open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ

**ਪ੍ਰਿੰ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ** (11 ਅਗਸਤ, 1936 - 24 ਅਗਸਤ 2023) ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਚੂਸਲੇਵੜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬੀਬੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਓਹ ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ। ਪ੍ਰਿੰ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਨ 1970 ਈ. ਤਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਕੈਪਟਨ ਵਜੋਂ  ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿਤੀਆਂ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਓਹ ਲਗਭਗ 19 ਸਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਧਿਆਪਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਓਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪੱਟੀ (ਤਰਨਤਾਰਨ) ਵਿਖੇ 10 ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਹੇ। 24 ਅਗਸਤ 2023 ਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਓਹ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਪਸ਼ਤੋ ਅਤੇ ਬਲੋਚੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸੀ। ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤਰ ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ ਵੀ ਹਾਫਿਜ਼ ਸੀ। ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਆਪ ਨੇ ਪੂਨਾ, ਪਟਨਾ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਉਤਾਰੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕੁਤਬ ਫਰੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਮੂੰਹ-ਮੰਗੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਉਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਖਰੜੇ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਖ਼ਰੀਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਘਟਨਾਵਾਂ, ਘੱਲੂਘਾਰਿਆਂ, ਸ਼ਹੀਦਾਂ-ਮੁਰੀਦਾਂ, ਹਠੀਆਂ, ਜਪੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਉਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਓਹ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 1960-66 ਦੇ ਵਿਚ ਕਾਹਨੂੰਵਾਨ ਦੇ ਛੰਭ ਵਿਚੋਂ ਘੱਲੂਘਾਰਿਆਂ ਸਮੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਬਚੀਆਂ-ਖੁਚੀਆਂ/ਰੁਲੀਆਂ-ਦਬੀਆਂ ਅਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਭ ਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਵਿਖ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ DNA ਜਾਚ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਅੰਸ-ਬੰਸ/ਔਲਾਦ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਸੌਖ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਉਮਰ ਦੇ 93ਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਲੇਖਣ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਗ-ਰੇਸ਼ੇ ਵਿਚ ਲਹੂ ਵਾਂਗ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ
* ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਾਕਾ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ (1997) ISBN: 81-7205-193-X
* ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵਾਂ (1997) ISBN: 81-7205-192-1
* ਮੱਸੇ ਰੰਘੜ ਨੂੰ ਕਰਨੀ ਦਾ ਫਲ (1997) ISBN: 81-7205-191-3
* ਅਬਦਾਲੀ, ਸਿੱਖ ਤੇ ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ (2013) ISBN: 81-7205-558-7
* ਪਹਿਲਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ (2018) ISBN: 91-7205-591-9
* ਭੂਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਕੀਤੇ (2020) ISBN: 91-7205-640-0
* ਕਦੀਮ ਤਵਾਰੀਖ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ : ਪੱਟੀ (2023) ISBN: 81-7205-682-6 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਕਲੀ (ਅਸੁਰ)

**ਕਲੀ** (ਦੇਵਾਨਾਗਰੀ: कलि, IAST: kali,) ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਰਤਮਾਨ ਯੁੱਗ ਕਲਿਯੁਗ ਕਲੀ ਅਸੁਰ ਦਾ ਯੁੱਗ  ਹੈ। ਕਲੀ ਦੇ ਕਈ ਅਰਥ ਹਨ - ਕ੍ਰੋਧ, ਦੁੱਖ, ਸੋਗ, ਦੁਖੀ, ਦੁਖ, ਉਲਝਣ ਆਦਿ। ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਲੀ ਰਾਖਸ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ ਉਹ ਪੰਜ ਸਥਾਨ ਹਿੰਸਾ, ਸ਼ਰਾਬ, ਔਰਤ ਹਿੰਸਾ, ਸੋਨਾ (ਲਾਲਚ) ਅਤੇ ਜੂਆ ਖੇਡਣਾ ਆਦਿ ਹਨ।  ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਲਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਗੇ। ਕਲਕੀ ਅਵਤਾਰ ਕਲਯੁਗ ਅਤੇ ਸਤਿਯੁਗ ਦੇ ਸੰਗਮ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਕੀ ਅਵਤਾਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਲੀ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

## ਮਹਾਂਭਾਰਤ 
left|thumb|226x226px|ਦਮਯੰਤੀ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ੀ ਹੰਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੋਈ।
ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੰਧਰਵ ਕਲੀ ਨੂੰ ਈਰਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਨਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਚੁਣਨ ਲਈ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਵਰੁਣ, ਅਤੇ ਯਮ (ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਖੁਦ) ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਦਵਾਪਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਦਵ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ:
ਹੇ ਦਵਾਪਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਖੇਡੇਗਾ। ਪਾਸਾ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
thumb|ਕਾਲਕੀ
right|thumb|ਬੀਫ ਖਾਣ ਵਿਰੋਧੀ ਕਿਤਾਬਚਾ/ਪੈਫਲੈਂਟ (1890 ਈਸਵੀ) ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲੀ (ਬਿਲਕੁਲ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ) ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
right|thumb|ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਰੰਗਦਾਰ ਸੰਸਕਰਣ (ਲਗਭਗ 1912)

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਬਾਬਾ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ

ਸੂਬੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਬੀਬੀ ਨਰੰਜਨ ਕੌਰ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿਤਾ ਸ. ਘਸੀਟਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਜਨਤਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਭਕਨਾ ਕਲਾਂ (ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਪਰੰਤ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਜਿਥੇ ਆਪਈਆਂ ਘਰੇਲੂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਉਥੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਰਨਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 07 ਮਈ 1963 ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਸੁਰਖਿਆ ਬਲ (B.S.F) ਵਿਚ ਸਿਪਾਹੀ ਵਜੋਂ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। 30 ਸਤੰਬਰ 1931 ਨੂੰ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਉਪਰੰਤ ਆਪ ਬਾਬਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੀੜ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਪਾਸ ਆ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਲਗਪਗ 8 ਸਾਲ ਨਿਰਸੁਆਰਥ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਪ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਤਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਹਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਖਸੀਅਤ 
ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਲਾਪੜੀ ਤੇ ਨਿਘੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਦੀ ਤੀਬਰ ਰੁਚੀ ਹੈ। ਆਪ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣਾ ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਵਿਚ ਆਪਈ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਆਪ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਹਿਤ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਆਪ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁਖ ਮਨੋਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ 1999 ਈ. ਤੋਂ ਆਰੰਭੀ ਗਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਆਪ ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਪ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਅਥਾਹ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਸੰਗ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਗਹਿਰੀ ਸਮਝ ਹੈ। ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਦੇਸੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨੁਸਖੇ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਯਾਦ ਹਨ। ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਈ ਇਸ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚੋਂ ਭਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ਬੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਆਪ ਜੀ ਨੇ "ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤਨਾ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ (1947)

1947 ਵਿੱਚ **ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ**, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਿਚਕਾਰ ਰੈੱਡਕਲਿਫ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ।

20 ਜੂਨ 1947 ਨੂੰ, ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਸੂਬੇ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਯੁਕਤ ਬੰਗਾਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰਹਿ ਭੂਮੀ ਵਜੋਂ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ 120-90 ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਨੇ 58-21 ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਖਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, 106-35 ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਅਤੇ 107-34 ਤੱਕ ਕਿ ਵੰਡ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

6 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ, ਸਿਲਹਟ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਸਿਲਹਟ ਨੂੰ ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਵੰਡ, 14-15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, 3 ਜੂਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ, ਜਾਂ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਯੋਜਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ, 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ 150 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 1971 ਦੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਮੁਕਤੀ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ
* ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ

## ਨੋਟ
## ਹਵਾਲੇ
## ਸਰੋਤ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* S. M. Ikram *Indian Muslims and Partition of India.* New Delhi: Atlantic Publishers and Distributors, 1992. 
* Hashim S. Raza *Mountbatten and the partition of India.* New Delhi: Atlantic Publishers and Distributors, 1989. 
* 
* Gyanendra Pandey *Remembering Partition: Violence, Nationalism, and History in India*. Cambridge: Cambridge University Press, 2001. 
* Mookerjea-Leonard, Debali. (2017). *Literature, Gender, and the Trauma of Partition: The Paradox of Independence* London and New York: Routledge. 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ
ਲੀਜ਼ਾ ਫ੍ਰੈਂਚੈਤੀ

**ਲੀਜ਼ਾ ਮੈਰੀ ਫ੍ਰੈਂਚੈਤੀ** (ਜਨਮ 1964) ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇਵੀ ਐਡਮਿਰਲ ਹੈ ਜੋ 2 ਸਤੰਬਰ 2022 ਤੋਂ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ 42ਵੇਂ ਉਪ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ 

ਇੱਕ ਸਤਹੀ ਯੁੱਧ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਫ੍ਰੈਂਚੇਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 2020 ਤੋਂ 2022 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਸਟਾਫ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ, ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,  2020 ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਲੜਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਉਪ ਮੁਖੀ,  ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਫਲੀਟ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ 2018 ਤੋਂ  ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ-ਸਿਤਾਰਾ ਐਡਮਿਰਲ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਸੀ। 

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਫ੍ਰੈਂਚੇਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 1964 ਵਿੱਚ ਰੋਚੈਸਟਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸ ਨੇ ਇਵਾਨਸਟਨ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਨੌਰਥਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੈਡੀਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ  ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗੀ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਡੋਮਿਨੋਜ਼

**ਡੋਮਿਨੋਜ਼** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਸ਼ੀਗਨ-ਅਧਾਰਤ ਮਲਟੀਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਜ਼ਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਚੇਨ ਹੈ। 1960 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਚੇਨ ਮਾਸਟਰ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ਰ **ਡੋਮਿਨੋਜ਼ ਪੀਜ਼ਾ, ਇੰਕ.** ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਰਸਲ ਵੇਨਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਡੇਲਾਵੇਅਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨ ਆਰਬਰ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਐਨ ਆਰਬਰ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਡੋਮਿਨੋਜ਼ ਫਾਰਮ ਆਫਿਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। 2018 ਤੱਕ, ਡੋਮਿਨੋਜ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ 15,000 ਸਟੋਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 5,649, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1,500, ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ 1,249 ਸਨ। ਡੋਮਿਨੋਜ਼ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 83 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ 5,701 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਪੀੜ੍ਹੀ

ਚਾਰ ਪਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਚੌਗਾਠ ਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਮੰਜੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੈਠਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪੀੜ੍ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਲਾੜਾ ਆਪਣੀ ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਘਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸ਼ਗਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਚੁਗਾਠ ਦੀ ਬਾਹੀ ਦੀ ਲੰਬਈ 20/22 ਕੁ ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੇਰਵੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 18 ਕੁ ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹੀਆਂ ਤੇ ਸਰਵੇ 18/20 ਕੁ ਇੰਚ ਦੇ ਵਰਗਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਰਵਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ 'ਤੇ ਚੂਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਵਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 9 ਕੁ ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਵਿਆਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਉਪਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਆਰ ਪਾਰ ਦੋ ਸੱਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਪਰਲੇ ਸੱਲ ਵਿਚ ਸੇਰਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੂਲਾਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸੱਲਾਂ ਵਿਚ ਬਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੂਲਾਂ ਫਿੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਚੁਗਾਠ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਪੀੜ੍ਹੀ ਬੁਣਨ ਲਈ ਬਾਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਇਕ ਪਾਸੇ 6 ਕੁ ਇੰਚ ਬਾਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੱਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਲ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਹੀਆਂ ਦੇ ਉਪਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਗੁੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਮੱਲ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਡੰਡਾ ਪਾ ਕੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ | ਫੇਰ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਸਰਵ ਉਪਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਤਾਣਾ ਤੇ ਪੇਟਾ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਪਾ ਕੇ ਵਾਣ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਬਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੌਣ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੱਲ ਵਿਚੋਂ ਡੰਡਾ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸੂਤ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਾ ਤਾਣਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਪੇਟਾ ਪਾ ਕੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਤ ਦੀ ਬਣਾਈ ਪੀੜੀ ਵਿਚ ਵੀ ਮੱਲ ਤੇ ਦੌਣ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹੁਣ ਵਾਣ ਤੇ ਸੂਤ ਦੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਪਟੜੀਆਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ-ਵਿਆਹੀ ਆਈ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਰਸੀ ਜਾਂ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸ਼ਗਨ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਚੱਲ ਪਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ

[thumb|[ਕਾਲ਼ੀ ਮਾਤਾ|ਕਾਲੀ ਦਾ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਚਿੱਤਰ: ਕਾਲੀ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੀ ਹੋਇਆ। 17 × 24 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਰਿਜਕਸਮਿਊਜ਼ੀਅਮ।]]
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਮਹਾਤਮਯ ਵਿੱਚ, ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਸੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਸੇਵਕ ਅਸੁਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾ ਸੰਬੰਧੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁੰਭ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੁੰਭ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ ਸੀ। ਧੁਮਰਲੋਚਨਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁੰਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਜਦੋਂ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਦੇਵੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਅਤੇ ਕਾਲੀ  ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨੇ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁੰਭ ਵੱਲੋਂ ਰਕਤਬੀਜ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ  ਦੇਖੋ 
* ਸੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸੁੰਭ
* ਰਕਤਬੀਜ

## ਹਵਾਲੇ
ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ

thumb|ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਨਾ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ)
 
**ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ** ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ 18 ਮਹਾਂ ਪੁਰਾਣ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ ਸਾਹਿਤ ਕੋਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਲਗਭਗ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਕਈ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 15000+ ਆਇਤਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਿਥਿਹਾਸ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਚੰਗਿਆਈ ਬਨਾਮ ਬੁਰਾਈ, ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲ, ਯੋਗ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ, "ਕਰਮ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ" ਦੇ ਨਾਲ "ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਨਰਕ" ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜੱਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸੋਟੇਰੀਓਲੋਜੀ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ, ਖਣਿਜਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਵਾਈਆਂ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਪ੍ਰੋਫਾਈਲੈਕਟਿਕਸ, ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਧਾਰ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ, ਚੰਦਰਮਾ, ਗ੍ਰਹਿ, ਜੋਤਿਸ਼, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਘਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਸੰਸਕਾਰ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣ, ਆਰਥਿਕਤਾ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਰਤੱਵ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇ। ਆਖਰੀ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਯੋਗ (ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ ਕਿਸਮਾਂ), ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
thumb|ਇਹ ਲਿਖਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰੁੜ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਪਰ - ਗਰੁੜ (ਦਿੱਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ) 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* https://m.youtube.com/watch?v=EJIN60068YI&feature=youtu.be  [The Translated garuda puranam in Tamil]
* The Garuda Purana, full English translation by Dutt, 1908
* The Garuda Puran in English, Hindi and Sanskrit 
* The Garuda Purana Saroddhara of Navanidhirama, Translated by Wood and Subrahmanyam, 1911, at sacred-texts.com
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਣ
ਕਲਕੀ ਪੁਰਾਣ

**ਕਲਕੀ ਪੁਰਾਣ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: कल्किपुराण, romanized: Kalkipurāṇa) ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕਲਕੀ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਾਠ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਸਲਤਨਤ ਜਾਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਵੈਂਡੀ ਡੋਨੀਗਰ ਇਸ ਨੂੰ 1500 ਸੀਈ ਅਤੇ 1700  ਸੀਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਖਰੜੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 1726 ਈਸਵੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਹਾਅ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ 
ਇਹ 18 ਮਹਾਂ-ਪੁਰਾਣਾਂ (ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣਾਂ) ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਪਪੂਰਾਣ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੁਰਾਣ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਾਠ ਨੂੰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੰਡਦੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 35 ਅਧਿਆਇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਭਾਗ  (ਸੈਕਸ਼ਨ) ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 7 ਅਤੇ 21 ਅਧਿਆਇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਣ
ਕਾਰਕੋਟਕ

**ਕਰਕੋਟਕ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: कर्कोटक, ਰੋਮੀਕ੍ਰਿਤ: Karkotaka) ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਗ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਕਦਰੂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਕਾਰਕੋਟਕ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਧਾ ਰਾਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਲ ਨੂੰ ਡੰਗ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਸੂਰਤ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਕਦਰੂ
* ਕਸ਼ਯਪ
* ਸ਼ੇਸ਼
* ਮਨਸਾ
* ਤਕਸ਼ਕ
* ਵਾਸੂਕੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਫੈਜ਼ਾ ਦਰਖਾਨੀ

*ਭੀੜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਦਲੇਰਾਨਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ।* *ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸੁਪਨਾ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਨ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ।* -ਫੈਜ਼ਾ ਦਰਖਾਨੀ  2021 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਦਰਖਾਨੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਔਰਤਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Publications by Faiza Darkhani at ResearchGate
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਡਾ. ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਬਰ

**ਡਾ. ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਬਰ** ਦਾ ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ, 1942 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤਲਾਗੰਗ, ਕੈਂਬਲਪੁਰ (ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ) ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਬੀਬੀ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿਤਾ ਸ. ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਡਾ. ਸਾਬਰ ਸਿੱਖ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਉਘੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਰਹੇ।

## ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ 
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਿਆਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮੌਖਿਕ ਸਰੋਤ ਡਾ. ਸਾਬਰ ਨੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਅ ਵੇਖੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਚੀਫ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਆਪ ਨੇ ਅਨੇਕ ਖੋਜ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਬਾਰੇ ਕੀਤੀ ਖੋਜ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ, ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਡਮੁਲੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹੇ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ  
* ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ: ਸ੍ਰੋਤ ਪੁਸਤਕ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1984.
* ਬਾਬਾ ਰਾਮਦਾਸ: ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, 1989.
* ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1993.
* ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਸਰੂਪ ਤੇ ਸੰਦਰਭ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 2022 ਆਦਿ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਵੋਟਰ ਮਤਦਾਨ

ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਵੋਟਰ। ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਤਦਾਨ ਵੱਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।]]
ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ, **ਵੋਟਰ ਮਤਦਾਨ** ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੋਣ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਰ (ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੋਣ ਪਰਚੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ) ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰਾਂ, ਯੋਗ ਵੋਟਰਾਂ, ਜਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਡਮ ਬੋਨਿਕਾ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਮੈਕਫੌਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਵੋਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।"

ਸੰਸਥਾਗਤ ਕਾਰਕ ਮਤਦਾਨ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਰਲ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਜਿੱਥੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਘੱਟ ਚੋਣਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਤਦਾਨ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।

## ਨੋਟ
## ਹਵਾਲੇ
* Franklin, Mark N. "Electoral Engineering and Cross National Turnout Differences." *British Journal of Political Science.* 1999.
*Kanazawa, Satoshi. "A Possible Solution to the Paradox of Voter Turnout." *The Journal of Politics.*
*Lijphart, Arend. "Unequal Participation: Democracy's Unresolved Dilemma." *American Political Science Review.* vol. 91 (March 1997): 1–14. p.&nbsp;12
*McDonald, Michael and Samuel Popkin. "The Myth of the Vanishing Voter." *American Political Science Review.* 2001.
*Niemi, Richard G. and Herbert F. Weisberg. eds. *Controversies in Voting Behavior.* Washington, D.C: CQ Press, 2001.
*Norris, Pippa. *Elections and Voting Behaviour: New Challenges, New Perspectives.* Aldershot: Ashgate, Dartmouth, 1998.
*Rose, Richard, ed. *Electoral Participation: A Comparative Analysis.* Beverly Hills: Sage Publications, 1980.
*Wolfinger, Raymond E. and Steven J. Rosenstone. 1980. *Who Votes?* New Haven, CT: Yale University Press.
*Wolfinger, R., Glass, D., Squire, P. (1990). Predictors of electoral turnout:an international comparison. Policy Studies Review, 9(3), p551–574, 24p
*

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* 
*
*
*
*
*
*
*
ਪੱਖਾ-2

ਪੱਖੀ/ਪੱਖੇ ਹਵਾ ਝੱਲਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਜਿਸ ਪੱਖੇ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆਂ ਹਾਂ, ਕੰਮ ਇਹ ਵੀ ਹਵਾ ਝੱਲਣ ਦੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਆਮ ਪੱਖੀ/ਪੱਖੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਖੇ ਤੋਂ ਹਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਖੇ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਪੱਖੇ ਸਰਦੇ-ਵਜਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਈ ਵੇਰ ਦਰਜੀਆਂ/ਛੀਂਬਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਇਹ ਪੱਖਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦਾ 12/2 ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਤੇ 6/1 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਫੱਟਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਫੱਟੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੱਪੜੇ ਦੀ 14 ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌੜੀ ਝਾਲਰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪੱਤੀ ਲਾ ਕੇ ਜੜੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫੱਟੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਉਪਰਲੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦੋ ਕੁੰਡੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚ 3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਤ ਦੇ ਬਾਲੇ/ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੱਟੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜਿਹੇ ਕਰ ਕੇ ਦੋ ਹੋਰ ਕੁੰਡੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਰੱਸੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਰੱਸੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਥਾਂ ਗੰਢ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੰਢ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਫੇਰ ਇਕ ਲੰਮੀ ਰੱਸੀ ਦਾ ਇਕ ਸਿਰਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਰੱਸੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਚੁਗਾਠ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਭੌਣੀ ਵਿਚ ਦੀ ਕੱਢਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਰੱਸੀ ਦੇ ਇਸ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੈਠਕੇ ਪੱਖੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਿੱਚਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪੱਖੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੇ, ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਜਾਂ ਸੌਂ ਰਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

ਹੁਣ ਹਰ ਥਾਂ ਬਿਜਲੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਛੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪੱਖੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਛੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪੱਖੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਪਏ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ

**ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ** ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ 
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ (1923-2020), ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੁੱਲਰ (1942-2020), ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ (ਜਨਮ 1945), ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ, ਜਨਮ 1945), ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ (ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ) (1931–2016), ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ

## ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਹਰਿਆਣਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ) (ਜਨਮ 1974), ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ) (ਜਨਮ 1963), ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ) (1967 ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ); ਵੇਖੋ ਬਿੱਲਾਵਰ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ, ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਚੇਵਾਲ (ਜਨਮ 1962), ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ (ਰਾਜਨੇਤਾ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ (2012-22)
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਵਰਮਾ (ਜਨਮ 1971), ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ

## ਹੋਰ ਲੋਕ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ (ਜਨਮ 1949), ਭਾਰਤ ਦੇ 21ਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਹਰਿਕਸੇਨ ਥਾਪਾ (1915-2003), ਜੋ ਯੋਗੀ ਨਰਹਰੀਨਾਥ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ]
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਪੰਮਾ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ
* ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (1912-1994), ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈਏ ਪੁਸਤਕ ਲੇਖਕ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਵਿਦਵਾਨ) (1896-1974), ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ

## ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਆਂ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਦਾ ਕਤਲ, 11 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ
* ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੁਨੇਜਾ ਇਨਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਰਾਏਪੁਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇਨਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਰਵਿਦਾਸੀਆ

**ਰਵਿਦਾਸੀਆ** ਜਾਂ **ਰਵਿਦਾਸ ਪੰਥ** ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਵਿਦਾਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਵਜੋਂ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ। ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਤਾਲਮੇਲ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਵਿਦਾਸੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ ਲਈ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 2 ਤੋਂ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।

ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਸਿੱਖ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਵਿਦਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਰੂ ਆ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਵਿਦਾਸੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਪੈਂਖੜ

ਮੱਝ, ਗਾਂ, ਬਲਦਾਂ, ਘੋੜੇ ਆਦਿ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੀ ਅਗਲੀ ਲੱਤ ਨਾਲ ਤੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਲੱਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਪੈਂਖੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੈਂਖੜ ਕਿਸੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਬਹੁਤ ਗੈਰ-ਆਬਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿਚ ਘਾਹ, ਖੱਬਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੱਖ ਪਸੂਆਂ ਦੇ ਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ ਹੀ ਬਾਹਰ ਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰਨ ਲਈ ਪਾਲੀ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰਨ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਸਬੰਧੀ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਣ ਸਮੇਂ ਪੈਂਖੜ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਆਬਾਦ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਥਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰਨ ਲਈ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।ਪਸ਼ੂ ਹੁਣ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਹੀ ਘਰੀਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੈਂਖੜ ਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਓਲਧਾਮ

**ਓਲਧਾਮ** ਗ੍ਰੇਟਰ ਮਾਨਚੈਸਟਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਇਰਕ ਅਤੇ ਮੇਡਲਾਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪੈਨੀਨਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰੋਚਡੇਲ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 5 ਮੀਲ (8.0 ਕਿਮੀ) ਅਤੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 7 ਮੀਲ (11.3 ਕਿ.ਮੀ.) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਓਲਡਹੈਮ ਦੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਬੋਰੋ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 237,110 ਵਿੱਚ 2019 ਸੀ।

ਲੰਕਾਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਉਂਟੀ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਓਲਡਹੈਮ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੂਮਟਾਊਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ "ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਬਣ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਕਪਾਹ ਸਪਿਨਿੰਗ ਮਿੱਲ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਮਿਲਾਨ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਪਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
**ਨੋਟ**

**ਹਵਾਲੇ**

**ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ**

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* www.oldham.gov.uk, Website of Oldham Council.
* www.genuki.org.uk, GENUKI entry for Oldham, including genealogical data and historic descriptions.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲਧਾਮ
ਬ੍ਰਾਂਡੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ

**ਬ੍ਰਾਂਡੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ** (ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ, 1974) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਕੁਸ਼ਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ), ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕੁਸ਼ਤੀ (ਡਬਲਯੂਸੀਡਬਲਯੂ), ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਅਲਾਇੰਸ (ਐਨਡਬਲਯੂਏ), ਅਮੈਰੀਕਨ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏਡਬਲਯੂਏ), ਵਰਲਡ ਲੀਗ ਰੈਸਲਿੰਗ (ਡਬਲਯੂਐਲਡਬਲਯੂ), ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਗਰਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਏਸੀ), ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਕੌਂਸਲ (ਪੀਜੀਡਬਲਯੂਸੀਡਬਲਯੂਏ), ਫੈਡਰਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਪੀਜੀਡਬਲਯੂਏਸੀ) ), FWA, ਅਤੇ LAW ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਰੀ ਮਾਰਟਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ।  ਲੂ ਅਲਬਾਨੋ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਟੈਗ ਟੀਮ ਪਾਰਟਨਰ ਟੋਨੀ ਅਲਟੋਮੇਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਵਿੱਚ ਦ ਫੈਬੂਲਸ ਮੂਲਾਹ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਦੇਖਿਆ।  ਕਿਉਂਕਿ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੀ ਸੀ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਲੈਰੀ ਸ਼ਾਰਪ ਅਤੇ ਗਲੇਨ ਰੂਥ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੌਨਸਟਰ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਗਲੋਰੀ ਰੈਸਲਿੰਗ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਾਂਡੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ 
* ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਔਨਲਾਈਨ ਵਰਲਡ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ (ਕਵਿਤਰੀ)

**ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ।

## ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ
*ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕਟਹਿਰਾ 
*ਚਿੱਤ ਪੱਤਰੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਮਰੀਅਮ ਮਹਿਬੂਬ

**ਮਰੀਅਮ ਮਹਿਬੂਬ** ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾਪ੍ਰਸਤੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਮਹਿਬੂਬ ਦਾ ਜਨਮ 1955 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੈਮਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਤਹਿਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।

1979 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਿਬੂਬ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ 1981 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਜਾਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੋਰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਿਬੂਬ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ *ਗਹਿਨਾਮਾ* ("ਅਨਿਯਮਿਤ ਜਰਨਲ") ਜਰਨਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ 1983 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਈ।

ਮਹਿਬੂਬ ਨੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਡੀਆਂ ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰਵੱਈਏ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਦਰੋਹ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

## ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ 
* *ਖਾਨ-ਏ ਡੇਲਗੀਰ* (ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਘਰ) (1990) ਕਾਬੁਲ: ਅੰਜੋਮਨ ਨਿਊਸੈਂਡਗਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ
* *ਗਮ* (ਦਿ ਇਨਵਿਜ਼ੀਬਲ) (1999) ਟੋਰਾਂਟੋ: ਜ਼ਰਨੇਗਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ।
* *ਖਾਨੁਮ ਜੋਰਗ* (ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ) (2003) ਟੋਰਾਂਟੋ: ਜ਼ਰਨੇਗਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਫੌਹੜਾ

ਮੱਝਾਂ, ਗਾਵਾਂ, ਕੱਟੀਆਂ, ਵੱਛੀਆਂ, ਬਲਦਾਂ, ਬੋਤਿਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਖੋਤਿਆਂ ਭਾਵ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਗੋਹੇ, ਲਿੱਦ, ਲੇਡਿਆ ਆਦਿ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਖੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਪਿਛੇ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਲੰਮੇ ਦਸਤੇ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਨੂੰ ਫੌਹੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫੌਹੜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਸਲ ਉਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਛੱਟਾ ਦੇ ਕੇ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਿਆਰਿਆ ਵਿਚਲੀ ਜਮੀਨ ਪੱਧਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਇਕਸਾਰ ਜਾਵੇ।

ਫੌਹੜਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 4/5 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੋਟੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੋਟੀ ਨੂੰ ਹੱਥਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੀ ਇਕ 12 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਮਾ ਤੇ 10 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਤੇ ਇਕ ਕੁ ਇੰਚ ਮੋਟਾ ਫੱਟਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ  ਫੱਟ ਦੇ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ, ਪਰ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ 3 ਕੁ ਇੰਚ ਹੇਠਾਂ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਚੌਰਸ ਗਲੀ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਲੀ ਵਿਚ ਹੱਥਾ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੱਟੇ ਵਿਚ ਪਾਏ ਹੱਥੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਫਾਲ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਢਾਲ ਨੂੰ ਧਤੂਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਤੂਰੀ ਹੱਥੇ ਨੂੰ ਫੱਟੋ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਫੱਟੇ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ 3 ਕੁ ਇੰਚ ਟੱਪਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੌਹੜਾ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਟੇਪਰ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗੋਹੇ, ਲਿੱਦ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪਿਛੇ ਹਟਾਉਣ ਵਿਚ ਸੌਖ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਫੱਟੇ ਦੇ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੌਹੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕਹੀ ਤੋਂ ਹੀ ਫੌਹੜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੀਟੀਸੀ ਨਿਊਜ਼

**ਪੀਟੀਸੀ ਨਿਊਜ਼** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਪੀਟੀਸੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ। ਚੈਨਲ ਦੇ ਦਿੱਲੀ, ਮੋਹਾਲੀ, ਟੋਰਾਂਟੋ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸਟੂਡੀਓ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕੇਬਲ ਨੈਟਵਰਕਾਂ ਅਤੇ ਡੀਟੀਐਚ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਉੱਤੇ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਡਿਸ਼ ਨੈਟਵਰਕ ਅਤੇ ਸਲਿੰਗ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰੋਜਰਸ, ਬੇਲ, ਟੇਲਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਅ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਯਪ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ
ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਸਾਵਿਤਸਕਾਇਆ

**ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਯੇਵਗੇਨੇਯੇਵਨਾ ਸਾਵਿਤਸਕਾਇਆ** (; ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ 1948) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਸਾਬਕਾ ਏਵੀਏਟਰ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਸੋਯੂਜ਼ ਟੀ-7 'ਤੇ ਉਡਾਣ ਭਰੀ, ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* Interview shortly before her 1995 election to the State Duma 
* 2010 interview with The Voice of Russia radio website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਤੋ ਹੀਰੋਬੂਮੀ

1885 ਤੱਕ, ਉਹ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਉਹ ਚਾਰ ਵਾਰ ਰਿਹਾ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਜਾਪਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਬਣ ਗਿਆ)। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਜਾਂ *ਜੇਨਕੁਨ*, ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇੱਕ ਕੱਟੜ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ, ਇਟੋ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਤੀਜਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 1898 ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਕੇਨਸੀਟੋ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਉਭਾਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਿਕੇਨ ਸੇਯੂਕਾਈ ਪਾਰਟੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1901 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਥੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰਗਰਮ ਉਪਭੋਗਤਾ

**ਸਰਗਰਮ ਉਪਭੋਗਤਾ** ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਲਈ ਰੁਝੇਵੇਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀਮਾ (ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਸਿਕ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਵਿਜ਼ਟਰਾਂ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ। ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਦੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਯੋਗ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਔਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ, ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਵਿੱਚ, ਵੈਬ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਬ ਐਪਸ ਵਿੱਚ, ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਵਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸਦਾ ਪਰਦੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅੰਤਰਾਲ ਜਾਂ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿੰਨੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇੰਟਰੈਕਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕੋਈ ਮਿਆਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ "ਸਰਗਰਮ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੈ।

ਇਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਮੰਥਲੀ ਐਕਟਿਵ ਯੂਜ਼ਰ** (MAU) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, **ਵੀਕਲੀ ਐਕਟਿਵ ਯੂਜ਼ਰ** (WAU) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫ਼ਤੇ, ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਵਜੋਂ **ਡੇਲੀ ਐਕਟਿਵ ਯੂਜ਼ਰ** (DAU) ਅਤੇ **ਪੀਕ ਕਨਕਰੰਟ ਯੂਜ਼ਰ** (**PCU**).

## References
ਡੈਡੀਕੇਟਿਡ ਫਰੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ

**ਡੈਡੀਕੇਟਿਡ ਫਰੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਿਟੇਡ** (ਡੀਐਫਸੀਸੀਆਈਐਲ) ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਉੱਦਮ ਹੈ ਜੋ ਵਿੱਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਮਾਲ ਕਾਰੀਡੋਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਦੇਖ ਭਾਲ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

DFCCIL ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੋਰੀਡੋਰ, ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ, ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇੰਡੀਆ, ਸਟੈਂਡ ਅੱਪ ਇੰਡੀਆ, ਭਾਰਤਮਾਲਾ, UDAN-RCS, ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ, ਭਾਰਤਨੈੱਟ, ਪਰਬਤ ਮਾਲਾ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਹੈ।
## ਗੈਲਰੀ
## ਸਥਾਪਨਾ 
DFCCIL ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ (ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲਾ) ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਵਿੱਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਫਰੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। DFCCIL ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਐਕਟ 1956 ਦੇ ਤਹਿਤ 30 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ 
 

## ਹਵਾਲੇ 
https://www.facebook.com/dfccil.india?mibextid=ZbWKwL

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਮਰਪਿਤ ਫਰੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (DFCCIL) ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
* ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਫਰੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (DFCCIL) ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਲਿੰਕ 
* DFCC 1.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਟਰੈਕ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਨਵੀਂ ਟਰੈਕ ਨਿਰਮਾਣ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗੀ
* ਮਾਰਚ 2014 ਦਾ ਸਮਾਚਾਰ ਲੇਖ ਕੁੱਲ ਭੂਮੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੀਐੱਫਸੀਸੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਮਾਨਸਾ

**ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ**, ਮਾਨਸਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ, ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਾਲਜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ 18 ਅਗਸਤ 1965 ਨੂੰ ਰਾਮ ਕਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ 7 ਅਗਸਤ, 1997 ਨੂੰ ਨਵੀਂ (ਮੌਜੂਦਾ) ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

## ਕੋਰਸ
ਹਵਾਲੇ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Official Website
* Admission Website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ
2023 ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਹੜ੍ਹ

2023 ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੰਜਾਬ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। 

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਤੀਬਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਬੰਦ, ਉਡਾਣਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*
ਰੁਕਸਿਨ

**ਰੁਕਸਿਨ** ਪੂਰਬੀ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਰੁਕਸਿਨਪਾਸੀਘਾਟ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ  30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ  ਮਾਗੋ- ਥਿੰਗਬੂ ਤੋਂ ਵਿਜੇਨਗਰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਫਰੰਟੀਅਰ ਹਾਈਵੇਅ ਮੈਕਮੋਹਨ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ,     ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੋਰੀਡੋਰ ਹਾਈਵੇਅ ਨੂੰ ਕੱਟੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂਰਬ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਬਾਂਦਰਦੇਵਾ

**ਬਾਂਦਰਦੇਵਾ** ਲਖੀਮਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਅਸਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਹਾਟੀ ਤੋਂ ਸਿਲਾਪਥਰ ਰੋਡ ਤੇ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਿਕ ਲੋਕ **ਬਾਂਦਰਦੋਹਾ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਮਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਹੋਟਲਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਕਰੌਂਗ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵਧ ਰਹੀ ਸਰਹੱਦੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਹ ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਰਮੁਤੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।,ਅਤੇ ਏਥੋਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਲੀਲਾਬਾਰੀ (IXI) ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਚਮੁਖੀ ਬਾਲਾਜੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੇਟਵੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਚੈੱਕ ਗੇਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ILP (ਇਨਰ ਲਾਈਨ ਪਰਮਿਟ) ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 52ਏ ਬਾਂਦਰਦੇਵਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇਟਾਨਗਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ 31 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਖੀਮਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ

***ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ*** ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ ਢਿੱਲੋਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਜਗਜੀਤ ਗਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 1983 ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਿਤਾਰੇ ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਬਲਦੇਵ ਖੋਸਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸਨ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ

ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਬੜ੍ਹਾ ਮਕਬੂਲ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬਲਵੀਰ ਮਾਧੋਪੁਰੀ ਹਨ।
ਗੇਲਿੰਗ

**ਗੇਲਿੰਗ**, ਜਾਂ ਗਿਲਿੰਗ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲੇ ਇੰਗਕਿਓਂਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਸਰਕਲ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। (ਸਿਆਂਗ) ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ (ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ "ਸਿਆਂਗ" ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ) ਗੇਲਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  
ਗੇਲਿੰਗ ਪਿੰਡ ਟੂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸਥਿਤ ਹੈ।

**ਗੇਲਿੰਗ ਸਰਕਲ** ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਆਟੋਨੋਮਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੇਡੋਗ ਕਾਉਂਟੀ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸਿਆਂਗ ਨਦੀ ਦਾ ਬੇਸਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਛੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ 742 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਲ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਬਿਸ਼ਿੰਗ, ਬੋਨਾ, ਕੋਪੂ, ਮਯੂਗ ਅਤੇ ਨੋਰਬੁਲਿੰਗ ਹਨ। ਸਿੰਗਾ ਸਰਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਗੇਲਿੰਗ ਸਰਕਲ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 19 ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬਲਾਕ ਵਜੋਂ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਇਥੇ ਤੱਕ BRO ਦੀ ਸੜਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਥੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ 105 ਸੜਕ ਨਿਰਮਾਣੀ ਕੰਪਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਕ ਹੈਲੀਪੈਡ ਵੀ ਹੈ। ਏਥੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਉਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪੋਸਟ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਇੰਡੋ ਤਿਬਤੀਅਨ ਬਾਡਰ ਪੁਲਸ (ITBP) ਦੇਖ ਰੇਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।   

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Gelling Circle, OpenStreetMap, retrieved 19 January 2022.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਨਾ ਸਫ਼ੀ

**ਸਨਾ ਸਫ਼ੀ** (ثنا ساپۍ - ਜਨਮ 1989) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਵਰਲਡ ਸਰਵਿਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਸਨਾ ਸਫ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੰਧਾਰ, ਹੇਲਮੰਡ, ਨੰਗਰਹਾਰ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਫ਼ੀ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 2014 ਤੱਕ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਸ਼ਤੋ, ਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸਫ਼ੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਵੂਮੈਨ ਆਵਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰ/ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਪਸ਼ਤੋ ਦੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਹੈ,  ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ, ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸਫ਼ੀ ਪਹਿਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲੇਬਨਾਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਫਸਟ ਲੇਡੀ ਰੂਲਾ ਗਨੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਅਸ਼ਰਫ ਗਨੀ ਅਹਿਮਦਜ਼ਈ ਦੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸਫ਼ੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਲਪ ਲਿਖਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁਤੰਤਰ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਫ਼ੀ ਨੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਵਿਪਰੀਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਫ਼ੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹੱਟਦੀ। ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪੱਛਮੀ ਦੀ ਡੇਟਿੰਗ, ਸਮਾਜਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਤੱਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਨਾ ਸਫੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਫਗਾਨ ਵੈੱਬਸਾਈਟ (ਗੈਰ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। 
* ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ (ਗੈਰ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ)
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਲੌਗ (ਗੈਰ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਬਲ੍ਹਣੀ

ਬਲ੍ਹਣੀ ਘੜੇ ਨਾਲੋਂ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਪਰ ਮੂੰਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੌੜੇ ਵਾਲੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਨੂੰ ਬਲ੍ਹਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਰੋਟੀ/ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖੇਤ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਲੱਸੀ ਬਲ੍ਹਣੀ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਹਲ ਵਾਹੁੰਦੇ ਕਈ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਤਾਂ ਜੇਕਰ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਸੀ ਪੀਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਬਲ੍ਹਣੀ ਵਿਚ ਬਚੀ ਲੱਸੀ ਦਾ ਪੂਣੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਦੱਬ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਤੇਹ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕੱਢਕੇ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਬਲ੍ਹਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਸੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਧੰਦਿਆਈ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਬਲ੍ਹਣੀ ਵਿਚ ਘਿਉ ਵੀ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਬਲ੍ਹਣੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

ਬਲ੍ਹਣੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਲੀ ਚਿਉਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਘਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਘਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਬਲ੍ਹਣੀ ਬਣਾਉਣ ਜੋਗੀ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਘੁਮਿਆਰ ਬਲ੍ਹਣੀ ਨੂੰ ਚੱਕ ਉਪਰ ਡੌਲਦਾ ਸੀ। ਡੌਲੀ ਹੋਈ ਬਲ੍ਹਣੀ ਨੂੰ ਚੱਕ ਉਪਰੋਂ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਬਲ੍ਹਣੀਆਂ ਦੇ ਗਲ ਦੇ ਹੇਠ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਬਲ੍ਹਣੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਬਲ੍ਹਣੀ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਵੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਪਕਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਵੇਰੇ ਵੇਲੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੀ ਹੈ। ਲੱਸੀ ਘੱਟ ਹੀ ਪੀਂਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵੀ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਘਰ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਲ੍ਹਣੀ ਦੀ ਲੱਸੀ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਹੁਣ ਕੋਈ ਬਲ੍ਹਣੀ ਦੀ ਘਿਉ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਹੁਣ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਣ ਵਰਤਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਿਲਕੁਲ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮੇਬੋ

**ਮੇਬੋ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ 
* ਮੇਬੋ ਦੂਰਸੰਚਾਰ
* ਮੇਬੋ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ
ਬਘਿਆੜੀ (ਕੀਲੀਆਂ)

ਕੱਟਰੂਆਂ, ਵੱਛਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੂਥੀ ਉੱਤੇ ਮਧਾਣੀ ਲੋਟ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਿੱਖੀਆਂ ਕਿੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਘਿਆੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਘਿਆੜੀ ਕੱਟਰੂ, ਵੱਛਰੂ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵਾੜੇ ਵਿਚ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੱਟਰੂਆਂ, ਵੱਛਰੂਆਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਾਂ ਮੱਝਾਂ ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਰੂਆਂ, ਵੱਛਰੂਆਂ ਸਮੇਤ ਬਾਹਰ ਚਾਰਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਵੱਗ ਚਾਰਨ ਲਈਵਾਗੀ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬਘਿਆੜੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਤਰਖਾਣ ਹੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਦੋ ਤਿੱਖੀਆਂ ਕਿੱਲੀਆਂ ਲਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਧਾਣੀ ਲੋਟ ਜੋੜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਦੋ ਰੱਸੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਬਣ ਗਈ ਬਘਿਆੜੀ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੱਟਰੂ, ਵੱਛਰੂ ਦੇ ਬਘਿਆੜੀ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ। ਹੁਣ ਬਘਿਆੜੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਣ ਦੀ ਬਣੀ ਕੋਈ ਛਿੱਕਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮਾੜੀ ਬੁਚਿਆਂ

**ਮਾੜੀ ਬੁਚਿਆਂ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਉਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (22 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (28 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.1 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਪੰਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੂਜੌਦਾ (2023) ਸਰਪੰਚ ਹਨ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 1050 ਘਰ ਹਨ ਅਤੇ 5311 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2759 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 2552 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ 416 ਲੋਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਡਾ. ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ - ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ।
* ਸਿਪਾਹੀ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ - ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ 1971
*

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Tourism of Punjab
* Census of Punjab

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੋਨਾ

**ਬੋਨਾ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ 
* ਬੋਨਾ ਮਾਲਵਾਲ (ਜਨਮ 1928), ਦੱਖਣੀ ਸੂਡਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ।
* ਬੋਨਾ (ਗਾਇਕ) (ਜਨਮ 1995), ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਈ ਗਰਲ ਗਰੁੱਪ WJSN ਦੀ ਮੈਂਬਰ
* ਬੋਨਾ (ਨਾਮ), ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਅਤੇ ਉਪਨਾਮ
* ਬੋਨਾ ਏਬੀ, ਇੱਕ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਫਲੋਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀ
* *ਬੋਨਾ* (ਫਿਲਮ), 1980 ਦੀ ਫਿਲੀਪੀਨ ਫਿਲਮ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* 
*
ਸਿਰਦਾਰ

**ਸਿਰਦਾਰ** ਦਾ ਅਹੁਦਾ (ਅਰਬੀ: سردار}}) - ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਭਿੰਨਰੂਪ - 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਮਿਸਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਸਿਰਦਾਰ ਜ਼ਮਾਲੇਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਬਲਾਕ ਵਾਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਿਰਦਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਬੋਹੀਆ

ਗੱਤੇ, ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਤੇ ਗਾਜਣੀ ਨੂੰ ਭਿਉਂ ਕੇ, ਕੁੱਟਕੇ ਬਣਾਈ ਵਸਤ ਨੂੰ ਬੋਹੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਜ ਦੇ, ਕਣਕ ਦੀ ਨਾੜ ਉਪਰ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਨਾੜ ਨੂੰ ਵਟ ਕੇ ਜਾਂ ਰੰਗਲੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਵਲ੍ਹੇਟ ਕੇ ਵੀ ਬੋਹੀਏ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਬੋਹੀਏ ਦਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਬਣ, ਦੰਦਾਸਾ, ਸੁਰਮੇਦਾਨੀ, ਨਹੁੰ ਪਾਲਸ਼, ਪਾਊਡਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਾ ਨਿੱਕ-ਸੁੱਕ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੋਹੀਏ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬੜੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਗੋਹਲਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿੱਕੀ ਟੋਕਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਹੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਸਮੇਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਠਿਆਈ ਆਦਿ ਭੇਜਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਚਰਖਾ ਕੱਤਣ ਸਮੇਂ ਪੂਣੀਆਂ ਤੇ ਗਲੋਟੇ ਵੀ ਮੁਟਿਆਰਾਂ/ਇਸਤਰੀਆਂ ਬੋਹੀਏ ਵਿਚ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਗ਼, ਫੁਲਕਾਰੀ, ਵਿਛਾਈਆਂ ਕੱਢਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਬੋਹੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਬੋਹੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਤਲੇ ਗੱਤਿਆਂ/ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਤੇ ਗਾਜਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਭਿਉਂਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਭਿਉਂਤੇ ਗੱਤੇ/ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਗਾਜਣੀ ਨੂੰ ਉੱਖਲੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਜਿੰਨੇ ਸਾਈਜ਼ ਦਾ ਬੋਹੀਆ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਓਨੇ ਸਾਈਜ਼ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ (ਘੜਾ, ਬਲ੍ਹਣੀ, ਝੱਕਰਾ) ਨੂੰ ਮੂਧਾ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਉਪਰ ਕੱਪੜਾ ਰੱਖ ਕੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੋਹੀਆ ਵਿਉਂਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਧੁੱਪੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਬੋਹੀਆ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬਰਤਨ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਤਾਰੇ ਹੋਏ ਬੋਹੀਏ ਤੇ ਫੇਰ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਕੱਲੀ ਗਾਜਣੀ ਦਾ ਲੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਬੋਹੀਆ ਸਾਫ ਲੱਗੇ। ਜਦ ਇਹ ਲੇਪ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਬੋਹੀਏ ਉਪਰ ਰੰਗ ਨਾਲ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਲਾਂ, ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਹੀਆ ਬਣਦਾ ਸੀ।

ਮੁੰਜ ਤੇ ਨਾੜ ਦੇ ਬੋਹੀਏ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੈਨਸਲ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਦੇ ਆਕਾਰ ਜਿੰਨੀਆਂ ਤੀਲਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਣਕ ਦੇ ਨਾੜ ਨਾਲ ਹੀ ਮੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਬੋਹੀਏ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਪਰ ਮੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਨਾੜ ਨੂੰ ਰੰਗ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਬੋਹੀਏ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ/ਥੱਲਾ ਜਿਹੜਾ ਰੱਖਣ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 4/5 ਕੁ ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦਾ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਬੋਹੀਏ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਉਸ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਨੂੰ ਚੌੜਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਪਰ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬੋਹੀਏ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰ ਤੱਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੰਨੇ ਸਾਈਜ਼ ਦਾ ਬੋਹੀਆ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਹੀਆ ਬਣਦਾ ਸੀ।ਬੋਹੀਏ ਵਿਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਬੋਹੀਏ ਕਣਕ ਦੀ ਨਾੜ ਦੀ ਥਾਂ ਸੂਤ ਦੀ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਮੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਹੁਣ ਬੋਹੀਏ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਬੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਜ ਵਿਚ ਦੇਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੁਣ ਬੋਹੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਬੋਹੀਏ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਅਤੀਤ ਦਾ ਵਿਰਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਦਾਪੋਰਿਜੋ

**ਦਾਪੋਰੀਜੋ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਪਰ ਸੁਬਾਨਸਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਗਣਨਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਨਾਮਕਰਨ 
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਾਪੋ ਨੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ "ਸੁਰੱਖਿਆ" ਜਾਂ "ਰੁਕਾਵਟ" ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਿਜੋ "ਵਾਦੀ" ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਪਰ ਸੁਬਨਸਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਸੁਬਨਸਿਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਦਾਪੋਰੀਜੋ ਬ੍ਰਿਜ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ- ਇੱਕ BRO ਉੱਦਮ ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੁਲ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 27 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
2001 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ, ਦਾਪੋਰੀਜੋ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 15,468 ਸੀ। ਮਰਦ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 52% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 48% ਹਨ। ਦਾਪੋਰੀਜੋ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 59% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੌਮੀ ਔਸਤ 59.5% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ: ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 66% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ 51% ਹੈ। ਦਾਪੋਰੀਜੋ ਵਿੱਚ, 19% ਆਬਾਦੀ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ। ਦਾਪੋਰੀਜੋ ਉਪਰਲੇ ਸੁਬਨਸਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੰਨ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ, ਤਾਗਿਨ, ਗਾਲੋ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਗਿਨ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਪ-ਸਮੂਹਾਂ ਜਾਂ ਕਬੀਲੇ ਲੇਯੂ, ਤਾਮਿਨ, ਤਾਸੀ, ਗਿਡੂ ਗਿੰਗੂ, ਰੇਰੀ, ਮਰਾ, ਨਾਹ, ਆਦਿ ਹਨ।

## ਸ਼ਾਸਨ 
**ਤਾਨੀਆ ਸੋਕੀ** 24ਵੇਂ ਦਾਪੋਰੀਜੋ ਹਲਕੇ ਦੀ  MLA ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ (ਅਪ੍ਰੈਲ-2019 ਤੱਕ), ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ-ਕਮ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਕਾਂਟੋ ਡੰਗੇਨ APCS (ਜਨਵਰੀ 2021 ਤੱਕ) ਹੈ। ਤਾਰੂ ਗੁਸਰ ਦਪੋਰੀਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਐਸਪੀ (ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ) ਹਨ।

## ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਦਾਪੋਰੀਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 600 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੁਖ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੁਬਨਸਿਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦਰਿਆ ਦਾਪੋਰਿਜੋ ਘਾਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਤਿੰਨ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸੁਬਨਸਿਰੀ ਨਦੀ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਦਾਪੋਰੀਜੋ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਥਾਨ ਮੈਂਗਾ ਮੰਦਰ, ਸਿੱਪੀ ਆਦਿ ਹਨ। .

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਦਾਪੋਰਜੀ NH13 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਅਰੁਣਾਚਲ ਹਾਈਵੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਨਿਰਮਾਣ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਹੈਲੀ-ਏਅਰਲਿਫਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੂਰੀ (ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੋਲੋਰਿਆਂਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ) ਅਤੇ ਸਰਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਰੁੰਗ ਕੁਮੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ 2017 ਵਿੱਚ BRO ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਸੜਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਲੋਰਿਆਂਗ-ਹੁਰੀ-ਸਰਲੀ-ਤਲੀਹਾ-ਦਾਪੋਰੀਜੋ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਸਰਲੀ-ਟੀ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਕੇ ਸਮਰੱਥ ਕਰੇਗੀ।   ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤਲੀਆ -ਦਾਪੋਰੀਜੋ, ਤਲੀਆ - ਨਾਚੋ, ਤਲੀਆ-ਤਾਟੋ ( ਸ਼ੀ ਯੋਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਇਹ ਸੇਪਾ -ਤਮਸਾਂਗ ਯਾਂਗਫੋ-ਸਰਲੀ-ਕੋਲੋਰੀ-ਕੋਲੋਰਿਯਾਂਗ-ਅਤੇ-ਦਾਪੋਰਿਅੰਗ-ਤੋਲੀ- ਕੋਲੋਰਿਅੰਗ -ਤੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਸਰਹੱਦੀ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਤੋਂ (ਅਤੇ ਮੇਚੁਕਾ -ਗੇਲਿੰਗ ਅਤੇ ਆਲੋ ਤੋਂ ਪਰੇ) 

## ਤਿਉਹਾਰ 
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਸੀ-ਡੋਨੀ ਪੋਲੋ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਮੋਪਿਨ, ਬੋਰੀ ਯੂਲੋ, ਨਯੋਕੁਮ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇੱਥੇ ਕੁੱਲ 60ਵੇਂ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* http://www.arunachaltourism.com/daporijo.php 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਪਰ ਸੁਬਨਸਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਪਰ ਸੁਬਨਸਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਅਰੁਣ ਬਕਸ਼ੀ

**ਅਰੁਣ ਬਕਸ਼ੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਿੱਤਰ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵੀ 298 ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ ਦੇ *ਇਸ਼ਕ ਕਾ ਰੰਗ ਸਫੇਦ* ਵਿੱਚ ਮਹੰਤ ਦਸ਼ਰਥ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ।

## ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਰੀਆ ਕਾਲਜ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਬਖਸ਼ੀ ਬੀ.ਆਰ. ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨਾ, ਗੁਰੂ, ਕੁਛ ਤੋ ਗੁੱਡਬਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਾਇਕ