open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਟਰਾਇਡੈਂਟ ਹੋਟਲ

ਟਰਾਇਡੈਂਟ ਇੱਕ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਓਬਰਾਏ ਗਰੁਪ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਸ ਟਰਾਇਡੈਂਟ ਹੋਟਲ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰਾ ਕੁਰਲਾ ਅਤੇ ਨਰੀਮਨ ਪੋਇੰਟ ਗੁੜਗਾਵਾ (ਦਿੱਲੀ ਏਨ ਸੀ ਆਰ ਖੇਤਰ), ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਚੇਨਈ, ਬੁਵਨੇਸ਼ਵਰ,ਕੋਚੀ,ਆਗਰਾ, ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਉਦੇਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਓਬਰਾਏ ਗਰੁਪ ਦਾ ਟਰਾਇਡੈਂਟ ਹੋਟਲ ਸਾਉਦੀ ਅਰੇਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜੱਦਾ ਵਿਖੇ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹੈ।

## ਟਰਾਇਡੈਂਟ ਮੁਬਈ
ਟਰਾਇਡੈਂਟ ਹੋਟਲਸ ਮੁਮਬਈ ਵਿੱਚ ਨਰੀਮਨ ਪੋਇੰਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੋਰ ਤੇ ਦ ਓਬਰਾਯ ਮੁਮਬਈ ਅਤੇ ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਨਰੀਮਨ ਪੋਇੰਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ .

## ਇੰਫ੍ਰਾਸਟਰ੍ਕਚਰ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾਵਾ
ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਮੁੰਬਈ, ਨਰੀਮਨ ਪੋਇੰਟ ਹੋਟਲ ਇੱਕ 35 ਸਟੋਰੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿੱਚ 555 ਖੁਲੇ ਗੇਸਟ ਰੂਮ ਅਤੇ ਸੂਟ ਹਨ। ਰਿਹਾਇਸੀ ਕਮਰੇ 7 ਕੇਟੇਗੀਰੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਕਮਰੇ, ਵਧਿਆ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਜਾਰੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ, ਟਰਾਇਡੈਂਟ ਕਲਬ ਕਮਰੇ, ਟਰਾਇਡੈਂਟ ਏਕ੍ਜੀਕੁਟਿਵ ਕਮਰੇ, ਡੀਲ੍ਕ੍ਸ੍ ਸਿਉਟ, ਟਰਾਇਡੈਂਟ ਸ੍ਪੇਸ਼ਲ ਸਿਉਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਸੀਡੇਨ੍ਸ਼ਿਅਲ ਸਿਉਟ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸ੍ਪੇਸ਼ਲ ਰੇਸਟੋਰੇਨਟ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਫਰੰਜੀਪਨੀ ਰੇਸਟੋਰੇੰਟ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਵੇਰਾਂਦਾਹ ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਇੱਕ ਲਾਜ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਮਦਾ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਖ ਵਖ ਤਰਹ ਦੀ ਡੇਸਰਟ, ਸੇੰਡਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਰੇਵ੍ਰੇਜ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਓਪਿਯਮ ਡੇਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆ ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਅਪਿਰਿਫਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤਰਹ ਦੇ ਮੋਕੇਆ ਵਾਸਤੇ ਸਹੂਲਤਾ ਮੋਜੂਦ ਹਨ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ 10,000 ਸਕੇਅਰ ਫੁਟ ਦਾ ਕੋੰਫਰੇਸ ਹਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰਮ ਨਾਲ 700 ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਮਿਟਿੰਗ ਹਾਲ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹੈ, ਟਰਾਇਡੈਂਟ ਮੀਟਿੰਗ ਹਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਨਤ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਸੁਸਸ੍ਜਿਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ 6 ਤੋ 14 ਮਹਿਮਾਨ ਆਰਮ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਸਹੂਲਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਕੇ ਮੋਜ ਮਸਤੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾ ਬਿਤਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰਜਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ. ਇਹ ਹੋਟਲ ਠੰਡਕ ਥੇਰੇਪੀ ਦੀਆ ਸੇਵਾਵਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਸਵਿਮਿੰਗ ਪੂਲ ਅਤੇ ਜਿਮ ਸੇਵਾਵਾ ਹਨ।

## ਨਵੰਬਰ 2008 ਆਤਂਕਵਾਦੀ ਹਮਲਾ
26 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ, ਦਾ ਓਬਰਾਯ, ਮੁਮਬਈ ਤੇ ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਨਰੀਮਨ ਪੋਇੰਟ ਆਂਤਕੀ ਸੰਗਠਨ ਵੱਲੋ 2008 ਮੁਮਬਈ ਹਮਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਚੁਨਿਆ ਗਿਆ I 3 ਦਿਨ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ 32 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ I

## ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ:
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਆਗਰਾ 
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ 
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਚੇਨ੍ਨਈ 
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਕੋਇਮਬਟੂਰ(ਉਸਾਰੀ ਹੇਠ) 
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਕੋਚੀਨ 
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਗੁੜਗਾੰਵ 
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਜੈਪੁਰ 
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਬਾਂਦਰਾ ਕੁਰਲਾ, ਮੁਮਬਈ 
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਨਰੀਮਨ ਪਵਾਂਇਟ, ਮੁਮਬਈ 
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਉਦਯਪੁਰ 
* ਟਰਾਇਡੈਂਟ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੋਟਲ
ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ

**ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ** (1830-1912), ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਡਿਪਟੀ ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ (ਉਰਦੂ: ڈپٹی نذیر احمد) ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ-ਲੇਖਕ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਕੁੱਝ ਨਾਵਲ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਰਾਤ-ਉਲ ---ਉਰੂਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਤ-ਉਲ-ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ਼ਿੱਸੇ - ਕਹਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਲਿਮ ਬਘਿਆੜ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਸ ਨੇ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੁਲ ਖਾਲਿਕ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਲੂਨ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ (2 ਧੀਆਂ ਅਤੇ 1 ਪੁੱਤਰ) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਉਮਰ ਸੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ ਲੱਭੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਆਪ ਲਿਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ 
ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 1831 ਵਿੱਚ ਰੇਹਰ, ਬਿਜਨੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਯੂ.ਪੀ., ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਆਦਤ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਇੱਕ ਮਦਰੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਡਿਪਟੀ ਕਲੈਕਟਰ ਬਜਨੌਰ, ਨਸਰੁੱਲਾ ਸਾਹਬ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਰਬੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
* ਮਰਾਤ ਉਲਾਰੂਸ (1869)
* ਤੋਬਾ ਉਲ ਨਸੋਹ
* ਬਨਾਤ ਉਲਨਾਸ਼
* ਇਬਨ ਉਲ-ਵਕਤ
* ਰਵਿਆਏ ਸਾਦਿਕਾ
* ਫ਼ਸਾਨਾ ਮੁਬਤਲਾ
* ਇਆਮੀ
* ਅਮਹਾਤ ਅੱਲਾਮਾ
* ਮੁਵਾਇਜ਼ ਹਸਨਾ
* ਅਲਹਕੋਕ ਵ ਅਲਫ਼ਰਾਇਜ਼
* ਮੁੰਤਖ਼ਬ ਅਲਹਿਕਾਇਆਤ

## ਅਨੁਵਾਦ
* ਤਰਜਮਾ ਕੁਰਆਨ ਮਜੀਦ
* ਤਾਜ਼ੀਰਾਤ-ਏ-ਹਿੰਦ (ਇੰਡੀਅਨ ਪੈਨਲ ਕੋਡ)
* ਕਾਨੂੰਨ-ਏ-ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ 1861
* ਕਾਨੂੰਨ-ਏ-ਸ਼ਹਾਦਤ 1863 
* ਸਮਵਾਤ 1876

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਚੰਨੋ ਕਮਲੀ ਯਾਰ ਦੀ

***ਚੰਨੋ ਕਮਲੀ ਯਾਰ ਦੀ*** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 19 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪੰਕਜ ਬੱਤਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਅਤੇ ਬੀਨੂ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

## ਭੂਮਿਕਾ
*ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ, ਚੰਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਚੰਨੋ ਵਜੋਂ
*ਬੀਨੂ ਢਿੱਲੋਂ, ਤਾਜੀ ਵਜੋਂ
*ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ, ਜੈਲੀ ਵਜੋਂ
*ਰਾਣਾ ਰਣਬੀਰ, ਤਾਜੀ ਦੇ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ
* ਅਨੀਤਾ ਦੇਵਗਨ, ਤਾਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ
* ਬਨਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ
* ਜੱਸੀ ਗਿੱਲ, ਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵਜੋਂ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਜ਼ਰੀ)
## ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਵੰਡਰਲਾ

**ਵੰਡਰਲਾ** ਹੋਲੀਡੇ ਲਿਮਿਟਡ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮੁਖ ਦਫਤਰ ਬਿਦਾਈ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਬੇਂਗਲੋਰ ਤੋ 28 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ (17 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ. ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਚੋਊਸੇਪ ਚਿੱਟਇਲਾਪੀਲੇ ਅਤੇ ਓਹਨਾ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਰੁਣ ਚਿੱਟਇਲਾਪੀਲੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਵੰਡਰਲਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕ ਇਸਦੇ ਮੁਖ ਪਤੇ ਤੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਤੋ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਇਹ ਪਾਰਕ 82 ਏਕੜ (33 ਹੇਕਟੇਅਰ) ਵਿੱਚ ਫੇਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਵੰਡਰਲਾ ਕੋਚੀ ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕ ਸੀ ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕ ਪਰੋਜੇਕਟ ਵੰਡਰਲਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਇਹ ਪਾਰਕ 7.5 ਬਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪੇ (110 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂ ਏਸ ਡਾਲਰ) ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

## ਸੇਫਟੀ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਸਿਸਟਮ
ਵੰਡਰਲਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਓਹਨਾ ਦੋ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਓ ਏਚ ਏਸ ਏ ਏਸ 18001:2007 ਸੇਫਟੀ ਮਾਨਕਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ. ਇਸ ਪਾਰਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ ਸਖਤ ਮਾਨਕਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ. ਵੰਡਰਲਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦੇ ਪਲਾਂਟ ਹਨ ਜੋ ਕੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਰਤੋ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੋਸੇਸ ਅਤੇ ਫਿਲਟਰ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਪਾਰਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਾਸਤੇ ਲਾਬੋਰਟਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਦੇ ਸਤਰ ਨੂੰ ਅਲਗ ਅਲਗ ਉਦੇਸ਼ਾ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾ ਕੇ ਰਖਦੀ ਹੈ

## ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ
ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੁਦਾਰ੍ਤੁ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ 2000 ਪੇੜ ਉਗਾਏ ਹਨ. ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੀਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿਚਾਈ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੀਹ ਦਾ ਛਤਾ ਤੇ ਖੜੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਇਕਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਈ ਟੈਕਾ ਵਿੱਚ ਅਲਗ ਅਲਗ ਮਨਤਵਾ ਨਾਲ ਇੱਕਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਇੱਕਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.

## ਖੋਜ (R&D)
ਵੰਡਰਲਾ ਦੀਆ ਦੋ ਖੋਜ (R&D) ਯੂਨਿਟਾ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬੇਂਗਲੋਰ ਅਰੇ ਕੋਚਿਨ ਵਿੱਚ ਹਨ. ਪਾਰਕ ਦੀਆ ਰਾਇਡਸ ਖੋਜ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆ ਗਈਆ ਹਨ, XD-Max ਇਥੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ 4ਡੀ ਰਾਇਡ ਹੈ. ਵੰਡਰਲਾ ਦੀ ਖੋਜ (R&D) ਯੂਨਿਟ ਆਪਣੇ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕ ਵਾਸਤੇ ਖੁਦ ਰਾਇਡ ਡਿਜਾਇਨ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦਿਆ ਹਨ. ਵੰਡਰਲਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਵਡੀ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਫ਼ਰਿਸ ਵੀਲ (ਦਾ ਸਕਾਈ ਵੀਲ) ਆਪਣੇ ਬੇਂਗਲੋਰ ਦੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਲਗਾਈ ਹੈ

## ਆਈ ਪੀ ਓ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੇਕਟ
ਵੰਡਰਲਾ ਹੋਲੀਡੇ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਨਤਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ (ਆਈ ਪੀ ਓ) ਜੋ ਕਿ 180 ਕਰੋੜ ਰੁਪੇ ਦਾ ਸੀ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਵਲੋ ਭਰਵਾ ਹੁਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ. ਇਹ ਆਈ ਪੀ ਓ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੈ ਨਵੇਂ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.

## ਵੰਡਰਲਾ ਬੇਂਗਲੋਰ
ਵੰਡਰਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 55 ਜਮੀਨੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆ ਰਾਇਡਸ ਹਨ. ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਈ ਆਕਰਸ਼ਣ ਮੋਜੂਦ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਗੀਤ ਫੁਵਾਰਾ ਅਤੇ ਲੇਸਰ ਸ਼ੋ (ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋ). ਵੰਡਰਲਾ ਬੰਗਲੋਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਡਾਸ ਫਲੋਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਲਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਫੁਆਰੇ ਮੋਜੂਦ ਹਨ . ਵੰਡਰਲਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਬਚੇਆ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਮੋਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੁਵਿਦਾਜਨਕ ਪਰ ਵਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਕਿਡਸ ਫ੍ਰੀ ਫਾਲ ਰਾਇਡ. ਸਰਦੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁਸਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੋਲਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੋਟਲ
ਗੁਜਰਾਤ ਫ਼ਾਈਲਜ਼

***ਗੁਜਰਾਤ ਫ਼ਾਈਲਜ਼: ਅਨੈਟਮੀ ਔਫ ਏ ਕਵਰ ਅਪ*** (Gujarat Files:Anatomy of a Cover Up) ਅਰਥਾਤ ਗੁਜਰਾਤ ਫ਼ਾਈਲਾਂ: ਪਰਦਾਪੋਸ਼ੀ ਦੀ ਚੀਰ-ਫ਼ਾੜ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਾਣਾ ਅਯੂਬ ਦੁਆਰਾ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਫ਼ਸਾਦਾਂ, ਫਰਜ਼ੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਹਰੇਨ ਪਾਂਡਿਆ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੀਤੀ ਛਾਣਬੀਣ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਕਾਨਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮਸਾਜ਼, ਮੈਥਿਲੀ ਤਿਆਗੀ ਬਣਕੇ ਰਾਣਾ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਫਸਰਾਂਸ਼ਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ 2001 ਅਤੇ 2010 ਦਰਮਿਆਨ ਉਸ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਪਰ ਤੈਨਾਤ ਰਹੇ ਸਨ।

## ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਰਾਣਾ ਅਯੂਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੂਐਸ ਅਧਾਰਤ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ  ਪੈਰੋਕਾਰ ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ   ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੱਸ ਕੇ,  ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਨੌਕਰਸ਼ਾਹਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। । ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੈਥਿਲੀ ਤਿਆਗੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਅਯੂਬ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਕੈਮਰਾ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫੋਨ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ  ਗੱਲ਼ਾਂ  ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਸਕੀ। ਕਿਤਾਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ  'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਸਾਲ 2010-2011 ਦੌਰਾਨ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਸਾਰੀ ਕਵਾਇਦ ਤਹਿਲਕਾ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਅਯੂਬ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਤਹਿਲਕਾ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 2017 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2019 ਤੱਕ, ਅਯੂਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ 600,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ
ਦਦੇਹਰ

**ਦਦੇਹਰ ਸਾਹਿਬ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 45 ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਤੋਂ 18 ਕਿਮੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

ਇਹ ਪਿੰਡ 876 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦਦੇਹਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਮਾਲਵਾ (ਪੰਜਾਬ) ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਜਾਗੋ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਮਾਲਵਾ (ਪੰਜਾਬ) ਤੋਂ ਮਾਝੇ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤਾਂ ਦਦੇਹਰ ਨੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਚੁਣੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਥੇਹ)। ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਕਿ ਭਤੀਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨੇਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੋਰ ਤੁਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਤੀਜੇ ਦਾ ਘਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਕਿ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਤੋਂ ਚਾਚਾ ਅਤੇ ਭਤੀਜਾ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੁਰਨਗੇ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਿਲਣਗੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚਣ । ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਹੈ ਕਿ ਭਤੀਜਾ ਸਰਹਾਲੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਲਦੀ ਤੁਰਿਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਸਰਹਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਦਦੇਹਰ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਤਿੰਦਰ ਸ਼ਾਹ

**ਜਤਿੰਦਰ ਸ਼ਾਹ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਜਤਿੰਦਰ ਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ 'ਸੈਕੰਡ ਹਸਬੈਂਡ' ਅਤੇ 'ਦਿਲਵਾਲੀ ਜ਼ਾਲਿਮ ਗਰਲਫ਼ਰੈਂਡ' ਵਿੱਚ। ਜਤਿੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ
* 2017 ਅੰਗਰੇਜ਼ 2 
* 2017 ਸੁਪਰ ਸਿੰਘ 
* 2016 ਸਾਬ ਬਹਾਦਰ 
* 2016 ਸਰਵਾਣ 
* 2016 ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ 
* 2016 ਬੰਬੂਕਾਟ 
* 2016 ਸਰਦਾਰ ਜੀ 2 
* 2016 ਅੰਬਰਸਰੀਆ 
* 2016 ਅਰਦਾਸ
* 2016 ਲਵ ਪੰਜਾਬ 
* 2016 ਚੰਨੋ ਕਮਲੀ ਯਾਰ ਦੀ 
* 2015 ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ 
* 2015 ਫਰਾਰ 
* 2015 ਅੰਗਰੇਜ਼ 
* 2015 ਸੈਕੰਡ ਹੈਂਡ ਹਸਬੈਂਡ 
* 2015 ਸਰਦਾਰ ਜੀ 
* 2015 ਹੀਰੋ ਨਾਮ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ 
* 2015 ਧਰਮ ਸੰਕਟ ਮੇਂ 
* 2014 ਪੰਜਾਬ 1984 
* 2014 ਡਬਲ ਦਿ ਟ੍ਰਬਲ 
* 2014 ਜੱਟ ਜੇਮਸ ਬੌਂਡ 
* 2014 ਹੈਪੀ ਗੋ ਲੱਕੀ 
* 2014 ਗੋਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਾ ਕਰੋ 
* 2014 ਰੋਮੀਓ ਰਾਂਝਾ 
* 2014 ਦਿਲ ਵਿਲ ਪਿਆਰ ਵਿਆਰ * 2014 ਡਿਸਕੋ ਸਿੰਘ 
* 2013 ਭਾਜੀ ਇਨ ਪ੍ਰੋਬਲਮ 
* 2012 ਸਿਰਫਿਰੇ 
* 2013 ਜੱਟਸ ਇਨ ਗੋਲਮਾਲ 
* 2013 ਜੱਟ & ਜੂਲੀਅਟ 2 
* 2013 ਬੈਸਟ ਆਫ਼ ਲੱਕ 
* 2013 ਲੱਕੀ ਦੀ ਅਨਲੱਕੀ ਸਟੋਰੀ 
* 2013 ਸਿੰਘ ਵਰਸੇਸ ਕੌਰ 
* 2013 ਸਾਡਾ ਹੱਕ 
* 2012 ਕੈਰੀ ਓਨ ਜੱਟਾ 
* 2012 ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਅਟ 
* 2012 ਪਿੰਕੀ ਮੋਗੇ ਵਾਲੀ 
* 2012 ਮਿਰਜ਼ਾ- ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ 
* 2011 ਜੀਹਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੁੱਟਿਆ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਰੀਡਿੰਗ ਲੋਲਿਤਾ ਇਨ ਤਹਿਰਾਨ

***ਰੀਡਿੰਗ ਲੋਲਿਤਾ ਇਨ ਤਹਿਰਾਨ:ਏ ਮੇਮੋਇਰ ਇਨ ਬੁਕਸ*** ਈਰਾਨੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਜ਼ਰ ਨਫੀਸੀ ਦੀ 2003 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਹ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੱਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ
ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਲੇਖਕ, ਜੋ ਇਨਕਲਾਬ (1978-1981) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਰਾਨ ਪਰਤੀ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ 1997 ਤੱਕ ਇਰਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਉਸਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। ਇਹ 1979 ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੇਹਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ, ਪਰਦਾ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਇਨਕਾਰ   ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕੱਢੇ ਜਾਣ, ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ, ਅੱਲਾਮਾ ਤਾਬਾਤੇਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1981) ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ (1987), ਆਪਣੀ ਬੁੱਕ ਕਲੱਬ ਦੇ ਗਠਨ (1995-97), ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਉਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਗਾਥਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਡੈਸਕਟਾਪ ਕੰਪਿਊਟਰ

**ਡੈਸਕਟਾਪ ਕੰਪਿਊਟਰ**, ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਡੈਸਕ ਜਾ ਟੇਬਲ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਕੇ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਮ ਸੰਰਚਨਾ ਇੱਕ ਕੇਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ, ਡਿਸਕ ਸਟੋਰੇਜ਼ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜਾ ਹੋਰ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ, ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ, ਅਤੇ ਪਿਹਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ), ਮੱਧ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ (CPU), ਮੈਮੋਰੀ, ਬੱਸ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਛਪਿਆ ਹੋਏ ਸਰਕਟ ਬੋਰਡ (ਮਦਰਬੋਰਡ) ਹੈ; ਇਨਪੁਟ ਦੇ ਲਈ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਮਾਊਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਨੀਟਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਯੰਤਰ ਦੀ ਤਰਾਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕੇਸ ਖਿਤਿਜੀ ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਲ-ਇਨ-ਵਨ ਡੈਸਕਟਾਪ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਮਾਨੀਟਰ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਭਦ੍ਰਵਾਹ

**ਭਦ੍ਰਵਾਹ** ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਡੋਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਸਬੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਨੋਟੀਫਾਇਡ ਏਰੀਆ ਕਾਊਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਦ੍ਰਵਾਹ ਘਾਟੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ *ਛੋਟਾ ਕਸ਼ਮੀਰ * ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਭਦ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ *ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਭੂਮੀ* ਭਾਵ *ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੋਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਦ ਟੈਸਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਲਾਈਫ਼

[thumb|ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ [ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ]]
***ਦ ਟੈਸਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਲਾਈਫ਼: ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ***, ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਇਹ 19 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ 20 ਕਾਪੀਆਂ 9 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ ਹੀ 5,000 (ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ) ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਆਨਲਾਇਨ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਯੁਵਰਾਜ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸ਼ਾਰਦਾ ਉਗਰਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਜੀਤ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਆਂ
ਪੀਟਰ ਰੇਹੜਾ

**ਪੀਟਰ ਰੇਹੜਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Peter rehra) ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਇੱਕ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਞਣ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਹ ਨਾਮਕਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਨ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਪੀਟਰ" ਸੀ, ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਨਾਮ ‘ਘੜੁੱਕਾ’ ਅਤੇ ‘ਮਾਰੂਤਾ’ ਹਨ।ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਢ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਿਕ 1962 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਪੀਟਰ ਰੇਹੜਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਗਈ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ ਪੀਟਰ ਰੇਹੜੇ 'ਤੇ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਇੰਜਣ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਟੋਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਟੋਕਾ ਕਰ ਕੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲ ਵੀ ਪੀਟਰ ਰੇਹੜੇ 'ਤੇ ਲੱਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵਾਰੀਆਂ ਢੋਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
*ਅਜ਼ਾਇਬਘਰ  
*ਪੀਟਰ ਰੇਹੜੇ ਹੇਠ ਆਉਣ ਨਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀ ਮੌਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘੱਟ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨ
ਬੋਡੋਲੈਂਡ

**ਬੋਡੋਲੈਂਡ** () ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਅਰੁਨਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।  ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀ ਵਸੋਂ ਬੋਡੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ।  ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਕਰਾਝਾਰ ਬੋਡੋਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2003 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Official Website 
* ABSU 
* If India dares, let the people of Boroland to decide their destiny,
ਚੌਣਾ

*ਚੌਣਾ * ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੈ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਵੱਗ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਅਤੇ ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਇਕਠੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਆਜੜੀ ਜਾਂ ਚਰਵਾਹੇ ਨੂੰ ਸੌੰਪ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਕਾਰਜ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਣ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚੌਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਣੀ ਖੇਤੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਲਗਪਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।ਇਹਨਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚਰਵਾਹੇ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਫ਼ਸਲ ਕੱਟਣ ਸਮੇਂ ਛਿਮਾਹੀ ਦਾ ਬੱਝਵਾਂ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਚਾਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ

thumb|ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
**ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ **ਜਾਂ **ਪਾਈਰੇਟ ਪਾਰਟੀ** ਉਹਨਾਂ ਸਿਆਸੀ ਦਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਨਾਂਅ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ, ਸਿੱਧਾ ਲੋਕਰਾਜ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਅਤੇ ਪੇਟੈਂਟ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਹਾਮੀ ਹਨ। 
right|thumb|250x250px|ਵ੍ਪੱਖ-ਵ੍ਰੇੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਰੇਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀ

## ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ 
ਸਵੀਡਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ੪੦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਰੇਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਈਸਲੈਂਡ)

ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਈਸਲੈਂਡ) ਆਈਸਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਦਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਲੋਕਰਾਜ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। .

## Electoral results 
### ਚੋਣਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਕਿੱਕਐਸ ਟੌਰੈਂਟ

**ਕਿੱਕਐਸ ਟੌਰੈਂਟ** (KickassTorrents, ਛੋਟਾ ਰੂਪ **KAT**) ਟੌਰੈਂਟ ਅਤੇ ਮੈਗਨੇਟ ਕੜੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਬਿਟ-ਟੌਰੈਂਟ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਈਰੇਟ ਬੇਅ (The Pirate Bay) ਨੂੰ ਪਛਾੜਦੇ ਹੋਏ ਸਭ ਤੋਂ ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ ਬਿਟ-ਟੌਰੈਂਟ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਣਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਟੌਰੈਂਟ

ਬਿਟ-ਟੌਰੈਂਟ ਫ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਟੌਰੈਂਟ ਫ਼ਾਈਲ **ਕੋਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਫ਼ਾਈਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ *ਮੈਟਾਡਾਟਾ* ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ *ਟ੍ਰੈਕਰਜ਼* ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । 

ਟੌਰੈਂਟ ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ *.torrent *ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਬਿਟ-ਟੌਰੈਂਟ

**ਬਿਟ-ਟੌਰੈਂਟ** ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਵੰਡਣ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। .

## ਹਵਾਲੇ
ਚਾਰਲਸ ਮੈਸੀਅਰ

**ਚਾਰਲਸ ਮੈਸੀਅਰ** (ਫਰਾਂਸੀ: [me.sje]; 26 ਜੂਨ 1730 – 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1817) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀ ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਇੱਕ ਖਗੋਲੀ ਕੈਟਾਲਾਗਛਾਪਣ ਕਰਕੇ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨੈਬਿਊਲਿਆਂ ਤੇ ਤਾਰਕੀ ਗੁੱਛਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕੈਟਾਲਾਗ ਨੂੰ 110 "ਮੈਸੀਅਰ ਕੈਟਾਲਾਗ" ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1730
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1817
ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ

**ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ** () ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਮਰਾਠੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵਨਗਰੀ ਸਕਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ 
*ਅਭਿਜਾਤ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ

ਕਾਦੰਬਰੀ

ਕਥਾ

ਕਵਿਤਾ

ਲਲਿਤ ਲੇਖ

ਨਾਟਕ

*ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ
ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ

ਕਥਾ

ਵਿਨੋਦ

ਮੁੱਖ ਲੇਖ। ਸੰਪਾਦਕੀ। ਕਾਲਮ।ਸਮੀਖਿਆ

ਚਾਰੋਲੀ

ਗਝਲ

ਓਵੀ

ਅਭੰਗ

ਭਜਨ

ਕਿਰਤਨ

ਪੋਵਾਡਾ

ਲਾਵਣੀ

ਭਾਰੂਡ

ਬਖਰ

ਪੋਥੀ

ਆਰਤੀ

ਲੋਕਗੀਤ

ਗੋਂਧਲ

ਉਖਾਣੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖਿੜਕੀ

'*ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖਿੜਕੀ* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Window of the World; ) ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ੈਨਜ਼ੈਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ 130 ਯਾਤਰੀ ਸੈਰਗਾਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਨਮੂਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਥੀਮ 48 ਹੈਕਟੇਅਰ (118 ਏਕੜ ਜਾਂ ਕਿੱਲਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ 108 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਆਈਫ਼ਲ ਟਾਵਰ, ਪਿਰਾਮਿਡ ਤੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਯਾਤਾਯਾਤ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਸ਼ੈਨਜ਼ੈਨ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਲਾਈਨ 1 ਤੇ ਲਾਈਨ 2 ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹੈਪੀ-ਲਾਈਨ ਨਾਂਅ ਦੀ ਛੋਟੀ ਰੇਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੁਕਦੀ ਹੈ।

## ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਸ਼ਨੀ ਥਾਵਾਂ
### ਯੂਰਪੀ ਖੇਤਰ 
* ਫਰਾਂਸ
** ਆਈਫ਼ਲ ਟਾਵਰ, ਅਰਕ ਡੀ ਟ੍ਰਾਂਫ਼, ਲੋਵਰੇ ਪਿਰਾਮਿਡ, ਨੋਟਰੇ ਡਾਮੇ ਕੈਥਡ੍ਰਲ ਤੇ ਜਾਰਡਿਨ ਡੂ ਲਕਸਮਬਰਗ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ
* ਜਰਮਨੀ
* ਗ੍ਰੀਸ
* ਇਟਲੀ
** ਪੀਸਾ ਦਾ ਝੁਕਦਾ ਮਿਨਾਰ
** ਕਾਲੋਸਮ
* ਨੀਦਰਲੈਂਡ
* ਰੂਸ
* ਸਪੇਨ
* ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ
* ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ (ਯੂਕੇ)
** ਸਟੋਨਹੈਂਜ
** ਬਕਿੰਘਮ ਪੈਲੇਸ

### ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਤਰ
* ਜਪਾਨ
** ਇਤਸੂਕੂਸ਼ਿਮਾ ਸ਼੍ਰਾਈਨ
** ਸ਼ਿਰਾਸਾਗੀ ਕਿਲ੍ਹਾ
** ਫੁਜੀ ਪਹਾੜੀ
* ਬੁੱਧ ਮੰਦਰ, ਥਾਈਲੈਂਡ
* ਗਾਇਓਂਗਬੋਕ ਪੈਲੇਸ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ
* ਭਾਰਤ
** ਮੋਧੇਰਾ ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ
** ਤਾਜ ਮਹਿਲ
* ਬੋਰੋਬੁਦੁਰ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ
* ਕਵੈਤ ਟਾਵਰ
### ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ
* ਸਿਡਨੀ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ

### ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਖੇਤਰ
* ਪਿਰਾਮਿਡ ਤੇ ਗੀਜ਼ਾ ਦਾ ਸਫ਼ਿੰਕਸ, ਮਿਸਰ
* ਆਬੂ ਸਿੰਬੇਲ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮੰਦਰ, ਮਿਸਰ
* ਅਫਰੀਕਾ ਸਫ਼ਾਰੀ ਪਾਰਕ, ਕੀਨੀਆ

### ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤਰ
* ਅਮਰੀਕਾ
** ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ
** ਰੱਸ਼ਮੋਰ ਪਹਾੜੀ (ਮਾਉਂਟ)
** ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ
** ਜੈਫਰਸਨ ਯਾਦਗਾਰ
** ਲਿੰਕਨ ਯਾਦਗਾਰ
*ਬਾਕੀ
** ਕਾਰਕੋਵਾਡੋ ਪਹਾੜੀ
** ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
** ਈਸਟਰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਬੁੱਤ, ਚੀਲ
** ਨਿਗਾਰਾ ਝਰਨਾ

### ਬਾਕੀ ਖੇਤਰ
* ਏਸ਼ਿਆਈ ਗਲ਼ੀ
* ਇਸਲਾਮੀ ਗਲ਼ੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਮ ਪਾਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਦਰਸ਼ਨੀ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਨਜ਼ੈਨ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰੀ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਥੀਮ ਪਾਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ

**ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ** ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਦਰੋਹ ਸੀ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਰਾਕ ਦੇ 2003 ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੇ ਸਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਬੁਲਢਾਣਾ

**ਬੁਲਢਾਣਾ** ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੁਲਢਾਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸਟੇਜ (ਥੀਏਟਰ)

450пкс|thumb|ਸਟੇਜ (ਥੀਏਟਰ)
**ਸਟੇਜ** () —ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ, ਥੀਏਟਰ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਨਿਯਤ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਦੀ ਜਗਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਦੇ ਲਈ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ
ਦ ਗੋਲਡਨ ਨੋਟਬੁਕ

***ਦ ਗੋਲਡਨ ਨੋਟਬੁਕ*** (The Golden Notebook) ਡੋਰਿਸ ਲੈਸਿੰਗ ਦਾ ਲਿਖਿਆ 1962 ਨਾਵਲ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੰਗ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਸਟਾਲਿਨਵਾਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਸੁਨੇਹਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 1930ਵਿਆਂ ਤੋਂ 1950ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਉਭਰਦੇ ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੀ ਤਕੜੀ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਗੋਲਡਨ ਨੋਟਬੁੱਕ ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

2005 ਵਿੱਚ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ 1923 ਦੇ ਬਾਅਦ 100 ਬੇਹਤਰੀਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।
## ਕਥਾਨਕ
ਇਹ ਨਾਵਲ ਅੰਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਔਰਤ ਦੀ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਵਾਂਗ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜੀਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਕਾਪੀਆਂ ਬਣਾ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਇੰਦਰਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕੁੱਲ ਨਾਵਲ ਦਾ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਭਾਗ ਮੱਲ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਤਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਕਾਲੇ ਕਵਰ ਵਾਲੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਕਵਰ ਵਾਲੀ ਨੋਟਬੁਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਮੋਹਭੰਗ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਕਵਰ ਵਾਲੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਅੰਤ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਅਤੇ, ਚੌਥੀ ਨੀਲੀ ਜਿਲਦ ਵਾਲੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨਿਜੀ ਡਾਇਰੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਗਲਪਨ ਦੀ ਕਗਾਰ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਅੰਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰੇ ਕਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪਰੋਕੇ ਗੋਲਡਨ ਨੋਟਬੁਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਦ ਕਲੈਫਟ

***ਦ ਕਲੈਫਟ*** (The Cleft) ਡੋਰਿਸ ਲੈਸਿੰਗ ਦਾ 2007 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ।
## ਕਹਾਣੀ ਸਾਰ
ਰੋਮੀ ਸਮਰਾਟ ਨੀਰੋ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਰੋਮੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਗੁਪਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਜੁਗੋ ਜੁਗ ਚਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਮਰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹੀ ਸਨ, ਜੋ ਗੈਰ ਜਿਨਸੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਨਾਰੀ ਕੌਮ ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਲ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸਨ। ਉਹ ਕਲੈਫਟਾਂ ਕਹਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਸ ਦਾ ਅਧਾਰ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਕਲੈਫਟ (ਬਿਆਈ) ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਲ ਔਰਤ ਦੀ ਯੋਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਸੀ।

ਇਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਕਲੈਫਟ ਨੇ ਇੱਕ ਨਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ - ਕਲੈਫਟਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਰਾਖਸ਼" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਐਨੀਆਂ ਡਰ ਗਈਆਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਹੋਰ "ਰਾਖਸ਼" ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਲੈਫਟਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਧਰ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਗਿਰਝਾਂ ਨੇ ਮਰ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਝਪਟਾ ਮਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇੱਕ ਨੇੜਲੀ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਗੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਰਹਿਮਦਿਲ ਹਿਰਨੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਇਆ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਪਣੇ ਜੀਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਗਿਰਝਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਲੈ ਆਂਦੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਬੀਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਇਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਭਟਕ ਗਈ ਅਤੇ ਨਰ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਵਾਦੀ ਜਾ ਵੜੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬਾਲਗ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਭੱਜ ਗਈ ਅਤੇ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕਲੈਫਟਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ, ਦੋਨੋਂ ਕਬੀਲ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਕੁੱਲਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦਰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲਾਰਡ ਆਫ਼ ਦ ਫ਼ਲਾਈਜ

***ਲਾਰਡ ਆਫ਼ ਦ ਫ਼ਲਾਈਜ*** ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਲਿਖਾਰੀ ਵਿਲੀਅਮ ਗੋਲਡਿੰਗ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1954 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਗੋਲਡਿੰਗ ਨੇ ਦੋ ਨਿਜੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਆਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ 2. ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਅਨੁਭਵ।  

## ਹਵਾਲੇ
 ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਨਾਵਲ
ਪਿੰਡ ਚਿੱਲਾ (ਮੁਹਾਲੀ)

**ਚਿੱਲਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੁਆਧ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 81 ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲਖਣ ਖੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਚਿੱਲਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਪੰਜ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਗੋਤ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਵੇਰ ਹੀ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਚਾਇਤ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਿਆਂਮਾਰ ਦਾ ਭੂਗੋਲ

thumb|175px|ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਮੰਡਲ

**ਮਿਆਂਮਾਰ** (**ਬਰਮਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ 6,76,578 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਪੱਖੋਂ 40ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰ ਚਿਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕਚਿਨ ਪਰਬਤੀ ਖੇਤਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ।

## ਜਲਵਾਯੂ
ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ- ਗਰਮ ਰੁੱਤ, ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ। ਇਰਾਵਦੀ ਨਦੀ ਦੀ ਉੱਪਰੀ ਘਾਟੀ ਭਾਵ ਕਿ ਖੁਸ਼ਕ ਖੇਤਰ ਗਰਮ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਠੰਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਥੇ ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਵਰਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰੰਤੂ ਕਚਿਨ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੋਟੀਆਂ ਲਗਭਗ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਇੱਥੇ ਅੱਧੀ ਮਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਰਾਕਾਨ ਅਤੇ ਤਿਨਾਸਿਰਿਮ ਪਰਬਤ-ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਤਟੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਲਗਭਗ 200 ਤੋਂ 250 ਇੰਚ, ਯਾਂਗੋਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100 ਇੰਚ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ 30 ਇੰਚ ਤੱਕ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸਮੇਂ ਕਚਿਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਮੱਧ ਦਾ ਖੁਸ਼ਕ ਖੇਤਰ ਫਿਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ਕ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ
ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀ ਇਰਾਵਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 2,170 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,348 ਮੀਲ) ਲੰਬੀ ਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਚਿਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਚਿੰਦਵਿਨ ਮਿੰਗਯਾਂਗ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਸੰਗਮ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਡੈਲਟਾ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਲਗਭਗ 200 ਮੀਲ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੱਕ ਫ਼ੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਲਈ ਇਹ ਨਦੀ ਓਨਾਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾਂ ਕਿ ਗੰਗਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਲਈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀ ਸਾਲਵੀਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 2,815 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1749 ਮੀਲ) ਲੰਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਦੀਆਂ ਪਰਬਤ-ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੋਲਮੀਨ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾ ਡਿਗਦੀ ਹੈ।

ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹਿਰਾਂ ਵੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਂਡਲੇ ਨਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਨਹਿਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ 1902 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੂਸਰੀ ਸਵੀਬੋ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਤੀਸਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋਨ ਨਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨਹਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੰਜਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਚੋਟੀਆਂ
* ਹਕਾਕਬੋ ਰਾਜ਼ੀ, 5,881 ਮੀ.
* ਗਮਲਾਂਗ ਰਾਜ਼ੀ, 5,870 ਮੀ.
* ਸਾਰਾਮਤੀ, 3,826 ਮੀ.
* ਹਕਾਰੂ ਬਮ, 3,677 ਮੀ.
* ਬੁੰਪਾ ਬਮ, 3,411 ਮੀ.
* ਹਕਾਂਗਰੀ ਬਮ, 3,388 ਮੀ.
* ਸ਼ਾਨ-ਨਗਾਅ ਬਮ, 3,328 ਮੀ.
* ਲਾਂਗਤਮ ਰਾਜ਼ੀ, 3,221 ਮੀ.
* ਨਿਨ-ਗੰਨ ਬਮ, 3,162 ਮੀ.
* ਮੋਲ ਲੈੱਨ, 3,088 ਮੀ.
* ਅਬਾਮ ਬਮ, 3,082 ਮੀ.
* ਸਾਹਤੋਨ ਬਮ, 3,069 ਮੀ.
* ਨਾਤ ਮਾ ਤੌਂਗ, 3,053 ਮੀ.
* ਕਾਹਤੌਂਗ ਬਮ, 2,890 ਮੀ.
* ਹਕਾਅਕ ਬਮ, 2,822 ਮੀ.
* ਵਾਪਾਨੌਂਗ ਬਮ, 2,769 ਮੀ.
* ਕਾਨੀਕਾਨਾ ਬਮ, 2,742 ਮੀ.
* ਕੈਨੇਡੀ ਚੋਟੀ, 2,703 ਮੀ.
* ਸਾਪਾ ਬਮ, 2,702 ਮੀ.
* ਸਾਂਗਪਾਂਗ ਬਮ, 2,692 ਮੀ..
* ਲੌਂਗਾਦਾਂਗ ਬਮ, 2,680 ਮੀ.
* ਤਾਮੀਹਕਤ ਰਾਜ਼ੀ, 2,678 ਮੀ.
* ਲੋਇ ਲੈਂਗ, 2,673 ਮੀ.
* ਮੌਂਗ ਲਿੰਗ ਸ਼ਾਨ, 2,641 ਮੀ.
* ਨਾਤੌਂਗ, 2,623 ਮੀ.
* ਹਕਾਮੋਨ ਬਮ, 2,566 ਮੀ.
* ਲਿਇ ਪਾਂਗਨਾਓ, 2,563 ਮੀ.
* ਸ਼ਿੰਗਰੁਪ ਬਮ, 2,555 ਮੀ.
* ਸੇਨਾਮ ਬਮ, 2,543 ਮੀ.
* ਪੁਆਇੰਟ 2519, 2,519 ਮੀ.
* ਜ਼ੁੰਗੋਨ ਰਾਜ਼ੀ, 2,510 ਮੀ.
* ਕੇਯੁੰਘਾਂਗ ਬਮ, 2,495 ਮੀ.
* ਨਾਕਥਾਰ ਰਾਜ਼ੀ, 2,353 ਮੀ.
* ਨੋਇ ਹਕਾਮ, 2,244 ਮੀ.
* ਕਾਕਮਾ ਬਮ, 2,225 ਮੀ.
* ਤਾਂਘੂ ਬਮ, 2,150 ਮੀ.
* ਲੋਇ ਲਾਨ, 2,131 ਮੀ.
* ਚਿਕਾਚੀ ਬਮ, 2,128 ਮੀ.
* ਮੇਲਾ ਤੌਂਗ, 2,080 ਮੀ.
* ਮਯੀਨਮੋਲੇਕਾਤ ਤੌਂਗ, 2,072 ਮੀ.
* ਮੁਲਾਇਤ ਤੌਂਗ, 2,005 ਮੀ.
* ਲੋਇ ਹਕੀਲੇਕ, 1,973 ਮੀ.
* ਨਾਨਘੋਈ, 1,936 ਮੀ.
* ਮਾਅਪੁੰਗ ਬਮ, 1,874 ਮੀ.
* ਲੋਇ ਉਨ-ਅਵਮ, 1,816 ਮੀ.
* ਨਾਉਪੁ ਪਮ, 1,767 ਮੀ.
* ਸ਼ਾਰੋਂਗ ਬਮ, 1,703 ਮੀ.
* ਪੋਪਾ ਪਹਾੜੀ, 1,518 ਮੀ.
* ਕਯਾਇਤੀਯੋ ਪਹਾੜੀ, 1,075 ਮੀ.
* ਮੋਦੋਕ ਮੁਆਲ, 1,052 ਮੀ.
* ਜ਼ਵੈਕਾਬਿਨ ਤੌਂਗ, 343 ਮੀ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਂਮਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਰਾਣੀ ਨਜ਼ਿੰਗਾ

**ਨਜ਼ਿੰਗਾ ਮਬਾਂਡੇ** (1583–1663) ਅੱਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅੰਗੋਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਨਿਡੋਂਗੋ (1624–1663) ਅਤੇ ਅੰਬੁੰਡੂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੀ।  ਨਿਡੋਂਗੋ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ, ਨਜ਼ਿੰਗਾ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਦਿਖਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘੇਰਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ।  ਨਜ਼ਿੰਗਾ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕੱਦ ਲਈ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ 37 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਜ਼ਿੰਗਾ ਅੰਗੋਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਕਲ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਿਆਣਪ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫੌਜੀ ਚਾਲਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੁਆਂਡਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਲੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ, ਅੰਗੋਲਾ ਦੇ ਲੂਆਂਡਾ, ਲਾਰਗੋ ਡੋ ਕਿਨੈਕਸਿਕਸੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੈਂਟੋਸ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ 27ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ  
### ਸਰੋਤ  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ  
*Black Women in Antiquity, Ivan Van Sertima (ed.). Transaction Books, 1990
*Patricia McKissack, *Nzingha: Warrior Queen of Matamba, Angola, Africa, 1595* ; The Royal Diaries Collection (2000)
*David Birmingham, *Trade and Conquest in Angola* (Oxford, 1966).
*Heywood, Linda and John K. Thornton, *Central Africans, Atlantic Creoles, and the Making of the Americas, 1580-1660* (Cambridge, 2007). *This contains the most detailed account of her reign and times, based on a careful examination of all the relevant documentation.*
*Saccardo, Grazziano, ''Congo e Angola con la storia dell'antica missione dei cappuccini* 3 Volumes, (Venice, 1982–83)
*Williams, Chancellor, *Destruction of Black Civilization* (WCP)
*van Sertima, Ivan, *Black Women in Antiquity''
* Nzinga, the Warrior Queen ( a play written by Elizabeth Orchardson Mazrui and published by The Jomo Kenyatta Foundation, Nairobi, Kenya, 2006). The play is based on Nzinga and discusses issues of colonisation, traditional African ruleship, women leadership versus male leadership, political succession, struggles between various Portuguese socio-political, and economic interest groups, struggles between the vested interests of the Jesuits and the Capuchins, etc.
*West Central Africa: Kongo, Ndongo (African Kingdoms of the Past), Kenny Mann. Dillon Press, 1996.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ  
*Bio-Comic strip at Wikimedia Commons,  et al.
*Ana Nzinga: Queen of Ndongo at the Metropolitan Museum of Art
*Women Who Lead
ਕਾਰਾਕੁਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨ

[thumb|220px|ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਕਾਰਾਕੁਮ ਰੇਗਿਸ੍ਤਾਨ - ਸੱਜੇ [ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਉਪਰ ਵੱਲ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਦੀ ਲਕੀਰ]]
[thumb|220px|[ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਾਕੁਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਾਰਾ]]
thumb|220px|ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਕਾਰਾਕੁਮ ਹੈ 
**ਕਾਰਾਕੁਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨ** (ਤੁਰਕਮੇਨ: Garagum; ਰੂਸੀ: Каракумы; ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Karakum) ਮਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਹੈ। ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ 70 % ਇਲਾਕਾ ਇਸ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਾਕੁਮ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਾਲੀ ਰੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਬਾਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਘਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਸਤਨ ਹਰ 6.5 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੀਂਹ ਔਸਤਨ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਫਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੇਤੀਲੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
## ਭੂਗੋਲ
ਕੁਲ ਮਿਲਾਕੇ ਕਾਰਾਕੁਮ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 3,50,000 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਹੈ। ਤੁਰਕਮੇਨੀਸਤਾਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰ ਇਸ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਾਕੁਮ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਰਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਕਿਜ਼ਿਲ ਕੁਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸੁੰਗੜਨ ਨਾਲ ਉਸ ਝੀਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਅਰਲ ਕਾਰਾਕੁਮ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਗਪਗ 40,000 ਵਰਗ ਕਿਮੀ (15,440 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਉੱਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੈ। ਅਰਲ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਪਦਾਰਥ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਰੁੜ੍ਹਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਬਰੀਕ ਧੂਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਡਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਰਲ ਕਾਰਾਕੁਮ ਤੋਂ ਉੱਡੇ ਕੀਟਮਾਰ ਪਦਾਰਥ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਗੁਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਧੂੜ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਹਿਮਾਨੀਆਂ (ਗਲੇਸ਼ਿਅਰਾਂ) ਵਿੱਚ, ਨੋਰਵੇ ਦੇ ਵਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਮਾਨਵੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਕਾਰਾਕੁਮ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੋਲਸ਼ੋਈ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਸ਼ਾਣ ਯੁੱਗ (ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ) ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਰਾਕੁਮ ਨਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ 1,375 ਕਿਮੀ ਲੰਬੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਵਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਲੂਣ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਜ਼ੈਨਬ ਸਲਬੀ

**ਜ਼ੈਨਬ ਸਲਬੀ** (Zainab Salbi) ਇੱਕ ਲੇਖਿਕਾ, ਨਾਰੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀ, ਮੀਡੀਆ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ], ਇਨਸਾਨੀ ਹਮਦਰਦ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਤਨਜ਼ੀਮ ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ ਨਾਰੀਆਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਸਲਬੀ ਦਾ ਜਨਮ 1969 ਨੂੰ ਬਗ਼ਦਾਦ, ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਇਰਾਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਪਾਇਲਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਲਬੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਲਗ ਜੀਵਨ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।
ਉਹ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਜੰਗ ਦੇ ਸਲਬੀ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਲਈ ਉਹ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਪਧਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ *ਓਪਰਾਹ ਵਿਨਫ੍ਰੇ ਸ਼ੋਅ* ਅਤੇ *ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ* ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵਾਰ ਦੇ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੀਡੀਆ ਆਊਟਲੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕੰਮ 
1990ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਨਵ-ਵਿਆਹੇ ਜ਼ੈਨਬ ਸਲਬੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਲਸਤੀਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ, ਅਮਜਦ ਅਤਾਉਲਾ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੰਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਤਹਿ ਦਿਲੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੁਣ ਬਦਨਾਮ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਸੰਗਠਨ ਜੋ ਇਸ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਘੋਰ ਗੁਨਾਹ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ ਹੋਵੇ, ਲੱਭ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ।

ਹਨੀਮੂਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਜ਼ੈਨਬ ਸਲਬੀ ਅਤੇ ਅਮਜਦ ਅਤਾਉਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚਲੇ ਸਪਾਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵੀਨਾ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਝੰਬੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ "ਭੈਣ-ਭੈਣ" ਦੇ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਔਰਤ ਸਰਵਾਈਵਰ, ਜੋ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਗਵਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਸਾਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹੈ।..."

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਸ਼ੇਹਲਾ ਰਸ਼ੀਦ

**ਸ਼ੇਹਲਾ ਰਸ਼ੀਦ ਸ਼ੋਰਾ** ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਐਮ.ਫਿਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ 2015-16 ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ (ਜੇਐਨਯੂਐਸਯੂ) ਦੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿੰਗ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਏ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਕ਼ਸੀਦਾ

**ਕ਼ਸੀਦਾ** () ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਵ ਇਸਲਾਮੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ।

ਕ਼ਸੀਦਾ ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ *ਕ਼ਸਦ* ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਇਰਾਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਕ਼ਸੀਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਰ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਅਰਥ ਮਗ਼ਜ਼ ਦੇ ਹਨ ਯਾਨੀ ਕ਼ਸੀਦਾ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਵਸਤੂ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਹੋਰਨਾਂ ਕਾਵਿ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕ਼ਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਨੁਮਾਇਆਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈਸੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਨਸਾਨੀ ਜਿਸਮ ਅਤੇ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਗ਼ਜ਼ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕ਼ਸੀਦੇ ਨੂੰ **ਚਕਾਮਾ** () ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਵਿੱਚ ਕ਼ਸੀਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਲੋਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਸੌਦਾ ਅਤੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਜ਼ੌਕ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੇ ਕ਼ਸੀਦੇ ਦੀ ਸਿਨਫ਼ ਨੂੰ ਸਿੱਖਰੀ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਕ਼ਸੀਦਾ ਰੂਪਕ ਪੱਖੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਹਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਆਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਤੁਕਾਂ ਅਤੇ ਬਾਕ਼ੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਆਖ਼ਿਰੀ ਤੁਕ ਹਮਕਾਫ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹਮਰਦੀਫ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਗਰ ਕ਼ਸੀਦੇ ਵਿੱਚ ਰਦੀਫ਼ ਲਾਜਿਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕ਼ਸੀਦੇ ਦਾ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਮਤਲਾ ਨਾਲ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਤਲੇ ਲਿਆਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਸੀਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੰਜ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੋਈ ਹੱਦ ਮੁਕ਼ੱਰਰ ਨਹੀਂ। ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਈ ਸੌ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਕ਼ਸੀਦੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ

**ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ**, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇਟਵਰਕ ਦੇ ਚਾਰ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦੇ ਜੋੜੇ ਹਨ. ਇਹ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ 2011-12 ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਮਨਿਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਇਹਨਾਂ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਨੰਦ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਦਹਾੜੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ 2013 ਤੋ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਦਰਭੰਗਾ ਤੋ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਤਕ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇਟਵਕ ਦਾ ਦੂਰੀ ਦੇ ਤੋਰ ਸਭ ਤੋ ਲੰਬਾ ਰੂਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨਿਆ ਦੇ 9 ਸਭ ਤੋ ਲੰਬੇ ਰੂਟ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਵੋ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

## ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
ਜੁਲਾਈ 2013 ਤੋ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਦੇ ੪ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦੇ ਜੋੜੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ
15905/15906 – ਦਰਭੰਗਾ – ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ
19567/19568 – ਓਹ੍ਕਾ ਤੋ ਥੋਥ ਕੁੜੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ
19027/19028 – ਬਾਂਦਰਾ ਤੇਰ੍ਮਿਉਸ ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ
22851/22852 – ਸੰਤ੍ਰਾਗਾਚੀ ਤੋ ਮੇਂਗਲੌਰ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ

## ਦਰਭੰਗਾ – ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ
ਇਹ ਇੱਕ ਸਪਤਾਹਿਕ ਟ੍ਰੇਨ 15905/15906 ਨੰਬਰ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਲੰਬਾ ਰੂਟ ਹੈ. ਇਹ ਅਸਮ ਵਿੱਚੋਂ ਦਰਭੰਗਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਰੀ – ਪਛਮੀ ਰਾਜ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ, ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਹਦ ਹੈ

## ਓਹ੍ਕਾ ਤੋ ਥੋਥ ਕੁੜੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ
ਇਹ ਸਪਤਾਹਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਨੰਬਰ 19567/19568 ਹੈ. ਇਹ ਗੁਜਰਾਤ ਓਹ੍ਕਾ (ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਛਮੀ ਹਦ ਹੈ) ਨੂੰ ਥੋਥ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਥੋਥ ਕੁੜੀ, ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ “ਪਰਲ ਸਿਟੀ” ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਆਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਫਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ 3043 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫਰ 54:25 ਵਿੱਚ ਤਹਿ ਕਰਦੀ ਹੈ.

ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਧਾਰਮਿਕ ਤੋਰ ਤੇ ਵੀ ਮਹਤਵ ਪੂਰਣ ਹੈ, ਕਿਉ ਕਿ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹਤਤਾ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਜਿਨਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਦਵਾਰਕਾ ਅਤੇ ਰ੍ਮੇਸ਼ਵਰਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ. ਰਮੇਸ਼ਵਰਨ ਥੋਥ ਕੁੜੀ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹਨ

ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਛ ਮਹਤਵ ਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਜਕੋਟ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਵਡੋਦਰਾ, ਸੂਰਤ, ਮੁੰਮ੍ਬੀ ਵਸਾਈ ਰੋਡ, ਕਲਿਆਣ, ਪੁਣੇ, ਬੰਗਲੋਰ ਅਤੇ ਮਦੁਰਾਈ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ

## ਬਾਂਦਰਾ ਤੇਰ੍ਮਿਉਸ ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ
ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਬਾਂਦਰਾ ਤੇਰ੍ਮਿਉਸ ਤੋ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ. ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਨੰਬਰ 19027/19028 ਹੈ ਅਤੇ ਓਰ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦੀ ਤਰਹ ਹੀ ਇਹ ਇੱਕ ਸਪਤਾਹਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਂਦਰਾ ਤੇਰ੍ਮਿਉਸ, ਮੁੰਬਈ ਤੋ ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ. ਪਰ ਹੋਰ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆ ਟ੍ਰੇਨਾ ਵਾੰਗੂ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਨਵੀਂ ਦਿਲੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਏਨ ਸੀ ਆਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ. ਇਹ ਸੂਰਤ, ਵਡੋਦਰਾ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਮੇਹਸਾਣ, ਅਬੂ ਰੋਡ, ਜੋਧਪੁਰ, ਡੇਗਣਾ, ਸੁਜਾਨ ਗੜ, ਚੁਰੂ, ਸਦੁਲਪੁਰ, ਹਿਸਾਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਚਕੀ ਬੈੰਕ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

## ਸੰਤ੍ਰਾ ਗਾਚੀ ਤੋ ਮੇਂਗਲੌਰ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ
ਵਿਵੇਕ ਏਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਨੰਬਰ The 22851/22852 ਸੰਤ੍ਰਾਗਾਚੀ (ਹਾਵੜਾ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਜੋ ਕੀ ਪਛਮੀ ਬੰਗਾਲ) ਤੋ ਮੈਗਲੋਰ ਸੇੰਟ੍ਰਲ, ਕਰਨਾਟਕਾ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ. ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਸਪਤਾਹਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਸੁਪਰ ਫਾਸਟ ਕਟੇਗਰੀ ਹੇਠਾ ਆਉਦੀ ਹੈ. ਇਸ ਤਰਹ ਹੇ ਦੂਸਰਿਆ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨਾ ਤੋ ਅਲਗ ਹੈ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਪਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਉੜੀਸਾ, ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ, ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਇਸ ਰੂਟ ਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰ, ਵੀਜ਼ਾਨਰਮ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਪਟਣਮ, ਰਾਜਾ ਮੁੰਦਰੀ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਏਲੁਰ, ਕੋਮ੍ਬਿਟਰ, ਕੋਜ਼ੀਕੋੜ ਅਤੇ ਕਨੂਰ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਗਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ  ਆਗਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਵਤ ਪਾਰਾ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ. ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜੈਪੁਰ ਦੀ ਲਾਇਨ ਬ੍ਰੋਡ ਗੇਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਓਹਨਾ ਚੁਣਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਨੀਨਾ ਨੇ ਬ੍ਰੋਡ ਗੇਜ ਅਤੇ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਦੋਵੋ ਲਾਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ. ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੋਰਥਨ ਸੇੰਟ੍ਰਲ ਰੇਲਵੇਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.

## ਸੰਖੇਪ
ਆਗਰਾ ਮੁਗਲਾ ਦੀ 16ਵੀ ਅਤੇ 17 ਵੀ ਸਦੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਜ ਮਹਲ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਵਰਗੇ ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਤਾਜ ਮਹਲ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਦੋ ਤੋ ਚਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀ ਦੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ. ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 200,000 ਤੋ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

## ਇਤਿਹਾਸ
ਸੰਨ 1884 ਵਿੱਚ, ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ ਸਟੇਟ ਰੇਲਵੇ ਦੀ 1,000 ਏਮ ਏਮ ( 3 ਫਿਟ 3 3⁄8 ਇਚ) ਵਾਈਡ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਦਿੱਲੀ – ਬੰਦੀਕੁਈ ਅਤੇ ਬੰਦੀਕੁਈ – ਆਗਰਾ ਲਾਇਨ ਖੋਲੀ ਗਈ ਆਗਰਾ – ਜੈਪੁਰ ਲਾਇਨ ਸੰਨ 2005 ਵਿੱਚ 1,676 ਏਮ ਏਮ ( 5 ਫਿਟ 6 ਇੰਚ) ਵਾਇਡ ਬ੍ਰੋਡ ਗੇਜ ਕੀਤੀ ਗਈ.

ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਦੇ ਦਿਲੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਲਾ ਡੁਲਾ ਅੱਠਭੁਜੀ ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ ਚੋਕ ਸੀ. ਇਸ ਅੱਠਭੁਜੀ ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ ਚੋਕ ਨੂੰ ਅਗਰ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਹਟਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਆਗਰਾ ਦਾ ਪਹਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ

## ਬਿਜਲੀਕਰਨ
1982-85 ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਾਬਾਦ - ਮਥੁਰਾ – ਆਗਰਾ ਸ਼ੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਬਿਜਲੀ ਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਟੁੰਡਲਾ – ਯਮੁਨਾ ਬ੍ਰਿਜ 1988-89 ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਬ੍ਰਿਜ – ਆਗਰਾ 1990-91 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.

## ਯਾਤਰੀ
ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰੋਜਾਨਾ 87,000 ਯਾਤਰਿਆ ਨੂੰ ਅਪਣਿਆ ਸੇਵਾਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ

## ਸਹੂਲਤਾ
ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਟੇਲੀਫੋਨ ਬੂਥ, ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ, ਰਿਟਾਇਰੰਗ ਰੂਮ, ਰੇਫਰੇਸ਼ਮੇੰਟ ਰੂਮ, ਵਾਟਰ ਕੂਲਰ ਅਤੇ ਬੁਕ ਸਟਾਲਾ ਦੀਆ ਸਹੂਲਤਾ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.

ਟੇਕ੍ਸੀ, ਔਟੋ ਰਿਕ੍ਸ਼ਾ ਅਰੇ ਸਾਇਕਲ ਰਿਕਸ਼ਾ ਸਥਾਨਕ ਯਾਰਤਾ ਵਾਸਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਗਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਓਮਾਨ ਏਅਰ

**ਓਮਾਨ ਏਅਰ** ਓਮਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰ ਲਾਇਨ ਹੈ ਇਹ ਮਸਕਟ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਏਅਰ ਪੋਰਟ ਸੀਬ ਤੇ ਮੋਜੂਦ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅਤੰਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀ ਸੇਵਾਵਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਏਅਰ ਟੇਕ੍ਸੀ ਉਡਾਨਾ ਦੀ ਸਸੇਵਾਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁਖ ਦਫਤਰ ਮਸਕਟ ਇਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਏਅਰ ਪੋਰਟ ਤੇ ਹੈ। ਓਮਾਨ ਏਅਰ ਅਰਬ ਏਅਰ ਕੇਰੀਅਰ ਔਰ੍ਗੇਨਾਇਜੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਬਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਓਮਾਨ ਏਅਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1970 ਤੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਓਮਾਨ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਸਰਵਸਿਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਿਵਿਲ ਏਅਰ ਕਰਾਫਟ ਦੇ ਰਖ ਰਖਾਵ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਬੇਤ ਅਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਏਅਰ ਪੋਰਟ ਤੇ ਆਪਣੀਆ ਸੇਵਾਵਾ ਦੇਂਦੀ ਸੀ। 1972 ਵਿੱਚ ਓਮਾਨ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਸਰਵਸਿਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਸੀਬ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਏਅਰ ਪੋਰਟ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ. 1977 ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਕਰਾਫਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਡਿਵੀਜਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਗਲ੍ਫ ਏਅਰ ਦੇ ਹਲਕੇ ਏਅਰ ਕਰਾਫਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਅਧਿਗ੍ਰਹਣ ਕਰ ਲੀਤਾ. ਓਮਾਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸਿਵਿਲ ਏਅਰਵੇਜ ਇਡੰਸਟਰੀ ਨੇ ਓਮਾਨ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਸਰਵਸਿਜ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾ (facilities) ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ. ਇਹ ਸੇਵਾਵਾ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਕਰਾਫਟ ਹੇਨਗੇਰ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਉਡਾਨਾ ਦੀ ਕੇਟਰਿੰਗ ਆਦਿ ਦੀਆ ਸੇਵਾਵਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ.

1981 ਵਿੱਚ ਓਮਾਨ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਸਰਵਸਿਜ ਇੱਕ ਜੋਇੰਟ ਸਟੋਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ. ਓਮਾਨ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਸਰਵਸਿਜ ਨੇ ਗਲ੍ਫ਼ ਏਅਰ ਤੋ 13 ਏਅਰ ਕਰਾਫਟ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੁਰ੍ਬੋ ਪ੍ਰੋਪ ਫੋਕੇਰ 27-600 ਨੂੰ 500 ਸੀਰੀਜ਼ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਸੀ

### 1993 ਤੋ ਨਵੀਂ ਏਅਰ ਲਾਇਨ
ਸੰਨ 1993 ਵਿੱਚ ਓਮਾਨ ਏਅਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ`. ਉਸੇ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਓਮਾਨ ਏਅਰ ਨੇ ਅਨ੍ਸੇਟ ਵਰਡ ਵਾਈਡ ਤੋ ਬੋਇੰਗ 737-300 ਲੀਜ ਤੇ ਲਿਤੇ ਅਤੇ ਮਸਕਟ ਤੋ ਸਾਲਹ ਤਕ ਦੀਆ ਉਡਾਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਿਆ. ਉਸੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ, ਏਅਰ ਲਾਇਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰ ਰਾਸਟਰੀ ਉੜਾਨ ਜੋ ਕੀ ਦੁਬਈ ਤਕ ਦੀ ਸੀ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਉੜਾਨ ਵਾਸਤੇ ਬੋਇੰਗ 737-300 ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਵੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੀ ਓਮਾਨ ਏਅਰ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਦਾ,ਮੁੜ ਕੇ ਮੂਲੀਆਕਣ ਕਰੇਗੀ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਉਡਾਨਾਂ
ਵਿਨੋਦ ਕਾਪਰੀ

**ਵਿਨੋਦ ਕਾਪਰੀ** (ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1972), ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Can't Take This Shit Anymore* 2014 ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਇੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਅੰਗ, *ਮਿਸ ਟਨਕਪੁਰ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੋ'' (2015) ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫੀਚਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ - ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।

ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੀ ਨਿਊਜ਼, ਸਟਾਰ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਟੀ.ਵੀ., ਵਰਗੇ ਮੀਡੀਆ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ 23 ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 13 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਤੇ ਹਮਲੇ, 26/11 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਵਰਕਰ ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਕੁਲਜੀਤ ਭਮਰਾ

**ਕੁਲਜੀਤ ਭਮਰਾ** ਐਮ ਬੀ ਈ ਔਨਰਸ ਡੀਐਮਯੂਐਸ (ਜਨਮ 1959) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਸਾਜ਼ ਤਬਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਨ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਮਹਾਦੀਪਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਅਲਗ ਅਲਗ ਜੋਨਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਾਏ ਸੰਗੀਤ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਏਮ ਬੀ ਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਨੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤੇ ਭਗੜਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆ ਸੇਵਾਵਾ ਕਰ ਕੇ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਜੁਲਾਈ 2010 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਏਕ੍ਸੇਟਰ ਦਵਾਰਾ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਉਪਾਦੀ ਦਿਤੀ ਗਈ.

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1959 ਵਿੱਚ ਕੀਨਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ.ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਨਿਆ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਜਦ ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਤਾ ਉਹ ਪੋਲਿਓ ਦੇ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸੀ ਜੋ ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖਬੀ ਲੱਤ ਤੇ ਹੋਇਆ. ਇਸ ਅਪੰਗਤਾ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੇਠ ਕੇ ਤਬਲਾ (ਇੱਕ ਡ੍ਰਮਰ ਵਾੰਗੂ ਜੋ ਬੇਠ ਕੇ ਡ੍ਰਮ ਕਿਟ ਬਜਾਉਂਦਾ ਹੈ) ਬਜਾਉਂਦੇ ਸਨ ਨਾ ਕੀ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਵਾਗੂ ਜਮੀਨ ਤੇ ਬੇਠ ਕੇ.

ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਸਿਵਿਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਕੁਲਜੀਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਓਥੇ ਹੀ ਆ ਗਏ. 1968 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਉਥ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬਸ ਗਏ ਜੋ ਹੁਣ ਵੀ ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।

ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤਬਲਾ ਬਜਾਉਣ ਸਿਖ ਲੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਮਹਿੰਦਰ ਕੋਰ ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤਬਲਾ ਬਜਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਆਹਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮੰਚਾ ਤੇ ਗਾਣੇ ਗਾਉਦੀ ਸੀ. ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ ਆਪਣੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾ (ਜੋ ਕੀ ਅਕੋਡਿਅਨ ਅਤੇ ਮੇਂਡੋਲੀਨ ਵਾਜੁਂਦੇ ਸਨ), ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾ ਦੇ ਕਈ ਗਾਣੇਆ ਦੇ ਐਲਬਮ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ. ਇਹਨਾਂ ਐਲਬਮਾ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਛੋਟਿਆ ਦੁਕਾਨਾ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਕਿ ਏਸ਼ੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਸਨ.
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ ਨੇ ਮਿਡਲਸੇਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਵਿਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਾਸਤੇ ਰਿਚਮੋਡ ਕੌਸਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮ ਕੀਤਾ

## ਕੇਰੀਅਰ
1983 ਵਿੱਚ ਕੁਲਜੀਤ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਮ ਦੇ ਸਾਉਥ ਹਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਰ ਦੇ ਐਲਬਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਬੇਂਡ ਹੀਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਵਾਇਆ. ਇਸ ਬੈੰਡ ਦੇ ਪਹਲੀ ਏਲਬਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ. ਇਸ ਏਲਬਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਡਿਓ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਹੁਣ ਸਨਰਾਇਜ ਰੇਡਿਓ) ਤੇ 24 ਘੰਟੇ ਚਾਲਿਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਮਲਟੀ ਟ੍ਰੇਕ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪਰਕਸ਼ਨ, ਪਛਮੀ ਵਾਦਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਔਰਕੇਸਟਾ ਵੋਲਨ ਨਾਲ ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ ਨੇ ਭੂਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਐਲਬਮ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ. ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਕੁਛ ਐਲਬਮ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ ਪਧਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਏ. ਰੇਲ ਗੱਡੀ (ਚਿਰਾਗ ਪਹਿਚਾਣ), ਪਿਆਰ ਦਾ ਹੈ ਬੇਰੀ (ਸੰਗੀਤਾ), ਗਿਧਾ ਪਾਓ ਹਾਣ ਦਿਓ (ਮਹਿੰਦਰ ਕੋਰ ਬ੍ਮ੍ਬਰਾ), ਪੀੜ ਤੇਰੇ ਜਾਨ ਦੀ (ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ), ਅੱਜ ਤੇਨੂੰ ਨੱਚਣਾ ਪਉ (ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ), ਪਟੇਲ ਰੈਪ (ਬਾਲੀ), ਨਚਦੀ ਦੀ ਗੁਤ ਖੁਲ ਗਈ (ਪ੍ਰੇਮੀ) ਅਤੇ ਜਗ ਵਾਲਾ ਮੇਲਾ (ਹੀਰਾ) ਉਹਨਾਂ ਦੀਆ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਧਰ ਦੇ ਕੁਛ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣੇ ਹਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਕਿਜ਼ਿਲ ਕੁਮ ਮਾਰੂਥਲ

[thumb|200px|[ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚਕਿਜ਼ਿਲ ਕੁਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਸੜਕ]]
[thumb|200px|ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਤੋਂ ਕਿਜ਼ਿਲ ਕੁਮ - ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਨੀਚੇ ਦੀ ਤਰਫ - ਸੱਜੇ [ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਖੱਬੇ ਬਹੁਤਾ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਰਲ ਸਾਗਰ, ਕਿਜ਼ਿਲ ਕੁਮ ਦੋ ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ (ਆਮੂ ਦਰਿਆਅਤੇ ਸਿਰ ਦਰਿਯਾ) ਦੇ ਵਿੱਚਲਾ ਇਲਾਕ਼ਾ ਹੈ]]
thumb|200px|ਕਿਜ਼ਿਲ ਕੁਮ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦਾ ਟਿੱਲਾ
**ਕਿਜ਼ਿਲ ਕੁਮ ਮਾਰੂਥਲ** (ਉਜ਼ਬੇਕ: Qizilqum; ਕਜ਼ਾਖ਼: Қызылқұм; ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Kyzyl Kum) ਮਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ਼ 2,98,000 ਵਰਗ ਕਿਮੀ (1,15,000 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ ਔਰ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 11ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦੋਆਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਾਗ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 'ਕਜ਼ਲ ਕੁਮ' ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਲਾਲ ਰੇਤ' ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੇਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਦਾਰਥ ਬਹੁਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਕਾਰਾਕੁਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ 'ਕਾਲ਼ੀ ਰੇਤ' ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ
ਕਿਜ਼ਿਲ ਕੁਮ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਲਾਕਾ ਸ੍ਮੁਬ੍ਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 300 ਮੀਟਰ (980 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਝ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਤੇ ਉਚਾਣਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵਾਣਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਰੇਤੀਲੇ ਟਿੱਲੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਰਚਾਨ ਜਾਂ ਬਰਖਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕੀਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁੱਝ-ਕੁੱਝ ਲੂਣ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਜ਼ਿਲ ਕੁਮ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਖਲਿਸਤਾਨਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਕੇਰਕੀ ਨਾਮਕ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ 1983 ਵਿੱਚ 51.7 ਡਿਗਰੀ ਸੇਂਟੀਗਰੇਡ (125.1&nbsp;°F) ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਫੌਨਾ 
ਮਾਰੂਥਲ ਫੌਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਰੂਸੀ ਕੱਛੂ (*Testudo horsfieldii*) ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਰਲਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਕੈਸਪੀਅਨ ਜਾਂ ਮਾਰੂਥਲ ਨਿਗਰਾਨ (*Varanus griseus*) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 1.6 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੈਗਾ ਹਿਰਨ (*Saiga tatarica*) ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੁਆਰਾ ਏਧਰ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਕਿਜਿਲ ਕੁਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਣਿਜ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨਾ, ਯੁਰੇਨੀਅਮ, ਤਾਂਬਾ, ਅਲੂਮੀਨੀਅਮ, ਚਾਂਦੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਪਟਰੋਲ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਮੁਰੁਨਤਾਊ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਬੜੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜੋ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਘਾਹ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਦੇ ਮਕਾਮੀ ਲੋਕ ਮਵੇਸ਼ੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੁਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਨਵੋਈ, ਜਰਫਸ਼ਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਉਚਕੁਦੁਕ ਸ਼ਹਿਰ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਆਮੂ ਦਰਿਆ
* ਕਰਾਕੁਮ ਮਾਰੂਥਲ
* ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ
* ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ

**ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ** ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਜਾਣੀ ਪਹਿਚਾਣੀ ਲੇਖਕਾ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਕਾਮੇ ਦੀ ਬੀਵੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅੰਗੂਰੀ ਹੈ।ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਾਮੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ,ਉਹਨਾ ਦੇ ਜਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ,ਉਹਨਾ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਦੇ ਭੋਲੇਪਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਲਾਟ 
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਅੰਗੂਰੀ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜੋ ਮਜਦੂਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਦਹਾਜੂ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾ ਦੇ ਘਰ ਉਹ ਰਸੋਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਗੂਰੀ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਔਰਤ -ਮਾਰਦ ਦੇ ਪਿਆਰ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਇਹ ਧਰਨਾ ਦਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ ਹੈ।ਅੰਗੂਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਅੰਗੂਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਧ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਹੈ।ਉਸਦੇ ਘਰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੋਸਤ ਇੱਕ ਚੌਕੀਦਾਰ ਦਾ ਵੀ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵੱਲ ਅੰਗੂਰੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਜਦ ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੰਗੂਰੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਕੇ ਉਸਦੀ ਮਾਲਕਣ ਜੋ ਅੰਗੂਰੀ ਨਾਲ ਗਲਬਾਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਪੁਛਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਾਰਦ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਖਵਾ ਦਿੱਤੀ ?ਇਸਤੇ ਅੰਗੂਰੀ ਵੀ ਛੱਕ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਗਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂ ਚੌਕੀਦਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਖਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ