open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੇਰਾ

**ਜੇਰਾ** (ਜਾਂ **ਜਿਗਰਾ**, **ਹਿੰਮਤ**, **ਦਲੇਰੀ**) ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗੁਣ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਕਠੋਰਤਾਵਾਂ, ਭਿਅੰਕਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: *ਹਾਸ਼ਮ ਫ਼ਤਹਿ ਨਸੀਬ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹਨਾਂ ਹਿੰਮਤ ਯਾਰ ਬਣਾਈ।* ਇਸ ਗੁਣ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਲੋਕ ਬਹਾਦਰ ਜਾਂ ਦਲੇਰ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰਪੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ
ਹਿੰਮਤ (ਸੰਜਮ, ਬੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ) ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਵਤ
**ਹਿੰਮਤ ਅੱਗੇ ਲੱਛਮੀ ਪੱਖੇ ਅੱਗੇ ਪੌਣ*
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਦੋਰਾਹਾ

**ਦੋਰਾਹਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਲੁਧਿਆਣਾ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਖੰਨੇ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਰੋਮਾਂ ਆ ਕਲੇ

ਦੇ ਨਾਵਲ *ਨਿਊ ਅਟਲਾਂਟਿਸ* (1709) ਦੀ ਦੂਜੀ ਜਿਲਦ ਦੀ ਚਾਬੀ]]
**ਰੋਮਾਂ ਆ ਕਲੇ** (ਫਰਾਂਸੀਸੀ: Roman à clef; ਨਾਵਲ ਜਿਸਦੀ ਇੱਕ ਚਾਬੀ ਹੋਵੇ) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਾਵਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਗਲਪ ਦੀ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਗਲਪੀ ਪਾਤਰ ਅਸਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚਾਬੀ ਗਲਪ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਬੀ ਲੇਖਕ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਿਕ ਯੁਗਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਕੇਤਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਮਾਦੇਲੀਨ ਦ ਸਕੂਦੇਰੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਰਜ ਓਰਵੈਲ, ਵਿਕਤਰ ਊਗੋ, ਫਿਲਿਪ ਡਿਕ, ਬ੍ਰੈਟ ਈਸਟਨ ਐਲਿਸ ਅਤੇ ਮਾਲਾਚੀ ਮਾਰਟਿਨ।
ਜਰੀਕਪੁਰ

**ਜਰੀਕਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਿੰਨ-ਪਸਾਰੀ ਖ਼ਲਾਅ

*ਐਕਸ*-ਧੁਰਾ ਦਰਸ਼ਕ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।]]
**ਤਿੰਨ-ਪਾਸਾਰੀ ਪੁਲਾੜ** (ਥ੍ਰੀ-ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਲ ਸਪੇਸ), ਭੌਤਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ (ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਲਾਂਭੇ ਰੱਖਕੇ) ਇੱਕ ਰੇਖਾਗਣਿਤਕ ਤਿੰਨ-ਪੈਰਾਮੀਟਰੀ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਗਿਆਤ ਪਦਾਰਥ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਾਸੇ ਲੰਬਾਈ, ਚੌੜਾਈ, ਉੱਚਾਈ/ਡੂੰਘਾਈ ਲੇਬਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਚਿੰਪੈਂਜ਼ੀ

**ਚਿੰਪੈਂਜ਼ੀ**, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਚਾਲ ਚ ਬਹੁਤ ਵਾਰ **ਚਿੰਪ** ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੈਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਣਮਾਅਣੂਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਆਮ ਨਾਮ ਹੈ। ਕਾਂਗੋ ਨਦੀ ਦੋਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ:
* ਆਮ ਚਿੰਪੈਂਜ਼ੀ, ਪੈਨ ਟਰੋਗਲੋਡਾਇਟਸ (ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਫਰੀਕਾ) 
* ਬੋਨੋਬੋ, ਪੈਨ ਪੈਨਿਸਕਸ (ਕਾਂਗੋ ਜਮਹੂਰੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਣਮਾਣਸ
ਲੰਜਾਂ

**ਲੰਜਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਸਕੂਲ

**ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਸਕੂਲ** ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਆਰਥਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਕਲਾਸਕੀ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਦੇ ਕੁਝ ਆਰਥਿਕ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸੂਤਰਬਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਬਾਨੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਮਿਲਟਨ ਫ਼ਰੀਡਮੈਨ ਹੈ।

ਮੈਕਰੋ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਤੱਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ (ਹਾਰਵਰਡ, ਐਮਆਈਟੀ, ਅਤੇ ਬਰਕਲੇ) ਨਮਕੀਨ-ਪਾਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਥਿਊਰੀ ਨੇ ਮੈਕਰੋ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ: ਅੱਧ-1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਕੇਨਜ਼ਵਾਦ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾਵਾਦ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਸ਼ੇਅਰ (ਵਿੱਤ)

**ਸ਼ੇਅਰ** ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਲਕੀ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਟੁਕੜਾ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਜਿੰਨੇ ਵਧ ਟੁਕੜੇ ਜਾਂ ਸ਼ੇਅਰ ਹੋਣਗੇ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਓਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਉਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਲੋਕ ਇਸ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਜਾਂ ਵੇਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਰੈਗੂਲਰ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ਼ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਕੇਨਜ਼ੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ

**ਕੇਨਜ਼ੀਅਨ ਇਕਨਾਮਿਕਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Keynesian economics**; ਕੇਨਜ਼ੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ) ਇੱਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ ਕਿ ਅਲਪ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਮੰਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਰਥਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਕੁੱਲ ਮੰਗ (ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ 'ਚ ਕੁੱਲ ਖਰਚ) ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਤਪਾਦਨ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਅਣਕਿਆਸਿਆ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ ਉੱਪਰ ਕੇਨਜ਼ੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਹਰਿਆਊ

**ਹਰਿਆਊ** ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਹਰਿਆਊ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਊ ਲਹਿਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਇਹ ਡਸਕਾ ਅਤੇ ਗਿਦੜਿਆਣੀ ਵਰਗੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਹਿਰਾ ਬਲਾਕ 'ਚ 39 ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਹੈ.ਹਰਿਆਊ  ਦੇ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਹੈ.

## ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵੀ ਹੈ. ਇਸ ਪਿੰਡ 4 ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਤੇ 2 ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
thumb|ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਪਿੰਡ ਹਰਿਆਊ

## ਨੇੜੇਲੇ ਪਿੰਡ
1. ਡਸਕਾ 2. ਫਲੇੜਾ 3. ਗਿਦੜਿਆਣੀ 4. ਸੰਗਤਪੁਰਾ 5. ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ 6. ਰੱਤਾ ਖੇੜ੍ਹਾ।

## ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਪਿੰਡ 1600 ਈਸਵੀ ਚ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ ,ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਡੋਗਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ,ਐਥੇ ਹੁਣ 6 ਗੁਰੁਦ੍ਵਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ 3 ਮੰਦਿਰ, 1 ਮਸਜਿਦ , ਗੁਗਾਮੇਡੀ ,ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਭਾਵਾ ਦਾਸ , ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ,3 ਨਿਜੀ ਸਕੂਲ ਹਨ , ਐਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਧਾਰਮਿਕ ਹਨ| ਇਸ ਪਿੰਡ ਚ 2 ਦਾਰੂ ਦੇ ਠੇਕੇ ਵੀ ਹਨ ,ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘਟ ਬਣ ਦੀ ਹੈ ,

## ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ
ਇਥੇ ਕਈ ਸਕੂਲ ਹਨ
*ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਹਰਿਆਊ ।
*ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਹਰਿਆਊ ।
*ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਹਰਿਆਊ ।
*ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਪਬਲਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਹਰਿਆਊ ।

## ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤਿਵਿਧਿਆਂ
## ਪਿੰਡ ਸੰਬਦੀ ਅੰਕੜੇ
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

ਤਸਵੀਰ:Gurudwara Dukh Niwaran Sahib.jpg|thumb|alt=Gurudwara Dukh Niwaran Sahib, Haryau|none|500x500px|Gurudwara Dukh Niwaran Sahib, Haryau
ਤਸਵੀਰ:Mosque Haryau.jpg|alt=Masjid Haryau|none|thumb|500x500px|Masjid Haryau
ਤਸਵੀਰ:G.S.S. School, Haryau (Main Entrance).jpg|G.S.S. School, Haryau (Main Entrance)
ਤਸਵੀਰ:Govt. S.S. School, Haryau.jpg|
File:Water Tank, Haryau.jpg|Water Tank, Haryau

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਰਟੇਜ਼ੀ ਗੁਣਕ ਪ੍ਰਬੰਧ

**ਕਾਰਟੇਜ਼ੀਅਨ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ** (cartesian coordinate system) ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮਤਲ ਤੇ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਡਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਬਿੰਦੁ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ X-ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਅਤੇ Y-ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਦੋ ਲੰਬ ਰੇਖਾਵਾਂ ਉਲੀਕੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ X-ਅਕਸ਼ ਅਤੇ Y-ਅਕਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਟ ਬਿੰਦੁ ਨੂੰ ਮੂਲ ਬਿੰਦੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਰਸਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਬਿੰਦੁ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਲੰਬ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਿੰਦੁ ਤੋਂ Y-ਅਕਸ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਬਿੰਦੁ ਦਾ X-ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਸ ਬਿੰਦੁ ਦੀ X-ਅਕਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਬਿੰਦੁ ਦਾ Y-ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਖਾਸਪੁਰ

**ਖਾਸਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੁਤਾਲ

**ਦੁਤਾਲ** ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਹਰਿਆਣੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀ ਇੱਕ ਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਇਹ ਖੇਤਰ ਖੇਤੀ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 250 ਮੀਟਰ (820 ਫੁੱਟ) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਿਲਾਵਟ

ਖੁਰਾਕੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧ, ਸਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ **ਰਲਾਅ**, **ਖੋਟ** ਜਾਂ **ਮਿਲਾਵਟ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਅਨੇਕ ਖੁਰਾਕ ਵਪਾਰੀ ਜਿਆਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਖਾਤਰ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਜੁਗਤਾਂ ਨਾਲ ਘਟੀਆ ਖੋਟੀ ਮਿਲਾਵਟੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਦੱਸਕੇ ਉੱਚੇ ਮੁੱਲ ਉੱਤੇ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ

**ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ** (ਰੂਸੀ: Мой Дагестан) ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਦੀ ਰੂਸੀ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਅਵਾਰ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਇਸ  ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫਰੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਨੇ ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਕਵਿਤਾ, ਗਦ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਸੋਲਿਊਖਿਨ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ==

## ਗੈਲਰੀ 
center|thumb|247x247px|ਆੱਟਮ ਆਰਟ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 'ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ' ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ) ਐਡੀਸ਼ਨ ਦਾ ਕਵਰ ਚਿੱਤਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਏ ਬੀ ਬਰਧਨ

**ਅਰਧੇਂਦੁ ਬਛੇਂਦਰੁ ਬਰਧਨ** ਜਾਂ **ਏ ਬੀ ਬਰਧਨ** (24 ਸਤੰਬਰ 1924 - 2 ਜਨਵਰੀ 2016) ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਭੂਤਪੂਰਵ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਨਾਗਪੁਰ ਤੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੋਂ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਪਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਜਿੱਤ ਸਕੇ। ਉਹ 1957 ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1967, ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਨਾਗਪੁਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ 1990 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਇੰਦਰਜੀਤ ਗੁਪਤਾ

**ਇੰਦਰਜੀਤ ਗੁਪਤਾ** (16 ਮਾਰਚ 1919 – 20 ਫਰਵਰੀ 2001) ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਯੁਨਾਈਟਡ ਫਰੰਟ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ 1996 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਟਕੀ ਉਲਟ ਸੀ। ਇਹ ਉਹੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਰੂਪੋਸ਼ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919
ਬਿਜਲੀ-ਨਿਖੇੜ

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ **ਬਿਜਲੀ-ਨਿਖੇੜ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰੰਟ ਵਰਤ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ-ਨਿਖੇੜ ਸੈੱਲ ਵਰਤ ਕੇ ਹੀ ਕੱਚੀ ਧਾਤ ਵਰਗੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਮਿਆਂ 'ਚੋਂ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਅਮਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਨਅਤੀ ਅਮਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ-ਨਿਖੇੜ
ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ

ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮਧ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ [ਬਰਜ ਭਾਸ਼ਾ, ਅਵਧੀ, ਮੈਥਲੀ ਅਤੇ ਮਾਰਵਾੜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ
ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ

**ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ** (ਗੈਰਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਜਾਂ ਐਲਐਸਈ) ਲੰਡਨ, ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ
ਲਾਲਵਾ

**ਲਾਲਵਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪ੍ਰੀਤੀਸ਼ ਨੰਦੀ

**ਪ੍ਰੀਤੀਸ਼ ਨੰਦੀ** (ਜਨਮ - 15 ਜਨਵਰੀ 1951) ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ, ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ - ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਪਰੀ ਸਦਨ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਵਲੋਂ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਵਿਤਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਤੇ ਉਰਦੂ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰੀਤੀਸ਼ ਨੰਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਭਾਗਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਈਸਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਨਲਿਨੀ ਨੰਦੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਸ ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਮਨੀਸ਼ ਨੰਦੀ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਰੰਗੀਤਾ ਪ੍ਰਿਤਿਸ਼-ਨੰਡੀ (ਜਨਮ 1978) ਅਤੇ ਇਸ਼ੀਤਾ ਪ੍ਰਿਤਿਸ਼-ਨੰਦੀ (ਜਨਮ 1980) ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾਨ ਨੰਦੀ (ਜਨਮ 1972) ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਕਾਰਲ ਯੋਹਾਨ ਕਾਊਤਸਕੀ

**ਕਾਰਲ ਯੋਹਾਨ ਕੌਤਸਕੀ** (16 ਅਕਤੂਬਰ, 1854 - 17 ਅਕਤੂਬਰ 1938) ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੈੱਕ-ਜਰਮਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। 1895 ਵਿੱਚ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ 1914 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤਕ ਕੌਤਸਕੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ "ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦਾ ਪੋਪ" ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੌਤਸਕੀ, ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦਾ ਤਕੜਾ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਸੋਵੀਅਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਲੈਨਿਨ ਅਤੇ ਲਿਓਨ ਟਰਾਟਸਕੀ ਨਾਲ ਉਹਦੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਹੋਈਆਂ।
ਗੁਲ ਚੌਹਾਨ

**ਗੁਲ ਚੌਹਾਨ** (ਜਨਮ 8 ਫਰਵਰੀ 1950) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੇ "ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਨਵੇਂ ਆਯਾਮ ਤੇ ਇਸ ’ਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਮਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਮਖ਼ਸੂਸ ਪਾਠਕ ਵਰਗ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।"
 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਬੰਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ* 
**ਸਾਈਡਪੋਜ਼* (1977)
**ਰੇਸ਼ਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਚਿਰਾਗ਼*
**ਡਾਚੀਆਂ ਦੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ* (1982)
**ਇੱਕ ਚੌਰਸ ਤਕਲੀਫ਼* (1986) 
**ਬੇਬੀਘਰ* (2006)

### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਕਵਿਤਾ*

### ਨਾਵਲ
**ਜੂਨ ਪਚਾਸੀ*
**ਤੋਤਾ ਗਲੀ* 
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਡਾਕਟਰ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ

**ਡਾਕਟਰ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ** (11 ਅਕਤੂਬਰ 1934) ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਜਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਹ 2014 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ।

## ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ
ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 11 ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਉਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਨੂਹਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਪੋਤੇ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਹਨ।

ਉਹ 1976 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ 'ਚ ਮੋਤੀਆ ਸਰਜਰੀ ਵਿੱਚ ਲੈਨਜ ਇਮਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਰਜਨ ਸੀ। 1979' ਚ ਸਿੰਘ ਨੇ - ਨਕਲੀ ਕਾਰਨੀਆ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1999 'ਚ ਅੱਖ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਵਿੱਚ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਊਰਜਾ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਡਾਕਟਰ ਸੀ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਨਰੋਈ ਅੱਖ* 
**ਸਿਧਰੇ ਬੋਲ* 
**ਬਾਵਰੇ* 
**ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ*
**ਸੱਚ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ*
**ਬਦੀ ਦੀ ਜੜ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
*
ਜਹਾਂਗੀਰ (ਸੰਗਰੂਰ)

**ਜਹਾਂਗੀਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਧੂਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਧੂਰੀ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਮਹਾਜਨ

**ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਮਹਾਜਨ** (born 12 April 1943) ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸਪੀਕਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਅਰਕਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ 16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮਾਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਐਮ ਪੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਦੀ 1989 ਤੋਂ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 8ਵੀਂ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ (1989, 1991, 1996, 1998, 1999, 2004, 2009, 2014) ਜਿੱਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸੰਗੋਵਾਲ

**ਸੰਗੋਵਾਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ - 1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ - 1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖ਼ਮੀ

**ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖਮੀ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ।
## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਉੱਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਹੱਲਾ* 		
**ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ (ਪੁਸਤਕ)* (1967)
**ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦਾ ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ* 
**ਸਿਖਾਂ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਲੜਾਈ* 
**ਘਲੂਘਾਰਾ* (ਐਡੀਸ਼ਨ ਪਹਿਲੀ 1961 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
**ਜਮਰੌਦ (ਪੁਸਤਕ)* (ਐਡੀਸ਼ਨ ਪਹਿਲੀ 1960 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
**ਸਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ* (ਐਡੀਸ਼ਨ ਪਹਿਲੀ 1980 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
**ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ* 
**ਬਹਾਦਰ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ* 
**ਬਹਾਦਰ ਲਾਜਵੰਤ ਕੌਰ* 
**ਬਹਾਦਰ ਨਿਰਭੈ ਕੌਰ* 
**ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ* 
**ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ* 
**ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਮੋਰਚਾ (ਪੁਸਤਕ)* 
**ਸੇਵਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ* 
**ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਹੀਰੇ* 
**ਤਵਾਰੀਖ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਮੋਰਚਾ* (1955)
*ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ
*ਲਹੂ ਲੀਕਾਂ
*ਜਥੇਦਾਰ ਗੰਗਸਰ 
*ਯਾਰੜੇ ਦਾ ਸਥਰ 
*ਸੂਹੀਆ 
*ਬਲੀਦਾਨ 
*ਸੂਰਾ 
*ਗਗਨ ਦਮਾਮਾਂ ਬਾਜਿਓ
*ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਰਾਓ ਮਾਜਰਾ

**ਰਾਓ ਮਾਜਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਮ ਪੁਰ

**ਰਾਮਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਰਸ

**ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਰਸ** ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ।
## ਪੁਸਤਕਾਂ
### ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀਆਂ
**ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਨੂਰ* (ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ)
**ਜੀਵਨ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ*
**ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ* 
**ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ*
**ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ*
**ਬਹਾਦਰ ਮਨਮੋਹਨ ਕੌਰ*
**ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ*
**ਮਾਈ ਭਾਗੋ* 
**ਭਾਈ ਸੁਥਰੇ ਸ਼ਾਹ ਜੀ*
**ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ*
**ਸ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ*
**ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ*
**ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ*

### ਹੋਰ
**ਕਾਵਿ ਅਲੰਕਾਰ* 
**ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੇ ਗੀਤਾ* 
**ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ਼*
**ਬਦਲਦੀ ਦੁਨੀਆਂ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਨਿਰਵਾਣ

**ਨਿਰਵਾਣ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Nirvana;** ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: निर्वाण) ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ (ਜੈਨ ਧਰਮ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਦੇ ਬੁਝ ਜਾਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁਕਤੀ, ਮੁਕਤੀ, ਜਾਂ ਦੁੱਖ (ਦੁਖ) ਅਤੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ (ਸੰਸਾਰ) ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅੰਤਮ ਅਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਵਾਣ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮੋਕਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਇਸਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਰਵਉੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ; ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ; ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਤ, ਹੋਂਦ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਜੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੈਰ-ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਮੇਲ ਜਾਂ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਵਾਣ ਇੱਕ ਸੋਟੀਰੀਓਲੋਜੀਕਲ ਟੀਚਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਰਮ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਬੋਧੀ ਧਾਰਨਾ 10 ਬੇੜੀਆਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਹੈ, ਜੋ "ਅੱਗਾਂ" ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਮੋਕਸ਼ ਭਾਵ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਨਿੱਬਾਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਣਾ - ਯਾਨੀ, ਲਾਲਚ, ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਭਰਮ ਦੀ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ। ਇਹ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦਾ ਪਰਮ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ। ਇਸ ਸ਼ੂਨਿਆ (ਜ਼ੀਰੋ) ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ ਧਰਮ
ਸਾਂਤੀਆਗੋ ਬੈਰਨਾਬੇਊ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਸਨਟਿਏਗੋ ਬੇਰਨਬੇਉ ਸਟੇਡੀਅਮ**, ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਅਲ ਮਾਦਰੀਦ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 81,044 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।

'ਸਨਟਿਏਗੋ ਬੇਰਨਬੇਉ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸਪੈਨ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸੱਬ ਤੋ ਵੱਡਾ ਸਟੇਡਿਯਮ ਹੈ |

	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸਨਟਿਏਗੋ ਬੇਰਨਬੇਉ ਦਾ ਟੂਰ
*ਸਨਟਿਏਗੋ ਬੇਰਨਬੇਉ ਸਟੇਡੀਅਮ ਫੇਸਬੁਕ ਉੱਤੇ
*ਸਨਟਿਏਗੋ ਬੇਰਨਬੇਉ ਸਟੇਡੀਅਮ ਗੂਗਲ ਮੈਪਸ ਉੱਤੇ
*ਸ੍ਤਦਿਓਸ ਦੇ ਸਪਾਨ  (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ**, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਹੈ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ; ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏਸੀਯੂ); ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏਆਈਯੂ); ਡਿਸਟੈਨਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ (ਡੀਈਸੀ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਚਾਂਸਲਰ (ਸਿੱਖਿਆ)

**ਚਾਂਸਲਰ** ਜਾਂ **ਕੁਲਪਤੀ** ਕਿਸੇ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦਾ ਆਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਦਾ ਐਗਜੈਕਟਿਵ ਜਾਂ ਰਸਮੀ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬੱਦੋਵਾਲ

**ਬੱਦੋਵਾਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੁਲਾਰਾ

**ਬੁਲਾਰਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਬਖਸ਼ ਬਾਹਲਵੀ

**ਗੁਰਬਖਸ਼ ਬਾਹਲਵੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਸੀਮਾਂ* (1956)
**ਪੁਸ਼ਤੋ ਪੁਸ਼ਤ* (1960)
**ਪੱਤ-ਝੜ* (1961)
**ਮੋਮ ਦੀ ਕੁੜੀ* (1956)
**ਚਿੱਟੀ ਰੇਤਾ* (1967)
**ਬਰਫ਼ ਦੀ ਸਿੱਲ*(1968)
**ਰੂਪ ਰੇਖਾ*

## ਹਵਾਲੇ
ਚੂਹੜਪੁਰ ਮਰਾਸੀਆਂ

**ਚੂਹੜਪੁਰ ਮਰਾਸੀਆਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਵੇਲ ਪੰਨੂੰ

**ਗੁਰਵੇਲ ਪਨੂੰ** (15 ਅਪਰੈਲ 1926 - 1997) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮਾਸਿਕ ਪਰਚੇ ਸੇਧ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਗੁਰਵੇਲ ਪਨੂੰ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਪਿੱਥੋ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਵੀਅਤ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਤਾਣਾ ਪੇਟਾ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1963)
**ਅਮਾਨਤ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਸੁਪਨਾ ਟੁੱਟਾ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਹਣੀਕਾਰ
ਪਾਂਧੀ ਨਨਕਾਣਵੀ

**ਪਾਂਧੀ ਨਨਕਾਣਵੀ** (ਜਨਮ 1929) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹਨ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ
*ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸਭ ਬੰਦੇ
*ਕਲਗ਼ੀਧਰ ਮਹਿਮਾ
*ਕਿਲ੍ਹਾ ਜਮਰੋਦ
*ਗੰਗਾ ਪਿਆਸੀ ਹੈ
*ਗੜ੍ਹੀ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ 
*ਗੁਰ ਅਰਜਨ ਵਿਟਹੁ ਕਾਰਬਾਣੀ
*ਜਬੈ ਬਾਨ ਲਾਗਯੋ 
*ਝੱਖੜ ਝੁਲਦੇ ਰਹਿਣਗੇ
*ਟੁੱਟੇ ਚੱਪੂ
*ਠੰਡਾ ਬੁਰਜ ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ
*ਤਿੰਨ ਰੁੱਤਾਂ
*ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਚਮਕੌਰ ਦੀਆਂ
*ਧਰ ਪਈਐ ਧਰਮ ਨ ਛੋੜੀਐ
*ਨਿਮੋਲੀਆਂ 
*ਪਕੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ
*ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਥ
*ਪਹਿਰੇਦਾਰ
*ਪਿਆ ਰਹਿਣ ਦਿਉ ਪਰਦਾ
*ਬੇੜੀ
*ਇਹ ਚਮਕੌਰ ਹੈਤ
*ਗਰ਼ਜ਼ਾਂ ਮਾਰੇ ਲੋਕ
*ਘਰਿ ਘਰਿ ਏਹਾ ਅਗਿ
*ਮਰਓ ਤ ਹਰਿ ਕੈ ਦੁਆਰ
*ਰਾਤ ਗ਼ਮਾਂ ਦੀ
*ਵੇਖ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦਾ ਹਾਲ
*ਸੂਲਾਂ ਭਰੀ ਚੰਗੇਰ
(ਉੱਪਰੋਕਤ ਸੂਚੀ ਲਈ ਸਰੋਤ)
*ਨਦੀ ਦਾ ਵਹਿਣ (2007)
*ਤੱਤੀ ਤਵੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ (2010)
*ਉੱਜਲੀ ਪ੍ਰਭਾਤ
*ਮੱਛ ਤੇ ਮੱਛੀ
*ਉਪਦੇਸ਼ਕ
*ਬੰਦੀ ਦਾ ਮੁੱਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ

*ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ* ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਨ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਕੋਈ ਆਖੇ, ਕੋਈ ਸਮਝੇ ਨਾ* (1979)
**ਅਕਲਾਂ ਵਾਲੇ* (2002) 
**ਸਿੱਖ ਮੂਲਵਾਦ ਬਾਰੇ* 
**ਵਿਸ਼ਵ ਦਰਸ਼ਨ*
**ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਸੱਚ ਤੱਕ* (ਨਾਵਲ)
**ਸੱਚ ਤੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੱਕ* (ਨਾਵਲ, 1987)
**ਟੋਕ ਟਕੋਰ* (1991)
**ਜਨਮ ਪੀੜ*
**ਗੁਰਬਾਣੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਹੈ ਕਿ...*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ

'' (1884) ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਡੀਸ਼ਨ ਦਾ ਕਵਰ]]
"ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ", ਨਾਵਲ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਕਲਾ ਅਤੇ ਥੀਮ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਵਲੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਐਨ ਸਹੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬਾਰੇ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਮਿਸੀਸਿੱਪੀ ਦਰਿਆ

**ਮਿੱਸੀਸਿੱਪੀ ਦਰਿਆ** ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਰਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਮਹਿਮੂਦਪੁਰਾ

**ਮਹਿਮੂਦਪੁਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੁਮਾਰ

**ਚੁਮਾਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਲੱਦਾਖ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀਮਾ ਚੌਕਸੀ ਚੌਕੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਕਾਬੂ ਰੇਖਾ ਉੱਤੇ ਝੜਪਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੌਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਚੌਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਹ ਤੋਂ 190 ਕਿਮੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਚੀਨੀ ਫੌਜ ਲਈ ਸਿਰਦਰਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੁਮਾਰ ਕੋਲ ਚੀਨੀ ਐਲਓਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੀਨੀ-ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕੁਝ ਕੁ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਸੜਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ

**ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ** (14 ਅਗਸਤ 1931 - 24 ਮਈ 2023) ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।
## ਜੀਵਨ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1931 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਪਲਾਹੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਰਹਾਇਸ਼ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੈ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ* (1969)
**ਹਾਵ ਭਾਵ* (ਕਹਾਣੀਆਂ)
**ਅਜੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਹਾਂ* (ਕਹਾਣੀਆਂ)
**ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ* (ਕਹਾਣੀਆਂ) (1963)
**ਸਿਧ-ਪੁਠ* 
**ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ* (1968)
**ਪੁਤਲਾ* (ਕਹਾਣੀਆਂ)(1968)
**ਮੈਂ ਤੂੰ ਤੇ ਉਹ* (ਕਹਾਣੀਆਂ) (1990)
**ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ-ਇਕ ਅਧਿਐਨ*
**ਆਪੇ ਕਾਜ ਸਵਾਰੀਐ*
**ਕਵੀ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ* 
**ਦਿਨ ਰਾਤ*
**ਧਨ ਪਿਰ* 	
**ਨਵੀਨ ਕਹਾਣੀ*
**ਨਾਨਕਾਇਣ - ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹਾਂ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ*
**ਨਾਵਲਕਾਰ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ*
**ਪੱਛਮੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ* 
**ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲ* (1850-1954)
**ਪਤਵੰਤੇ* 
**ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰ*
**ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਿੱਸਾਕਾਰ*
**ਲੋਕ ਰਾਜ*
**ਸਿਆੜ* (ਨਾਟਕ)
**ਆਪ-ਬੀਤੀਆਂ* (ਰੂਸੋ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ)
**ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸਵਾਰੀ* (ਨਾਵਲ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਬੀ ਐਸ ਬੀਰ

**ਬੀ ਐਸ ਬੀਰ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਨ।
## ਕਿਤਾਬਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਬੌਣੇ* (2007)
**ਨਿੱਕੇ ਵੱਡੇ ਮੈਟਰੋ*
**ਚੁਰਾਹੇ ਖੜਾ ਬੁੱਤ ਬੋਲਦਾ* (2010)
**ਯੁੱਗ ਯੁੱਗ ਮਹਾਭਾਰਤ* 
**ਬੀ. ਐਸ. ਬੀਰ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ* (ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੱਦਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ)
**ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਰੱਬ*
**ਧੂੰਆਂ* (2004)
### ਹਿੰਦੀ
**ਮੇਰਾ ਹਨੁਮਾਨ ਮੁਝੇ ਲੌਟਾ ਦੋ* 
***ਕੱਚੀ ਨੀਮ ਕੀ ਨਮੋਲੀ**

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਅਥਲੈਟਿਕ ਕਲੱਬ ਬਿਲਬੂ

**ਅਥਲੈਟਿਕ ਕਲੱਬ ਬਿਲਬੂ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪੇਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਬਿਲਬੂ, ਸਪੇਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਨ ਮਾਮੇਸ, ਬਿਲਬੂ ਅਧਾਰਿਤ ਕਲੱਬ ਹੈ 2015, 2021
***ਕੋਪਾ ਏਵਾ ਦੁਆਰਤੇ (1):** 1950
*ਕੋਰੋਨੇਸ਼ਨ ਕੱਪ (1): 1902

### ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਫੁੱਟਬਾਲ 
***ਪ੍ਰੀਮੇਰਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ (5):** 2002–03, 2003–04, 2004–05, 2006–07, 2015–16.

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਅਥਲੇਟਿਕ ਕਲੱਬ ਬਿਲਬੂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
*ਸਨ ਮਾਮੇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸੰਸਾਰ ਅਮਨ ਕੌਂਸਲ

**ਸੰਸਾਰ ਅਮਨ ਕੌਂਸਲ** ਜਾਂ **ਵਿਸ਼ਵ ਅਮਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ** (WPC) ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਹਥਿਆਰਘਟਾਈ, ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਅਤੇ ਪੁਰਅਮਨ ਸਹਿ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਸਮਰਥਕ, ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ, ਸਮੂਹਿਕ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਜੰਗਬਾਜ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1950 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭੌਤਿਕ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੋਲੀਓ-ਕਿਊਰੀ ਸੀ। 1968 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਹਨ।
## ਸੰਸਾਰ ਅਮਨ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਆਗੂ
* 20px ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੋਲੀਓ-ਕਿਊਰੀ (1950—1959)
* 20px ਜਾਨ ਡੇਸਮੰਡ ਬਰਨਾਲ (1959—1965)
* 20px ਇਸਾਬੇਲ ਬਲਿਊਮ (1965—1969)
* 20px ਲਾਜ਼ਰੋ ਕਾਰਡੇਨਸ (1969—1970)
* 20px ਰਾਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ (ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ (1966—1977), ਪ੍ਰਧਾਨ (1977—1990))
* 20px ਮੇਹ੍ਰਾਸ ਇਵੈਂਜਲੋਸ (1990—1993)
* 20px ਸਿਸਲੂ ਅਲਬਰਤੀਨਾ (1993—2002)
* 20px ਫ਼ਿੰਡੋਰਾ ਲੋਪੇਜ਼, ਅਰਲੈਂਡੋ (2002—2008)
* 20px ਸਕੋਰੋਸ ਗੋਮਜ਼, ਮਾਰੀਆ (11 ਅਪਰੈਲ 2008 ਤੋਂ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਾਰ ਅਮਨ ਕੌਂਸਲ
ਉਮਾ

**ਉਮਾ** (27 ਜੁਲਾਈ 1927 - 23 ਮਈ 2020) ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਤਿਕਾ

**ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਤਿਕਾ** ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਤਿਕਾ ਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੀਤ-ਡਰਾਮੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 7 ਜੂਨ 1939 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੇ "ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਤਿਕਾ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਮੇਵਨ

**ਮਾਰਸ ਐਟਮਸਫ਼ੀਅਰ ਐਂਡ ਵੌਲੇਟਾਈਲ ਐਵੋਲਿਊਸ਼ਨ** () ਭਾਵ **ਮੰਗਲ ਦੇ ਹਵਾਮੰਡਲ ਅਤੇ ਉੱਡਣਹਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ** ਇੱਕ ਪੁਲਾੜੀ ਪੜਤਾਲ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਢਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਮੰਗਲ ਦੇ ਹਵਾਮੰਡਲ ਦੀ ਘੋਖ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇਜ਼ਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ ਦਾ ਹਵਾਮੰਡਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਸਮਾਂ ਪੈ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਮੇਵਨ - ਨਾਸਾ 
*ਮੇਵਨ - ਜੇਪੀਐੱਲ
*ਮੇਵਨ - ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਬੋਲਡਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
*ਮੇਵਨ ਨੂੰ ਧੱਕਣ ਵਾਲ਼ੇ ਟੈਂਕ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ - ਨਾਸਾ 
*SpaceflightNow ਮੇਵਨ ਮਿਸ਼ਨ ਸਟੇਟਸ ਸੈਂਟਰ
ਪੁਲਾੜ ਟਟੋਲ

, ਇੱਕ ਅਜਾਇਬਘਰ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ।]]
**ਪੁਲਾੜ ਟਟੋਲ** ਜਾਂ **ਪੁਲਾੜ-ਟਟੋਲੂ** ਇੱਕ ਬਿਨਾਂ ਚਾਲਕ ਵਾਲ਼ਾ ਪੁਲਾੜੀ ਜਹਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਪੁਲਾੜ ਦੀ ਖੋਜ-ਪੜਤਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਨ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅੰਤਰਗ੍ਰਿਹੀ ਖ਼ਲਾਅ ਵਿੱਚ ਵੜ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਪੁਲਾੜੀ ਪਿੰਡਾਂ ਕੋਲ਼ੋਂ ਲੰਘ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਅੰਤਰਤਾਰੀ ਖ਼ਲਾਅ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਬੌਟਕ ਪੁਲਾੜੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਟਟੋਲ
ਪੰਧ (ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ)

ਧਰਤੀ ਦੁਆਲੇ ਪੰਧ ਉੱਤੇ]]

-ਸੈਰਾਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਰਗੇ ਹਨ।]]

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਪੰਧ** ਜਾਂ **ਮਦਾਰ** (ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ **ਗ੍ਰਹਿ-ਪੰਧ**) ਕਿਸੇ ਵਸਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ-ਖਿੱਚ ਸਦਕਾ ਬਣਿਆ ਗੋਲਾਈ ਵਾਲ਼ਾ ਰਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਤਾਰਾ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੁਆਲੇ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪੰਧ। ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੰਧਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪੰਧ ਉਦੋਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਤਾਰਾ ਉਸਨੂੰ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਬਲ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਅਤੇ ਉਹ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਉਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਪੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਧਾਂ
ਵਿਲ ਸਮਿਥ

**ਵਿਲਾਰਡ ਕੈਰੋਲ "ਵਿਲ" ਸਮਿਥ, ਜੂਨੀਅਰ** (25 ਸਤੰਬਰ 1968) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰੈਪਰ ਹੈ। ਅਪਰੈਲ 2007 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ਵੀਕ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਅਭਿਨੇਤਾ ਕਿਹਾ। ਸਮਿਥ ਦਾ ਨਾਂ ਚਾਰ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਦੋ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸਮਿਥ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਸਤੰਬਰ, 1968 ਨੂੰ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੈਰੋਲੀਨ (ਨੀ ਬ੍ਰਾਈਟ) ਅਤੇ ਵਿਲਾਰਡ ਕੈਰਲ ਸਮਿੱਥ ਸੀਨੀਅਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਅਤੇ ਫਰਿੱਜ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਸਟ ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਦੇ ਵਿਨਫੀਲਡ ਗੁਆਂ. ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਬੈਪਟਿਸਟ. ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਪਾਮੇਲਾ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਜੁੜਵਾਂ ਹੈਰੀ ਅਤੇ ਏਲੇਨ ਹੈ. ਸਮਿਥ ਨੇ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਆੱਰ ਲੇਡੀ Lਫ ਲੌਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ. ਜਦੋਂ ਉਹ 13 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 2000 ਤਕ ਤਲਾਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ.

1980 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਨਾਂ ਫ੍ਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਿੰਸ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। 1990 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਟੇਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ *ਦ ਫ੍ਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਬੇਲ-ਏਅਰ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਕਾਮਯਾਬੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲੱਗਭਗ ਛੇ ਸਾਲ (1990–96)ਤੱਕ ਏਨਬੀਸੀ ਤੇ ਚਲਿਆ, ਇਸ ਦੋਰਾਨ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। 1990 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਸਮਿਥ ਨੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਲਾੱਕਬਸਟਰ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੋਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਇੱਕਲਾ ਅਜਿਹਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਡੋਮੈਸ ਟੀਕ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਤੇ $100 ਮਿਲੀਅਨ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਠ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ $150 ਮਿਲੀਅਨ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ 11 ਅੰਤਰਾਸਟਰੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

2013 ਵਿੱਚ ਸਮਿਥ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਆਫਟਰ ਅਰਥ*, ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਜਾਡਨ ਸਮਿਥ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਦੀ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਫੋਰਬੇਸ ਦੁਆਰਾ, ਵਿਲ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਦੁਨਿਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2014 ਤੱਕ ਸਮਿਥ ਨੇ 21 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 17 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰ ਤੇ ਹਰੇਕ ਫਿਲਮ ਤੋਂ $100 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਏ ਅਤੇ 5 ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ $500 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਮੁਆਫ਼ਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਗਲੋਬਲ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਜੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ, ਸਮਿਥ ਨੇ 2014 ਤੱਕ, ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਗਲੋਬਲ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਲ $6.6 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।

ਵਿਲ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ *ਅਲੀ* ਅਤੇ *ਦ ਪਰਸੂਟ ਆਫ ਹੈਪੀਨੇਸ* ਲਈ ਆਸਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੈਪਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਭਨੋਹੜ

**ਭਨੋਹੜ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਕਮਲਾ ਅਕਾਲੀ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਐਸਤਾਦੀ ਕੌਰਨੇਯਾ-ਐੱਲ ਪ੍ਰਾਤ

**ਏਸਟਾਡਿ ਕੋਰਨੇਲਾ-ਏਲ ਪ੍ਰਤ**, ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਏਸਪਾਨਯੋਲ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 40,500 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਏਸਪਾਨਯੋਲ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
*ਸਪੇਨ ਦੇ ਸਟੇਡੀਅਮ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਸਮਾਜਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ

**ਸਮਾਜਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ** ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਉੱਪਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਬੱਬੂ ਬਰਾਲ

**ਬੱਬੂ ਬਰਾਲ**, (1964 – 15 ਅਪਰੈਲ 2011) ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਅਯੂਬ ਅਖ਼ਤਰ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਟੇਜ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕਮੇਡੀਅਨ ਸੀ। ਬੱਬੂ ਬਰਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਮੇਡੀਅਨ ਵਜੋਂ 1982 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਕੱਢਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ 47 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਆਰ. ਸੀ. ਡੀ. ਐਸਪਾਞੋਲ

**ਰੀਅਲ ਕਲੱਬ ਡੇਪੋਰਤਿਉ ਏਸਪਾਨਯੋਲ ਡੇ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪੇਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ, ਸਪੇਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਏਸਟਾਡਿ ਕੋਰਨੇਲਾ-ਏਲ ਪ੍ਰਤ, ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਲਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਏਸਪਾਨਯੋਲ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
*ਏਸਪਾਨਯੋਲ ਲਾ ਲੀਗ ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸਨ ਮਾਮੇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ (੨੦੧੩)

**ਸਨ ਮਾਮੇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ**, ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਅਥਲੈਟਿਕ ਕਲੱਬ ਬਿਲਬੂ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 53,289 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਅਥਲੇਟਿਕ ਕਲੱਬ ਬਿਲਬੂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
*ਸਨ ਮਾਮੇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ

**ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ** (ਜਨਮ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1945) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ *ਸਰੋਦ*  ਵਾਦਨ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਹੈ। ਖ਼ਾਨ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਧਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2,001 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ, ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਆਪਣੇ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ ਕੇਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੱਕਾਰੀ ਐਵਾਰਡ ਸਵਾਤੀ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਤਾਦ ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਖਾਨ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1945 ਨੂੰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਜਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਮਾਸੂਮ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ । ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬੰਗਸ਼ (ਗਵਾਲੀਅਰ) ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ -ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ *ਸਰੋਦ* ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਨਾਮ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਕੇ ਅਮਜਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਰਸਮੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਮਜਦ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਾਡਰਨ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 1958 ਤੋਂ 1963 ਤੱਕ ਮਾਡਰਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਲਾਕਾਰ
ਵਜੂਦ ਅਤੇ ਵਕਤ

***ਵਜੂਦ ਅਤੇ ਵਕਤ*** () ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮਾਰਟਿਨ ਹਾਈਡੇਗਰ ਦੀ 1927 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਪਲੂਟੋ

**ਪਲੂਟੋ** (ਨਿੱਕੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ **134340 ਪਲੂਟੋ**; ਚਿੰਨ੍ਹ:  ਜਾਂ  ) ਕਾਈਪਰ ਪੱਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲ਼ਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਐਰਿਸ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਬੌਣਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਕਾਈਪਰ ਪੱਟੀ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਵਾਂਙ ਪਲੂਟੋ ਵੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿੱਕਾ ਹੈ, ਚੰਨ ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਚੰਨ ਦੇ ਘਣ-ਫ਼ਲ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ। ਇਹਦੀ ਪੰਧ ਅਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਡਾਢੀ ਢਾਲਵੀਂ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨੂੰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 30 ਤੋਂ 40 ਏਯੂ (4.4-7.4 ਬਿਲੀਅਨ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ) ਦੂਰ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਪਲੂਟੋ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੈਪਟਿਊਨ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੰਧ ਗੂੰਜ ਸਕਦਾ ਦੋਹੇਂ ਪਾਂਧੀ ਭਿੜਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। 2014 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 32.6 ਏਯੂ ਦੂਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Pluto Profile  at NASA's Solar System Exploration site
* NASA Pluto factsheet 
* Website of the observatory that discovered Pluto
* Earth telescope image of Pluto system
* Keck infrared with AO of Pluto system
*
ਰਜਤ ਚੌਹਾਨ

**ਰਜਤ ਚੌਹਾਨ** (ਜਨਮ 30 ਦਸੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੋਪਨਹੇਗਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਇੰਚਿਓਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ 2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼
ਪੁੱਤਰਜੈ

**ਪੁੱਤਰਜੈ** ਇੱਕ ਵਿਉਂਤਬੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ ਤੋਂ 25 ਕਿ.ਮੀ. ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਪੁੱਤਰਜੈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ ਹੀ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਕੌਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਵੀ। ਪੁੱਤਰਜੈ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਹੱਤਿਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਖੋਜ ਸੀ। 2001 ਵਿੱਚ ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ ਅਤੇ ਲਾਬੂਆਨ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸੰਘੀ ਇਲਾਕਾ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁੱਤਰਜੈ
ਪੰਜਾਬੀ ਬਰੇਲ

**ਪੰਜਾਬੀ ਬਰੇਲ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਬਰੇਲ ਲਿਪੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਬਰੇਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੱਖਰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਬਰੇਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਨ।

## ਵਰਨਮਾਲਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਬਰੇਲ ਵਰਨਮਾਲਾ ਥੱਲੇ ਦਰਜ ਹੈ।

### ਬਿੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ
ਭਾਰਤੀ ਬਰੇਲ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬਿੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, , ਇਸ ਨਾਲ ਗ *ga*  ਵਿਅੰਜਨ ਤੋਂ ਗ਼ *ġa*  ਵਿਅੰਜਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਬਰੇਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਛੇ ਅੱਖਰ ਹੇਠ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰੇਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਅੱਡਾ ਝੁੰਗੀਆ

**ਅੱਡਾ ਝੁੰਗੀਆ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਰਾਜਪੁਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ੍ਰੀ ਜੈਵਰਦਨਪੁਰਾ ਕੋਟੇ

**ਸ੍ਰੀ ਜੈਵਰਦਨਪੁਰਾ ਕੋਟੇ** (, ), ਜਿਹਨੂੰ **ਕੋਟੇ** (, ) ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਲੰਬੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਲੰਬੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਜੈਵਰਦਨਪੁਰਾ ਕੋਟੇ
ਹੁਮਾ

**ਹੁਮਾ** (ਫਾਰਸੀ: هما, ਉਚਾਰਨ: *ਹੋਮਾ*, *Homāio*) ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਰਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਜਨੌਰ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉੱਡਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।

## ਹੁਮਾ ਬਾਰੇ ਮਿੱਥਾਂ
ਹੁਮਾ  ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਿੱਥਾਂ ਮਿਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ​​ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਨੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਖੰਭ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਲੱਤ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਮਿੱਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰਇਹ ਪਰਿੰਦੇ ਸਿਰਫ ਹੱਡੀਆਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫੀਨਿਕਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਹਰ ਸੌ ਜਾਂ ਦੋ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਰਾਖ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸਨ। ਹੁਮਾ ਨੂੰ ਦਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, "ਕਿਸਮਤ ਵਾਲ਼ਾ ਪੰਛੀ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ (ਜਾਂ ਛੋਹ) ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੂਮਾ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਮਨੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵੇਗਾ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੂਮਾ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹੂਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਚਾਲੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ `ਤੇ ਪੈ ਜਾਏ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਬੈਠ ਜਾਏ, ਉਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ:

;ਹੁਮਾ ਰਾ ਕਸੇ ਸਾਯਹ ਆਯਦ ਬਜ਼ੇਰ।
;ਬਰੋ ਦਸਤ ਦਾਰਦ ਨ ਜ਼ਾਗ ਦਲੇਰ॥

(ਭਾਵ: ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੁਮਾ ਪੰਛੀ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਕਾਉਂ ਅਪਣੀ ਮਨਹੂਸੀ ਦਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਸਾਏ ਵਿਖੇ ਹਾਂ,ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਿਗਾੜ ਸਕਦਾ।) 
## ਹਵਾਲੇ
ਮਦਨ ਵੀਰਾ

thumb|ਮਦਨ ਵੀਰਾ
**ਮਦਨ ਵੀਰਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ (ਪੰਜਾਬੀ), ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ 4 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀ ਪਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। 
## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਭਾਖਿਆ* (2009)
**ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ*
**ਤੰਦ-ਤਾਣੀ* (2011)
**ਨਾਬਰਾਂ ਦੀ ਇਬਾਰਤ* (2008)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ

**ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ** ਉਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਟੀਨ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ਾ ਕੇ ਬਣੀ ਧਾਤ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੁੱਗ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਤ ਦਾ ਨੂੰ ਖਾਣਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬਾ, ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਨੁੱਖ ਕਈ ਹੋਰ ਠੋਸ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਮੌਜੂਦਗੀ 
thumb|ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਜ਼ੇਵਰ

ਕਦੀਮ ਪੂਰਬ ਕਰੀਬ ਕਦੀਮ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਦੋਰਾਨੀਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ
ਸਟੇਡੀਅਮ ਰੇਮਨ ਸਨਛੇਜ ਪਿਜੁਆਨ

**ਸਟੇਡੀਅਮ ਰੇਮਨ ਸਨਛੇਜ ਪਿਜੁਆਨ**, ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਲ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਵਿਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 45,500 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਸਿਵਿਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ

**ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ**  (ਫ਼ਾਰਸੀ: خوارزم) ﻿ਮੱਧ-ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਆਸਤ ਜਿਹੜੀ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੇਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰਾਲ ਸਾਗਰ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਿਜਿਲ ਕੁਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਰਾਕੁਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਉਸਤਿਉਰਤ ਪਠਾਰ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨਿਆਂ ਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਤਹਿਜ਼ੀਬ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮਰਕਜ਼ ਸੀ। 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਪੂ ਚ ਇਸ ਤੇ ਸਾਇਰਸ ਆਜ਼ਮ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖ਼ੁਦ ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ। 995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਖ਼ਾਰਜ਼ਮੀ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠ ਮੁਤਹਿਦ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜ਼ਰਨਿੱਜ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਵਪਾਰ, ਸਨਅਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਅਰਬੀ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ ਨੇ ਸਲਜੋਕੀ ਤੁਰਕਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਦ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਬਾਦ ਵਿੱਚਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਪਲੀ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਤੇ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਚ ਇਹ ਸਲਤਨਤ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਸਮਰਕੰਦ ਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰਾ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ 1221 ਵਿੱਚ ਚੰਗੇਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਜਧਨੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਤੈਮੂਰ ਨੇ ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ ਨੂੰ ਮਲੀਆਮੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ
ਸਿਵਿਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਸਿਵਿਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪੇਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਸਵੀਲ, ਸਪੇਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਮਨ ਸਨਛੇਜ ਪਿਜੁਆਨ, ਸਵੀਲ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਲਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਸਿਵਿਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*ਸਿਵਿਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਲਾ ਲੀਗ ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ

**ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ** (ਜਨਮ: 1 ਜੁਲਾਈ 1973) ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਨੇ 2012 ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, 15 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪਦ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਪਾਮੀਰ ਪਹਾੜ

**ਪਾਮੀਰ ਪਰਬਤ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Pamir Mountains, ਫ਼ਾਰਸੀ: ) ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾ ਹਿਮਾਲਾ, ਤੀਇਨ ਸ਼ਾਨ, ਕਾਰਾਕੋਰਮ, ਕੁਨਲੁਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਲੜੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਾਮੀਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਛੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੀਨੀ ਨਾਮ ਕੋਂਗਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਜੀ ਪਹਾੜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਲਿਕ ਰਾਮ

**ਮਲਿਕ ਰਾਮ** (1906–1993) **ਮਲਿਕ ਰਾਮ ਬਵੇਜਾ** ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਭਾਰਤੀ ਸਕਾਲਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਤਜ਼ਕਿਰਾ-ਏ-ਮੁਆਸੀਰੀਨ' ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਥਾਰਟੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ, ਮਲਿਕ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਸੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਬੰਧ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਸਨ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਮਾਲਿਕ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1906 ਨੂੰ ਫਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1931 ਅਤੇ 1937 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਜਰਨਲ * ਨੈਰੰਗ-ਏ-ਖਿਆਲ* ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ * ਆਰੀਆ ਗਜ਼ਟ * ਦਾ * ਡੀ ਫੈਕਟੋ * ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਜਨਵਰੀ 1936 ਤੋਂ ਜੂਨ 1936 ਤਕ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ * ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ* ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ।
1939 ਤੋਂ 1965 ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੋਸਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਪੂਰਬੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

1965 ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਸ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਉਰਦੂ ਭਾਗ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਜਨਵਰੀ 1967 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤਿਮਾਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੀਖਿਆ * ਤਹਿਰੀਰ * ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਉਹ ਉਰਦੂ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ * ਇਲਮੀ ਮਜਲਿਸ * ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪ ਮਰਨ ਤਕ ਬਹੁਤ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਲੇਖਕ ਰਿਹਾ।

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਖਰੜਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਾਮੀਆ ਹਮਦਰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ * ਮਲਕ ਰਾਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿ * ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1993 ਨੂੰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਅਵਸਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ

**ਅਵਸਤਾਈ** (ਜਾਂ **ਅਵੇਸਤਨ**) , ਇੱਕ ਪੂਰਬੀ ਈਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਗਿਆਨ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ, ਯਾਨੀ ਅਵੇਸਤਾ ਦੇ ਜਰਿਏ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਕਟਰਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰਗੁ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਯਾਜ਼ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 1500 - 1100 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਇਸਲਈ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੁਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਵੇਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ਼ ਬਹੁਤ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਅਵਸਤਾਈ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ

**ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ** (22 ਨਵੰਬਰ 1939 - 10 ਅਕਤੂਬਰ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂੰਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ
ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਨਵੰਬਰ 1939 ਨੂੰ ਇਟਾਵਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੈਫਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਸੁਧਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਅਭੈਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਿਵਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਰਾਮਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਪਿਤਾ ਸੁਧਰ ਸਿੰਘ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਭਲਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਗੁਰੂ ਨੱਥੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੈਨਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਆਜੋਜਿਤ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਤੀ-ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਨੱਥੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਖੇਤਰ ਜਸਵੰਤ ਨਗਰ ਤੋਂਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਫਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਆਗਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ ਏ ਅਤੇ ਜੈਨ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ ਕਰਹਲ (ਮੈਨਪੁਰੀ) ਤੋਂ ਬੀ ਟੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਢਕਰੱਬਾ

**ਢੱਕੜਬਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਧਾਮੋ ਮਾਜਰਾ

**ਧਾਮੋ ਮਾਜਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਧਰਮਕੋਟ

**ਧਰਮਕੋਟ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
* ਧਰਮਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ
* ਧਰਮਕੋਟ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਲ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਅਨੰਦ ਨਰਾਇਣ ਮੁੱਲਾ

**ਅਨੰਦ ਨਰਾਇਣ ਮੁੱਲਾ** (ਅਕਤੂਬਰ 1901 – 12 ਜੂਨ 1997) ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਲਈ 1964 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਮੁੱਲਾ, ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਆਨੰਦ ਨਰਾਇਣ ਮੁੱਲਾ ਖੁਦ ਆਪ ਵੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਵਕੀਲ ਸੀ। 1954 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਖੇ ਜੱਜ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਐਡਵੋਕੇਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਇਕਬਾਲ ਅਰਪਣ

**ਇਕਬਾਲ ਅਰਪਣ** (?- 15 ਜੂਨ 2006) ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਇਕਬਾਲ ਅਰਪਨ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਛੱਜਾਵਾਲ ਜਿਲ੍ਹਾਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਲਰਕ, ਸਟੈਨੋ ਟਾਈਪਿਸਟ, ਸਟੇੈਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇਨਸਟ੍ਰਕਟਰ ਆਦਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿੱਤੇ ਅਪਣਾਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਜ਼ਾਂਬੀਆਂ (ਅਫਰੀਕਾ) ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਹਾਣੀ, ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। 15 ਜੂਨ 2006 ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
* ''ਸੁਨੱਖਾ ਦਰਦ'' (ਕਵਿਤਾ), 1977) 
* ''ਕਬਰ ਦਾ ਫੁੱਲ'* (ਕਵਿਤਾ, 1980)
* *ਗੁਆਚੇ ਰਾਹ* (ਕਹਾਣੀਆਂ, 1980) 
* *ਮੌਤ ਦਾ ਸੁਪਨਾ* (ਕਹਾਣੀਆਂ,1983) 
* *ਆਫ਼ਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ* (ਕਹਾਣੀਆਂ,1983) 
* *ਚਾਨਣ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ* (ਕਹਾਣੀਆਂ, 2006) 
* *ਲਾਲਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ* (ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, 2006)
* *ਇਕਬਾਲ ਅਰਪਣ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ'' (ਜੀਵਨੀ, 2010)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਕਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ

(1923 -, 2008) 
**ਕਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ** ਜਾਂ **ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ** () (3 ਸਤੰਬਰ 1923 – 4 ਮਈ 2008) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਭਾਰਤੀ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ
ਵਿਲਾਇਤ ਖ਼ਾਨ

**ਉਸਤਾਦ ਵਿਲਾਇਤ ਖ਼ਾਨ** ( *Bilaeet Khã*; 28 ਅਗਸਤ 1928 – 13 ਮਾਰਚ 2004) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ ਉਸਤਾਦ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ
ਸ਼ਾਹਿਦ ਪਰਵੇਜ਼ ਖ਼ਾਨ

ਉਸਤਾਦ **ਸ਼ਾਹਿਦ ਪਰਵੇਜ਼ ਖ਼ਾਨ** (ਜਨਮ 4 ਅਕਤੂਬਰ 1955) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰ ਪਲੇਅਰ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
[thumb|[ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਾ|ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਸਾਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਾਹਿਦ ਪਰਵੇਜ਼ ਖਾਨ]]
ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਸਤਾਦ ਸ਼ਾਹਿਦ ਪਰਵੇਜ਼ ਖਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸਤਾਦ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਤਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰਬਹਾਰ ਵਾਦਕ ਵਾਹਿਦ ਖਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ । ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਮੰਜ਼ਲਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਜ ਹੈ, ਅਜ਼ੀਜ਼ ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿਤਾਰ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੋਕਲ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਤਬਲੇ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੇ ਚਾਚੇ, ਹਫੀਜ਼ ਖਾਨ (ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੁਰਬਹਾਰ/ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ) ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਮੁੰਨੂ ਖਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਬਲੇ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਲਈ।

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਮਦਾਦ ਖਾਨ (ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ) ਇਨਾਯਤ ਖਾਨ, ਵਾਹਿਦ ਖਾਨ (ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ) ਅਤੇ ਵਿਲਾਇਤ ਖਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ
ਪੋਂਬੀਆ ਸਫ਼ਾਰੀ ਪਾਰਕ

**ਪੋਂਬੀਆ ਸਫ਼ਾਰੀ ਪਾਰਕ** ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ ਦੇ ਪਿਡਮਾਂਟ ਦੇ ਪੋਂਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫ਼ਾਰੀ ਪਾਰਕ, ਚਿੜੀਆਘਰ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਇਹ1976 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 400.000 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੈ।
## ਗੈਲਰੀ

File:Ul Pavun da Pumbia.JPG|Pavo cristatus
File:Camerun Shine.JPG|ਕੈਮਰੂਨ ਭੇਡ
File:Cheetah Italy.JPG|ਚੀਤਾ
File:Zuliz.JPG|Tauraco erythrolophus
File:Cini Cini.JPG|Rheas and Ostrichs
File:Pumpier Ti.JPG|Ceratotherium simum
File:Ankole-Watusi Orfeo2.JPG|Watusi cattles
File:Pellikan.jpg|Great White Pelican
File:Zoe Zebra.JPG|ਜ਼ੈਬਰੇ
File:Toretto.JPG|Dromedary, Giraffe and Ceratotherium simums
File:Safari 001.JPG|Horses and Lamas in their habitat
File:Dlo blanco lion.JPG|ਸਫੈਦ ਸ਼ੇਰ
File:Natale 2013 - Pombia 063.JPG|Roan antelope
File:Le roy tt.jpg|Area of Lemur cattas
File:Orice 44.JPG|Gemsbok
File:Orix sciabla.JPG|Scimitar oryx
File:Aquila9999.JPG|ਵ੍ਹਾਈਟ-ਟੇਲ ਈਗਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੜੀਆਘਰ
ਜੈਬਰਾ

**ਜ਼ੈਬਰੇ** (  ਜਾਂ  ) ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲ਼ੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਉਗਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਦੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹਨ ਜੋ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਕਰੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਗਧੇ ਦੇ ਉਲਟ ਜ਼ੈਬਰੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪਾਲਤੂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜਹਾਂਗੀਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ)

**ਜਹਾਂਗੀਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ

ਦੇ ਸਿਲਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਾਲ ਤੋਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਢਾਲ ਜੋ ਕੋਰੀਆਈ ਕੌਮੀ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।]]

**ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ** (Iron Age) ਉਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੁੱਗ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਕਾਲ ਹੈ। ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਿੱਚੋਂ ਖੋਦਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਪਰ ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਤਾਂਬੇ, ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਹੋਰ ਠੋਸ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਸੀ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ-ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੈਲਣ ਜਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਹ ਯੁੱਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇਹ 1300 ਈਪੂ ਦੇ ਲਾਗੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚਿੰਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ
ਰੇਮੋਂ ਆਰੋਂ

**ਰੇਮੋਂ ਆਰੋਂ** (; 14 ਮਾਰਚ 1905 – 17 ਅਕਤੂਬਰ 1983) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।

ਇਹ 1955 ਵਿਚ ਛਪੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ "ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ" ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ, ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ ਹੈ, ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕਰਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਆਰੋਂ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਂ-ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਉਮਰ-ਭਰ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸੁਲਤਾਨ ਰਾਹੀ

**ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ** ਜਾਂ **ਸੁਲਤਾਨ ਰਾਹੀ** (1938-1996) ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 813 ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਅਜਿਹਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਾਖੀ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਆਰੇਨ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ