open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਤੀਰਥ ਰਾਮ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰੀ

**ਮੁਨਸ਼ੀ ਤੀਰਥ ਰਾਮ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਪੁਰੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਗਲਪ ਲੇਖਕ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।  ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਇੰਟਰਪ੍ਰੇਟਰ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀ। ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਉਹ 1930 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ  ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਜੋ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1885
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1954
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

***ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ*** ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦਾ ਪਲੇਠਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਲੰਬੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

## ਕਹਾਣੀਆਂ
#*ਸਾਂਝਾਂ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ*
#*ਸੰਤ ਦਾ ਕਤਲ*
#*ਕਾਲਖ ਕੋਠੜੀ*
#*ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ*
# *ਵਾਰਸ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਗਰੁੱਪ

**ਬੇਨੇਟ, ਕੋਲਮੈਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਿਟੇਡ**, (ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ **ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਐਲ.** ਜਾਂ **ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਗਰੁੱਪ**), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹੂ ਜੈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਗਰੁੱਪ
ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ

ਉਸਤਾਦ **ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ** (1908 – 19 ਜੂਨ 1963) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ, ਬੜੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਾਈ ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਾਈ ਸੀ,  ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। 

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ  
ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਸੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਲੀ ਬਖਸ਼ ਖਾਨ ਕਸੂਰੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਾਈ ਬੜੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  ਭਾਰਤ ਦੀ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਹਲਕੇ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਠੁਮਰੀ, ਦਾਦਰਾ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ  ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਸ਼ਗਿਰਦ ਸੀ। 

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਾਈ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਠੁਮਰੀ ਗਾਇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਤਨੀ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ਜ਼ਲ-ਗਾਇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੇਹਦੀ ਹਸਨ ਨੂੰ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ 'ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਬੇਗਮ ਅਖ਼ਤਰ ਨੂੰ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਗ਼ਜ਼ਲ-ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਥੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਲਾਈਵ ਰੇਡੀਓ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ   

## ਸੁਪਰ-ਹਿੱਟ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ 
* "ਵੋ ਜੋ ਹਮ ਮੇਂ ਤੁਮ ਮੇਂ ਕਰਾਰ ਥਾ ਤੁਮਹੇ ਯਾਦ ਹੋ ਕੇ ਨਾ ਯਾਦ ਹੋ"

ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੀ ਗਾਈ  ਗ਼ਜ਼ਲ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਮੋਮਿਨ ਖਾਨ ਮੋਮਿਨ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। 

* "ਦੋਨੋਂ ਜਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮੁਹੱਬਤ ਮੇਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਵੋ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ ਸ਼ਬ-ਏ-ਗ਼ਮ ਗੁਜ਼ਾਰ ਕੇ" 

ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੀ ਗਾਈ ਗ਼ਜ਼ਲ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। 

* "ਬਾਗੋਂ ਮੈਂ ਪਰਾਏ ਝੂਲੇ, ਤੁਮ ਭੂਲ ਗਏ ਹਮਕੋ, ਹਮ ਤੁਮਕੋ ਨਹੀਂ ਭੂਲੇ"

ਉਸਤਾਦ ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਗਾਇਆ, 'ਮਾਹੀਆ'।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਸੱਜਾਦ ਅਲੀ ਦਾ ਗਾਇਆ  ਇਹੀ ਗੀਤ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ

* "ਅਬ ਕੇ ਸਾਵਨ ਘਰ ਆ ਜਾ" ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੀ ਗਈ  ਇੱਕ ਠੁਮਰੀ ਪਹਾੜੀ ਗੀਤ
* ਹਸਤੀ ਆਪਨੀ ਹਬਾਬ ਕੀ ਸੀ ਹੈ।  , ਮੀਰ ਤਕੀ ਮੀਰ ਦੀ  ਲਿਖੀ ਗ਼ਜ਼ਲ
* "ਉਸ ਬਜ਼ਮ ਮੇਂਮੁਝੇ ਨਹੀਂ ਬਨਤੀ ਹਾਇਆ ਕਿਆਏ" 

ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੀ ਗਾਈ ਗ਼ਜ਼ਲ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ । 

## ਮੌਤ 
ਲਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 19 ਜੂਨ 1963 ਨੂੰ 55 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908
ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ (ਕਹਾਣੀ)

***ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ*** ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੰਮੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ। ਦੋ ਹੋਰ ਹਨ: *ਪ੍ਰਦੇਸੀਂ* ਅਤੇ *ਜਗ ਤੇ ਜਿਊਣਾ ਕੂੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ*। ਸੁਖਦੇਵ ਇੱਕ ਕਿਰਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਆਸ ਨਾਲ਼ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗੀ ਅਸਾਮੀ ਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਲੱਗ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਬਸੰਤਾ, ਤੇ ਪਿਉ ਜਾਣੋ,  ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਬੱਕਰੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਬੁਰਜ, ਫ਼ਤਿਹਾਬਾਦ

**ਬੁਰਜ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਫ਼ਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪੁਰਾਤੱਤ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੈਜਨਾਥ

**ਬੈਜਨਾਥ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ (ਬੈਜਨਾਥ) ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸ ਨਗਰ ਨੂੰ  ਨਾਮ ਮਿਲ਼ਿਆ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਬੈਜਨਾਥ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੌਲਾਧਾਰ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਾਲਮਪੁਰ ਤੋਂ 16 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਕਸਬੇ ਪਪਰੋਲਾ, ਕਾਂਗੜਾ (51 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਜੋਗਿੰਦਰ ਨਗਰ ਹਨ।

## ਬੈਜਨਾਥ ਮੰਦਰ 
thumb| ਬੈਜਨਾਥ ਦਾ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ
ਬੈਜਨਾਥ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ  ਬੈਜਨਾਥ ਮੰਦਰ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਮੰਦਰ 
ਹੋਰ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਸਲ ਵਿਖੇ ਮੁਕੁਟ ਨਾਥ ਮੰਦਿਰ (6 ਕਿਮੀ ), ਆਵਾਹੀ ਨਾਗ ਮੰਦਿਰ (1.5 ਕਿਮੀ), ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਾਲ ਮੰਦਿਰ (5 ਕਿਮੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
File:Panoramic_view_of_Shiva_Temple_of_Baijnath_,Himachal_Pradesh_,India_07.jpg|ਬੈਜਨਾਥ ਦੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪਨੋਰਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Panoramic_view_of_Shiva_Temple_of_Baijnath_,Himachal_Pradesh_,India_08.jpg|ਬੈਜਨਾਥ ਦੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪਨੋਰਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Shiva_Temple_of_Baijnath_,Himachal_Pradesh_,India_02.jpg
File:Shiva_Temple_of_Baijnath_,Himachal_Pradesh_,India_03.jpg
File:Sacrad_bell_(_Tall)_at_entrance_of_Shiva_Temple_of_Baijnath_,Himachal_Pradesh_,India_09.jpg|ਟੱਲ
File:Shiva_Temple_of_Baijnath_,Himachal_Pradesh_,India_10.jpg
File:Inner_view_of_roof_of_Shiva_Temple_of_Baijnath_,Himachal_Pradesh_,India_11.jpg|ਅੰਦਰ 
File:Shiva_Temple_of_Baijnath_,Himachal_Pradesh_,India_15.jpg|ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ
ਪਤੀ ਪਤਨੀ

"**ਪਤੀ ਪਤਨੀ** " (ਜਰਮਨ: "Das Ehepaa") ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫਕਾ ਦੀ  1922 ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ  *ਬੀਮ ਬਾਉ ਡੇਰ ਚੀਨੀਸਚੇਨ ਮੌਅਰ* ( ਬਰਲਿਨ, 1931) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਲਾ ਅਤੇ ਐਡਵਿਨ ਮੁਇਰ ਦਾ ਕੀਤਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1933 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਟਿਨ ਸੇਕਰ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ *ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ* *ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ* ( ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ: ਸ਼ੌਕਨ ਬੁੱਕਸ, 1946) ਵਿੱਚ ਛਪੀ। 

## ਪਲਾਟ 
ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਅੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਨੰਨਾ, ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੰਨਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੰਨਾ ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤਿੱਖਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਓਨਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ ਜਿੰਨੀ  ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੰਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੁੱਢੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਵਧਾਨ, ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਖਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ  ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਡਰ ਸਿਰਫ ਉਸਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਉਸ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ 
ਭਾਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਾਫਕਾ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਨੋਟ ਕੀਤਾ  ਹੈ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਔਰਤ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੋਵੇਂ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਬੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ

**ਭਾਬੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ** (    ) ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। 

ਇੱਕ ਫੂਡ ਸਟ੍ਰੀਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਵੇਲੀ, ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਹਵੇਲੀ, ਵੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਭਾਬੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ  ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਵਲ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੈਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ  ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ।   

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਲਮੀਕੀ

[right|thumb| [ਸਾਊਥਾਲ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲਮੀਕੀ ਆਸ਼ਰਮ ।]]
**ਬਾਲਮੀਕੀ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲਮੀਕੀ ਰਿਸ਼ੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਲਾ ਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਲਾਲ ਬੇਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਵਜੋਂ, ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੰਤ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਦੀ ਹੈ। ਬਾਲਮੀਕੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਲ ਭੇਖ (ਜਾਂ ਲਾਲ ਬੇਗ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਾਲਮੀਕੀ ਮੰਦਰ ਸਭਨਾਂ  ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਲਮੀਕੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਬਾਲਮੀਕੀ ਜਯੰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਲਮੀਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਹੈ।

ਬਾਲਮੀਕੀ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੁਯਾਈ ਦਲਿਤ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੂਹੜਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਵੀ ਉੱਥੇ  ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਲਮੀਕੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਾਲਮੀਕਿ ਜਾਤੀ
* ਅਰਦਾਸ
* ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਵਸ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਮੋਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ

**ਮੋਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ** (ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ  ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨੇ 1911 ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ 

1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 22 ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਟੋਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ 1200 ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 8,000 ਲੋਕ ਮੋਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਵਯੁਵਕ ਵੀ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।   

ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਵੇਲੀਹੈ ਜਿਥੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਵਾਸ 1883 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ *ਕੰਨਿਆ ਆਸ਼ਰਾ ਦਾ* ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਕਬਾੜੀ ਬਜ਼ਾਰ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ

**ਕਬਾੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ** (ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ: کباڑی بازار) ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਬਾੜ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ।  

ਕਬਾੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫੌਜੀ ਵਰਦੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਬੂਟਾਂ ਸਮੇਤ ਫੌਜੀ ਸਾਜੋ ਸਮਾਨ ਵੀ ਵਿਕਦਾ ਹੈ।   ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੀ ਨਾਟੋ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ

"**ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ** " (ਜਰਮਨ: "Forschungen eines Hundes") ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫਕਾ ਦੀ 1922 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ *ਬੀਮ ਬਾਉ ਡੇਰ ਚੀਨੀਸਚੇਨ ਮੌਅਰ* ( ਬਰਲਿਨ, 1931) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਲਾ ਅਤੇ ਐਡਵਿਨ ਮੁਇਰ ਦਾ ਕੀਤਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1933 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਟਿਨ ਸੇਕਰ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ *ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ* *ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ* ( ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ : ਸ਼ੌਕਨ ਬੁੱਕਸ, 1946) ਵਿੱਚ ਛਪੀ।  ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ  ਲਿਖੀ ਗਈ  ਇਹ ਕਹਾਣੀ,  ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।

"ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ" ਕਾਫ਼ਕਾ ਦਾ ਆਪਣੇ ਅਧੂਰੇ ਨਾਵਲ ਦ ਕੈਸਲ 'ਤੇ ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਸਤੰਬਰ - ਅਕਤੂਬਰ 1922 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।  

## ਪਲਾਟ 
ਬੇਨਾਮ ਕਥਾਵਾਚਕ, ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਧ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਾਣੀ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲ਼ਣ ਤੇ ਛਡ ਦੇਣ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ: "ਧਰਤੀ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਕਿਥੋਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀ ਹੈ?" . 

ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੇਤੁਕੇ ਜਾਪਦੇ ਵਰਣਨ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਨੂੰ ਪਰਗਟ ਕਰਦੇ  ਹਨ, ਕੁੱਤੀ ਜਾਤ ਦੀ ਆਪਣੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਸਮਰੱਥਾ (ਜਾਂ, ਕੁਝ ਹਵਾਲੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੰਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ) 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ  ਸੱਤ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਿੰਦੇ (ਸਰਕਸ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ) ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਕਾਬੱਕਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਉੱਡਦੇ ਕੁੱਤਿਆਂ" , ਛੋਟੇ ਕੁੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਬਕਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਸੰਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੰਪਨੀ ਹਿਜ ਮਾਸਟਰ`ਜ ਵਾਇਸ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ; *ਹਿਜ ਮਾਸਟਰ`ਜ ਵਾਇਸ* ਨਾਵਲ ਨਾਲ਼ ਤੁਲਨਾ), ਅਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਕਰਮਕਾਂਡ ਭੋਜਨ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ
ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਕਰਾਚੀ

**ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਕਰਾਚੀ** (    ) ਸਦਰ ਟਾਊਨ, ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ।   ਇਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

ਕਲਾ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਾਹਿਤ, ਦਰਸ਼ਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਉਰਦੂ ਬਜ਼ਾਰ ਇਸ ਦੇ ਬੁੱਕ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ  ਕੁਝ ਸਟਾਲ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਜਿਨਾਹ ਰੋਡ ਸਦਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮਿਲ਼ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ

**ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ** (ਉਰਦੂ:نرنکاری بازار)   ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬਜ਼ਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਪਿਆ।  

ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਨਿਰਾਕਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸਾਇਰਨਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪ

"**ਸਾਇਰਨਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪ** " (ਜਰਮਨ: "Das Schweigen der Sirenen") ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।  ਇਹ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1931 ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ  ਸੀ। ਇਹ  *ਬੀਮ ਬਾਉ ਡੇਰ ਚੀਨੀਸਚੇਨ ਮੌਅਰ* ( ਬਰਲਿਨ, 1931) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਲਾ ਅਤੇ ਐਡਵਿਨ ਮੁਇਰ ਦਾ ਕੀਤਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1933 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਟਿਨ ਸੇਕਰ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ *ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ* *ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ* ( ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ: ਸ਼ੌਕਨ ਬੁੱਕਸ, 1946) ਵਿੱਚ ਛਪੀ। । 

ਕਹਾਣੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਯੂਲਿਸਸ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਘਾਤਕ ਸਾਇਰਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਯੂਲਿਸਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮਸਤੂਲ  ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪਾਗਲ ਹੋਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਇਰਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਮੋਮ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਾਇਰਨ ਦੇ ਗੀਤ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਣ ਲਈ ਲਲਚਾਏ ਨਾ ਜਾਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਕਾਫਕਾ ਵਾਲ਼ੇ ਵਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ, ਯੂਲਿਸਸ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਮ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਸਤੂਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਫ਼ਕਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਇਰਨਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਘਾਤਕ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਇਰਨ ਉਦੋਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੂਲਿਸਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ "ਮਾਸੂਮ ਚੜ੍ਹਤ" ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਲਿਸਸ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਯੂਲਿਸਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ  ਕਿ ਸਾਇਰਨ ਚੁੱਪ ਸਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕਾਫਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜੋ "ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ"  ਹੈ: ਕਿ ਯੂਲਿਸਸ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਇਰਨ ਗਾ ਨਹੀਂ  ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਉੱਤੇ ਦੈਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਕਾਫਕਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਝ ਇਸਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦੀ ਵਿਅਰਥਤਾ ਬਾਰੇ  ਟਿੱਪਣੀ ਵਜੋਂ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।  ਕਾਫਕਾ ਨੇ ਖੁਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ) ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, "ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਨਾਕਾਫ਼ੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬਚਕਾਨਾ ਉਪਾਅ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਚਿਕ ਬਜ਼ਾਰ

**ਚਿਕ ਬਾਜ਼ਾਰ** (    ) ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ।  

ਬਜ਼ਾਰ ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਸੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਸਤਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਮੰਡੀ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।   

## ਹਵਾਲੇ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ

**ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ** ਇੱਕ ਬਹੁ-ਕਰੋੜੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੀ  (ਹੁਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ  ) ਜੋ ਸਾਲ 2003  ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ, ਪੱਖੋਵਾਲ ਰੋਡ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹੋਣੇ ਸਨ  - ਦ ਮਾਲ, ਦ ਹਾਈਟਸ, ਦ ਫੋਰਮ, ਦ ਪੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ।  ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ 25 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ  ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ, 12 ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ, ਹੈਲੀਪੈਡ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਲਾਟ ਸਨ। 

## ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਘੁਟਾਲਾ 
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਹੁ-ਕਰੋੜੀ ਘੁਟਾਲੇ   ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੰਜਾਬ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ

**ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ** ਜਾਂ ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ (ਉਰਦੂ: مینا بازار , ਹਿੰਦੀ: मीना बाज़ार, ) ਚੈਰਿਟੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਸੈਂਟਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਸਟੋਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।

## ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਵਿੱਚ 
ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਮੀਨਾ ਬਜ਼ਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਕੁਹਸ ਰੁਜ਼* ("ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਿਨ") ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮਰਾਟ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਪੁਰਸ਼ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।  

ਨੋਰੋਜ਼ (ਨਵੇਂ ਸਾਲ) ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਬਜ਼ਾਰ  5 ਤੋਂ 8 ਦਿਨ ਖੁਲ੍ਹਦੇ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੁਮਾਯੂੰ  ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਬਣਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

## ਹੋਰ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਵਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੈਸਰਬਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਵੀ ਨਾਮ ਹੈ।  ਇਸ ਬਜ਼ਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਨਵਾਬ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕੈਸਰਬਾਗ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਔਰਤਾਂ ਲਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। 

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੇ  ਹਨ।

ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬੁਰ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੇਨ ਸੁਪਰ ਸ਼ਾਪ ਹੈ।

ਬੀਰਗੰਜ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ, ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਰਿਆਨੇ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮਾਇਸਥਾਨ ਮੰਦਿਰ ਤੋਂ ਘੰਟਾਘਰ  ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਹਾਟ ਬਾਜ਼ਾਰ

thumb| ਸੁਰੂੰਗਾ, ਨੇਪਾਲ ਵਿਖੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਹਾਟ ਵਿੱਚ ਲੋਕ
**ਹਾਟ** ਜਾਂ **ਹਾਟ ਬਾਜ਼ਾਰ**, ਇੱਕ ਓਪਨ ਏਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ  ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਟਿਕਾਣੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਹਾਟ ਬਜ਼ਾਰ ਬਾਕਾਇਦਾ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੋ ਵਾਰ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਹਾਟ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ  ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਜਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ।   ਵਪਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਟ ਬਜ਼ਾਰ ਮਿਲ਼ਣ ਗਿਲ਼ਣ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੇਂਡੂ ਬਸਤੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਸਬੇ ਬਣਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਆਗਰਾ

**ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ** ਆਗਰਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਰੀਦ ਕੇਂਦਰ  ਹੈ। ਇਹ ਆਗਰਾ ਛਾਉਣੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼, ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਦੇ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

## ਖਰੀਦਦਾਰੀ 
ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਗਰਾ ਦੇ ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਦਰ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਪੇਠਾ (ਮਿੱਠਾ), ਦਸਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ। ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ  ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਰੌਣਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਪਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ

**ਪਾਨ ਬਜ਼ਾਰ**  (অসমিয়া: পানবজাঈ) ਗੁਹਾਟੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜੋ ਪਲਟਨ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਅੰਬਾਰੀ ਅਤੇ ਫੈਂਸੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।  

ਪਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਰਥ ਹੈ "ਸੁਪਾਰੀ-ਪੱਤੀ ਵਾਲ਼ਾ ਬਾਜ਼ਾਰ"। ਇਲਾਕਾ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ  ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ( ਕਾਮਰੂਪ ) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਗੁਹਾਟੀ ਸ਼ਾਖਾ ਪਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਝਾਂਸੀ

**ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਝਾਂਸੀ** (ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ:सदर बाजार झांसी, ਉਰਦੂ: صدر بازار جھانسی) ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਟੋਨਮੈਂਟ ਬੋਰਡ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟੋਰ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਸਟੋਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਟੋਰ, ਫੂਡ ਸਟਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਉਂਤ-ਬੱਧ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੌਣਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ

**ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਵਪਾਰਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ।  ਇਹ ਆਬਿਡਸ ਅਤੇ ਕੋਟੀ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਹਿੰਦੇ  ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨਵਾਬ ਸਈਅਦ ਸੁਲਤਾਨੁਦੀਨ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ 
ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

ਇੱਥੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕੱਪੜਾ, ਫੈਸ਼ਨ ਆਦਿ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਗਾਂਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ

thumb| ਗਾਂਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਰਕਲ
**ਗਾਂਧੀ ਬਜ਼ਾਰ** ਬਸਵਾਨਗੁੜੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੌਣਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਤ੍ਰਿਪਤ  ਬਾਜ਼ਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਗਾਂਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹਨ; ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਸਟੋਰ; ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1943 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਵਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  ਬਜ਼ਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਤੋਂ ਰਾਤ 9 ਵਜੇ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਭੀੜ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਡੀਵੀਜੀ ਰੋਡ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ, ਗਾਂਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਸਵਾਨਗੁੜੀ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। 

ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਮਸਤੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਆਇੰਗਰ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸੀ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵੀਵੀ ਪੁਰਮ ਫੂਡ ਸਟ੍ਰੀਟ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ

right|thumb|447x447px| ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਦਸੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਦੁਕਾਨ।
thumb| ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ
**ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ** ਪਿੱਤਲ, ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। 1840 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇੱਕ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। 

ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਪੱਛਮੀ (ਪਿਛਲੀ) ਕੰਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪ੍ਰੋਜੇਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵਾਲ਼ੀ ਗਲੀ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਤੱਕ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭੂਮੀਗਤ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਸੀ।
thumb|420x420px| ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ  ਰਿਕਸ਼ਾ ਜਾਮ

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇੱਕ ਵਾਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇਹ ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਮਨਪ੍ਰ੍ਚਾਵੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ *ਤਵਾਇਫ* ਕਲਚਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਗਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ਬਦ *ਚਾਵੜੀ* ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਿਲਣ ਦੀ ਥਾਂ। ਗਲੀ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ' ਸਭਾ ' ਜਾਂ ਮੀਟਿੰਗ ਕਿਸੇ ਰਈਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਪਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਇਕੱਠ ਉਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਤਵਾਇਫ਼ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਕਮਾਲ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਐਪਰ ਗਲੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਾਹੌਲ 1857 ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਲਖੋਰੀ ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੋਵਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਗੇਟਵੇਅ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਤੋਪ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਅਰਧ-ਅਸ਼ਟਭੁਜ ਵਾਧਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਕਮਰੇ ਹਨ। ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਅਰਧ-ਗੋਲਾਕਾਰ ਡਾਟਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਰਧ-ਅਸ਼ਟਭੁਜ ਵਾਧਰਿਆਂ 'ਉੱਪਰ ਛੱਤ-ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਅਤੇ ਡਾਟਾਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

ਅੱਜ, ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ  ਬਹੁਤ ਵਿਅਸਤ ਸੜਕ ਹੈ। ਲੱਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਕਾਰਾਂ, ਰਿਕਸ਼ੇ, ਸਕੂਟਰ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਵਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਨ ਦੌਰਾਨ ਖਾਹਿ ਖਾਹਿ ਕੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ  ਇਹ ਇੱਕ ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ  ਹੈ ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪਿੱਤਲ ਜਾਂ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲ਼ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਡੱਬੇ, ਫੁੱਲਦਾਨ, ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਵਰਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਯੋਗੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤਾਂਬੇ ਜਾਂ ਪਿੱਤਲ ਨਾਲੋਂ ਕਾਗਜ਼ੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਾਲਪੇਪਰਾਂ ਤੱਕ ਚੰਗੇ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।

ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਹੌਜ਼ ਕਾਜ਼ੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੌਜ਼ ਕਾਜ਼ੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਈ ਸੜਕ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬੁੱਲਾ ਵਿਖੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਨਈ ਸੜਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੱਲੀਮਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਕ ਹੋਰ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜੋ ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਰਚੂਨ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਜੈ ਵੈਲੀ

**ਜੈ ਵੈਲੀ** (/ʒæɪ ˈvæli/) ਇੱਕ ਮਨਮੋਹਕ ਘਾਟੀ ਹੈ   ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਭਰੇ ਮੈਦਾਨ ਹਨ  ਜੋ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ  ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਹਨ।  ਜੈ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ  9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਮੈਦਾਨ, *ਜੈ ਨਾਲੇ* ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਟਰੀਮ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਸਟਰੀਮ ਤਹਿਸੀਲ ਥਾਥਰੀ ਵਿੱਚ *ਕਹਾਰਾ* ਵਿਖੇ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ ਜਾਂਦੀ  ਹੈ।  ਇਸ ਨੂੰ *ਜੈ ਗੜ੍ਹ* ਅਤੇ *ਜੈ ਟਾਪ* ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਾਟੀ  37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ  ਗੰਡੋਹ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।  ਇਸ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਬਾਰੇ 
thumb| ਜੈ ਵੈਲੀ ਭਦਰਵਾਹ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ
ਨੀਲੋਤਪਲ ਮ੍ਰਿਣਾਲ

**ਨੀਲੋਤਪਲ ਮ੍ਰਿਣਾਲ** (, ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ 1984) ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ *ਡਾਰਕ ਹਾਰਸ,* *ਔਗੜ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲ ਯਾਰ ਜਾਦੂਗਰ* ਲਈ ਧਿਆਨ ਖਿਚਿਆ ਹੈ।  2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਦੁਮਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੋਨੀਹਾਟ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ, ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।

## ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਨਾਵਲ 
* *ਡਾਰਕ ਹਾਰਸ* (2015)
* *ਔਘੜ* (2019)
* *ਯਾਰ ਜਾਦੂਗਰ* (2021)

### ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਗੀਤ 
* *ਦੁਨੀਆ ਐਸੀ ਹੂਆ ਕਰਤਿ ਥੀ* 
* *ਚਲ ਸਾਧੋ ਕੋਇ ਦੇਸ਼* 
* *ਹਮ ਬਿਹਾਰ ਹੈਂ* 
* *ਅਬ ਤੋ ਲਗਤਾ ਹੈ ਦੇਸ਼ ਵੀਰਾਨਾ*
* *ਹਮ ਹੀ ਤੋ ਕਲ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖੇਂਗੇ*
* *ਓ ਮਾਂ ਯੇ ਦੁਨੀਆ* 
* *ਜਗਤ ਮਾਟੀ ਕਾ ਢੇਲਾ ਰੇ*

### ਭੋਜਪੁਰੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਗੀਤ 
* *ਜਗਮਗ ਕਰੇ ਏ ਸੰਸਾਰ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਰਾਜਾ ਬਜ਼ਾਰ

**ਰਾਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ** ( ਉਰਦੂ : **راجہ بازار** ) ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਹੱਬ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਹੈ।   ਇਹ ਫਵਾਰਾ ਚੌਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਰਾਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਕਮਰਸੀਅਲ ਕੇਂਦਰ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਸੜਕਾਂ ਯਾਨੀ ਟਰੰਕ ਬਜ਼ਾਰ, ਲਿਕੁਆਤ ਰੋਡ, ਮੋਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਭਾਬੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਨਮਕ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਨਰਕੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵਿਦਿਆਰਥੀ (ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ)

" **ਵਿਦਿਆਰਥੀ** "(ਰੂਸੀ"Студент") ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1894 ਨੂੰ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਾਰੇ  ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਗੁੱਡ ਫਰਾਈਡੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘਰ ਪਰਤਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਧੂਣੀ 'ਤੇ ਰੁਕਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਦੋ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਧੂਣੀ ਸੇਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀਟਰ ਦੇ ਇਨਕਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਚਾਰ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ  "ਵਿਦਿਆਰਥੀ" ਚੇਖਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ  ਇਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਆਲੋਚਕ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਅਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪਾਤਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਚੇਖੋਵ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਨੇ "ਵਿਦਿਆਰਥੀ" ਦੀ ਸਮਮਿਤੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੀਟਰ ਦੇ ਇਨਕਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਦੈ ਪੂਰੀ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। "ਵਿਦਿਆਰਥੀ"  ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸੰਖੇਪਤਾ ਅਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨਾ ਏ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਤਨਵੀ ਭਾਟੀਆ

**ਤਨਵੀ ਭਾਟੀਆ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਨਾਹੋਂ ਕੇ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
* *ਮਿਤਵਾ ਫੂਲ ਕਮਲ ਕੇ* ਜੈਸੇ ਬੇਲਾ
* *ਗੁਨਾਹੋਂ ਕਾ ਦੇਵਤਾ* ਅਰਪਿਤਾ ਅਵਧੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਠਾਕੁਰ/ਪੀਹੂ ਅਵਧੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਠਾਕੁਰ ਵਜੋਂ
* *ਕਹਤਾ ਹੈ ਦਿਲ ਬਤੌਰ ਕਿਰਨ (ਕੁਝ ਐਪੀਸੋਡ)*
* *ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮਵੀਰ*

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੱਲੀ ਸੱਗੂ

**ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ "ਬੱਲੀ" ਸੱਗੂ** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬੀ : بلجیت سنگھ سگو, ਜਨਮ 19 ਮਈ 1964) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਭਾਰਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਡੀਜੇ ਹੈ।  ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਸੱਗੂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਯੂਕੇ/ਬੈਲਜੀਅਮ-ਅਧਾਰਤ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੰਪਨੀ, ਫਰੈਸ਼ ਡੋਪ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਹੈ।  

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਸੱਗੂ ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੇ ਬਾਲਸਾਲ ਹੀਥ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਮਿੰਦਰ ਸੱਗੂ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਦ ਮੁਸਾਫਿਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਖੁਦਰਾ ਸੰਗੀਤ ਆਊਟਲੈਟ ਚਲਾਇਆ।

ਆਪਣੀ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੱਗੂ ਦੀ ਰੇਗੇ, ਸੋਲ ਅਤੇ ਡਿਸਕੋ ਲਈ ਇੱਕ ਰੁਚੀ ਵਧ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ ਮਿਕਸ-ਟੇਪ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀ-ਜੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰੇਲੂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਹਿਪ ਹੌਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
1989 ਵਿੱਚ, ਓਰੀਐਂਟਲ ਸਟਾਰ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਯੂਕੇ ਅਧਾਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਹੇ ਜਮਾਲੋ" ਨਾਮਕ ਪੰਜਾਬੀ ਟਰੈਕ ਰੀਮਿਕਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।  ਸਿੰਗਲ ਹਿੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਗੂ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਇਨ-ਹਾਊਸ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਵਜੋਂ ਓਐਸਏ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, *ਵ੍ਹਮ ਬਮ* ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਸੀਕਵਲ, *ਵ੍ਹਮ ਬਮ 2* ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ *ਸਟਾਰ ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ* ਅਤੇ ਸੱਗੂ ਦਾ 1991 ਵਿੱਚ *ਮੈਜਿਕ ਟਚ *' ਤੇ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

### 1990 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੁਪੁਲ ਭੂਯਾਨ

**ਪੁਪੁਲ ਭੂਯਾਨ** (  ) (ਜਨਮ 23 ਫਰਵਰੀ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ, ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੜੀਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2013 ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਆ ਕੀਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਓਡੀਆ 3D ਫ਼ਿਲਮ ਕੌਨਰੀ ਕੰਨਿਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਓਪੇਰਾ ਮਿਸਿਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਗਲੋਬਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਕੇਓਂਝਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੈਨਕੁਲ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬਾਟਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭੂਯਾਨ ਅਤੇ ਬੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਭੂਯਾਨ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਕਸ਼ੀ ਜਗਬੰਧੂ ਬਿਦਿਆਧਰ ਕਾਲਜ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦੀਪ ਥਡਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਉੜੀਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚਰਿੱਤਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਅਨੁਭਵ - ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਨਿਯਤੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉੜੀਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਐਂਕਰਿੰਗ ਅਤੇ ਐਕਟਿੰਗ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਓਪੇਰਾ ਮਿਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਇੰਡੀਆ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤਿਆ। ਤਾਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਰੈਂਪ ਵਾਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 2022 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਓਡੀਆ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਸ਼ੁਭਪੱਲਬਾ ਦੀ ਕਵਰ ਫੋਟੋ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਾਦੰਬਨੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਇਨਾਮ 
* ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਮੇਲ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਰੂਪਨਗਰ ਮਹਾਂਨਗਰ ਅਵਾਰਡ
* ਸਰਵੋਤਮ ਡੁਬਟ ਫੀਮੇਲ ਲਈ ਸਮਾਂ ਅਵਾਰਡ ਦਿਖਾਓ
* ਓਪੇਰਾ ਮਿਸਿਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਗਲੋਬਲ 2018 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Pupul Bhuyan on Instagram
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਬਰਵਾਲਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ

**ਬਰਵਾਲਾ** ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮਕਰਾਨਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ ਹੈ।  ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਚਮਨ ਸਿਟੀ (8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ  2,762  ਹੈ ਅਤੇ 479 ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਬੜਾ

thumb| ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਗਿਆਤ ਜੈਨ ਭਾਬੜਾ ਵਪਾਰੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ, 1859-69 ਈਸਵੀ
**ਭਾਬੜਾ** ਜਾਂ **ਭਾਭੜਾ** ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਸਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਜੈਨ ਧਰਮ  ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮੂਲ 
ਭਾਬੜਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਜੈਨ ਧਰਮ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਵਦਾਰ ਜਾਂ ਭਾਵੜਾ ਗੱਛ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੈਨ ਆਚਾਰੀਆ ਕਾਲਕਾਚਾਰੀਆ ਸੰਬੰਧਤ ਸਨ। ਇਹ ਭਾਬੜਾ ਸ਼ਹਿਰ (32° 13' 30": 73° 13') ਤੋਂ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੜਾ ਗੱਛਾ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਜਿਉਂਦਾ ਸੀ।

ਜੈਨ ਧਰਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ  ਨੇ ਜਿਮਨੋਸੋਫ਼ਿਸਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ ਨੇ ਦਿਗੰਬਰ ਅਤੇ ਸਵੇਤਾਂਬਰ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।  ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਸੂਰੀ ਦੇ *ਸ਼ਤਰੁੰਜਯ ਮਹਾਤਮਿਆ* ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੈਕਸਲਾ ਦੇ ਜਾਵਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ਼ਤਰੁੰਜਯ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸਲਾ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਆਦਿਨਾਥ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਲਿਆ ਕੇ ਸ਼ਤਰੁੰਜਯ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੀਲੇ
ਬਰਵਾਲੀ

**ਬਰਵਾਲੀ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ  ਦੇ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

## ਖੇਤਰ 
ਰਾਮਗੜ੍ਹ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਪਾਰਲਿਕਾ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਰਾਜਪੁਰੀਆ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਜਮਾਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਨੇਥਰਾਣਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬਰਵਾਲੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਬਰਵਾਲੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੌਹਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਾਦਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਿਰਸਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਬੁਲ ਖੈਰ ਕਸ਼ਫੀ

**ਮੁਹੰਮਦ ਅਬੁਲ ਖੈਰ ਕਸ਼ਫੀ** (ਉਰਦੂ: سید محمد ابو الخیر کشی) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ, ਖੋਜਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ
ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ 1958 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਓਸਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਫਾਰੇਨ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਸੀ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਸ਼ਫੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਲਿਖਣ, ਖੋਜ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ, ਜਨਤਕ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਸਿੱਖਿਆ
ਕਸ਼ਫੀ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1952 ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਦੇ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "1707 ਤੋਂ 1857 ਏ.ਸੀ. ਤੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਿਛੋਕੜ" ਸੀ। ਉਸਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਟੀਚਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਲਾਡਪੁਰਾ

**ਲਾਡਪੁਰਾ** ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ [ਭੀਲਵਾੜਾ] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਭੀਲਵਾੜਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ  ਲਗਭਗ 66.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕੋਟਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 97.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। 

## ਭੂਗੋਲ 
ਲਾਡਪੁਰਾ 26°30'5"N ਅਤੇ 74°23'31"E 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 382 ਮੀਟਰ ਹੈ।  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਜੈਨੰਦਸੂਰੀ

ਆਚਾਰੀਆ **ਵਿਜਯਾਨੰਦ ਸੂਰੀ** (4 ਜੂਨ 1837– 20 ਮਈ 1896), ਜੋ  **ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਆਤਮਰਾਮਜੀ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਵੇਤਾਂਬਰ ਮੂਰਤੀਪੂਜਕ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸਨ।   ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਪਲੇ , ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕਵਾਸੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਬਣੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਪੂਜਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ; ਉਸਨੇ ਜੈਨ ਸਮਾਜ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 1893 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀਰਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
left|thumb| ਵਿਜੈਨੰਦਸੂਰੀ
[left|thumb| ਵਿਜੈਨੰਦਸੂਰੀ [ਬਿਕਰਮੀ ਸੰਮਤ|ਵਿਕ੍ਰਮੀ ਸੰਮਤ. 1946 ਵਿੱਚ ਅਜਮੇਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ]]
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1837 ਈਸਵੀ (ਚੈਤਰ ਸ਼ੁਕਲ 1 ਵਿਕਰਮ ਸੰਵਤ 1893) ਨੂੰ ਲਹਿਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਰੂਪਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1903 ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਜੀਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੇਠ ਜੋਧਮਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਨਕਵਾਸੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਥਾਨਕਵਾਸੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1853 (VS 1910) ਵਿੱਚ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਤਮਾਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।   

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1896
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1821
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਖੇੜੀ ਲੀਲਾ

**ਖੇੜੀ ਲੀਲਾ**, ਮਕਰਾਨਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇੜੀ ਲੀਲਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1090 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 528 ਮਰਦ ਅਤੇ 562 ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਪਰਿਵਾਰ 221 ਸਨ। ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 47.20 ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੁਖਿਆਰੀ ਲੀਜ਼ਾ

**ਦੁਖਿਆਰੀ ਲੀਜ਼ਾ** *(Bednaja Liza)*  ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਨਿਕੋਲੇ ਕਰਾਮਜ਼ਿਨ ਦੀ 1792 ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਨਾਵਲ ਹੈ  । ਇਹ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਕਰਾਮਜ਼ਿਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਕੂਲੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਗਾਂ ਤੋਂ ਹਨ।   ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਰਈਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਲੜਕੀ ਹੈ।  ਕਹਾਣੀ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਭਾਵੁਕ ਕਿਸਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ।  ਜੋ ਉਸਨੇ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਗਦੀ ਸੀ।

ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਲੀਜ਼ਾ ਵਾਦੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੇਚ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਰਾਸਤ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ, ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਮੋਨੋਵ ਮੱਠ ਝੀਲ ਦੇ ਕੋਲ, ਇਕੱਠੇ  ਰਾਤਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਰਾਸਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਲੀਜ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਲੀਜ਼ਾ ਜੋ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਏਰਾਸਤਟ, ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਦਿਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਚੰਚਲ, ਅਤੇ ਲੰਪਟ ਹੈ। ਇਰਾਸਤ ਲੀਜ਼ਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਮ, ਲੀਜ਼ਾ ਰੋਂਦੀ ਰੋਂਦੀ ਇਰਾਸਤ ਕੋਲ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਉਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਇਰਾਸਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵੁਕ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਆਰਪਣ ਗੁਆ ਬਹਿੰਦੀ ਹੈ।  ਇਰਾਸਤ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੀਜ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਇਰਾਸਤ ਲੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯੁੱਧ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਲੀਜ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਫੌਜ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਿਧਵਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।  ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸੌ ਰੂਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,  ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਖਿਆਰੀ ਲੀਜ਼ਾ ਮੱਠ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਾਲ਼ੀ ਝੀਲ   ] ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਮਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਇਰਾਸਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਇਕੱਠੇ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਖੇੜੀ ਸ਼ੀਲਾ

**ਖੇੜੀ ਸ਼ੀਲਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮਕਰਾਨਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਛੀਪੁਰਾ ਤੋਂ 7 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਖੇੜੀ ਸ਼ੀਲਾ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਮ **ਮੁੰਡੇਲੋ ਕੀ ਖੇੜੀ** ਅਤੇ **ਗੁਡਾ ਖੇੜੀ** ਹਨ, ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਮ ਨਾਮ ਦੇਵਨਗਰੀ ਖੇੜੀ ਸ਼ੀਲਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਧਪੁਰ ਰਿਆਸਤ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਕਰਾਨਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਬਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪੱਖੋਂ  ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ (ਮਾਰਵਾੜੀ) ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੈਰਾਥਲ ਕਲਾਂ

**ਬੈਰਾਥਲ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ  ਹੈ। ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 27.0647257 ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ 73.3804481 ਬੈਰਥਲ ਕਲਾਂ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਹਨ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬੈਰਥਲ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਗਭਗ 700-750 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ  ਨਾਥ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਥ ਬਰਾਦਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਤ ਬੈਰਾਗੀਨਾਥ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੈਰਾਥਲ ਕਲਾਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਹਨ - ਬੈਰਾਥਲ ਕਲਾਂ, ਬੈਰਾਥਲ ਖੁਰਦ ਅਤੇ ਜਗਰਾਮਪੁਰਾ । **ਖੁਰਦ ਅਤੇ ਕਲਾਂ** ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹਨ।  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਲਦੂ

**ਬਲਦੂ**  ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਡਨੂੰ ਤਹਿਸੀਲ, ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 6540 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1400 ਪਰਿਵਾਰ ਵਸਦੇ ਹਨ।

ਲਾਡਨੂੰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਬਲਦੂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਇਹ ਲਾਡਨੂੰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਸਵੰਤਗੜ੍ਹ

**ਜਸਵੰਤਗੜ੍ਹ**  ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ,  ਜੋ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 210 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਾਲਾਸਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 65 ' ਤੇ ਲਾਦਨੂੰ ਅਤੇ ਸੁਜਾਨਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੰਘਾ (ਰੇਕ)

thumb| ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੈਂਡ-ਰੇਕ
thumb| ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੈਵੀ-ਡਿਊਟੀ ਬੋ ਰੈਕ
thumb| ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਘਾਹ ਲਈ ਇੱਕ ਹਲਕਾ-ਪੱਤਾ ਰੇਕ
ਇੱਕ **ਰੇਕ** ਜਾਂ ਕੰਘਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **rake**, ਡੱਚ ਵਿੱਚ: ਹਾਰਕ, ਜਰਮਨ: ਰੇਚੇਨ, ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਇਕੱਠੇ ਖੁਰਚਣਾ") ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਬਗੀਚਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇੱਕ ਝਾੜੂ ਵਰਗਾ ਸੰਦ ਹੈ; ਜੋ ਕੰਘੇ ਵਾਂਗੂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੈਂਡਲ ਫਿਕਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਤੇ, ਪਰਾਗ, ਘਾਹ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਫਰੋਲਣ, ਹਲਕੀ ਬੂਟੀ ਪੱਟਣ ਅਤੇ ਪੱਧਰ ਕਰਨ, ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੇਕ (ਕੰਘੇ) ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੇ ਰੇਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਾਰ-ਵ੍ਹੀਲ ਰੇਕ, ਰੋਟਰੀ ਰੇਕ, ਬੇਲਰ ਰੇਕ ਆਦਿ)। ਹੈਂਡ ਰੇਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਗੈਰ ਮਸ਼ੀਨੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਰੇਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
ਆਧੁਨਿਕ ਹੈਂਡ-ਰੇਕ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੀਲ, ਪਲਾਸਟਿਕ, ਜਾਂ ਬਾਂਸ ਦੇ ਦੰਦ ਜਾਂ ਟਾਈਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਹੈਂਡਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ~  ਲੱਕੜ, ਬਾਂਸ, ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੇਕ, ਘਾਹ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਝਾੜੂ ਵਾਂਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੰਬੇ, ਫਲੈਟ ਦੰਦ L- ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਝੁਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਪੱਖੇ ਵਾਂਗੂ ਫੈਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਭੂਮੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁਝ ਲਚਕਤਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਗਾਰਡਨ ਰੇਕ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ, ਕਠੋਰ ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਖਤ ਅਤੇ ਝੁਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਬੋਅ ਰੇਕ ਗਾਰਡਨ ਰੇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬਸੈੱਟ ਹੈ ਜੋ ਹੈਂਡਲ ਅਤੇ ਬਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮਾਨ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਰ ਦੇ ਫਲੈਟ ਬੈਕ ਨੂੰ ਲੈਵਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੈਪਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਕੁਝ ਬਰੀਕ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਾਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖਰੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੈੱਟ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
[thumb| ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਰੇਕ। [ਕਾਸ਼ਗ਼ਾਰ|ਕਸ਼ਗਰ ਬਾਜ਼ਾਰ. 2011]]
ਬੇਰੀ-ਪਿਕਿੰਗ ਵਾਲੇ ਰੇਕ ਨੂੰ ਬੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਾਇਰ ਰੇਕ, ਆਮ ਰੇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰੀ-ਡਿਊਟੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤਬਾੜੀ
ਝੋਰੜਾ

thumb| ਝੋਰੜਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹਰਿਰਾਮ ਮੰਦਰ, ਹਰੀਰਾਮ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਧੀਮਤੀ ਮੰਦਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
**ਝੋਰੜਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਗੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਝੋਰੜਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1163 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 553 ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ 610 ਮਰਦ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 261 ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਣਾਵਤੀ

**ਗੁਣਾਵਤੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁਚਮਨ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮਕਰਾਨਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਇਹ ਕੁਚਮਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 120 ਕਿ.ਮੀ ਮਕਰਾਨਾ ਤੋਂ 1.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਗੁਣਾਵਤੀ ਸਰਵ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਠੌਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਰਾਜਪੂਤ ਕੋਲਡੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਰਤੀਆ ਰਾਠੌਰ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਿਲੀਆ

**ਜਿਲੀਆ** ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤੀ ਠਿਕਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਦੇ ਤੌਰ `ਤੇ  ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ "ਜਿਲੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ" ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਜਿਲੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| ਜਿਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਝੰਡਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਅਭੈਪੁਰਾ ਜਾਂ ਜਿਲੀਆ ਜੋਧਪੁਰ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤੀ ਠਿਕਾਣਾ ਸੀ। ਰਿਆਸਤ ਅਭੈਪੁਰਾ ਮਰੋਠ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ  ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1683 ਈਸਵੀ (1740 ਬੀ.ਐੱਸ.) ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ  ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਰੋਠ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਘੁਨਾਥ ਸਿੰਘ ਮਰਤੀਆ ਰਾਠੌਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।  1820 ਈ: ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਜੋਧਪੁਰ ਰਾਜ ਦੀ ਨਾਮਾਤਰ ਅਧੀਨਗੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਰੋਠ ਦੇ 40 ਪਿੰਡ ਸਨ;  ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਇਕ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮਾਰਵਾੜ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਜਿਲੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 14 ਪਿੰਡ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗੀਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।  

ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰੋਠ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮਨ ਮੰਦਿਰ  ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਦੇ ਕਲਾ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਂਕਲੀਆ

**ਬਾਂਕਲੀਆ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਲਾਡਨੂੰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਕਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਤੱਕ ਮੇਗਾ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਲਾਡਨੂੰ ਅਤੇ ਡਿਡਵਾਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਬਾਂਕਲੀਆ   `ਤੇ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੋਪਾਲੀ

**ਗੋਪਾਲੀ** ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵਬੰਦ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ  ਮੰਡਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੇਵਬੰਦ ਤੋਂ 11.08 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਡਕੀ (1.8 ਕਿਮੀ), ਥਿਤਕੀ (2.0 ਕਿਮੀ), ਤਿਘਰੀ (2.0 ਕਿਮੀ), ਫੁਲਸੀ (2.4 ਕਿਮੀ), ਕੁਰਲਕੀ (3.2 ਕਿਮੀ), ਫੁਲਸ ਅਕਬਰਪੁਰ (3.3 ਕਿਮੀ) ਅਤੇ ਰਾਜੂਪੁਰ (4.1 ਕਿਮੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਰੀ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਰ ਸਾਹਿਬ** ਜਿਸ ਨੂੰ **ਬਾਬਾ ਬੇਰੀ** ਜਾਂ **ਬਾਬਾ ਬੇਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਠਹਿਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਤ ਹਮਜ਼ਾ ਗੌਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ।  ਬੇਰੀ ਦਾ ਦਰਖਤ ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਠਹਿਰੇ ਸਨ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ  ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਗ, ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਮਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਗੈਲਰੀ 

File:View Of Gurudwara Beri Sahib Sialkot Punjab Pakistan.jpg|alt=View Of Gurudwara Beri Sahib|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਰੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Bairi Sahib Tree at Gurudwara Beri Sahib Sialkot Punjab Pakistan.jpg|alt=Bairi Sahib Tree at Gurudwara Beri Sahib|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਰੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਬੇਰੀ 
File:Main Deewan Hall view Gurudwara Beri Sahib Sialkot Punjab Pakistan.jpg|ਮੁੱਖ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਰੀ ਸਾਹਿਬ
File:Parkash Asthan Gurudwara Beri Sahib Sialkot Punjab Pakistan.jpg|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਰੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ
File:Sewa Plate at Gurdwara Beri Sahib Sialkot Punjab Pakistan.jpg|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਰੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾ ਪਲੇਟ
File:Nishan Sahib Gurudwara Beri Sahib Sialkot Punjab Pakistan.jpg|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਰੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ

**ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ** (ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ, ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: گردوارہ جنم استھان گورو رام داس)  ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ `ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ  ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੌਥੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਘਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਬੇਗਮ ਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅੰਦਰੂਨ ਲਾਹੌਰ  ਵਿੱਚ *ਚੂਨਾ ਮੰਡੀ* ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ *ਸ਼ਾਹੀ ਗੁਜ਼ਰਗਾਹ* ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰ
ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਦੇ *ਚੂਨਾ ਮੰਡੀ* ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 1534 ਈ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਘਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ  ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।  ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 1801 ਵਿੱਚ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ  ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਲਾਟ ਲੈ ਲਏ।   ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 18 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਗੈਲਰੀ 

File:Gurudwara Arjun Ram 4 (WCLA).jpg
File:Gurudwara Ram Das, Lahore.jpg
File:Gurudwara Arjun Ram 2 (WCLA).jpg|ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਪਾਸਾ 
File:Gurudwara_Arjun_Ram_1_(WCLA).jpg|ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਰਤਨ ਤਲਾਉ ਗੁਰਦੁਆਰਾ

**ਰਤਨ ਤਲਾਓ ਗੁਰਦੁਆਰਾ** ਪ੍ਰੈਡੀ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ।   

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਿਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੱਖ ਸਭਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ 250 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।    ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1972 ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਕੌਮੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਲੱਕੜ ਬਾਜ਼ਾਰ

**ਲੱਕੜ ਬਜ਼ਾਰ** (ਸ਼ਿਮਲਾ, ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਰਿਜ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੱਕੜ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਲਰ ਸਕੇਟਿੰਗ ਰਿੰਕ ਵੀ ਹੈ। ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਲੱਕੜ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਲੱਕੜ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ ਵ੍ਹਾਈਟ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਹੋਟਲ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਟਲ ਹਨ।

ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਅੱਪਟਾਊਨ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਚੈਪਸਲੀ ਅਸਟੇਟ, ਲੋਂਗਵੁੱਡ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵੇਲ਼ੇ ਲੱਕੜ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ  ਹੈ।

ਲੱਕੜ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵਸੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੱਕੜ ਦੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਨ ਲੱਕੜ ਬਜ਼ਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਆਲੂ ਟਿੱਕੀ ਅਤੇ ਚੋਲੇ ਭਟੂਰੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਰੀਗਲ ਬਿਲਡਿੰਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ, ਰੋਲਰ ਸਕੇਟਿੰਗ ਹਾਲ ਅਤੇ ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਸਕੂਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਜੀਐਸਐਸ ਲੱਕੜ ਬਜ਼ਾਰ, ਡੀਏਵੀ ਸਕੂਲ, ਚੈਪਸਲੀ ਸਕੂਲ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਢਾਂਚੇ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰੋੜੀ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰੋੜੀ ਸਾਹਿਬ**  ਐਮਨਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ।  ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਵੇਲ਼ੇ ਬਣਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਖ਼ਦੂਮ ਪੁਰ ਪਹੋੜਾਂ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਖ਼ਦੂਮ ਪੁਰ ਪਹੋੜਾਂ** ( ਪੰਜਾਬੀ :  ) ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਲੰਬਾ ਅਤੇ ਕਬੀਰਵਾਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਖ਼ਦੂਮ ਪੁਰ ਪਹੋੜਾਂ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਪਾਕਪਟਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਤੁਲੰਬਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਸੱਜਣ ਠੱਗ ਨੇ ਇੱਕ ਸਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਲ ਵਿਛਾ ਰੱਖਿਆ  ਸੀ। ਉਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਫਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; *ਪਿੱਤਲ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਰਗੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਕਾਲਾਪਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।* *ਇਸ ਨੂੰ ਧੋਣ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਧੋਇਆ ਜਾਵੇ* । ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਸੱਜਣ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸੱਜਣ ਦੀ ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਸਤ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਜਰਨੈਲ (ਗੁਰੂਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ) ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ  ਵਸਨੀਕ ਸੇ; ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਵਤ 1970 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰਸ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ  ਸੀ। 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀਪਤ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਵਾਇਆ।

## ਸਥਿਤੀ 
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਅਹਾਤਾ ਦੋ ਘੁਮਾਉਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਸਥਾਨ ਹੈ: ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤਲਾਅ (ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਬਣਿਆ) ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ।  ਜੇਕਰ ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਪੁੱਟੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਤਲਾਅ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਦੇ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਕਮਰੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਰੁੱਖ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਗੁਲਾਬ, ਚਮੇਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖਿੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁੰਬਦ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਫਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਰ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕਾਇਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਦੀਰ ਅਹਿਮਦ ਜੰਜੂਆ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਖਦੂਮ ਪੁਰ ਪਹੋੜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼ਿਵਦਾਸਪੁਰ (ਪਿੰਡ)

**ਸ਼ਿਵਦਾਸਪੁਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਮਪੁਰ ਮਨੀਹਰਨ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮਪੁਰ ਤੋਂ ਦੇਵਬੰਦ ਸੜਕ 'ਤੇ ਰਾਮਪੁਰ ਮਨੀਹਰਨ ਵਿਖੇ ਮੰਡਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.7 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ  ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚ *ਨਾਨਕ ਕਦਮਦਾਰ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1991 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੱਠੇ ਪੈ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁੜ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਵਧਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2020 ਤੱਕ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਕੰਟੀਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੁੜਦੇ ਵਸਣ। ਮਾਸਕੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ 1996 ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਫਗਾਨ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।   ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਨੇ 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ