open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ 'ਅਰਸ਼ੀ'

**ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ** *ਅਰਸ਼ੀ* (8 ਦਸੰਬਰ 1905 - 25 ਫਰਵਰੀ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਥਾਰਟੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗ਼ਾਲਿਬ, *ਮਕਤਿਬਾ-ਏ-ਗ਼ਾਲਿਬ* (1937), *ਇੰਤਖ਼ਾਬ-ਏ-ਗ਼ਾਲਿਬ* (1943) ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, 1958 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ *ਨੁਸਖ਼ਾ-ਏ-ਆਰਸ਼ੀ* ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਗਾਲਿਬ ਦੇ *ਦੀਵਾਨ* ਦੇ ਅਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਆਪਣੀ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ। ਆਰਸ਼ੀ ਨੂੰ *ਦੀਵਾਨ* ਲਈ ਉਰਦੂ ਦੇ 1961 ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ਼ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  
 
*ਨੁਸਖ਼ਾ-ਅਰਸ਼ੀ* ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਵਿਦਵਾਨ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਨਾਰੰਗ ਨੇ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ  ਗਲਤੀਆਂ ਸਨ। ਨਾਰੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1995 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਗੁਪਤਾ ਰਿਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹੀ *ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਰਜ਼ਾ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਅਰਸ਼ੀ ਦਾ *ਦੀਵਾਨ* ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸੀ। 

ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਅਰਸ਼ੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 1933 ਵਿੱਚ ਹਾਜਰਾ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ  ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਰਸ਼ੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜੋ 1924 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸ਼ੀਨ ਕਾਫ਼ ਨਿਜ਼ਾਮ

**ਸ਼ੀਨ ਕਾਫ਼ ਨਿਜ਼ਾਮ**, ਜੋਧਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1945 ਜਾਂ 1946 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਵੇਲ਼ੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਵ ਕਿਸ਼ਨ ਬਿੱਸਾ ਹੈ। ਸ਼ੀਨ ਕਾਫ਼ ਨਿਜ਼ਾਮ ਉਸਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ *ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਗ਼ਾਲਿਬ*  ਅਤੇ *ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਮੀਰ* ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਈ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ  ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਕਈ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 

* *ਲਮ੍ਹੋਂ  ਕਾ  ਸੈਲਾਬ*
* *ਦਸ਼ਤ ਮੇਂ ਦਰਿਆ*
* *ਨਾਦ*
* *ਸਾਯਾ ਕੋਈ ਲੰਬਾ ਨ ਥਾ*
* *ਬਯਾਜ਼ੇਂ ਖੋ ਗਈ ਹੈਂ* 
* *ਗੁਮਸ਼ੁਦਾ ਦੈਰ ਕੀ ਗੂੰਜਤੀ ਘੰਟੀਆਂ*
* *ਰਸਤਾ ਯੇ ਕਹੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਤਾ*
*  ਔਰ ਭੀ ਹੈ ਨਾਮ ਰਾਸਤੇ ਕਾ 
*  ਸਾਇਉਂ ਕੇ ਸਾਏ ਮੇਂ 

ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਗੁਮਸ਼ੁਦਾ ਦੈਰ ਕੀ ਗੂੰਜਤੀ ਘੰਟੀਆਂ* *ਨੂੰ*  ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ 2010 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ਼ਿਆ। 

ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਮਖਮੂਰ ਸਈਦੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ *ਭੀੜ ਮੇਂ ਅਕੇਲਾ* । ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ  2007 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ "ਅੱਲਾਮਾ ਕਾਲੀਦਾਸ ਗੁਪਤਾ ਰਿਜ਼ਾ" 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ "ਗ਼ਾਲਿਬੀਅਤ ਔਰ ਗੁਪਤ ਰਿਜ਼ਾ" ਉਸਨੇ ਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਡਰਨ ਉਰਦੂ ਕਵੀ "ਮੀਰਾ ਜੀ" ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ  ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ "ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ" ਦੀ ਚੋਣਵੀਂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਆਲੋਚਨਾ 
* "ਲਫ਼ਜ਼ ਦਰ ਲਫ਼ਜ਼"
* "ਮਨੀ ਦਰ ਮਨੀ"
* "ਤਜ਼ਕੀਰਾ ਮਸੀਰ ਸ਼ੋਰਾ ਏ ਜੋਧਪੁਰ"

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉਰਦੂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਉਰਦੂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

**ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ 1955 ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ (ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਸ) ਵਲੋਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਰਦੂ ਉਨ੍ਹਾਂ 24 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਇਹ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

## ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਮੰਜ਼ਰ ਭੋਪਾਲੀ

**ਸਈਅਦ ਅਲੀ ਰਜ਼ਾ**, **ਮੰਜ਼ਰ ਭੋਪਾਲੀ** ਦੇ ਤਖੱਲੁਸ (ਕਲਮੀ ਨਾਮ) ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਮੰਜ਼ਰ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। 3 ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਮੰਜ਼ਰ ਭੋਪਾਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1959 ਨੂੰ ਅਮਰਾਵਤੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਮੀਰ ਖੈਰਤ ਅਲੀ ਅਚਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਕੀਮ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਮੀਰ ਅੱਬਾਸ ਅਲੀ  ਉਰਦੂ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਤਾਹਿਰਾ ਨਿਖਤ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੰਜ਼ਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਤੋਂ ਭੋਪਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਜ਼ਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਾਵਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ  ਸ਼ਿਅਰ  ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਹੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
thumb| ਲੁਈਸਵਿਲੇ, ਕੈਂਟਕੀ ਵਿੱਚ ਮੇਅਰ ਗ੍ਰੇਗ ਫਿਸ਼ਰ ਕੋਲ਼ੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੰਜ਼ਰ।
ਮੰਜ਼ਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ਼ੇ ਲੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਲੁਈਸਵਿਲੇ, ਕੈਂਟਕੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚਾਬੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ 'ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼' ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮੰਜ਼ਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤਬੱਸੁਮ ਮੰਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਰਕਤੁੱਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।     

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼ਾਕਿਰ ਅਲੀ ਨੂਰੀ

**ਸ਼ਾਕਿਰ ਅਲੀ ਨੂਰੀ** (ਜਿਸ ਨੂੰ '''ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਕਿਰ 'ਅਲੀ ਨੂਰੀ''' ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਵਾਨ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਰਾਜਨੀਤਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗਠਨ, ਸੁੰਨੀ ਦਾਵਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।    ਉਹ ਅਹਲੇ ਸੁੰਨਤ ਵਾ ਜਮਾਤ (ਬਰੇਲਵੀ) ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੈ।  

ਰਾਇਲ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰੈਟਜਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 500 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ  ਰੈਂਕ ਚੋਟੀ ਦੇ 500 ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।  ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਨ ਹਰ ਸਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੂਰੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹੇ ਹਨ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।  

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਨੂਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜ਼ਫ਼ਰ ਅਹਿਮਦ ਨਿਜ਼ਾਮੀ

**ਜ਼ਫਰ ਅਹਿਮਦ ਨਿਜ਼ਾਮੀ** (25 ਨਵੰਬਰ 1939 - 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2009) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ *ਮੈਮਰਾਨ-ਏ-ਜਾਮੀਆ*, *ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਕੇ ਚੰਦ ਸਿਆਸੀ ਰਹਿਨੁਮਾ*, *ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀ ਕਹਾਨੀ* ਅਤੇ *ਤਾਰੀਖ-ਏ-ਹਿੰਦ: ਅਹਿਮਦ-ਏ-ਜਦੀਦ* ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਨਵੰਬਰ 1933 ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਕਰਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਉਜੈਨ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (1959) ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ (1961) ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਕੀਤੀ।   ਉਹ ਜਾਵਰਾ , ਰਤਲਾਮ, ਸੀਹੋਰ ਅਤੇ ਦਾਤੀਆ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਿਹਾ  ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਬਜੈਕਟਿਵ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ 2001 ਵਿੱਚ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਦੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ
* ਤਪਨ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ
* ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਅੰਜੁਮਨ-ਏ-ਤਰੱਕੀ-ਏ-ਉਰਦੂ ਬਿਹਾਰ

**ਅੰਜੁਮਨ-ਏ-ਤਰੱਕੀ-ਏ-ਉਰਦੂ ਬਿਹਾਰ** ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰਸਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1995 ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ।    ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ 38 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਕੰਮ  ਕਰਦੇ ਹਨ।   ਅੰਜੁਮਨ-ਏ-ਤਰੱਕੀ-ਏ-ਉਰਦੂ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੋਲ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁਰਲੱਭ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।  

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਖਾਨ ਬਹਾਦੁਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਹੁਸੈਨ, ਜਸਟਿਸ ਅਖਤਰ ਹੁਸੈਨ, ਬਿਸਮਿਲ ਅਜ਼ੀਮਾਬਾਦੀ ਨੇ ਰੱਖੀ  ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ-ਇਸ਼ਕ

'''''ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ 'ਇਸ਼ਕ'''*   ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜੋ 1657 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਨੁਸਰਤੀ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ।  ਦੱਖ਼ਿਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ, ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲ਼ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਭਾਲ਼ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਉਸਦਾ ਮਿਲਾਪ ਇੱਕ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸੁਚਿੱਤਰ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਿਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਨੁਸਰਤੀ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਲੀ ਆਦਿਲ ਸ਼ਾਹ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ।  ਉਸਨੂੰ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੂਫ਼ੀ ਰੋਮਾਂਸ, 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਰਚਨਾ *ਮਧੂਮਾਲਤੀ*  ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੱਯਦ ਮੰਝਨ ਸ਼ਾਤਾਰੀ ਰਾਜਗਿਰੀ ਨੇ ਹਿੰਦਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ।   ਇਹ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ *ਮਿਹਰ-ਓ-ਮਾਹ*, ਨਾਲ਼ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ ਜੋ *ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ 'ਇਸ਼ਕ* ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ। 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* *ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ ਰਾਜ਼''

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਬਾਬ ਆਲਮ

**ਸ਼ਬਾਬ ਆਲਮ** (ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1984)  ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਮੁਕਤ ਵਿਦਿਆਲਯ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨ, ਫਸਟ ਏਡ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਸਟ ਏਡ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਮੀਜ਼ਾਨ ਤਾਲੀਮੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸ਼ਬਾਬ ਆਲਮ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1984 ਨੂੰ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ  ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਮੇਰਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਨਾਲ਼  ਬੀਏ ਕੀਤੀ।  ਉਸ ਕੋਲ ਐਮਏ, ਐਮਬੀਏ ਅਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਨਵਾਜ਼ ਦੇਵਬੰਦੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 

ਆਲਮ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।  2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਮੁਕਤ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ  ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਿਦਿਅਕ ਬੋਰਡ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਓਪਨ ਸਕੂਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਡਿਸਟੈਂਸ ਲਰਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ  2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਸਟ ਏਡ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫਸਟ ਏਡ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।   ਉਹ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

ਆਲਮ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸਈਦ ਸਾਹਿਲ ਆਗ਼ਾ

thumb| ਸੱਯਦ ਸਾਹਿਲ ਆਗ਼ਾ "ਦਾਸਤਾਨ-ਏ-ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ" ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
**ਸਈਅਦ ਸਾਹਿਲ ਆਗ਼ਾ**  ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖਕ  ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ ਜੋ *ਦਸਤਾਨਗੋਈ* ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਕਲਾ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਹੈ। 

## ਦਾਸਤਾਨ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ 
ਆਗ਼ਾ ਦਾਸਤਾਨਗੋਈ,   13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਉਰਦੂ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।  ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਸਤਾਨਗੋਈ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਆਗ਼ਾ ਨੇ ਜਾਮੀਆ ਵਿਖੇ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਦਸਤਾਨਗੋਈ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਂਟੀਕ ਵਾਹਨ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।   ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਪਰੇਰਨਾ ਸਨ।  ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ *ਦਾਸਤਾਨਗੋਆਂ* ਦੇ ਉਲਟ, ਆਗ਼ਾ ਜੋੜੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕੱਲੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ  ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਦਾਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ,  *ਵਿਕਰਮ-ਬੇਤਾਲ* ਅਤੇ *ਤੁਗ਼ਲਕਨਾਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ,* ਜੋ ਉਸਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। 

ਉਹ 'ਸੰਗੀਤ ਦਾਸਤਾਨਗੋਈ' ਦਾ ਨਵਾਂ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਲਿਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਾਲ਼ੀ ਦਾਸਤਾਨਗੋਈ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਪਣੀ ਛਾਵੇਂ

ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ **ਦੀਸ਼** ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੁਆਰਾ ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ *ਔਰਤ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼* ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਮਰੋ ਅਯਾਰ

**ਉਮਰੋ ਅੱਯਾਰ** ਜਾਂ **ਅਮਰ ਅੱਯਾਰ**,  *ਤਿਲਿਜ਼ਮ-ਏ-ਹੋਸ਼ਰੂਬਾ* , ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ *ਹਮਜ਼ਾਨਾਮਾ* (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ) ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਰੂਪ ਇੱਕ ਗਲਪੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।  

ਜ਼ਹੀਰ ਅਹਿਮਦ,  ਮਜ਼ਹਰ ਕਲੀਮ,  ਸਫ਼ਦਰ ਸ਼ਾਹੀਨ ਅਤੇ ਅਖ਼ਤਰ ਰਿਜ਼ਵੀ  ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਾਤਰ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

## ਸੰਖੇਪ 
ਅੱਯਾਰ *ਹਮਜ਼ਾਨਾਮਾ*  ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਨਾਇਕ ਅਮੀਰ ਹਮਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ  ਇੱਕ ਚੋਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ 'ਤਿਲਿਜ਼ਮ-ਏ-ਹੋਸ਼ਰੂਬਾ'  ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਚਲਾਕੀ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਾਹਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣਾ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬੁਰੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਉਸਦੀ ਆਦਤ ਹੈ। ਉਮਰੋ ਕੋਲ਼ ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ *ਜ਼ੰਬੀਲ (* ਝੋਲਾ)  ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਜੋ ਚਾਹੇ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ
ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ

ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਂ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਖਾਣ ਜੋਗੇ ਦਾਣੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣਾ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਵਸ ਦਾ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੂਆਂ ਦਾ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਸਾ ਹੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ- 

ਮੁੰਡਾ ਮੋਹ ਲਿਆ ਤਵੀਤਾਂ ਵਾਲਾ,

ਦਮੜੀ ਦਾ ਸੱਕ ਮਲ ਕੇ।

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਮੰਜੇ ਜੌੜ ਕੇ ਕੋਠੇ ਤੇ ਰੱਖੇ ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰ ਤੇ ਇਹ ਗੀਤ ਆਮ ਵੱਜਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਵਣਜਾਰੇ ਚੂੜੀਆਂ ਵੇਚਣ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵਣਜਾਰੇ ਆਏ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਭਰਜਾਈ ਆਪਣੀ ਨਣਦ ਦਾ ਮਿੰਨਤ ਤਰਲਾ ਕਰ ਕੇ ਵਣਜਾਰੇ ਨੂੰ ਚੂੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ-

ਆਇਆ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸੁਣੀਂਦਾ ਵਣਜਾਰਾ,

ਨੀ ਸੱਦ ਲਿਆ ਨਣਾਨੇ ਰਾਣੀਏ।

ਤੀਆਂ, ਕਰੂਏ ਤੇ ਸਰਗੀ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਸਮੇਂ ਚੂੜੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਣਜਾਰੇ ਚੂੜੀਆਂ ਵੇਚਣ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਨੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਨੂੰ ਭੰਨ-ਤੋੜ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਵਿਧਵਾ ਚੂੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਨੂੰ ਭੰਨ ਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਪਿਆਰ ਕਢਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।

ਅੱਜ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਏਸ ਲਈ ਚੂੜੀਆਂ-ਵੰਗਾਂ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਵੰਗਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਚੂੜੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ, ਦਿੱਲੀ

**ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ, ਦਿੱਲੀ** ( ਉਰਦੂ : اردو اکادمی، دہلی) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।  

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਤਤਕਾਲੀ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਮਈ 1981 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨੀ ਹੇਠ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਉਥਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਬਿਲ 2000 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

## ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 
; ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਹਨ।  

* ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਛਪਾਈ 
* ਖੋਜ ਕਾਰਜ, ਨਾਟਕ, ਮੇਲੇ, ਸੈਮੀਨਾਰ, ਸਿੰਪੋਜ਼ੀਅਮ, ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਗਮ।
* ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ, ਇਨਾਮ, ਪੁਰਸਕਾਰ ਆਦਿ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ,
* ਉਰਦੂ ਅਧਿਆਪਨ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਰਦੂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
* ਐਵਾਨ-ਏ-ਉਰਦੂ (ਉਰਦੂ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ)
* ਉਮੰਗ (ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਉਰਦੂ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ

***ਇਨਸਾਨ ਔਰ ਦੇਵਤਾ*** (انسان اور دیوتا) ਨਸੀਮ ਹਿਜਾਜ਼ੀ ਦਾ 1944 ਦਾ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਜੁਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਪਲਾਟ 
ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੇ  ਜਰਨੈਲ *ਸੁਖਦੇਵ* ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਆਲਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਭੈੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਬਸਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੀ ਕੁੜੀ *ਕੰਵਲ* ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭੱਜ ਕੇ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚਰਵਾਹਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੁਖੀ *ਰਾਮੂ*, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਚਲਾਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦਾ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਖੋਂਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤੇ ਬਣਾ ਲਈਏ ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਛੂਤ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗੇ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹੀ ਵਰਤਾਓ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਸੁਖਦੇਵ ਨੂੰ ਰਾਮੂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਪਰ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਸੁਖਦੇਵ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
*ਇਨਸਾਨ ਔਰ ਦੇਵਤਾ* ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ 1940 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਾਵਲ 1944 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ
ਕਿਤਾਬ-ਏ ਨੌਰਸ

***ਕਿਤਾਬ-ਏ ਨੌਰਸ*** (  ), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਕਿਤਾਬ-ਏ-ਨੌਰਸ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਇਬਰਾਹਿਮ ਆਦਿਲ ਸ਼ਾਹ II ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ।    ਇਹ *ਨੌਰਸ* ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ *ਨੌ ਰਸ*, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ *ਨੌਰਸ ਨਾਮਾ* ਜਾਂ *ਕਿਤਾਬ-ਏ ਨੌਰਸ* ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਹ ਦੱਖ਼ਿਨੀ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 59 ਮਨਕਬਤ ਕਲਾਮ (ਗੀਤ) ਅਤੇ 17 ਦੋਹਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

## ਸਮੱਗਰੀ 
### ਜਾਣ-ਪਛਾਣ 
ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਇਬਰਾਹਿਮ ਨੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਸੀ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਕਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਹੂਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖ਼ਿਨੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ਹੂਰੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ "ਸ਼ਾਹੀ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਕਾਰ ਪੱਥਰ" ਹੈ।

### ਰਸ 
# *ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰਾ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ।
# *ਵੀਰ*  ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬਹਾਦਰੀ ਜਾਂ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ
# *ਵੀਭਤਸ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ
# *ਰੌਦ੍ਰ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ
# *ਭਿਆਨਕ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਡਰ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ
# *ਹਾਸਯ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ
# *ਕਰੁਣਾ ਦਾ* ਅਰਥ ਹੈ ਦਇਆ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ  ਦੀ ਭਾਵਨਾ
# *ਅਦਭੁਤ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ
# *ਸ਼ਾਂਤਾ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਭਾਵਨਾ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸਰਾਇਕੀ ਸਾਹਿਤ

**ਸਰਾਇਕੀ ਸਾਹਿਤ** ਸਰਾਇਕੀ, ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ਼ਦੀ ਜੁਲ਼ਦੀ ਸਰਾਇਕੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਅਤੇ ਡੇਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਨ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।

ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਾਇਕੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਾਇਕੀ ਕਵਿਤਾ, ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਮਾਣ ਨਾਲ਼ ਦਾਹਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
[right|thumb|200x200px| ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ [ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖ਼ਵਾਜਾ ਗੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਦਾ ਮਕਬਰਾ]]
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਡਬੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾ, ਸੂਫੀ ਸੰਤ, ਖਵਾਜਾ ਗੁਲਾਮ ਫਰੀਦ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਪੀਲ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਖਵਾਜਾ ਗੁਲਾਮ ਫਰੀਦ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ। 

ਸ਼ਾਕਿਰ ਸ਼ੁਜਾਬਾਦੀ ( *ਕਲਾਮ-ਏ-ਸ਼ਾਕਿਰ*, *ਖੁਦਾ ਜਾਨੇ*, *ਸ਼ਾਕਿਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ*, *ਪੀਲੇ ਪੱਤਰ*, *ਮੁਨਾਫ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਬਚਾਵੇ*, ਅਤੇ *ਸ਼ਾਕਿਰ ਦੇ ਦੋਹਰੇ* ਉਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ) ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵੀ ਹੈ। 
left|thumb| ਡਾ: ਆਸ਼ੂ ਲਾਲ, ਇੱਕ ਸਰਾਇਕੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸਰਾਇਕੀ ਲੋਕ
* ਸਰਾਇਕੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
* ਸਰਾਇਕਿਸਤਾਨ
* ਸੌਵੀਰਾ ਰਾਜ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ

[right|thumb|250x250px| [ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ|ਐੱਮ.ਏ. ਜਿਨਾਹ (ਵਿਚਕਾਰ) ਅਤੇ ਫਾਤਿਮਾ ਜਿਨਾਹ (ਤੀਸਰਾ ਸੱਜੇ), ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।]]
**ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀਆਂ  ਦੇ ਕੀਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।   ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਅਤੇ ਅਗਸਤ 1947 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਦਰਤ, ਵਿਗਿਆਨ, ਤਰਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ।

2012 ਵਿੱਚ *ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ* ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਕ ਬੀਨਾ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਮੁਤਾਬਕ, "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ਈ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਹੋਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਝਲਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ  ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਸੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ।ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ 1954 ਵਿੱਚ ਜੀ.ਈ. ਮੂਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਐਮ.ਐਮ. ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਵਿਚਾਰ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।   

## ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਸਤੀਆਂ 
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ
* ਮਲਿਕ ਮੇਰਾਜ ਖ਼ਾਲਿਦ
* ਸੀ ਏ ਕਾਦਿਰ
* ਸਈਅਦ ਜ਼ਫਰੁਲ ਹਸਨ
* ਬੁਰਹਾਨ ਅਹਿਮਦ ਫਾਰੂਕੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਡੋਗਰੀ ਸਾਹਿਤ

**ਡੋਗਰੀ ਸਾਹਿਤ** ਡੋਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਲੀ  ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੈਅ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਡੋਗਰੀ ਸਾਹਿਤ ਡੋਗਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ  ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ, ਵਾਰਤਕ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। 

20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਆਇਆ। ਡੋਗਰੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਤੋਂ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਦਮ ਸਚਦੇਵ ਅਤੇ ਵੇਦ ਰਾਹੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਡੋਗਰੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਦੋਹਾਂ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।  2003 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਡੋਗਰੀ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਜਾਨ ਫੂਕ ਦਿੱਤੀ। 

ਡੋਗਰੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਐਪਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਵਿਦਿਅਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਡੋਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਯਤਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਡੋਗਰਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਖ਼ਾਕ ਔਰ ਖ਼ੂਨ

***ਖ਼ਾਕ ਔਰ ਖੂਨ*** ( ਉਰਦੂ :  ) ਨਸੀਮ ਹਿਜਾਜ਼ੀ ਦਾ 1950 ਦਾ ਉਰਦੂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ 1947 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।  

## ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ 
ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਕਈ ਸਮੂਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਖੋਹਣ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਮਿਲ਼ਿਆ, ਲੁੱਟ ਲਿਆ। *ਖ਼ਾਕ ਔਰ ਖ਼ੂਨ* ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੱਟੜਤਾ ਦਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 3 ਜੂਨ, 1947 ਨੂੰ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡਕਲਿਫ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ  ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਭਾਵੇਂ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। 

## ਪਲਾਟ 
ਇਹ ਨਾਵਲ ਨਾਇਕ ਸਲੀਮ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਰ ਨੇਕ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਨਾਇਕ ਦੇ ਬਚਪਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਪਰ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ-ਲਾਈਨ ਦਾ ਆਦੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਲੀਮ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸਦੇ ਲਈ ਆਖਰੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਭ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਵਾਸੀਆਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਸਲੀਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੜਾਈ, ਸਲੀਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਟਾਕਰੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਲੀਮ ਬਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਦਰਦਨਾਕ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੂਪ 
1979 ਵਿੱਚ, *ਖ਼ਾਕ ਔਰ ਖੂਨ ਉੱਪਰ*  ਮਸੂਦ ਪਰਵੇਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਨਰੂਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ

**ਨਰੂਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Narula Institute of Technology;** ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਰਪਾੜਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (MAKAUT) ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ JIS ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੱਤ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (AMPAI) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਦਾਖਲਾ 
BTech ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਕੋਰਸ WBJEE ਅਤੇ JEE Main ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। MTech ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਦਾਖਲਾ GATE ਅਤੇ PGET ਰਾਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ  
; ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ

* BTech ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
* BTech ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
* BTech ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
* BTech ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
* BTech ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
* BTech ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
* ਬੀਟੈਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
* BTech ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
*
* MTech ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
* MTech ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
* MTech ਪਾਵਰ ਸਿਸਟਮ
* ਐਮਟੈਕ ਸਟ੍ਰਕਚਰਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
*
*
*
* ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ
* ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ
* ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ
* ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ
* ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ

; ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ

* ਬੀ.ਸੀ.ਏ
* ਐਮ.ਸੀ.ਏ

; ਕਾਰਜ ਪਰਬੰਧ

* ਬੀ.ਬੀ.ਏ
* ਐਮ.ਬੀ.ਏ

## ਮਾਨਤਾ 
ਕਾਲਜ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (MAKAUT) ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਉਂਸਿਲ ਫਾਰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (AICTE) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੈ ਅਤੇ 2019 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ "B" ਗ੍ਰੇਡ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (NAAC) ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਧਿਕਤਮ ਕੋਰਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੋਰਡ ਹਨ। ਮਾਨਤਾ (NBA) ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ। ਇਸਨੂੰ 2022 ਵਿੱਚ NAAC ਦੁਆਰਾ 4 ਪੁਆਇੰਟ ਸਕੇਲ 'ਤੇ 3.22 ਦੇ CGPA ਨਾਲ ਗ੍ਰੇਡ "A" ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

## ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ 
ਕਾਲਜ ਕੋਲ ਸਮਰਪਿਤ ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ P&T ਸੈੱਲ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਨੂੰ ਬੀਪੀਓ, ਈਪੀਓ, ਅਤੇ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਓਡੀਸ਼ਾ ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ

**ਉਡੀਸਾ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ**,   ਜਾਂ **ਓਡੀਸ਼ਾ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ** (), ਪਹਿਲਾਂ **ਉੜੀਸਾ ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ**, ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਡੀਸਾ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਸਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਸਾਇਟੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1860 ਦੇ ਤਹਿਤ 7 ਫਰਵਰੀ, 1987 ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਇਹ ਅਕੈਡਮੀ ਉਡੀਸਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉੜੀਆ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
7 ਫਰਵਰੀ 1987 ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰਸਾਰ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।     ਇਹ ਅਕੈਡਮੀ ਓਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ, ਅਤੇ ਸੋਸਾਇਟੀਜ਼ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1860 ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪਰਵੇਜ਼ ਹੂਦਭੋਏ

**ਪਰਵੇਜ਼ ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਹੂਦਭੋਏ** ( ਉਰਦੂ : پرویز امِیرعلی ہودبھائی; ਉਰਦੂ ਉਚਾਰਨ: [pərʋeːz əmiːɾəliː ɦuːd̪bʱaːiː] ; ਜਨਮ 11 ਜੁਲਾਈ 1950) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਰਮਾਣੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਹੂਦਭੋਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਨ  ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਕੁਝ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ  ਲਗਾਏ ਹਨ ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।  ਉਸਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ-ਗਣਿਤ ਕੋਰਸ ਦੇ ਲੈਕਚਰ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ, ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ।  

ਹੂਦਭੋਏ ਨੇ 1973 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਪਰ ਵਿਚਕਾਰ FCCU  ਅਤੇ LUMS ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।  ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ (2021-2025) ਨਿਊ ਬਰੰਸਵਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। 

## ਨੋਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚਿੱਠੀਆਂ

ਚਿੱਠੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਲਿਖੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਤੋਂ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਕਫ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਹੁੰਚਾਣ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਧਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਜਿਆਂ, ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਮਿਥੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਹਲਕਾਰੇ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਘੋੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਹਲਕਾਰਾ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚਿੱਠੀ ਲੈ ਕੇ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਖੜੇ ਹਲਕਾਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰ ਦੂਸਰਾ ਘੋੜੇ ਵਾਲਾ ਤੀਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਦੀ ਰੀਲੇਅ ਰੇਸ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਏਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਚਾਰੇ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਸੂਬੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। 

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਕਬੂਤਰ ਰਾਜਿਆਂ, ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨੌਕਰ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਚਾਹੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਕਰ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤੇ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਵਧੀਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਡੀਸਾ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਕਬੂਤਰ ਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਵੱਜਦਾ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ- ਵਾਸਤਾ ਈ ਰੱਬ ਦਾ, ਤੂੰ ਜਾਈਂ ਵੇ ਕਬੂਤਰਾ    ਚਿੱਠੀ ਮੇਰੇ ਢੋਲ ਨੂੰ ਪੁਚਾਈਂ ਵੇ ਕਬੂਤਰਾ।

ਕਬੂਤਰ ਦੋ ਕਿਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਗੋਲੇ ਕਬੂਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਸੁਰਮਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਲਤੂ ਕਬੂਤਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ, ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਨੀਲੇ, ਕਾਲੇ, ਫਿਕੇ ਲਾਲ ਰੰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਬੂਤਰ ਲੰਮੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆ ਮਾਰਦੇ ਸਨ। 

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੌਕਰੀਆਂ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਧੜਾ ਧੜ ਫੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਫਰੰਟ ਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਿਹੜਾ ਸਿਪਾਹੀ ਕਿਥੇ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 

ਚਿੱਠੀ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਖ਼ਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੱਜਣਾਂ, ਪਿਆਰਿਆਂ, ਮਾਹੀ ਦੀਆਂ ਆਈਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਂਭ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ- ਘੁੱਟ ਘੁੱਟ ਲਾਵਾਂ ਹਿੱਕ ਨੂੰ, ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਮੇਰੇ ਢੋਲ ਦੀ।

ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਾਉਣੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ। ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਡ (ਜੁੜਵੇਂ ਦੋ ਕਾਰਡ) ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਡ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਐਡਰੈਸ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਠੀ ਹੀ ਲਿਖਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਫੇਰ ਬੰਦ ਲਿਫਾਫੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਫੇਰ ਇਨਲੈਂਡ ਲੈਟਰ। ਜੋ ਚਿੱਠੀ ਪੈਟੇ ਕਾਰਡ ਤੇ ਲਿਖੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਆਈ ਤਾਰ (ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ) ਵੀ ਮੌਤ ਦੀ ਹੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਹੁਣ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਟੈਲੀਫੂਨ, ਐਸ.ਐਮ.ਐਸ, ਈ. ਮੇਲ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਕੀ ਨਗਰਵਧੂ

***ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਕੀ ਨਗਰਵਧੂ*** (ਹਿੰਦੀ:वैशाली की नगरवधू) (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨਗਰ ਵਧੂ ਜਾਂ  ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਦੁਲਹਨ / ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਦਰਬਾਰੀ ਤਵਾਇਫ਼) ਅਚਾਰੀਆ ਚਤੁਰਸੇਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ 1948-49 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ ਹੈ, ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੁਭਾਉਣੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੋਧੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉੱਪਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।   ਇਹ ਗੱਲ ਬੜੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੱਜ  ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 'ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਕੀ ਨਗਰਵਧੂ' ਹੀ ਉਸਦੀ  ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ।

ਇਹ ਆਮਰਪਾਲੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਅੰਬਾਪਾਲਿਕਾ" ਜਾਂ "ਅੰਬਾਪਾਲੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਗਰਵਧੂ (ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰੀ ਤਵਾਇਫ਼) ਸੀ। ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਗਣਤੰਤਰ ਰਾਜ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਹਰ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵੋਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੰਬਾਪਾਲੀ ਜੁਆਨੀ ਦੀ ਦੇਹਲੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਗਰਵਧੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰੀ ਨੂੰ ਖੋਹਣ ਲਈ ਗਣਰਾਜ ਉੱਤੇ ਕਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਦੀ  ਕਹਾਣੀ ਵੱਡੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਬਾਪਲੀ ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇ। ਪੁਸਤਕ ਜਾਤ, ਲਿੰਗ, ਗ਼ੁਲਾਮੀ, ਵਰਗ, ਅਤੇ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ
ਮਾਨਵੀਨੀ ਭਵਾਈ

***ਮਾਨਵੀਨੀ ਭਾਵੈ*** ( ) ਪੰਨਾਲਾਲ ਪਟੇਲ ਦਾ ਲਿਖਿਆ 1947 ਦਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ 1899-1900 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ *ਛੱਪਨਿਓ ਦੁਕਾਲ* ( ਸੰਵਤ 1956 ਦਾ ਕਾਲ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਨਾਵਲ ਕਾਲੂ ਅਤੇ ਰਾਜੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਕਾਲ਼ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਔਖੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਦੁਖਦਾਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ. ਵਾਈ ਕਾਂਤਕ ਦੁਆਰਾ 1995 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।   ਇਸਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਪਟੇਲ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, 1947 ਵਿੱਚ ਮਾਂਡਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੇ ਖੇਤ  ਵਿੱਚ *ਮਾਨਵੀ ਨੀ ਭਵਾਈ*  ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।

## ਥੀਮ 
*ਮਾਨਵੀਨੀ ਭਵਾਈ* , ਵਾਲਾ ਪਟੇਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਾਲੂ ਅਤੇ ਗਾਲਾ ਪਟੇਲ ਦੀ ਧੀ, ਰਾਜੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਰ ਥਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਟੇਲ ਨੇ 1899-1900 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੀਤ ਰਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਦਾ ਆਖਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਰੇਤ ਸਮਾਧੀ

***ਟੌਂਬ ਆਫ਼ ਸੈਂਡ***  (ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ ***ਰੇਤ ਸਮਾਧੀ***, )  ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ 2018 ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਅਮਰੀਕੀ ਅਨੁਵਾਦਕ ਡੇਜ਼ੀ ਰੌਕਵੈਲ ਨੇ ਕੀਤਾ  ਸੀ।  2022 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੁਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਬਣ ਗਿਆ।    

## ਪਲਾਟ 
ਇਹ ਕਿਤਾਬ 80 ਸਾਲਾ ਮਾਂ ਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਦਮੇ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੁਆਨ ਉਮਰੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੰਡ ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਗਈ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੱਸੀ-ਸਾਲਾ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੂੰਘੇ ਵਿਸ਼ਾਦ  ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਵਾਇਤ ਨਾਲ਼  ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦਾ ਧਾਰਦੀ - ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ਼ ਦੋਸਤੀ ਗੰਢ ਲੈਂਦੀ ਹੈ  - ਉਸਦੀ ਬੋਹੀਮੀਅਨ ਧੀ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਝਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਲਈ, ਮਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਵੰਡ ਵੇਲ਼ੇ ਦੇ ਆਪਣੇ  ਅਣਸੁਲਝੇ ਸਦਮੇ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੜ-ਲੱਖਣ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ,  ਧੀ,  ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ
ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਚਾਵਲ

***ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਚਾਵਲ***  ਇੱਕ 1978 ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਉਰਦੂ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ, *ਏਕ ਚਾਦਰ ਮੈਲੀ ਸੀ*  ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।  ਸੰਗੀਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਮਲ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਾ, ਨਦੀਮ ਬੇਗ, ਕਵਿਤਾ, ਸ਼ੇਹਲਾ ਗਿੱਲ, ਰਾਹਤ ਕਾਜ਼ਮੀ, ਅਤੇ ਗੁਲਾਮ ਮੋਹੀਉਦੀਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਗੀਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਅਤੇ ਸਈਅਦ ਨੂਰ ਦੀ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। 

ਇਹ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਹੈ।  ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਛੇ ਨਿਗਾਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ  ਹਨ।  ਬੀਬੀਸੀ ਉਰਦੂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 10 ਸਰਵੋਤਮ ਚੁਣੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕਰਾਮਤ ਅਲੀ ਕਰਾਮਤ

**ਕਰਮਤ ਅਲੀ ਕਰਾਮਤ** (1936–2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਅਤੇ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਕਰਾਮਤ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਰੋਸਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਆਬ ਏ ਖਿਜ਼ਰ* (1963), *ਸ਼ੁਆਓਂ ਕੀ ਸਾਲੀਬ* (1972), *ਇਜ਼ਾਫੀ ਤਨਕੀਦ* (1977), *ਲਫ਼ਜ਼ੋਂ ਕਾ ਆਸਮਾਨ* (1984), ਅਤੇ *ਲਫ਼ਜ਼ੋਂ ਕਾ ਆਕਾਸ਼* (2000) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਰਾਮਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਉਰਦੂ ਅਨੁਵਾਦ, *ਲਫ਼ਜ਼ੋਂ ਕਾ ਆਕਾਸ਼*  ਲਈ 2004 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਕਰਾਮਤ ਦਾ ਜਨਮ ਉੜੀਆ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਕਟਕ ਵਿੱਚ 23 ਸਤੰਬਰ 1936 ਨੂੰ ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ ਰਹਿਮਤ (1891-1963) ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰੁਨ ਨਿਸਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਕਰਾਮਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ (1897-1945) ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਮੂਹਰੇ ਰੈਵੇਨਸ਼ਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬੋਸ ਅਤੇ ਰਹਿਮਤ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ  ਸਥਾਨ ਤੇ  ਸੀ।  ਰਹਿਮਤ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ। 

### ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਕਰਾਮਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:   

* *ਆਬ ਏ ਖਿਜ਼ਰ* : 1963 ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸੰਖੇਪ  ਜੀਵਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ
* *ਸ਼ੁਆਓਂ  ਕੀ ਸਲੀਬ* (1972)
* *ਇਜ਼ਾਫੀ ਤਨਕੀਦ* (1977)
* *ਲਫ਼ਜ਼ੋਂ ਕਾ ਅਸਮਾਨ* (1984)
* *ਲਫ਼ਜ਼ੋਂ ਕਾ ਆਕਾਸ਼* (2002)
* *ਸ਼ਾਖ ਏ ਸਨੋਬਰ* (2006)
* *ਨਈ ਤਨਕੀਦੀ ਮਸਾਲ ਔਰ ਇਮਕਾਨਾਤ* (2009)
* *ਗੁਲਕਦਾ ਏ ਸੁਬਹ ਓ ਸ਼ਾਮ* (2016)
* *ਕੁਲੀਅਤ ਏ ਅਮਜਦ ਨਜਮੀ* (2017)
* *ਮਾਹਿਰ ਏ ਇਕਬਾਲੀਅਤ: ਸ਼ੇਖ ਹਬੀਬੁੱਲਾ* (2019)
* *ਉੜੀਆ ਜ਼ਬਾਨ ਓ ਅਦਬ: ਏਕ ਮੁਤਾਲਾਹ* (2020)
* *ਮੇਰੇ ਮੁੰਤਖ਼ਬ ਪੇਸ਼ ਲਫ਼ਜ਼* (2021)
* *ਰਾਹ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ* (1990 ਵਿੱਚ ਏ. ਰਸਲ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦਿਤ)
* *ਕਰਾਮਤ ਅਲੀ ਕਰਾਮਤ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ* (2012 ਵਿੱਚ ਜਯੰਤ ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦਿਤ)
* *ਗੌਡ ਪਾਰਟੀਕਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ* (ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਕੁਰੀਅਨ ਮੋਨਾ ਦੁਆਰਾ 2021 ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
* *ਏਕਾਂਤ ਰਾ ਸਵਾਰਾ* (ਅਨਵਰ ਭਦਰਕੀ ਦੁਆਰਾ ਉੜੀਆ  ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ )

## ਮੌਤ 
ਕਰਾਮਤ ਦੀ ਮੌਤ 5 ਅਗਸਤ 2022 ਨੂੰ ਕਟਕ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਦਮ ਰਸੂਲ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।       

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਟਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਟਕ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਸ਼੍ਰੀ ਗੀਤਾ ਭਵਨ

**ਸ਼੍ਰੀ ਗੀਤਾ ਭਵਨ** ਮੰਦਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Shree Geeta Bhawan**) ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ 1969 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੇ ਹੈਂਡਸਵਰਥ ਅਤੇ ਲੋਜ਼ਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ, ਬ੍ਰੇਕਨ ਰੋਡ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ, 107-117 ਹੀਥਫੀਲਡ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸੇਵਾਵਾਂ 32 ਹਾਲ ਰੋਡ, ਬਰਮਿੰਘਮ B20 2BQ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਆਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਬਾਲਾਜੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਮਾਂ ਲਈ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਸਾਬਕਾ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਪ੍ਰੈਸਬੀਟੇਰੀਅਨ ਚਰਚ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੇਪੀਓਸਬੋਰਨ ਦੁਆਰਾ 1896 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰੂਸੀਫਾਰਮ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪੇਵਸਨਰ ਅਤੇ ਵੇਡਗਵੁੱਡ (1966) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ "...ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਆਧੁਨਿਕ ਗੋਥਿਕ' ਅਤੇ 'ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋਧ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਯੋਜਨਾ।"

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਪਿਆਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ

ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪਿਆਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਮਦਿਆਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਏਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੋ ਹੀ ਵਿਆਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਬਾਕੀ ਛੜੇ ਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੌਤ ਦਰ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਲੇਗ ਵਰਗੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਥੌੜ੍ਹੀ ਆਬਾਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਲਾਲਚ ਨਾਂ ਦੀ ਬਲਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੇਆਬਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੇਤੀ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ। ਖਾਣ ਜੋਗੇ ਹੀ ਦਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਕੇ ਵਸਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼, ਵਸਤ, ਬੱਚਾ, ਬੱਚੀ ਲੋੜੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੋੜ ਜੋਗੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਸੀ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਿੰਡਾਂ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡਾਂ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਦ ਕੋਈ ਵਿਆਹੀ ਕੁੜੀ ਸਹੁਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਸਹੁਰਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਆਦਮੀ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਸਿਰ ਪਲੋਸਦੇ ਸਨ, ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁੱਛਦੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦਾ ਆਦਰ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਦਰਵਾਜ਼ਿਆ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸਹੁਰਿਆਂ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ। ਫਲਾਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਜੁਆਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਵੀ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਸਹੁਰੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸਾਂਝੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। 

ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਿਹਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਹਫ਼ਤਾ ਹਫ਼ਤਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਦਾਦੇ ਤੋਂ ਪੋਤੇ ਤੱਕ ਇਕ ਹੀ ਛੱਤ ਥੱਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 14-15 ਜੀਅ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣੀ  ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹ ਹੈ, ਬੱਚਾ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ। 

ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਵਿਹਲ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਨਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣ। ਹੁਣ ਬਹੁਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਨੋ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਗਲ ਪਿਆ ਢੋਲ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਕਹਿਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਗਧੀ ਗੇੜ ਵਿਚ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਛਾਂਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਓ (ਟੈਨਸ਼ਨ) ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਏਸ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਉ ਨੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਢਾਹ ਲਾਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੋਨਾਰ ਕੇਲਾ

***ਸੋਨਾਰ ਕੇਲਾ*** ( , ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦਾ  ਲਿਖਿਆ 1971 ਦਾ ਰਹੱਸਮਈ ਨਾਵਲ ਹੈ।   1974 ਵਿੱਚ, ਰੇਅ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀ *ਸੋਨਾਰ ਕੇਲਾ* ਸੀ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਸੀ।  ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੌਮਿੱਤਰਾ ਚੈਟਰਜੀ, ਸੰਤੋਸ਼ ਦੱਤਾ, ਸਿਧਾਰਥ ਚੈਟਰਜੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸਨ।  ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ***ਗੋਲਡਨ ਫੋਰਟਰੈੱਸ*** ਵਜੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰੇਅ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਲੀਥ ਫੈਲੂਦਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ , ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ *ਦ ਐਲੀਫੈਂਟ ਗੌਡ* ਸੀ।

## ਪਾਤਰ 
* ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਿੱਤਰ ਉਰਫ਼ ਫੈਲੂਦਾ
* ਤਪੇਸ਼ ਰੰਜਨ ਮਿੱਤਰ ਉਰਫ ਤੋਪਸ਼ੇ
* ਲਾਲਮੋਹਨ ਗਾਂਗੁਲੀ ਉਰਫ ਜਟਾਯੂ
* ਸਿੱਧੂ ਜਯਥਾ
* ਮੁਕੁਲ ਧਰ
* ਮੰਦਰ ਬੋਸ
* ਅਮਿਆਨਾਥ ਬਰਮਨ
* ਡਾ: ਹੇਮਾਂਗਾ ਹਾਜਰਾ
* ਡਿਭੋਜੁਤਿ ਪਾਲ
* ਬਿਨੈ ਮਿੱਤਰਾ

## ਕਾਸਟ 
* ਸੌਮਿੱਤਰਾ ਚੈਟਰਜੀ ਫੇਲੂਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਸਿਧਾਰਥ ਚੈਟਰਜੀ ਤੋਪਸ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਸ਼ ਦੱਤਾ
* ਮੁਕੁਲ ਧਰ ਵਜੋਂ ਕੁਸ਼ਲ ਚੱਕਰਵਰਤੀ
* ਕਾਮੂ ਮੁਖਰਜੀ ਮੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਹਰਿੰਦਰਨਾਥ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਸਿੱਧੂ ਜਯਾਥਾ ਵਜੋਂ
* ਹਰਧਨ ਬੈਨਰਜੀ ਬਿਨੈ ਮਿੱਤਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਸ਼ੈਲੇਨ ਮੁਖਰਜੀ ਡਾ. ਹੇਮਾਂਗਾ ਹਾਜਰਾ ਵਜੋਂ
* ਅਜੋਏ ਬੈਨਰਜੀ ਅਮਿਆਨਾਥ ਬਰਮਨ ਉਰਫ ਭਵਨੰਦ ਉਰਫ ਦ ਫੇਕ ਡਾਕਟਰ ਹੇਮੰਗਾ ਹਾਜ਼ਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
* ਬਿਸ਼ਨੁਪਦਾ ਰੁਦਰਪੌਲ ਬਤੌਰ ਦਿਭੋਜੁਥੀ ਪਾਲ
* ਮੁਕੁਲ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੜਕੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤਨੂ ਬਾਗਚੀ
* ਦੂਜੇ ਮੁਕੁਲ ਦੇ ਦਾਦਾ ਵਜੋਂ ਬਿਮਲ ਚੈਟਰਜੀ
* ਅਸ਼ੋਕ ਮੁਖਰਜੀ ਬਤੌਰ ਪੱਤਰਕਾਰ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਫ਼ੌਜੀਆ ਇਲਿਆਸ

**ਫ਼ੌਜੀਆ ਇਲਿਆਸ** (ਜਨਮ 1989    ਇਲਿਆਸ, ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ  ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਣ ਅਤੇ  ਈਸ਼ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ  ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਤਾੜਦੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਈ ਸੀ।  ਇਲਿਆਸ ਨੂੰ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਣ ਮਿਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੁਣ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਆਲੋਚਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੈ।     16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ  ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਰਦਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ।   ਇਲਿਆਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਇਸਲਾਮੀ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ  ਹੋਏ ਮਦਦ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।   ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੇਅਸਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਲਿਆਸ ਨੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਹੋਂਦ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਅਤੇ ਪਤੀ ਕੋਲ਼ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਕਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ  ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।  

### ਦੀਨ ਗੁਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬਚਾਉ 
thumb| ਇਲਿਆਸ (15:53) ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਨ ਫਰੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਐਂਡ ਕਾਂਸੀਏਂਸ 2017 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ (ਨਾਵਲ)

***ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ*** (    ) ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਰੇਸ਼ ਬਾਸੂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1967 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *ਸ਼ਾਰਦੀਆ ਦੇਸ਼* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ  ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

2 ਫਰਵਰੀ 1968 ਨੂੰ, ਅਮਲ ਮਿੱਤਰਾ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਨੇ ਬਾਸੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੂ ਕੁਮਾਰ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਿੱਤਰਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ *ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ* ਵਿਰੁੱਧ ਸਟੈਂਡ ਲਿਆ। ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਨਾਵਲ ਅਸ਼ਲੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਹਿਤਕ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ *ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੋਂ*  ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਆਨੰਦ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਨੇ *ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ* 'ਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹਾਰਡ-ਕਵਰ ਕਿਤਾਬ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1985 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਦੂਜੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਇਸਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਕਰੀ ਹੋਈ। *ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ* ਦੇ 11ਵੇਂ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਨ ਦੀਆਂ 8,800 ਕਾਪੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਦਸਵੇਂ ਸੰਸਕਰਨ (1985 ਤੋਂ 2003 ਤੱਕ) ਦੀਆਂ 48,000 ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਵਲ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ

**ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ** (**The British Sikh Student Federation**) ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਸਥਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ 2008 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਹੁਣ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## 2010 
BSSF ਨੇ ਯੂਕੇ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਥ ਕੀਰਤਨ ਦਰਬਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਕੈਂਪ ਯੂਕੇ ਭਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਕੈਂਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂਕੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ/ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੇ ਹਨ।

ਬੀ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਨੇ 18 ਤੋਂ 20 ਜੂਨ 2010 ਤੱਕ ਇਲਫਰੌਡ ਈਸਟ ਲੰਡਨ ਦੇ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਦਰਬਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਸ਼ਹੀਦ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਮਾਗਮ, ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖ ਇਕੱਠ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ। 1984 ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਸੰਸਥਾ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ "20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ" ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 2010, ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਯੂ.ਕੇ. ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਗੋਲ ਹੇਜ਼, ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਜ਼ਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂ.ਕੇ. ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

2010 ਵਿੱਚ, BSSF ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਸਟੂਡੈਂਟਸ (ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ) ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਨਾ ਜਾਰੀ ਹੈ। BSSF ਨੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ NUS ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ।

## 2011 ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 
ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ, BSSF ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਾਬੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਲਾਬੀ ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ ਯੂਕੇ, ਵਰਲਡ ਨੇਪਾਲੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਯੂਕੇ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਮਿਲ ਫੋਰਮ, ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਾਗਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ, ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਖਾਲਿਸਤਾਨ (ਯੂ.ਕੇ.), ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਯੂ.ਕੇ., ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਯੂ.ਕੇ.) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਪੰਚ ਪ੍ਰਧਾਨੀ ਯੂ.ਕੇ.) ਨੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ।

ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
ਬਾਰਾਨਗਰ ਰੋਡ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਬਾਰਾਨਗਰ ਰੋਡ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Baranagar Road Railway Station**) ਇੱਕ ਕੋਲਕਾਤਾ ਉਪਨਗਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਬਾਰਾਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੀਲਦਾਹ-ਡਾਨਕੁਨੀ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਨਗਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸੀਲਦਾਹ-ਡਾਨਕੁਨੀ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ 1932 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਈਨ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ 1965 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੰਪਲੈਕਸ 
ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੋਰਟਰ/ਐਸਕੇਲੇਟਰ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ – ਬੇਲਘੋਰੀਆ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਰਕਪੁਰ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਰੇਲ ਫੈਨਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

## ਬਿਜਲੀਕਰਨ 
1964-65 ਵਿੱਚ ਸੀਲਦਾਹ-ਡਾਨਕੁਨੀ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਨੈਕਸ਼ਨ 
ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 1 ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 5 ਦੇ ਬਾਰਾਨਗਰ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਬੈਰਕਪੁਰ ਟਰੰਕ ਰੋਡ, ਬੇਲਘੋਰੀਆ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ, ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਲਾਲ ਠਾਕੁਰ ਰੋਡ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੱਸਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਈ ਆਟੋ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬੈਰਕਪੁਰ ਟਰੰਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸੋਦੇਪੁਰ, ਦਕਸ਼ੀਨੇਸ਼ਵਰ, ਸਿੰਥੀ, ਅਤੇ ਬਾਰਾਨਗਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੱਲ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਬਾਰਾਨਗਰ-ਡੰਕੁਨੀ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ
* ਬਾਰਾਨਗਰ-ਬਰੂਈਪਾਰਾ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ
* ਬਾਰਾਨਗਰ-ਸਿਆਲਦਾਹ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ
ਕੋਡਾਈਕਨਾਲ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ

**ਕੋਡੈਕਨਾਲ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Kodaikanal Golf Club**) 18-ਹੋਲ, ਪਾਰ 71 ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਕਲੱਬ ਹੈ। ਇਹ 2,220 ਮੀਟਰ (7,280 ਫੀਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਡੈਕਨਾਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (4 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਕਲੱਬ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਊ ਪੁਆਇੰਟ 'ਸੁਸਾਈਡ ਪੁਆਇੰਟ' (ਗ੍ਰੀਨ ਵੈਲੀ ਵਿਊ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੋਲਫ ਲਿੰਕਸ ਰੋਡ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ 'ਪਿਲਰ ਰੌਕਸ' ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2 ਮੀਲ) ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ।

ਇਹ ਕਲੱਬ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਕੋਰਸ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਕਲੱਬ ਦਾ ਲੋਗੋ ਇੱਕ ਗੋਲ ਪੀਲੇ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਕ੍ਰਾਸਡ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਰੇ ਬਾਰਡਰ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ "*ਕੋਡੈਕਨਾਲ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ *ਪਲੇ ਦ ਗੇਮ* " ਨਾਲ ਫਰੇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 17 ਜੂਨ 1895 ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗੋਲਫਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕੋਰਸ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਵੀ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂਬਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਨ। ਪੰਜਾਹਵਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਲਾਨਾ ਕਪਤਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਕਲੱਬ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਆਬਾਦੀ ਘੱਟ ਗਈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ 9 ਛੇਕ ਸਨ ਅਤੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਭੂਰੀਆਂ ਸਨ। ਅਰੰਭਕ ਪੰਜਾਹਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਨੂੰ 18 ਹੋਲ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1986 ਵਿੱਚ ਪੁਟਿੰਗ ਸਤਹ ਨੂੰ ਸਾਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਲੱਬਹਾਊਸ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਦਾ 1995 ਵਿੱਚ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ 
thumb|250x250px| ਕੇਜੀਸੀ 'ਤੇ ਹਰਿਆਲੀ ਕੀਤੀ
ਕੋਡੈਕਨਾਲ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਕਲੱਬ ਹੈ।

## ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ 
ਗੈਰ-ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਕੇ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹਰੀ ਫੀਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਕੇ ਪੂਰੇ 18 ਹੋਲ ਖੇਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੈਰ-ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਾਹਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਬਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੋਰਸ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ 15 ਜੂਨ ਤੱਕ ਬੰਦ ਹੈ।

ਇਹ 18 ਹੋਲ, ਪਾਰ 71 ਕੋਰਸ ਲਗਭਗ 150 ਏਕੜ (61 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਰਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 6,426 ਗਜ਼ (5,876 ਮੀ.) ਹੈ, ਕੁਝ ਛੇਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਕਲਪਕ ਨਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਗੋਲਫਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੌਥੇ ਮੋਰੀ ਨੂੰ ਡੇਵਿਲਜ਼ ਡਿਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਟੀ-ਬਾਕਸ ਤੋਂ ਹਰੇ ਤੱਕ ਦਾ ਫੇਅਰਵੇਅ ਇੱਕ ਠੋਸ ਡਿੱਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਖ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਛੇਵੇਂ ਸੁਰਾਖ ਦਾ ਨਾਂ ਟਾਈਗਰ ਹੋਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਟਾਈਗਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਸੈਰ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਕਾਰਨ 12ਵੇਂ ਮੋਰੀ ਨੂੰ ਕਾਰਡੀਆਕ ਹੋਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ "ਹਾਰਡ ਹਿਟਰਸ" ਕੋਰਸ, 13ਵਾਂ ਟਵਿਸਟਰ ਗ੍ਰੀਨ ਟੀ ਬਾਕਸ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। 15ਵੇਂ ਮੋਰੀ (ਨਿਊ ਲੌਂਗ'ਅਨ) ਜਿਸਦਾ 587 ਗਜ਼ (537 ਮੀਟਰ) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਗਜ਼ ਹੈ, ਨੂੰ ਹਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦੋ ਲੰਬੇ ਸ਼ਾਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

thumb|250x250px| ਕਾਠੀ-10ਵਾਂ ਮੋਰੀ, 304/244 ਗਜ਼,ਪਾਰ 4, ST ਸੂਚਕਾਂਕ 8
thumb|250x250px| ਸੈਂਟੀਨੇਲ, 12ਵਾਂ ਮੋਰੀ, 256/226 ਗਜ਼,ਪਾਰ 4, ST ਸੂਚਕਾਂਕ 12

## ਨੋਟ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕੋਡੈਕਨਾਲ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ, ਵੀਡੀਓ, 3:45
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਕੈਂਸਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨਾ

**ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਚਪਨ ਕੈਂਸਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **National Childhood Cancer Awareness Month**) ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲ ਕੈਂਸਰ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ, ਰੋਕਥਾਮ, ਨਿਦਾਨ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਖੋਜ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ 2021 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚਾਈਲਡਹੁੱਡ ਕੈਂਸਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗਮਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਸੈਨੇਟਰ ਜੋ ਮਨਚਿਨ (D-WV) ਨੇ ਵੈਸਟ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਚਾਰਲਸਟਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨੇ" ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮਤਾ 26 ਸਤੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2015 ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਓਬਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਨੇ 23 ਮਈ, 2008 ਨੂੰ ਐਲਾਰਡ-ਕਲਿੰਟਨ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਚਪਨ ਕੈਂਸਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਿਵਸ" ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸੈਨੇਟਰ ਵੇਨ ਐਲਾਰਡ (ਆਰ-ਸੀਓ) ਅਤੇ ਹਿਲੇਰੀ ਰੋਡਮ ਕਲਿੰਟਨ (ਡੀ-ਐਨਵਾਈ) ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮਤਾ, 13 ਸਤੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

1990 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਐਚ ਡਬਲਯੂ ਬੁਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਘੋਸ਼ਣਾ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨਾ ਵਜੋਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ