open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸਿੱਖ ਹੈਰੀਟੇਜ ਟਰੇਲ

**ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸਿੱਖ ਹੈਰੀਟੇਜ ਟਰੇਲ **ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੈਦਾਨ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਕਿਆ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਾਈਟ ਤੇ ਬਣਾਇਆਂ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਕੈਨਿੰਗ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੰਭਾਲ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਪਰੋਜੈਕਟ ਅਡੇਨੀਆ ਪਾਰਕ ਪਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸਿੱਖ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤੀ ਪਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰੱਖ ਰਖਾਵ ਕੈਨਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮਿਊਨਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਮਦ 150 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 1860ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਭਰ ਕੇ ਊਠ ਇੱਥੇ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।ਸਿੱਖ ਇਥੇ ਊਠ ਵਾਹਕ, ਹਾਕਰ, ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਤੇ ਕਦੀ ਭਲਵਾਨ ਬਣ ਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਏ।ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਭਾਵੇਂ ਘੱਟ ਸੀ ਪਰ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਸਾਰਨ ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਨ ਹੈ।1932 ਈ ਸੰਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਹ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਨੂੰਨ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲੋਂ ਪਾਸ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਕਨੂੂੰਨ ਅਧੀਨ .2 ਹੈਕਟੇਅਰ ( .5 ਏਕੜ ) ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਲਈ ਮਿਲੀ ਸੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੈਦਾਨ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਤੇ ਸੈਰਗਾਹ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਰਾਂਟ ਰਾਹੀਂ ਤੇ ਮਾਹਰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਜੋਕੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪਲਾਕ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਉਸਾਰੂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਫੌਜ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਦਰਸਾਂਦੀਆਂ ਤਖਤੀਆਂ ਹਨ।19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਨੂੰ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਜ਼ੀਰ ਦੁਆਰਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸਿੱਖ ਹੈਰੀਟੇਜ ਟਰੇਲ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਕਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਿੱਤਰਾ

**ਕਾਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਿੱਤਰਾ** (1822 — 2 ਅਗਸਤ 1891) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ, ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਯੋਗਦਾਨ
ਮਿਤਰਾ ਨੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 1847 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਬੀਨਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਿੱਤਰਾ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਪੀਅਰੀ ਚਰਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਾਰਾਸਾਤ ਵਿਖੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਮੀਰ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਹੀ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਬੀਨਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਬੇਟੀ *ਕੁੰਤੀਬਾਲਾ* ਇੱਕ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਬਹੁਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਅਤੇ ਜੌਨ ਇਲੀਅਟ ਡਰਿੰਕਵਾਟਰ ਬੇਥੂਨ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਿੱਤਰਾ ਦੀਆਂ ਅਣਥੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਕਾਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬੇਥੂਨ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ 1949 ਵਿੱਚ ਬੇਥੂਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਨ ਲਿਆਂਦਾ। ਉਸਨੇ ਹੋਮੀਓਪੈਥੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਪਸਾਰੇ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਿਕ ਕੰਮ
ਕਾਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਿੱਤਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ, ਫਲਸਫੇ, ਯੋਗ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖ ਛਪਵਾਏ ਸਨ। ਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਕਈ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:

* *ਬਾਮਾ ਚਿਕਿਤਸਾ*
* *ਗਰਹਾਸਥਿਓਬਬੋਸਥਾ ਓ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਚਿਕਿਤਸਾ*
* *ਪਸ਼ੂ ਚਿਕਿਤਸਾ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1822
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1891
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ
ਬੰਬਰ ਬੈਨੀ

thumb|Panoramic view of the yagna sthala
**ਬੰਬਰ ਬੈਨੀ** ਦੇਵੀ (ਦੇਵੀ ਮਾਂ) ਇੱਕ ਅਵਤਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਅੰਬਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ "ਸ਼ੇਰ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜੋਰਾਵਰ ਦੇਵੀ" ਹੈ," ਅਤੇ ਉਹ ਲੌਂਦੀ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀ ਬੰਬਰ ਬੈਨੀ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਲੌਂਦੀ ਦੇ ਨਗਰ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਲੌਂਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਛਤਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 450 ਕਦਮ ਤੁਰ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਹਜੂਮ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਾਜਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 17ਵੀਂ-18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪੁਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਤਲਾਅ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜੋ ਪਹਾੜੀ ਤੋਂ ਨੀਚੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲੈ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਖਜੁਰਾਹੋ ਹੈ। ਮਹੋਬਾ ਅਤੇ ਹਰਪਾਲਪੁਰ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ ਜੋ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਨਗਰਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।

## ਆਈਕਨੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਬੰਬਰ ਬੈਨੀ ਇੱਕ ਨਿਕੜੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਟਾਨ ਦੇ ਵਿਰਲ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾੜੀ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਸਵੀਰ ਲੈਣੀ ਭੂਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ 
* Lala Ramcharan Lal(1880–1942),February 2000.*Ram Ram Bhaj Lev (Bundeli Lok Bhajan)*, Published by- Brij Bhushan Khare, Neeraj Prakashan, Chhatarpur.
* David Kinsley',*Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions*, ()

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ

**ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ** (Sanskrit: भद्रकाली, , , Telugu: భద్రకాళి, , , Kodava: ಭದ್ರಕಾಳಿ) (ਸ਼ਾਬਦਿਕ "ਚੰਗੀ *ਕਾਲੀ*") ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਆਦਿ ਦੇਵੀ ਜਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਖੂੰਖਾਰ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਮਾਹਤਮਯਮ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਦੇਵੀ ਮਹਾਮਾਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਸ੍ਰੀ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ, ਮਹਾਕਾਲੀ, ਚਾਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਕਰੀਅਮ ਕਾਲੀ ਮੂਰਤੀ ਪੁਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਕਾਲੀ ਦਾ ਸ਼ੁੱਭ ਅਤੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਚਾਰ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ, ਜਾਂ ਅੱਠ ਹੱਥ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਉਸ ਨੇ ਆਪਨੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਥਿਆਰ ਫੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਅੱਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ, ਭਦ੍ਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ 'ਭਦ੍ਰ ਕਾਲੀ' ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ 'ਮਹਾਮਾਇਆ ਕਾਲੀ' ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

## ਮੂਲ 
ਮੂਲ-ਅਵਤਾਰ ਜਾਂ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇਵੀ ਮਹਤਮਯਮ ਅਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਰਕਤਬੀਜ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਯਗਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Dictionary of Hindu Lore and Legend ( ) by Anna Dallapiccola
* Maha Kshethrangalude Munnil, D. C. Books, Kerala
* https://web.archive.org/web/20140714110253/http://keralapilgrimcenters.com/kodimatha-pallipurathu-kavu-bhagavathy-temple-kerala/#sthash.aDinhaHK.dpuf

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਕਾਮਾਖਿਆ

**ਕਾਮਾਖਿਆ** (Assamese: কামাখ্যা দেৱী), **ਸਿੱਧਾ ਕੁਬਜਿਕਾ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹਤਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਚ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਸਿੱਧਾ ਕੁਬਜਿਕਾ ਪੁਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾ ਤਰਿਪੁਰਾ ਸੁੰਦਰੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਪੁਸਤਕ (ਕਾਲਿਕਾ ਪੁਰਾਨ, ਯੋਗਿਨੀ ਤੰਤਰ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਮਾਖਿਆ ਮੰਦਰ, ਇਹ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਮ ਦੇ ਕਾਮਰੂਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਤਸਾਇਨ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲ 'ਚ ਆਪਣਾ ਵਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਵੀ," ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ 1645 ਈ. 'ਚ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਕਾਮਾਖਿਆ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 51 ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ 'ਚ ਮੁੱਢਲੀ ਹੈ ਜੋ ਸਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਆਈਕਨੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਕਾਮਾਖਿਆ ਨੂੰ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਛੇ ਸਿਰ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰਬ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਲ ਸਾੜੀ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ 'ਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਕਾਮਾਖਿਆ ਮੰਦਰ 
* ਅੰਬੂਬਚੀ ਮੇਲਾ 
* ਕਾਮਾਕਸ਼ੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* *Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions* ( ) by David Kinsley
* *Renowned Goddess of Desire: Women, Sex, and Speech in Tantra* ( ) by Loriliai Biernacki
* *The Power of Tantra: Religion, Sexuality and the Politics of South Asian Studies* ( ) by Hugh Urban
* *The Kalikapurana: Sanskrit Text, Introduction & Translation in English* ( ) by Biswanarayan Shastri

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Kamakhya: The Source and Fulfillment of Desire 
* Kamakhya Temple: The Abode of Occultism

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਕੋ ਸਮੂਈ

**ਕੋ ਸਮੂਈ** ਥਾਈਲੈਂਡ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਉਸੀਪਲ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 228.7 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ 62,500 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਗ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 2,083 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਕੋ ਸਮੂਈ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਸੋਂ ਟਾਪੂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੇ 15 ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਸੋਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੀਨ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੇ 1687 ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਕੋ ਸਮੂਈ ਸੂਰਤ ਥਾਨੀ ਨਗਰ ਤੋਂ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 
## ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਸਥਾਂਂ
ਇਸ ਟਾਪੂ ਆਪਣੀਆਂ ਰੇਤਲੀਆਂ ਬੀਚਾਂ, ਮੂੰਗਾ-ਚੱਟਾਨਾਂ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੈਰਗਾਹਾਂ ਦੇਖਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਕੋ ਸਮੂਈ ਦੀ ਵਸੋਂ ਟਾਪੂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਾਓ ਪੋਮ ਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਹਾੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਕਈ ਬੀਚਾਂ ਹਨ ਪਰ ਚਵੇਂਗ ਬੀਚ ਅਤੇ ਲਮਾਈ ਬੀਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੀਆਂ ਹਿਨ ਤਾ-ਹਿਨ ਯਾਈ ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੀ 30-40 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਤੇ 20 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਡੌਨ ਮੁਆਂਗ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਹੈ। ਤਰਨਿਮ ਮੈਜਿਕ ਬਾਗ ਵੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਖਿਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
## ਪ੍ਰਬੰਧ
ਕੋ ਸਮੂਈ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਬ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ 39 ਪਿੰਡ ਹਨ।

|| 
|}
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਾਪੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਟਾਪੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ
ਮੀਰਾ ਸੇਠ

**ਮੀਰਾ ਸੇਠ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ, ਰਾਜਦੂਤ, ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੀਸੈਫ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਯੂਨੀਸੈਫ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕਈ ਟਰਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1990 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ (ਜਦੋਂ ਲੀਸਬੇਟ ਪਾਲਮ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ) ਅਤੇ 1991 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੀ। ਸੇਠ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਰਥਿਕ ਯਤਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੱਥਖੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਅਧਿਐਨ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ' ਬਾਰੇ ਉਚ ਪਾਏ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਹਨ। ਸੇਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ: ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਿਤਾਬੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਸੇਠ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ 'ਸਾਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਿਓ - ਬਾਕੀ ਅਸੀਂ ਆਪ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਾਂ' ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ। ਸੇਠ ਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ 'ਮੇਰਾ ਸ਼ਿੰਦਰ ਪੁਤਰ' ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੁਖੜਿਆਂ ਅਤੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
* *Women and Development: The Indian Experience*, SAGE Publications, 2001, 
* Empowerment of Women Through Tourism Industry and Sikkim State, India, 2013, International Journal of Current Research

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਸੀਮਾ ਕੁਮਾਰੀ

**ਸੀਮਾ ਕੁਮਾਰੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕੁਮਾਰੀ 2008 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਭੋਆ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਭੋਆ ਚੋਣ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਸੀ।

2017 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਮਾਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 2012 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਲਫੀਆ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ 2017 ਤਕ ਲਗਭਗ 30 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2012-2017
ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਬਰਨਾਲਾ

**ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਬਰਨਾਲਾ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਲੋਂਗੋਵਾਲ) ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਲੋਂਗੋਵਾਲ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣਾ ਤੇ ਰਾਜੀਵ-ਲੋਂਗੋਵਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਸੰਧੂ ਸੀ, ਜੋ ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੇਜਰ ਆਦੇਸ਼ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਜਸਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਰਨਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਲੜਕਾ, ਗਗਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਲਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਦੀ 1996 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪੋਤੇ ਹਨ। ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 14 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ

**ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਕਲਿਕੁਲਾ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਯਾਇਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਕੂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ", ਊਸ਼ਮਾ ਦਾ ਮਤਲਬ "ਗਰਮੀ" ਜਾਂ "ਊਰਜਾ" ਅਤੇ ਅੰਡਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਅੰਡੇ" ਹੈ।

ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ (ਨੌਦੁਰਗਾ ਦੀਆਂ ਨੌ ਰਾਤਾਂ) 'ਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

## ਰੂਪ 
ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਤਲਵਾਰ, ਹੁੱਕ, ਗਦਾ,ਧਨੁਸ਼, ਤੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਦੋ ਜਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅੱਠ ਤੋਂ ਦਸ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਮੁਦਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਮੂਲ 
ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਖਲਾਅ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਰਨ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੁੱਕਰ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਾਨਣ ਦਾ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨਿਰਾਕਾਰ ਸੀ ਅਚਾਨਕ, ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਕਾਰ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਖਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇਵੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦੀ ਚੁੱਪ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਅੰਡੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਸਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸ਼ਕਤੀਵਾਦ
* ਆਦਿ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੌਦੁਰਗਾ
ਸਤੀ ਰੋਕਥਾਮ ਐਕਟ 1987

**ਸਤੀ ਰੋਕਥਾਮ ਐਕਟ 1987** ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1987 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। 1988 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਘੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਸਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

 

## ਹਵਾਲੇ
ਸੀ ਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਸੀ ਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ**, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ 2016 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਮਾਹਰੁਖ ਇਨਾਇਤ

**ਮਾਹਰੁਖ ਇਨਾਇਤ** 24 ਘੰਟੇ ਦੇ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ 'ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਓ' ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ 26/11 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਤਾਜ ਹੋਟਲ ਦੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਜਨਮੀ ਮਾਹਰੁਖ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਮਾਹਰੁਖ 'ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਓ' ਦੇ ਐਡੀਟਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਅਰਨਬ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਈਮ ਟਾਈਮ ਨਿਊਜ਼ ਸ਼ੋਅ 'ਨਿਊਜ਼ਆਵਰ' ਦੀ ਸਹਿ-ਐਂਕਰ ਵੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਰੁਖ ਨੇ 'ਹੇੱਡਲਾਈਨਜ਼ ਟੂਡੇ' ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇਕ ਹੋਰ 24 ਘੰਟੇ-ਭਾਰਤੀ ਚੈਨਲ, ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਕੀ ਉਹ 26/11 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ?

ਮੁੰਬਈ 26/11 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਹਰੁਖ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਦਾਕਾਰ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਨਿਆਤਾ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਇਕੱਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਮਲਾ ਸਿਨਹਾ

**ਕਮਲਾ ਸਿਨਹਾ** (30 ਸਤੰਬਰ, 1932 - ਦਸੰਬਰ 31, 2014) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸੀ। ਉਹ 1990 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਦੋ ਵਾਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੂਰੀਨਾਮ ਅਤੇ ਬਾਰਬਾਡੋਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਰਹੀ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਲ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ) ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ 31 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਸਿਰਾਕੂਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

30 ਸਤੰਬਰ, 1932 ਨੂੰ ਢਾਕਾ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ) ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਜਨਸੰਘ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਯਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਭਤੀਜੀ, ਸਿਨਹਾ, ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਸੋਵਨ ਸਿਨਹਾ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੇਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

1972-84 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਦੋ-ਵਾਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਦੋ-ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਬਸੋਵਨ ਸਿਨਹਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਕਰਪੂਰੀ ਠਾਕੁਰ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਜੇ.ਪੀ. ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ (ਮੀਸਾ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹਿੰਦ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ (ਇਕੋ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਜਿਹੜੀ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਿਰਤ ਮਹਾਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ ਸੀ) ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਭ੍ਰਾਮਰੀ

thumb|**ਸ਼੍ਰੀ ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ**
**ਭ੍ਰਾਮਰੀ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ੍ਹ ਦੇਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਵਤਾਰ ਹੈ। ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ' ਜਾਂ 'ਕਾਲੀ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ' ਹੈ। ਉਹ ਮੱਖੀਆਂ, ਕੀੜੇਡੰਗ ਵਾਲੀਆਂ, ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਚਿਪਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਦਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਢਾਲ ਫੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵੀ ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਨ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਭ੍ਰਮਾਰੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਦਰਜ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਮਹਤੱਮਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਸੰਖੇਪ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੈਂਤ ਅਰੁਨਸੁਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।

## ਕਥਾ 
ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਇੱਕ ਦੈਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਰੁਨਸੁਰ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਨਿੰਦਕ ਅਤੇ ਪਖੰਡੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ '

ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਤੱਪਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਵਾਯੂਸ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਦੁਹਰਾ ਅਤੇ ਕੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤਕ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ; ਦੂਜੀ ਲਈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਪਕਾ ਪੀ ਕੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਅਤੇ, ਤੀਜੇ ਲਈ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਚੌਥੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਢਿੱਡ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਦਿੱਖਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਸਨ; ਉਹ ਸਿਰਫ ਸਾਹਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਅਹ-ਮੁਜ਼ੇਨ-ਕਬ—ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਮਾਯਾਨ ਦੇਵਤਾ
* Aristaeus -- Ancient Greek god of bees.
* Austėja -- Lithuanian goddess of bees.
* Bubilas -- Lithuanian god of bees.
* Colel Cab—Mayan goddess of bees.
* Melissa -- Ancient Greek/Minoan goddess of bees.
* Mellona—Roman goddess of bees.
* Bee (mythology)

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ
ਜਾਹਨ ਜੇ. ਹਾਨਿਗਮਨ

**ਜਾਹਨ ਜੇ. ਹਾਨਿਗਮਨ** ਇੱਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।ਚੈਪਲ ਹਿੱਲ ਵਿਖੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1955-77 ਦੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ। ਵਰਲਡ ਆਫ ਮੈਨ ਦੇ ਲੇਖਕ।
ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਗੁਲਸ਼ਨ

**ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਗੁਲਸ਼ਨ** (ਜਨਮ 4 ਜਨਵਰੀ 1949) ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜੋ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 14 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਅਕਲੀਆ ਜਲਾਲ, ਵਿੱਚ 1949 ਵਿੱਚ ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਗੁਲਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਗੁਲਸ਼ਨ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ (ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੱਸੀ ਪਠਾਨਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ) ਨਾਲ 1978 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪਰਮਜੀਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਐਡ ਕੀਤੀ। .

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਚੌਦਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ - ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ ਸੋਧ ਬਿੱਲ

ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਿੱਲ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ 2010 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ 1955 ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ 1954 ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਅਸੰਗਤ ਅੰਤਰ* (Irreconcilable differences) ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸ ਤਜਵੀਜ਼ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਤਲਾਕ ਲਈ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਖਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿੱਲ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਤਲਾਕ ਲੈਣਾ ਸੌਖਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ
ਗੁਰਕੰਵਲ ਕੌਰ

**ਗੁਰਕੰਵਲ ਕੌਰ** ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਨ ਹੈ। ਉਹ 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰਕੰਵਲ ਕੌਰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ ਪਰ 2017 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਅਰੁਣ ਜੇਟਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਬੀਜੇਪੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਜੈ ਸਾਂਪਲਾ ਦੀ ਮੌਜਦਗੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ।

## ਪਰਿਵਾਰ
ਗੁਰਕੰਵਲ ਕੌਰ ਦਾ ਭਰਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ 1992 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਰਿਵਾਰ

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
*Election Commission of।ndia Punjab State Elections 2002
*Punjab Assembly Elections-2002 winners

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਮੋਨਿਕਾ ਕਪਿਲ ਮੋਹਤਾ

**ਮੋਨਿਕਾ ਕਪਿਲ ਮੋਹਤਾ** (ਹਿੰਦੀ: मोनिका कपिल मोहता, ਜਨਮ 19 ਜਨਵਰੀ 1962), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨੀਤੀਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਲਾਤਵੀਆ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲਿਥੂਏਨੀਆ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਰਹੀ ਸੀ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮੋਹਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜੈ ਸਿੰਘ ਕਪਿਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਵੇਦ ਕਪਿਲ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਏਅਰ ਫ਼ੋਰਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫ਼ਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਡਾਕਟਰ ਮਾਧੁਪ ਮੋਹਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਲੜਕਾ, ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ 1985 ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। 

## ਕੰਮ ਦਾ ਤਜਰਬਾ
ਮੋਹਤਾ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਸਕੱਤਰ (ਦੱਖਣ) ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਂ, ਬਰੂਨੇਈ, ਕੰਬੋਡੀਆ, ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ, ਫਿਜੀ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਲਾਓਸ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਪਾਪੂਆ ਨਿਊ ਗਿਨੀਆ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਸਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੀਪ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਨਾਲੰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਇੰਸਟਿਊਟ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਡੀਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 

ਉਹ ਜੁਲਾਈ 2011 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2015 ਤੱਕ ਪੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲਿਥੂਆਨੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2006 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਮਿਨਿਸਟਰ (ਸੱਭਿਆਚਾਰ) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ 2005 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਕੌਂਸਲ (ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਰ.) ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਸੀ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ, ਖਾੜੀ ਦੇ ਲਈ ਸਕੱਤਰ, ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਡਾਈਰੈਕਟਰ (Director of External Publicity), ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਮੀਡੀਆ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ਸਰ, ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਅੰਡਰ ਸਕੱਤਰ ਰਹੀ ਹੈ। 

ਉਸਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾਂ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਪੱਕੇ ਵਫ਼ਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਰਾਜਦੂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੌਰਤ ਰਾਜਦੂਤ
ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਬਿੱਲ 2017

ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਗਸਤ 2017 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਦੇ 100 ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। 28 ਦਸੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦਾ (ਵਿਆਹ ਸਬੰਧੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ) ਬਿੱਲ, 2017 ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਿੱਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ (ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਤਲਾਕ ਕਹਿ ਕੇ) ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਬਿੱਲ ਨਾਲ ਤਤਕਾਲ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਲ ਕੇ, ਲਿਖਤੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਏਤੇਹਾਦੁਲ (ਏ.ਆਈ.ਐਮ.ਆਈ.ਐਮ.), ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਬੀ.ਜੇ.ਡੀ.), ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰਾ ਕਜ਼ਾਗਮ (ਏ.ਆਈ.ਏ.ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ.) ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਆਈ.ਯੂ.ਐਮ.ਐਲ.) ਨੇ ਇਸ ਬਿੱਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਿੱਲ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਆਪਮਤੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਹਾ ਸੀ ਜਦਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਬਿੱਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 19 ਸੋਧਾਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ 
ਇਸ ਬਿੱਲ ਨਾਲ ਤਲਾਕ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਜ਼ਮਾਨਤੀ ਅਪਰਾਧ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵਰੰਟ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਪਤੀ ਇਸ ਤਲਾਕ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।

### ਮਨਜ਼ੂਰੀ 
ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਇਸ ਤਲਾਕ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਤੀ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਰਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਰਚ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਜੱਜ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰੇਗਾ। 
 
### ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ 
ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਇਸ ਤਲਾਕ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੇਗੀ। ਸਪੁਰਦਗੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਜੱਜ ਕਰੇਗਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
* ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ (ਤਲਾਕੇ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ) ਐਕਟ 1986
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ
* ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ (ਵਿਆਹ ਸਬੰਧੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ) ਬਿੱਲ, 2018
* ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ, 1955
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਪਰਸਨਲ ਲਾਅ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2017 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਬਿਮਲ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ

**ਬੀਬੀ ਬਿਮਲ ਕੌਰ** (ਮੌਤ 1990) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾਂ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਦੋ ਕਾਤਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਬੀਬੀ ਬਿਮਲ ਕੌਰ ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਜ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਰਸ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਤਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਲਾਂ ਨੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਨੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਖਰਚ ਲਈ 2 ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੈਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਮਗਰੋਂ ਬੀਬੀ ਬਿਮਲ ਕੌਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਭੜਕਾਊ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 1986 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰਮੰਦਿਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚੌਂਕੀਦਾਰਾਂ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀ ਦੇ ਮੌਤ ਅਤੇ 7 ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।

ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਰੋਪੜ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਹੁਰਾ, ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿਓ, ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਮਲੋਆ ਵੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ 2004 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬਿਮਲ ਕੌਰ ਦੀ ਮੌਤ ਰਹੱਸ ਭਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਸਾਈਨਾਈਡ ਖਾਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸਾਈਨਾਈਡ ਖਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ 13 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੇ ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 2 ਸਤੰਬਰ 1990 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕੈਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਲਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ

**ਲਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ**, ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ISYF) ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਲਖਬੀਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਫੋਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉਹ ਲਖਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਸਿੰਘ ਲਖਬੀਰ ਰੋਡੇ, ਜਾਂ ਸਿੰਘ ਲਖਬੀਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਲਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੀਰਗੰਜ ਵਿਚ ਇਕ KZF/ISYF ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੋਜਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1998 ਵਿਚ, ਲਖਬੀਰ ਨੂੰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿਚ 20 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਆਰ.ਡੀ.ਐਕਸ ਵਿਸਫੋਟਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਟੇਕੂ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਕੇ ਆਰ.ਡੀ.ਐਕਸ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੇ ਇਕ ਕੌਂਸਲਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਜੁਲਾਈ 2007 ਵਿੱਚ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਤਹਿਲਕਾ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਰਮਾਰ, 15 ਅਕਤੂਬਰ 1992 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਨੇ ਲਖਬੀਰ ਨੂੰ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ 182 (ਸਮਰਾਟ ਕਨਿਸ਼ਕ) ਦੇ 23 ਜੂਨ 1985 ਦੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਾਸਟਰ ਮਾਈਂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਖਬੀਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਸਟਰ ਐਕਸ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਿਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਲਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ' ਚ ਧਾਰਮਿਕ ਨਫ਼ਰਤ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ 'ਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਮਾਣੂਕੇ

**ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਮਾਣੂਕੇ** ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਹ 2017 ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੇ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਗਈ। 16 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਉੱਪ ਨੇਤਾ ਚੁਣੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2017-2022
ਪੂਜਾ ਕਪੂਰ

**ਪੂਜਾ ਕਪੂਰ** ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਮਕਦੂਨੀਆ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤ ਹੈ।
## ਪੇਸ਼ਾ 
ਪੂਜਾ ਕਪੂਰ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਬਰੂਸਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ (ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਲਕਸਮਬਰਗ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ) ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਦੇਖਰੇਖ ਕਰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰੋਪ, ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕੌਮਨਵੈਲਥ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਦੱਖਣੀ-ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ASEAN) ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੀ 
ਹੈ। 
ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਕਦੂਨੀਆ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਵੱਜੋਂ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਪੂਜਾ ਕਪੂਰ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਈ.ਐਨ.ਏ. (École nationale d’administration) ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲੇੋਕ ਪ੍ਰਬੰਧ (Public administration) ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਟਾੱਪਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।

ਪੂਜਾ ਕਪੂਰ ਇੱਕ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਪੂਜਾ ਕਪੂਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਹਿ-ਲੇਖਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤ ਰਾਜਦੂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ

**ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ, **ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬੇ ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ ਰੋਪੜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਦਰਾਮ ਬਦੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ।1 ਮਾਰਚ, 1916 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੈਣੀ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਾਹਸ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਡਰ ਆਫ ਮੈਰਿਟ ਫਸਟ ਕਲਾਸ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅੱਗੇ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸੈਂਟ ਜਾਰਜ, ਇਮਪੀਰੀਅਲ ਰੂਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੌਜੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਹਥਿਆਉਣ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਜਾਂ ਇਕ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੈਂਟ ਜੋਰਜ ਦਾ ਸਟਾਫ ਗ਼ੈਰ-ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਫ਼ਸਰ (ਆਰ.ਸੀ.ਓ.) ਦੇ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਸੈਂਟ ਜੌਰਜ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸਥਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ ਸੈਂਟ ਜੌਰਜ ਦਾ ਕਰਾਸ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ "ਸਿਰਫ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤਿ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ"।

## ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਡਰ ਆਫ ਮੈਰਿਟ ਦਾ ਅਵਾਰਡ: ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਗਵਰਨਰ ਦਾ ਕਥਨ 
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਡਰ ਆਫ ਮੈਰਿਟ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਜਮਾਂਦਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਗਵਰਨਰ ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੇ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਾਹਸ" ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ "ਬਹਾਦਰੀ" ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ:ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ, ਸਿਪਾਹੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਨ ਜੋ ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਅੰਬਿਕਾ ਸਾਓ

**ਅੰਬਿਕਾ ਸਾਓ** ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ| ਉਹ 1957 ਦੇ ਆਮ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਣਵੰਡੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਅਤੁਲ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ

**ਅਤੁਲ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ**  (20 ਅਕਤੂਬਰ 1871 – 26 ਅਗਸਤ 1934) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ, ਵਕੀਲ, ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ, ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਬੋਧੀ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅਤੁਲ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਹੇਮੰਤਾ ਸ਼ਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੈਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਰੀਅਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਿਕਰਮਪੁਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਗੋਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਸਲਮੁਖਤਾ

**ਨਸਲਮੁਖਤਾ** ਇੱਕ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਦੂਸਰੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਨਸਲਮੁਖਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ (ਅਦਾਕਾਰ)

**ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਫਿਲਮ 'ਰੁਪਿੰਦਰ ਗਾਂਧੀ' ਨਾਲ 2015 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸੰਧੂ ਨੂੰ ਰੁਪਿੰਦਰ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਲੜੀ ਵਿਚ "ਭੋਲਾ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ "ਡਾਕੂਆ ਦਾ ਮੁੰਡਾ" ਵਿਚ "ਰੋਮੀ ਗਿੱਲ" ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਸੰਧੂ ਦਾ ਜਨਮ 1990/1991 ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਹਿੰਮਤਗਰਗੜ੍ਹ ਛੰਨਾ, ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ, ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇੰਡੀਅਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸੰਧੂ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਾਲੀਵੁੱਡ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਰੁਪਿੰਦਰ ਗਾਂਧੀ - ਗੈਂਗਸਟਰ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਿੱਸਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਪੀਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗਰਾਫੀ 
## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ 'ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਆਰਟਸ ਨਾਟਯ ਯਾਤਰਜ਼' ਨਾਲ ਨੀਲਮ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਥੀਏਟਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 
* Official website
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸੰਤੋਸ਼ ਚੌਧਰੀ

**ਸੰਤੋਸ਼ ਚੌਧਰੀ** (ਜਨਮ 5 ਅਕਤੂਬਰ 1944) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ 2009 ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ 1992 ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਫਿਲੌਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਫਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੌਮੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਰਹੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਵਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਲੂੰਬਾ

**ਵਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਲੂੰਬਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਲੂੰਬਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਣ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਲੂੰਬਾ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰਾਣਾ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2012-2017
ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਿੱਲ

**ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਿੱਲ** (ਜਨਮ 2 ਜੂਨ 1980) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੈਸ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਦੂਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਗਿੱਲ ਨੇ ਲਾਈਫ ਸਟਾਈਲ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੰਡਨ ਦੀਆਂ ਕੇਕ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਬਲੂਮਜ਼ਬਰੀ ਬੀਜ਼, ਯੇਲੀਡਿਫ਼ੀ, ਕੈਪਾਂਜਾ, ਸਾਊਂਡਆਊਟ, ਰੈਪਟਰ ਸਪਲਾਈਜ਼ ਦੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੈ।

2006 ਵਿਚ, ਗਿੱਲ ਨੇ ਈਸਟਾਈਲਿਸਟਾ ਨਾਮਕ ਬਲਾਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ POPxo .com ਬਣ ਗਿਆ। ਬਲੌਗ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਦ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਟ ਅਤੇ ਟਰੈਵਲ ਐਂਡ ਲਈਯਰ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਗਿੱਲ ਫਿਲਹਾਲ ਹਾਰਪਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ *ਗਾਰਡੀਅਨ*,

ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿਚ, POPxo.com ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਫੰਡ ਉਗਰਾਹੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ 500,000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਉਗਰਾਹੇ।

## ਕਲਾ ਕੁਲੈਕਟਰ 
ਗਿੱਲ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਲੈਕਟਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਬ ਮਹਿਤਾ ਦੀ *ਮਹਿਸਾਸੁਰ* ਖਰੀਦੀ। . ਇਹ ਕ੍ਰਿਤੀ ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੀਜ਼ ਦੀ ਉਦਘਾਟਨੀ ਭਾਰਤੀ ਸੇਲ ਵਿੱਚ 3.2 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀ ਗਈ ਸੀ। ਗਿੱਲ ਕਲਾ ਲਈ ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਪਾਰੀ ਹੈ। *ਰੈਡ ਹੌਟ ਕਰੀ* ਵਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ *ਏਸ਼ੀਅਨ ਪਾਵਰ ਕਪਲਜ ਹੌਟ 100 ਦੀ* ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ 33 ਨੰਬਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*  
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਬੁੱਧਸਿੰਘਵਾਲਾ

**ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ** (29 ਜੂਨ, 1964 - 29 ਜੁਲਾਈ, 1993) ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਮੁਖੀ ਸੀ - ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਿਸ ਨੇ ਚੜਦੇ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਬੁੱਧਸਿੰਘਵਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 1964 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੁੱਧਸਿੰਘਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&nbsp;ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ- ਇੱਕ ਭੈਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ।

ਉਹ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ&nbsp;ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ।

## ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ 
ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਰਹਮਾ 22 ਜੁਲਾਈ 1988 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਇਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣੇ।

ਬੁੱਧਸਿੰਘਵਾਲਾ&nbsp;ਨੇ ਕੇ.ਐਲ.ਐਫ. ਦੇ ਇੱਕ ਧੜੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

### ਕਾਰਵਾਈਆਂ 
ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇਜ਼ ਦੇ ਖੰਡ 17 ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਧਸਿੰਘਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।

## ਮੌਤ 
ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁੱਧਸਿੰਘਵਾਲਾ ਨੂੰ 29 ਜੁਲਾਈ 1992 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਫਾਇਰਫਾਈਟ ਨੂੰ ਕਈ ਘੰਟੇ ਲੱਗ ਗਏ।
ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 37 ਮੁਕੰਮਲ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ।

## ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 
ਬੁੱਧਸਿੰਘਵਾਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਾ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਨੇ KLF ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ&nbsp;ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਭਾਈ ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ (in Punjabi Language) 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਫੂਲੇਵਾਲਾ,ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ

**ਫੂਲੇਵਾਲਾ** ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ- ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੋਗੇ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 26.03 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ
2011 ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫੂਲੇਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 663 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 3338 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1774 ਮਰਦ ਹਨ ਅਤੇ 1564 ਔਰਤਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੂਲੇਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਉਮਰ 0-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 386 ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 11.56% ਹੈ। ਫੂਲੇਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 882 ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 895 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫੂਲੇਵਾਲਾ ਲਈ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 804 ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਔਸਤ 846 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਫੂਲੇਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। 2011 ਵਿਚ, ਫੂਲੇਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 55.76% ਸੀ. ਫੂਲੇਵਾਲਾ ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 60.58% ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 50.36% ਹੈ। ਫੂਲੇਵਾਲਾ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (ਐਸ.ਸੀ.) ਤੋਂ ਹਨ। ਫੱਲੇਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (ਐਸ.ਸੀ.) ਦਾ 67.68% ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਫੂਲੇਵਾਲਾ ਕੋਲ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ (ਐੱਸ ਟੀ) ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚੋਂ ਫੂਲੇਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1033 ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ. 96.32% ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ (6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ 3.68% 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀਮਾਂਤਰੀ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ 1033 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, 214 ਕਿਸਾਨ (ਮਾਲਿਕ ਜਾਂ ਸਹਿ-ਮਾਲਕ) ਸਨ ਜਦਕਿ 541 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਲੇਜ਼ ਅਖ਼ਤਰ

**ਗੁਰਲੇਜ਼ ਅਖ਼ਤਰ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। 
## ਜਨਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਗੁਰਲੇਜ਼ ਅਖ਼ਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੈਂਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਿਲਾਤੁਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ
ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਸੁੰਦਰੀ

**ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਸੁੰਦਰੀ** (Sanskrit: त्रिपुर सुन्दरी, IAST: Tripura Sundarī), ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸ ਮਹਾਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ, ਜੋ ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਲੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਦੇ ਜਹੂਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਲਿਤਾ ਸਾਹਸ੍ਰਨਾਮਾ 'ਚ ਅਤੇ ਲਲਿਤੋਪਾਖਾਨਾ (ਦੇਵੀ ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ) ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ਕਤੀਵਾਦ 'ਚ ਸ੍ਰੀਕੁਲਾ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਸੁੰਦਰੀ ਮਹਾਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਵੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਆਦਿ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਖ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ, "ਇੱਛਾ ਦੇ ਮਾਲਕ", ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਸੁੰਦਰੀ ਮੁੱਢਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਕਤ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਪਰੰਪਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ 'ਤ੍ਰਿਪੁਰ' ਦੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਬਦਾਂ; "ਤ੍ਰਿ" ਅਤੇ "ਤ੍ਰਯਾਸ" (ਤਿੰਨ) ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਅਤੇ "ਪੁਰ" ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। "ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਅਰਥ "ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸੁੰਦਰੀ ਮੰਦਰ ਅਗਰਤਲਾ ਤੋਂ ਡੇਢ ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ

ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਿਕੋਣੀ (ਤ੍ਰਿਕੋਨਾ) ਨਾਲ ਇਕ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਯੋਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ)। ਉਸਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਰਣਮਾਲਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਂਤਰਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਰੱਖਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾ (ਮੌਲ), ਸਾਧਨ (ਮੀਨਾ), ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ (ਮਾਇਆ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੁਬਾਰਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਨਸ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤ੍ਰੈ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇਕਜੁੱਟ ਸੁਮੇਲ। ਉਹ ਲਲਿਤਾ (ਮਿਹਰਬਾਨ) ਅਤੇ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ (ਉੱਚ ਇੱਛਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਦੰਤਕਥਾ
ਸ਼ਿਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਤ੍ਰਿਏਕ ਦੀ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਸਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਸਰੋਤ 
* 
* 
* 

## ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ
ਸਕੰਦਮਾਤਾ

***ਸਕੰਦਮਾਤਾ*** (Sanskrit:स्कन्दमाता) ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਸਕੰਦ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਸਕੰਦ ਯੁੱਧ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਰਤਿਕਿਆ ਹੈ। ਨੌਦੁਰਗਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਪੁਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੂਰਤ 
ਸਕੰਦਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਾਹਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਮਲ, ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਲਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘੰਟੀ ਫੜ੍ਹੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹੱਥ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਦੀ ਮੁੱਦਰਾ 'ਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਰਡ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਹੱਥ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ 'ਚ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਫੜੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਕੇਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਉਸ ਦੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਪਏ ਪੁੱਤਰ ਸਕੰਦਾ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਮਲ 'ਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਮਲ-ਗੱਦੀ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦਾ ਵਾਹਨ ਸ਼ੇਰ ਹੈ।

## ਸਾਰਥਕਤਾ 
ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਕਤੀ, ਸ਼ਕਤੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਖਜਾਨਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਆਣਪ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਕੋਲ ਸਕੰਦਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਖਜਾਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

* *Dictionary of Hindu Lore and Legend* ( ) by Anna Dhallapiccola

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਬਿਪੋਦਤਾਰਿਨੀ ਦੇਵੀ

thumb|Devi Bipodtarini
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਪੋਦਤਾਰਿਨੀ (ਬਿਪੋਤਾਰਿਨੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਪੋਦਤਾਰਿਨੀ ਜਾਂ ਬਿਪਾਦਤਾਰਿਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ (ਦੇਵੀ) ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਸੰਕਟਾਰਿਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ 108 ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਿੱਦਪਾਤਾਰੀਨੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਿਪੋਦਤਾਰਿਨੀ ਵ੍ਰਤਾ, ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਦਵਿਤਿਆ (ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ) ਤੋਂ ਦਸ਼ਕਮੀ {(ਉਲਟਾ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ) ਜਾਂ (ਬਹੂਦਾ ਜਾਤਰਾ)} ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ਦ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਨਿਚਰਵਾਰ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ 'ਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ, ਬਿਪਦਾ- ਤਾਰਿਨੀ, ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਹੈ।

## ਕਥਾ 
left|thumb|200x200px|The hibiscus flower, holds a key place in the legend of Bipadtarini
ਬਿਪੋਦਤਾਰਿਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ - ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵੀ ਬਾਰੇ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਥਾ ਵਿਰਾਸਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਤੋਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਮੱਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਬਾਗੜੀ ਜਾਤੀ (ਬਰਗਾ ਸ਼ਤਰੀਆ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰਪੁਰ ਜਾਂ ਬਿਸ਼ਨੁਪੁਰ (ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਮੋਚੀ ਜਾਤ ਤੋਂ ਸੀ ਜੋ ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਣੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਡਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਾਣੀ ਕੁੱਝ ਚਮਤਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੀਟ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਨੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਮੀਟ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੜੀ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਇੰਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਰਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਥਨਾ 'ਤੇ ਉਹ ਮੰਨ ਗਈ। ਪਰ, ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜਿਆਂ 'ਚ ਮਾਸ ਛਿਪਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਪੁਕਾਰ ਲਗਾਈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਪੜਿਆਂ 'ਚੋਣ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਜਾਬਾ ਫੁੱਲ ਨਿਕਲੇ। ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ 
right|thumb|300x300px|People offering pooja to Bipadtarini Devi in Pramod Villa, Mahisilla Colony, Asansol

* Maa Bipadtarini Mandir, Garia, Kolkata
* Maa Bipadtarini Temple, Rajpur, South 24 Parganas

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਸਿਆਨ ਐਵਨਜ਼ (ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ)

thumb|ਕਲਾ + ਨਾਰੀਵਾਦ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਮਾਈਕਲ ਮੰਡੀਬ੍ਰਗ, ਸਿਆਨ ਐਵਨਜ਼ ਅਤੇ ਜੈਕਲੀਨ ਮੈਬੀ, 2016
**ਸਿਆਨ ਐਵਨਜ਼** ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ, ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਕਲਾ + ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਕਲਾ + ਨਾਰੀਵਾਦ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ ਜੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜੈਂਡਰ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਐਵਨਜ਼ ਨੋਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾ + ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, "ਅਸੀਂ ਠੋਸ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ - ਪੰਨਿਆਂ ਤੇ ਹਵਾਲੇ ਜੋੜਦੇ ਹਾਂ, ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਾਂ - ਪਰ, ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।" ਐਵਨਜ਼, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਕਾਲਜ ਆਫ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਹੈ।

2014 ਵਿੱਚ, ਐਵਨਜ਼ ਨੂੰ *ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ* ਦੇ 100 ਲੀਡਿੰਗ ਗਲੋਬਲ ਥਿੰਕਰਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆਗਿਆ ਸੀ।

ਡਿਜੀਟਲ ਤੌਰ ਤੇ ਫੋਕਸ ਜੈਂਡਰ ਸਮਤਾ ਬਾਰੇ ਐਵਨਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਲਿਖਤ *ਆਰਟ ਡੌਮੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ: ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਦ ਆਰਟ ਲਾਇਬਰੇਰੀਜ਼ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਨੋਰਥ ਅਮਰੀਕਾ* ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ *ਇਨਫਾਰਮੇਡ ਐਜਿਟੈਂਸ: ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਅਤੇ ਇਨਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਸਕਿਲਸ ਇਨ ਸੋਸ਼ਲ ਜਸਟਿਸ ਮੂਵਮੈਂਟਸ ਐਂਡ ਬਿਓਂਡ*ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਰਟ ਲਾਇਬਰੇਰੀਜ਼ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਾ`ਜ ਵਿਮੈਨ ਅਤੇ ਆਰਟ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇੰਟਰਸਟ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਐਵਨਜ਼ ਕੋਲ ਪਿਕਲ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਿਟਬੁਲ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਮੀਆਂ ਜਾਨ ਮੁਹੰਮਦ

**ਮੀਆਂ ਜਾਨ ਮੁਹੰਮਦ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 1731 ਈ.ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੇਖੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੀਆਂ ਅਨਵਰ ਅਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਦੋਹੜੇ 
*ਸੀਹਰਫੀਆਂ 
*ਬਰਮਾਂਹ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਦੇਵੀ ਰਤੀ

**ਦੇਵੀ ਰਤੀ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਗ ਹਯਾਂਗ ਰਤੀ ਜਾਂ ਸੰਗ ਹਯਾਂਗ ਸੇਮਾਰਾ ਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਚੰਦਰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਨਿਆਈ ਹੈ ਜੋ ਜਾਵਾ ਅਤੇ ਬਾਲੀ 'ਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ
ਦੇਵੀ ਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਾਲਾ ਰਾਊ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ-ਲੋਕ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਜਦੋਂ ਕਾਲਾ ਰਾਉ ਕੁਵੇਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਖਸ਼ ਸੀ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਰਤੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕੁਵੇਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਰਾਉ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਇਹ ਬਿਨਾ ਜਾਣੇ ਕਾਲਾ ਰਾਉ ਦਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤਿਰਤਾ ਅਮੇਰਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੀਣ ਪਦਾਰਥ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਤਿਰਤਾ ਅਮੇਰਤਾ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਕਾਰਨ, ਕਾਲਾ ਰਾਉ ਉਸ ਦੇ ਲਟਕਦੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਬਚ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਕਾਲਾ ਰਾਉ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦਾ। ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉਸ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦੇਵੀ ਰਤੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ। ਬਾਲੀ ਅਤੇ ਜਾਵਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸਮਾਰੋਹ 
ਬਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਚੰਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਨ ਦੀ ਖੁਬਸੂਰਤੀ ਲਈ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੰਦਰ ਦੇਵਤਾ, ਚੰਦ੍ਰ, ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿਣ
* ਚੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੰਦਰ ਦੇਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਆਰਟ+ਫੈਮੀਨਿਜ਼ਮ

**ਆਰਟ ਐਂਡ ਫੈਮੀਨਿਜ਼ਮ** (ਢੰਗ **ਆਰਟ +ਫੈਮੀਨਿਜ਼ਮ**) ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਐਡਿਟ-ਏ-ਥਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸਿਆਨ ਐਵਨਜ਼, ਜੈਕਲੀਨ ਮੈਬੇ, ਮਾਈਕਲ ਮੰਦੀਬਰਗ ਅਤੇ ਲੌਰਲ ਪਟਾਕ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਰਦਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

2014 ਵਿੱਚ, ਆਰਟ+ਫੈਮੀਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਉਦਘਾਟਨੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ 30 ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ 600 ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਵਾਨਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਜੈਕਲੀਨ ਮੈਬੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਔਰਤ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਮੈਕਿਨਸੀ ਮੈਕ ਨੂੰ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਕਲਾ+ਨਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਵੈਂਟ 
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਹਰ, 2015 ਇਵੈਂਟ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਕੰਬੋਡੀਆ, ਭਾਰਤ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਵੈਂਟ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਕੈਂਸਸ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ, ਟੈਕਸਾਸ, ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮਿਲੀ।

## ਅਗਵਾਨੀ 
ਇਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਫੋਰਨ ਪੋਲਿਸੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਐਵਨਜ਼,ਮੈਬੇ, ਮਾਇਕਲ, ਰਿਚਰਡ ਕਨਿਪਲ, ਡੋਰੋਥੀ ਹਾਵਰਡ, ਅਤੇ ਪਟਾਕ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਵਿਤਕਰੇ ਨਾਲ ਜਾਣੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ "ਆਲਮੀ ਚਿੰਤਕ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਵੁਮੈਨ ਇਨ ਰੈਡ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* 
* Art+Feminism at Wikipedia Meetup
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
ਬੜੀ ਮਾਤਾ

**ਬੜੀ ਮਾਤਾ** ਰੋਗ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਦੇਵੀ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਬੀਲੇ, ਸਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕਮਰ, ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੇਚਕ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬੜੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਭੈਣਾਂ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ, ਫੂਲ ਮਾਤਾ, ਪੰਸਾਹੀ ਮਾਤਾ, ਗੁਸੂਲਿਆ ਮਾਤਾ, ਕੰਕਰ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮਾਲਬਲ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੇਂਦਰੀ ਮਾਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਸਰਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਛੋਟੀ ਮਾਤਾ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ