open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪ੍ਰਭਾ ਠਾਕੁਰ

**ਪ੍ਰਭਾ ਠਾਕੁਰ** (ਜਨਮ 10 ਸਤੰਬਰ 1949) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਠਾਕੁਰ 1998 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਅਜਮੇਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਖੁੱਲ ਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 33 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 33% ਮਹਿਲਾ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਬਿੱਲ ਲਈ ਇੱਕ *ਆਮ ਸਭਾ ਦਾ* ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬਿੱਲ "ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਸ਼ਕਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।"

ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਠਾਕੁਰ ' ਆਨਰ ਕਿਲਿੰਗ ' ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਮਰਥਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਡਰੈਸ ਕੋਡ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਸਵਾਲ ਡਰੈਸ ਕੋਡ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਲੜਕੀ, ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਠਾਕੁਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਰਤਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ "ਨਿਆਂ" ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀਆਂ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਕ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ**, ਜਾਂ **ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ **ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਿਸ਼ਸਤਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਚਨਾਤਮਕ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ; ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ। ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ 2.5 ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਹੈ&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ । ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਕੰਮ, ਵਿਚਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਗਠਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਪੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Indira Gandhi PrizeIndira Gandhi Prize

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗਾਂਧੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਨ ਇਨਾਮ
ਦੀਪਿਕਾ ਚਿਖਲੀਆ

**ਦੀਪਿਕਾ ਚਿਖਲੀਆ ਟੋਪੀਵਾਲਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਮਾਨੰਦ ਸਾਗਰ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ *ਸਨ ਮੇਰੀ ਲੈਲਾ* (1983), ਰਾਜ ਕਿਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ *ਰੂਪਏ ਦਸ ਕਰੋੜ*, *ਘਰ ਕਾ ਚਿਰਾਗ* ਅਤੇ *ਖੁਦਾਈ* ਸਨ।

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ *ਇਥਿਲੇ ਇਨਿਯੂਮ ਵਾਰੂ* (1986) ਕੀਤੀ, ਮਾਮੂਟੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਦੀ ਕੰਨੜ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਗ ਨਾਲ *ਹੋਸਾ ਜੀਵਨ* (1990) ਅਤੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ *ਇੰਦਰਜੀਤ* (1989) ਸਨ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮ, *ਨੰਗਲ* (1992), ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮ, *ਆਸ਼ਾ ਓ ਭਲੋਬਾਸ਼ਾ* (1989), ਪ੍ਰਸੇਨਜੀਤ ਚੈਟਰਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਚਿਖਲੀਆ ਨੇ ਰਾਜ ਕਿਰਨ ਦੇ ਉਲਟ, *ਸੁਨ ਮੇਰੀ ਲੈਲਾ* (1983) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ 1985 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ *ਦਾਦਾ ਦਾਦੀ ਕੀ ਕਹਾਣੀ* ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ *ਭਗਵਾਨ ਦਾਦਾ* (1986), *ਕਾਲਾ ਢੰਡਾ ਗੋਰੇ ਲਾਗ* (1986) ਅਤੇ *ਦੂਰੀ* (1989) ਵਰਗੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ *ਚੀਖ* (1986) ਅਤੇ *ਰਾਤ ਕੇ ਅੰਧੇਰੇ ਮੈਂ* (1987) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹੀਰੋਇਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

### ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ 
ਚਿਖਲੀਆ ਨੂੰ ਕਲਰਸ ਗੁਜਰਾਤੀ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ '''ਚੁੱਟਾ ਛੇੜਾ''' (2017) 'ਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ ਫਿਲਮ *ਨਟਸਮਰਾਟ* ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ *ਗਾਲਿਬ* (2018-2019) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ। ਦੀਪਿਕਾ ਚਿਖਲੀਆ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਸਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਫਿਲਮ *ਬਾਲਾ* (ਨਵੰਬਰ 2019) ਵਿੱਚ ਪਰੀ ( ਯਾਮੀ ਗੌਤਮ ) ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ - ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਾਇਓਪਿਕ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ।

## ਰਾਜਨੀਤੀ 
ਦੀਪਿਕਾ ਚਿਖਲੀਆ ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ, 1991 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਬੜੌਦਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
23 ਨਵੰਬਰ 1991 ਨੂੰ, ਦੀਪਿਕਾ ਨੇ ਹੇਮੰਤ ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਟਿਪਸ ਐਂਡ ਟੂਜ਼ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ, ਨਿਧੀ ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜੂਹੀ ਟੋਪੀਵਾਲਾ।

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਕੈਚ
*  
*  
*  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਪੁਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਊਸ ਇੱਕ ਨੌਕਰਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ

right|thumb| ਉਤਾਗਾਵਾ ਕੁਨੀਯੋਸ਼ੀ ਦੀ "ਕੈਟ ਡਰੈਸਡ ਐਜ਼ ਏ ਵੂਮੈਨ" ( ਕਬੂਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਪੈਰੋਡੀ)
**ਮਾਊਸ ਟਰਨਡ ਇਨ ਏ ਮੇਡ** ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਹੈ ਜੋ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਯੂਰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸੰਚਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਆਰਨੇ-ਥੌਮਸਨ ਟਾਈਪ 2031C ਹੈ,  ਜਿਸਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ  ਵੀ ਹੈ *ਚੂਹੇ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਪਤੀ* । ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਥਾ ਦਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਐਨਾਲਾਗ ਈਸੋਪ ਦੀ "ਵੀਨਸ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ" ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਲਈ ਦੇਵੀ ਵੀਨਸ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਅਧੂਰੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਅਸੰਭਵਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਚਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ।

*ਪੰਚਤੰਤਰ* ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਚੂਹਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀ ਦੀ ਚੁੰਝ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਉਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਰ ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਬੱਦਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਢੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਹਾੜ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਾੜ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੂਹੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ *ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ* ਵਿੱਚ "  " ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਚੂਹੇ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਰਪੱਖ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਰਘਟਨਾ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਮੂਡ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਅਫੀਮ ਦਾ ਬੂਟਾ ਉੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸਵਰਨਜਯੰਤੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ

**ਸਵਰਨਜਯੰਤੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ** (**SJ**) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਹੈ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ (ਭਾਰਤ) ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਸਾਲ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ, ਗਣਿਤ, ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਇਹ ਇਨਾਮ ਉੱਨਤ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮੀਸ਼ੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਵੇਰਵੇ 
ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ   ਦਾ ਵਾਧੂ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ   ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਖੋਜ ਗ੍ਰਾਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

## ਇਨਾਮ 
ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਛੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ:

* ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਗਿਆਨ
* ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਗਿਆਨ
* ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ
* ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨ
* ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ
* ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ

## ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ 
* ਸਵਰਨਜਯੰਤੀ ਫੈਲੋ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਆਮ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Awardees before 2005
* Council of Scientific and Industrial Research
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1997 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਅਵਾਰਡ
ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਖੱਲ ਵਿੱਚ ਖੋਤਾ

**ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਚਮੜੀ ਵਿਚ ਖੋਤਾ** ਈਸੋਪ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਪੂਰਬੀ ਰੂਪ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
right|thumb|335x335px| ਆਰਥਰ ਰੈਕਹੈਮ ਚਿੱਤਰ, 1912
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੋ ਯੂਨਾਨੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪੇਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 188 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਇੱਕ ਗਧੇ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮੂਰਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਲੂੰਬੜੀ 'ਤੇ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੂੰਬੜੀ ਨੇ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਉਸਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਬ੍ਰੇਅ ਨਾ ਸੁਣੀ ਹੁੰਦੀ।" ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਅਕਸਰ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, *ਕੱਪੜੇ ਇੱਕ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਭੇਸ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।*  ਇਹ ਉਹ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ ਜੋ ਬਾਬਰੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਕਥਾ 56 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਰਣ ਪੇਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 358 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੋਤਾ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਚਰਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਯੂਨਾਨੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਏਵੀਅਨਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਲੀਅਮ ਕੈਕਸਟਨ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨੈਤਿਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਕੇਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮੇਂ  ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ *ਕਿੰਗ ਜੌਨ* ਵਿੱਚ।  ਲਾ ਫੋਂਟੇਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 5.21 (1668) ਵੀ ਇਸ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੈਤਿਕ ਲਾ ਫੋਂਟੇਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਖ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਪੜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ. 

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹੀ ਸਥਿਤੀ ਬੋਧੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ *ਸਿਹਕੰਮਾ ਜਾਤਕ* ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗਧੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਖੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਨਵਰ ਉੱਤੇ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਅਨਾਜ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੌਕੀਦਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਧੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਭੜਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਰਿਆ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ ਕਹਾਣੀ, *ਸਿਹਕੋਟੁਖਾ ਜਾਤਕ*, ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮਨੋਰਥ 'ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਗਿੱਦੜ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਿੱਦੜ ਦੀ ਚੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਥੀਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਯੂਰਪੀ ਰੂਪ ਲਾਡੀਨੋ ਸੇਫਾਰਡਿਕ ਕਹਾਵਤ, *asno callado, por sabio contado* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: "ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਗਧੇ ਨੂੰ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"  ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ "ਇੱਕ ਮੂਰਖ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਆਪਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਆਪਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਆਪਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ 23 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ 'ਤੇ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਜਰਾਤ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (GIDM) ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਵਿਨੋਦ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਕੰਮ ਲਈ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਆਪਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੁਰਸਕਾਰ 2022 ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੀ 125ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਮੁੱਲ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਆਪਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਡਰ, ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਮੈਡਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਿੱਲੀ

**ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਿੱਲੀ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਨੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲੀ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਿੱਲੀ ਉਦੈਰਾਮਸਰ ਦੀ ਮੇਰੀ ਜਾਨਕੀ ਸੀ। ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਿੱਲੀ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਦਹੀਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2020 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 15 ਰਾਜ ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਸਿਰਲੇਖਧਾਰਕ 
## ਉਪ ਜੇਤੂ 
2016 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਪ ਜੇਤੂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਚੋਟੀ ਦੇ 3 ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਰਟ ਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ 2017 ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨਲ ਵਿੱਚ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਿੱਲੀ ਖਿਤਾਬ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਗੇ। ਜੇਤੂ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰੇਗੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਾਸੀਨ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਾਸੀਨ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1985 ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਈਕਲ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਖ਼ਤੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ ਅਤੇ  100,000 ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਅਵਾਰਡ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਥਾਨ 'ਤੇ *ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਸੀਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲੈਕਚਰ* ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  5,100,000 ਦੇ ਇਨਾਮ ਲਈ ਕਾਰਪਸ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਸੀਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1985 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੰਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੋਣ ਇੱਕ ਅਧਿਸੂਚਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਟਰੱਸਟੀ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ, ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬੈਂਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ:

* ਸ਼ਿਵੀ ਭਸੀਨ - ਚੇਅਰਮੈਨ
* ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ ਭਸੀਨ - ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਟਰੱਸਟੀ
* ਵਿਨੋਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ - ਵਿਗਿਆਨੀ ਟਰੱਸਟੀ
* ਸਮਰ ਵਿਕਰਮ ਭਸੀਨ - ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਟਰੱਸਟੀ
* ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨਾਮਜ਼ਦ 

## ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ 
### ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਵਿਗਿਆਨ 
ਸਰੋਤ: ਸ਼੍ਰੀ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਸੀਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ 
[thumb|151x151px| [ਐਮ ਐਸ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ|ਐਮਐਸ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ]]
thumb|109x109px| ਆਦਿਤਿਆ ਨਰਾਇਣ ਪੁਰੋਹਿਤ

### ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ 
ਸਰੋਤ: ਸ਼੍ਰੀ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਸੀਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ 
thumb|100x100px| ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰਾਓ

### ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 
ਸਰੋਤ: ਸ਼੍ਰੀ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਸੀਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ 
thumb|128x128px| ਬੀ ਐਲ ਦੀਕਸ਼ਤੁਲੂ

### ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਏਰੋਸਪੇਸ ਸਮੇਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 
ਸਰੋਤ: ਸ਼੍ਰੀ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਸੀਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ 
thumb|70x70px| ਜਾਰਜ ਜੋਸਫ .
thumb|93x93px| ਰਘੁਨਾਥ ਅਨੰਤ ਮਾਸ਼ੇਲਕਰ
thumb|70x70px| ਉਡੁਪੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ
thumb|105x105px| ਏਵੀ ਰਾਮਾ ਰਾਓ
thumb|70x70px| ਐਮਆਰ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ

thumb|105x105px| ਤਿਰੁਮਾਲਾਚਾਰੀ ਰਾਮਾਸਮੀ

thumb|82x82px| ਨਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਪਤਾ

### ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ 
ਸਰੋਤ: ਸ਼੍ਰੀ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਸੀਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ 
thumb|133x133px| ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਵਾਲਿਆਥਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਆਵਰਨ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਆਵਰਣ ਪੁਰਸਕਾਰ** (ਹਿੰਦੀ : इंदिरा गांधी पर्यावरण पुरस्कार) ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 1987 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਦ ਇਨਾਮ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਮਲ ਟਰਾਫੀ, ਸਕਰੋਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਚੋਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਈਸ਼ਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।

## ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ 
ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ IGPP ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਹਰ ਸਾਲ 15 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਕਵਰੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਈਜੀਪੀਪੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 2010 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਾਂ, ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ, ਰਾਜ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਅਤੇ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ।

## ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਮਾਲੀ

**ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਗਾਰਡਨਰ** ਪੂਰਬੀ ਮੂਲ ਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਕਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਮੂਰਖ ਦੋਸਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਕਈ ਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਆਰਨੇ-ਥੌਮਸਨ -ਉਥਰ ਕਿਸਮ 1586 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਾ ਫੋਂਟੇਨ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਲਾ ਫੋਂਟੇਨ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ (VIII.10) ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪੱਛਮੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ''L'Ours et l'Amateur des Jardins ਦਾ'' ਕਈ ਵਾਰ "ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਮਾਲੀ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਅਰਥ 'ਬਾਗ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ' ਹੈ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਮਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਥੀ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿੱਛ ਦੇ ਹੀ ਫਰਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਝਪਕੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੱਖੀ ਨੂੰ  ਲਗਾਤਾਰ ਭਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ, ਰਿੱਛ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਾ ਫੋਂਟੇਨ ਨੂੰ ਸਟੋਇਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸਤ ਬਣਾਉਣ ਸਮੇਤ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਪ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।  ਵਿਹਾਰਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਿੱਛ ਤਤਕਾਲੀ ਚੰਗੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦਾ ਅੰਤਮ ਭਲਾ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਰ ਸਾਲ 1985 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ, ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀਆਂ/ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਕਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ. ਅਵਾਰਡੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਲਾ, ਵਿਗਿਆਨ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਾਹਿਤ, ਧਰਮ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਘੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਨਕਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਵਾਰਡ ਉਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਯੋਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਵਾਰਡ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਸਾਲ।

## ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ 
ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਵਾਮੀ ਰੰਗਨਾਥਾਨੰਦ (1987), ਅਰੁਣਾ ਆਸਫ ਅਲੀ, ਭਾਰਤ ਸਕਾਊਟਸ ਐਂਡ ਗਾਈਡਜ਼ (1987), ਰਫੀਕ ਆਲਮ (1988) ਪੀ.ਐਨ. ਹਕਸਰ, ਐਮ.ਐਸ. ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ (1990), ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ( ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ), ਪਰਮਧਾਮ ਆਸ਼ਰਮ (1987) ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਵਰਧਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ), ਆਚਾਰੀਆ ਤੁਲਸੀ (1993), ਬਿਸ਼ੰਭਰ ਨਾਥ ਪਾਂਡੇ (1996), ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ (ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ) ਅਤੇ ਨਟਵਰ ਠੱਕਰ (ਸੰਯੁਕਤ ਤੌਰ 'ਤੇ), ਗਾਂਧੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਪਬਲਿਕ ਅਫੇਅਰਜ਼ (ਕਰਨਾਟਕ), ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਕੇਂਦਰ (ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਕੇਤਨ), ਏਪੀਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ, ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ (ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ), ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ, ਐੱਚ.ਵਾਈ. ਸ਼ਾਰਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਰਾਮ-ਰਹੀਮ ਨਗਰ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਵਾਲੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ), ਅਮਨ ਪਥਿਕ ਪੀਸ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਗਰੁੱਪ (ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ), ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸੋਲੰਕੀ ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਤਮਾਈਚੇ (ਸੰਯੁਕਤ ਤੌਰ 'ਤੇ), 2015 -16 ਪੁਰਸਕਾਰ ਟੀ.ਐਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

* 2002: ਆਚਾਰੀਆ ਮਹਾਪ੍ਰਜਨਾ
* 2003: ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ
* 2004: ਮਹਾਸ਼ਵੇਤਾ ਦੇਵੀ
* 2005: ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ
* 2006: ਡਾ.ਜੇ.ਐਸ. ਬੰਦੁਕਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਪੁਨਿਆਨੀ (ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ)
* 2008: ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ
* 2009: ਬਲਰਾਜ ਪੁਰੀ
* 2010: ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਆਸ਼ਰਮ (ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ)
* 2011: ਮੋਹਨ ਧਾਰੀਆ
* 2012: ਗੁਲਜ਼ਾਰ
* 2013: ਐਮ.ਐਸ. ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ
* 2014: ਰਾਜਗੋਪਾਲ ਪੀ.ਵੀ.
* 2015: ਟੀ ਐਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ
* 2016: ਟੀ ਐਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ
* 2017: ਚੰਡੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਭੱਟ
* 2018: ਚੰਡੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਭੱਟ
* 2019: ਚੰਡੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਭੱਟ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਨ ਇਨਾਮ
ਟੈਗੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਟੈਗੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ (1861-1941) ਦੀ 150ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2011 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਇੱਕਸੁਰਤਾ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ/ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਂ ਅਤਿਅੰਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨਯੋਗ), ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ, ਇੱਕ ਤਖ਼ਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਦਸਤਕਾਰੀ/ਹੱਥਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਕੰਨਿਆ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਸੰਗੀਤ ਸੰਚਾਲਕ ਜ਼ੁਬਿਨ ਮਹਿਤਾ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਾਲ 2013 ਲਈ ਟੈਗੋਰ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਹਾਰਮਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। 6 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਬਿਨ ਮਹਿਤਾ ਨੂੰ ਟੈਗੋਰ ਅਵਾਰਡ 2013 ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।

## ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ 
2019 ਲਈ ਟੈਗੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਰਾਜਦੂਤ ਯੋਹੇਈ ਸਾਸਾਕਾਵਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧਨੁ ਜਾਤ੍ਰਾ

**ਧਨੁ ਜਾਤਰਾ ਜਾਂ ਧਨੁ ਯਾਤਰਾ** ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਨਾਟਕ-ਅਧਾਰਤ ਓਪਨ ਏਅਰ ਥੀਏਟਰਿਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਬਰਗੜ੍ਹ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ 8 ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ&nbsp;ਬਾਰਗੜ੍ਹ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਓਪਨ ਏਅਰ ਥੀਏਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭੂਤ ਦੇ ਚਾਚਾ ਕੰਸ ਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਬਰਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਰਗੜ੍ਹ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਮਥੁਰਾ ਫੇਰੀ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ (ਮਾਮਾ) ਕੰਸ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਧਨੁ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇਬਕੀ ਦੇ ਬਾਸੁਦੇਬਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕੰਸ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਾਟ ਉਗਰਸੇਨ ਦੇ ਗੱਦੀਨਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੰਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਗਰਸੇਨ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਿਖਤੀ ਲਿਪੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਕੰਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੀਜੂ ਪਟਨਾਇਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇਕ ਵਾਰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|ਬੰਗੋਮੁੰਡਾ, ਬਲਾਂਗੀਰ ਜ਼ਿਲੇ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਧਨੁ ਜਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੰਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਵਜੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੰਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।

## ਇਵੈਂਟਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ 
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਓਪਨ-ਏਅਰ ਥੀਏਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਇਹ 1947 ਤੋਂ ਬਰਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਬਰਗੜ੍ਹ ਧਨੁ ਯਾਤਰਾ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਅਮਰ ਧਨੁ ਯਾਤਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਪ
* navratnanews.com: ਧਨੁਯਾਤ੍ਰਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ
ਮਾਂ ਤਾਰਿਣੀ

**ਮਾਂ ਤਾਰਿਣੀ** ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਓਡੀਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਘਾਟਗਾਓਂ, ਕੇਓਂਝਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੜੀਸਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਮਾਂ ਤਾਰਿਣੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ 
ਮਾਂ ਤਾਰਿਣੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤੰਤਰ ਪੀਠਾਂ ਜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਮੂਰਤ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਬਾਇਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਹਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੱਟਾਨਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਤਣੇ, ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

ਮਾਂ ਤਾਰਿਣੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਲਾਲ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨੱਕ ਅਤੇ ਤਿਲਕ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਢਲੀ ਧਾਰਨਾ ਕਬਾਇਲੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਲੋਹੇ ਦੇ ਧਾਤ ਜਾਂ ਗੈਗਰ ਤੋਂ ਬਣੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਮਸਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰਿਤ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਓਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਮਾਂ" ਜਾਂ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੋੜ ਸਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਓਡੀਆ ਲਿਪੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਬਦਲ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਲੀਘਾਟ ਵਿਖੇ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਕਾਲੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਂ ਤਾਰਿਣੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਦੇ ਦੋ ਨਾਮ ਮਾਂ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਤਾਰਿਣੀ ਹਨ। ਮਾਂ ਤਾਰਾ ਤਾਰਿਣੀ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਅਸਥਾਨ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਗੰਜਮ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਛਾਤੀ ਦਾ ਅਸਥਾਨ, ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਤਾਰਿਣੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਤਾਰਾ ਤਾਰਿਣੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ 
ਤੰਤਰ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਤਕਲ, ਇੱਕ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰਾਜ ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਿੰਗਾ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਤੰਤਰ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਂ ਤਾਰਿਣੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।

### ਬਲਿਦਾਨ - ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ 
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸਾਮ, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਇਮ ਰਹੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀਦਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ, ਛੁੱਟ-ਪੁਟ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਬੀਲੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮੱਝਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਾਂ ਤਾਰਿਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੰਨਾ
* ਮਾਂ ਤਰੈਣੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਦਰ
ਸ਼ਹੀਦ ਮੀਨਾਰ

**ਸ਼ਹੀਦ ਮੀਨਾਰ** (ਸ਼ਾਬਦਿਕ, ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਸਮਾਰਕ) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

* ਸ਼ਹੀਦ ਮੀਨਾਰ, ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, 1952 ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ।
* ਸ਼ਹੀਦ ਮੀਨਾਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭਾਰਤ, ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ।
ਚਿਤਰਾ ਪੂਰਣਮੀ (ਤਿਉਹਾਰ)

**ਚਿਤਰਾ ਪੂਰਿਨਮਾ ਜਾ ਚਿਤਰਾ** **ਪੂਰਣਮੀ** ਇੱਕ ਬਹੁ-ਸੰਪਰਦਾ ਬਹੁ-ਭਾਈਚਾਰਕ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿਥਿਰਾਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ਜਾਂ ਮਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਜੋ ਕਿ ਯਮ, ਮੌਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿਰੂਨੇਲਵੇਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਾ ਨਦੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਕੇਰਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ, ਪਚੱਲੂਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕੋਵਲਮ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਪੂਰਣਮੀ ਵਾਲੀਆ ਥੋਤਮ ਭਗਵਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਪਿਛਲੇ 200 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੇਲੰਗਾਨਾਥਿਲ ਵੇਡੂ-ਵਾਲੀਆ ਥੋਤਮ ਥਰਾਵਡੂ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਭਗਵਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਚਿਥਿਰਾ ਪੂਰਣਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਮਾਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਵਿੱਚ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਮੁਰੂਗਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਦਿਨ ਮੁਰੂਗਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਮਹੱਤਵ 
ਚਿਤਰਾ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਿਰੂਵਿਲਿਆਦਲ ਪੁਰਾਨਮ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਗਵਾਨ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ
ਸ਼ਹੀਦ ਮੀਨਾਰ, ਢਾਕਾ

**ਸ਼ਹੀਦ ਮੀਨਾਰ** ( romanised:- *Shohid Minar,* ਅਨੁਵਾਦ- " ਸ਼ਹੀਦ ਟਾਵਰ") ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1952 ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

thumb|21 February 2023, 1 AM, Shaheed Minar, Dhaka

21 ਅਤੇ 22 ਫਰਵਰੀ 1952 ਨੂੰ, ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਢਾਕਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਢਾਕਾ ਦੇ ਢਾਕਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਮਨਾ ਪਾਰਕ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ। ਢਾਕਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 23 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ 26 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਗਤੀ ਫੜੀ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੰਗਾਲੀ ਨੂੰ 1956 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਉਰਦੂ ਦੇ ਨਾਲ) ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹੀਦ ਮੀਨਾਰ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਹਮੀਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਨੋਵੇਰਾ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਦੁਆਰਾ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਸਮਾਰਕ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1963 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਸਰਚਲਾਈਟ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 1983 ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਸੋਗ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹਰ ਸਾਲ 21 ਫਰਵਰੀ (ਏਕੁਸ਼ੇ ਫਰਵਰੀ) ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਮੀਨਾਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਿਵਸ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਦਿਵਸ (ਸ਼ਹੀਦ ਦਿਵਸ) ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 2000 ਤੋਂ, 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ

**ਪੁਸ਼ਪਾ** **ਦੇਵੀ** **ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 18 ਮਈ 1948) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਏਪੁਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰਨਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਰੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ, ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਕਾਲਜ, ਭੋਪਾਲ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਉਜੈਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

1980 ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼ਪਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 31 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਵੈਧ ਵੋਟਾਂ ਦਾ 53.76 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੋਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਰਹਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਾਈਂ, ਜੋ ਮੋਰਾਰਜੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਨੇ 21.97 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।

1984 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਲਈ 8ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਇਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ 62.51 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੋਟ ਸ਼ੇਅਰ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਸਾਈਂ ਨੂੰ 29.98 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, 2004 ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ।

1996 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਸਾਈਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਪਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ 4 ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਸ਼ਪਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 2 (1984, 1991) ਅਤੇ ਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਸਾਈਂ (1989, 1996) ਦੋ ਵਾਰ ਜਿੱਤੇ।

ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਨਗੜ੍ਹ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਗਿਰੀਵਿਲਾਸ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸਾਂਗ

**ਸਾਂਗ** ( ), **ਸਵਾਂਗ** (ਭਾਵ "ਸ਼ੁਰੂਆਤ") ਜਾਂ **ਸਵਾਂਗ** (  ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ), ਰਾਜਸਥਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਨਾਚ - ਥੀਏਟਰ ਰੂਪ ਹੈ। ਸਵਾਂਗ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਢੁਕਵੇਂ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਨਕਲ (ਜਾਂ *ਨਕਲ* ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਵਾਦ-ਮੁਖੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਅੰਦੋਲਨ-ਮੁਖੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਖੁੱਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲੇ-ਹਵਾ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਕਲ ਦੀ ਕਲਾ ਵਜੋਂ ਸਵਾਂਗ ਦਾ ਅਰਥ ਰੰਗ-ਭਰਨਾ, ਨਕਲ-ਕਰਨ ਹੈ।

ਸਵਾਂਗ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੋਕ ਥੀਏਟਰ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨੌਟੰਕੀ, ਸਾਂਗ, ਤਮਾਸ਼ਾ ਸਵਾਂਗ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀ ਸਵੈਗ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ:"ਏਕ ਮਰਦਾਨਾ ਏਕ ਜਨਾਨਾ ਮੰਚ ਪਰ ਆਦੇ ਰਾਇ"ਮਤਲਬ ਇੱਕ ਮਰਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ।"ਏਕ ਸਾਰੰਗੀ ਏਕ ਢੋਲਕੀਆ ਸਾਥ ਮੇਂ ਆਦਿ ਦੀ ਰਾਏ"ਭਾਵ ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਢੋਲਕ ਵਾਦਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਂਗ/ਸਾਂਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਬੀਰ ਸੰਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰਗਰਮ ਸੀ।

ਪਰੰਪਰਾ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਂਗ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਭੱਟ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨਾਚ-ਨਾਟਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ।

**ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ**

* ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ - 13ਵੀਂ ਸਦੀ
* ਚੇਤਨ ਸ਼ਰਮਾ - 13ਵੀਂ ਸਦੀ
* ਬਾਲਮੁਕੁੰਦ ਗੁਪਤ - 16ਵੀਂ ਸਦੀ
* ਗਿਰਧਰ - 16ਵੀਂ ਸਦੀ
* ਸ਼ਿਵਕੌਰ - 16ਵੀਂ ਸਦੀ
* ਕਿਸ਼ਨਲਾਲ ਭੱਟ - 16ਵੀਂ ਸਦੀ
* ਸਾਦੁੱਲਾ- 1760 ਦੌਰਾਨ
* ਬੰਸੀਲਾਲ - 1802 ਦੌਰਾਨ
* ਅੰਬਰਾਮ- 1819 ਦੌਰਾਨ
* ਪੰਡਿਤ ਬਸਤੀਰਾਮ (1841-1958)
* ਅਹਿਮਦ ਬਖਸ਼ (1800-1850)
* ਅਲੀ ਬਖਸ਼ (1854-1899)
* ਹਿਰਦਾਸ ਉਦਾਸੀ– 1861 ਦੌਰਾਨ
* ਤਉ ਸੰਗਿ – 1878 ਦੌਰਾਨ
* ਜਮੂਆ ਮੀਰ (1879-1959)
* ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਰਮਾ (1881-1957)
* ਪੰਡਿਤ ਦੀਪ ਚੰਦ ਬਾਹਮਣ (1884-1940)
* ਹਰਦੇਵ ਸਵਾਮੀ (1884-1926)
* ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਬਾਹਮਣ (1885-1955)
* ਪੰਡਿਤ ਮੈਰਾਮ (1886-1964)
* ਸੂਰਜਭਾਨ ਵਰਮਾ (1889-1942)
* ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਾਦੀਰਾਮ (1889-1973)
* ਪੰਡਿਤ ਸਰੂਪਚੰਦ (1890-1956)
* ਪੰਡਿਤ ਨੇਤਰਮ - 1890 ਦੇ ਦੌਰਾਨ
* ਬਾਜੇ ਭਗਤ (1898-1936)
* ਪੰਡਿਤ ਹਰੀਕੇਸ਼ (1898-1954)
* ਪੰਡਿਤ ਨੱਥੂ ਰਾਮ (1902-1990)
* ਪੰਡਿਤ ਲਖਮੀ ਚੰਦ (1903-1945)
* ਪੰਡਿਤ ਮੰਗੇ ਰਾਮ (1906-1967)
* ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ (1907-1966)
* ਪੰਡਿਤ ਨੰਦ ਲਾਲ (1913-1963)
* ਦਯਾਚੰਦ ਮਾਇਨਾ (1915-1993)
* ਮੁਨਸ਼ੀਰਾਮ ਜੰਡਲੀ (1915-1950)
* ਪੰਡਿਤ ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ (1916-1997)
* ਪੰਡਿਤ ਮਾਈਚੰਦ- 1916 ਦੌਰਾਨ
* ਰਾਏ ਧਨਪਤ ਸਿੰਘ- (1916-1979 ਦੌਰਾਨ)
* ਦਯਾਚੰਦ ਗੋਪਾਲ- 1916 ਦੌਰਾਨ
* ਪੰਡਿਤ ਰਾਮਾਨੰਦ - 1917 ਦੌਰਾਨ
* ਜੱਟ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦਹੀਆ (1918-1944)
* ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ - 1919 ਦੌਰਾਨ
* ਮਾਸਟਰ ਨੇਕੀਰਾਮ (1915-1996)
* ਕਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾ- 1922 ਦੌਰਾਨ
* ਖੇਮ ਚੰਦ ਸਵਾਮੀ - 1923 ਦੌਰਾਨ
* ਚੰਦਰਾਲਾਲ ਭੱਟ (1923-2004)
* ਗਿਆਨੀਰਾਮ ਸ਼ਾਹਸਤਰੀ - 1923 ਦੇ ਦੌਰਾਨ
* ਪੰਡਿਤ ਰਾਮਕਿਸ਼ਨ (1925-2003)
* ਮਾਸਟਰ ਦਯਾਚੰਦ (1925-1945)
* ਚੰਦਗੀਰਾਮ (1926-1991)
* ਪੰਡਿਤ ਰਘੂਨਾਥ (1922-1977)
* ਪੰਡਿਤ ਤੇਜਰਾਮ - 1931 ਦੌਰਾਨ
* ਭਾਰਤ ਭੂਸ਼ਣ - 1932 ਦੌਰਾਨ
* ਬਨਵਾਰੀ ਲਾਲ ਥੇਠ (1932-1983)
* ਝੰਮਨਲਾਲ - 1935
* ਮਹਾਸ਼ਯ ਸਰੂਪਪਾਲ - (1937-2013)
* ਪੰਡਿਤ ਜਗਨਨਾਥ - 1939 ਦੌਰਾਨ
* ਪੰਡਿਤ ਤੁਲੇਰਾਮ - (1939-2008)
* ਰਣਬੀਰ ਦਹੀਆ - 1950 ਦੌਰਾਨ
* ਚਤੁਰਭੁਜ ਬਾਂਸਲ - 1951 ਦੌਰਾਨ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ
* ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਹਰਿਆਣਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਸੰਗੀਤ
* ਹਰਿਆਣਵੀ ਸਿਨੇਮਾ
* ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਵਾਂਗ - ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਚ
ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸਿੰਘ

**ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 16 ਜੂਨ 1956) ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਉਹ ਵੀਰਭੱਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਛੇ ਵਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੰਡੀ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਜੂਨ 1956 ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਵੀਰਭੱਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਵੀਰਭੱਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਧੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਵੀਰਭੱਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ, ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਦਿਹਾਤੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ 2004 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 2013 ( ਬਾਈ ਪੋਲ ) ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸੇ ਸੀਟ ਤੋਂ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਅਹੁਦੇ ਸੰਭਾਲੇ 
## ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਹੋਸਟ

ਇੱਕ **ਹੋਸਟ** ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

**ਹੋਸਟ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 
*ਹੋਸਟ (ਨੈੱਟਵਰਕ), ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਪਿਊਟਰ
ਹੈਕ

**ਹੈਕ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਕਲਾ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ
### ਗੇਮ
* *.ਹੈਕ* (ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਸੀਰੀਜ਼), ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ *.ਹੈਕ* ਦੁਆਰਾ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ

## ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ
* ਹੈਕ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ), ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਢੁੱਕਵਾਂ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਲ ਹੈ
* ਹੈਕ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ), ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ
* ਹੈਕ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ), ਮੈਟਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ
* ਹੈਕ (ਟੈਗ), ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਟੈਗ
* ਹੈਕ (ਟਾਈਪਫੇਸ), ਇੱਕ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਟਾਈਪਫੇਸ ਜੋ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਸੰਪਾਦਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
* ਡੋਮੇਨ ਹੈਕ, ਇੱਕ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ, ਵਾਕਾਂਸ਼, ਜਾਂ ਨਾਮ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਹੈਕਿੰਗ (ਗੁੰਝਲ ਖੋਲ੍ਹ)
*
ਅਜ਼ਰਾ ਅੱਬਾਸ

**ਅਜ਼ਰਾ ਅੱਬਾਸ** ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।   

ਅਜ਼ਰਾ ਅੱਬਾਸ ਦਾ ਜਨਮ 1948 ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਨਵਰ ਸੇਨ ਰਾਏ (ਜੋ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ), ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੁਣ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 1981 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਾਰਤਕ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ  ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਫ਼ਖ਼ਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ (ਬਾਬਰ ਦੀ ਧੀ)

**ਫ਼ਖ਼ਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ** (ਮੌਤ 1501) ਪਹਿਲੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਆਇਸ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਤਾਨ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ।

ਫਖਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਦਾ ਜਨਮ 1501 ਵਿੱਚ ਸਮਰਕੰਦ ਵਿੱਚ 19 ਸਾਲਾ ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਆਇਸ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਫਖਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ("ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ") ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਚਾਲੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।

## ਵੰਸ਼ 
## ਹਵਾਲੇ
ਬੇਗਮ ਅਨਵਰ ਅਹਿਮਦ

**ਬੇਗਮ ਅਨਵਰ ਅਹਿਮਦ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ 1964 ਤੋਂ 1970 ਤੱਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਠਜੋੜ  ਦੀ 6ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ 

ਉਸ ਦਾਪਤੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੁੜੀਆਂ (ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ)

**"ਕੁੜੀਆਂ"** ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1983 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ *ਧਰਮਯੁਗ* ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ *ਮਾਨੁਸ਼ੀ* ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪਲਾਟ 
"ਕੁੜੀਆਂ" ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਖੁਦ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਦਿਆਲੂ ਇਨਸਾਨ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਬਣਨ। ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਲਾਲੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਆਸ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ਼ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਲੜਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੋਰ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕੇ। ਲਾਲੀ, ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਗਰਭ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਨਾਨੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ, ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਦੰਭ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਥਾਵਾਚਕ ਨੂੰ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਦੀ ਅਧੀਨਗੀ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। *ਨਾਨੀ ਦੀ* ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਹੀ ਬੈਠਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਝਿੜਕ ਕੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋ 'ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ' ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇ। ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੋਣਨਾਤੇ ਸਹਿਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਨ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਸੂਮੀ ਭਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਕਾਰਨ ਲਾਲੀ, ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਬਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਕੋਲ਼ੋਂ  ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਨਾ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ *ਕੰਨਿਆਵਾਂ* ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਨਾਨੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਘਟੀਆ ਹਨ, ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ਪੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਲੈਣ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਡਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਪਾਖੰਡ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ ਰੋ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੌਂਗ ਕਿਉਂ ਰਚਦੇ ਹਨ? 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕਰੋਧੀ ਨਦੀ

***ਕਰੋਧੀ ਨਦੀ (Angry River,ਐਂਗਰੀ ਰਿਵਰ)***  ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਰਸਕਿਨ ਬਾਂਡ ਦਾ 1972 ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਵਰ ਸਟਬਲੀ ਨੇ ਸਚਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡੱਚ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਪਲਾਟ ਸੰਖੇਪ 
*ਐਂਗਰੀ ਰਿਵਰ*  ਰਸਕਿਨ ਬਾਂਡ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਲੜਕੀ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਟਾਪੂ `ਤੇ ਇੱਕ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਧ ਦੀ ਢਾਸਣਾ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ  ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਕੰਧਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਦਾਦਾ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਚਾਨਕ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਦਾਦੀ ਬਹੁਤ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ  ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਰਿਸ਼ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਹਰ ਹਾਲ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 

ਜਲਦੀ ਹੀ, ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੜ੍ਹ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੈਰਦੀਆਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮਸਾਲੇ, ਮੱਛੀ, ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੈਕ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਗੁੱਡੀ, ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂ ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਤੂਫਾਨੀ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਅਚਾਨਕ ਉਖੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਤੌਖਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦਰੱਖਤ ਅਚਾਨਕ ਨਦੀ ਦੇ ਮੰਝਧਾਰ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਲੜਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ਤੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਝਧਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ਼ ਚੱਪੂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੜਕਾ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਬ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਏਨੇ ਮਿੱਠੇ ਅੰਬ ਨਹੀਂ ਖਾਧੇ ਸਨ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੁੱਡੀ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨਾਲ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਬੰਸਰੀ ਵਜਾਉਣੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ  ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗਾ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗ ਪੁਰਸਕਾਰ**, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਵਜੋਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ , ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਨ। ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ 21 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਦੂਜੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਟਰਾਫੀ, ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ 2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ:PM Yoga Awards

* ਵਿਅਕਤੀਗਤ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ)
* ਵਿਅਕਤੀਗਤ (ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ)
* ਸੰਗਠਨ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ)
* ਸੰਸਥਾ (ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ)

## ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
## ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 
ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਮੰਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ- *ਸਕਰੀਨਿੰਗ ਕਮੇਟੀ* (ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ) ਅਤੇ *ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਮੇਟੀ* (ਜੂਰੀ)।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਯੋਗਾ
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗਾ ਦਿਵਸ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਤਮਾਰਾ ਯੋਗਾ
ਡਾਕਖ਼ਾਨਾ (ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ)

**"ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ"** ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਧੂਮਕੇਤੂ (1892-1965) ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1923 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਧੂਮਕੇਤੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਲਈ  ਚੁਣੀ ਗਈ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਪਿਆਰ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਡਾਕਘਰ ਦੀ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਵਰਣਨ, ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
"ਡਾਕਖਾਨਾ" ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ *ਸਾਹਿਤ* ਵਿੱਚ 1923 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਧੂਮਕੇਤੂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਟਾਂਖਾ* ਜਿਲਦ 1, 1926 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਪਲਾਟ 
ਕਹਾਣੀ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਇਕ, ਅਲੀ ਕੋਚਮੈਨ, ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਧੀ ਮਰੀਅਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮਰੀਅਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਲੀ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨਕ ਡਾਕਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜਲਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਡਾਕਖਾਨੇ ਦੇ ਕਲਰਕ ਲਕਸ਼ਮੀਦਾਸ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਜ ਸਿੱਕੇ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਜੇਕਰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਪੋਸਟਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਟਾਫ਼ ਅਲੀ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਲੀ ਦਾ ਡਾਕਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੋਸਟਮਾਸਟਰ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸਨੂੰ ਅਲੀ ਦੇ ਪਤੇ `ਤੇ ਮਰੀਅਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਤਰ  ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਅਲੀ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਮਰੀਅਮ ਦਾ ਪੱਤਰ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

## ਹੁੰਗਾਰਾ 
ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  "ਡਾਕਖਾਨਾ" ਇਸਦੇ ਵਰਣਨ, ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ।  ਇਹ ਧੂਮਕੇਤੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।    ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ੁਦ ਧੂਮਕੇਤੂ ਨੇ "ਦ ਲੈਟਰ" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਮੀਰਾ ਨਾਇਕ ਨੇ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ "ਮਰੀਅਮ`ਜ਼ ਲੈਟਰ" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਪੂਰਨਮ ਇਲਾਹਾਬਾਦੀ

**ਮੁਹੰਮਦ ਮੂਸਾ ਹਾਸ਼ਮੀ**,  ਆਪਣੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ **ਪੂਰਨਮ ਇਲਾਹਾਬਾਦੀ** ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਜੋ ਸਾਬਰੀ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਗਾਈ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੱਵਾਲੀ *ਭਰ ਦੋ ਝੋਲੀ ਮੇਰੀ ਯਾ ਮੁਹੰਮਦ* ਲਈ ਅਤੇ ਤੁਮਹੇ ਦਿਲਲਗੀ (ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੀ ਗਾਈ ਗਈ) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੂਰਨਮ ਇਲਾਹਾਬਾਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 1940 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 1947 ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਦੇ ਫਲੈਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।  

ਇਲਾਹਾਬਾਦੀ ਨੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਗ਼ਜ਼ਲ " ਤੁਮਹੇ ਦਿਲਲਗੀ ਭੂਲ ਜਾਨੀ ਪੜੇਗੀ " ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜੋ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਗਾਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੂਰਨਮ ਇਲਾਹਾਬਾਦੀ ਦੇ ਕੱਵਾਲੀ ਦੇ ਬੋਲ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਬਰੀ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਨੇ  1975 ਵਿੱਚ ਗਾਏ \ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ (ਬਾਬਰ ਦੀ ਧੀ)

**ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ** (; born  1508) ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ, ਗੁਲਬਦਨ ਬੇਗਮ ਦੁਆਰਾ ਹੁਮਾਯੂੰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ 'ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਮੂਨ' (ਮਹ ਚਾਚਾ) ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਚੌਥੀ ਪਤਨੀ ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1511 ਵਿੱਚ, ਬਾਬਰ ਨੇ ਕਾਬਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਸਿਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਕੰਦ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਵਿਆਹ
1517 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਬਾਬਰ ਨੇ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 21 ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਮਾਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬਦੀ ਅਲ-ਜ਼ਮਾਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਹੁਸੈਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਬੇਕਾਰਾ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਤਹਮਤਾਨ ਬੇਗ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਅਸਦ ਬੇਗ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ। ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਦੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਖ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

## ਵੰਸ਼ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਅਹਿਮਦ (ਕਵੀ)

**ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਅਹਿਮਦ** (ਉਰਦੂ    16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1932 – 2 ਅਗਸਤ 2012), ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਤਰੱਕੀ-ਏ-ਅਦਬ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਤੀਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸਨੂੰ  ਤਮਗ਼ਾ ਹੁਸਨ ਕਾਰਕਰਦਗੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਗੈਰ-ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1932 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ  ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰਵਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। 1956 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ  ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1958 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ  ਕੀਤੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਕਰਦੀ ਲਿਖਣ ਵੀ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1958 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ '*ਸਦਫ*' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ *ਸਦਫ*, *ਸਿਤਾਰ*, *ਭੁਜਤੀ ਆਖੇਂ*, *ਜਲਤੀ*, *ਟੁੱਟਾ ਹੋਇਆ ਪਲ*, ਅਤੇ *ਉਤਰੇ ਮੇਰੀ ਖਾਕ ਪਰ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਨੱਬੇ ਗਜ਼ਲਾਂ, ਗਿਆਰਾਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। 

## ਮੌਤ 
ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਦੀ ਸਿਹਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 12 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰੇਖਤਾ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਪੰਚਤੰਤਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

*ਪੰਚਤੰਤਰ* ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 300 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ (ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਸਦੀ ਦਿਓ ਜਾਂ ਲਓ), ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਭਾਗ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੂਲ ਪਾਠ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਸਕਰਣ" ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮੱਗਰੀ ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਕੁੰਜੀ 
* **AT** — ਆਰਨੇ-ਥੌਮਸਨ ਟੇਲ ਟਾਈਪ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ।
* **ਕਿਨਾਰਾ** - ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਏਜਰਟਨ ਦਾ 1924 ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਠ ਮੂਲ *ਪੰਚਤੰਤਰ* ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ। ਭਾਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੁਦ ਐਡਜਰਟਨ (1924) ਅਤੇ ਪੈਟਰਿਕ ਓਲੀਵੇਲ (1997 ਅਤੇ 2006) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। 2 ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ, *"ਦੱਖਣੀ" ਪੰਚਤੰਤਰ* ਅਤੇ *ਤਾਂਤ੍ਰਾਖਯਿਕਾ* ਐਡਜਰਟਨ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।
* **ਦੁਰਗ** - ਦੁਰਗਾਸਿਮ੍ਹਾ ਦਾ ਕੰਨੜ ਅਨੁਵਾਦ ਸੀ. 1031 CE ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
* **ਸੋਮ** — ਸੋਮਦੇਵ ਦਾ 1070 ਦਾ *ਕਥਾਸਰਿਤਸਾਗਰ* ("ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਗਰ") ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਪੰਚਤੰਤਰ* ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਕਿਤਾਬ 10 ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨੰਬਰ NM Penzer ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਕਥਾਸਰਿਤਸਾਗਰ* ਦੇ ਅੰਦਰ *ਪੰਚਤੰਤਰ* ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। *ਪੰਚਤੰਤਰ ਦੀਆਂ* ਹਰੇਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਮਦੇਵ (ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਸਰੋਤ) ਕਈ ਗੈਰ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, "ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ' ਨੂਡਲ ' ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ।"
* **ਪੂਰਨ** — 1199 ਈਸਵੀ ਦਾ ਪੂਰਨਭਦਰ ਦਾ ਰੀਸੈਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ 1925 ਦੇ ਆਰਥਰ ਡਬਲਯੂ. ਰਾਈਡਰ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ 1993 ਦੇ ਚੰਦਰ ਰਾਜਨ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।
* **ਨਾਰਾ** - ਨਾਰਾਇਣ ਦੁਆਰਾ *ਹਿਤੋਪਦੇਸ਼ਾ* ਸ਼ਾਇਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੂਜੀ ਰਚਨਾ ਸੀ (1787 ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਵਿਲਕਿੰਸ ਦੁਆਰਾ)। *ਹਿਤੋਪਦੇਸ਼* ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੂਲ ਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਮਾਮੂਲੀ ਹਨ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰੋਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ *ਪੰਚਤੰਤਰ* ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਸ਼ੋਧਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ, ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਕਾਲਮਾਂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ-ਨਾਲ-ਇੱਕ ਸਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ *ਹਿਤੋਪਦੇਸ਼* ਲਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
*  (New Kannada translation of Durgasimha's Halegannada Panchatantra)

* 

* 

* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਸਾਗੋਈ