open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਘਿਰਲਾ

ਵਾਹੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਉੱਠੇ ਡਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ, ਖੇਤ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਖੇਤ ਦੀ ਤਹਿ ਬਿਠਾਉਣ ਲਈ, ਖੇਤ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨਮੀ,ਗਿੱਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਗੋਲ ਸੁਹਾਗੇ ਨੂੰ ਘਿਰਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘਿਰਲਾ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਿਰਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਵਿਚ ਉੱਠੇ ਡਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸੁਹਾਗੇ ਨਾਲੋਂ ਘਿਰਲਾ ਵਜ਼ਨ ਵਿਚ ਭਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਘਾਹ ਦੀ ਤਹਿ ਬਿਠਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਘਿਰਲਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ। ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਪੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਿਰਲੇ ਨੂੰ ਖੜੀ ਮੂੰਗਫਲੀ ਉਪਰ ਫੇਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਪੱਟਣ ਸਮੇਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀਆਂ ਡੋਡੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।

ਘਿਰਲਾ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਇਕ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਘਿਰਲੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 6 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਤੇ 14 ਕੁ ਫੁੱਟ ਵਿਆਸ (ਡਾਇਆਮੀਟਰ) ਵਾਲੀ ਲੱਕੜ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੱਕੜ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਧੁਰਾਂ ਫਿੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਧੁਰਾਂ ਵਿਚ ਸੰਗਲ ਦੇ ਕੜੇ ਪਾ ਕੇ ਘਿਰਲੇ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਸੁਹਾਗਾ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਘਿਰਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਘਿਰਲਾ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ ? ਹੁਣ ਤਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਹਾਗੇ ਹੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੱਕਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ

**ਪੱਕਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ,** ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ 39 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੱਕਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 1124 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।

**ਪੱਕਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ** ਪਿੰਡ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਪੱਕਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਲੀਮ ਉਸਮਾਨੀ

**ਕਲੀਮ ਉਸਮਾਨੀ** (ਜਨਮ **ਇਹਤਿਸ਼ਾਮ ਇਲਾਹੀ** ; 28 ਫਰਵਰੀ 1928 – 28 ਅਗਸਤ 2000) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨਾਅਤ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਅਤੇ 37 ਉਰਦੂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਲਿਖੇ।  ਉਸਨੇ 1973 ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ 'ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ' ਵਜੋਂ 2 ਨਿਗਾਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਲਈ। 

ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ।

ਕਲੀਮ ਉਸਮਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇਹਤਿਸ਼ਾਮ ਇਲਾਹੀ ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 28 ਫਰਵਰੀ 1928 ਨੂੰ ਸ਼ਬੀਰ ਅਹਿਮਦ ਉਸਮਾਨੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ   ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪਰਵਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਫਜ਼ਲ ਇਲਾਹੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਸੀ । ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵੱਸ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਅਹਿਸਾਨ ਦਾਨਿਸ਼ ਤੋਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਈਆਂ। ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ *ਇੰਤੇਖਾਬ* (1955) ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਫਲਾਪ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ *ਬਾਰਾ ਆਦਮੀ* (1957) ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਕਾਹੇ ਜਲਾਨਾ ਦਿਲ ਕੋ ਛੋਰੋ" ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। 1959 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਰਾਜ਼* ਫਿਲਮ ਲਈ "ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਬੱਤੀਓਂ ਸੇ" ਸਮੇਤ ਗੀਤ ਲਿਖੇ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। 1966 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਹਮ ਦੋਨੋ* ਅਤੇ *ਜਲਵਾ* ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਫਿਲਮ *ਜਲਵਾ ਦੇ* ਗੀਤ "ਕੋਈ ਜਾ ਕੇ ਉਨਸੇ ਕਹਿ ਦੇ" ਅਤੇ "ਲਾਗੀ ਰੇ ਲਗਨ" ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਬਣ ਗਏ। 1969 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਨਾਜ਼ਨੀਨ* ਅਤੇ *ਅੰਦਲੀਬ* ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ 

### ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ 
1973 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਘਰਾਣਾ* ਫਿਲਮ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਗੀਤ "ਤੇਰਾ ਸਾਯਾ ਜਹਾਂ ਭੀ ਹੋ" ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਨਿਗਾਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਇਸ ਪਰਚਮ ਕੇ ਸਾਏ ਤਲੇ" ਅਤੇ "ਯੇ ਵਤਨ ਤੁਮਹਾਰਾ ਹੈ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਮੌਤ 
28 ਅਗਸਤ 2000 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। 

## ਇਨਾਮ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਹਵਾ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

***ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼*** ()  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੱਤੜ ਕਲਾਂ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

## ਤਤਕਰਾ
ਇਕ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ੭
 
ਆਦਿਕਾ ੧੫

ਉਜਲੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਸਨਮੁਖ ੧੭ 

ਕੋਈ ਡਾਲੀਆਂ ਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ੧੮ 

ਮੇਰਾ ਸੂਰਜ ਡੁਬਿਆ ਹੈ ੧੯ 

ਹਿਕ ਵਿਚ ਖੰਜਰ ੨੦

ਪੀਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ੨੨

ਚਿਹਰਾ ਸੀ ਇਕ ੨੪

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਟੋਕ ਰਿਹਾ ੨੫ 

ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਾਜ ਨਾ ਉੱਠੀ ੨੬

ਜਿਸ 'ਚ ਸੂਲੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਨਹੀਂ, ੨੭

ਬਲਦਾ ਬਿਰਖ ਹਾਂ ੨੮

ਕੁਛ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ੨੯ 

ਕਬੂਲ ਨੋਰ ਕਰੇਗਾ ੩੧ 

ਸ਼ਹਿਰ ਇਉਂ ਧੁਖਦਾ ਰਿਹਾ ੩੨ 

ਲੱਗੀ ਜੇ ਤੇਰੇ ਕਾਲਜੇ ੩੩ 

ਝੀਲ ਵਿਚ ਸੁੱਟੀ ੩੪

ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚੋਂ, ੩੫

ਇਕ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਗਮਣਾ ੩੬

“ਮੇਰੇ ਚਿਰਾਗ ਬੁਝਾ ਕੇ ੩੭ 

ਕੁੰਡਾ ਜਿੰਦਾ ਮਾਰ ਕੇ ੩੮ 

ਕਿਸੇ ਦਾ ਸੂਰਜ ੩੯ 

ਪਿੰਡ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੱਡੇ ਚੱਲਣ ੪੦ 

ਨ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੰਛੀ ੪੧ 

ਕਿਸੇ ਦੇ ਜਿਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ੪੩ 

ਤੂੰ ਵੀ ਬੁਝ ਜਾਵੇਂਗਾ ੪੪ 

ਸਿਆਹ ਚਸ਼ਮੇ ਮਗਰ ੪੫ 

ਐਵੇਂ ਨਾ-ਬੁੱਤਾਂ 'ਤੇ ਡੋਲ੍ਹੀ ਜਾ ਪਾਣੀ ੪੬ 

ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਡਰਦਾ ਉਲਝਣੋਂ ੪੭

ਕੀ ਖਬਰ ਸੀ ੫੨

ਕਿਸ ਕਿਸ ਨਾਲ ਝਗੜਦਾ ਆਖਰ ੫੪ 

ਅੰਦਰ ਔਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਲਿਖਾ ਕੇ ੫੫ 

ਜ਼ਖਮ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮ ਲਿਖੋ ੫੬ 

ਤਿਲਮਿਲਾਂਦੇ ਦਿਨ ਮਿਲੇ ੫੭

ਬਣੇ ਰਹਿ ਗਏ ਮੂਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸਵੇਰੇ ੫੮

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ੫੯

ਨਿਘ ਹੈ ਨਾ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ ੬੦

ਖਾਕ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ੬੧ 

ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤਾਰੇ ਚੜਾਏ ੬੨ 

ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਦੋਸਤੀ ਤੀਕਰ ੬੩ 

ਕਿਸੇ ਦਰ ਨ ਦੀਵਾ ੬੫ 

ਜਿਸਮ ਅਪਣਾ ਰੂਹ ਲਈ ੬੬

ਏਦਾਂ ਰੰਗ ਵਟਾਉਂਦਾ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ੬੭ 

ਅਜੀਬ ਮੋੜ ਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦਾ ਕਾਫਲਾ ਆਇਆ ੬੮

ਅਜਕਲ ਸਾਡੇ ਅੰਬਰ ਉਤੇ ੬੯ 

ਡੁਬ ਚੁੱਕਿਆਂ ਦੀ ਫੇਰ ਕਥਾ ੭੦ 

ਸਿਰ ਤੇ ਤੂਫਾਨ ਕਦੀ ੭੧ 

ਆਦਮੀ ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਲ ੭੨

ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਫੁਲ ੭੩ 

ਕਦੀ ਸਲੀਬ ਕਦੀ ਬਿਰਖ ੭੪ 

ਪੈੜ ਦਾ ਹਰਫ਼ ਕਦੋਂ ੭੫ 

ਦੂਰ ਜੇਕਰ ਅਜੇ ਸਵੇਰਾ ਹੈ ੭੬ 

ਦਿਲ 'ਚ ਰਹਿ ਰਹਿ ਕੇ ੭੭

ਅੰਤਿਕਾ ੭੮

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਘੁੰਗਰਾਲ

ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਲਦਾਂ/ਵਹਿੜਕਿਆਂ ਦੇ ਗਲ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਘੁੰਗਰਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘੁੰਗਰਾਲਾਂ ਬਲਦਾਂ/ਵਹਿੜਕਿਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਜਦ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਰੱਥ/ਗੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਖਰਾਸ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਸ਼ੁਕੀਨ ਜੱਟ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਘੁੰਗਰਾਲਾਂ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਬੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨ ਸਮੇਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਘੁੰਗਰਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਘੁੰਗਰਾਲ ਕਰਕੇ ਮਾੜੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਘੁੰਗਰਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਬਣਦੀ ਸੀ। ਬਲਦਾਂ ਅਤੇ ਵਹਿੜਕਿਆਂ ਦੇ ਕੱਦ-ਕਾਠ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਗਰਾਲਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਘੁੰਗਰਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚਮੜੇ ਦੀ ਦੋ ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਤੇ 4 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਵੱਧਰੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਵੱਧਰੀ ਵਿਚ ਘੁੰਗਰੂ ਪਰੋਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਚਮੜੇ ਦੀ ਵੱਧਰੀ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੇ ਬਕਸੂਆ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਸਿਰੇ ਵਿਚ ਇੰਚ ਇੰਚ ਕੁ ਦੇ ਫਰਕ 'ਤੇ 5/ 7 ਕੁ ਗਲੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਬਕਸੂਏ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਤਿਰਛਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਵੱਧਰੀ ਵਿਚ ਗਲੀਆਂ ਇਸ ਲਈ ਕੱਢੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਘੁੰਗਰਾਲ ਨੂੰ ਬਲਦ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਸਹੀ ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਈ ਘੁੰਗਰਾਲਾਂ ਮੋਟੀ ਰੱਸੀ ਵਿਚ ਘੁੰਗਰੂ ਪਰੋ ਕੇ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਘੁੰਗਰੂ ਪਿੱਤਲ ਦੇ/ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਦੇਗ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਘੁੰਗਰੂ ਇਕ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਰੈਡ ਕਰਾਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਘੁੰਗਰੂ ਵਿਚ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਦੇਗ ਦੀ ਗੋਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਗੋਲੀ ਹੀ ਘੁੰਗਰੂ ਦੇ ਖੋਲ ਵਿਚ ਲੱਗ-ਲੱਗ ਕੇ ਛਣਕਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਰੱਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਕਾਰਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਸਕੂਟਰਾਂ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ, ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ’ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਆਵਤ ਪਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਰਾਸ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਘੁਲ੍ਹਾੜੀਆਂ ਹੁਣ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਫੇਰ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਗਰਾਲਾਂ ਕਿਥੋਂ ਪੈਣੀਆਂ ਹਨ ? ਘੁੰਗਰਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਚਊ

ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਲ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਲ ਦੇ ਮੁੰਨੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਸੱਲ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਊ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਚੌ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਊ ਉਪਰ ਹੀ ਲੋਹੇ ਦਾ ਫਾਲਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਊ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਫਾਲਾ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਧਸਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪਾੜਦਾ ਹੈ। ਸਿਆੜ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਵਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਉ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਦੋ ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਉ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁੰਨੇ ਦੇ ਸੱਲ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਚੂਲ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਊ ਦਾ ਬਾਕੀ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤਿੰਨ ਕੋਨਾ ਟੇਪਰ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਰ ਚਊ ਦੀ ਚੂਲ ਢਿੱਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੋਟਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੋਟੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹੁਣ ਬਹੁਤੀ ਵਾਹੀ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਕੋਈ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਹਲ ਨਾਲ ਵਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚੋਂ ਹਲ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹਲ ਦੇ ਨਾਲ ਚਊ ਵੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕੇਰਲਾ ਹਾਊਸ

ਕੇਰਲਾ ਹਾਊਸ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਕੇਰਲਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਜ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਿਸ਼ਨ ਘਰ ਰਾਜ ਦੀ ਤਰਫੋਂ  ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਮਾਨਯੋਗ ਜੀ. ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੁਬਾਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕੰਪਲੈਕਸ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸ਼੍ਰੀ. ਪੁਨੀਤ ਕੁਮਾਰ ਆਈ.ਏ.ਐਸ, ਸੀਨੀਅਰ ਆਈ.ਏ.ਐਸ.ਹੈ । 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ
ਸਿੰਘਪੁਰਾ (ਸਿਰਸਾ)

**ਸਿੰਘਪੁਰਾ** ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੰਘਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਸਿੰਘਪੁਰਾ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 1176 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚਕਲਾ

ਹਲਟ ਦੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੂੜੀਏ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚਕਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੱਕੜੀ, ਪੱਥਰ ਦੀ ਗੋਲ ਬਣੀ ਵਸਤ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਉਪਰ ਰੋਟੀਆਂ ਵੇਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੀ ਚਕਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਲਟ ਦੇ ਚਕਲੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਚਕਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮੋਟੀ ਪੱਤੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਪੱਤੀ ਦਾ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਮੋਟੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਚਪਟੇ ਡੰਡੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਗਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਅੱਧ ਤੱਕ ਲੱਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮੋਟੀ ਲੱਠ (ਧੁਰਾ) ਲੰਘਾਉਣ ਜੋਗੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤਾਲੂਏ ਲਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚਕਲੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਧੁਰਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਧੁਰੇ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਗਰਧਨ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਧੁਰੇ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਹਲਟ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵਿਚ ਗੱਡੀ ਲੱਕੜ ਉਪਰ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚੱਕਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਬੂੜੀਏ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੀ ਚਕਲੇ ਦੀ ਬਣਤਰ। ਹੁਣ ਹਲਟ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਚਕਲੇ ਕਿਥੋਂ ਰਹਿਣੇ ਸਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੀਰ ਬਖਸ਼ ਭੁੱਟੋ

**ਪੀਰ ਬਖਸ਼** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਤੋਡੇਰੋ ਤਾਲੁਕਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ, ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਉਪਮੰਡਲ ਹੈ।  ਇਹ 27°45'0N 68°19'60E 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰਤੋਡੇਰੋ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਆਗਰਾ, ਸਿੰਧ

**ਆਗਰਾ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ  47 ਮੀਟਰ (157 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਪਰ 27°24'0N 68°23'0E ਗੁਣਕਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਇੱਕ ਪਤਵੰਤਾ ਦੋਸਤ

"**ਇੱਕ ਪਤਵੰਤਾ  ਦੋਸਤ**" () ਐਂਟਨ ਚੈਖ਼ਵ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ (ਪੁ. 3 ਮਈ) 1886 ਨੂੰ *ਓਸਕੋਲਕੀ* (ਅੰਕ ਨੰ. 18) ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ "ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਰਦ" (Немножко боли) ਅਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਅ. ਚੈਖ਼ਵ (А. Чехонте). 6 ਜੁਲਾਈ (ਪੁ. 23 ਜੂਨ) ਨੂੰ ਇਹ *ਨੋਵੋਸਤੀ ਦਨਿਆ* (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ) ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਛਾਪੀ। ਨਵੇਂ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਸਨੂੰ ਚੈਖ਼ਵ ਨੇ  1899-1901 ਵਿੱਚ ਅਡੌਲਫ਼ ਮਾਰਕਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੁਚੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਿਕਟਰ ਬਿਲੀਬਿਨ ਦੀ  ਚੈਖ਼ਵ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: "[ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਕੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ] ਕਿ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?" 

## ਸੰਖੇਪ 
ਵਾਂਦਾ  ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪਿਆਰੀ ਕੁੜੀ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੈਸੇ ਮੰਗਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ੀ  ਸੀ (ਜਿਸ ਤੋਂ, ਉਸਨੂੰ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਵੇਗਾ)। ਉਹ ਆਦਮੀ, ਜੋ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਡਾਕਟਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੁੱਖੀ ਜਿਹੀ ਦਿੱਖ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼, ਉਹ ਪੈਸੇ ਮੰਗਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣਾ ਖ਼ਰਾਬ ਦੰਦ ਕੱਢਵਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਦਲੇ ਉਸਨੂੰ  ਆਖ਼ਰੀ ਰੂਬਲ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਉਸੇ ਕੈਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਤਵੰਤੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਜ਼ਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ (ਦਿੱਲੀ)

**ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ** ਨਾਭਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਿਵਾਸ ਅਸਥਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ  ਹੈ।

ਇਹ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। 2005 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੌਟਾਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ 1484.10 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

2012 ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹੱਬ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ
ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ

ਗੰਨਾ ਪੀੜਨ ਲਈ ਬਣੇ ਸੰਦ ਨੂੰ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਨੂੰ ਵੇਲਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਨਾਲ ਗੰਨਾ ਪੀੜ ਕੇ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਕੜਾਹੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਬਹਿਣੀ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹਿਣੀ ਹੇਠ ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ ਰਸ ਨੂੰ ਪਕਾ ਕੇ ਗੁੜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਵਿਚ ਦੋ ਵੇਰ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਗੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਘੁਲ੍ਹੜੀ ਦੇ ਵੇਲਨਿਆਂ ਨੂੰ ਕਸ ਕੇ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਇਕ ਵੇਰ ਪੀੜੇ ਗੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੀੜ ਕੇ ਪੂਰਾ ਰਸ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਦੇਗ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿਥੇ ਰਸ ਨਿਕਲ ਕੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ’ਤੇ ਵੇਲਨੇ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਰੀ ਪਰਾਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰਸ ਬਾਹਰ ਨਾ ਡੁਲ੍ਹੇ।ਪਾਰੀ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਪਰਨਾਲੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਨਾਲਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਏਸ ਪਰਨਾਲੇ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਰਸ ਬਹੇ/ਪੀਪੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਦੋ ਵੇਲਨੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕ ਵੇਲਨਾ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਨਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਪਾਰੀ ਵਿਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਵੇਲਨਿਆਂ ਉਪਰ ਦੇਗ ਦਾ ਢੱਕਣ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਧੱਕੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਧੱਕੜ ਨੂੰ ਸਿਰਕੋਪ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਏਸ ਧੱਕੜ ਵਿਚ ਵੇਲਨਿਆਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਪਤਲੇ ਸਿਰੇ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧੱਕੜ ਵਿਚ ਇਕ ਮੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਦੀ ਵੱਡੇ ਵੇਲਨੇ ਦਾ ਸਿਰਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਸਿਰੇ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਦੇਗ ਦਾ ਟੋਪਾ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੋਪੇ ਨੂੰ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਏਸ ਟੋਪੇ/ਸਿਰ ਵਿਚ ਘੁਲਾੜੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਗਰਧਨ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਧਨ ਨਲ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਜਾਂ ਊਠ ਜੋੜ ਕੇ ਹੀ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਰੀ ਤੇ ਧੱਕੜ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵੇਲਨਿਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੋ ਬਾਹੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਹੀਆਂ ਪਾਰੀ, ਧੱਕੜ ਤੇ ਵੇਲਨਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵੇਲਨਿਆਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਅਗਲੇ ਦੋਵੇਂ ਵੇਲਨਿਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੇਗ ਦੀ ਇਕ ਫੱਟੀ ਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਬੜੀ ਸਾਰੀ ਮੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦੀ ਹੀ ਗੰਨੇ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਵਿਚ ਲਾ ਕੇ ਰਸ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਦੀ ਪਾਰੀ ਤੇ ਜੋ ਬਾਹੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਰੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਵਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਹੀਆਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਹੀਆਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਦੋ ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੱਕੜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਤਿਰਛੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦੀ ਤੇ ਬਾਹੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਦੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਾਬਲੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਲੱਕੜਾਂ ਹੀ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜਕੜ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਵਰਣਨ

ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਗੰਨਾ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ’ਤੇ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਤਾਂ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਵੇਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੁਰਾਣੀ ਹਵੇਲੀ

**ਪੁਰਾਣੀ ਹਵੇਲੀ ਨੂੰ** **ਮਸਰਤ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ *ਹਵੇਲੀ ਖ਼ਾਦੀਮ* ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੁਰਾਣਾ ਮਹਿਲ। ਇਹ ਸਿਕੰਦਰ ਜਾਹ, ਆਸਫ਼ ਜਾਹ III (1803-1829) ਲਈ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਬਹਾਦਰ, ਆਸਫ਼ ਜਾਹ  ਨੇ ਬਣਵਾਈ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਦੂਜੇ ਨਿਜ਼ਾਮ, ਮੀਰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ 1717 ਵਿੱਚ ਮੋਮਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰੁਕਨੁਦੌਲਾਹ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਿਕੰਦਰ ਜਾਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੰਤਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਹਵੇਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ *ਆਇਨਾ ਖ਼ਾਨਾ* (ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਘਰ) ਅਤੇ *ਚੀਨੀ ਖ਼ਾਨਾ* (ਚੀਨੀ ਕੱਚ ਦਾ ਘਰ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਛੇਵੇਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਸੀ।

ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ (ਹੈਦਰਾਬਾਦ) ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਵਧੀਕ ਡੀਸੀਪੀ ਇੱਥੋਂ ਦਫ਼ਤਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਮਹਿਲ 
ਹਵੇਲੀ ਦਾ ਆਕਾਰ "U" ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਆਇਤਾਕਾਰ ਵਿੰਗ ਹਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਮਹਿਲ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬਵਤ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਮਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਅਲਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲ਼ੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲਿਫਟ (ਐਲੀਵੇਟਰ) ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਦੇ ਇੱਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਵਿੰਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲ਼ੀ ਭੁਜਾ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

## ਅਜਾਇਬ ਘਰ 
[thumb| ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ [ਨਿਜ਼ਾਮ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ|ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ]]
ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਆਖਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਵਿਦਿਆਲਾ 
ਮੁਕੱਰਮ ਜਾਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1987 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਮਹਿਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਪੰਜ ਸਹਾਇਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਇਹ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਜਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵੇਲੀਆਂ
ਤੇਕੜੀ

thumb| ਤੇਕੜੀ ਵਿੱਚ ਰਾਫ਼ਟਿੰਗ
thumb| ਤੇਕੜੀ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ
thumb| ਬੋਟਿੰਗ
**ਤੇਕੜੀ**   ( ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ) ਪੇਰੀਆਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ।  ਤੇਕੜੀ  ਨਾਮ "ਤੇਕੂ " ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਟੀਕ। ਦਸੰਬਰ-ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਤੇਕੜੀ  ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ  ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ , 145 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕੋਚੀਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ, ਅਤੇ 114 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕੋਟਾਯਮ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ,ਹੈ। ਕੇਰਲਾ-ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਟੀਕ ਦੇ ਪੇੜ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਕੁਮਿਲੀ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਸੰਘਣੀ ਸਦਾਬਹਾਰ, ਅਰਧ-ਸਦਾਬਹਾਰ, ਨਮੀਦਾਰ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸਵਾਨਾ ਘਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਥੀ, ਸਾਂਬਰ, ਬਾਘ, ਗੌਰ, ਸ਼ੇਰ-ਪੂਛ ਵਾਲੇ ਮਕਾਕ ਅਤੇ ਨੀਲਗਿਰੀ ਲੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।

ਤੇਕੜੀ  ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਮਸਾਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਇਲਾਇਚੀ, ਦਾਲਚੀਨੀ, ਜਾਇਫਲ, ਅਖਰੋਟ, ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਲੌਂਗ ਵਰਗੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਵਰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨੇੜਲੇ ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨ 
### ਮੁਰੀਕਾਡੀ 
ਇਸ ਜਗਾਹ 'ਤੇ  ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਦੇ ਬਾਗ ਹਨ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਤੇਕੜੀ  ਤੋਂ 5 ਕਿ.ਮੀ ਹੈ। .

### ਚੇੱਲਰ ਕੋਵਿਲ 
ਇਹ ਕੁਮਿਲੀ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ  ਥੇਨੀ ਜ਼ਿਲੇ  ਨੂੰ ਜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ . ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁੰਦਰ ਝਰਨੇ  ਹਨ.

## ਪੇਰੀਆਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ 
ਇਹ 300 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੇਰੀਆਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਸਦਾਬਹਾਰ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿਰਨ, ਹਾਥੀ, ਸਾਂਬਰ, ਨੀਲਗਿਰੀ ਲੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੈ।

## ਬੋਟ ਹਾਦਸਾ 
[thumb| ਪੱਟੂਮਲਏ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦਾ ਬੰਗਲਾ(https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%A4%E0%A8%B8%E0%A8%B5%E0%A9%80%E0%A8%B0:Pattumalay_Tea_Bungalow.jpg)]

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵੇਲਰਮਕੁੰਨੁ
* ਕੁਮੀਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* The Hindu Report on ਤੇਕੜੀ  Boat Accident
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਵੀਰਨਪੁਲ਼ਾ

**ਵੀਰਨਪੁਲ਼ਾ** വീരൻപൂഴ ਕੋਚੀ , ਕੇਰਲਾ , ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ **ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ** । ਇਹ ਵੈਂਬਨਾਡ ਝੀਲ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਕੋਚੀ ਅਜ਼ੀ ਤੋਂ ਮੁਨੰਬਮ ਅਜ਼ੀ ਤੱਕ, ਵੇਮਬਨਾਡ ਝੀਲ ਨੂੰ "ਵੀਰਨਪੁਲ਼ਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੁਨੰਬਮ ਤੋਂ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਤੱਕ ਨਿਯਮਤ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਹਨ। ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਣਉਪਲਬਧਤਾ ਸੰਘਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਵੀਰਨਪੁਲ਼ਾ ਨੂੰ ਕਡੱਕਰੱਕਯਾਲ **കടക്കരക്കായൽ [1 ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਪੋੱਕਾਲੀ  ਦੀ ਖੇਤੀ 
ਖਾਰੇ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪੋੱਕਾਲੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀਰਨਪੁਲ਼ਾ  ਝੀਲ ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ  ਪੈਂਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੋੱਕਾਲੀ ਇੱਕ ਸਾਈਕਲਿਕ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਾਰਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕਟਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਾਢੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖਾਰੇਪਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਝੀਂਗੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਤੋਂ ਖੇਤ ਤੱਕ ਸਲੂਇਸ ਗੇਟ  ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਖੋਲਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਝੀਂਗਾ ਦੇ ਬੂਟੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਝੀਲ ਤੋਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਢੀ ਹੋਈ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵੀਰਨਪੁਲ਼ਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੋੱਕਾਲੀ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਕੋਈ ਮੁਨਾਫਾ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ।

## ਸਥਾਨਕ ਟੂਰੀਜ਼ਮ 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਸੈਲਾਨੀ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਂਗਲਿੰਗ  ਜੋ ਕੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈਸਦੇ ਲਈ ਵੀਰਨਪੁਲ਼ਾ  ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ  ਪਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਿਤ ਟੂਰੀਜ਼ਮ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੋਪੀਆ

thumb|ਗੋਪੀਏ ਦੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਅਚਿਨਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਅਚਿਨਾਥਾਂਗ (ਲੱਦਾਖ) ਤੋਂ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੋ ਲੰਮੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਮ ਦੀ ਵੱਧਰੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਵੱਧਰੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਛੋਟਾ ਰੋੜਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਾ ਕੇ, ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਬਣੇ ਸੰਦ ਨੂੰ ਗੋਪੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੋਪੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋ ਬਾਜਰਾ, ਜੁਆਰ, ਕਣਕ, ਮੱਕੀ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਿੜੀਆਂ, ਤੋਤੇ, ਕਾਂ, ਕਬੂਤਰ, ਗੁਟਾਰਾਂ ਆਦਿ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਫਸਲ ਨੂੰ ਉਜਾੜੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਗੋਪੀਆ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਰੱਸੀਆਂ ਇਕ 3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਤੇ ਦੂਜੀ 24 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 8 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਮੀ ਤੇ 4 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਇਕ ਚੰਮ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਟਕੜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਅੱਧੀ ਇੰਚ ਕੁ ਦੀ ਗਲੀ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਟੁਕੜੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਇਕ ਮੋਰੀ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੋਰੀਆਂ ਵਿਚ ਰੱਸੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਇਕ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੱਡੀ ਰੱਸੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਗੰਢ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਰੱਸੀ ਦਾ ਸਿਰਾ ਬਿਨਾਂ ਗੰਢ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚੰਮ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਰੱਖੀ ਮੋਰੀ ਉਪਰ ਛੋਟਾ ਰੋੜਾ ਰੱਖਿਆਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਰੱਸੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਗੋਪੀਏ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਾ ਕੇ ਫਸਲ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਲ ਸੇਧ ਕਰ ਕੇ ਰੋੜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਵੱਡੀ ਰੱਸੀ ਵਿਚ ਗੰਢ ਲੱਗੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗੋਪੀਆ, ਗੋਪੀਆ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਕਈ ਗੋਪੀਈਆਂ ਵਿਚ ਚੰਮ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹੀ ਹੀ ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ ਬਰੀਕ ਛੇਕਦਾਰ ਸੁਣ ਦੀ ਬਣੀ ਜਾਲੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਪੀਆ ਬਣਦਾ ਸੀ ਤੇ ਗੋਪੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਗੋਪੀਆ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ। ਹੁਣ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਹੋਰ ਢੰਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਘੁੰਗਣੀਆਂ

**ਘੁੰਗਣੀਆਂ** ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਬੱਕਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸੀ ਘਿਓ, ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਖ਼ਸਖ਼ਸ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਣਕ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਘੁੰਗਣੀਆਂ ਤਲ-ਭੁੰਨ ਕੇ ਆਥਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰੀ ਲ਼ਾ ਕੇ ਵੇਚਿਆ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਕਿੱਤਾ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ, ਘੁੰਗਣੀਆਂ ਉਬਾਲਦੇ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਪਿੰਡ 'ਚ ਫੇਰੀ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।ਮਾਧੋ ਲਾਲ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਗਣੀਆਂ ਵੇਚਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।  ਇਕ ਦਿਨ ਮਾਧੋ ਘੁੰਗਣੀਆਂ ਦੀ ਛਾਬੜੀ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਪਾਸ ਗਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਵੇਖਕੇ ਆਖਿਆ, ਮਾਧੋ! ਇਹ ਸੁਟ ਦੇ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਛਾਬੜੀ ਬਿਨਾਂ ਨਾਂਹ ਨੁਕਰ ਦੇ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤੀ।  

ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਲਾਂਘ ਪੁੱਟਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦੇ 'ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣ' ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੇਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਗਣੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ
ਤਖਤਮੱਲ

**ਤਖਤਮੱਲ** ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ 46 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਖਤਮੱਲ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ  ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 1079 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ **ਤਖਤਮੱਲ** ਦਾ ਨਜਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਖ਼ਲਾਕ-ਏ-ਹਿੰਦੀ

***ਅਖਲਾਕ ਏ ਹਿੰਦੀ*** () 1803 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ-ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਪਹਿਲੀ ਉਰਦੂ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮੀਰ ਬਹਾਦੁਰ ਅਲੀ ਹੁਸੈਨੀ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰੇਖਤਾ 'ਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ
ਸਤਲੁਜ ਵੈਲੀ

thumb| ਸਤਲੁਜ ਵੈਲੀ ਰਾਮਪੁਰ ਤੋਂ ਅੰ. 1857
**ਸਤਲੁਜ ਵੈਲੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਨੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਘਾਟੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ
ਵੇੱਲਾਯਾਨੀ ਝੀਲ

**ਵੇੱਲਾਯਾਨੀ ਝੀਲ**, ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ  *ਵੇਲਯਾਨੀ ਕਯਾਲ*, ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਇਹ ਲਗਭਗ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਥੰਮਪਨੂਰ ਕੇਂਦਰੀ ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ  ਦੂਰੀ ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਸਾਂ ਈਸਟ ਫੋਰਟ ਵਿਖੇ ਸਿਟੀ ਡਿਪੂ ਤੋਂ ਵੇਲਯਾਨੀ ਝੀਲ ਲਈ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਵਲਮ ਤੋਂ ਪੁਨਕੁਲਮ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ  7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ । 

## ਆਕਰਸ਼ਣ 
ਓਨਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੌੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕੋਵਲਮ ਬੀਚ ਤੋਂ ਕੰਟਰੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੇਵਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
center|thumb|1200x1200px| ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕਟਾਈ
alt=Vavvamoola Lake road|thumb|188x188px| ਵਾਵਵਾਮੂਲਾ ਝੀਲ ਰੋਡ
thumb|191x191px| ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਬੈਂਚਾਂ ਨਾਲ ਤਾਰ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਵਵਾਮੂਲਾ ਝੀਲ ਦੀ ਸੜਕ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Wikimapia
* https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g311295-d4151733-Reviews-Vellayani_Lake-Kovalam_Thiruvananthapuram_District_Kerala.html

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕਟਕ ਕਯਾਲ

**ਕਟਕ ਕਯਾਲ** ( ਮਲਿਆਲਮ : കട്ടക കായൽ) ਜਾਂ ਕਟਕਯਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਲਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਝੀਲ ਵੱਟਕਯਾਲ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ 36  ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ  ਮਾਰੂਥਾਡੀ ਵਿੱਚ ਹੈ  , ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਮੁਦੀ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ।   

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੱਤਕ ਕਯਾਲ ਕੋਲਮ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਮੁਦੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਵੱਟਕਯਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਇਹ ਛੋਟੀ ਨਦੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਕਦੇ ਸ਼ਕਤੀਕੁਲੰਗਾਰਾ ਵਿਖੇ ਕਈ ਸਾਰੀ  ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਸੀ। 50 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ  ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 90 ਤੋਂ 120 ਮੀਟਰ ਸੀ । ਉਦੋਂ ਕਟਕ ਕਯਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਕਿਸ਼ਤੀ ਜੈੱਟੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਲੋਡ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਮਾਲ-ਵਾਹਕ ਜਹਾਜਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ  ਕੁਇਲੋਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ । ਇਹ ਕਰੀਮੀਨ ਅਤੇ ਪੂਮੀਨ ਸਮੇਤ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।  

## ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
ਕੋਲਮ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੇਅਰ ਵੀ. ਰਾਜੇਂਦਰਬਾਬੂ  ਨੇ 1 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਕੋਲਮ ਵਿਖੇ ਵੱਟਕਯਾਲ ਅਤੇ ਕੱਟਕ ਕਯਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਵਾਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।  *ਕਟਕਯਾਲ ਪੁਨਰਜੀਵਨ ਪਧਾੜੀ* ਸ਼ਕਤੀਕੁਲੰਗਾਰਾ-ਅਧਾਰਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਸਾਗਰ ਸੰਸਕਾਰਿਕਾ ਸੰਘਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਹੈ।  ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪੜਾ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ  ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੋਲਮ
* ਸਕਤਿਕੁਲੰਗਾਰਾ
* ਅਸ਼ਟਮੁਦੀ ਝੀਲ
* ਮਰੁਥਾਦੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪਰਾਵੁਰ ਝੀਲ

**ਪਰਾਵੁਰ ਕਯਾਲ**, ਪਰਾਵੁਰ, ਕੋਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਛੋਟੀ ਝੀਲ ਹੈ , ਸਿਰਫ 6.62 ਕਿਲੋਮੀਟ ਸਕੁਏਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ , ਇਹ ਇਥਿਕਾਰਾ ਨਦੀ ਦਾ ਅੰਤ ਬਿੰਦੂ ਹੈ। ਪਰਾਵੁਰ ਝੀਲ ਹੋਰ  ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇਰਲਾ ਬੈਕਵਾਟਰਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ - ਸ਼ੌਰਨੂਰ ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਐਡਵਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਮੁਦੀ ਕਯਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਪਰਾਵੁਰ ਝੀਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 
right|thumb| ਥੇਕੁੰਭਾਗਮ ਮੁਹਾਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਰਾਵੁਰ ਝੀਲ
ਝੀਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸੜਕ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੀ ਹੈ ਉਹਨੂੰ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਪਰਾਵੁਰ ਝੀਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਟੂਰੀਜ਼ਮ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ 
right|thumb| ਪਰਾਵੁਰ ਥੇਕੁੰਭਗਮ ਬੀਚ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੀ ਫੋਟੋ
ਪਰਾਵੁਰ ਝੀਲ ਪਰਾਵੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ । ਪਰਾਵੁਰ - ਐਡਵਾ - ਵਾਰਕਲਾ ਸੜਕ ਪਰਾਵੁਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਹੋਕੇ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ। ਪਰਾਵੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਰਾਵੁਰ ਝੀਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ  ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਪਰਾਵੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ' ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ  ਚੌਦਾਂ ਜੋੜੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲ ਹੈੱਡ ਕੋਲਮ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ  ਹੈ। ਝੀਲ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ KSRTC ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਚਥਨੂਰ ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ  ਹੈ।  ਪਰਾਵੁਰ ਮਿਉਂਸਪਲ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਝੀਲ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਰਾਵੁਰ
* ਪਰਾਵੁਰ ਥੇਕੁਮਭਾਗਮ
* ਪਰਾਵੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
* ਪੋਝੀਕਾਰਾ
* ਨੇਦੁਂਗੋਲਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਸ਼ਟਮੁਡੀ ਝੀਲ

**ਅਸ਼ਟਮੂਡੀ  ਝੀਲ** ( *ਅਸ਼ਟਮੂਡੀ  ਕਾਯਲ* ), ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਕੋਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਨਿਰਾਲਾ ਵੈਟਲੈਂਡ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਜੋ ਕੀ  ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਕਟੋਪਸ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਵਾਟਰਬੋਡੀ  ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਵੇਮਬਨਾਡ ਮੁਹਾਨੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ। *ਅਸ਼ਟਮੂਡੀ*  ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਅੱਠ ਵੇੜੀਆਂ' ( *ਅਸ਼ਟ*&nbsp;: 'ਅੱਠ'; *ਮੂਡੀ*&nbsp;: ਸਥਾਨਕ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 'ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰੇਡਸ)। ਇਹ ਨਾਮ ਝੀਲ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਬੈਕਵਾਟਰਸ ਦਾ ਗੇਟਵੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸਦੇ ਹਾਊਸਬੋਟ ਅਤੇ ਬੈਕਵਾਟਰ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।    ਅਸ਼ਟਮੂਡੀ  ਵੈਟਲੈਂਡ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੇ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਉਪਯੋਗਤਾ ਲਈ ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 
left|thumb|250x250px| ਬੈਕਵਾਟਰਸ ਵਿੱਚ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹਾਊਸ ਬੋਟ
[right|thumb| ਅਸ਼ਟਮੁਡੀ  ਝੀਲ ਅਤੇ [ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਕੋਲਮ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]]
right|thumb| ਅਸ਼ਟਮੁਡੀ ਬੈਕਵਾਟਰਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੁਇਲੋਨ ਜਾਂ ਕੋਲਮ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸ਼ਟਮੁਡੀ ਝੀਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੋਮਨ ਅਤੇ ਫੀਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸਮਰਾਜਾਂ  ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਨੇ , 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 24 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ, ਚੀਨੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਲਈ ਪੰਜ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਕੁਇਲੋਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰਸ਼ੀਆ (9ਵੀਂ ਸਦੀ), 1275 ਈ: ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਮੈਂਡਰਿਨ, 1502 ਈ: ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਅਤੇ 1795 ਈ: ਵਿੱਚ ਡੱਚਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਵੇਲੂ ਥੰਪੀ ਨੂੰ ਇਸ ਥਾਂ  ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਦਰੋਹ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਅਹਿਸਾਨਮੰਦ ਮੰਨਿਆ  ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਪਹੁੰਚ 
ਕੋਲਾਮ ਨੂੰ ਝੀਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਝੀਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕੀ 71 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ । ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 47 (NH 47) ਝੀਲ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਇਲੋਨ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦਾ  ਹੈ, ਸਗੋਂ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਤੋਂ ਕੇਰਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਸਬਿਆਂ ਤੱਕ ਇਸਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੋਕੇ ਵੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਰੇਲਵੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਕੁਇਲੋਨ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ  ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰਖਦੀ  ਹੈ। ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਲੇਪੀ ਤੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਬੈਕਵਾਟਰ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸ਼ਤੀ ਜੈੱਟੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦੂਰ  ਲਗਭਗ  2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ।  ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਾਵੁਰ ਮੁਹਾਰਾ ਅਤੇ ਬੈਕਵਾਟਰ ਸਿਰਫ 21 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹਨ ਅਸ਼ਟਮੂਡੀ ਤੋਂ। 

## ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ 
right|thumb|200x200px| ਕਲਾਡਾ ਨਦੀ

## ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂ 
right|thumb| ਮੁਨਰੋ ਆਈਲੈਂਡ ਕਲੱਸਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਬਾਦ ਟਾਪੂ, ਅਸ਼ਟਮੂਡੀ  ਝੀਲ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ
right|thumb| ਕੋਲਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਮੁਡੀ ਝੀਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚਲਦੀ ਬੇੜੀ
right|thumb| ਅਸ਼ਟਮੁਡੀ ਝੀਲ ਅਤੇ  ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਜਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਾਉਸਬੋਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵਰਲਡ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਫੰਡ -ਇੰਡੀਆ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਸ਼ਟਮੂਡੀ  ਝੀਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰਾ ਮਿਸ਼ਰਾ

**ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਿਸ਼ਰਾ** (ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1952) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆਵਤੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ (ਬੀਐੱਸਪੀ) ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਹ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ  ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ।

ਉਹ ਹੁਣ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸਤੀਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਜਸਟਿਸ ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਸਹਾਏ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1952 ਨੂੰ ਕਾਨਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਪੰਡਿਤ ਪ੍ਰਿਥੀ ਨਾਥ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 
* http://www.indiadaily.org/entry/satish-chandra-mishra-the-man-who-sent-uttar-pradesh-to-mayas-way/
* ਸ਼੍ਰੀ ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਿਸ਼ਰਾ
* http://www.indianexpress.com/story/31118.html
* http://www.dsmsss.com/about/sri-satish-chandra-mishra
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਕਿਸਾਨ ਕੰਨਿਆ

***ਕਿਸਾਨ ਕੰਨਿਆ*** 1937 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਕਲਰ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮੋਤੀ ਗਿਦਵਾਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦਾ ਅਰਦੇਸ਼ੀਰ ਇਰਾਨੀ ਇਸਦਾ  ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਰੰਗੀਨ ਫਿਲਮ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।    

ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਸੈਰਾਂਧਰੀ* (1933) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਨ।   ਪਰ, ਉਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਅਤੇ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ  ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। 

## ਕਾਸਟ 
* ਪਦਮਾ ਦੇਵੀ ਬਤੌਰ ਬੰਸਰੀ  
* ਜਿਲੂ  ਰਾਮਦਈ 
* ਰਣਧੀਰ ਵਜੋਂ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ
* ਰਾਮੂ ਵਜੋਂ ਨਿਸਾਰ
* ਮੁਨੀਮ ਵਜੋਂ ਸਈਦ ਅਹਿਮਦ
* ਗਨੀ ਗਨੀ *ਜਿਮੀਦਾਰ* ਵਜੋਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ
ਧੂੰਆਂ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

***ਧੂੰਆਂ*** (دھواں) 1941 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੀ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
*ਧੂੰਆਂ* ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1941 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।  *ਆਤਿਸ਼ ਪਾਰੇ* ਅਤੇ *ਮੰਟੋ ਕੇ ਅਫਸਾਨੇ* ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮੰਟੋ ਦੀਆਂ ਮੌਲਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ।  ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੰਟੋ ਦੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ।  ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਮੰਟੋ ਦੀਆਂ *ਆਤਿਸ਼ ਪਾਰੇ*  ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਚੋਰੀ*, *ਜੀ ਆਇਆ ਸਾਹਬ (ਕਾਸਿਮ)* ਅਤੇ *ਦੀਵਾਨਾ ਸ਼ਾਇਰ*  ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਛਪੀਆਂ ਹਨ।  ਉਸੇ ਸਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ *ਕਾਲੀ ਸਲਵਾਰ*  ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸਗਵਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਸਮੱਗਰੀ 
ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: 

* *ਧੂੰਆਂ*  
* *ਕਬੂਤਰੋਂ ਵਾਲਾ ਸਾਈਂ*   
* *ਉੱਲੂ ਕਾ ਪੱਠਾ*  
* *ਨਮੁਕੰਮਲ ਤਹਿਰੀਰ*  
* *ਕਬਜ਼*  
* *ਐਕਟਰੈਸ ਕੀ ਆਂਖ*  
* *ਵੋ ਖ਼ਤ ਜੋ ਪੋਸਟ ਨਾ ਕਿਏ ਗਏ*  
* *ਮਿਸ਼ਰੀ ਕੀ ਡਲੀ* 
* *ਮਾਤਮੀ ਜਲਸਾ*  
* *ਤਲਾਵੁਨ*  
* *ਸਿਜ਼ਦਾ*  
* *ਤਰਕੀ ਪਸੰਦ*  
* *ਨਯਾ ਸਾਲ*  
* *ਚੂਹੇ ਦਾਨ*
* *ਚੋਰੀ*    
* *ਕਾਸਿਮ*    
* *ਦੀਵਾਨਾ ਸ਼ਾਇਰ*  
* *ਕਾਲੀ ਸਲਵਾਰ*   
* *ਲਾਲਟਨ* 
* *ਇੰਤਜ਼ਾਰ*  
* *ਫੂਲੋਂ ਕੀ ਸਾਜਿਸ*  
* ਗਰਮ *ਸੂਟ*  
* *ਮੇਰਾ ਹਮਸਫ਼ਰ*  
* *ਪਰੇਸਾਨੀ ਕਾ ਸਬਬ*

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਾਲੀ ਸਲਵਾਰ - ਮੰਟੋ ਦੀ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਚੱਕ

ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਗੋਲ ਪਹੀਏ ਨੂੰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਖੂਹ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੱਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੱਕ ਓਨੇ ਆਕਾਰ/ਸਾਈਜ਼ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿੰਨੇ ਅਕਾਰ ਦਾ ਖੂਹ ਦਾ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਚੱਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 9/10 ਕੁ ਫੁੱਟ ਵਿਆਸ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚੱਕ ਟਾਹਲੀ ਜਾਂ ਕਿੱਕਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਚੱਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੇ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਕਈ ਟੋਟੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੋਟਿਆਂ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਕੁ ਫੁੱਟ, ਚੌੜਾਈ ਸਵਾ ਕੁ ਫੁੱਟ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਤਿੰਨ ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੋਟਿਆਂ ਵਿਚ ਸੱਲ ਤੇ ਚੂਲਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਸੱਲ ਤੇ ਚੂਲਾਂ ਪਾਏ ਟੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜ ਕੇ ਚੱਕ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਖੂਹ ਦਾ ਟੋਆ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਦੀ ਪੱਥਰ ਤੱਕ ਪੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚੱਕ ਨੂੰ ਫੇਰ ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਰੱਸੇ ਪਾ ਕੇ ਖੂਹ ਦੋ ਪੱਟੇ ਹੋਏ ਪਾੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਚੱਕ ਉਪਰ ਇੱਟਾਂ ਤੇ ਸੀਮਿੰਟ ਨਾਲ ਖੂਹ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਚੱਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਫੇਰ ਖੂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਤਾਂ ਖੂਹ ਈ ਨੀ ਲੱਗਦੇ ? ਇਸ ਲਈ ਚੱਕ ਕਿੱਥੇ ਪੈਣੇ ਹਨ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਨੰ: 2, ਹਲਵਾਰਾ

**ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਨੰਬਰ 2, ਹਲਵਾਰਾ,ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਹਲਵਾਰਾ**  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਹੈ, ਜੋ 1983 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਹਲਵਾਰਾ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਸਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ 2007 
ਸਕੂਲ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੰਗੜੇ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਨੰਬਰ 2 ਦੇ ਅਥਲੀਟਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਨੇ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤਾਈਕਵਾਂਡੋ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਕਬੱਡੀ ਈਵੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ
ਸਸਤਮਕੋਟਾ ਝੀਲ

**ਸਸਥਮਕੋਟਾ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਸਸਤਮਕੋਟਾ ਝੀਲ**,  ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ  ਕਿ ਇੱਕ **ਵੈਟਲੈਂਡ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ  ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਸਤ ਮੰਦਰ (ਇਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ) ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਇਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੰਜ ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ  ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ  ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵੀ ਪਰ੍ਦਾਨ  ਕਰਦੀ  ਹੈ। ਪੀਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ *ਕੈਵਾਬੋਰਸ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਲਾਰਵੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ, ਜੋ  ਕਿ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਝੀਲ ਨਵੰਬਰ 2002 ਤੋਂ ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨੋਨੀਤ ਝੀਲਾ ਹੈ।

## ਪਹੁੰਚ 
ਕਿਲੋਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇਸ ਝੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਸ਼ਟਮੁਡੀ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, 105 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ , ਕੋਲਮ ਲਈ  ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।  ਕਰੁਣਾਗਪੱਲੀ, ਜੋ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਝੀਲ ਹੈ । ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੇਵਾ ਪੱਛਮੀ ਕਲਡਾ ਅਤੇ ਸਸਤਮਕੋਟਾ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਉਂਦੀ ਹੈ। 

## ਫਲੋਰਾ 
ਝੀਲ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਪੌਦਾ ਡਰੋਸੇਰਾ ਹੈ। ਬਨਸਪਤੀ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਤੈਰਦੇ ਪੌਦੇ ਬੇਮਤਲਬ ਅਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਹੀ  ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਝੋਨਾ, ਕਾਜੂ, ਟੈਪੀਓਕਾ ਅਤੇ ਪਲੈਨਟੇਨ । 

## ਜੀਵ 
ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਾਸਤਮਕੋਟਾ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।  ਕੀੜਿਆਂ ਦੀਆਂ 13 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ 9 ਤਿਤਲੀਆਂ, 2 ਓਡੋਨੇਟਸ ਅਤੇ 2 ਹਾਈਮੇਨੋਪਟੇਰਨ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੋਲਮ
* ਕਲਾਡਾ ਨਦੀ
* ਮੁਨਰੋਥਰੁਥ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬ੍ਰਿਜ ਭੂਸ਼ਣ ਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ

**ਬ੍ਰਿਜ ਭੂਸ਼ਣ ਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 8 ਜਨਵਰੀ 1957) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੈਸਰਗੰਜ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Detailed profile: Brij Bhushan Sharan Singh in India.gov.in website
* personal website
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਕੇਤਕੀ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ

**ਕੇਤਕੀ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 3 ਜੁਲਾਈ 1958) ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਗੋਂਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਚਾਇਤ ਅਧਿਆਕਸ਼ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਕੇਤਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜੁਲਾਈ 1958 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਗੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬ੍ਰਿਜਮਾਨਗੰਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 11 ਮਈ 1980 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਜ ਭੂਸ਼ਣ ਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ (1 ਮ੍ਰਿਤਕ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਕੀਲ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ

**ਸ਼ਕੀਲ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ** (18 ਫਰਵਰੀ 1931 – 9 ਮਈ 2016) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਖਾਨ ਬਹਾਦੁਰ ਮੁਹੰਮਦ ਜਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਸਨ। 

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬੀ.ਏ. ਫਸਟ ਕਲਾਸ ਆਨਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਐਮ.ਏ. ਫਸਟ ਕਲਾਸ ਆਨਰਜ਼ ਅਤੇ ਡੀ.ਲਿਟ. ਦੀ ਪੜਾਈ ਕੀਤੀ।   ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਉਸਨੇ ਬਿਹਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1978-1989), ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1987) ਅਤੇ ਐਲ.ਐਨ. ਮਿਥਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1987–1988) ਵਿਚ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਨਵੰਬਰ 1990 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਨਤਾ ਦਲ ਛੱਡ ਕੇ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ 64 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 1991 ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਰਾਬੀ ਰੇਅ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਤਹਿਤ 7 ਹੋਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੋਂ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਕੀਲੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਮੌਤ 9 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇੜੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁੜਗਾਓਂ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ

ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2019 ਤੱਕ, ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ 15 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ (ਡੀਸੀਪੀ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Official site of Delhi Police
* Delhi Traffic Police

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ
ਸ਼੍ਰੀ ਊਸ਼ਾ ਮਾਤਾ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ

**ਸ਼੍ਰੀ ਊਸ਼ਾ ਮਾਤਾ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ**  , ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਹਿ-ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1996 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।  
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ

**ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ** (**ਡਬਲਿਯੂਐਫਆਈ** ਜਾਂ **WFI**) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ
### ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ 
* ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ
* ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ
* ਨਰਸਿੰਘ ਯਾਦਵ
* ਸਾਕਸ਼ੀ ਮਲਿਕ
* ਬਜਰੰਗ ਪੁਨੀਆ
* ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ ਦਹੀਆ
* ਅਮਿਤ ਧਨਖੜ
* ਫੋਗਾਟ ਭੈਣਾਂ
* ਦਿਵਿਆ ਕਾਕਰਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*
ਬੀਐਸਈ ਸੈਸੈਂਕਸ

**ਬੀਐਸਈ ਸੈਸੈਂਕਸ** (ਜਿਸਨੂੰ ਐਸਐਂਡਪੀ ਬੰਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ **ਸੈਂਸੀ**ਟਿਵ ਇੰਡੈ**ਕਸ** ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਸੈਸੈਂਕਸ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਬੰਬਈ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ 30 ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਫਰੀ-ਫਲੋਟ ਮਾਰਕੀਟ-ਵੇਟਿਡ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਸੂਚਕਾਂਕ ਹੈ। 30 ਸੰਘਟਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟਾਕ ਹਨ, ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹਨ। 1 ਜਨਵਰੀ 1986 ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, S&P BSE ਸੈਂਸੈਕਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਸਟਾਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਂਸੈਕਸ ਦਾ ਅਧਾਰ ਮੁੱਲ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1979 ਨੂੰ 100 ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਧਾਰ ਸਾਲ 1978-79 ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 25 ਜੁਲਾਈ 2001 ਨੂੰ BSE ਨੇ DOLLEX-30, ਸੈਂਸੈਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਡਾਲਰ-ਲਿੰਕਡ ਸੰਸਕਰਣ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਆਫ ਇੰਡੀਆ
* ਨਿਫਟੀ 50
* ਬੰਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ

## ਹਵਾਲੇ
ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਜਾਫਰਪੁਰ ਕਲਾਂ

**ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਜਾਫ਼ਰਪੁਰ ਕਲਾਂ** ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਜੇਐਨਵੀ ਜਾਫ਼ਰਪੁਰ ਕਲਾਂ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ, ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਫੰਡ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਮਿਤੀ , ਜੋ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਂਦੀ  ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1991 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਬੋਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਮਿਤੀ ਦਾ ਜੈਪੁਰ ਖੇਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

## ਦਾਖਲਾ 
JNV ਜਾਫਰਪੁਰ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦਾਖਲਾ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਮਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਚੋਣ ਟੈਸਟ (JNVST) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਮਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜੇਐਨਵੀ ਜਾਫਰਪੁਰ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਿੰਡ ਜਾਫਰਪੁਰ ਕਲਾਂ   ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚੌਧਰੀ ਬ੍ਰਹਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਆਪਨੀ ਨਗਰੀਆ

***ਅਪਨੀ ਨਗਰੀਆ*** 1940 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਗੁੰਜਾਲ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ  ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਨਾ ਸਮਰਥ, ਕੇ ਐੱਨ ਸਿੰਘ, ਨਜ਼ੀਰ ਅਤੇ ਜਯੰਤ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।  

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸਿਨੇਟੋਨ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਰਫ਼ੀਕ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ  ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ
ਹਬੀਬ ਉੱਲਾ ਫ਼ਕੀਰ

ਹਬੀਬ ਉੱਲਾ ਫ਼ਕੀਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। 

ਹਬੀਬ ਉੱਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਚੰਦੋਵਾਲ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਤ- ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਜ਼ੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਸੀ।  1104 ਹਿਜਰੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ 'ਅਖ਼ਬਾਰ-ਉਲ-ਆਖ਼ਰਤ' ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ 1600 ਬੈਂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਆਮਤ,ਬਹਿਸ਼ਤ, ਦੋਜ਼ਖ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਡਾ. ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ

**ਡਾ. ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ**  ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੱਦੋਂ ਤੋਂ  ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਜੀਵਨੀ/ਟੀਕਾਕਾਰੀ/ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ) ਕੋਸ਼ ਅਧਿਐਨ ਮਾਡਲ ਲਈ ਡਾ. ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। *ਕੋਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ* ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਟੀਕਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼ਫੀਕ਼-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ

**ਸ਼ਫੀਕ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ** (ਉਰਦੂ: شفیق الرحمن) (9 ਨਵੰਬਰ 1920 – 19 ਮਾਰਚ 2000) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਾਸਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ-ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।

ਉਹ ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਲੀਕਾੱਕ ਵਾਂਗ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਹਿਲਾਲ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਕਲਾਨੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਰਹਿਮਾਨ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕੋਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਰਿਜ਼ਵੀ

**ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਰਿਜ਼ਵੀ (ڈاکٹرخورشید رضوی)**  ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਰਿਜ਼ਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ 1940 ਨੂੰ ਅਮਰੋਹਾ, ਮੁਰਦਾਬਾਦ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁੰਨੀ ਸਦਾਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ 1948 ਵਿੱਚ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ (ਹੁਣ ਸਾਹੀਵਾਲ), ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਆਵਾਸ ਕਰ ਗਿਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਰਿਜ਼ਵੀ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਸਰਗੋਧਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1984 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਬਾਲਾ ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਲਜ ਸਰਗੋਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਿਆ।

2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਕਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਮਜਲਿਸ ਫਰੋਗ-ਏ-ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲਮੀ ਫਰੋਗ-ਏ-ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾ 
ਰਿਜ਼ਵੀ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸੱਤ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਿਕਾਰੀ (1946 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਸ਼ਿਕਾਰੀ*** 1946 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸਾਵਕ ਬੀ. ਵਾਚਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ, ਪਾਰੋ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਵੀਰਾ ਸਨ। ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਨਿਲ ਚੰਦਰ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਗਾਇਕ ਸਨ।

## ਕਾਸਟ 
* ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ
* ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ
* ਪਾਰੋ ਦੇਵੀ
* ਵੀਰਾ
* ਲੀਲਾ ਮਿਸ਼ਰਾ
* ਰਾਮਾ ਸ਼ੁਕੁਲ
* ਐਸ ਐਲ ਪੁਰੀ

## ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ 
ਸਾਰਾ ਸੰਗੀਤ ਅਨਿਲ ਚੰਦਰ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਦਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗੀਤ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇਪਾਲੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ
ਅਯਾਨਾਕੇਰੇ

**ਅਯਾਨਾਕੇਰੇ** ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਖਾਰਾਯਾਪਟਨਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। । ਇਹ ਝੀਲ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। । ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵੰਡਣ ਲਈ 10 ਨਹਿਰਾਂ ਹਨ। 

## ਝੀਲ 
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਝੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਖਾਰਯਾਪਟਨਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰੁਕਮੰਗਦਾ ਰਾਯਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਯਸਾਲਾ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ 1156 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਝੀਲ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ  1560 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ ।  ਝੀਲ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੁਨਾਗਿਰੀ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਸੁੰਦਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਚਵੱਕਲੀ

ਹਲਟ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਰੁੱਖ ਲੱਗੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਚੱਕਲੀ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੀ ਅੱਧੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਚਵੱਕਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਚਵੱਕਲੀ ਵੀ ਚਕਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਚਵੱਕਲੀ ਵਿਚ ਬੁੜੀਏ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਚੁਵੱਕਲੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਲੱਠ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਲੋਹੇ ਦੀ ਲੱਠ ਬੈੜ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਖੂਹ वे ' ਦੇ ਝੱਲਣ ਉਪਰ ਟਿਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਚਵੱਕਲੀ ਵਿਚ ਪਾਈ ਇਹ ਲੱਠ ਬੈੜ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਬੈੜ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਮਾਲ੍ਹ ਰਾਹੀਂ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਚਵੱਕਲੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁੱਤਾ (ਸੇਵੀਆ ਵਟਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ) ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੁੱਤਾ ਚਵੱਕਲੀ ਦੇ ਬੂੜੀਆਂ ਵਿਚ ਅੜ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰੀ ਮਾਲ੍ਹ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪੁੱਠਾ ਗਿੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਚਵੱਕਲੀ ਹੁਣ ਨਾ ਖੂਹ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾ ਹਲਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਲਟਾਂ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਭਲੋਵਾਲੀ

**ਭਲੋਵਾਲੀ** ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ  ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸਰਪੰਚ  ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਾਗੀਰ ਸੀ ਜੋ ਸਿੱਧੂ ਜਾਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਭਲੋਵਾਲੀ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ 
* ਕੋਟਲੀ ਢਾਡੀਆਂ 
* ਪਾਰੋਵਾਲ  
* ਅਲੀਵਾਲ ਜੱਟਾਂ  
* ਮਾਨਸੰਦਵਾਲ  
* ਖਹਿਰਾ  
* ਸੇਖਵਾਂ  
* ਕਿਲਾ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ  
* ਖੋਖਰ  
* ਲੋਧੀ ਨੰਗਲ  
* ਠਾਠਾ  
* ਚਤੌਰਗੜ੍ਹ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹੋਨਾਮਾਨਾ ਕੇਰੇ

**ਹੋਨਾਮਾਨਾ ਕੇਰੇ** ( *ਹੋਨਾਮਾ ਝੀਲ* ) ਸੁਲੀਮਾਲਥੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡੋਡਾਮਾਲਥੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੂਰਗ ਦੇ ਸੋਮਵਰਪੇਟ ਕਸਬੇ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ  ਹੈ। ਇਹ ਕੋਡਾਗੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ,  ਅਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਗੋਵਰੀ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਵੇਲੇ , ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ  ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ 'ਬਗੀਨਾ' ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਹੋਨੰਮਾ ਦਾ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਝੀਲ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਹੋਨਾਮਨਾ ਕੇਰੇ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ *ਕੇਰੇਗੇ ਹਾਰ* ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵੀ ਹੋਨਮਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਖਾਤਿਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ  ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਵੀ  ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਹੋਨਾਮਨਾ ਕੇਰੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਵੀ  ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਥਾਨ 
ਹੋਨਾਮਾਨਾ ਕੇਰੇ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੁਝ ਹੋਮਸਟੈਜ਼ ਹਨ। ਟਰੋਪਿਕਲ ਰੇਨ ਇੱਕ ਹੋਮਸਟੇ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਫਾਰਮ ਸਟੇ ਇਸ ਝੀਲ ਤੋਂ  1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹਨ । .

## ਜਲਵਾਯੂ 
ਕੂਰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਹੋਨਾਮਾਨਾ ਕੇਰੇ  ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 16 ਤੋਂ 27 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੋਮਵਰਪੇਟ
* ਸ਼ਨੀਵਰਸਂਤੇ
* ਮਡੀਕੇਰੀ
* ਮੰਗਲੌਰ
* ਵਿਰਾਜਪੇਟ

## ਨੋਟਸ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਤੱਟੇਕੇਰੇ

**ਤੱਟਕੇਰੇ** ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਮਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਨਕਪੁਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਕੀ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ  40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।  2011 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 1293 ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਝੀਲ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਿਕਨਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ, "ਤੱਟੇ" ਦਾ ਅਰਥ ਪਲੇਟ ਅਤੇ ਮੂਲ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਕੇਰੇ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਝੀਲ ਹੈ।

ਤੱਟਕੇਰੇ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਦੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੈਨਰਘੱਟਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦੇ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵੀ ਹੈ।  ਇੱਕ ਹੋਰ ਟੂਰੀਜ਼ਮ ਆਕਰਸ਼ਣ ਮੁਥਿਆਲਾਮਾਦੁਵੂ ਨੇੜੇ ਹੈ।thumb| ਝੀਲ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਗਾਰਾ ਝੀਲ

**ਅਗਾਰਾ ਝੀਲ** ਅਗਾਰਾ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 80 ਏਕੜ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਥੁਰ ਝੀਲ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮਾੜੀਵਾਲਾ ਝੀਲ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੇਲੰਦੂਰ ਝੀਲ ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੈ । ਅੰਤਰ-ਝੀਲ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਵਿਖੰਡਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਝੀਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 8-9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਹੈ।  

ਇਹ ਝੀਲ ਮਾਦੀਵਾਲਾ ਝੀਲ, ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਓਵਰ ਫਲੋ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਥਾਂ ਸਮੇਤ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।  ਇਸ ਸਬੰਧ ਨੇ ਵਿਖੰਡਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।  1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ  ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 

; ਆਗਾਰਾ ਬੇਲੰਦੂਰ ਖੇਤਰ/ਜਲਾਬ ਭੂਮੀ

* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲੌਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ