open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕਬੁਕੀ

thumb|383x383px| ਈਡੋ ਵਿੱਚ ਇਚੀਮੁਰਾ-ਜ਼ਾ ਥੀਏਟਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਬਾਰਾਕੂ ਦਾ ਜੁਲਾਈ 1858 ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ। ਉਤਾਗਾਵਾ ਟੋਯੋਕੁਨੀ III ਦੁਆਰਾ ਟ੍ਰਿਪਟਾਈਚ ਵੁੱਡ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਿੰਟ।
alt=|thumb|279x279px|ਸੁਗਾਵਾਰਾ ਡੇਂਜੂ ਟੇਨਾਰਾਈ ਕਾਗਾਮੀ ਵਿੱਚ ਓਨੋਏ ਕਿਕੂਗੋਰੋ VI ਉਮੇਓ-ਮਾਰੂ ਵਜੋਂ
**ਕਾਬੁਕੀ** (歌舞伎, かぶき?) ਜਾਪਾਨੀ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਬੁਕੀ ਥੀਏਟਰ ਇਸਦੇ ਭਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ, ਇਸਦੇ ਗਲੈਮਰਸ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਜਾਏ ਗਏ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਗਏ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕੁਮਾਡੋਰੀ ਮੇਕ-ਅੱਪ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਬੁਕੀ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮੁਰਾਈ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਜੀਬ ਹੋਣਾ" ਜਾਂ "ਆਫਬੀਟ"।

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਬੁਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਈਡੋ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਲਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਇਜ਼ੂਮੋ ਨੋ ਓਕੁਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਡਾਂਸ ਟੋਲੀ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿਯੋਟੋ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਸਕੈਚ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ। 1629 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੁਕੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਰੇ-ਪੁਰਸ਼ ਥੀਏਟਰਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ। ਕਾਬੁਕੀ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖ਼ਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

2005 ਵਿੱਚ, ਕਾਬੁਕੀ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਮੁੱਲ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਅਟੱਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਯੂਨੈਸਕੋ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਂਜੀ ਜੋ *ਕਾਬੁਕੀ* ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ,  ,  , ਅਤੇ   ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ *ਕਾਬੁਕੀ ਨੂੰ* ਕਈ ਵਾਰ 'ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਦੀ ਕਲਾ' ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ  ਅੱਖਰ ਹਨ ਜੋ ਵਾਸਤਵਿਕ ਵਿਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ, ਜੋ ਉਚਾਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 'ਹੁਨਰ' ਦੀ ਕਾਂਜੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਬੁਕੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕਿਉਂਕਿ *ਕਾਬੁਕੀ* ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਿਆ  ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਝੁੱਕਣਾ' ਜਾਂ 'ਆਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣਾ', ਸ਼ਬਦ *ਕਾਬੁਕੀ ਨੂੰ* 'ਅਵੰਤ-ਗਾਰਡੇ' ਜਾਂ 'ਅਜੀਬ' ਥੀਏਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੀਕਰਨ   ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜੀਬ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਅਕਸਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 'ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ਾਂ' ਜਾਂ 'ਪਾਗਲਾਂ' ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁਰਾਈ ਦੇ ਗੈਂਗ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### 1603-1629: ਕਾਬੁਕੀ 
thumb| ਕਾਬੁਕੀ (1600) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਇਜ਼ੂਮੋ ਨੋ ਓਕੁਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੋਰਟਰੇਟ
ਕਾਬੁਕੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1603 ਵਿੱਚ ਈਡੋ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਾਬਕਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਇਜ਼ੂਮੋ ਨੋ ਓਕੁਨੀ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਜ਼ੂਮੋ-ਟਾਇਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ , ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਿਲਾ ਡਾਂਸਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਂਟੋਮਾਈਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ, ਸਧਾਰਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਡਾਂਸ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਹੋਸ਼ੀ ਸਾਤੋ

9 ਜੁਲਾਈ, 2129 ਨੂੰ ਕਿਓਟੋ, ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੱਤੋ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ, ਸਟਾਰਸ਼ਿਪ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ (NX-01) ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਸੰਚਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਲਿੰਗਨ ਸਮੇਤ ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਪੌਲੀਗਲੋਟਿਜ਼ਮ) ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਤਾਕਸ਼ੀ ਕਿਮੁਰਾ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਟਾਰਫਲੀਟ ਤੋਂ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਮਾਂਡਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਨ-ਸਕਰੀਨ ਨਾ ਦੇਖੇ ਗਏ ਐਪੀਸੋਡ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ 2246 ਵਿੱਚ ਟਾਰਸਸ IV ਉੱਤੇ ਮਰ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਉੱਲੀ ਕਾਰਨ ਭੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੇ ਕਲੋਨੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 117 ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਗਵਰਨਰ ਕੋਡੋਸ ਨੇ ਬਾਕੀ ਬਸਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੱਤੋ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤਾਕਸ਼ੀ ਕਿਮੁਰਾ ਨਾਲ ਕਿਓਟੋ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ|

## ਮੁੱਖ ਐਪੀਸੋਡ 
thumb| ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਿੰਡਾ ਪਾਰਕ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਸ਼ੀ ਸੱਤੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਫਾਈਟ ਜਾਂ ਫਲਾਈਟ" ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕਿਵੇਂ ਵਧਿਆ।
ਉਹ ਐਪੀਸੋਡ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤੋ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ:

* " ਟੁੱਟਿਆ ਧਨੁਸ਼ " - ਸਤੋ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ; *ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼* ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ
* " ਲੜੋ ਜਾਂ ਉਡਾਣ " - ਸੱਤੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਦੇਸੀ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
* " ਵੈਨਿਸ਼ਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ " - ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਰ ਦੀ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ
* " ਜਲਾਵਤ " - ਉਹ Xindi ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਦੇਸੀ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
* " ਕੌਂਸਲ " - ਜ਼ਿੰਦੀ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ |
* " ਕਾਊਂਟਡਾਊਨ " - ਜ਼ਿੰਡੀ-ਰੇਪਟੀਲੀਅਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰੇਨਵਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* " ਜ਼ੀਰੋ ਆਵਰ " - ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿੰਡੀ ਸੁਪਰ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ|
* " ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਇਫੈਕਟ " - ਅੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖੇ ਗਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਜਰਾਸੀਮ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ|
* " ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ " - ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸਤੋ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ, ਸੰਯੋਜਕ ਅਤੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੱਤੋ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਪਾਤਰ
ਸੋਰਾਨੀ

**ਸੋਰਾਨੀ ਕੁਰਦਿਸ਼** (   , ), ਜਿਸਨੂੰ **ਕੇਂਦਰੀ ਕੁਰਦਿਸ਼** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕੁਰਦ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ' ਤੇ ਇਰਾਕੀ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ, ਕਰਮਾਨਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਰਾਨੀ ਅਰਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਰਾਕ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ "ਕੁਰਦਿਸ਼" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੋਰਾਨੀ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੋਰਾਨ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਈਦ ਸਿਦਕੀ ਕਬਾਨ ਅਤੇ ਤੌਫੀਕ ਵਹਬੀ ਦੁਆਰਾ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਸੋਰਾਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸੋਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਮੱਧ ਈਰਾਨੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਦੇ ਕੋਈ ਪੂਰਵਜ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਸ਼ਾਇਦ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੋਰਾਨੀ ਸਿਲੇਮਾਨੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।[15]

### 1700-1918 
ਸੋਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਲਿਖਤੀ ਸਾਹਿਤ ਮੁੱਲਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਨ ਉਲ ਹਜ ਦੁਆਰਾ 1762 ਤੋਂ *ਮਹਿਦੀਨਾਮ* (ਮਹਦੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ) ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਰਾਣੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਤਨ, ਅਰਦਲਾਨ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਿਲੇਮਾਨੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਾਬਨ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਐੱਮ. ਆਰ. ਐੱਫ. (ਕੰਪਨੀ)

**ਐੱਮ. ਆਰ. ਐੱਫ.** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **MRF**, ਜਾਂ **MRF ਟਾਇਰ**), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਾਇਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ **MRF** ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ **ਮਦਰਾਸ ਰਬੜ ਫੈਕਟਰੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਰਬੜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰ, ਟਰੇਡ, ਟਿਊਬ ਅਤੇ ਕਨਵੇਅਰ ਬੈਲਟ, ਪੇਂਟ ਅਤੇ ਖਿਡੌਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। MRF ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਫਾਈਨਾਂਸ ਦੁਆਰਾ AAA− ਬ੍ਰਾਂਡ ਗ੍ਰੇਡ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ-ਮਜ਼ਬੂਤ ਟਾਇਰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

MRF ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਮੋਟਰਸਪੋਰਟਸ ਐਡੋਰਸਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ; ਇਹ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ MRF ਪੇਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ MRF ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਡਰਾਈਵਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (MIDD) ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਉਤਪਾਦ 
* ਇਹ ਯਾਤਰੀ ਕਾਰਾਂ, ਦੋ-ਪਹੀਆ ਵਾਹਨਾਂ, ਟਰੱਕਾਂ, ਬੱਸਾਂ, ਟਰੈਕਟਰਾਂ, ਹਲਕੇ ਵਪਾਰਕ ਵਾਹਨਾਂ, ਆਫ-ਦ-ਰੋਡ ਟਾਇਰਾਂ ਅਤੇ ਏਅਰੋ ਪਲੇਨ ਟਾਇਰਾਂ, MRF ZVTS ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ SUV ਲਈ MRF ਵਾਂਡਰਰਜ਼, MRF ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਾਇਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਟੇਰੇਨ ਟਾਇਰ, ਟਰੱਕਾਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਲਈ MRF ਸਟੀਲ ਮਸਲ।
* MRF ZLX ਨਵੀਨਤਮ ਹੈ ਜੋ ਯਾਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ
* ਕਨਵੇਅਰ ਬੇਲਟਿੰਗ - ਮਸਲਫਲੈਕਸ ਕਨਵੇਅਰ ਬੈਲਟਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। 
* Pretreads - MRF ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਪ੍ਰੀ-ਕਿਊਰਡ ਰੀਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। MRF ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਰੀਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟਾਇਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਟ੍ਰੇਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। 
* ਪੇਂਟਸ - ਆਟੋਮੋਟਿਵ, ਸਜਾਵਟੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੌਲੀਯੂਰੇਥੇਨ ਪੇਂਟ ਫਾਰਮੂਲੇ ਅਤੇ ਕੋਟ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਲਈ Su 30 MKI ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਵਰਗੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਏਅਰ ਕਰਾਫਟ ਟਾਇਰ ਵੀ।

## ਨਿਰਮਾਣ ਸਹੂਲਤਾਂ 
# ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾਯਮ ਪਲਾਂਟ
# ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਪਲਾਂਟ
# ਗੋਆ ਪਲਾਂਟ
# ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪੇਰਮਬਲੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਚੀ ਰੇਡੀਅਲ ਪਲਾਂਟ
# ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪੇਰਮਬਲੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਚੀ ਬਿਆਸ ਪਲਾਂਟ
# ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਅਰਾਕੋਨਮ ਪਲਾਂਟ
# ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਵੋਟੀਯੂਰ ਪਲਾਂਟ
# ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਮੇਡਕ ਪਲਾਂਟ
# ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਆਂਕੇਨਪੱਲੀ ਪਲਾਂਟ
# ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਦਹੇਜ ਪਲਾਂਟ

ਕੰਪਨੀ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੁਵਿਧਾ 'ਤੇ ਖਿਡੌਣੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੇਂਟ ਅਤੇ ਕੋਟ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

### ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ 
ਆਈਪੀਐਲ 2010 ਵਿੱਚ, MRF ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਦੀਆਂ ਲਾਈਵ ਐਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਈ-ਡੈਫੀਨੇਸ਼ਨ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਤੈਰਦੇ ਹੋਏ ਮੂਰਡ ਗੁਬਾਰੇ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੇ। MRF 2015 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਪਾਰਟਨਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। 2017 ਵਿੱਚ, MRF ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਕਲੱਬਾਂ ਨਿਊਕੈਸਲ ਯੂਨਾਈਟਿਡ, ਵੈਸਟ ਹੈਮ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਐਫਸੀ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਬਰੋਮਵਿਚ ਐਲਬੀਅਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟਾਇਰ ਪਾਰਟਨਰ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
MRF ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ 11ਵੀਂ ਵਾਰ ਜੇਡੀ ਪਾਵਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ 2009- ਲਈ ਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਐਂਡ ਅਲਾਈਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਐਕਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ (CAPEXIL) ਤੋਂ 'ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਿਰਯਾਤ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਆਟੋ ਟਾਇਰ ਸੈਕਟਰ)' ਲਈ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰਬੜ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏ.ਆਈ.ਆਰ.ਆਈ.ਏ.) ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 10. 2014 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਂਡ ਟਰੱਸਟ ਰਿਪੋਰਟ, ਟਰੱਸਟ ਰਿਸਰਚ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, MRF ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ 48ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਰੈਂਡ
ਤਾਰਾਮਾ, ਓਕੀਨਾਵਾ

right|thumb| ਤਾਰਾਮਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਤਾਰਾਮਾ** (多良間村, Tarama-son, Miyako & Okinawan: Tarama) ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਮੀਆਕੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਓਕੀਨਾਵਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ, ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ੀਗਾਕੀ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਮੀਆਕੋ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਰਾਮਾ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਮਿਨਾ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

2020 ਤੱਕ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,058 ਵਸਨੀਕ ਅਤੇ 466 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਘਣਤਾ 48.1 ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ km2 ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 22.00 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8.49 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ। 
* ਮਿੰਨਾ (水納)
* ਨਾਕਾਸੁਜੀ (仲筋)
* ਸ਼ਿਓਕਾਵਾ (塩川)

### ਜਲਵਾਯੂ
ਤਾਰਾਮਾ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਬਰਸਾਤੀ ਜੰਗਲ ਜਲਵਾਯੂ (ਕੋਪੇਨ ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਗੀਕਰਣ Af), ਇੱਕ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਜਲਵਾਯੂ (ਕੋਪੇਨ ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਗੀਕਰਣ Cfa) ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ
ਤਾਰਾਮਾ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਟਾਪੂ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਓਸਾਕਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਜਾਪਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਾਰਾਮਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ, ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਮੰਚੂਰੀਆ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਿੰਨਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਹੀਰਾਰਾ ਦੇ ਟਾਕਾਨੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਬਦੀਲੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿੰਨਾ ਟਾਪੂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋ ਲੋਕ ਹਨ।
** ਤਾਰਾਮਾ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ (多良間小学校)

** ਤਾਰਾਮਾ ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (多良間中学校)

*'' ਤਰਮਾ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ (多良間幼稚園)

ਪ੍ਰੀਸਕੂਲ ਅਤੇ ਤਾਰਾਮਾ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਾਲ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਤਾਰਾਮਾ ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (0.31 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਿੰਨ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਆਬਾਦੀ ਕਾਰਨ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਓਕੀਨਾਵਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਲਈ ਟਾਪੂ ਛੱਡਣਾ ਪੇਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*
*Tarama official website
ਰਜ਼ਾ ਜਮਾਲੀ

**ਰਜ਼ਾ ਜਮਾਲੀ** (  ) ; ਤਬਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 1977 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਕਵਿਤਰੀ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਤਹਿਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 

ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਗਾਜ਼  1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰਾਲੀ ਕਵਿਤਰੀ  ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ  ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, «این مرده سیب نیست یا خیار است یا گلابی» (*ਈਨ ਮੁਰਦਾ ਸੀਬ ਨੀਸਤ, ਯਾ ਖਿਆਰ ਅਸਤ  ਯਾ ਗਲਾਬੀ)*, (ਇਹ ਮੁਰਦਾ ਕੋਈ ਸੇਬ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਖੀਰਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ), 1997 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਨਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਨਵੀਆਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੀਆਂ। 

ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਇਤਾਲਵੀ, ਤੁਰਕੀ, ਅਰਬੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ, ਚੈੱਕ, ਸਵੀਡਿਸ਼, ਜਰਮਨ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ, ਕੁਰਦਿਸ਼ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਟਾਈਟਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜੋ ਮੁੜ ਮੁੜ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਪਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਕਵਿਤਾ 
### ਨਾਟਕ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਨਿਰਮਾ

**ਨਿਰਮਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Nirma)** ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡਿਟਰਜੈਂਟ, ਸਾਬਣ, ਸੀਮਿੰਟ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਨਮਕ, ਸੋਡਾ ਐਸ਼, ਲੈਬ ਅਤੇ ਇੰਜੈਕਟੇਬਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਰਸਨਭਾਈ ਪਟੇਲ, ਇੱਕ ਲੈਬ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ, ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1969 ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਕਰਸਨਭਾਈ ਪਟੇਲ, ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਣਨ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਕੈਮਿਸਟ ਨੇ ਫਾਸਫੇਟ-ਮੁਕਤ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਪਾਊਡਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਨਵੇਂ ਪੀਲੇ ਪਾਊਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹3.50 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ HUL ਦੇ ਸਰਫ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹13 ਸੀ। ਨਿਰਮਾ ਪਟੇਲ ਦੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਰੂਪਪੁਰ (ਗੁਜਰਾਤ) ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ 10x10 ਫੁੱਟ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਪੈਕ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਟੇਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਨਿਰੂਪਮਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਊਡਰ ਦਾ ਨਾਂ ਨਿਰਮਾ ਰੱਖਿਆ। ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਦਫਤਰ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 15-20 ਪੈਕੇਟ ਵੇਚਦਾ ਸੀ, ਲਗਭਗ 15.&nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ. 1985 ਤੱਕ, ਨਿਰਮਾ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਪਾਊਡਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਘਰੇਲੂ ਡਿਟਰਜੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ "ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਪਾਊਡਰ ਨਿਰਮਾ" ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

1999 ਤੱਕ, ਨਿਰਮਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਪਤਕਾਰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸੀ, ਜੋ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਟਰਜੈਂਟ, ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੇਖਭਾਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਮੂਹ ਨੇ ਨਾੜੀ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰਲਾਈਫ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਨਵੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ, ਨਿਰਮਾ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਸੀਅਰਲੇਸ ਵੈਲੀ ਮਿਨਰਲਜ਼ ਇੰਕ. ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸੱਤ ਸੋਡਾ ਐਸ਼ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਨਿਰਮਾ ਗਰੁੱਪ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਨਿੰਬੋਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਪਲਾਂਟ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੰਪਨੀ ਨੂਵੋਕੋ ਵਿਸਟਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੀਮਿੰਟ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2016 ਵਿੱਚ, ਨੀਰਮਾ ਨੇ 1.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਲਾਫਾਰਜ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸੀਮਿੰਟ ਸੰਪਤੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਰਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਨੀਰਮਾ ਨੇ ₹ 5,500 ਕਰੋੜ (US$742.24 ਮਿਲੀਅਨ) ਵਿੱਚ ਇਮਾਮੀ ਸੀਮੈਂਟ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ।

ਸਤੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ, ਨਿਰਮਾ ਨੇ  5,652 ਕਰੋੜ (US $680 ਮਿਲੀਅਨ) ਵਿੱਚ ਗਲੇਨਮਾਰਕ ਲਾਈਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿੱਚ 75% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨਿਰਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਨਿਰਮਾ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਰੈਂਡ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਰਟੀਲਾਈਜ਼ਰਸ (ਐਨ. ਐਫ਼. ਐਲ)

**ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ਰਸ ਲਿਮਿਟੇਡ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **National Fertilizers Limited;** NFL) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਉੱਦਮ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਯੂਰੀਆ ਖਾਦ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਾਦ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਵਰਤਨ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ।

1974 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, NFL ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਖਾਦ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਖਾਦ ਯੂਰੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ। NFL ਦੇ ਪੰਜ ਗੈਸ-ਅਧਾਰਤ ਅਮੋਨੀਆ-ਯੂਰੀਆ ਪਲਾਂਟ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੰਗਲ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਪਤ ਅਤੇ ਦੋ ਵਿਜੈਪੁਰ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ।

### ਉਤਪਾਦ 
NFL ਯੂਰੀਆ, ਨੀਮ-ਕੋਟੇਡ ਯੂਰੀਆ, ਬਾਇਓ-ਖਾਦ (ਠੋਸ ਅਤੇ ਤਰਲ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮੋਨੀਆ, ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ, ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, ਸੋਡੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਟ, ਸੋਡੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਆਦਿ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

NFL ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮੁੱਲ-ਐਡਡ ਨੀਮ-ਕੋਟੇਡ ਯੂਰੀਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਾਣੀਪਤ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਵਿਜੈਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇਸਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। NFL ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨੀਮ-ਕੋਟੇਡ ਯੂਰੀਆ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

NFL ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਾਇਓ-ਖਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਰਾਈਜ਼ੋਬੀਅਮ, ਫਾਸਫੇਟ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਬੈਕਟੀਰੀਆ (PSB) ਅਤੇ ਅਜ਼ੋਟੋਬੈਕਟਰ । 1995-96 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 23 ਮੀਟਰਕ ਟਨ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, 2010-11 ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧ ਕੇ 231 ਮੀਟਰਕ ਟਨ (ਲਗਭਗ) ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
### ਉਤਪਾਦਨ 
2012-13 ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਯੂਰੀਆ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ NFL ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ 14.2% ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ 3211,000 ਟਨ ਯੂਰੀਆ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10.83 LMT ਨੀਮ-ਕੋਟੇਡ ਯੂਰੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ 448 ਮੀਟਰਕ ਟਨ ਜੈਵ ਖਾਦਾਂ (ਠੋਸ ਅਤੇ ਤਰਲ) ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

### ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ 
2012-13 ਦੌਰਾਨ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ 31.62 LMT ਯੂਰੀਆ (10.92 LMT ਨੀਮ-ਕੋਟੇਡ ਯੂਰੀਆ ਸਮੇਤ) ਵੇਚਿਆ। 2012-13 ਦੌਰਾਨ ` 956.3 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ` 36.5 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਬਾਇਓ-ਖਾਦ (ਤਰਲ ਅਤੇ ਠੋਸ) ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ। ਵਪਾਰਕ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ (ਕੰਪੋਸਟ, ਬੀਜ, ਬੈਂਟੋਨਾਈਟ ਸਲਫਰ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ) ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ 300.8 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ।

### ਵਿੱਤੀ 
ਕੰਪਨੀ ਨੇ, 2012-13 ਦੌਰਾਨ, ` 67.47 ਬਿਲੀਅਨ (ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ` 73.41 ਬਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਟਰਨਓਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਘੱਟ ਟਰਨਓਵਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਯੂਰੀਆ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਯੂਨਿਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਬੰਦ ਸਨ। ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਾਟਾ ` 2306.2 ਮਿਲੀਅਨ (ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ `1842.0 ਮਿਲੀਅਨ) ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ `1707.3 ਮਿਲੀਅਨ (ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ `1267.3 ਮਿਲੀਅਨ) ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ
ਜੂਲੀਆ ਬਾਲਬਿਲਾ

**ਜੂਲੀਆ ਬਾਲਬਿਲਾ** ( ਯੂਨਾਨੀ : Ἰουλία Βαλβίλλα, AD 72 – AD 130 ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਨੇਕ ਔਰਤ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਥੀਬਸ ਵਿੱਚ, ਹੈਡਰੀਅਨ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਿਸਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਐਪੀਗ੍ਰਾਮ ਲਿਖੇ ਜੋ ਬਚੇ ਹਨ।

## ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਬਲਬਿਲਾ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਮੇਗੇਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਿਸਰੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਲਬਿਲਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਰਮੀਨੀਆਈ, ਮੱਧ, ਸੀਰੀਅਨ ਅਤੇ ਸੇਲੂਸੀਅਨ ਲਾਈਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਬਾਲਬਿਲਾ ਗੇਅਸ ਜੂਲੀਅਸ ਆਰਚਲੇਅਸ ਐਂਟੀਓਕਸ ਏਪੀਫੇਨਸ ਅਤੇ ਕਲੌਡੀਆ ਕੈਪੀਟੋਲੀਨਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਔਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਗੇਅਸ ਜੂਲੀਅਸ ਐਂਟੀਓਕਸ ਏਪੀਫਨੇਸ ਫਿਲੋਪਾਪੋਸ ਸੀ, ਉਹ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲਰ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਪੂਰਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਬਲਬਿਲਾ ਦੇ ਮਾਪੇ ਦੂਰ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਕਲਾਉਡੀਆ ਕੈਪੀਟੋਲੀਨਾ ਦੀ ਨਾਨੀ ਕੋਮੇਗੇਨ ਦੀ ਅਕਾ II ਸੀ, ਜੋ ਕੋਮੇਗੇਨ ਦੇ ਐਂਟੀਓਕਸ I ਥੀਓਸ ਦੀ ਪੜਪੋਤੀ ਸੀ। ਬਲਬੀਲਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਕੋਮੇਗੇਨ ਦੇ ਐਂਟੀਓਕਸ IV ਅਤੇ ਕੋਮੇਗੇਨ ਦੀ ਜੂਲੀਆ ਆਇਓਟਾਪਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਐਂਟੀਓਕਸ IV ਅਤੇ ਆਇਓਟਾਪਾ ਦੋਵੇਂ ਐਂਟੀਓਕਸ I ਥੀਓਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ।

ਬਲਬਿਲਾ ਦੇ ਨਾਨਾ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੋਟਾਈਬੇਰੀਅਸ ਕਲੌਡੀਅਸ ਬਾਲਬਿਲਸ, ਮਿਸਰੀ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਜੋਤਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਘੋੜਸਵਾਰ ਆਰਡਰ ਦੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਈਸਵੀ 55 ਤੋਂ 59 ਤੱਕ ਮਿਸਰ ਦਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਟ ਸੀ ਬਾਲਬਿਲਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਮੇਂਡੇਸ ਦਾ ਥ੍ਰੈਸਿਲਸ (ਟਾਈਬੇਰੀਅਸ ਕਲੌਡੀਅਸ ਥ੍ਰੈਸਿਲਸ), ਇੱਕ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰ ਅਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀ, ਟਾਈਬੇਰੀਅਸ ਅਤੇ ਵੇਸਪਾਸੀਅਨ ਸਮੇਤ ਪਹਿਲੇ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਸਨ।

ਬਾਲਬਿਲਾ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ, ਕੋਮੇਗੇਨ ਦੇ ਐਂਟੀਓਕਸ IV ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਜੂਲੀਆ ਆਇਓਟਾਪਾ ਰੋਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਠਪੁਤਲੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ। ਬਾਲਬਿਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ, ਐਂਟੀਓਕਸ IV ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਲਬੀਲਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵੈਸਪੈਸੀਅਨ ਨੇ ਰੋਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕਥਿਤ ਬੇਵਫ਼ਾ ਕਾਰਨ ਐਂਟੀਓਕਸ IV ਨੂੰ ਕੋਮੇਗੇਨ ਦੀ ਗੱਦੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਐਂਟੀਓਕਸ IV ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ, ਕੈਲੀਨਿਕਸ, ਉੱਤੇ ਰੋਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਾਰਥੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਕਿ, ਕੀ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਸਹੀ ਸਨ। ਵੈਸਪੈਸੀਅਨ ਨੇ ਐਂਟੀਓਕਸ IV ਨੂੰ ਰੋਮ ਵਿਚ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਜੀਵਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਲੀਆ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਨੇ ਬਲਬੀਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਯੂਨਾਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। 

## ਐਪੀਗ੍ਰਾਮਸ 
thumb| ਮੇਮਨਨ ਦੀ ਸੱਜੀ ਲੱਤ
thumb| ਮੇਮਨਨ ਦੀ ਖੱਬੀ ਲੱਤ

## ਹਵਾਲੇ
ਹਰੀਸ਼-ਚੰਦਰਾ

**ਹਰੀਸ਼-ਚੰਦਰ ਮਹਿਰੋਤਰਾ** FRS (11 ਅਕਤੂਬਰ 1923 – 16 ਅਕਤੂਬਰ 1983) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਰਧ-ਸਧਾਰਨ ਝੂਠ ਸਮੂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਹਿਰੋਤਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੀਐਨਐਸਡੀ ਕਾਲਜ, ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1940 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਹੋਮੀ ਜੇ ਭਾਭਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਗਲੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ, ਬੰਗਲੌਰ ਚਲੇ ਗਏ।

1945 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪਾਲ ਡੀਰਾਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੁਲਫਗੈਂਗ ਪੌਲੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੌਰਾਨ, ਮੇਹਰੋਤਰਾ ਨੇ ਪੌਲੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਉਮਰ ਭਰ ਦੇ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਗਣਿਤ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਵਧ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਡੀਰਾਕ ਦੇ ਅਧੀਨ 1947 ਵਿੱਚ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ, *ਲੋਰੇਂਟਜ਼* *ਗਰੁੱਪ* ਦੀ ਅਨੰਤ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਸੀ।  ਉਹ 1954 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਮੈਥੇਮੈਟੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਕੋਲ ਇਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 1981 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

VSSD ਕਾਲਜ, ਕਾਨਪੁਰ ਦਾ ਗਣਿਤ ਵਿਭਾਗ ਹਰ ਸਾਲ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਲਜਾਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਅਤੇ ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

ਰਾਬਰਟ ਲੈਂਗਲੈਂਡਜ਼ ਨੇ ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਦੇ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ:
''ਉਸਨੂੰ 1958 ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਮੈਡਲ ਲਈ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਮੈਂਬਰ ਜਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਥੌਮ ਇੱਕ ਬੋਰਬਾਕਿਸਟ ਸੀ, ਦੋ ਨਾ ਹੋਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਹਰੀਸ਼-ਚੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵੀ ਬੋਰਬਾਕੀ ਕੈਂਪ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।''
ਉਹ 1977 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵੀ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
1969 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਹਰੋਤਰਾ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1970 ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਣ ਲੱਗੀ। 1983 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੌਥਾ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਅਤੇ ਇਕੱਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਰਮਾਂਡ ਬੋਰੇਲ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਮੇਹਰੋਤਰਾ ਦੀ ਆਖਰੀ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Biography by Roger Howe
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ (ਖੋਜਕਰਤਾ)

ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ **ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ** ਜਾਂ **ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ** (  – 1921) ਇੱਕ ਮੂਲ ਭਾਰਤੀ ਖੋਜੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ *ਪੰਡਿਤ* ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੋਡ-ਨੇਮ 'ਏ.ਕੇ.' ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਨੈਨ ਸਿੰਘ (ਕੋਡ-ਨੇਮ 'ਦ ਪੰਡਿਤ') ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਦੇਬ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਜੋਕੇ ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ ' ਤੇ ਮਿਲਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਨੈਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਖੋਜੀ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ (1862-1867) 
ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਧਾਰਚੂਲਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਰਬਯਾਂਗ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲਮੋੜਾ ਦੇ ਨਾਰਮਲ ਸਕੂਲ ਤੋਂ *ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਦਰੀਸੀ* ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਿਲਮ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਗਰਬਯਾਂਗ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।

## ਖੋਜੀ (1867-1885) 
ਭਾਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦਫਤਰ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਵੇਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਜੇਮਸ ਵਾਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਨੈਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਤੇ ਲਿਆ। ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

# 1869 ਕੈਲਾਸ਼ - ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਮੁਹਿੰਮ।
# 1871-1872 ਸ਼ਿਗਾਚੇ - ਲਹਾਸਾ ਮੁਹਿੰਮ।
# 1873-1874 ਯਾਰਕੰਦ - ਕਸ਼ਗਰ ਮੁਹਿੰਮ, ਸਰ ਥਾਮਸ ਡਗਲਸ ਫੋਰਸਿਥ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮੁਹਿੰਮ।
# 1878-1882 ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ - ਲਹਾਸਾ - ਮੰਗੋਲੀਆ ਮੁਹਿੰਮ, ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਹਾਸਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਮੇਕਾਂਗ, ਸਲਵੀਨ ਅਤੇ ਇਰਾਵਦੀ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ।

ਉਹ (1: 63,360) ਦੇ ਬਾਰੀਕ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰੇਟਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਸੀ।

## ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਅਤੇ ਮੌਤ (1885-1921) 
ਸਿੰਘ 1885 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ। 1913 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੌਹਰ ਘਾਟੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਿਕਾਸ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ "ਜੋਹਰ ਉਪਕਾਰਿਣੀ ਮਹਾਸਭਾ" ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਰਵਰੀ 1921 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਸਨਮਾਨ 
ਉਸਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ:

# ਰਾਇਲ ਜਿਓਗਰਾਫੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਇੱਕ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਘੜੀ ਅਤੇ 500 ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ।
# ਪੈਰਿਸ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ।
# ਇਟਾਲੀਅਨ ਜਿਓਗਰਾਫਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਇੱਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ।
# ਭਾਰਤ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ, ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ।
# ਭਾਰਤ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ: ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੀਤਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ 1850 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਲੀਏ ਨਾਲ ਜਾਗੀਰ ਦੀ ਗਰਾਂਟ ਦੇ ਨਾਲ।

## ਹਵਾਲੇ 
### ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੋਜੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵੈੱਬ ਵੇਰਵਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1921
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1850
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਖੋਜੀ
ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਬੀਜ

thumb| 20 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (3⁄4 ਇੰਚ) ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਬੀਜ
**ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਬੀਜ**, ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੀਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1 ਤੋਂ 2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (1⁄32 ਤੋਂ 3⁄32 ਇੰਚ) ਵਿਆਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੀਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਤੱਕ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰੀ ਭੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਸਾਲਾ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਕਾਲੀ ਰਾਈ (*ਬ੍ਰਾਸਿਕਾ ਨਿਗਰਾ* ), ਭੂਰੀ ਰਾਈ (*ਬੀ.ਰਾਈ*), ਜਾਂ ਚਿੱਟੀ ਰਾਈ (*ਸਿਨਾਪਿਸ ਐਲਬਾ*)।

ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਪਾਣੀ, ਸਿਰਕੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਰਾਈ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪੀਲਾ ਮਸਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਸ਼ਤ 
ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਗਣ ਲਈ ਅੱਠ ਤੋਂ ਦਸ ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਠੰਡਾ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਪੱਕ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਬੂਟੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੀਲੀ ਰਾਈ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ 85 ਤੋਂ 90 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਭੂਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ 90 ਤੋਂ 95 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਬੂਟਾ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪੰਜ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪੌਦਾ 7 ਤੋਂ 10 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀ, ਭੂਰੀ ਜਾਂ ਪੂਰਬੀ ਕਿਸਮਾਂ ਪੀਲੀ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਧ ਝਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੀਜ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵੀ ਫੁੱਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਖਿੜ ਦੀ ਮਿਆਦ ਜਿੰਨੀ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਬੀਜ ਦੀ ਉਪਜ ਓਨੀ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸਰ੍ਹੋਂ ਸਮਸ਼ੀਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕੈਨੇਡਾ, ਨੇਪਾਲ, ਹੰਗਰੀ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਰੇਪਸੀਡ-ਸਰ੍ਹੋਂ ਕਪਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੇਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਹ 233,000 ਟਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਾਲ 307,000 ਹੈਕਟੇਅਰ (1190 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 17% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਬੀਜ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਬੀਜ ਵਿੱਚ 46-48% ਤੱਕ ਤੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਬੀਜ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ 43.6% ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

### ਉਤਪਾਦਨ 
2021 ਵਿੱਚ, ਨੇਪਾਲ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ।

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਸਰ੍ਹੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਤਪਾਦਨ ਉਪਰਲੇ ਮੱਧ-ਪੱਛਮੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ 81.8 ਮਿਲੀਅਨ ਪੌਂਡ (37.1 kt) ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਸਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸਾਲੇ
ਮੁਨਾਰ

**ਮੁੰਨਾਰ** (**Munnar**) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਮੁੰਨਾਰ ਲਗਭਗ  'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ। ਮੁੰਨਾਰ ਨੂੰ "ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰ " ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨੀਮੂਨ ਸਥਾਨ ਹੈ।
left|thumb| ਮੁੰਨਾਰ ਵਿਖੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ
[thumb| ਮੁੰਨਾਰ ਵਿਖੇ [ਚਾਹ|ਚਾਹ ਦਾ ਬਾਗ]]

## ਭੂਗੋਲ 
ਮੁੰਨਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 1,450 ਮੀਟਰ (4,760 ਫੀਟ) ਤੋਂ 2,695 ਮੀਟਰ (8,842 ਫੀਟ) ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 5 °C (41 °F) ਅਤੇ 25 °C (77 °F) ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ 15 °C (59 °F) ਅਤੇ 25 °C (77 °F) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਨਾਰ ਦੇ ਸੇਵੇਨਮਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ −4 °C (25 °F) ਤੱਕ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
thumb| ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਮੁੰਨਾਰ

## ਆਵਾਜਾਈ 
### ਰੋਡ 
thumb| ਮੁੰਨਾਰ ਕੇਐਸਆਰਟੀਸੀ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ
ਮੁੰਨਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ, ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਸੜਕਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਚੀ - ਧਨੁਸ਼ਕੋਡੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ (N.H 49) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਕੋਚੀਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 130 km (81 mi), ਅਦੀਮਾਲੀ ਤੋਂ 31 km (19 mi), ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ Udumalpettu ਤੋਂ 85 km (53 mi) ਅਤੇ 60 km (37) mi) ਨੇਰੀਆਮੰਗਲਮ ਤੋਂ।

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ।

* ਅਲੂਵਾ - 109 ਕਿ.ਮੀ
* ਵਰਕਲਾ - 245 ਕਿ.ਮੀ
* ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ - 280 ਕਿ.ਮੀ
* ਕੋਚੀ ਤੋਂ - ਏਰਨਾਕੁਲਮ - 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ

### ਰੇਲਵੇ 
ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਬੋਦੀਨਾਇਕਾਨੂਰ (68 ਕਿ.ਮੀ.) ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਏਰਨਾਕੁਲਮ (126 ਕਿ.ਮੀ.) ਅਤੇ ਅਲੁਵਾ (110 ਕਿਮੀ) ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ( KSRTC ) ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਅਲੁਵਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੈਦਲ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੰਨਾਰ ਲਈ ਹਰ ਘੰਟੇ ਬੱਸਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

### ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 
ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਕੋਚੀਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (68 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਅਤੇ ਮਦੁਰਾਈਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਮੁੰਨਾਰ ਤੋਂ 165 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (103 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
24 ਜਨਵਰੀ 1961 ਨੂੰ ਬਣੀ ਮੁੰਨਾਰ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸਹੂਲਤ ਲਈ 21 ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਪੱਲੀਵਾਸਲ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀਕੁਲਮ ਅਤੇ ਮਰਯੂਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਾਨਕੁਲਮ ਅਤੇ ਕੁੱਟਮਪੁਝਾ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਸਥਿਤ ਹਨ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁੰਨਾਰ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 32,039 ਸੀ। 16,061 ਮਰਦ ਅਤੇ 15,968 ਔਰਤਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 7,968 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। 0-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ 2,916 (ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9.1%) ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1,478 ਮਰਦ ਅਤੇ 1,438 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਮੁੰਨਾਰ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 84.85% ਸੀ, ਜੋ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 94.00% ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 91.05% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ 78.64% ਹੈ।
thumb| ਮੁੰਨਾਰ ਵਿਖੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ
thumb| ਮੁੰਨਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਜਮਲਾਈ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨੀਲਗਿਰੀ ਤਾਹਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਲਾਓ ਲੋਕ

**ਲਾਓ ਲੋਕ** ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਤਾਈ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਓ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਾ-ਦਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਲਾਓ ਲੋਕ ਲਾਓਸ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 53.2% ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਥਾਈਲੈਂਡ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਾਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੰਬੋਡੀਆ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਲਾਓ ਹੋਰ ਤਾਈ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਥਾਈ ਅਤੇ ਇਸਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ। ਲਾਓ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਥਰਵਾੜਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੀਵਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ "ਲਾਓ" ਅਤੇ " **ਲਾਓਟੀਅਨ** " ਸ਼ਬਦ ਅਸੰਗਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। 1953 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਲਾਓਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਲਾਓਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਸਲੀ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, "ਲਾਓ" ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ "ਲਾਓਸ਼ੀਅਨ" ਲਾਓਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਜਾਤੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

## ਨਾਮ 
"ਲਾਓ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਿਉਂਤਪਤੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਆਈ ਲਾਓ" ਵਜੋਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਯੂਨਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ। ਆਈ ਲਾਓ ਤੋਂ ਆਏ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਈ ਕਬੀਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ  ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਜਪਾਨੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਮਿੱਠੀ ਚਾਹ

thumb|270x270px|ਨਿੰਬੂ ਦੇ ਨਾਲ ਠੰਢੀ ਮਿੱਠੀ ਚਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਗਲਾਸ।
**ਮਿੱਠੀ ਚਾਹ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਆਈਸਡ ਚਾਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਈਸਡ ਚਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਇਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੀ ਚਾਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਾਲੀ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਜਾਂ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਰਬਤ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਾਹ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਮਿੱਠੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਠੀ ਚਾਹ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਠੰਢੀ ਪਰੋਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਡ਼ੂ, ਰਸਬੇਰੀ ਜਾਂ ਪੁਦੀਨੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਚਾਹ ਦੀ ਐਸਿਡਿਟੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਬੇਕਿੰਗ ਸੋਡਾ ਪਾ ਕੇ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਿੱਠੀ ਚਾਹ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰੀ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਚਾਹ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ 
ਮਿੱਠੀ ਚਾਹ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚਾਹ, ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਖੰਡ ਦੀ ਮਹਿੰਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਗਜ਼ਰੀ  ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਜ਼ਦਾ

**ਮਾਜ਼ਦਾ** ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ () (ਮਾਤਸੁਦਾ ਕਬੂਸ਼ੀਕੀ ਗਾਇਸ਼ਾ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਜ਼ਦਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਫੂਚੂ, ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 30 ਜਨਵਰੀ, 1920 ਨੂੰ ਟੋਯੋ ਕਾਰ੍ਕ ਕੋਗੀਓ ਕੰਪਨੀ, ਲਿਮਟਿਡ, ਇੱਕ ਕਾਰ੍ਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫੈਕਟਰੀ, ਜੁਜੀਰੋ ਮਾਤਸੁਦਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅਬੇਮਾਕੀ ਟ੍ਰੀ ਕਾਰ੍ਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਨੇ 1927 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਟੋਯੋ ਕੋਗੀਓ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1931 ਵਿੱਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਮਾਜ਼ਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਂਕੇਲ ਇੰਜਣ, ਸਕਾਈਐਕਟਿਵ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਕੋਡੋ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੋਟਰਸਪੋਰਟ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਰੋਟਰੀ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਮਾਜ਼ਦਾ 787 ਬੀ ਨਾਲ 24 ਘੰਟੇ ਲੇ ਮੈਨਸ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।  ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਮਾਜ਼ਦਾ ਹੋਰ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋਡ਼ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 1974 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਫੋਰਡ ਮਾਜ਼ਦਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਸੀ। ਹੋਰ ਭਾਈਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟੋਇਟਾ, ਨਿਸਾਨ, ਇਸੂਜੂ, ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਅਤੇ ਕੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2023 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 11 ਲੱਖ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਮਾਜ਼ਦਾ ਨਾਮ ਅਹੁਰਾ ਮਜ਼ਦਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ੋਰਾਸਟਰੀਅਨਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸਦਭਾਵਨਾ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮਾਤਸੁਦਾ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਨਾਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਇਰੀਨਾ ਨਿਕੋਟੀਨਾ

**ਇਰੀਨਾ ਨਿਕੋਟੀਨਾ** ਇੱਕ ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਰੀਨਾ ਨਿਕੋਟੀਨਾ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਵਾਇਲਿਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਅਗਲੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਨਿਕੋਟੀਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਨਿਕੋਟੀਨਾ ਨੂੰ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਸਟੇਟ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਬਣ ਗਈ।

ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਖੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਕੋਟੀਨਾ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਸਕੋ ਕੰਜ਼ਰਵਟਰੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਇਗੋਰ ਬੇਜ਼ਰੋਡਨੀ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਕੋਟੀਨਾ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਸਟੇਟ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕਈ ਇਕੱਲੇ ਉੱਦਮ ਵੀ ਖੇਡੇ। ਨਿਕੋਟੀਨਾ ਨੇ ਇਕੱਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਉਜ਼ਬੇਕ ਵਾਇਲਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  

ਸੰਨ 1993 ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗਾਉਣ, ਸਮਾਰੋਹ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।  ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੈਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ ਬਿਲਕੈਂਟ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਪ੍ਰੈਸਟਰ ਜੌਨ

**ਪ੍ਰੈਸਟਰ ਜੌਨ** ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਈਸਾਈ ਪੁਰਖ, ਪ੍ਰੇਸਬੀਟਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸੀ। 12 ਵੀਂ ਤੋਂ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੇਸਟੋਰੀਅਨ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੇ  ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਗਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੱਧਯੁਗੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਟ੍ਰੋਪਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਸਟਰ ਜੌਨ ਨੂੰ ਥ੍ਰੀ ਮਾਗੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਮੀਰ, ਅਚੰਭੇ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇੱਕ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ,**ਪ੍ਰੈਸਟਰ ਜੌਨ** ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਨੇਸਟੋਰੀਅਨ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਥਾਮਸ ਰਸੂਲ ਦੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਥਾਮਸ ਦੇ ਐਕਟਸ* ਵਰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਥਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੀਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੰਗੋਲਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਤਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਖੋਜੀ ਇਹ ਯਕੀਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਥੋਪੀਆ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਇੱਕ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਈਸਾਈ "ਐਕਸਕਲੇਵ" ਸੀ। 

## ਦੰਤਕਥਾ ਦਾ ਮੂਲ 
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਤਤਕਾਲ ਉਤਪੱਤੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੈਸਟਰ ਜੌਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਚਿੱਠੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਸਮਰਾਟ ਮੈਨੂਅਲ ਪਹਿਲੇ ਕੋਮੇਨੇਸ ਨੂੰ 1165 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਸੀ: " *ਜੌਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ* "।

ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਰਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਚੀਨ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੈਸਟਰ ਜੌਨ ਦੀ ਮਿੱਥ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਾਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਸੁੱਖਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਅਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਪ੍ਰੈਸਟਰ ਜੌਨ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਥੇ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਰਸੂਲ ਦੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ *ਥਾਮਸ ਦੇ ਐਕਟ* ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਾਠ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਅਜੂਬਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਉਲੀਕਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਣਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰੇਸਟਰ ਜੌਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਦੀ ਨੈਵ, ਜੋ ਕਿ ਹੇਰਾਲਡਿਕ ਬੌਸਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਗਈ ਹੈ, *ਅਜ਼ੁਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੈਸਟਰ ਜੌਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਰਾਸ ਉੱਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਜਾਂ*  16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਓਰਟੇਲੀਅਸ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜੌਹਨ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਵਾਲਾ ਨਕਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਉਚਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਤਾਊ ਕਰਾਸ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ* ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰਾਜੇ
ਮਰੀਅਮ ਜਾਫ਼ਰੀ ਅਜ਼ਰਮਾਨੀ

**ਮਰੀਅਮ ਜਾਫ਼ਰੀ ਅਜ਼ਰਮਾਨੀ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: مریم جعفری آذرمانی, ਜਨਮ 25 ਨਵੰਬਰ 1977) ਈਰਾਨੀ ਕਵਿਤਰੀ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਅਜ਼ਰਮਾਨੀ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2007 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਅਲਜ਼ਾਹਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ "ਗ੍ਰਾਈਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਸੀਨ ਮੋਨਜ਼ਾਵੀ ਦੀਆਂ ਸੌ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ"। ਅਜ਼ਰਮਾਨੀ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਬੈਚੂਲਰ ਡਿਗਰੀ) ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* ਤਾਲਾਬੰਦ ਰਵਾਇਤ ਦੀ ਸਿੰਫਨੀ (سمفونیِ روایتِ قفل شده)
* ਪਿਆਨੋ (پیانو)  
* ਸੱਤ (هفت)
* ਪਿੱਕ (زخمه)
* ਕਾਨੂੰਨ (قانون)
* ਇਸ ਓਪੇਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ 68 ਸਕਿੰਟ ਬਾਕੀ ਹਨ (68 ثانیه به اجرای این اپرا مانده است)
* ਆਰਾ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (صدای ارّه می آید)  
* ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ (تریبون) 
* ਬਾਤਚੀਤ (مذاکرات)
* ਦਾਇਰਾ (دایره)
* ਧੜਕਣ (ضربان)
* ਹੋਰ ਅਰਥ (ਪਾਲ ਗ੍ਰਾਈਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਸੈਨ ਮੋਨਜ਼ਾਵੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਜੂਚੇ ਟਾਵਰ

'''*ਜੂਚੇ* ਟਾਵਰ''' (ਵਧੇਰੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, '''*ਜੂਚੇ* ਆਈਡੀਆ ਦਾ ਟਾਵਰ'* ), 1982 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੇਤਾ, ਕਿਮ ਇਲ ਸੁੰਗ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ *ਜੂਚੇ'' ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
*ਜੂਚੇ* ਟਾਵਰ ਟੇਡੋਂਗ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਕਿਮ ਇਲ ਸੁੰਗ ਵਰਗ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਮ ਇਲ ਸੁੰਗ ਦੇ 70ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਇਲ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਟਾਵਰ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀ ਪੂਰਵ-ਆਧੁਨਿਕ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਪਗੋਡਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।  ਬਣਤਰ ਇੱਕ ਚਾਰ-ਪਾਸੜ ਟੇਪਰਿੰਗ  ਸਪਾਇਰਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾਜਿਸ ਵਿੱਚ 25,550 ਬਲਾਕ (365&nbsp;×&nbsp;70: ਕਿਮ ਇਲ ਸੁੰਗ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ, ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪੂਰਕ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ), ਸੱਤਰ ਡਿਵਾਈਡਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇੱਕ 20-ਮੀਟਰ (66 ਫੁੱਟ)-ਉੱਚੀ 45-ਟਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਧਾਤ ਦੀ ਟਾਰਚ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਟਾਵਰ ਦੇ ਸਿਖ਼ਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਲਿਫ਼ਟ ਦੁਆਰਾ ਟਾਵਰ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਰਚ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠਾਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ।

ਇਸਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਰੂਮ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਵਾਰ ਟਾਵਰ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀਡੀਓ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੂਚੇ ਟਾਵਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਜੈਕਿੰਟੋ ਸਮਾਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਮਾਰਕ ਕਾਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2.9 ਮੀਟਰ (9.5 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਹੈ।

ਟਾਵਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ  ਮੂਰਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਆਦਰਸ਼ ਚਿੱਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਕੋਲ ਇੱਕ ਔਜ਼ਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈਇੱਕ ਹਥੌੜਾ (ਕਰਮਚਾਰੀ); ਇੱਕ ਦਾਤਰੀ (ਕਿਸਾਨ); ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਿਖਣ ਦਾ ਬੁਰਸ਼ ("ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ")ਇੱਕ ਕਲਾਸਿਕ ਸਟਾਲਿਨਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਮੂਰਤੀ *ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਕੋਲਖੋਜ਼ ਵੂਮੈਨ* ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਟੂਲ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਵਰਕਰਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਛੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹਨ, ਹਰੇਕ  ਉੱਚਾ, ਜੋ *ਜੂਚੇ* ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਅਤੇ *ਜੂਚੇ* ਅਧਿਐਨ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ 82 ਦੋਸਤੀ ਦੀਆਂ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਕੰਧ ਟਾਵਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਮਾਨਵਤੀ

**ਮਾਨਵਤੀ** (ਉਚਾਰਨ 'ਮਨਵਤੀ', ਭਾਵ **ਦੁਲਹਨ)** ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) । ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72 ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 5ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ, 5ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਮਨੋਰੰਜਨੀ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਾਡਜਮ* ਨਾਲ *ਮਾਨਵਤੀ* ਸਕੇਲ
ਇਹ ਪਹਿਲੇ *ਚੱਕਰ ਇੰਦੂ* ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਾਮ *ਇੰਦੂ-ਮਾ* ਹੈ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਾਕਾਂਸ਼ *ਸਾ ਰਾ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਧੀ ਨੂੰ* ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।(ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

* ਅਰੋਹਣਃ  ਸ ਰੇ 1 ਗ 1 ਮ 1 ਪ ਧ 2 ਨੀ 3 ਸੰ  
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ  ਨੀ2 ਧ2 ਪ ਮ1 ਗ1 ਰੇ। ਸ 

(ਇਹ ਪੈਮਾਨਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧਾ ਮੱਧਯਮ, ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਧੈਵਤਮ, ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤੇ ਦੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ) ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਵਨੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ *ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ* ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 41ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ।

## ਅਸਮਪੂਰਨਾ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ 
ਮਨੋਰੰਜਨੀ ਵੈਂਕਟਮਾਖਿਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਮੂਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 5ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ। ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੁਰ  ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ) ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ *ਸ਼ਾਡਵ-ਸੰਪੂਰਨਾ* ਰਾਗ ਹੈ। ਅਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ 6 ਸੁਰ ,ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਵਰੋਹ (ਉਤਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ 7 ਸੁਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

* ਅਰੋਹਣਃ  ਸ ਰੇ 1 ਮ 1 ਪ ਧ 2 ਨੀ 3 ਸ[c] 
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ 3 ਧ 2 ਪ ਮ1 ਗ। ਰੇ1 ਸ 

## ਜਨਿਆ ਰਾਗਮ 
*ਮਾਨਵਤੀ* ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਛੋਟੇ ਜਨਯ ਰਾਗਮ (ਉਤਪੰਨ ਸਕੇਲ) ਇਸ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਆਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ *ਮਾਨਵਤੀ* ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਏਵਰਿਟੋ ਨੇ ਡੇਲਪੁਡੂ
* ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਜਾਭਕਤੀਮ
* ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਨਤਮ

ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਹਨ।

* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਆਦਿ ਤਾਲ ਲਈ *ਅਤੂ ਕਰਾਡਾਨੀ* ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ
* *ਬਾਲੰਬਿਕਾ* ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਾਤਿਆ ਤਾਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ

* ਸ੍ਰੀ ਪੀ. ਬੀ. ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਾਚਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ *ਆਦਿ ਤਾਲ* ਲਈ ਭਜ ਭਾਜਾ ਮਾਨਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਮਾਨਵਤੀ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ *ਕਾਂਤਾਮਨੀ* ਰਾਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ*, ਰਾਗ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਾਡਜਮ* ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਸਾਰੀ ਨੋਟ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਲਈ ਮਾਨਵਤੀ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ ਵੇਖੋ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ

## ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ 
ਰਾਗ ਮਾਨਵਤੀ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੀ ਕਈ  ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨਃ

* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਏਵਰਿਟੋ ਨੇ ਡੇਲਪੁਡੂ
* ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਨਿਜਾਭਕਤੀਮ
* ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਨਤਮ

ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਜੋ ਕਿ ਮਨੋਰੰਜਨੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ-

* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਆਦਿ ਤਾਲ ਵਿੱਚ *ਅਤੂ ਕਰਾਡਾਨੀ* ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ
* *ਬਾਲੰਬਿਕਾ* ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਾਤਿਆ ਤਾਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ

* ਸ੍ਰੀ ਪੀ. ਬੀ. ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਾਚਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ *ਆਦਿ ਤਾਲ* ਲਈ ਭਜ ਭਾਜਾ ਮਾਨਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਮਨੋਧਰਮਾ

**ਮਨੋਧਰਮਾ**  ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਤੇ ਰਚੇ ਜਾਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਕੇ  ਰਾਗ ਅਤੇ ਤਾਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਖਦੇ ਹੋਏ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਟੁਕਡ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਨੋਧਰਮਾ  ਸੰਗੀਤਮ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਦੇ ਕੌਸ਼ਲ,ਸਮਝ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਕੇਂਦਰਬਿੰਦੂ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮਨੋਧਰਮਾ ਦੀ ਪਡ਼ਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਪਹਿਲੂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਮਨੋਧਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
ਮਨੋਧਰਮਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੋਧਰਮਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ  ਹਨਃ

**ਅਲਾਪਨਾ** ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਧੁਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਪ੍ਹੈਰਵਾਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਲਯ ਤੇ ਤਾਲ ਬਾਰੇ ਪਰਵਾਹ ਕਰਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।

ਤਾਨਮਃ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੇਗ ਜੋ ਤਾਲ ਨਾਲ ਧੁਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਲਯ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ) 

ਮਨੋਧਰਮਾ ਇੰਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥ ਕਲਾਕਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਰਾਗ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇੱਕ ਰਾਗ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਧਿਆਨ ਰਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਮੁਕ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਿੰਵੇਂ ਰਾਗ ਦੇ ਪਛਾਣਨ ਯੋਗ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ  ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 'ਸੈੱਟ ਰਚਨਾਵਾਂ' ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਣਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰਾਗ ਆਲਾਪਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਰਾਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ [ਮੂਲ ਖੋਜ?]। ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਹ "ਵਿਸ਼ੇਸ਼" ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਦੇ "ਲਕਸ਼ਨਾ" (ਸਵਰੂਪ), ਇਸ ਦੇ ਜੀਵ ਸਵਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਕਲਾਕਾਰ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਮੇਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਗ, ਬੁਣਾਈ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ 
ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੌਸ਼ਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਰਾਗ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਅਤੀਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀ. ਐੱਨ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਮਦੁਰੈ ਮਣੀ ਅਈਅਰ, ਰਾਜਾਰਤਨਮ ਪਿਲਾਈ, ਕਰੁਕੁਰੀਚੀ ਅਰੁਣਾਚਲਮ ਨੇ ਮਨੋਧਰਮਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੁਨਾਂ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਸੁਮੇਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਰਾਗ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਗ ਨੂੰ ਸੁਰੀਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਰਹਿਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਮੀਨਾ ਅਸਦੀ

**ਮੀਨਾ ਅਸਦੀ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: مینا اسدی; ਜਨਮ 12 ਮਾਰਚ, 1943) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਮੂਲ ਦੀ ਕਵਿਤਰੀ , ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸਟਾਕਹੋਮ, ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 

## ਲੇਖਕ 
ਅਸਦੀ ਨੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, *ਮੀਨਾ ਦਾ ਉਪਹਾਰ*  (ਅਰਮਾਨਗ਼ਨੇ ਮੀਨਾ) ਨਾਮਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਈਰਾਨੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, *ਕੇਹਾਨ* । ਉਸਨੇ ਕੁੱਲ 14 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਤਾਬ *ਪੱਥਰ ਕੌਣ ਮਾਰਦਾ  ਹੈ* (ਚੇ ਕਸੀ ਸੰਗ ਮਿਆਂਦਾਜ਼ਾਦ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਤੇ ਭੜਕਾਊ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਈਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2007 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ "ਪਿੰਪਸ" (ਜਕੇਸ਼ਾ) ਨਾਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸ਼ਲੀਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਕਵਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ।

## ਗੀਤਕਾਰ 
ਅਸਦੀ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਗਾਇਕਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ: ਈਬੀ ("ਹਲਾਹ"), ਦਾਰਯੂਸ਼ ("ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯੇਕ ਬਾਜ਼ੀਹ" ਅਤੇ "ਅਹੇ ਜਾਵੂਨ"), ਹਯਦੇਹ ("ਓਂਕੇਹ ਯੇਕ ਰੋਜ਼ੀ ਬਰਾਏਹ ਮਨ ਖ਼ੁਦਾ ਬੋਦ"), ਗੀਤੀ ("ਓਜੇ ਪਰਵਾਜ਼") , ਰਮੇਸ਼ ("ਤੋ ਆਫ਼ਤਾਬੀ, ਤੋ ਬਰੂਨੀ") ਅਤੇ ਨੂਸ਼ਾਫਰੀਨ ("ਕੋਹ ਉਹ ਗ਼ਵੇਈ") ਅਤੇ ਅਫਸ਼ੀਨ ("ਦਿਲਮ ਅਜ਼ ਰੂ ਨੇਮੀਰੇ) ਕੁਝ ਕੁ ਨਾਮ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਰਾਬੀਆ ਬਲਖ਼ੀ

thumb| ਖਵਾਜਾ ਅਬੂ ਨਾਸਰ ਪਾਰਸਾ (ਮੌਤ 1460) ਦਾ ਮਕਬਰਾ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਬੀਆ ਬਲਖ਼ੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਸਥਿਤ ਹੈ।
**ਰਾਬੀਆ ਬਲਖ਼ੀ** ( , ) ਨੂੰ **ਰਾਬੀਆ ਅਲ-ਕੁਜ਼ਦਰੀ** (ਜਾਂ **ਖੁਜ਼ਦਰੀ**) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਲਿਖਾਰਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਔਰਤ ਕਵੀ ਹੈ।

ਉਹ ਗੈਰ-ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਪੁਰ ਦੇ ਅੱਤਾਰ (ਮੌਤ 1221) ਅਤੇ ਜਾਮੀ (ਮੌਤ 1492) ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਵਾਲ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੁਝ ਕੁਝ ਦੰਦ-ਕਥਾਈ  ਹਸਤੀ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬੇਕਤਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ।

ਉਸਦੀ ਮਜ਼ਾਰ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਸੂਫੀ ਖਵਾਜਾ ਅਬੂ ਨਾਸਰ ਪਾਰਸਾ (ਮੌਤ 1460) ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਕੋਲ਼ ਬਲਖ਼ ਸ਼ਹਿਰ (ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਸੂਬੇ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਉਹ  ਰਾਬੀਆ ਬਲਖੀ, ਰਾਬੀਆ ਅਲ-ਕੁਜ਼ਦਾਰ (ਜਾਂ ਖੁਜ਼ਦਾਰ), ਅਤੇ ਗੁਮਨਾਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਕਾ`ਬ ਦੀ ਧੀ" ਵਜੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵਨ ਅਗਿਆਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਬੀਆ ਇੱਕ ਅਰਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਰਾਸਾਨ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਈਰਾਨ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਮਿਨੋਰਸਕੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੁਜ਼ਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਉਸਦਾ ਆਖਰੀ ਨਾਮ, ਕੁਜ਼ਦਰੀ ਮੰਨਿਆ। ਜਰਮਨ ਓਰੀਐਂਟਲਿਸਟ ਹੇਲਮਟ ਰਿਟਰ ਨੇ ਇਸ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਬੀਆ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸੀ ਜੋ ਬਲਖ਼ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਤਾਹਿਰਾ ਆਫਤਾਬ ਰਾਬੀਆ ਦੇ ਖੁਜ਼ਦਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਾਮਿਦ ਦਬਸ਼ੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਬੀਆ ਇੱਕ ਫਾਰਸੀ ਅਰਬੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਹਿਮਦ ਸੋਹਰਾਬ

**ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਹਿਮਦ ਸੋਹਰਾਬ** (21 ਮਾਰਚ, 1890 – 20 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1958) ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ - ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬਹਾਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1912 ਤੋਂ 1919 ਤੱਕ 'ਅਬਦੁਲ-ਬਾਹਾ ' ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਹਿਸਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਕਾਰਵੇਨ ਆਫ਼ ਈਸਟ ਐਂਡ ਵੈਸਟ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1939 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਗ਼ੀ ਐਫੇਂਡੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸੇਦੇਹ, ਇਸਫਾਹਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਪਰਸ਼ੀਆ (ਹੁਣ ਈਰਾਨ ) ਵਿੱਚ ਬਹਾਈ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੋਹਰਾਬ ਦਾ ਪਿਤਾ 'ਅਬਦੁਲ-ਬਾਗੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। 'ਅਬਦੁਲ-ਬਾਗੀ' ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰੰਗਰੇਜ਼ ਸੀ। ਸੋਹਰਾਬ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪੋਤੇ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।  ਸੋਹਰਾਬ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਹੜੀ ਖ਼ੁਦ ਅਜੇ ਅਠਾਰਾਂ ਉਨੀ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸੋਹਰਾਬ  ਇਸਫਹਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਾਨੀ ਕੋਲ਼ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

### ਨਿਊ ਹਿਸਟਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ 
[thumb| [ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸੋਹਰਾਬ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਿਹਾਇਸ਼]]
1911ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਮਰੀਕਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ "ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ" ਯੂਰਪ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।  ਸੋਹਰਾਬ 1912 ਤੋਂ 1919 ਤੱਕ 'ਅਬਦੁਲ-ਬਾਹਾ' ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਰਿਹਾ। ਉਹ 1919 ਵਿੱਚ, ਐੱਸ/ਐੱਸ *ਯੇਬੋਸ਼ੀ ਮਾਰੂ *' ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਪੋਰਟ ਸੈਦ, ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੱਕ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੈਲੇਸਕਾ ਸੂਰਤ ਲਈ, ਮੈਰੀ ਮੈਗਡੇਲੀਨ ਬਾਰੇ  ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਲਈ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 1927 ਵਿੱਚ ਸੇਸਿਲ ਬੀ. ਡੇਮਿਲ ਨੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਆਫ਼ ਕਿੰਗਜ਼  ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼  ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੂਰਤ ਨੇ 1928 ਵਿੱਚ ਸੇਸਿਲ ਬੀ. ਡੇਮਿਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੋਹਰਾਬ ਨੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਇਹ  ਮੁਕੱਦਮਾ 1930 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ  ਅਤੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁਲਝਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1893