open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
M-ਥਿਊਰੀ

**M-ਥਿਊਰੀ** ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁੱਪਰਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਥਿਰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1995 ਦੇ ਬਸੰਤ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਐਡਵਰਡ ਵਿੱਟਨ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਵਿੱਟਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਨੇ ਦੂਜੀ ਸੁੱਪਰਸਟਰਿੰਗ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਉਤੇਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

## ਕਿਸਮਾਂ 
1990 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਟਰਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ 5 ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੁਪਰਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀਆਂ ਹਨ: type I, type IIA, type IIB, ਅਤੇ ਹੀਟਰੋਟਿਕ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ (SO(32) ਅਤੇ E8×E8) ਹਨ| ਸੋਚ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹਨਾਂ 5 ਉਮੀਦਵਾਰ ਥਿਊਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਥਿਊਰੀਔਫਐਵਰਿਥਿੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਥਿਊਰੀ ਇੱਕ ਉਹ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਨਿਮਰ-ਊਰਜਾ-ਹੱਦ, 10 ਸਪੇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਯਾਮਾਂ ਜੋ 4 ਤੱਕ ਸੁੰਗੇੜੇ ਗਏ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਅੱਜ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ| ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਗਲਤ ਸੀ ਤੇ 5- ਸੁਪਰਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਦੋਹਰੇ ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਸਨ| ਇਹਨਾਂ ਦੋਹੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ 5 ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੂਲ M-theory ਦੀਆਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ|

### ਸਪੇਸ ਸਮਾਂ ਅਯਾਮਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
#### ਕਿਸਮ – Bosonic
* ਅਯਾਮ- 26 
* ਵਿਵਰਣ -ਸਿਰਫ bosons, ਕੋਈ fermions ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਬਲਾਂ ਤੱਕ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਖੁੱਲੇ ਤੇ ਬੰਦ ਸਟਰਿੰਗ ; 
* ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ : ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਣ ਜਿਸਨੂੰ, tachyon, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ|

#### ਕਿਸਮ-I 
* ਅਯਾਮ- 10 
* ਵਿਵਰਣ- ਬਲਾਂ ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਸਮਰੂਪਤਾ Supersymmetry, ਖੁੱਲੇ ਤੇ ਬੰਦ ਸਟਰਿੰਗ; 
* ਕੋਈ ਟੈੱਕਨ ਨਹੀਂ ; 
* ਸਮੂਹ ਸਮਰੂਪਤਾ SO(32) ਹੈ|

#### ਕਿਸਮ-IIA 
* ਅਯਾਮ- 10 
* ਵਿਵਰਣ- ਬਲਾਂ ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਸਮਰੂਪਤਾ, ਸਿਰਫ ਬੰਦ ਸਟਰਿੰਗ ਹੀ D-branes ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ; 
* ਕੋਈ ਟੈੱਕਨ ਨਹੀਂ; ਪੁੰਜਹੀਣ fermions ਆਪਣੇ ਅਕਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ|

#### ਕਿਸਮ- IIB 
* ਅਯਾਮ- 10 
* ਵਿਵਰਣ- ਬਲਾਂ ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਸਮਰੂਪਤਾ, ਸਿਰਫ ਬੰਦ ਸਟਰਿੰਗ ਹੀ D-branes ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; 
* ਕੋਈ ਟੈੱਕਨ ਨਹੀਂ; 
* ਪੁੰਜਹੀਣ fermions ਆਪਣੇ ਅਕਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ|

#### ਕਿਸਮ- HO
* ਅਯਾਮ-10 
* ਵਿਵਰਣ- ਬਲਾਂ ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਸਮਰੂਪਤਾ, ਸਿਰਫ ਬੰਦ ਸਟਰਿੰਗ ਹੀ D-branes ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; 
* ਕੋਈ ਟੈੱਕਨ ਨਹੀਂ; 
* heterotic, ਯਾਨਿ ਕਿ ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਟਰਿੰਗ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; 
* ਸਮੂਹ ਸਮਰੂਪਤਾ SO(32) ਹੈ|

### ਨੋਟਸ 
### ਹਵਾਲੇ 
#### ਕਿਸਮ- HE 
* ਅਯਾਮ- 10 
* ਵਿਵਰਣ- ਬਲਾਂ ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਸਮਰੂਪਤਾ, ਸਿਰਫ ਬੰਦ ਸਟਰਿੰਗ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; 
* ਕੋਈ ਟੈੱਕਨ ਨਹੀਂ; heterotic, 
* ਯਾਨਿ ਕਿ ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਟਰਿੰਗ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; 
* ਸਮੂਹ ਸਮਰੂਪਤਾ E8×E8 ਹੁੰਦੀ ਹੈ|

### ਗ੍ਰੰਥ-ਸੂਚੀ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਲੋਕ-ਪ੍ਰਿਯਤਾ 
*bbc-horizon: parallel-uni — 2002 feature documentary by BBC Horizon, episode Parallel Universes focus on history and emergence of M-theory, and scientists involved.
*pbs.org-nova: elegant-uni — 2003 Emmy Award-winning, three-hour miniseries by Nova with Brian Greene, adapted from his The Elegant Universe (original PBS broadcast dates: October 28, 8–10 p.m. and November 4, 8–9 p.m., 2003).

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*Superstringtheory.com—The "Official String Theory Web Site", created by Patricia Schwarz. References on string theory and M-theory for the layperson and expert.
* Not Even Wrong—Peter Woit's blog on physics in general, and string theory in particular.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ
ਸਟਰਿੰਗ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ

**ਸਟਰਿੰਗ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ** ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰ ਬਰੇਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ।

ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਬਰੀਲੇ ਵੈਨੇਜ਼ੀਆਨੋ ਦੇ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਤੱਕ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨਰੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਾਡਲ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵ ਬਿੱਗ-ਬੈਂਗ ਕਥਾ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅੱਜਕੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੌਜੇਟਿਵ ਵੈਕੱਮ ਊਰਜਾ (ਵਾਸਤਵਿਕ ਕਣਾਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਜੁੜ ਕੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਊਰਜਾ) ਹੈ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਚਿਰਸਥਾਈ ਫੈਲਾਓ ਨਾਮਕ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਇਵੇਂ ਹੀ, ਥਿਊਰੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਸਥਾਈ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੀਵੀਂ ਵੈਕੱਮ ਊਰਜਾ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਊਕਲੀਏਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਲੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸਾਡਾ ਸਥਾਨਿਕ ਖੇਤਰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਬੁਲਬਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਾਂ| ਬੁਲਬੁਲਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸਥਾਨਿਕ ਗੋਲਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਰਖਯੋਗ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਕ੍ਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਨੈਗੇਟਿਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਅੱਗੇ, ਬੁਲਬੁਲੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਬੁਲਬੁਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੁੱਖ ਵੈਕੱਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਟਕਰਾਓ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਸਣਯੋਗ ਨੋਸ਼ਾਨ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਜੇਕਰ ਸਥਾਨਿਕ ਗੋਲਾਈ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਟਕਰਾਓ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਣਗੇ|
 
ਕੁੱਝ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਫੈਲਾਓ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮੁਢਲੇ ਸਟਰਿੰਗ ਖਗੋਲਿਕ ਅਨੁਪਾਤਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਟਰਿੰਗ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਲੈਂਸਿੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ|(ਗਰੂਤਾਕੇਸ਼ਣ ਲੈਂਸਿੰਗ= ਦੂਰ ਦੇ ਸੋਮੇ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਵਿਚਕਾਰ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ)| ਫੇਰ ਵੀ, ਕੁੱਝ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਟਰਿੰਗ ਫੀਲਡ ਬਣਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਸਥਾਨਿਕ (topological) ਨੁਕਸਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਵਰਣ 
ਇਹ ਭਾਗ ਸਟਰਿੰਗ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਪੋਲੀਆਕੋਵ ਐਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ;

:S_2=\frac{1}{4\pi\alpha'}\int d^2z\sqrt{\gamma}\left[\gamma^{ab}G_{\mu\nu}(X)\partial_aX^\mu\partial_bX^\nu+\alpha'\ ^{(2)}R\Phi(X)\right],

ਜਿੱਥੇ \ ^{(2)}R ਦੋ-ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿੱਚੀ ਟੈਂਸਰ ਹੈ, \Phi ਡਿਲੇਸ਼ਨ ਫੀਲਡ ਹੈ, ਅਤੇ \alpha' ਸਟਰਿੰਗ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹੈ। ਇੰਡੀਸੀਜ਼ (ਸੂਚਕਾਂਕ) a,b ਦੀ ਰੇਂਜ 1,2, ਅਤੇ \mu,\nu ਜੋ 1,\ldots,D, ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ D ਟਾਰਗੈੱਟ ਸਪੇਸ ਦੀ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਲਟਸਮਰੂਪ ਫੀਲਡ ਜੋੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਉਦੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ ਲਈ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਇੱਕ ਆਮ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਥਿਰਾਂਕ ਨੂੰ ਹੱਥ ਰਾਹੀਂ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਦਰਪਣ ਸਮਰੂਪਤਾ (ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ)

**ਦਰਪਣ ਸਮਰੂਪਤਾ** ਦੀ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਨੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਥਾਨਿਕ ਅਯਾਮਾਂ ਦਾ ਅਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਲਾਬਿ-ਯਾਊ ਬਹੁ-ਪਰਤਾਂ ਨਾਮਕ ਗਣਿਤਿਕ ਚੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (encoded)| ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਫਿਜਿਕਸ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 1980ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਫਿਜਿਕਲ ਮਾਡਲ ਲਈ, ਸਬੰਧਿਤ ਨਿਰਾਲੀ ਕਾਲਾਬਿ-ਯਾਊ ਬਹੁ-ਪਰਤ ਬਣਾਉਣੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਸਗੋਂ, ਇਹ ਵੀ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦੋ ਕਾਲਾਬਿ-ਯਾਊ ਬਹੁ-ਪਰਤਾਂ ਇੱਜੋ ਫਿਜਿਕਸ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਬਹੁ-ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਦੀਆਂ ਦਰਪਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ| ਵਿਭਿੰਨ ਕਾਲਾਬਿ-ਯਾਊ ਬਹੁ-ਪਰਤਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇਸ ਦਰਪਣ ਸਮਰੂਪਤਾ ਸਬੰਧ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਣਿਤਿਕ ਲੜੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਸੂਚਕ ਅਲਜਬਰਿਕ ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮਦੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ ਗਣਿਤਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਜ ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦਰਪਣ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦੀ ਗਣਿਤਿਕ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਪੀਲਾ ਮਮੋਲਾ

, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ)]]

**ਪੀਲਾ ਮਮੋਲਾ {(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: citrine wagtail**(*Motacilla citreola*)} ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਚਿੜੀ ਨੁਮਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਪੀਲਾ ਮਮੋਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਅਮਰਾਵਤੀ (ਰਾਜਧਾਨੀ )

**ਅਮਰਾਵਤੀ (ਰਾਜਧਾਨੀ)** ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤਟ ਉੱਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
1783

**1783** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1780 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 4 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ 50,000 ਲੋਕ ਮਰੇ।
* 8 ਮਾਰਚ &ndash; ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
* 9 ਮਾਰਚ &ndash; ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੌਜ਼ ਖ਼ਾਸ ਇਲਾਕੇ ਉਤੇ ਕਬਜ਼ਾ।
* 20 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1836

**1836 83** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1830 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*20 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਸ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮੁਖੀ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ|
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰੂਸ-ਜਪਾਨ ਯੁੱਧ

**ਰੂਸ- ਜਪਾਨ ਯੁੱਧ**  (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ : Russo-Japanese War ) (8 ਫ਼ਰਵਰੀ 1904 – 5 ਸਤੰਬਰ 1905) ਰੂਸ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 1904 - 1905 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਜਪਾਨ ਨੂੰ ਮੰਚੂਰਿਆ ਅਤੇ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਸੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਸੰਸਾਰ ਰੰਗਮੰਚ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਉਭਰਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਰ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮ-ਸਵਰੂਪ ਰੂਸ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। 1905 ਦੀ ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ
ਹੇਲੋਨ ਹਬੀਲਾ ਨਗਾਲਾਬਕ

**ਹੇਲੋਨ ਹਬੀਲਾ ਨਗਾਲਾਬਕ** ( ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ :  Helon Habila Ngalabak  )  ( 1967 ਜਨਮ ) ਇੱਕ ਨਾਈਜੀਰੀਅਨ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹਬੀਲਾ ਤੇ  ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾ ਦਾ ਅਤੇ ਕੁੰਗ ਫ਼ੁ ਫਿਲਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। 2002 ਵਿਚ **ਇਕ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਉਡੀਕ**, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ  ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ

**ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ** ਜਿਹੜੀ ਇਹ ਮਿਣਦੀ ਅਤੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਕਿੰਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ। ਇਸ ਯੰਤਰ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਕੀ ਸੀ। ਸੰਨ 1935 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸੀਸਮੋਲੋਜਿਸਟ ਚਾਰਲਸ ਰਿਕਟਰ (1900-1985ੲੀ:) ਅਤੇ ਬੇਨੋ ਗੁਟੇਨਬੇਰਮ ਨੇ ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਲਾਗਰਿਥਮ ਦੇ 10 ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜੇ ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ ਤੇ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਤਾ 5.0 ਹੈ ਤਾਂ 10 ਗੁਣਾ ਜਿਆਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 4.0 ਹੈ। ਪੰਜ ਦੀ ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ ਤੇ ਚਾਰ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲੋਂ 31.6 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਰਜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੰਗਰਾਣਾ ਸਾਹਿਬ

**ਸੰਗਰਾਣਾ ਸਾਹਿਬ** ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 1628 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਿੱਖ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਸਪਾਹੀ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਮੇਂ ਮੁਗਲ ਫੋਜਾਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ ਉੱਡ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਬਾਜ਼ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਪਰ ਦੋਨਾ ਫੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੜਾਈ ਯੁੱਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਮੁਗਲ ਫੋਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੁਖਲਸ ਖਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਫੋਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਭਾਈ ਬਿਧੀਚੰਦ, ਪੈਂਦੇ ਖਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਫੋਜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ। ਮੁਗਲ ਮੁਗਲ ਆਗੂ ਮੁਖਲਸ ਖਾਂ ਦੀ ਮੋਤ ਹੋਈ। ਜੋ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਉਹਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ **ਸੰਗਰਾਣਾ ਸਹਿਬ**। ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੇਰਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਿਪਾਹੀਆਨੂੰ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਜੇਠ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੁਦੁਆਰੇ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਵਸੋਂ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਆਂਦਰੇ ਯੀਦ

**ਆਂਦਰੇ ਪੌਲ ਗੂਈਲੌਮ ਯੀਦ** (; 22 ਨਵੰਬਰ 1869 – 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 1951) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 1947 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਅਤੇ ਉੱਤਰਬਸਤੀਵ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹ।

ਯੀਦ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਪੀ ਅਤੇ ਸਵੈਜੀਵਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
left|thumb|208x208px|1893 ਵਿੱਚ ਆਂਦਰੇ ਯੀਦ
ਯੀਦ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਨਵੰਬਰ 1869 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਰਿਸ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਪਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੈਰਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਚਾਚਾ ਇੱਕ ਰਾਜਸੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ।

ਯੀਦ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਨੋਰਮਾਂਡੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ "ਆਂਦਰੇ ਵਾਲਟਰ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ"(ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: ''Les Cahiers d'André Walter'') 1891 ਵਿੱਚ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।

1893 ਅਤੇ 1894 ਵਿੱਚ ਯੀਦ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉਸਨੂੰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ।

ਇਹ ਪੈਰਿਸ ਵਿਖੇ ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 1895 ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਅਲ-ਜਜ਼ਾਇਰਵਿਖੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲੇ। ਵਾਈਲਡ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਯੀਦ ਦਾ ਸਮਲਿੰਗਿਕਤਾ ਨਾਲ ਤਾਅਰੁਫ਼ ਉਸਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਯੀਦ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਲਭ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
* ਆਂਦਰੇ ਵਾਲਟਰ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ/Les Cahiers d'André Walter - 1891

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸਟਰਿੰਗ ਫੀਨੋਮੀਨੌਲੌਜੀ

ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰਯੋਗ ਵਿਚਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਸਾਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਡਲ ਰਚਣ ਲਈ ਢਾਂਚਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀਕਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੀਨੋਮੀਨੌਲੌਜੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਓਹ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੋ ਜਿਆਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਮਾਡਲ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਸਟਰਿੰਗ ਫੀਨੋਮੀਨੌਲੌਜੀ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵਾਸਤਵਿਕ ਮਾਡਲ ਰਚਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੁੱਝ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਗਣਿਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਇਹਨਾਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤਿ ਉੱਚ ਊਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਸਬੂਤ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਸਪਸ਼ੱਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਡਲ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਿਵਰਣ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁੱਢਲਾ ਵਿਵਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਕੁੱਝ ਨੂੰ ਏਕੀਕਰਨ ਪ੍ਰਤਿ ਇਹਨਾਂ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਖੋਜ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਥਿਊਰੀ

ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਲੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲ ਮੈਟ੍ਰੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਸੈੱਟ ਦੇ ਵਰਤਾੌ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅੰਦਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 
	
ਇੱਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਨ ਟੌਮ ਬੈਂਕ, ਵਿੱਲੀ ਫਿਸ਼ਲਰ, ਸਟੀਫਨ ਸ਼ੇਂਕਰ, ਅਤੇ ਲੀਓਨਾਰਡ ਸਸਕਿੰਡ 1997 ਵਿੱਚ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ BFSS ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਇਹ ਥਿਊਰੀ 9 ਵੱਡੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਪਣੇ ਅਸਲੀ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ, ਇਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲ ਦੀ ਨਿਮਰ ਊਰਜਾ ਹੱਦ 11-ਅਯਾਮੀ ਸੁੱਪਰ ਗਰੈਵਿਟੀ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮਿਣਤੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਕਿ BFSS ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲ ਇੰਨਿਬਿੰਨ M-ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਹੈ। BFSS ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਇਸਤਰਾਂ M-ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਸਹੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਮੂਲ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਲ ਸੈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ M-ਥਿਊਰੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਔਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

M-ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਨੌਨਕਮਿਊਟੇਟਿਵ ਜੀਓਮੈਟਰੀ ਨਾਮਕ ਗਣਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦਰਮਿਆਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਸਧਾਰਨ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਦੀ ਇੱਕ ਜਨਰਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੌਨ-ਕਮਿਊਟੇਟਿਵ ਅਲਜਬਰੇ ਤੋਂ ਔਜ਼ਾਰ ਵਰਤ ਕੇ ਨਵੀਆਂ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। 1998 ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ, ਅਲੇਨ ਕੋਨੇਸ, ਮਾਈਕਲ ਆਰ. ਡਗਲਸ, ਅਤੇ ਅਲਬਰਟ ਸ਼ਵਾਰਜ਼ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪਹਿਲੂ ਇੱਕ ਨੌਨ-ਕਮਿਊਟੇਟਿਵ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਨੂੰ ਨੌਨਕਮਿਊਟੇਟਿਵ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਾਡਲਾਂ ਅਤੇ M-ਥਿਊਰੀ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨੌਨਕਮਿਊਟੇਟਿਵ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਇਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨੌਨਕਮਿਊਟੇਟਿਵ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਵੀ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਾਠਾਂ

**ਬਾਠ** ਪਿੰਡ ਸੰਗਰੂਰ ਜਿਲੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ -ਨਾਭਾ ਸੜ੍ਹਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਲਾਕ -2 ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਨਗਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੰਦਰੂਨ ਲਾਹੌਰ

**ਅੰਦਰੂਨ ਲਹੌਰ** ਜਿਸ ਨੂੰ **ਪੁਰਾਣਾ ਲਹੌਰ** ਜਾਂ **ਅੰਦਰੂਨ ਸ਼ਹਿਰ** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: اندرون شہر) ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਹੌਰ ਦਾ ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਗਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਮੁੱਢ 
right|thumb|200x200px|ਆਲਮਗਿਰੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਹਜ਼ੂਰੀ ਬਾਗ 1870
ਅਸਲੀ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਢ ਅਨਿਸਚਿਤ ਹਨ। ਲਾਹੌਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਕਾਰਬਨ ਡੇਟਿੰਗ ਸਬੂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਦਾ ਆਰੰਭਿਕ ਸਮਾਂ  2000 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਸੀ।ਮੁਹੱਲਾ ਮੌਲੀਆਂ ਅਸਲੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੂਲ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਲਾਹੌਰੀ ਗੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਤਰ ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਮੁਹੱਲਾ ਚੇਲੀਆਂਵਾਲਾ ਹੱਮਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ  ਚੌਕ ਚਾਲਕਾ  ਦੇ ਐਨ ਕੋਲ ਮਛਲੀ ਹਾਤਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਰਾਗ ਮਾਰੂ

**ਰਾਗ ਮਾਰੂ** ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਥਾਟ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ 12 ਵਜੇ ਦਪਿਹਰ ਤੋਂ 3 ਵਜੇ ਸਾਮ ਨੂੰ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਗਮਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਮਾਲਕਾਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਗ ਮਾਰੂ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ 'ਚ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ 21ਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪੰਜ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀਆਂ 144 ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਭਗਤਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਨਾ 989 ਤੋਂ ਪੰਨਾ 1106 ਤੱਕ, ਰਾਗ ਮਾਰੂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ।

 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਅਧਾਰ
ਪਤੰਗ (ਰੇਖਾ ਗਣਿਤ)

{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਬਹੁਭੁਜ
| name = ਪਤੰਗ
| image = GeometricKite.svg
| caption = ਪਤੰਗ
| type = ਚਤਰਭੁਜ
| euler =
| edges = 4
| schläfli = 
| wythoff = 
| coxeter = 
| symmetry = ਪ੍ਰੀਵਰਤਨ ਸਮਮਿਤੀ
| area = \displaystyle A = ab \cdot \sin{ \theta}.

| angle = 
| dual = ਸਮਲੰਭ ਚਤਰਭੁਜ
| properties = }}

**ਪਤੰਗ** ਇੱਕ ਚਤਰਭੁਜ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲਾਗਵੀਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਰਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੇ ਲੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਦੁਭਾਜਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਚਤਰਭੁਜ ਦੇ ਚਾਰੋ ਕੋਣਾਂ 'ਚ ਦੋ ਆਹਮਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

## ਖੇਤਰਫਲ
ਜੇ ਪਤੰਗ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਵਿਕਰਨਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ *p* ਅਤੇ *q* ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖੇਤਰਫਲ *A* ਦਾ ਸੂਤਰ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
:A =\frac{p \cdot q}{2}.

ਜੇ ਪਤੰਗ ਦੀਆਂ ਅਸਮਾਨ ਭੁਜਾਵਾਂ *a* ਅਤੇ *b* ਹੋਣ ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਅਸਮਾਨ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕੋਣ *θ* ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖੇਤਰਫਲ:
:\displaystyle A = ab \cdot \sin{ \theta}.
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਕੁਛ ਚਿਰਾਗ ਮੱਧਮ ਸੇ

ਫੈਯਾਜ਼ ਫਰੂਕੀ ਦੀਆਂ 60 ਗਜਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, 'ਕੁਛ ਚਿਰਾਗ ਮੱਧਮ ਸੇ'ਨਾਂਅ ਹੇਠ ਛਪੇ ਇਸ ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ। ਫੈਯਾਜ਼ ਫਰੂਕੀ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਆਈ.ਜੀ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਤੈਨਾਤ ਇੱਕ ਆਈ ਪੀ ਐਸ ਅਫਸਰ ਹੈ।ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਫੈਜ਼ ਅਹਮਿਦ ਫੈਜ਼ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫੋਊਡੇਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫਰੂਕੀ ਸਾਹਿਬ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ'ਥੋੜਾ ਸਾ ਮੈਂ'(ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ), 'ਵੋਹ ਤੀਨ ਦਿਨ'(ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ), 'ਸਦਾ-ਏ-ਸੂਫੀ'ਅਤੇ 'ਗੁਬਾਰੇ-ਏ-ਸ਼ਬ'(ਤਰਤੀਬ)ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ
ਗੁਣਾਤਮਕ ਉਲਟ

**ਗੁਣਾਤਮਕ ਉਲਟ ਜਾਂ ਉਲਟਕ੍ਰਮ** ਇੱਕ ਪਰਿਮੇਯ ਸੰਖਿਆ \frac{a}{b} ਦੂਸਰੀ ਪਰਿਮੇਯ ਸੰਖਿਆ \frac{c}{d} ਦਾ ਉਲਟਕ੍ਰਮ ਜਾਂ ਗੁਣਾਤਮਕ ਉਲਟ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ \frac{a}{b} × \frac{c}{d}= 1 ਹੈ। ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ *x* ਦਾ ਗੁਣਾਤਮਕ ਉਲਟ 1/*x* ਜਾਂ *x*&minus;1, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਦੋਂ *x* ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 1 ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਮੇਯ ਸੰਖਿਆ *a*/*b* ਦਾ ਗੁਣਾਤਮਕ ਉਲਟ *b*/*a* ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਗੁਣਾਤਮਕ ਉਲਟ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਖਿਆ 1 ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ 5 ਦਾ ਉਲਟਕ੍ਰਮ 1/5 ਜਾਂ 0.2 ਹੈ ਅਤੇ 0.25 ਦਾ ਉਲਟਕ੍ਰਮ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ 1 ਨੂੰ 0.25 ਭਾਗ ਕਰਨਾ ਨਾਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 4 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕਗਣਿਤ
ਲੋਟੋ ਸਪੋਰਟ ਇਟਲੀ

**ਲੋਟੋ ਸਪੋਰਟ** ਇਟਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦ 60 ਤੋ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਚਕਰਾਤਾ

**ਚਕਰਾਤਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Chakrata) ਇੱਕ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸੈਰਗਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰਹਿਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੂਰ - ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੌਨਸਾਰੀ ਜਨਜਾਤੀ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਚਕਰਾਤਾ ਸਾਹਸੀ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਬੇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਅਜਕਲ ਇੱਥੇ ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾਂਡੋਂ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜੌਨਸਰ-ਬਾਵਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ।

1901 ਵਿੱਚ, ਚਕਰਾਤਾ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਆਬਾਦੀ 51,101 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਕਰਾਤਾ (ਆਬਾਦੀ 1250) ਅਤੇ ਕਲਸੀ ਦੇ ਕਸਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 760 ਸੀ, ਜੋ ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਚੱਟਾਨ ਤੇ ਲਿਖੇ ਆਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜੌਹਨ ਫਾਰੈਸਟ ਦੁਆਰਾ 1860 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
 at Hanol.]]

## ਛਾਉਣੀ 
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਦੀ ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ, 1869 ਵਿੱਚ 55 ਵੀਂ ਰੈਜੀਮੈਂਟ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਦੇ ਕਰਨਲ ਹਿਊਮ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1869 ਵਿੱਚ ਛਾਉਣੀ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਚਕਰਾਤਾ ਇੱਕ ਪਹੁੰਚ-ਸੀਮਤ ਫੌਜੀ ਛਾਉਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਸਖਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਸਪੈਸ਼ਲ ਫਰੰਟੀਅਰ ਫੋਰਸ ਦੀ ਸਥਾਈ ਗੈਰੀਸਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸਥਾਪਨਾ 22' (ਜਿਸ ਨੂੰ "ਦੋ-ਦੋ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਤਿੱਬਤੀ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 1962 ਦੀ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ

**ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਘੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ  ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ  ਵਲਟੋਹਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ  ਦੁਆਰਾ 27 ਮਾਰਚ 1986 ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਬੋਲੀ (ਗਿੱਧਾ)

**ਬੋਲੀ** ਦਾ ਸੰਬਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਗਿੱਧੇ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਗਿੱਧੇ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਬੋਲੀ, ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਲੈਅ-ਬੱਧ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਪਰ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਉੱਪਰ ਹੀ ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਤਾਲੀ ਵਜੱਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਵੀ ਨਾਨਕਾ ਮੇਲ ਅਤੇ ਦਾਦਕਾ ਮੇਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਹੇਂ ਧਿਰਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਟੀਚਰਾਂ ਅਤੇ ਮਖੌਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬੋਲੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ: ਦੇਵਰ ਤੇ ਭਾਬੀ, ਸੱਸ ਤੇ ਨੂੰਹ, ਸੋਹਰਾ ਤੇ ਨੂੰਹ, ਜੇਠ ਤੇ ਭਰਜਾਈ, ਨਣਾਨ - ਭਰਜਾਈ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਅਨੁਰਾਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨਾਲ਼ ਇਕਸੁਰਤਾ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਰਦਾ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆ ਬੋਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈਂ ਥਾਂਈ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਸਾਂਝ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
## ਲੰਮੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ
ਲੰਮੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸਮੂਹਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਦਾ ਤੋਲ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ ਲਗ-ਪਗ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਖਰੀ ਤੁਕ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੋੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲਗ-ਪਗ ਅੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਮੀ ਬੋਲੀ ਗਾਉਣ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਜਣਾ ਬੋਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਾਉਣ ਸਮੇਂ ਟੋਲੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ਼ੋ-ਨਾਲ਼ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਬੋਲੀ ਗਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ- 'ਬਾਰ੍ਹੀਂ ਬਰਸੀਂ ਖੱਟਣ ਗਿਆ', ਬਾਕੀ ਟੋਲੀ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, 'ਕੀ ਖੱਟ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ?' ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ 'ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ' 'ਵਾਹ ਬਈ ਵਾਹ' ਆਦਿ ਬੋਲ ਕੇ ਇਸ ਗਾਇਨ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬੋਲੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੋੜੇ ਦੀ ਤੁਕ ਨੂੰ ਭੰਗੜੇ ਜਾਂ ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਲ਼ ਕੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਔਰਤਾਂ ਦੀਆ ਬੋਲੀਆਂ
ਔਰਤਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿੱਧੇ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਜੀਵਨ-ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਘੁਟਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। 
## ਮਰਦਾ ਦੀਆ ਬੋਲੀਆਂ
ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮਰਦ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਰਦ ਇਸ ਨੂੰ ਭੰਗੜੇ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਮਰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ-ਰੂਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਕਿਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ,ਫ਼ਸਲੀ-ਚਕਰ,ਮੇਲੇ ਤਿਉਹਾਰ,ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਲੂ ਝਲਕਦੇ ਹਨ। 
## ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ
ਬੋਲੀਆਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਹਿਣਿਆਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ: ਲੌਂਗ, ਵੰਗਾਂ, ਪੰਜੇਬਾਂ, ਨੱਤੀਆਂ, ਕੈਂਠਾ, ਤਵਿਤੀ, ਵਾਲੀਆਂ ਵਰਗੇ ਹਰੇਕ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਬੋਲੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।!!

## ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸਮਗਰੀ ਉੱਪਰ ਵੀ ਵੱਖੋ- ਵੱਖਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ: ਸੂਰਮਾ, ਲਾਲੀ, ਪਾਉਡਰ, ਸੁਰਖੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਸਤਾਂ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਉੱਪਰ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਪਹਿਰਾਵੇ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਸਮਗਰੀਆਂ ਉੱਪਰ ਨਵੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀਆਂ
*
 ਜੇ ਜੱਟੀਏ ਜੱਟ ਕੁੱਟਣਾ ਹੋਵੇ
 ਕੁੱਟੀਏ ਸੰਦੂਕਾਂ ਓਹਲੇ
 ਪਹਿਲਾ ਜੱਟ ਤੋਂ ਦਾਲ ਦਲਾਈਏ
 ਫੇਰ ਦਲਾਈਏ ਛੋਲੇ 
 ਜੱਟੀਏ ਦੇ ਦਬਕਾ ਜੱਟ ਨਾ ਬਰਾਬਰ ਬੋਲੇ

*
 ਬੱਗੀ ਘੋੜੀ ਵਾਲਿਆ ਮੈਂ ਬੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਨੀ ਆਂ
 ਤੇਰਾ ਗਮ ਖਾ ਗਿਆ ਮੈਂ ਅੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਨੀ ਆਂ

*
 ਆਪ ਤਾਂ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਕੈਂਠਾ ਵੀ ਕਰਾ ਲਿਆ
 ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਕਰਾਦੇ ਛਲੇ ਮੁੰਡਿਆ 
 ਭਾਵੇਂ ਲਾ ਬੱਠਲਾਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਮੁੰਡਿਆ

*
 ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਬੜੀ ਕਪੱਤੀ 
 ਪੈਰੀਂ ਪਾਉਣ ਨਾ ਦੇਵੇ ਜੁੱਤੀ
 ਮੈਂ ਵੀ ਜੁੱਤੀ ਪਾਉਣੀ ਆ
 ਮੁੰਡਿਆ ਰਾਜੀ ਰਹਿ ਜਾ 
 ਗੁੱਸੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਖੜਕੋਣੀ ਆ

*
 ਸੱਸ ਮੇਰੀ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਜੰਮੇ
 ਜੰਮ ਜੰਮ ਭਰਤੀ ਛਾਉਣੀ
 ਨੀ ਜੱਦ ਮੂਤਣ ਬਹਿੰਦੇ
 ਕਿਲੇ ਦੀ ਕਰਦੇ ਰੌਣੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੇਰਠ ਸਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ

ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ, ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੈਠੇ ਹਨ *ਪਿੱਛੇ ਵਾਲੀ ਕਤਾਰ*:(ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ) K.N. ਸਹਿਗਲ, ਐਸ.ਐਸ. ਜੋਸ਼, H ਲੈਸਟਰ ਹਚਿਸਨ, ਸ਼ੌਕਤ ਉਸਮਾਨੀ, ਐਫ ਬਰੈਡਲੇ, ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਫ਼ਿਲਿਪੁੱਸ ਸਪਰਾਟ, ਅਤੇ ਜੀ. ਅਧਿਕਾਰੀ * ਮਿਡਲ ਕਤਾਰ *: ਕੇ ਆਰ ਮਿੱਤਰਾ, Gopan Chakravarthy, ਕਿਸ਼ੋਰ ਲਾਲ ਘੋਸ਼, KL ਕਦਮ, D.R. Thengdi, Goura ਸ਼ੰਕਰ, ਸ ਬੈਨਰਜੀ, K.N. Joglekar, ਪੀ ਸੀ ਜੋਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਹਿਮਦ. * ਸਾਹਮਣੀ ਕਤਾਰ *: M.G. ਦੇਸਾਈ, G. ਗੋਸਵਾਮੀ, R.S. Nimkar, ਐਸ ਐਸ ਮਿਰਾਜਕਰ, ਐਸ ਏ ਡਾਂਗੇ, ਗੀ ਵੀ ਘਾਟੇ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਬਸਕ.]]

**ਮੇਰਠ ਸਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ** ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਦਾਲਤ  ਕੇਸ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਰਚ 1929 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ  ਅਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਕਈ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੇ ਤੁਰੰਤ, ਇੰਗਲਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਨਅਤੀਕਰਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਨਚੇਸ੍ਟਰ ਨੁੱਕੜ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ Red Megaphones' ਦੇ ਮੇਰਠ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ 1932 ਖੇਡੇ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ.

## ਪਿਛੋਕੜ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ
ਪਰਾਂਦੀ

**ਪਰਾਂਦੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਹਿਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਗੁੱਤ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ "ਪਰਾਂਦਾ" ਅਤੇ "ਡੋਰੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਾਂਦੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
thumb|ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੈਂਸ ਮੋਹਾਲੀ, 2016 ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਟਿਆਰ|right
ਪਰਾਂਦੀ ਉੱਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਾਂਦੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਿਆਸਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪਰਾਂਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਾਲੇ ਅਤੇ ਪਰਾਂਦਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਜ਼ਾਰ ਵੀ ਹੈ। 

## ਬੋਲੀ

ਕਾਲਾ ਡੋਰੀਆ ਕੁੰਡੇ ਨਾਲ ਅੜਿਆ ਈ ਓਏ, 
ਕੀ ਛੋਟੇ ਦੇਵਰਾ ਭਾਬੀ ਨਾਲ ਲੜਿਆ ਈ ਓਏ,
ਛੋਟੇ ਦੇਵਰਾ ਤੇਰੀ ਦੂਰ ਬਲਾਈ ਓਏ,
ਨਾ ਲੜ ਸੋਹਣਿਆ ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਭਰਜਾਈ ਓਏ,

ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪਰਾਂਦੀ,
ਸਾਡੇ ਸੱਜਣਾ ਲਿਆਂਦੀ,
ਨੀ ਮੈ ਚੁੰਮ ਚੁੰਮ ਰੱਖਦੀ ਫਿਰਾਂ,
ਕਿ ਪੱਬਾਂ ਭਰ ਨੱਚਦੀ ਫਿਰਾਂ,

## ਗੀਤ
*ਕਾਲੀ ਤੇਰੀ ਗੁੱਤ ਤੇ ਪਰਾਂਦਾ ਤੇਰਾ ਲਾਲ ਨੀ

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Folk dancers from Punjab performing at six-day Folk Dance Festival ‘Lok Tarang, in New Delhi on January 19, 2007.jpg|alt=|ਲੋਕ ਤਰੰਗ 2007, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ
ਤਸਵੀਰ:Tassel2.svg|alt=
ਤਸਵੀਰ:Tassel making.jpg|alt=
ਤਸਵੀਰ:Orna118-Quasten.png|alt=
ਤਸਵੀਰ:Tester bed (lit à la duchesse en impériale) MET DP155162.jpg|alt=
ਤਸਵੀਰ:Punjabi Traditional Fashion - Cultural Night - Wiki Conference India - CGC - Mohali 2016-08-05 7348.JPG|alt=|ਪੰਜਾਬੀ ਕੁੜੀ ਜਿਸਨੇ ਪਰਾਂਦੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਭਾ

**ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਭਾ **(**ICOM**)ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1946 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। 137 ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 30,000 ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਸੰਬੰਧੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
1946 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਸਬੰਧ ਹਨ।

ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬੌਧਿਕ ਮਲਕੀਅਤ ਸੰਸਥਾ, ਇੰਟਰਪੋਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕਸਟਮਜ਼ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧ ਹਨ।

## ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦਿਹਾੜਾ 
1977 ਤੋਂ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਸਾਲ 18 ਮਈ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਹਾੜੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਘਾੜਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਭਾ (ਵੈੱਬਸਾਈਟ)
* ਯੂਨੈਸਕੋ (ਵੈੱਬਸਾਈਟ)
* ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦਿਹਾੜਾ 2012 ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਭਾ-ਸੰਭਾਲ ਕਮੇਟੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਅਟੇਰਨ

**ਅਟੇਰਨ** (niddy noddy) ਗਲੌਟਿਆਂ ਦੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਅਟੇਰ ਕੇ ਅੱਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਸੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਟੇਰਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਡਮਰੂ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਟੇਰਨ ਨੂੰ ਹੀ ਅਟੇਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਲੋਟੇ ਦੀ ਤੰਦ ਕੱਢ ਕੇ ਅਟੇਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਚਿਪਕਾ ਕੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਧਾਗੇ ਜੋੜ ਕੇ ਦੋ ਲੜਾ, ਤਿੰਨ ਲੜਾ ਆਦਿ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਠੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਟੇਰਨ ਉੱਤੋਂ ਲੱਥੇ ਇਸ ਗੁੱਛੇ ਨੂੰ ਅੱਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਟੇਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਾਣੀ ਨਾਲ ਖੇਸ, ਖੇਸੀਆਂ ਅਤੇ ਗਦੈਲੇ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਟੇਰਨ ਦੀ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੱਤੀ ਹੋਈ ਰੂੰ ਦੇ ਗਲੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਅਟੇਰਨ ਨਾਲ ਅਟੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਉਸ ਦੇ ਲੱਛੇ ਬਣਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹਨਾ ਦੀ ਰੰਗਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਸੂਤ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤਾਣੀ ਬੁਣਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਤਾਈ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1912

**ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ, 1912** ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸੰਸਦ ਦਾ ਇੱਕ ਐਕਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਜੂਨ 1912 ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਮਾਣ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1915

**ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ, 1915** ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸੰਸਦ, ਦਾ ਇੱਕ ਐਕਟ ਸੀ। ਇਹ ਜੁਲਾਈ 1915 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 1 ਜਨਵਰੀ, 1916 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਸੂਡੋ-ਯੁਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ

ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਸੂਡੋ-ਯੁਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ** ਇੱਕ ਨੌਨ-ਡੀਜਨਰੇਟ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਰਗ ਅਕਾਰ p ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਅਯਾਮੀ ਵਾਸਤਵਿਕ n-ਸਪੇਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵਰਗਾਕਾਰ ਨੂੰ ਬੇਸਿਸ  ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਚੋਣ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੈਕਟਰ  ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 1 ≤ k q(x) = \left(x_1^2+\cdots + x_k^2\right)-\left(x_{k+1}^2+\cdots + x_n^2\right)&nbsp;which is called the *magnitude* of the vector  ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਕਟਰ x ਦਾ ਮੁੱਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁੱਧ ਯੁਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ k = n ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਵਰਗਾਕਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੌਜ਼ੇਟਿਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, q ਇੱਕ ਆਈਸੋਟ੍ਰੌਪਿਕ ਵਰਗਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ। ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਜੇਕਰ if i ≤ k ਅਤੇ j > k ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ  ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ  ਇੱਕ ਨੱਲ ਵੈਕਟਰ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਕਿਸੇ ਸੂਡੋ-ਯੂਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ, ਯੂਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਨੈਗੈਟਿਵ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਵੈਕਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਯੁਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੂਡੋ-ਯੁਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਅੱਫਾਈਨ ਸਪੇਸ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ ਵੱਲ ਜੋ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਗ ਤੁਖਾਰੀ

**ਰਾਗ ਤੁਖਾਰੀ** ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਗ ਲੋਕ ਧੁਨੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਸਵੇਰ 6 ਤੋਂ 9 ਵਜੇ ਅਕਤੂਬਰ ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ 'ਚ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ 22ਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਤਿੰਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀਆਂ 11 ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਨਾ 1107 ਤੋਂ ਪੰਨਾ 1117 ਤੱਕ, ਰਾਗ ਤੁਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ।
 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਅਧਾਰ
ਬੀਬੀ ਜਵਿੰਦੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

**ਬੀਬੀ ਜਵਿੰਦੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ**,ਪਾਕਿਸਤਾਨ,ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਚ ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਪੰਜ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਨੇਸਕੋ (UNESCO) ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹੈ।
. ਇਹ ਇਮਾਰਤ 1493 ਵਿੱਚ ਇਰਾਨੀ ਯੁਵਰਾਜ ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਨੇ, ਬੀਬੀ ਜਵਿੰਦੀ, ਜੋ ਮਾਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਜਹਾਨਯਾਨ ਜਹਾਨਗਸ਼ਤ ਦੀ ਪੜਪੋਤੀ ਸੀ, ਲਈ ਬਣਵਾਈ ਸੀ। ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ
ਉੱਚ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀ ਜਵਿੰਦੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
 ਇਹ ਮਕਬਰਾ ਅੱਠ ਕੋਨੇ ਅਕਾਰ ਵਾਲਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਆਇਤਾਂ ਉਕਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਲਕੜ ਤੇ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਲਿਸ਼ਕਵੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਦਾ ਆਲਾ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਾਲੀ ਦਿੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਮਿੰਟ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾ ਨਾਲ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ ਕਾਫੀ ਹਰਿਆਵਲ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਇਸ ਦੇ ਲਾਗੇ ਨਦੀ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
### ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਰਜਾ
2004 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੁਰਾਤਤਵ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਜਵੀਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਹੋਰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਤਜਵੀਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਜੇ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। 

## ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ਼ 
ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਓ ਕਾਰਨ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ 1817 ਦੇ ਹੜਾਂ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਫੀ ਹਿੱਸਾ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
 ਇਸ ਦਾ ਕਰੀਬ ਅੱਧਾ ਢਾਂਚਾ ਹੀ ਅੱਜ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਬਚਾਓ ਲਈ ਕਈ ਉੱਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੋ ਜਿਆਦਾ ਕਾਰਗਰ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Tomb near Syed Makhdom Jahanian Bukhary.JPG|ਕਬਰਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਹਰਿਆਵਲ ਦਾ ਘੇਰਾ।
File:BIBI Jawindi.jpg|Mosaic ਟਾਈਲਾਂ ਦਾ ਨੇੜੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।
File:Tomb of Bibi Jawindi 1.jpg|ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਇਹ ਦਰਸਾਓਂਦਾ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਅਜੇ ਵੀ ਖਲੋਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਆਇਸੋਮੀਟਰੀ

of two indirect isometries is a direct isometry. A reflection in a line is an indirect isometry, like  or  on the image. Translation  is a direct isometry: a rigid motion.]]

ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਆਈਸੋਮੀਟੀ ਮੀਟ੍ਰਿਕ, ਸਪੇਸਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਡਿਸਟੈਂਸ (ਵਿੱਥ) ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇੰਜੈਕਟਿਵ ਮੈਪ (ਨਕਸ਼ਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਪੋਆਇਨਕੇਅਰ ਗਰੁੱਪ

ਪੋਆਇਨਕੇਅਰ ਗਰੁੱਪ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈਨਰੀ ਪੋਆਇਨਕੇਅਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਓਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਆਈਸੋਮੀਟਰੀਜ਼ (ਦੇਖੋ ਆਇਸੋਮੀਟਰੀ) ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। ਇਹ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੇ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲਾ ਟੈੱਨ-ਜਨਰੇਟਰ ਨੌਨ-ਅਬੇਲੀਅਨ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸਮਰੂਪਤਾ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ)

**ਸਮਰੂਪ** ਦੋ ਵਸਤੂਆਂ ਇਕੋ ਹੀ ਸ਼ਕਲ, ਅਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੋਣ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਪਾਤਿਕ ਵਧਾਕੇ ਜਾਂ ਘਟਾਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਚੱਕਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਬਾਹੂ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਸਮਰੂਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਆਇਤ, ਸਮਦੋਭੁਜੀ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਅਤੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਸਮਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਦੇ ਦੋ ਕੋਣਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੁਜੀ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਦੇ ਦੋ ਕੋਣਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਸਮਰੂਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ AAA ਸਮਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਸਮਰੂਪ ਤ੍ਰਿਭੁਜਾਂ \triangle ABC ਅਤੇ \triangle A'B'C' ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਰੂਪ ਤ੍ਰਿਭੁਜਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਨਿਯਮ
:ਜੇ  \angle BAC ਅਤੇ \angle B'A'C' ਕੋਣਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਅਤੇ \angle ABC ਅਤੇ \angle A'B'C' ਦਾ ਮਾਪ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੀਜਾ ਕੋਣ \angle ACB ਅਤੇ\angle A'C'B' ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਸਮਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 
:\triangle ABC\sim\triangle A'B'C' \, .

ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਗਤ ਭੁਜਾਵਾਂ ਇਕੋ ਹੀ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
:  {AB \over A'B'} = {BC \over B'C'} = {AC \over A'C'}. ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਭੁਜਾ ਸਮਰੂਪ ਹਨ।

ਜੇ ਤ੍ਰਿਭੁਜਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੁਜਾਵਾਂ ਇਕੋ ਹੀ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕੋਣ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਸਮਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

:  {AB \over A'B'} = {BC \over B'C'}  ਅਤੇ \angle ABC ਅਤੇ \angle A'B'C' ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

ਜਦੋ ਦੋ ਤ੍ਰਿਭੁਜ \triangle ABC ਅਤੇ \triangle A'B'C' ਸਮਰੂਪ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

:\triangle ABC\sim\triangle A'B'C' \, .
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਜਸਟਿਨ ਨੈਪ

**ਜਸਟਿਨ ਐਨਥਨੀ ਨੈਪ** (ਜਨਮ ਨਵੰਬਰ 18, 1982), ਆਪਣੇ ਔਨਲਾਈਨ ਮੋਨੀਕਰ **ਕੋਆਫ** ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਪਾਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। , ਨੈਪ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ 2.1 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਤੋਂ 1 ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 1 ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਟੀਵਨ ਪ੍ਰੂਟ ਨੇ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ
ਕਨੈੱਪ ਨੇ ਕੌਵੀਨੈਂਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ - ਪਰਡਯੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਤੋਂ ਫਲਸਫੇ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
right|thumb|Knapp (third from left) at a Wikipedia training session in 2011

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* "Seven Years, One Million Edits, Zero Dollars: Wikipedia's Flat Broke Superstar" 
* "Justin Knapp Becomes Wikipedia Legend With One Million Edits" 
* "Justin Knapp: One man, one million Wikipedia edits" 
* "Week in Wiki out: Hoosier is top contributor to online encyclopedia"
* Meet The Guy Who's Made 1.4 Million Wikipedia Edits And Counting

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 20ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਅਧੀਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਵਧਾਏ ਲੇਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਲੋਕ
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ

ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ (O.S. 10 April&#x5D;&nbsp;1870&nbsp;– 21 January 1924)&nbsp;ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇਨਕਲਾਬੀ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਾਸ਼ਤਰੀ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ 1917 ਤੱਕ ਰੂਸੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ Federative ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ 1922 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ &nbsp;ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।. ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਲੈਨਿਨਵਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&nbsp;

ਇਹ ਲਿਖਾਈ, ਭਾਸ਼ਣ, ਪੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹਨ, ਇੱਕ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਪੁਦੀ ਸਤਕ ਸੂਚੀ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਉਸ ਦੀਆਂ * ਸਮੁਚੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ * ਦੀਆਂ 54 ਜਿਲਦਾਂ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਦੇ ਲਗਪਗ 650 ਬਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਮਾਸਕੋ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਵਾ ਕੇ 1960-70 ਵਿੱਚ 45 ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਚੋਣਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ:

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਨਿਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਲ਼ ਕੱਢਣਾ

**ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਲ ਕੱਢਣਾ** ਇੱਕ ਲੋਕ ਕਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਆਮ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿੱਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ **ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਲ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਤਰੀਕਾ
ਮੈਲ ਕੱਢਣ ਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਅਜਿਹੀ ਹੋਰ ਕਿਸੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਲ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਪੈਰਾਂ ਭਾਰ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਦੋਨੋਂ ਕੰਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ "ਸਲਾਈ" ਨਾਲ ਕੰਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਲ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ "ਫੰਭੇ" ਉੱਤੇ ਰੂੰ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਰਹਿੰਦੀ ਖੂੰਧੀ ਮੈਲ ਇਸ ਉੱਤੇ ਲੱਗ ਜਾਵੇ।

## ਖ਼ਤਰੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਕੀਟ, ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਅਤੇ ਉੱਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ
ਰਾਗ ਕੇਦਾਰਾ

**ਰਾਗ ਕੇਦਾਰਾ** ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਰਾਗਮਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਮੇਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਸਾਮ 3 ਤੋਂ 6 ਵਜੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ 'ਚ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ 22ਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਦੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਦੋ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ 30 ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਨਾ 1118 ਤੋਂ 1124 ਤੱਕ ਦਰਜ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਅਧਾਰ
ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਜਾਇਬਘਰ (ਵਿਆਨਾ)

**ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਜਾਇਬਘਰ** (ਜਰਮਨ: Naturhistorisches Museum) ਵਿਆਨਾ, ਆਸਟਰੀਆ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਜਾਇਬਘਰ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੀ ਸੈਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾ-ਕਿਰਤਾਂ ਦਾ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ 250 ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਇਹਦੀ ਸਾਰੀ ਕਲੈਕਸ਼ਨ 8,700 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।

2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 3 ਕਰੋੜ ਵਸਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ 2.5 ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਸੂਰਜੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਮੁੱਢ, ਜਨੌਰਾਂ-ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|ਅਜਾਇਬਘਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਾਲ।
ਇਸ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਕਲਾ ਅਜਾਇਬਘਰ (ਵਿਆਨਾ) ਦੇ ਨਾਲ 1889 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਜਾਇਬਘਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਆਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਦਿੱਖ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:Birds at naturhistorisches.JPG|ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ (1/2)
File:Birds at naturhistorisches2.JPG|ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ (2/2)
File:Pirarucu.JPG|ਆਰਾਪਾਈਮਾ
File:Sala de anfíbios.JPG|ਮਗਰਮੱਛ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ)
* ਫਲਿੱਕਰ ਉੱਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
1619

**1619** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1610 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*26 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
* 9 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਲੂਸੀਲੀਓ ਵਾਨੀਨੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ (ਜ. 1585)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1733

**1733** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1730 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*26 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਤੋਂ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲਈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਗ਼ਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ, 10 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਟੈਕਸ ਲੈ ਕੇ ਸਮਾਗਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿਤੀ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਮੀਨਗੜ੍ਹ ਦੀ ਲੜਾਈ

**ਅਮੀਨਗੜ੍ਹ ਦੀ ਲੜਾਈ** ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁਧ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਸੀ ਪਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭੇਜੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਕਸ਼ਨ ਤਰਾਵੜੀ ਨੇੜੇ, ਤਕਰੀਬਨ ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਹੀ 26 ਅਕਤੂਬਰ, 1710 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਭੇਜੀ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚੋਂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਮੇਵਾਤੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਹਮਲਾ ਤਰਾਵੜੀ ਨੇੜੇ ਜੋ ਕਰਨਾਲ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਅਮੀਨਗੜ੍ਹ ਹੁਣ ਖੇੜਾ ਅਮੀਨ ਦੀ ਜੂਹ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਬਿਨੋਦ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਅਸਲਾ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਟੱਕਰ ਦਿਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਜਰਨੈਲ ਮਹਾਬਤ ਖ਼ਾਨ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਲੇ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ ਪਰ ਫਿਰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਮੇਵਾਤੀ ਆਪ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੰਮ ਹੱਲਾ ਬੋਲਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੋ-ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜੀਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਤਕ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਮੇਵਾਤੀ ਨੇ, ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ 300 ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕਟਵਾ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਅਤੇ ਰਾਹੋਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਮਸ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਬਾਇਜ਼ੀਦ ਖ਼ਾਨ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਾਂ
ਸਕਾਇਰਮੀਔਨ

ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ, ਬੋਸੌਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਬਣਤਰਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਵਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ (ਟਵਿਸਟਡ)। ਇਹ ਕੋਹੇਰੈਂਟ (ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ) ਅਵਸਥਾਵਾਂ (ਜਾਂ ਸੌਲੀਟੌਨਜ਼) ਹੁੰਦੁੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਣ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਫਰਮੀਔਨਾਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਕਣ ਬੋਸੌਨ ਹੀ ਹੋਣ। ਇਸਨੂੰ ਟੋਨੀ ਸਕਾਇਰਮਿ ਦੁਆਰਾ 1960ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।, ਇਸਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬੋਸੌਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਫਰਮੀਔਨਾਂ ਨੂੰ **ਸਕਾਇਰਮੀਔਨ** ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਸਕਾਇਰਮਿ ਦੀ ਮੂਲ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫੀਲਡਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਗੋਲੇ ਉੱਤੇ ਮੁੱਲ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੂਲ ਨੌਨਲੀਨੀਅਰ ਸਿਗਮਾ ਮਾਡਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਜੋ ਪਾਈਔਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲ N ਜਾਂ ਸਟਰਿੰਗ ਸੰਖੇਪਤਾ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ (QCD) ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾ ਕੇ, ਸਕਾਇਰਮਿ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ, ਪਾਈਔਨ ਫੀਲਡ ਦੇ ਫਰਮੀਔਨਿਕ ਟੌਪੀਲੌਜੀਕਲ ਹੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਜਿੱਥੇ ਸਕਾਇਰਮਿ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿੱਚ ਪਾਈਔਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਮੋਨੋਪੋਲ ਵਾਲੀ ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਪਛਾਣੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹਨ। ਸੂਖਮ ਤੋਂ ਸੂਖਮ ਸੰਭਵ ਚੁੰਬਕੀ ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ ਬੋਸਨਿਕ ਮੋਨੋਪੋਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦਾ ਬੋਸਨਿਕ ਰੂਪ, ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਫਰਮੀਔਨ ਡੇਔਨ ਰਚਦੇ ਹਨ।

ਸਕਾਇਰਮਿ ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਵੀਕ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਹਿਗਜ਼ ਫੀਲਡ ਦਰਮਿਆਨ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਫਰਮੀਔਨ ਸਕਾਇਰਮੀਔਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਝਾ ਸਕਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਸਾਰੇ ਗਿਆਤ ਫਰਮੀਔਨ ਬੇਰੌਨ ਜਾਂ ਲੈਪਟੌਨ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੌਲੀ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਲਈ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕੀ ਮਕੈਨੀਜ਼ਮ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਣਖ

**ਪਣਖ** ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਣੀ ਅਤੇ ਦਰੀਆਂ ਬੁਣਨ ਸਮੇਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਸ ਜਾਂ ਦਰੀ ਦੀ ਚੋੜਾਈ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਚੋੜਾਈ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤਕ ਬਰਾਬਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਰੀਕ ਫੱਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਬਰੀਕ ਕਿੱਲ ਜਾਂ ਮੇਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਨੋਂ ਫੱਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਕਿੱਲ ਪਾ ਕੇ ਦਰੀ ਜਾਂ ਖੇਸ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰੀ ਜਾਂ ਖੇਸ ਕਾਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਇਹ ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸੰਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਰਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਬਣਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸੰਦ
ਹਨੇਰ ਊਰਜਾ

ਭੌਤਿਕੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, **ਹਨੇਰ ਊਰਜਾ** (ਡਾਰਕ ਐਨਰਜੀ) ਐਨਰਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਗਿਆਤ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀ ਸਪੇਸ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਈ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਫੈਲਾਓ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ (ਐਕਸਲਰੇਟ) ਕਰਦੀ ਮਿੱਥੀ ਗਈ ਹੈ। 1990 ਤੋਂ ਬਾਦ ਕੀਤੀ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਡਾਰਕ ਐਨਰਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਿੱਥ ਹੈ ਜੋ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵੇਗਿਤ ਹੋ ਰਹੀ (ਐਕਸਲਰੇਟਿੰਗ) ਦਰ (ਰੇਟ) ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਤਾਜ਼ਾ ਨਾਪ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਾਰਕ ਐਨਰਜੀ ਅੱਜਕੱਲ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ 68.3% ਹਿੱਸਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ (ਹਨੇਰ ਪਦਾਰਥ) ਦੀ ਮਾਸ-ਐਨਰਜੀ ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਪਦਾਰਥ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 26.8% ਅਤੇ 4.9% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਅਤੇ ਫੋਟੋਨਾਂ ਵਰਗੇ ਕੰਪੋਨੈਂਟ (ਹਿੱਸੇ) ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਾਸ-ਐਨਰਜੀ-ਇਕੁਈਵੇਲੈਂਸ ਬੇਸਿਸ (ਪੁੰਜ-ਊਰਜਾ ਸਮਾਨਤਾ ਅਧਾਰ) ਉੱਤੇ ਡਾਰਕ ਐਨਰਜੀ ਦੀ ਡੈਂਸਟੀ (6.91 × 10−27&nbsp;kg/m3) ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਅੰਦਰ ਸਧਾਰਨ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਹਨੇਰ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਡੈਂਸਟੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਮਾਸ-ਐਨਰਜੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਪੇਸ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਇੱਕਸਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਡੇਔਨ

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਡੇਔਨ**, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਚਾਰਜ ਯੁਕਤ 4-ਅਯਾਮੀ ਥਿਊਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ੀਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਡੇਔਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਮੋਨੋਪੋਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਗ੍ਰੈਂਡ-ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਚੁੰਬਕੀ ਮੋਨੋਪੋਲਾਂ ਅਤੇ ਡੇਔਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਡੇਔਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1969 ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਨ ਸ਼ਵਿੰਗਰ ਦੁਆਰਾ ਕੁਆਰਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਫੀਨੋਮੀਨੋਲੌਜੀਕਲ ਬਦਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।। ਉਸਨੇ ਡੀਰਾਕ ਕੁਆਂਟੀਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਡੇਔਨ ਤੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਕੇ ਮਾਡਲ ਨੂੰ J/ψ ਮੀਜ਼ੌਨ (1974 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ) ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਕਣ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ।

ਡੇਔਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਚਾਰਜ ਡੀਰਾਕ ਕੁਆਂਟੀਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸ਼ਰਤ ਰਾਹੀਂ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਚਾਰਜ ਜਰੂਰ ਹੀ ਇੰਟਗਰਲ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਮੌਡਿਉਲੋ 1 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਐਡਵਿੱਟ ਵਿੱਟਨ ਦੁਆਰਾ 1979 ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਵਿੱਟਨ ਇੱਫੈਕਟ, ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਔਨਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਜਰੂਰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਵਾਰਜ ਅਤੇ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਐਂਗਲ ਥੀਟੇ ਪ੍ਰਤਿ ਮੌਡੀਊਲੋ 1 ਬਰਾਬਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਥਿਊਰੀ CP ਸਮਿੱਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਡੇਔਨਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੁਪਰ-ਸਮਿੱਟਰੀ

ਸੁਪਰ ਸਮਰੂਪਤਾ (ਸੁੱਪਰਸਮਿੱਟਰੀ) ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫਰਮੀਔਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬੋਸੋਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰੇਕ ਬੋਸੋਨ ਦਾ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਇੱਕ ਫਰਮੀਔਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਦਕ੍ਰਮ ਸਮੱਸਿਆ (Hierarchy Problem) ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਯਾਨਿ ਕਿ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਜੋ ਕਣ ਕਿਸੇ ਸਮਰੂਪਤਾ (ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸੋਨ ਵਾਂਗ) ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨਿਆਂ (GUT, Planck...) ਵੱਲ ਧਕੇਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੰਜ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਸੁਧਾਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸੁਪਰਸਮਰੂਪਤਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ: ਇਸਦਾ ਨਾਪ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਜਨਰਲ ਰੀਲੇਟੀਵਿਟੀ (Supergravity) ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਖਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਮੂਲ ਅੰਗ ਹੈ।
 
ਸੁਪਰਸਮਰੂਪਤਾ ਦਾ ਪਦਕ੍ਰਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ: ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੇਕ ਕਣ ਲਈ ਉਸੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਲੂਪ ਇਸਦੇ ਸਬੰਧਿਤ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਦੇ ਲੂਪ ਰਾਹੀਂ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ UV ਸੀਮਤ ਛੱਡ ਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 
ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਸੁਪਰ ਸਮਰੂਪਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਜਰੂਰ ਹੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ (ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਨਿਯਮ ਅਧੀਨ, ਜੋ ਸੁਪਰ ਸਮਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਲੱਛਣ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ)। ਇਸ ਤੋੜ ਦਾ ਸਰਲ ਮਾਡਲ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਜਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਇਹਨਾਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਰਸਮਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਡਰਨ ਟਕਰਾਓ (ਲਾਰਜ ਹੈਡ੍ਰੌਨ ਕੋਲਾਈਡਰ) ਉੱਤੇ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਹਿਗਜ਼ ਕਣ ਇਸੇ ਟਕਰਾਓ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਖੋਜਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ 
* Supersymmetry and Supergravity page in String Theory Wiki lists more books and reviews.

### ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਜਾਣ-ਪਛਾਣਾਂ, ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ 
* 
* 
* 
* 
* An Introduction to Global Supersymmetry by Philip Arygres, 2001

### ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ 
* Weak Scale Supersymmetry  by Howard Baer and Xerxes Tata, 2006.
*  (arXiv:hep-th/9405029).
* .
* Kane, Gordon L., *Supersymmetry: Unveiling the Ultimate Laws of Nature*, Basic Books, New York (2001). .
* Kane, Gordon L., and Shifman, M., eds. *The Supersymmetric World: The Beginnings of the Theory*, World Scientific, Singapore (2000). .
* Müller-Kirsten, Harald J. W., and Wiedemann, Armin, *Introduction to Supersymmetry*, 2nd ed., World Scientific, Singapore (2010). .
* Weinberg, Steven, *The Quantum Theory of Fields, Volume 3: Supersymmetry*, Cambridge University Press, Cambridge, (1999). .
* Wess, Julius, and Jonathan Bagger, *Supersymmetry and Supergravity*, Princeton University Press, Princeton, (1992). .
* 

### ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਉੱਤੇ 
* 
* Brookhaven National Laboratory (Jan. 8, 2004). *New g−2 measurement deviates further from Standard Model .* Press Release.
* Fermi National Accelerator Laboratory (Sept 25, 2006). ''Fermilab's CDF scientists have discovered the quick-change behavior of the B-sub-s meson.* Press Release.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* What do current LHC results (mid-August 2011) imply about supersymmetry? Matt Strassler
* ATLAS Experiment Supersymmetry search documents
* CMS Experiment Supersymmetry search documents
* "Particle wobble shakes up supersymmetry" , *Cosmos'' magazine, September 2006
* LHC results put supersymmetry theory 'on the spot' BBC news 27/8/2011
* SUSY running out of hiding places BBC news 12/11/2012
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ

**ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ** (**ਪਾਰਟੀਕਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ**) ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਕਣਾਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਦਾਰਥ (ਮੈਟਰ, ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਕਣ) ਅਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ (ਪੁੰਜਹੀਣ ਕਣ) ਰਚਦੇ ਹਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਸ਼ਬਦ “ਕਣ” ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਚੀਜ਼ਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੋਟੌਨ, ਗੈਸ ਕਣ, ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ) ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਪਾਰਟੀਕਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਰਰਿਡਿਊਸਿਬਲ (ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ) ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਇਰਰਿਡਿਊਸਿਬਲ ਮੁਢਲੇ ਫੋਰਸ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਇਹ ਮੁਢਲੇ ਕਣ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਫੀਲਡਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਥਿਊਰੀ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ, ਮਾਡਰਨ ਪਾਰਟੀਕਲ ਫਿਜਿਕਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸੰਭਵ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਨ ਗਿਆਤ ਕਣ, ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸੌਨ, ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਗਿਆਤ ਫੋਰਸ ਫੀਲਡ, ਗਰੈਵਿਟੀ, ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ 
;ਜਾਣ-ਪਛਾਣਤਾਮਿਕ ਲਿਖਤਾਂ
*
*
*
*
*
*

;ਅਡਵਾਂਸਡ ਲਿਖਤਾਂ
*
*
*
*
*
*
*

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
**Symmetry* magazine
*Fermilab
*Particle physics – it matters  – the Institute of Physics
*Nobes, Matthew (2002) "Introduction to the Standard Model of Particle Physics" on Kuro5hin: Part 1, Part 2, Part 3a, Part 3b.
*CERN  – European Organization for Nuclear Research
*The Particle Adventure – educational project sponsored by the Particle Data Group of the Lawrence Berkeley National Laboratory (LBNL)

 


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਉੱਪ-ਖੇਤਰ
ਫ਼ੋਟੌਨ

**ਫ਼ੋਟੌਨ** ਇੱਕ ਮੁੱਢਲਾ ਕਣ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕੁਆਂਟਮ ਹੈ। ਇਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੋਰਸ ਲਈ ਫੋਰਸ ਕੈਰੀਅਰ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਵਰਚੁਅਲ ਫੋਟੌਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਥਿਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੋਰਸ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੋਟੌਨ ਦਾ ਜ਼ੀਰੋ ਰੈਸਟ-ਮਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਇੰਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ, ਫੋਟੌਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੇਵ-ਪਾਰਟੀਕਲ ਡਿਊਲਿਟੀ (ਤਰੰਗ-ਕਣ ਦੋਹਰਾਪਣ) ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਤਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੋਟੌਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਲੈੱਨਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਰਿੱਫਰੈਕਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵੇਵ ਇੰਟਰਫੇਰੈਂਸ ਦਿਖਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਕਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਨਾਪਣ ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਤੀਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਾ, ਕਿਸੇ ਸਿੰਗਲ ਘਟਨਾ ਦੇ ਦੋ ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ ਪਹਿਲੂ ਹੁਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਕਿਸੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਮਾਡਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧ ਫਿਤਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇਸ ਡਿਊਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ, ਜੋ ਵੇਵ ਫਰੰਟ ਉੱਤੇ ਕੁੱਝ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਐਨਰਜੀ ਦੀ ਸੀਟ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਰੰਗ ਦਾ ਕੁਆਂਟਾ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ (ਸਥਾਨਿਕ) ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਿਸੇ ਫੋਟੌਨ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗੁਣ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ