open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਸਾਹਿਤ

**ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਸਾਹਿਤ** ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੌਖਿਕ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1000 ਸਾਲ ਵੀਅਤਨਾਮ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਹਿਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਚੂ ਨੋਮ ਲਿਪੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਚੀਨੀ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਉੱਚਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ। 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਚੂ ਨੋਮ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਲਿਪੀ ਵੀ ਬਣੀ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੂਓਕ ਨਗੂ ਲਿਪੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਰ ਇਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤੱਕ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਇੰਡੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਲਿਖਤਾਂ ਇਸ ਲਿਪੀਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆ।

## ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ
ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਲਾਸੀਕਲ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਆਧੁਨਿਕ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਚੀਨੀ ਲਿਪੀ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਆਧੁਨਿਕ ਕੂਓਕ ਨਗੂ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਪਾਂਤਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਚੀਨੀ ਵਾਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਨੋਟੋਚੋਰਡ

**ਨੋਟੋਚੋਰਡ** ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਡੰਡੇ ਵਰਗੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਰਗੀ ਚੀਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1556

**1556 55** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1550 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 23 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ੈਨਸ਼ੀ ਸੂਬੇ 'ਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 8,30,000 ਲੋਕ ਮਰ ਗਏ।
* 5 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਨੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ|

## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਟੋਪੋਗ੍ਰਾਫੀ

**ਟੋਪੋਗ੍ਰਾਫੀ** ਜੀਓਸਾਇੰਸ (ਭੂਵਿਗਿਆਨ) ਅਤੇ ਪਲੇਨੈਟਰੀ ਸਾਇੰਸ (ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ) ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਖਣਯੋਗ ਖਗੋਲਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿ, ਉਪਗ੍ਰਹਿ, ਅਤੇ ਅਸਟ੍ਰੋਆਇਡਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਸਤਹਿ ਅਕਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਤਹਿ ਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿਤ੍ਰਣ)। ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਟੋਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਅਰਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਤਹਿ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੋਪੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਵਰਸਰ

**ਵਰਸਰ** ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਲਜਬਰਿਕ ਮਾਪਦੰਡੀਕਰਨ (ਪੈਰਾਮੀਟ੍ਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੁਆਟ੍ਰਨੀਔਨ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ, ਨੌਰਮ 1 (ਇੱਕ ਇਕਾਈ/ਯੂਨਿਟ ਕੁਆਟ੍ਰਨੀਔਨ) ਵਾਲੇ ਕੁਆਟ੍ਰਨੀਔਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
ਹਰੇਕ ਵਰਸਰ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,

:q = \exp(a\mathbf{r}) = \cos a + \mathbf{r} \sin a, \quad \mathbf{r}^2 = -1, \quad a \in [0,\pi],
 
ਜਿੱਥੇ **r**2 = −1 ਸ਼ਰਤ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਇੱਕ 3-ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਲ ਯੂਨਿਟ ਵੈਕਟਰ। ਜਿਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ a = π/2 ਹੋਵੇ, ਵਰਸਰ ਨੂੰ ਰਾਈਟ ਵਰਸਰ (ਸਮਕੋਣ ਵਾਲਾ) ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਬੰਧਤ 3-ਅਯਾਮੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਐਂਗਲ 2a ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਐਕਸਿਸ-ਐਂਗਲ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ r ਦੁਆਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
 
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲੈਟਿਨ ਸ਼ਬਦ versare = "ਮੋੜ ਦੇਣਾ" ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ –or ਜੋੜ ਕੇ ਕ੍ਰਿਆ (ਯਾਨਿ ਕਿ versor = "ਮੋੜਨ ਵਾਲਾ") ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਾਓਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਲੀਅਮ ਰੋਵਨ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਕੁਆਟ੍ਰਨੀਔਨ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਸਨੂੰ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਕਿਸੇ ਰੈੱਫਰੈਂਸ (ਇਸ਼ਾਰੇ) ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੀ ਇੱਕ “”ਯੂਨਿਟ ਕੁਆਟ੍ਰਨੀਔਨ” ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਜਬਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
1840

**1840 84** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1840 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*4 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
*5 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਮਰਵਾ-ਮਰਵਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਵਾ ਦਿਤਾ|
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ

ਇੱਕ **ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ** (ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੀਨੀਅਰ ਸਪੇਸ ਜਾਂ ਰੇਖਿਕ ਸਪੇਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵੈਕਟਰਾਂ ਨਾਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਕੇਲਰ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰਾਂ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੀਤੇ (ਸਕੇਲਡ) ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਕੇਲਰ ਅਕਸਰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ, ਰੇਸ਼ਨਲ ਨੰਬਰਾਂ, ਜਾਂ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਫੀਲਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਕੇਲਰ ਗੁਣਨਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਕਟਰ ਜੋੜ ਅਤੇ ਸਕੇਲਰ ਗੁਣਨਫਲ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਹੀ ਕੁੱਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਗਜ਼ੀਔਮਜ਼ (ਸਿਧਾਂਤ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੀ ਲੜਾਈ

**ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੀ ਲੜਾਈ** 4 ਨਵੰਬਰ, 1763 ਦੇ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ-ਦਾ-ਚੱਕ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ-ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਧਾੜਵੀ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦਾ ਜਰਨੈਲ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਕਾਬਲ ਵਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਜੇ ਝਨਾਂ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਪੁੱਜਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਨੇ ਭੱਜ ਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੋਰਚਾ ਲਾ ਲਿਆ। ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਕਈ ਦਿਨ ਤਕ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਇੱਕ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਵੀ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਫ਼ੌਜੀ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲਗ ਪਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਵੀ ਸੀ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਅਸਲਾ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 200 ਦੇ ਕਰੀਬ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਟੱਬਰ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਜੰਮੂ ਭੇਜ ਦਿਤਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਾਂ
1854

**1854 85** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1850 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 27 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਝਾਂਸੀ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।
* 4 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਫ਼ਲੋਰਿੰਸ ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ ਸਾਥਣਾਂ ਸਣੇ ਕਰੀਮਿਆ ਪੁੱਜੀ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1763

**1763** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1760 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 12 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
* 4 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
* 17 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ

**ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ** ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਰਮ ਇੰਦਰੀਆਂ ਹਨ: ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਮੂੰਹ, ਲਿੰਗ, ਗੁਦਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਹਨ: ਅੱਖਾਂ, ਜੀਭ, ਨੱਕ, ਕੰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਰੂਪ, ਰਸ, ਗੰਧ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਆਦਿ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸਾਮਿਆ ਮੁਮਤਾਜ਼

thumb|ਸਾਮਿਆ ਮੁਮਤਾਜ਼
**ਸਾਮਿਆ ਮੁਮਤਾਜ਼ **() (ਜਨਮ 1970, ਕਰਾਚੀ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਫਿਲਮ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਅਤੇ ਸਦਕ਼ੇ ਤੁਮਹਾਰੇ ਪਰਮੁੱਖ ਹਨ।

## ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕਾਮਿਲ ਖਾਨ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ। ਉਹ ਵਿਆਹੁਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਜਮਾਨੇ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਉਜ਼ਰਾ ਬੱਟ ਅਤੇ ਜ਼ੋਹਰਾ ਸਹਿਗਲ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸਦੀ 2014 ਵਿੱਚ ਆਈ ਮੂਰਫਿਲਮ ਵੀ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਪਸ਼ਤੋ ਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਸੀ।  

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
* ਮੇਰੀ ਜ਼ਾਤ ਜ਼ਰਾ-ਏ-ਬੇਨਿਸ਼ਾਨ**
* *ਹਾਲ-ਏ-ਦਿਲ*
* *ਜ਼ਰਦ ਦੋਪਹਿਰ*
* ਮਾਏਂ ਨੀ
* ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਏਰੇ ਬਿਨਾ
* ਰਾਂਜਿਸ਼ ਹੀ ਸਹੀ
* ਦੋ ਸਾਲ ਕੀ ਔਰਤ
* ਸਦਕ਼ੇ ਤੁਮਹਾਰੇ
* ਪਤਝੜ ਕੇ ਬਾਅਦ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਤਕਸੀਮ

ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਅੰਕਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, **ਤਕਸੀਮ** (÷ ਜਾਂ — ਨਾਲ ਚਿੰਨਬੱਧ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ) ਇੱਕ ਅਰਥਮੈਟਿਕ (ਅੰਕਗਣਿਤਿਕ) ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜੇਕਰ b ਗੁਣਾ c ਦਾ ਮੁੱਲ a ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੰਝ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
a = b × c
ਜਿੱਥੇ b ਸਿਫਰ (ਜ਼ੀਰੋ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ a ਨੂੰ b ਨਾਲ ਤਕਸੀਮ ਕਰਨ ਤੇ c ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਖਿਅ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

:a ÷  b =c, \quad a/b=c, \quad \text{or} \quad \frac{a}{b}=c.

ਉਦਾਜਰਨ ਵਜੋਂ,
6 ÷ 3 = 2
ਕਿਉਂਕਿ 
3 × 2 = 6

ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਦਰਸਾਓ ਵਿੱਚ, a ਨੂੰ ਡਿਵੀਡੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,b ਨੂੰ ਡਿਵੀਜ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਅਤੇ c ਨੂੰ ਕੋਸ਼ੰਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਰਸਾਓ (ਐਕਪ੍ਰੈਸ਼ਨ) a/b ਜਾਂ \tfrac{a}{b}, ਵਿੱਚ a ਨੂੰ ਨਿਉਮਰੇਟਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ b ਨੂੰ ਡੈਨੋਮੀਨੇਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕਗਣਿਤ
ਡੈਕਸਟਰ'ਜ਼ ਲੈਬੋਰਟਰੀ

right|thumb
**ਡੈਕਸਟਰਜ਼ ਲੈਬੋਰਟਰੀ** ਕਾਰਟੂਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਾਰਟੂਨ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਡੈਕਸਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਏ ਦਿਨ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਡੀ ਡੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਤਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
## ਕਹਾਣੀ
## ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਟੂਨ
ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਸਰਦਾਰ

**ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਸਰਦਾਰ** (31 ਅਕਤੂਬਰ 1951, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ, ਭਵਿੱਖਮੁਖੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ,ਜਿਨਾ ਨੇ ਲੰਡਨ ਤੋ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ | ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਜਿਕਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ |ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਲੇਖਕ,ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਆਲੋਚਕ,ਅਤੇ ਲੋਕਮੁਖੀ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਚਾਰ,ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਭਵਿਖ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਬੰਧ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਹਾਰਤ ਰਖਦਾ ਹੈ| ਪ੍ਰੋਸਪੇਕਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ 100 ਉੱਚ ਨਾਮੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ "ਦ ਇੰਡਿਪੇਨਡੇੰਟ ਅਖਬਾਰ" ਨੇ ਇਸਨੂੰ *ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਹੁ-ਖੇਤਰੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ* ਕਿਹਾ।

## ਜੀਵਨ 
ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1951 ਨੂੰ ਦਿਪਾਲਪੁਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਬਰਿਟਨ ਹੋਈ। ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਖੋਜਾਰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਵੀ। 1974 ਤੋ 1979 ਤਕ ਸਰਦਾਰ ਜੇਦ੍ਦਾਹ, ਸਉਦੀ ਅਰਬੀਆ ਚ ਰਹੇ ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿੰਗ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੱਜ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1980 ਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ "ਇਨਕੁਆਰੀ" ਮੁਸਲਿਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਤੇ ਵੀ ਕਮ ਕੀਤਾ। 1990 ਚ ਉਹ ਕੁਆਲਾ ਲੁਮਪੁਰ ਚ ਰਹਿਦੇ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਅਨਵਰ ਇਬ੍ਰਾਹਿਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸਨ, ਜੋ ਉਪ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾ ਹਨ। ਸਰਦਾਰ ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਨੇ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ *ਬਹੁ-ਖੇਤਰੀ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਆਲੋਚਕ* ਕਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਬਹੁਲਵਾਦ ਅਤੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨਜ਼ਰੀਏ 'ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲਹਿਜੇ ਤੋ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ,ਪਰ ਪੰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ: ਇਸਲਾਮ, ਇਸਲਾਮੀ ਸਾਇੰਸ, ਫਿਊਚਰਜ਼, ਪੋਸਟਮਾਡਰਨਿਜਮ ਹੈ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਪਛਾਣ
ਪਛਾਣ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਆਸ਼ੀਸ਼ ਨੰਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਲਟੀਪਲ ਪਛਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀ, ਉਹ ਮਨੁਖੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਦਸਦੇ, ਪਰ ਮਲਟੀਪਲ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

## ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ 
ਸਰਦਾਰ ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਸਰਦਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਗੈਰ-ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਬਦਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਗਲ ਕਰਨ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਹੈ।

## ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ
ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ *ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ* ਸੋਚ ਦਾ ਵੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਮਹਾਨ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ *ਪੋਸਟਮੋਡਰਨਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਦ ਅਦਰ* ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ "ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਵ-ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ* ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

## ਕਾਰਜ
**ਪੋਸਟਮੋਡਰਨਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਦ ਅਦਰ: ਨਿਊ ਇਮਪਿਰਿਆਲਿਜ਼ਮ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਰਨ ਕਲਚਰ*, ਪਲੂਟੋ ਪ੍ਰੈਸ, ਲੰਦਨ, 1997
**ਹੱਜ ਸਟਡੀਜ਼*, ਕ੍ਰਾਉਨ ਹੇਲਮ, ਲੰਦਨ, 1979
**ਵੱਟ ਡੂ ਮੁਸਲਿਮਸ ਬਿਲੀਵ?* ਗ੍ਰਾਂਟਾ, ਲੰਦਨ, 2006
**ਇਸਲਾਮ ਬਿਓਂਡ ਮੈਡ ਮੈਕਸ ਜਿਹਾਦੀਸ*, ਬਾਇਟਬੈਕ, ਲੰਦਨ
**ਦ ਥਰਡ ਟੇਕਸਟ ਰੀਡਰ ਓਨ ਆਰਟ, ਕਲਚਰ ਐਂਡ ਥਿਉਰੀ'' ਕੋਨਟੀਨੁਮ, ਲੰਦਨ, 2002 (ਸੰਪਾਦਕ ਰਸ਼ੀਦ ਅਰੀਨ ਅਤੇ ਸਿਆਨ ਕੁਬਿੱਤ)

## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ

**ਮਾਈਕਰੋਸਾਫ਼ਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ੀਆ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਰੈਡਮੌਂਡ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਉਪਕਰਨ, ਮੋਬਾਇਲ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੀ, ਬਣਾਉਂਦੀ ਤੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਦੇਸ਼ਕਾਰੀ ਮਾਈਕਰੋਸੌਫ਼ਟ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਚਾਲਕ ਤੰਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਈਕਰੋਸੌਫ਼ਟ ਔਫਿਸ, ਮਾਈਕਰੋਸੌਫ਼ਟ ਐੱਜ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਐਕਸ-ਬੌਕਸ ਖੇਡ ਕੰਸੋਲ ਅਤੇ ਸਰਫੇਸ ਟੈਬਲੇਟ ਵੀ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਆਦੇਸ਼ਕਾਰੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ।
ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਿੱਲ ਗੇਟਜ਼ ਅਤੇ ਪੌਲ ਐਲਨ ਦੁਆਰਾ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1975 'ਚ ਅਲਟਾਏਰ 8800 ਲਈ BASIC ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਨਾਲ ਹੋਈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਵਪਾਰ
## ਵਪਾਰਕ ਢਾਂਚਾ
## ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਨਾਖਤ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਪੀਰਾਕ

**ਪੀਰਾਕ** ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਜਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਰੀ ਨਦੀ ਤੋਂ 20 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਟਿੱਲਾ 8 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ 12 ਏਕੜ ਜਗਾਹ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੀਰਾਕ ਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਜਗਾਹ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਚਨਾ 1963 ਵਿੱਚ ਰਾਬਟ ਰੈਕੇ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਂਵਾਂ ਮਹਿਰਗਢ਼ ਅਤੇ ਨੌਸ਼ਰੋ ਨੂੰ ਪੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1968 ਤੋਂ 1974 ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਪੁੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਨਾਂ ਜੇਆਂ ਮਾਰੀ ਕਾਸਲ ਸੀ।
## ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਇਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸਦੇ ਉੱਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੋਰ ਬੋਹਤ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਂਵੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਇਸਤੇ ਸਹਿਜੇ-ਸਹਿਜੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ।
## ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤ
ਕਰਾਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਪੀਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਟੇਰੇਕੋਟਾ ਵੀ ਪਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਥੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਸਨ।
## ਵਾਹੀ ਖੇਤੀ
ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪੀਰਾਕ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ ਸੀ। ਪੀਰਾਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਥੇ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੀਰਾਕ ਕੋਲ ਖੇਤੀ ਬਾਰੀ ਚਾਲੂ ਰਖਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸ੍ਰੋਤ ਸੀ। ਝੋਨੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਥੇ ਅੰਗੂਰ, ਕਾਬੁਲੀ ਛੋਲੇ ਦੀ ਵੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਸੀ।
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਰਾਕ

**ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਰਾਕ**, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਹੁਤ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਬੁਹਭਾਂਤ ਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਵੰਨ -ਸਵੰਨਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਉਨੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

## ਵਿਧੀਆਂ
ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ:
*ਖਾਣ
*ਪੀਣ

## ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਆਂਡੇ, ਮੀਟ, ਫ਼ਲ, ਕਣਕ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਮਿੱਸੀ ਰੋਟੀ, ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੋਂ ਦਾ ਸਾਗ਼, ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਮੱਖਣ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਖਾਸ ਸਵਾਦ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੋਠ ਬਾਜਰਾ ਪਾ ਕੇ ਖਿਚੜੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੱਟੀ ਲੱਸੀ ਪਾ ਕੇ ਤਿਉੜ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਭੁੱਜੀ ਕਣਕ ਦਾ ਦਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭੁੱਜੇ ਜੋਂਆ ਤੋਂ ਸੱਤੂ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੱਕਰ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਦੀ ਚੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾ ਲੈਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਪੱਧਰ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਦਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੇਵੀਆਂ,ਲਾਬਸੀ, ਮਾਲ ਪੁੜੇ, ਮਿੱਠੇ ਗੁਲਗੁਲੇ, ਖੋਆ, ਪਾਪੜ ਅਤੇ ਸੱਜਰੀ ਲਵੇਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਹੁਲੀ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿਸੇ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਲੱਸੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਕੜੀ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਮਨ ਭਾਉਂਦੀ ਦਾਲ ਹੈ। ਖੀਰ, ਪ੍ਰਸਾਦ, ਮਹਾਂਪ੍ਰਸਾਦ ਭੋਜ ਪੱਤਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਲੱਡੂ ਸ਼ਗਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
 
## ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ
ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੁੱਧ, ਲੱਸੀ, ਸਰਬਤ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਦੇਸੀ ਸਰਾਬ, ਚਾਹ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਵਰਗ ਵੰਡ
ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਹੈ:
*ਸਧਾਰਨ ਖਾਣ-ਪੀਣ - ਜਿਹੜੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖਾਧੀਆਂ-ਪੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
*ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਾਣ-ਪੀਣ - ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜੇ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
*ਭੋਜ - ਜਿਹੜੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵ ਤੋਂ ਇਸ਼ਟਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖਹਿਰੇ ਨੇ ਹਰੇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ
19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਕਾਂਡ

**19 ਅਪਰੈਲ 2010 ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਕਾਂਡ** 19 ਅਪਰੈਲ 2010  ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਸੀ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 25 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਧਮਾਕਾ,  ਕਿੱਸਾ ਖ਼ਵਾਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਆਗੂ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਡ ਸ਼ੈਡਿੰਗ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰੋਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਮਲਾ 6:30 ਵਜੇ ਸਥਾਨਕ  ਟਾਈਮ ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਇਹ ਹਮਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਗੁਲਫ਼ਤ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੰਬ ਚੱਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਸੋਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਕਿੱਸਾ ਖ਼ਵਾਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰ

thumb|Afghan Building
**ਕਿੱਸਾ ਖ਼ਵਾਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰ** (Pashto:کيسه خوانې بازار, Urdu: قصه خواني بازار‎) (ਜਾਂ 'ਕਹਾਣੀ-ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ')  ਪਿਸ਼ਾਵਰ, ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ  ਹੈ। ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ (ਉਦੋਂ ਐਨ.-ਡਬਲਿਊ.ਐਫ.) ਸੂਬਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ, ਯਾਤਰੀ ਲੋਵਲ ਥਾਮਸ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ  ਹਰਬਰਟ ਐਡਵਾਰਡੀਜ਼ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਿਕਾਡਲੀ" ਕਿਹਾ ਸੀ।

Iਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਕਿੱਸਾ ਖਵਾਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ 11 ਦਸੰਬਰ 1922 ਨੂੰ  ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।1930, ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾ ਖਵਾਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਤਲੇਆਮ ਇਸੇ ਜਗਾਹ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਨਿਹੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਖਤਰਬੰਦ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ  ਨੇ ਕੁਚਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਸੀ।

ਕਨਿਸ਼ਕ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਦਿਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਸਰਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਕਾਹਵਾ ਪੀਂਦੇ, ਧੂਣੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ "ਕਿੱਸਾ ਖ਼ਵਾਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰ'ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ।&#x5B;*citation needed*&#x5D;

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* 19 ਅਪਰੈਲ 2010 ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਕਾਂਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਲਿਰਿਓਥੇਮਿਸ ਏਸੀਗਾਸਤਰਾ

**ਲਿਰਿਓਥੇਮਿਸ ਏਸੀਗਾਸਤਰਾ** (Lyriothemis acigastra) ਸੂਲ ਭੰਭੀਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ . ਆਈ . ਯੂ.ਸੀ . ਐਨ .
(International Union for Conservation of Nature) ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਰਮਾ,ਚੀਨ, ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ. 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਤਲੀਆਂ
ਤਾਜਿਕ ਭਾਸ਼ਾ

**ਤਾਜਿਕ**, ਜਾਂ **ਤਾਜਿਕੀ**, **ਤਾਜਿਕ ਫ਼ਾਰਸੀ**, **ਤਾਜਿਕੀ** **ਫ਼ਾਰਸੀ** (, , , ,  ) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਇਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਜੋ  ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਦਰੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। (Halimov 1974: 30–31, Oafforov 1979: 33). ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੇ ਤਾਜਿਕ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਦਰਿੱਦੀਨ ਆਇਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਾਜਿਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਬਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤਾਜਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨੂੰ ਦੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਣ ਪਿੱਛੇ ਸਿਆਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤਾਜਿਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਪੱਛਮੀ-ਇਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਦਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ।

ਤਾਜਿਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਮਰਕੰਦ ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰਾ (ਮੌਜੂਦਾ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ) ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤਾਜਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਬੁਖ਼ਾਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਾਜੀਕ ਬੁਲਾਰੇ ਉਜ਼ਬੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 5% ਆਬਾਦੀ ਤਾਜਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੀ 80% ਆਬਾਦੀ ਤਾਜਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

### ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
# ਉੱਤਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
# ਕੇਂਦਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
# ਦੱਖਣੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
# ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

## ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ
### ਸਵਰ
ਮਿਆਰੀ ਤਾਜੀਕ ਵਿੱਚ 6 ਸਵਰ ਧੁਨੀਮ ਹਨ। 

### ਵਿਅੰਜਨ
ਤਾਜੀਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 24 ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ। 

## ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਕੋਸ਼ੰਟ

ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਕੋਸ਼ੰਟ** (ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸ਼ਬਦ: ˈkwoʊʃənt ਜਿਸਦਾ ਉੱਚਾਰਣ quotiens ਹੈ, ਯਾਨਿ ‘ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ’) ਤਕਸੀਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ 6 ਨੂੰ 3 ਨਾਲ ਭਾਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ **ਕੋਸ਼ੰਟ** 2 ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂਕਿ 6 ਨੂੰ ਡਿਵੀਡੰਡ, ਅਤੇ 3 ਨੂੰ ਡਿਵੀਜ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਸ਼ੰਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਉੰਨੇ ਵਕਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਡਿਵੀਜ਼ਰ ਡਿਵੀਡੰਡ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ, 3, 6 ਵਿੱਚ 2 ਵਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੋਸ਼ੰਟ ਨੂੰ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਇੰਟਜਰ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੁਕਿਲਡਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਤਕਸੀਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, 13 ਨੂੰ 5 ਨਾਲ ਤਕਸੀਮ ਕਰਨ ਤੇ ਕੋਸ਼ੰਟ 2 ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਬਾਕੀ 3 ਬਚਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕਗਣਿਤ
ਏਲਿੰਗਨ ਹੋਟਲ, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ

ਏਲਿੰਗਨ ਹੋਟਲ, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਜਿਹੜਾ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਦ ਨਿਉਂ ਏਲਿੰਗਨ
 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸਾਲ 1887 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ (ਰਾਜਾ) ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ I ਇਹ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਹੈਰੀਟੇਜ਼ ਹੋਟਲ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇੱਕ ਅਵਕਾਸ਼ ਕੇਂਦਰ ਹੈ I

## ਇਤਿਹਾਸ 
1887 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਗੀਚੇ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਬਣੇ ਇਸ ਹੋਟਲ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਨਵੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰਖਿਆ ਗਿਆ I ਰਾਇਲ ਮੈਨਰ ਹਾਉਸ ਆਰਕੀਟੈਕਟਚਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ – ਗੌਰੇ ਡਗਲਸ ਦੀ ਏਚਿੰਗਸ, ਵਿਲੀਅਮ ਡੈਨਿਯਲ ਦੇ ਲੀਥੋਗਰਾਫ਼ਸ, ਬਰਮਾ ਦੀ ਟੀਕ ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਔਕ ਫਲੌਰ ਬੌਰਡਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਚੀਮਨੀਆਂ I

ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੇ ਕਈ ਮੱਨੇ-ਪ੍ਮਣੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ, ਡੋਮਿਨਿਕ ਲੇਪੀਏਰੇ, ਮਾਰਕ ਟੁਲੀ, ਸਿਕ੍ਕਿਮ ਦੇ ਕਰਾਉਣ ਪਿ੍ੰਸ ਪਾੱਲਦੇਨ ਥੌਡੁਪ ਨਾਮਗਯਾਲ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ I ਇਸ ਹੋਟਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਰਿਧ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ I ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਲਕ ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨੈਂਨਸੀ ਓਕਲੇ ਤੱਕ ਦੀ ਹੈ ਜੋ 1950 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੋਟਲ ਦੀ ਮਾਲਕਿਨ ਸੀ I ਏਲਿੰਗਨ ਹੋਟਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਮਾੱਲ ਅਤੇ ਰਾਜ ਭਵਨ (ਗਵਰਨਰਸ ਹਾਉਸ) ਤੋਂ ਪੈਦਲ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ I ਇਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ, ਗੇਮਸ ਰੂਮ ਅਤੇ ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ I

## ਭੋਜਨ 
ਇਹ ਹੋਟਲ ਦੀ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਪਰਮਪਰਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਓਂਦੇ ਹਨ I ਇੱਥੇ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸਿਕੱਮੀ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਮੋਮੋ-ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਨੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਕੌੜੇ- ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਚਿਕਨ, ਪੋਰਕ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਗੋਏਕੋ ਸੂਪ-ਗਰਮ ਚਿਮਨੀ ਸੂਪ ਨੂਡਲਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੰਡੇ, ਚਿਕਨ ਬਾੱਲਸ, ਕਾਲੇ ਮਸ਼ਰੂਮ, ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਪਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਧਨੀਆ, ਚੁਰਪਈ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ – ਯਾਕ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਕਾੱਟੇਜ਼ ਚੀਸ, ਮਿਠਾਈ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਮੀਠੀ ਮਿਰਚ, ਪਨੀਰ, ਸਿਸਨੁ ਦਾਲ, ਕਾਲੋ ਦਾਲ-ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਕਾਲੀ ਦਾਲ, ਸੁਖਈ ਤਾਂਬਾ-ਸੁਖੀ ਹੁਈ ਬਾਂਸ ਕੀ ਕੋਪਲੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਾਂਸਕਰੈਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਨਿੰਗਰੋ ਟਮਾਟਰ, ਇਸਕੁਸ ਸੁਖੀ-ਚਯੋਤੇ, ਸਾਗ-ਸਰਸੋਂ ਦਾ ਸਾਗ, ਚਿਕਨ ਜਾਂ ਪੋਰਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਚਿਕਨ ਮੁੱਲਾ- ਚਿਕਨ ਜੋ ਮੁਲੀ ਦੇ ਪਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਫਿਂਗ ਸਬਜੀਆਂ-ਗਲਾਸ ਨੂਡਲਸ ਸਬਜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੁਣਡਕ- ਸੁੱਖਾ ਪਾਲਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿੰਮਾ-ਕਿਨਿਵਤ, ਸੋਯਾਬੀਨ ਬੀਜ I ਇਹਨਾਂ ਭੋਜਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਦੇ ਲਈ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ: ਮੂਲੀ ਦਾ ਅਚਾਰ ਅਤੇ ਡਰਿੰਕਸ ਜਿਵੇਂ ਤੋਂਗਬਾ- ਬਾਜ਼ਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਅਲਕੋਹਿਲਕ ਪੇਯ I ਮਹਾਦ੍ਵੀਪ ਕੋਂਨਟੀਨੈਨਟਲ ਰਾਤਰੀ ਭੋਜਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਫ਼ਰਡ ਪਾਈ ਅਤੇ ਭੁਨਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿਕਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ I

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੋਟਲ
ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਜ਼ਾਇਦ ਆਲ ਨਹਿਆਨ

**ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਜ਼ਾਇਦ ਆਲ ਨਹਿਆਨ** (ਅਰਬੀ: **محمد بن زايد آل نهيان**‎; ਜਨਮ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1961) ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ ਦੇ ਸੈਨਾ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰੀਮ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅਲ ਨਾਹਯਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਮਾਰਚ 1961 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਯਦ ਬਿਨ ਅਲ ਨਾਹਯਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਯਦ ਬਿਨ ਅਲ ਨਾਹਯਾਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਘਰਵਾਲੀ, ਫਾਤਿਮਾ ਬਿਨਤ ਮੁਬਾਰਕ ਅਲ ਕੇਤਬੀ, ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਬਾਨੀ ਫਾਤਿਮਾ ਜਾਂ ਫਾਤਿਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਗਿਰਦ

**ਗਿਰਦ** (ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ **ਗੋਪਾਸੇਤਰਾ** ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ **ਗਵਾਲੀਅਰ ਖੇਤਰ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਗਵਾਲੀਅਰ, ਮੋਰੇਨਾ, ਸ਼ੇਓਪੁਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਗਵਾਲੀਅਰ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ।

ਚੰਬਲ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀਆਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹੱਦਾਂ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਹਡੋਤੀ ਖੇਤਰ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਨ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੱਖਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਰਦ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਵਾਲੀਅਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਸਵਾਤ ਵੈਲੀ ਦੀਆਂ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਘਟਨਾਵਾਂ

14 ਅਗਸਤ 1947--- ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ| ਸਵਾਤ ਵੈਲੀ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਤੇ ਖਾਸ ਹੱਕ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ|
1947-----ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ 
1948----ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੋਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਮੌਤ|
1951-----ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਲਿਆਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਕਤਲ|
1958-----ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਫੌਜ਼ੀ ਰਾਜ ਪਲਟਾ,ਜਨਰਲ ਅਯੂਬ ਖਾਨ ਨੇ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਛੀਨੀ|
1965-----ਦੂਜੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕ ਜੰਗ|
1969-----ਸਵਾਤ ਵੈਲੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫਰੰਟੀਅਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ|
1970-----ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ|
1971-----ਤੀਜੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕ ਜੰਗ|ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੂਬਾ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ|
1971-----ਜੁਲਫੀਕਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣੇ|
1977-----ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਫੌਜੀ ਰਾਜ-ਪਲਟਾ,ਜਨਰਲ ਜਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਨੇ ਤਾਕਤ ਹਥਿਆਈ|
1979-----ਜੁਲਫੀਕਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ|
1979-----ਸੋਵੀਅਤ ਫੋਜਾਂ ਦਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼|
1988----ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਅਫਸਰ ਇੱਕ ਜਹਾਜ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਹਲਾਕ|
1988----ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਮ-ਚੋਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣੀ|ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣੀ|
1989----ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ|
1990----ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|
1991----ਨਵਾਜ਼-ਸ਼ਰੀਫ਼ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣੇ|
1993---ਫੌਜ਼ ਵਲੋਂ ਪਾਏ ਦਬਾਅ ਕਾਰਣ ਨਵਾਜ਼-ਸ਼ਰੀਫ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਸਤੀਫਾ, ਬੇਨਜ਼ੀਰ-ਭੁੱਟੋ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣੀ|
1996---ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਬਲ ਤੇ ਤਾਲੀਬਾਨ ਵਲੋਂ ਕਬਜ਼ਾ|
1996---ਬੇਨਜ਼ੀਰ-ਭੁੱਟੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੂਜੀਵਾਰ ਬਰਖਾਸਤ|
1997----ਨਵਾਜ਼-ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੇ ਦੂਜੀਵਾਰ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ|
1998----ਭਾਰਤ ਨੇ ਐਟਮੀ ਧਮਾਕੇ ਕੀਤੇ,ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਵੀ ਉਹੀਓ ਕੀਤਾ|
1999----ਬੇਨਜ਼ੀਰ-ਭੁੱਟੋ ਤੇ ਉਹਦਾ ਪਤੀ ਜ਼ਰਦਾਰੀ ਬੇਈਮਾਨੀ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ,ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਭੱਜੀ ਤੇ ਜ਼ਰਦਾਰੀ ਜੇਹਲ ਵਿੱਚ|
1999----ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਫੌਜ਼ੀ ਰਾਜ-ਪਲਟੇ ਰਾਹੀਂ ਜਨਰਲ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ਰਫ ਸੱਤਾ ਤੇ ਕਾਬਜ|ਹਵਾਲਾ--'ਮੈਂ ਮਲਾਲਾ ਹਾਂ',ਲੇਖਕ-ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫਜਾਈ,ਪੰਨਾ-273
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
1604

**1604** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1600 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*1 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦਾ ਨਾਟਕ 'ਓਥੈਲੋ' ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1755

**1755** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1750 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*1 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਲਿਸਬਨ (ਪੁਰਤਗਾਲ) ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ 50,000 ਲੋਕ ਮਰੇ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ

**ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ** ਖ਼ਾਲਸਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਿਦਿਆਲਾ, ਪਹਿਲਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ, 30 ਅਕਤੂਬਰ, 1902 ਦੇ ਦਿਨ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਮਗਰੋਂ, ਇਸ ਨਾਲ, ਕਈ ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। 1904 ਤਕ 29 ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀਆਂ। 9 ਜੁਲਾਈ, 1904 ਨੂੰ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਅਹਿਮ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਦਾ 'ਸੈਂਟਰਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਯਤੀਮਖ਼ਾਨਾ' ਸੀ ਜੋ ਅਪ੍ਰੈਲ 1904 ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਯਤੀਮਖ਼ਾਨੇ ਨੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਸਿੱਖ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਵੀ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕਰਵਾਈ। ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਇਸ ਯਤੀਮਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਅਹਿਮ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ। 1947 ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਯਤਮੀਖ਼ਾਨੇ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। 1960 ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਖ਼ਸਤਾ ਹੋ ਗਈ ਪਰ 1972 ਵਿੱਚ ਸ: ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਅਣਖੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਅਦਾਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨੇ 1908 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ (ਸਿੰਧ), 1909 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਕਾਲਜ ਯਤੀਮਖ਼ਾਨਾ ਘਰਜਾਖ (ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ) ਵੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ। ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਾਸਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨੇ 6 ਨਵੰਬਰ, 1908 ਦੇ ਦਿਨ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਿਦਿਆਲਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿਖੇ ਕਾਇਮ ਕਰ ਕੇ ਸਹੀ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅਦਾਰੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
## ਵਿਸ਼ੇਸ਼
ਗਿਆਨੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲਿਸਟ, ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਸੁਨਾਮ, ਸ.ਸ. ਅਮੋਲ, ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਰਾਗੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਰਾਇਡਕ ਨਦੀ

**ਰਾਇਡਕ ਨਦੀ**, ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦਰਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਟ੍ਰਾੰਸਬੋਂਡਰੀ ਅਰਥਾਤ ਇੱਕ ਬੋਰਡਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲੰਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਭੂਟਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਨਦੀ ਦੇ ਰਾਹ
### ਭੂਟਾਨ
ਰਾਇਡਕ ਨਦੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਥਿੰਫੂ ਛੂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
ਇਹ ਨਦੀ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਜਲਪਾਈਗੁਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਇਡਕ ਦਾ ਮੇਲ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਾਲ 327 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਚੇਨ (ਯੂਨਿਟ) ਉੱਪਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਰੀਗ੍ਰਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਨਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਨਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਜੋਨਾਸ ਸਾਲਕ

ਜੋਨਾਸ ਐਡਵਰਡ ਸਾਲਕ (; ਅਕਤੂਬਰ 28, 1914ਜੂਨ 23, 1995) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਚਿਕਤਸਾ ਖੋਜ-ਕਰਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੋਲੀਓ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1957 ਤੱਕ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਲਕ ਨੇ ਇਸ ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਪੋਲੀਓ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ 'ਜਨ- ਸਿਹਤ' ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 1952 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਓ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹੋਏ 58000 ਕੇਸਾਂ ਵਿਚੋਂ 3145, ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 21,269 ਲੋਕ ਵਿਕਲਾਂਗ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। '**ਐਟਮ ਬੰਬ**' ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਪੋਲੀਓ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ। ਜੋਨਸ ਸਾਲਕ ਨੇ ਇਸ ਦਵਾਈ ਦਾ ਪੇਟੈਂਟ (ਅਧਿਕਾਰ) ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਨਾਮ ਨਾ ਕਰ ਕੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਖਿਆ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਹਰ ਗਰੀਬ ਅਮੀਰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈ ਸਕਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਲੀਓ ਦਵਾਈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਲੀਓ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਨੈੱਟਵਰਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ

**ਨੈੱਟਵਰਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ** ਕਿਸੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਕਈ ਐਲੀਮੈਂਟਾਂ (ਲਿੰਕ, ਨੋਡਜ਼ ਆਦਿ) ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਰੂਰ ਹੀ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਬਣਤਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕੀ ਜਾਂ ਤਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ (ਲੌਜੀਕਲੀ) ਤਸਵੀਰ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਕਿਸੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਕਈ ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ (ਹਿੱਸਿਆਂ/ਪੁਰਜਿਆਂ) ਨੂੰ ਸਥਾਨ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਵਾਈਸ ਲੋਕੇਸ਼ਨ (ਯੰਤਰ ਸਥਾਨ) ਅਤੇ ਕੇਬਲ ਇੰਸੱਟਾਲੇਸ਼ਨ (ਤਾਰਾਂ ਲਗਾਉਣਾ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਲੌਜੀਕਲ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਭੌਤਿਕੀ ਡਿਜਾਈਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰੇ ਬਗੈਰ, ਕਿਸੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅੰਦਰ ਡਾਟਾ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਨੋਡਜ਼ ਦਰਮਿਆਨ ਦੂਰੀ, ਭੌਤਿਕੀ ਇੰਟਰਕੁਨੈਕਸ਼ਨ (ਅੰਦਰੂਨੀ-ਸੰਪਰਕ), ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਰੇਟਸ (ਸੰਚਾਰ ਦਰਾਂ), ਜਾਂ ਸਿਗਨਲ ਟਾਇਪਸ (ਸੰਕੇਤ ਕਿਸਮਾਂ) ਦੋ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟੌਪੌਲੌਜੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਲੋਕਲ ਏਰੀਆ ਨੈੱਟਵਰਕ (LAN) ਹੈ। LAN ਅੰਦਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਕੋਈ ਵੀ ਨੋਡ ਦੇ, ਨੈੱਟਵਰਕ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਲਿੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਲਿੰਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਫ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਅਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਭੌਤਿਕੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਡਾਟਾ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਲੌਜੀਕਲ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਸ਼ਿੰਜ਼ੋ ਆਬੇ

**ਸ਼ਿੰਜ਼ੋ ਆਬੇ** (; 21 ਸਤੰਬਰ 1954 - 8 ਜੁਲਾਈ 2022) ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਅਬੇ ਅਜ਼ਾਦ ਖਿਆਲਾਂ ਵਾਲੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਸਦੀਏ ਦਲ *ਓਆਗਾਕੁ* ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ।

ਅਬੇ 2006 ਤੋਂ 2007 ਤਕ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਗੜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 52 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਓਹ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਸਾਰ ਜੁੱਧ IIਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ, ਅਬੇ ਨੇਸ਼ਨਲ ਡਾਇਟਦੇ ਖ਼ਾਸ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੇਹਤ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂਤਿਆਗ ਪੱਤਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਜਗਹ ਤੇ ਯਸੁਓ ਫੁਕੂਦਾਨੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।

ਸਤੰਬਰ 26, 2012 ਅਬੇ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਡਿਫੇਂਸ ਸ਼ੀਗੇਰੂ ਇਸ਼ੀਵਾਂਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ LDP ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀਆਂ2012 ਦੀਆਂ ਜਰਨਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਬੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ. ਸ਼ੀਗੇਰੂ ਯੋਸ਼ੀਦਾ1948,ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਬੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ. ਅਬੇ2014 ਜਰਨਲ ਚੋਣਾਂਵਿੱਚ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਨਯੂ ਕੋਮੇਟੋ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਕਰ ਕੇਦੁਆਰਾ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ.

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ 
ਆਬੇ ਦਾ ਜਨਮ ਟੋਕੀਓਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਯਮਗੁਚੀ ਪਰੀਫੇਕਚਰਸ਼ਰਿਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਆਬੇ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਪਤਾ("ਹੋਣਸੇਕੀ ਚੀ") ਨਗਾਤੋ, ਯਮਗੁਚੀਸੀ। ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾਕਾਨ ਆਬੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼ਿੰਤਾਰੋ ਆਬੇਰਾਜਨੀਤਕ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਯੋਕੋ ਕਿਸ਼ੀ,ਨੁਬੋਸੂਕੇ ਕਿਸ਼ੀਦੀ ਧੀ ਸੀ ਜੋ 1957-1960 ਤੱਕ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ।ਆਬੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਉਤਸੁਕੁਸ਼ੀਲ ਕੁਨੀ ਏ ("ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ"), ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕੇ "ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਆਦਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਦੇਹ ਸੀ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਏ-ਕਲਾਸ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਰੂੜੀਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ"।

1955 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਗੇਰੂ ਯੋਸ਼ੀਦਾ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਬਰਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ (LDP) ਬਣਾ ਲਈ। ਆਬੇ ਨੇਸੇਈਕੇਈ ਐਲਿਮੈਂਟਰੀ ਵਿਦਿਆਲੇ(ਸਕੂਲ), ਸੇਈਕੇਈ ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸੇਈਕੇਈ ਸੀਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਸੇਈਕੇਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ(ਪੋਲਿਟਿਕਲ ਸਾਇੰਸ) ਵਿੱਚ ਬੈਚੁਲਰ ਡਿਗਰੀ 1977 ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨਾਇਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੀਯੂਨਿਵਰਸਿਟਿ ਆਫ਼ ਸਾਉਥਰਨ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਪੋਲਿਸੀਤੋਂ ਲੋਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਬੇ ਨੇਕੋਬੇ ਸਟਰੀਟਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।1982 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੋਬੇ ਸਟਰੀਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸਨੇ LDP ਦੀ ਜਰਨਲ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ LDP ਦੇ ਜਰਨਲ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਨਿਜੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿਤੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿੰਜ਼ੋ ਆਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਅਫਜ਼ਲ ਅਹਿਮਦ ਸਈਦ

**ਅਫਜ਼ਲ ਅਹਿਮਦ ਸਈਦ** (افضال احمد سيد) ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਦੋਨੋਂ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ, ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ-ਪਰਗਟਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
1946 ਵਿੱਚ, ਗਾਜੀਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਅਫਜਲ ਅਹਿਮਦ ਸੈਯਦ 1976 ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਕੀਟਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ: چھينی ہوئ تاريخ (ਛੀਨੀ ਹੂਈ ਤਾਰੀਖ਼, 1984), دو زبانوں ميں سزاۓ موت (ਦੋ ਜ਼ਬਾਨੋਂ ਮੇਂ ਸਜ਼ਾਏ ਮੌਤ, 1990), ਔਰ روکوکو اور دوسری دنيائيں (ਰੋ ਕੋ ਕੋ ਔਰ ਦੂਸਰੀ ਦੁਨਿਯਾਏਂ, 2000). ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ خيمہُ سياہ (ਖ਼ੀਮਹੁ ਸ੍ਯਾਹ, 1988)।

## ਪੁਸਤਕਾਂ 
### ਮੌਲਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ 
#### ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ 
* چھينی ہوئ تاريخ: نظميں - ਛੀਨੀ ਹੂਈ ਤਾਰੀਖ਼ (ਕਰਾਚੀ: ਆਜ ਕੀ ਕਿਤਾਬੇਂ, 1984)
* خيمہُ سياہ: غزليات - ਖ਼ੀਮਹੁ ਸ੍ਯਾਹ: ਗਜ਼ਲੇਂ (ਕਰਾਚੀ: ਆਜ ਕੀ ਕਿਤਾਬੇਂ, 1988)
* دو زبانوں ميں سزاۓ موت: نظميں - Death ਦੋ ਜ਼ਬਾਨੋਂ ਮੇਂ ਸਜ਼ਾਏ ਮੌਤ (ਕਰਾਚੀ: ਆਜ ਕੀ ਕਿਤਾਬੇਂ, 1990)
* روکوکو اور دوسری دنيائيں: نظميں -ਰੋ ਕੋ ਕੋ ਔਰ ਦੂਸਰੀ ਦੁਨਿਯਾਏੰ (ਕਰਾਚੀ: ਆਜ ਕੀ ਕਿਤਾਬੇਂ, 2000)

#### ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 
* *Rococo and Other Worlds: Selected Poetry of Afzal Ahmed Syed*, ਮੁਸ਼ੱਰਫ ਅਲੀ ਫਾਰੂਕੀ ਦੁਆਰਾ ਉਰਦੂ ਅਨੁਵਾਦ

### ਅਫਜ਼ਲ ਅਹਿਮਦ ਸਈਅਦ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ 
#### ਕਵਿਤਾ 
ਮਿਰੋਸਲਾਵ ਹੋਲੁਬ (ਚੈੱਕ), ਯੇਹੁਦਾ ਅਮੀਚਾਈ (ਹਿਬਰੂ), ਦੁਨੀਆ ਮਿਖਾਇਲ (ਅਰਬੀ), ਤਾਦੂਏਜ਼ ਬੋਰੋਵਸਕੀ (ਪੋਲਿਸ਼), ਜ਼ਬਿਗਨੇਵ ਹਰਬਰਟ (ਪੋਲਿਸ਼), ਜਨ ਪਰੋਕੋਪ (ਪੋਲਿਸ਼), ਤਾਦੂਏਜ਼ ਰੋਜ਼ੇਵਿਜ਼ (ਪੋਲਿਸ਼), ਵਿਸਲਾਵਾ ਸਜ਼ਿਮਬੋਰਸਕਾ (ਪੋਲਿਸ਼), ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਾਟ (ਪੋਲਿਸ਼), ਮਾਰਿਨ ਸੋਰੇਸਕੂ (ਰੋਮਾਨੀ), ਓਸਿਪ ਮੈਂਡਲਸਟਾਮ (ਰੂਸੀ), ਓਰਹਨ ਵੇਲੀ (ਤੁਰਕ)

#### ਗਲਪ 
ਗੈਬਰੀਅਲ ਗਾਰਸੀਆ ਮਾਰਕੇਜ਼, *Chronicle of A Death Foretold*.

#### ਨਾਟਕ 
ਯਾਂ ਜੇਨੇ, *The Maids*.
Goran Stefanovski, *Sarajevo: Tales from a City*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ

**ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ** (ਜਨਮ: 6 ਸਤੰਬਰ 1970) ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲਿਬਰਲ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੱਖਣੀ ਰਾਈਡਿੰਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੰਸਦ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਸੱਜਣ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, 2015 ਫੈਡਰਲ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ ਉਦੋਂ ਦੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸੰਸਦ ਵੇਈ ਯੰਗ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 4 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਾਈ ਗਈ ਸੀ।ਇਸ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ-ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਜਣ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗੈਂਗਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਸੂਸ ਸੀ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਮਗੇ ਯਾਫਤਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਜ਼ਮੈਂਟਲ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ। ਸੱਜਣ ਇੱਕ ਫੌਜ ਰੈਜ਼ਮੈਂਟ ਨੂੰ ਕਮਾਂਡ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੰਬੇਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਇੱਕ ਫੈਮਿਲੀ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੁੰਦਨ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਸਰੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਹੈ।

ਸੱਜਣ ਨੇ 11 ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਗਰੋਹ ਅਪਰਾਧ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਾਸੂਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕੀਤੀ।
## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਕਾਰਨ 2013 ਵਿੱਚ ਮੈਰੀਟੋਰੀਅਸ ਸਰਵਿਸ ਮੈਡਲ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੀਸ ਕੀਪਿੰਗ ਮੈਡਲ, ਆਰਡਰ ਆਫ ਮਿਲਟਰੀ ਮੈਰਿਟ ਐਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕਾਂ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਲਿਬਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗੁਪਤ ਸੂਚਨਾ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਾਹਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਟੋ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ ਡੇਵਿਡ ਫਰੇਜ਼ਰ ਵੱਲੋਂ ਬੈਸਟ ਇਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਦਾ ਏਡੀਸੀ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## References
## External links
* Official Website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਦਿਵੇਹੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਦਿਵੇਹੀ **(, *ਦਿਵੇਹੀ* ਜਾਂ , ਦਿਵੇਹੀ-ਬਾਸ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਆਰੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾਲਦੀਵ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 3.5 ਕਰੋੜ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਕਸ਼ਦੀਪ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਟਾਪੂ ਮਿਨੀਕੋਈ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 10,000 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਹਲ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਨਾ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦਿਵੇਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਰਾਠੀ, ਕੋਂਕਣੀ ਅਤੇ ਸਿੰਹਾਲਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਵੇਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
"ਦਿਵੇਹੀ" ਸ਼ਬਦ *ਦਿਵ*+*ਵੇਹੀ* ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ। *ਬਾਸ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਭਾਸ਼ਾ", ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ *ਦਿਵੇਹੀ-ਬਾਸ* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ"।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿਛਲੇ 800 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਿਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਦਿਵੇਹੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। 12-13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿਵੇਹੀ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਵੇਹੀ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਖਤ 7ਵੀਂ-8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

16ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਵੇਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਿਪੀ ਥਾਨਾ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਰਾਮੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਲਿਪੀਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਧੁਨੀਵਿਉਂਤ 
ਦਿਵੇਹੀ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਮਾਂ ਬਾਕੀ ਦੱਖਣੀ-ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਹਮ ਟੀਵੀ

**ਹਮ ਟੀਵੀ **ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ 24 ਘੰਟੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੜੇ ਕੇਂਦਰ ਕਰਾਚੀਅਤੇ ਲਾਹੌਰ, (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹਨ। 21 ਜਨਵਰੀ 2011 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮ ਨੈਟਵਰਕ ਲਿਮਿਟਿਡ ਆਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਲਿਮਿਟਿਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਮ ਟੀਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ 17 ਜਨਵਰੀ 2005 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਨੈਟਵਰਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਮ ਨੈਟਵਰਕ ਨੇ ਹੋਰ ਕਈ ਹਮ ਚੈਨਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਹਮ ਟੀਵੀ ਹੁਣ ਹਮ ਨੈਟਵਰਕ ਲਿਮਿਟਿਡ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ ਹਮ ਟੀਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਹਮ ਅਵਾਰਡਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।

## Current programs 
## ਸਿਸਟਰ ਚੈਨਲ 
* ਹਮ ਸਿਤਾਰੇ
* ਹਮ ਮਸਾਲਾ
* ਸਟਾਇਲ 360
* ਹਮ ਐਫ ਐਮ
* ਹਮ ਨਿਊਜ਼

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਲਗਰਾਂਜ ਦੀ ਫੋਰ-ਸਕੁਏਅਰ ਥਿਊਰਮ

**ਲਗਰਾਂਜ ਦੀ ਫੋਰ-ਸਕੁਏਅਰ ਥਿਊਰਮ** (ਚਾਰ ਵਰਗ ਥਿਊਰਮ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਸ਼ਟ’ਸ ਕਨਜੈਕਚਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੁਤਾਬਿਕ, ਹਰੇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

:p = a_0^2 + a_1^2 + a_2^2 + a_3^2\ 

ਜਿੱਥੇ ਚਾਰੇ ਨੰਬਰ a_0, a_1, a_2, a_3 ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੈ। ਸਮਝਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 3, 31 ਅਤੇ 310 ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰਾਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

:
\begin{align}
3 & = 1^2+1^2+1^2+0^2 \\[3pt]
31 & = 5^2+2^2+1^2+1^2 \\[3pt]
310 & = 17^2+4^2+2^2+1^2.
\end{align}

ਇਸ ਥਿਊਰਮ ਨੂੰ 1770 ਵਿੱਚ ਜੌਸਫ ਲੋਉਇਸ ਲਗਰਾਂਜ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕ ਗਣਿਤ
ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ

**ਜਸਟਿਨ ਪਾਇਰੀ ਜੇਮਸ ਟਰੂਡੋ** ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ 23ਵਾਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੋ ਕਲਾਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਯੁਵਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ 15ਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪਾਇਰੀ ਟਰੂਡੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

ਟਰੂਡੋ ਦਾ ਜਨਮ ਓਟਾਵਾ 'ਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜੀਨ-ਡੀ-ਬ੍ਰੀਬੀਅਫ ਕਾੱਲਜ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਮੈਕਗਿੱਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਤੋਂ ਬੀ.ਐੱਡ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਟਰੂਡੋ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪੜ੍ਹਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਤਾਵਰਨੀ ਭੂਗੋਲ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਰੂਡੋ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਹਾਊਸ ਔਫ ਕੌਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਪੀਨਿਓ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ 2009 ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਯੁਵਕ ਅਤੇ ਬਹੁਰਾਸ਼ਰੀਅਤਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੰਤਰਾਲੇ 'ਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਏ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਯੁਵਕ ੳਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ 'ਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਮਾਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਤੋਂ ਅੱਵਲ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 36 ਤੋਂ 186 ਸੀਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਵ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਟਰੂਡੋ ਦਾ ਜਨਮ ਓਟਾਵਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਾਇਰੀ ਇਲਿਅਟ ਟਰੂਡੋ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ 15ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਟਰੂਡੋ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਦੇ ਜਣੇਪੇ ਸਮੇਂ ਪਾਇਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਫ਼ਰਮਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਇਹ ਰੋਕ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਰੂਡੋ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਦੂਜਾ ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੋਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜੋਹਨ ਏ. ਮੈਕਡਾਨਲਡ ਦੀ ਧੀ ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਮੈਰੀ ਥਿਓਡੋਰਾ ਮੈਕਡਿਨਲਡ (8 ਫਰਵਰੀ 1869 - 28 ਜਨਵਰੀ 1933) ਸੀ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਟਰੂਡੋ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਐਲਗਜ਼ੈਂਡਰ (25 ਦਸੰਬਰ 1973 ਨੂੰ ਜਨਮ ਹੋਇਆ) ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ (2 ਅਕਤੂਬਰ 1975 - 13 ਨਵੰਬਰ 1998) ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹਨ।

ਉਹ ਫਰਾਂਸੀ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਟਰੂਡੋ ਦੇ ਦਾਦੇ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲੂਇਸ ਸੇਂਟ ਲੌਰੰਟ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਚਾਰਲਸ ਐਮੀਲ ਟਰੂਡੋ ਅਤੇ ਸਕਾਟਿਸ਼-ਜਨਮ ਯਾਕੂਬ ਸਿੰਕਲੇਅਰ, ਸਨ।
### ਵਕਾਲਤ
## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
## ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ 'ਚ, 2008-15
### ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਮਾਨ
#### ਪੂਰਵ ਸੱਟਾ
#### 2013 ਨੇਤ੍ਰੀਤਵ ਚੋਣਾਂ
##### ਨਤੀਜੇ
### 2015 ਸੰਘੀ ਚੋਣਾਂ
## ਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ
## ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ
## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
## ਚੋਣ ਦਰਜੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਜ਼ੋਜ਼ਿਉਨਾ

'*ਜ਼ੋਜ਼ਿਉਨਾ
(ਕ੍ਰਿਸੀ ਚਾਓ) (ਜਨਮ 22 ਮਈ 1985) ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਚਾਓ ਨੂੰ 2009 ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਚਰਚਾ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਸਦਾ ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵੌਂਬ ਘੋਸਟਸ (2009) ਸੀ। 

ਚਾਓ ਨੇ 2009-12 ਦੇ ਦੌਰਾਨ *ਮੋਸਟ ਸਰਚਡ ਫੋਟੋਸ ਆਉਣ ਯਾਹੂ* ਚਾਰ ਵਾਰ, 2009 ਵਿੱਚ *ਯਾਹੂ! ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਸਪੌਟਲਾਈਟ ਪਰਸਨ*, ਯਾਹੂ ਏਸ਼ੀਆ ਬਜ਼ ਅਵਰਡਸ ਵਿੱਚ *ਮੋਸਟ ਪਾਪੁਲਰ ਐਕਟਰੈੱਸ ਅਵਾਰਡ'' ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਬੀਚ ਸਪਾਇਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰੈੱਸ  ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।

## ਜੀਵਨ 
ਚਾਓ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਜਾ ਬਸ ਗਈ ਸੀ ਜਸ ਉਹ ਸਿਰਫ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਸਟ-ਫੂਡ ਰੇਸਤਰਾਂ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਨਖਾਹ HK$3,000 (ਲਗਭਗ US$380) ਮਹੀਨਾ ਸੀ.

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ

**ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ** () (ਜਨਮ ਮਾਰਚ 25, 1993) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੰਧ ਦੇ ਕਰਾਚੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਹੈ।

ਸਨਾ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਨੂੰ ਕਾ ਸਸੁਰਾਲ, ਗੋਇਆ *ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ, ਰੰਜਿਸ਼ ਹੀ ਸਹੀ, ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ, *ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਸਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2012 ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰਾ, 2016 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਟਕ ਜ਼ਾਰਾ ਯਾਦ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ (ਮਾਹਨੂਰ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ "ਸੋਸ਼ਲ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਹਰੂਨਿਸਾ ਵੀ ਲਬ ਯੂ" ਨਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਦਾਨਿਸ਼ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਲਾਲ ਅਸ਼ਰਫ ਦੇ ਨਾਲ ਰੰਗਰੇਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਟਕ ਖਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖਾਨੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 
## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
### ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ
* ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ (ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ) (2013-2014)
* ਮੀਨੂੰ ਕਾ ਸਸੁਰਾਲ (ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ) (2013)
* ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ (ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ) (2012)
* *ਏਤਰਾਜ਼* (ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ)
* ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ (ਹਮ ਟੀਵੀ) (2012)
* ਹਿਸਾਰ-ਏ-ਇਸ਼ਕ (ਹਮ ਟੀਵੀ)
* ਬੇਹੱਦ (ਹਮ ਟੀਵੀ) (2013 ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ)
* ਰੰਜਿਸ਼ ਹੀ ਸਹੀ (ਜੀਓ ਟੀਵੀ) (2014)
* ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ (ਜੀਓ ਟੀਵੀ) (2013)
* ਪਿਆਂਦ (ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ)
* ਗੋਇਆ (ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ) (2015)

### ਫ਼ਿਲਮ
### ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Sana Javed Facebook page
* Sana Javed Twitter page
*  
* Sana Javed Wedding Status Demands Her Love Only 
* Sana Javed Biography - Pakistan Showbiz 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸੇਅਲੇਅ-ਡਿੱਕਸਨ ਬਣਤਰ

ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, **ਸੇਅਲੇਅ-ਡਿੱਕਸਨ ਬਣਤਰ**, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਰਥਰ ਸੇਅਲੇਅ ਅਤੇ ਲੀਓਨਾਰਡ ਇਉਜੀਨ ਡਿੱਕਸਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਫੀਲਡ ਉੱਤੇ ਅਲਜਬਰਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਅੰਕ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਅੰਕ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਅਲਜਬਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੇਅਲੇਅ-ਡਿੱਕਸਨ ਅਲਜਬਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਣਿਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਲਜਬਰੇ ਹਨ।

ਸੇਅਲੇਅ-ਡਿੱਕਸਨ ਬਣਤਰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਲਜਬਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਲਜਬਰੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਸਿੱਧੇ ਜੋੜ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਣਨਫਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਕੰਜੂਗੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਐਲੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਉਸੇ ਐਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਕੰਜੂਗੇਟ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਨੂੰ (ਜਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਸਦੇ ਵਰਗਮੂਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੌਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੇਅਲੇਅ-ਡਿੱਕਸਨ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਾਸਤਵਿਕ ਫੀਲਡ ਦੀ ਸਮਰੂਪਤਾ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿਵਸਥਾ ਗੁਆਚਦੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਗੁਣਨਫਲ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਵਟਾਂਦਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ (ਕਮਿਊਟੇਟੀਵਿਟੀ), ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਗੁਣਨਫਲ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗਤਾ (ਐਸੋਸੀਏਟੀਵਿਟੀ) ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹੋਰ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸੇਅਲੇਅ-ਡਿੱਕਸਨ ਬਣਤਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਲਜਬਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਲਜਬਰੇ ਵੱਲ ਦੁੱਗਣੀ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਜਬਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੱਧ ਬਿੰਦੂ

ਜਮੈਟਰੀ ਵਿੱਚ, **ਮੱਧ ਬਿੰਦੂ** ਲਾਈਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਦੋ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਜਿਸਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ A ਅਤੇ B ਹੋਣ ਉਸ ਦਾ ਮੱਧ ਬਿੰਦੂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

:\frac{A+B}{2}.
ਰੰਬਾ

**ਰੰਬਾ** ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਸੰਦ ਹੈ ਜੋ ਘਾਹ ਖੋਤਣ ਅਤੇ ਗੋਡੀ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਠਾ ਦਾਤਰੀ ਦੇ ਮੁੱਠੇ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਗੇ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪੱਤਰਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਚੰਡ ਕੇ ਤਿੱਖਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

ਗੋਡੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਘਾਹ ਖੋਤਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਖੁਰਪਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਖੁਰਪੇ ਨੂੰ ਰੰਬਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸੰਦਾਂ ਵਿਚ ਖੁਰਪਾ ਇਕ ਮੁੱਢਲਾ ਸੰਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੋਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਉਪਰ ਸੀ। ਬਹੁਤੀ ਧਰਤੀ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਘਾਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਘਾਹ ਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਖੋਤ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਮੱਕੀ, ਕਪਾਹ, ਗੰਨਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜਾ ਕੱਖ, ਘਾਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਗੁੱਡ ਕੇ ਹੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਪਨੀਰੀ ਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਪੱਟ ਕੇ ਦੂਸਰੀ ਥਾਂ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਗੋਡੀ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਖੜ੍ਹੀ ਕਪਾਹ ਵਿਚ ਗਾਜਰਾਂ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂ ਚਾਰਾ ਛਿੱਟਾ ਦੇ ਕੇ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਪਾਹ ਦੇ ਖੇਤ ਦੀ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਗੋਡੀ ਕਰ ਕੇ ਗਾਜਰਾਂ/ਪਸ਼ੂ ਚਾਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਖੇਤ ਵਿਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਾਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀਆਂ ਖੇਤ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਖੱਬਲ, ਘਾਹ ਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੋਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਖੁਰਪੇ ਦਾ ਹੱਥਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਲੱਕੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਠਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਦਾ ਪੰਜਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਪੇ ਦਾ ਬਲੇਡ/ਫਲ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੱਦਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 6 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਤੇ 7 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਡ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਡ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਹੱਥੇ ਨਾਲ ਰਿਬਟਾਂ/ਮੇਖਾਂ ਲਾ ਕੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਂ ਆਮ ਖੁਰਪੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਖੁਰਪੇ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਖੁਰਪੇ ਦਾ ਫਲ 2/3 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਅਤੇ 6/7 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਰਪੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੁਰਪੇ ਅਤੇ ਖੁਰਪੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ
;ਜਿਸ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਜਾਵੇ ਰੰਬਾ,
;ਉੱਥੇ ਦਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਚੰਗਾ

ਰੰਬੇ ਬਾਰੇ ਬੁਝਾਰਤ:

;ਭੁੱਬਲ ਵਿੱਚ ਦੰਦਈਆ ਨੱਚੇ, ਪੂਛ ਮੇਰੇ ਹੱਥ
;

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੰਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕਰਮ (ਧਾਰਮਿਕ)

**ਕਰਮ**: ਖਿਆਲ ਜਾਂ ਫੁਰਨੇ ਕਰਮ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਖਿਆਲ ਜਾਂ ਫੁਰਨੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦੇਣਾ ਕਰਮ ਹੈ। ਕਰਮ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਉਣ ਨਾਲ ਆਦਤ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਤ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਉਣ ਨਾਲ ਸੁਭਾਅ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਆਵਾਗਵਨ ਦੇ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 
## ਕਿਸਮਾਂ
ਕਰਮ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:-
ਕ੍ਰਿਆਮਾਨ ਕਰਮ - ਉਹ ਕਰਮ ਜੋ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਥਵਾ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 
ਨਿੱਤ ਕਰਮ - ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮ।
ਨੈਮਿੱਤਕ ਕਰਮ- ਜੋ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮੌਕੇ ਜਾਂ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ, ਗੁਰਪੁਰਬ, ਦਿਨ ਤਿਉਹਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿੱਜੀ ਆਰਥਿਕ ਕੰਮ।
ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਕਰਮ - ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮ ਜਿਨਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਦੀ ਪ੍ਰਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸੰਚਿਤ ਕਰਮ- ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਕਰਮ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਭੋਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਅਜੇ ਨਿਬੇੜਾ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਹੋਵੇ।
## ਜੈਨ ਦਰਸ਼ਨ
ਜੈਨ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੱਠ ਭੇਦ ਹੈ।
# ਗਿਆਨਵਰਨ
# ਦਰਸ਼ਨਵਰਨ
# ਵੇਦਨੀ
# ਮੋਹਨੀਯ
#ਆਯੂ
#ਨਾਮ
#ਗੋਤਰ
# ਅਨੰਤਰਾਏ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਅੰਦਲੋਨ
1760

**1760** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1760 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 22 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਗਰ ਵਾਂਦੇਵਾਸ ਦੀ ਲੜਾਈ 'ਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
* 7 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਅਤੇ ਹਮਲੇ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਜਪਾਨੀ ਪਹਿਰਾਵਾ

ਜਪਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋ ਪਰਕਾਰ ਦੀ ਜਪਾਨੀ ਵਸਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਪੱਛਮੀ ਤੇ ਜਪਾਨੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਮੋਨੋ ਤੇ ਯੁਕਾਤਾ. ਜਦਕਿ ਜਪਾਨ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਸਲੀ ਕੱਪੜੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਮਾਰੋਹ, ਸੰਸਕਾਰ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਪੱਛਮੀ ਕਪੜੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਸ਼ਕ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਪਰ ਕਿਮੋਨੋ ਅੱਜ ਵੀ ਜਪਾਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
1860 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪਾਨੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਭਾਂਤੀ ਭਾਂਤੀ ਦੇ ਕਿਮੋਨੋ ਹੀ ਸੀ। ਕਿਮੋਨੋ ਪਹਿਲਾ ਜੋਮੋਨ ਯੁਗ (14,500 ਈਸਵੀ ~ 300 ਈਸਵੀ) ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਮਰਦ ਦੇ ਕਿਮੋਨੋ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਰ ਆਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜਮ, ਵਪਾਰੀ, ਅਧਿਆਪਕ, ਡਾਕਟਰ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਕੰਮ ਤੇ ਸੂਟ ਪਾਕੇ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਵਸਤਰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਜਪਾਨ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ 1880 ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਆਮ ਕੰਬਲ ਨੂੰ ਸ਼ੌਲ ਦੀ ਤਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸੀ। ਕਿਮੋਨੋ ਨੂੰ ਸਹੀ ਟੰਗ ਨਾਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਸਾਧਨ ਤੇ ਗੱਠ ਮਾਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਤਰਾਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਕਿਮੋਨੋ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅੱਡ ਅੱਡ ਰੰਗ ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਾਉਂਦੀ ਹਨ:

*ਫ਼ੁਰੀਸੋਦੇ
*ਉਚੀਕਾਕੇ
*ਸ਼ਿਰੋਮੋਕੂ
*ਹੋਉਮੋਂਗੀ
*ਯੁਕਾਤਾ
*ਤੋਮੇਸੋਦੇ
*ਮੋਫ਼ੁਕੁ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਵਸਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਮੱਝ

**ਮੱਝ** ਇੱਕ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਸ਼ੂ ਹੈ।
ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਮੱਝ (ਬੂਬਲਸ ਬੁਬਲਿਸ) ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬੋਵਿਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਇਹ ਯੂਰਪ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਝ (ਬੁਬਲਸ ਅਰਨੀ) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਭਾਵਤ ਘਰੇਲੂ ਪਾਣੀ ਮੱਝ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਵਿਸੇਸ਼ਤਾਈਆ
ਮੱਝ ਦੀ ਚਮੜੀ ਕਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਮੱਝਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਸ਼ਾਹ ਕਾਲੀ, ਸਲੇਟ ਰੰਗ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੱਝ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਸਲੇਟੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਲੇਟੀ ਨੀਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਐਲਬਿਨੋਇਡ ਕੁਝ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਨਦੀ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਬੇ ਚਿਹਰੇ, ਛੋਟਾ ਘੇਰਾ ਅਤੇ ਦਲਦਲ ਮੱਝਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਅੰਗ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਪਰਦਾ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਟੇਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛਾਂਹ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਇਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਕਰਵ

## ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ 
ਮੱਝ ਦਾ ਦੁੱਧ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਸਰੀਆਂ ਪੇੜ੍ਹੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਉੱਚ ਸਮੱਗਰੀ। ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਨਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮਾਪਦੰਡ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਘੋਲ, ਕੱਚੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਚਰਬੀ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲੈक्टोज ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਕੁੱਲ ਘੋਲ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪਾਣੀ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।  ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਕੰਜੁਗੇਟਿਡ ਲਿਨੋਲਿਕ ਐਸਿਡ (ਸੀਐਲਏ) ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚ 4.4 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ / ਜੀ ਫੈਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੂਨ ਵਿਚ 7.6 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ / ਜੀ ਫੈਟ ਤੱਕ ਸੀ। ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸੀ ਐਲ ਐਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ੂ ਵਿਗਿਆਨ