open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮਹਾਕਾਲੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਉਦੈਪੁਰ

**ਮਹਾਕਾਲੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ** ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ (ਜਿਸ ਨੂੰ *ਮਹਾਕਾਲ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਇਸਦੇ 900 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਸੰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਗੁਰੂ ਗੋਰਖਨਾਥ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ* ਹੈ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੱਡਾ ਬਾਗ ਵੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਫਤਿਹ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਰਾਣੀ ਰੋਡ, ਮਾਲਟਾਲੀਆ ਰੋਡ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਲਗਭਗ 3.5 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਤਿਹ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਮੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਮਾਂ 
* ਸਵੇਰ ਦੇ ਚਾਰ ਵਜੇ।
* ਮੰਗਲਾ, ਦੁਪਹਿਰ।
* ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਰਾਤ.

## ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 
ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ 'ਤੇ ਮੰਦਰਾਂ 'ਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ
ਨੇਹਾ ਕਪੂਰ

**ਨੇਹਾ ਕਪੂਰ** (ਜਨਮ 31 ਮਾਰਚ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਰਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕੁਨਾਲ ਨਈਅਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕਪੂਰ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਸਿੱਖੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਕਥਕ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਕਪੂਰ ਨੇ ਪਰਲ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2006 ਦਾ ਤਾਜ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਪੂਰ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਫਰੈਸ਼ ਫੇਸ ਅਤੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਫੋਟੋਜੈਨਿਕ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤੇ।

ਕਪੂਰ ਨੇ 23 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2006 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਭਿਨੇਤਾ ਕੁਨਾਲ ਨਈਅਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਟੀਵੀ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀ *ਦਿ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਥਿਊਰੀ* ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਸ਼ ਕੂਥਰਾਪਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਨੇਹਾ ਕਪੂਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਈਸਪੇਸ ਪੇਜ
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨੈਨਾ ਬਲਸਾਵਰ

**ਨੈਨਾ ਬਲਸਾਵਰ ਅਹਿਮਦ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Naina Balsaver Ahmed;** ਜਨਮ 1959) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 1976 ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਤਮਾਸ਼ਾ 
ਨੈਨਾ ਬਲਸਾਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਲ 1976 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਜ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1976 ਅਤੇ ਮਿਸ ਵਰਲਡ 1976 ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਨਸਲੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਨਸਲਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਦੋ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਐਂਟਰੀਆਂ - ਇੱਕ ਗੋਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ - ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਮਿਸ ਵਰਲਡ 1976 ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਪਰ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ ਅਤੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ ਦੋਵੇਂ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ, *ਮੰਜ਼ਿਲ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਐਨ.ਡੀ. ਤਿਵਾਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਸਪਾ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ ਪਰ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।

ਉਹ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਡਿਵੈਲਪਰ ਅਕਬਰ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਰਿਆਜ਼ ਇਸਮਾਈਲ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਵਰਤਿਕਾ ਸਿੰਘ

**ਵਰਤਿਕਾ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਥ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Vartika Brij Nath Singh**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਇੰਡੀਆ 2019 ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ 68ਵੇਂ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 2015 ਵਿੱਚ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੈਂਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। GQ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹੌਟ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਅਗਸਤ 1993 ਨੂੰ ਲਖਨਊ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਕੈਨੋਸਾ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇਜ਼ਾਬੇਲਾ ਥੋਬਰਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਲੀਨਿਕਲ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਿਸ ਦੀਵਾ 2014 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ 7 ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ 'ਮਿਸ ਫੋਟੋਜੈਨਿਕ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ 52ਵੇਂ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਗ੍ਰੈਂਡ ਇੰਡੀਆ 2015 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੈਂਕਾਕ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਗ੍ਰੈਂਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2015 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਅਸਲੀ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਉਪ ਜੇਤੂ ਨੇ ਖਿਤਾਬ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ; ਨਵੇਂ ਵਿਜੇਤਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਿਸ ਗ੍ਰੈਂਡ 2015 ਦੀ ਜੇਤੂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 'ਬੈਸਟ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ' ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਮਿਸ ਪਾਪੂਲਰ ਵੋਟ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ 10 ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਉਪ-ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ 20 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਦਾ ਫਿਨਾਲੇ ਗਾਊਨ ਸ਼ੇਨ ਅਤੇ ਫਾਲਗੁਨੀ ਪੀਕੌਕ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਮਾਲਵਿਕਾ ਟੈਟਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਅਤੇ ਫੋਟੋਸ਼ੂਟ GQ (ਇੰਡੀਆ) ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਜਨਵਰੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਮਾਡਲ ਹੰਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਬਿਕਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਪੰਨਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿਹਤ-ਅਧਾਰਤ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ, ਵਰਤਿਕਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 'ਪਿਊਰ ਹਿਊਮਨਜ਼' ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਜੋਂ, ਉਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੈ। ਵਾਰਤਿਕਾ ਤਪਦਿਕ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਟੇ ਹੋਏ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲੂ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈਲ ਟਰੇਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਦਭਾਵਨਾ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

26 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ, ਵਰਤਿਕਾ ਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਇੰਡੀਆ 2019 ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ 2019 ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 8 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਅਟਲਾਂਟਾ, ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2019 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅਣਪਛਾਤੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸਵਰੂਪ ਸੰਪਤ

**ਡਾ. ਸਵਰੂਪ ਰਾਵਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Dr. Swaroop Rawal;** **ਸੰਪਤ**; ਜਨਮ 3 ਨਵੰਬਰ 1958) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਨਰਮ ਗਰਮ* ਅਤੇ *ਨਖੁਦਾ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ *ਯੇ ਜੋ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* ਵਰਗੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1979 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
right|thumb| ਫਿਲਮ "ਓਏ ਲੱਕੀ ..ਲੱਕੀ ਓਏ" ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ 'ਤੇ ਪਰੇਸ਼ ਰਾਵਲ ਅਤੇ ਸਵਰੂਪ ਸੰਪਤ!
ਸਵਰੂਪ ਨੇ ਵਰਸੇਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ  ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਡਰਾਮੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਡਾਕਟਰੇਟ ਥੀਸਿਸ ਕੀਤਾ।

## ਐਕਟਿੰਗ ਕਰੀਅਰ 
ਸਵਰੂਪ ਸੰਪਤ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਵੀ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ *ਯੇ ਜੋ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਫੀ ਇਨਾਮਦਾਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀਰੀਅਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ *ਯੇ ਜੋ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਬਹੁਤ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਲਗਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਰੀਅਲ ਇੱਕ ਆਲ ਟਾਈਮ ਹਿੱਟ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਲ ਹਾਸਨ - ਰੀਨਾ ਰਾਏ ਸਟਾਰਰ *ਕਰਿਸ਼ਮਾ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

ਸਵਰੂਪ ਨੇ ਕੁਮਕੁਮ ਕੰਪਨੀ *ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ* ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਪਾਹਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਐਕਟਿੰਗ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਕੰਮ 
ਉਹ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ 179 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ 10,000 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਰਕੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਗਲੋਬਲ ਟੀਚਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਗਲੋਬਲ ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸਵਰੂਪ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪਰੇਸ਼ ਰਾਵਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਹਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਤਨਵੀ ਵਿਆਸ

**ਤਨਵੀ ਵਿਆਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ: **Tanvi Vyas**; ਹਿੰਦੀ:तन्वी व्यास; ਜਨਮ 30 ਸਤੰਬਰ 1985) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ "*ਇਪਦੀ ਮਾਨਸੁਕੁਲ ਵੰਤਾਈ* " ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਅਰਥ 2008 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਡੋਦਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਡਾਕਟਰ ਜੇਕੇ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਡਾਕਟਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਾਨਵੈਂਟ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ, ਵਡੋਦਰਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਬੜੌਦਾ ਤੋਂ 2009 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੈਸਟਸਾਈਡ ਸਟਾਈਲ ਸ਼ੋਅਡਾਊਨ, ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਅਧਾਰਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ IIT ਪੋਵਈ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਮੂਡ ਇੰਡੀਗੋ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਗਈ, ਅਤੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਅਰਥ 2008 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਨੀਲਾ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮਿਸ ਅਰਥ 2008 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਗਈ।

## ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ 
2008 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਰਿਤੂ ਕੁਮਾਰ (ਦੁਬਈ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ, ਕਾਊਚਰ ਵੀਕ), ਨੀਤਾ ਲੁੱਲਾ [ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਬ੍ਰਾਈਡਲ ਕਾਊਚਰ], ਦਿਗਵਿਜੇ ਸਿੰਘ [ਲੈਕਮੇ ਇੰਡੀਆ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ], ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਜਾਫੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਮਹਿਤਾ [ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ], ਲੈਕੋਨ ਹੇਮੰਤ (ਕੋਲੰਬੋ)। ਉਸਨੇ ਏਅਰ ਵਿਕ, ਜੇਪੀ ਸੀਮੈਂਟ, ਕੋਲਗੇਟ, ਬੰਜਾਰਾ ਫੇਅਰਨੈਸ, ਕਲੀਅਰਟ੍ਰਿਪ ਡਾਟ ਕਾਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਗਹਿਣੇ, ਕੈਂਟ ਵਾਟਰ ਪਿਊਰੀਫਾਇਰ, ਕੈਨਵੇਰਾ ਫੋਟੋ ਐਲਬਮਾਂ ਲਈ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੀ ਕੀਤੇ।

ਉਹ ਸਫੀ, ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ, ਹੀਰੋ ਸਾਈਕਲਜ਼, ਪੈਂਟਾਲੂਨ, ਵਿਵੇਕ ਓਬਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਡੋਨੀਅਰ, RMKV ਸਿਲਕ ਸਾੜੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਟ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

## ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ 
ਤਨਵੀ ਨੇ ਕੌਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੀਵੀ ਪ੍ਰਸਾਥ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਇਪਦੀ ਮਾਨਸੁਕੁਲ ਵੰਤਾਈ* ("ਹਾਊ ਯੂ ਕੈਮ ਇਨਟੂ ਮਾਈ ਹਾਰਟ") ਨਾਲ ਕੀਤੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ *ਨੇਨੇਮ…ਚਿੰਨਾ ਪਿਲਾਨਾ* ਵਿੱਚ ਸਵਪਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਿਲੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨੀਮਚ ਮਾਤਾ ਮੰਦਿਰ

**ਨੀਮਚ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਿਰ** ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫਤਿਹ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਦੇਵਾਲੀ (ਦੇ-ਵਾ-ਲੀ) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਰੇ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਢਲਾਣ ਵਾਲੇ ਪੈਦਲ ਰਸਤਾ ਦੋਵੇਂ ਹਨ, ਜੋ ਲਗਭਗ 900 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੀਮਚ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੱਛਮ-ਮੁਖੀ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਨੀਮਚ ਮਾਤਾ ਭਟਨਾਗਰ (ਕਯਸਥ) ਦੇ ਦੋਕੋਟ ਖੰਡਨ ਦੀ ਕੁਲਦੇਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਹਰਿਆਲੀ ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੋਕੋਟ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।Neemach Mata Temple

## ਭੂਗੋਲ 
ਇਹ ਮੰਦਰ ਫਤਿਹਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਦੀਵਾਲੀ (ਉਚਾਰਣ ਦੇ-ਵਾ-ਲੀ) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਰੇ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਢਲਾਣ ਵਾਲੇ ਪੈਦਲ ਰਸਤਾ ਦੋਵੇਂ ਹਨ, ਜੋ ਲਗਭਗ 900 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹੈ। ( )

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਨੀਮਚ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ (ਪੁਰਾਲੇਖ 2009)
ਸ਼ਿਵ ਨਿਵਾਸ ਮਹਿਲ

**ਸ਼ਿਵ ਨਿਵਾਸ ਮਹਿਲ** ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਚੋਲਾ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਮਹਿਮਾਨ ਘਰ 
ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਕੰਮ ਮਹਾਰਾਣਾ ਸੱਜਣ ਸ਼ੰਭੂ ਸਿੰਘ (1874 ਤੋਂ 1884) ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮਹਾਰਾਣਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਮਾਨ ਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇੱਕ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਸਨੇ 1905 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਜਾਰਜ V ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਡਵਰਡ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਾਹੀ ਇਕੱਠਾਂ ਅਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਗਵਤ ਸਿੰਘ 1955 ਵਿੱਚ ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਇਆ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਵਾਸਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਖਰਚਾ ਚੁੱਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੇਕ ਪੈਲੇਸ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਫਤਿਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੈਲੇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੈਰੀਟੇਜ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ 4 ਸਾਲ ਦੇ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1982 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਨਿਵਾਸ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ

## ਹੋਟਲ 
ਮਹਿਲ ਦੇ 3 ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਗੋਲਾਕਾਰ ਚਾਪ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਪੂਲ ਹੈ।  ਪਿਚੋਲਾ ਝੀਲ ਦੀ ਡੈਮ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਲਕੋਨੀ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਜਗ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਝੀਲ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਟਾਪੂ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਹਨ। ਇਮਾਰਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਪੂਤ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਦੇ ਮੋਜ਼ੇਕ ਦਾ ਕੰਮ, ਕੱਚ ਦੇ ਮੋਜ਼ੇਕ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਾਜਾ ਉਸਤਾਦ ਅਤੇ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣਾ ਨੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਮੋਜ਼ੇਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਫਰੈਸਕੋ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। . 
Udaipur.in Shiv Niwas Palace - panoramio - SINHA.jpg|ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਰਾ
Udaipur.in Shiv Niwas Palace - panoramio.jpg|ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਮਰਾ
ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਿਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਸੂਟ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦੂਜੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟਸ ਜੋੜੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 36 ਮਹਿਮਾਨ ਕਮਰੇ ਹਨ:

* 19 ਡੀਲਕਸ ਕਮਰੇ
* 8 ਟੈਰੇਸ ਸੂਟ
* 6 ਸ਼ਾਹੀ ਸੂਟ
* 3 ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਸੂਟ

ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ II, ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਹ, ਅਤੇ ਜੈਕਲੀਨ ਕੈਨੇਡੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਹੋਟਲ ਐਚਆਰਐਚ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਹੋਟਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਰਾਣਾ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ।

ਇਹ ਮਹਿਲ 1983 ਵਿੱਚ ਜੇਮਸ ਬਾਂਡ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਔਕਟੋਪਸੀ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਾਹਿਤ 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Official Website of Shiv Niwas Palace udaipur
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੋਟਲ
ਧਰਮਪੁਰਾ ਹਵੇਲੀ

**ਹਵੇਲੀ ਧਰਮਪੁਰਾ**, 1887 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾ ਵਿਜੇ ਗੋਇਲ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹਵੇਲੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ 2017 ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਯੂਨੈਸਕੋ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
500 ਵਰਗ ਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇਹ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ 19ਵੇਂ ਅਤੇ 20ਵੇਂ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ 'ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਨ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪੁਰਾਤਨ ਬਾਲਕੋਨੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਬਰੈਕਟਾਂ,, ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਬਰੈਕਟਾਂ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਸਜਾਵਟ, ਨਮੂਨੇ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਜੋਇਸਟ ਫਲੋਰਿੰਗ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਦੇ ਕੰਕਰੀਟ ਫਲੋਰਿੰਗ, ਮਲਟੀ ਫੋਲੀਏਟਿਡ ਤੀਰਦਾਰ ਗੇਟਵੇਅ ਅਤੇ ਆਰਚਸ, ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਰੇਤ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਮੋਹਰੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਤੀਰਦਾਰ ਖੁੱਲੇ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ, ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਲੱਖੋਰੀ।

ਇਸ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ "ਸ਼੍ਰੇਣੀ-2 ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇਮਾਰਤ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਵਿਜੇ ਗੋਇਲ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ 14-ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲੇ 5-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੱਦੀ ਹਵੇਲੀ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਲੱਖੌਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ
* ਚੁੰਨਮਲ ਹਵੇਲੀ
* ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੀ ਹਵੇਲੀ
* ਨੰਗਲ ਸਿਰੋਹੀ ਹਵੇਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵੇਲੀਆਂ
ਉਦੈਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਉਦੈਸਾਗਰ ਝੀਲ**, ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, 13 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸਥਿਤ ਹੈ।&nbsp;ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਿ.ਮੀ. ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣਾ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਨੇ 1565 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਦੈ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਲਗਭਗ 4 ਹੈ&nbsp;ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ km, 2.5&nbsp;ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 9 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘੀ। ਇਹ ਅਹਰ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਚਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1559 ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਣਾ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਰਾਚ ਨਦੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡੈਮ ਬਣਾਇਆ। ਉਦੈ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਇਸ ਡੈਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਦੈਸਾਗਰ ਝੀਲ 'ਤੇ ਇਹ ਡੈਮ ਲਗਭਗ 479 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਨਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 10.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਝੀਲ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ 
ਉਦੈਸਾਗਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਦੈ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਫਾਸਫੇਟ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਸਪਾਸ ਦੀਆਂ ਫਾਸਫੋਰਾਈਟ ਖਾਣਾਂ, ਰਸਾਇਣਕ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਡਿਸਟਿਲਰੀ, ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਟਲਾਂ ਤੋਂ ਘਰੇਲੂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ, ਅਹਰ ਦਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਝੀਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਖਪਤ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਜਲ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਝੀਲ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ 
ਉਦੈ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਕੰਮ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੀਲ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (NLCP) ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਦੈਪੁਰ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ 4 ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਐਨਐਲਸੀਪੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ।
* ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ.
* ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ.
* ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ।
* ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਰਾਸਤੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਪਕਵਾਨ

[thumb| ਰਾਇਲ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਥਾਲੀ ਨੇ [ਰਾਮ ਬਾਗ ਪੈਲੇਸ|ਰਾਮਬਾਗ ਪੈਲੇਸ, ਜੈਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ]]
 
**ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਪਕਵਾਨ** ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੱਟੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰਸੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਜੰਗੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਭੋਜਨ ਜੋ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਰਸੋਈ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬੀਕਾਨੇਰੀ ਭੁਜੀਆ, ਮਿਰਚੀ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪਿਆਜ ਕਚੋਰੀ ਵਰਗੇ ਸਨੈਕਸ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ *ਦਾਲ ਬਾਟੀ*, *ਮਲਾਇਦਾਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਲੱਸੀ* (ਲੱਸੀ) ਅਤੇ *ਲਸ਼ੂਨ ਕੀ ਚਟਨੀ* (ਗਰਮ ਲਸਣ ਦਾ ਪੇਸਟ), ਜੋਧਪੁਰ ਤੋਂ *ਮਾਵਾ ਲੱਸੀ*, ਅਲਵਰ ਦਾ ਮਾਵਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ *ਮਾਲਪੌਸ* ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ ਰਸਗੁੱਲਾ, ਮੇਵਾੜ ਤੋਂ "ਪਨੀਆ" ਅਤੇ "ਘੇਰੀਆ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਜਨਰਲ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ 2014 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ 74.9% ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਰਾਜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਰਾਜਪੂਤ ਪਕਵਾਨ 
ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਪਕਵਾਨ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਮਾਸ (ਲਾਲ ਗ੍ਰੇਵੀ ਵਿੱਚ ਮੀਟ), ਸਫੇਦ ਮਾਸ (ਸਫ਼ੈਦ ਗਰੇਵੀ ਵਿੱਚ ਮੀਟ) ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਮਾਸ (ਮੁਢਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਖੇਡ ਮੀਟ) ਵਰਗੇ ਪਕਵਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਮਿੱਠੇ ਪਕਵਾਨ 
ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ 'ਮਿਠਾਈ' ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰੋਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਮਿਠਾਈਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

* *ਬਲੂਸ਼ਾਹੀ*
* *ਬੇਸਨ ਚੱਕੀ*
* *ਚੂਰਮਾ*
* *ਦਿਲ ਖੁਸ਼ਹਾਲ*
* *ਸੁਤਾਰ ਫੇਰੀ*
* *ਘੇਵਰ*
* *ਗੁਜੀਆ*
* *ਸੇਰੋ (ਹਿੰਦੀ: ਹਲਵਾ)*
* *ਇਮਰਤੀ*
* *ਝਜਰੀਆ*
* *ਕਡਕਾ*
* *ਮਿਲਕ ਕੇਕ* ( ਅਲਵਰ ਦਾ ਮਾਵਾ)
* *ਮੱਖਣ-ਬੜਾ*
* *ਪਲੰਗ ਤੋਰਹ*
* *ਮਾਵਾ ਕਚੋਰੀ*
* *ਜਲੇਬੀ*
* ਰਸ ਮਲਾਈ
* *ਗੁਲਾਬ ਹਲਵਾ* (ਪਾਲੀ)
* *ਤਿਲਪੱਟੀ* (ਬੇਵਰ)
* *ਦਿਲਜਾਨੀ* (ਉਦੈਪੁਰ)
* ਲਾਪਸੀ

## ਖਾਸ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਪਕਵਾਨ 
[thumb|201x201px| *[ਕੜ੍ਹੀ|ਕਢੀ*]]

* ਪੰਚਕੁਟਾ/ਕੇਰ ਸੰਗਰੀ
* ਕਾਬੁਲੀ— ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਪਰਤ ਵਾਲਾ ਪੁਲਾਓ
* ਦਾਲ ਬਾਤੀ ਚੂਰਮਾ
* ਪਿਤੋੜ ਕੀ ਸਬਜ਼ੀ
* ਬੇਸਨ ਚਿਲਦਾ ਸਬਜ਼ੀ
* ਕੇਰ ਡਾਕ (ਕਿਸ਼ਮਿਸ਼) ਸਬਜ਼ੀ
* ਗੱਟੇ ਮਾਤਰ ਖਿਚੜੀ
* ਗੱਟੇ ਕੀ ਸਬਜ਼ੀ (ਗਰੇਵੀ/ਸੁੱਕੀ)
* ਲੱਚਾ ਪਕੌੜੀ
* ਗੁਲਾਬ ਜਾਮੁਨ ਕੀ ਸਬਜ਼ੀ
* ਗੋਵਿੰਦ ਗੱਟੇ
* ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਕੜੀ
* ਮੋਗਰ ਕੀ ਸਬਜ਼ੀ
* ਆਲੂ ਮਾਤਰ ਰੋ ਸਾਗ
* ਬੀਨ ਰੋ ਸਾਗ
* ਬੇਸਨ ਗੱਟੇ/ਪਟੋਦ ਰੋ ਸਾਗ
* ਬੇਸਨ ਪੁਰਾਲਾ
* ਚਾਈਲਡ
* ਦਹੀ ਮੈਂ ਆਲੂ
* ਦਾਲ ਚਾਵਲ ਕੁੱਟ
* ਦਾਨਾਮੇਠੀ, ਪਾਪੜ ਰੋ ਸਾਗ
* ਗਜਰ ਰੋ ਸਾਗ
* ਗੋਵਿੰਦ ਗੱਟੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਗੱਟੇ
* ਗੁਵਾਰ ਫਲੀ ਰੋ ਸਾਗ
* ਹਲਦੀ ਰੋ ਸਾਗ
* ਜੈਪੁਰੀ
* ਕਡਹਾਈ
* ਬਾਜਰਾ ਰਬ
* ਕੱਕੜੀ ਅਤੇ ਗੁਵਾਰ ਫਲੀ ਰੋ ਸਾਗ
* ਕਰੇਲਾ ਰੋ ਸਾਗ
* ਕੇਰ-ਸੰਗਰਿ ਰੋ ਸਾਗ
* ਕੀਚਾ ਰੋ ਸਾਗ
* ਕਿਕੋਡਾ ਰੋ ਸਾਗ
* ਲਉਕੀ ਰਾ ਕੋਫਤੇ
* ਮੱਕੀ ਰੀ ਘਾਟ
* ਮੱਕੀ ਰੀ ਰਾਬ
* ਮੱਕੈ ਰੋ ਸਾਗ
* ਮਾੜੀ
* ਮਸਾਲਾ ਗੱਟਾ
* ਮਾਤਰ ਰੋ ਸਾਗ
* ਮੀਠੀ ਦਾਨਾਮੇਠੀ
* ਮੋਰਾਂਗਾ ਰੋ ਸਾਗ
* ਮੋਥਾ ਰੋ ਸਾਗ
* ਪਾਪੜ, ਬਦੀ ਰੋ ਸਾਗ
* ਪਾਪੜ ਰੋ ਸਾਗ
* ਪਿਆਜ਼ ਪਨੀਰ
* ਰਾਬਦੀ
* ਰਾਬੋਰੀ ਰੋ ਸਾਗ
* ਸੇਵ ਤਮਾਤਰ
* ਦਾਲ ਤੜਕਾ
* ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ
* ਗੁੱਟੇ ਦੀ ਖਿਚੜੀ
* ਭਰਮਾ ਟਿੰਡਾ
* ਆਮ ਕੀ ਕਾਢਿ ॥
* ਜੈਪੁਰੀ ਮੇਵਾ ਪੁਲਾਓ
* ਕਲਮੀ ਵਡਾ
* ਦਾਲ ਬੰਜਾਰੀ
* ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਖਿਚੜਾ
* ਬੇਸਨ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ
* ਮਟਨ ਦਾ ਅਚਾਰ
* ਦਾਲ ਬਾਤੀ ਚੂਰਮਾ

## ਰੋਟੀਆਂ 
* ਘਿਉ ਦੀ ਰੋਟੀ
* ਬਜ਼ਾਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ
* ਮਕਈ ਰੋਟੀ

## ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ 
* ਜਲਜੀਰਾ
* ਮੱਖਣ ਦਾ ਦੁੱਧ
* ਬਾਜਰਾ ਰਾਬ
* ਮਸਾਲਾ ਚਾਚ
* ਮੱਖਣੀਆ ਲੱਸੀ
* ਬੇਲ ਜੂਸ
* ਸ਼ਿਕੰਜੀ
* ਗੁਲਾਬ ਸ਼ਰਬਤ

## ਸਨੈਕਸ 
* ਕੱਦਕੇ ਸੇਵ
* ਲਹਸੂਨ ਸੇਵ/ਨਮਕੀਨ
* ਕਢੀ ਕਚੋਰੀ
* ਮੇਥੀ ਮਥਰੀ
* ਬੀਕਾਨੇਰੀ ਭੁਜੀਆ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਖਾਣਾ
ਮਨੀਸ਼ਾ ਮੌਨ

**ਮਨੀਸ਼ਾ ਮੌਨ** (**Manisha Moun;** ਜਨਮ 23 ਦਸੰਬਰ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਫੀਦਰਵੇਟ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2019 ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਮੇਚਿਓਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮੌਨ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਦਸੰਬਰ 1997 ਨੂੰ ਕੈਥਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਟੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੋ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਟਰੈਕਟਰ ਮਕੈਨਿਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਾਊਨ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ। ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੜ੍ਹੀ। ਮੌਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੜਦੀ ਸੀ ਅਤੇ "ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁੱਟਦੀ ਸੀ"।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### 2018 
ਮੌਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ 2018 ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਈ। 2018 AIBA ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੈਂਟਮਵੇਟ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ; ਉੱਚ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਕਰੂਜ਼ ਅਤੇ ਡਿਫੈਂਡਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੀਨਾ ਝੋਲਮਨ ' ਤੇ ਉਸਦੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

### 2019 
ਉਸਨੇ 2019 ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਮੇਚਿਓਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2019 ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 2-3 ਵੰਡਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁਆਂਗ ਹਸੀਓ-ਵੇਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।

ਫੇਦਰਵੇਟ ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ&nbsp;ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਮੌਨ ਨੂੰ 2019 AIBA ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਡਾਇਨਾ ਹੇਡਨ

**ਡਾਇਨਾ ਹੇਡਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Diana Hayden;** ਜਨਮ 1 ਮਈ 1973) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਮਿਸ ਵਰਲਡ 1997 ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਉਹ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਤੀਜੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਤਿੰਨ ਉਪਸਿਰਲੇਖ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ *ਬਿੱਗ ਬੌਸ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਹੇਡਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਈਸਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸੇਂਟ ਐਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ ਐਨਕੋਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਇਵੈਂਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ BMG Crescendo ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗਾਇਕਾਂ ਅਨਾਇਦਾ ਅਤੇ ਮਹਿਨਾਜ਼ ਹੂਸੀਨ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇਡਨ ਲੰਡਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਡਰਾਮੈਟਿਕ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਡਰਾਮਾ ਸਟੂਡੀਓ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਟੂਡੀਓ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ *ਓਥੇਲੋ* ਦੇ ਫਿਲਮ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਲੇਬਨਾਨ 1997 ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਨ ਲੇਪਰਸ ਦੇ ਨਾਲ 2001 ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮਿਸ ਯੂਰਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਡਾਇਨਾ ਨੂੰ ਐਵਲੋਨ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ 2006 ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਜੋਂ ਹਸਤਾਖਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਏਅਰਲਾਈਨ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੈਸਟ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

2008 ਵਿੱਚ, ਡਾਇਨਾ ਹੇਡਨ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ *ਬਿੱਗ ਬੌਸ* ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਐਂਟਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ 13ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ *ਬਿੱਗ ਬੌਸ* ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
left|thumb|250x250px| ਡਾਇਨਾ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਏ ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ ਟਰੂਥ* ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ
ਉਸਨੇ *ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸੱਚ* ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜੋ "ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ"। ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਕਿ 6 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਹੇਡਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨੇਵਾਡਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ ਕੋਲਿਨ ਡਿਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ NGO ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਹੇਡਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਡਿਕ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਲਈ ਸੰਭਾਵੀ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 13 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਵਿਆਹ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕੰਟਰੀ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

2016 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੇਡਨ ਨੇ 8 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਹੇਡਨ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ। ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਲੜਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਸਿੰਘ

**ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Geetanjali Singh**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ, *ਤੁਮਹਾਰੀ ਪੰਛੀ*, *ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਗਰਲ*, ਅਤੇ *ਦਿਲ ਤੋ ਹੈਪੀ ਹੈ ਜੀ* ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ, ਨੇਸਲੇ, ਨਿਕੋਨ, ਏਜੀਆਈਓ, ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ, ਅਤੇ ਕਾਕਸ ਐਂਡ ਕਿੰਗਜ਼ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ *ਫਲਸਫਾ: ਦ ਅਦਰ ਸਾਈਡ* 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਟਕ, *ਤੁਮਹਾਰੀ ਪੰਛੀ* (2013-2014) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸਾਰੇ 269 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਪਿਕਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ, *ਫਲਸਫਾ: ਦ ਅਦਰ ਸਾਈਡ*, ਮਨਿਤ ਜੌਰਾ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤ ਗੁਲਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼, *ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਗਰਲ* (2014–2015) ਅਤੇ *ਦਿਲ ਤੋ ਹੈਪੀ ਹੈ ਜੀ* (2019), ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮਧੂ ਸਪਰੇ

**ਮਧੂ ਸਪਰੇ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Madhu Sapre;** ਜਨਮ 14 ਜੁਲਾਈ 1971) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਸਪਰੇ ਇੱਕ ਅਥਲੀਟ ਸੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ 1992 ਦੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੂਜੀ ਰਨਰ ਅੱਪ ਸੀ।

ਮਧੂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਜਵਾਬ ਸੱਚੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ," ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਅਤੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਜੋ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਬਦਲਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਕਲਾ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਗਰਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਜਵਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਅਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ।" 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸਪਰੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਰਿਕਸੀਓਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਿਆਨ ਮਾਰੀਆ ਐਮੇਂਡਟੋਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਟਲਾਂ ਨਾਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇੰਦਰਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੁੱਟੀਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਸੀ ਦੋਸਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਐਮੈਂਡਟੋਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰਿਸੀਓਨ ਚਲੀ ਗਈ।

## ਫਿਲਮਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਨਵਜੀਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ

**ਨਵਜੀਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Navjeet Kaur Dhillon;** ਜਨਮ 6 ਮਾਰਚ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਐਥਲੀਟ ਹੈ, ਜੋ ਡਿਸਕਸ ਥਰੋਅਰ ਵਜੋਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡਿਸਕਸ ਥਰੋਅ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਂਕਿੰਗ 46 ਹੈ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਓਵਰਆਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ 4165 ਹੈ। ਉਹ 2018 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ 57.43 ਮੀਟਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਿਮ ਥਰੋਅ ਨਾਲ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ 59.18 ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ ਸਕੋਰ ਹੈ।

ਢਿੱਲੋਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਜੂਨੀਅਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਕਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਢਿੱਲੋਂ 2014 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਡਿਸਕਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ, ਨਾਲ ਹੀ 2015 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ/ਡਿਸਕਸ ਡਬਲ। ਉਹ 2015 ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਡਿਸਕਸ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2016 ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਡਿਸਕਸ ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ। ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ 2018 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਸਕਸ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ - ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਗਮਾ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ 
## ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ 
* ਇੰਡੀਆ ਓਪਨ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
** ਡਿਸਕਸ ਥਰੋ: 2014, 2015
** ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ: 2016, 2017
* ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ
** ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ: 2015
** ਡਿਸਕਸ ਥਰੋ: 2015

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਨਤਾਸ਼ਾ ਸੂਰੀ

**ਨਤਾਸ਼ਾ ਸੂਰੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Natasha Suri**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਸੁਪਰ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਇੰਡੀਆ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 17 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ ਵੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੂਰੀ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਦੇ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਦਿਲੀਪ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ *ਕਿੰਗ ਲਾਇਰ* ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਿਪਾਸ਼ਾ ਬਾਸੂ, ਕਰਨ ਸਿੰਘ ਗਰੋਵਰ ਅਤੇ ਨਤਾਸ਼ਾ ਸੂਰੀ ਅਭਿਨੀਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਸਪੈਂਸ ਥ੍ਰਿਲਰ "ਡੇਂਜਰਸ" 14 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ MX ਪਲੇਅਰ OTT ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਨਤਾਸ਼ਾ ਨੂੰ "ਖਤਰਨਾਕ" ਵਿੱਚ 'ਗੌਰੀ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। ਉਸਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ 'ਵਰਜਿਨ ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਆ' ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੋਨਾਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ Zee5 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਸੂਰੀ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਇਨਸਾਈਡ ਐਜ' ਵਿੱਚ ਰਹੱਸਮਈ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਨਤਾਸ਼ਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪੌਪਸਟਾਰ ਮੀਕਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ 'ਤੁਮ ਜੋ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋ' ਅਤੇ ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਅਤੇ ਅਪਾਚੇ ਇੰਡੀਅਨ ਦੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ 'ਦਿਲ ਮੰਗਦੀ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਚੈਨਲ ਵੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੁਪਰਮਾਡਲ ਹੰਟ 'ਤੇ ਨੇਵੀ ਕੁਈਨ, ਮਿਸ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਅਤੇ ਗੇਟ ਗੋਰਜੀਅਸ -1 ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਸੂਰੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ NDTV India 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਸੈਲ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਗਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਸ਼ੋਅ ਵੈਲਵੇਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੋਅ 'ਬਿਗ ਸਵਿਚ' ਸੀਜ਼ਨ-3 ਦੀ ਸਹਿ-ਹੋਸਟ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਯੂਟੀਵੀ ਬਿੰਦਾਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੂਥ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ 'ਸੁਪਰਡਿਊਡ' ਅਤੇ 'ਲਾਈਵ ਆਉਟ ਲਾਊਡ' ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ UTV ਬਿੰਦਾਸ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਟਾਈਲਿਸ਼ ਫੈਸ਼ਨ ਅਧਾਰਤ ਸ਼ੋਅ 'ਸਟਾਈਲ ਪੁਲਿਸ' ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।

ਸੂਰੀ ਨੇ ਤਰੁਣ ਤਾਹਿਲਿਆਨੀ, ਰੋਹਿਤ ਬਲ, ਸੁਨੀਤ ਵਰਮਾ, ਰਿਤੂ ਕੁਮਾਰ, ਹੇਮੰਤ ਤ੍ਰੇਵੇਦੀ, ਨੀਤਾ ਲੂਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਟਾਪਲਾਈਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਸੂਰੀ ਨੇ ਰੋਮ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਇੰਡੀਆ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਅਤੇ ਲੈਕਮੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੈਂਪ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਲਈ ਰਨਵੇਅ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ੋਅ ਸਟਾਪਰ ਵਜੋਂ ਰੈਂਪ 'ਤੇ ਚੱਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

### ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇ 
* 2005: ਨੇਵੀ ਕਵੀਨ: ਜੇਤੂ
* 2005: ਮਿਸ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ: ਜੇਤੂ
* 2004: ਗੌਰਜੀਅਸ-1: ਜੇਤੂ
* 2006: ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ ਜੇਤੂ; ਮਿਸ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਰਾਹਟ; ਮਿਸ ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ
* 2006: ਮਿਸ ਵਰਲਡ: ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਿਸਟ, ਮਿਸ ਬੈਸਟ ਬਾਡੀ (ਤੀਜਾ), ਬੈਸਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਗਾਊਨ, ਮਿਸ ਟੈਲੇਂਟ (ਸਿਖਰ 5)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੇ-ਹਵਾਲਾ ਲੇਖ
ਸੋਨੂੰ ਵਾਲੀਆ

**ਸੋਨੂੰ ਵਾਲੀਆ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sonu Walia;** ਜਨਮ 19 ਫਰਵਰੀ 1964) ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਜੀਤ ਕੌਰ ਵਾਲੀਆ ਹੈ। 1989 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ *ਖੂਨ ਭਾਰੀ ਮਾਂਗ* (1988) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਵਾਲੀਆ ਨੇ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਵਾਲੀਆ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ  ਅਤੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1985 ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 1984 ਤੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1986 ਵਿੱਚ ਮੇਹਰ ਜੇਸੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤਾਜ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

1988 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ *ਅਕਰਸ਼ਨ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ *ਖੂਨ ਭਰੀ ਮਾਂਗ* ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਕਬੀਰ ਬੇਦੀ ਵੀ ਸਨ।

1988 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਕਥਾ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਬਬਰਵਾਹਨ ਦੀ ਮਾਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਚਿਤਰਾਂਗਧਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਟੌਮ ਅਲਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ *ਬੇਤਾਲ ਪਚੀਸੀ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਵਾਲੀਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਐਨਆਰਆਈ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਗਗਰੋਨ ਕਿਲ੍ਹਾ

**ਗਗਰੋਨ ਕਿਲ੍ਹਾ** ( ਹਿੰਦੀ / ਰਾਜਸਥਾਨੀ : गागरोन का किला) ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਡੋਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਝਾਲਾਵਾੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਬਿਜਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਡੋਡ (ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾ) ਨੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਰਿਹਾ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਆਹੂ ਨਦੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਖਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ *ਜਲਦੁਰਗ (ਹਿੰਦੀ / ਰਾਜਸਥਾਨੀ : जलदुर्ग, ਅਨੁਵਾਦ: ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਿਲਾ)* ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਗਾਗਰੋਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਾ ਬਿਜਲਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ 300 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖਿਚੀ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਕਿਸ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਰਹੱਸ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਚੌਦ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸੰਭਾਲ 
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਛੇ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਅਰਥਾਤ, ਆਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਚਿਤੌੜ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਗਾਗਰੋਂ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਕੁੰਭਲਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਰਣਥੰਭੌਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜੂਨ 2013 ਦੌਰਾਨ ਨੌਮ ਪੇਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਕਮੇਟੀ ਦੀ 37ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੜੀਵਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਫੌਜੀ ਪਹਾੜੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਕੇ. ਓ. ਆਇਸ਼ਾ ਬਾਈ

**ਕੇ**. **ਓ**. **ਆਇਸ਼ਾ** **ਬਾਈ** (25 ਅਕਤੂਬਰ 1926 – 28 ਅਕਤੂਬਰ 2005), ਆਇਸ਼ਾ ਬਾਈ ਆਧੁਨਿਕ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਮੈਪਿਲਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜ (ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜ) ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵੀ ਸੀ।

ਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਅਤੇ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ (ਬੀ.ਏ ਅਤੇ ਬੀ.ਐੱਲ ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1957 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਕਯਾਮਕੁਲਮ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਦੋ ਵਾਰ (ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕੇਐਲਏ ਵਿੱਚ) ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਸਨੇ ਮਈ 1957 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 1959 ਤੱਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1961 ਤੋਂ 1963 ਤੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਮਹਿਲਾ ਸੰਘਮ - ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ, ਮੈਂਬਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਵਾਚ - ਡੌਗ ਕਮੇਟੀ ਆਨ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।

ਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇ. ਉਸਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਫਾਤਿਮਾ ਬੀਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕੇ. ਅਬਦੁਲ ਰਜ਼ਾਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੀਆ ਕਿਸ਼ੋਰ

**ਸ਼੍ਰੀਆ ਕਿਸ਼ੋਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Shriya Kishore**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕੁਈਨ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੈਂਟਾਲੂਨ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਅਰਥ 2009 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਿਸ ਅਰਥ 2009 ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਿਸਟ ਬਣੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸ਼੍ਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਮਈ ਨੂੰ ਨਿਰੂਪਮਾ ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਸੰਜੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਵਡੇਲ, ਊਟੀ ਦੇ ਲਾਰੈਂਸ ਸਕੂਲ ਗਈ।

ਸ਼੍ਰਿਆ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਮਨੀਪਾਲ, ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੀਪਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੈਲਕਮਗਰੁੱਪ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ ਹੋਟਲ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (WGHSA) ਤੋਂ ਹੋਟਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (BHM) ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੇ 19ਵੇਂ ਕੋਰਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ 2004 ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂ.ਜੀ.ਐੱਸ.ਐੱਚ.ਏ. ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਦਿਵਿਜ ਕਿਸ਼ੋਰ, ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਅ ਫਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਵਕੀਲ ਹੈ।

## ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2009 
ਕਿਸ਼ੋਰ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੈਂਟਾਲੂਨ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2009 ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਅਰਥ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਪੈਂਟਾਲੂਨ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿਸ ਅਰਥ, ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਅਤੇ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਏਕਤਾ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2009 ਦਾ ਤਾਜ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਚੋਪੜਾ ਨੂੰ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ 2009 ਦਾ ਤਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਅਰਥ 2008 ਤਨਵੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਸੀ।

ਕਿਸ਼ੋਰ ਪੈਂਟਾਲੂਨ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2009 ਵਿੱਚ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਐਂਟਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਅਰਥ 2009 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।

### ਮਿਸ ਅਰਥ 2009 
ਸ਼੍ਰਿਆ ਨੇ ਲੰਬੇ ਗਾਊਨ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ-2 'ਚੋਂ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਜੋਂ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਨਸੀ ਮੋਗੇ

**ਮਾਨਸੀ ਮੋਗੇ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Manasi Moghe;** ਜਨਮ 29 ਅਗਸਤ 1991) ਇੱਕ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਿਸ ਦਿਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸ 2013 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 9 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2013 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਨਪਸੰਦ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ 5ਵੀਂ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ।

## ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਮਾਨਸੀ ਮੋਗੇ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਦੌਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਵਿਦਿਆ ਵਿਹਾਰ, ਇੰਦੌਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ 
### ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2013 
ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2013 ਪੇਜੈਂਟ ਕ੍ਰੋਕਸ ਸਿਟੀ ਹਾਲ, ਮਾਸਕੋ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਨਾਲੇ 9 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸੀ ਮੋਘੇ ਨੂੰ ਪੰਜਵੇਂ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਵਜੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਮਿਸ ਦੀਵਾ - 2013 
thumb|427x427px| 2013 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਨਸੀ ਮੋਗੇ।
ਮਿਸ ਦੀਵਾ - 2013 ਫਾਈਨਲ, 5 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਵੀਰਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਵੈਸਟਨ ਮੁੰਬਈ ਗਾਰਡਨ ਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੀ ਮੋਘੇ ਸਮੇਤ 14 ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।

ਮਾਨਸੀ ਮੋਘੇ ਨੂੰ ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸ 2013 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਰਲੀਨ ਗਰੇਵਾਲ ਨੂੰ ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2013 ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਾਣਾ ਨੂੰ ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਰਲਡ 2013 ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।

ਮਾਨਸੀ ਨੇ ਫਿਰ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2013 ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ, ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

### ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2013 
ਮਾਨਸੀ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2013 ਦੇ 21 ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੇਜੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਐਂਟਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਐਕਟਿਵ ਉਪ-ਟਾਈਟਲ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਾਨਸੀ ਨੇ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ *ਬੁਗਦੀ ਮਾਂਜ਼ੀ ਸੰਦਲੀ ਗਾ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਨੇਮਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਪਰੂਲੇਕਰ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਤੀਸ਼ ਰਾਜਵਾੜੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਅੰਕੁਸ਼ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਾਨਿਆ ਮਿਸ਼ਰਾ

**ਵਾਨਿਆ ਮਿਸ਼ਰਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Vanya Mishra;** ਜਨਮ 27 ਫਰਵਰੀ 1992) ਇੱਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਸਾਬਕਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ ਦਾ ਤਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਵਾਨਿਆ ਦਾ ਜਨਮ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਗਸਤ 2012 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਵਰਲਡ 2012 ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 5ਵੇਂ ਰੈਂਕ 'ਤੇ ਰਹੀ।

ਉਹ ਐਂਡਰਾਇਡ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਫੈਸ਼ਨ ਖੋਜ ਪੋਰਟਲ, ਸਮਰਲੇਬਲ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਵਾਨਿਆ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ (ਪੀ.ਈ.ਸੀ.) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤੀ। 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, IIM ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮਬੀਏ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਵਾਨੀਆ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵੱਲੋਂ ਮੋਸਟ ਡਿਸਟਿੰਗੂਸ਼ਡ ਸਟੂਡੈਂਟ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ  30 ਅੰਡਰ 30 ਦੇ ਤਹਿਤ ਨੌਜਵਾਨ ਅਚੀਵਰਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟ ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਰਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ IIT ਦਿੱਲੀ, IIM ਬੰਗਲੌਰ, IIT ਰੁੜਕੀ, BITS-ਪਿਲਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੁਵਾ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ NIFD ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਨੂੰ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੋਇਟਸ ਐਂਡ ਕੁਆਂਟਸ ਨੇ ਸਾਲ 2021-22 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ 12 ਐਮਬੀਏ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ

**ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ** (ਜਾਂ **ਲੋਹਾ ਕਿਲ੍ਹਾ**) ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਟ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਭਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 1805 ਵਿਚ **ਭਰਤਪੁਰ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ** ਦੌਰਾਨ ਲਾਰਡ ਲੇਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੋ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟਧਾਤੂ (ਅੱਠ ਧਾਤੂ ਵਾਲਾ) ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਚੌਬੁਰਜਾ (ਚਾਰ ਥੰਮ ਵਾਲਾ) ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਮਹਿਲ, ਮਹਿਲ ਖਾਸ ਅਤੇ ਕੋਠੀ ਖਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜਵਾਹਰ ਬੁਰਜ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1765 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਲੜਾਈ (1764) ਵਿੱਚ ਮੁਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਵਾਹਰ ਬੁਰਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਤਿਹ ਬੁਰਜ 1805 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਭਰਤਪੁਰ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ (1805) ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ - ਕਮਾਰਾ ਖਾਸ, ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਮਹਿਲ, ਹੰਸਰਾਣੀ ਮਹਿਲ, ਕਚਹਾਰੀ ਕਲਾ, ਚਮਨ ਬਗੀਚੀ, ਹਮਾਮ ਅਤੇ ਮਡਵਾਲ ਗੇਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਥੁਰਾ ਗੇਟ, ਬਿਨਰਾਇਣ ਗੇਟ, ਅਟਲ ਬੰਦ ਗੇਟ, ਅਨਾਹ ਗੇਟ, ਕੁਮਹੇਰ ਗੇਟ, ਗੋਵਰਧਨ ਗੇਟ, ਨੀਮਦਾ ਗੇਟ, ਚਾਂਦਪੋਲ ਗੇਟ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਪੋਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੁਰਜ।

ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ - ਜਵਾਹਰ ਬੁਰਜ, ਅਸ਼ਟਧਾਤੂ ਗੇਟਵੇ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖਾਈ, ਚੌਬੁਰਜਾ ਗੇਟ ਸਮੇਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਚੌਬੁਰਜਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਧਾਤੂ ਗੇਟਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਪੁਲ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* www.hindi100.com/lohagarh-fort/ 

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਡਾ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਚੰਦਾਵਤ: *ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਮਲ ਔਰ ਉਨਕਾ ਯੁਗ*, ਜੈਪਾਲ ਏਜੰਸੀ ਆਗਰਾ, 1982
* ਕੁੰਵਰ ਨਟਵਰ ਸਿੰਘ : ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਮਲ, 1707-1763 - ਹਿਜ਼ ਲਾਈਫ ਐਂਡ ਟਾਈਮਜ਼, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਰੂਪਾ, 2001,
* ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਰਤਪੁਰ ਦੀ ਝਲਕ: ਏ ਕਾਂਸਪੈਕਟਸ, 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਭਟਨੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ

**ਭਟਨੇਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ** ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੈ, ਲਗਭਗ 419 ਈ&nbsp;ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਲਤਾਨ - ਦਿੱਲੀ ਰੂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ 230 ਕਿਲੋਮੀਟਰ&nbsp;ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਕਿ.ਮੀ. ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਭਟਨੇਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਭਾਟੀ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ"। 1700 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਲ੍ਹਾ ਭਾਟੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭੂਪਤ ਦੁਆਰਾ 255 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 285 ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾਇਆ ਜੋ ਭਟਨੇਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਕਿਲਾ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, 52 ਵਿੱਘੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਭੁਜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਬੁਰਜ ਹਨ। ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਸਲੇਟੀ ਮਾਲ (ਲਗਭਗ 1100-800 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ) ਅਤੇ ਰੰਗ-ਮਹਿਲ ਵੇਅਰ (ਪਹਿਲੀ-ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ) ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਖੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਰ ਸੂਰੀ (ਜਾਂ ਸ਼ੇਰ ਖਾਨ, ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ), ਬਲਬਨ (ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ) ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਜਾਂ ਭਤੀਜਾ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। . ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਭਟਨੇਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1391 ਵਿੱਚ ਭੱਟੀ ਰਾਜਾ ਰਾਓ ਦੂਲਚੰਦ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਭਟਨੇਰ ਨੂੰ ਤੈਮੂਰ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। "ਤੁਜ਼ੁਕ-ਏ-ਤਿਮੂਰੀ" (ਤੈਮੂਰ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ) ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। 1398 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ, ਤੈਮੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ 150,000 ਦੀ ਮੁੱਖ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ 10,000 ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਟਨੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਸਨੇ ਭਟਨੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਕਬਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ "ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ 1527 ਤੱਕ ਭਾਟੀਆਂ, ਜੋਹੀਆਂ ਅਤੇ ਛੈਲਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਰਾਓ ਜੇਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਦੋ ਵਾਰ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਯਾਲਾਂ ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਗੋਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀ ਗਈ ਤਰੈਣ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਤਲਵਾੜਾ ਝੀਲ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੈਰੀਕੇਡ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1805 ਵਿੱਚ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬਣਨ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਿਨ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸੀ (ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਭਟਨੇਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਰੱਖਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 

* ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ
* 

* 
* https://web.archive.org/web/20090505194825/http://hanumangarh.nic.in/places_of_interest.html
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਉਮੰਗ ਜੈਨ

**ਉਮੰਗ ਜੈਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Umang Jain)** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸਾਰੇ AV ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਕੈਡਬਰੀ ਗਰਲ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ *ਲਵ ਬ੍ਰੇਕਅੱਪਜ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਏਕ ਥਾ ਚੰਦਰ ਏਕ ਥੀ ਸੁਧਾ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ, *ਮਹਾਰਕਸ਼ਕ: ਦੇਵੀ* ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ/ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਅਵਤਾਰ, ਗੌਰੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਬੈਲਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਕਾਰਨ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੈਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸੀ।

ਜੈਨ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸ਼ੋਅ *ਯੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਯਾ ਕਹਿਲਾਤਾ ਹੈ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਾਰਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ  ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੋਟਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਕ ਨਰਮ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਹੀ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।"

## ਫਿਲਮਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚੁਮ ਦਰੰਗ

**ਚੁਮ ਦਰੰਗ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Chum Darang**) ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਸੀਘਾਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

ਦਾਰੰਗ ਪਾਸੀਘਾਟ ਵਿੱਚ 'ਕੈਫੇ ਚੂ' ਨਾਮ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੈਫੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲੜੀਵਾਰ *ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਦਾਰੰਗ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ 
ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਰਾਂਗ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਉਸ ਦੀ *ਮਿਸ ਆਪਸੂ 2010* ਜਿੱਤਣਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਉਹ *ਨਾਰਥ ਈਸਟ ਦੀਵਾ* 2014 ਦੇ ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ *ਮਿਸ ਹਿਮਾਲਿਆ* 2015 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਰਨਰ ਅੱਪ ਸੀ।

### ਮਿਸ ਅਰਥ ਇੰਡੀਆ 2016 
ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਅਰਥ ਇੰਡੀਆ 2016 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਜੇਤਾ ਨੂੰ ਮਿਸ ਅਰਥ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਮਿਸ ਅਰਥ ਇੰਡੀਆ ਵਾਟਰ 2016 ਜਿੱਤਿਆ।

### ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਵਰਲਡ 2017 
ਉਸਨੇ *ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਵਰਲਡ* 2017 ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, 24 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ *ਮਿਸ ਇੰਟਰਨੈੱਟ* ਉਪ-ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ।

### ਮਿਸ ਤਿਆਰਾ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2017 
ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਕੋਲ *ਮਿਸ ਟਿਆਰਾ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ* 2017 ਦਾ ਤਾਜ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਉਪਸਿਰਲੇਖ "ਮਿਸ ਸਪੋਰਟਸ ਗੇਅਰ" ਅਤੇ "ਮਿਸ ਬੈਸਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੁਸ਼ਾਕ" ਵੀ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ 28 ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ