open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਨੰਤ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇਸਾਈ

**ਅਨੰਤ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇਸਾਈ** (ਜਨਮ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1853 ਵਾਲਾਵਲ ਵਿੱਚ, ਉਪਨਾਮ ਭਾਊਸਾਹਿਬ ਟੋਪੀਵਾਲਾ) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਸਾਵੰਤਵਾੜੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵੇਚ ਕੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1906 ਵਿੱਚ ਵਰਮਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਬੜੌਦਾ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1945 ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਪ੍ਰੈੱਸ ਫਰਮ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ।  

ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਸਾਈ ਤੀਜੀ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਾ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਿਆ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੇ *ਟੋਪੀ* (ਸਿਰ ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ) ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਨਾਮ *ਟੋਪੀਵਾਲਾ* ਪੈ ਗਿਆ। 

ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮਾਲਵਨ ਵਿਖੇ ਅਨੰਤ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇਸਾਈ ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਤੋਂ ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1911 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੜਕਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਰਾਓਬਹਾਦੁਰ" ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ (ਲੋਕ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਨਾਚਾਦੁਵਾ ਝੀਲ

right|thumb| ਨਚਛਾਦੁਵਾ ਵੇਵਾ
**ਨਾਚਾਦੁਵਾ ਝੀਲ ਜਾਂ ਨਾਚਾਦੁਵਾ ਵੇਵਾ**  ਜਿਸਨੂੰ (**ਮਹਾਦਰਗਲਾ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਥੰਮਨਾਕੁਲਾਮਾ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ  ਹੈ। ਸਰੋਵਰ  ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੋਡਾ ਏਲਾ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਕਾਲਾ ਵੇਵਾ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਨ 1957 ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੋਵਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1958 ਵਿੱਚ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਰਾਜਾ ਮਹਾਸੇਨ (277 - 304) ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸੋਲਾਂ ਵੱਡੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਤਲਾਬ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮਹਾਵੰਸ਼ ਨੇ ਰਾਜਾ ਮੋਗਲਾਨਾ II (540 - 560) ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼ਸ਼ਧਰ ਅਚਾਰੀਆ

**ਸ਼ਸ਼ਧਰ ਆਚਾਰੀਆ** (ਜਨਮ 1961) ਸਰਾਇਕੇਲਾ, ਝਾਰਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਛਾਊ ਨਾਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। 
thumb| ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ

## ਜੀਵਨ 
ਆਚਾਰੀਆ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਛਾਊ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਿੰਗਰਾਜ ਆਚਾਰੀਆ ਤੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਟਸ਼ੇਖਰ ਬਾਣਾ ਬਿਹਾਰੀ ਪਟਨਾਇਕ, ਵਿਕਰਮ ਕਰਮਾਕਰ, ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਸਾਹੂ ਅਤੇ ਸੁਧੇਂਦਰਨਾਥ ਸਿੰਘਦੇਓ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂਕੁਲ ਡਾਂਸ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਾਇਕੇਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (FTII), ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ।   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਨੋਦ ਰੈਨਾ

**ਵਿਨੋਦ ਰੈਨਾ** (ਮੌਤ 12 ਸਤੰਬਰ 2013) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਨੂੰਨ-2009 ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਵਿਨੋਦ ਰੈਨਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।  ਉਹ ਭਾਰਤ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮਿਤੀ (BGVS) ਅਤੇ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਪੀਪਲਜ਼ ਸਾਇੰਸ ਨੈੱਟਵਰਕ (AIPSN) ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 

ਉਹ ਹੋਮੀ ਭਾਭਾ ਫੈਲੋ, ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਏਸ਼ੀਆ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਫੈਲੋ, ਜਾਪਾਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਲੇਖਕ ਸੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋ ਸੀ। ਡਾ. ਰੈਨਾ ਨੇ ਭੋਪਾਲ ਗੈਸ ਆਫ਼ਤ ਪੀੜਤਾਂ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਡੈਮ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਡਾ. ਰੈਨਾ ਵਰਲਡ ਸੋਸ਼ਲ ਫੋਰਮ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ।

## ਮੌਤ 
12 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ 

## ਲਿਖਤਾਂ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
* ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਫਰੇਮਵਰਕ
* ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਅਣਥੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ - ਭੋਪਾਲ ਗੈਸ ਆਫ਼ਤ
* ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ

ਕਿਤਾਬਾਂ

* ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਬਣਾਉਣਾ 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ARENA 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
* ਵਿਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਭਾਗੀਦਾਰ 'ਤੇ ਖੋਜ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਵੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ 
* ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ - ਵਿਨੋਦ ਰੈਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ 
* ਵਰਲਡ ਪੀਪਲਜ਼ ਬਲੌਗ ਵਿੱਚ ਵਿਨੋਦ ਰੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਬਲੌਗ 
* ਵਿਨੋਦ ਰੈਨਾ ਦੁਆਰਾ 'ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਨ'
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ
ਆਬ-ਈ ਇਸਤਾਦਾ

**ਆਬ-ਈ ਇਸਤਾਦਾ** ("ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ"

## ਵਰਣਨ 
ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦਾ 130 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (50 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਖੇਤਰਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਹਨ,  ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਰਾ  ਹੈ ਅਤੇ ਗਜ਼ਨੀ ਨਦੀ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਕਈ ਵਾਰ  ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉੱਚੇ ਹੋਏ ਬੀਚਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੈੱਟ 2–3 ਮੀਟਰ (6 ਫੁੱਟ 7 ਇੰਚ – 9 ਫੁੱਟ 10 ਇੰਚ) ਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, 6–7 ਮੀ (20–23 ਫੀਟ) ਅਤੇ 9–10 ਮੀਟਰ (30–33 ਫੁੱਟ) ਆਮ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 0 ਅਤੇ 9000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਕ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਠਹਿਰਾਅ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ 1986 ਤੋਂ ਝੀਲ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ। 1974 ਵਿੱਚ, ਅਫਗਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਵਾਟਰਫੌਲ ਅਤੇ ਫਲੇਮਿੰਗੋ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ,

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਸ ਐਵੇਂਚੁਰਾਸ ਡੀ ਗੁਈ ਈ ਐਸਟੋਪਾ

**ਅਸ ਐਵੇਂਚੁਰਾਸ ਡੀ ਗੁਈ ਈ ਐਸਟੋਪਾ** (ਪੁਰਤਗਾਲੀ: *As Aventuras de Gui & Estopa*) ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਕਾਰਟੂਨ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰੀਆਨਾ ਕੈਲਟਾਬਿਆਨੋ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ 
* **ਗੁਈ "ਇਗੁਇਨਹੋ"** (ਆਵਾਜ਼: ਮਾਰੀਆਨਾ ਕੈਲਟਾਬਿਆਨੋ) ਇੱਕ ਵੈਸਟ ਹਾਈਲੈਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਟੈਰੀਅਰ।
* **ਐਸਟੋਪਾ** (ਆਵਾਜ਼: ਐਡੁਆਰਡੋ ਜਾਰਡਿਮ) ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਸਲੇਟੀ ਕੁੱਤਾ।
* **ਕ੍ਰੋਕੇਟੇ ਸਪੈਨੀਏਲ** (ਆਵਾਜ਼: ਮਾਰੀਆਨਾ ਕੈਲਟਾਬਿਆਨੋ) ਇੱਕ ਭੂਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੋਕਰ ਸਪੈਨੀਏਲ।
* **ਪਿਟੀਬੁਰੋ** (ਆਵਾਜ਼: ਐਡੁਆਰਡੋ ਜਾਰਡਿਮ) ਇੱਕ ਬੇਜ ਪਿਟ ਬਲਦ।
* **ਡੋਨਾ ਇਗੁਇਲਡਾ** (ਆਵਾਜ਼: ਮਾਰੀਆਨਾ ਕੈਲਟਾਬਿਆਨੋ) ਇੱਕ ਵੈਸਟ ਹਾਈਲੈਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਟੈਰੀਅਰ ਜੋ ਗੁਈ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
* **ਫਿਫਿਵੇਲਿਨਹਾ** (ਆਵਾਜ਼: ਮਾਰੀਆਨਾ ਕੈਲਟਾਬਿਆਨੋ) ਇੱਕ ਕੁੜੀ।
* **ਰਿਬਾਲਡੋ "ਰਿਬਾ"** (ਆਵਾਜ਼: ਅਰਲੀ ਕਾਰਡੋਸੋ) ਇੱਕ ਚੂਹਾ।
* **ਰੋਕੇਟੇ ਸਪੈਨੀਏਲ** (ਆਵਾਜ਼: ਮਾਰੀਆਨਾ ਕੈਲਟਾਬਿਆਨੋ) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੇਜ ਸਪੈਨੀਏਲ।
* **ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰਾ ਜਰਾਰਾਕਾ** (ਆਵਾਜ਼: ਰਿਕਾਰਡੋ ਏਦਾਰ) ਇੱਕ ਸੱਪ।
* **ਜੈਮਿਨਹੋ** (ਆਵਾਜ਼: ਐਡੁਆਰਡੋ ਜਾਰਡਿਮ) ਇੱਕ ਸੂਰ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਟੂਨ
ਚੱਕਮਕਤੀਨ ਝੀਲ

**ਚੱਕਮਕਤੀਨ ਝੀਲ** (   ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਾਖਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਟਲ ਪਾਮੀਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4,024 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜੀ  ਹੈ।

ਚੱਕਮਕਤੀਨ ਝੀਲ ਛੋਟੀ ਪਾਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ ਵੱਲ ਹੈ। ਅਕਸੂ ਜਾਂ ਮੁਰਗਬ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਲਿਟਲ ਪਾਮੀਰ ਰਾਹੀਂ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਬੋਜ਼ਈ ਦਰਿਆ (ਲਿਟਲ ਪਾਮੀਰ ਨਦੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਥੋੜੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਖਜੀਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਜ਼ਈ ਗੁੰਬਜ਼ ਦੀ ਬਸਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਖਾਨ ਨਦੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੋਜ਼ਈ ਦਰਿਆ ਵੀ ਚੱਕਮਕਤੀਨ ਝੀਲ ਤੋਂ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਝੀਲ ਨੂੰ "ਏਕ ਸੂ-ਲਿਟਲ ਪਾਮੀਰ ਨਦੀ ਦੇ ਡਰੇਨੇਜ ਡਿਵਾਇਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਲਦਲ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਝੀਲ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਬੇਸਿਨ ਝੀਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਮੋਟੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਬਣੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਚੰਦੇ

ਰਜਾਈਆਂ ਤੇ ਗਦੈਲਿਆਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਲੱਗੇ ਲੱਗੇ ਦੋ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਛਾੜ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਖੱਦਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਚੰਦੇ ਵੀ ਖੱਦਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਰਜਾਈਆਂ ਦੇ ਚੰਦਿਆਂ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਕੱਪੜਾ ਛਾਪਿਆ/ਠੇਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੇਠਲਾ ਕੱਪੜਾ ਸਾਫ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਰਜਾਈ ਜਦ ਉਪਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਗਦੈਲਿਆਂ ਦੇ ਚੰਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਛਾਪੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਛਾਪਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਬੜੇ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਛਾਪੇ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਠੱਪੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਰਜਾਈਆਂ ਗਦੈਲਿਆਂ ਦੇ ਚੰਦੇ ਛਪਵਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਮਸ਼ੀਨੀ/ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਬਣਾਏ ਚੰਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਰਜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਗਦੈਲਿਆਂ ਦੇ ਚੰਦਿਆਂ ਦਾ ਹੱਥੀਂ ਛਾਪਣ/ਠੇਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਬਿਲਕੁਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਵੱਡੀ ਦੋਧਕ

right|thumb| ਪੰਚਖਲ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਦੋਧਕ
**ਵੱਡੀ ਦੋਧਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: '*Euphorbia hirta*;*** ਕਈ ਵਾਰ **ਅਸਥਮਾ-ਪਲਾਂਟ*' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਪੈਨਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਬੂਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੁੱਲੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਮੇ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਲਈ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ (ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਤਵਾ-ਤਵਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡੇਂਗੂ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਲਈ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਲੋਕ ਦਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਰਬਲ ਚਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਹ ਖੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਝੁਕਣ ਵਾਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ, ਜੋ  ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਠੋਸ, ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਜੋ ਇੱਕ ਭਰਪੂਰ ਚਿੱਟੇ ਲੈਟੇਕਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਟਿਪੁਲਸ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਸਰਲ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਉੱਪਰਲੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਤ੍ਹਾ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਪਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਨਾੜੀਆਂ' ਤੇ), ਇੱਕ ਬਾਰੀਕ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਨਾਲ। ਪੱਤੇ ਤਣੇ 'ਤੇ ਉਲਟ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਇਕਲਿੰਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਪੱਤੇ ਦੇ ਨੋਡ 'ਤੇ axillary cymes ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੰਡੇ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਤਿੰਨ ਵਾਲਵ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੈਪਸੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ, ਆਇਤਾਕਾਰ, ਚਾਰ-ਪਾਸੇ ਲਾਲ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਟੇਪਰੂਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਵੀ ਭੂਰੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਜ਼ੋਰਕੁਲ ਝੀਲ

**ਜ਼ੋਰਕੁਲ ਝੀਲ** ( ) ਪਾਮੀਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
[left|thumb|200x200px| ਜ਼ੋਰਕੁਲ, [ਥਾਮਸ ਐਡਵਰਡ ਗੋਰਡਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੰਗ (2 ਮਈ 1874) ]]
ਜ਼ੋਰਕੁਲ ਝੀਲ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ-ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੋਨਕੋਰਡ ਪੀਕ (5,469 ਮੀਟਰ) ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ  ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜ਼ੋਰਕੁਲ ਨੇਚਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਅਫਗਾਨ - ਤਾਜਿਕ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਮੀਰ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਮੂ ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਔਕਸਸ ਨਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਪਾਮੀਰ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਝੀਲ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ "ਗ੍ਰੇਟ ਡਰੈਗਨ ਪੂਲ" (  ) ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਝੀਲ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਾਖਾਨ ਦੇ ਮੀਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ 1895 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ ਝੀਲ ਅਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹਵਾਲਾ ਹੈ, ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀ 1838 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੌਨ ਵੁੱਡ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਰ-ਇ-ਕੋਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਝੀਲ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੁੱਡ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ "ਪਾਮੀਰਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਝੀਲ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸਰਿਕੋਲ ਰੇਂਜ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਸ਼ਮਤ ਖਾਨ ਪਾਰਕ

**ਹਸ਼ਮਤ ਖਾਨ ਪਾਰਕ** ( Pashto   ) ਉਰਫ **ਕੁਲ-ਏ-ਹਸ਼ਮਤ ਖਾਨ** ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਵਾਟਰਫਾਉਲ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕੁਲ-ਏ-ਹੇਸ਼ਮਤ ਖਾਨ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਓਦਾਨ (ਸਰੋਵਰ)

**ਅਓਦਾਨ** ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖੁਲਮ (ਤਾਸ਼ਕੁਰਗਨ) ਤੋਂ ਕੁੰਦੁਜ਼ ਦੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੁੰਦੂਜ਼ ਤੋਂ ਹਜ਼ਰਤ ਇਮਾਮ ਤੱਕ ਸੜਕ 'ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੁੰਦੂਜ਼ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਇਮਾਮ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ
ਪਰਾਕਰਮਾ ਸਮੁੰਦਰ

**ਪਰਾਕਰਮਾ ਸਮੁੰਦਰ** (ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਪਰਕਰਮਾ ਦਾ ਸਾਗਰ ) ਪੋਲੋਨਾਰੁਵਾ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ  ਵਿੱਚ ਤੰਗ ਚੈਨਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਵਰ  (ਸਰੋਵਰ) (ਥੋਪਾ, ਡੰਬੁਤੁਲੂ, ਇਰਾਬਦੂ, ਭੂ, ਕਾਲਹਾਗਲਾ ਟੈਂਕ) ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਛਿਛਲਾ  ਸਰੋਵਰ (ਸਰੋਵਰ )  ਹੈ। .

ਉੱਤਰੀ ਸਰੋਵਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ *ਟੋਪਾ ਸਰੋਵਰ*  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਸਿੰਘਲੀ ਸਰੋਵਰ  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਝੀਲ ਜਾਂ ਸਰੋਵਰ  ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਪਰ 386 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ)। ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਭਾਗ *ਇਰਾਮੁਡੂ ਸਰੋਵਰ*  ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, *ਡੰਬੁਤੁਲਾ ਸਰੋਵਰ*   ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਪਰਕਰਮਾਬਾਹੂ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਸਰੋਵਰ  ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ "ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿਓ" ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰੋਵਰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੁੱਧਰਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਮੁੰਦਰ"।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਜਨਕਾ ਭੂਮੀ ਚੰਦ

**ਰਾਜਨਕਾ** **(ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ) ਭੂਮੀ ਚੰਦ** ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਉਹ ਖੱਤਰੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ੀ ਸਮੂਹ (ਉਪ-ਸਮੂਹ ਕਟੋਚ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ *ਪੁਰਾਣ* ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ *ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਪੁਰਾਣ* ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਜਾਂ ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਿਨ 'ਚੇਤਰਮਾਸ ਕੀ ਅਸ਼ਟਮੀ' ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ *ਰਾਕਸ਼ਸ* (ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ) ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ, ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸੌਂਪਿਆ। ਰਾਜਨਕਾ ਭੂਮੀ ਚੰਦ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਵਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਕਟੋਚ ਕਬੀਲਾ ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ 14 ਸ਼ਾਸਕ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਕਟੋਚ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਕਾਂਗੜਾ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੱਕ ਕਟੋਚਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ‘ਚੰਦਰ’ ਪਿਛੇਤਰ ਲਾਇਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ‘ਸਿੰਘ’ ਵੀ ਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1930 ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੱਕ, ਕਟੋਚ ਔਰਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਠਾਨੀਆ ਅਤੇ ਜਮਵਾਲ /ਜਮੂਵਾਲ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। 

ਤ੍ਰਿਗਰਤਾ ਰਾਜੇ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ:

* ਕਟੋਚ ਕਬੀਲਾ, ਤ੍ਰਿਗਰਤ ਰਾਜੇ ਵੰਸ਼ ਨੇ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਹਿੱਲਾਂ ਦੁਵਾਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
* ਜਸਵਾਲ ਗੋਤ (ਕਟੋਚ) ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ
* ਗੁਲੇਰੀਆ ਕਬੀਲਾ (ਕਟੋਚ) ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ
* ਸਿਬੀਆ ਗੋਤ (ਕਟੋਚ) ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ
* ਡਡਵਾਲ ਗੋਤ (ਕਟੋਚ) ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ
* ਚਿਬ ਕਬੀਲਾ (ਕਟੋਚ) ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰਾਜੇ
ਡਾ. ਕੁਲਦੀਪ ਕਲਪਨਾ

**ਡਾ. ਕੁਲਦੀਪ ਕਲਪਨਾ** (1944 - 16 ਜੂਨ 2023) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਸੀ।  

ਕੁਲਦੀਪ ਦਾ ਜਨਮ 1944 ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੰਡੋਰੀ ਅਟਵਾਲਾਂ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਗੌਰਮਿੰਟ ਰਣਧੀਰ ਕਾਲਿਜ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਗੌਰਮਿੰਟ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਿਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ  2002 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ। ਡਾਃ ਕੁਲਦੀਪ ਕਲਪਨਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1984 ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸਿੱਧਾਂਤਃ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਪੀ ਐੱਚ ਡੀ ਕੀਤੀ। 

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਬੇਤਾਲ ਰਾਗਣੀ* (1966) 
**ਬਸਤੀ ਤੇ ਸਹਿਰਾ*(1977)
**ਜਗਦੇ ਬੁਝਦੇ ਜਜ਼ੀਰੇ* (1981) 
**ਬਲ਼ਦੇ ਦਿਆਰ* (1993)

### ਹੋਰ
**ਲਿਖੀਆਂ ਅਣਲਿਖੀਆਂ* (ਸਵੈਜੀਵਨੀ, 2003) 
**ਕਵੀ ਤੇ ਕਾਵਿ ਸਿੱਧਾਂਤ* (ਖੋਜ ਕਾਰਜ, 1989)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਲੈਪਟੋਕਲੋਆ ਘਾਹ

**ਲੈਪਟੋਕਲੋਆ ਘਾਹ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Leptochloa chinensis**), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਲ ਸਪ੍ਰੈਂਗਲਟੌਪ, ਜਾਂ ਚੀਨੀ ਸਪ੍ਰੈਂਗਲਟੌਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੋਏਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮੌਸਮੀ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਨਦੀਨ ਹੈ।

ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਹੈ। ਜਪਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਪਾਪੂਆ ਨਿਊ ਗਿਨੀ, ਐਸਵਾਤੀਨੀ, ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਫਿਜੀ ਅਤੇ ਸਮੋਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਹ ਇੱਕ ਚਰਾਗਾਹ ਘਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਘਾਹ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਬੂਟੀ ਹੈ। 1889 ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਉਪਯੋਗੀ ਮੂਲ ਪੌਦੇ' ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ "ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਰਾਗਾਹ ਘਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਸਟਾਕ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਪੈਨਿਕਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"

## ਗੈਲਰੀ 

File:千金子_Leptochloa_chinensis_20190509105938_01.jpg
File:千金子_Leptochloa_chinensis_20190509105938_02.jpg

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਾਹ
ਦੁੰਬੀ ਘਾਹ

**ਦੁੰਬੀ ਘਾਹ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Perotis indica L.**) ਪੇਰੋਟਿਸ ਜੀਨਸ ਦਾ ਘਾਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ, ਅਫਰੀਕੀ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਮੌਸਮੀ ਨਦੀਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਰਕੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਰੇਤਲੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੂਟੇ ਦਾ ਕੱਦ ਆਮ ਕਰਕੇ ਛੋਟਾ ਪਰ ਬੂਟਾ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਟਾ ਇੱਕ ਸੰਘਣੀ ਦੁੰਬੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਘਾਹ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਾਹ
ਚਾਰਵਾਕ ਝੀਲ

right|thumb| ਡੈਮ
**ਚਾਰਵਾਕ ਝੀਲ** (; چهارباغ ਤੋਂ *ਚਾਰ ਬਾਗ*, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ "ਚਾਰ ਬਾਗ") ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੋਸਟੋਨਲੀਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਵਰ , ਜੋ ਉਗਮ (ਉੱਤਰ), ਪਸਕੈਮ (ਪੂਰਬ) ਅਤੇ ਚਤਕਲ (ਦੱਖਣੀ) ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ 168 ਮੀਟਰ (551 ਫੁੱਟ) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਚਿਰਚਿਕ ਨਦੀ 'ਤੇ ਉੱਚੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਡੈਮ (ਚਾਰਵਾਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ), ਪੱਛਮੀ ਤਿਆਨ ਸ਼ਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਪਸਕੈਮ, ਕੋਕਸੂਵ ਅਤੇ ਚਟਕਲ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨੋਂ ਨਦੀਆਂ ਸਿੱਧੇ ਚਾਰਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3 (0.48 ਘਣ ਮੀਲ) ਹੈ ।

ਡੈਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1964 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1970 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਰੋਵਰ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਲਗਭਗ 150 ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਸਨ। ਡੈਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਚਾਰਵਾਕ ਝੀਲ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਾਰਵਾਕ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਸੁਫੋਨਾ, ਬੁਰਚਮੁਲੋ, ਨਾਨੇ, ਚੋਰਵੋਕ, ਸਿਡਜਾਕ, ਬੋਗਿਸਟਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਠਹਿਰਣ ਲਈ ਹੋਟਲਾਂ, ਡੇਚਿਆਂ, ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਟੈਪਚਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੂਸਫੋਨਾ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਡ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਜ਼ਾਰਦਾਣੀ

**ਹਜ਼ਾਰਦਾਣੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Phyllanthus niruri**) ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਗੇਲ ਆਫ਼ ਦਿ ਵਿੰਡ, ਸਟੋਨਬ੍ਰੇਕਰ ਜਾਂ ਸੀਡ-ਅੰਡਰ-ਲੀਫ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲੈਂਥੇਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ *ਫਿਲੈਂਥਸ* ਜੀਨਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਇਹ ਬਰਸਾਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
left|thumb|180x180px| *ਹਜ਼ਾਰਦਾਣੀ (ਫਾਇਲੈਂਥਸ ਨਿਰੂਰੀ)*
ਇਹ  ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਸੱਕ ਮੁਲਾਇਮ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਿੱਕੇ ਹਰੇ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਛੋਟੇ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਕੈਪਸੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਖੋਜ 
ਇੱਕ 2011 ਕੋਚਰੇਨ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ "ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪਲੇਸਬੋ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਫਿਲੈਂਥਸ, ਪੁਰਾਣੀ ਐਚਬੀਵੀ (ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਵਾਇਰਸ) ਦੀ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।"

## ਗੈਲਰੀ 

File:Keezharnelli_new.jpg|ਨਿਰੂਰੀ ਦਾ ਫਲ
File:Kizhanelli_3.jpg|ਨਿਰੂਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਕਰਘਾ ਸਰੋਵਰ

**ਕਰਘਾ** (Dari) ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਰਘਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਡੈਮ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਖੇਤਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਟਿੰਗ, ਸਰਫਿੰਗ, ਗੋਲਫਿੰਗ ਆਦਿ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੈਚਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸੋਵੀਅਤ-ਅਫਗਾਨ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, 26/27 ਅਗਸਤ 1986 ਨੂੰ ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਅਸਲਾ ਡਿਪੂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਡੈਮ ਲਗਭਗ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.3 ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਪਘਮਾਨ ਨਦੀ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
right|thumb| ਕਰਘਾ ਸਰੋਵਰ
ਡੈਮ 1933 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ 30 ਮੀਟਰ (98 ਫੁੱਟ) । ਡੈਮ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 1.68 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1.04 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਸਿਖਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ  ਹੈ । ਡੈਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਲੂਸ ਗੇਟ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਖੇਤਰ 5,000 ਹੈਕਟੇਅਰ (12,000 ਏਕੜ) ਹੈ। ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 32.8 ਮਿਲੀਅਨ m3 ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾਊਦ ਖਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਇਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿਕਨਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਿਕਨਿਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੰਜਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਡੈਮ ਤੋਂ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੂਰਕ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਡੈਮ ਤੋਂ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਡੈਮ ਤੋਂ ਬਦਾਮਬਾਗ ਤੱਕ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਹਿਰ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Kabul band qargha (video May 23, 2017)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਭੰਬੋਲਾ (ਪੌਦਾ)

thumb|180x180px|ਭੰਬੋਲਾ (ਬੂਟੀ)
**ਭੰਬੋਲਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Physalis angulata** ਜਾਂ **Physalis minima L.**) ਨਾਈਟਸ਼ੇਡ ਪਰਿਵਾਰ ਸੋਲਾਨੇਸੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਾਲਾਨਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਰੇ ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਪੰਜ-ਪਾਸੜ ਅਤੇ ਫ਼ਿੱਕੇ ਪੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪੀਲੇ-ਸੰਤਰੀ ਫਲ ਇੱਕ ਗੁਬਾਰੇ ਵਰਗੇ ਕੈਲਿਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਜੱਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੌਦਾ ਖਾਣ ਯੋਗ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੱਚਾ ਖਾਧਾ, ਜਾਂ ਪਕਾਇਆ, ਜਾਂ ਜਾਮ ਆਦਿ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੌਦੇ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹਨ। ਗ੍ਰੈਨ ਚਾਕੋ ਦੇ ਟੋਬਾ-ਪਿਲਾਗਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਫਲ ਤੋੜ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ,ਇਕੱਲੇ ਤੇ ਡੰਡੀਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨੂ ਢਕ ਕੇ ਰਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਾਮ 
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: **angular winter cherry**, **balloon cherry**, **cutleaf groundcherry**, **gooseberry**, **hogweed**, **wild tomato**, **camapu**, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ *ਫਿਜ਼ਾਲਿਸ* ਜੀਨਸ ਦੇ ਹੋਰ ਆਮ ਨਾਂ।  .
* ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ **ਬੋਲਸਾ ਮੁਲਾਕਾ**  ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ *ਨਜੋਟਾਨਜੋਡੀਅਨ* ਅਤੇ *ਮੋਟਾਮਪੁਲੀ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ **ਸੇਪਲੁਕਨ** ਜਾਂ **ਸਿਪਲੁਕਨ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਸੂਰੀਨਾਮ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ **ਬੈਟੋਟੋ ਵਿਵਿਰੀ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਮੇਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ **ਨਕਾਬਾਕਾਬੂ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਮਿਸਰੀ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ **ਹਰਨਕਸ਼** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਯੋਰੂਬਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ **ਕੋਰੋਪੋ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਮੋਰਲੋ (ਨਦੀਨ)

**ਮੋਰਲੋ** ਜਾਂ **ਮੋਥਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: ***Schoenoplectiella juncoides***) ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ (ਸਾਈਪਰਸੀਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ) ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਨਦੀਨ ਹੈ।

ਇਹ ਮੌਸਮੀ ਨਦੀਨ 10 - 60 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੀਆਂ ਭੂਕਾਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੱਕਣ ਸਮੇਂ ਪੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੰਗ ਮੋਰ ਦੀ ਗਰਦਨ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੋਰਲੋ (ਅਰਥਾਤ: ਮੋਰ ਵਰਗਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸੇਜ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਲੀਅਮ ਰੌਕਸਬਰਗ ਦੁਆਰਾ 1814 ਵਿੱਚ *ਸਕਰਪਸ ਜੰਕ(ਈ)ਓਇਡਸ* ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, 1888 ਵਿੱਚ, ਐਡੁਆਰਡ ਪੱਲਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ *ਸ਼ੋਏਨੋਪਲੇਕਟਸ* ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਨਾਮ *ਸ਼ੋਏਨੋਪਲੇਕਸ ਜੰਕੋਇਡਸ* ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਅਰ ਅਰਨਸਟਾਈਨ ਲਾਇ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਂ ਜੀਨਸ *Schoenoplectiella* ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
File:Schoenoplectiella_juncoides_(5187939987).jpg
File:Schoenoplectiella_juncoides_(5188542080).jpg
File:Schoenoplectiella_juncoides_(5188542310).jpg

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਨੜੀ ਘਾਹ

**ਨੜੀ ਘਾਹ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: ***Paspalum distichum***) ਘਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਟਗ੍ਰਾਸ, ਵਾਟਰ ਫਿੰਗਰ-ਗ੍ਰਾਸ, ਸੋਫਾ ਪਾਸਪਲਮ, ਈਟਰਨਿਟੀ ਘਾਹ, ਜਿੰਜਰਗ੍ਰਾਸ, ਅਤੇ ਥੌਮਸਨ ਘਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਮੂਲ ਰੇਂਜ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਦੀਨ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਘਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਝੁੰਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਈਜ਼ੋਮ ਅਤੇ ਸਟੋਲਨ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ 60 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਾਈਕਲੇਟਸ ਨਾਲ ਕਤਾਰਬੱਧ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

*ਪਾਸਪਲਮ ਡਿਸਟੀਚਮ* ਕਈ ਏਵੀਅਨ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਪੂਛ ਵਾਲੀ ਵਿਡੋਬਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਾਹ
ਮੋਟੀ ਗੰਢੀ ਵਾਲਾ ਮੋਥਾ

**ਮੋਟੀ** **ਗੰਢੀ ਵਾਲਾ ਮੋਥਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Bolboschoenus maritimus** ਜਾਂ '''*S*cirpus tuberosus)''' ਸਾਈਪੇਰੇਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਲੱਬਰਸ਼, ਕੌਸਮੋਪੋਲੀਟਨ ਬੁੱਲਰਸ਼, ਅਲਕਲੀ ਬੁੱਲਰਸ਼, ਸਾਲਟਮਾਰਸ਼ ਬੁੱਲਰਸ਼, ਅਤੇ ਬੇਯੋਨੇਟ ਘਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਵੈਟਲੈਂਡ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ, ਯੂਰਪ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿੱਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਖੜੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਨਦੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤਕ ਉੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਫੁੱਲ ਗੂੜੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦੇ ਬੀਜ ਬਹੁਤ ਮੁਲਾਇਮ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਗੰਢੀਆਂ ਅਤੇ ਬੀਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਰਾਜਪੁਰਾ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ

**ਰਾਜਪੁਰਾ ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਬੋਹਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ ਅਮਰਪੁਰਾ, ਰਾਮਸਰਾ, ਦੋਦਾ, ਸ਼ੇਰੇਵਾਲਾ, ਰਾਮਪੁਰਾ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
## ਹਵਾਲੇ
http://www.onefivenine.com/india/villages/Firozepur/Abohar/Rajpura
ਸਣੀ (ਨਦੀਨ)

**ਸਣੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Sphenoclea zeylanica)** ਨੂੰ chickenspike, gooseweed, and wedgewort ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ *Sphenoclea* ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਫਰੀਕਾ, ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ, ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਤੱਕ ਨਿਊ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੋਪਿਕਸ ਅਤੇ ਉਪ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੱਤੇ ਖਾਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਹਲਕੇ ਉਬਾਲ ਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਹਲਦਾ (ਪੌਦਾ)

**ਹਲਦਾ** ਜਾਂ ਵਿਕੋਆ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: ***Vicoa***) ਏਸਟਰੇਸੀ (ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਪਰਿਵਾਰ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਲੇਕੈਂਪੇਨ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੀਨਸ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋਚੀਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਹੈਨਰੀ ਗੈਬਰੀਅਲ ਡੀ ਕੈਸੀਨੀ (ਕੈਸ.) ਦੁਆਰਾ 1829 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਜੀਨਸ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਪੈਂਟਨੇਮਾ* ਜੀਨਸ (*ਅਸਟਰੇਸੀ* ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ) ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ ਅਣੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੱਕ, ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜੀਨਸ ਸੀ।

ਇਹ ਪੌਦਾ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਇਕ ਮੌਸਮੀ, ਸਿੱਧਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ, 30-60 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਨਦੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਗੂੜੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਆਮ ਕਰਕੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਪਈਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਤੋਂ 
ਕੁਝ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਵਿਕੋਆ ਇੰਡੀਕਾ* ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਇਟਸਿੱਟ

**ਇਟਸਿੱਟ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Trianthema monogyna** ਜਾਂ **Trianthema portulacastrum)** ਬਰਫ਼ ਦੇ ਪੌਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਮਾਰੂਥਲ ਹਾਰਸਪਰਸਲੇਨ,  ਬਲੈਕ ਪਿਗਵੀਡ, ਅਤੇ **ਜਾਇੰਟ ਪਿਗਵੀਡ** ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਉੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੌੜੀ ਪੱਤੀ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਦੀਨ, ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। 

ਇਹ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਬੀਟ ਲੀਫਹੌਪਰ (*ਸਰਕੁਲੀਫਰ ਟੈਨੇਲਸ*) ਲਈ ਇੱਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਪੌਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਹ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਤਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਸਟ੍ਰੇਟ ਮੈਟ ਜਾਂ ਕਲੰਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰੇ ਤੋਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਲ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਮਾਸਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਜਾਂ ਅੰਡਾਕਾਰ ਬਲੇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 4 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਛੋਟੇ ਪੇਟੀਓਲਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਲੇ ਫੁੱਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਧੁਰੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਮਨੀ, ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀਪਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਲ ਡੰਡੀ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਇੱਕ ਕਰਵ, ਸਿਲੰਡਰ ਕੈਪਸੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਧਾ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੋ ਖੜ੍ਹੇ, ਨੋਕਦਾਰ ਖੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੈਪਸੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਬੀਜ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੀਜ ਨੂੰ ਫਲ ਦੀ ਅਲੱਗ ਟੋਪੀ 'ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਤੈਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਬੀਜ ਫਲ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਡਿੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਮਰਨ ਅਤੇ ਸੁੱਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੌਦੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਗਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕੋ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਦੀਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਕਿਓੰਕੇ ਇਸਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਬੀਜ ਉਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਮ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਇਸਦਾ ਬੀਜ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਗਰਮੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜੰਮਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਚਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਇਟ੍ਰੇਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਬਿੱਲੀ ਬੂਟੀ

**ਬਿੱਲੀ ਬੂਟੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Anagallis arvensis** syn. **Lysimachia arvensis**), ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਾਰਲੇਟ ਪਿਮਪਰਨੇਲ, ਰੈੱਡ ਪਿਮਪਰਨੇਲ, ਰੈੱਡ ਚਿਕਵੀਡ, ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦਾ ਬੈਰੋਮੀਟਰ, ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦਾ ਮੌਸਮ-ਗਲਾਸ, ਚਰਵਾਹੇ ਦਾ ਮੌਸਮ ਗਲਾਸ ਜਾਂ ਚਰਵਾਹੇ ਦੀ ਘੜੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘੱਟ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੌਦੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ।, ਅਕਸਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਪਰ ਚਮਕਦਾਰ ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗੁਲਾਬੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀ ਮੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਹੈ। ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਇੱਕ ਸਜਾਵਟੀ ਫੁੱਲ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ. *ਐਨਾਗਾਲਿਸ ਅਰਵੈੰਸਿਸ* ਹੁਣ ਲਗਭਗ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਟਾਪੂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਸ ਆਮ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਦੀਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਲਕੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਨਾਲ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਗਾਂ, ਘਾਹ, ਮੈਦਾਨਾ, ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਮੀਂ ਵਾਲੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦਾ ਤਣਾ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਟਹਿਣੀਆਂ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲਣ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੜਾਂ ਗੁੱਛੇਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਗੂੜੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
File:Red_Chickweed.jpg|ਲਾਲ ਚਿਕਵੀਡ ਫੁੱਲ ਨੇੜੇ ਤੋਂ
File:Anagallis_arvensis_f_azurea_eF.jpg|A. ਆਰਵੇਨਸਿਸ f. ਐਜ਼ੂਰੀਆ f ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਤਸਵੀਰ
File:Anagallis_arvensis_f_azurea0.jpg|ਇਸ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50 ਪੇਟਲ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੇ ਵਾਲ, ਵਧੀ ਹੋਈ ਫੋਟੋ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
File:Anagallis_arvensis_azurea.jpg|A. ਆਰਵੇਨਸਿਸ f. ਅਜ਼ੂਰੀਆ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਪਿਆਜ਼ੀ

**ਪਿਆਜ਼ੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Asphodelus tenuifolius**) ਪਰਿਵਾਰ ਐਸਫੋਡੇਲੇਸੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੌਦੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਮਾਸਕੇਰੀਨ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਨਰੀ ਟਾਪੂਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਰੂਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ "ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ਼" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
File:Asphodelus_tenuifolius_001.jpg|ਕੁਦਰਤੀ ਉੱਗਿਆ ਪਿਆਜ਼ੀ ਦਾ ਬੂਟਾ
File:Asphodelus_tenuifolius_003.jpg|ਫੁੱਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਗੁੰਮਾ (ਪੌਦਾ)

**ਗੁੰਮਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Leucas aspera; ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ**) ਲਮੀਏਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਮ ਨਾਮ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੰਬਾਈ, ਥੁੰਬਾ, ਗੁੰਮਾ (ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਯੋਗਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਰਕੇ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ।
[thumb| [ਕੇਰਲ|ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ *ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ* (ਗੁੰਮਾ)]]

## ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ 
*ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ* ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਜਾਵਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਬੂਟੀ ਹੈ।

*ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ* ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੱਕੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਰੇਤਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਤੋਂ 
### ਭੋਜਨ 
ਇਹ ਇੱਕ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

### ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈ 
ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਫੰਗਲ, ਪ੍ਰੋਸਟਾਗਲੈਂਡਿਨ ਇਨ੍ਹੀਬੀਟਰੀ, ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ, ਐਂਟੀਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ, ਐਂਟੀਨੋਸਾਈਸੈਪਟਿਵ ਅਤੇ ਸਾਈਟੋਟੌਕਸਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਐਂਟੀਪਾਇਰੇਟਿਕ ਵੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੂਲਮ (ਪੌਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਬੀਜ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਉਗ, ਸੱਕ ਜਾਂ ਪੱਤੇ) ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਨਾਲ ਬਣੀ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਜੂਸ ਦੀ ਵਰਤੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਲਾਗ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

### ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ 
*ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਜੌਂਧਰ (ਜੰਗਲੀ ਜਵੀਂ)

**ਜੌਂਧਰ (ਜੰਗਲੀ ਜਵੀਂ)** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Avena sterilis)** ਜਾਂ ਐਨੀਮੇਟਡ ਓਟ, ਨਿਰਜੀਵ ਓਟ, ਜੰਗਲੀ ਓਟ, ਜੰਗਲੀ ਲਾਲ ਓਟ, ਵਿੰਟਰ ਵਾਈਲਡ ਓਟ ਘਾਹ ਬੂਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਬੀਜ ਖਾਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਮ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪੈਨਿਕਲ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਵਰਣਨ 
ਜੌਂਧਰ ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ, ਮੋਟਾ, ਚੌੜਾ ਪੱਤਾ ਵਾਲਾ ਘਾਹ ਹੈ ਜੋ  ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਪੱਕਤਾ 'ਤੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੱਤੇ ਦੇ ਬਲੇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ  ਤੱਕ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ  ਚੌੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
left|thumb| ਜੌਂਧਰ ਦੇ ਫੁੱਲ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਇੱਕ-ਪਾਸੜ ਪੈਨਿਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਪਾਈਕਲੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 3 ਫੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,  ਪਰ 2 ਤੋਂ 5 ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਪਾਈਕਲੇਟ (ਆਵਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ)  ਲੰਬੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਗਲੂਮਜ਼  ਲੰਬੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਫੁੱਲ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਵਾਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

### ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ 
ਜੰਗਲੀ ਜਵੀਂ ਐਸੇ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸਦੇ ਬੀਜ ਉੱਨ, ਅਨਾਜ ਦੇ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ।

ਇਹ ਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਦੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਨਿਕਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਜਮੀਨ ਤੇ ਇਹ ਬੀਜ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫਸਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ-ਫੁੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਘਾਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਸ਼ਤਯੋਗ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:IUCN Red List least concern species
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਦਿੱਭ (ਨਦੀਨ)

**ਦਿੱਭ** ਜਾਂ **ਦੱਭ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Typha angustata** ਜਾਂ **domingensis)**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਦੱਖਣੀ ਕੈਟੇਲ** ਜਾਂ **ਕਮਬੰਗੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, *ਟਾਈਫਾ* ਜੀਨਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਨਦੀਨ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਮਸ਼ੀਨ ਅਤੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ 1.5 - 3 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤਣੇ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਤੋਂ ਭੋਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦਾ ਅਗ੍ਲਾ ਵਾਧਾ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਈਜ਼ੋਮ ਤੇ ਜੜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮੂੜੇ, ਫੜੀਆਂ, ਵਾਣ, ਬੇੜਾਂ, ਸਫਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:IUCN Red List least concern species
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸੇਂਬੂਵੱਟਾ ਝੀਲ

**ਸੇਂਬੂਵੱਟਾ ਝੀਲ** (  ) ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਮਤਾਲੇ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਏਲਕਾਦੁਵਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ, ਜੋ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੇ ਲੇਨ ਫੋਰੈਸਟ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸੇਮਬੂਵਾਟਾ ਝੀਲ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਝਰਨੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸਵੀਮਿੰਗ ਪੂਲ ਹੈ।

ਸੇਮਬੂਵੱਟਾ ਝੀਲ 9 ਮੀਟਰ (30 ਫੁੱਟ) ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ  12 ਮੀਟਰ (39 ਫੁੱਟ) ਤੱਕ ਡੂੰਘੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਏਲਕਾਡੁਵਾ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਮੁਰੰਮਤ ਐਲਕਾਡੂਵਾ ਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਅਸਟੇਟ ਸੁਪਰਡੈਂਟ, ਰੈਡਲੇ ਡਿਸਸੇਜ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਝੀਲ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਫੁਹਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬਾਗਾ ਨੂਰ ਝੀਲ

**ਬਾਗਾ ਨੂਰ** (    , *ਛੋਟੀ ਝੀਲ*,  ) ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਵਖਾਨ ਐਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ  ਖਾਰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਭੂਮੀ ਦੀ ਉਚਾਈ 1131 ਮੀਟਰ ਹੈ।

## ਬਾਗਾ ਨੂਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੈਲਿੰਗ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ 
**ਪਾ-ਹਾ ਪੋ**

**ਓਜ਼ਰੋ ਬਾਗਾ-ਨੂਰ**

**ਬਾਗਾ ਨਰੁ ਮਿਜ਼ੁ-ਉਮੀ**

**ਪੁ-ਚਿਅ ਨੋ-ਇਰਹ**

**ਬਾਗਾ-ਕੁਰ ਝੀਲ**

**ਓਜ਼ਰੋ ਬਾਗਾ-ਨਾਰ**

**ਪਾ-ਕਾ ਹੂ**

**ਬਾਗਾ ਨੂਰ**

**ਬਾਗਾ ਨੂਰ**

**ਬਾਗਾ ਨਰੁ ਮਿਜ਼ੁ-ਉਮੀ**

**ਬਾਗਾ-ਕੁਰ ਝੀਲ**

**ਓਜ਼ਰੋ ਬਾਗਾ-ਨਾਰ**

**ਓਜ਼ਰੋ ਬਾਗਾ-ਨੂਰ**

**ਪਾ-ਹਾ ਪੋ**

**ਪਾ-ਕਾ ਹੂ**

**ਪੁ-ਚਿਅ ਨੋ-ਇਰਹ**

**ਪੁ-ਚਿਯਾ ਨੋ-ਇਰਹ।**

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਚਾਟੀ

ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੌੜੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਮਾਇਆ ਹੋਇਆ 15/16 ਲਿਟਰ ਤੱਕ ਦੁੱਧ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮਧਾਣੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿੜਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਚਾਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਾਟੀ ਇਸ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਚਾਟੀ ਨੂੰ ਤੌਲਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਬਹੁਤੇ ਬਰਤਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਾਟੀਆਂ ਵਿਚ ਘਿਉ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਚਾਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚਿਉਂਕਣੀ ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਘਾਣੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਘਾਣੀ ਮੱਖਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਲਾਇਮ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਘੁਮਿਆਰ ਚਾਟੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਜੋਗੀ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋ ਕੇ ਚਾਟੀ ਨੂੰ ਚੱਕ ਉਪਰ ਵਿਉਂਤਦਾ ਸੀ/ਡੌਲਦਾ ਸੀ। ਚੱਕ ਉਪਰ ਬਣੀ ਚਾਟੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਘੁਮਿਆਰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਚੱਕ ਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਚਾਟੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਠਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਚਾਟੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਘੁਮਿਆਰ ਇਕ ਹੱਥ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣੀ ਦਰਨੀ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਚਾਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਹੀ ਬਣੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬਾਪੀ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੁੱਟਦਾ ਸੀ। ਚਾਟੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਚਾਟੀਆਂ ਦੇ ਢਿੱਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵੀ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਚਾਟੀ ਨੂੰ ਆਵੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਟੀ ਬਣਦੀ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬਾਯਾਨ ਝੀਲ

thumb|250x250px
**ਬਾਯਾਨ ਝੀਲ** ( , ਮੰਗੋਲੀਆਈ: *ਅਮੀਰ ਝੀਲ*,  ) ਜ਼ਾਵਖਾਨ ਸੂਬੇ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬੂਨ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ

**ਬੂਨ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ** ( ਮੰਗੋਲੀਆਈ : Бөөн Цагаан нуур,  ) ਦੱਖਣੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਗੋਬੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੇਖੋਂਗੋਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।

ਬੂਨ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ ਅਤੇ ਨੇੜਲੀ ਤਾਤਸੀਨ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ, ਅਦਗੀਨ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ, ਅਤੇ ਓਰੋਗ ਝੀਲ, ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ " ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ " ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲਾ ਰਾਮਸਰ ਵੈਟਲੈਂਡ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰੂਬਲ ਨਾਗੀ

**ਰੂਬਲ ਨਾਗੀ** ਆਰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਮੁੰਬਈ ਅਧਾਰਤ ਐਨਜੀਓ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੂਬਲ ਨਾਗੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਬੰਬੇ ਪਬਲਿਕ ਟਰੱਸਟ ਐਕਟ, 1950 ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਆਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਲਵਾੜੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਹੈ।

## ਰੂਬਲ ਨਾਗੀ ਆਰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ 
ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਲਾ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਣ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਵਿਜ਼ਨ ਪੱਛੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ, ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹੱਸਮੁੱਖ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸਟੂਡੀਓ ਸਕਸ਼ਮ, ਇੱਕ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਔਨਲਾਈਨ ਸਟੋਰ ਵਰਗੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਟੂਡੀਓ ਸਕਸ਼ਮ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਅਸੀਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਵਰਗੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਾਂ। ਰੂਬਲ ਨਾਗੀ ਆਰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਸਫਲ ਮਹਿਲਾ ਉੱਦਮੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਹਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ, ਸੋਹੇਲ ਖਾਨ, ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ, ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ, ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ  ਅਤੇ ਜਾਏਦ ਖਾਨ ਸਮੇਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਮਿਸਾਲ ਮੁੰਬਈ  ਝੁੱਗੀ ਪੇਂਟਿੰਗ 
alt=Rouble Nagi at a social event|thumb| ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਰੂਬਲ ਨਾਗੀ
**“**ਮਿਸਾਲ ਮੁੰਬਈ **”** ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਰੂਬਲ ਨਾਗੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ 2016 ਵਿੱਚ ਪੇਂਟ ਧਾਰਾਵੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਈਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਂਦਰਾ ਵੈਸਟ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਾਂਦਰਾ ਵੈਸਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਜਾਫਰ ਬਾਬਾ ਕਲੋਨੀ, ਮਾਊਂਟ ਮੈਰੀ, ਬਾਂਦਰਾ ਵੈਸਟ ਵਿੱਚ 285 ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰਾਂ  ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਰੂਬਲ ਨਾਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ।

ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ-ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਕਸਰ ਗੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੂਬਲ ਨਾਗੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੂਬਲ ਨਾਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਝੁੱਗੀਆਂ-ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਤਾਤਸੀਨ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ

**ਤਾਤਸੀਨ ਤਸਾਗਾਨ ਝੀਲ** (    , *ਤਾਤਸੀਨ ਸਾਗਾਨ ਨੂਰ*,  ) ਦੱਖਣੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਗੋਬੀ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਓਵੋਰਖਾਨਗਈ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ  ਝੀਲ ਹੈ।

ਤਾਤਸੀਨ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ ਅਤੇ ਨੇੜਲੀ ਬੋਨ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ, ਅਡਗਿਨ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ, ਅਤੇ ਓਰੋਗ ਝੀਲ, ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ" ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲਾ ਰਾਮਸਰ ਵੈਟਲੈਂਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਜਲਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਟੇਜਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਰੇਲੀਕਟ ਗਲ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਨਨ ਖੇਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟਾਂ
* ਬੋਨ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਦਯਾਨ ਝੀਲ

**ਦਯਾਨ ਝੀਲ** ( ,  ) ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਬਾਯਾਨ-ਓਲਗੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਗਸਾਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਰਡਲਾਈਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ 2009 ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੰਛੀ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਤਾਈ ਤਵਾਨ ਬੋਗਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਦਯਾਨ ਝੀਲ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਜੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਬਘਿਆੜ ( *ਕੈਨਿਸ ਲੂਪਸ* ), ਲਾਲ ਲੂੰਬੜੀ ( *ਵਲਪੇਸ ਵੁਲਪੇਸ* ) ਅਤੇ ਪੈਲਾਸ ਦੀ ਬਿੱਲੀ ( *ਫੇਲਿਸ ਮੈਨੁਲ* ) ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ, ਅਲਤਾਈ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ; ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਥਾਨ ਈਕੋਟੋਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਾਰਨ, ਦਯਾਨ ਝੀਲ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਖਾਰ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਝੀਲ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਛੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਡਲਾਈਫ਼ ਨੇ ਕੁੰਜੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ, ਸੇਕਰ ਫਾਲਕਨ ( *ਫਾਲਕੋ ਚੈਰੂਗ* ) ਲੁਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਫੇਦ-ਗਲੇ ਵਾਲੀ ਝਾੜੀ ਦੀ ਚੈਟ ( *ਸੈਕਸੀਕੋਲਾ ਇਨਸਿਗਨਿਸ* ) ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਉੱਤਰੀ ਲੈਪਵਿੰਗ ( *ਵੈਨੇਲਸ ਵੈਨੇਲਸ* ), ਘੱਟ ਕੈਸਟਰਲ ( *ਫਾਲਕੋ ਨੌਮਾਨੀ* ) ਅਤੇ ਬਾਰ-ਹੈੱਡਡ ਹੰਸ ( *ਐਨਸਰ ਇੰਡੀਕਸ)*। ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ -5°C ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਾ ਅਗਸਤ ਹੈ, 14°C, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਢਾ ਦਸੰਬਰ -24°  ਔਸਤ ਵਰਖਾ 278 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮਹੀਨਾ ਜੁਲਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 55 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਕਾ ਮਹੀਨਾ ਫਰਵਰੀ ਹੈ, 6 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਨਾਲ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਡੂਡ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ

**ਡੂਡ ਸਾਗਾਨ ਝੀਲ** ( : *"ਹੇਠਲੀ ਚਿੱਟੀ ਝੀਲ"*,  ) ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਖੋਵਸਗੋਲ ਆਇਮਾਗ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਸਾਗਾਨੁਰ ਅਤੇ ਰੇਨਚਿਨਲਖੁੰਬੇ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਟਾਰਗਨ, ਡੰਡ ਅਤੇ ਖਰਮਈ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਰਗਨ ਝੀਲ 3.5 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘੀ, ਡੰਡ ਨੂਰ 5 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਖਰਮਈ ਨੂਰ 15 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਸਾਗਾਨੂਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੇਂਦਰ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਡੋਰਗੋਨ ਝੀਲ

**ਡੋਰਗੋਨ ਝੀਲ** (  ,  ) ਖੋਵਡ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਰੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੇਟ ਲੇਕਸ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਝੀਲ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 4% ਹੀ ਖਾਰਾਪਣ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
* Дөргөн нуур 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੰਗਾ ਝੀਲ (ਮੰਗੋਲੀਆ)

**ਗੰਗਾ ਝੀਲ** (    ) ਇੱਕ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਦਰੀਗੰਗਾ ਸਮ, ਸੁਖਬਾਤਰ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੱਖਣੀ ਸਟੈਪਸ ਅਤੇ ਗੋਬੀ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਜ਼ੋਨ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਝੀਲਾਂ, ਸਟੈਪਸ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਲਗਾਹ (ਜਿਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 32.8 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਹੈ) ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟ ਕ੍ਰੈਸਟਿਡ ਗ੍ਰੇਬ, ਹੂਪਰ ਹੰਸ ਅਤੇ ਰਡੀ ਸ਼ੈਲਡਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਚੱਲ ਰਹੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸੁੰਗੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਗੁਆਂਢੀ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁਟ ਝੀਲ, ਸੁਮਤੀਨ ਝੀਲ, ਏਰਡੇਨੇ ਝੀਲ, ਖੋਲਬੂ ਝੀਲ, ਜ਼ੁਨ ਖੋਲਬੂ ਝੀਲ, ਤਸਾਗਾਨ ਝੀਲ, ਖੋਸ਼ਮੋਗਟ ਝੀਲ, ਲਾਲ ਝੀਲ (ਸੁੱਕ ਗਈ), ਅਤੇ ਜ਼ੈਗਸਟ ਝੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

2004 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਗਿੱਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਾਮਕਰਨ 
*ਗੰਗਾ*  ਨਾਮ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੋਕ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੰਗੋਲ ਰਈਸ ਤੋਗਟੋਖਟੋਰ ਵੈਂਗ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਗੰਗਾ (ਭਾਰਤ) ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੋ ਫਲਾਸਕ ਲਿਆਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਡੋਲ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰਾਮਸਰ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ੀਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੇਗੀਨ ਝੀਲ

**ਗੇਗੀਨ  ਝੀਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਗੇਗੀਨ  ਨੂਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ( , "ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ"), ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਖੰਗਈ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਾਵਖਾਨ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਸ਼ੀਰ ਹਾਈਡਰੋ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਝੀਲ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੈ; ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਵਾਲਾ ਡੈਮ ਝੀਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਖਾਰ ਝੀਲ (ਖੋਵਦ)

**ਖਾਰ ਝੀਲ** (), *ਪ੍ਰਕਾਸ਼ "ਕਾਲੀ ਝੀਲ"* ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੋਵਦ ਐਮਾਗ (ਪ੍ਰਾਂਤ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਨਾਮ 
ਇਸ ਨੂੰ **ਹਾ-ਲਾ ਹੂ**, **ਹਾਰਾ ਨੂਰ**, **ਹਰ ਨੂਰ**, **ਖਾਰਾ ਨੂਰ**, **ਖਾਰ ਨੂਰ**, ਅਤੇ **ਓਜ਼ਰੋ ਕਾਰਾ-ਨੂਰ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਝੀਲ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਖਾਰ ਝੀਲ (ਜ਼ਾਵਖਾਨ) ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਝੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ 5,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਰ ਝੀਲ ਅੰਕੜੇ ਮੁੱਲ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ:

* ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ: 1,134.08 ਮੀ
* ਸਤਹ ਖੇਤਰ: 565.2&nbsp;km²
* ਔਸਤ ਡੂੰਘਾਈ: 4.14 ਮੀ
* ਵਾਲੀਅਮ: 2.34&nbsp;km³.

*

### ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ 
ਖਾਰ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੈ - ਚੋਨੋ ਖਰੀਖ ਗੋਲ ਨਦੀ, ਜੋ ਨਦੀ ਦਾ ਡੈਲਟਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
thumb|245x245px| ਖਾਰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਡੋਰਗਨ ਝੀਲ ਤੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਚੈਨਲ
ਖਾਰ ਝੀਲ ਦਾ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਡੋਰਗਨ ਨੂਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਲਿਮਨੋਲੋਜੀਕਲ ਕੈਟਾਲਾਗ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਖਾਰ ਝੀਲ (ਜ਼ਵਖਾਨ)

**ਖਾਰ ਝੀਲ** (  , *ਪ੍ਰਕਾਸ਼ "ਕਾਲੀ ਝੀਲ"*,  ) ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਵਖਾਨ ਆਇਮਾਗ (ਪ੍ਰਾਂਤ) ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਖਾਰ ਝੀਲ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨੂੰ  ਖੰਗਈ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੇਲ ਉੱਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਨਾਸਾ ਅਰਥ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਖੇ ਹਰ ਨੂਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ (ਉਵਸ)

**ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ** ( , *ਪ੍ਰਕਾਸ਼* *"ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ"*,  ) ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਵਸ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਓਮੋਨੋਗੋਵੀ  ਅਤੇ ਓਲਗੀ  ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ ਉਲਾਂਗੌਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਖੋਵਡ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਮਰੂਪ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 80 ਕਿਮੀ (50 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।

## ਜਲਵਾਯੂ 
ਮੌਸਮ ਠੰਡਾ ਹੈ। ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 1 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਾ ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 21 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, -22 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਸਤ ਵਰਖਾ 420 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮਹੀਨਾ ਜੂਨ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 103 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਕਾ ਮਹੀਨਾ ਮਾਰਚ ਦਾ ਹੈ, 2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਦੋਰੇਸਵਾਮੀ

**ਹਰੋਹੱਲੀ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੋਰੇਸਵਾਮੀ** (10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1918 – 26 ਮਈ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਉਹ 100 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ *ਸਾਹਿਤ ਮੰਦਿਰਾ* ਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰ *ਪੌਰਵਾਣੀ* ਚਲਾਇਆ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਾਮਚੰਦਰ ਗੁਹਾ ਉਸਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ "ਰਾਜ (ਕਰਨਾਟਕ) ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਐਚਐਸ ਡੋਰੇਸਵਾਮੀ: "ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ" 'ਤੇ ਐਚਐਸ ਡੋਰੇਸਵਾਮੀ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਖ਼ਬਰਾਂ, ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ
* 'ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ'
* 100 ਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਚੰਗੀ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ
* ਐਚ ਐਸ ਦੋਰੇਸਵਾਮੀ: ਜਦੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ
* ਐਚ ਐਸ ਦੋਰੇਸਵਾਮੀ: ਉਹ ਆਦਮੀ ਜੋ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ
* ਇਹ 101 ਸਾਲਾ ਐਚਐਸ ਦੋਰੇਸਵਾਮੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ CAA ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ
* ਐਚਐਸ ਦੋਰੇਸਵਾਮੀ ਆਰਕਾਈਵਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ (ਲੋਕ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918
ਖੋਤੋਨ ਝੀਲ

**ਖੋਤੋਨ ਝੀਲ** ( ਮੰਗੋਲੀਆਈ : Хотон нуур, ) ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਬਾਯਾਨ-ਓਲਗੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਅਲਤਾਈ ਤਵਾਨ ਬੋਗਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਇਹ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਲਤਾਈ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ, ਲਗਭਗ  2,000 ਮੀਟਰ (6,600 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ  ਹੈ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ। ਇਹ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਖੁਈਟਨ ਨਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਹੋਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  50 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19 ਵਰਗ ਮੀਲ), ਇਹ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ 26ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਡੂੰਘਾਈ । ਝੀਲ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਊਟੀ 'ਤੇ

"**ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਡਿਊਟੀ** " (  ) ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੀ 1899 ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਕਹਾਣੀ, 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਵਰੀ 1899 ਦੇ *ਨੇਦੇਲੀਆ* ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟ *ਹਫਤੇ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ*  ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਮਾਮੂਲੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੈਖ਼ਵ ਨੇ 1899 - 1901 ਵਿੱਚ ਐਡੋਲਫ ਮਾਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੁਚੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਪਲਾਟ  
ਡਾਕਟਰ ਸਤਾਰਚੇਂਕੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਡਿਪਟੀ ਇਮਤਿਹਾਨ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ, ਲਿਜ਼ਿਨ ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਏਜੰਟ, ਲੈਸਨਿਤਸਕੀ ਦੇ ਕੇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੀਰਨਿਆ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਲੈਸਨਿਤਸਕੀ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਸਥਾਨਕ ਜ਼ੈਮਸਤਵੋ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਸਮੋਵਰ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣਾ ਪੈਕ ਭੋਜਨ  ਖੋਲ੍ਹਿਆ  ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲਈ। ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਇੰਨੀ ਅਜੀਬ ਸੀ ਕਿ ਪੜਤਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝੀ ਗਈ।

ਸਤਾਰਚੇਂਕੋ ਅਤੇ ਲਿਜ਼ਿਨ ਘਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਸੋਹੀਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਤੁਕੀ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ  ਜਦ ਕਿ ਲਾਸ਼ ਅਗਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਪਈ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਨਾਬਾਲਗ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਵੌਨ ਤੌਨਿਤਸ ਦੇ ਘਰ ਰਾਤ ਕੱਟਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ, ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ  ਲਈ, ਇੱਕ ਤਰਸਯੋਗ, ਗੁਆਚੀ ਜਿਹੀ ਰੂਹ, ਸਥਾਨਕ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਲੋਸ਼ਾਦੀਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੂਸੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਉਜਾੜ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਟਾਕਰੇ  ਦੋ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ  ਹਨ। ਅਚਾਨਕ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜ਼ੇਮਸਤਵੋ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੈਸਨਿਤਸਕੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਚੰਗੇ-ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਆਦਮੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ, ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ  ਉਸਦਾ ਖਹਿੜਾ ਨਹੀਂ  ਛੱਡਦੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਤਾਰਚੇਂਕੋ ਲੀਜ਼ਿਨ ਨੂੰ ਵੌਨ ਤੌਨਿਤਸ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਰਾਨ ਹੈ।  ਹੁਣ ਇਸ ਚਮਕੀਲੇ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੋਕ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਆਨੋ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਥਾਹ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ, ਜਿਥੇ ਬਰਫੀਲੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ। . . . ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਗਦਾ  ਪਿਆ ਸੋਚਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਣੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਬੇਤੁਕੀ ਜਾਪਦੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਸਮੁੱਚੇ  ਦੀ ਗਿਰੀ ਪਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਰਵੇ, ਨੇੜਿਓਂ ਇਕਮਿੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਇਕਹਿਰੀ  ਬੁਝਾਰਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਘਟਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਅੱਡਰੀ ਜਾਪਦੀ ਹੋਵੇ, ਆਮ ਸਮਝ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵੀ  ਓਪਰੀ ਜਾਪਦੀ ਹੋਵੇ, ਸਮੁੱਚੇ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ

**ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ** (      ; "ਬਲੈਕ-ਐਕਵਾ ਝੀਲ",  ) ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰੀ ਇੱਕ ਹੈ: ਖਾਰ-ਉਸ, ਖਾਰ, ਡੋਰਗਨ, ਐਰਾਗ ਅਤੇ ਖ਼ਿਆਰਗਾਸ । ਝੀਲ ਹਰ ਉਸ ਨੂਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਖੇਤਰ ਮੁੱਲ (1,852km 2 ) ਟਾਪੂ *ਐਗਬਾਸ਼* (ਜਾਂ *ਅਕ-ਬਾਸ਼ੀ*, *ਵ੍ਹਾਈਟ ਹੈਡ* ) ਖੇਤਰ (274 km 2) ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 1,578 km 2 ਹੈ।

* ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ: 1,160.08 ਮੀ
* ਸਤਹ ਖੇਤਰ: 1,496.6&nbsp;km 2
* ਔਸਤ ਡੂੰਘਾਈ: 2.1 ਮੀ
* ਵਾਲੀਅਮ: 3.12&nbsp;km³.

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਖੋਵਦ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਦੀ ਡੈਲਟਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਖੌਤੀ ਚੰਗੀਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕੰਧ  ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੂਗਲ ਮੈਪ ਅਤੇ ਗੂਗਲ ਅਰਥ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਮੈਪ 'ਤੇ ਲੱਭਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ