ਸਪਾਈਵੇਅਰ

**ਸਪਾਈਵੇਅਰ** ਵਾਇਰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਹੈਕਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਲੁਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਛੁਪ ਕੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਇੰਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਦੇ ਕਦੇ, ਕੀਲਾਗਰਸ ਵਰਗੇ Franklin ਸਾਂਝਾ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ, ਜਾਂ ਪਬਲਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਰਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਬਰੇਨ ਵਾਇਰਸ ਸੀ। ਐਨਾ ਸਾਰਿਆ ਵਾਇਰਸ ਤੋ ਬਚਣ ਵਾਸਤੇ ਐਂਟੀ ਵਾਇਰਸ ਆਪਣੇ ਸਿਸਟਮ ਚ' ਜਰੂਰੀ ਹੈ

ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਅਕਸਰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਮਾਨ ਮੁੱਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।  ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੀ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਹੈ।

## ਇਸ ਤੋ ਬਚਣ ਦੇ ਉਪਾਅ
* ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਨਪਛਤੇ ਲਿੰਕ ਨੂੰ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੋ
* HTPPS ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
* ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਜਰੂਰ ਦੇਖੋ ਕੇ ਉਪਰ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤਾ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ

## ਇਤਹਾਸ
ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਵਰਤੋਂ 16 ਅਕਤੂਬਰ, 1995 ਨੂੰ ਯੂਜ਼ਨੇਟ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਡਲ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ। ਜਾਸੂਸੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਾਫਟਵੇਅਰ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, 2000 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਨ ਲੈਬਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਗ੍ਰੇਗਰ ਫਰਾਉਂਡ, ਨੇ ਜ਼ੋਨ ਅਲਾਰਮ ਪਰਸਨਲ ਫਾਇਰਵਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2000 ਵਿੱਚ, ਜ਼ੋਨ ਅਲਾਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਟਲ ਖਿਡੌਣੇ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ, ਰੀਡਰ ਰੈਬਿਟ, ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਵਾਪਸ ਮੈਟਲ ਨੂੰ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।  ਉਦੋਂ ਤੋਂ, "ਸਪਾਈਵੇਅਰ" ਨੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ।

AOL ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਬਰ-ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਅਲਾਇੰਸ ਦੁਆਰਾ 2005 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 61 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਸਨ।  ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 92 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ 91 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।  2006 ਤੱਕ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਕਸਪਲੋਰਰ (IE) ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਸੀ, ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿ IE ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸਖ਼ਤ ਏਕੀਕਰਣ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਨੂੰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

Internet Explorer 6 SP2 ਨੂੰ Windows XP ਸਰਵਿਸ ਪੈਕ 2 ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ActiveX ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਲਈ ਸਵੈਚਲਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਵਿੰਡੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।  ਇਹਨਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਸੁਮੇਲ, ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ActiveX ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਸੁਭਾਵਕ ਹਨ, ਨੇ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।  ਕਈ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਵੀ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨ ਲਈ JavaScript, Internet Explorer ਅਤੇ Windows ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ।

ਵਿੰਡੋਜ਼ ਰਜਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੈਕਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮੁੱਖ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੋਧ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਬੂਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਵੈਚਲਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।  ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਹਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਟਿਕਾਣੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਮਲ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੱਲਣ 'ਤੇ, ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਲਿੰਕ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਬਹਾਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।  ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਬੂਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ (ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ) ਰਜਿਸਟਰੀ ਲਿੰਕ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹੋਣ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਐਡਵੇਅਰ, ਸਿਸਟਮ ਮਾਨੀਟਰ, ਵੈੱਬ ਟਰੈਕਿੰਗ ਸਮੇਤ ਟਰੈਕਿੰਗ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਜਨ; ਹੋਰ ਬਦਨਾਮ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ "ਫੋਨ ਹੋਮ", ਕੀਲੌਗਰ, ਰੂਟਕਿੱਟ, ਅਤੇ ਵੈਬ ਬੀਕਨ ਹਨ।  ਇਹ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਕਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਅਤੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਨ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਹਨ।  ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨਾ, ਹੈਕ ਕਰਨਾ, ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਹੈ।

ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੈੱਬ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੌਪ-ਅੱਪ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਤੋਂ ਲੁਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਕੁਝ ਸਪਾਈਵੇਅਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੀਲੌਗਰਸ, ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਂਝੇ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ, ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਸ਼ਬਦ ਅਜਿਹੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਧਾਰਨ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਰਫ਼ਿੰਗ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਉਪਭੋਗਤਾ ਲੌਗਇਨ, ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਖਾਤਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਵਾਧੂ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਕਰਕੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਖਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਕੁਝ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਗਤੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਜਾਂ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਲਾਗ ਦੇ ਰਸਤੇ
ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।  ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਡੂੰਘਾ ਏਕੀਕਰਣ ਇਸਨੂੰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।  ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਹੈਲਪਰ ਆਬਜੈਕਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਲਈ ਅਟੈਚਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ, ਜਾਂ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।  ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਨਾਲ ਬੰਡਲ ਕਰਕੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਹੋਰ ਆਮ ਜੁਗਤਾਂ ਇੱਕ ਟਰੋਜਨ ਹਾਰਸ, ਜਾਸੂਸੀ ਗੈਜੇਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ USB ਕੀਲੌਗਰ।  ਇਹ ਯੰਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਡਿਵਾਈਸ ਨਾਲ ਮੈਮੋਰੀ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਕੀਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਹਰੇਕ ਸਟ੍ਰੋਕ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।  ਕੁਝ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਲੇਖਕ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਛੇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਜਦੋਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਇੱਕ ਵੈਬ ਪੇਜ 'ਤੇ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।  ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਡੂੰਘਾ ਏਕੀਕਰਣ ਇਸਨੂੰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।  ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਹੈਲਪਰ ਆਬਜੈਕਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਲਈ ਅਟੈਚਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ
ਇੱਕ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਘੱਟ ਹੀ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ;  ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਲਾਗਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।  ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਕਸਰ ਅਣਚਾਹੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।  ਇੱਕ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੀ ਲਾਗ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਣਚਾਹੇ CPU ਗਤੀਵਿਧੀ, ਡਿਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।  ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਰੁਕਣਾ, ਬੂਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ, ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ-ਵਿਆਪਕ ਕਰੈਸ਼ ਵੀ ਆਮ ਹਨ।  ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਲਵੇਅਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਪਾਵਰ, ਡਿਸਕ ਸਪੇਸ, ਜਾਂ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਸਪਾਈਵੇਅਰ, ਜੋ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਲਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।  ਉਪਭੋਗਤਾ ਉਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੁਕਸਦਾਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ, ਵਿੰਡੋਜ਼ ਸਥਾਪਨਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਾਲਵੇਅਰ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।  ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਮਾਲਕ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਨਵਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਸਟਮ "ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ"।  ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਫਾਇਰਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਐਂਟੀਵਾਇਰਸ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਅਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ/ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਲਾਗਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।  ਕੁਝ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਰੱਥ ਜਾਂ ਹਟਾ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਸਪਾਈਵੇਅਰ-ਸਬੰਧਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਗੇ।

ਕੀਲੌਗਰਜ਼ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ 'ਤੇ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤੇ ਮਾਲਵੇਅਰ ਪੈਕੇਜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਕੁਝ ਕੀਲੌਗਰ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਵਪਾਰਕ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹਨ।  ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੀਲੌਗਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੀਬੋਰਡ ਕੀਸਟ੍ਰੋਕ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੋਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਕੈਪਚਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਆਮ Windows ਉਪਭੋਗਤਾ ਕੋਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਹੂਲਤ ਲਈ।  ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸਿਸਟਮ ਤੱਕ ਅਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਦੂਜੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਾਂਗ, Windows ਉਪਭੋਗਤਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਵਰਗੀਆਂ ਖਾਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ-ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕਿਉਂਕਿ Windows Vista ਪੂਰਵ-ਨਿਰਧਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਹੈ ਜੋ ਸੀਮਤ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਖਾਤਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪੌਪ-ਅੱਪ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਜਾਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁੱਛੇਗਾ।  ਇਹ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਨੂੰ ਟਰੈਕਿੰਗ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ