਲਾ ਪੰਨਾ ਨੰ.194

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਛੱਜੂ ਭਗਤ

**ਛੱਜੂ**  ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਰਾਫ਼ੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਛੱਜੂ  ਨੇ ਜੱਲ੍ਹਣ ਜੱਟ ਅਤੇ ਸੁਥਰੇ ਵਾਂਗ ਸਲੋਕ ਉਚਾਰੇ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਨਾਥਾਂ ਵਰਗੀ ਬੋਲੀ ਸੀ। ਸਰਾਫ਼ੀ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਛੱਜੂ  ਬਾਰੇ ਏਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਖਾਣ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਭਗਤ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਆਖੇ ਉਹ ਭਗਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਹਨਾ,ਪੀਲੂ ਤੇ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਗੁਰਮਤ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।

## ਜੀਵਨ
ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਨੇ ਰਚਨਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸ਼ਲੋਕਾ ਅਤੇ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ, ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਟੀਆ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਛੱਜੂ ਪੰਥੀਆਂ ਨਿਯਮ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਧਰਮ ਦੇ ਮਿਲਵੇਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਮਲਕਾ ਹਾਂਸ ਜਿਹਨਾਂ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਹੈ। ਛੱਜੂ ਦੀ ਸੈਲੀ ਜਲ੍ਹਣ ਜੱਟ ਅਤੇ ਸੁਥਰੇ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੀ ਚਾਲ ਸੱਠੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ `ਚ ਰਸ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਧੇਰੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਚੁਟਕਲੇ ਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੈ। ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਵੈਰਾਗੀ ਸੀ। ਆਪ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਥਾਂ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਦੇ ਸੀ। ਆਪ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੁਰਾਣੀ ਸੀ। ਆਪ ਨੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਦੇਖੋ:

ਕਾਗਦ ਸੰਦੀ ਪੁਤਲੀ; ਤਓ ਤ੍ਰਿਆ ਨਿਹਾਰ।

ਯੋਹੀ ਮਾਰ ਲਿਜਾਵਹੀ; ਯਥਾ ਬਲੋਚਨ ਧਾੜ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
ਇਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਲੋਕ ਲਿਖੇ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਰਾਚਨਾ ਧਨਾਸਰੀ, ਆਸਾ, ਗੁਜਰੀ ਆਦਿ। ਭਗਤ ਜੀ ਲਹੌਰੀਏ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਵੈਰਾਗੀ ਵੀ ਸਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਤਾ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਨਜ਼ਮੀ ਤਰਜਮਾ ਤੇ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਨਸਰੀ ਓਲਥਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਉਲਥਾ ਪੰਜਾਬੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੁਆਮੀ ਸੇਵਾ ਦਾਸ

ਸੇਵਾ ਦਾਸ ਜੀ ਇੱਕ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿ±ਟਝਤ ਸਾਧੂ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਫਿਰਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਆਗੂ ਹਨ। ਇੇਹਨਾ ਨੇ ਕਿਤਨੇ ਹੀ ±ਬਦ ਤੇ ±ਲੋਕ ਰਚੇ, ਂਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਆਸਾਵਰੀਆਂa ਆਖਦੇ ਹਨ, ਅਸਾਵਰੀ 
 ਰਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ‘ਆਸਾਵਰੀਆਂa ਨਾਮੇ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੈ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਹੋਰ ਕਈ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਦਰਂ ਮੀਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਮਤ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਗੁਵਾਲ, ਚੂਹੜ ਆਦਿ ਇਸੇ
 ਮਾਲਾ ਦੇ ਮਣਕੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੋਥੀ ਇੱਕ ਅਮੋਲਕ ਰਤਨ ਹੈ।
 ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਭਾਵ ਸਿਮਰਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਠੇਠਤਾ ਦਾ ਰਸ ਨਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਵਰੀਆਂ ਦੀ ਪੋਥੀ ਸੰਮਤ ñùñù ਬਿਕਰਮੀ ਵਿੱਚ 
 ਸੈਹਜ ਰਾਮ ਨੇ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਬੀੜ ਬੱਧੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆਂ ਹੈ:_
 “ਇਤ ਆਸਾਵਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋ ਸਹਿਜ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਤ ਜਾਨ।
 ਸੰਮਤ ਉਨੀ ਸੈ ਸੱਤ ਮਹਿ ਦੁਆਦਸ ਉਪਰ ਮਾਨਖ਼ਂ
 ਸੰਤ ਸੇਵਾ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ, ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਤਾ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਢੇਰ ਹੈ, ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਕਿਧਰੇ ਚੰਗਾ ਹੈ।
 ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਵੰਨਗੀ:_
 ਵਹਿੰਦਿਆਂ ਵਹਿੰਦਿਆਂ ਰਾਤ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਰਾਤੋਂ ਦਿਹੁੰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। 
 ਵਕਾਲਤ ਕਰੇਨ ਕੋਈ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਆਪ ਕਹਿ ਹਾਲ ਸੁਣਾਂਦਾ।
 ਅਰਟੋਂ ਛੁਟ ਹਲ ਵਾਹੀ ਕਰਦਾ, ਹਲੋਂ ਛੁੱਟ ਗਾਹ ਪਾਂਦਾ।
 ਹੋਰ ਨ ਕੋਈ ਫੜਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਮ ਆਪਣਾ ਕੀਆ ਫੜਾਂਦਾ।
 ਸਾਂਮੀ ਸੇਵਾ ਦਾਸ ਜੀ ਚੂਹੜ, ਗਵਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਜਹਾਂਗੀਰੀ, ਬਿਹਾਰੀ ਤੇ ਹੇਠਲੀ ਮਨੋਹਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਢੰਗ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵੀ ਸਾਰੀ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ, ±ਾਇਦ ਇਹ
 ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਲਹਿੰਦੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇਂ ਹੋਣ।

 ੂ ਹਵਾਲਾਂ ॥॥
 ਹੰਸ ਚੋਗ
 ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਜੀ
 ਪੰਨਾਂ ਨੰ: 359 _ 360 _ 363।
 ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ±ਾਪ ਘੰਟਾ ਘਰ ਲੁਧਿਆਣਾ।
ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਲਬੰਡ ਡੂਮ

**ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਲਵੰਡ** ਦੋ ਰਬਾਬੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਨ,ਸੱਤਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਲਵੰਡ ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਦੋਨੋਂ ਰਬਾਬੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਬਦ
ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਇਹ ਪੰਜਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਤੱਕ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ,ਅੰਤ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ, ਸੇਵਾ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ 
ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੀਪ ਮਾਲਾ ਦੀ ਆਮਦਨ ਸਾਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੀਪ ਮਾਲਾ ਦੀ ਅਮਦਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਇਸ ਵਾਰੀ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਰਬਾਬੀਆਂ ਨੇ ਝਗੜਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਕੜ ਤੇ ਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੁਪਿਆ ਮੋੜ ਘੱਲਿਆ। ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਅਸੀਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਚੌਕੀ ਨਾ ਕਰਾਗੇ ਤਾਂ ਗੁਰਿਆਈ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੂਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ 
ਸਿੱਖ ਮਨਾਣ ਨੂੰ ਘੱਲੇ, ਪਰ ਇਹ ਨਾ ਮੰਨੇ, ਸਗੋਂ ਅੱਗੋ ਅਯੋਗ ਬਚਨ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਨੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਇਹ ਗੱਲ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਸਿੱਖ 
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਨਾ ਲਾਏ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ ਕਰੇਗਾ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਕਰਕੇ, ਖੋਤੇ ਉੱਤੇ ਚੜਾਕੇ ਪਿੱਛੇ ਢੋਲ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਲਾ ਕੇ ਗਲੀ ਗਲੀ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਗੁਰੂ ਦਾ ਭਾਣਾ ਇਹਨਾਂ ਰਬਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹੀਆਂ ਫਿੱਟ ਗਈਆਂ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਾ ਰਿਹਾ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਲੱਧਾ ਸੀ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਲਵੰਤ ਅੰਤ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਲੱਧਾ ਕੋਲ ਸਿਫਾਰ± ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਭਾਈ ਜੀ
ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਕਰ ਖੋਤੇ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੇਖ
:ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਫੁਰਮਾਇਆ।
:“ਧੰਨ ਭਾਈ ਲੱਧਾ ਪਰਉਪਕਾਰੀਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਰੂਪ ਵਟਾਇਆ ਹੈ?
ਲੱਧੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਮਹਾਰਾਜ ਸੱਤੇ ਤੇ ਬਲਵੰਤ ਨੂੰ ਬਖਸੋ ਇਸ ਉਪਰ ਰਬਾਬੀਆਂ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਵਾਰ ਆਂਖੀ, ਇਹ ਵਾਰ ਬਲਵੰਤ ਤੇ ਸੱਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਬੋਲੀ ਹੈ ਪਰ ਬ੍ਰਿਜੁ ਭਾ±ਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। (ਰਾਮ ਕਲੀ ਕੀ ਵਾਰ 
:ਰਾਇ ਬਲਵੰਡਿ ਤਖਾ ਸਤੈ ਡ੍ਰਮਿ ਆਖੀ)
:ਨਾਉ ਕਰਤਾ ਕਾਦਰੁ ਕਰੇ ਕਿਉ ਬੋਲੁ ਹੋਵੈ ਜੋ ਖੀਵਦੈ।
:ਦੇ ਗੁਨਾ ਸਤਿ ਭੈਣ ਭਰਾਵ ਹੈ ਪਾਰੰਗਤਿ ਦਾਨ ਪੜੀਵਦੈ।
:ਨਾਨਕਿ ਰਾਜੁ ਚਲਾਇਆ ਸਚੁ ਕੋਟ ਸਤਾਣੀ ਨੀਵਦੈ।........
ਇਹਨਾ ਬਾਰੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਧ ਨੇ ‘ਹੰਸ ਚੋਗa ਨਾਮੀ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲਾਂ 
*ਹੰਸ ਚੋਗ,ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਜੀ, ਪੰਨਾਂ ਨੰ: 240 _ 241। ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ±ਾਪ ਘੰਟਾ ਘਰ ਲੁਧਿਆਣਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਸਾਧੂ ਸਦਾ ਰਾਮ

**ਸਾਧੂ ਸਦਾ ਰਾਮ** ਦਾ ਜਨਮ 1861 ਈ: ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਗੰਧੀਲੀ ਸਰਸੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਜਾਤ ਦਾ ਜੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਸਮਾਘ ਸੀ। 
 ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸਾਧੂ ਸਦਾ ਰਾਮ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਪੰਨਾ ਨੰ: 1 ਸਨ 1988

=ਰਚਨਾਵਾਂ= ਸਾਧੂ ਸਦਾ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲੱਭੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਛਪੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣ ਛਪੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਿਹੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 17 ਹੈ। 
## ਛਪੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
1)	ਆਹਣ (ਅਪ੍ਰਾਪਤ)
2)	ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ (ਪ੍ਰਾਪਤ)
3)	ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ (ਪ੍ਰਾਪਤ)
4)	ਸੂਮ ਨਾਮਾ (ਅਪ੍ਰਪਾਤ)
5)	ਕੁਪੱਥ ਨਾਮਾ (ਅਪ੍ਰਪਾਪਤ)
6)	ਚਰਖੇ ਨਾਮਾ (ਅਪ੍ਰਾਪਤ)
7)	ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਭਗਤ (ਪ੍ਰਾਪਤ)
8)	ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਭਗਤ ਬਾਰਾਂਮਾਹ) (ਪ੍ਰਾਪਤ)
9)	ਦਮਦਮੇ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਫਲ (ਪ੍ਰਾਪਤ)
10)	ਜੀਵ ਹੇਤੂ (ਛੋਟਾ) (ਅਪ੍ਰਾਪਤ)
11)	ਗਊ ਰਕਸ਼ਾ (ਅਪ੍ਰਾਪਤ)

## ਅਣਛਪੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਰਚਨਾਵਾਂ
1)	ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ 
2)	ਵੱਡਾ ਜੀਵ ਹੇਤੂ
3)	ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦੇ
4)	ਸੋਹਣੀ ਵੱਡੀ
5)	ਫੁਟਕਲ ਛੰਦ ਤੇ ਵਾਰਤਕ
6)	ਬੌਧਕ ਗ੍ਰੰਥ

## ਹਵਾਲਾ
ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਡਾ) ‘ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ`, ਸੇਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਪਟਿਆਲਾ।
ਸ਼ੇਖ ਇਬਰਾਹੀਮ ਫ਼ਰੀਦ ਸਾਨੀ

## ਸ਼ੇਖ ਇਬਰਾਹੀਮ ਫਰੀਦ ਸਾਨੀ (1450 ਈ. ਤੋ 1575 ਈ.)
## ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਸ਼ੇਖ ਇਬਰਾਹੀਮ ਫਰੀਦ ਸਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਸ਼ੇਖ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸਾਨੀ ਪਾਕਪਟਨ ਵਿਖੇ ਫਰੀਦ-ਉਦ-ਦੀਨ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਇਆ।

## ਜਨਮ
ਸੇਖ ਇਬਰਾਹੀ ਮਫਰੀਦ ਸਾਨੀ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪਰਜਵਾਹਰ-ਇ-ਫਰੀਦੀ ਅਤੇ ਗੁਲਜ਼ਾਰ-ਇ-ਫਰੀਦੀ ਦੋਹਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 959 ਹਿਜ਼ਰੀਵਿੱਚ (1553-54) ਈ. ‘ਚ’ ਪਾਕਪਟਨ ਵਿਖੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਹਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਵਿਦਿਆ
ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਖਵਾਜਾ ਸ਼ੇਖ ਮਹੁੰਮਦਤਾ ਉੱਤਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ ਤੇ 916-17 ਹਿਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਗੱਦੀ ਨਸੀਨ ਬਣ ਗਿਆ।3

## ਸਾਹਿਤਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼ੇਖ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਾਫੀਆ ਤੇ ਇੱਕ ਸੋ ਤੀਹ ਸ਼ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਹਰਾਇ ਹੈ ਫਰੀਦ (ਪਹਿਲਾ) ਅਤੇ ਫਰੀਦ ਸਾਨੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਰਲੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਮੈਕਾਲਿਫ ਦੀ ਦਲੀਲ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਫਰੀਦ ਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋਈਆ, ਇਹ ਸਲੋਕ ਉਸਦੇ ਹਨ। ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦੋ ਤੱਥਾ ਉਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰਅ ਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਬਾਹਰੋਂ ਭਾਰਤ ‘ਚ’ ਆ ਕੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂਫਰੀਦ-ਉਦ-ਦੀਨਪੰਜਾਬਦਾ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿਉ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਮਕੈਾਲਿਫ ਦੀ ਦਲੀਲਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਨਿਰਣੇੈ ਦੀ ਪੁਸਟੀ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਫਰੀਦ ਦੇ ਸਲ਼ੋਕਾ ਵਿੱਚ ਫਰੀਦ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲੋਕ ਇਹ ਵੀ ਸਾਮਿਲ ਹੈ।
		ਸ਼ੇਖ ਹੈਯਾਤੀ ਜਗਿ ਨਾ ਕੋਈ ਥਿਰੁ ਰਹਿਆ।
		ਜਿਸ ਆਸਣਿਹਮ ਬੇਠੈ ਕੇਤੇ ਬੈਸਿ ਗਿਆ 
ਇਸ ਤੋ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਲੋਕ ਫਰੀਦ ਸਾਨੀ ਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਡਾ.ਲਾਜਵੰਤੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫੀ ਕਵੀ, ਪੰਨਾ 51
ਜਵਾਹਰ-ਇ-ਫਰੀਦੀ, ਪੰਨਾ 294 ਅਤੇ ਗੁਲਜ਼ਾਰ-ਇ-ਫਰੀਦੀ, 
ਪੰਨਾ-81 ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਆਸਾ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਸ਼ਲੋਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਤੇ ਵਿਕਾਸ

## ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਤੇ ਵਿਕਾਸ
ਪੰਜਾਬੀ ਇਲਾਕਾ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿਲਾਲੇਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਤੇ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾ ਹੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਬੋਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|
"ਤਾਰਾ ਪੁਰ ਵਾਲਾ" ਜਿਹੜੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਲਹਿੰਦਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬੋਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਉਪਰ ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ|
"ਡਾ: ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਜੈਨ" ਗ੍ਰੀਅਰਸ਼ਨ ਦੇ ਹੀ ਅਨੁਯਾਈ ਹਨ,ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਲਹਿੰਦਾ ਇਹ ਦੋ ਭੇਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ| 
"ਸ਼ੀ ਨਲਿਨੀ ਮੋਹਨ ਸਾਨਯਾਲ "ਬਾਹਲਿਕੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ,
ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਜਨਮ ਮਾਤਾ "ਕੈਕੇਯੀ" ਹੈ| ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਸਥਾਰ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵਗਾ |ਜਿਸ ਦੇ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ੀ ਰੂਪ ਨੂੰ "ਕੈਕੇਯੀ" ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼,ਟੱਕੀ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਜਾਂ ਉਪਨਾਗਰ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਝਨਾ ਤੇ ਰਾਵੀ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਘੱਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਨੇ ਹੀ ਇੱਕੋ ਬੋਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਬੋਲੀਆ ਹਨ, ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਵਰਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ|

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਤੇ ਵਿਕਾਸ,ਪ੍ਰੋ: ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ,ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਲੁਧਿਆਣਾ,1955,ਪੰਨਾ 218

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਵਿਕੀਸਰੋਤ

**ਵਿਕੀਸਰੋਤ** ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ-ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲੇ ਪਾਠਗਤ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਵਿਕੀ-ਅਧਾਰਤ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਕੀਸੋਰਸ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਅੱਡ ਅੱਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹਰੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ਼ ਇਹੀ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਫ਼ਤ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਉਪਯੋਗੀ ਜਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਲੇਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਸਤਾਰ ਪਾ ਕੇ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ-ਸਮੱਗਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 24 ਨਵੰਬਰ, 2003 ਨੂੰ **ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੋਰਸਬਰਗ** ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਨਾਮ ਦੀ ਛੇੜ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਸੋਰਸ ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਮਿਲ਼ ਗਿਆ।

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਿਖਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ; ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੰਮ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਨਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਹਿਤ ਕੋਲ਼ੋਂ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਕੇ ਛਪਵਾਈਆਂ ਲਿਖਤਾਂ। ਤਸਦੀਕ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਔਫ਼ਲਾਈਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ 'ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੂਫਰੀਡਪੇਜ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਔਨਲਾਈਨ ਸਕੈਨ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਅੱਡ ਅੱਡ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਕੀਸਰੋਤ  ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਕੈਨ ਕੀਤੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਟੈਕਸਟ ਹਨ, ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮ ਤੇ ਆਡੀਓਬੁੱਕਾਂ ਤੱਕ, ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੀਕੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਜੋੜ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ  ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਐਂਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

  ਤੱਕ,  ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਸਬਡੋਮੇਨ ਸਰਗਰਮ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ  ਲੇਖ ਹਨ ਅਤੇ  ਸਰਗਰਮ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
**ਵਿਕੀਸਰੋਤ**
* 
* w:en:Wikipedia:List of Wikisources
* Wikisource:For Wikipedians

**ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਬਾਰੇ**
* Danny Wool on Wikisource (Wikimedia Foundation article).
* A personal perspective on the history of Wikisource by Angela Beesley
* Early discussions and plans for the project (Meta)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ
ਪਰਚੀਆਂ

## ਪਰਚੀਆਂ
ਪਰਚੀ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪਰਚੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮਾਚਾਰ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਚੀ ਸਾਹਿਤ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਪਰਚੀਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:-

## ਪਰਚੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ਕੀ
ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪਰਿਚਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਰਚਨਾ ਕਾਲ ਸੰਮਤ 1645 ਬਿ/1588 ਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਕਬੀਰ ਜੀ ਕਾ ਉਤਾਰਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਨੰਤ ਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ਰਚਨਾ ਚੋਪਈਆਂ ਅਤੇ ਦੋਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 217 ਬੰਦ ਹਨ।
## ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਕਨ੍ਹੇਯਾ ਜੀ ਕੀ
ਇਸ ਦਾ ਰਚਨਾ ਕਾਲ ਸੰਮਤ 1785 ਬਿ/ 1728 ਈ ਤੋਂ 1796 ਬਿ/1739 ਈ ਕਲਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਚੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਪੰਥ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਭਾਈ ਕਨ੍ਹੇਆ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਰਚੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਨਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰਚੀਆਂ
ਭਾਵੇਂ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਚੀਆਂ ਨਾਂ ਹੇਠ ਵੀ ਅੰਕਿਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਚੀਆਂ ਸੈਂਟਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਨੰ: 2916 ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।

## ਪਰਚੀਆਂ ਭਗਤਾਂ ਕੀਆਂ
ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਡਾਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਕੋਲ, ਸੰਮਤ 1781 ਬਿ/1724 ਈਦਾ ਉਤਾਰਾ, ਦੂਜੀ ਡਾ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਕੋਲ ਸੰਮਤ 1797 ਬਿ/1740 ਈ ਦਾ ਉਤਾਰਾ ਤੇ ਤੀਜੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਨੰ:6948 (ਸਿਰੈਲਾ) ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਮਤ 1819 ਬਿ/1762 ਈ ਦਾ ਉਤਾਰਾ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਰਚਨਾ ਕਾਲ ਦਾ ਸੰਮਤ 1750 ਬਿ ਹੋਣਾ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
	
## ਪਰਚੀਆਂ ਧੰਨੇ ਭਗਤ ਤੇ ਨਰਸੀ ਭਗਤ ਦੀਆਂ
ਦੋ ਪਰਚੀਆਂ ਧੰਨੇ ਭਗਤ ਤੇ ਨਰਸੀ ਭਗਤ ਦੀਆਂ ਡਾ ਗੰਢਾ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਪਾਸ ਅਧੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਪਰਚੀਆਂ ਕੇਵਲ 6 ਪੱਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ,101 ਪੰਨਾ ਡਾ: ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸੇਕ, ਪਰਚੀਆਂ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, 1998
ਡਾ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ, ਪੰਨਾ ਨੰ:10

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਕਿਸ਼ੋਰ

**ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਕਿਸ਼ੋਰ** (ਜਨਮ ਅੰ.ਮਾਰਚ 1977) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਅਪੇਚ-ਮਾਹਿਰ ਹੈ। ਉਹ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਗਰੁੱਪ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਨਾਗਰਿਕ (ਕੈਗ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ, ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ-l ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਨੂੰ 2014 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਨ ਬਹੁਮਤ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਕਤ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬਾਹਰ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਨੇ ਕੈਗ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ (IPAC) ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈ। IPAC ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ 2015 ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ; ਲਈ ਪਾਸਾ ਬਦਲ ਲਿਆ; ਮੋਦੀ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ", ਮਹਾਗਠਜੋੜ" ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ 178-58 ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ 19 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਇਕਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰ 2017 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਦੇ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਗਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼ਾਹ ਮੁਰਾਦ

"' ਸ਼ਾਹ ਮੁਰਾਦ "' 
## ਜਨਮ
ਸ਼ਾਹ ਮੁਰਾਦ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਖਾਨਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਚਕਵਾਲ, ਕਾਜੀ ਜਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਘੇ ਸੂਫੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਗੲੇ।ਆਪ ਜੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਸਮਰੱਥਕ ਸਨ।
## ਗਜ਼ਲ
ਆਪ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਰਦੂ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਰਚਿਆ।ਉਰਦੂ ਗਜ਼ਲ ਦਾ ਮੁੱਢ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਗਜ਼ਲਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ੳ ਆਪ ਤੋਂ 40 ਵਰ੍ਹੇ ਪਿਛੋਂ ਹੋਏ। ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਗਜ਼ਲ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਸਭਾਅ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਆਪ ਮਸਤ ਫਕੀਰ,ਇਸ਼ਕ ਰੰਗ-ਰੰਗੇ, ਸਚੇ ਸਾਧਕ,ਹਿੰਦੁ ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਦੇ ਸਮਰੱਥਕ ਅਤੇ ਦਿਲੀ ਇਬਾਦਤ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸਜ ਹਿਰਦੇ ਵੇਦਨਾ, ਮਹਿੰਦੀ ਰੱਤੇ ਹਥਾਂ,ਹੰਸਾ ਦੀ ਚਾਲ।
## ਸਬੰਧ
ਆਪ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਾਦਰੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨਾਲ ਸੀ।ਆਪ ਹਜ਼ਰਤ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਦੇ ਖਾਸ ਮੁਰੀਦ ਸਨ।
## ਮਜਾਰ
ਆਪ ਦੀ ਮਜਾਰ ਖਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।ਜਿਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਈਚਲ ਜੂਹਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲਾ
ਵਿਕੀਕਿਤਾਬਾਂ

**ਵਿਕੀਬੁਕਸ** ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਰਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਓਹੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਡੈਮ

**ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਡੈਮ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜਿਲੇ ਦੇ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਡੈਮ ਹੈ ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡੈਮ 1996 ਵਿੱਚ ਬੁਧਕੀ ਖੱਡ/ਚੋਅ ‘ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਕੱਤਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੇਰਾ 0.06786 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਪਾਣੀ ਸਮਰਥਾ {Gross Storage Capacity(MCM)}	4.3 ਐਮ.ਸੀ.ਐਮ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਾਪ ਪੈਮਾਨਾ (Total Volume content of Dam (TCM)	213 ਟੀ.ਸੀ.ਐਮ. ਹੈ। 
## ਈਕੋ ਟੂਰਿਜ਼ਮ 
ਇਸ ਡੈਮ ਦੇ ਦਾ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਰਮਣੀਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਕਾਫੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ *ਈਕੋ ਟੂਰਿਜ਼ਮ* (Eco tourisim) ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਉਲੀਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਡੈਮ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸੁਖ਼ਨਾ ਝੀਲ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੈਰਗਾਹ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਅਜੇ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ।
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Mirzapur Dam, district SAS Nagar,Mohali, Punjab, India.JPG|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਪਿੰਡ 22 ਨਵੰਬਰ 2015 
File:Village Mirzapur, district SAs Nagar, Mohali, Punjab, India.JPG|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ 
File:Migratory birds at Mirzapur dam, district SAS Nagar, Mohali, Punjab,India.JPG|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਡੈਮ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Mirzapur_Dam_D03729  
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੈਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੈਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੈਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਲਗਾਹਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਰੱਖਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਲਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲ ਸੋਮੇ
ਤਾਂਗਯੂਆਨ

**ਤਾਂਗਯੂਆਨ** ਜਾਂ **ਤਾਂਗ ਯੂਆਨ** (汤圆) ਚੀਨੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਚੀੜ੍ਹੇ ਚਾਵਲ ਨੂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੇ ਗੋਲੇ ਕਰ ਲਿੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਫੇਰ ਇਸਨੂੰ ਪਕਾਕੇ ਉਬਾਲੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਪਰੋਸ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਂਗਯੂਆਨ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਭਰਵੇਂ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਭਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਆਨ ਗਸਿਆਓ ਤੇ ਜਾਂ ਲਾਲਟੈਣ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਠਾਈ ਤੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨੀ ਵਿਆਹ ਤੇ ਵੀ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿੰਟਰ ਸੰਗਰਾਦ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮੌਕਾ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਆਦਿ ਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ
]]
ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੀਨੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਤਾਂਗਯੂਆਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਦਾ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਸਮੱਗਰੀ
ਤਾਂਗਯੂਆਨ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਰਵੇਂ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਭਰੇ ਤਾਂਗਯੂਆਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ ਚੌਲ ਦਾ ਆਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਵੇਂ ਤਾਂਗਯੂਆਨ ਲਈ ਭਰਤ ਮਿੱਠੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਤਿਲ, ਮੂੰਗਫਲੀ, ਮਿੱਠੇ ਬੀਨ ਪੇਸਟ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਟੋਕਰੇ ਉੱਤੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਫ਼ੇਰ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦੇਕੇ ਲੱਡੂ ਬਣਾ ਲਿੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਤਾਂਗਯੂਆਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਚੀਕਣੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਗੋਲੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ

***ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ*** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1936 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ।
## ਕਵਿਤਾਵਾਂ
#ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ
#ਰੱਬ
#ਗੁਲੇਲੀ
#ਕਵਿਤਾ
#ਜੰਗਲ ਦਾ ਫੁੱਲ
#ਖੂਹ ਦੀ ਗਾਧੀ ਉੱਤੇ
#ਛੱਤੋ ਦੀ ਬੇਰੀ
#ਮਾਂ
#ਹੀਰ
#ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਤੇਰੇ ਗਿਰਾਂ
#ਬਸੰਤ
#ਸਿੰਧਣ
#ਸੁਹਾਂ ਦੀ ਕੰਧੀ
#ਹੱਸਣਾ
#ਪਿਆਰ-ਪੰਧ
#ਉਦਾਰਤਾ
#ਦਿਲ
#ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ
#ਆਏ ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ
#ਬੱਚਾ
#ਅਨਾਰ ਕਲੀ
#ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਬੂਟਾ
#ਚੁੱਪ
#ਵਫ਼ਾ
#ਸੈਦਾ ਤੇ ਸਬਜ਼ਾਂ
#ਇਕ ਥੇਹ
#ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਦਿਲ
#ਉਡੀਕ
#ਤਿਆਗੀ ਨੂੰ
#ਜੀਵਨ
#ਬਦਲੋਟੀ
#ਥਾਲ
#ਅੰਬੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਥੱਲੇ
#ਅੰਨ੍ਹੀ ਕੁੜੀ
#ਆਪਾ
#ਹਵਾ ਦਾ ਜੀਵਨ
#ਹਾਲੀ ਦਾ ਗੀਤ
#ਜਵਾਨੀ
#ਮੌਤ ਨੂੰ
#ਨਾ ਵੰਞ ਢੋਲਾ
#ਨੂਰ ਜਹਾਂ
#ਝਨਾਂ

## ਹਵਾਲੇ
To veiw this site you must have Gurbani Akhar fonts or Unicode fonts.	Contact Us
ਦੋਦੋਲ

**ਦੋਦੋਲ** ਇੱਕ ਟਾਫੀ ਵਰਗੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਬ੍ਰੂਨੇਈ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਬਰਮਾ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲੁਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਇਲੋਕੋਸ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਲਾਨਾਓ ਡੇਲ ਨੋਰਤ ਅਤੇ ਮਿੰਡਾਨੋ ਵਿੱਚ ਲਾਨਾਓ ਡੇਲ ਸੁਰ ਦੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ) ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਗੁੜ, ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਾੜੀ,ਮਿੱਠੀ, ਅਤੇ ਚੀੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਦੋਦੋਲ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਗੁੜ, ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮਤਰ ਤੇ 9 ਘੰਟੇ ਲਈ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਹਿਲਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਤੇ ਮਹਿਕ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਦੋਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਸਨੂੰ ਛੁਹੈ ਤੇ ਇਹ ਚਿਪਕਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੇਲੀ ਅਰਥ
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਦੋਲ ਸ਼ਬਦ ਬਜ਼ਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ' ਬੋਦੋਹ ' ਲਈ ਉਪਯੋਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਕਿਸੀ ਨੂੰ ' ਮੂਰਖ ' ਜਾਂ ' ਤਰਕਹੀਣ ' ਦੀ ਤਰਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੋਦੋਲ ਕਹਿਣਾ ਅਸ਼ਿਸ਼ਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 
## ਕਿਸਮਾਂ
ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਭਾਂਤੀ ਭਾਂਤੀ ਦੀ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ:
* ਦੋਦੋਲ ਗਾਰੁਤ
* ਦੋਦੋਲ ਦੂਰਿਆਨ
* ਦੋਦੋਲ ਸਿਰਸਾਕ
* ਦੋਦੋਲ ਨਾਂਗਕਾ
* ਦੋਦੋਲ ਆਪੇਲ ਮਲਾਂਗ
* ਦੋਦੋਲ ਸੁਸੁ
* ਦੋਦੋਲ ਚਾਈਨਾ
* ਦੋਦੋਲ ਬੇਤਾਵੀ
* ਕਾਲੂ ਦੋਦੋਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਤੱਤਿਓਕ

**ਤੱਤਿਓਕ** ਕੋਰੀਅਨ ਚਾਵਲ ਕੇਕ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਗਾੜ੍ਹੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਉਬਾਲਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤੱਤਿਓਕ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੱਤਿਓਕ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਸੌ ਤਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕੀ ਸਾਲ ਭਰ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹਨ। ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਤੱਤਿਓਕ ਗੁਕ (ਤੱਤਿਓਕ ਸੂਪ) ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਵਸ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਚੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਤੱਤਿਓਕ ਨੂੰ ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਉੱਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਖਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਿਓਰੇਵਾਰ ਭਾਂਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲ ਰੋਂ ਲੇਕੇ ਆਮ ਸਧਾਰਨ ਤੱਤਿਓਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੱਤਿਓਕ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੂੰਗ ਬੀਨ, ਲਾਲ ਬੀਨ ਪੇਸਟ, ਕੋਰੀਅਨ ਮੁਗਵੋਰਟ, ਜੁਜੂਬ, ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਫ਼ਲ (dried fruits), ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਤੇਲ, ਖੰਡ, ਅਤੇ ਪਾਈਨ ਗਿਰੀ ਉਪਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ 'ਤੇ ਕੋਰੀਅਨ ਤੱਤਿਓਕ ਬਣਾਉਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੀ ਲੰਬੇ ਸਲੰਡਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੀ ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਪਤਲਾ ਧਾਗਾ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੀ ਲੰਬੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ 
*ਕੀ
*ਇਨਾਮਬਕ
*ਬਾਗਾਜੀ
*ਓੰਗਬਾਏਗੀ
*ਚੇ
*ਜੇਓਲਗੁ
*ਅਨਬਾਨ
*ਸਿਰੁ
*ਸੋਤ
*ਬੇਓਨਚੇਓਲ
*ਚਾਏਬਾਨ
*ਤੱਤਿਓਕਸਾਲ

## ਕਿਸਮਾਂ
ਤੱਤਿਓਕ ਨੂੰ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:

*ਕੁੱਟੀਆ ਤੱਤਿਓਕ(치는 떡)
*ਉਬਲਿਆ ਤੱਤਿਓਕ(삶는 떡) 
*ਭਾਪ ਵਾਲਾ ਤੱਤਿਓਕ(찌는 떡)
*ਤਲੇ ਹੋਏ ਤੱਤਿਓਕ(지지 는 떡)

## ਗੈਲਰੀ

File:Korean.Folk.Village-Minsokchon-25.jpg|thumb|*Siru* at the foremost front and other *onggi* (generic term for earthenware)
File:Korea-Seoul-Insadong-Pounding tteok-02.jpg|thumb|Pounding *tteok*
File:Korean rice cake-Sirutteok-01.jpg|thumb|*Pat sirutteok*, steamed *tteok* made with azuki beans and rice
File:Korea-Sokcho-2007 Seorak Festival-06.jpg|thumb|*Injeolmi*
File:Korean.dessert-Tteok-Songpyeon-Kkultteok.01.jpg|thumb|*Kkul tteok* (꿀떡)
File:Korean pancake-Jindallae hwajeon-03.jpg|thumb|*Jindallae hwajeon*

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Information about *Tteok* from lifeinkorea.com
*Information about Dano and Korean desserts
*Video about Tteok 
* General information, origin and recipe of *Tteok*  from Tteok & Kitchen Utensil Museum
* Information about and recipe for *Tteok*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਜੇਜੋਂ

**ਜੇਜੋਂ** ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਪਰ ਲਗਪਗ 56 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁਰਾਤਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਗਰ ਹੈ। ਜੇਜੋਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਗੇਟਵੇ ਆਫ ਕਾਂਗੜਾ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਨਗਰ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ‘ਜੇਜੂ ਸ਼ਾਹ’ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਪਰ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਜੋਂ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਾਲਾ ਨਗਰ ਸੀ। ਜੇਜੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕੇ ਇਥੇ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕ ਹਰ ਧਰਮ ਮਜ਼੍ਹਬ, ਫਿਰਕੇ, ਕੌਮ, ਜਾਤ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੈਦ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਿਆਨੀ ਅਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਾਵਾਨੰਤ ਇਸ ਨਗਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ 1701 ਈ. ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਕਿਲਾ ਵੀ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਰਿਆਸਤ ਉੱਪਰ ਜਸਵਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ, 1814 ਈ. ਤਕ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ, 1815 ਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। 1913-14 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਪਾ ਕੇ ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ। 
## ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ
## ਜਨਸੰਖਿਆ
## ਵਪਾਰਕ ਨਗਰ
ਜੇਜੋਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖਿੱਤੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਰਬ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਸਮਰਕੰਦ, ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਤੱਕ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਿਮਾਚਲ, ਲੱਦਾਖ, ਚੀਨ ਤਕ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਆਮਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਇਹ ਨਗਰ ਧਾਗਾ, ਕੱਪੜਾ, ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਾ, ਵੰਗਾਂ, ਦੇਸੀ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਬਰੀਕ ਰਤਾ, ਚਿੱਟਾ ਪੱਥਰ ਦਾ ਵਪਾਰ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜੇਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪੇੜਿਆਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੁਲਾਣਾ ਦਾ ਮੇਲਾ

**ਕੁਲਾਣਾ ਦਾ ਮੇਲਾ** ਜੋ ਮਾਂ ਸੀਤਲਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪੁਰਾਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹਨੇਰ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਚਮੀ, ਛੇਵੀਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਭਰਨ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ, ਦਿੱਲੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਰਾਂਚਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
400 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਤਾਂ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਾਂ ਸੀਤਲਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਅਨਪੜ੍ਹ ਦਰਵੇਸ਼ ਰੂਹ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜੀਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਰਾਤਨ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਪੂਜਾ ਅਰਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਲਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਮੰਦਰ ਚੌਹੁਕੋਨਾਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ 9 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਿਰਾਮਿਡ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਰਿਆਸਤੀ ਮਾਲੀਆ ਲੈਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੀਵੇ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੁਣ ਵਧ ਫੁੱਲ ਕੇ 8 ਵੱਡੇ ਲਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਾਬੇ ਜੀਵੇ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਘੇਰਾ ਲੱਲੇ ਕਾ, ਬੁੱਘੇ ਕਾ, ਜੁੰਮੇ ਕਾ, ਰੌਣਕੀ ਕਾ, ਗੋਦੇ ਕਾ, ਕਾਲੂ ਕਾ, ਬੁੱਧੂ ਕਾ, ਗੁੱਜਰ ਕਾ ਲਾਣਾ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
## ਮੇਲਾ
ਸੱਤੇ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ 4 ਵਜੇ ਢੋਲ ਦੇ ਡੰਗੇ ’ਤੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਘੋਲ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੋਲ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ’ਤੇ ਇਹ ਮੇਲਾ ਸਮਾਪਤੀ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਸਾਂ, ਝੂਲੇ, ਵਣਜਾਰੇ, ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਸਜੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੇਹੜੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਦਾ ਸਵਾਦ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਸੰਘ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੀ ਚੌਕੀ ਭਰ ਕੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਹਵਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਉੱਤੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਲਗਲੇ, ਲੱਡੂ, ਪਤਾਸਿਆਂ ਦਾ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਚੁੰਨੀਆਂ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਪਿੱਤਲ ਤਾਂਬੇ ਜਿਹੇ ਧਾਤੂਆਂ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਨਤਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਬ, ਮੁਰਗੇ, ਬੱਕਰੇ ਅਤੇ ਛਤਰੇ ਵੀ ਮੰਦਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਚੜਾਵਾ ਬਣਦੇ ਹਨ।
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਭਾਣਾ

**ਭਾਣਾ** ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਹੀ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਾਰਜ ਹੋ ਗਏ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਰਜ਼ਾ 'ਚ ਰਹਿਣਾ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਭਾਣਾ ਮੰਨਣਾ ਹੀ ਗੁਰਮਤਿ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਖ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ

;ਕਿਵ ਸਚਿਆਰਾ ਹੋਈਐ ਕਿਵ ਕੂੜੈ ਤੁਟੈ ਪਾਲਿ।।
;ਹੁਕਮਿ ਰਜਾਈ ਚਲਣਾ ਨਾਨਕ ਲਿਖਿਆ ਨਾਲਿ।। ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੰਗ 1

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਬਾਰਹਮਾਹ ਤੁਖਾਰੀ

**ਬਾਰਹ-ਮਾਹ** ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ, ਦੇਸੀ ਬਾਰਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਬਿਰਹਨੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ-ਪੀੜਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਰਹਮਾਹ ਤੁਖਾਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਸਮੇਂ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਹੋਇਆ ਦਸਿਆ ਹੈ।

ਤਬ ਸੰਗਤਿ ਲਗੀ ਸਬਦੁ ਗਾਵਨਿ ਅਲਾਹਣੀਆ।
ਤਿਤੁ ਮਹਿਲ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ, ਰਾਗੁ ਤੁਖਾਰੀ ਕੀਤਾ,
ਬਾਬਾ ਬੋਲਿਆ ਬਾਰਹ ਮਾਹ, ਰਾਤਿ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਹੋਆ, ਚਲਾਣੇ ਕੇ ਵਖਤਿ॥

ਬਾਰਹਮਾਹ ਤੁਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਅਸਲੇ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤੁਛਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਾਰਹਮਾਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਬਿਆਨ ਸੰਜੋਗ ਤੇ ਵਿਜੋਗ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵਿਛੜੇ ਹੋਏ ਸਮਝਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਜਪ ਤੇ ਬਿਹਬਲਤਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਬਾਰਹਮਾਹ ਨੇ ਹੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਰੂਪਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਰਾਮਾਹ-ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਰਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਬੋਲੀ ਦਾ ਹੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਖਮੀਰ ਜੋ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ-ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਬਾਰਹਮਾਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜੋ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਖੇ ਤੁਖਾਰੀ ਰਾਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਬਾਰਹਮਾਹ ਅਜ ਤਕ ਆਪਣੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਦੀ ਅਨੂਪਮ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਮਾਹ ਦੀ ਕਾਵਿ ਪਰੰਪਰਾ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਾ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ।

ਬਾਰਹਮਾਹਾਬਾਰ੍ਹਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਹਮਾਹਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਵਿਜੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯਸੀ ਦੇ ਹਉਦੇ ਹਾਵੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਾਂਭੀ ਅਖੀਰ ਮਿਲਾਪ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬਿਰਹਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਵਿ ਰੂਪ
ਖਾਓ ਤੋਮ

**ਖਾਓ ਤੋਮ** ਲਾਉਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਥਾਈ ਮਿਠਿਆਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਭਾਪ ਵਾਲੇ ਚਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਕੇ ਬਣਦੀ ਹੈ।

## ਕਿਸਮਾਂ
ਇਹ ਮਿਠਆਈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਨਮਕੀਨ (ਸੂਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਮੂੰਗ ਬੀਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ) ਜਾਂ ਫੇਰ ਮਿੱਠੀ (ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ)। ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਖਾਓ ਤੋਮ ਨੂੰ "ਕਲੀਟੋਰਿਆ ਟਰਨਾਟੀਆ" ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਓ ਤੋਮ ਦੀ ਕਾਲੇ ਬੀਨ ਵਾਲੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ "ਖਾਓ ਤੋਮ ਮਤ" (ข้าวต้ม มัด) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪਰੰਪਰਾ
ਸਾਈ ਕ੍ਰਾਚਾਤ ਪਰੰਪਰਾ (ประเพณีใส่กระจาด), ਜਿਸਨੂੰ ਫ਼ੂਆਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਸੁਇਆ ਕ੍ਰਾਚਾਤ" ਜਾਂ "ਸੋਏ ਕ੍ਰਾਚਾਤ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਲੋਪਬੁਰੀ ਸੂਬੇ ਦੇ "ਬਾਨ ਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ" ਵਿੱਚ ਥਾਈ ਫ਼ੂਆਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਰਿਟ ਬਣਾਉਣ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਂ ਸੇਰਮੋਨ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਈ ਕ੍ਰਾਚਾਤ ਦਿਵਸ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਖਾਓ ਤੋਮ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਦੇਂਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਓ ਪਨ ਚਾਵਲ ਦੇ ਨੂਡਲ ਲਈ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਘੋਟਦੇ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਲੋਕ ਸਾਈ ਕ੍ਰਾਚਾਤ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਕੇਲੇ, ਗੰਨਾ, ਸੰਤਰੇ, ਮੋਮਬੱਤੀ ਅਤੇ ਅਗਰਬੱਤੀ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਲੇਕੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਟੋਕਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਆਪਣੇ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਇਕਾਂਂਗੀ

**ਪੰਜਾਬੀ ਇਕਾਂਂਗੀ** ਉਂਜ ਤਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਾਹਿਤਕ-ਵਿਧਾ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ। ਇਹ ਕਲਾ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਲਿਖਣ-ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਪਹਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਇਕਾਂਗੀ ਰਚਨਾ ਸਮਾਜਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਉਸਦਾ 'ਸੁਹਾਗ' ਨਾਂ ਦਾ ਇਕਾਂਗੀ 1913 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਸਟੇਜ(ਰੰਗ-ਮੰਚ) 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1911 ਈ: 'ਚ ਬਣੀ ਸਰਸਵਤੀ ਸਟੇਜ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਲੇਡੀ ਗਰੈਗਰੀ ਦੀ ਇਕਾਂਗੀ "ਅਫ਼ਵਾਹ ਫੈਲਾਉ" ਖੇਡੀ, ਜੋ ਐਬੀ ਥਿਏਟਰ ਨੇ 1904 ਵਿੱਚ ਡਰਬਿਨ ਵਿੱਚ ਮੰਚਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
## ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ
ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ, ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਪਰਿਤੋਸ਼ ਗਾਰਗੀ, ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਸੂਜਾ, ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ, ਮਨਜੀਤਪਾਲ ਕੌਰ ਆਦਿ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਕਾਂਗੀ-ਰਚਨਾਕਾਰ ਹਨ।
## ਸਮਕਾਲੀ ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਕਲਪ
ਡਾ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਨੇ ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ 50 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਲਈ ਇਕਾਂਗੀ ਲਈ ਰਾਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਿੲਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਦੀ ਲੰਘਣ ਮਗਰੋਂ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿਧਾ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਾਟਕ ਰੂਪ ਤੱਕ ਅੱਪੜ ਗਈ ਹੈ।
## ਸਮਕਾਲੀ ਇਕਾਂਗੀ(ਨਾਟਕ)ਰਚਨਾਕਾਰ
ਸਮਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਤਮਜੀਤ, ਸਵਰਾਜਬੀਰ, ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ, ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ, ਮਨਜੀਤਪਾਲ ਕੌਰ ਆਦਿ ਸਰਗਰਮ ਿੲਕਾਂਗੀ ਨਾਟ-ਰਚਨਾਕਾਰ ਹਨ।
## ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਜੌਂਗਜ਼ੀ

**ਜ਼ੋੰਗਜ਼ੀ** ਜਾਂ **ਜੋਂਗ** () ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਚੀੜ੍ਹੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਂਤੀ ਭਾਂਤੀ ਦੀ ਭਰਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਂਸ, ਖਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਲੈਟ ਪੱਤਿਆ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਪ ਨਾਲ ਜਾਂ ਉਬਾਲਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਡੰਪਲਿੰਗ (rice dumplings), ਚਿਕਨੇ ਚਾਵਲ ਡੰਪਲਿੰਗ (sticky rice dumplings), ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਤਾਮਾਲ(rice tamales) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੜ੍ਹਾਂ 
ਜ਼ੋੰਗਜ਼ੀ (ਚਾਵਲ ਡੰਪਲਿੰਗ) ਨੂੰ "ਦੁਆਨਵੂ ਤਿਉਹਾਰ" ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ (ਅੱਧ -ਜੂਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੇਰ - ਮਈ) ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ੋੰਗਜ਼ੀ ਖਾਣ ਦਾ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਕੁ ਯੂਆਨ, ਜੋ ਕੀ ਵੜਿੰਗ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੀਨੀ ਕਵੀ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਲਈ ਜਾਨੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕ਼ੁ ਯੂਆਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਆਂਢੀ "ਕਿਨ ਰਾਜ" ਦੇ ਪਸਾਰ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਲਈ ਅਸਫ਼ਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿਨ ਜਨਰਲ "ਕੀ" ਨੇ 278 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ "ਯਿੰਗਦੂ","ਚੂ" ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਦ ਕ਼ੁਯੂਆਨ ਨੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੀਲੂਓ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਕੇ ਡੁੱਬਾ ਲਿਆ। ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪੈਕੇਟ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਗਏ ਤਾਂਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਕਵੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਾ ਖਾਣ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮੁਅਜ਼ੁਦੀਨ

**ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮੁਅਜ਼ੁਦੀਨ** ਨੇ ੧੬੮੬ ਈ: ਵਿੱਚ ਕਸੀਦਾ ਅਮਾਲੀਹਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਰਖੁਰਦਾਰ ਤੇ ਰਾਂਝਾ ਬਰਖੁਰਦਾਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦਵੀਂ ਦਾ ਹੀ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਿਰੰਜਨੀ ਮਤ

***ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ**: ਇਸ ਮਤ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਨੇ ਹੀ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਮਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਗੁਰੂ ਦੇ ਅਨੁਆਈ ਦਸਦੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਹੁੰਦਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 1573 ਈ. ਵਿੱਚ ਜੰਡਿਆਲੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਮੁਲਕਾਤ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਨੇ ਸੂਫ਼ੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਲਿਖੀ। 
***ਬਿਧੀ ਚੰਦ**: ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਬਾਬਾ ਹੁੰਦਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਨਾਸ ਹੰਦਾਲ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਨੇ ਇੱਕ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਲਿਖੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
***ਹੋਰ ਕਵੀ**: ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੰਦਾਲੀਆਂ ਦੀ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਦਯਾ ਦਾਸ, ਅਕਾਲ ਦਾਸ, ਦਰਸ਼ਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਗੋਬਿੰਦ ਦਾਸ ਬੈਠੇ। ਸਾਡੇ ਹੰਦਾਲਾ ਉਪਨਾਮ ਹੇਠ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰੋ. ਬ੍ਰਹਮਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਰਾਜਬੀਰ ਕੌਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਵਾਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਾਊਡੇਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਨਾ ਨੰ. 303,304।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ
ਸ਼ਹਿਰਿਆਰ ਮੁਨੱਵਰ

**ਸ਼ਹਿਰਿਆਰ ਮੁਨੱਵਰ** (ਜਨਮ 1988) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਚਰਚਾ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਡਰਾਮੇ *ਮੇਰੇ ਦਰਦ ਕੋ ਜੋ ਜ਼ੁਬਾਨ ਮਿਲੇ* ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਰਵੋੱਤਮ ਨਵੇਂ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਕਈ ਡਰਾਮਿਆਂ ਜਿਵੇਂ*ਤਨਹਾਈਆਂ ਨਏ ਸਿਲਸਿਲੇ*, *ਕਹੀ ਅਨਕਹੀ*, *ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਹੈ* ਅਤੇ *ਆਸਮਾਨੋਂ ਪੇ ਲਿਖਾ *ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੋਲ ਕੀਤੇ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਸ਼ਹਿਰਿਆਰ ਨੇ ਏ-ਲੈਵਲਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਾਊਥਸ਼ੋਰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਗਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ਼ਹਿਰਿਆਰ ਨੇ ਕੈਰੀਅਰ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡਰਾਮਾ ਹਮ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ *ਮੇਰੇ ਦਰਦ ਕੋ ਜੋ ਜ਼ੁਬਾਨ ਮਿਲੇ*  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗੂੰਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਤਨਹਾਈਆਂ ਨਏ ਸਿਲਸਿਲੇ, *ਕਹੀ ਅਨਕਹੀ* ਅਤੇ *ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਹੈ*ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। *
*

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਅਵਾਰਡਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਮਾਇਆ

ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਜਾਂ ਕਰਤਾਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰਲ ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਪੰਚ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅਦਵੈਤਵਾਦ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ ਭਰਮ,ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕਾਰਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਆਦਿ।
## ਵੇਦ
ਰਿਗਵੇਦ ਤੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਭਰਮ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਹੀ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਦਿਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮਿਥਿਆ ਜਾਂ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਨਿਰਗੁਣ ਸੰਤ ਸਨ ਤੇ ਅਦਵੈਤਵਾਦ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਅਦਵੈਤ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਥਲੇ ਉਹ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਫਾਸ,ਮਹਾਂ ਠਗਣੀ,ਡਾਇਣ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਵਿਦਿਆ-ਮਾਇਆ ਭਗਤ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗਵਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਵਿਦਿਆ- ਮਾਇਆ ਉਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰਮੁਖੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 
## ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੇਦ
ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਤੀ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭੇਦ ਹਨ:-
#ਅੰਤਰੰਗ ਸ਼ਕਤੀ 
#ਬਹਿਰੰਗ ਸ਼ਕਤੀ 
#ਮੂਲ ਸ਼ਕਤੀ 
ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਇਆ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।
ਮਾਇਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਥ ਮਾਂ ਹੈ:-

;ਆਪ ਪਿਤਾ ਆਪ ਮਾਇਆ।। (ਮ.ਪ)

ਦੂਜੇ ਅਰਥ ਛਲਾਵਾ,ਛਲ,ਧੋਖਾ,ਕਪਟ ਹਨ:-

;ਇਹ ਤਨੁ ਮਾਇਆ ਪਾਹਿਆ ਪਿਆਰੇ,ਲੀਤੜਾ ਲਬਿ ਰੰਗਾਏ।। (ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੰਗ 721)

ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਥ ਹੋਰ ਹੈ:- ਜਗਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਦਿ-ਸ਼ਕਤੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਸਤ,ਰਜ,ਤਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ:

;ਮਾਇਆ ਮਾਈ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਪੁਰਸੂਤਿ ਜਮਾਇਆ।।(ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੰਗ 1066)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਬਜਵਾੜਾ ਕਿਲ੍ਹਾ

thumb|ਬਜਵਾੜਾ ਕਿਲਾ
**ਬਜਵਾੜਾ ਕਿਲਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜਿਲੇ ਦੇ ਬਜਵਾੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦਾ ਬਿਹਤਰੀਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ੇਰਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਬਜਵਾੜਾ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪਤਨੀ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਬਜਵਾੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ ਬੈਜੂ ਬਾਵਰਾ ਵਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।. ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਪਠਾਣ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਖਦੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਨੇ ਇਥੇ ਇੱਕ ਕਿਲਾ ਬਣਵਾਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਬਜਵਾੜਾ ਦਾ ਕਿਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ। 
 ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ]]

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Cities and towns in Hoshiarpur district
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਮਾਈਕ ਟਾਈਸਨ

**ਮਾਈਕ ਟਾਈਸਨ** ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਸਕੈਂਡਲ

***ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਸਕੈਂਡਲ *** ਰਿਚਰਡ ਬ੍ਰਿਨਸਲੇ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 8 ਮਈ 1777 ਨੂੰ ਦਰੂਰੀ  ਲੇਨ ਥੀਏਟਰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.

## ਪਲਾਟ 
### ਐਕਟ ਪਹਿਲਾ 
**Scene I**: Charles goes on to sell all of the family portraits to "Premium", using the rolled-up family tree as an auction-hammer. However, he refuses to sell the last portrait, which is of Sir Oliver, out of respect for his benefactor; Charles will not sell it even when "Premium" offers as much for it as for all the rest. Moved, Sir Oliver inwardly forgives Charles. Sir Oliver and Moses leave, and Charles sends a hundred pounds of the proceeds for the relief of "Mr. Stanley", despite Rowley's objection.

**Scene II**: At Sir Peter's house, Lady Sneerwell, Mrs. Candour, Sir Benjamin, and Crabtree exchange confused rumours about the Teazle affair. Sir Benjamin says Sir Peter was wounded in a swordfight with Joseph Surface, while Crabtree insists it was a pistol duel with Charles. When Sir Oliver enters, they take him for a doctor and demand news of the wounded man. At that moment Sir Peter arrives to prove the report wrong, and orders the scandalmongers out of his house. Sir Oliver says he has met both of his nephews and agrees with Sir Peter's (former) estimate of Joseph's high character, but then acknowledges with laughter that he knows the story of what happened at Joseph's with the closet and screen. When he leaves, Rowley tells Sir Peter that Lady Teazle is in tears in the next room, and Sir Peter goes to reconcile with her.

## References