open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਏਕਨਾਥ

**ਸੰਤ ਏਕਨਾਥ** (ਮਰਾਠੀ ਉਚਾਰਨ: [ਏਕਨਾːਥ]) (1533 – 1599), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤ (ਭਗਤ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਏਕਨਾਥ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਸੰਤ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਵਿੱਠਲ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਰਕਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ। ਏਕਨਾਥ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਰਾਠੀ ਸੰਤਾਂ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਟੀਕ ਵੇਰਵੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਏਕਨਾਥ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਗੋਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦੇਸਸਥਾ ਰਿਗਵੇਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਰੁਕਮਿਨੀਬਾਈ ਦੇ ਘਰ ਪੇਥਨ, ਵਰਤਮਾਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਸ਼ਵਾਲਾਯਨ ਸੂਤਰ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਲਕਰਨੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਖਾਤੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਵਤਾ ਏਕਵੀਰਾ ਦੇਵੀ (ਜਾਂ ਰੇਣੁਕਾ) ਹੈ।

ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਏਕਨਾਥ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਚਕਰਪਾਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਭਾਣੂਦਾਸ ਵਾਰਕਰੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸੰਤ ਸਨ। ਏਕਨਾਥ ਜਨਾਰਦਨ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ 
ਏਕਨਾਥ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਏਕਨਾਥੀ ਭਗਵਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵੀ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਵਰਥ ਰਾਮਾਇਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰੁਕਮਿਨੀ ਸਵੈਮਵਰ ਹਸਤਮਲਕ ਦੀ ਵੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 764 ਦਾ (ਕਾਵਿਕ ਮੀਟਰ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਜਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ

## ਹਵਾਲੇ 
**ਸਰੋਤ**

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Sant Eknath Maharaj Information in Marathi

*  at archive.org
*  at archive.org

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਰੌਬਿਨ ਹਾਰਡੀ (ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ)

**ਰੌਬਿਨ ਕਲਾਰਕਸਨ ਹਾਰਡੀ** (12 ਜੁਲਾਈ, 1952 – ਅਕਤੂਬਰ 28, 1995) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ।

ਹੈਲੀਫੈਕਸ, ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿਨੀਪੈਗ, ਮੈਨੀਟੋਬਾ ਅਤੇ ਓਟਾਵਾ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਹਾਰਡੀ ਨੇ ਅਲਬਰਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦ *ਬਾਡੀ ਪੋਲੀਟਿਕ*, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਗੇਅ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਟਾਫ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਗ, ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ, ਰਹੱਸ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਨਾਵਲ ਵੀ ਲਿਖੇ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਸਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੇਠ ਛਪੇ ਸਨ; ਸਿਰਫ਼ *ਕਾਲ ਆਫ਼ ਦ ਵੇਨਡੀਗੋ* (1994) ਹੀ ਉਹ ਨਾਵਲ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ *ਦ ਐਡਵੋਕੇਟ*, *ਵਿਲੇਜ ਵਾਇਸ* ਅਤੇ *ਪੈਂਟਹਾਊਸ* ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਸਾਹਿਤਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ, "ਭੂਤ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।

28 ਅਕਤੂਬਰ 1995 ਨੂੰ ਹਾਰਡੀ ਦੀ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਦੇ ਟੋਂਟੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਰੈਸਟ ਵਿੱਚ ਹਾਈਕਿੰਗ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਕੋਲ ਹਨ। ਸਕਾਟ ਸਾਈਮਨਜ਼ ਅਤੇ ਨੌਰਮਨ ਐਲਡਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਆਨ ਯੰਗ ਦੀ 2013 ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਬੇਹਾਲੀ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ

ਇਹ ਜੰਗਲ ਵੱਡੇ ਸੋਨਿਤਪੁਰ ਹਾਥੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1917 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਾਮਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਜ਼ੀਰੰਗਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਜਿਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ 140ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਲਿਆਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

4 ਮਈ 2022 ਨੂੰ, ਅਸਾਮ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ, ਅਸਾਮ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਬੇਹਾਲੀ ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ। 

ਇਸਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੰਛੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

93°11′30.58″E ਅਤੇ 93°23′21.09″E ਲੰਬਕਾਰ ਅਤੇ 26°52′20.08″ N ਅਤੇ 26°57′33.17″N ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੁਰੋਈ ਨਦੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬੋਰਗਾਂਗ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਪਮ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ, ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਹਨ। 90 ਮੀਟਰ ਤੋਂ 110 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਵੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਾਪਮਾਨ 13 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ&nbsp;°C ਤੋਂ 37 ਤੱਕ&nbsp;°C ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਵਰਖਾ ਲਗਭਗ 1800ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫੈਲੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਹਾਲੀ, ਬੇਦੇਤੀ, ਬਿਹਮਾਰੀ, ਬੋਰਾਜੁਲੀ, ਡਿਕਲ, ਡਾਇਰਿੰਗ, ਕੋਚੂਜਨ, ਕੋਲਾਗੁੜੀ, ਨਾਹਰਜਨ, ਨਸਬੋਰ, ਸੌਲਧੋਵਾ, ਸੁਕਾਨਸੁਤੀ, ਆਦਿ।

### ਬਨਸਪਤੀ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Behali_RF.jpg/220px-Behali_RF.jpg|right|thumb| *ਬੇਹਾਲੀ ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅਰਧ-ਸਦਾਬਹਾਰ ਪੈਚ*
ਜੰਗਲ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੱਲ 308 ਦੇਸੀ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਦੀਪਾਂਕਰ ਬੋਰਾਹ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਟੈਕਸਾ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, *ਕਲੋਰੋਫਾਈਟਮ ਅਸਾਮਿਕਮ*  ਅਤੇ *ਪੇਲੀਓਸੈਂਥਸ ਮੈਕਰੋਫਾਈਲਾ* ਵਰ *ਅਸਮੇਂਸਿਸ*  ਇਸ ਜੰਗਲ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਹਨ ਅਤੇ *ਅਰਿਸਟੋਲੋਚੀਆ ਅਸਾਮਿਕਾ*  ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਸਥਾਨਕ ਹਨ। *ਟੂਪਿਸਟ੍ਰਾ ਸਟੋਲਿਕਜ਼ਕਾਨਾ*  ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ, *ਗੈਲੇਓਲਾ ਨੂਡੀਫੋਲੀਆ*  ਅਤੇ *ਪਾਂਡਾਨਸ ਅਨਗੁਇਫਰ*  ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਲਈ ਨਵੇਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ *ਸਿਟਰਸ ਇੰਡੀਕਾ*  ਆਸਾਮ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ। ਇਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ, ਮੁੜ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅਮੀਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਣਜਾਣ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਘਾਟ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Galeola_nudifolia_2.jpg/220px-Galeola_nudifolia_2.jpg|thumb| ***ਗੈਲੇਓਲਾ ਨੂਡੀਫੋਲੀਆ** ,* ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਲਈ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਆਰਕਿਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੈਰਗਾਹ
ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)

**ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 29 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ 2016-17 ਇੰਟਰ ਸਟੇਟ ਟਵੰਟੀ-20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੀ-ਟਵੰਟੀ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 5 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ 2019-20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਲਿਸਟ ਏ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 12 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਲਈ 2019-20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੀਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੌਲੱਖਾ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੌਲੱਖਾ ਸਾਹਿਬ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੌਲੱਖਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਟਿਆਲਾ-ਸਰਹਿੰਦ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 19 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਥੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸੀ ਤਾਂ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਵਣਜਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਲਦ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਬਲਦ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਈ ਟਕੇ ਭੇਟ ਕਰੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਲਦ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਉਸਨੂੰ ਨੌਂ ਟਕੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਛੂਹੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ। ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਭੇਟਾ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਭੇਟ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਜਰੂਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨੌਂ ਟਕੇ ਨੌ ਲੱਖ ਟਕੇ (ਨੌ ਲੱਖ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨੌਲੱਖਾ ("ਨੌਂ ਲੱਖ") ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਐਲਿਸ ਰੇਜੀਨਾ

ਐਲਿਸ ਰੇਜੀਨਾ ਕਾਰਵਾਲਹੋ ਕੋਸਟਾ (17 ਮਾਰਚ, 1945 – 19 ਜਨਵਰੀ, 1982), ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਐਲਿਸ ਰੇਜੀਨਾ** (ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਪੁਰਤਗਾਲੀ: [eˈlis ʁeˈʒinɐ]) ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਜੈਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕਾਂ ਮਾਰੀਆ ਰੀਟਾ ਅਤੇ ਪੇਡਰੋ ਮਾਰੀਆਨੋ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਹੈ।

ਉਹ 1965 ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਐਕਸਲਜ਼ੀਅਰ ਤਿਉਹਾਰ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ "ਅਰਾਸਟਾਓ" (ਐਡੂ ਲੋਬੋ ਅਤੇ ਵਿਨੀਸੀਅਸ ਡੀ ਮੋਰੇਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ) ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਟੀਵੀ ਰਿਕਾਰਡ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ *ਓ ਫਿਨੋ ਦਾ ਬੋਸਾ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਉਸਦੀ ਵੋਕਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ "ਕੋਮੋ ਨੋਸੋਸ ਪੈਸ" ਬੇਲਚਿਓਰ), "ਉਪਾ ਨੇਗੁਇਨਹੋ" (ਈ. ਲੋਬੋ ਅਤੇ ਗਿਆਨਫ੍ਰਾਂਸੇਸਕੋ ਗੁਆਰਨੀਏਰੀ), "ਮਡਾਲੇਨਾ" (ਇਵਾਨ ਲਿੰਸ), "ਕਾਸਾ ਨੋ ਕੈਂਪੋ" (ਜ਼ੇ ਰੋਡਰਿਕਸ ਅਤੇ ਟਵੀਟੋ), "ਅਗੁਆਸ ਡੇ ਮਾਰਕੋ" (ਟੌਮ ਜੋਬਿਮ), "ਐਟਰਾਸ ਦਾ ਪੋਰਟਾ" (ਚਿਕੋ ਬੁਆਰਕੇ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸਿਸ ਹਿਮ), "ਓ ਬੇਬਾਡੋ ਈ ਏ ਇਕੁਇਲਿਬ੍ਰਿਸਟਾ" (ਅਲਦੀਰ ਬਲੈਂਕ ਅਤੇ ਜੋਆਓ ਬੋਸਕੋ), "ਕਨਵਰਸੈਂਡੋ ਨੋ ਬਾਰ" (ਮਿਲਟਨ ਨਾਸੀਮੈਂਟੋ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

36 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਰੀਜ਼

**ਮਰੀਜ਼**, ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਨਾਮ  **ਅੱਬਾਸ ਅਬਦੁਲ ਅਲੀ ਵਸੀ** (22 ਫਰਵਰੀ 1917 - 19 ਅਕਤੂਬਰ 1983), ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਗਾਲਿਬ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਪਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਣ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰਹੀਆਂ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਧ ਗਈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
**ਅੱਬਾਸ ਵਸੀ** ਦਾ ਜਨਮ 22 ਫਰਵਰੀ 1917 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਰਤ ਦੇ ਪਠਾਨਵਾੜਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦਾਊਦੀ ਬੋਹਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਬਦੁਲ ਅਲੀ ਅਤੇ ਅਮਤੁੱਲਾ ਵਾਸੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਦਰਾਸਹ ਤਾਇਆਬੀਆਹ ਸਕੂਲ, ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਤਪਦਿਕ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਬੇਰੁਖੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ੧੯੩੨ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਰਬੜ ਵਰਕਸ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕਮਾਈ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਾਰਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਉਹ ਕਾਫੀ ਸਦਮੇ ਵਿਚ ਸੀ।

## ਕੰਮ 
ਉਸ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਂ, ਮਾਰੀਜ਼, ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਇੱਕ ਬਿਮਾਰ ਆਦਮੀ"। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਨਜ਼ਮ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਨਜ਼ਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤਕ*; *ਆਗਮਨ* 1975 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵੀਨ ਪਾਂਡਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਨਕਸ਼ਾ* ੧੯੮੪ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ *ਦਿਸ਼ਾ* (1980) ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
੧੯੪੦ ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸੋਨਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1946 ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਮੋਹਸਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ੧੯੪੭ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਲੂਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ੧੯੫੨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਭਗਵਾ (ਰੰਗ)

**ਭਗਵਾ** ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਸਰ ਦੇ ਕਰੋਕਸ ਧਾਗੇ ਦੀ ਨੋਕ ਦਾ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਸਾਲਾ ਕੇਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਕੇਸਰ ਦਾ ਰੰਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਰੋਟਿਨੋਇਡ ਰਸਾਇਣਕ ਕ੍ਰੋਸਿਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਕੇਸਰੀ ਸ਼ਬਦ ਆਖਰਕਾਰ (ਅਰਬੀ ਰਾਹੀਂ) ਮੱਧ ਈਰਾਨੀ ਜਾ ਦੂਰ-ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ (saffron) ਮਸਾਲੇ ਲਈ ਲਗਭਗ 1200 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਰੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ।

ਡੂੰਘਾ ਜਾਂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕੇਸਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੰਗ  ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਸਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾ ਜਾਂ ਕੇਸਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।

ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰੰਗ ਨੂੰ ਕੇ-ਸੇਰ-ਈਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਨਾਮ ਕੇਸਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੇਸਰ ਦਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਸਲ ਹੈ।

## ਧਰਮ 
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਜੈਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਭਗਵਾਂ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ:भगवा ध्वज.jpg|alt=Bhagwa colour flag, used by Hindus|ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਭਗਵੇ ਰੰਗ ਦਾ ਝੰਡਾ 
ਤਸਵੀਰ:Punjab flag.svg|alt=Flag of the Sikh religion, the Nishan Sahib.|ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਝੰਡਾ, 
ਤਸਵੀਰ:Phra Ajan Jerapunyo-Abbot of Watkungtaphao..jpg|alt=Theravada monk in Thailand|ਥੇਰਾਵਦਾ ਭਿਕਸ਼ੂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿਚ
ਤਸਵੀਰ:Sadhu (hombre bueno en sánscrito).JPG|alt=Hindu ascetic|ਹਿੰਦੂ ਤਪੱਸਵੀ ਦਾ ਭਗਵਾ ਪਹਿਰਾਵਾ

## ਸਿਆਸੀ ਵਰਤੋਂ 
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Flag_of_India.png/220px-Flag_of_India.png|alt=Flag of India|thumb| [ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ (1947 ਤੋਂ) ਭਗਵਾ, ਸਫੈਦ ਅਤੇ ਹਰਾ]]
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Flag_of_the_Maratha_Empire.svg/170px-Flag_of_the_Maratha_Empire.svg.png|thumb| [ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ|ਮਰਾਠਾ ਸਲਤਨਤ  ਵਿਚ ਭਗਵੇ ਰੰਗ ਦਾ ਝੰਡਾ]]
ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1947 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਕੇਸਰੀ, ਜੋ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਗੋਰੇ (ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੱਚ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਹਰਾ (ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/Iran_saffron_threads.jpg/220px-Iran_saffron_threads.jpg|right|thumb|ਇਰਾਨ ਦਾ ਕੇਸਰ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Saffron_finch_%28Sicalis_flaveola%29_male.JPG/220px-Saffron_finch_%28Sicalis_flaveola%29_male.JPG|thumb|ਇੱਕ ਭਗਵਾ ਲੱਭੀ (ਪੰਛੀ)
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Lactarius_deliciosus_1_%281%29.jpg/220px-Lactarius_deliciosus_1_%281%29.jpg|thumb|ਇੱਕ ਕੇਸਰੀ *ਲੈਕਟੋਸਸਨ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ
ਖਲੀਸ਼ ਦੇਹਲਵੀ

**ਖਲੀਸ਼ ਦੇਹਲਵੀ**, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ **ਕੰਵਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਭਯਾਨਾ**  ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਹੈ। ਦ ਹਿੰਦੂ ਨੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ: "ਖਲੀਸ਼ ਇਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਹਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਖਲੀਸ਼ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1935 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਅਹਿਲਿਆ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਭਯਾਨਾ, ਜੋ ਖੁਦ ਉਰਦੂ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]

ਉਸਨੇ "ਖਲੀਸ਼" ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ "ਖਲੀਸ਼ ਦੇਹਲਵੀ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਿਸਵਿਨ ਸਾਦੀ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵੀ ਹਨ

## ਕੰਮ 
ਖਲੀਸ਼ ਦੇਹਲਵੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ ਖਲੀਸ਼: ਉਰਦੂ ਦੋਹਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਲੇਖਕ ਹਾਊਸ, 2006) ਹੈ।  ਆਈਐੱਸਬੀਐੱਨ 978-1425940218)। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੋਹੇ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

* ਹਸਰਤੇ
* ਯੇ ਕੁਰਬਤੇਂ ਯੇ ਦੂਰੀਅਨ
* ਕੁਛ  ਬਾਤੇਂ ਉਨਕੀ
* ਚਾਂਦਨੀ ਕਾ ਧੁਆਂ
* ਮੌਜ ਏ ਸਬਾ
* ਹਰਫ ਏ ਨਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ 2022
ਗੁਰੂ ਕਾ ਤਾਲ

ਗੁਰੂ ਕਾ ਤਾਲ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਕਾ ਤਾਲ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਸਵੈਇੱਛਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ (ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ) ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
thumb|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਤਾਲ

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਿਕੰਦਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਲਾਅ (ਸਰੋਵਰ) ਸੀ। ਇਹ 1610 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁੱਕੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਕਾ ਤਾਲ ਨਾਮਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਜੀ "ਮੌਨੀ" ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਅਣਥੱਕ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ 1970 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬਣਤਰ 
ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਟਾਵਰ ਸਨ, ਪਰ ਕੇਵਲ ਅੱਠ ਟਾਵਰ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਇਹ ਬਣਤਰ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਗਰਾ ਦਾ ਕਿਲਾ, ਫਤਿਹਪੁਰ ਸੀਕਰੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਲਿਡਰ ਨਦੀ

**ਲਿਡਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Lidder River**; ਉਰਦੂ: **لدر** ) ਇੱਕ   ਲੰਬੀ ਨਦੀ  ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਲਾਹੋਈ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਮੀਰਗੁੰਡ ਖਾਨਬਾਲ ਵਿੱਚ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਲਿਡਰ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ *ਲੰਬੋਦਰੀ* ( *लम्बोदरी* ) ਦਾ ਇੱਕ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਲੰਬੀ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ'।

## ਭੂਗੋਲ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Natural_view_of_Jammu_and_Kashmir_at_Betaab_Valley.jpg/220px-Natural_view_of_Jammu_and_Kashmir_at_Betaab_Valley.jpg|thumb| ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ ਬੇਤਾਬ ਵੈਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਡਰ ਨਦੀ।
ਲਿਡਰ ਨਦੀ ਸੋਨਮਰਗ ਨੇੜੇ ਕੋਲਹੋਈ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਡਰ ਵੈਲੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਰੂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ *ਲਿਡਰਵਾਟ* ਦੇ ਐਲਪਾਈਨ ਮੀਡੋਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ  ਪਹਿਲਗਾਮ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਲਿਡਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਅਨੰਤਨਾਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੀਰਗੁੰਡ ਖਾਨਬਾਲ ਵਿਖੇ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਲੌਰੀ ਨੀਲਾ ਪਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਗਾਮ ਲਿਡਰ ਵੈਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਆਰਥਿਕਤਾ 
ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਹਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੀਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਿਡਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਬਰਾਊਨ ਟਰਾਊਟ ( *ਸਾਲਮੋ ਟਰੂਟਾ ਫਾਰੀਓ* ) ਅਤੇ ਰੇਨਬੋ ਟਰਾਊਟ ( *ਓਨਕੋਰਹੀਨਚਸ ਮਾਈਕਿਸ* ) ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ
ਸੰਜੇ ਯਾਦਵ (ਕ੍ਰਿਕੇਟਰ)

**ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਜੇ ਯਾਦਵ** (ਜਨਮ 10 ਮਈ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਹੈ ਜੋ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਜੋਂ 2019-20 ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਨੇ 24 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਲਈ 2019-20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਲਿਸਟ ਏ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 9 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਲਈ 2019–20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਮੈਚ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 52 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਨੌਂ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਪਹਿਲੀ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਸਤੀਆਂ ਸਨ।

ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

TNPL 2022 ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਯਾਦਵ ਨੇ T20 ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਰੂਬੀ ਤ੍ਰਿਚੀ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ 103(55)* ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ
ਤਾਨੀਆ ਹਫ਼

**ਤਾਨੀਆ ਸੂ ਹਫ਼** (ਜਨਮ 1957) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਕਲਪਨਾ ਅਧਾਰਿਤ ਲੜੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਉਸਦੀ *ਬਲੱਡ ਬੁੱਕਸ* ਦੀ ਲੜੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸ ਵਿੱਕੀ ਨੈਲਸਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਬਲੱਡ ਟਾਈਜ਼* ਨਾਮ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਹੈਲੀਫੈਕਸ, ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਹਫ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਿੰਗਸਟਨ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਕਰੀ *ਦ ਪਿਕਟਨ ਗਜ਼ਟ* ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਈ $10 ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ। ਹਫ 1975 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੇਵਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸੋਈਏ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, 1979 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ। 1982 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਰਾਇਰਸਨ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਅਪਲਾਈਡ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ-ਕਥਾ ਲੇਖਕ ਰੌਬਰਟ ਜੇ. ਸੌਅਰ ਵਰਗੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਟੀ.ਵੀ. ਸਟੂਡੀਓ ਲੈਬ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਨਾਮੀ ਵਿਗਿਆਨ-ਕਥਾ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। 

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੇਮ ਸਟੋਰ ਮਿਸਟਰ ਗੇਮਵੇਅਜ਼ ਆਰਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1984 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸਟੋਰ, ਬੱਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਨੌਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਕਰੀ 1985 ਵਿੱਚ *ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਟੋਰੀਜ਼* ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਜਾਰਜ ਸਾਇਥਰਸ ਨੂੰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ "ਥਰਡ ਟਾਈਮ ਲੱਕੀ" ਖਰੀਦੀ ਸੀ। ਉਹ 'ਬੰਚ ਆਫ ਸੇਵਨ' ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1992 ਵਿੱਚ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ 13 ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਓਨਟਾਰੀਓ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਸਾਥੀ ਕਲਪਨਾ ਲੇਖਕ ਫਿਓਨਾ ਪੈਟਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਹਫ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਉਪ-ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚਾਰਲਸ ਡੀ ਲਿੰਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਕਿੰਗਸਟਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅਕਸਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ, "ਉਸਨੇ ਡਰਾਉਣੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਲਪਨਾ ਤੱਕ, ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਸ-ਰਸ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਓਪੇਰਾ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।"

ਉਹ 2009 ਦੀ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ *ਪ੍ਰਿਟੀ ਬਲਡੀ: ਦ ਵੂਮਨ ਆਫ ਹੌਰਰ* ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

## ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ
## ਰੂਪਾਂਤਰਣ 
ਸੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ *ਬਲੱਡ ਟਾਈਜ਼* ਹਫ ਦੇ ਵਿੱਕੀ ਨੈਲਸਨ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਾਈਫਟਾਈਮ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਚਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਕੈਲੀਡੋਸਕੋਪ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ (ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸੀਜ਼ਨ ਹੋਣਾ ਸੀ)।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਲਾਈਵ ਜਰਨਲ 'ਤੇ ਤਾਨਿਆ ਹਫ
*   
* SciFan 'ਤੇ ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
* ਤਾਨਿਆ ਹਫ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ
* ਮਾਈਕਲ ਏ. ਵੈਂਟਰੇਲਾ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2010
* ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਫੈਨ ਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਦੀਆ ਡੇਵੀਨਾ

**ਦੀਆ ਡੇਵੀਨਾ** ਵੈਨਕੂਵਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ (ਕੋਸਟ ਸੈਲਿਸ਼ ਖੇਤਰ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਲੈਮ ਕਵਿਤਾ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਈਰ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰਕੁਈਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਦੇ ਸਰਵਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ 
ਦੀਆ ਡੇਵੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ 1987 ਜਾਂ 1988 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਦੀਆ ਡੇਵੀਨਾ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਲੈਮ ਕਵਿਤਾ ਕਰੀਅਰ 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵਿਤਾ ਸਲੈਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਤਜਰਬਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਡ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡੇਵੀਨਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ" ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਡਿਊਕਸ ਸੋਲੀਲਸ ਵਿਖੇ 2013 ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਕੁਈਰ ਪੋਇਟਰੀ ਸਲੈਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ, 2014 ਯੂਵੀਕ ਡਾਇਵਰਸਿਟੀ ਰਾਈਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ – ਸਪੋਕਨ ਵਰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 2014 ਅਤੇ 2014 ਵਿਮਨ ਆਫ ਦ ਵਰਲਡ ਪੋਇਟਰੀ ਸਲੈਮ ਪਲੇਆਫ' ਵਿਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਉਝ ਨਦੀ

**ਉਝ ਨਦੀ** (ਜਾਂ ਉਝ **ਨਦੀ** ) ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਠੂਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ।

## ਕੋਰਸ 
ਉਝ ਨਦੀ  ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਹਾੜਾਂ (ਭਦਰਵਾਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਰੇਂਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। । ਇਹ ਲਗਭਗ  ਤੱਕ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੱਕ ਰਾਮ ਸਹਾਏ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦੀ ਔਸਤ ਚੌੜਾਈ ਲਗਭਗ  ਹੈ।

ਚਾਰ ਨਦੀਆਂ, ਭੀਨੀ, ਸੁਤਾਰ, ਦੁਨਾਰਕੀ ਅਤੇ ਤਾਲਨ ਪੰਜਤੀਰਥੀ ਵਿਖੇ ਉਝ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਝ ਅਤੇ ਭੀਨੀ ਸਦੀਵੀ ਦਰਿਆ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਮੌਸਮੀ ਹਨ।

ਕਰਾਂਦੀ ਖੁਰਦ ਵਿਖੇ ( ), ਉਝ ਨਦੀ ਇੱਕ 'ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਖਾ' ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘਰੋਟਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਧਾਰਾ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਿਲ ਰੈੱਡਕਲਿਫ਼ ਨੇ ਸ਼ਕਰਗੜ੍ਹ, ਪਠਾਨਕੋਟ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰਾਈਜੰਕਸ਼ਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੱਕ ਇਸ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਤ੍ਰਿਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ, ਸਰਹੱਦ ਨੇ ਤਹਿਸੀਲ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਸੀ।

## ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 
ਉਝ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੀਣ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਖੱਡਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਤ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਝ ਬੈਰਾਜ ਇਸ ਨਦੀ 'ਤੇ ਜਸਰੋਟਾ ਪਿੰਡ (32.4728°N 75.4174°E) ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਊਝ ਡੈਮ ਦਰਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ( 32.5633°N 75.4878°E) ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਡੈਮ ਵਿੱਚ 925 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਊਬਿਕ ਮੀਟਰ ਪਾਣੀ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਅਤੇ 196 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Iqbal_Ashar_.jpg/220px-Iqbal_Ashar_.jpg|thumb|ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ
**ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ** ਉਰਦੂ: اشهر، اقبا ਹਿੰਦੀ **: इक़बाल अशहर** (ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1965) ਕੁਚਾ ਚੇਲਨ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਅਤੇ ਸਕੀਨਾ ਖਾਤੂਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਮਰੋਹਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਂਤਾ ਨਰਸਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਮਜਸ ਸਕੂਲ ਨੰਬਰ 1 (ਦਰਿਆਗੰਜ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦਿੱਲੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 
ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ ਨੇ ਮਰਹੂਮ ਮੌਜ ਰਾਮਪੁਰੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ 1998 ਵਿੱਚ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਸੀਮ ਬਰੇਲਵੀ, ਡਾਕਟਰ ਰਾਹਤ ਇੰਦੋਰੀ, ਅਨਵਰ ਜਲਾਲਪੁਰੀ, ਮੇਰਾਜ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦੀ ਅਤੇ ਮੁਨੱਵਰ ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਕੇ, ਯੂਏਈ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਕੇਐਸਏ, ਕੁਵੈਤ, ਕਤਰ, ਬਹਿਰੀਨ, ਓਮਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਦਿ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
# ਧਨਕ ਤੇਰੇ ਖਯਾਲ ਕੀ (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ, 2005)
# ਰਾਤਜਾਗੇ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਉਰਦੂ, 2010),
# ਰਤਾਜਾਗੇ (ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ, 2013)
# ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਰਾਏ (ਕਵਿਤਾ ਚੋਣ)
# ਉਰਦੂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਨਾਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ
ਅਰਜੁਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ

thumb|ਅਰਜੁਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ (ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਦੂਜਾ) ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ 2013 ਵਿੱਚ
**ਅਰਜੁਨ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ** (ਜਨਮ 24 ਸਤੰਬਰ 1999) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਉਸਦਾ ਅੰਡਰ-19 ਡੈਬਿਊ 2018 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 15 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2020-21 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਡੈਬਿਊ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 34 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਕਟ ਲਈ।

ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ, ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ 2021 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੀ 22 ਮੈਂਬਰੀ ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੱਟ ਦੇ ਕਾਰਨ 2021 ਆਈਪੀਐਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਜੋ 1618 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਆਏ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਚੌਰਸ, ਗੁੰਬਦ ਵਾਲੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਨਾਨਕਿਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਮੀਮ ਹਨਾਫੀ

**ਸ਼ਮੀਮ ਹਨਾਫੀ** (17 ਨਵੰਬਰ 1938 - 6 ਮਈ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਆਲੋਚਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬੁਨਿਆਦ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਕਾਵਿ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਹਨਾਫੀ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਕਾ ਬੁਲਾਵਾ ਅਤੇ ਬੋਜ਼ੂਰ ਮੇਂ ਨਿੰਦ ਵਰਗੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਗਿਆਨਗਰੀਮਾ ਮਨਾਦ ਅਲੰਕਰਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਲਿਬ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਰਗੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸ਼ਮੀਮ ਹਨਾਫੀ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਨਵੰਬਰ 1938 ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਯੈਸੀਨ ਸਿਦਕੀ ਅਤੇ ਬੇਗਮ ਜ਼ੈਬੁਨਿਸਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਨਾਫੀ ਨੂੰ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਫਯੋਡੋਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਖਲੀਲ-ਤੇਰੇ-ਰਹਿਮਾਨ ਆਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸੈਯਦ ਅਹਿਤੇਸ਼ਮ ਹੁਸੈਨ ਤੋਂ ਵੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ।

## ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਸਾ 
ਸ਼ਮੀਮ ਹਨਾਫੀ ਦੀ 6 ਮਈ 2021 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਰਜ਼ਾ ਰੂਮੀ, ਐਸ ਇਰਫਾਨ ਹਬੀਬ ਅਤੇ ਬਿਲਾਲ ਤਨਵੀਰ ਨੇ ਹਨਾਫੀ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੇ.ਐਮ.ਆਈ ਦੇ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਸਰ ਮਝਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ 
* *Jadīdiyyat kī falsafiyānah asās* (*The Philosophical Foundation of Modernism*)
* *Naʼī shiʻrī rivāyat* (*New Poetic Tradition*)
* *Tārīk̲h̲, tahzīb aur tak̲h̲līqī tajarbah*
* *Urdū culture aur taqsīm kī virās̲at*
* *Khayal ki Musaafat*
* *Qāri Say Mukālma*
* *Manṭo ḥaqīqat se afsāne tak*
* *G̲h̲ālib kī tak̲h̲līqī ḥissīyat*
* *Āzādī ke baʻd Dihlī men̲ Urdū k̲h̲ākah*
* *G̲h̲azal kā nayā manz̤ar nāmah*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲੋਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕਕਾਰ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ

**ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ** ਕਿ **ਲੱਛਮੀ ਪੂਜਾ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: लक्ष्मी पूजा), ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਵਿਕਰਮ ਸੰਵਤ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਅਮਾਵਸਿਆ (ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਦੇ ਦਿਨ) ਨੂੰ, ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੀਪਾਵਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਾਮ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੂਜਾ ਵਿਜੈ ਦਸ਼ਮੀ ਤੋਂ 5 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੰਤਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਦੌਲਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਅਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੁਆਗਤ ਲਈ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਈਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭੇਟਾਂ ਵਜੋਂ ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸੁਆਦੀ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਨੀ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਅਸਾਮ, ਉੜੀਸਾ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਖੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ (লক্ষ্মী পূজা) ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਪੂਰਨਿਮਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਵਿਜੈ ਦਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਕੋਜਾਗੋਰੀ ਲੋਕੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਲਪੋਨਾ ਜਾਂ ਰੰਗੋਲੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਘਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੋਹਨ ਰਾਣਾ

**ਮੋਹਨ ਰਾਣਾ** (ਹਿੰਦੀ: मोहन राणा; ਜਨਮ 9 ਮਾਰਚ 1964) ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੱਠ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਵਿਤਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਮੋਹਨ ਰਾਣਾ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਕਵੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਚਾਰੀਆ ਨੇ ਮੋਹਨ ਰਾਣਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ:-

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ
### ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* ਜਗਾਹ (ਆਵਾਸ, 1994)
* ਜੈਸੇ ਜਨਮ ਕੋਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ (ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੋਵੇ, 1997)
* ਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੇਕ (ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, 2016)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਨਿਤਿਨ ਸੋਨੀ

**ਨਿਤਿਨ ਸੋਨੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਕਿਤਾਬ ਦ *ਬ੍ਰੋਕਨ ਬੋਟ* ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 2016 ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬ੍ਰੋਕਨ ਬੋਟ 2016 ਦੌਰਾਨ #1 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਕਿਤਾਬ ਸਲਾਟ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਇੰਡੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉਹ ਕਲਾਮ ਐਂਥਮ ਦਾ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏਪੀਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਜਨ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਹਿ-ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਗਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
### ਕਾਵਿ ਭੰਡਾਰ 
* ਬ੍ਰੋਕਨ ਬੋਟ 2016

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ
ਰਈਸ਼ ਮਨੀਆਰ

**ਰਈਸ ਮਨਿਆਰ** (**ਗੁਜਰਾਤੀ**: રઇશમનીર) ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਵੀ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀਆਨਗਰ (1989), ਸ਼ਬਦਾ ਮਾਰਾ ਸਵਾਭਵਮਾ ਜੇ ਨਾਥੀ (1998) ਅਤੇ ਆਮ ਲਖਵੂ ਕਰਾਵੇ ਅਲਖ ਨੀ ਸਫ਼ਰ (2011) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਖੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੋਡੀ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਏਟਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ੨੦੦੧ ਲਈ ਸ਼ੈਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ੨੦੧੬ ਲਈ ਕਲਾਪੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਮਨਿਆਰ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਅਗਸਤ 1966 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਲਸਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਿਲਾ ਪਾਰਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਡੀ.ਸੀ.ਓ. ਕਿਲਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਸਕੂਲ, ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸੂਰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ 1991 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮਡੀ (ਪੀਡੀਐਟ੍ਰਿਕਸ) ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ
ਵਿਠੋਬਾ (ਵਿਠਲ) ਦੇਵਤਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਵਤਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ

**ਵਿਠੋਬਾ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ (ਟ) ਲ ਅਤੇ **ਪਾਂਡੂਰੰਗਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਵਤਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਠੋਬਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਜਵਾਨ ਲੜਕੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਠੋਬਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ-ਈਸ਼ਵਰਵਾਦੀ, ਗੈਰ-ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਵਾਦੀ ਭਗਤੀ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਵਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਹਰਿਦਾਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਹੈ।  ਪੰਧਰਪੁਰ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ 'ਵਿਠੋਬਾ ਮੰਦਰ' ਹੈ। ਵਿਠੋਬਾ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤ ਪੁੰਡਲਿਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰਕਾਰੀ ਧਰਮ ਦੇ ਕਵੀ-ਸੰਤਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵਿਥੋਬਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ। ਵਰਕਾਰੀ ਕਵੀ-ਸੰਤ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਧਾ ਭਗਤੀ ਗੀਤ, ਅਭੰਗ, ਵਿਠੋਬਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਠੋਬਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਰ ਭਗਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿਦਾਸ ਦੇ ਕੰਨੜ ਭਜਨ ਅਤੇ ਆਮ ਆਰਤੀ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਸੰਸਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭੇਟ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਵਿਠੋਬਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਥ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਬਹਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੰਥ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਉਹ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

## ਸ਼ਬਦ-ਨਿਰੁਕਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਂ 
ਵਿਠੋਬਾ (ਮਰਾਠੀ: विठोबा IAST: Viπhobā) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: **ਵਿਠਲ**, **ਪਾਂਡੂਰੰਗ,** **ਪੰਧਾਰੀਨਾਥ**, **ਹਰੀ** ਅਤੇ **ਨਾਰਾਇਣ**।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ। ਵਰਕਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਠਲਾ ਨਾਮ (ਵਿੱਠਲ, ਵਿੱਠਲ, ਵਿੱਠਲ, ਵਿੱਠਲਾ ਅਤੇ ਵਿੱਠਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਮਰਾਠੀ: विठ्ठल, ਕੰਨੜ: ವಿಠ್ಠಲ, ਤੇਲਗੂ: విఠ్ఠల ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ: વિઠ્ઠલ; ਸਾਰੇ ਆਈਏਐਸਟੀ: ਵਿਸ਼ਾਲਾ) ਦੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਮਰਾਠੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਵਾਈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਇੱਟ'; ਅਤੇ ਥਲ, ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਥੱਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਖੜ੍ਹਾ'।
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Pandharpur2013Ashad_-_panoramio_%2823%29.jpg/170px-Pandharpur2013Ashad_-_panoramio_%2823%29.jpg|left|thumb

## ਹਵਾਲੇ
ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ

**ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ,** ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ **ਸੰਜੇ ਯਾਦਵ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ। ਉਹ ਗਵਾਲੀਅਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ, ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ - ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ, 2013 ਅਤੇ 2014 ਲਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਸੌਂਗ ਰਾਈਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀ-ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਣੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਯਾਦਵ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਲਈ ਟਰੰਪਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਨ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਯਾਦਵ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸਿੰਧੀਆ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1967-68 ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸਿੰਧੀਆ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਸਟਲ ਸਿਧਾਰਥ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਬੋਰਡਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਕਲੇਅਰ ਹਾਲ, ਇੱਕ ਕੈਂਬਰਿਜ ਕਾਲਜ, ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਵਨ-ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਹਾਊਸ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਵੀ ਸੀ। ਯਾਦਵ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
** *The Environmental Crisis of Delhi*
** *The Invasion of Delhi*
** *Portraits of India*
** *Dilli par Kabza*

## ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
* *The Return of Raja Bhoj* 
* *Raja Bhoj Ki Wapsi*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਬੀ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਬੀ ਸਾਹਿਬ** ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜੈਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1706 ਨੂੰ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੈਤੋ ਆਏ। 

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭਾਈ ਕਪੂਰੇ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕਿਲਾ ਮੰਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕਿਲਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਇੱਥੇ ਜੈਤੋ ਆਏ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਟਿੱਬੀ (ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਚੋਟੀ) ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਤੰਬੂ ਲਾਇਆ। ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਟਿੱਬੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਜਲ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਛੱਪੜ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਗੰਗਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੂਹ ਪੁੱਟਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਬ ਲੋਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਸਰਬ ਲੋਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਖੂਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਹੁਮੈਰਾ ਅਲੀ

**ਹੁਮੈਰਾ ਅਲੀ** (ਨਈ ਚੌਧਰੀ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਟਕਾਂ ਨੇਲ ਪੋਲਿਸ਼, ਕੰਕਰ, ਜਬ ਵੀ ਵੈਡ ਅਤੇ ਸੰਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਹੁਮੈਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 1960 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਲੀ 1973 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ ਦੇ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ਝੋਕ ਸਿਆਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਡਰਾਮਾ *ਅਕਬਰੀ ਅਸਗਰੀ*, *ਸਬਜ਼ ਪਰੀ ਲਾਲ ਕਬੂਤਰ*, *ਨੇਲ ਪੋਲਿਸ਼*, *ਕੰਕਰ*, *ਜਬ ਵੀ ਵੈਡ*, *ਰੰਜੀਸ਼ ਹੀ ਸਹੀ* ਅਤੇ *ਸੰਮੀ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਹੁਮੈਰਾ ਨੇ ਝੋਕ ਸਿਆਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਣੇ ਗਾਏ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਆਬਿਦ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ। ਉਹ ਨਾਟਕ *ਦਸ਼ਤ* ਅਤੇ *ਦੁਸਰਾ ਆਸਮਾਨ* ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਹੁਮੈਰਾ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਾਟਕ *ਜੋਹਾਕ ਸਿਆਲ* ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਹਨ: ਸੁਪਰ-ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣੀ ਇਮਾਨ ਅਲੀ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਰਹਿਮਾ ਅਲੀ, ਅਤੇ ਮਰੀਅਮ ਅਲੀ। ਉਸਦਾ ਅਤੇ ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਦਾ 2006 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਹੁਮੈਰਾ ਦੀ ਭੈਣ ਸ਼ਮਾ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਪੁੰਛ ਨਦੀ

**ਪੁੰਛ ਨਦੀ** ( **ਪੰਚ ਨਦੀ**, **ਪੰਚ ਤੋਹੀ**, **ਪੰਚ ਦੀ** ਤੋਹੀ   ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ।

## ਨਾਮ 
ਜਾਰਜ ਬੁਹਲਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ,  ਤੋਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਤੌਸ਼ੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਾਜਤਰੰਗਣੀ ਅਤੇ ਨੀਲਮਤਾ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਅਪਾਗਾ ( ਸਿਆਲਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਲਾ), ਤੌਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ *ਤੁਸ਼ਾਰ*, 'ਕੋਲਡ', ਭਾਵ 'ਬਰਫ਼' ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਕੋਰਸ 
ਇਹ ਨਦੀ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਲੜੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਮੁਖੀ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਨੀਲ-ਕੰਠ ਗਲੀ ਅਤੇ ਜਾਮੀਆਂ ਗਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ‘ਸਰਨ’ (ਸਰਨ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਪੁੰਛ ਕਸਬੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਮੁਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੰਗਲਾ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁੰਛ, ਸੇਹਰਾ, ਤੱਤਾ ਪਾਣੀ, ਕੋਟਲੀ ਅਤੇ ਮੀਰਪੁਰ ਕਸਬੇ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ 
ਫਰੈਡਰਿਕ ਡਰਿਊ ਨੇ 1875 ਵਿੱਚ ਪੁੰਛ ਨਦੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ:

## ਵਾਤਾਵਰਣ 
ਸ਼ੋਪੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਗਲ ਰੋਡ ਪੁੰਛ ਨਦੀ ਦੇ ਮੂਲ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁੰਛ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਬਫਲਿਆਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਪਰਨਾਈ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਤੋਂ 37.5 ਮੈਗਾ ਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 2017-18 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਲਈ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਅਭਿਨਵ ਮਨੋਹਰ

**ਅਭਿਨਵ ਮਨੋਹਰ ਸਦਾਰੰਗਾਨੀ** (ਜਨਮ 16 ਸਤੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 16 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ 2021-22 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਕਰਨਾਟਕ ਲਈ ਟੀ-ਟਵੰਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨਾਬਾਦ 70 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਚ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 19 ਦਸੰਬਰ 2021 ਨੂੰ 2021-22 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਕਰਨਾਟਕ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟ 'ਏ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿਚ 'ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2022' ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਤ ਟਾਇਟਨਸ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ
ਜਗਦੀਪ ਧਨਖੜ

**ਜਗਦੀਪ ਧਨਖੜ** (ਜਨਮ 18 ਮਈ 1951) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ 15ਵੇਂ  ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲੂਕਸ ਧੋਂਟ

**ਲੂਕਸ ਧੋਂਟ** ( Dutch: [ˈlykɑz ˈdɔnt]  ) ਇੱਕ ਬੈਲਜੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2018 ਵਿੱਚ *ਗਰਲ* ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਨੋਰਾ ਮੋਨਸਕੋਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬੈਲੇਰੀਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸ ਗਰਲ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। *ਗਰਲ* ਨੇ 2018 ਕਾਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਕੁਈਰ ਪਾਮ ਸਮੇਤ ਕੈਮਰਾ ਡੀ ਓਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਯੂ. ਸੀ. ਸੀ.) ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਐਂਡਰੇ ਕੈਵੇਨਜ਼ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 91ਵੇਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਲਜੀਅਨ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਐਂਟਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਨੇ 9ਵੇਂ ਮੈਗਰੇਟ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫਲੇਮਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਧੋਂਟ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਧੌਂਟ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਕਲੋਜ਼ ਸੀ*,* ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਮਿਲੀ ਡੇਕਵੇਨ ਅਤੇ ਲੀਆ ਡਰਕਰ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2022 ਕਾਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਲੇਅਰ ਡੇਨਿਸ ਦੇ *ਸਟਾਰਸ ਐਟ ਨੂਨ* ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰਿਕਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ ਸਿਡਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਾਮ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।

ਜੁਲਾਈ 2021 ਤੱਕ ਧੌਂਟ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਲੌਰੇਂਟ ਲੁਨੇਟਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਰੀਟਾ ਲੀ

**ਰੀਟਾ ਲੀ ਜੋਨਸ** (ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਉਚਾਰਨ: [ˈʁitɐ li]; ਜਨਮ 31 ਦਸੰਬਰ 1947) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਰੌਕ ਗਾਇਕਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਬੈਂਡ ਓਸ ਮਿਊਟੈਂਟਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਸਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 60 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਵੇਚੀਆਂ ਹਨ।  ਉਸਦੀ ਆਤਮਕਥਾ *ਰੀਟਾ ਲੀ: ਉਮਾ ਆਟੋਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀਆ* ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ 2017 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਕਿਤਾਬ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਾਂਵਲ ਇਸਾਖ਼ੇਲਵੀ

**ਸਾਂਵਲ "ਅਤ" ਇਸਾਖ਼ੇਲਵੀ** ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ, ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਐਸਾਖੇਲਵੀ 2006 ਤੱਕ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀਐਫਐਕਸ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਊਂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ *ਤੇਰੈ ਖਿਆਲ ਮੇਂ* (2017) ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਇਸਾਖੇਲਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਰਾਏਕੀ ਗਾਇਕ ਅਤਾਉੱਲਾ ਖਾਨ ਇਸਾਖੇਲਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬਜ਼ਗ਼ਾ ਅੱਤਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਲਾਰੈਬ ਅੱਤਾ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵੀਐਫਐਕਸ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ, ਬਿਲਾਵਲ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸਾਖ਼ੇਲਵੀ ਨੇ ਸਿਟੀ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਸਾਊਂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੱਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਉਸਦਾ  ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ,"ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸੱਟ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਐਲਬਮ 
### *ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ* ਪਾਕਿਸਤਾਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ
ਪੁਰੁਰਵਾ

**ਪੁਰੂਰਵਾ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ:पुरूरवस्)  ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਸੂਰਜ (ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ) ਅਤੇ ਊਸ਼ਾ (ਸਵੇਰ) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਗਵੇਦ (X.95.18) ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਲਾ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬੁੱਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੁਰੂਰਵਾ ਦੇ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਹੂਬਰਾਤ ਦੇ ਯਾਦਵ, ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ 
### ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਪੁਰੂਰਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਇਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੁੱਧ ਚੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਪਹਿਲਾ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੁਰੂ ਪਰਬਤ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰੂਰਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

### ਰਾਜ 
ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੁਰੂਰਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸਥਾਨ (ਪ੍ਰਯਾਗ) ਤੋਂ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਮਿਲ ਗਈ। ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੇ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਮਨਾਏ। ਅਸੁਰ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ।

### ਪੁਰੁਰਵਾ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ 
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Urvashi-Pururavas_by_RRV.jpg/250px-Urvashi-Pururavas_by_RRV.jpg|right|thumb|355x355px|[ਉਰਵਸ਼ੀ|ਉਰਵਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੁਰੂਰਾਵਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੁਆਰਾ]]
ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੁਰੂਰਵਾ, (ਚੰਦਰਮਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ) ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੁਰੂਰਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਦੋ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੜ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਪੁਰੂਰਾਵਾਸ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪਾਲਤੂ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਗੇ (ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ)।

ਪੁਰੂਰਾਵਾ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਹਾਲਾਤ ਟੁੱਟ ਗਏ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਗੰਧਰਵ ਭੇਜੇ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਜੋੜਾ ਪਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰੂਰਾਵਾ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨੰਗਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਿਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਵੇਖਿਆ। ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਦਾ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰਾਜੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਲਰੈਬ ਅਤਾ

**ਲਰੈਬ ਖਾਨ** (ਅਤਾਉੱਲਾ ਖਾਨ ਦੀ ਧੀ) ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵੀਐਫਐਕਸ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸਾਖੇਲ, ਮੀਆਂਵਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 10,000 ਬੀਸੀ, ਦ ਕ੍ਰੋਨੀਕਲਜ਼ ਆਫ ਨਾਰਨੀਆ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਪਰਸ਼ੀਆ, ਗੌਡਜ਼ੀਲਾ ਅਤੇ ਐਕਸ-ਮੈਨ: ਡੇਜ਼ ਆਫ ਫਿਊਚਰ ਪਾਸਟ ਸਮੇਤ ਅਣਗਿਣਤ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬੀਬੀਸੀ, ਗਲਾਸਵਰਕਸ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਅਤੇ ਐਮਪੀਸੀ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਮ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਜ਼ੁਅਲ ਐਡੀਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਜੂਲੀਓ ਕੋਰਟਾਜ਼ਰ

**ਜੂਲੀਓ ਫਲੋਰੈਂਸੀਓ ਕੋਰਟਾਜ਼ਾਰ** (26 ਅਗਸਤ 1914 – 12 ਫਰਵਰੀ 1984; ਅਮਰੀਕੀ ਸਪੈਨਿਸ਼: [ˈxuljo korˈtasar] (ਸੁਣੋ)) ਇੱਕ ਅਰਜਨਟੀਨਾ-ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਬੂਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕੋਰਟਾਜ਼ਾਰ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੰਤਾਰੋ ਨਦੀ

**ਮੰਤਾਰੋ ਨਦੀ** ( ,  ) ਪੇਰੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੇਚੂਆ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਹਾਨ ਨਦੀ"। ਸ਼ਬਦ "ਮੰਤਰੋ" ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੈਨਿੰਕਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਐਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੰਤਾਰੋ, ਅਪੂਰੀਮੈਕ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਨਦੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਾਮਾਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੂਨਿਨ ਝੀਲ ਹੈ, ਪਰ ਜੂਨਿਨ ਝੀਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 809 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਨਾਮਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਕੁਨਾਸ ਹਨ ਜੋ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੁਆਨਕਾਯੋ ਵਿਖੇ ਮੰਤਾਰੋ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਚੀਮਾਯੂ ਜੋ ਅਯਾਕੁਚੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀ ਜੂਨਿਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਨ, ਯਾਉਲੀ, ਜੌਜਾ, ਕਨਸੇਪਸੀਓਨ ਅਤੇ ਹੁਆਨਕਾਯੋ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਹੁਆਨਕਾਵੇਲਿਕਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅਯਾਕੁਚੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਨਦੀ ਫਿਰ ਸਤੀਪੋ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਜੁਨਿਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਪੂਰੀਮੈਕ ਨਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਐਨੀ ਨਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹਾਈਡਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਾਸਕੋ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਨਦੀ ਦੇ ਹਾਈਡਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਬੇਸਿਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਕੁਨਾਸ ਨਦੀ, ਵਿਲਕਾ/ਮੋਆ ਨਦੀ, ਇਛੂ ਨਦੀ ਅਤੇ ਕਾਚੀਮਾਯੂ ਹਨ।
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Rio_Mantaro_511.jpg/250px-Rio_Mantaro_511.jpg|left|thumb|250x250px| ਜੂਨਿਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਾਰੋ ਨਦੀ।
ਨਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੱਖਣ-ਮੱਧ ਪੇਰੂ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਰੋਤ, ਜੂਨਿਨ ਝੀਲ ਦੀ ਉਚਾਈ 4,082.7 ਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਮੂੰਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 440 ਮੀਟਰ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 5m/km ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢਲਾ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਤਾਰੋ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਾਟੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੀਮਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਮੰਤਾਰੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੁਆਨਕਾਵੇਲਿਕਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤਾਇਆਕਾਜਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਦਾ 31% ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਨਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਪੂਰਨ ਪੈਡਲਿੰਗ ਉਤਰਨ ਮਈ 2012 ਵਿੱਚ ਰੌਕੀ ਕੌਂਟੋਸ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਡੂਜ਼ਨਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇਠਲੇ 140ਕਿਲੋਮੀਟਰ &nbsp;ਨਦੀ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਰਿਚਰਡ ਪੈਥੀਗਲ ਦੁਆਰਾ ਕਯਾਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਟਾਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਦੀ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਭਾਗ ਸੇਂਡੇਰੋ ਲੂਮਿਨੋਸੋ ਕੈਂਪਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ