open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੋਗਜੋਗ

***ਜੋਗਾਜੋਗ*** ਜਾਂ ***ਯੋਗਾਯੋਗ*** ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1929 ( ਅਸ਼ਰਹ 1336) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨ 1334 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੋਤਰੋ 1335 ਤੱਕ *ਬਿਚਿਤਰਾ* ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਤੀਨ ਪੁਰਸ਼* ਸੀ। ਓਗਰੋਹਾਯੋਂ 1334 ਦੇ ਤੀਜੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਨੇ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ *ਜੋਗਾਜੋਗ* ਰੱਖਿਆ।

ਕਹਾਣੀ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ - ਚੈਟਰਜੀ, ਕੁਲੀਨ ਹੁਣ ਗਿਰਾਵਟ 'ਤੇ (ਬਿਪ੍ਰੋਦਾਸ) ਅਤੇ ਘੋਸਾਲ (ਮਧੂਸੂਦਨ), ਨਵੇਂ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ  ਹਨ। ਕੁਮੁਦਿਨੀ, ਬਿਪ੍ਰਦਾਸ ਦੀ ਭੈਣ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਧੂਸੂਦਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਆਸਰਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਤੀ ਦੀ ਉਸਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤਸਵੀਰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਸਾਕਾਰ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਉਹ ਮਧੂਸੂਦਨ ਵੱਲੋਂ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਘਟੀਆ ਦਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੱਲ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਚੰਗੀ, ਪਤਿਵਰਤਾ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪਾਲੀ ਪੋਸ਼ੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਸੇਜ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਭਕਦੀ ਹੈ। "ਮਧੂਸੂਦਨ ਨੇ ਕੁਮੂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਲਈ (ਇਸ) ਪੈਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ। ਉਸਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ, ਉਸਦੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਖਰਵਾਪਣ, ਉਸਦੀ ਹੰਕਾਰੀ ਬਦਸਲੂਕੀ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਬੇਡੌਲਤਾ ਜੋ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੁਮੂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਜੂਦ ਹਰ ਪਲ ਤ੍ਰਭਕਦਾ ਸੀ।" ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਮੂ ਆਪਣੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈ। ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਮੂ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਹ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ  ਕਿ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕੁਮੂ ਘੋਸ਼ਾਲਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ  ਹੈ।  ਨਾਵਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਮੁਦਿਨੀ ਨੂੰ ਮਧੂਸੂਦਨ  ਵਿਆਹੁਤਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਧੂਸੂਦਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਮਧੂਸੂਦਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮਸੁੰਦਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਹਨ। ਬਿਪ੍ਰਦਾਸ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਕ ਹੈ।

ਨਾਵਲ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਚੌਧਰੀ ( ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2006) ਦੁਆਰਾ ਆਕਸਫੋਰਡ ਟੈਗੋਰ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮ  
*ਜੋਗਾਜੋਗ  `ਤੇ*  ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ 2015 ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਫੰਦਰ ਝੀਲ

**ਫੰਦਰ ਝੀਲ**, ਕੋਹ-ਇ-ਘੀਜ਼ਰ, ਗੁਪਿਸ-ਯਾਸੀਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਡਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਫੰਦਰ ਝੀਲ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲੇ, ਗੁਪਿਸ -ਯਾਸੀਨ ਦੇ ਕੋਹ-ਏ-ਗੀਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਝੀਲ ਨੂੰ ਨੰਗੋ ਚਾਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਲਗਭਗ  ਡੂੰਘੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।  

## ਟਿਕਾਣਾ 
left|thumb|250x250px| ਗੁਪੀਸ-ਯਾਸੀਨ ਵਿੱਚ ਫੁੰਡਰ ਝੀਲ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹੰਡਰਾਪ ਝੀਲ
* ਖਲਟੀ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://www.iexplorepakistan.com/phander-lake 
* http://pk.geoview.info/phander_lake,1552287p 
* http://myghizermylife.blogspot.com/
* http://myphander.com 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੱਧੂ

**ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੱਧੂ** (10 ਜੂਨ 1936 - 2018) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਜਿਸ ਨੇ 13 ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। 

ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਜਨਮ ਸ. ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਧੰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਜੂਨਬੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਗੋਧਾ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ 1936 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ  ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਹਠੂਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵਸੇ। 

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਗੁਆਚੇ ਕਾਫ਼ਲੇ*
**ਦੁਖ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ*
**ਘਰ ਦੇ ਨਾ ਘਾਟ ਦੇ*
**ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹਦੇ ਤਾਰੇ*
**ਨਮੋਲੀਆਂ* 

### ਵਾਰਤਕ
**ਧਰਤ ਵਲੈਤੀ ਦੇਸ਼ੀ ਚੱਬ*
**ਭਠ ਖੇੜਿਆਂ ਦਾ ਰਹਿਣਾ*
**ਮੁੜਿਆ ਵਤਨਾਂ ਨੂੰ*
### ਹੋਰ
**ਦੇਸ ਪਰਾਏ* 
**ਮੇਰੀ ਪੰਜਾਬ ਫੇਰੀ* (1993)
**ਤਾਇਆ ਦੌਲਤੀ*
**ਕੇਹਰੂ ਕੌਤਕੀ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਡਾ. ਧਰਮਪਾਲ ਸਿੰਗਲ

**ਧਰਮ ਪਾਲ ਸਿੰਗਲ** ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ*
**ਭਾਰਤ ਕੇ ਮਹਾਨ ਸਪੂਤ*
**ਸੰਤ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ*
**ਸੰਤ ਪੀਪਾ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ* - ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀ
**ਸੰਤ ਸ੍ਰੀ ਸੇਨ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ* - ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ
**ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ* ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਪਰਾਣੀ

ਖੇਤੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਲਦਾਂ, ਊਠਾਂ ਨੂੰ ਹੱਕਣ ਵਾਲੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਪਤਲੀ ਸੋਟੀ ਨੂੰ ਪਰਾਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਨੋਕਦਾਰ ਮੇਖ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਆਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਢਿੱਲੇ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੇ ਚੱਡਿਆਂ ਵਿਚ ਲਾ ਕੇ ਬਲਦਾਂ ਵਿਚ ਫੁਰਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਰਥ ਅਤੇ ਗੱਡੇ ਬਰਾਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਗਾਡੀਆ ਕੋਲ ਜੋਗਾਂ ਨੂੰ ਹੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕ ਵੱਧਰੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਧਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛਾਂਟਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਯੱਕੇ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਵੀ ਇਹ ਛਾਂਟਾ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਆਰਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਨਾ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾ ਰਥ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾ ਗੱਡੇ ਨਾ ਖਰਾਸ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਠੋਕਰ/ਗੱਡੀਆਂ ਭਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਛਾਂਟਾਂ ਤੇ ਆਰਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪਾੜਛਾ

ਹਲਟ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਤੇ ਤੇ ਰੱਖੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਉਸ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਪਾੜਛਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਲ੍ਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਹਿਲਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਨਸ਼ਾਰ/ਪਰਨਾਲੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਹਲਟ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦਾ ਸ਼ਤੀਰ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਗਾਡਰ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਝੱਲਣ ਉਪਰ ਹਲਟ ਦੀ ਬੈੜ ਵਾਲੀ ਲੱਠ ਦਾ ਸਿਰਾ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਝੱਲਣ ਸ਼ਤੀਰ ਦਾ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਉਪਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦੋ ਡੰਡੇ ਜੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਝੱਲਣ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਾਡਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਉਪਰ ਦੋ ਇੰਗਲਾਰਨ ਜੜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਝੱਲਣ ਉਪਰ ਤੇ ਝੱਲਣ ਉਪਰ ਲੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡੰਡਿਆਂ/ਇੰਗਲਾਰਨਾ ਉਪਰ ਪਾੜਛਾ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾੜਛਾ ਲੋਹੇ ਦੀ ਜਿਸਤੀ ਚੱਦਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾੜਛੇ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ ਉਪਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਲ੍ਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 5/6 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਤੇ 3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਪਰਨਾਲੇ ਲਈ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ 10 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਕੰਢੇ/ਕਿਨਾਰੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰਨਲੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੰਦਰ ਦਾ ਪਰਨਾਲਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਨਾਲਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 5 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ 7 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਤੇ ਪਾੜਛੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਜਿਨੀਂ 10 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾੜਛਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਾੜਛੇ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਤੇ ਨਸਾਰ ਰਾਹੀਂ ਔਲੂ/ਚੁਬੱਚੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਖਾਲ ਵਿਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਤਾਂ ਹਲਟ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਹਲਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾੜਛੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪਿਲਛੀ

ਜਿਸ ਬਗੈਰ ਦੰਦਿਆਂ ਵਾਲੀ ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਛਿੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਲਛੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਲਛੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗੰਨੇ ਦੇ ਵੱਢਣ ਸਮੇਂ ਜੜ੍ਹ ਨਾਲ ਜਿਹੜੇ ਤਣੇ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਆਗ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛਿੱਲਣਾ ਤੇ ਕੱਟਣਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਦੰਦਲ ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਕਰਨਾ ਥੌੜਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਲਛੀ ਦਾ ਹੱਥਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਲ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੱਦਰ ਦਾ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਣ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਤਿੱਖਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪਿੜ

ਕਣਕ, ਜੌਂ, ਛੋਲੇ, ਸਰ੍ਹੋਂ, ਤਾਰਾ ਮੀਰਾ, ਮੂੰਗੀ, ਮੋਠ ਆਦਿ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੁੱਕੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਜਿਸ ਇਕ ਥਾਂ ਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਦਾਣੇ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿੜ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਿੜ ਪੱਧਰੀ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਕਣਕ, ਜੌਂ, ਛੋਲਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਫਸਲ ਦੇ ਵੱਢ ਵਿਚ ਪਿੜ ਪਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵੱਢ ਵਿਚ ਪਏ ਕਿਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਰਚਿਆਂ/ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਪਿਆਂ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉੱਠੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਥਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਕੇ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਉਸ ਉਪਰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵੱਢ ਦਾ ਪਿੜ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਪਿੜ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਫਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਗਾਹ ਕੇ ਦਾਣੇ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੜ ਪਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੈੜ

ਹਲਟ, ਖਰਾਸ ਤੇ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਦੀ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਥੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਜੋੜੀ ਜਾਂ ਸੰਢਿਆਂ ਦੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਜੋੜੀ ਜਾਂ ਊਠ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਪੈੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੈੜ ਦੀਆਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਪਰੋਕਤ ਪੈੜ ਬਾਰੇ ਹੀ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹਲਟ, ਖਰਾਸ ਤੇ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗਰਧਨ ਨਾਲ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਕੰਨ੍ਹਿਆਂ ਉਪਰ ਪੰਜਾਲੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਅਰਲ ਨਾਲ ਇਕ ਰੱਸਾ ਪਾ ਕੇ ਗਰਧਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਗਰਧਨ ਦੇ ਪਿਛੇ ਕੇ ਇਕ ਬੰਦਾ ਹੱਕਦਾ ਹੈ। ਹੱਕਣ ਨਾਲ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਪੈੜ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਗਰਧਨ ਨਾਲ ਊਠ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਊਠ ਦੀ ਗਰਦਨ ਹੇਠ ਇਕ ਲੰਮਾ ਢਾਂਗਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਗਰਧਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਊਠ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਪਰ ਖੋਪੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਊਠ ਫੇਰ ਪੈੜ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਨਾ ਹਲਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾ ਖਰਾਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾ ਹੀ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈੜ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਹੁਣ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡਾ. ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ

**ਡਾ. ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ** (ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ 1977) ਖੋਜੀ ਖੇਡ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਲ ਲੋਕ-ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਪੀਐੱਚਡੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਮੋਜੋਵਾਲ, ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਵਿਚ 1 ਮਾਰਚ 1977 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨੀ, ਬੀਏ ਬੀਐੱਡ, ਐੱਮਏ ਪਬਲਿਕ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐੱਮਏ ਪੰਜਾਬੀ ਕਰ ਕੇ ਪੀਐੱਚਡੀ ਕੀਤੀ।
 
## ਪੁਸਤਕਾਂ 
* *ਬਾਲ ਲੋਕ-ਖੇਡਾਂ*
* *ਬਾਲ ਲੋਕ-ਖੇਡਾਂ ਸੰਕਲਨ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ

**ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ** (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1946) ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ, ਕਬੱਡੀ ਕੋਚ ਅਤੇ ਖੇਡ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1946 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਸੋਥਾ (ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਵਿਚ ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੋਬਿੰਦ ਕੌਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ  ਸੋਥੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਰੁਪਾਣੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਮੁਕਤਸਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਬੱਡੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਧਾਂਕ ਬੈਠ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਪਾਂਧੀ

**ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਪਾਂਧੀ** (ਜਨਮ 12 ਸਤੰਬਰ 1933) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। 

ਪਾਂਧੀ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਸਤੰਬਰ 1933 ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੈ ਕੌਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਰਾਮੂਵਾਲਾ ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਿੰਡਰਾਂ ਦੀ ਟਕਸਾਲ ਤੋਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਸੰਥਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ, ਓਟੀ ਅਤੇ ਬੀਏ ਦੇ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੋਕਲ ਮਿਊਜ਼ਕ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣੇ ਵੀ ਸਿੱਖੇ। ਉਸ ਨੇ 1951 ਤੋਂ 1991 ਤਕ ਚਾਲੀ ਬਤੌਰ ਗਿਆਨੀ ਅਧਿਆਪਕ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1996 ਤੋਂ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।  

## ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕਾਂ
* *ਵਿਸਾਖੀ ਤੇ ਸਿੱਖ* (ਸਵੈਨ ਪ੍ਰੈਸ ਟਰਾਂਟੋ, 1999)
* *ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ* (ਸਾਨਾ ਪਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਟਰਾਂਟੋ, 2004)
* *ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਦੇਖ* (ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ, 2006)
* *ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ* ( ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ, 2006)
* *ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ*
* *ਜਿਨ੍ ਮਿਲਿਆਂ ਰੂਹ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਵੇ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸਈਅਦ ਅਲੀ (ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ)

**ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ**  (10 ਜੁਲਾਈ 1942  – 2 ਮਾਰਚ 2010 )  ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਨਾਲ  ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਖੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ
ਨਿਥਿਆ ਮੈਨਨ

**ਨਿਥਿਆ ਮੈਨਨ**    (ਜਨਮ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਿਥਿਆ ਮੈਨਨ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ-ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ, *ਹਨੂੰਮਾਨ* (1998), ਵਿੱਚ ਤੱਬੂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ ''7 ਓ' ਕਲਾਕ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ *ਆਕਾਸ਼ਾ ਗੋਪੁਰਮ* (2008), ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ *ਅਲਾ ਮੋਦਲੈੰਡੀ* (2011), ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ *ਨੂਟਰੇਨਬਧੂ* (2011) ਵਿੱਚ ਅਤੇ *ਮਿਸ਼ਨ ਮੰਗਲ* (2019) ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਨਿਥਿਆ ਮੈਨਨ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਮਲਿਆਲੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਜਨਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮਾਉਂਟ ਕਾਰਮਲ ਕਾਲਜ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣਨ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ,   ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ,   ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬੀਵੀ ਨੰਦਿਨੀ ਰੈੱਡੀ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਨੇਨ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ।   

## ਕਰੀਅਰ 
### 1998-2002: ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਨਿਥਿਆ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, *ਤਬੂ* ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

### 2006-2010: ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
2006 ਵਿੱਚ, ਮੈਨਨ ਨੇ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੰਤੋਸ਼ ਰਾਏ ਪਤਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ *7 ਓ' ਕਲਾਕ* ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੇਪੀ ਕੁਮਾਰਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ 2008 ਦੀ ਆਫ-ਬੀਟ ਫ਼ਿਲਮ *ਆਕਾਸ਼ਾ ਗੋਪੁਰਮ'', ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣੀ ਸੀ। ਮੋਹਨਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਸਟਾਰਕ ਵਰਲਡ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਫਰੰਟ ਕਵਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ।   ਹਾਲਾਂਕਿ ਫ਼ਿਲਮ, ਨਾਰਵੇਈ ਨਾਟਕ '''ਦਿ ਮਾਸਟਰ ਬਿਲਡਰ' ''' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਅਸਫਲਤਾ ਸੀ।   ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਵੀ ਬਣ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ 57ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ, ਅਪੂਰਵਰਗਮ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨੈਨਸੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਜੋ ਦੋ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ( ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਆਸਿਫ਼ ਅਲੀ ) ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਖੋਜੇ ਗਏ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ,   ਪਰ ਇਹ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਹਿੱਟ ਹੋ ਗਈ।
thumb| 2011 ਵਿੱਚ *ਥਲਸਾਮਯਮ ਓਰੂ ਪੇਨਕੁਟੀ* (2012) ਦੇ ਸ਼ਾਟ ਦੌਰਾਨ ਮੇਨਨ

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ 
### ਆਵਾਜ਼ ਕਲਾਕਾਰ 
## ੇਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਨੋਟਸ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫਲ੍ਹਾ

ਬਾਂਸ ਜਾਂ ਸ਼ਤੀਰ ਦੀਆਂ ਫੱਟੀਆਂ ਦੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿਚ ਘੱਟ ਬਣੇ ਫਰੇਮ ਵਿਚ ਬੇਰੀ ਜਾਂ ਜੰਡੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਝਿੰਗਾਂ ਲਾ ਕੇ ਕਣਕ, ਜੌਂ ਦੀ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਗ਼ਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਫਲ੍ਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

ਫਲ੍ਹੇ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਛੋਟਾ ਫਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਇਕ ਜੋੜੀ ਖਿੱਚਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਬੜਾ ਫਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜੋੜੀਆਂ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਫਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਚੌਖੜਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬੜੇ ਫਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰ ਇਕ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਊਠ/ਬੋਤਾ ਖਿੱਚਦਾ ਸੀ। ਫਲ੍ਹੇ ਚਲਦੇ ਸਮੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਗੋਹਾ ਪੈਲੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਅੰਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਗੋਹਾ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਛੋਟਾ ਫਾਲਾ  ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਾਂਸ ਜਾਂ ਸ਼ਤੀਰ ਦੀਆਂ ਫੱਟੀਆਂ ਦਾ 5/6 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਤੇ 4 ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਫਰੇਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਫਰੇਮ ਵਿਚ ਬੇਰੀ ਦੀਆਂ ਜਾਂ ਜੰਡੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਝਿੰਗਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝਿੰਗਾਂ ਦੇ ਉਪਰ ਕਈ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਤਾਂ ਕਪਾਹ ਜਾਂ ਨਰਮੇ ਦੀਆਂ ਛਿਟੀਆਂ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਝਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਛੋਲਿਆਂ ਦਾ ਟਾਂਗਰ ਪਾ ਕੇ ਫੇਰ ਉਪਰ ਕਪਾਹ ਜਾਂ ਨਰਮੇ ਦੀਆਂ ਛਿਟੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਬੇਰੀ/ਜੰਡੀ ਦੀਆਂ ਝਿੰਗਾਂ ਉਪਰ ਪਾਈਆਂ ਕਪਾਹ/ਨਰਮੇ ਦੀਆਂ ਛਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠਲੇ ਫਰੇਮ ਨਾਲ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਈ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਤੜਾਗੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੋਟਾ ਫਲ੍ਹਾ ਬਣਦਾ ਸੀ।

ਬੜੇ ਦੋ ਜੋੜੀਆਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਫਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵੀ ਛੋਟੇ ਫਲ੍ਹੇ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਬੜੇ ਫਲ੍ਹੇ ਦਾ ਫਰੇਮ 10/12 ਕੁ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਚੌੜਾਈ 4 ਕੁ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲ੍ਹੇ ਬਣਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਫਲ੍ਹੇ ਸਾਡੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਰਿਚਰਡ ਐਲਨ (ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ)

**ਰਿਚਰਡ ਜੇਮਸ ਐਲਨ** (4 ਜੂਨ 1902 – 1969) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1928, 1932 ਅਤੇ 1936 ਵਿੱਚ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਨਾਗਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੱਕਾਰੀ ਓਕ ਗਰੋਵ ਸਕੂਲ, ਮਸੂਰੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਕਾਲਜ, ਨੈਨੀਤਾਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

1928 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗੋਲਕੀਪਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜ ਮੈਚ ਖੇਡੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਗੋਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਗੋਲਕੀਪਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਟੀਮ ਨੇ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ (ਅੰਤਿਮ ਸਕੋਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ 24-1 ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ)। 1936 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗੋਲਕੀਪਰ ਵਜੋਂ ਚਾਰ ਮੈਚ ਖੇਡੇ। ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਗੋਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਕਰਵਾਉਣ  ਦਾ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇੱਕ ਓਲੰਪਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Richard Allen at Olympedia 
* Olympic profile
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1969
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਅਮਿਤ ਸਿੰਘ ਬਖਸ਼ੀ

**ਅਮਿਤ ਸਿੰਘ ਬਖਸ਼ੀ** (ਜਨਮ 17 ਸਤੰਬਰ 1925) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।  ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1956 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਫ੍ਰੈਂਕ ਬ੍ਰੀਵਿਨ

**ਫਰੈਂਕ ਗੇਰਾਲਡ ਸਿੰਗਲਹਰਸਟ ਬ੍ਰੀਵਿਨ** (21 ਅਕਤੂਬਰ, 1909 &#x2013; 21 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1976) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1932 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

1932 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੈਚ ਬੈਕ ਵਜੋਂ  ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕੀਤਾ।

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪੂਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Frank Brewin at Olympedia 
* Profile
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1976
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਮੁਹੰਮਦ ਅਸਲਮ (ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ)

**ਸਰਦਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਸਲਮ ਬੱਗਰਾ** (1910 &#x2013; ਅਗਿਆਤ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1932 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 

1932 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।

ਉਹ ਅੱਜ ਵਾਲ਼ੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Muhammad Aslam at Olympedia 
* Olympic profile
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910
ਸ਼ੰਕਰ ਅਚਾਰੀਆ

**ਡਾ. ਸ਼ੰਕਰ ਆਚਾਰੀਆ** (ਜਨਮ ਅਕਤੂਬਰ 1945) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ  ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇਕਨਾਮਿਕ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ (ICRIER) ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੋਟਕ ਮਹਿੰਦਰਾ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ 2018 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ੰਕਰ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ 1959 ਤੋਂ 1963 ਤੱਕ ਹਾਈਗੇਟ ਸਕੂਲ, ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1967 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੇਬਲ ਕਾਲਜ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1972 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ 1972 ਦਾ ਪੀਐਚਡੀ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ "ਆਚਾਰੀਆ, ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਥ, ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਾਰਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂ" ਹੇਠਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

1982 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1971 ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਟੀਮ ਨੇ 1979 ਦੀ 'ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਕਾਸ ਰਿਪੋਰਟ' ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ।

ਉਸਦਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ 1993 ਅਤੇ 2001 ਦਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ (ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ) ਵਜੋਂ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸੇਬੀ ਅਤੇ ਐਗਜ਼ਿਮ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ (2001-2003) ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ (2004) ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ 1985 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ (ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਦਰਜਾ) ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਈ 2003 ਤੋਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2006 ਤੋਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਜੁਲਾਈ 2018 ਵਿੱਚ ਕੋਟਕ ਮਹਿੰਦਰਾ ਬੈਂਕ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*  A column by Shankar Acharya
* "An economist at home and abroad" (2021)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ ਅਫ਼ਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਹਿਲ

thumb|ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਹਿਲ
**ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਹਿਲ** (29 ਦਸੰਬਰ 1938 - ) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਰਸੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

ਕਹਿਲ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1938 ਪਿੰਡ ਸੰਦੌੜ ਤਹਿਸੀਲ ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਹੁਣ ਤਹਿਸੀਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਲੇਰ ਕੋਟਲਾ) ਵਿਖੇ ਚੌਧਰੀ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਨੀ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਦਸਵੀਂ ਤਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੀ ਏ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਮਲੇਰ ਕੋਟਲਾ ਤੋਂ 1959 ਵਿਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਸਰਵਿਸ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 1996 ਵਿਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ।  

ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਹਿਲ ਦਾ ਚਾਚਾ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਥੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗ ਗਈ। ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਹ ਕਾਲਜ ਮੈਗਜੀਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਜੁਆਇੰਟ ਐਡੀਟਰ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਹਿਤ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸੇ ਬਾਰੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਛਪਾਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਡੇਢ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
* *ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ* (1995) 
* *ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਵਿਰਸਾ* (1996)
* *ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ* (ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ 2001, 2005)
* *ਇਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਦੌੜ* (2003)
* *ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਦਲੀ ਨੁਹਾਰ* (2004)
* *ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ* (2007)
* *ਘੁੱਗੀਮਾਰ ਅਫ਼ਸਰ* (2007)
* *ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਫ਼ਸਲਾਂ*
* *ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਰੁੱਖ ਬੂਟੇ*  
* *ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼*
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਡਾ. ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ

**ਡਾ. ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 4 ਮਾਰਚ 1950) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਉਘਾ ਹੈ।
 
ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਮਾਰਚ 1950  ਨੂੰ ਸ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਨੀ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੇਰਿੰਗ ਯੂਨੀਅਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਬਟਾਲਾ ਤੋਂ ਬੀਐਸਸੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ ਤੇ ਐਮ ਏ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਰ ਲਈਆਂ। 1991 ਵਿੱਚ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੀਐਚਡੀ ਕਕਰ ਲਈ।  
ਅਨੂਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪੁਸਤਕ ਸਾਲ 1989 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸਿਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ (12 ਮਾਰਚ 2023) 44 ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
 
## ਪੁਸਤਕਾਂ
* *ਉਚੇਰੀ ਸੋਚ ਚੰਗੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ*
* *ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੁਰ ਦਾ ਪੁਨਰ ਉਥਾਨ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਬੀਐਨ ਆਦਰਕਰ

**ਭਾਸਕਰ ਨਾਮਦੇਵ ਆਦਰਕਰ** (18 ਮਈ 1910 – 20 ਮਾਰਚ 1998) 4 ਮਈ 1970 ਤੋਂ 15 ਜੂਨ 1970 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਗਵਰਨਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਅਮਿਤਵ ਘੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ (42 ਦਿਨ) ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਰਫ 20 ਦਿਨ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਐਸ. ਜਗਨਾਥਨ ਦੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਤਰਿਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਵਡੇਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 1946 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ (MBE) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਤਰਿਮ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਚ 1947 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ 1948 ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਰਾਜ ਬੀਮਾ (ESI) ਐਕਟ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਅੰਤਰਿਮ ਮਿਆਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਦਸਤਖਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਪੇਖਿਕ ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਦੇ ਦਸਤਖਤ ਵਾਲੇ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਕਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਵਾਲਾ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ 300 ਤੋਂ 500 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵਿਕਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰਚ 1947 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਮਚਾਰੀ ਰਾਜ ਬੀਮਾ ਐਕਟ, 1948 ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
ਨੇਤਰ, ਜੋਧਪੁਰ

**ਨੇਤਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਚਾਇਤ ਪਿੰਡ  ਹੈ।  ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨੇਤਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਾਵੜੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।  ਨੇਤਰ ਇਸ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਰਸਾਲਾ

**ਪਰਸਾਲਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਸ਼ਕਰਗੋਲ ਝੀਲ

**ਬਸ਼ਕਰਗੋਲ ਝੀਲ** (    ; Pashto   - "ਗਰੀਨ ਵੈਲੀ ਦੀ ਝੀਲ") ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੈਬਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ  ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਉੱਚੀ ਚਿਤਰਾਲ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਚਿਤਰਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਿਤਰਾਲ ਕਸਬੇ ਤੋਂ। ਝੀਲ ਇੱਕ ਚਾਰ-ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਨਾਲ  ਸੋਰ ਲਾਸਪੁਰ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਿਖਰ ਥਲੋ ਜ਼ੌਮ ਦੇ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂ ਥਲੋ ਪਾਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਂਪਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਸ਼ਕਰਗੋਲ ਝੀਲ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ।, ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਘਾਹ, ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਸ਼ਕਰਗੋਲ ਝੀਲ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਪਰਬਤ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਪਿਘਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥਲੋ ਜ਼ੌਮ, ਗੋਚਰ ਸਰ ਅਤੇ ਖਰਖਲੀ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਝੀਲ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਲਾਸਪੁਰ ਨਦੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਿਤਰਾਲ ਨਦੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਖੱਬੇ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਜੋ ਮਸਤੂਜ ਨਦੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਸਤੂਜ ਕਸਬੇ ਵਿਖੇ ਯਾਰਖੂਨ ਨਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਰੰਬਰ ਝੀਲ - *ਬਰੋਗਿਲ ਵੈਲੀ*
* ਹੰਡਰਾਪ ਝੀਲ - *ਘੀਜ਼ਰ ਘਾਟੀ*
* ਸੈਦਗਈ ਝੀਲ - *ਸਵਾਤ ਘਾਟੀ*
* ਕੁੰਡੋਲ ਝੀਲ - *ਕਲਾਮ ਘਾਟੀ*
* ਦਰਾਲ ਝੀਲ - *ਸਵਾਤ ਘਾਟੀ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੁਨਖ਼ਵਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਤਕੁੜੀਆ

**ਰਤਕੁੜੀਆ** ਭੋਪਾਲਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ, ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ  `ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 342606 ਹੈ। ਇਥੇ ਚੌਧਰੀ ਗੁਲਾਰਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫੁਜ਼ੈਲ ਅਹਿਮਦ ਨਾਸੀਰੀ

**ਫ਼ੁਜ਼ੈਲ ਅਹਿਮਦ ਨਾਸੀਰੀ** (ਜਨਮ 13 ਮਈ 1978) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਮੀਆ ਇਮਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਅਨਵਰ ਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਹਦੀਸ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਰੁਲ ਉਲੂਮ ਦੇਵਬੰਦ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ *ਹਦੀਸ-ਏ-ਅੰਬਰ*, *ਤਫ਼ਹੀਮ-ਏ-ਇਲਹਾਮੀ* ਅਤੇ *ਤਫ਼ਹੀਮ-ਉਲ-ਮੇਬਜ਼ੀ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿੱਚ ਦਾਰੁਲ ਉਲੂਮ ਅਜ਼ੀਜ਼ੀਆ, ਸਰਖੇਜ ਵਿੱਚ ਜਾਮੀਆ ਦਾਰੁਲ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਸਰਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਦਰੱਸਾ ਫੈਜ਼ਾਨ-ਉਲ-ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ  ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਫ਼ੁਜ਼ੈਲ ਅਹਿਮਦ ਨਾਸੀਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਮਈ 1978 ਨੂੰ ਦਰਭੰਗਾ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਸੀਰ ਗੰਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਮਧੂਬਨੀ ਦੇ ਮਦਰਸਾ ਮੇਹਰ-ਉਲ-ਉਲੂਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਦਰਸਾ ਦਿਨੀਆ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਰਭੰਗਾ ਵਿੱਚ ਮਦਰੱਸਾ ਇਸਲਾਮੀਆ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।  ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਦਾਰੁਲ ਉਲੂਮ ਦੇਵਬੰਦ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ  ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਕਲੀਮ ਅਜੀਜ਼ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ। ਨਾਸੀਰੀ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1999 ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿੱਚ ਦਾਰੁਲ ਉਲੂਮ ਅਜ਼ੀਜ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।  

2004 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਰਖੇਜ ਵਿੱਚ ਜਾਮੀਆ ਦਾਰੁਲ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਸਰਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਦਰੱਸਾ ਫੈਜ਼ਾਨ-ਉਲ-ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ " ਦਰਸ-ਏ-ਨਿਜ਼ਾਮੀ " ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।  2008 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਾਮੀਆ ਇਮਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਅਨਵਰ ਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ।  ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਰੀ ਵਿੱਚ ਹਦੀਸ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਬਾਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲੇਖ ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਇੰਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।  ਉਸਨੇ ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੁਰਾਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ 

## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਨਾਸੀਰੀ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* *ਹਦੀਸ-ਏ-ਅੰਬਰ*
* *ਤਫ਼ਹੀਮ-ਏ-ਇਲਹਾਮੀ* (*ਮੁੰਤਖ਼ਬ ਅਲ-ਹੁਸਾਮੀ* ਦੀ ਉਰਦੂ ਟਿੱਪਣੀ)।
* *ਤਫ਼ਹੀਮ-ਉਲ-ਮੇਬਜ਼ੀ* ( *ਮੇਬਜ਼ੀ* ਦੀ ਉਰਦੂ ਟਿੱਪਣੀ)।
* *ਪਚਾਸੀ ਸਾਲਾ ਫ਼ਨਕਾਰ: ਆਪਨੇ ਆਇਨੇ ਮੇ* ( ਵਹਿਦੁਦੀਨ ਖਾਨ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ)।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾਲਾਵਸ

**ਸਾਲਾਵਾਸ** ਜੋਧਪੁਰ ਤੋਂ 22  ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਦਰੀਆਂ (ਗਲੀਚਿਆਂ) ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡਰਿਘ ਝੀਲ

thumb| ਡਰਿਘ ਝੀਲ
**ਡਰਿਘ ਝੀਲ** (    )  ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੰਬਰ ਸ਼ਾਹਦਾਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਲਰਕਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਅਤੇ  ਕੰਬਰ ਕਸਬੇ ਤੋਂ। ਇਸਦਾ ਸਤਹ ਖੇਤਰਫਲ  ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਝੀਲ ਦੀ ਚੱਲਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 5.64 ਮੀਲ ਹੈ। 1814, 1815 ਅਤੇ 1817 ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ।

ਡਰਿਘ ਝੀਲ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਤ ਦਾ ਬਗਲਾ, ਸਲੇਟੀ ਬਗਲਾ, ਜਾਮਨੀ ਬਗਲਾ, ਮਹਾਨ ਚਿੱਟਾ ਬਗਲਾ, ਲਿਟਲ ਈਗ੍ਰੇਟ, ਮਲਾਰਡ, ਗਡਵਾਲ, ਪਿਨਟੇਲ, ਸ਼ੋਵੇਲਰ, ਆਮ ਟੀਲ, ਟੂਫਟਡ ਡਕ, ਵਿਜੇਨ , ਓਸਪ੍ਰੇਰੀ । ਵ੍ਹਾਈਟ ਬ੍ਰੈਸਟਿਡ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਪਾਈਡ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਛੋਟਾ ਨੀਲਾ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਜਾਮਨੀ ਗੈਲੀਨਿਊਲ, ਵ੍ਹਾਈਟ-ਬ੍ਰੈਸਟਡ ਵਾਟਰਹੇਨ, ਮੂਰਹੇਨ, ਕੋਰਮੋਰੈਂਟ, ਕਾਮਨ ਪੋਚਾਰਡ, ਪਾਈਡ ਹੈਰੀਅਰ, ਕ੍ਰੋ ਫੀਜ਼ੈਂਟ, ਡਾਰਟਰ, ਗਾਰਗਨੇ, ਫੇਰੂਗਿਨਸ, ਫੈਰੂਗਿਨਸ, ਗ੍ਰੇਟਲ ਸਪਾਟ ਡੂਕ , ਗ੍ਰੇਟਬਲ ਟੀ।

ਡਰਿਘ ਝੀਲ ਨੂੰ 1972 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮੀਰਾ ਰੋਡ

**ਮੀਰਾ ਰੋਡ** (ਮਰਾਠੀ ਉਚਾਰਨ: [miɾaː] ) ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਹੈ ਜੋ ਬਾਂਦਰਾ ਤੋਂ ਭਯੰਦਰ ਤੱਕ ਮੁੰਬਈ ਮਹਾਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲਸੇਟ ਟਾਪੂ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੀਰਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਜਰਾਤੀਆਂ ਦੀ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਮੀਰਾ-ਭਯੰਦਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਰਤ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਮਨ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਰਾਰ, ਵਸਈ ਅਤੇ ਨਾਲਾਸੋਪਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੀਰਾ-ਭਯੰਦਰ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਹੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਿਲਡਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ।  1980 ਤੱਕ, ਬਿਲਡਰਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਮੀਰਾ ਭਯੰਦਰ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 12 ਜੂਨ, 1985 ਨੂੰ ਪੰਜ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ। 
left|thumb| ਮੀਰਾ ਰੋਡ (ਪੂਰਬੀ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ

## ਹਸਪਤਾਲ 
* Bhaktivedanta Hospital
* Wockhardt Hospital (Umrao Hospital)

## ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ / ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਅਮਿਤਾ ਖੋਪਕਰ, ਮਰਾਠੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਵੇਟਰਨ ਮਰਾਠੀ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ)
* ਸਈਅਦ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਹੁਸੈਨ, ਸਾਬਕਾ ਐਮਐਲਸੀ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ), ਜਨਰਲ ਸੈਕਟਰੀ ਐਮਪੀਸੀਸੀ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ
* ਕੁਨਾਲ ਖੇਮੂ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ
* ਹਰਸ਼ਾਲੀ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ
* ਨਰਿੰਦਰ ਮਹਿਤਾ, ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ (ਭਾਜਪਾ)
* ਗੀਤਾ ਭਾਰਤ ਜੈਨ, ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਧਾਇਕ (ਆਜ਼ਾਦ)
* ਆਯੂਸ਼ ਮਹੇਸ਼ ਖੇੜੇਕਰ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ
* ਮਧੁਰ ਮਿੱਤਲ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ
* ਕਵੀ ਕੁਮਾਰ ਆਜ਼ਾਦ, ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਕਵੀ ਕੁਮਾਰ ਆਜ਼ਾਦ

**ਕਵੀ ਕੁਮਾਰ ਆਜ਼ਾਦ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸਿਟਕਾਮ *ਤਾਰਕ ਮਹਿਤਾ ਕਾ ਉਲਟਾ ਚਸ਼ਮਾ* ਵਿੱਚ ਹੰਸਰਾਜ ਹੱਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। 9 ਜੁਲਾਈ 2018 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਕਵੀ ਕੁਮਾਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਸਾਰਾਮ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਪਾਲ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਕਵੀ ਕੁਮਾਰ ਆਜ਼ਾਦ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ  ਸੀ।ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। 

ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਜੋਧਾ ਅਕਬਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਣਕ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ 2001-2003 ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੀਵੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸ਼ੋਅ *ਜੂਨੀਅਰ ਜੀ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਜੁਲਾਈ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸ਼ੋਅ *ਤਾਰਕ ਮਹਿਤਾ ਕਾ ਉਲਟਾ ਚਸ਼ਮਾ* ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੋਕੁਲਧਾਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਡਾ. ਹੰਸਰਾਜ ਹੱਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। 9 ਜੁਲਾਈ 2018 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।    ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਮੀਰਾ ਰੋਡ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਮੱਖਣ ਬਰਾੜ

**ਮੱਖਣ ਬਰਾੜ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਗੀਤ "ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬ ਹੋਵੇ" ਨਾਲ਼ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੱਖਣ ਬਰਾੜ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਮੱਲਕੇ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ 3 ਜਨਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮਾਰਕਫੈੱਡ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ  ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ 1981 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਚਿੱਟਾ ਕਥਾ ਝੀਲ

**ਚਿੱਟਾ ਕਥਾ ਝੀਲ** ਇੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੌਂਟਰ ਵੈਲੀ, ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਹ ਝੀਲ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਝੀਲ ਕੇਲ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਜੀਪ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.1 ਮੀਲ) ਹਾਈਕਿੰਗ ਟ੍ਰੈਕ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਕੇਲ ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਅਧਾਰ ਕੈਂਪ ਹੈ।

## ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ 
ਇਹ ਝੀਲ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰੱਤੀ ਗਲੀ ਝੀਲ
* ਸਰਲ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਨੀਲਮ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸਥਾਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬਾਘਸਰ ਝੀਲ

**ਬਾਗਸਰ ਝੀਲ** (    ) ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਭਿੰਬਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਮਾਹਨੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 975 ਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਝੀਲ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਡਾਲਾ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਤਖਾਂ ਅਤੇ ਹੰਸ, ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਝੀਲ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਿਲੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਚੀਅਰ, ਜਾਂ ਪਾਈਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਲਿਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਭਿੰਬਰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੀ ਜੋ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਗਸਰ ਦਾ ਕਿਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 3353 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ 1627 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਰਾਏ ਸਬਾਬਾਦ ਨੇੜੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਅੰਤੜੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕਰਮਬਰ ਝੀਲ

**ਕਰੰਬਰ ਝੀਲ** (    ), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਕੁਰੰਬਰ ਝੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੋਰੋਘਿਲ ਵੈਲੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਚਿਤਰਾਲ, ਕੇਪੀਕੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 33ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼-ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਇਹ ਇਸ਼ਕੋਮਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ

## ਬਦਲਵੇਂ ਨਾਮ 
ਝੀਲ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰੰਬਰ ਝੀਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰੋਂਬਰ ਜਾਂ ਕਰੰਬਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਲੇਜੀ ਝੀਲ

**ਹਲੇਜੀ ਝੀਲ** (    ) ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਥੱਟਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਹਲੇਜੀ ਝੀਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਤੀ ਟੀਲ, ਭਾਰਤੀ ਸਪਾਟ-ਬਿਲਡ ਡਕ, ਜਾਮਨੀ ਮੂਰਹੇਨ ਅਤੇ ਤਿੱਤਰ-ਪੂਛ ਵਾਲਾ ਜਾਕਾਨਾ । ਇਹ ਈਗ੍ਰੇਟਸ ਅਤੇ ਬਗਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਹਲੇਜੀ ਝੀਲ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਖਾਰੇ ਝੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਤਤਕਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫੀਡਰ ਨਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਝੀਲ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1943 ਵਿਚ 24 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹਮਲ ਝੀਲ
* ਹੈਡੇਰੋ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਮਲ ਝੀਲ

**ਹਮਲ ਝੀਲ** (    ) ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਵਿੱਚ ਕੰਬਰ ਸ਼ਾਹਦਾਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਲਰਕਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 58 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਤੇ ਕੰਬਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।  ਝੀਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 25 ਕੀਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਤਹ ਖੇਤਰਫਲ 2965 ਏਕੜ (1200 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਹੈ। ਇਹ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਕੀਰਥਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹਮਲ ਝੀਲ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਤਖਾਂ, ਗੀਜ਼, ਕੂਟਸ, ਸ਼ੋਰਬਰਡਸ, ਕੋਰਮੋਰੈਂਟਸ, ਫਲੇਮਿੰਗੋਜ਼, ਹੇਰੋਨਜ਼, ਇਬਿਸਸ, ਗੁਲਜ਼, ਟਰਨਸ ਅਤੇ ਈਗ੍ਰੇਟਸ । ਇਹ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਰਸਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲੇ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅਤੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹਲੇਜੀ ਝੀਲ
* ਹਡੇਰੋ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੰਗਾ ਝੀਲ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)

**ਗੰਗਾ ਝੀਲ** ( ਉਰਦੂ :گنگا جھیل) ਜਾਂ *ਗੰਗਾ ਸਰ* ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ (2,942 ਮੀਟਰ (9,652)&nbsp;ft) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ  ਬਾਗ ਘਾਟੀ, ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ  ਹੈ। ਇਹ ਹਿਮਾਲੀਯਨ ( ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ) ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਚੋਟੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਝੀਲ ਬਾਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜੀਪ ਟਰੈਕ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਨਿਰਬਾਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ

**ਅਨਿਰਬਾਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ** (ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਫਲ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ *ਦੇਬੀ ਸਰਪਮਸਤਾ* ਸੀ, ਜੋ ਮਨੋਜ ਮਿੱਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੇਬੇਸ਼ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ *ਐਂਥਨੀ ਸੌਦਾਮਿਨੀ*, *ਨਾਗਮੰਡਲਾ* ( ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕ), *ਜਾਰਾ ਅਗਨ ਲਾਗੇ*, *ਬਿਸੋਰਜਨ*, *ਐਫਐਮ ਮਹਾਂਨਗਰ*, *ਕਰੂ ਬਸਨਾ*, *ਅਵਦਯੋ ਸ਼ੀਸ਼ ਰਜਨੀ*, *ਅਥੋਈ* ਆਦਿ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਅਵਦਯੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਰਜਨੀ* ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ (ਪੁਰਸ਼) ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਥੀਏਟਰ ਅਵਾਰਡ (META) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਬੰਗਲਾ ਟੈਲੀਫਿਲਮ *ਕਾਦਰ ਕੁਲੇਰ ਬੋ* ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ *ਈਗੋਲਰ ਚੋਖ* ਤੋਂ ਬਿਸ਼ਨ ਰਾਏ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਈਸਟ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਘਵਾਰੇ ਬੈਰੇ ਆਜ ਤੋਂ *ਨਿਖਿਲੇਸ਼ ਚੌਧਰੀ* ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਦੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਕ੍ਰਾਈਮ ਡਰਾਮਾ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ *ਮੰਦਾਰ* ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਮੈਕਬੈਥ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਬੱਲਵਪੁਰਰ ਰੂਪਕੋਠਾ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਅਨਿਰਬਾਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1986 ਨੂੰ ਮਿਦਨਾਪੁਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2004 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਬਿੰਦਰਾ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਲਕਾਤਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ 2009 ਵਿੱਚ ਯੰਗ ਆਰਟਿਸਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾਮਰਾਊ

**ਸਾਮਰਾਊ** ਇੱਕ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਓਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 244 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਮਰਾਊ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,554 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ,  822  ਮਰਦ ਅਤੇ 732 ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਮਰਾਊ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਰਪੰਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਸਾਮਰਾਊ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤਾਂ, ਜਾਟਾਂ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਨੋਈਆਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ਼ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਹਨ। 

## ਸਾਮਰਾਊ ਹਿੰਸਾ 
14 ਜਨਵਰੀ 2018 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਊ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 36 ਸਾਲਾ ਸ਼ਰਾਬ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਨੂੰਮਾਨ ਰਾਮ ਜਾਟ ਨੂੰ  ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਨਾਲ਼ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰੀਬ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਟ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਜਾਟ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਊ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਸਮੇਤ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਦੋਲਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਅਤੇ ਪਥਰਾਅ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਵਲਾ (ਰਾਜੇ ਨਿਵਾਸ) ਨੂੰ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਜੋਧਪੁਰ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿਵਲ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਕਟਾਰੀਆ, ਰਾਜ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖਬੀਕੀ ਝੀਲ

**ਖਬੀਕੀ ਝੀਲ** (    ) ਇੱਕ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਸ਼ਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਲੂਣ ਰੇਂਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਸਾਕਾਸੇਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਝੀਲ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਚਾਲੀ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਝੀਲ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ।

ਖਬੀਕੀ ਵੀ ਇੱਕ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਦੋ ਥਾਵਾਂ ਹਨ। TDCP ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋਂ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਤੱਕ ਤੁਰੰਤ ਪਹੁੰਚ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
thumb| ਖਬੀਕੀ ਝੀਲ 'ਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉਚਾਲੀ ਝੀਲ
* ਸੋਨ ਸਾਕਾਸੇਰ ਵੈਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਲਿਖਤ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕੱਲਰ ਕਹਾਰ

**ਕੱਲਰ ਕਹਾਰ** () ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਕਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ( ਤਹਿਸੀਲ ) ਹੈ। ਇਹ ਕੱਲਰ ਕਹਾਰ  ਤਹਿਸੀਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ, *ਤਖ਼ਤ-ਏ-ਬਾਬਰੀ* ਨੂੰ "ਚੰਗੀ ਹਵਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਨਮੋਹਕ ਸਥਾਨ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਕਟਾਸ ਰਾਜ ਮੰਦਰ, ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਕਲਰ ਕਹਰ ਝੀਲ, ਹੁਬਾਹੂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ-ਏ-ਬਾਬਰੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਥਾਨ ਹਨ।

ਸਰਧੀ ਪਿੰਡ ਕੱਲਰ ਕਹਾਰ ਤੋਂ 17 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਆਣੀ, ਬੁੱਚਲ ਖੁਰਦ, ਬੁੱਚਲ ਕਲਾਂ ਵਾਸਨਲ ਅਤੇ ਮੁਨਾਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨੀਲਾ ਵਾਹਨ ਵਾਟਰ ਫਾਲ ਵੀ ਕੱਲਰ ਤੋਂ ਮੁਨਾਰਾ ਵੱਲ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ
* ਕੱਲਰ ਕਹਿਰ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰਾਂ
* ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਕੱਲਰ ਕਹਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਕਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬਹਿਣੀ

ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਟੋਆ ਪੁੱਟ ਕੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਚੁਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਉਪਰ ਗੁੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਕੜਾਹਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਹਿਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੰਭਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹਿਣੀ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਸ 4 ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹਿਣੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 22/3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹਿਣੀ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਹੋਰ ਬਹਿਣੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉਪਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਰੀਏ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇਕ ਝਰਨਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝਰਨੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬਹਿਣੀ ਦੀ ਸੁਆਹ ਇਸ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਹਿਣੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉਪਰ ਪੱਕੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਬਹਿਣੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸੇਕ ਨਾਲ ਨਾ ਭਰਨ ਤੇ ਬਹਿਣੀ ਉਪਰ ਕੜਾਹਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਹੇ। ਬਹਿਣੀ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਬਹਿਣੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇਕ ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੇ ਕਰੀਬ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੀ ਬਹਿਣੀ ਹੇਠ ਝੋਕਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਬਹਿਣੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਹਿਣੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਮੂੰਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਝਰਨੇ ਹੇਠ ਪਈ ਸੁਆਹ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਇਕ ਲੰਮੇ ਸਾਰੇ ਕੜਛੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹਿਣੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੂੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੂੰਬਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ 2/3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਿਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਬਹਿਣੀ ਉਪਰ ਕੜਾਹਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕੜਾਹੇ ਵਿਚ ਰਸ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੜਾਹੇ ਹੇਠ ਝੋਕਾ ਲਾ ਕੇ, ਰਸ ਪਕਾ ਕੇ ਗੁੜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਘਰ ਗੰਨਾ ਬੀਜਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਘਰ ਗੁੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਗੁੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹਿਣੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਦੁਆਬੇ ਤੇ ਮਾਝੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਰੋਪੜ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਬਹਿਣੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬਘਿਆੜਾ

ਲਾਂਗਾ ਉੱਚਾ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਸਲੰਘ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜੋ ਤੀਜਾ ਸਿੰਗੜ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਬਘਿਆੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਘਿਆੜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਉਪਰ ਤੱਕ ਲਾਂਗਾ ਭਰਨ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਕਣਕ, ਜੌਂ, ਛੋਲੇ ਵੱਢ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਖਲ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਫਸਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਫੇਰ ਖਲ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਲਾਂਗੇ ਨੂੰ ਗੱਡਿਆ ਵਿਚ ਬਘਿਆੜੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਪਿੜਾਂ ਵਿਚ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਬਘਿਆੜੇ ਦਾ ਹੱਥਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 4/5 ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਬਘਿਆੜੇ ਦੇ ਸਿੰਗੜ ਵੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਦੋ ਆਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਸਿੰਗੜਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 12/2 ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਤੀਜੇ ਸਾਈਡ ਵਾਲੇ ਸਿੰਗੜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੋਵਾਂ ਸਿੰਗੜਾਂ ਨਾਲੋਂ 4 ਕੁ ਇੰਚ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਸਿੰਗੜਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕਾਬਲੇ ਤੇ ਪੱਤੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੀ ਬਘਿਆੜੇ ਦੀ ਬਣਤਰ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਘਿਆੜਾ ਸਾਡੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬਹਾ

ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਪੀਪੇ ਨੂੰ ਬਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਰਹੁ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਜਦ ਸਾਰੇ ਬਰਤਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਹੁ ਨੂੰ ਘੜੇ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਹੁ ਦੇ ਭਰੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਹੀ ਬਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਹਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਨਸਪਤੀ ਘਿਉ ਦਾ ਖਾਲੀ ਪੀਪਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੀਪੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਟੀਨ ਵੱਢ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਪੇ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਮੂੰਹ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੱਥਾ ਫਿੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਏਸ ਹੱਥੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਹੀ ਬਹੇ ਨੂੰ ਚੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਹੈ ਬਹੇ ਦੀ ਬਣਤਰ।

ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਘਰ ਗੁੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਗੁੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਤੇ ਪੀੜ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਦੇ ਪਰਨਾਲੇ ਦੇ ਹੇਠ ਬਹਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਬਹਾ ਰਹੁ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਬਹੇ ਨੂੰ ਪਰਨਾਲੇ ਹੇਠੋਂ ਚੱਕ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਜਦ 8/10 ਬਹੇ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹਿਆਂ ਨੂੰ ਕੜਾਹੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸੇਕ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਗੁੜ, ਸ਼ੱਕਰ ਬਣਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗੰਨਾ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਉਪਰ ਪੀੜ ਕੇ ਗੁੜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਬਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਲੂਲਸਰ ਝੀਲ

**ਲਲੂਸਰ** ( Pashto   ), (    ) ਜਾਂ **ਲਾਲੂਸਰ**, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੈਬਰ-ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਾਗਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ।

ਲੁਲੁਸਰ ਝੀਲ ( **ਲੁਲੁਸੀਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)  ਤੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੰਹਾਰ ਨਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈੱਡਵਾਟਰ ਹੈ।  ਇਹ ਕਾਘਨ ਘਾਟੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜਲਖੰਡ, ਨਾਰਨ, ਕਾਘਨ, ਜੇਰੇਡ, ਪਾਰਸ ਅਤੇ ਬਾਲਾਕੋਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਨਾਲ ਸੰਗਮ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ  ਨਾਰਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਾਹਨ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ।
thumb| ਇੱਕ ਧੁੱਪ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲੁਲੁਸਰ ਝੀਲ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲੁਲੂਸਰ-ਦੁਦੀਪਤਸਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ
* ਸੈਫੁਲ ਮੁਲੁਕ ਝੀਲ - *ਕਾਘਨ ਘਾਟੀ*
* ਡੁਡੀਪਤਸਰ ਝੀਲ - *ਕਾਘਨ ਘਾਟੀ*
* ਅੰਸੂ ਝੀਲ - *ਕਾਘਨ ਘਾਟੀ*
* ਮਹੋਦੰਦ ਝੀਲ - *ਕਲਾਮ ਘਾਟੀ*
* ਕੁੰਡੋਲ ਝੀਲ - *ਕਲਾਮ ਘਾਟੀ*
* ਦਰਾਲ ਝੀਲ - *ਸਵਾਤ ਘਾਟੀ*
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੁਨਖ਼ਵਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪੇਯੀ ਝੀਲ

**ਪਾਯੀ ਝੀਲ** (    ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਾਗਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਗਰਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪੇਯੀ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਹ ਮਕਰ ਪੀਕ, ਮਲਿਕਾ ਪਰਬਤ, ਮੂਸਾ ਕਾ ਮੁਸਾਲਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਝੀਲ ਇੱਕ ਜੀਪ ਟ੍ਰੈਕ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੋਗਰਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਕੀਵਾਈ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਉੱਚਾਈ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਬੁਘਿਆਲ ਹਨ ਜੋ ਚਰਵਾਹਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।  
[thumb| ਮੇਡੋਜ਼ ਪੇਯੀ ਝੀਲ, [ਸ਼ੋਗਰਾਨ|ਸ਼ੋਗਰਾਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨ]]

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸ਼ੋਗਰਾਨ
* ਸਿਰੀ ਝੀਲ
* ਪਯਾਲਾ ਝੀਲ
* ਕਾਘਨ ਵੈਲੀ
* ਨਾਰਨ
* ਸੈਫੁਲ ਮੁਲੁੱਕ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੁਨਖ਼ਵਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰੱਤੀ ਗਲੀ ਝੀਲ

**ਰੱਤੀ ਗਲੀ ਝੀਲ** ਇੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਨੀਲਮ ਵੈਲੀ, ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਝੀਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਦੀ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚਿਤ ਕਥਾ ਝੀਲ
* ਸਰਲ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹੰਨਾ ਝੀਲ

thumb| ਹੰਨਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਝੰਡਾ।
**ਹੰਨਾ ਝੀਲ** (    ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਵੇਟਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਰਕ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਹੰਨਾ ਝੀਲ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਦੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਪਾਈਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਕਨਿਕ ਟੇਬਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰ; ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਹਯਾਤ ਦੁਰਾਨੀ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਕੈਡਮੀ (HDWSA), ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰੋਇੰਗ, ਕੈਨੋਇੰਗ, ਕਾਇਆਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸੈਲਿੰਗ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੈਰਾਕੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।

ਹੰਨਾ ਝੀਲ ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਰਕ ਘਾਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,  ਕਵੇਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ। ਇਹ ਭੰਡਾਰ 1894 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਨਕ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਲ ਦੀਵਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਤੋਪਖਾਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਡੂੰਘਾਈਆਂ।

ਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਮਈ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਐਕਸ਼ਨ ਡੈਮ ਸਰਪੁਲ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੰਨਾ  ਝੀਲ ਦੀ ਬਹਾਲੀ, ਸਰਪੁਲ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਖ ਨਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਹੰਨਾ  ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਸਥਾਨਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੋਇੰਗ ਅਤੇ ਕੈਨੋਇੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਐਥਲੈਟਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਹੰਨਾ  ਝੀਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1999 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2005, ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1894 ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇ ਐਕਸ਼ਨ ਡੈਮ ਸਰਪੁਲ (ਲਾਲ ਪੁਲ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੁੱਖ ਉਰਾਕ ਸੜਕ 'ਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਤੋਂ ਜ਼ਰਘੂਨ ਘਰ ਅਤੇ ਮੁਰਦਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕੋਹ-ਏ-ਮੁਰਦਾਰ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹਾਨਾ ਵਿੱਚ ਮੋੜਨ ਲਈ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਨਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

1908 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀ, ਇਹ ਝੀਲ 818 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸਦੀ 220 ਮਿਲੀਅਨ ਗੈਲਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ  ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਸੀ। । 1973 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਸਪਿਨ ਕਾਰਰੇਜ਼ ਸੜਕ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਸਰਪੁਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮੁਰਦਾਰ ਪਹਾੜ ਰੀਚਾਰਜ ਲਿੰਕਡ ਨਹਿਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

thumb| 1894 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੰਨਾ  ਲੇਕ ਬ੍ਰਿਜ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਲੀ ਖਿਲਜੀ ਅਤੇ ਅਬੂਬਕਰ ਦੁਰਾਨੀ ਕਯਾਕਿੰਗ
thumb| ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ K1 ਚੈਂਪੀਅਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬੂਬਕਰ ਦੁਰਾਨੀ ਬਰਫ਼ ਕਾਇਆਕ ਸਿਖਲਾਈ 2012 (ਹੰਨਾ ਝੀਲ) ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਯਾਕ ਪੈਡਲਰਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ।

### ਸੁੱਕੀ ਝੀਲ 
6 ਜੁਲਾਈ 1990 ਨੂੰ, ਹੰਨਾ  ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਕ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਪਲਟਣ ਨਾਲ 40 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 8 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੀੜਤ ਛੁੱਟੀ 'ਤੇ ਸਨ। ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਸਾਲ 2000-2010 ਤੱਕ ਹੰਨਾ  ਝੀਲ ਸੁੱਕ ਗਈ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਸਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹੰਨਾ -ਉਰਾਕ ਵਾਟਰਫਾਲ
* ਕਵੇਟਾ
* ਉਰਕ ਵੈਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Quetta-city.blogspot: ਹੰਨਾ  ਝੀਲ
* ਫਲਿੱਕਰ: ਹੰਨਾ  ਝੀਲ ਅਤੇ ਪਹਾੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਡੇਰੋ ਝੀਲ

**ਹਡੇਰੋ ਝੀਲ** (    ) ਥੱਟਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਾਰੀ ਭੂਮੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਲਪੰਛੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸੀ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਡੇਰੋ ਝੀਲ ਇੱਕ ਖੋਖਲੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਤਹ ਖੇਤਰਫਲ  ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਥਰੀ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 85 ਦੂਰ ਹੈ।  ਇਸਨੂੰ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਨਪਸੰਦ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਸ, ਸਟੌਰਕਸ, ਕ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਪੈਲੀਕਨ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੇਡਰ ਅਤੇ ਕੋਰਮੋਰੈਂਟ ਵੀ ਆਮ ਹਨ।

ਝੀਲ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਆਰਡੀਨੈਂਸ 1959 ਦੀ ਧਾਰਾ 15 ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਖੇਡ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1977 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਿੰਧ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 1971 ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਮੱਛੀ ਸਰੋਤਾਂ ਕਾਰਨ, ਸਥਾਨਕ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਝੀਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ। ਵੈਟਲੈਂਡ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ, ਸਿੰਧ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਸਟਾਫ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਅਤੇ ਛੇ ਗੇਮ ਵਾਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹਮਲ ਝੀਲ
* ਹਲੇਜੀ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* https://archive.today/20130416091642/http://www.sindhwildlife.com.pk/protectedareas/haderolake.htm
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕੇ ਜੀ ਅੰਬੇਗਾਓਂਕਰ

**ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨਾਥ ਗਣੇਸ਼ ਅੰਬੇਗਾਓਂਕਰ** (ਜਨਮ 12 ਅਗਸਤ 1902), **ਕੇ.ਜੀ. ਅੰਬੇਗਾਓਕਰ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਗਵਰਨਰ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 14 ਜਨਵਰੀ 1957 ਤੋਂ 28 ਫਰਵਰੀ 1957 ਤੱਕ ਸੀ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨਾਥ ਨੇ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਬੀ.ਏ.) ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1926 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1943 ਤੋਂ 1944 ਤੱਕ ਆਯਾਤ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਕੰਟਰੋਲਰ, 1944 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ, 1948 ਤੋਂ 1949 ਤੱਕ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ, ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ, 1950-54 ਤੱਕ ਸਕੱਤਰ ਰਿਹਾ । ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਵਿੱਤ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੋ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਆਰਬੀਆਈ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਗਾਓਂਕਰ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ,

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902