open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਆਰਮੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪਟਿਆਲਾ

**ਆਰਮੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ**, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਹਿ-ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1985 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 2013 ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
ਚੌਥੀ ਕੂਟ (ਕਹਾਣੀ)

**ਚੌਥੀ ਕੂਟ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1998 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। *ਚੌਥੀ ਕੂਟ* ਅਤੇ 
*ਮੈਂ ਹੁਣ ਠੀਕ ਠਾਕ ਹਾਂ* ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਕੂਟ ਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਚੌਥੀ ਕੂਟ: ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਰਿਆਨ ਹੋਲਮਜ਼

**ਰਿਆਨ ਹੋਲਮਜ਼** (ਜਨਮ 1984) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਬਕਲਿਨ ਬੋਏਹੁੱਡ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ "ਸੈਂਟਰ ਬੋਇਸ, ਲੈਸਬੀਅਨ, ਕੁਈਰਜ਼, ਟ੍ਰਾਂਸ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਸਟੱਡਸ, ਡੋਮਸ, ਬੁੱਚ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦੇ ਏਜੀ" ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਲਮਜ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ *ਬਰੁਕਲਿਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ*, ਬਰੁਕਲਿਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਾਈਡ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ, *ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਰਿਆਨ ਹੋਲਮਜ਼* ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਹੋਲਮਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ 1984 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ/ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰਵਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਰੂਚ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਹੋਲਮਜ਼ ਨੇ 2012-2015 ਤੱਕ ਮੋਕਾਡਾ ਵਿਖੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ *ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਫ ਰਿਆਨ ਹੋਲਮਜ਼* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੈਨੇਲ ਅਪੋਂਟੇ ਪੀਅਰਸਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

### ਬਕਲਿਨ ਬੋਏਹੁੱਡ 
ਹੋਲਮਜ਼ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਜੈਨੇਸਿਸ ਟ੍ਰੇਮੇਨ ਨਾਲ ਬਕਲਿਨ ਬੋਏਹੁੱਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇੱਕ 2010-2011 ਕੈਲੰਡਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਬੋਇਸ ਰੰਗ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਕਲਿਨ ਬੋਏਹੁੱਡ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਅੰਗ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਰਦਾਨਗੀ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਫੈਮੇਫੋਬੀਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
* ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਵਾਰਡ, ਬਰੁਕਲਿਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਾਈਡ ਸੈਂਟਰ, 2019 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* bklyn boihood 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਅਮਿਤ ਗੌਰਵ

**ਅਮਿਤ ਗੌਰਵ ਯਾਦਵ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ** ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।   ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਰਹਾਰਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਮਿਤ ਗੌਰਵ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਰਾਮਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਏਟਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਯਾਦਵ ਸ਼ੀਟੂ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਡਾ. ਜਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਇਸਲਾਮੀਆ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਮਿਤ ਗੌਰਵ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਰਹਾਰਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮਰਹਾਰਾ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਾਹਲੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਾਹਲੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਭਾਰਤ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਏਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਪਾਤ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਾਹਲੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਹਲੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਨਾਮ ਟਾਹਲੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਪਿਆ ਹੈ। ਦੇਸੀ ਮਹੀਨਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ 6 ਪੋਹ 1705 ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਚੱਲੇ ਸਨ। 7 ਪੋਹ ਨੂੰ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਗਏ ਸਨ। 19 ਪੋਹ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਾਇਕੋਟ ਆ ਕੇ ਇਸ ਟਾਹਲੀ ਆਸਨ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਰਾਇਕੋਟ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਚਰਵਾਹਾ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਮਝਾ ਚਰਾਉਣ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਟਾਹਲੀ ਹੇਠ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਇਆ ਚਰਵਾਹੇ ਦਾ ਨਾਮ ਨੂਰਾ ਮਾਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਨੂਰੇ ਨੂੰ ਮਝਾ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਨੂਰੇ ਨੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਮਝਾ ਚੋ ਕਿ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਖੜੀ ਇੱਕ ਅਉਸਰ ਝੋਟੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੋਣ  ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਭਾਂਡਾ ਨਹੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਨੂਰੇ ਨੂੰ 288 ਛੇਕਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗਾਗਰ ਫੜਾਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਚੋ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਨੂਰੇ ਨੇ ਇਸ ਗਾਗਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਚੋਇਆ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਛੇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁੱਧ ਨਾ ਡੁੱਲਿਆ। ਨੂਰਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਰਾਏ ਕੱਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਇ ਕੱਲ੍ਹਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾ ਲਈ ਆਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਈਸਰਖਾਨਾ

**ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਈਸਰਖਾਨਾ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।   ਉਹ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। 

## ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਯੁੱਧ ਕਲਾਕਾਰ

[thumb| *ਸਪਰਿੰਗ ਇਨ ਦ ਟਰੈਂਚਸ, ਰਿਜ ਵੁੱਡ, 1917* [ਪਾਲ ਨੈਸ਼ (ਕਲਾਕਾਰ)|ਪਾਲ ਨੈਸ਼ ਦੁਆਰਾ। ਨੈਸ਼ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ]]
ਇੱਕ **ਯੁੱਧ ਕਲਾਕਾਰ** ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਹੱਥ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਣ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰਣ ਵਾਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦੀ ਮਾਪਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਹੋਰ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
[thumb| 1941 ਵਿੱਚ [ਜਰਮਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਕਲਾਕਾਰ]]
ਇਹ ਕਲਾਕਾਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਜਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਇਹ ਦਿਖਾ ਕੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪੁਰਸ਼, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਸਲੀ ਵੇਰੇਸ਼ਚਗਿਨ ਦੀ 1871 ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ, *ਦ ਐਪੋਥੀਓਸਿਸ ਆਫ਼ ਵਾਰ ਵਿੱਚ।*
[thumb| [ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਗੋਯਾ|ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਗੋਯਾ ਦੁਆਰਾ *ਮਈ 1808 1814 ਦੀ ਤੀਜੀ*]]
ਯੁੱਧ ਕਲਾ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ, ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ।

ਕਲਾਕਾਰ ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਫੌਜੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਜੰਗੀ ਕਲਾਕਾਰ ਜੋ ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਢੰਗ ਸੀ।

ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੁੱਧ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜੰਗੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੜਾਕੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗੈਰ-ਲੜਾਕੂ ਜੋ ਜੰਗ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਜੋ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਯੁਕਤ "ਯੁੱਧ ਕਲਾਕਾਰ" ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਫੌਜ ਕਲਾਕਾਰ" ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, "ਲੜਾਈ ਕਲਾਕਾਰ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸੇ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
[right|thumb| *[ਗੈਸਡ (ਪੇਂਟਿੰਗ)|ਗੈਸਡ*, 1918, ਜੌਨ ਸਿੰਗਰ ਸਾਰਜੈਂਟ ਦੁਆਰਾ। ਕੈਨਵਸ 'ਤੇ ਤੇਲ, 231 x 611.1cm (91 x 240.5in)। ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਵਾਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਲੰਡਨ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ]]

## ਹਵਾਲੇ
ਗਿਉਰਾ ਪੰਕਟਾਟਾ

**ਗਿਉਰਾ ਪੰਕਟਾਟਾ ਨੋਲੀਡੇ** ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀੜਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਥਾਮਸ ਪੇਨਿੰਗਟਨ ਲੂਕਾਸ ਦੁਆਰਾ 1890 ਈੰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਿਸਮਾਰਕ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ(ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ) ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਲਗਭਗ 20 ਮਿਲੀਮੀਟਰ। ਅਗਲੇ ਖੰਭ ਕਾਲੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਸਲੇਟੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਖੰਭ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰੋਵਨ ਕ੍ਰੋ

**ਰੋਵਨ ਕ੍ਰੋ** ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਲਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਕਿਊਰੇਟਰ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੈਨੀਟੋਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੀ: ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, *ਕਵਿਵਰਿੰਗ ਲੈਂਡ*, 2013 ਵਿੱਚ ਏਆਰਪੀ ਬੁਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰੋਵਨ ਕਰੋਅ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਨੀਪੈਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਐਂਡ ਜੈਂਡਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਐਂਡ ਜੈਂਡਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰਪੂਰ ਕੰਮ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕਤਾ, ਵਰਗ, ਹਿੰਸਾ, ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਸਨੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਨੀਪੈਗ, ਮੈਨੀਟੋਬਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਕ੍ਰੋ ਦਾ ਜਨਮ ਸਸਕੈਟੂਨ, ਸਸਕੈਚਵਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਸਮਾਨ ਹੇਠ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਅਲਬਰਟਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਕ੍ਰੋਅ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸਪ੍ਰੂਸ ਗਰੋਵ, ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਅਲਬਰਟਾ ਕ੍ਰੋਅ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਓਨਟਾਰੀਓ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਲਾ-ਅਧਾਰਤ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਟੋਰਾਂਟੋ ਚਲੇ ਗਏ। ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪ੍ਰੈਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।

## ਕਲਾ 
ਰੋਵਨ ਕ੍ਰੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਸਥਾਪਨਾ, ਵੀਡੀਓ, ਟੈਕਸਟ, ਅਤੇ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਹਾਲੀਆ ਕੰਮ ਗੂੜ੍ਹਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸਟਾਪ-ਮੋਸ਼ਨ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ *ਕਵੀਰ ਗ੍ਰਿਟ* - ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਡੈਡੀ ਜੌਨ ਵੇਨ ਹਨ - ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੈਰੀਜ਼ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਿਅੰਗਮਈ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ - ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; *digShift* (ਜਾਰੀ), ਇੱਕ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਈਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਲਟੀਚੈਨਲ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਡੀਕੋਲੋਨਾਈਜ਼ਿੰਗ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ; *ਲਿਫਟਿੰਗ ਸਟੋਨ*, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਔਰਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ/ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਜੋ ਗੂੜ੍ਹੇ ਕਾਵਿਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ *ਮਾਈ ਸਮਾਰਕ*, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਕੈਮ ਬੁਸ਼, ਸਟੀਵਨ ਲੇਡੇਨ ਕੋਚਰੇਨ, ਰੋਵਨ ਕ੍ਰੋ, ਅਤੇ ਪੌਲ ਰੋਬਲਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਜੋ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀ/ਕਵੀਰ/ਵਿਕਲਪਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕ੍ਰੋ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਕਵਿਵਰਿੰਗ ਲੈਂਡ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸ ਰੁਝੇਵੇਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀ/ਕੀਅਰ/ਕਲਾਤਮਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸਾਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਮੈਨਟੋਰਿੰਗ ਆਰਟਿਸਟਸ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਆਰਟ (MAWA) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਆਰਟ ਬਿਲਡਿੰਗ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਊਰੇਟ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਸ ਨਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਪੋਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ

**ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ** (1830-1885) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕਕਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।

## ਜਨਮ 
ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1830 ਈ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਬਹਿਰਾਮਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਬਾਬਾ ਛਾਂਗਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਕਸ਼ਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। 

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਸੀ। 

## ਕੰਮ 
ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਧੋਪੁਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆ ਲਈ ਦੋ ਮੁਫਤ ਸਕੂਲ ਖੋਲੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਹੰਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਮੋਰੈੰਡਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਰਚਨਾਵਾਂ

1.ਵਿੱਦਿਆ ਰਤਨਾਕਰ

2.ਅਨੇਕ ਦਰਸ਼ਨ

3.ਚਿਤਰਾਵਲੀ

4.ਪਿੰਗਲ ਮੰਜਰੀ

5.ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਣ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਰਤਕਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1830
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1885
ਰਾਮ ਅਚਲ ਰਾਜਭਰ

**ਰਾਮ ਅਚਲ ਰਾਜਭਰ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ ਪੰਜ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ ਹਨ। 

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਨੇ 2017 ਦੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਅਕਬਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ ਅਤੇ 2017 ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਵਰਮਾ ਨੂੰ 14,013 ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। 

ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ 2022 ਦੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰਪੁਰ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੀਟ ਤੋਂ 12,000 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ ਬਣ ਕੇ, ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਧਰਮਰਾਜ ਨਿਸ਼ਾਦ ਨੂੰ 12,455 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੀਵਨ ਜੋਤ ਕੌਰ

**ਜੀਵਨ ਜੋਤ ਕੌਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕ** ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।   ਉਸਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।  
ਤਸਵੀਰ : Jeevan Jyot Kaur.jpg

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਤੋਂ 2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਧੁੰਨ

**ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਧੁੰਨ ਭਾਰਤ ਦਾ** ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ  2022 ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ,ਖੇਮ ਕਰਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।   
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਟੌਂਗ

**ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਟੌਂਗ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ

**ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ** ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਮੰਤਰਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਮੋਦੀ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਜਲ ਸਰੋਤ, ਨਦੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਪੁਨਰਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਮੰਤਰਾਲਾ ।

ਇਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਗਠਨ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। WAPCOS ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਫਰਮ ਹੈ। WAPCOS ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਰ ਕੇ ਗੁਪਤਾ ਹਨ।

## ਕੰਮ 
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਤਰ-ਰਾਜੀ ਜਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਗੇ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ *"ਨਮਾਮੀ ਗੰਗੇ"* ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵੀ ਚਲਾਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਸਕਣ।

## ਮੰਤਰੀ 
## ਹਵਾਲੇ
1983 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ

**ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸਾਲ 1983 ਵਿੱਚ** ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ।

## ਅਹੁਦੇਦਾਰ 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ - ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ - ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ - ਯਸ਼ਵੰਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਚੰਦਰਚੂੜ

### ਗਵਰਨਰ 
* ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ - ਕੇਸੀ ਅਬਰਾਹਮ (15 ਅਗਸਤ ਤੱਕ), ਠਾਕੁਰ ਰਾਮ ਲਾਲ (15 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ)
* ਅਸਾਮ - ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਹਿਰੋਤਰਾ
* ਬਿਹਾਰ - ਅਖਲਾਕੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਕਿਦਵਈ
* ਗੁਜਰਾਤ - ਸ਼ਾਰਦਾ ਮੁਖਰਜੀ (6 ਅਗਸਤ ਤੱਕ), ਕੇਐਮ ਚਾਂਡੀ (6 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ)
* ਹਰਿਆਣਾ - ਗਣਪਤਰਾਓ ਦੇਵਜੀ ਤਪਸੇ
* ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ - ਏ ਕੇ ਬੈਨਰਜੀ (15 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ), ਹੋਕਿਸ਼ੇ ਸੇਮਾ (15 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ)
* ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ - ਬੀ ਕੇ ਨਹਿਰੂ
* ਕਰਨਾਟਕ - ਅਸ਼ੋਕਨਾਥ ਬੈਨਰਜੀ
* ਕੇਰਲ - ਪੀ. ਰਾਮਚੰਦਰਨ
* ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ -
** 20 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ: ਬੀ.ਡੀ
** 20 ਸਤੰਬਰ-7 ਅਕਤੂਬਰ: ਜੀ.ਪੀ
** 7 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ: ਬੀਡੀ ਸ਼ਰਮਾ
* ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ - ਇਦਰੀਸ ਹਸਨ ਲਤੀਫ
* ਮਨੀਪੁਰ - SMH ਬਰਨੀ
* ਮੇਘਾਲਿਆ - ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਹਿਰੋਤਰਾ
* ਨਾਗਾਲੈਂਡ - SMH ਬਰਨੀ
* ਓਡੀਸ਼ਾ - ਚੇਪੂਡੀਰਾ ਮੁਥਾਨਾ ਪੂਨਾਚਾ (17 ਅਗਸਤ ਤੱਕ), ਬਿਸ਼ੰਭਰ ਨਾਥ ਪਾਂਡੇ (17 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ)
* ਪੰਜਾਬ -
** 7 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ: ਮੈਰੀ ਚੇਨਾ ਰੈਡੀ
** 7 ਫਰਵਰੀ-21 ਫਰਵਰੀ: ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ
** 21 ਫਰਵਰੀ-10 ਅਕਤੂਬਰ: ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਰਮਾ
** 10 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ: ਭੈਰਬ ਦੱਤ ਪਾਂਡੇ
* ਰਾਜਸਥਾਨ – ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਹਿਰਾ
* ਸਿੱਕਮ - ਹੋਮੀ ਜੇਐਚ ਤਾਲੇਯਾਰਖਾਨ
* ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ - ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਖੁਰਾਣਾ
* ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ - ਐਸਐਮਐਚ ਬਰਨੀ
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ - ਚੰਦੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ
* ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ - ਭੈਰਬ ਦੱਤ ਪਾਂਡੇ (10 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ), ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਰਮਾ (10 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ)

## ਸਮਾਗਮ 
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ -  2,250,742 ਮਿਲੀਅਨ
* ਫਰਵਰੀ – ਡਾਕੂ ਰਾਣੀ ਫੂਲਨ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤਾ।
* 18 ਫਰਵਰੀ - ਨੇਲੀ ਕਤਲੇਆਮ : ਅਸਾਮ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ 2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਕਾਨੂੰਨ 
## ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ 
* *ਅਰਧ ਸੱਤਿਆ* ਨੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਦਾ ਬੈਸਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ।

## ਖੇਡ 
* 25 ਜੂਨ – ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ   ਲਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ।

## ਜਨਮ 
* 3 ਫਰਵਰੀ – ਟੀ ਆਰ ਸਿਲੰਬਰਾਸਨ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
* 6 ਫਰਵਰੀ – ਅੰਗਦ ਬੇਦੀ, ਅਭਿਨੇਤਾ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ।
* 6 ਫਰਵਰੀ – ਸ਼੍ਰੀਸੰਤ, ਕ੍ਰਿਕਟਰ।
* [thumb|147x147px| [ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ]] 8 ਅਪ੍ਰੈਲ – ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ, ਅਦਾਕਾਰ।
* 20 ਮਈ – ਐਨਟੀ ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਜੂਨੀਅਰ, ਅਦਾਕਾਰ।
* [thumb|142x142px| [ਕੈਟਰੀਨਾ ਕੈਫ਼|ਕੈਟਰੀਨਾ ਕੈਫ]] 16 ਜੁਲਾਈ – ਕੈਟਰੀਨਾ ਕੈਫ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ
* 27 ਜੁਲਾਈ – ਸੌਕਰ ਵੇਲਹੋ, ਫੁੱਟਬਾਲਰ (ਮੌਤ 2013 )।
* 14 ਅਗਸਤ – ਜੈਨੀਫਰ ਕੋਤਵਾਲ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ।
* 31 ਅਗਸਤ – ਈਰਾ ਸਿੰਘਲ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ।
* 17 ਸਤੰਬਰ- ਸਨਾਇਆ ਇਰਾਨੀ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ।
* 23 ਨਵੰਬਰ – ਕਰਨ ਪਟੇਲ, ਅਦਾਕਾਰ।
* 30 ਨਵੰਬਰ – ਨਿਸ਼ਾ ਕੋਠਾਰੀ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ।

## ਮੌਤਾਂ 
* 11 ਜੂਨ – ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਦਾਸ ਬਿਰਲਾ, ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ (ਜਨਮ 1894)।
* ਫਾਤਿਮਾ ਬੇਗਮ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣੀ(ਜਨਮ 1892)।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* 1983 ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ

**ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ** (ਜਨਮ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ। ਪੰਜ ਵਾਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਵਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਹਨ। ਜਲ ਸਰੋਤ ਮੰਤਰੀ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ (2009-11) ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਕੁਮਾਓਨੀ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ (ਹੁਣ ਉੱਤਰਾਖੰਡ) ਦੇ ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚੌਨਲੀਆ (263680), ਰਾਣੀਖੇਤ ਨੇੜੇ ਮੋਹਨਾਰੀ ਪਿੰਡ (ਅਦਬੋਰਾ ਮੋਹਨਾਰੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਵਤ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇਵੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਆਈਸੀ ਚੌਨਾਲੀਆ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੀ ਸਾਥੀ ਕਾਂਗਰਸ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਰੇਣੂਕਾ ਰਾਵਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ 
ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ, ਰਾਵਤ ਨੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵਿਜੇ ਬਹੁਗੁਣਾ ਨੇ ਜੂਨ 2013 ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਧਾਰਚੂਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ 19,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਉਪ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।

## ਅਹੁਦੇ ਸੰਭਾਲੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਚੱਬੇਵਾਲ

**ਡਾ. ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਚੱਬੇਵਾਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ  ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਚੱਬੇਵਾਲ    ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੱਬੇਵਾਲ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਡਾ. ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਚੱਬੇਵਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਚੱਬੇਵਾਲ  ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2017 ਵਿੱਚ ਚੱਬੇਵਾਲ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਚੱਬੇਵਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਸੀਐਲਪੀ ਨੇਤਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੱਬੇਵਾਲ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (ਐਸਸੀ) ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ।

## ਐਮ.ਐਲ.ਏ. 
ਡਾ. ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਚੱਬੇਵਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 117 ਵਿੱਚੋਂ 92 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ 79% ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਾਂਸਦ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ

## ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2017-2022
ਕਲੋਵਿਸ ਰਫਿਨ

**ਕਲੋਵਿਸ ਰਫਿਨ** (1946–1992) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਪੋਰਟਸਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਜੋ 1972 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ। 1973 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੋਟੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਕਲੋਵਿਸ ਰਫਿਨ ਦਾ ਨਾਮ ਕਲੋਵਿਸ, ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1946 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਮੈਨਹਟਨ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਸੋਰਬੋਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਰਫਿਨ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚਿਪਕਣ ਵਾਲੇ ਫੈਬਰਿਕ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਕੱਪੜੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਟੈਰੀਕਲੋਥ ਤੋਂ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲਡ ਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਰਿਚਰਡ ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ ਰਫਿਨ ਨੂੰ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਐਵੇਨਿਊ ਸਪੋਰਟਸਵੇਅਰ ਸਟਾਈਲ ਦੇ "ਪੈਰਾਗਨ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ।

1973 ਤੱਕ ਜਿਸ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਕੋਟੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਰਫਿਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਯੂ.ਐਸ.$5 ਮਿਲੀਅਨ ਚੰਗੀ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ, ਕਿਫਾਇਤੀ ਥੋਕ ਕੱਪੜੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। 1974 ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡੀ ਫਰੇਜ਼ਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਫਿਨ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈਲਸਟਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1981 ਵਿੱਚ ਰਫਿਨ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਨੂੰ "ਉਮਰਹੀਣਤਾ ਅਤੇ ਵਰਗਹੀਣਤਾ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ 40-ਡਾਲਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤੰਗ ਬਜਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਨੌਜਵਾਨ ਦਫਤਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਅਤੇ ਲਗਜ਼ਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੈਕਲੀਨ ਕੈਨੇਡੀ ਓਨਾਸਿਸ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੁਆਰਾ ਬਰਾਬਰ ਪਹਿਨਣ ਯੋਗ ਸਨ।

ਉਸਦੀ ਕੰਪਨੀ, ਰਫਿਨਵੇਅਰ ਨੂੰ 1973 ਤੋਂ 1979 ਵਿੱਚ ਸਟੂਅਰਟ ਕ੍ਰੇਸਲਰ ਦੁਆਰਾ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਕ੍ਰੇਸਲਰ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਫਿਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੁਟੀਕ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਕੀਲੌਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੱਤਾ।

1990 ਵਿੱਚ ਰਫਿਨ ਨੇ ਐਲਵਿਨ ਆਈਲੀ ਦੀ ਡਾਂਸ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਫਿਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਬਿੰਗਡਨ ਸਕੁਏਅਰ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਂਟਹਾਉਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦ ਐਨਸੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਗੇਅ ਸੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਿਆ। 1979 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ. ਫ਼ਿਲਮ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵੀਟੋ ਰੂਸੋ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਰੂਸੋ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਤੜਾਗੀ

thumb|ਤੜਾਗੀ
**ਤੜਾਗੀ** ਇੱਕ ਰੇਸ਼ਮੀ ਜਾਂ ਸੂਤੀ ਧਾਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਲੱਕ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਕਮਰ ਦੁਆਲੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਧਾਗੇ ਵਿਚ ਕੌਡੀਆਂ ਜਾਂ ਮਣਕੇ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਘੁੰਗਰੂ ਪਾ ਕੇ ਜੋ ਧਾਗਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੜਾਗੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੜਾਗੀ ਲੜਕੇ ਦੇ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਲੜਕੀ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੜਾਗੀ ਸੁਨਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹੀ ਲੜਕੇ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਸੁਨਿਆਰ ਨੂੰ ਤੜਾਗੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਸੂਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਲੜਕੇ ਦੀ ਭੂਆ ਵੱਲੋਂ ਤੜਾਗੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਚੱਲਿਆ। ਤੜਾਗੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਸੂਟ ਫੇਰ ਭੂਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।ਤੜਾਗੀ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ 7 ਜਾਂ 11 ਘੰਗਰੂ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸਨ। ਟੂਣਿਆਂ, ਮੰਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਬਦਰੂਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਔਹਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੜਾਗੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਤੜਾਗੀ ਦਾ ਧਾਗਾ ਐਨਾ ਮਜਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਲਾਂ ਵੱਧੀ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘੱਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਲੜਕਿਆਂ ਤੇ ਤੜਾਗੀ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਇਹਦੇ ਬੜੇ ਫਾਇਦੇ ਹੁੰਦੇ ਆ,ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਢਿੱਡ ਨੀ ਵਧਦਾ ਜੁਆਕ ਦਾ,ਜੁਆਕ ਨੂੰ ਹਰਨੀਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੀ ਹੁੰਦੀ,ਭਾਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,ਕੋਈ ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨੀ ਕੀ ਤੇ ਕੀ। ਸੋਚਿਆ ਮਨਾਂ ਨਹੀਂ ਇਹ ਤਾਂ ਕੁੱਛ ਜਿਆਦਾ ਈ ਹੋ ਗਿਆ,ਜਦ ਇਹ ਪੜਿਆ ਕਿ ਅੱਗੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ,ਤੇ ਇਹ ਤੜਾਗੀ ਕੱਪੜਾ ਈ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨੰਗ ਧੜੰਗਾ ਜੁਆਕ ਤੁਰੇ ਫਿਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਾਲਾ ਧਾਗਾ ਬੰਨ ਦਿੰਦੇ ਬਈ ਇਹ ਨਾਲੇ ਤਾਂ ਨਜਰ ਫਜਰ ਤੋਂ ਬੱਚਤ ਰੱਖਦਾ ਨਾਲੇ ਜੁਆਕ ਦਾ ਨੰਗ ਢਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਹੁਣ ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਵਾਹ ਕਿਆ ਰਿਵਾਜ ਆ,ਨਜਰ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਬਈ ਚਲੋ ਕਾਲਾ ਧਾਗਾ ਬੰਨ ਤਾ, ਨੱਜਰਬੱਟੂ ਦੀ ਥਾਂ ਤਾਂਕਿ ਨਜਰ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਤੜਾਗੀ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਆ,ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਜਿਹਾ ਲੱਗਿਆ। ਪਰ ਫੇਰ ਲੱਗਿਆ ਮਨਾਂ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਦਾ ਜਦ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਤੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਤੇ ਲੋਕ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਪੱਤੇ ਵਗੈਰਾ ਜਾਂ ਲੀਰ ਟੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹੋਣ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਲੋਕ ਲੰਗੋਟ ਵਗੈਰਾ ਪਾਉਂਦੇ ਸੀ ਤੇ ਯਾਦ ਵੀ ਆ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਜੁਆਕਾਂ ਨੇ ਕੱਲੀ ਤੜਾਗੀ ਪਾਈ ਨੰਗ ਧੜੰਗੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਚ ਭੱਜੇ ਫਿਰਨਾ,ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀਆਂ ਚ।ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਤੜਾਗੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤੜਾਗੀ ਸੰਬੰਧੀ ਯੂਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼----

* https://www.youtube.com/watch?v=Sjbmb6JrNuw
* https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=jx18rxcQAJE

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸਰਘੀ ਜੰਮੂ

**ਸਰਘੀ ਜੰਮੂ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਆਪਣੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਮਰਸੀਏ' ਲਈ 2021 ਦੇ ਢਾਹਾਂ ਇਨਾਮ ਲਈ ਫਾਇਨਲਿਸਟ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਜੀਵਨ 
ਸਰਘੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਦਲਬੀਰ ਚੇਤਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਕਾਲਜ, ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿਖੇ ਵੀ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਲਿਖਤਾਂ 
* ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (2002)
* ਖਿਲਰੇ ਹਰਫ਼ (2003)
* ਚੇਤਨ ਕਥਾ (2009) 
* ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (2009)
* ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਅਤੇ ਰੁਪਾਂਤਰ (2018)
* ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਮਰਸੀਏ (2020)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਕੁੜੀ

***ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਕੁੜੀ***  (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ=*The Hunchback of Notre-Dame*), ਮੂਲ ਟਾਈਟਲ ''**Notre-Dame de Paris. 1482**', ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ  *ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਕੁੜੀ*) ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ ਦਾ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਗੌਥਿਕ ਨਾਵਲ  ਹੈ, 1831 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੈ।  ਇਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

## ਸਾਰ
ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਨੋਟਰੇ ਡੈਮ ਚਰਚ ਦਾ ਕੁੱਬਾ ਨੌਕਰ ਕਾਸਮੀਡੋ ਹੈ, ਜੋ ਚਰਚ ਦੇ ਬੜੇ ਪਾਦਰੀ ਕਲਾਡ ਫ਼ਰੋਲੋ ਦਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1482 ਦੀ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਇਕ ਜਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਦੇ ਪੋਪ ਦਾ ਤਾਜ ਰੱਖਦੇ  ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਉਹ ਇਹ ਤਾਜ ਨੋਟਰੇ ਡੈਮ ਦੇ ਮਾਸੂਮ ਅਤੇ ਬਦਸੂਰਤ ਘੜਿਆਲ ਬਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਸਮੀਡੋ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਹਜੂਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਲੜਕੀ ਐਸਮਰਾਲਡਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਚਰਚ ਦਾ ਪਾਦਰੀ ਫ਼ਰੋਲੋ ਆਸ਼ਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਦਰੀ ਆਪਣੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਇਹ ਲੜਕੀ ਅਗ਼ਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਸਮੀਡੋ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗ਼ਵਾ ਕਰ ਕੇ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਪਾਦਰੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਿਆਸ ਸਤਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੋ ਐਸਮਰਾਲਡਾ ਖ਼ੁਦ ਜਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਐਸਮਰਾਲਡਾ ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਫ਼ੂ ਬੇਸ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਕ ਗਰੋਹ ਨੋਟਰੇ ਡੈਮ ਤੋਂ ਐਸਮਰਾਲਡਾ ਨੂੰ ਰਿਹਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਚਰਚ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੌਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਪਾਦਰੀ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਐਸਮਰਾਲਡਾ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦੇ  ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਸਮੀਡੋ ਪਾਦਰੀ ਨੂੰ ਚਰਚ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਘਾਟ ਤੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਐਸਮਰਾਲਡਾ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਲੇਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂਬਗ਼ੈਰ ਕੁਛ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਢਾਂਚੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ਼ ਬਗ਼ਲਗੈਰ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ।

ਇਹ ਸਾਰਾ ਨਾਵਲ ਚਰਚ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨੋਟਰੇ ਡੈਮ ਦਾ ਚਰਚ ਵੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਇਕ ਪਾਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ ਨੇ ਨੋਟਰੇ ਡੈਮ ਚਰਚ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਰਾਜਗੀਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ਼ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਛਪਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਚਰਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਆਉਣ ਲੱਗੇ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ 
ਨਾਵਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਲ੍ਹਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਕੁੜੀ" ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਨਾਵਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਲ੍ਹਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਕੁੜੀ"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ
ਟੌਮੀ ਨਟਰ

**ਟੌਮੀ ਨਟਰ** (17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1943 - 17 ਅਗਸਤ 1992) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਰਜ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਸੂਟ ਦੀ ਮੁੜ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨਟਰ ਅਤੇ ਡੋਰਥੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਨਿਸਟਰ) ਦੇ ਘਰ ਬਾਰਮਾਊਥ, ਮੇਰੀਓਨੀਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਐਡਗਵੇਅਰ, ਮਿਡਲਸੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਹਾਈ ਸਟ੍ਰੀਟ ਕੈਫੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਲਬਰਨ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਟਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਡੇਵਿਡ ਨੇ ਵਿਲਸਡਨ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਨਟਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਲੰਬਿੰਗ

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਟੇਲਰ ਡੋਨਾਲਡਸਨ, ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਅਤੇ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, 1969 ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਡਵਰਡ ਸੈਕਸਟਨ ਨਾਲ 35 ਏ ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਵਿੱਚ ਨਟਰਸ ਆਫ਼ ਸੇਵਿਲ ਰੋ  ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੀਲਾ ਬਲੈਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਬੌਬੀ ਵਿਲਿਸ, ਬੀਟਲਜ਼ ਐਪਲ ਕੋਰ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪੀਟਰ ਬ੍ਰਾਊਨ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਜੇਮਜ਼ ਵੈਲੇਂਸ-ਵਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।

ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਟਰ ਨੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਟੇਲਰਿੰਗ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿਚ ਸਰ ਰਾਏ ਸਟ੍ਰੌਂਗ, ਮਿਕ ਜੈਗਰ, ਬਿਆਂਕਾ ਜੈਗਰ ਅਤੇ ਐਲਟਨ ਜੌਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਨਟਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣ ਸੀ ਕਿ 1969 ਵਿੱਚ ਬੀਟਲਜ਼ ਦੀ ਐਲਬਮ *ਐਬੇ ਰੋਡ* ਦੇ ਕਵਰ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਪਹਿਰਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪਹਿਨੇ ਸਨ: ਜਾਰਜ ਹੈਰੀਸਨ ਨੂੰ ਡੈਨੀਮ ਵਿੱਚ ਰੋਡ-ਕਰਾਸਿੰਗ 'ਤੇ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਬੇਸਪੋਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਘੱਟ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਸਟਿਨ ਰੀਡ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੀਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ। 1976 ਵਿੱਚ  ਸੇਕਸਟਨ ਨੇ ਨਟਰ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਨਟਰ ਕਿਲਗੌਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਸਟੈਨਬਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਵਰਕਰੂਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ। ਸੇਕਸਟਨ ਨੇ 1983 ਤੱਕ ਨਟਰਸ ਆਫ਼ ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਨਟਰ ਇੱਕ ਰੈਡੀ ਟੂ ਵੇਅਰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਨਾਲ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਉੱਦਮ, ਜੋ ਟੌਮੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਨੰਬਰ 19 ਸੇਵਿਲ ਰੋ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਜੇ ਐਂਡ ਜੇ ਕਰੋਮਬੀ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ, ਜੋ "ਟੌਮੀ ਨਟਰ" ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੇਕਸਟਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।  ਉਸਨੇ 1989 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਬੈਟਮੈਨ* ਵਿੱਚ ਜੈਕ ਨਿਕੋਲਸਨ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਜੋਕਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਏ।

ਨਟਰ ਦੀ 1992 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕ੍ਰੋਮਵੈਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਏਡਜ਼ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।  2018 ਵਿੱਚ *ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਨਟਰ: ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਦਾ ਰੇਬਲ ਟੇਲਰ*, ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਡੇਵਿਡ ਦੁਆਰਾ ਯਾਦਾਂ ਨਾਲ, ਨਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਇਹ ਲਾਂਸ ਰਿਚਰਡਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਐਲਬਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ: ਨੀਲਾ ਚੈਕ ਵੂਲ ਸੂਟ, ਟੌਮੀ ਨਟਰ, ਲੰਡਨ, 1966 ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
* ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ
* ਨਟਰਸ ਆਫ਼ ਸੇਵਿਲ ਰੋਅ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ
ਅਨਸਰੇਟਡ

**ਅਨਸਰੇਟਡ** ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਜੀਵ ਦੇ ਸਿਰ ਇੱਕ ਬਾਜ਼, ਸ਼ੇਰ ਆਦਿ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਵਰਤੋਂ 
* ਕ੍ਰਾਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ, ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
* ਕਾਰਥੇਜ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਅਨਸਰੇਟਿਡ ਕਰਾਸ ਮਿਲੇ ਹਨ।
* ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਸਰੇਟਿਡ ਕਰਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
* ਗੋਏਥੇ ਦੀਆਂ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕੁੰਜੀਆਂ 'ਤੇ ਅਨਸਰੇਟਡ ਕਰਾਸ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
* ਸਵਾਸਤਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨਸਰੇਟਿਡ ਕਰਾਸ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਮਨ ਅਰੋੜਾ

**ਰਮਨ ਅਰੋੜਾ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

  

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2022

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਅਲਟਰਮੋਡਰਨ

**ਅਲਟਰਮੋਡਰਨ**, ਨਿਕੋਲਸ ਬੋਰੀਅਡ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਪੋਰਟਮੈਨਟੋ ਸ਼ਬਦ, ਅੱਜ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਯਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਰੀਅਡ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਟੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਚੌਥੀ ਤਿਕੋਣੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵੀ ਹੈ।

## ਸੰਕਲਪ 
2005 ਆਰਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਐਂਡ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਨਿਕੋਲਸ ਬੋਰਿਓਡ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ:ਕਲਾਕਾਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਅਨੁਵਾਦ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇਗੀ: ਅੱਜ ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ। ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਇਸ "ਮੁੜ ਲੋਡ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ" ਨੂੰ ਅਲਟਰਮਾਡਰਨਿਜ਼ਮ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਜੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੀਓਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਹੈ।ਅਲਟਰਮੋਡਰਨ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹਾਈਪਰਮਾਡਰਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੁਪਰਮਾਡਰਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਜਾਂ ਥੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ 
### ਟੈਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ 2009 
ਟੈਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ, ਇੱਕ-ਦਿਨਾ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ (ਜਿਸਨੂੰ "ਪ੍ਰੋਲੋਗਜ਼" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤ੍ਰਿਏਨੀ ਦੇ ਥੀਮਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ "ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣਾ" ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰੋਲੋਗ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਟੈਕਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਊਰੇਟਰ ਅਲਟਰਮਾਡਰਨ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

: 

# ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਅੰਤ
# ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ
# ਫਾਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ
# ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਫਾਰਮੈਟ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਗਾਰਡੀਅਨ.ਕੋ.ਯੂ.ਕੇ
* Tate.org.uk
* ਟੈਟ ਵੈੱਬਸਾਈਟ: ਅਲਟਰਮੋਡਰਨ
* ਨਿਕੋਲਸ ਬੋਰੀਅਡ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਧੁਨਿਕਤਾ
ਈਵਾਨ ਗ੍ਰੀਰ

**ਈਵਾਨ ਗ੍ਰੀਰ** ਬੋਸਟਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਵਕਾਲਤ ਗਰੁੱਪ 'ਫਾਈਟ ਫਾਰ ਦ ਫਿਊਚਰ' ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ। ਗ੍ਰੀਰ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਗੈਰ -ਬਾਈਨਰੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਲਿਖਣ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ 
ਗ੍ਰੀਰ ਫਾਈਟ ਫਾਰ ਦ ਫਿਊਚਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ,  ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਮੁਹਿੰਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਮੁੱਦੇ, ਨਿਗਰਾਨੀ, ਵੱਡੀ ਤਕਨੀਕ, ਅਤੇ *ਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ*,ਵਾਇਰਡ, ਐਨ.ਬੀ.ਸੀ. ਨਿਊਜ਼, *ਟਾਈਮ* ਅਤੇ *ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ* ਸਮੇਤ ਆਉਟਲੈਟਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

2003 ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰੀਰ ਨੇ ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਖਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਰਥਮੋਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਰ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਲੋਡਾਊਨ ਡੇ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਨੈੱਟ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।  2017 ਵਿੱਚ *ਫਾਸਟ ਕੰਪਨੀ* ਨੇ ਗ੍ਰੀਰ ਨੂੰ "ਨੈੱਟ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਲਈ ਲੜਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

ਫਾਈਟ ਫਾਰ ਦ ਫਿਊਚਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਜ਼ਰੀਏ, ਗ੍ਰੀਰ ਨੇ ਚੇਲਸੀ ਮੈਨਿੰਗ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੈਨਿੰਗ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 2017 ਵਿੱਚ ਮੈਨਿੰਗ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਗ੍ਰੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਭ ਐਲਬਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗੇਂਸਟ ਮੀ, ਥਰਸਟਨ ਮੂਰ, ਗ੍ਰਾਹਮ ਨੈਸ਼ ਅਤੇ ਅਮਾਂਡਾ ਪਾਮਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

2019 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਰ ਨੇ ਮਸ਼ੀਨ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਟੌਮ ਮੋਰੇਲੋ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਓਪ-ਐਡ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਐਸ.ਐਕਸ.ਐਸ.ਡਬਲਿਊ., *ਕੋਚੇਲਾ*, ਅਤੇ ਬੋਨਾਰੂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।  ਗ੍ਰੀਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੂੰ "ਮੂਲ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਨਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੰਗਤ" ਮੰਨਦੀ ਹੈ।

## ਸੰਗੀਤ ਕਰੀਅਰ 
2009 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਰ ਨੇ ਐਲਬਮ *ਨੇਵਰ ਸਰੈਂਡਰ* ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੀਨੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬੈਨੇਫਿਟ ਐਲਬਮ ਲਈ ਐਂਟੀ-ਫਲੈਗ ਬੈਂਡ ਨਾਲ ਐਨੀ ਫੀਨੀ ਦੇ ਗੀਤ "ਯੂ ਵਿਲ ਅਨਸਰ" ਦਾ ਇੱਕ ਕਵਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਗ੍ਰੀਰ ਅਤੇ ਫੀਨੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਟੂਰਿੰਗ ਪਾਰਟਨਰ ਸਨ। 2019 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਰ ਨੇ ਐਲਬਮ *ਸ਼ੀ/ਹਰ/ਦੇ/ਦੇਮ* ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ *ਬਿਲਬੋਰਡ* ਨੇ "ਏਟ-ਟਾਈਮਜ਼ ਫੋਕੀ, ਸਮਟਾਈਮਜ਼ ਪੰਕ ਰੌਕ ਐਲਬਮ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ। *ਵਾਈਸ* ਨੇ ਐਲਬਮ ਨੂੰ "ਲੋਕ ਪੰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਪੰਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ

**ਪੰਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ** ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1916 ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਪੱਤਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਂ **ਪੰਚਾਇਤ** ਸੀ ਪਰ ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਿਵੇਦੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ **ਪੰਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ** ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।  ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਨਾਵਲ 1903 ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਪੰਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਪੂਰੀ ਕਥਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ

***ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ*** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਰਘੁਬੀਰ ਢੰਡ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।  

## ਕਥਾਨਕ
ਬਲਵੰਤ ਰਾਏ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਕਥਾਕਾਰ ਨੇ ਬਲਵੰਤ ਰਾਏ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਖਾਣੇ ਤੇ ਬਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਲਵੰਤ ਰਾਏ ਦੀ ਮਾਂ ਕਥਾਕਾਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਸੀ ਬਣ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕਥਾਕਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਿਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਨੂੰਹ ਅਤੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਮਾਸੀ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾ ਕੇ ਲੰਗਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਭਜਨ ਗਾਏ, ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬੜੇ ਪਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਸਾਫ਼ ਸੜਕਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਮੌਸਮ ਤੇ ਸੁੱਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੋਲ਼ ਰੱਖ ਲਵੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾ ਲਵੇ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਸੀ ਕਥਾਕਾਰ ਨੂੰ ਘਰ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈਤੇ ਭੁੱਬਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਲਵੰਤ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਇੰਡੀਆ ਵਾਪਸ ਭਿਜਵਾ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰਹ, ਪੋਤੇ ਪੋਤੀਆਂ ਦੇ ਅਪਣੱਤ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਅੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਉਸ ਵਤਨ  ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੀ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ
* ਮਾਸੀ (ਬਲਵੰਤ ਰਾਏ ਦੀ ਮਾਂ)
* ਬਲਵੰਤ ਰਾਏ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਘੁਬੀਰ ਢੰਡ
ਸੈਮੂਅਲ ਰੈਡਗ੍ਰੇਵ

**ਸੈਮੂਅਲ ਰੈਡਗ੍ਰੇਵ** (3 ਅਕਤੂਬਰ 1802, ਲੰਡਨ - 20 ਮਾਰਚ 1876 ਲੰਡਨ) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਵਿਲੀਅਮ ਰੈੱਡਗ੍ਰੇਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਰੈੱਡਗ੍ਰੇਵ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ 9 ਅੱਪਰ ਈਟਨ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਪਿਮਲੀਕੋ, ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਲਗਭਗ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹੋਮ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਕਲਰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਡਰਾਇੰਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 1833 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹੋਮ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1836 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਾਂਸਟੇਬੁਲਰੀ ਫੋਰਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਮਈ 1839 ਵਿੱਚ, ਸਤੰਬਰ 1841 ਤੱਕ, ਲਾਰਡ ਜੌਨ ਰਸਲ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਫੌਕਸ ਮੌਲੇ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਨਿਜੀ ਸਕੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਦਸੰਬਰ 1852 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 1856 ਤੱਕ, ਉਹ ਹੈਨਰੀ ਫਿਟਜ਼ਰੋਏ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਰਿਹਾ। 

ਉਹ 1860 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ 1842 ਤੋਂ ਏਚਿੰਗ ਕਲੱਬ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। 1862 ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਵਾਟਰ ਕਲਰ ਗੈਲਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1865 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੇਨਸਿੰਗਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਲਘੂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ 1866, 1867 ਅਤੇ 1868 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਰਟਰੇਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ 1867 ਦੀ ਪੈਰਿਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਾ ਦੀ ਗੈਲਰੀ ਉਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ 1870 ਤੋਂ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਸਟਰਾਂ ਅਤੇ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਆਮ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ 1873 ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਰੈੱਡਗ੍ਰੇਵ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਹਾਈਡ ਪਾਰਕ ਗੇਟ ਸਾਊਥ, ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ 1876 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਲੀ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ, ਬਰੌਮਪਟਨ ਦੇ ਚਰਚਯਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੰਮ 
ਸਰ ਜਾਰਜ ਗ੍ਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋਮ ਆਫਿਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਭਾਗ ਲਈ *ਸਮ ਅਕਾਉਂਟ ਆਫ ਦ ਪਾਵਰਜ਼, ਅਥਾਰਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਡਿਊਟੀਜ਼ ਦੇ* ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇੱਕ ਖੰਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ 1852 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ *ਚਰਚ ਐਂਡ ਸਟੇਟ ਦੀ ਮਰੇ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹੈਂਡਬੁੱਕ* ਨੂੰ ਕੰਪਾਇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ 1852 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ 1855 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਕਲਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਯੋਗਦਾਨ *ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪੇਂਟਰਸ ਦੀ ਸਦੀ ਸੀ*, ਜੋ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਰਿਚਰਡ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1866 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1874 ਵਿੱਚ ਉਸ *ਦੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਿਸਟ ਆਫ਼ ਦਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਕੂਲ* ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ 1877 *ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੇਨਸਿੰਗਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਵਾਟਰ-ਕਲਰ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਇੱਕ ਵਰਣਨਯੋਗ ਕੈਟਾਲਾਗ* ਦੁਆਰਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ *ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੀ ਲੋਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, 1870 ਦਾ ਕੈਟਾਲਾਗ* ਵੀ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਪਾਲਣ *ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ* ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੋਲੀਓ ਵਾਲੀਅਮ 1871 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਰੇਵ. ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਡਾਇਸ (1874) ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਕੇਨਸਿੰਗਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼, ਮਿਨੀਏਚਰਜ਼, ਅਤੇ ਸੀ. ਦੇ ਕੈਟਾਲਾਗ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*  *archive.org* 'ਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1802
ਮਾਰਟਿਨ ਕੂਪਰ

ਮਾਰਟਿਨ "ਮਾਰਟੀ" ਕੂਪਰ (ਜਨਮ 26 ਦਸੰਬਰ, 1928) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਤਾਰ (ਵਾਇਰਲੈਸ) ਸੰਚਾਰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੇਡੀਓ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ।।

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੋਟੋਰੋਲਾ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚ ਕੂਪਰ ਨੇ 1973 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਹੈਂਡਹੇਲਡ ਸੈਲੂਲਰ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ (ਕਾਰ ਫੋਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ) ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ " ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ" (ਹੈਂਡਹੈਲਡ) ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਿਖਿਆ 
ਮਾਰਟਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਯਹੂਦੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਇਲੀਨੋਇਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (IIT) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕੋਰੀਆਈ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪਣਡੁੱਬੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

]]
## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ 
ਮੇਨਸਾ

1984 – IEEE ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਫੈਲੋ

1995 – ਵਾਰਟਨ ਇਨਫੋਸਿਸ ਬਿਜ਼ਨਸ ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ

1996 – ਰੇਡੀਓ ਕਲੱਬ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ ਫਰੈਡ ਲਿੰਕ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਈਫ ਫੈਲੋ

2000 - "ਰੈੱਡ ਹੈਰਿੰਗ" ਮੈਗਜ਼ੀਨ 2000 ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਉੱਦਮੀ

2000 – RCR ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਨਿਊਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਉਦਘਾਟਨ ਮੈਂਬਰ

2002 – ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਜਾਰਜ ਸਟੀਬਿਟਜ਼ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਪਾਇਨੀਅਰ ਅਵਾਰਡ

2002 - ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਸਿਸਟਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਲੀਡਰ ਅਵਾਰਡ

2006 – ਸੀਆਈਟੀਏ ਐਮਰਜਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਵਾਰਡ

2007 – ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਵਰਲਡ ਰਿਸਰਚ ਫੋਰਮ ਫੈਲੋ

2007 - ਗਲੋਬਲ ਸਪੈਕ ਗ੍ਰੇਟ ਮੋਮੈਂਟਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਵਾਰਡ

2008 – CE ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਅਵਾਰਡ

ਅਕਤੂਬਰ 2008 – ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਹਿਸਟਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਆਲ ਟਾਈਮ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਯੂ.ਐੱਸ. ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਇਨੋਵੇਟਰ।

2009 - ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖੋਜ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਅਸਤੂਰੀਅਸ ਅਵਾਰਡ।

2009 – ਲਾਈਫ ਟਰੱਸਟੀ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ

2010 - ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰੇਡੀਓ ਕਲੱਬ, ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ

ਅਕਤੂਬਰ 2010 – ਮੈਂਬਰ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ

2011 - ਉਦਘਾਟਨੀ ਮਿਖਾਇਲ ਗੋਰਬਾਚੇਵ: ਉਹ ਆਦਮੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ

2011 - ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਲਈ ਵੈਬੀ ਅਵਾਰਡ

2012 - ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਵਾਰਡ

2013 - ਚਾਰਲਸ ਸਟਾਰਕ ਡਰਾਪਰ ਪਰਾਇਜ਼ , ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ

2013 - ਮਾਰਕੋਨੀ ਪਰਾਇਜ਼

2013 - ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ 40ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਹੈਸਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।

2014 IEEE-Eta Kappa Nu Eminent Membe

2019 - ਲੀਵਜ ਦ ਐਨਰਜ਼ਸ ਬੋਰਡ ਆਫ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਪਿੰਕੀ ਹਰਬਲ ਗਾਰਡਨ

**ਪਿੰਕੀ ਹਰਬਲ ਗਾਰਡਨ** ਪਿੰਡ ਠੱਕਰਵਾਲ ਨੇੜੇ ਲਲਤੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਰਡਨ 22 ਅਗਸਤ 2021 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਕਲਮਨਵੀਸ ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪਿੰਕੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।  2 ਏਕੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ ਲਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਏਰੀਆ ਵਿਚ ਰਮਣੀਕ ਥਾਂ ਹੈ।  ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਥਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੈਰਗਾਹ ਬਣੇ। ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅੱਜ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲਦਾਰ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਰੁੱਖ ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਹੁਣ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਵਾਲੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਟੇਡ ਟਿਨਲਿੰਗ

thumb| 1975 ਵਿੱਚ ਟੇਡ ਟਿਨਲਿੰਗ
**ਕਥਬਰਟ ਕੋਲਿੰਗਵੁੱਡ "ਟੇਡ" ਟਿਨਲਿੰਗ** (23 ਜੂਨ 1910 - 23 ਮਈ 1990), ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ **ਟੇਡੀ ਟਿਨਲਿੰਗ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਜਾਸੂਸ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ 60 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਟੂਰ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਟੈਨਿਸ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਟਿਨਲਿੰਗ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਈਸਟਬੋਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਜੇਮਸ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਟਿਨਲਿੰਗ ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। 1923 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰੌਨਕਸੀਅਲ ਅਸਥਮਾ ਤੋਂ ਪੀੜਤ, ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰਿਵੇਰਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾਇਸ ਟੈਨਿਸ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸੁਜ਼ੈਨ ਲੈਂਗਲੇਨ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਟਿਨਲਿੰਗ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੈਂਗਲੇਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਖੁਦ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਰਮਿਆਨ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਸਦਾ ਨਿੱਜੀ ਅੰਪਾਇਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਲੈਂਗਲੇਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੋਸਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1927 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿੰਬਲਡਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1949 ਤੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਸੰਪਰਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਅਲਜੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਕਰਨਲ ਸੀ।

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
right|thumb|320x320px| 1979 ਵਿੱਚ ਟੇਡ ਟਿਨਲਿੰਗ ਅਤੇ ਰਾਡ ਹਮਫਰੀਜ਼
1975 ਵਿੱਚ ਟਿਨਲਿੰਗ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬੁਢਾਪੇ ਵਿਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਟੂਰ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਨਿਸ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਟੈਨਿਸ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਪਰ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦਾ ਜਾਸੂਸ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਟਿਨਲਿੰਗ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਗੇਅ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਆਰ.ਏ.ਐਫ. ਅਫ਼ਸਰ ਜੇਮਸ ਕੋਲਿੰਗਵੁੱਡ ਟਿਨਲਿੰਗ, ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910
ਬਾਗ਼ੀ ਦੀ ਧੀ

***ਬਾਗ਼ੀ ਦੀ ਧੀ*** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ
*ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ
* ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੈਣ 
* ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ, ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ 
* ਲਾਜ, ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ 
* ਹੁਸ਼ਨਾਕ ਸਿੰਘ, ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਭਣੋਈਆ 

## ਸਾਰ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜਾਦੀ ਲਹਿਰ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗਿ੍ਫਤਾਰ ਕਰਨ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ 102 ਬੁਖਾਰ ਸੀ| ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਵੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਧੀ ਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੱਲੀ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਣ ਆਈ ਵਿਵਾਹਿਤ ਭੈਣ ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ  ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ| ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਵੀ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਦੋਨੋਂ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਬੁਖ਼ਾਰ ਉਤਰਨ ਤੇ ਲਾਜ ਦੀ ਭੂਆ ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਈ। ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦਾ ਪਤੀ ਹੁਸ਼ਨਾਕ ਸਿੰਘ ਛੁੱਟੀ ਕੱਟਣ ਲਈ ਘਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਲਾਜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਤਰੱਕੀ ਰੁੱਕ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਛੁੱਟੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਲਾਜ ਟਾਂਗੇ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਬੇਵੱਸ ਭੂਆ ਵੱਲ ਹੰਝੂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਸਕਣ ਦੇ ਝੋਰੇ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਗਈ। ਲਾਜ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਮਦਰਦ ਨੇ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤਪਦਿਕ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰਿਹਾਈ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ਰਨ ਕੋਰ ਧੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹਸਪਤਾਲ ਪੁੱਜੀ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਗੀ ਦੀ ਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ| ਇੱਕ ਸਫਾਈ ਸੇਵਕਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲਾਜ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ

## ਹਵਾਲੇ
ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜ਼ੀਗਰ

**ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜ਼ੀਗਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।   ਉਹ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। 

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜ਼ੀਗਰ 2022 ਤੋਂ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਵਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਲੂੰਬਾ ਨੂੰ 51,554 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। 

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 117 ਵਿੱਚੋਂ 92 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ 79% ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਾਂਸਦ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

; ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ

* ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜ਼ੀਗਰ (2022-23) ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ 

## ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼, ਨੇਬਰਾਸਕਾ

**ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼** ਨੁਕੋਲਸ ਕਾਉਂਟੀ, ਨੇਬਰਾਸਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸੰਗਠਿਤ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਡਾਕਘਰ 1881 ਅਤੇ 1887 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਨੱਕੋਲਜ਼ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪਹਿਲੇ ਡਾਕਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਆਕਾਰ ਪਟੇਲ

**ਆਕਾਰ ਪਟੇਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ।  ਉਹ *ਸਾਡਾ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ*, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀਵਾਦ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ,  ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਪੁਸਤਕ  *ਮੋਦੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ*  ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ।  2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੀ ਉਰਦੂ ਨਾਨ-ਫਿਕਸ਼ਨ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ *ਅਨੁਵਾਦ* *ਵਾਈ ਆਈ ਰਾਈਟ ਨਾਮ ਹੇਠ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ*। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਪਟੇਲ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਮਨ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਖਬਾਰ  ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ  ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। 

## ਸਰਗਰਮੀ 
ਉਹ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।   

ਉਸ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਤ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸੈਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਟੇਲ ਨੂੰ 1 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 30 ਮਈ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।  

ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਯੂਐਸਏ ਲਈ ਇੱਕ ਫਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯੋਗਦਾਨ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਕਟ (ਐਫਸੀਆਰਏ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਬਕਾਇਆ ਕੇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਕਿਤਾਬ *ਪ੍ਰਾਈਸ ਆਫ ਦਾ ਮੋਦੀ ਈਅਰਜ਼ ਦੇ* ਬਦਲੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।   ਪਟੇਲ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ। ਪਟੇਲ ਨੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ, ' '''ਮੋਦੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ'' ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ LOC (ਲੁੱਕਆਊਟ ਸਰਕੂਲਰ) ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ"  ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।   ਪਟੇਲ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਮਾਨਹਾਨੀ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਹੈ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ