open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ

**ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ** ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦਾ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1949 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਵਾਲੀਬਾਲ ਦੀ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਸੰਸਥਾ ਐਫ.ਆਈ.ਵੀ.ਬੀ. (ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਵਾਲੀਬਾਲ) ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
## ਪੁਰਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1949 ਨੂੰ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੀ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 17 ਵਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਟੀਮ 6 ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਉੱਪਰ ਦੋ ਵਾਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ। ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਹ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਇੱਕ ਵਾਰ 1970 ਨੂੰ ਜਿੱਤੀ। ਪੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤੀ। ਇਟਲੀ ਦੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਜਿੱਤਾਂ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੇਤੂ ਤਿੱਕੜੀ ਜਮਾਈ ਅਤੇ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਤਿੱਕੜੀ ਜਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਬਣੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਟੀਮ ਵੀ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਲਗਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 
## ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1952 ਨੂੰ ਰੂਸ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਟੀਮ ਜੇਤੂ ਰਹੀ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਨੇ ਪੰਜਵਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਉੱਪਰ 1952,1956, 1960, 1970 ਅਤੇ 1990 ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਜਪਾਨ ਵੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ 1962,1967 ਅਤੇ 1974, ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਟੀਮ ਵੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ, ਚੀਨ ਦੋ ਵਾਰ 1982 ਅਤੇ 1986 ਇਟਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ 2002 ਨੂੰ ਇਹ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਰੂਸ ਦੋ ਵਾਰ ਇਹ ਖਿਤਾਬ 2006 ਅਤੇ 2010 ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 24 ਟੀਮਾਂ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
### ਮਰਦ
### ਮਹਿਲਾਵਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਲੀਬਾਲ ਖੇਡ
ਰਾਜ ਰਾਣੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

ਰਾਜ ਰਾਣੀ ਟਰੇਨਾਂ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟਰੇਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਜੋ ਟੂਰਿਜ਼ਮ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਹਨ I

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅਲਗ ਅਲਗ ਭਾਰਤੀ ਬੋਲਿਆ ਵਿਕ ਰਾਜ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬਾਦਸ਼ਾਤ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮਹਾਰਾਣੀ ਹੈ ਰਾਜ ਰਾਣੀ ਟਰੇਨਾਂ ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ 2011 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ I ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਝੰਡੀ 1 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਮੈਸੂਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਮਿਲੀ I

## ਇਟੋਮੌਲੋਜੀ
ਇਸ ਟਰੇਨ ਦਾ ਨਾਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋਕਿ ਕੂਚ ਬੇਹਿਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਬਕਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੀ I ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੀ ਸੀ I ਉਸਨੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ (ਕਵੀ ਗੁਰੂ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ) ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ (ਵਿਵੇਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ) ਜਿਹਿਆਂ ਨਾਲ ਥਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ I ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਜੈਪੁਰ ਦੀ ਰਾਜਮਾਤਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜ ਰਾਣੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜ਼ਾਰੀ ਕੀਤੀ I

## ਰੂਟ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ

**ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ** (, ਕੋਸ਼ ਅਰਥ  "ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਸੈਨਾ", ਸੰਖੇਪ **JeM**) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਜਿਹਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ  ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਅਨੇਕ ਹਮਲੇ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 2002 ਤੋਂ ਪਾਬੰਦੀ ਤਹਿਤ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਾਨਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਾਨਾ ਸਿੰਘ

thumb|ਕਾਨਾ ਸਿੰਘ 2024 ਵਿੱਚ।
**ਕਾਨਾ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਾਣੀ, ਨਜ਼ਮ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਆਦਿ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੋਠੋਹਾਰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਗੁਜਰਖਾਨ ਵਿਖੇ 8 ਫ਼ਰਵਰੀ 1937 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਜਕਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੇਖਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਗਟਾ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਕਲਮ ਉਸ ਅੰਦਰਲੇ ਬਾਲਕ ਦਾ ਖਿਡੌਣਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੌੜੇ-ਮਿੱਠੇ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਦੋ-ਚਾਰ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਖਿਡੌਣਾ ਉਸਨੂੰ ਤਾਕਤ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। 2004 ਦੀ ਮਹਿਫਿਲ-ਏ-ਮੁਸ਼ਾਇਰਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਨਾ ਪੋਠੋਹਾਰਨ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸ੍ਰ੍ਰ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਕਾਵਿ ਵੰਨਗੀ

ਕੁੜੀ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੀ 
ਹੁਸਨਾਂ ਨੀ ਰਾਣੀ ਹਾਂ ਮੈਂ
ਨੱਢੀ ਪੋਠੋਹਾਰ ਨੀ
ਸੁਹਣੀ ਤੈ ਸਿਆਣੀ ਹਾਂ ਮੈਂ
ਨੱਢੀ ਪੋਠੋਹਾਰ ਨੀ।
ਵੱਡੀ ਥਈ ਖਾਈ ਖਾਈ
ਗਰੀ ਤੈ ਛੁਹਾਰੇ
ਉੱਚੀ ਥਈ ਘਿੰਨੀ ਘਿੰਨੀ
ਪੀਂਘਾਂ ਨੇ ਹੁਲਾਰੇ
ਪੀਢੀ ਥਈ ਕੁੱਦੀ ਕੁੱਦੀ
ਢੱਕੀਆਂ ਤੈ ਕੱਸੀਆਂ
ਕੂਲੀ ਥਈ ਪੀ ਪੀ ਦੁੱਧ
ਮੱਖਣ ਤੈ ਲੱਸੀਆਂ
ਜੰਡੀਆਂ ਤੈ ਚੜ੍ਹੀ ਚੜ੍ਹੀ
ਬੇਰੀਆਂ ਉਲਾਰ੍ਹਨੀ
ਹੁਸਨਾਂ ਨੀ ਰਾਣੀ ਹਾਂ ਮੈਂ
ਨੱਢੀ ਪੋਠੋਹਾਰ ਨੀ। 

## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਲੋਹਿਓਂ ਪਾਰਸ* (ਨਜ਼ਮ ) 
**ਰੂਹ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ*(ਰੇਖਾ ਚਿਤਰ)
**ਚਿੱਤ ਚੇਤਾ* (ਸੰਸਮਰਣ ) 
**ਮੁਹਾਲੀ ਟੂ ਮਾਸਕੋ* (ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ)

## ਹਵਾਲੇ
}

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
1547

**1547** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1540 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 1547 &ndash; ਇਵਾਨ ਦ ਟੈਰੀਬਲ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦਾ ਤਸਾਰ ਬਣਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1767

**1767** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1760 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 15 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕੀਤੀ।
* 16 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਹੋਈ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੋਨ ਡੂੰਗ ਗੁਫ਼ਾ

**ਸੋਨ ਡੂੰਗ ਗੁਫ਼ਾ** ("ਹੈਂਗ ਸੋਨ ਡੂੰਗ", ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ) ਜੋ ਲਾਉਸ-ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮੀਗਤ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਖੋਜ
ਸੋਨ ਡੂੰਗ ਗੁਫ਼ਾ, ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਾਸੀ/ਮੂਲ ਵਾਸੀ ਹਓ ਖ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ 1991 ਵਿੱਚ ਲਭੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਏਂਗ ਬਿਨਾਹ ਸੂਬਾ
ਓਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਓਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** () ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 17 ਮਾਰਚ, 2006 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨੰ: 5467 ਅਨੁਸਾਰ ਓਰਦੂ,ਤੁਰਕੀ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਗ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਓਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਜਾਵੇਦ ਸ਼ੇਖ

**ਜਾਵੇਦ ਸ਼ੇਖ** () (ਜਨਮ: 8 ਅਕਤੂਬਰ 1954) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲੌਲੀਵੁੱਡ, ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਪੌਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਜਾਵੇਦ ਸ਼ੇਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੌਲੀਵੁੱਡ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਧਮਾਕਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ 14 ਦਿਸੰਬਰ 1974 ਨੂੰ ਆਈ ਸੀ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਡਰਾਮੇ 
* . ukabon ka neshaman
* *Kahin Pyar Na Ho Jaye*
* *Dhamaka*(1975)
* *Jeeva* (1995)
* *Mushkil* (1995)
* *Chief Saab* (1996)
* *Yes Boss* (1997)
* *Yeh Dil Aap Ka Huwa* (2002)
* *Khulay Aasman Ke Neechay* (2008)

### ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ 
## ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੇ ਡਰਾਮੇ 
* *Ankahi*
* *Tere Mere Beech*
* *Two in One PTV*
* *Kesi Yeh Agan PTV*
* *Insan aur Aadmi*
* *Shama...*
* *Aagahi*
* *Panah*
* Mata e Jaan
* *Fifty Fifty*
* *Parchahiyaan*
* *Azar Ki Ayegi Baraat*
* *Bol Meri Machlee *
* *Dolly ki Ayegi Baraat*
* *Takkay ki Ayegi Baraat*
* *Pagal Pan*
* *Thori Si Mohabbat*
* *Kitni Girhain Baqi Hain*
* *Ishq Gumshuda*
* *Kuch Dil Ne Kaha*
* *Annie Ki Ayegi Baraat*
* *Band Baje ga*
* *Zindagi Gulzar Hai 4*
* *Meri Behan Maya*
* *Na Kaho Tum Mere Nahi*
* *Nanhi*
* *Rasm*
* *Billo Bablu aur Bhaiyya*
* *Kabhi Kabhi (2013 TV series)*
* *Dhol Bajnay Lagga*
* *Meray Khuda*
* *Guzarish*
* *De Ijazat Jo Tu*

## Awards and nominations 
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* List of Lollywood actors

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ

**ਰਿਚਰਡ ਮਿਲਹੌਸ ਨਿਕਸਨ** (9 ਜਨਵਰੀ 1913 - 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1994) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੇ 1969 ਤੋਂ 1974 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 37ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਵਾਈਟ ਡੀ. ਆਈਜ਼ਨਹਾਵਰ ਦੇ ਅਧੀਨ 1953 ਤੋ 1961 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 36ਵੇਂ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਾਲ 1972 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਾਟਰਗੇਟ ਘੋਟਾਲੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਤੋ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਕਸਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਅੱਠ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
### ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ
* White House biography
* Nixon Presidential Library and Museum
* Richard Nixon Foundation

### ਮੀਡੀਆ
* 
* 
** "Life Portrait of Richard M. Nixon", from C-SPAN's *American Presidents: Life Portraits*, November 19, 1999

### ਹੋਰ
* 
* Essays on Richard Nixon, each member of his cabinet and First Lady from the Miller Center of Public Affairs
* Richard Nixon: A Resource Guide from the Library of Congress
* "The Presidents: Nixon" , an American Experience documentary
* 
* 
* Richard Nixon Personal Manuscripts
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ
ਬਾਹਗਾ

**ਬਾਹਗਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬਲਾਕ ਭੂੰਗਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚੋਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਧੂ ਸੀ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਗੜ੍ਹਦੀਵਾਲਾ ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਪੰਡੋਰੀ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

ਅੱਜਕਲ ਇੱਥੇ ਦੇ ਚੋਅ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਚੋਅ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਖੇੜਾ ਸਾਹਿਬ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸੰਗਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੌਰਾਨ KLF ਦਾ ਏਰੀਆ ਕਮਾਂਡਰ (ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ)ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਾਫੀ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸਭ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਅੱਜਕਲ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਪਿੰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ

**ਕਿਲ੍ਹਾ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ** ਨਗਰ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਉਸਰਿਆ ਹੈ। ਗਿਆਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅੰਦਰ ਪਸਰੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਗੂਹਲ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਬੱਪਾ ਰਾਵਲ ਨੇ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਜੈ ਸਤੰਭ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕੁੰਭਾ ਨੇ 1440 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਨੌਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਤੰਭ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਖੀ ਭਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰਲੀ ਸਜਾਵਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ  ਮਹਾਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜਿਹੇ ਯੋਧੇ, ਮਹਾਰਾਣਾ ਕੁੰਭਾ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਪੰਨਾ ਦਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਪਦਮਨੀ ਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਰੂਹਾਂ ਜਨਮੀਆਂ ਹਨ।। ਜੈਮਲ ਫੱਤਾ ਵਰਗੇ ਸੂਰਮੇ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਰੇਤਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਜਿਹਨਾ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕਿਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਗੀਤਿਕਾ ਜਾਖਰ

**ਗੀਤਿਕਾ ਜਾਖਰ** (ਜਨਮ 18 ਅਗਸਤ 1985) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਗੀਤਿਕਾ ਨੂੰ 2005 ਦੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਖੇਡ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰਨ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ। ਗੀਤਿਕਾ ਦੀ ਵਧੀਆ ਖੇਡ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੰਟ ਆਫ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ

ਗੀਤਿਕਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਖੇਡ ਸੁਧਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜੇ.ਏਸ.ਡਵਲਿਓ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਗੀਤਿਕਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੱਤਿਆਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜਾਖਰ ਹਿਸਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਫਿਸਰ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਗੀਤਿਕਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਮਰ ਚੰਦ ਜਾਖਰ ਜੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ। ਗੀਤਿਕਾ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਖੇਡ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨਿਕਾ ਕਾਲੀਰਮਨ ਨੂੰ 2000 ਦੀਆ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਦੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਰਾਉਣ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਕੇਸਰੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਗੀਤਿਕਾ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ 9 ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਕੇਸਰੀ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### 1999 
### 2000 
* ਸੋਨ ਤਗਮਾ- ਯੁਨੀਅਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਟਲਕਟੋਰਾ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ.

### 2001 
## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਏ ਕੈਰੀਅਰ 
ਗੀਤਿਕਾ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਦੌਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2002 ਵਰਲਡ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਨਿਊ ਯੋਰਕ 2002 ਵਰਲਡ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਨਿਊ ਯੋਰਕ, ਯੂ.ਏਸ.ਏ. ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ। 

### 2002 
### 2003 
### 2005 
### 2007 
### 2012 
* ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ

### 2013 
* ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ

### 2014 
## ਸਨਮਾਨ 
* Bhim Award, 2003 - given to outstanding athletes from the state of Haryana, India
* Arjuna Award - 2006
* Kalpana Chawla Excellence award for Outstanding Women, 2009

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* Martine Dugrenier
* Official Facebook page of Geetika Jakhar
* Official FILA page of Geetika Jakhar 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੁਲ ਹਿੰਦ ਮਜਲਿਸ ਇਤਿਹਾਦ ਅਲਮੁਸਲਮੀਨ

**ਕੁਲ ਹਿੰਦ ਮਜਲਿਸ ਇਤਿਹਾਦ ਅਲਮੁਸਲਮੀਨ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਨੀਹ 1927ਈ. ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ। 2014 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਿਆ।

## ਚੋਣ ਇਤਿਹਾਸ
### ਲੋਕ ਸਭਾ
*source*

### ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨਸਭਾ
*source*

### ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿਧਾਨਸਭਾ 
### ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨਸਭਾ
so

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ
ਬਾਇਨੋਮੀਅਲ ਥਿਓਰਮ

ਮੁਢਲੇ ਅਲਜਬਰੇ ਵਿੱਚ,**ਬਾਇਨੋਮੀਅਲ ਥਿਓਰਮ** (ਜਾਂ **ਬਾਇਨੋਮੀਅਲ ਵਿਸਥਾਰ**) ਕਿਸੇ ਬਾਇਨੋਮੀਅਲ (ਦੋਘਾਤੀ) ਦੀਆਂ ਪਾਵਰਾਂ ਦਾ ਅਲਜਬਰਿਕ ਵਿਸਥਾਰ ਦਰਸਾਓਂਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਸੇਵਾ ਦਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ

**ਸੇਵਾ ਦਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ**, ਸੰਗਰੂਰ  ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਸੋਹੀਂਅਾ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਹੈ । ੲਿਹ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰੀ ਨਰਸਰੀ ਤੋਂ ਬਾਰਵੀਂ ਤੱਕ ਹੈ। 
## ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ
ੲਿਹ ੲਿੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਾਲਾ ਸਕੂਲ ਹੈ। ੲਿਹ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ੲਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਬੋਰਡ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਮਲਾ
ੲਿਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਵੀ ਪਸਰੀਜਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ-ਅਧਿਅਾਪਕ ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਬਿਮਲਾ ਕੁਮਾਰੀ ਹਨ ।

## ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਅਧਿਅਾਪਕ
ੲਿਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 400-500 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ ਅਤੇ ਅਧਿਅਾਪਕ 25-30 ਹਨ।

## ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ
ੲਿਸ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ,ਜੀਵ ਵਿਗਿਅਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਂ (ਲੈਬਾਂ) ਹਨ। ਕੰਪਿੳੁਟਰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵੱਖ ਹੈ।
## ਖੇਡਾਂ
ੲਿਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਬਾਕਸਿੰਗ ਮੁੱਖ ਕਰਵਾੲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕੂਲ
ਏਬੀਸੀਡੀ 2

**ਏਬੀਸੀਡੀ 2** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ 2015 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਚ ਉਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਨੀ ਪਿੱਚਰਜ਼ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਾਨਸ ਫਿਲਮਾਂ
ਬਜਰੰਗ ਕੁਮਾਰ

**ਬਜਰੰਗ ਕੁਮਾਰ** (ਜਨਮ 26 ਫਰਬਰੀ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਖੇਡ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਰਹੀ ਸੰਸਥਾ ਜੇ. ਏਸ. ਡਬਲਿਓ ਉਸਨੂੰ ਖੇਡ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਬਜਰੰਗ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼

**ਮੀਆਂ ਮੁਹਮੰਦ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼**,(, ; ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ 1949) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਠਾਰਵੇਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੂਨ 2013 ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਨਵਾਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਪਾਰਟੀ, ਇਹ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਵੀ ਹਨ। ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੰਬਰ 1990 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 1993 ਅਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 1997 ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 1999 ਤੱਕ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਤਫ਼ਾਕ਼ ਸੰਸਥਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੁਹਮੰਦ ਸ਼ਰੀਫ਼ (ਪਿਤਾ) ਨੇ ਕੀਤੀ, ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਧਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਵਾਜ਼ ਆਮ ਕਰਕੇ "ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ੇਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਨਵਾਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ, 1949 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਰੀਫ਼ ਪਰਿਵਾਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹੈ। ਨਵਾਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮੁਹਮੰਦ ਸ਼ਰੀਫ਼, ਇੱਕ ਉੱਚ ਮੱਧ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਇਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਪਾਰ ਲਈ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਅਨੰਦਨਾਗ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜਤੀ ਉਮਰਾ, ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਜਾ ਪਿੰਡ, ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਨਵਾਜ਼ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੁਲਵਾਮਾ ਤੋਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
1630

**1630** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1630 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 16 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਓਲਡ ਮੰਕ

**ਓਲਡ ਮੰਕ** ਮਟਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੂੜ੍ਹ ਰਮ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 19 ਦਿਸੰਬਰ 1954 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਇਸਨੂੰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋਘੱਟ 8 ਸਾਲ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 40% ਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵੱਡਾ ਗਰੇਵਾਲ

ਵੱਡਾ ਗਰੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜਨਵਰੀ 1991 ਨੂੰ ਹੋਇਆ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸੰਗਰੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਕੂਲ 'ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਬ੍ਲਿਕ ਸਕੂਲ'(ਸੰਗਰੂਰ) ਅਤੇ 'ਹੋਲੀ ਹਾਰਟ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕੋਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ' ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ । ਇਹਨਾ ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ | ਇਹ ਪਿੰਡ ਵੱਡਾ ਕੰਮੋਮਾਜਰਾ ਜੋ ਕਿ ਜਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਹਨਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ। ਆਪ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਹਨ-'30 ਬੋਰ' 'ਚੁੰਨੀ' 'ਰੂਹ' ਆਦਿ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਜਨਮ 1991
ਐਲਨ ਰਿਕਮੈਨ

**ਐਲਨ ਸਿਡਨੀ ਪੈਟਰਿਕ ਰਿਕਮੈਨ** ਜਾਂ ਐਲਨ ਰਿਕਮੈਨ (21 ਫਰਵਰੀ 1946&nbsp;– 14 ਜਨਵਰੀ 2016) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਮੰਚ ਅਤੇ ਪਰਦੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਰ ਖਲਨਾਇਕ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਕਮੈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰੌਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਔਫ ਡਰਾਮੈਟਿਕ ਆਰਟ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰੌਇਲ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਡਰਨ ਅਤੇ ਕਲਾਸਿਕ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਰੰਗਕਰਮੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ 1982 ਵਿੱਚ ਆਈ ਪਰ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਿਆਦਾ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕੋਮਤੇ ਦੀ ਵਾਲਮੋਂਟ ਦੇ ਪਾਤਰ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜੋ 1985 ਵਿੱਚ ਦਾ ਡੇਂਜਰਸ ਲਿਆਸਨਸ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਸਲਈ ਉਸਨੂੰ ਟੋਨੀ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਚਰਚਿਤ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਹੰਸ ਗਰਬਰ ਅਤੇ ਹੈਰੀ ਪੌਟਰ ਫਿਲਮ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵਸ ਸਨੇਪ ਦੀ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕ
ਇਤਫ਼ਾਕ਼ ਸੰਸਥਾ

**ਇਤਫ਼ਾਕ਼ ਸੰਸਥਾ** ਸਮੁੱਚੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਲਾਦ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੱਕਸਦ ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹਨ।

ਮੁਹਮੰਦ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 1969 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਉਂਡਰੀ (ਢਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮ ਵਾਲਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1976 ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਨੇ ਫੌਲਾਦ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਤਫ਼ਾਕ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸਲਤਨਤ, ਇਤਫ਼ਾਕ਼ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਵਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਫੌਲਾਦ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਆਸਿਫ਼ ਅਲੀ ਜ਼ਰਦਾਰੀ

**ਆਸਿਫ਼ ਅਲੀ ਜ਼ਰਦਾਰੀ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2008 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ 11ਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਚੰਗੜਮਾਂ

**ਚੰਗੜਮਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਲਵਾੜਾ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਧੀਨ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਹਿਮਾਚਲੀ ਲੋਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਪੂਤ, ਚਾੰਗ, ਆਦਿ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦਾ ਧੰਦਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਿਆਸ ਬੰਨ੍ਹ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। 
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬਿਆਸ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਨ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਸਰਬ-ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ  ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ ਸਾਉਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਐਤਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਛਿਂਝ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੋਨ ਸਟੇਟ

**ਮੋਨ ਸਟੇਟ** (Burmese&#x3A; မွန်ပြည်နယ်, pronounced:&nbsp;[mʊ̀ɴ pjìnɛ̀];  Mon&#x3A; တွဵုရးဍုၚ်မန်၊ ရးမညဒေသ) ਮਿਆਂਮਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕੇਯਿਨ ਸਟੇਟ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇਮਾਨ ਸਾਗਰ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਗੋ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਾਨਿਨਥਾਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਨੋਕ ਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਕੰਚਨਾਬੁਰੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਸਰਹੱਦ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 12,155 ਕੀਮੀ2 ਹੈ। NNW-SSE ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ Dawna ਰੇਂਜ, ਕੇਯਿਨ ਸਟੇਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮੋਨ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ  ਇਸ ਦੇ 566 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਕਾਲੇਗੌਕ, ਵਾਕਯੁੰਗ ਅਤੇ ਕਿਊਂਗਯੀ ਟਾਪੂ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਾਵਲਾਮੇਇੰਗ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਨਸਾਨ ਲਗਪਗ 11,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਮਿਆਂਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਛਾਣ ਮੋਨ ਦੀ ਹੈ। ਮੋਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ 3000 ਈਪੂ ਤੋਂ 1500 ਈਪੂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਮਾਈਗਰੇਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਲਾਗੇ ਚਾਗੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿੰਗਾਪੋਰ ਦੇ Chao Phraya ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ। ਮੋਨ ਲੋਕ ਫਿਰ ਅਗਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇਰਾਵਾਦੀ ਡੈਲਟਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੋਨ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ  ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਅਤੇ Dîpavamsa ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਸਵਰਨਭੂਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਥਾਟੋਂ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਦੁਆਲੇ 300 ਈਪੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਲੱਭਤ ਯੁੱਗ

੧੫੦੨, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚਾਰਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਕੋਲੰਬਸ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੋਰਤੇ ਰਿਆਲ ਦੀ ਨਿਊਫ਼ੰਡਲੈਂਡ, ਵਾਸਕੋ ਡੀ ਗਾਮਾ ਦੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕਾਬਰਾਲ ਦੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀਆਂ ਖੋਜ-ਪੜਤਾਲਾਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ]]

**ਲੱਭਤ ਯੁੱਗ** ਜਾਂ **ਖੋਜ ਦਾ ਯੁੱਗ** ਯੂਰਪੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਮੋਕਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ੧੫ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ੧੮ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰੋਂ-ਪਾਰ ਧਰਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ-ਪੜਤਾਲ ਯੂਰਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ। ਏਸ ਕਾਲ ਮੌਕੇ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਈ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ "ਲੱਭਿਆ" ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਸ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਆਏ ਹੱਲੇਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*ਫੌਸਤੀ ਮਨੋਵੇਗ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਖੋਜ-ਪੜਤਾਲ, *ਦ ਫ਼ੋਟਨਾਈਟਲੀ ਰੀਵਿਊ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੱਭਤ ਯੁੱਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ

ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰ; ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੱਤਾ ਮਾਰੂਥਲ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਮਗਰੋਂ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਰੂਥਲ।]]

**ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ** ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਉਹਦੇ ਕਿਸੇ ਖਿੱਤੇ ਉੱਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿਊਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਜਿੰਦ ਸ਼ੈਆਂ ਨੂੰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿਊਂਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਅਰਥੀ ਕਾਰਵਾਈ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੌਣਪਾਣੀ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* UNEP - ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
* ਬੀਬੀਸੀ - ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ
* Science.gov - ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਖ਼ੂਬੀ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਤਾਵਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨ
1559

**1559** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1550 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 15 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਲੀਜ਼ਾਬੈੱਥ ਪਹਿਲੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਣ।
* 16 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਕੈਥੋਲਿਕ ਪੋਪ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਾਦੂਗਰੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਲਾਹ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬੱਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ

**ਬੱਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ** ਵਾਹਨ ’ਤੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਰਾਜਪਾਲ, ਸੀਨੀਅਰ ਜੱਜਾਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਾਹਨਾਂ, ਪੁਲੀਸ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ 'ਚ ਗੱਡੀਆਂ ’ਤੇ ਲੱਗੀ ਲਾਲ ਜਾਂ ਪੀਲੀ ਜਾਂ ਨੀਲੀ ਬੱਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਮਾਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਮੰਤਰੀ ਹੀ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਕਾਰਨ ਵੀ ਆਈ ਪੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਿਤੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰਾਂ ਤੇ ਸਿਹਤ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਡੀ ਉਪਰ ਵੀ ਨੀਲੀ, ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੱਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ’ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਅਸਲ ਮੰਤਵ ਫੌਰੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋੜਵੰਦ ਥਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੜਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਸਥਲ, ਹਸਪਤਾਲ, ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਨੇਤਾਵਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਸੰਸਦ ਜਾਂ ਮੀਟਿੰਗ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਲਾਲ ਬੱਤੀ
* ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
* ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
* ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
* ਡਿਪਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
* ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ
* ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜਸਟਿਸ
* ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ
* ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜਸਟਿਸ
* ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ
* ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ
* ਨੀਤੀ ਅਯੋਗ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ
* ਗਵਰਨਰ 
* ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਸੈਕਟਰੀ
* ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ

## ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਬਿਨਾਂ ਫਲੈਸ
* ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ
* ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਚਾਲਕ ਅਤੇ ਲੇਖਾ ਪ੍ਰੀਖਿਅਕ
* ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ
* ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ
* ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ
* ਨੀਤੀ ਅਯੋਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
* ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਟਾਰਨੀ ਜਰਨਲ
* ਸੇਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖੀ
* ਕੇਂਦਰੀ ਡਿਪਟੀ ਮੰਤਰੀ
* ਟੈਕਸ ਦੇ ਮੱਧ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ
* ਚੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਰਨਲ ਸੈਨਾ
* ਚੇਅਰਮੈਨ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ
* ਚੇਅਰਮੈਨ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ
* ਪ੍ਰਿਸੀਪਲ਼ ਮੁੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ
* ਚੇਅਰਮੈਨ ਐਸ.ਸੀ ਅਤੇ ਐਸ.ਟੀ. ਕਮਿਸ਼ਨ

## ਨੀਲੀ ਜਾਂ ਪੀਲੀ ਬੱਤੀ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਲੈਕਟਰ
* ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਕਮਿਸਨਰ
## ਲਾਲ ਬੱਤੀ
* ਲੈਫਟੀਨੈਟ ਗਵਰਨਰ
* ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
* ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ
* ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਸਪੀਕਰ
* ਪ੍ਰਾਂਤ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ
* ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ

## ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਬਿਨਾਂ ਫਲੈਸ
* ਰਾਜ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਕਮਿਸ਼ਨਰ
* ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ
* ਚੀਫ ਸੈਕਟਰੀ

## ਨੀਲੀ ਬੱਤੀ
* ਚੀਫ ਜੁਡੀਸੀਅਲ ਮਜਿਸਟ੍ਰੈਟ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਈ ਏ ਅਫਸਰ
* ਆਈ ਪੀ ਐਸ ਅਫਸਰ

## ਨੀਲੀ ਬੱਤੀ
* ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਗੱਤੀ
* ਐਬੂਲਨਸ
* ਵੀਵੀਆਈਪੀ ਐਸਕੋਰਟ ਗੱਡੀ

## ਪੀਲੀ ਬੱਤੀ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸੈਸਨ ਜੱਜ
* ਅਡੀਸ਼ਨਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
1759

**1759** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1750 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 15 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਲੰਡਨ ਦੇ ਮੌਾਟੇਗ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਬਿ੍ਟਿਸ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
* 28 ਫ਼ਰਵਰੀ&ndash; ਪੋਪ ਕਲੇਂਮੇਂਟ 13ਵੇਂ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਦੁਮਾਲਾ

**ਦੁਮਾਲਾ** ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੁਆਰਾ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੁਮਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਡੂ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦੋ ਅਤੇ "ਮੱਲਾ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੱਪੜਾ ਜਾਂ ਕੱਪੜਾ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਗ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫੈਬਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਗ ਨੂੰ ਖੁਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਧਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਪੇਟਣ ਲਈ ਦੂਜਾ। ਦੁਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ।
thumb|ਦੁਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਸਿੱਖ

## ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ 
ਦੁਮਾਲਾ ਖੁਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦੁਮਾਲਾ ਅਪਣਾਇਆ। ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਗਲ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਤਾਜ ਵਜੋਂ ਪਗੜੀ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਕੱਦ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇਕ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਅਸਮਾਨਤਾ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਟੈਂਡ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਜੇ ਮੁਗਲ ਇੱਕ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਦੋ ਪਹਿਨਾਂਗੇ" ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੁਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਸਟਾਈਲ 
### ਆਧੁਨਿਕ ਦੁਮਾਲਾ 
ਇਹ ਉਹ ਦਸਤਾਰ ਹੈ ਜੋ ਦੁਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸਜਣਗੇ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਮਰੋੜ ਕੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਬਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬਨ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਪਰਤ ਸੱਜੇ ਕੰਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਤਿਰਛੇ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਉੱਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਖੱਬੇ ਕੰਨ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਧਾਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਉੱਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਲਪੇਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਖਿਤਿਜੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਕੰਨ ਤੋਂ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਜਾਣਾ। ਬਾਕੀ ਦੀ ਪੱਗ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਲਪੇਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਵਾਧੂ ਲਪੇਟ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਪੱਗ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਲਪੇਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਧੂ ਕੱਪੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਚੰਦ ਤੋਰਾ 
ਇਹ ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪੱਗ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। "ਚੰਦ" ਇੱਕ ਧਾਤੂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ "ਟੋਰਾ" ਦੁਆਰਾ ਪੱਗ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਗੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਚੇਨਮੇਲ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਸਿਰ. ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੱਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

### ਗੋਲ 
"ਗੋਲ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੋਲ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗੋਲ ਦੁਮਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਗੋਲ ਦਸਤਾਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਸ ਨਾਲ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤਿਰਛੇ ਲਪੇਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਪੱਗ ਸਿਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਲਪੇਟ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦੁਮਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਤੁਰਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੰਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਨਕਸਰ ਵੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਹੰਗ
ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ

**ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਤਹਾਸਿਕ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਹੰਤ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਮਹੰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ-ਬੁਝਾ ਕੇ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਲੀ-ਹੋਲੀ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਫਲ ਵੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ਕਰਕੇ ਕਾਫੀ ਮਹੰਤ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਤੇ ਕਬਜੇ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਸਨ। ੨੬ ਜਨਵਰੀ ੧੯੨੧ ਨੂੰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਅੰਦਰ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਮਹੰਤ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਜਥੇ ਦੇ ੨ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਘਟਣਾਂ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦਾ ਮਹੰਤ ਹੰਕਾਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਓੰਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਘੜੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਿੱਖ ਜਥੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਣ ਬਾਅਦ ਘੇਰ ਕੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਬਣਾਇਆ। ੨੦ ਫਰਵਰੀ ੧੯੨੧ ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਅੰਦਰ ੨੦੦ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਨੇ ਮਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਕਿੰਗ ਤੇ ਡੀ.ਸੀ ਕ੍ਰ੍ਰੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਨੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਾਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਕੇਸ ਦੋਹਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਅਫਸਰਾਂ ਤੇ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਮੰਗ ਠੁਕਰਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨੇ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਕਟਿਆ ਤੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ੨੫ ਅਗਸਤ ੧੯੨੧ ਨੂੰ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੋਮੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮਹੰਤਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਓਣ ਨਾਲ ਜੋੜਣ ਦੀ ਇਸ ਸੋਚ ਨੇ ਕੌਮੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਮਿੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਚਾਬੀਆਂ ਦਾ ਮੋਰਚਾ

**ਚਾਬੀਆਂ ਦਾ ਮੋਰਚਾ** ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 15-16 ਨਵੰਬਰ, 1920 ਨੂੰ ਹੋਈ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਸਰਕਾਰ ਪੱਖੀ ਸਨ ਪਰ ਜਦ 28 ਅਗਸਤ, 1921 ਦੇ ਦਿਨ ਨਵੀਂ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। 7 ਨਵੰਬਰ, 1921 ਦੇ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਪੁਲਿਸ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਤੋਸ਼ੇਖਾਨੇ (ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ) ਦੀਆਂ ਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਚਾਬੀਆਂ ਲੈ ਲਈਆਂ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਜਮਾਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਚਾਬੀਆਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਹਰਕਤ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਫੈਲ ਗਈ। 11 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹੋਈ। 12 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਨਾ ਦੇਣ ਦਿਤਾ ਜਾਏ। ਅਖ਼ੀਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਬੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹੈ। 6 ਦਸੰਬਰ, 1921 ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਉਦੋਂ ਤਕ ਵਾਪਸ ਨਾ ਲਵੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਆਗੂ ਰਿਹਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦੇਂਦੀ। ਇਸ 'ਤੇ 17 ਜਨਵਰੀ, ਨੂੰ 193 'ਚੋਂ 150 ਆਗੂ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਪਰ ਪੰਡਤ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
ਪੇਟੀਐੱਮ

**ਪੇਟੀਐੱਮ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੰਨ97 ਕੋਮਿਓੂਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇਸਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, 21 ਦੱਸੇ 2016 ਤੋਂ ਪੇਟੀਐੱਮ ਬੈਂਕ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਇਲ ਅਤੇ ਡੀਟੀਐੱਚ ਰਿਚਾਰਜ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਨੋਇਡਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੇਟੀਐੱਮ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸਨੈਪਡੀਲ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਲੱਗੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਬੱਸ ਯਾਤਰਾ ਟਿਕਟ ਬੁਕਿੰਗ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ।

## ਪੇਟੀਐੱਮ ਐਪ 
ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੇਟੀਐੱਮ ਐਪ ਇੱਕ ਕੰਪਿੰਊਟਰੀ ਟੂਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਕਦੀ ਦਾ ਲੈਣ ਦੇਣ ਉਹ ਦੋ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੈਣ ਦੇਣ ਕੇਵਲ ਡਿਜੀਟਲ ਹੈ, ਮੁਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਨਕਦੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਹਕ ਵੱਲੋਂ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਫ਼ੀਸ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਪਰ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਜਮਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਵਪਾਰੀਆ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੇਵਾ ਫ਼ੀਸ ਵੱਜੋਂ ਐਪ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਤਾਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ KYC ਦੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਲਈ ਐਪ ਵੱਲੋਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਖਾਤਾ ਧਾਰਕ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੇ ਰਿਆਇਤੀ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਲਕ 1% ਲਾਗੂ ਹੈ।

ਪੇਟੀਐੱਮ ਸੁਧਾਰੀ ਹੋਈ ਐਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਪਾਰੀ ਘੋਸ਼ਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ 50000 ਰੁ: ਤੱਕ ਜਮਾਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਵੈਲਟ ਰਾਹੀਂ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਕਰਾਣ ਦੀ ਹੱਦ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 20000 ਰੁ: ਹੈ। 31.01.2017ਤੱਕ ਬੈਂਕ ਜਮਾਂ ਰਾਸ਼ੀ 0% ਫ਼ੀਸ ਤੇ ਹੈ।
## ਸੇਵਾ
### ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ 
ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪੇਟੀਐੱਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਵਿਕਲਪ ਵੱਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਦਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ ਟਰਮੀਨਲ (POS terminal) ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ਾਇਤੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਨੋਟਬੰਦੀ ਬਾਅਦ ਇਸ ਐਪ ਦੀ ਤਿਜਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਉਛਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਪੇਟੀਐੱਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪੈਸੇ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਰਤਣ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।ਪਰ ਇਸ ਫ਼ੋਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪੇਅਟੀਐੱਮ ਖਾਤਾ ਬਣਾਉਣ / ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਸ਼ੱਕਤ ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਂ ਸਮਾਰਟ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲੋੜ ਜ਼ਰੂਰ ਪਵੇਗੀ।

### ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੁਕਤੇ ਜਾਂ ਨਕਸ਼ 
ਪੇਟੀਐੱਮ ਲੈਣ ਦੇਣ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਕਦਮ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਪਿੰਨ ਨੰਬਰ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਆਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ਼ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।

ਪਿਨ ਨੰਬਰ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੈਣ ਦੇਣ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈ-ਕਾਮਰਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਮਰਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈ ਬਟੂਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2010
ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੋਆਬ

**ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੋਆਬ** ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜ ਆਬਾਂ ਮਤਲਬ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿਆ। ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੋਆਬ ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਇਲ ਖਾਨ, ਚਕਵਾਲ, ਜੇਹਲਮ, ਬੰਨੂ, ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰਗੜ੍ਹ, ਝੰਗ, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ। ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਇੱਥੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਚਾਰਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੁਆਬੀ ਇੱਥੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ
ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ

**ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ** ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ **ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਗਵਰਨਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।ਇਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 23 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ।ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰਣੀ ਸੰਸਥਾ ਜਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਗਵਰਨਰ ਜਾਂ ਰਾਜਪਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਇੱਕ ਕਨੂੰਨ ਘੜਨੀ ਕੌਂਸਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਅਸੈਂਬਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਆਂਉਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਗਵਰਨਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੁਬਾਰਾ ਥਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਦਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਸਮੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁਖੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਰਤਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਇੱਥੇ ਹੀ  ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਾਕਿਆ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਦਾਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਧੀਨ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜ ਆਂਉਦੇ ਹਨ।

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2022 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਹੈ:

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2017 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਹੈ:

## ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ
ਮੌਜੂਦ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੁੱਲ 18 ਵਿਧਾਇਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੇਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ-
*ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ -  3 ਵਿਧਾਇਕ 
*ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ - 2 ਵਿਧਾਇਕ
*ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ- 1  ਵਿਧਾਇਕ
*ਅਜ਼ਾਦ                     -  1 ਵਿਧਾਇਕ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਸ੍ਰੋਤ 
* ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਨਿਮਰ ਅਲ-ਨਿਮਰ

**ਨਿਮਰ ਅਲ-ਨਿਮਰ** ( *Nimr Bāqr an-Nimr*; 1959 – 2 January 2016; also Romanized *Bakir al-Nimr*, *al-Nemr*, *al-Namr*, *al-Nimer*, *al-Nemer*, *al-Namer*), ਸਧਾਰਨ ਨਾਮ ਸ਼ੇਖ ਨਿਮਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਲ-ਅਬਾਮਿਆ ਦੇ ਸੀਆ ਸ਼ੇਖ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਰਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਨੇ ਸੁੰਨੀ ਅਤੇ ਸੀਆ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਨਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਚੌਣਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਆ ਵਲੋਂ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੀ ਉਹ ਮਾਵਾਹੇਥ (ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਗੁਪਤ ਪੁਲਿਸ) ਵਲੋਂ ਹਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। 2009 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਆ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਜੇਕਰ ਸਾਊਦੀ ਸੀਆ ਅਧਿਕਾਰਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਸਾਊਦੀ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਊਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਆ ਨੇ ਅਲ ਨਿਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 35 ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਦੀ ਬਨਾ ਲਿਆ।
## ਧਾਰਮਿਕ ਦੌਰ 
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* Iran–Saudi Arabia relations
* Shi'a Islam in Saudi Arabia

## ਹਵਾਲੇ
ਬੀ ਗੁਲ

**ਬੀ ਗੁਲ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਿਖਤਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਤੇ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੌਣ ਕਮਰ ਆਰਾ, ਪਹਿਚਾਨ, ਤਲਖੀਆਂ, ਫ਼ਿਰਦੌਸ ਕੀ ਦੋਜ਼ਾਖ, ਫ਼ੀਕੀ ਠੀਕ ਕਹਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਦ।

## ਟੀਵੀ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਰੀ ਲੇਖਕ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ

**ਪਾਕ ਫ਼ੌਜ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਫ਼ੌਜ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਕੰਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਚ ਕੁੱਲ 11,700,00 ਰਿਜ਼ਰਵ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਫ਼ੌਜੀ ਹਨ। ਪਾਕ ਫ਼ੌਜ 14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਬਣੀ।

## ਰੈਜਮੰਟਾਂ 
* ਪੰਜਾਬ ਰੈਜਮੰਟਾਂ
* ਸਿੰਧ ਰੈਜਮੰਟਾਂ
* ਬਲੋਚ ਰੈਜਮੰਟਾਂ
* ਫ਼੍ਰੰਟੀਅਰ ਫ਼ੋਰਸ ਰੈਜਮੰਟਾਂ
* ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰੈਜਮੰਟਾਂ
* ਸ਼ੁਮਾਲੀ ਹਲਕੀ ਇਨਫ਼ੈਂਟਰੀ ਰੈਜਮੰਟਾਂ

## ਪਾਕ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਇਨ-ਚੀਫ਼
* ਅੱਯੂਬ ਖ਼ਾਨ: 1958 ਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲੱਲੀਆ ਤੇ 1968 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
* ਯਾਹੀਆ ਖ਼ਾਨ: 1968 ਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾ ਲਾ ਕੇ ਰਾਜ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ ਤੇ 1971 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
* ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ: 1977 ਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ ਤੇ 1988 ਤੱਕ ਰਾਹ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵਜ਼ੀਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ।
* ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼: 1999 ਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ ਤੇ 2008 ਤਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
* ਇਸ਼ਫ਼ਾਕ ਪਰਵੇਜ਼ ਕੀਆਨੀ: 2007 ਤੋਂ ਕਮਾਂਡਰ ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਹੈ।
* ਰਾਹੀਲ ਸ਼ਰੀਫ਼ 27 ਨਵੰਬਰ 2013 ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਆਗੂ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਨਾਦੀਆ ਅਲੀ

**ਨਾਦੀਆ ਅਲੀ** (, ਜਨਮ 3 ਅਗਸਤ 1980) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਨੂੰ ਆਈਆਈਓ ਬੈਂਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫਰੰਟਵੂਮਨ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ "ਰੈਪਚਰ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਯੂ.ਕੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਦੁਜੈਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਇਹ ਗੀਤ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ 2006 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲ, "ਇਜ਼ ਇਟ ਲਵ?", *ਬਿਲਬੋਰਡ* ਹਾਟ ਡਾਂਸ ਕਲਬ ਪਲੇ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ
ਨਾਦੀਆ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਗਸਤ, 1980 ਨੂੰ ਲੀਬੀਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਨਾਦੀਆ ਜਦੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਵੀਨਜ਼, ਨਿਊਯਾਰਕ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਨਾਦੀਆ ਦਾ ਪਾਲਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ।

ਨਾਦੀਆ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਵਰਸਾਚੇ ਦੇ ਆਫ਼ਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਲੀ ਦੇ ਆਫ਼ਿਸ ਵਿਚੋਂ ਇਸਦੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਨੇ ਅਲੀ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਲਜ਼ ਗਰੂਪ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਫ਼ੀਮੇਲ-ਗਾਇਕਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ
;ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ
* *ਐੰਬਰ* (2009)

;ਸੰਕਲਨ 
* *ਕਵੀਨ ਆਫ਼ ਕਲਬਜ਼ ਟ੍ਰੀਲੋਜੀ: ਰੂਬੀ ਐਡੀਸ਼ਨ* (2010)
* *ਕਵੀਨ ਆਫ਼ ਕਲਬਜ਼ ਟ੍ਰੀਲੋਜੀ: ਉਨੀਐਕਸ ਐਡੀਸ਼ਨ* (2010)
* *ਕਵੀਨ ਆਫ਼ ਕਲਬਜ਼ ਟ੍ਰੀਲੋਜੀ: ਡਾਇਮੰਡ ਐਡੀਸ਼ਨ* (2010)

## ਹਵਾਲੇ
ਕੁਚਮ ਖਾਨ

thumb|ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਖਨੌਤ ਦਾ ਅਖੀਰੀ ਖਾਨ|alt=ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਖਨੌਤ ਦਾ ਅਖੀਰੀ ਖਾਨ**ਕੁਚਮ ਖਾਂ** ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦੀ ਖਨੌਤ ਦਾ ਆਖਰੀ ਖਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਿਬੀਰ ਦੇ ਕੁਚਮ ਖਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਚਮ ਖਾਨ ਦੀ ਇਸਲਾਮ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਛਾਪਿਆਂ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਰੂਸੀ ਜ਼ਾਰ ਇਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

## ਪਿਛੋਕੜ
ਕੁਚਮ, ਸ਼ੇਬਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੋਰਤਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਦੀ ਖਨੌਤ ਲਈ ਚੋਣ ਦਫਤਰ ਧਾਰਕ ਭਰਾਵਾਂ ਯਾਦਗਾਰ ਅਤੇ ਬੇਕ੍ਬੁਲਤ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜੀ ਜੋ ਕਿ ਰੂਸ ਦੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਸਨ। 1563 ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਕੁਚਮ ਨੇ ਤਖ਼ਤ ਸੰਭਾਲਿਆ। 1573 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਰਮ ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਰਵਾਏ। ਇਹ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਛਾਪਿਆਂ ਕਰਕੇ ਰੂਸ ਦੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦੇ  ਕੋਸਾਕ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ
ਰਚਨਾ ਦੋਆਬ

alt=ਸਿਰਲੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ|thumb|300x300px|ਦੋਆਬੇ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਲਾਕੇ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ 1947 ਵੇਲੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ**ਰਚਨਾ ਦੋਆਬ** ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜ ਆਬਾਂ ਮਤਲਬ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿਆ। ਰਚਨਾ ਦੋਆਬ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੀਰਪੁਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਜੋ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ 30° 35' and 32° 50' N. and 71° 50' and 75° 3'E ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਸਕ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਦੋਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਚਾਰਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਰਚਨਾਵੀ ਇੱਥੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। 
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਨਾਰੋਂਵਾਲ, ਹਫੀਜ਼ਾਬਾਦ, ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ, ਮੁਲਤਾਨ, ਆਦਿ 
## ਹਵਾਲੇ
ਨਹਿਰੂ-ਲਿਆਕਤ ਸਮਝੌਤਾ

8 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1950 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ ਲਿਆਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹਿਰੂ-ਲਿਆਕਤ ਸਮਝੌਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਓਨ੍ਹਾ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਨਹਿਰੂ-ਲਿਆਕਤ ਸਮਝੌਤਾ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਜੇਚ ਦੋਆਬ

**ਜੇਚ ਦੋਆਬ** ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜ ਆਬਾਂ ਮਤਲਬ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿਆ। ਜੇਚ ਦੋਆਬ ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ, ਮਲਕਵਾਲ, ਸ਼ਾਹਪੁਰ, ਫਲੀਆ, ਸਰਾਇ ਆਲਮਗੀਰ, ਖੜੀਆਂ, ਆਦਿ। ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਚਾਰਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰੀ ਇੱਥੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਵਰਤਾਉ

**ਵਰਤਾਓ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਤਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ। ਅੱਜਕਲ ਦੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਵਰਤਾਉ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕਾ ਤੋ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਉ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਜਾਂ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਕਸਾਹਟ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ, ਸੁਚੇਤ ਜਾਂ ਅਚੇਤ, ਗੁਪਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਟ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਅਣਇੱਛਤ ਜਵਾਬਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਤੇ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਲਹਿਰ

ਅਕਾਲੀ ਅਖਬਾਰ,ਜੋ ਕਿ ੨੧ ਮਈ ੧੯੨੦ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਮਹੰਤਾਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲੰਦਾਜ਼ੀ ਤੌਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਜਮਹੂਰੀ ਤੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ|ਯਾਦ ਰਹੇ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸੇ ਸੋਚ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ|ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਜਿਥੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਜਗੀਰੂ ਜਮਾਤੀ ਸੋਚ ਅਧੀਨ ਇਹਨਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਅਕਸਰ ਅਣਦੇਖੀ ਵੀ ਕੀਤੀ|੨੩ ਫਰਵਰੀ ੧੯੨੧ ਨੂੰ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੇਜਾਕਲਾਂ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ|ਇਹ ਕਾਰਜ ਰਾਮਦਾਸ ਅਕਾਲੀ ਜਥੇ ਨੇ ਸਿਰੇ ਚਾੜਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਅਜਨਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਤੇ ਪੂਰੇ ਗੁਰਦਾਸ੍ਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸੀ|ਰਾਮਦਾਸ ਅਕਾਲੀ ਜੱਥੇ ਨੇ ਮਾਰਚ ੧੯੨੧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਫਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ,ਮੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਤਾਂ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਸੀ ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਦਕਿਆਨੂਸੀ ਸੋਚ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ|ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਭੈੜੀਆਂ ਲਾਹਨਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਚੰਗੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਬਣਾਏ,ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਦੇ ਵਿਵਾਹ,ਦਾਜ ਦੀ ਮਨਾਹੀ,ਵਿਵਾਹ ਸਮੇਂ ਘੁੰਡ ਕੱਢਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ,ਗਹਿਣੇ-ਗੱਟੇ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ,ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਬੈੰਡ-ਵਾਜੇ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਆਦਿ|ਪਰ ਇਸੇ ਹੀ ਮੀਟਿੰਗ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਖੋਹਣ ਵਾਲੇ ਬੜੇ ਮਾੜੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਬਣਾਏ|(ਓ)-ਜੇ ਮਰਦ-ਔਰਤ ਚੋਂ ਇੱਕ ਜਣਾ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਧਾਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਬੰਧ ਫੌਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਖਤਮ ਸਮਝੇ ਜਾਣਗੇ,ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਵਿਵਾਹਿਕ ਜੀਵਣ ਦਾ ਅੰਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ|(ਅ)--ਜੇ ਔਰਤ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪਗੜੀ ਬੰਨੇ ਤੇ ਕਿਰਪਾਨ ਪਾਵੇ|(ਇ)--ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਜਾਂ ਵਿਵਾਹ ਪੰਜ-ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਮਨਜੂਰੀ ਬਗੈਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ|(ਸ)--ਜੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਨਪੜ ਹੈ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਦਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ|(ਹ)--ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ-ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ,ਕਿਓਂਕਿ ਜੇ ਉਸਨੂਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੋਰਾਣ ਮਾਹਵਾਰੀ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ|ਜਥੇਦਾਰ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ ਇੱਕਲੇ ਹੀ ਉਹ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਔਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੀਤੀ|
ਰਾਜੇਸ਼ ਵਿਵੇਕ

**ਰਾਜੇਸ਼ ਵਿਵੇਕ ਉਪਾਧਿਆ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਲਗਾਨ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
1595

**1595** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1590 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 17 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਫ਼ਰਾਂਸ ਨੇ ਸਪੇਨ ਵਿਰੁਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਬੂ ਬਕਰ

** ਅਬੂ ਬਕਰ ‘ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਆਬੀ ਕ਼ੁਹਾਫ਼ਾ ਅਸ-ਸਿਦੀਕ਼** (;  573 CE – 23 August 634 CE) ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ **ਅਬੂ ਬਕਰ** ), ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਦੋ ਵਰ੍ਹੇ ਛੋਟਾ ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਔਰਤ “ਆਇਸ਼ਾ” ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਨਾਤੇ —ਇਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਣ ਤੇ ਹਿਜਰੀ ਸਨ 11 ਵਿੱਚ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਰਸੂਲਅੱਲਾ ਮੁਕ਼ਰਰ ਹੋਇਆ. &#x5B;*pageneeded*&#x5D; ਅਬੂ ਬਕਰ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

## ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਬੂ ਬਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 573 ਨੂੰ ਮੱਕਾ ਦੇ ਕਬੀਲਾ ਕੁਰੈਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ਼ ਬਨੂ ਤਮੀਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਬਦਾਲਕਾਬਾ ਸੀ ਤੇ 610 ਚ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਅਬਦੁੱਲਾ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਘਰ ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਰਬ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਦੂ ਟੱਬਰ ਚ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਪਾਈ। ਉਸਦੀ ਕੁਨੀਅਤ ਅਬੂਬਕਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਾਪ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਮਾਨ ਬਿਨ ਅਬੀ ਕਹਾਫ਼ਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਮ ਅਲਖ਼ੀਰ ਸਲਮਾਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਪੇਸ਼ਾ ਤਿਜਾਰਤ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਸੀ। ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਨਿਹਾਇਤ ਮੁਅੱਜ਼ਿਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੁਤੁਬ ਸੀਰਤ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਮੁਤਾਲੇ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਅਸਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੇ ਅਤੇ ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਸਿੱਲੀ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਲੈਹਿ-ਓ-ਆਲਾ ਵਸੱਲਮ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਡੂੰਘੇ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸੰਬੰਧ ਸਨ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ, ਬੈਠਣਾ ਉਠਣਾ, ਹਰ ਅਹਿਮ ਮੁਆਮਲੇ ਉੱਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਰੋਜ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸੀ। ਸੁਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਸਬੱਬ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਕਮਾਲ ਸੀ। ਬਿਅਸਤ ਦੇ ਐਲਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪ ਨੇ ਬਾਲਗ਼ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲ-ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਖ਼ਰਚ ਕਰਕੇ ਮੁਅਜਜਨ ਰਸੂਲ ਹਜ਼ਰਤ ਬਿਲਾਲ ਸਮੇਤ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਅਜਿਹੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਲਿਮ ਆਕਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪਾਦਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ੁਲਮੋ ਸਿਤਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਵਜ਼ਾਰਤ

**ਵਜ਼ਾਰਤ ** ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਉੱਚ ਪਦਾਸੀਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਰ ਕਰਕੇ, ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਸਕੱਤਰ(ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ)ਕਰਕੇ,ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਾਰਤਾਂ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਨ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਜਦ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਾਰਤ ਕੇਵਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਂ ਰਾਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਦਾ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਾਰਤ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਪਰੀਸ਼ਦ ਜਾਂ ਹਕੂਮਤੀ ਕੌਂਸਲ ਜਾਂ ਫੈਡਰਲ ਕੌਂਸਲ(ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਾਰਤ ਚੁਨਣ ਦੇ ਢੰਗ ਅੱਡ ਅੱਡ ਹਨ।

## ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਹਕੂਮਤਾਂ 
ਬਹੁਤੀਆਂ **ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ** ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ, ਯੂ ਕੇ, ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਆਮ  ਕਰਕੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀਆਂ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਜਾਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚੋਂ)ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਕਸਮਬਰਗ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਆਦੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ,ਜਿੱਥੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ, ਵਜ਼ੀਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਦ ਕਨੂੰਨ ਘੜਨੀ ਸਭਾ ਤੋਂ ਤਿੜਾਂਗਾ ਪੈਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰੇਕ ਵਜ਼ੀਰ ਕੋਲ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਭਾਗ (ਮਿਸਾਲ ਲਈ "ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ") ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਯੂ ਕੇ,ਯੂ ਐਸ   ਏ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਾਰਤੀ ਪਰੀਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਪਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਔਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ,ਯੂ ਕੇ ਵਿੱਚ).ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਜਰਮਨੀ ਲਕਸਮਬਰਗ,ਫਰਾਂਸ ਆਦਿ) ਵਿੱਚ ਸੈਕਰੇਟਰੀ(ਔਫ ਸਟੇਟ)ਦਾ ਪਦ ਐਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਪਦ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਆਂਉਦਾ ਹੈ। 

## ਵਜ਼ਾਰਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ 
 ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਗਠਨ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।ਇੰਗਲਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ।ਪਦਾ "ਮੰਤਰੀ ਸਭਾ ਦੀ ਰਾਏ"ਦਾ ਮੁੱਢ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬੱਝਾ।।

## ਵਜ਼ਾਰਤਾਂ 
thumb|ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਿਲਮਾਂ ਰੂਸੈਲਫ  ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ, 2015

## ਹਵਾਲੇ
ਜੌਹਨ ਕੁਵਿੰਸੀ ਐਡਮਜ਼

**ਜੌਹਨ ਕੁਵਿੰਸੀ ਐਡਮਜ਼** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: John Quincy Adams; 11 ਜੁਲਾਈ 1767 – 23 ਫ਼ਰਵਰੀ 1848) ਇੱਕ ਮਾਣਯੋਗ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤਾਂ ਸੀ ਹੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ ਯਾਦ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਜਿਉਣ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇਵੇਗਾ। ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਖੁਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦਾ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਜੌਹਨ ਕੁਵਿੰਸੀ ਐਡਮਜ਼ ਅਜਿਹੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਜੁਲਾਈ 1767 ਨੂੰ ਬਰੇਨਟਰੀ ਮੈਸਾਚੂਸੈਟਸ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। 1790 ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੌਹਨ ਕੁਵਿੰਸੀ ਬੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਅਟਾਰਨੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਲੱਗੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1767
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1848
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਸੁਗਰਾ ਸਦਫ਼

**ਸੁਗਰਾ ਸਦਫ਼** ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾ ਤੇ ਚਿੰਤਕ ਹੈ।

ਸੁਗਰਾ ਸਦਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 4 ਫਰਵਰੀ 1964 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ 9 ਭਰਾ ਹੈ ਅਤੇ 1 ਭੈਣ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕੋਟਲਾ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਲਈ ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਾਲਜ ਚਲੀ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਉਸ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ, ਦੈਵੀ ਪਿਆਰ, ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਵਾਜੀਹਾ ਫਾਤਿਮਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਚਲੀ ਗਈ।

## ਨਮੂਨਾ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਆਸਾਂ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬਾਲ ਕੇ ਰਸਤਾ ਤੱਕਦੀ ਪਈ ਹਾਂ

ਹਿਜਰ ਤੇਰੇ ਦਾ ਪਲ ਪਲ ਮੋਹਰਾ ਫੱਕਦੀ ਪਈ ਹਾਂ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੂਲ਼ੀ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਨਿਮਾਣੀ ਨੂੰ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਕਦੀ ਪਈ ਹਾਂ

ਇਕਲਾਪੇ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂਘ ਤੇਰੀ ਦੇ ਚਰਖ਼ੇ ਤੇ

ਦਰਦ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਧਾਗੇ ਮੈਂ ਕੱਤਦੀ ਪਈ ਹਾਂ

ਜੱਗ ਤੋਂ ਉਹਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਦਰਦ ਲਕਾਵਨ ਲਈ

ਦਿਲ ਚੋਂ ਉਠਦੇ ਵਾਵਰੋਲੇ ਡੱਕਦੀ ਪਈ ਹਾਂ

ਜੇ ਉਹਦੀ ਮਨ ਲਾਂ ਤੇ ਹਰ ਸ਼ੈ ਹੱਥੋਂ ਜਾਂਦੀ ਏ

ਜੇ ਉਹਦੀ ਨਾ ਮਨਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੱਖ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਪਈ ਹਾਂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਤੁਲਾਈ ਓਰਦੂ

**ਤੁਲਾਈ ਓਰਦੂ** (, *Altan Ordu*, Зүчийн улс, *Züchii-in Uls*; ; ) ਇੱਕ ਮੰਗੋਲ  ਬਾਅਦ ਚ ਤੁਰਕ ਅਸਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਿਆਸਤ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮੰਗੋਲ ਸਮਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1259 ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਠੀਕ ਵੱਖਰਾ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ. ਇਹ ਕਿਪਚਕ ਖਨਾਟੇ ਜਾਂ ਜੋਚੀ ਦੇ ਉਲੁਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ  ਹੈ

1255 ਵਿੱਚ ਬਾਤੂ ਖਾਨ (ਤੁਲਾਈ ਓਰਦੂ ਦੇ ਬਾਨੀ) ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ,
ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼, 1359  ਤੱਕ, ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਸਦੀ ਲਈ ਵਧੀ ਫੁੱਲੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੋਗਾਈ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨੇ 1290ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ਕ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ. ਓਰਦੂ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਜ਼ਬੇਗ (1312-1341) ਜਿਸਨੇ ਇਸਲਾਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪੁੱਜੀ। ਸਲਤਨਤ ਤੁਲਾਈ ਉਰਦੂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਇਲਾਕਾ ਕੋਹ ਯੂਰਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡੈਨੀਊਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸਨ। ਦੱਖਣ ਚ ਤੁਲਾਈ ਉਰਦੂ ਦੇ ਕਾਲ਼ਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਕੋਹ ਕਾਫ਼ ਤੇ ਈਰਾਨ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨ ਆਲੀ ਮੰਗੋਲ ਇਲਖ਼ਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸ਼
ਆਰ. ਮਾਧਵਨ

**ਰੰਗਾਨਾਥਨ ਬਾਲਾਜੀ ਮਾਧਵਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ ਹੈ। ਮਾਧਵਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1996 ਵਿੱਚ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਬਨੇਗੀ ਅਪਨੀ ਬਾਤ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ