ਗਾਇਕ ਮੰਡੇਰ ਭਰਾ

ਜਸਕੰਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਵਕੰਵਰ ਸਿੰਘ **ਮੰਡੇਰ ਭਰਾਵਾਂ** ਦੇ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੂੰਬੇ ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ। ਜਸਕੰਵਰ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਜੁੱਟ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਖ਼ੁਦ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਮੰਡੇਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਾਇਨ ਵੰਨਗੀਆਂ ਢਾਡੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਤੂੰਬੇ ਜੋੜੀ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਢਾਡੀ ਗਾਇਨ ਸਮੇਂ ਨਵਜੋਤ ਦਾ ਸਾਥ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਘੁੰਗਰਾਲੀ, ਜਸਕੰਵਰ ਅਤੇ ਨਵਕੰਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰਬੇ ਜੋੜੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੇਲੇ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਬਤੌਰ ਢੱਡ ਵਾਦਕ ਜਸਕੰਵਰ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਜਿੰਦਗੀ 
ਜਸਕੰਵਰ ਅਤੇ ਨਵਕੰਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 11 ਫਰਵਰੀ 2002 ਅਤੇ 24 ਸਤੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਰਗ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਮੰਡੇਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਮਰਹੂਮ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਰਪੰਚ ਖੁਦ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰਸੀਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਸਕੰਵਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਢਾਡੀ ਵਲਾਇਤ ਖਾਨ ਗੋਸਲਾਂ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਲਗਵਾਇਆ ਸੀ। ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ ਹੀ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਢਾਡੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜਸਕੰਵਰ ਅਤੇ ਨਵਕੰਵਰ ਨੂੰ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮਿਲੀ। ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਜਗਦੇਵ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਜਰਗ ਤੋਂ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਕੂਲ ਮੰਡੇਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਧੀਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਜਸਕੰਵਰ ਨੇ ਬੀਐੱਸ.ਸੀ. ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਐਗਰੋ ਬਿਜ਼ਨਸ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵਕੰਵਰ ਏ.ਐੱਸ. ਕਾਲਜ ਖੰਨਾ ਵਿਖੇ ਬੀ. ਏ. ਭਾਗ ਤੀਜਾ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕਲੀ ਗਾਇਨ, ਵਾਰ ਗਾਇਨ, ਕਵੀਸ਼ਰੀ, ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਨ, ਲੋਕ ਸਾਜ਼ ਵਾਦਨ ਆਦਿ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਕਲੀ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਵਾਰ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਕਲਰ ਹੋਲਡਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਸਕੰਵਰ ਨੇ ਅੰਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਵਾਰ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

2022 ਤੋਂ ਜਸਕੰਵਰ ਹੁਰੀਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਸਕੰਵਰ ਬਤੌਰ ਆਗੂ ਇਸ ਜੁੱਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵਕੰਵਰ ਤੂੰਬਾ ਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸਾਥ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਸਾਥੀ ਨੌਜਵਾਨ ਜੋੜੀ ਵਾਦਕ ਹੈ ਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਨੀ ਗੋਸਲਾਂ ਵਾਲਾ। ਮਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਲਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਮਲਾਗਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਜੋੜੀ ਵਾਦਕ ਸੀ। ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨਿੰਦਰ ਦੋ ਸਾਲ ਘਰ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਉਹਦੇ ਦਾਦੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਜੋੜੀਆਂ ਘਰ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੂਕਾਂ ਮਾਰਦਿਆਂ ਮਾਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਕਲਾ ਦੇ ਮਾਹਰ ਪਾਲੀ ਖਾਦਮ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਕਲਰ ਹੋਲਡਰ ਹੈ।

ਮੰਡੇਰ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਜੁੱਟ ਵੱਲੋਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ‘ਰੰਗਾਂ’ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ;

***ਸਮਝ ਕਰੀਂ ਅਣਜਾਣਾ, ਨਾ ਪੀ ਭੰਗ ਕਟੋਰੀ ਨੂੰ।**

**ਜਿਸਦਾ ਨੀਲਾ ਬਾਣਾ, ਯਾਦ ਕਰ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਨੂੰ।**

**ਓਸ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਰਨਾ ਪੁੱਛ ਲੈ ਵੇਦ ਕੁਰਾਨਾਂ ’ਤੇ।**

**ਹੁਸਨ, ਜਵਾਨੀ, ਮਾਪੇ ਮਿਲਦੇ ਨਾ ਦੁਕਾਨਾਂ ’ਤੇ।**

***ਕੰਨੀਂ ਮੁੰਦਰਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਗਲ਼ ਗਾਨੀ**

**ਭਾਬੋ ਨੀਂ ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਆ ਗਿਆ।**

**ਜੁਲਫ਼ਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਅੱਖ ਮਸਤਾਨੀ**

**ਭਾਬੋ ਨੀਂ ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਆ ਗਿਆ।**

***ਹਾਏ ਓ ਰੱਬਾ ਸੋਹਣਿਆਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਕਿਉਂ ਨ੍ਹੀਂ ਮੇਲਦਾ।**

**ਗੁਲ ਹੋਜੂ ਗਾ ਦੀਵਾ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਖੇਲ ਦਾ।**

***ਮੀਂਹ ਵਰਸੇ ਬਿਜਲੀ ਕੜਕੇ**

**ਭਿੱਜ ਗਈਆਂ ਨਣਾਨੇ ਪੂਣੀਆਂ।**

**ਨਾਲੇ ਬਾਹਰੇ ਭਿੱਜਗੇ ਚਰਖੇ**

**ਭਿੱਜ ਗਈਆਂ ਨਣਾਨੇ ਪੂਣੀਆਂ।**

***ਮੇਰਾ ਮਾਸ ਮੱਛੀਓ ਨਾ ਖਾਇਓ**

**ਨੀਂ ਮੈਂ ਆਂ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦੀ।**

**ਤੁਸੀਂ ਭੁੱਲ ਕੇ ਨਾ ਕਹਿਰ ਕਮਾਇਓ**

**ਨੀਂ ਮੈਂ ਆਂ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦੀ।**

***ਜੇ ਤੂੰ ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨ੍ਹੀਂ ਰਹਿਣਾ**

**ਮਾਹੀ ਵੇ ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਮੋੜਦੇ।**

**ਸਾਡਾ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਮੰਨਣਾ ਨ੍ਹੀਂ ਕਹਿਣਾ**

**ਮਾਹੀ ਵੇ ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਮੋੜਦੇ।**

***ਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਦੌਲਤਾਂ ਬਿਗਾਨੀਆਂ**

**ਵੇ ਹੱਸ ਹੱਸ ਤੋਰ ਬਾਬਲਾ।**

**ਤੇਰੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਛੱਡ ਅੱਜ ਜਾਨੀਆਂ**

**ਵੇ ਹੱਸ ਹੱਸ ਤੋਰ ਬਾਬਲਾ।**

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ