ਜਲੰਧਰ

**ਜਲੰਧਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਕਾਫ਼ੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਆਬਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੋਵਾਂ ਨੈਟਵਰਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 148 km (92 mi), ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 83.5 km (51.9 mi) ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 61.3 km (38.1 mi) ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਦਿੱਲੀ, ਲਗਭਗ 381 km (237 mi) ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 1 (NH1), ਜਲੰਧਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਜਲੰਧਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ,ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਦਾ ਸਮੇਲ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਇੱਕ ਭੂਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਲੰਧਰ ਲਵ (ਰਾਮ ਪੁੱਤਰ) ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ.ਇਕ ਹੋਰ ਵਰਜਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲੰਧਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਿਆਦ `ਜਲੰਧਰ 'ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਭਾਵ ਦੋ ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਕਾ ਜਲੰਧਰ ਖੇਤਰ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਿਲਾਫਤ ਅੰਦੋਲਨ 1920 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ  ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ।  ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗੇ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਆਰਥਿਕਤਾ
ਜਲੰਧਰ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਅਧੀਨ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਲੰਧਰ ਲਾਗਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਰਗੇ ਸਾਮਾਨ ਬਰਾਮਦ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ
ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਗਰਮ summers ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਮੀ subtropical ਮਾਹੌਲ ਹੈ।ਪਿਛਲੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਜੂਨ ਤੱਕ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਰਦੀ.ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) ਦੀ ਔਸਤ ਹੇਠਲੇ ਨੂੰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ 48&nbsp;°C (118&nbsp;°F) ਦੀ ਔਸਤ highs ਤੱਕ ਵੱਖ ਵੱਖ.ਵਿੰਟਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ -7 ਹੇਠਲੇ °C (19&nbsp;°F) ਤੱਕ 19&nbsp;°C (66&nbsp;°F) ਦੇ highs ਹੈ।ਜਲਵਾਯੂ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੰਖੇਪ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਛੱਡ ਸਾਰੀ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੈ।ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਰੇ 70% ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ
### ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲੰਧਰ ਦੀ 873.725 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 463.975 ਨਰ ਅਤੇ 409.750 ਮਾਦਾ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 85,46 ਫੀਸਦੀ ਸੀ।

### ਧਰਮ
## ਆਵਾਜਾਈ
### ਹਵਾਈ ਮਾਰਗ 
ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਠਾਨਕੋਟ ਹਵਾਈਅੱਡਾ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ  75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (47 ਮੀਲ) ਹੈ।

### ਰੇਲ ਮਾਰਗ
ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਮੁੰਬਈ, ਕਲਕੱਤਾ, ਚੇਨਈ, ਪਟਨਾ, ਗੁਹਾਟੀ, ਪੁਣੇ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਵਾਰਾਨਸੀ, ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਕੁਝ ਜਲੰਧਰ ਸਿਟੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਚ ਰੋਕ ਹਾਵੜਾ ਮੇਲ, ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਮੇਲ (ਫਰੰਟੀਅਰ ਮੇਲ), ਨਿਊ-ਦਿੱਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਪੱਛਮ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਹਨ। ਹੁਣ ਜੰਮੂ ਰਸਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੇਲ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ-ਕਟੜਾ ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਲੰਧਰ ਸਿਟੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਲੰਧਰ ਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਦਿੱਲੀ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਦੇ  ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਟਾਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਇੰਟਰਸਿਟੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸੇਵਾ ਦੇਰਹੀ ਹੈ।  

### ਸੜਕ ਮਾਰਗ 
ਤਸਵੀਰ:Bus_Stand_of_city12.jpg|thumb| ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ, ਜਲੰਧਰ
ਇਥੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਿਮਾਚਲ, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੈਪਸੂ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਉਤਰਾਖੰਡ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ। 

## ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
File:BABA BHOLE PEER.JPG|right|thumb|ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਪੀਰ
File:Peer Darbar Sakhi Sultan.jpg|right|thumb|ਪੀਰ ਦਰਬਾਰ ਸਖੀ ਸੁਲਤਾਨ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ  ਥੜਾ ਸਾਹਿਬ (ਹਜ਼ਾਰਾ ਪਿੰਡ),
ਬਾਬਾ ਖਾਕੀ ਸ਼ਾਹ,
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ (ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ),
ਦੇਵੀ ਤਾਲਾਬ` ਮੰਦਰ,
ਇਮਾਮ ਨਾਸਿਰ ਸਮਾਧੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਮਸਜਿਦ,
ਦੁਰਗਾ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਦਰ (ਦਿਓਲ ਨਗਰ),
ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ,
ਸ਼ਿਵ ਬੜੀ ਮੰਦਰ,
ਤੁਲਸੀ ਮੰਦਰ,
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ,
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ-ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ,
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੌਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ,
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਖ਼ਦੂਮਪੁਰਾ,
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਤੀਰਥ ਸਾਹਿਬ (ਜੰਡੂ ਸਿੰਘਾ),
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਸ਼ਹੀਦ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੱਲਣ,
ਸੰਕਟਮੋਚਨ ਮੋਚਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ (ਤਹਿਸੀਲ ਫਿਲੌਰ),
ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ (ਚੂਹੜਵਾਲੀ),
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (ਚੂਹੜਵਾਲੀ),
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਆਸਾਪੁਰਾਨ (ਟੈਗੋਰ ਨਗਰ)'

## ਹੋਰ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ
Viva Collage Jalandhar Mall.jpg|thumb|Interior of Viva Collage Mall, Jalandhar
View Of WonderLand's Water Park In the Evening.jpg|thumb|View Of WonderLand's Water Park in the Evening
ਪੁਸ਼ਪਾ ਗੁਜਰਾਲ ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ
ਵੰਡਰਲੈਂਡ ਪਾਰਕ
ਫਨ ਸਿਟੀ
ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ
ਨਿੱਕੁ ਪਾਰਕ, ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ
ਆਦਰਸ਼ ਨਗਰ ਪਾਰਕ
PVR, MBD, ਬੀ.ਐਮ.ਸੀ. ਚੌਕ
PVR ਆਦਿ    

## ਮੀਡੀਆ
ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲ DD ਪੰਜਾਬੀ ਜੋ ਕਿ 1998 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ, ਜਗ ਬਣੀ, ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ, ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ, ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ) ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਜਲੰਧਰ ਇੱਕ ਸਟੇਟ-ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 
ਐਫ.ਐਮ. ਰੇਡੀਓ, 
ਰੇਡੀਓ ਮੰਤਰ 91,9 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼,
BIG ਐਫਐਮ 92,7 92,7 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼,
94,3 ਐਫਐਮ-ਮੇਰੀ Fm- 94,3 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼,
ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ 98.3 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਆਦਿ
ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਸਟੇਸ਼ਨ।
ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਕੇੰਦਰ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ। ਇਹ 1979 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ।

## ਸਿਹਤ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ
ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ। ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ 423 ਵੱਧ ਹਸਪਤਾਲ ਹਨ, ਇੱਕ ਦਾਅਵਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਹੈ।  

## ਖੇਡ-ਵਿਵਸਥਾ
### ਕ੍ਰਿਕੇਟ
ਬਲਟਨ ਪਾਰਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ-ਮਿਆਰੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ 24 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ 1983 'ਤੇ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ' ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ।

### ਕਬੱਡੀ
ਮੇਜਰ ਕਬੱਡੀ ਮੈਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਮਕਸਦ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਚ ਲਈ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ.ਸੀ.ਟੀ. ਮਿੱਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਜਿਥੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਫੁਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

### ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਓਲੰਪੀਅਨ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

### ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਲਜ
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਲਜ ਹੈ ਜੋ ਕੌਮੀ ਖੇਡ ਕੋਂਸ਼ਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਹਾਕੀ, ਤੈਰਾਕੀ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਆਦਿ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਸਿੱਖਿਆ
### ਕਾਲਜ
ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਸੀ.ਟੀ. ਗਰੁੱਪ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ
ਪੰਜਾਬ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਦੋਆਬਾ ਕਾਲਜ
ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
PCMSD ਕਾਲਜ (ਮਹਿਲਾ)
ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਾਲਜ, (ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਪਸ)
ਟ੍ਰੀਨਿਟੀ ਕਾਲਜ
ਮੇਹਰ ਚੰਦ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਕਾਲਜ
ਬੀ.ਡੀ. ਆਰੀਆ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ
ਲਾਇਲਪੁਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ(ਪੁਰਸ਼)
ਲਾਇਲਪੁਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ(ਮਹਿਲਾ)
ਕੇ.ਸੀ.ਐਲ. ਗਰੁੱਪ,
ਆਫ ਨਰਸਿੰਗ,
ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਨਰਸਿੰਘ,
ਪੰਜਾਬ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼,
ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ

### ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼
• ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਜਲੰਧਰ,
• ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,
• ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,
• ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ,
• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, (ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਪਸ),

## ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ