ਅਰਵਿੰਦ ਪਾਰਿਖ

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅਰਵਿੰਦ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਟਵਰ ਲਾਲ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਚੰਦਰ ਕਲਾ ਬੇਨ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੰਨ 1944 ਵਿੱਚ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ ਵਿਲਾਇਤ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਖਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਰਿਖ ਨੇ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਪਾਰਿਖ ਨੂੰ ਐਲਫਿਨਸਟੋਨ ਕਾਲਜ, ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ 60 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, 1944 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਨਿਰਵਿਘਨ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਅਰਵਿੰਦ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਪਾਰਿਖ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਪਾਰਿਖ ਕਿਰਾਨਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਨੇਤਾ ਨਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਫ਼ਈਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਸ਼ਗਿਰਦ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸਨੇਹਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਪੂਰਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।

## ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਰਵਿੰਦ ਪਾਰਿਖ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀ. ਆਰ. ਦਿਓਧਰ, ਲਤਾਫਤ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ, ਆਮਿਰ ਖਾਨ, ਨਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ-ਫਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ, ਡੀ. ਟੀ. ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਧਿਕਾ ਮੋਹਨ ਮੈਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਅਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰੋਹ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਾਰਿਖ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ । ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਪੂਰਵੀ ਪਾਰਿਖ ਵੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਰਾਨਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਨਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ-ਫ਼ਈਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਦੀ ਸ਼ਗਿਰਦ ਸੀ। ਪਾਰਿਖ ਨੇ ਨਵਰਸ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਯੂ. ਕੇ. ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ "ਸਿਤਾਰ ਗੁਰੂ" ਅਤੇ "ਬੰਦੀਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ" ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਦੂਤ 
ਪਾਰਿਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗੀਤ ਪਰਿਸ਼ਦ (ਯੂਨੈਸਕੋ) ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਲਈ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹਨ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ. ਸੰਗੀਤ ਰਿਸਰਚ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਚੈਪਟਰ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ।

ਅਰਵਿੰਦ ਪਾਰਿਖ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠਕਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

ਬੈਠਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਫਾਰਮੈਟ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰਾਣੇ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੱਗੀਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਦਰਭ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਾਕਾਰ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਪਰ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਗੱਲਬਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।

ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ, ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।

ਪਾਰਿਖ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗ ਸਾਂਝੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਬਈ, ਚੇਨਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਮੰਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 12 ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਿਊਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਗਰੁੱਪ (ਏਆਈਐਮਜੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-ਜੋ ਕਿ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ (ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ, ਹਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ, ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਰਵੀ ਕਿਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨ-ਸਾਜਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਸਮੇਤ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਕਾਰ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੱਗੀਤ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰਥਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਪਾਰਿਖ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 1997-98 ਲਈ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2003 ਲਈ ਸਾਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਨਅਤੀ 
ਪਾਰਿਖ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ। ਪਾਰਿਖ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ 51 ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹੈ। ਡੀਐਚਐਲ ਲੇਮੁਇਰ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਯੂਸ਼ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਡੀਐਚਐਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਨਵੀਨਤਮ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲਾ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927