ਅਨੁਰਾਧਾ ਪਾਲ

**ਅਨੁਰਾਧਾ ਪਾਲ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸ਼ਨਲ ਨਾਰੀ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ 1996 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਆਲ-ਔਰਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮੂਹ, ਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ।[1][2]

## ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤਬਲਾ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸਤਾਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੜੀ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਤਬਲਾ ਸਿਖਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ-ਵੇਖ ਕੇ ਤਬਲਾ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਪਰਫਾਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਨ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਜਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਉਸਤਾਦ ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਖ਼ਾਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਪਾਲ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ, ਸਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

2024 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ (ICCR) ਦੁਆਰਾ ਗਲੋਬਲ ਵੂਮੈਨ ਇਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਤਬਲੇ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਫਸਟ ਲੇਡੀਜ਼ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

ਪਾਲ ਨੇ ਐਮ. ਐਫ. ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਗਜਾ ਗਾਮਿਨੀ ਲਈ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਸਕੋਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਐਮਆਈਟੀ), ਵਿਯੇਨਾ ਬੁਆਏਜ਼ ਕੋਇਰ, ਪਲਾਜ਼ੋ ਡੁਕੇਲ (ਇਟਲੀ), ਮਿਲਾਪ ਫੈਸਟ (ਯੂ.ਕੇ.), ਅਤੇ ਮੋਨਾਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ) ਸਮੇਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ-ਇਨ-ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਉਸ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਪਰਫਾਰਮਰਜ਼ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰਕ ਅਤੇ CHOGM ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਕਲਾ ਕੇ ਸੰਘ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ,[8] ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਗੇਟਵੇ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿਖੇ ਡਾਇਰ ਫਾਲ 2023 ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। and performed at the Dior Fall 2023 show at the Gateway of India in Mumbai.

## ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ 
2023 ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ, ਪਾਲ ਨੇ "ਅਨੁਰਾਧਾ ਦੇ ਤਬਲਾ ਸਿੰਗ ਸਟੋਰੀਜ਼" ਸਮੇਤ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਤਬਲਾ ਕੰਸਰਟ ਫਾਰਮੈਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।  ਉਸ ਨੇ "ਤਬਲਾ ਸਿੰਗ ਸਟੋਰੀਜ਼ 'ਤੇ ਰਾਮਾਇਣ" ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਪਾਲ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਲ-ਔਰਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ-ਕਰਨਾਟਿਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਮੂਹ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਾਨਾ ਤੋਂ ਪੈਨ-ਅਫਰੀਕੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਨਾਲ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।

2023 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਰਾਧਾ ਪਾਲ ਕਲੈਕਟਿਵ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ "ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣਾ" ਸੀ।

## ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ 
### ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ 
1996 ਤੋਂ, ਪਾਲ ਨੇ ਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਗਰਸੇਨ ਕੰਨਿਆ ਪੀਜੀ ਕਾਲਜ (ਵਾਰਾਣਸੀ), ਰੈਬਲ ਗਰਲਜ਼ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ (ਦਿੱਲੀ), ਅਤੇ ਰੁਈਆ ਕਾਲਜ (ਮੁੰਬਈ) ਸਮੇਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ "ਖੁਦ ਕੋ ਤੂ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ" ਦੇ ਬੋਲ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਯੂਨੀਸੇਫ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਰੋਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਪਾਲ ਨੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

2020 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲੜੀ ਦਿਵਸ 'ਤੇ, ਪਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਜਾਂ ਨ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਐਮ.ਟੀ. ਵਿਆਸ ਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

### ਅਨੁਰਾਧਾ ਪਾਲ ਕਲਚਰਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਏਪੀਸੀਐਫ) 
ਅਨੁਰਾਧਾ ਪਾਲ ਕਲਚਰਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਏਪੀਸੀਐਫ) ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ; ਪਾਲ ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਤਾਲਬੱਧ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਏਪੀਸੀਐਫ ਸਥਾਨਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਕੁਝ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

## ਮੀਡੀਆ ਮਾਨਤਾ 
ਪਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਡੌਟ ਦੈਟ ਵੈਂਟ ਫਾਰ ਅ ਵਾਕ (2019), ਟਾਰਚਬੀਅਰਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ (2017),  ਵੂਮੈਨ ਆਫ਼ ਪਿਓਰ ਵੰਡਰ (2016), ਅਤੇ ਪੀਬੀਐਸ ਫ਼ਿਲਮ ਐਡਵੈਂਚਰ ਡਿਵਾਸ (2001) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪਾਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜੁਹੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਨੁਰਾਧਾ ਪਾਲ ਕਲਚਰਲ ਅਕੈਡਮੀ (ਏਪੀਸੀਏ ਮੁੰਬਈ) ਰਾਹੀਂ ਪਰਕਸ਼ਨ ਕਲਾਸਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*The Hindu year 2009
*The Hindu year 2006
*Golden Horn Records
*Berklee College of Music
*South Asian Women's Network
*Website
*The right note on www.masala.com
*Classical musical maestros world on Times of India
*Report on Tribune India
*Report on Mid-day
*operatheatremadlenianum.com
*Report on New York Times (archived)
*South Asian Arts – artist page

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ