open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਫੁੱਟਬਾਲ

**ਫੁੱਟਬਾਲ** ਟੀਮ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਗਰੀਆਂ, ਗੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਯੋਗ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ (ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਫੁਟਬਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ); ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਨਿਯਮ ਫੁੱਟਬਾਲ; ਗੇਲਿਕ ਫੁੱਟਬਾਲ; ਗ੍ਰਿਡਿਰੋਨ ਫੁੱਟਬਾਲ (ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਅਰੇਨਾ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਜਾਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ); ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਯਮ ਫੁੱਟਬਾਲ; ਰਗਬੀ ਲੀਗ ਫੁੱਟਬਾਲ; ਅਤੇ ਰਗਬੀ ਯੂਨੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ। ਫੁੱਟਬਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਦੇ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਗਰੀ, ਆਮ ਮੂਲ ਅਤੇ "**ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੋਡ**" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਜਾਂ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਾਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ। ਫੁਟਬਾਲ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕੋਡਾਂ ਨੂੰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕੋਡੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮੱਧਕਾਲੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰੀ ਕੋਡ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ: ਗੇਲਿਕ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਸਥਾਨਕ ਰਵਾਇਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। 1888 ਵਿੱਚ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੀਮ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈਆਂ।

## ਨੋਟ 
### ਫੁੱਟਨੋਟ 
### ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Eisenberg, Christiane and Pierre Lanfranchi, eds. (2006): *Football History: International Perspectives*; Special Issue, Historical Social Research 31, no. 1. 312 pages.
* Green, Geoffrey (1953); *The History of the Football Association*; Naldrett Press, London.
* Mandelbaum, Michael (2004); *The Meaning of Sports*; Public Affairs, .
* Williams, Graham (1994); *The Code War*; Yore Publications, .

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਟਬਾਲ
ਚੰਦੀਨਾ ਉਪਜ਼ਿਲਾ

**ਚੰਦੀਨਾ ਉਪਜ਼ਿਲਾ** ਕੋਮਿਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਐੱਸ. ਅਪੂਰਵਾ

**ਸਾਈਕੁਮਾਰ ਅਪੂਰਵਾ** (ਜਨਮ 1981), ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ **ਐੱਸ. ਅਪੂਰਵਾ** ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੈਰਮ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਫੈਂਡਿੰਗ ਕੈਰਮ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਨਿਗਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਉੱਭਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਦੇਖ ਕੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੈਰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕੈਰਮ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰਮ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2004 ਕੈਰਮ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਅਪੂਰਵਾ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ 2016 ਕੈਰਮ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2016 ਕੈਰਮ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਕਾਜਲ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤੇ।

ਅਪੂਰਵਾ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 2018 ਕੈਰਮ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ 3-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। 2018 ਕੈਰਮ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਕਾਜਲ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ 2019 ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਟੇਟ ਰੈਂਕਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੇਤੂ ਰਹੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ

ਇੱਕ **ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ** ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਪ-ਵਿਭਾਜਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਘੀ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਕੁਝ ਪੱਧਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

"ਰਾਜ" ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਪ-ਵਿਭਾਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਰਾਜਾਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ "ਪ੍ਰਭੁਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਰਾਜ" ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਘੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ "ਰਾਜ" ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਬਲਾਸਟ ਜਾਂ ਗਣਰਾਜ। ਕੁਝ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਅਸਮਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਸੰਘੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੂਬੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਘੀ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਜਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਟਿਕਟ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਹ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਘਵਾਦ
ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ

**ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ** (ਪੰਜਾਬੀ, ) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 41 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ਼ੀਅਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਸਿਆਸੀ ਸਿਵਲ ਸਟਾਫ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਇੱਕ ਸਦਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਚੁਣੀ ਗਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬੌਸ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਪੰਜਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਸੂਬਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਿੰਧ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਜ਼ਾਦ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭਾਰਤ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਰਸੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 'ਪੰਜ' (ਪੰਜ) ਪੰਜ ਅਤੇ 'ਆਬ' (آب) ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਪੰਜ ਪਾਣੀ" (ਇਸ ਲਈ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿਕ ਨਾਮ ਭੂਮੀ) ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਿਆਸ, ਰਾਵੀ, ਸਤਲੁਜ, ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ। ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ "ਪੰਜ" ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ
*ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
* ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਪੰਜਾਬ
* ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
* ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ
* ਸਿੰਧ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Government of the Punjab official website 
* Official facebook page
* Information For Punjab Employees 
* LATEST PUNJABI NEWS 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ

ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ** ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਦੋ-ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੋ-ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਦਨ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਥ ਹੈ "ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਅਸੈਂਬਲੀ।" ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕੋਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ, ਜਾਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਨਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੰਕਲਪ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸੇ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਜਿਸ ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਕੋਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਐਥੀਨੀਅਨ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਸਿਥੀਅਨ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਗਲੀ ਤੋਂ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਸੰਸਦਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਲੀਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਤੋਂ ਸੀ ਜੋ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।

18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ" ਦੇ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਯੁੱਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਗਣਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜ ਬਣਾਏ। ਵਿਆਪਕ ਅੰਤਰ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ਆਖਰਕਾਰ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਏ, ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਸਾਮਰਾਜੀ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ, 1848-1849 ਅਤੇ 1918-1919 ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲਵਰਸੈਮਲੁੰਗ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸੰਸਦ (ਰੀਕਸਟੈਗ) ਦੁਆਰਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਐਸਟਾਡੋ ਨੋਵੋ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ROC ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਧਾਨਕ ਯੁਆਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ, ਤਾਈਵਾਨ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦੀ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੱਭੇ ਜਾਣੇ ਹਨ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾਵਾਂ
ਸੰਸਦ

ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ** ਜਾਂ **ਸੰਸਦ** ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਦ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨਾ, ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਸੁਣਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੈਨੇਟ, ਸਿਨੋਡ ਜਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਂ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸੰਦਰਭ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਸੰਸਦ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੁਝ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਘਾਨਾ ਦੀ ਸੰਸਦ) ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੰਸਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਆਂਇਕ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੀ ਲਿਓਨ ਦੀ ਕੋਰਟੇਸ, 1188 ਵਿੱਚ ਲਿਓਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1188 ਦਾ ਲਿਓਨ ਦਾ ਡਿਕਰੇਟਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਅਲਫੋਂਸੋ IX ਦੇ 1188 ਕੋਰਟੇਸ ਨੂੰ "ਮੈਮੋਰੀ ਆਫ਼ ਦਾ ਵਰਲਡ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਓਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ "ਸੰਸਦਵਾਦ ਦਾ ਪੰਘੂੜਾ" ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Comparative Legislators Database. A dataset on over 67,000 legislators from 16 countries.
* 
* United Kingdom Parliament

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾਵਾਂ
ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ

ਇੱਕ **ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ** ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਸਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਦੇਸ਼, ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਸਭਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂਇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧਾਇਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੋਣ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਸਦਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਦੋ-ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਲਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾਵਾਂ
ਮੰਡਲ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)

ਇੱਕ **ਮੰਡਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ।

**ਮੰਡਲ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਸਥਾਨ
### ਭਾਰਤ
*ਮੰਡਲ ਤਹਿਸੀਲ, ਭੀਲਵਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ
*ਮੰਡਲ ਤਾਲੁਕਾ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਗੁਜਰਾਤ
**ਮੰਡਲ, ਗੁਜਰਾਤ
*ਮੰਡਲ, ਉਤਰਾਖੰਡ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ

**ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ** ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਦਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 106 ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 371 ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 297 ਆਮ ਸੀਟਾਂ ਹਨ, 66 ਸੀਟਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 8 ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
*ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
*ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ
*ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
*ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਪੰਜਾਬ
*ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ
ਚੂਲੜ ਕਲਾਂ

**ਚੂਲੜ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਤੋਂ 13 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 159 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੂਲੜ ਕਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਚੋਟੀਆਂ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਬਲਰਾਂ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਬਖੋਰਾਂ ਕਲਾਂ (6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਗੋਬਿੰਦਪੁਰਾ ਪਪੜਾਂ (6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕਾਲੀਆ (7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਚੂਲੜ ਕਲਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੰਦਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਟੋਹਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਾਖਲ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਾਖਲ, ਟੋਹਾਣਾ, ਬੁਢਲਾਡਾ, ਰਤੀਆ, ਪਾਤੜਾਂ ਚੂਲੜ ਕਲਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਆਬਾਦੀ
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਚੂਲੜ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 4099 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 772 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.6% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 51.9% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 21.1% ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦ ਮਾਰਸ (ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼)

***ਦ ਮਾਰਸ*** ਰਾਸ਼ਿਦ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ TRK ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ YouTube ਚੈਨਲ 'ਤੇ 10 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੰਗਲ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜੋ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇਸਦੇ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਇਸਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਤੱਕ।

ਇਹ ਲੜੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਲ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਕ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਖੋਜਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਇਸ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਮੰਗਲ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਸਟ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ 
ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* **ਕੈਲਮ** ਬਤੌਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ 
* **ਏਲੋਨ ਮਸਕ** ਸਪੇਸਐਕਸ ਦੇ ਸੀਈਓ ਵਜੋਂ (ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ)
* **ਰਾਸ਼ਿਦ ਖਾਨ** ਬਤੌਰ ਨਿਰਮਾਤਾ / ਲੇਖਕ / ਰਚਨਾਕਾਰ / ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ /ਟਾਈਟਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ 
* **ਲੋਗਨ ਵਿਅਟ** ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ / ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ /ਟੀਮ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ 
* **ਬਿਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ** ਬਤੌਰ ਵਾਇਸ ਕਲਾਕਾਰ
* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ / ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ**
* **SoundrideMusic** ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ / ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ
* **ਮੋਕਾ** ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ / ਸਾਊਂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ
* ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ / ਟਾਈਟਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਜੋਂ **ਅਮੇਲੀਆ ਜੇਮਸ**
* **ਜੈਕਬ ਗਿਬਸਨ** ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ / ਟਾਈਟਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਜੋਂ
* ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ **ਜਾਰਜ ਕੇ**
* ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ **ਸੈਮੂਅਲ ਐੱਮ**
* ਧੁਨੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ **ਕੈਮਿਲਾ ਓਲੀਵੀਰਾ**
* **ਖਾਨ ਓਡੀਸੀ** ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ 

## ਐਪੀਸੋਡ 
### ਸੀਜ਼ਨ 1 (2024) 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ
ਮੰਡਵੀ

**ਮੰਡਵੀ** ਪਿੰਡ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਅੰਦਾਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 59 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 149 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 148027 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਪੱਕੀ ਖਨੌਰੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਗੁੱਜਰਾਂ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਅੰਦਾਣਾ (6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਬੁਸ਼ਹਿਰਾ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਠਸਕਾ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਉਰਫ਼ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰਾ (6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਟੋਹਾਣਾ, ਖਨੌਰੀ, ਪਾਤੜਾਂ, ਨਰਵਾਣਾ, ਸੁਨਾਮ ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਟੋਹਾਣਾ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਮੰਡਵੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਾਤੜਾਂ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਟੋਹਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਰਵਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਆਬਾਦੀ
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 6105 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1123 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.5% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 55.1% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 23.4% ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
https://sangrur.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ

**ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ** ਪਿੰਡ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੋਰਾਹਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਇਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੋਰਾਹਾ ਤੋਂ 4 ਕਿ.ਮੀ. ਦੋਰਾਹਾ ਪਾਇਲ ਸੜਕ ਤੇ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 80 ਕਿ.ਮੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 141416 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਪਾਇਲ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਖੰਨਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਡੇਹਲੋਂ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਮਲੋਹ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਰਮਾਲੀਪੁਰ (2 ਕਿਮੀ), ਸ਼ਾਹਪੁਰ (2 ਕਿਮੀ), ਰਾਏਪੁਰ ਰਾਜਪੂਤਾਂ (2 ਕਿਮੀ), ਕੋਟ ਸੇਖੋਂ (2 ਕਿਮੀ), ਕੱਦੋਂ (3 ਕਿਮੀ)  ਕੋਟਲੀ (3 ਕਿਮੀ) ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਖੰਨਾ, ਦੋਰਾਹਾ, ਪਾਇਲ, ਮਲੌਦ, ਅਹਿਮਦਗੜ੍ਹ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਅਬਾਦੀ
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 375 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 72 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.5% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 72.5% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 33.3% ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
https://ludhiana.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਟ ਸੇਖੋਂ

**ਕੋਟ ਸੇਖੋਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਖੰਨਾ ਤੋਂ 9 ਕਿ.ਮੀ. ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 77 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਕੋਟ ਸੇਖੋਂ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 141416 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਪਾਇਲ ਹੈ। ਕੋਟ ਸੇਖੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਖੰਨਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਡੇਹਲੋਂ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਾਇਲ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਕੋਟਾਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਦੌਰ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸਰਾਏ ਲਸ਼ਕਰੀ ਖ਼ਾਨ ਵੀ ਕੋਟ ਸੇਖੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਏਪੁਰ ਰਾਜਪੂਤਾ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ),ਕੋਟ ਪਨੈਂਚ, (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਬੀਜਾ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕੋਟਲਾ ਅਫਗਾਨਾ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਮੰਡਿਆਲਾ ਖੁਰਦ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਬਰਮਾਲੀਪੁਰ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਕੋਟ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਖੰਨਾ, ਦੋਰਾਹਾ, ਪਾਇਲ, ਅਹਿਮਦਗੜ੍ਹ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਸਮਰਾਲਾ ਕੋਟ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪੋਲਿੰਗ/ਬੂਥ
1) ਕਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ
2) ਕੋਟ ਪਨੈਚ
3) ਮੰਡਿਆਲਾ ਕਲਾਂ
4) ਮਾਣਕ ਮਾਜਰਾ
5) ਰਾਹੌਨ

## ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ
**ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ**
ਚਾਵਾ ਪੈਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਦੋਰਾਹਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਟ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜਲੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ।

**ਸੜਕ ਦੁਵਾਰਾ**
NH:44 ਕੋਟ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
https://ludhiana.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇਪਸੀਤਾ ਰਾਏ ਚਕਰਵਰਤੀ

**ਇਪਸੀਤਾ ਰਾਏ ਚਕਰਵਰਤੀ** (ਜਨਮ 3 ਨਵੰਬਰ 1950) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਵਿੱਕਨ ਪੁਜਾਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਅਤੇ ਮਾਂ ਲਈ ਰਾਇਲਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਮੀ, ਚਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੋਣਵੇਂ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਚਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਚੁਣਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਕਰਵਰਤੀ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡੈਣ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਚਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵਿੱਕਾ ਦੇ ਨੀਓ ਪਗਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਇਲਾਜ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।

ਚਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੇ ਵਿੱਕਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਕਨ ਤਰੀਕਾ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਉੱਤੇ ਅਕਸਰ ਮਰਦ ਲੋਕ ਕਾਲੇ ਜਾਦੂ ਅਤੇ "ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ" ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਚਕਰਵਰਤੀ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਹੁਗਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਚੁਣੇ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ 'ਬੇਲੋਵਡ ਵਿੱਚ' ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਲੇਖ ਸੈਕਰਡ ਈਵਿਲਃ ਐਨਕਾਊਂਟਰਜ਼ ਵਿਦ ਦ ਅਣਜਾਣ 2006 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿੱਕਨ ਹੀਲਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਨੌਂ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਿਉਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।

ਕਿਤਾਬ, ਸੈਕਰਡ ਈਵਿਲ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਵਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 'ਸੈਕਰਡ ਈਵਿਲ-ਏ ਟਰੂ ਸਟੋਰੀ "ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਾਰਿਕਾ ਨੇ ਚਕਰਵਰਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਚਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਵਿੱਕਨ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਸੀ ਜੋ ਵਿੱਕਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਬੰਗਾਲੀ ਟੀ. ਵੀ. ਚੈਨਲ ਈ. ਟੀ. ਵੀ ਬੰਗਲਾ ਨੇ ਚਕਰਵਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਦੋ ਟੈਲੀ-ਸੀਰੀਅਲ ਬਣਾਏ। ਚਕਰਵਰਤੀ, ਜੋ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਕਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਦੇ ਵਰਜਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨਵੀਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਜੈਸਮੀਨ ਬਾਜਵਾ

**ਜੈਸਮੀਨ ਬਾਜਵਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Jasmin Bajwa**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ *ਯਾਰ ਜਿਗਰੀ ਕਸੂਤੀ ਡਿਗਰੀ* ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਮਾ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ *ਬਰਥਡੇ ਗਿਫਟ* ਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ*ਦੂਰਬੀਨ* ਅਤੇ *ਗੱਡੀ ਜਾਨਦੀ ਏ ਛਲਾਂਗਾਂ ਮਾਰਦੀ* ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਸਤੰਬਰ 1996 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਬਿੰਦੋ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਜਵਾ ਨੇ 2018 ਦੀ ਵੈਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਯਾਰ *ਜਿਗਰੀ ਕਸੂਤੀ ਡਿਗਰੀ* ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਦੀ ਆਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ *ਸੂਰਮਾ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ *ਦੂਰਬੀਨ* ਵਿੱਚ ਜੱਸ ਬਾਜਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ  *ਸੁਫ਼ਨਾ*, *ਫੁੱਫੜ ਜੀ*, *ਸੋਹਰਿਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਆ ਗਿਆ* ਅਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਸੰਗੀਤ ਵੀਡਿਓ
2020 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਵੀਡਿਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਰੀ ਮਾਨ ਦੇ ਗ਼ੀਤ 'ਬਰਥਡੇ ਗਿਫਟ' ਰਾਹੀਂ ਇੰਡਸਟਰੀ 'ਚ ਆਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀਡਿਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਮਾਲਤੀ ਬੇਡੇਕਰ

**ਮਾਲਤੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਬੇਡੇਕਰ** (18 ਮਾਰਚ 1905 &ndash; ਮਈ 2001) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਭਵਾਰੀ ਸ਼ਿਰੂਰਕਰ ਉਪਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਬਾਲੂਤਾਈ ਖਰੇ ਬੇਡੇਕਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਉਹ ਅਨੰਤਰਾਓ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾਬਾਈ ਖਰੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

ਅਨੰਤਰਾਓ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੰਦਰਾਬਾਈ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਡੇਅਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਲੂਤਾਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਜੀਵਨੀ ਨਾਵਲ *ਖਰੇਮਾਸਟਰ* ਲਿਖਿਆ।

ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਲੂਤਾਈ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਧੋਂਡੋ ਕੇਸ਼ਵ ਕਾਰਵੇ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਗਾਨੇ, ਫਿਰ ਪੁਣੇ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ, ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਾਰਵੇ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਿਵੇਂ ਵਾਮਨ ਮਲਹਾਰ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

ਉਹ 1938 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਬੇਡੇਕਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਲਾਤੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਬੇਡੇਕਰ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ।

ਉਸ ਨੇ 1940 ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ, ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ "ਸਮਾਨਾਂਤਰ" *ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ* ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ 1980 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੰਮ 
* *ਕਲਿਆਣਚੇ ਨਿਸ਼ਵਾਸ* (ਕਲਯੰਚੇ ਨੀਃਵਾਸ਼) (1933) 
* *ਹਿੰਦੋਲੀਵਾਰ* (ਹਿੰਦੋਲਿਆਵਰ) (1933) 
* *ਬਾਲੀ* (1950) 
* *ਵਿਰਾਲੇ ਸਵਪਨਾ* (ਵਿਰਾਲੇ ਸਵਪਨ) 
* *ਖਰੇਮਾਸਟਰ* (1953) 
* *ਸ਼ਬਰੀ* (1956) 
* *ਪਰਾਧ* (ਇੱਕ ਨਾਟਕ) 
* *ਵਾਹਿਨ ਅਲੀ* (ਇੱਕ ਨਾਟਕ) 
* ਘਰਾਲਾ ਮੁਕਲਿਆ ਸਟਰੀਆ (ਘਰਾਲਾ ਮੁਕਲੇਆ ਸਟਰੀਆ) 
* *ਅਲੰਕਰ ਮਨਜੂਸ਼ਾ* (ਅਲੰਕਾਰ-ਮੰਜੂਸ਼ਾ) 
* *ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਵਹਾਰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ* (ਹਿੰਦੂਵਿਹਾਰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ) (ਕੇ. ਐਨ. ਕੇਲਕਰ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ) 
* ਫਿਲਮ *ਸਖਾਰਪੁਡ਼ਾ* ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ

ਖਰੇਮਾਸਤਰ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਅਦਬੀ ਮਰਕਜ਼ ਕਮਰਾਜ਼

**ਅਦਬੀ ਮਰਕਜ਼ ਕਾਮਰਾਜ਼** (**ਏ.ਐੱਮ.ਕੇ.**), ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ **ਅਦਬੀ ਮਰਕਜ਼ ਕਾਮਰਾਜ਼ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ** (**ਏ.ਐੱਮ.ਕੇ.ਜੇ.ਕੇ.**) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ(ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ) 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। 

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਬਾਰਾਮੁੱਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ 22 ਤੋਂ 24 ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ, ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ।

2012 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਿਟਰੇਚਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਤਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

2012 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (ਐਨਸੀਆਰ) ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦਫ਼ਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
Amin Bhat elected president Adbee Markaz Kamraz President

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਫਲਿੱਪਡ ਕਲਾਸਰੂਮ

thumbtime=2:08|thumb|ਮਿਸ਼ੀਗਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਟੋਂਡੇਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਰੂਮ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ
ਇੱਕ **ਫਲਿੱਪਡ ਕਲਾਸਰੂਮ** ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਾਈਵ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਦਿਅਕ ਸ਼ੈਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਮਵਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇੱਕ ਫ਼ਲਿੱਪਡ ਕਲਾਸਰੂਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਔਨਲਾਈਨ ਲੈਕਚਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਔਨਲਾਈਨ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

ਕਲਾਸਰੂਮ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਾਠ ਦਾ ਆਗੂ, ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕਲਾਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੀਡਬੈਕ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਭੇਜਦੇ ਹਨ।  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਮਾਡਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਲੈਕਚਰ-ਸ਼ੈਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਲਾਸ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੋਂ ਪਡ਼੍ਹਨ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਸਮੱਸਿਆ ਸੈੱਟਾਂ ਉੱਤੇ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, ਮਿਲਿਤਸਾ ਨੇਚਕੀਨਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1984 ਵਿੱਚ ਫਲਿੱਪ ਕੀਤੇ ਕਲਾਸਰੂਮ ਮਾਡਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। "... ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪਡ਼੍ਹਨ ਤੋਂ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕੱractਣ ਦਿਓ, ਜੋ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਸਿੱਟੇ' ਤੇ ਪਹੁੰਚੋ। 1993 ਵਿੱਚ, ਐਲੀਸਨ ਕਿੰਗ ਨੇ "ਫਰੌਮ ਸੇਜ ਆਨ ਦ ਸਟੇਜ ਟੂ ਗਾਈਡ ਆਨ ਦ ਸਾਈਡ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਰਥ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਕਲਾਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਕਲਾਸਰੂਮ ਨੂੰ "ਫਲਿੱਪ" ਕਰਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਰਗਰਮ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉਲਟ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੱਖਿਆ

**ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੱਖਿਆ** ਜਾਂ **ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸਿੱਖਿਆ** ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ-ਵਿਚੋਲਗੀ ਨਿਰਦੇਸ਼, ਵੈੱਬ-ਇਨਹਾਂਸਡ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਂ **ਮਿਕਸਡ-ਮੋਡ ਨਿਰਦੇਸ਼** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੈ ਜੋ ਔਨਲਾਈਨ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸਥਾਨ-ਅਧਾਰਤ ਕਲਾਸਰੂਮ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਔਨਲਾਈਨ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।

ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ, ਮਾਰਗ ਜਾਂ ਗਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਕੁਝ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਮੋਰਟਾਰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਕਲਾਸਰੂਮ ਅਭਿਆਸਾਂ ,ਨੂੰ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਵਿਚੋਲਗੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ-ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਧਾਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। 2013 ਦੇ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਔਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਔਨਲਾਈਨ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਸੰਪਰਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2015 ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਟਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜਿਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਤ ਖੋਜ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਕਿ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੰਖਿਆ ਨੂੰ "ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਔਨਲਾਈਨ ਢੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ f2f  [ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ] ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੁਮੇਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ-ਵਿਚੋਲਗੀ ਵਾਲੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ' ਤੇ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੂਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ "ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਲਰਨਿੰਗ ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਘਰ ਤੋਂ ਵਰਚੁਅਲ ਕਲਾਸ ਵਿੱੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
ਸ਼ਬਦ "ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੱਖਿਆ", "ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸਿੱਖਿਆ," "ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ-ਵਿਚੋਲਗੀ ਨਿਰਦੇਸ਼", "ਵੈਬ-ਵਧੀਆਂ ਨਿਰਦੇਸ਼", ਅਤੇ "ਮਿਕਸਡ-ਮੋਡ ਨਿਰਦੇਸ਼" ਅਕਸਰ ਖੋਜ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਡਿਲਿਵਰੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ 
2023 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਖੋਜ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ: "ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਲਾਸਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਬਿਹਤਰ ਸਹਾਇਤਾ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਛਾਇਆ ਦਾਤਾਰ

**ਛਾਇਆ ਦਾਤਾਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Chhaiya Datar) (ਜਨਮ 1944) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੈ। ਦਾਤਾਰ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਦਾਤਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਗੋਸ਼ਟਾ ਸਾਦੀ* *ਸਰਲ ਸੋਫ਼ੀ* 1972 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ, ਵਰਤੂਲਾਚ ਐਂਟੀ 1977 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੀ ਉਵਾਚ (ਏ ਵੂਮਨ ਸੈਦ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਨ ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਆਫ ਰੋਟਰਡੈਮ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮੂਹ ਫੋਰਮ ਅਗੇਂਸਟ ਰੇਪ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਸੰਨ 1988 ਵਿੱਚ ਉਹ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਐਨ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਐਸਐਨਡੀਟੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਈ।

ਵੇਜਿੰਗ ਚੇਂਜ ਵਿੱਚਃ ਨਿਪਾਨੀ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਤੰਬਾਕੂ ਵਰਕਰਜ਼ (1989) ਦਾਤਾਰ ਨੇ ਸਿਗਰਟ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਨਿਪਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। *ਚਿੰਨ੍ਹ* ਵਿੱਚ, ਸਮੀਖਿਅਕ ਚੰਦਰ ਤਲਪਡ਼ੇ ਮੋਹੰਤੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਾਤਾਰ ਦੀ ਵੇਜਿੰਗ ਚੇਂਜ "ਔਰਤ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਬੀਡ਼ੀ (ਹੱਥ ਨਾਲ ਘੁਮਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿਗਰੇਟ)  ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੈ।" ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਕਹਾਣੀ, ਇਨ ਸਰਚ ਆਫ਼ ਮਾਈਸੈੱਲਫ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[1] ਉਹ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਬਾਇਲੀ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ।[2] ਦਾਤਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਨਾਰੀਵਾਦ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਦਾਤਾਰ *ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ*, *ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਜੈਂਡਰ ਸਟੱਡੀਜ਼*, *ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ,* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨ ਅਗੇਂਸਟ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ (ਐਮਏਵੀਏ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 2017 'ਤੇ *ਤਾਰੀਹੀ ਸ਼ੇਸ਼* ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ।

## ਚੁਨਿੰਦਾ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* 
* 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਗਿਆਨਦਾਨੰਦਿਨੀ ਦੇਵੀ

**ਗਿਆਨਦਾਨੰਦਿਨੀ ਟੈਗੋਰ** (26 ਜੁਲਾਈ 1850-1 ਅਕਤੂਬਰ 1941) ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਡ਼ਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਤਿਏਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋਰਾਸਾਂਕੋ ਟੈਗੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਜ ਸਾਡ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ, ਬ੍ਰਹਮਿਕਾ ਸਾਡ਼ੀ, ਦੋਵਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਗਿਆਨਦਾਨੰਦਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਦੇ ਜੈਸੋਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਰਿੰਦਰਪੁਰ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਭੈਚਰਣ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਨਿਸਤਰੀਨੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਭੈਚਰਣ, ਇੱਕ ਕੁਲਿਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਕੋ *ਪਿਰਾਲੀ* ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇੱਕ ਬਾਹਰਲੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਿਆਨਦਾਨੰਦਿਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1857 ਵਿੱਚ ਦੇਬੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਤਿੰਦਰਨਾਥ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੈਸੋਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਜੋਰਾਸਾਂਕੋ ਵਿਖੇ ਟੈਗੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਖਤ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੀਮਤ ਪਾਇਆ। 1862 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ (ਆਈ. ਸੀ. ਐੱਸ.) ਲਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਬੇਸ਼ਨਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਸਤਿੰਦਰਨਾਥ ਨੇ ਗਿਆਨਦਾਨੰਦਿਨੀ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਗਿਆਨਦਾਨੰਦਿਨੀ ਦੇ ਜੀਜਾ ਹੇਮੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਯੁਧਿਆਨਾਥ ਪਕਰਾਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੰਨ 1864 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸੱਤਿਏਂਦਰਨਾਥ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਉੱਤੇ, ਗਿਆਨਦਾਨੰਦਿਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪਡ਼੍ਹੋ 
* Jnanadanandini Devi, *Puratoni (Memoirs)*, Ananda Publishers (2012) 
* Indira Devi Chaudhurani & Anathnath Das (ed.), *Smritisamput*, Viswabharati (1997) 
* Sarala Devi Chaudhurani, *Jeebaner Jharapata*, Dey's Publishing (2007) 
* Rabindranath Tagore, *Yurope Prabasir Patra* Viswabharati (1973) 
* Rabindranath Tagore, *Jeebansmriti*, Viswabharati (1953) 
* Prasanta Kumar Pal, *Rabi-Jeebani* Ananda Publishers (1990) 
* Hiranmay Bandopadhyay, *Thakurbarir Katha*, Sishu Sahitya Sansad (1995) 
* Chitra Deb, *Thakurbarir Andarmahal*, Ananda Publishers (2010) 
* Samir Sengupta, *Rabindranather Atmiyaswajan*, Sishu Sahitya Sansad (2005) 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* https://web.archive.org/web/20150724120830/http:// www. bdlinks. net/biography/Jnanadanandini-Devi.php
* http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi, _ ਗਿਆਨਦਾਨੰਦਿਨੀ
* http://www.southasiamail.com/news.php?id=74757 
* http://www.dailypioneer.com/vivacity/tagore-woman-and-her-tales.html 
* http://vintageindianclothing.tumblr.com/post/31690135816/the-brahmika-sari
* http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bamabodhini_Patrika

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1941
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1850
ਗੋਪਾਲਰ ਮਾਂ

**ਗੋਪਾਲੇਰ ਮਾ** (ਅਨੁਵਾਦ: ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਮਾਤਾ; 1822-8 ਜੁਲਾਈ 1906) ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਭਗਤ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਨਾਂ ਅਘੋਰਮਣੀ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਪਾਲਰ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਮਾਂ ਪਿਆਰ "ਗੋਪਾਲ" ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਅਤੇ ਭੈਣ ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇਡ਼ੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਕੁਝ ਸਾਲ ਭੈਣ ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅਘੋਰਮਣੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1822 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਕਮਰਹਾਟੀ ਨਾਮਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੀਲਮਾਧਵ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਾਮਰਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੁਜਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮਾਲਕ ਗੋਵਿੰਦ ਚੰਦਰ ਦੱਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਮਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਆਮਦਨੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਤੀਹ ਸਾਲ ਉਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਜੀਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਵਜੇ ਉਠਣਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਅੱਠ ਵਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਧਾ ਮਾਧਵ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ, ਜਪਮ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ ਦੇ ਦੁਹਰਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਆਦਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1852 ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1883 ਤੱਕ ਇਸ ਰੁਟੀਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੈਸਪਰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਭੋਜਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ।ਉਹ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਰੁਟੀਨ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਬਰੇਕ ਉਸ ਦੀ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕਣ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ, ਵਰਿੰਦਾਵਨ, ਗਯਾ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ 
*They Lived with God, by Swami Chetanananda, published by Vedanta Society of St. Louis
*Death of Gopaler Ma

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1906
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1822
ਮੁਹਾਰਤ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣਾ

**ਮੁਹਾਰਤ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣਾ** (ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, " **ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਸਿੱਖਣਾ**" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; "**ਮੁਹਾਰਤ ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ**" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 1968 ਪਰਖ ਪਰੀਖਿਆ ਭਾਵੇਂ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ। ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਫਾਇਦੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਾਸਟਰੀ ਲਰਨਿੰਗ ਨੂੰ ਆਮ ਕਲਾਸ ਰੂਮ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਸਿੱਖੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰੁਚੀ ਅਤੇ ਰਵੱਈਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋਈਆਂ: ਇੱਕ ਵਿਨੇਟਕਾ ਯੋਜਨਾ, ਕਾਰਲਟਨ ਵਾਸ਼ਬਰਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹੁੰਚ ਹੈਨਰੀ ਸੀ. ਮੌਰੀਸਨ ਦੁਆਰਾ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਉੱਤੇ ਲਾਏ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਖਾਸ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਫਿੱਕੇ ਪੈ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੂਮ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ 1 ਤੋਂ 5 ਫੀਸਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਾ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ) ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 5 ਫੀਸਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਪਾਹਜਤਾ ਹੈ। ਹੋਰ 90% ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ, ਯੋਗਤਾ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਦਰ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਲੂਮ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਜਾਂ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

### ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 
ਹਿਦਾਇਤ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਖਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇਕਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਚਨਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਲੂਮ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਦਾਨ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨੁਸਖ਼ੇ ਵਾਂਗ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

###### ਵਿਕਲਪਿਕ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਸਰੋਤ 
ਪ੍ਰਗਤੀ ਟੈਸਟਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਫੀਡਬੈਕ ਅਤੇ ਖਾਸ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ। ਕੁਝ ਵਿਕਲਪਕ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ:

* ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ (ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ) ਮਿਲ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
* ਟਿਊਟੋਰਿਅਲ ਮਦਦ
* ਸਿੱਖਿਆ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ
* ਵਿਕਲਪਕ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ
* ਵਰਕਬੁੱਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੇ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ
* ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੁਅਲ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਧਾਂਤ
ਅਕਬਰਪੁਰ, ਸੰਗਰੂਰ

thumb|ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬੋਹੜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਪਿੰਡ ਅਕਬਰਪੁਰ,ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
**ਅਕਬਰਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ 22ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 11ਕਿਲੋਮੀਟਰ,ਸ਼ਹਿਰ ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਤੋਂ 12ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਾਭਾ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੁਨਾਮ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੰਗਰੂਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਮਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਧੂਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਿਜਲ ਪੁਰ (3 KM), ਕਪਿਆਲ (3 KM), ਨਾਗਰਾ (4 KM), ਬੱਤਰੀਆ (4 KM), ਸੰਘੇੜੀ (4 KM) ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। 

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੰਗਰੂਰ, ਸੁਨਾਮ, ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ,ਸਮਾਣਾ, ਪਾਤੜਾਂ ਇਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਅਬਾਦੀ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 263 ਘਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 1471 ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ 760 ਪੁਰਸ਼ ਹਨ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 711 ਹੈ। 0-6 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 133 ਬੱਚੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚੋਂ 74 ਮੁੰਡੇ ਹਨ ਅਤੇ 59 ਲੜਕੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 61% ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੁੱਲ 1471 ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ 903 ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 66% ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਲ 760 ਵਿਚੋਂ 502 ਮਰਦ ਸਾਖਰ ਹਨ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਅਨੁਪਾਤ 56% ਹੈ। ਕੁੱਲ 711 ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ 401 ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਦਰ 38% ਹੈ। ਇੱਥੇ 1471 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 568 ਅਨਪੜ੍ਹ ਹਨ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਅਨੁਪਾਤ 33% ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁੱਲ 760 ਵਿਚੋਂ 258 ਮਰਦ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਨਪੜਤਾ ਅਨੁਪਾਤ 43% ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਲ 711 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 310 ਅਨਪੜ੍ਹ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
https://sangrur.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖਨਾਲ ਖੁਰਦ

**ਖਨਾਲ ਖੁਰਦ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ 12 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 119 ਕਿ.ਮੀ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਮਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਾਤੜਾਂ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੰਗਰੂਰ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 148035 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਦਿੜਬਾ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਜਰਾਂ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਦਿਆਲਗੜ੍ਹ ਜੇਜੀਆਂ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕਮਾਲਪੁਰ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਬਿਜਲ ਪੁਰ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਸਮੂਰਾ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਖਨਾਲ ਖੁਰਦ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਾਤੜਾਂ, ਸਮਾਣਾ, ਸੁਨਾਮ, ਸੰਗਰੂਰ ਖਨਾਲ ਖੁਰਦ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਬਾਦੀ
ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖਨਾਲ ਖੁਰਦ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1948 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 376 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 45.4% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 55.2% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 23.5% ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
https://sangrur.nic.in/
https://www.census2011.co.in/data/village/39730-basiarkh-punjab.html

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਸੂਲੜਾ

**ਰਸੂਲੜਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਖੰਨਾ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਮੁੱਖ ਸੜਕ  ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਖੰਨਾ ਤੋਂ 4 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 67 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 141401 ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਹੈੱਡ ਆਫਿਸ ਖੰਨਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਮਲੋਹ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਾਇਲ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਖਮਾਣੋਂ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਵੱਲ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਮਲੋਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿਧ ਗੈਂਗਸਟਰ ਰੁਪਿੰਦਰ ਗਾਂਧੀ ਵੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇਕੋਲਾਹਾ (1 KM), ਬਾਹੋ ਮਾਜਰਾ (2 KM), ਲਿਬੜਾ (2 KM), ਬਘੌਰ (3 KM), ਖਟੜਾ (3 KM) ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। 

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਖੰਨਾ, ਦੋਰਾਹਾ, ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ, ਪਾਇਲ,ਸਰਹਿੰਦ, ਅਹਿਮਦਗੜ੍ਹ ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਅਬਾਦੀ
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 2583 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 528 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.2% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 67.4% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 30.3% ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
https://ludhiana.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਮਰੇ ਵਾਲਾ, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ

**ਕਮਰੇ ਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 36 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 277 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ
ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ,ਕਮਰੇ ਵਾਲਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈ ਵੇ: NH254
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈ ਵੇ: NH105B

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਮਿਰ ਖਾਸ, ਮੋਹਕਮ ਦੁੱਲੇਕੇ ਨੱਥੂਵਾਲ, ਘੁੱਲਾ, ਬਾਦਲਕੇ ਉਤਾੜ

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਲਾਲਾਬਾਦ, ਗੁਰੂ ਹਰਸਹਾਏ

## ਹਵਾਲੇ
https://fazilka.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਨੇਵਾਲਾ, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ

**ਮਾਨੇ ਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 38 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 277 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਮਦੋਟ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਲਾਲਾਬਾਦ , ਮੁਕਤਸਰ , ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ , ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
https://fazilka.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਤਹਿਸੀਲ

**ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਤਹਿਸੀਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਸਬ ਡਵੀਜਨ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ।

## ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ
# ਕਮਰੇ ਵਾਲਾ
# ਮਾਨੇਵਾਲਾ
# ਆਮਿਰ ਖਾਸ
# ਪੀਰ ਬਖਸ਼ ਚੌਹਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
https://fazilka.nic.in/
https://fazilka.nic.in/document/jalalabad/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲਾਂ
ਮਿਖਾਇਲ ਕਲਾਸ਼ਨਿਕੋਵ

**ਮਿਖਾਇਲ ਟਿਮੋਫੇਏਵਿਚ ਕਲਾਸ਼ਨੀਕੋਵ** (10 ਨਵੰਬਰ 191923 ਦਸੰਬਰ 2013) ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ, ਖੋਜੀ, ਫੌਜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ। ਉਹ ਏਕੇ-47 ਅਸਾਲਟ ਰਾਈਫਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ, ਏਕੇਐਮ ਅਤੇ ਏਕੇ-74 ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਰਪੀਕੇ ਲਾਈਟ ਮਸ਼ੀਨ ਗਨ ਅਤੇ ਪੀਕੇ ਮਸ਼ੀਨ ਗਨ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਕਲਾਸ਼ਨਿਕੋਵ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਿਖਿਅਤ ਟਿੰਕਰਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਮਕੈਨੀਕਲ ਹੁਨਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਜੋ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਲਾਸ਼ਨਿਕੋਵ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬੇਕਾਬੂ ਵੰਡ 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਖ 'ਤੇ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਰਾਈਫਲ "ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਹਥਿਆਰ" ਹੈ ਅਤੇ "ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ" ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*M.T. Kalashnikov Museum and Exhibition Small Arms Complex 
*'I sleep soundly' – Interview with and article on Mikhail Kalashnikov at the age of 83, from The Guardian newspaper.
*Mikhail Kalashnikov backs weapons control
*BBC NEWS Profile: Mikhail Kalashnikov
*Free illustrated virtual guided tour of the Museum of Mikhail Kalashnikov 
*The life of Mikhail Kalashnikov 
*7,62 мм ручной пулемет М.Т. Калашникова. 1944 г.  Kalashikov model 1944 light machine gun—his 2nd design.
*The Economist: Obituary 11 January 2014 Mikhail Timofeyevich Kalashnikov, weapons inventor, died on 23 December, aged 94

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919
ਪੀਰ ਬਖਸ਼ ਚੌਹਾਨ

**ਪੀਰ ਬਖਸ਼ ਚੌਹਾਨ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 269 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਪੀਰ ਬਖਸ਼ ਚੌਹਾਨ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਮਦੋਟ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
#ਆਮਿਰ ਖਾਸ
#ਮੋਹਕਮ ਅਰਾਈਆਂ
#ਕਮਰੇਵਾਲਾ
#ਨਾਥ ਚਿਸ਼ਤੀ

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
#ਜਲਾਲਾਬਾਦ, 
#ਮੁਕਤਸਰ, 
#ਘੁਬਾਇਆ,
#ਮਮਦੋਟ, 
#ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਛਾਉਣੀ ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਅਬਾਦੀ
ਪੀਰ ਬਖਸ਼ ਚੌਹਾਨ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ 1131 ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਰਸਤੇ
#ਗੁਰੂ ਹਰਸਹਾਏ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
#ਜੀਵਾ ਅਰਾਈਆਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪੀਰ ਬਖਸ਼ ਚੌਹਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
https://fazilka.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਮੂਰਾਂ, ਸੰਗਰੂਰ

**ਸਮੂਰਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 31 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ 17 ਕਿ.ਮੀ. ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 117 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 148035 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਮਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਾਤੜਾਂ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗੁਹਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਮਾਲਪੁਰ (3 KM), ਖਨਾਲ ਖੁਰਦ (5 KM), ਘਨੌਰ ਰਾਜਪੂਤਨ (6 KM), ਖਨਾਲ ਕਲਾਂ (6 KM), ਦਿਆਲਗੜ੍ਹ ਜੇਜੀਆਂ (6 KM) ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਾਤੜਾਂ, ਸਮਾਣਾ, ਸੁਨਾਮ, ਸੰਗਰੂਰ, ਦਿੜਬਾ, ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਬਾਦੀ
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 2032 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 386 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.0% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 53.6% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 21.2% ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
https://sangrur.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ