open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਸਰਵੇਖਣ

**ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਸਰਵੇਖਣ** (**ਪੀਐਲਐਸਆਈ**) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਲਈ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ। 2000 ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਭਾਸ਼ਾ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ, ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਸਮੇਤ 3.500 ਸਵੈਸੇਵਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 780 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ। 35,000 ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ 50 ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਭਾਗ 7 ਜਨਵਰੀ, 2012 ਨੂੰ ਵਡੋਦਰਾ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਸੁਧਾ ਗਲੋਬਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀ। ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ  ਕਈ ਜਿਲਦਾਂ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ ਓਰੀਐਂਟ ਬਲੈਕਸਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

## ਸਰਵੇਖਣ ਫਾਰਮੈਟ 
ਸਰਵੇਖਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਵਾਂ  ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ: 
* ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਮ 
* ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ 
* ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ 
* ਛੋਟੀ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* ਨਮੂਨਾ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਗੀਤ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ 
* ਨਮੂਨਾ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ 
* ਰੰਗ ਪਦ 
* ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਦ 
* ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਦੇ ਲਈ ਪਦ 

## ਸਾਰਥਿਕਤਾ 
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ 22 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫੰਡਿੰਗ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਤੈਹ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ 1961 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1652 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ 1971 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ 10,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਘਟ ਕੇ 108 ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪੀਐਲਐਸਆਈ ਦੀ ਨੀਤੀ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ, ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚਾਹੇ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ  ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਚੈਮਾਲ ਵੀ ਦਰਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦੀਦਾ ਹੈ।

ਪੀਐਲਐਸਆਈ ਮਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਭਾਰਦੀ ਹੈ। "26 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ, ਅੰਡੇਮਾਨ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਬੋ ਨਾਮੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦੀ ਆਖਰੀ ਸਪੀਕਰ ਸੀ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ 65,000 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨਤਾ ਦੀ ਲੜੀ ਵੀ ਗੁਆਚ ਗਈ। " ਭਾਸ਼ਾ ਰੀਸਰਚ ਅਤੇ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੇਵੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ। ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਹਕੀਕਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਲਿੰਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਡੇਵੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ " ਜਦੋਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਜਦਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਿੱਪਪੀਆਂ, ਨੌਂ ਅਤੇ 38 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ, ਉਰਦੂ ਅਤ ਨੇਪਾਲੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਓਲ ਚਿਕੀ (ਸੰਥਾਲ), ਕੋਲ ਹੋ, ਬਾਰਾਂਘ ਕਸ਼ਿਤੀ, ਲੇਪਚਾ, ਸਾਦਰੀ ਅਤੇ ਲਿਮਬੂ ਹਨ। ਵੱਧ ਸਪੀਕਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਰੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਪੁਰੀ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਖਾਸੀ, ਮਿਜ਼ੋਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ੋ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਮੌਨੀ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਕੱਛੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮੇਵਾਤੀ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ 40 ਕਰੋੜ ਆਬਾਦੀ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਪੂਲਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਜੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ 1971 ਵਿੱਚ 187000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2011 ਵਿੱਚ 1 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://www.peopleslinguisticsurvey.org 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
1912 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ

**1912 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਜਾਂ V ਓਲੰਪੀਆਡ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿੱਖੇ ਮਈ 5 ਤੋਂ 22 ਜੁਲਾਈ, 1912 ਨੂੰ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਠਾਈ ਦੇਸ਼ਾ ਦੇ 2,408 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 48 ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 102 ਈਵੈਂਟ ਹੋਏ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿਵੇਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਲਿਟਰੇਚਰ, ਸੰਗੀਤ, ਪੈਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬੁਤ ਤਰਾਸੀ ਆਦਿ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤੈਰਾਕੀ ਦੇ ਮਕਾਬਲੇ ਹੋਏ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਪਰ ਸਵੀਡਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਗਮੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।

## ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਨਿਕੋਲ ਨੋਟੈਟ

**ਨਿਕੋਲ ਨੋਟੈਟ**, ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਚਾਟ੍ਰਿਕਸ, ਮਾਰਨੇ, ਸੀਐਫਡੀਟੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਜੀਓ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਪਾਏਦਾਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ।

ਨੋਟੈਟ ਫਲੀਪ ਗੋਜਲੇਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਫਿਊਚਰ ਆਨ ਰਿਫਲਿਕਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਇਹ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਟਾਂਡਾ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)

**ਟਾਂਡਾ** ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਉਂਸਲ ਅਤੇ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਸ਼ੇਰੋ ਚੱਕ, ਬੀਡੋ ਭੱਟੀ, ਠੱਟੀ, ਮੋਤਾ, ਕੱਕੀਆਂਵਾਲਾ ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਂਡੀ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸ਼ਬਦ 'ਟਾਂਡਾ' ਦਾ  ਲਾਬਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ"। 1947 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਲੁਬਾਣਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਸੀ। ਲੁਬਾਣਿਆਂ ਨੇ ਟਾਂਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੋਤ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਗਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਬੋਰਡਿੰਗ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਸਕੂਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਆਪਣਾ ਮਿਆਰ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਕੂਲ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਵਧੀਆ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੋਕ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਗੁੱਜਰ ਗੋਤਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਟਾਂਡਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਵਾਸ ਕੀਤਾ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਟਾਂਡਾ 32.702 ° N 74.368 ° E ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਟਾਂਡਾ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਬਰੀਲਾ ਸ਼ਰੀਫ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤ ਅਤੇ ਕਬਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਨਬੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਬਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 70 ਗਜ਼ ਹੈ।

## ਜਲਵਾਯੂ 
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਸਧਾਰਨ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੌਰਾਨ, ਦਿਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 45 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 2 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਔਸਤਨ ਮੀਂਹ 67 ਸੈ.ਮੀ. ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

## ਭਾਸ਼ਾ
ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਗੋਜਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਤੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ
ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਸ ਟਾਂਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਦੀਮ ਕਾਇਸਰ ਨਾਂ ਦੇ ਖੋਜਾਰਥੀ ਨੇ ਕਾਈਐਸਟ (ਇੱਕ ਉੱਚ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੋਰੀਆਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਤੋਂ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂ.ਈ.ਟੀ. ਤਕਸਿਲਾ ਤੋਂ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਡਿਗਰੀ ਹੈ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਯੂ ਈ ਟੀ ਤਕਸਿਲਾ 1820 ਈ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨਵਾਬਸ਼ਾਹ

**ਨਵਾਬਸ਼ਾਹ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਅਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,135,131 ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਨਵਾਬਸ਼ਾਹ ਦਾ ਨਾਂ ਸਈਦ ਨਵਾਬ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਿਆ ਜਿਸ ਨੇ 1912 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ 200 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ  ਨੂੰ ਨਵਾਬਸ਼ਾਹ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।

## ਸਥਿਤੀ 
ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਮਾਰਗ ਐਨ -5 ਤੇ ਸਥਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ 4 ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1913 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ 2014 
## ਖੇਤੀਬਾੜੀ 
ਨਵਾਬਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗੰਨੇ, ਅੰਬ, ਕਪਾਹ ਦੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਤਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਜਲਵਾਯੂ 
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 53 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਮਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ  ਜੂਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ 45 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀ  ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 4 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਪੁਰਾਤਨ ਸਥਾਨ
**ਥੁਲ ਮੀਰ ਰੁਕਣ** ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਦੌਲਤਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਬਰ ਹੈ। ਕਾਜੀ ਅਹਿਮਦ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਪਜਬੋ ਪਿੰਡ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੜਕ ਥਲ ਰੁਕਾਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਬਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 60 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈਨਰੀ ਕਾਸਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ "ਸਿੰਧੀ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ" (ਅਟਾ ਮੁਹੰਮਦ ਭਾਂਬਰੋ ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਧੀ ਅਨੁਵਾਦ "ਸਿੰਧ ਜੱਸਮ ਆਸਾਗਰ") ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਬਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨੂੰ ਬੋਧੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਪੇਂਟ ਇੱਟਾਂ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਿੰਧ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। **ਚਹੀਨ ਜੋ ਦਾਰੋ** ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਨਵਾਬਸ਼ਾਹ ਤੋਂ 10 ਕਿ.ਮੀ. ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਮਾਲਕੀਰੀਓ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
Coordinates: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Nawabshah&params=26_15_N_68_25_E_region:PK_type:city_source:enwiki-GNS 26°15′N 68°25′E﻿ / ﻿26.250°N 68.417°E﻿ / 26.250; 68.417]

## ਹਵਾਲੇ
Category:Coordinates on Wikidata
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੰਡਤ ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਕਵੀਸ਼ਰ

**ਪੰਡਤ ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਕਵੀਸ਼ਰ** ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਸੰਨ 2012, 2013 ਅਤੇ 2014 ਲਈ "ਸ਼ੋਮਣੀ ਕਵੀਸ਼ਰ ਪੁਰਸ਼ਕਾਰ' ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਡਤ ਕੇਸਵਾ ਨੰਦ ਸੀ ਜੋ ਖੇਤੀ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਕਵੀਸ਼ਰ ਪੰਡਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੰਦ ਡਿੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। 28 ਦਸੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਪੰਡਤ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। 

## ਪੰਡਤ ਬ੍ਰਿਜ਼ ਲਾਲ ਦੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਕਿੱਸੇ
*ਕਿੱਸਾ ਲਘੂ-ਕੁਸ਼ੂ
*ਕਿੱਸਾ ਅਣਸੂਆ ਸਤੀ
*ਕਿੱਸਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਭਗਤ
*ਕਿੱਸਾ ਅਰਜਨ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ
*ਕਿੱਸਾ ਮਹਾਭਾਰਤ
*ਕਿੱਸਾ ਭੀਮ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ
*ਕਿੱਸਾ ਕਿਲਾ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ
*ਕਿੱਸਾ ਭਗਾਉਤੀ ਦਾ ਯੁੱਧ
*ਕਿੱਸਾ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ
*ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚੋਜ਼
*ਕਿੱਸਾ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ
*ਕਿੱਸਾ ਰਵਿਦਾਸ ਭਗਤ ਜੀ
*ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਦਾ ਯੁੱਧ
*ਕਿੱਸਾ ਟਟਹਿਰੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਜੰਗ
*ਕਿੱਸਾ ਧੰਨਾ ਭਗਤ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀਸ਼ਰ
1908 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ

**1908 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਜਾਂ IV ਓਲੰਪੀਆਡ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈਆ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ 27 ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ 31 ਅਕਤੂਬਰ, 1908 ਤੱਕ ਹੋਈਆ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪਹਿਲਾ ਰੋਮ ਸੀ ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਰੋਮ, ਲੰਡਨ, ਬਰਲਿਨ ਅਤੇ ਮਿਲਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ 6ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਉਂਣ ਦਾ ਹੱਕ ਲੰਡਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਪੰਡਤ ਮਨੀ ਰਾਮ

**ਪੰਡਤ ਮਨੀ ਰਾਮ** ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀਰ, ਸੋਹਣੀ, ਸੀਰੀ-ਫਰਿਆਦ ਆਦਿ ਕਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬੈਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਨੀ ਰਾਮ ਨੂੰ 'ਮੱਲਣ ਪੰਡਤ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਟਾ-ਚੱਕੀ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਪੰਡਤ ਜੀ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਕਰਕੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਅਮਰ ਕੋਮਲ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਮ 'ਮਨੀ ਰਾਮ ਰਚਨਾਵਲੀ' ਹੈ। ਪੰਡਤ ਮਨੀ ਰਾਮ ਦੇ ਲੜਕੇ ਕੌਰ ਚੰਦ ਰਾਹੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀਸ਼ਰ
ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ

thumb
thumb|ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ
ਮਾਸਟਰ ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੋਕਪੱਖੀ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਲਾਕਾਰੀ, ਗੀਤਕਾਰ, ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਅ ਬੈਕ-ਸਿੰਗਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ 1 ਜਨਵਰੀ 2006 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰਡ ਹੋਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਲੋਕਪੱਖੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
*ਨਾਮ: ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ
*ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ: ਮੁਹੰਮਦ ਨਜ਼ੀਰ 
*ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ: ਚਰਾਗੋ
*ਜਨਮ: 10 ਜਨਵਰੀ 1948
*ਕੌਮੀਅਤ: ਭਾਰਤੀ
*ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਮ: ਮਰਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਪੁਸਤਕ 'ਮਰਦਾਨੇ ਕੇ'
ਕਿੱਤਾ: ਅਧਿਆਪਨ
*ਵਿੱਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ: ਦਸਵੀਂ, ਜੇਬੀਟੀ

## ਕਿਤਾਬਾਂ
*ਰੋਹ ਦਾ ਨਗ਼ਮਾ (ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
*ਸੂਹੀ ਕਿਰਨ ਬੇਅੰਤ (ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ)
*ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਸੱਜਣਾਂ (ਗੀਤ ਕਾਵਿ)
*ਅੱਗ ਦਾ ਜਨਮ (ਨਾਵਲ)
*ਮਰਦਾਨੇ ਕੇ:ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਪੇਖ (ਮਰਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਪੁਸਤਕ)
* ਗੀਤ: ਤੱਤ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ (ਖੋਜ ਪੁਸਤਕ)
*ਆਦਿ ਕਾਲੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ

## ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕੈਸੇਟਾਂ
*ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੀਤ
*ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੁਰਾਂ
*ਮੈਂ ਮੰਗਦੀ ਇਨਸਾਫ਼

## ਟੈਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
*ਰੁਲਦਾ ਜੱਟ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਐਕਟਿੰਗ)
*ਵਲੈਤੀ ਲਾੜੇ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ,ਗੀਤ ਅਤੇ ਐਕਟਿੰਗ)
*ਅਮਲੀ ਦਾ ਵਿਆਹ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਐਕਟਿੰਗ)

## ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
*ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ (ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ)
*ਸਰਪੰਚਾਂ ਦਾ ਸਰਪੰਚ (ਕਾਮਰੇਡ ਰਾਮਗੜ੍ਹ)
*ਸਿਦਕ (ਗੁਰਮੇਲ ਬੌਡੇ)
*ਰੰਗ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ...

## ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ
*ਸਫ਼ਦਰ ਹਾਸ਼ਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
*ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
*ਇੰਡੀਅਨ ਵਰਕਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ (ਯੂਕੇ)
*ਮਲਵਈ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਮੰਡੀ ਕਲਾਂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਨੀਲਮ ਮੁਨੀਰ

**ਨੀਲਮ ਮੁਨੀਰ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਮ ਟੀ.ਵੀ., ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਆਰਵੀ ਡਿਜੀਟਲ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ "ਦਿਲ ਮੋਮ ਕਾ ਦੀਆ" (2018) ਵਿੱਚ ਅਲਫਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਟੀ.ਵੀ. ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ 18ਵੇਂ ਲੈਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਾਮੇਡੀ-ਥ੍ਰਿਲਰ ਫ਼ਿਲਮ ਛੁਪਣ ਛੁਪਾਈ (2017) ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਮਾਂਟਿਕ-ਕਾਮੇਡੀ "ਰੋਂਗ ਨੰਬਰ 2" (2019) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀਆਂ। 

## ਜੀਵਨ
ਨੀਲਮ ਮੁਨੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਵਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਨੀਲਮ ਮੁਨੀਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਲੀ ਨੇ ਹੀ ਪਾਲਿਆ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਮੂਨ ਅੱਬਾਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਆਖਰਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਾਜਿਮ ਪਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ "ਥੋੜਾ ਸਾ ਅਸਮਾਨ" ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਪੀ.ਟੀ.ਵੀ ਹੋਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
ਮਿਨੇਰ ਨੇ "ਥੋੜਾ ਸਾ ਆਸਮਾਨ" ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਓ ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ "ਮੇਰੀ ਸੁਬ੍ਹਾ ਕਾ ਸਿਤਾਰਾ", ਕਿਆਦ-ਏ-ਤਨਹਾਈ, ਆਂਖ ਮਚੋਲੀ, ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਦਿਲ ਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਹਮ ਟੀ.ਵੀ 'ਤੇ ਜਲ ਪਰੀ, ਜੀਓ ਟੀ.ਵੀ. ਉੱਤੇ ਅਸ਼ਕ ਅਤੇ ਉਰਦੂ 1 ਸੀਰੀਅਲ ਮੇਰੀ ਸਹੇਲੀ ਮੇਰੀ ਹਮਜੋਲੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਹ ਜੀਓ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲ "ਮੇਰੀ ਬਹਿਨ ਮਾਇਆ" ਅਤੇ "ਡਰੇ ਡਰੇ ਨੈਨਾ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਟਕ ਉਮ-ਏ-ਹਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ "ਦਿਲ ਮੋਮ ਕਾ ਦੀਆ" ਵਿੱਚ ਅਲਫਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਅ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਟੀ.ਵੀ. ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ 18ਵੇਂ ਲੈਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2019 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ, ਉਹ ਕਹੀਨ ਦੀਪ ਜੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇਮਰਾਨ ਅਸ਼ਰਫ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਸੂਮ ਲੜਕੀ, ਰਿਦਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਦਭਾਗੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।.

### ਫ਼ਿਲਮਾਂ
2017 ਵਿੱਚ, ਮੁਨੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਮੇਡੀ ਥ੍ਰਿਲਰ "ਛੁਪਨ ਛੁਪਾਈ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ। "ਦ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ" ਦੇ ਰਾਹੁਲ ਏਜਾਜ਼ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਦੱਸੇ ਕਿ "ਮੁਨੀਰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮਸਾਲੇ ਛਿੜਕਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੀਮਤ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 17ਵੇਂ ਲੈਕਸ ਸਟਾਈਲ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੀ ਰੋਮਾਂਚਕ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਰੋਂਗ ਨੰਬਰ 2" ਵਿੱਚ ਸਾਮੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ 2015 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ "ਰੋਂਗ ਨੰ..." ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਈਦ-ਅਲ-ਫਿਤਰ, 2019 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਹਿਤਰੀਨ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਛੁਪਨ ਛਪਾਈ ਅਤੇ ਰੋਂਗ ਨੰਬਰ 2 ਦੋਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ। ਮੁਨੀਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਫ ਕੰਗਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਮੁਨੀਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੈਲੀਫਿਲੀਮ ਹਾਮ ਟੀ ਵੀ 'ਤੇ ਆਕੇ ਕੀ ਲਾਰਕੀ ਸੀ. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੀ ਤੁਮ ਔਰ ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਵਫਾ ਬਲੋਚ ਕੀ ਬੇਵਾਫਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਹੈਮ ਟੀ ਵੀ 'ਤੇ ਵੀ ਸੀ. ਨੀਲਮ ਅਜ਼ਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ 2017 ਦੀ ਨਵੀਂ ਫਿਲਮ 'ਚਪਨ ਚੁਪਈ' 'ਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੇਗਾ।

## ਫਿਲਮਾਂ 
* ਛੁਪਣ ਛੁਪਾਈ (2017)

### ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮਾਰੀਅਨ ਇਲੀਚ

**ਮਾਰੀਅਨ ਬੇਆਫ਼ ਇਲੀਚ** (ਜਨਮ 7 ਜਨਵਰੀ, 1933) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਿਜ਼ਨਸਵੁਮੈਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਟਲ ਕੇਸਾਰਸ ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਚ 2018 ਤੱਕ, ਬਲਿਮਬਰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਲੀਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਅਮੀਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮਾਰੀਅਨ ਬੇਆਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1933 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਡੀਅਰਬੋਰਨ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਮੈਸਡੋਨੀਅਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।

ਇਹ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਤੀ ਮਾਈਕ ਇਲੀਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਅਵਾਸੀਆਂ ਦਾ  ਬੱਚਾ ਸੀ। ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਸੱਤ ਬੱਚੇ ਹਨ।

## ਕਾਰੋਬਾਰ 
ਇਲਿਟਚਜ਼ ਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਲਿਟਲ ਸੀਜ਼ਰਜ਼ ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਗੇਮਾਂਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ।

## ਇਲੀਚ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 
ਇਲੀਚ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚੇ ਹਨ: ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਪਾਲ ਇਲੀਚ (ਜਨਮ 196565) ਇਲੀਚ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼, ਇੰਕ. ਦੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ; ਡੇਨਿਸ ਡੀ. ਇਲੀਚ (ਜਨਮ ਨਵੰਬਰ ਨਵੰਬਰ 1955), ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਲੀਚ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਅਟਾਰਨੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਰੋਨਾਲਡ "ਰੋਨ" ਟਾਇਰਸ ਇਲਿਚ, ਮਾਈਕਲ ਸੀ। ਇਲੀਚ, ਜੂਨੀਅਰ, ਲੀਸਾ ਐਮ. ਇਲਿਚ ਮੁਰੇ, ਅਟਨਾਸ ਇਲਿਚ (ਜਨਮ ਥੌਮਸ ਇਲੀਚ) ਅਤੇ ਕੈਰੋਲ ਐਮ. ਰੋਨ ਇਲੀਚ ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ 61 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਆਪਣੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਨਮਾਨ 
*1988, Ilitch received the Roundtable for Women in Foodservice Pacesetter Award.
*1994, the Greater Detroit Chapter of the National Association of Women Business Owners recognized Ilitch as one of Michigan's Top 25 women business owners. 
*1996, recognition from American Red Cross of Southeastern Michigan for aiding emergency services and the work of the Red Cross friends.
*1997, Hospice of Southeastern Michigan Council Crystal Rose Award 
*1999, Michigan Executive of the Year by the Wayne State School of Business Administration 
*2001, inducted into Michigan Women's Hall of Fame 
*2004, she was named one of Detroit's Enterprising Women by the Detroit Historical Society in partnership with the Women's Economic Club, National Association of Women Business Owners, Greater Detroit Chapter and ''Crain's Detroit Business.*
*2005, *Crain's Detroit Business* Top Women in Business Honoree.
*2008, she was elected to the Michigan Sports Hall of Fame and inducted in 2010. 
*She was recognized by *Working Women Magazine* as the number one woman business owner in the nation.

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Ilitch Holdings, Inc. 
* MotorCity Casino
* *25 People to Watch 2006'' 
* Michigan Gaming Commission Board:  Historical Timeline

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਨਈਅਰ ਸੁਲਤਾਨਾ

**ਨਈਅਰ ਸੁਲਤਾਨਾ** (ਉਰਦੂ: نیئر سلطانہ), ਤੈਯਾਬਾ ਬਾਨੋ (ਜਨਮ ਹੋਇਆ)ਉਰਦੂ: طیبہ بانو) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਕਾ-ਇ-ਜਜ਼ਾਬਾਟ (ਸਿਪਨਿਅਨਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਲੀਵੁੱਡ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨਵਰ ਕਮਲ ਪਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਤਿਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ/ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨਵਰ ਕਮਲ ਪਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸ਼ਮੀਮ ਬਾਨੋ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹੁਮਾਯੂ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਇੰਤਿਖਾਬ (1955) ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਲੀਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਮ ਨਈਅਰ ਸੁਲਤਾਨਾ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸਦੀਆਂ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲੱਖ (1957), ਬਾਜ਼ੀ (1963), ਮਜ਼ਲੂਮ (1959), ਸਹੇਲੀ (1960) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਐਸ. ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੀ ਅਭੀ ਤੋ ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਹੂੰ ਅਤੇ ਹਸਨ ਤਾਰਿਕ, ਮਾਜ਼ੀ ਹਾਲ ਮੁਸਤਕਬਿਲ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਮਰੀਅਮ ਮਾਰਗਰੇਟ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਰਦੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਉਸਦੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਫਿਲਮਾਂ ਸਨ। 1981 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਰਪਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਈਅਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਭਰਤੀ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਨਈਅਰ ਸੁਲਤਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ 37 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ 225 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਦੁਖਦਾਈ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿ-ਸਿਤਾਰਾ ਦਾਰਪਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਰਾ ਐਸ ਸੁਲੇਮਾਨ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। 27 ਅਕਤੂਬਰ 1992 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਯੀਰ ਸੁਲਤਾਨਾ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਕਾਤਿਲ* (1955)
* *Intekhab * (1955)
* *Saat Lakh* (1957)
* *Dil mein Tu* (1958)
* *Touheed* (1958)
* *Akhri Dao* (1958)
* *Aadmi* (1958)
* *Bacha Jamoora* (1959)
* *Lalkar* (1959)
* *Mazloom* (1959)
* *Rahguzar* (1960)
* *Behrupia* (1960)
* *Ek thi Maa* (1960)
* *Ayaz* (1960)
* *Khaibar Mail* (1960)
* *Daku ki Larki* (1960)
* *Saheli* (1960)
* *Surayya* (1961)
* *Son of Ali Baba* (1961)
* *Bombay Wala* (1961)
* *Gulfarosh* (1961)
* *3 Phool* (1961)
* *Aulad* (1962)
* *Mehtab* (1962)
* *Ghunghat* (1962)
* *Barsat Mein* (1962)
* *Baghawat* (1963)
* *Maa kay Aansoo* (1963)
* *Yahudi ki Larki* (1963)
* *Baji* (1963)
* *Dulhan* (1963)
* *Tangay Wala* (1963)
* *Aurat ek Kahani* (1963)
* *Devdas* (1965)
* *Nadir Khan* (1968)
* * Musafar Aik Haseena* (1968)
* *Saza* (1969)
* *Chann Sajna* (1970)
* *Farz Aur Mohabbat* (1972)
* *Jagde Rehna* (1972)
* *Khuda Te Maa* (1973)
* *Bahisht* (1974)
* *Pehchan* (1975)
* *Ek Gunah Aur Sahi* (1975)
* *Chitra Tay Shera* (1976)
* *Bud Tameez* (1976) 
* *Kora Kaghaz* (1978)
* *Khushboo* (1979)
* *Smuggler* (1980)
* *Aag Aur Sholay* (1980)
* *Wadda Khan* (1983)
* *Shani* (1989)

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* List of Pakistani actresses

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* , Filmography of Nayyar Sultana on IMDb website, Retrieved 7 March 2016

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮੋਅ ਆਬੁਦੂ

**ਮੋਸੁਨਮੋਲਾ ਆਬੁਦੂ**, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ **ਮੋਅ ਆਬੁਦੂ **ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਾਇਜੀਰਾਨੀਅਨ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਮੇਜ਼ਬਾਨ, ਟੀਵੀ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਮੀਡੀਆ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਧਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਫੋਰਬਜ਼ ਨੇ "ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਔਰਤ" ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।"

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਆਬੁਦੂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਯੁੰਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲਾਗੋਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਓੰਡੋ ਸਟੇਟ ਦੇ ਕੋਕੋਆ ਫਾਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸਕੇ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਫਿਊਵਾਏਏਜ਼ ਗਰਲਜ਼ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਗਈ। 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਆਬੁਦੂ ਯੂ.ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ ਅਤੇ ਹੈਮਰਸਮਿਥ ਕਾਉਂਟੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੇਨਟ ਵਿੱਚ ਰਿਜਵੇ ਸਕੂਲ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟੌਨਬਰੀਜ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉੱਥੋਂ, ਇਹ ਵੈਸਟ ਕੇਨਟ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਮਿਡਕੇਂਟ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਗਈ। ਇਸਨੇ ਵੈਲੀਮਿਨਸਟਰ, ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਚਆਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਆਬੁਦੂ ਲੋਗਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* Funke Opeke

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* Moments with Mo Official Page 
* Mo Abudu Online
* Vic Lawrence & Associates
* The Debaters Official Page 
* Inspire Africa 
* Inspire Africa Foundation Official Page
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨ

**ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ** ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ&nbsp;ਇਸ ਪਹਿਲੂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ&nbsp; ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਭੌਤਿਕ ਸਬੂਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੁਆਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ&nbsp;, ਜਦਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨ
1900 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ

**1900 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਜਾਂ II ਓਲੰਪੀਆਡ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ 14 ਮਈ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ 28 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 997 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ 19 ਖੇਡ ਈਵੈਂਟ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਤੈਰਾਕ ਹੇਲੇਨਾ ਦਿ ਪੋਰਟੇਟਜ਼ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ। ਇਹ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨੀ ਹੇਠ ਖੇਡੀਆਂ ਗਈਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਐਥਲੀਟ ਅਲਵਿਨ ਕਰਾਨਜ਼ਲੇਨ ਨੇ 60 ਮੀਟਰ, 110 ਮੀਟਰ ਅੜਿਕਾ ਦੌੜ, 200 ਮੀਟਰ ਅੜਿਕਾ ਦੌੜ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।

## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਸੈਕਸ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਫਰਕ

**ਸੈਕਸ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਫਰਕ **ਸੈਕਸ (ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਅਨੌਟਮੀ, ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸੈਕਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਜੈਂਡਰ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਸੈਕਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ (ਜੈਂਡਰ ਭੂਮਿਕਾ) ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਜੈਂਡਰ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਪਛਾਣ (ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ) ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਨਾਲੋਂ ਵਖਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੈਕਸ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਦੂਜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਜਿਨਸੀ ਲੱਛਣ ਅਜਿਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸੈਕਸ ਨਿਰਧਾਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅੰਤਰਲਿੰਗੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੈਕਸ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਮ ਬੋਲੀ ਵਿਚ, ਸੈਕਸ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਦੋਨੋਂ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਵਰਤ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। 

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, *ਜਿਨਸੀ ਫਰਕ*  ਪਦ (*ਜੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਫਰਕਾਂ*  ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ)  ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਚੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਿਨਸੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋਰੂਪੀ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਲਿੰਗ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜੱਦੀ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਜਨ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੇ ਨਰ ਜਾਂ ਮਾਦਾ (ਜੀਵ ਦਾ ਲਿੰਗ) ਹੋਣਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।[1] ਇਹ ਸਜੀਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਮ ਪ੍ਰਜਣਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਸੰਭੋਗ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ (ਗੈਮੀਟ) ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਜਿਸ ਨਵੇਂ ਜੀਵ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੈਮੀਟ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰ ਗੈਮੀਟ (ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ) ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਦਾ ਗੈਮੀਟ (ਅੰਡਾਣੂ) ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤਿਤਲੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਜਾਨਵਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਭੋਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨਰ ਗੈਮੀਟ (ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ) ਮਾਦਾ ਗੈਮੀਟ (ਅੰਡਾਣੂ) ਨੂੰ ਗ੍ਰ੍ਭਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਜੀਵ ਦਾ ਲਿੰਗ ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਗੈਮੀਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਗੈਮੀਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਗੈਮੀਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਾਦਾ ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਜੀਵ ਇਕੱਠੇ ਦੋਨੋਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਝ ਮਛਲੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਂਡਰ
ਅਮਨਾ ਇਲਿਆਸ

thumb
**ਅਮਨਾ ਇਲਿਆਸ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਡਲ ਉਜ਼ਮਾ ਇਲਿਆਸ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ, ਜ਼ਿੰਦਾ ਭਾਗ (2013) ਅਤੇ ਗੁੱਡ ਮੋਰਨਿੰਗ ਕਰਾਚੀ (2014) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਹਮ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਰਾਮੇ ਤੁਮ ਮੇਰੇ ਪਾਸਾ ਰਹੋ (2015) ਵਿੱਚ ਲੀਡ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ
2011 ਅਤੇ 2012 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 11 ਵਾਂ ਲੱਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 12ਵਾਂ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ (ਫੈਮਲੀ) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 11 ਵੀਂ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 14 ਵੀਂ ਲੱਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫੈਮਲੀ ਮਾਡਲ ਵੀ ਰਹੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਰੂਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ

**ਰੂਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ** (ਹਿੰਦੀ: रूमी दरवाज़ा, ਉਰਦੂ: **رومی دروازه**, ਅਤੇ **ਤੁਰਕ ਗੇਟ** ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਲਖਨਊ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਨੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਵਾਬ ਆਸਿਫ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ 1784 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਵਧੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। ਰੂਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੱਠ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸਬਲਿਮੇ ਪੋਰਟ (ਬਾਬ-ਇ ਹਮਾਯੂੰ) ਦੇ ਮਾਡਲ ਤੇ (1784) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਲਖਨਊ ਵਿਚ ਆਸਫੀ ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਇਕ ਲੋਗੋ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਲਖਨਊ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਨਵਾਬਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ  ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਰੂਮੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਰੋਮੀ, (ਅਰਥਾਤ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ)। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੇਟ ਨੂੰਰੂਮੀ ਗੇਟ, ਬਸ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸਤਾਂਬੁਲ, ਜੋ ਕਾਂਸਤਾਂਤੀਨੋਪਲ ਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ (ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ) ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ, ਦੇ ਗੇਟਵੇ ਦੇ ਮਾਡਲ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। (ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਰੂਮੀ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਓਤਪਤੀ ਆਖ਼ਰਕਾਰ "ਰੋਮ" ਤੋਂ ਹੋਈ  ਹੈ। 

## ਜਗ੍ਹਾ 
ਇਹ ਵੱਡਾ ਗੇਟ ਬੜਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਵਿਅਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਲਾਨੀ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨਾਂ  ਦੌਰਾਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੜਕਾਂ ਮੁੜ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸਨ।

## ਗੈਲਰੀ 
thumb|ਰੂਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸਮੇਂ

File:Roomi_gate.jpg|
File:Roomi_Darwaza_03.JPG|
File:Roomi_Darwaza_04.JPG|
File:Roomi_Darwaza_05.JPG|
File:Roomi_Gate.JPG|
File:Rumi Darwaza Lucknow.jpg|

thumb|**ਰੂਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ**
thumb|ਰੂਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰਾਤ ਨੂੰ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਉਧ
* ਲਖਨਊ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
* ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗੇਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ  
* ਬੜਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ
* ਛਤਰ ਮੰਜ਼ਿਲ
* ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਸ਼ਾਹ ਨਜਫ਼ 
* ਛੋਟਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ
* ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਗੁਫਰਾਂ ਮਾ 'ਅਬ'
* ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦਾਰੀ 
* ਲਖਨਊ ਦੇ ਇਮਾਮਬਾੜੇ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Official India Travel & Tours Information Website 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ
ਇੱਫਤ ਰਹੀਮ

ਇਫਤ ਰਹੀਮ (ਉਰਦੂ: عفت رحیم), ਨਾਈ ਇਫ਼ਤਿ ਉਮਰ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ 1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਟਕ ਲੜੀ ਮੋਹੱਬਤ ਆਗ ਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਾ ਜੀ (ਰੁੱਖਸਾਨਾ) ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਔਰਤ ਜਿਊਰੀ ਲਈ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਹੀਮ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਤੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਫੈਸ਼ਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਵੀ ਮਹਿਮਾਮਈ ਨਵਾਜ਼ ਰਿਏਲੀਟੀ ਕੁੱਕਿੰਗ ਸ਼ੋਅ ਚੈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਟੀਵੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਨਾਮ 
* 4 ਵੀਆਂ ਸਰਵਸ ਹਮ ਅਵਾਰਡ, ਸਰਬੋਤਮ ਫੈਮਲੀ ਐਕਟਰ (ਜੂਰੀ) - ਮੋਹਿਬਤ ਆਗ ਸੀ (2016)

## ਅਦਾਕਾਰੀ 
### Drama serials 
* *Adhoora Milan*
* *Ilteja Hai Meri*
* *Larka Karachi Ka Kudi Lahore Di*
* *Pehchaan*
* *Family Front*
* *Nangay Paon*
* *Butterflies*
* *Aap Jaisa Koi*
* *Chemistry*
* *Sitam*
* *Thori Si Wafa Chahiye*
* *Thori Si Bewafai*
* *Dil Ki Lagi*
* Kaanch Ke Par
* *Mohabbat Aag Si*
* *Anjuman*
* *Ghulam gardish*
* *Nikaab*
* Mannat (Geo TV)
* Kitni Girhain Baqi Hain - Episode #19, #21 & #29
* Pyaar Ki Love Story (ARY Eid Telefilm)
* Kabhi Socha Na Tha
* Imam Zamin
* Mujhay Jeene Do (Urdu 1)
* Aangan (ARY Digital)
* Noor-ul-Ain

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* List of Lollywood actors

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
1896 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ

**1896 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਜਾਂ I ਓਲੰਪੀਆਡ ਜਾਂ ਪਹਿਲੀਆ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਗਰੀਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਏਥਨਜ ਵਿੱਖੇ ਿਮਤੀ 6 ਤੋਂ 15 ਅਪਰੈਲ 1896 ਤੱਕ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਰਿਹਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਮੈਡਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸੋਨ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਡ 'ਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਚੌਦਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸ ਦੇਸ਼ਾ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਮੈਰਾਥਨ ਦੀ ਦੌੜ ਗਰੀਸ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਜਿਤੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।

## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕੇਂਡਲ

**ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕਪੂਰ** (ਬ. **ਕੇਂਡਲ**, 28 ਫਰਵਰੀ 1933 &ndash; 7 ਸਤੰਬਰ 1984) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ  ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ। 1981 ਦੀ ਫਿਲਮ *36 ਚੌਰੰਗੀ ਲੇਨ  ਵਿੱਚ  * ਉਸ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ BAFTA ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਬੰਬੇ ਟਾਕੀ* (1970), *ਜਨੂਨ* (1978), ਹੀਟ* ਐਂਡ  ਡਸਟ* (1983), ਅਤੇ ਘਾਰੇ* ਬੈਰੇ* (1984) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।  

## ਬਚਪਨ 
ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕੇਂਡਲ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਊਥਪੋਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਜੁਆਨੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ।  ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਫੈਲਿਸਿਟੀ ਕੇਂਡਲ ਦਾ ਜਨਮ ਜੌਫਰੀ ਕੇਂਡਲ ਅਤੇ ਲੌਰਾ ਲਿਡੇਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ  "ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰਾਨਾ" ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਵਲਿੰਗ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ,ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਫਿਰ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, *ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਵਾਲਾ*  ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਫਿਲਮ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਲ, ਬਿਨਾ-ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ) ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ 
ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1956 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰਾਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ  'ਦ ਟੈਂਪਸਟ' ਵਿੱਚ ਮਿਰਾਂਡਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਛੇਤੀ ਹੀ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰਆਨਾ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਟੂਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1958 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕੇਂਦਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜੁਹੂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਨਾਲ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥਿਏਟਰ ਨੂੰ  ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਕੇਂਡਲ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਠੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਰਚੈਂਟ ਆਇਵਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਂਝੀ ਭੂਮਿਕਾ *ਬੰਬੇ ਟਾਕੀ* (1970) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਰਚੈਂਟ ਆਈਵਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਪਹਿਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕਪੂਰ ਜੋੜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ: ਬੇਟੇ ਕੁਨਾਲ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕਰਨ ਕਪੂਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੰਜਨਾ ਕਪੂਰ, ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। 

ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਟਰਮੀਨਲ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ  ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗਰਾਫੀ 
* *Ghare-Baire* (1984) - Miss Gilby (*The Home and the World*)
* *The Far Pavilions* (1984) - Mrs. Viccary
* *Heat and Dust* (1983) - Mrs. Saunders
* *36 Chowringhee Lane* (1981) Miss Violet Stoneham
* *Junoon* (1978) - Miriam Labadoor (Ruth's Mother)
* *Bombay Talkie* (1970) - Lucia Lane
* *Shakespeare Wallah* (1965) - Mrs. Bowen (uncredited)

### ਕੌਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨ 
* *ਜਨੂਨ* (1978)
* *ਮੁਕਤੀ *(1977)

## ਅਵਾਰਡ 
* 1983: BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role - *36 Chowringhee Lane* - Nominated
* 1982: Evening Standard British Film Awards - Best Actress: *36 Chowringhee Lane* - Won

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Jennifer Kendal at the British Film Institute
* 
* Biography from The Kapoor Family website 
* *She didn’t really look at me: Shashi Kapoor recounts his and Jennifer Kendal’s first, and lasting, meeting in Calcutta to Deepa Gahlot* - The Telegraph

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984
ਛੋਟੂਭਾਈ ਵਸਾਵਾ

**ਛੋਟੂਭਾਈ ਵਸਾਵਾ **ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।  ਉਹ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸੰਯੁਕਤ). ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ 2007 ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਝਗੜੀਆ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ। ਉਹ 12 ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ) ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਭੀਲਸਤਾਨ ਦੇ  ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਗਲਬੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਗੇ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਲਯੁੱਗ (1981 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਕਲਯੁਗ***  1981 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਅਪਰਾਧ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਵਪਾਰਕ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਆਦਿਰੂਪੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਲਯੁਗ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਪਟਕਥਾ ਅਤੇ ਪਲਾਟ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਤਰਚਿਤਰਣ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਮਾਨਤਾ ਸੀ। ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਰੇਖਾ, ਰਾਜ ਬੱਬਰ, ਸੁਪ੍ਰਿਯਾ ਪਾਠਕ, ਅਨੰਤ ਨਾਗ, ਕੁਲਭੂਸ਼ਨ ਖਰਬੰਦਾ, ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ, ਆਕਾਸ਼ ਖੁਰਾਣਾ, ਵਿਕਟਰ ਬੈਨਰਜੀ, ਰੀਮਾ ਲਾਗੂ ਅਤੇ ਏ.ਕੇ. ਹੰਗਲ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਉਰਮਿਲਾ ਮੋਟੌਂਦਕਰ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ

ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਪਾਸਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਪਰਵਾਸ ਧਾਰਨ ਕਰ, ਪਰਾਈ ਧਰਤ, ਪਰਾਏ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਜਾਂ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾਉਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰਪੂਰ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸ਼ੌਕ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਮ ਅਜ਼ਮਾਈ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਇਸੇ ਪਰਥਾਇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਮੰਚ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯਕੀਨੀ ਬਣਿਆ। ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਗਿਆਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਟਕ 'ਆਤੂ ਦਾ ਵਿਆਹ' ਖੇਡਿਆ। ਇਹ ਨਾਟਕ 1968 ਵਿੱਚ ਮੰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰਾ ਹਵਾਲਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1972 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਲਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਨਾਟਕ 'ਤੀਜੀ ਪਾਸ' ਨਾਲ ਹੋਈ। ਭਾਵੇਂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਏਧਰਲੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਗਈਆਂ ਨਾਟਮੰਡਲੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਪਰੰਤੂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਧਾਰਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਰੁਖ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ। ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸਰੁਖ਼ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਕੀਨੀਆ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਟਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:

* ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
* ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
* ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਰਚਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ

*ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਨੀਲਗਿਰੀ- ਚਕ੍ਰਵਿਊ(1970), ਲੰਮੀ ਸੜਕ ਲਾਹੌਰ ਦੀ (1976) ਛੜਿਆਂ ਦਾ ਗੀਤ(1987)
*ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਬਿਰਕ- ਜ਼ਮੀਨ(1972)
*ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ ਜ਼ੌਹਰ- ਪੌਂਡਾਂ ਦੇ ਪੁਆੜੇ(1980)
*ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ- ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਗਊਆਂ(ਮਿਤੀਹੀਣ)
*ਰਤਨ ਰੀਹਲ- ਪੰਜਾਬੀਅਤ(1996)
 
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚਲੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਧਰਾ, ਅਰਜਨ ਰਾਇਤ, ਚਮਨ ਲਾਲ ਚਮਨ ਆਦਿ ਦੇ ਇੱਕਾ ਦੁੱਕਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਹਨ ਜਾਂ ਰੰਗਮੰਚ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
1904 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ

**1904 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਜਾਂ III ਓਲੰਪੀਆਡ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੈਂਟ ਲੁਈਸ ਮਿਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈਆ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 29 ਅਗਸਤ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਹ ਖੇਡਾਂ 3 ਸਤੰਬਰ, 1904 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈਆ। ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਸਨ। 650 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 62 ਖਿਡਾਰੀ ਹੀ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਨ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 12–15 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।

## ਝਲਕੀਆ
*ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਖੇਡ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਖੇਡ 'ਚ ਸਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਤੈਰਾਕੀ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤਲਾਅ ਬਣਾ ਕੇ ਖਿਡਾਇਆ ਗਿਆ।
*ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਖਿਡਾਰੀ ਜਾਰਜ ਆਈਸਰ ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਲੱਤ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਛੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਅਤੇ ਫ਼੍ਰੈਕ ਕੁਗਲਰ ਨੇ ਕੁਸ਼ਤੀ, ਭਾਰ ਤੋਲਕ ਅਤੇ ਰੱਸਾ ਕਸੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।
*ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਦੌੜਾਕ ਜੇਮਜ ਲਾਈਟਬੋਡੀ ਨੇ 800 ਮੀਟਰ ਦੇ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ।
*ਹੈਰੀ ਹਿਲਮੈਨ ਨੇ 200 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿਕਾ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।
*ਦੌੜਾਕ ਅਰਚੀ ਹਾਂਨ ਨੇ 60 ਮੀਟਰ, 100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 21.6 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਜੋ 28 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਟੁਟਿਆ।
*ਿਡਸਕਸ ਥਰੋ ਵਿੱਚ ਦੋ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ 39.28 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਬਰਾਬਰ ਰਹੇ ਤੇ ਜੱਜ ਨੇ ਦੋਨੋਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੌਕਾ ਦੇ ਦੇ ਕਿ ਤਗਮੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਵਾਇਆ।

## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਛੇਵਾਂ/ਨਵੀਨ ਦੌਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਦੌਰ 2010 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ
ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਦਾ ਹੈ। 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਗਤੀਸ਼ੀਲ
ਹੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਤਰਸਪਾਲ ਕੌਰ, ਸੈਮੂਅਲ ਜੌਨ ਅਤੇ ਰਤਨ
ਰੀਹਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਟਲਿਖਤਾਂ
ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਰੁਖ਼ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਦੂਜੇ ਦਹਾਕਾ ਨਵੀਨ ਤਕਨੀਕੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਦ
ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ
ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਪਰਿਪੇਖ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਸਥਾਪਿਤ
ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰਪੂਰ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ
ਨਾਟਕਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਰੁਖ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ
ਹੋਏ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਰਟੀਨ ਰੋਥਬਲਾਟ

**ਮਾਰਟੀਨ ਅਲੀਨਾ ਰੋਥਬਲਾਟ** (ਜਨਮ 1954) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਕੀਲ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਹੈ। ਰੋਥਬਲਾਟ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨਿਆ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਤੋਂ ਲਾਅ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1981 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਬੀ.ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਚਾਰ ਉਪਾਧਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਿਊਮਨ ਜੀਨੋਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਰਗੇ ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਯੁਨਾਈਟਿਡ ਹੈਰੋਪੂਟਿਕਸ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਚੇਅਰਵੁਮੈਨ ਹਨ। ਉਹ ਜੀਓਸਟਾਰ ਦੇ ਸੀਈਓ ਅਤੇ ਸੀਰੀਅਸ ਐੱਸਐੱਸ ਸੈਟੇਲਾਇਟ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਰੋਥਬਲਾਂਟ ਦਾ ਜਨਮ 1954 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨਾਇਸ ਵਿੱਚ ਰੋਸਾ ਲੀ ਅਤੇ ਹੈਲ ਰੌਥਬਾਲਟ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ, ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਾਨ ਦੀਏਗੋ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਰੋਥਬਲਾਟ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ:
* *2ਬੀ*, ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮਰ ਫ਼ਿਲਮਜ਼, 2009। 
* *ਦ  ਸਿੰਗੁਲਾਰਿਟੀ  ਇਜ਼  ਨੀਅਰ*, ਐਕਸਪੋਐਨਸ਼ੀਅਲ ਫ਼ਿਲਮਜ਼, 2010।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਸੋਗ

thumb|1992 ਵਿੱਚ ਸਾਰਜੇਵੋ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।

**ਸੋਗ**, ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਹੋਵੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਤੇ ਫ਼ੋਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰਕ, ਬੋਧਾਤਮਿਕ, ਵਿਵਹਾਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਾਸਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹਿਰੂਮੀਅਤ ਅਤੇ ਗ਼ਮ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਹਿਰੂਮੀਅਤ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਗ ਉਸ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੀ ਉਡਾਰੀ

***ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੀ ਉਡਾਰੀ   [A Flight of Pigeons]***  ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਰਸਕਿਨ ਬਾਂਡ. ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 1857 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਥ ਲੈਬਾਡੂਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ (ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਨ) ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਗਲਪ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1978 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੁਆਰਾ ਜੂੂਨੂੰਨ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕੇਂਡਲ ਅਤੇ ਨਫੀਸਾ ਅਲੀ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। 

## ਪਲਾਟ 
ਇਕ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਰੂਥ ਲੈਬਾਡੂਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਵਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੱਤਿਆ ਭਾਰਤੀ ਬਾਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ 1857 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਰੀਅਮ ਲੈਬਾਡੂਰ, ਜੋ ਕਿ ਨੈਰੇਟਰ, ਰੂਥ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਛੇ ਜਣਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਦੋਸਤ ਲਾਲਾ ਰਾਮਜੀਮਲ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਨਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਠਾਨ ਨੇਤਾ ਜਾਵੇਦ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਲਾ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੀ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਨ ਦੱਸੇ ਉਸਦੇ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਰੂਥ ਅਤੇ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੈਬਾਡੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬੀਤੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਜਾਵੇਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਘਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਾਵੇਦ ਖਾਨ ਖੁਦ ਇੱਕ ਚਤੁਰ ਆਦਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਰੀਅਮ ਅੱਗੇ ਰੂਥ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਰੀਅਮ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਾ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਰੂਥ ਜਾਵੇਦ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ। ਉਹ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਾਵੇਦ ਖ਼ਾਨ ਉਸਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ. ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਗੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੁੜ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਵੇਦ ਖ਼ਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੈਬਾਡੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅੰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਗ਼ਦਰ ਬਾਰੇ ਨਾਵਲ
ਰਾਣੀ (ਅਦਾਕਾਰਾ)

**ਰਾਣੀ** (ਪੰਜਾਬੀ,ਉਰਦੂ: رانی; 8 ਦਸੰਬਰ 1946 - 27 ਮਈ, 1993) ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1960 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਾਹਿਦ ਮਰਾੜ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਰਹੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ 27 ਮਈ, 1993 ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਈ।

## ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ 
ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਸੀ। 1962 ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਨਵਰ ਕਮਲ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਮਹਿਬੂਬ (1962 ਦੀ ਫਿਲਮ) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ।

## ਮੌਤ 
ਰਾਣੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਰਾਬੀਆ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ 27 ਮਈ 1993 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ 46 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਣੀ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਭੈਣ ਦੀ ਵੀ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਟਾਊਨ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ 'ਚ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਅਵਾਰਡ 
1968 ਵਿਚ ਰਾਣੀ ਨੇ ਫਿਲਮ 'ਮੇਰਾ ਘਰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਮਾਨਤ' ਲਈ ਇਕ ਨਿਗਿਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। 1983 'ਚ ਸੋਨਾ ਚਾਂਡੀ ਫਿਲਮ' ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਨਿਗਰ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*
*Filmography of actress Rani on Complete Index To World Film (CITWF) website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
1984 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ

**ਭਾਰਤ** ਨੇ **1984 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤਗਮਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ।
ਇਹਨਾ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਖਿਡਰਨ ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਨੇ 400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇ ਦੌੜ 'ਚ ਇੱਕ ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਵੇ ਸਮੇੇਂ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਖੁਝ ਗਈ। ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਿਨੀ ਅਬ੍ਰਾਹਮ 800 ਮੀਟਰ 2:04.69 ਸੈਕਿੰਡ 'ਚ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ 'ਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ 4x400 ਰਿਲੈ ਟੀਮ ਵੀ ਫਾਈਨਲ 'ਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ। ਇਸ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਪੀ. ਟੀ. ਊਸਾ, ਸ਼ਿਨੀ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਐਮ.ਡੀ. ਵਲਸਾਮਾ ਅਤੇ ਵੰਨਦਨਾ ਰਾਓ ਸਨ। ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ 3:32.49 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ।

## ਖੇਡਾਂ
**ਮਰਦਾ ਦੀ 800 ਮੀਟਰ**
*ਚਾਰਲਸ ਬੋਰੋਮੀਓ
:* ਦੌਰ 1 &mdash; 1:51.52 (→ 5ਵਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਬਾਹਰ)

**ਮਰਦਾਂ ਦਾ 20ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਕ**
*ਚਾਂਦੀ ਰਾਮ
:* ਫਾਈਨਲ &mdash; 1:30.06 (→ 22ਵਾਂ ਸਥਾਨ)

**ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਜੈਵਲਿਨ ਥਰੋ**
* ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ
:* ਕੁਆਲੀਫੀਕੇਸ਼ਨ &mdash; 70.08 ਮੀਟਰ (→ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਬਾਹਰ, 25ਵਾਂ ਸਥਾਨ)

**ਔਰਤ ਦੀ 800 ਮੀਟਰ**
*ਸ਼ਿਨੀ ਅਬ੍ਰਾਹਮ
:* ਦੌਰ 1 &mdash; 2:04.69
:* ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ &mdash; 2:05.42 (→ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਬਾਹਰ, 16ਵਾਂ ਸਥਾਨ)

**ਔਰਤਾਂ ਦੀ 3,000 ਮੀਟਰ** 
* ਗੀਤਾ ਜ਼ੂਤਸ਼ੀ
:* ਹੀਟ &mdash; 9.40.63 (→ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਬਾਹਰ)

**ਔਰਤਾਂ ਦੀ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿਕਾ ਦੌੜ**
*ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ
:* ਦੌੜ 1 &mdash; 56.81
:* ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ &mdash; 55.54
:* ਫਾਈਨਲ &mdash; 55.42 (→ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ)

*ਐਮ. ਡੀ. ਵਲਸਾਮਾ
:* ਦੌੜ 1 &mdash; 1:00.03 (→ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਬਾਹਰ)

**ਔਰਤਾਂ ਦੀ 4 × 400 m ਰਿਲੇ**
:* ਦੌਰ 1 : 4ਥੀ, 3:33.85 (ਐਮ. ਡੀ. ਵਲਸਾਮਾ, ਵੰਦਨਾ ਰਾਓ, ਸ਼ਿਨੀ ਅਬ੍ਰਾਹਮ, ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ)
:* ਫਾਈਨਲ : 7ਵੀਂ, 3:32.49 (ਐਮ. ਡੀ. ਵਲਸਾਮਾ, ਵੰਦਨਾ ਰਾਓ, ਸ਼ਿਨੀ ਅਬ੍ਰਾਹਮ, ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਵਿਠਲਭਾਈ ਪਟੇਲ

thumb|ਵਿਠਲਭਾਈ ਪਟੇਲ
**ਵਿਠਲਭਾਈ ਪਟੇਲ** (1873 &ndash; 22 ਅਕਤੂਬਰ 1933) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਨੇਤਾ,&nbsp;&nbsp;ਸਵਰਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਅਤੇ&nbsp;ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ&nbsp;ਦਾ ਵੱਡਾ&nbsp;ਭਰਾ ਸੀ।&nbsp;

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਨਾਦਿਆਦ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਿਠਲ ਭਾਈ ਝਵੇਰਭਾਈ ਪਟੇਲ ਪੰਜ ਪਟੇਲ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਨ, ਜੋ ਵਲਬਭਾਈ ਪਟੇਲ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਰਮਸਾਦ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਈ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਗੋਧਨਾਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਠਲਭਾਈ ਦੀ ਜਨਮਦਿਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਹੈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਤਾਰੀਖ 27 ਸਤੰਬਰ, 1873 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਾਸਪੋਰਟ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਦੀ&nbsp; ਸੂਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁਨ ਨੋਟਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 18 ਫਰਵਰੀ 1871 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗ਼ਲਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਨਾਲੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਸੀ।&nbsp;ਉਹ ਝੱਵਰਭਾਈ ਅਤੇ ਲਡਾਬਾਈ ਪਟੇਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਵੈਸ਼ਨਨ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ&nbsp; ਸਵਾਮੀਨਰਾਇਣ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ। ਇਹ&nbsp;ਸੰਪਰਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ&nbsp; ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਅਦੁੱਤੀ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਸ ਦਾ ਵਿਠਲ ਭਾਈ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਰਾ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੇ ਦਿਮਾਗ' ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।ਵਿਠਲਭਾਈ ਨੇ ਨਦੀਦ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੋਦਰਾ ਅਤੇ ਬੋਰਸਦ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ (ਇਕ ਜੂਨੀਅਰ ਵਕੀਲ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਿਸੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੀਵਾਲਿਬਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਵਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ। ਵਲੱਲਭਭਾਈ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪੈਸਾ ਬਚਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਡਾਕੀਏ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਠਲਭਾਈ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ.ਜੇ. ਪਟੇਲ, ਪਲੀਡਰ ਵਿਠਲਭਾਈ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਲੱਲਭਭਾਈ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਵਜੋਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਰੀਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਦੀ ਇਸ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਉਥੇ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਵੀ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ।

ਵਿਠਲਭਾਈ ਲੰਡਨ ਵਿਚਲੀ ਮਿਡਲ ਟੈਂਪਲ ਇੰਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 36 ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਕੋਰਸ 30 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਤੇ ਆਇਆ। 1913 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਤੇ, ਵਿਠਲਭਾਈ ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਬੈਰਿਸਟਰ ਬਣ ਗਿਆ।&nbsp; ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ 1915 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰਿਹਾ।&nbsp;

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ&nbsp;
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਟੇਲ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਆਧਾਰ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨੇਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲੇਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਚੌਰੀ ਚੌਰਾ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ 1922 ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਟੇਲ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਚਿਤਰੰਜਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮੋਤੀਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਰਾਜ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾ ਲਈ, ਜਿਸਨੇ ਕੌਂਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਸਿਰਫ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕੌਮ ਅਸਹਿਯੋਗ ਲਹਿਰ ਦੇ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੁਖੀ ਸੀ।&nbsp;

## ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1871
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਨਿਕੋਲ ਕੇਰਸ਼

**ਨਿਕੋਲ ਕੇਰਸ਼** ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਵਪਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ 4ਕਾਬਲਿੰਗ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ-ਅਧਾਰਿਤ ਕੇਬਲਿੰਗ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਉਪਕਰਣ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਕੈਬਲਿੰਗ ਬਿਜਨਸ ਨਾਲ ਕੇਰਸ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਸਨ। ਸਾਈਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਐਚਟੀਐਮਐਲ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕੀਤਾ। 2014 ਵਿੱਚ, ਕੇਰਸ਼ ਨੇ ਅਣਮਿੱਥੀ ਰਕਮ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਫਰਮ, ਗਾਰਨੀਸ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ 4ਕੈਬਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਕੇਰਸ਼ ਨੇ ਸਿਡਨੀ 'ਚ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਈ-ਕਾਮੋਰਸ ਮਾਹਿਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕੇਰਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ  ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਕੇਰਸ਼ ਨੇ ਨਿਊ ਸਾਉਥ ਵੇਲਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਕੇਰਸ਼ ਨੇ 4ਕੈਬਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਇਨਵੈਸਟਰਸ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਕੇਰਸ਼ ਨੇ ਕੰਟੇਂਟ ਮਾਰਕਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ, ਸਮਗਰੀ ਫੋਕ, ਦੀ ਵੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
# ਏਐਫਆਰ ਯੰਗ ਵੁਮੈਨ ਟੂ ਵਾਚ, 2013
# ਅਰਨਸਟ ਐਂਡ ਯੰਗ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਨਰ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਨੋਮਿਨੀ (1 of 83), 2013
# ਸਮਾਰਟ ਕੰਪਨੀ ਟੋਪ 10 ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਨਰਸ ਟੂ ਵਾਚ, 2013
# ਬਿਜਨਸ ਰੀਵਿਊ ਵਿਕਲੀ ‘ਫਾਸਟ 100’, 2012
# ਬੀਆਰਡਬਲਿਊ ਫਾਸਟ 100, 2012, 2013
# ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਯੰਗ ਮੈਨੇਜਰ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ, 2012
# ਸਮਾਰਟ ਕੰਪਨੀ ਹੋਟ 30 ਅੰਡਰ 30	2011, 2012, 2013, 2014

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* Female entrepreneur
* 4cabling

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* [//www.youtube.com/watch?v=U5dGKyHSwTQ Nicole Kersh interview with Women as Entrepreneurs]

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਵਡਗਾਮ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)

**ਵਡਗਾਮ** ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ (વડગામ વિધાનસભા બેઠક) ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ 182 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਬਨਾਸਕਾਂਠਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਟ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ।

##  ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
ਇਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। 
# ਵਡਗਾਮ ਤਾਲੁਕਾ
# ਪਾਲਨਪੁਰ ਤਾਲੁਕਾ (ਭਾਗ) ਪਿੰਡ – ਹਥਿਦਰਾ, ਕੁਮਪਾਰ, ਗੋਧ, ਧੰਧਾ, ਖਸਾ, ਹੋਡਾ, ਗਲਾਵੜਾ, ਸਾਗਰੋਸਾਨਾ, ਭਾਗਲ (ਜਗਾਨਾ), ਮਨਾਕਾ, ਗੋਲਾ, ਮਰਵਾੜਾ (ਰਤਨਪੁਰ), ਵਾਗਦਾ, ਜਗਾਨਾ, ਵਾਸਨਾ (ਜਗਾਨਾ), ਬਦਰਪੁਰਾ (ਕਾਲੂਸਨ), ਸਰਿਪਾਡਾ, ਪਟੋਸ਼ਨ, ਸੱਲਾ, ਸਾਸਾਮ, ਟਾਕਰਵਾੜਾ, ਟੋਕਾਰੀਆ, ਸਦਰਸਾਨਾ, ਕਮਲਪੁਰ, ਫਤੇਪੁਰ, ਸੈਮੋਦਰਾ, ਅਸਮਪੁਰਾ (ਗੋਲਾ, ਦੇਲਾਨਾ, ਖਰੋਡੀਆ, ਜਸਲੀਨੀ, ਬਦਰਗੜ੍ਹ, ਕਾਨੋਡਰ (ਸੀਟੀ)

## ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 
ਸਰੋਤ:

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 
* 2007 - ਫ਼ਕੀਰ ਵਾਘੇਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ
* 2012 - ਮਨੀਲਾਲ ਵਾਘੇਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ

## ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ 
### 2012 
## ਹਵਾਲੇ