open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸੋਜ਼ ਦੇਹਲਵੀ

**ਮੁਹੰਮਦ ਮੀਰ ਸੋਜ਼ ਦੇਹਲਵੀ** (1720–1799) ਨਵਾਬ ਆਸਫ਼-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ। ਸੋਜ਼ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ
ਮੁਹੰਮਦ ਮੀਰ ਸੋਜ਼ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਿਆਉੱਦੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 1720 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਬੁਖ਼ਾਰਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜ਼ਿਆਉੱਦੀਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ। ਸੋਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਝੁਕਾਅ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੀਰ ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ ਪਰ ਮੀਰ ਤਕੀ ਮੀਰ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੋਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਲਮ ਨਾਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਿੰਧੂ ਦਰਸ਼ਨ ਉਤਸਵ

**ਸਿੰਧੂ ਦਰਸ਼ਨ ਫੈਸਟੀਵਲ** ਲੇਹ, ਲੱਦਾਖ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1997 ਤੋਂ, ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

ਸਿੰਧੂ ਦਰਸ਼ਨ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਸੇ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਕਤੂਬਰ 1997 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਿੰਧੂ ਦਰਸ਼ਨ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ

## ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਮੂਲ 
ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ ਅਤੇ ਤਰੁਣ ਵਿਜੇ, ਅਨੁਭਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1996 ਵਿੱਚ ਲੇਹ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੀ ਮੁੜ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਵਿਜੇ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਨਦੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ, ਭਾਰਤੀ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨਾਮ ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ, ਜਾਤਾਂ, ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੰਧੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਸਿੰਧ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। . ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ, 1996 ਵਿੱਚ, ਜੋ ਖੁਦ ਸਿੰਧੀ ਸੀ, ਚੋਗਲਾਮਸਰ (8&nbsp;ਲੇਹ ਤੋਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਹੋਰ ਸਿੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੰਧੂ ਦਰਸ਼ਨ ਅਭਿਆਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਮੌਕੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮੁਕੁਟ ਮਿੱਠੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਵੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਪੁਤਰ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ, ਦੋਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਡਾਕ ਟਿਕਟ 
ਤਸਵੀਰ:Stamp_of_India_-_1999_-_Colnect_161707_-_Sindhu_Darshan_Festival.jpeg ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 28 ਜੁਲਾਈ 1999 ਨੂੰ ਸਿੰਧੂ ਦਰਸ਼ਨ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਸਿੰਧੂ ਦਰਸ਼ਨ', ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ 'ਸਿੰਧੂ' ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਸਿੰਧੂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੁੰਦਰਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕਵਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਜਨ ' ਮੰਤਰ ' ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ। ਇਹ ਸਟੈਂਪ ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ 'ਵਰਿਸ਼ਭ' (ਬਲਦ) ਮੋਹਰ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ' ਰਿਗਵੇਦ ' ਤੋਂ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗਲਦਾਨ ਨਾਮਚੋਟ
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਲੋਸਰ
* ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਸੰਗੀਤ
* ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਉਤਸਵ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਅਦਨ ਨਦੀ

**ਅਦਨ ਨਦੀ** ਵਾਸ਼ਿਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਨਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਅਦਾਨ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਾਸ਼ਿਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਰੁਣਾਵਤੀ ਨਦੀ ਪੈਨਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਾਨ ਨਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਕੋਰਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੂਲ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਦਨ 'ਤੇ ਦੋ ਡੈਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ; ਇੱਕ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੋਨਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਕਰੰਜਾ ਲਾਡ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਦੋਵੇਂ ਵਾਸ਼ਿਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਨਦੀ ਫਿਰ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ।

ਅਡਾਨ ਡੈਮ 1977 ਵਿੱਚ ਕਰੰਜਾ ਲਾਡ, ਵਾਸ਼ਿਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜੇ 13 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।&nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਿੱਥੋਂ ਅਡਾਨ ਨਦੀ ਪੈਨੰਗਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

* ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਸਮੁਦਾਇਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਨਵੇਂ ਸਰੋਵਰ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਐਂਗਲਰਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਲ ਮੱਛੀ ਨਹੀਂ ਫੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਡੈਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਿਲਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫਾਈਟ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਭੋਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਟਿਕਾਊ, ਰਵਾਇਤੀ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ 'ਤੇ ਘੱਟ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।
* ਜਲ- ਪਰਿਵਰਤਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਡੈਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਟ੍ਰੋਪੀਚਥਿਸ ਵਾਚਾ, ਐਂਗੁਇਲਾ ਬੇਂਗਲੈਂਸਿਸ ਬੇਂਗਲੈਂਸਿਸ, ਬੈਰੀਲੀਅਸ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਟੋਰ ਖੁਦਰੀ, ਟੋਰ ਮੁਸੁੱਲਾ, ਅਤੇ ਗੋਨੋਪ੍ਰੋਕਟੋਪਟੇਰਸ ਕੋਲਸ )। ਹੇਡਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਓਟਰਸ ਅਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸਫਾਇਆ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ 
ਸਥਾਨਕ ਭੋਈ ਲੋਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭੋਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਅਡਾਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਮੱਛੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
thumb|243x243px| ਅਦਨ ਨਦੀ ਤੇ ਭੋਇ ਲੋਕ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਸੁਰਜਹੀ ਪੂਜਾ

**ਸੁਰਜਹੀ ਪੂਜਾ** ਝਾਰਖੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਸਦਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
*ਸੁਰਜਹੀ* *ਸੂਰਜ* ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ *ਸੂਰਜ* ਅਤੇ *ਅਹੀ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਗਨ ਜਾਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵਰਤ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤਪਨ (ਸ਼ਰਾਬ) ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਦਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਸਦਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਾਗਾ ਪਕਵਾਨ

thumb|Machihan
**ਨਾਗਾ ਪਕਵਾਨ** ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਖਮੀਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਗਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਕਵਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਮ ਨਾਗਾ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ, ਇੱਕ ਮੀਟ ਪਕਵਾਨ, ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਉਬਾਲੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਟਨੀ /ਅਚਾਰ (ਤੱਥੂ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਾ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਚੌਲ ਮੁੱਖ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਚਾਵਲ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੌਲ ਵੀ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਾ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਿਆ/ਸਮੋਕਡ ਮੀਟ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਮੱਗਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ/ਚਰਾਹੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੋਕ ਕੀਤਾ ਮੀਟ ਅਕਸਰ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਗਾ ਉਬਾਲੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੈਵਿਕ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਚਾਰੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਗਾ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਨਾਗਾ ਭੋਜਨ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਗਾ ਮੋਰਿਚ ਅਤੇ ਭੂਤ ਜੋਲੋਕੀਆ ਹਨ। ਨਾਗਾ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਦਰਕ ਮਸਾਲੇਦਾਰ, ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਅਦਰਕ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਸਣ ਅਤੇ ਅਦਰਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੀਟ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਚੁਆਨ ਮਿਰਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਸਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

### ਪਕਵਾਨ 
thumb| axone ਨਾਲ ਪੀਤੀ ਸੂਰ

* ਬਾਂਸ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਕੋਮਲ ਸ਼ੂਟ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਫਰਮੈਂਟਡ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਕਮਤ ਵਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਸੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* *ਅਖੁਨੀ* (ਐਕਸੋਨ), ਇੱਕ ਖਮੀਰ ਵਾਲਾ ਸੋਇਆਬੀਨ ਉਤਪਾਦ ਜੋ ਅਕਸਰ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਸੂਰ ਅਤੇ ਬੀਫ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੇਮਾ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਸੁਆਦ ਹੈ।
* *ਅਨੀਸ਼ੀ* ਤਾਰੋ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖਮੀਰ ਕੇ ਪੈਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਏਓ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਸੁਆਦਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ।
* *ਗਾਲਹੋ* ਇੱਕ ਮਿਕਸ ਰਾਈਸ ਡਿਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਚੌਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੀਟ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਮੀਟ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜਾਂ ਰਸੋਈ ਦੀ ਕੰਧ 'ਤੇ 1 ਦਿਨ ਤੋਂ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਟਕਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮੀਟ।
* *ਯੋਂਗਜੈਕ* ( ਪਾਰਕੀਆ ਸਪੀਸੀਓਸਾ?) ਲੰਬੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਬੀਨਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਕੋਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੁੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
* Naga recipes  from *Naga Ethnic Cuisine - A Class of its Own*, Naga Women Voluntary Association.
ਸ਼ਿਕਾਰਾ

**ਸ਼ਿਕਾਰਾ** ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਹੈ ਜੋ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਡਲ ਝੀਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲ-ਸਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਸਮੇਤ ਕਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਛੇ ਲੋਕ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਡਰਾਈਵਰ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਪੈਡਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਵੇਨੇਸ਼ੀਅਨ ਗੋਂਡੋਲਾ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਕੁਝ ਸ਼ਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ, ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਕਟਾਈ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰੇ ਲਈ), ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਰਪਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਫਲੋਟਿੰਗ ਘਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।right|thumb|300x300px| ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਅਰਧ ਚੱਕਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ
[right|thumb|300x300px| ਨਗੇਨ ਝੀਲ, [ਸ੍ਰੀਨਗਰ|ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫੁੱਲਦਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰਾ]]

## ਉਸਾਰੀ 
ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੇਵਦਾਰ ਦੀ ਲੱਕੜ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਲਦੀ) ਦੀ ਲੰਬਾਈ 25 ਤੋਂ 41 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨੁਕੀਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੱਕੜ ਦੇ 8 ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਤਲ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਦੇ ਦੋ ਤਖ਼ਤੇ 1.5 ਫੁੱਟ ਦੀ ਲੰਬਕਾਰੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਸਪੇਡ ਆਕਾਰ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ-ਗਲੇ ਵਾਲੇ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਿੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀ ਵਿਲੋ ਦਰਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਫਲੋਟਿੰਗ ਗਾਰਡਨ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੀਡਜ਼, ਵਿਲੋ ਰਾਡਾਂ ਅਤੇ ਜਲ-ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਟਾਪੂ ਝੀਲ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਹੁੰਮਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਡੱਡੂ, ਕਿਰਲੀ, ਚੂਹੇ, ਟਿੱਡੇ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ
ਨਵਰੇਹ

**ਨਵਰੇਹ** (Kashmiri pronunciation: [nawrʲah] ) ਜਾਂ **ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨਵਾਂ** ਸਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਨਵਰੇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਆਪਣੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਚੈਤਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ (ਮਾਰਚ-ਅਪ੍ਰੈਲ) ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਧ (ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਯੁੱਗ 5079 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵਰੇਹ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਸ਼ਰਿਕਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸ਼ਰਿਕਾ ਪਰਾਬਤਾ (ਹਰੀ ਪਰਬਤਾ) 'ਤੇ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਪਤ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਚੱਕਰੇਸ਼ਵਰੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪਲ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਯੁੱਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ 
ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ( *ਕੁਲਗੁਰੂ* ) ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਪੰਗਤ ( *ਨਚੀਪਾਤਰ* ) ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਦੇਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੋਥੀ (*ਕ੍ਰੀਲ* ਪੰਚ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਰਿਵਾਇਤੀ ਵੱਡੀ ਥਾਲੀ ( *ਥਾਲੀ* ) ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਗਤੀਆਂ, ਪੱਤਰੀਆਂ, ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ, ਵਾਈ ਬੂਟੀ, ਨਵਾਂ ਘਾਹ, ਦਹੀਂ, ਅਖਰੋਟ, ਕਲਮ, ਸਿਆਹੀ ਦਾ ਡੱਬਾ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਨਮਕ, ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਚੌਲ, ਕਣਕ। ਕੇਕ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਨਵਰੇਹ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ ਕਵਰ. ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਥਾਲੀ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ 'ਤੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।

ਚੌਲ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਲਮ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਪਿਛਾਖੜੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਲੰਡਰ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕੱਠੇ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੌੜੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਲਈ. ਕੌੜੀ ਜੜੀ ਬੂਟੀ 'ਵਾਈ' ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਖਰੋਟ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਥਾਲੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ (ਦਰਸ਼ਨ) ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਖਰੋਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਅਖਰੋਟ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਵਜੋਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਦੇ ਚੌਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ
* ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ
* ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਤੋਸ਼ਖਾਨੀ, ਐਸ.ਐਸ. (2009)। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ। ਪੈਂਟਾਗਨ ਪ੍ਰੈਸ.
* 978-1-4455-3119-9 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਨਕਸ਼ੀ ਕਲਾ

**ਨਕਸ਼ੀ ਕਲਾ** ਇੱਕ ਕਲਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਦੀਪੇਟ ਜ਼ਿਲੇ ਅਤੇ **ਨਿਰਮਲ** ਅਤੇ **ਜਗਤਿਆਲ** ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਚਰਿਅਲ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੇ ਸਕ੍ਰੋਲ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਉਸਤਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਏ ਸਨ।

## ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ 
ਨਕਸ਼ੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਰੰਗ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥੀਮ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਣੂ ਹਨ - ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਨਕਸ਼ੀ ਪੋਥੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁੱਡੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਚੈਰੀਅਲ ਸਕ੍ਰੌਲ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਇਸ ਕਲਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਟਾਈਲਾਈਜ਼ਡ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
* Narrative scrolls - The Hindu[Usurped!]
* History of Nakashi work - Craftrevival.org 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ
ਇੰਦਰ ਵਿਲਾ

**ਇੰਦਰ ਵਿਲਾ** ( ) ਇੰਦਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ), ਕਈ ਵਾਰ **ਇੰਦਰਾ ਵਿਜ਼ਾ** ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ ਜੋ ਸੰਗਮ ਸਮੇਂ (ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ - ਤੀਸਰੀ ਸਦੀ ਸੀਈ) ਦੌਰਾਨ ਤਾਮਿਲਕਾਮ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਰੁਥਮ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇਵਤਾ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਸਮਕਾਲੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਦਰਾ ਵਿਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੋਗੀ ਪੋਂਗਲ ਦੇ ਮੌਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਦਿਨ, ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੰਦਰਾ ਵਿਲਾ ਹਰ ਸਾਲ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਦੇ ਸਿੰਗਾਨਲੁਰ ਨੇੜੇ ਕਲਿਮਾਦਈ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕਾਮਚੀ ਅੰਮਾਨ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਂਕੁਦਾਈ (ਚਿੱਟੀ ਛੱਤਰੀ) ਤਿਉਹਾਰ, ਚਿੱਟੀ ਛੱਤਰੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਐਰਾਵਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਜਪਾਲਯਮ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇੰਦਰ ਵਿਲਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਚੋਲਾਂ ਨੇ ਕਾਵੇਰੀਪੱਟਿਨਮ ਵਿਖੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਂਡਿਆਂ ਨੇ ਮਦੁਰਾਈ ਵਿਖੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਾਮਿਲ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਚਿਲਪਤਿਕਰਮ ਅਤੇ ਮਨੀਮੇਕਲਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੋਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੋਲ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਕਾਵੇਰੀਪੱਟੀਨਮ ਵਿਖੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਹੁਤ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ "ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਲਾ ਕਾਲਕੋਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਢੋਲ ਦੀ ਤਾਲ ਨਾਲ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਦੰਤਕਥਾ 
ਮਨੀਮੇਕਲਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਗਸਤਿਆ, ਨੇ ਸੋਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਵੇਰੀਪੱਟੀਨਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੋਲ ਰਾਜੇ, ਟੋਡਿਟੋਲ ਸੇਮਬੀਅਨ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਲਿਆ ਸਕੇ। ਇਸ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹਰ ਸਾਲ, ਚੈਤਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 27 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਨੇਦੁਮਕਿੱਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਚੋਲ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਵਿਲਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮਨਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ: ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਵੇਰੀਪੱਟਿਨਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪੋਂਗਲ
* ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ

thumb|300x300px| ਨਿਰਮਲ ਪੇਂਟਿੰਗ
**ਨਿਰਮਲ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼**, ਨਿਰਮਲ ਜ਼ਿਲੇ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਹਨ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਕਲਾ ਰੂਪ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਸਥਾਨ, ਨਿਰਮਲ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਰਮਲ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਾਕਤੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਗਲ ਕਲਾ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲੇਡੀ ਹੈਦਰੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਖਣਿਜ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਥੀਮ ਨੇ ਅਜੰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਗਲ ਕਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਰਚਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 
ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਲਕੀਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ 'ਤੇ ਸਟੀਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੇਂਟ ਕਰਨਾ। ਹੋਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਾਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਛੂਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਰਨਿਸ਼ਡ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਨਿਰਮਲ ਖਿਡੌਣੇ 
ਇਹ ਖਿਡੌਣੇ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਫਿਨਿਸ਼ਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਖਿਡੌਣੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨਿਰਮਲ ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
* ਨਿਰਮਲ ਫਰਨੀਚਰ
* ਮੈਸੂਰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼

## ਹਵਾਲੇ
ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ

thumb| ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਸਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ

**ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ** ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।

## ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
thumb| ਦੇਵਹਰ ਦੇ ਖੰਡਰ
thumb| ਨੀਲਾਚਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਜੌਏ ਡੌਲ
ਗੋਲਪਾੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲੱਭੇ ਗਏ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਮੌਰੀਆ ਸਟੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ (ਸੀ. 300ਬੀ. ਸੀ. ਤੋਂ ਸੀ. 100 ਏ. ਡੀ.) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਕੰਮਾਂ ਦਾ। ਤੇਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੋਪੋਰਬੋਟੀਆ (ਦਾਪਰਵਤੀਆ) ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਯਾਦਗਾਰੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਕਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਾਰਨਾਥ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਤਤਕਾਲੀ ਕਾਮਰੂਪ ਦੇ ਤੀਬਰ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ। ਕਈ ਹੋਰ ਸਾਈਟਾਂ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਕਲਾ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੱਭੇ ਗਏ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਲੇਟ-ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਕੰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਮੂਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਮੰਦਰਾਂ, ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਨਮੂਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੰਗ ਘਰ, ਜੈਦੌਲ, ਆਦਿ ਕਲਾ ਕਿਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ।

## ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ 
thumb| ਰਵਾਇਤੀ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਅਸਾਮ
ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਸਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ (7ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ.) ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਮਰੂਪ ਦੇ ਰਾਜੇ ਭਾਸਕਰਵਰਮਾ ਨੇ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਟ ਕੀਤੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਸਤੂਆਂ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅਸਾਮੀ ਰੇਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਸਨ। ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤਵਿਦਿਆਰਨਵ (ਹਾਥੀਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥ), ਚਿੱਤਰ ਭਾਗਵਤ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਮਿਤ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈਂਗੂਲ ਅਤੇ ਹੈਟਲ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਟੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਸਾਮੀ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿੱਤਰ ਭਾਗਵਤਾ ਵਿੱਚ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਕਾਲੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹਨ। ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਗੁਹਾਟੀ ਆਰਟ ਕਾਲਜ ਤੀਸਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਅਸਾਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਸੈਂਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਵਿਭਾਗ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪਲਾਈਡ ਆਰਟਸ, ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਲਾ-ਸਸਾਇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਹਾਟੀ ਆਰਟਿਸਟਸ ਗਿਲਡ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

## ਵਸਰਾਵਿਕ 
ਅਸਾਮ ਦੇ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹੀਰਾ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਅਸਾਮੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।

## ਟੈਕਸਟਾਈਲ 
ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਅਸਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਕਸਰ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਠ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਮੂਨੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ

**ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। 1 ਮਾਰਚ 1951 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ, ਮੈਡਲ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਫਾਇਰ ਸਰਵਿਸ ਮੈਡਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤਮਗਾ ਬਹਾਦਰੀ ਜਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸੇਵਾ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਡਲ ਦੇ ਬਹਾਦਰੀ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਡਲ ਹਰ ਸਾਲ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਗਣਰਾਜ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਲਈ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਫਾਇਰ ਸਰਵਿਸ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1 ਮਾਰਚ 1951 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਡਲ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਫਾਇਰ ਸਰਵਿਸ ਮੈਡਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ. ਮੈਡਲਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਸੇਵਾ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਪਿਛਾਖੜੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਮਾਪਦੰਡ 
### ਬਹਾਦਰੀ 
ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ, "ਜਾਨ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ, ਜਾਂ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਜਾਂ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ" ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਡਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰੈਂਕ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਵਿਲੱਖਣ ਸੇਵਾ 
ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸੇਵਾ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 21 ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਵਿਅਕਤੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਸ ਮੈਡਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Government Website - Police Medal Awardees List
ਨਾਮਘਰ

**ਨਾਮਘਰ** ( Assamese   ) ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਘਰ* ਸਮੁੱਚੀ ਅਸਾਮੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਏਕਾਸਰਾਨਾ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੂਹਿਕ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਾਮ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਕਲੀਸਿਯਾਵਾਂ ਲਈ ਮੀਟਿੰਗ ਘਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ( *ਭੌਣਾ* ) ਲਈ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਮਘਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਕੀਰਤਨਘਰ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਤਰਾਂ ( ਏਕਾਸਰਣ ਧਰਮ ਦੇ ਮੱਠਾਂ) ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਢਾਂਚਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਨਾਮਘਰ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਮਘਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਨਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬੋਰਡੋਵਾ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮਘਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਨਾਮਘਰ ਹੈ।

## ਫੰਕਸ਼ਨ 
### ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 
ਨਾਮਘਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਦਿਅਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
[thumb| ਜਨਮ [ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੈਅੰਤੀ|ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਨਾਮਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ]]

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
 
* 
*

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਠਖੇਲੀਆ_ਨਾਮਘਰ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਠਖੇਲਿਆ ਨਾਮਘਰ 
* ਤੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਝੂਲਾ

right|thumb|300x300px| ਲਕਸ਼ਮਣ ਝੁਲਾ ਪੁਲ, ਤਪੋਵਨ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼।
**ਲਕਸ਼ਮਣ ਝੂਲਾ** ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਪੁਲ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਇਹ  ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ। ਇਹ ਪੁਲ ਤਪੋਵਨ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜੋਣਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਤਪੋਵਨ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਟਿਹਰੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੌਂਕ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੁਲਾ ਇੱਕ ਪੈਦਲ ਪੁਲ ਹੈ ਜੋ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੁਲ  ਲਕਸ਼ਮਣ ਝੁਲਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਰਾਮ ਝੂਲਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
5 ਨਵੰਬਰ, 2020 ਤੱਕ, ਇਹ ਪੁਲ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਇੱਕ ਬਦਲੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਲੱਗੇ ਬੈਰੀਅਰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਟਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜੂਟ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ 'ਤੇ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੁਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੁਲਾ 1929 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਪੁਲ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

 

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Laxmanjhula.jpg|A view of the bridge.
ਤਸਵੀਰ:Rishikesh view across bridge.jpg|
ਤਸਵੀਰ:Sunset - Lakshman Jhula.jpg|
ਤਸਵੀਰ:CZTC6561.jpg|the bridge and area before major commercial development

## ਹਵਾਲੇ
ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਦੇ ਪਕਵਾਨ

20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਚੌਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਆਮ ਭੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ਤੇ ਲਈ ਕੌਫੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਗੁਏਟਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਇਸੈਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰੈਟਾਟੌਇਲ, ਕੋਕ ਔ ਵਿਨ, ਬੌਇਲਾਬੈਸੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਸਾਲਾ ਡੋਸਾ, ਸਾਂਬਰ ਜਾਂ ਇਡਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਫ੍ਰੈਂਚ ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਲੋਨੀ, ਸਥਾਨਕ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. "ਭਾਰਤੀ ਵਰਗ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਘਾਹ ਜਾਂ ਮੱਛੀ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੈਚ ਨਾਲ ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖੁਰਾਕ ਬਾਰੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗੇ। [। . . ]"

ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਸਲਾਡੇ ਨਿਕੋਇਸ, ਕ੍ਰੇਪਸ (ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਸੁਆਦਲੇ) ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਮ ਬਰੂਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ੍ਰੈਂਚ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ (ਦੋਵੇਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਸਨ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੰਤਰ-ਪਰਾਗਣ ਵੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਵਪਾਰ ਲਈ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਤਮਿਲ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ "ਸ਼ੁੱਧ" ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਸਾਲਾ ਵਰਤ ਕੇ।

## ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ 
left|thumb| ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਬਾਜ਼ਾਰ; ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੱਛੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕਰਨਾਟਕ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੇ ਕਈ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਚਾਟ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ।

## ਫਿਊਜ਼ਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਓਲ ਪਕਵਾਨ 
ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਸਥਾਨਕ ਪਕਵਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ ਹੈ। ਮਸਾਲਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੀਟ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰੇਪਸ ਵਰਗੇ ਡੋਸੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ। ਚਾਇਓਸ (ਚੌਲ ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਸਪਰਿੰਗ ਰੋਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ) ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਿੰਡਾਲੂ ਗੋਆ (ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੀਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ) ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੌਨ ਮਲਾਈ ਕਰੀ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਧਨਰਾਜ ਗਿਰੀ

right|thumb| ਕੈਲਾਸ਼ ਆਸ਼ਰਮ, ਮੁਨੀ ਕੀ ਰੀਤੀ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਧਨਰਾਜ ਗਿਰੀ, ਪਹਿਲੇ ਐਬੋਟ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
**ਧਨਰਾਜ ਗਿਰੀ** (1811 &#x2013; 1901) ਕੈਲਾਸ਼ ਆਸ਼ਰਮ, ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸਨੇ 1880 ਵਿੱਚ ਮੁਨੀ ਕੀ ਰੀਤੀ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦਾ ਮਠਾਠ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵੱਡੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਜਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਚਾਰ ਧਾਮ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਵਰਗੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਸੀ।

ਧਨਰਾਜ ਗਿਰੀ ਆਪਣੀ ਭਟਕਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਨਖਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਗਿਰੀ ਬੰਗਲਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਓਪਨ-ਏਅਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। 1880 ਵਿੱਚ, ਟਿਹਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੱਠ ਨੂੰ ਕੈਲਾਸ਼ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।

ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਗਏ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਗਏ। ਗਿਰੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤਵਾਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਨਿਆਸੀ ਚੇਲੇ ਸਵਾਮੀ ਅਭੇਦਾਨੰਦ ਨੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਨਿਵਾਸੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਧਨਰਾਜ ਗਿਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੈਲਸ਼ਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ, ਕਲਿਆਣਾਨੰਦ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਆਨੰਦ ਦੇ ਦੋ ਮੱਠਵਾਸੀ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ, ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਸੇਵਾਸ਼੍ਰਮ, ਕਾਂਖਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਧਨਰਾਜ ਗਿਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੇ ਦੋ ਚੇਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸੇਵਾ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ।, ਜਿਸ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਿਆਪਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ।

ਅੱਜ, ਉਸਨੇ ਜੋ ਆਸ਼ਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤਿਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1901
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1811
ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ

thumb| ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਿੱਚ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਆਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਮਹਾ ਆਰਤੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਰਤੀ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
thumb| ਦੇਵੋ ਕੀ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਤਾ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਮੂਰਤੀ।
**ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ** ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਘਾਟ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਘਾਟ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਲਈ ਰਸਮੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਘਾਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਰਾ - ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੂਜਨੀਕ ਘਾਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਾਟ ਵੈਦਿਕ ਭਜਨਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਦੀਆ ਅਤੇ ਪੰਖੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੰਗਾ 'ਤੇ ਤੈਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਆਰਤੀ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਗੀਤਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਵੇਰ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Krishna Arjun rath in triveni ghat.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਰਥ
ਤਸਵੀਰ:Har parvati in triveni ghat.jpg|ਹਰ ਪਾਰਵਤੀ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ
ਤਸਵੀਰ:Triveni ghat awesome.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਸ਼ਾਨਦਾਰ
ਤਸਵੀਰ:Passing time in triveni ghat.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ
ਤਸਵੀਰ:Tourist view in triveni ghat.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:Shiv shiva parvati triveni ghat.jpg|ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਿਵ ਪਾਰਵਤੀ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ
ਤਸਵੀਰ:Afternoon in triveni ghat.jpg|ਦੁਪਹਿਰ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ
ਤਸਵੀਰ:Natural view of triveni ghat.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:Panorama view of Triveni Ghat.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਦਾ ਪੈਨਾਰੋਮਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:Rare view of triveni ghat.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਦਾ ਦੁਰਲੱਭ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:Ravan Badh Triveni Ghat.jpg|ਰਾਵਣ ਬਧ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ
ਤਸਵੀਰ:Busiest triveni ghat.jpg|ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ
ਤਸਵੀਰ:Busy triveni.jpg|ਵਿਅਸਤ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ
ਤਸਵੀਰ:Sight seeing ghat.jpg|ਦਰਸ਼ਨੀ ਘਾਟ
ਤਸਵੀਰ:Sight view triveni ghat.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:Aarti Time Triveni Ghat.jpg|ਆਰਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ
ਤਸਵੀਰ:Shiva Parbati Water Light.jpg|ਸ਼ਿਵ ਪਾਰਬਤੀ ਜਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਤਸਵੀਰ:Water lightning Mata Ganga.jpg|ਜਲ ਬਿਜਲੀ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ
ਤਸਵੀਰ:Shiv parbaty statue.jpg|ਸ਼ਿਵ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ
ਤਸਵੀਰ:Rainy season in Triveni Ghat.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ
ਤਸਵੀਰ:Triveni Ghat Hill area.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ
ਤਸਵੀਰ:Shiva Parbaty.jpg|ਸ਼ਿਵ ਪਾਰਬਤੀ
ਤਸਵੀਰ:Triveni Ghat Arti Time.jpg|ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ਆਰਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਦਕਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਿਰ

**ਦਕਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਿਰ** ਜਾਂ **ਦਕਸ਼ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਿਰ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਨਖਲ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਲਗਭਗ 4.&nbsp;ਹਰਿਦੁਆਰ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸਤੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਕਸ਼ ਚੌਦਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹਨ।

ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਧਨਕੌਰ ਨੇ 1810 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਾਂ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ 'ਤੇ ਸ਼ੈਵੈਤ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ।

## ਦਕਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ 
left|thumb|200x200px| ਸ਼ਿਵਲਿੰਗਮ - ਇਹ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਗਰਦਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਰੁਦਰ ਨੇ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਮਹਾਭਾਰਤ* ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸਤੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ *ਯੱਗ* ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਮੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਤੀ ਨੇ ਅਪਮਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਰਸਮ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ, ਉਹ *ਯੱਗ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯੱਗ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ *ਗਣਾਂ*, ਭਿਆਨਕ ਵੀਰਭੱਦਰ ਅਤੇ ਭਦਰਕਾਲੀ ਨੂੰ ਰਸਮ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ 'ਤੇ, ਵੀਰਭੱਦਰ ਤੂਫਾਨ ਦੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ *ਗਣਾਂ* ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਸਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰੇ। ਦਕਸ਼ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ( ਘੋੜੇ ਦੀ ਬਲੀ ) ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਵੇਰਵਾ *ਵਾਯੂ ਪੁਰਾਣ* ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਬਣਤਰ 
left|thumb|267x267px| ਦਕਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੰਗਾ ਦਾ ਮੰਦਰ
ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ *ਖੜ੍ਹਾ ਦਾਸ ਮਹਾਵਿਦਿਆ* ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ *ਮਹਾਵਿਦਿਆ* ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ *ਦੇਵੀ* ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ *ਪੂਜਾ* ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗੰਗਾ 'ਤੇ *ਦਕਸ਼ ਘਾਟ* ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ *ਨੀਲੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ* ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Religious Places in Haridwar district
* The story of Daksha - kankhal
ਬ੍ਰਜ

**ਬ੍ਰਜ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਵ੍ਰਜ**, **ਵ੍ਰਜਾ**, **ਬ੍ਰਿਜ** ਜਾਂ **ਬ੍ਰਿਜਭੂਮੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੇਂਦਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ - ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਖੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਲਵਲ ਅਤੇ ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ, ਭਰਤਪੁਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੋਰੇਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੀਮਾਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਮਥੁਰਾ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ, ਆਗਰਾ, ਹਾਥਰਸ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫਾਰੂਖਾਬਾਦ, ਮੈਨਪੁਰੀ ਅਤੇ ਏਟਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਰਸਾਨਾ ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਬ੍ਰਜ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ *ਵ੍ਰਜ (ਵਰਜ)* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਰਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ *"  "* ਤੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚਰਾਗਾਹ, ਆਸਰਾ ਜਾਂ ਆਸਰਾ ਹੈ। *"* ਜਿਸਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੈ *"ਗੋ"* ।

## ਬ੍ਰਜ ਤੀਰਥ ਸਰਕਟ 
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਇਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ *ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ* ਸਰਕਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 3 ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ *ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ 48 ਕੋਸ ਪਰਿਕਰਮਾ*, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਾਜ *ਪਰਿਕਰਮਾ* ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਵਾਰਕਾਧੀਸ਼ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ *ਦਵਾਰਕਾ ਪਰਿਕਰਮਾ* (ਦਵਾਰਕਾਦੀਸ਼ ਯਾਤਰਾ)।

ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ *ਬ੍ਰਜ ਯਾਤਰਾ* ਸਰਕਟ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਟਾਂ, ਯਾਤਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਕਟ ਕਵਰ 2500 ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ&nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਖੇਤਰ 84 ਕੋਸ ਜਾਂ 300 ਨਾਲ&nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਘੇਰਾ ਵਿਸਤਾਰ 10&nbsp;ਪੂਰਬ ਵੱਲ km ਅਤੇ 50&nbsp;ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ km. ਬ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਸਰਕਟਾਂ ਹਨ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੰਮੀ *ਬ੍ਰਜ ਯਾਤਰਾ* ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਰਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਛੋਟੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸਮਕਾਲੀ ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੁਆਇੰਟ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਮਥੁਰਾ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ, ਗੋਕੁਲ, ਗੋਵਰਧਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ, ਲੰਬੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੀਰਥ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੰਦਗਾਓਂ ਅਤੇ ਬਰਸਾਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
; ਖੇਤਰੀ

* ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ
* ਵਾਜਜੀ, ਵ੍ਰਜੀ ਜਨਪਦ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੇਤਰ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਜਿਕਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ

; ਧਾਰਮਿਕ

* ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ 48 ਕੋਸ ਪਰਿਕਰਮਾ
* ਦਵਾਰਕਾ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ

; ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ

* ਰਾਜਾ ਕੁਰੂ
* ਕਬਰਸਤਾਨ ਐਚ ਸਭਿਆਚਾਰ
* ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਗ੍ਰੇ ਵੇਅਰ ਕਲਚਰ

; ਜਨਰਲ

* ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ
* ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਖੇਤਰ
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਰੂਪਰਟ ਸਨੇਲ, *ਹਿੰਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪਰੰਪਰਾ: ਬ੍ਰਜ ਭਾਸਾ ਪਾਠਕ।* ਵਿਆਕਰਣ, ਰੀਡਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ
ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਨਾਥ

**ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਨਾਥ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਦੇਉਤਸਿਧ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਦਰ ਚੱਕਮੋਹ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਫਾ ਹੈ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਥਾਨ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ। ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਵੇਦੀ ਨੂੰ "ਰੋਟ" ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਰੋਟ" ਆਟੇ ਅਤੇ ਚੀਨੀ/ਗੁੜ ਦੇ ਘਿਓ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਕਰਾ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੀ ਬਲੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਥੜ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਦਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ "ਸ਼ਾਹਤਲਾਈ" ਸਥਿਤ ਹੈ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ "ਧਿਆਨ ਯੋਗ" ਕਰਦੇ ਸਨ।  

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ 
ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਨਾਥ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਅਵਤਾਰ ਦੁਆਰਾ "*ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਨਾਥ* "(1972), ਸਤੀਸ਼ ਭਾਖਰੀ ਦੁਆਰਾ "*ਜੈ ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਨਾਥ* "(1981)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ
ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ, ਹਰਿਦੁਆਰ

[thumb| ਅੰਦਰਲਾ ਅਸਥਾਨ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ [ਕਾਲ਼ੀ ਮਾਤਾ|ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮਾਂ ਕਾਮਾਖਿਆ । ਅੰਦਰਲੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ (ਦਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹਨ) ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ]]
thumb| ਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ
**ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ, ਹਰਿਦੁਆਰ** (ਹਿੰਦੀ : माया देवी मंदिर, हरिद्वार) ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਦਾ ਦਿਲ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਮੰਦਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵੀ ਮਾਇਆ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਚਾਰ-ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਦੁਆਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ *ਮਾਇਆਪੁਰੀ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਇੱਕ *ਸਿੱਧ ਪੀਠ* ਹੈ ਜੋ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਜਿਹੇ ਤਿੰਨ ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਦੋ ਚੰਡੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਹਨ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਹ ਮੰਦਰ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਦੋ ਨਰਾਇਣ-ਸ਼ੀਲਾ ਅਤੇ ਭੈਰਵ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਅੰਦਰਲੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕਾਲੀ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕਾਮਾਖਿਆ ਹਨ। ਅੰਦਰਲੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਦੋ ਹੋਰ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਹਰਿਦੁਆਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਯਾਤਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਨਵਰਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ

**ਜ਼ੀਨਤ ਖਾਨ** (ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1951), ਜੋ ਕਿ **ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ, 1970 ਵਿੱਚ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ  (1970) ਅਤੇ  (1971) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਮਾਨ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਫ਼ਿਲਮ  (1971) ਨਾਲ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ BFJA ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਯਾਦੋਂ ਕੀ ਬਾਰਾਤ* (1973) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।

ਅਮਾਨ ਨੇ ਸੱਤਰ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ  ਮਕਾਨ (1974),  (1974),  (1975), *ਚੋਰੀ ਮੇਰਾ ਕਾਮ*  (1975),  (1977), *ਛੈਲਾ ਬਾਬੂ* (1977), *ਹਮ ਕਿਸਸੇ ਕੁਮ ਨਹੀਂ* (1977), ਅਤੇ *ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਗੈਂਬਲਰ* (1979) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। 1978 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਸਤਯਮ ਸ਼ਿਵਮ ਸੁੰਦਰਮ* ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ  (1978) ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸ ਨੇ ਡੌਨ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ  (1980), *ਅਲੀਬਾਬਾ ਔਰ 40 ਚੋਰ* (1980),  (1980),  (1980), ਅਤੇ *ਇਨਸਾਫ਼ ਕਾ ਤਰਾਜ਼ੂ* (1980) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਾਨ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਫਿਲਮਾਂ  (1981), *ਮਹਾਨ* (1983),  (1983),  (1984), ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ  (1982), *ਹਮ ਸੇ ਹੈ*  ਅਤੇ *ਜ਼ਮਾਨਾ* (1983) ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।

## ਆਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1951 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਨਤ ਖਾਨ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਂ ਵਰਧਿਨੀ ਕਰਵਸਤੇ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਮਾਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਜ਼ਾ ਮੁਰਾਦ ਦੀ ਚਚੇਰਾ ਭੈਣ  ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਮੁਰਾਦ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਮਾਨਉੱਲ੍ਹਾ ਖਾਨ,   *ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ* ਅਤੇ *ਪਾਕੀਜ਼ਾਹ* ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ "ਅਮਾਨ" ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ।

ਅਮਾਨ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਉਦੋਂ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਹੀ ਸੀ।  13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਚਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਹਾਇਤਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ।

**ਸਨਮਾਨ**

* 2003 - ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਵਾਰਡ "ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਲਈ ਅਵਾਰਡ" - ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਆਫ਼ ਗਲੈਮਰ। 
* 2006 - "ਭਾਰਤ ਅਵਾਰਡਸ ਦੇ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ" ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਮੂਵੀ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ।  
* 2008 - ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਲਈ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ
* 2010 - 11ਵੇਂ ਆਈਫਾ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ "ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ"
* 2016 - ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਗਲੈਮਰ ਅਤੇ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ "ਟਾਈਮਲੇਸ ਗਲੈਮਰ ਅਤੇ ਸਟਾਈਲ ਆਈਕਨ" 
* 2018 - ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਚੀਵਰਸ ਅਵਾਰਡ - ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਸਿਰਾਜ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਲੀ ਖਾਨ ਆਰਜ਼ੂ

**ਸਿਰਾਜ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਲੀ ਖਾਨ** () (1687-1756), ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕਲਮ-ਨਾਮ ਆਰਜ਼ੂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਦਿੱਲੀ-ਅਧਾਰਤ ਕਵੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਕੋਸ਼ਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਵੀ 127 ਦੋਹੇ ਲਿਖੇ। ਉਹ ਮੀਰ ਤਕੀ ਮੀਰ ਦਾ ਮਾਮਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੀਰ ਤਕੀ ਮੀਰ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਮਜ਼ਹਰ ਜਾਨ-ਏ-ਜਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਜਮ-ਉਦ-ਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਮੁਬਾਰਕ ਅਬਰੂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ

[thumb| ਹਰਿ ਕੀ ਪਉੜੀ, [ਹਰਿਦੁਆਰ ਦਾ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]]
**ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ**, ਭਾਵ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ (ਹਰੀ) ਦੇ ਪੈਰ, ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਸਹੀ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਾਟ ਗੰਗਾ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿ ਕੀ ਪਉੜੀ ਵੀ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਰਧ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ, ਜੋ ਹਰ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ, ਇੱਕ ਵਾਢੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, " ਹਰਿ " ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪਰਮਾਤਮਾ", "ਕੀ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸ" ਅਤੇ "ਪਉੜੀ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਦਮ"। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਕੀ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| 1866 ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕੇ।
thumb| ਹਰਿ ਕੀ ਪਉੜੀ, 1880 ਈ.
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਯ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਭਰਥਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ। ਹਰਿ ਕੀ ਪਉੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, '''' (ਬ੍ਰਹਮ  ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੰਛੀ ਗਰੁੜ ਦੁਆਰਾ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਸਨ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰਿ ਕੀ ਪਉੜੀ ਘਾਟ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਘਾਟਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਵਧੀ ਹੈ। ਪੌੜੀਆਂ 'ਤੇ ਕਈ ਮੰਦਰ ਆਏ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਬਣੇ ਸਨ।

ਘਾਟਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ 1938 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਹਰਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਕਟਾਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ), ਅਤੇ ਫਿਰ 1986 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘੜੀ ਦਾ ਟਾਵਰ 1938 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ 
[alt=Ganga River Aarti|thumb| ਹਰਿ ਕੀ ਪੌੜੀ, [ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ]]
ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵੇਲੇ, ਹਰਿ ਕੀ ਪਉੜੀ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ - ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਉੱਤੇ

## ਹਵਾਲੇ 
*
ਸ਼ਰੀਫਾ ਅਕੀਲ

**ਸ਼ਰੀਫਾ ਮਾਂਗਟੋਂਗ ਆਰੀਫ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਉਮਰ ਅਕੀਲ** ਜਾਂ **ਸ਼ਰੀਫਾ ਅਕੀਲ** (ਜਨਮ 24 ਜੁਲਾਈ, 1997) ਇੱਕ ਫਿਲੀਪੀਨੋ - ਮੈਗੁਇੰਡਾਨੌਨ ਮਾਡਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਟਿਆ ਐਨਜੀ ਪਿਲੀਪੀਨਸ 2018 ਅਤੇ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2018 ਦੀ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਸ਼ਰੀਫਾ ਅਕੀਲ ਦਾ ਜਨਮ ਲੇਬਾਕ, ਸੁਲਤਾਨ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਕਤਾਰੀ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਤ ਖੂਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਫਟਬਾਲ ਖੇਡਦੀ ਹੈ, ਸਲਾਮਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨੋਟਰੇ ਡੈਮ ਤੋਂ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

ਉਹ ਅਕਸੀਓਨ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕੋ ਦੇ ਅਧੀਨ 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਲਈ ਲੜੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਦਾਤੂ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸਾਂਗਕੀ, ਮਗੁਇੰਦਨਾਓ ਦੇ ਮੇਅਰ ਦਾਤੂ ਪੈਕਸ ਅਲੀ ਮਾਂਗੁਦਾਦਾਤੂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।   

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
25 ਅਗਸਤ, 2021 ਨੂੰ, ਅਕੀਲ ਨੇ ਇਸਮਾਈਲ ਮੰਗੁਦਾਦਾਤੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।  

## ਪੇਜੈਂਟਰੀ 
### ਪਿਲੀਪੀਨਸ 2018 ਦਾ ਮੁਤਿਆ 
ਸ਼ਰੀਫਾ ਨੂੰ ਮੁਟਿਆਂਗ ਪਿਲੀਪੀਨਸ 2018 ਦੇ 50 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 16 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ 7:00 ਵਜੇ ਮੁਟਿਆ ਐਨਗ ਪਿਲੀਪੀਨਸ - ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2018 ਵਜੋਂ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।&nbsp;ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਐਸ.ਐਮ. ਮਾਲ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ (MOA) ਅਰੇਨਾ, ਪਾਸੇ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2018 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 

### ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2018 
ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ 50ਵੇਂ ਜਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਰੀਫਾ ਅਕੀਲ ਨੂੰ 4 ਅਕਤੂਬਰ, 2018 ਨੂੰ ਨਿਊ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਥੀਏਟਰ, ਰਿਜ਼ੌਰਟਸ ਵਰਲਡ ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2018 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਰੀਫਾ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਫ੍ਰਾਂਸੀਲੀ ਓਰੀਕੀਸ ਨੇ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਸੀ। ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪੰਜਵੀਂ ਫਿਲੀਪੀਨਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਦਿ ਗੰਗਾ

***ਆਦਿ ਗੰਗਾ*** (***ਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਕ੍ਰੀਕ*** ਅਤੇ ***ਟੋਲੀ ਦੀ ਨਹਿਰ)*** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ), ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ 15ਵੀਂ ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਹਾਅ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸੁੱਕ ਗਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਦਿ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਕੇ ਟੋਲੀ ਦੀ ਨਹਿਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਟ ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਸਰਕਿਟ ਅਤੇ ਅਵਿਵਹਾਰਕ ਸੀ।

ਟੌਲੀ ਦੀ ਨਹਿਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖਰਚੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਆਦਿ ਗੰਗਾ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਘਾਟਾਂ (ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ) ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨਸ਼ਕਤੀ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਣਸੋਧਿਆ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਡੰਪਿੰਗ ਕਾਰਨ ਨਹਿਰ ਇੱਕ ਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ।

ਅੱਜ, ਆਦਿ ਗੰਗਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਲਹਿੰਗਾ-ਸਟਾਈਲ ਸਾੜ੍ਹੀ

[thumb|ਅਭਿਨੇਤਰੀ [ਰਾਇਮਾ ਸੇਨ ਲਹਿੰਗਾ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਸਾੜੀ ਵਿੱਚ]]
**ਲਹਿੰਗਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਾੜੀ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾੜੀ ਅਤੇ ਲਹਿੰਗਾ ਚੋਲੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲਹਿੰਗਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ  ਤੋਂ  ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਲੇਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਸ ਟੰਗ ਅਤੇ ਡ੍ਰੈਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰਵਾਇਤੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਹਿੰਗਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਾੜੀ ਨੂੰ ਪੇਟੀਕੋਟ ( ਇਨਸਕਰਟ ; ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ *ਪਾਵਦਾਈ* ਜਾਂ *ਲੰਗਾ*, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਾਇਆ*, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਹਿੰਗਾ) ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਲਾਊਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਰਲਾ ਕੱਪੜਾ। ਚੋਲੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਵਾਇਤੀ ਲਹਿੰਗਾ ਜਾਂ ਘੱਗਰਾ ਚੋਲੀ ਦੀ ਚੋਲੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬਲਾਊਜ਼ ਵੀ ਲਹਿੰਗਾ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੋਲੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੈਲਟਰ ਨੇਕ ਸਟਾਈਲ, ਡੂੰਘੀ ਗਰਦਨ, ਜਾਂ ਬੈਕਲੈੱਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਚੋਲੀ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਚੋਲੀਆਂ ਵੀ ਕੁੰਦਨ, ਮਣਕੇ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਕਢਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ 
ਲਹਿੰਗਾ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਢਾਈ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਗ, ਚਿਕਨ, ਕਸ਼ੀਦਾ, ਕਸੂਤੀ, ਕੰਠਾ, ਸੋਜ਼ਨੀ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜ਼ਰਦੋਜ਼ੀ ਲਹਿੰਗਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਢਾਈ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।

ਬਾਗ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਢਾਈ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਗ ਦੀ ਕਢਾਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਸ ਫੈਬਰਿਕ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਢਾਈ ਹੈ। ਕਸ਼ੀਦਾ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਢਾਈ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਰੰਗੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲਹਿੰਗਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਸਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਢਾਈ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦਾ ਕੰਥਾ ਵਰਕ ਅਤੇ ਕਸੂਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।

ਲਹਿੰਗਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਸਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਜਾਵਟ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਢਾਈ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਢਾਈ, ਧਾਤ ਦੇ ਮਣਕੇ, ਅਸਲੀ ਮੋਤੀ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਮਣਕੇ, ਕੱਚ ਦੇ ਮਣਕੇ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਕੰਮ, ਲੇਸ ਵਰਕ, ਕੁੰਦਨ, ਸੀਕੁਇਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਜ਼ਰਦੋਜ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਮੀਰ ਫੈਬਰਿਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਸ਼ਮ, ਜਾਰਜਟ, ਬ੍ਰੈਸੋ, ਬਰੋਕੇਡ, ਸ਼ਿਫੋਨ, ਕ੍ਰੇਪ, ਆਦਿ, ਲਹਿੰਗਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਾੜੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਭਾਰਤੀ ਲਹਿੰਗਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਾੜੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ 
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਲਹਿੰਗਾ ਸਟਾਈਲ ਡ੍ਰੈਪ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਰਲ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਸਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਾਦੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਪੇਟੀਕੋਟ/ਇਨਸਕਰਟ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਸਾੜੀ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਲੇਟ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਾੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਹਿੰਗਾ ਸਟਾਈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਪਲੇਟ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾਂ ਡ੍ਰੈਪ ਵਿੱਚ ਟਿੱਕਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। (ਲਹਿੰਗਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ, ਪਲੈਟਸ ਨੂੰ ਮੂਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਸ਼ੋਭਿਤ ਗੋਟਾ ਜਾਂ  ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਭੜਕੀ ਹੋਈ ਸਿਲੂਏਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਹਿੰਗਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਾੜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ) ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪੱਲੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਸਾੜੀ ਵਾਂਗ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ