open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਜ਼ੀਜ਼ ਸਾਂਜਰ

**ਅਜ਼ੀਜ਼ ਸਾਂਜਰ**(ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ 1946) ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਡੀਐਨਏ ਦੀ ਦਰੁਸਤੀ, ਸੈਲ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਸਰਕੇਡੀਅਨ ਘੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਤੋਮਾਸ ਲਿੰਡਾਲ ਅਤੇ ਪੌਲ ਮੋਡਰਿਚ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਹ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਗਵੈਨ ਸਾਂਜਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਤੁਰਕੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਸਨਮਾਨ 
ਇਸਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਤੋਮਾਸ ਲਿੰਡਾਲ ਅਤੇ ਪੌਲ ਮੋਡਰਿਚ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਡੀਐਨਏ ਦਰੁਸਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਓਰਹਾਨ ਪਾਮੁਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਤੁਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਾਮੁਕ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤਾਨਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ
ਗਰੁੱਪ 14 ਤੱਤ

**ਗਰੁੱਪ 14 ਜਾਂ ਕਾਰਬਨ ਗਰੁੱਪ** ਜੋ ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ ਦੇ 14ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਛੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। 14 ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਸੈਮੀਕੰਡਕਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਨਾਮ **ਗਰੁੱਪ।V** ਸੀ।

## ਰਸਾਇਣ ਗੁਣ
ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਤਰਤੀਬ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਹਰੇਕ ਤੱਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ 4 ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਰਜਾ ਲੈਵਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਬਨ ਰਿਣਾਤਮ ਆਇਨ ਨਾਲ ਕਾਰਬਾਈਡ (C4−) ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਚੋ-ਕੋਣਾ ਜਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਲੀਕਾਨ ਅਤੇ ਜਰਮੇਨੀਅਮ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਧਨਾਤਮਿਕ ਆਇਨ +4 ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਟੀਨ ਅਤੇ ਸਿੱਕਾ (ਧਾਤ) ਦੋਨੋੇਂ ਹੀ ਧਾਤ ਹਨ। ਸਿਲੀਕਾਨ ਦੋ ਹਾਈਡਰਾਈਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ SiH4 ਅਤੇ ਡਿਸੀਲੇਨ Si2H6 ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਰਮੇਨੀਅਮ ਵੀ ਦੋ ਹਾਈਡਰਾਈਡਜ਼: ਜਰਮਾਨੇ GeH4]] ਅਤੇ ਡਾਈਜਰਮਾਨੇ Ge2H6 ਬਣਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਕਾ ਇੱਕ ਹਾਈਡਰਾਈਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪਲੁਮਬਾਨੇ PbH4 ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਂਦ
ਕਾਰਬਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੇਪੜੀ ਵਿੱਚ 480 ਹਿੱਸਾ ਮਿਲੀਅਮ ਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ, ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਬਨ ਕੱਚੇ ਪਦਾਰਥਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਸਿਲੀਕਾਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੇਪੜੀ ਦਾ 28% ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜਰਮੇਨੀਅਮ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੇਪੜੀ ਦਾ ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹਿਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ 71.4 ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੀਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੇਪੜੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਦੋ ਹਿਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ 428 ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਕਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੇਪੜੀ ਦਾ ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ 14 ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦਾ 0.17% ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਹੈਡਫ਼ੋਨਸ

**ਹੈਡਫ਼ੋਨਸ** ਛੋਟੇ ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਤਰਾਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਉਸਨੂੰ ਵਰਤਣ ਵਹਿਲੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਕੋਲ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਜੇ ਯੰਤਰ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧੁਨੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਡਫ਼ੋਨਸ ਨੂੰ ਈਅਰਫ਼ੋਨਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਿਪਾਯਾ

**ਲਿਪਾਯਾ** (ਉਚਾਰਨ ); ), ਸਿੱਧੇ 21°E ਉੱਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਪੱਛਮੀ ਲਾਤਵੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਰਜ਼ੇਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਿਗਾ ਅਤੇ ਡੌਗਵਪਿਲਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਚ ਤੀਜਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਰਫ਼-ਰਹਿਤ ਪੋਰਟ, ਲਿਪਾਯਾ ਦੀ 1 ਜੁਲਾਈ 2016 ਨੂੰ 78,000 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੀ।
ਹਾਰੂਕੀ ਮੁਰਾਕਾਮੀ

**ਹਰੂਕੀ ਮੁਰਾਕਾਮੀ** ( ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 50 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ  ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੱਖਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਮੁਰਾਕਾਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬੇਬੀ ਬੂਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਇਯੋਟੋ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੁਗਾਵਾ (ਨਿਸ਼ੀਨੋਮੀਆ), ਐਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਕੋਬੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਬੀਤਿਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਓਸਾਕਾ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਦੋਨੋਂ ਜਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਦ ਮੁਸਲਮਾਨ

***ਦ ਮੁਸਲਮਾਨ*** () ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਸੀ। ਇਹ  ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਚਾਰ ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਰਾਹੀਂ ਛਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖੁਸ਼ਖ਼ਤ ਹਥ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਡ ਅਤੇ ਟਾਈਮਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵਾਹਿਦ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਾਤਿਬਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਛਪ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਬੇਸਲ ਸਮੱਸਿਆ

ਬੇਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਗਿਣਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਣਿਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਪਿਏਤਰੋ ਮੰਗੋਲੀ ਨੇ 1644 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1734 ਵਿੱਚ ਲਿਓਨਾਰਡ ਯੂਲਰ ਨੇ ਹੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਦ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸੇਜ ਵਿੱਚ () 5 ਦਸੰਬਰ 1735 ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ। ਇਸ  ਸਮੱਸਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ  ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਗਣਿਤਗਿਆਤਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਝੱਲ ਲਏ ਸਨ ਇਸ ਲਈ, ਯੂਲਰ ਸਮਾਧਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤੱਤਕਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿਵਾਈ ਜਦੋਂ ਹਾਲੀਂ ਉਹ ਮਹਿਜ਼ ਅਠਾਈਆਂ ਦਾ ਸੀ। ਯੂਲਰ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਮਾਨੀਕਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਬਰਨਹਾਰਡ ਰੇਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੌਲਕ 1859 ਦੇ ਪੇਪਰ, 'ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੱਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਭਾਜ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ' ਵਿੱਚ ਉਠਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਟਾ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ।

ਬੇਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਉਲਟਕ੍ਰਮ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਅਨੰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਯੋਗ ਦਾ ਨਿਸਚਿਤ ਮੁੱਲ:  
:
\sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^2} =
\lim_{n \to +\infty}\left(\frac{1}{1^2} + \frac{1}{2^2} + \cdots + \frac{1}{n^2}\right).

ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਮਾਨ **1.644934** &#x200A; ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਐੱਲ.ਜੀ.ਏ 1150

**ਐੱਲ.ਜੀ.ਏ 1150** ਜਾ ਫਿਰ **ਐੱਚ 3** ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਸਾਕਟ ਹੈ।ਇਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੰਪਨੀ ਇੰਟਲ ਨੇ ਉਸਾਰਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਸਾਕਟ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਨੂੰ ਹੈਸਵਲ ਚਿੱਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਜਲਵੰਤ ਸਿੰਘ

**ਜਲਵੰਤ ਸਿੰਘ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਰਦਾਰ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਜੇ.ਜੇ.ਥਾਮਸਨ

**ਸਰ ਜੋਸਫ਼ ਜੌਹਨ ਜੇ.ਜੇ.ਥੌਮਸਮ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: J.J.Thomson) (18 ਦਸੰਬਰ 1856 - 30 ਅਗਸਤ 1940) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਫ਼ੈਲੋ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1884 ਵਿੱਚ ਕੈਮਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਕੈਵੇਨਡਿਸ਼ ਲੈਬੋਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਐਕਸਪੈਰੀਮੈਂਟਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੈਵੇਨਡਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਗਰੁੱਪ 12 ਤੱਤ

**ਗਰੁੱਪ 12**, ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ ਦੇ ਚਾਰ ਤੱਤਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸਤ (Zn), ਕੈਡਮੀਅਮ (Cd), ਪਾਰਾ (Hg) ਅਤੇ ਕੋਪਰਨੀਸੀਅਮ (Cn) ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਉਪਕਰਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਤੱਤ ਠੋਸ ਅਤੇ ਪਾਰਾ ਤਰਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਤ ਧਾਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਇਓ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਡਮੀਅਮ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਤੱਤ ਹੈ।
## ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਗੁਣ
ਦੁੁਸਰੇ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਤੱਤ ਵੀ ਗੁਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਹਨ:

ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਤੱਤ ਜਿਸਤ ਨਰਮ, ਘੱਟ ਪਿਘਲਣ ਦਰਜਾ, ਅੰਤਰਕਾਲੀ ਧਾਤਾਂ, ਡਾਈਮੈਗਨੈਟਿਕ ਦੂਹਰੇ ਬੰਧਨ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਹਨ। ਕੈਡਮੀਅਮ ਨਰਮ ਕੁਟਨਯੋਗ ਅਤੇ ਖਿਚਣਯੋਗ ਨੀਲਾ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਦੀ ਧਾਤ ਹੈ। ਪਾਰਾ ਤਰਲ, ਭਾਰੀ, ਚਾਂਦੀ ਰੰਗਾ ਧਾਤ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਪ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਚਾਲਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਜਧ੍ਰੋਹ

**ਰਾਜਧ੍ਰੋਹ** ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ। ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬੋਲਣਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਣਾ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੰਗ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਅਥੋਰਿਟੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਿਦਰੋਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਧ੍ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੋਈ ਹਿੰਸਾ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੁੱਲਾ ਵਿਦਰੋਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਧ੍ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੇਆਮ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੋਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧ੍ਰੋਹ ਦੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸਾਧਾਰਨ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਜਧਰੋਹ ਟਰਮ, ਇਸ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਏਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਕਾਲ (1590) ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੁਝ ਬੋਲਣਾ ਜਾਂ ਲਿਖਣਾ ਰਾਜਧਰੋਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

### ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਰੋਹ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 124-A ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਾ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ 1870 ਦੇ ਐਕਟ ਨੰ.27 ਅਧੀਨ ਜੋੜੀ ਗਈ।

ਇਸ ਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਹੜਾ ਰਾਜ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਤੀ ਜਾਂ ਬੋਲ ਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੁਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਧਰੋਹ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Sedition under Indian Penal Code, 1860
ਪਲਾਸੀ

**ਪਲਾਸ਼ੀ** ( *Pôlashi*, pronounced ) ਜਿਸ ਨੂੰ **ਪਲਾਸੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ 1757 ਈ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਵਾਬ ਸਿਰਾਜੁੱਦੌਲਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੀ ਫਤਹਿ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਫਤਹਿ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਜਮ ਗਏ। ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਰਡ ਕਰਜਨ ਨੇ ਇੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਮਾਰਕ ਵੀ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
2015 ਹਜ ਭਾਜੜ

24 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਹਜ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਈ ਇੱਕ ਭਾਜੜ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਵਲੋਂ ਘੱਟ 1,464 ਹਾਜੀਆਂ ਦੀ ਦਰੜੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਸਾਹ ਘੁੱਟੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਜਮਾਰਾਤ ਪੁਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 204 ਅਤੇ 223 ਦੇ ਚੌਕ ਤੇ ਵਾਪਰੀ। ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਸਾਊਦੀ ਅੰਕੜੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਜੜ ਕਾਰਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 769 ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ 934 ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਪਰ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਤਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।  ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਰ ਵਧਣ ਦੇ ਖਦਸੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1.398 ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ, ਅਤੇ 900 ਤੋਂ ਵਧ ਜ਼ਖਮੀ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਅੱਡ ਅੱਡ ਦੇਸ਼ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜੋ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਦੇ ਜੋੜ ਅਨੁਸਾਰ  ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ  2811 (7 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਤੱਕ) ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 1990 ਦੀ ਹਜ ਭਾਜੜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1,426 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਦੁਰਘਟਨਾ ਹੈ।  ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਜਾਵੇ। 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2015
ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੈਮੂਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ (ਬਾਬਰ ਦਾ ਘਰਾਣਾ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਨੇ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1526 ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 21 ਸਤੰਬਰ 1857 ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਤੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1526 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1707 ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਲਿਆਂਦੀ, ਪਰ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਤੱਕ ਨਾਮਾਤਰ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। 

ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਬਰ (ਸ਼. 1526–1530) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਫਰਗਨਾ ਘਾਟੀ (ਆਧੁਨਿਕ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ) ਦਾ ਇੱਕ ਤੈਮੂਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਤੈਮੂਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀਜ਼ ਖਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ।

ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਵੰਸ਼ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਫਾਰਸੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਛੇਵੇਂ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਮਰਾਜ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿਸ਼ਵ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ 25% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਨੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 158,400,000 (ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ) ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਮੀਲ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸਮਰਾਟ, ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੂਜੇ ਨੂੰ 1857 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
## ਹਵਾਲੇ
### ਹਵਾਲੇ 
### ਸਰੋਤ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Keay, John, *India, a History*, 2000, HarperCollins, 
* .
*  – India  Pakistan 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ
ਟੌਮਸ ਲਿੰਡਾਹਲ

**ਟੌਮਸ ਰੌਬਰਟ ਲਿੰਡਾਹਲ** FRS FMedSci (ਜਨਮ 28 ਜਨਵਰੀ 1938) ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਸਪੈਸ਼ਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2015 ਦਾ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਯੂਐਸਏ ਦੇ ਪਾਲ ਐਲ ਮੋਡਰਿਚ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਸੈਂਕਰ ਨਾਲ ਡੀਐਨਏ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦੇ ਯੰਤਰਵਤ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਲਿੰਡਾਹਲ ਸਟਾਕਹੋਮ, ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐੱਚਡੀ, ਅਤੇ ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਲਿੰਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ 1970 ਵਿੱਚ ਚਿਕਿਤਸਾ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੀਐੱਚਡੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਿੰਡਾਹਲ ਨੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਰੌਕੀਫੈਲਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੋਸਟ ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਫੰਡ (ਹੁਣ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਯੂਕੇ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1938 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼ੈਗੀ ਰੋਜਰਜ਼

**ਨੌਰਵਿਲ ਸ਼ੈਗੀ ਰੋਜਰਜ਼** ਸਕੂਬੀ-ਡੂ ਲੜੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਸ਼ੈਗੀ ਸਕੂਬੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਰਹੱਸ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ 'ਚ ਜਿਆਦਾ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਤੇ ਸਕੂਬੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕਾਰਟੂਨ ਲੜੀ ਦੇ ਹਰੇਕ ਐਪੀਸੋਡ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

## ਚਰਿੱਤਰ ਵਰਨਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਟੂਨ
ਬੈੱਨ 10

**ਬੈੱਨ 10** ਕਾਰਟੂਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੈਨ ਔਫ਼ ਐਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਬੈੱਨ ਟੈਨੀਸਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਘੜੀ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਪਰਗ੍ਰਿਹੀ ਉਪਕਰਨ ਯਾਨੀ ਕਿ ਓਮਨੀਟ੍ਰਿਕਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਕਰਨ ਉਸਨੂੰ ਦਸ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਪਰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।
## ਕਹਾਣੀ
ਇਸ ਕਾਰਟੂਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਬੈੱਨ ਟੈਨੀਸਨ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਦਾਦੇ ਮੈਕਸ ਟੈਨੀਸਨ ਅਤੇ ਭੈਣ ਗਵੈੱਨ ਟੈਨੀਸਨ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ, ਆਪਣੇ ਦਾਦੇ ਦੀ ਵੈਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਇੱਕ ਪਿਕਨਿਕ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਠਹਿਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਸਮਾਨ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਚਮਕਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੇਠਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਬੈੱਨ ਤੇ ਗਵੈੱਨ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬੈੱਨ ਉਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਰਗੀ ਗੋਲ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਘੜੀ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬੈੱਨ ਦੇ ਗੁੱਟ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘੜੀ ਬੈੱਨ ਨੂੰ 10 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਗ੍ਰਿਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਇਸ ਘੜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰਗ੍ਰਿਹੀ ਦੈਂਤ ਵਿਲਗੈਕਸ ਵੀ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘੜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਗ੍ਰਿਹੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਬੈੱਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹਨਾਂ ਪਰਗ੍ਰਿਹੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਲੜਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ
### ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ
:ਇਸ ਲਈ ਦੇਖੋ: ਬੈੱਨ 10 ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* **ਬੈੱਨ ਟੈਨੀਸਨ** – 
* **ਗਵੈੱਨ ਟੈਨੀਸਨ** –
* **ਮੈਕਸ ਟੈਨੀਸਨ** –
### ਬੈੱਨ ਦੇ ਪਰਗ੍ਰਿਹੀ ਪਾਤਰ
# **ਗ੍ਰੇਅ ਮੈਟਰ**
# **ਡਾਇਮੰਡ ਹੈੱਡ**
# **ਐਕਸਲਾਰੇਟ**
# **ਸਟਿੰਕ ਫਲਾਈ**
# **ਹੀਟ ਬਲਾਸਟ**
# **ਵਾਈਲਡ ਮੱਟ**
# **ਫੋਰ ਆਰਮਜ਼**
# **ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ**
# **ਗੋਸਟ ਫ੍ਰੀਕ**
# **ਕੈਨਨ ਬੋਲਟ**

### ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਤਰ
* **ਕੈਵਿਨ ਲੈਵਿਨ** –
* **ਵਿਲਗੈਕਸ** –

### ਹੋਰ ਪਾਤਰ
*

## ਫਿਲਮਾਂ
## ਵਪਾਰ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਟੂਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈੱਨ 10
ਕਿੱਸਾ ਪੰਜਾਬ

**ਕਿੱਸਾ ਪੰਜਾਬ** ਜਤਿੰਦਰ ਮੌਹਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ 16 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਛੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਦੀ ਹੋਈ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਲੀ ਆਪਸੀ ਕੜੀ ਨੂੰ ਪਰਦਾਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਸੀਮ ਤ੍ਰੀਵੇਦੀ

**ਅਸੀਮ ਤ੍ਰੀਵੇਦੀ** (ਜਨਮ 17 ਫ਼ਰਵਰੀ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਹੈ। ਉਹ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੇਟ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਚਲਾਏ ਗਏ ਅੰਦੋਲਨ ਸੇਵ ਯੂਅਰ ਵਾਇਸ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ
ਅਸੀਮ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਫ਼ਰਵਰੀ 1987 ਨੂੰ ਕਾਨਪੁਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਵਿਵਾਦ
## ਜੇਲ
ਅਸੀਮ ਨੂੰ 9 ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੇਲ ਜਾਣਾ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਰਾਜਧਰੋਹ ਦਾ ਇਲਜਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਾਰਕੰਡੇ ਕਾਟਜੂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕੇਸ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿਸਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਧਰੋਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਵਰਗੇ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਜਾਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਜੁਰਮ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮ ਹੈ। 
 
 
 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ
ਸਕੂਬੀ ਡੂ

**ਸਕੂਬਰਟ ਸਕੂਬੀ ਡੂਬੀ ਡੂ** ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਕਾਰਟੂਨ ਲੜੀ *ਸਕੂਬੀ ਡੂ* ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 1969 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈਨਾ-ਬਾਰਬੈਰਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾੲੇ ਗੲੇ ਸਨ। ਸਕੂਬੀ ਗਰੇਟ ਡੇਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਟੂਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸ਼ੈਗੀ ਰੋਜਰਜ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਫ਼ਜ਼ **ਸਕੂਬੀ ਡੂਬੀ ਡੂ!** ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਅਸਲੀ ਸਕੂਬੀ-ਡੂ ਲੜੀ ਸਕੂਬੀ ਡੂ, ਵੇਅਰ ਆਰ ਯੂ! ਲੇਖ਼ਕ ਜੋ ਰੂਬੀ ਅਤੇ ਕੈੱਨ ਸਪੀਅਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹੈਨਾ-ਬਾਰਬੈਰਾ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸੀ.ਬੀ.ਐੱਸ. ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲੜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਮਿਸਟਰੀਜ਼ ਫਾਈਵ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਨਾਂ ਟੂ-ਮੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਦਲ ਕੇ ਫਰੈੱਡ ਸਿਲਵਰਮੈਨ ਨੇ ਸਕੂਬੀ ਡੂ 'ਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

## ਫਿਲਮਾਂ
## ਵਪਾਰ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਟੂਨ
ਸਕੌਟ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ

**ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਸਕੌਟ ਕੀ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ**(24 ਸਤੰਬਰ 1896&nbsp;– 21 ਦਸੰਬਰ 1940) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ 1920ਵਿਆਂ ਦੀ ਗਵਾਚੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ 4 ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ: ਦਿਸ ਸਾਈਡ ਆਫ਼ ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼, ਦ ਬਿਊਟੀਫੁਲ ਐਂਡ ਡੈਮਡ, ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਗੈਟਸਬਾਈ (ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ), ਅਤੇ ਟੈਂਡਰ ਇਸ ਦ ਨਾਈਟ। ਇੱਕ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧੂਰਾ ਨਾਵਲ "ਦ ਲਵ ਆਫ਼ ਦ ਲਾਸਟ ਟਾਈਕੂਨ" ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਪਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਚਾਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 164 ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਸੇਂਟ ਪੌਲ, ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਵਿੱਚ 1896 ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਮੱਧ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਦਾਦੇ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੋਤਰ-ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਸਕੌਟ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ **ਸਕੌਟ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ** ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਭੈਣ ਲੂਈਸ ਸਕੌਟ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਈ ਸੀ। "ਖੈਰ, ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ," ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ," ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਗੁਆ ਲਏ। &nbsp;... ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।"

ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਐਡਵਰਡ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ, ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸੇਂਟ ਪੌਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵਰਣਨ "ਸੁੰਦਰ ਦੱਖਣੀ ਸਲੀਕੇ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਹਿਰਦ ਆਦਮੀ" ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮੈਰੀ "ਮੌਲੀ" ਮੈਕਕਿਲਨ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ, ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਥੋਕ ਦੇ ਮੁਦਰਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ, ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

ਸਕੌਟ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਹਾਕਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਫੇਲੋ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਵੈਸਟ ਵਰਜੀਨੀਆ (1898–1901 ਅਤੇ 1903-1908) ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰੋਕਟਰ ਐਂਡ ਗੈਂਬਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਅੰਤਰਾਲ ਲਈ (ਜਨਵਰੀ 1901 ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 1903 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ) ਸੈਕਰਾਕਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਐਡਵਰਡ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਰ ਫਰਨੀਚਰ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਸਫਲ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੋਕਟਰ ਐਂਡ ਗੈਂਬਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਫ਼ਲੋ ਦੇ ਵੈਸਟ ਸਾਈਡ ਦੇ ਦੋ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਲੀ ਐਂਜਲਜ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ (1903-1904) ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਾਰਦਿਨ ਅਕੈਡਮੀ (1905-1908) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਭੇਜਿਆ। ਬਫਲੋ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਲੜਕੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਮੱਧ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਾਇਦੇ ਮਿਲਣ। ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਂਟ ਕੋਲੋਂ ਮਿਲਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ। ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੋਲੀ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ - ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਧ ਚੁਣਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਨਾਵਲ 
* *ਦਿਸ ਸਾਈਡ ਆਫ਼ ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼*(1920)
* *ਦ ਬਿਊਟੀਫੁਲ ਐਂਡ ਡੈਮਡ* (1922)
* *ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਗੈਟਸਬਾਈ (1925)
* *ਟੈਂਡਰ ਇਸ ਦ ਨਾਈਟ (1934)
* *ਦ ਲਵ ਆਫ਼ ਦ ਲਾਸਟ ਟਾਈਕੂਨ*(1941) - ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਦ ਲਾਸਟ ਟਾਈਕੂਨ" ਸੀ।''''''''

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਗਰੁੱਪ 16 ਤੱਤ

**ਗਰੁੱਪ 16** ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਲਕੋਜਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ ਦੇ ਆਕਸੀਜਨ, ਗੰਧਕ, ਸਿਲੀਨੀਅਮ, ਟੈਲਿਊਰੀਅਮ, ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਪੋਲੋਨੀਅਮ ਅਤੇ ਲਿਵਰਮੋਰੀਅਮ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਹੈ।
## ਗੁਣ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਅਲੈਕਸੇਵਿਚ

**ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਅਲੈਕਸਾਂਦਰੋਵਨਾ ਅਲੈਕਸੇਵਿਚ** (; ; ਜਨਮ 31 ਮਈ 1948) ਇੱਕ ਬੇਲਾਰੂਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ "ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦੀਆਂ ਸਮਾਰਕ ਇਸਦੀਆਂ ਬਹੁਸੁਰੀ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ" ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਬੇਲਾਰੂਸੀ ਲੇਖਿਕਾ(ਲੇਖਕ) ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਤਾਨੀਸਲਾਵ(ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ 1962 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਵਾਨੋ-ਫ਼ਰਾਂਕੀਵਸਕ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਲਾਰੂਸੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਮਿੰਸਕ ਵਿਖੇ ਨੇਮਾਨ ਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਮਾਨਿਗਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਇਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਸੋਵੀਅਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਭਾਵੁਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਰੋਜ਼ਨਾਮਚਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਜ਼ਿੰਕੀ ਬੋਇਜ਼:ਸੋਵੀਅਤ ਵੋਆਇਸਿਜ਼ ਫ਼ਰੌਮ ਅ ਫ਼ੋਰਗੌਟਨ ਵਾਰ" ਹੈ ਜਿਸ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੇਰਨੋਬਿਲ ਆਫ਼ਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ "ਵੋਆਇਸਿਜ਼ ਫ਼ਰੌਮ ਚੇਰਨੋਬਿਲ" ਹੈ।

ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ "ਵਾਰਜ਼ ਅਨਵੂਮਨਲੀ ਫ਼ੇਸ" 1985 ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕਈ ਵਾਰ ਛੱਪ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਪੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

## ਸਨਮਾਨ 
ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਮੱਹਤਵਪੂਰਨ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
* 1997 ਆਂਡਰੇ ਸੀਨਿਆਵਸਕੀ ਇਨਾਮ
* 1999 ਹਰਡਰ ਇਨਾਮ
* 2013 ਜਰਮਨ ਬੁੱਕ ਟਰੇਡ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 2015 ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਰਘੂ ਰਾਏ

**ਰਘੂ ਰਾਏ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Raghu Rai;** ਜਨਮ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। 1977 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਏ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਸਟ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਨਰੀ ਬਰੇਸੋੰ ਵੱਲੋਂ ਮੈਗਨਮ ਫ਼ੋਟੋਸ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੇਨਰੀ ਬਰੇਸੋੰ ਨੇ ਮੈਗਨਮ ਫ਼ੋਟੋਸ ਦੀ ਸਹਿ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਘੂ ਰਾਏ 1965 ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਦ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ। 1976 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਇਹ ਅਖਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਫ਼ਰੀਲਾਨਸ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 1982 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1992 ਤੱਕ ਰਾਏ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦਾ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੰਚਾਲਕ ਰਿਹਾ। 1990 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਰਾਏ ਨੇ ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੈਸ ਫ਼ੋਟੋ (World Press Photo) ਵਿੱਚ ਜਿਊਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਰਘੂ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1942 ਵਿੱਚ ਝੰਗ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972) - ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਯੁੱਧ 'ਤੇ ਕੰਮ ਲਈ
* ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ (1992)
* ਅਕਾਦਮੀ ਡੇਸ ਬਿਊਕਸ ਆਰਟਸ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਵਿਲੀਅਮ ਕਲੇਨ 2019
* ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ (ਆਈ ਐਂਡ ਬੀ) ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ 2017

## ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ 
* 1997 ਰੈਟ੍ਰੋਸਪੈਕਟਿਵ - ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ।
* 2002 ਰਘੂ ਰਾਏ ਦਾ ਇੰਡੀਆ - ਏ ਰੈਟ੍ਰੋਸਪੈਕਟਿਵ, ਫੋਟੋਫਿਊਜ਼ਨ, ਲੰਡਨ
* 2002 ਵੋਲਕਾਰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਵਿੰਟਰਥਰ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ
* 2003 ਭੋਪਾਲ - ਸਾਲਾ ਕੌਂਸਿਲੀਅਰ, ਵੇਨਿਸ, ਇਟਲੀ; ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਗੈਲਰੀ, ਹੇਲਸਿੰਕੀ, ਫਿਨਲੈਂਡ
* 2003 ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ: ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਏ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕ੍ਰਾਈਮ - ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮਿਸ਼ੀਗਨ, ਐਨ ਆਰਬਰ, ਯੂਐਸਏ
* 2004 ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ - ਡ੍ਰਿਕ ਗੈਲਰੀ, ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼; ਲੀਕਾ ਗੈਲਰੀ, ਪ੍ਰਾਗ, ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ
* 2005 ਭੋਪਾਲ 1984–2004 – ਮੇਲਕਵੇਗ ਗੈਲਰੀ, ਐਮਸਟਰਡਮ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ
* 2005 ਭਾਰਤ – ਮਿਊਜ਼ੀ ਕੈਪੀਟੋਲਿਨੀ ਸੈਂਟਰਲ ਮੋਂਟੇਮਾਰਟੀਨੀ, ਰੋਮ, ਇਟਲੀ
* 2007 ਰੇਨਕੋਂਟਰੇਸ ਡੀ'ਆਰਲਸ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਫਰਾਂਸ
* 2012 ਮਾਈ ਇੰਡੀਆ – ਫੋਟੋਫ੍ਰੀਓ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ
* 2013 ਟ੍ਰੀਜ਼ (ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
* 2014 ਇਨ ਲਾਈਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ: ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਰਘੂ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ
* 2015 ਟ੍ਰੀਜ਼, ਆਰਟ ਅਲਾਈਵ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਦਿੱਲੀ
* 2016, ਦ ਗ੍ਰੇਟੈਸਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਸ ਆਫ਼ ਰਘੂ ਰਾਏ, ਓਜਸ ਆਰਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤਰਕਾਰ
ਰਾਗ ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ

**ਰਾਗ ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ** ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ 6ਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 9 ਸਫੇ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਗ ਸਫਾ 527 - 536 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰ 6 a.m ਤੋਂ 9 a.m ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਅਧਾਰ

## ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ  
### ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ
ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਰਾਮ-ਜੇਠ ਮਲਾਨੀ

ਮੈਂ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹਵਾਂਗਾ|ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਫੀਮ ਹੈ|ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਲਤ ਸੀ|ਅਫੀਮ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ,ਸੁਸਤ ਬਣਾਓਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਕਸਰ ਸੁਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ|ਅਫੀਮ ਦੀ ਬਜਾਏ,ਧਰਮ ਇੱਕ ਭੈ-ਉਤੇਜਕ ਦਵਾ ਹੈ,ਜੁਲਮ ਲਈ ਅਕਸਾਊ ਡਰੱਗ ਹੈ|ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਜਹਾਜਾਂ ਦੇ ਬੇੜੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਤੀਕ ਡੁਲੇ ਮਾਸੂਮਾਂ ਦੇ ਖੂੰਨ ਦੇ ਮਹਾਸਾਗਰ 'ਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਤੈਰਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ|ਇੱਸ ਦੇ ਸਿਰ ਜਹਾਦੀਆਂ,ਖੋਜੀਆਂ ਦੀ ਮੋਤਾਂ,ਕਾਲੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ,ਆਤੰਕਵਾਦਵਾਦ ਤੇ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਕੁਹਲਾਮ ਲਗਦਾ ਹੈ|ਮੈਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਧਰਮ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਮਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਆਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਤੇ ਜਬਰ ਸਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟਾਂ ਤੋ ਕੁਝ ਧਰਮ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵਧ ਫੋਕੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ| ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਇਸ ਉਦਾਸੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਬੱਸ ਦਿਆਲਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ|ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਕ'ਚ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਹੈ:ਸਾਨੂੰ ਤਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੁਆਰਾ ਪਰੇਰਿਤ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਓਂਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ|ਹਵਾਲਾ--ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ--ਲੇਖਕ ਰਾਮ ਜੇਠਮਲਾਨੀ--ਪਨਾਂ -325-26
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਦਿੱਲੀ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਦਿੱਲੀ ਜੰਕਸ਼ਨ **(ਹਿੰਦੀ: **पुरानी दिल्ली रेलवे स्टेशन**), ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ (station code DLI),ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੰਕਸ਼ਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ 1864 ਵਿੱਚ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਨੇੜੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਹਾਵੜਾ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ, ਤੱਕ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਲਾਲ-ਕਿਲੇ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1903 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 60 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਟੇਸ਼ਨ 1864 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੌੜੀ ਗੇਜ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਲੈਂਥਨਮ

**ਲੈਂਥਨਮ** ਇੱਕ ਨਰਮ ਕੁਟਣਯੋਗ ਧਾਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸੂਤਰ La ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 57। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਚਿੱਟਗਲੀ ਮੁਨੀਆ

**ਚਿੱਟਗਲੀ ਮੁਨੀਆ**(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:silverbill) ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਚਿੜੀ ਨੁਮਾ ਪੰਛੀ ਹੈ।
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

ਤਸਵੀਰ:Indian silverbill, Village Maloya, Mohali, Punjab.JPG|ਚਿੱਟਗਲੀ ਮੁਨੀਆ,ਪਿੰਡ ਮਲੋਆ,ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਵੱਡਾ ਮਛੇਰਾ

**ਵੱਡਾ ਮਛੇਰਾ** (white-throated kingfisher), ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਪੰਛੀ ਹੈ, 
 ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਤੱਕ ਬਸੇਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਨਾਮ **ਨੀਲਾ ਮਛੇਰਾ** ਜਾਂ **ਕਿਲਕਿਲਾ** ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਕੱਦ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁੱਭੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ‘ਵੱਡਾ ਮਛੇਰਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਵਾਜ **ਕਿਲ ਕਿਲ** ਦੀ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਨਾਂ ‘ਹੈਲਸੀਅੋਨ ਸਮਾਈਰਨੈਨਸਿਸ’ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ‘’ ਸੱਦਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਮੱਛੀ, ਡੱਡ, ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਛੋਟੇ ਡੱਡੂ, ਕਿਰਲੀਆਂ, ਛੋਟੇ ਸੱਪ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇਹ ਪੰਛੀ ਰਾਸਟਰੀ ਪੰਛੀ ਹੈ।
)]]

## ਹੁਲੀਆ
ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਕਰੀਬਨ 28 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਉਚਾਈ 20 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਇੱਕ ਖੰਭ ਦਾ ਫੈਲਾਓ 12 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 70 ਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਚਮਕਦਾਰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ੀ-ਨੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਚਿੱਟੇ ਚੱਟਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਉੱਡਣ ਵੇਲੇ ਹੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਲਕੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜੈੱਟ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉੱਡਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਚਾਕਲੇਟੀ-ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਮੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਕਲੇਟੀ ਡੇਲਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਚੁੰਝ ਲੰਮੀ ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਤੇ ਰੰਗ ਦੀ ਲਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਢਿੱਡ ਭੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰ ਵੀ ਚੁੰਝ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬਹਾਰ ਸਮਾਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਰੇਤੇ ਦੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਮਾਦਾ 4 ਤੋਂ 7 ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਤੋਂ 22 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਅਤੇ ਨਰ ਦੋਨੋਂ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ 19 ਤੋਂ 20 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਸੁਰੰਗ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਗਭਗ 5 ਤੋਂ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਜਿਊਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਰਹਿਮਾਨ ਅੱਬਾਸ

**ਰਹਿਮਾਨ ਅੱਬਾਸ** (ਰਹਿਮਾਨ ਅੱਬਾਸ, ਜਨਮ 30 ਜਨਵਰੀ 1972) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਰੋਹਜ਼ਿਨ* ਨੂੰ 2018 ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਅੱਬਾਸ ਕੋਲ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ ਵਰਜਿਤ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਥੀਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਉਹ 24 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਜਦ  ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ, *ਨਖਲਿਸਤਾਨ ਕੀ ਤਲਾਸ਼* (2004) ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤਕ ਮੰਡਲੀਆਂ ਵਿਚ ਤੂਫ਼ਾਨ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਦੇ ਇਸ ਰੋਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਵਲ, ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਮੁਸਲਿਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.ਜਿਸ ਦੀ 1992 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਵਧ ਰਹੀ ਬੇਗਾਨਗੀ  ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ  21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੋੜ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ-ਭਰੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਲੱਭਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਪਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ,  ਜੋ ਅਖੀਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਅੱਬਾਸ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਚਰਤਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਾਹਿਤਕ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇੱਕੀਸਵੀਂ ਸਦੀ ਮੇਂ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਔਰ ਦੀਗਰ ਲੇਖ ਵਿੱਚ  ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸੀ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਸ਼ਬਖੂਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ, ਪੱਛਮੀ, ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨਾਵਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੈਬਰੀਅਲ ਗਾਰਸੀਆ ਮਾਰਕੇਜ਼, ਜਾਰਜ ਆਰਵੈੱਲ, ਵਿਕਤੋਰ ਊਗੋ, ਮਿਲਾਨ ਕੁੰਦਰਾ, ਅਤੇ ਬੇਨ ਓਕਰੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਅਨ ਨੇ, ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਬੜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਨਾਵਲਾਂ, *ਏਕ ਮਮਨੁਆ ਮੁਹੱਬਤ ਕੀ ਕਹਾਨੀ* ਅਤੇ *ਖੁਦਾ ਕੇ ਸਾਏ ਮੇਂ ਆਂਖ ਮਿਚੋਲੀ*, ਬਾਰੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਉਰਦੂ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ, ਰਾਵਲ ਟੀ.ਵੀ. ਤੇ ਬਹਿਸਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਲਿਖਤਾਂ
* *ਨਖਲਿਸਤਾਨ ਕੀ ਤਲਾਸ਼* 2004
* *ਏਕ ਮਮਨੁਆ ਮੁਹੱਬਤ ਕੀ ਕਹਾਨੀ* 2009 
* *ਖੁਦਾ ਕੇ ਸਾਏ ਮੇਂ ਆਂਖ ਮਿਚੋਲੀ* 2011

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸੰਤਰਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ

**ਸੰਤਰਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ** ਜਾਂ **ਇਰਵੀਆ ਓਰੋਂਜ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ** ਉੱਤਰੀ ਇਤਾਲਵੀ ਸ਼ਾਇਰ ਇਰਵੀਆ ਦਾ ਉਤਸਵ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸੰਗਠਿਤ ਸਮੂਹ, ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤਰੇ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਟਲੀ ਦੀ ਸਬਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਸਿੱਟਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ ਤੇ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਲੈਂਟ ਤੋਂ ਤਿਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾ ਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਲਈ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਓਲੇਤਾ, ਦ ਮੁਗਨਾਇਆ ਜਾਂ ਮਿੱਲਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਥਾਨਕ ਡਿਊਕ ਦੇ 'ਦ੍ਰੋਇਤ ਦੂ ਸੇਈਗਨੀਉਰ' ਦਾ ਹੱਕ ਚਲਾਂਦੇ ਹੋਏ ਜਿਨਸੀ ਛੇੜ - ਛਾੜ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿੱਤੀ ਜਿਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਡਿਊਕ ਦੇ ਮਹਿਲ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜਦ ਇਟਲੀ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਦੋਂ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਵਿਦਰੋਹ ਕਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਮੁਟੀਆਰ ਵਿਓਲੇਤਾ ਤੇ ਜਰਨਲ ਤੇ ਮੈਗਨੀਫਿਕੋ ਪੋਦੇਸਤਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਸੰਤਰੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪੱਥਰ ਸਿੱਟਣ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁੱਤੇ ਜਾਨ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਬਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਣ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ।

## ਜਸ਼ਨ
ਇਰਵੀਆ ਓਰੋੰਜ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਨੌ ਟੀਮਾਂ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਟੀਮ ਰੇੜੇਆਂ ਤੇ ਬੈਠੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਤਰੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਤਰੇ ਸਥਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਬਲਕਿ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਖਰੀਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਲਾ ਰੰਗ ਦੀ ਟੋਪੀ ਖਰੀਦਕੇ ਪਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋਉ ਕੀ ਤੁਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਹੋ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਸਿੱਦੇ ਸੰਤਰੇ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਸਵ ਫ਼ਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਐਤਵਾਰ, ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ​ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਤਰੇ ਸੁੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਅੰਤ ਸੰਜੀਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਭਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਈ ਬਾਰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਸੱਟ ਲਾਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਣ
ਇਸ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਛ੍ਕ ਸਥਾਨੀ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਮਿਲਦੇ ਹੈ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਉਬਲੀ ਹੋਈ ਸੌਸੇਜ, ਪੋਰਕ ਰਿੰਡ, ਪੋਲੇਨਤਾ ਨਾਲ ਫਲੀਆਂ ਆਦਿ। ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਲ ਲਗਾ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀ ਜਾਲ ਪਿੱਛੇ ਲੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੜਾਈ ਦੇਖਣ ਦਾ ਲੁਫ੍ਤ ਉਠਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਗੈਲੇਰੀ

File:Ivrea Carnevale Munizioni Battaglia.JPG|Ivrea Carnevale Munizioni Battaglia
File:BattagliaMercenariIvrea.jpg

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Scacchi Oranges Thrower Team - Orange Battle - Scacchi Website
*Battaglia delle arance – Orange Battle  - part of the carnival's official website
*the nine teams of *Aranceri a piedi* 
*Italians battle with oranges on Valentines day 15 February 2010 BBC News, 1 minute 25 second video
*Italy hosts 'Battle of the Oranges' 23 February 2009 BBC News, 51 second video

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਨ ਵਾਲੇ ਉਤਸਵ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਤਿਊਹਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਵੀਆ
ਗਰੁੱਪ 15 ਤੱਤ

**ਗਰੁੱਪ 15** ਜਾਂ **ਨਿਕਟੋਜਨ ਗਰੁੱਪ** ਦੇ ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ, ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ, ਆਰਸੈਨਿਕ, ਐਂਟੀਮਨੀ, ਬਿਸਮਥ ਅਤੇ ਅਨਅਨਪੈਂਟੀਅਮ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪੰਜ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਆਪਣਾ ਬਾਹਰੀ ਸੈੱਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਦੋ ਤੱਤਾਂ ਤਾਂ ਅਧਾਤਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੈਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਠੋਸ ਹੈ, ਦੋ ਤੱਤ ਧਾਤਨੁਮਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੱਤ ਧਾਤ ਹੈ। ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਤੱਤ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਠੋਸ ਹਨ।
## ਗੁਣ
ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਤੱਤ ਵੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਕਾਈਪ

**ਸਕਾਈਪ** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਰਤੋਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਸੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਸ ਤੋਂ ਲਿਖਤੀ ਸੰਦੇਸ਼, ਵੀਡੀਓ ਸੰਦੇਸ਼, ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੋਟੋਆਂ, ਆਦਿ ਵੀ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੇ.ਵੀ. ਕਾਮਥ

**ਕੁੰਦਾਪੁਰ ਵਾਮਨ ਕਾਮਥ** (ਜਨਮ 2 ਦਸੰਬਰ 1947 ਨੂੰ, ਮੰਗਲੌਰ, ਕਰਨਾਟਕ)(ਕੰਨੜ/ਕੋਂਕਣੀ: ಕುಂದಾಪುರ ವಾಮನ ಕಾಮತ), ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਡੇਵੇਲਪਮੇੰਟ ਬੈਕ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਇੰਫੋਸਿਸ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਿਜੀ ਬੈਂਕ ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਹਾਉਸਟਨ ਦੀ ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਸਕਲੂਮਬਰਗਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਲੁਪਿਨ ਬੋਰਡ ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਹਨ।

## ਅਵਾਰਡ
* ਬਿਸ਼ਨੇਸ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਯੀਅਰ-ਫੋਰਬਸ ਏਸ਼ੀਆ
*ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਐਵਾਰਡ - 2008 
*ਬਿਸ਼ਨੇਸ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਯੀਅਰ-ਬਿਸ਼ਨੇਸ ਇੰਡੀਆ 2005

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲੋਕ
ਸ਼ੌਟ

**ਸ਼ੌਟ** ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬਹੁਤ ਅਰਥ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
* ਸ਼ੌਟ (ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ), ਫਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ
* ਸ਼ੌਟ (ਦਵਾਈ), ਇੱਕ ਟੀਕਾ (ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ)
* ਸ਼ੌਟ ਸਿਲਕ, ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦੀ ਰੇਸ਼ਮ
* ਸ਼ੌਟ, ਇਰਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼ੌਟ (SHOT) ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਲਿਸਟ ਦੇ ਐਕਰਅਨਿਮ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
* ਸੁਸਾਇਟੀ ਫ਼ੋਰ ਦ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ
* ਸ਼ੂਟਿੰਗ, ਹੰਟਿੰਗ ਏੰਡ ਆਉਟਡੋਰ ਟ੍ਰੇਡ ਸ਼ੋ
* ਸਿਅਰਿਅਸ ਹੈਜ਼ਅਡਸ ਆਫ਼ ਟ੍ਰਾੰਸਫ਼ਯੂਯ਼ਨ
## ਪੀਣ ਪਦਾਰਥ
* ਸ਼ੌਟ ਗਲਾਸ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਗਲਾਸ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ:
* ਸ਼ੂਟਰ (ਸ਼ਰਾਬ), ਸ਼ਰਾਬ ਜੋ ਸ਼ੌਟ ਗਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
## ਸੰਗੀਤ
* ਸ਼ੌਟ (ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ), ਦ ਜੀਸਸ ਲਿਜ਼ਅਡ
* ਸ਼ੌਟ (ਗਾਣਾ), ਦ ਰੇਸਮਸ
* ਸ਼ੌਟ ਰੇਵ 2.0, ਦ ਸਿਸਟਰਸ ਆਫ਼ ਮਰਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਐਲਬਮ
* ਸ਼ੌਟ, ਇਲੂਯ਼ਨ, ਨਿਉ ਗਾਡ, ਗਰੰਟ੍ਰਕ
## ਖੇਡਾਂ
* ਸ਼ੌਟ (ਆਇਸ ਹਾਕੀ), ਗੋਲ ਜਾਂ ਪੋਇੰਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
* ਸ਼ੌਟ ਪੁਟ, ਇੱਕ ਐਥਲੇੱਟਿਕਸ ਇਵੈਂਟ
* ਸ਼ੂਟਿੰਗ
* ਹੌਮ ਰਨ
## ਅਸਤਰ ਸ਼ਸਤਰ
* ਸ਼ੂਟਿੰਗ
* ਗਨਸ਼ੌਟ
* ਸ਼ੌਟ
* ਰਾਉੰਡ ਸ਼ੌਟ
* ਮੂੰਨਸ਼ੌਟ
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* ਸ਼ੂਟ
* ਸ਼ੌਟਸ
ਭੱਟੀਵਾਲ ਕਲਾਂ

**ਭੱਟੀਵਾਲ ਕਲਾਂ** ਜਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਲੇਖ
ਗੋ ਲਾਂਚਰ

**ਗੋ ਲਾਂਚਰ** ਜਿਉਬੈਂਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਐਂਡ੍ਰੋਇਡ ਲਾਂਚਰ ਐਪ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਾਂਚਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਲਾਂਚਰ
ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਅਖ਼ਤਰ

**ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਅਖ਼ਤਰ** ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸੀ।  ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਕੀੜੇ ਖਾਂ ਸ਼ਕੀਲ ਦੇ ਪੁੁੱੱਤਰ ਸਨ |ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਅਖ਼ਤਰ, ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ।ਸੰਦੀਪ ਅਖ਼ਤਰ, ਜਿਸਦੀ ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ,ਉਸ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਅਖਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਅਜੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂਂ ਦੀ ਜਬਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ | 
## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
  ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਅਖ਼ਤਰ ਦਾ ਜਨਮ 1966 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਿਲਜ਼ੇ ਵਾਲਾ, ਕੋਟ ਕਪੂਰਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ  ਦੇ ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਕੋਲੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ। ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਚਾਰ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ (ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਵੀਰਪਾਲ, ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਗੁਰਾਂਦਿੱਤਾ, ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਮਨਪ੍ਰੀਤ) ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ।
## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ 
# ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸਣੈ ਸੱਜਣਾਂ ਵੇ ਰਹਿਨੈ,ਅੱਖੀਆਂ 'ਤੋਂ ਦੂਰ, 
# ਸਾਨੂੰ ਪਰਦੇਸੀਆਂ ਨੂੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਨੀ ਕਾਹਨੂੰ ਅੱਥਰੂੂ ਬਹਾਉਂਦੀ, 
# ਚਰਖਾ ਬੋਲ ਪਿਆ,
# ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਗਲ਼ੀ-ਗਲ਼ੀ
# ਕੁੰੰਡਾ ਖੋੋਲ੍ਹ ਬਸੰੰਤਰੀਏ,
# ਹੁਣ ਕਿਓਂ ਰੋੋੋਨੀ ਐਂ ਬਿੱਲੋ,
# ਦਿਲ ਚੋੋੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ,
# ਇਹ ਤੂੰੰਬਾ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਕੁੜੇ

ਆਦਿ ਸੈੈਂਕੜੇੇ ਹਿੱਟ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਜੋ ਬੜੇ ਮਕਬੂਲ ਹੋਏ | ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂਂ ਪੰੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ | ਉਸਨੇ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ | ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ਟਾਰ ਵਰਿੰਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰੰਦਿਆਂ-- 'ਨਹੀਂਓਂ ਭੁੁੱਲਣਾ ਵਿਛੋੜਾ ਤੇੇੇਰਾ, ਸਾਰੇ ਦੁੱੱਖ ਭੁੱਲ ਜਾਣਗੇ ' ਗੀਤ ਬੜੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਗਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਲਿਆ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਗੀਤ ਵਰਿੰਦਰ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੇੈ | 

## ਮੌਤ
28 ਜਨਵਰੀ 1996 ਨੂੰ ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਅਖ਼ਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਲਸ ਅਫ਼ਸਰ ਹਥੋਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਿੰਘਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪੁਲਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ''ਨੱਚੀ ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ, ਉਹਨੂੰ ਦਿਲ ਵੀ ਦਿਆਂਗੇ' ਗਾਉਣ ਲਈ ਫਰਮਾਇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ...। ਪੁਲਿਸ'' ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਨੂੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਮੁਕਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਟੁਨੀਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਵਾਦ ਚੌਕੜੀ

**ਟੁਨੀਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਵਾਦ ਚੌਕੜੀ** (ਅਰਬੀ: رباعية الحوار الوطنى التونسى; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Tunisian National Dialogue Quartet) 4 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 2011 ਦੇ ਟੁਨੀਸ਼ੀਆਈ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਟੁਨੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਵਾਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਚਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਇੱਕ ਚੌਕੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਇਹਨਾਂ ਨੇਸੰਸਥਾਵਾਂ 2013 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ।

9 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਇਸ ਚੌਕੜੀ ਨੂੰ ਟੁਨੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਵਾਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਦਕਾ 2015 ਦਾ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਚਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ।:
*ਟੁਨੀਸ਼ੀਆਈ ਜਨਰਲ ਲੇਬਰ ਯੂਨੀਅਨ
*ਉਦਯੋਗ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦਾ ਟੁਨੀਸ਼ੀਆਈ ਮਹਾਂਸੰਘ
*ਟੁਨੀਸ਼ੀਆਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਲੀਗ
*ਟੁਨੀਸ਼ੀਆਈ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਲੌਇਅਰਜ਼

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸੀਰੀਅਮ

**ਸੀਰੀਅਮ** Ce ਇੱਕ ਨਰਮ ਕੁਟਣਯੋਗ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ਾਰੀ ਭੌਂ ਧਾਤਾਂ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੇਪੜੀ ਵਿੱਚ 0.0046% ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੈਂਥਾਨਾਈਡ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
## ਗੁਣ
ਸੀਰੀਅਮ ਹਵਾ ਵਿੱਚ 150&nbsp;°C ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ ਸੀਰੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
:Ce + O2 → CeO2
ਇਸ ਧਾਤ ਤੇ ਘਿਸਰਨ ਹੋਣ ਹੀ ਅੱਗ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।:
:2 Ce (s) + 6 H2O (l) → 2 Ce(OH)3 (aq) + 3 H2 (g)

ਸੀਰੀਅਮ ਹੈਲੋਜਨ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
:2 Ce (s) + 3 F2 (g) → 2 CeF3 (s) [ਚਿੱਟ]
:2 Ce (s) + 3 Cl2 (g) → 2 CeCl3 (s) [ਚਿੱਟ]
:2 Ce (s) + 3 Br2 (g) → 2 CeBr3 (s) [ਚਿੱਟ]
:2 Ce (s) + 3 I2 (g) → 2 CeI3 (s) [ਪੀਲਾ]

ਸੀਰੀਅਮ ਗੰਧਕ ਦਾ ਤਿਜ਼ਾਬ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [Ce(OH2)9]3+
:2 Ce (s) + 3 H2SO4 (aq) → 2 Ce3+ (aq) + 3  (aq) + 3 H2 (g)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਟਿਕ ਟਿਕੀ ਪਿੱਦੀ

, ਭਾਰਤ)]]

**ਟਿਕ ਟਿਕੀ ਪਿੱਦੀ** (grey-headed canary-flycatcher) ਇੱਕ ਨਿੱਕੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਚਿੜੀ ਵਰਗਾ ਪੰਛੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰ ਤੋਂ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦਾ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਹੈਨਾ-ਬਾਰਬੈਰਾ

**ਹੈਨਾ-ਬਾਰਬੈਰਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼**, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਮਰੀਕੀ 'ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਸਟੂਡੀਓ' ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੈਟਰੋ-ਗੋਲਡਵਿਨ-ਮੇਅਰ ਦੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਲਿਅਮ ਹੈਨਾ ਅਤੇ ਜੋਸਫ਼ ਬਾਰਬੈਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1966 ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਟਾਫਟ ਬ੍ਰੋਡਕਾਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਲਗਪਗ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਈ ਸਫ਼ਲ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਲੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿ ਫਲਿੰਟਸਟੋਨ, ਯੋਗੀ ਬੀਅਰ, ਦਿ ਜੈਟਸਨਜ਼, ਸਕੂਬੀ ਡੂ ਅਤੇ ਦਿ ਸਮਰਫਜ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਸੱਤ ਆਸਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਸਟੂਡੀਓ ਨੇ ਅੱਠ ਐਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਇੱਕ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹਾੱਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆੱਫ ਫੇਮ 'ਚ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
1991 ਵਿੱਚ ਹੈਨਾ-ਬਾਰਬੈਰਾ ਨੂੰ ਟਾਫਟ ਕੋਲੋਂ ਟਰਨਰ ਬ੍ਰੋਡਕਾਸਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਖਰੀਦ ਲਿਆ ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਚੈਨਲ ਕਾਰਟੂਨ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਬਾਨੀ
ਇਸ ਸਟੂਡੀਓ ਨੂੰ 1947 ਈ: ਵਿੱਚ ਹੈਨਾ ਅਤੇ ਜੋਸਫ਼ ਬਾਰਬੈਰਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
## ਫਿਲਮਾਂ
ਇਸ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ,
#ਦਿ ਫਲਿੰਗਸਟੋਨ
#ਯੋਗੀ ਬੀਅਰ
#ਦਿ ਜੈਟਸਨਜ਼
#ਸਕੂਬੀ ਡੂ
#ਦਿ ਸਮਫਰਜ਼ 
## ਪੁਰਸਕਾਰ
#ਆਸਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ-7
# ਐਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-8
#ਐਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-1

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾੱਲੀਵੁੱਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ
ਰਹਾਉ

**ਰਹਾਉ** ਪਦ ਜੋ ਗਉਣ ਵੇਲੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅੰਤਰੇ ਪਿਛੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰਹਾਉ ਸ਼ਬਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਇਹੀ ਭਾਵ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖਿਆਲ ਦੀ ਤੁਕ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਲਈ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਰਚੀਆ ਹਨ ਉਥੇ ਰਹਾਉ ਦੂਜਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਟੇਕ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਠਹਿਰਨਾ ਜਾਂ ਰੁਕਣਾ। ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗਾਇਨ 'ਚ ਰਹਾਉ ਦੇ ਚਾਰ ਭੇਦ ਹਨ: **ਅਸਥਾਈ, ਸੰਚਾਰੀ, ਅੰਤਰਾ ਅਤੇ ਭੋਗ**।

ਵਾਹੁ ਵਾਹੁ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹ ਤੂ ਸਚੀ ਨਾਈ ॥ਰਹਾਉ॥ (ਵਾਰ ਰਾਮ: ਮਃ ੩, -੧)

ਕਿਆ ਭਵੀਐ ਸਚਿ ਸੂਚਾ ਹੋਇ
ਸਾਚ ਸਬਦ ਬਿਨੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਕੋਇ ॥੧॥  ॥ਰਹਾਉ॥ (ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ-੧)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ
ਕਿਲਕਿਲਾ

ਭਾਰਤ)]]

**ਕਿਲਕਿਲਾ** ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾਂ ਪੰਛੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਲਕਿਲਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ

***ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ*** ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਸੋਝੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਕਟਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਸਦਮਿਆਂ ਦਾ ਗਲਪੀ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਤੇ ਵਿੱਦਿਆ
ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 1962 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਹਿਰਦਾਪੁਰ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਹਿਰਦਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤੀ। ਅੱਗੋਂ ਮਿਡਲ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੁਰਖਾਲੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਮੰਡ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੀ ਖੋਹਲੇ। ਮੰਡ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਕਈ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਜਲੰਧਰ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਰੋਪੜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਐਮ.ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਪਰੰਤੂ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੰਡ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ 'ਹਾਕੀ' ਦੇ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ। ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਨੌਕਰੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੀਤੀ। ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਦਾ ਵਿਆਹ 4 ਨਵੰਬਰ 1997 ਨੂੰ ਜਸਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
thumb
**ਔੜ ਦੇ ਬੀਜ* (1986)
**ਆਖ਼ਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਥਾ* (1992)
**ਖਾਜ* (2010)
**ਬੋਲ ਮਰਦਾਨਿਆ* (2015): ਬੋਲ ਮਰਦਾਨਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਨੂੰ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਗਹਿਰੇ ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਰਾਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੂਝ, ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਜੀਵਨ ਰਮਝਾਂ ਦੀ ਬਾਖੂਬੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਬੋਲ ਮਰਦਾਨਿਆ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ  ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਤੇ ਸੂਖਮ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੋਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। 
**ਆਖ਼ਰੀ ਬਾਬੇ* (2019)
**ਚੁਰਾਸੀ ਲੱਖ ਯਾਦਾਂ* (2024)

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਗਲਪ ਪੁਰਸਕਾਰ 'ਆਖਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਥਾ (1994)'

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਲਾਲ ਹਿੱਕੀ ਟਿਕਟਿਕੀ

, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ)]]

**ਲਾਲ਼ ਹੱਕੀ ਟਿਕਟਿਕੀ** ਮੱਖੀ ਖਾਣੇ ਟੱਬਰ ਦੀ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਚਿੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣਾ ਵਧਾਰਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਯੂਰਪ ਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ।
, Madhya Pradesh]]

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਰਾਮ ਜੇਠਮਲਾਨੀ

ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਰਾਮ ਜੇਠਮਲਾਨੀ ਅਾਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ੳੁਹਨਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਅਾਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਹ ਅਸਲ 'ਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਹੈ।
## ਭੂਮਿਕਾ
ਰਾਮ ਜੇਠਮਲਾਨੀ ਅਨੁਸਾਰ, "ਜਦ ਲੋਕ ਮੈਨੂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ,'ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਰੱਬ ਹੈ?' ਮੈਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀੰ ਜਾਣਦਾ। "ਕ੍ਰਿਮਿਨਲ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਰੱਬ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀੰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਜਾਂ ਲੱਖਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ 'ਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਲਤੀਫ਼ਾ ਸੁਣਾਉਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਕਿ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨੂੰ ਠੱਠਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ,'ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹਨੇਰੇ ਕਮਰੇ 'ਚ ਅੰਨੇ ਆਦਮੀ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲੀ ਬਿੱਲੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਉਥੇ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀੰ। 'ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨੇ ਮੋੜਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ,'ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਬਿੱਲੀ ਲੱਭ ਹੀ ਲਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਲੋਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨਾਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ ਜੋ **"ਐਪਰੀਕਿਓਰਸ"** ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛੇ ਸਨ, ਕਿ
#'ਕੀ ਰੱਬ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਪਰ ਯੋਗ ਨਹੀੰ? ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਪੁੰਸਕ ਹੈ।
#ਕੀ ਉਹ ਯੋਗ ਹੈ ਪਰ ਤਿਆਰ ਨਹੀੰ? ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਰਆਤਮਾਂ ਹੈ।
#ਕੀ ਉਹ ਯੋਗ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਵੀ? ਤਾਂ ਫਿਰ ਬੁਰਾਈ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਓਂ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ?' 
## ਦਿਅਾਲਤਾ ਦਾ ਗਾਥਾ
ਮੈਂ ਗੋਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਣ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹਵਾਂਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਾਈ ਨੇ ਅੰਬਰ 'ਚ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਉਡਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿੰਦੇ(ਹੰਸ) ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁਟਿਆ। ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ ਗਿਆ ਸੀ, ਲਹੂ ਲੁਹਾਣ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਡਿੱਗਾ। ਚਚੇਰੇ ਭਾਈ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਾਹਵਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਬੁੱਧ ਨੇ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਚੁਕਿਆ,ਉਸ ਦੇ ਟੂਟੇ ਖੰਭ ਸਾਵੇਂ ਕੀਤੇ, ਤੀਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਜ਼ਖਮ 'ਤੇ ਕੁਝ ਨਰਮ ਸ਼ਹਿਦ ਲਗਾਇਆ ਉਸ ਨੇ ਪਰਿੰਦੇ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੁੜ ਉੱੜਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਹੀ ਸਰਵਉੱਤਮ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾਉਣਾ। ਸਾਨੂੰ ਹਾਲਾਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲੇਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਸਿਨਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ
  **ਕਵਿਤਾ**
 ਮੈਂ ਰੱਬ ਵਲ ਮੁੜਿਆ 
 ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਸਤੇ 
 ਪਰ ਦੁੱਖ ਡਾਹਡੇ ਹੋ ਗਏ 
 ਮੈਂ ਤੱਕਿਆ ਰੱਬ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀੰ' 
## ਸਿੱਟਾ
ਜੇ ਉਹ ਹੈ ਤਾ ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਨਸਾਨ ਵੀ ਵਸਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਦਿਲਚਸਪ ਸਿੱਟਾ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬ ਸ਼ਾਇਦ **"ਅਲਜ਼ੇਮਰ ਰੋਗ"** ਤੋਂ ਗ੍ਰਸਤ ਹੈ।
## ਹਵਾਲਾ
ਚੇਰਨੋਬਿਲ ਹਾਦਸਾ

**ਚੇਰਨੋਬਿਲ ਹਾਦਸਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Chernobyl disaster) ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸਾ ਸੀ ਜੋ 26 ਅਪਰੈਲ 1986 ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ(ਉਸ ਸਮੇਂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ)ਦੇ ਚੇਰਨੋਬਿਲ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਅਣੂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਅਤੇ ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਏ।

ਚੇਰਨੋਬਿਲ ਹਾਦਸਾ ਮਾਲੀ ਅਤੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਹਾਦਸਾ ਸੀ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸਾ ਸਕੇਲ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ 7ਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦੇ ਦੋ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਾਫੂਕੁਸ਼ੀਮਾ ਦਾਈਚੀ ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸਾ ਵੀ 7ਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹਾਦਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬੱਚਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਲੱਖ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ 18 ਕਰੋੜ ਰੂਬਲ ਦਾ ਖਰਚਾ ਹੋਇਆ। ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 31 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਅੱਜ ਵੀ ਖੋਜ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ
ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ

**ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ** () (ਧਾਰਵਾੜ, ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1938 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ), ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਨੜ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸ੍ਰੀਰੰਗਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ। ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਕੋਲ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹੈ  ਮੁੰਬਈ 'ਚ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ' ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਡੇਟਾਬੇਸ' ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚਿੱਟਾ ਗਲ ਨਾਚਾ

**ਚਿੱਟਾ ਗਲ ਨਾਚਾ (White-throated fantail)**',ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਚਿੜੀ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ,ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਲੈਂਥਾਨਾਈਡ

**ਲੈਂਥਾਨਾਈਡ** ਪੰਦਰਾਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ 'ਚ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 57 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ 71 ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੱਤ ਲੈਂਥਨਮ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਲੁਟੀਸ਼ੀਅਮ ਹੈ।
## ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
*ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਹੈਲੋਜਨ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਕੇ ਡਾਈ, ਟ੍ਰਾਈ ਟੈਟਰਾ ਹੈਲੋਜਨ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
*ਲੈਂਥਾਨਾਈਡ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਕੇ Ln2O3 ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਕੇ LnC2 ਅਤੇ Ln2C3 ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
1531

**1531 53** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1530 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*11 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਘਰੋਗੀ ਜੰਗ (ਸਿਵਲ ਵਾਰ) ਦੌਰਾਨ ਕੈਪਲ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਈਸਾਈਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
16ਵੀਂ ਸਦੀ

**16ਵੀਂ ਸਦੀ** 1 ਜਨਵਰੀ 1501 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ 31 ਦਸੰਬਰ 1600 ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
1869

**1869** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1860 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*11 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਥਾਮਸ ਐਡੀਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਢ (ਵੋਟਾਂ ਗਿਣਨ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ) ਦਾ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾਇਆ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਨ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿਤੀ।
*17 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਸੁਏਸ ਨਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਵਾਜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਪੋਲੋ 7

**ਅਪੋਲੋ 7** ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਪੋਲੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ 1968 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਅਪੋਲੋ 1 ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਟੀ ਵੀ ਤੇ ਲਾਇਵ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ
732

**732 (73** 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 730 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
 ਨੇ ਅਬਦ ਇਲ ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ]]

*10 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਟੂਅਰਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਮਾਰਟਨ ਨੇ ਮੁਸਲਮ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਅਬਦ ਇਲ ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿਤਾ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਡੋਲਫ ਦੈਜ਼ਲਰ

**ਅਡੋਲਫ ਐਡੀ ਦੈਜ਼ਲਰ** ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜਰਮਨ ਕੰਪਨੀ ਐਡੀਡਾਸ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਉਹ ਰੁਡੋਲਫ਼ ਦੈਜ਼ਲਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਮਾ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸੰਥਾਪਕ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ
ਅਡੋਲਫ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਸਤੰਬਰ 1978 ਵਿੱਚ ਹੇਰਜ਼ੋਗੇਨੌਰਾਚ, ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਮੋਚੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਧੁਆਈਘਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਬੂਟ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Biographie:Adidas 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900
8ਵੀਂ ਸਦੀ

**8ਵੀਂ ਸਦੀ** 1 ਜਨਵਰੀ 701 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ 31 ਦਸੰਬਰ 800 ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
1855

**1855 85** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1850 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*9 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਆਈਜ਼ਕ ਸਿੰਗਰ ਨੇ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਮੋਟਰ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾਈ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੋਨਾਗਾਚੀ

**ਸੋਨਾਗਾਚੀ** ਏਸ਼ੀਆ ਮਹਾਂਖੰਡ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਪਰਮੰਨਿਆ ਸਭ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਆ ਹੈ। ਸੋਨਾਗਾਚੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੈੰਕੜਾਂ ਹੀ ਬਹੁ-ਮੰਜਿਲੀ ਕੋਠੇ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 11,000 ਵੇਸਵਾ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਨਾਗਾਚੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਮਾਰਬਲ ਪੈਲੇਸ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 1 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
## ਨਿਰੁਕਤੀ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸਾਨਾਉੱਲਾਹ ਗ੍ਹਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ। ਸਾਨਾਉੱਲਾਹ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਤ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸਮਾਧ ਅਜੇ ਵੀ ਸੋਨਾਗਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਨਾਂ ਸੋਨਾ ਗਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਸੋਨਾਗਾਚੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਸਵਾਗਿਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਏ
ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ

**ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ** ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਹਿਆ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਸਿਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਸਿਉਂਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਾਢ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਤੇਜੀ ਆਈ। ਭਾਰਤੀ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੂਤੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ 1790 'ਚ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖੋਜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਥੋਮਸ ਸੰਤ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ 'ਚ ਅੱਜ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਖੋਜੀ ਏਲਿਆਸ ਹੋਵੇ ਸਨ। 1855 'ਚ ਆਈਜ਼ਕ ਸਿੰਗਰ ਨੇ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਮੋਟਰ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾਈ।
## ਕਾਢ
ਜਦੋਂ ਵੀ ਏਲਿਆਸ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਧਾਗਾ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ। ਏਲਿਆਸ ਨੇ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ-ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਭ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਸੂਈ ਹੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਪਨੇ 'ਚ ਆਦਿਵਾਸੀ ਦੇ ਭਾਲੇ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਛੇਦ ਦੇਖਿਆ। ਛੇਦ ਧੁੱਪ 'ਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੂਈ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਦੀ ਨੋਕ ਕੋਲ ਛੇਦ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸੂਈ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ 'ਚ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ। ਸੂਈ ਦੀ ਨੋਕ 'ਚ ਧਾਗਾ ਪਾਇਆ। ਧਾਗਾ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਸ਼ੀਨ ਚਲਾਈ ਤਾਂ ਧਾਗਾ ਨਿਰੰਤਰ ਚਾਲ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਰਿਹਾ, ਨਾ ਉਲਝਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਟੁੱਟਿਆ।
ਤਸਵੀਰ:Elias_Howe_Sewing_Machine_1846.jpg|10 ਸਤੰਬਰ, 1846 ਦੀ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ
ਡੈੱਲ

**ਡੈੱਲ ਇੰਕ.** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Dell) ਨਿੱਜੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ ਦੇ ਟੈਕਸਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਊਂਡ ਰੌਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਖੋਜੀ ਮਾਈਕਲ ਡੈੱਲ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 1,03,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਊਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਪ੍ਰਦਾਤਾ
ਏਲਿਆਸ ਹੋਵੇ

**ਏਲਿਆਸ ਹੋਵੇ ਜੂਨੀਅਰ** ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜੁਲਾਈ, 1819 ਨੂੰ ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਖੋਜੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਨ:
*ਨੋਕ ਤੇ ਛੇਕ ਵਾਲੀ ਸੂਈ 
*ਲਾਕ ਸਿਲਾਈ ਜਿਸ 'ਚ ਸ਼ਟਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
*ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਫੀਡ

File:Elias Howe Sewing Machine 1846.jpg| 10 ਸਤੰਬਰ, 1846 ਦੀ ਸਿਲਾ ਮਸ਼ੀਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨ
ਬਲਬਾਸੌਰ

**ਬਲਬਾਸੌਰ** ਇੱਕ ਪੋਕੀਮੌਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜਪਾਨੀ ਨਾਂ ਫੁਸ਼ਿਗਡੇਨ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਕੈੱਨ ਸੁਗੀਮੋਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਡੱਡੂ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਰੰਗ ਹਰਾ-ਮੇਂਹਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਪਰ ਪਿਆਜ਼ ਵਰਗਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ- ਬੱਲਬ ਅਤੇ ਡਾਈਨਾਸੌਰ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਆਈਵਾਸੌਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੀਨੂਸੌਰ ਹੈ।

## ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ
## ਦਿੱਖ
## ਪੋਕੀਡੈਕਸ ਅੰਕੜੇ
## ਵਿਕਾਸ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਕੀਮੌਨ
ਮਨੂਸਮ੍ਰਿਤੀ

**ਮੰਨੂੰ ਸਿਮ੍ਰਤੀ** ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁਰਾਣ ਗਰੰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੇਦ ਵਿਚਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੇਲ ਲਈ ਸ਼ੁੱਭ ਆਚਰਣ ਤੇ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਂਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨੂੰ ਸਿਮ੍ਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵੰਡ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਕਿ ਚਾਰ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਜਾਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਮੰਨੂੰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਾਣੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ। ਮੰਨੂੰ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹਨ ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਬੂਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਫੈਸਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਹਨ। ਚਾਰ ਅੱਖਰ, ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ, ਸੱਠ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਮੂਲ ਸਿਸਟਮ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਕੰਮ, ਵਰਗ ਵਿਵਾਦ, ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਦ ਅਾਦਿ ਮੂਲ  ਹਨ। ਮੰਨੂੰ ਸਿਮ੍ਰਤੀ 'ਚ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਕਿਹਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ