ਫੁਲਰੇਨੂ ਗੁਹਾ

**ਡਾ: ਫੁਲਰੇਨੂ ਗੁਹਾ** (ਨੀ ਦੱਤਾ, ਬੰਗਾਲੀ : ফুলেণু গুহ; ਜਨਮ 13 ਅਗਸਤ 1911) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1964 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1970 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 1967 ਤੋਂ 1969 ਤੱਕ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ। ਉਹ 1984 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕੋਨਟਾਈ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1977 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

ਗੁਹਾ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਅਗਸਤ 1911 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਦੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਬਲਾਬਾਲਾ ਦੱਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋਣ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਗੁਹਾ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, *ਐਲੋ ਮੇਲੋ ਮੋਨੇ ਏਲੋ* ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬਾਰੀਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਦੱਤਾ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਸੁਭਾਅ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਅਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੋਸਟਿੰਗ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਬਲਾਬਾਲਾ ਦਾ ਵੀ ਗੁਹਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਢਾਲ਼ਿਆ।

ਗੁਹਾ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਗੋਖਲੇ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੋ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਆਸਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਬਾਰੀਸਾਲ ਦੇ ਬ੍ਰਜੋਮੋਹਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀਏ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਧੀਨ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ.

ਬਾਰਿਸ਼ਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਾਲਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਯੁਗਾਂਤਰ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਡਾ: ਬਿਰੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਜੁਗਾਂਤਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਵੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ. 1925 ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੈਮਿਸਟ-ਉਦਮੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਚੰਦਰ ਰੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ।

## ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਗੁਹਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਗੁਆਇਆ ਅਤੇ ਗੋਵਰ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।ਲੰਡਨ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਸੀਲੋਨੀਜ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਗ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾ, ਬੈਨ ਬ੍ਰੈਡਲੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। 1928 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬੀਰੇਸ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਗੁਹਾ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਰਬੋਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਿਰੇਸ਼ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਸਰ ਜੈਕ ਡਰਮੰਡ ਅਤੇ ਸਰ ਫਰੈਡਰਿਕ ਗੌਲੈਂਡ ਹਾਪਕਿਨਜ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਉਹ ਜੂਨ 1938 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਲਈ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ 3000 ਰੁਪਏ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।

## ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ, ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ 
ਕਲਕੱਤਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਹਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖਿਦਰਪੋਰ ਡੌਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰੀਆ, ਫਲਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਲਈ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 17 ਜੁਲਾਈ 1945 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ: ਬਿਰੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਗੁਹਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਬਾਅਦ। ਗੁਹਾ ਦਾ 2006 ਵਿੱਚ 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਬੀ ਸੀ ਗੁਹਾ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* *ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰਲੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ* ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀਵਨੀ
* ਸਰਵਣੀ ਗੋਪਟੂ, “ਫੁਲਰੇਣੂ ਦੱਤ (ਗੁਹਾ): ਉਸਦੇ ਵਧਦੇ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇ ਸਰੋਤ,” ਡਾ. ਫੁਲਰੇਣੂ ਗੁਹਾ: ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਪਰੋਫਾਈਲ, ਪੀ.ਪੀ.&nbsp;19-20।
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਕੈਚ
* ਫੁਲਰੇਣੂ ਗੁਹਾ, *ਐਲੋਮੇਲੋ ਮੋਨੇ ਐਲੋ*, (ਥੌਟਸ ਐਟ ਰੈਂਡਮ, ਫੁਲਰੇਣੂ ਗੁਹਾ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਤਮਕਥਾ), (ਕੋਲਕਾਤਾ: ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਮਾਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ, 1997)
* *ਰਾਜ ਸਭਾ ਬਹਿਸ*, vol.50, nos.16–28, 1964, p.&nbsp;3425
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats