open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

**ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ** (**respiratory apparatus** ਜਾਂ **respiratory system**) ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣੀ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜੀਵ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਵਿਚਕਾਰ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਇਆਕਸਾਇਡ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ ਵਰਗੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਰੀੜ੍ਹਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਹ ਕਿਰਿਆ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾਣ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਨੂੰ ਸਾਹ ਛੱਡਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰੀਰ ਕਿਰਿਆ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਿਸਫੋਟਕ ਸਮੱਗਰੀ

explosive atop degraded weaponry scheduled for destruction]]
**ਵਿਸਫੋਟਕ** (explosives) ਅਜਿਹੇ ਯੋਗਿਕ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਤੇ ਜਾਂ ਸੱਟ ਮਾਰਨ ਤੇ ਵੱਡੇ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਫੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਬਨਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਫੋਟਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਇਹ ਸਥਿਤਜ ਊਰਜਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ
* ਰਸਾਇਣ ਊਰਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਈਟਰੋਗਲੈਸਰੀਨ ਜਾਂ ਗਰੇਨ ਧੂੜ
* ਦਬਾਈ ਗਈ ਗੈਸ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਜਾਂ ੲੇਅਰੋਸੋਲ ਕੇਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। 
* ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਜਿਵੇਂ ਫ਼ਿਸਾਈਲ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਯੂਰੇਨੀਅਮ-235 ਅਤੇ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ-239 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਨੇਟਲ ਦੰਦ

**ਨੇਟਲ ਦੰਦ** ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਵਾਧੂ ਦੰਦ ਜਾਂ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

## ਕਾਰਨ
ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਦੰਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗੜਬੜੀ ਕਰ ਕੇ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸਰਗਰਮੀ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਵ ਦੰਦ ਹੇਠਲੇ ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਦੋ ਵਿਚਾਲੇ ਵਾਲੇ (Central Incisors) ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

## ਇਲਾਜ
ਅਜਿਹੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਜੀਭ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਥੋੜੀ ਵੀ ਗਲਤੀ ਪੱਕੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਆਤਸ਼ੀ ਅਸਲਾ

**ਆਤਸ਼ੀ ਅਸਲਾ** (Firearm) ਅਜਿਹੀ ਬੰਦੂਕ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਈਲ ਕਿਸੇ ਜੱਲਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋਪੈੱਲੈਂਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਵੇਗ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਅੱਗਨੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰੂਦ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਕਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਪੈੱਲੈਂਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅੱਗਨੀ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਤਸਵੀਰ ਸੈਚਵਾਨ ਚੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੂਰਤੀ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬੰਦੂਕ 1288 ਈਸਵੀ ਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਕਾਢ ਵੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ-ਵਿਅਕਤੀ-ਪੋਰਟੇਬਲ ਅੱਗ ਦੇ ਨੇਜ਼ਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਈਲਜ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।। ਇਸ ਦੀ ਨਾਲੀ 6.9 ਇੰਚ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਵਿਆਸ 1 ਇੰਚ ਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਥਿਆਰ
ਸੈਟੇਸ਼ੀਆ

**ਸੈਟੇਸ਼ੀਆ** ਅਜਿਹਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੈਮਲ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵੇਲ੍ਹ, ਡਾਲਫਿਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੂਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। Cetus ਲਾਤੀਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ' ਵੇਲ੍ਹ' ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਜੀਵਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਥ, * ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਨਵਰ* ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਨਿਰੁਕਤੀ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ κῆτος (ਕੇਟੋਸ) ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਵੇਲ੍ਹ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦੈਂਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੇਟੋਲੋਜੀ ਸੈਟੇਸ਼ੀਅਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਵੇਲ੍ਹ ਮਛੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੂਰਵਜ, *ਬਾਸਿਲੋਸੌਰੁਸ* ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੀਂਗਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਨਕਾਰਾ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਲਏ ਗਏ।

ਪਥਰਾਟ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੈਟੇਸ਼ੀਆ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਦਰਿਆਈ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 50 ਲੱਖ ਸਾਲ ਦੇ ਲਾਗੇ ਚਾਗੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਪਾਹਜਪੁਣਾ

**ਅਪਾਹਜਪੁਣਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:disability) ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ, ਐਂਦਰਿਕ, ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।

## ਅਪਾਹਜਪੁਣੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
*ਸਰੀਰਕ ਅਪੰਗਤਾ (physical disability) 
*ਐਂਦਰਿਕ ਅਪੰਗਤਾ (sensory disability) 
*ਨਿਗਾਹ ਦੀ ਖਰਾਬੀ (vision impairment) 
*ਘਰਾਣ ਅਤੇ ਰਸਸੰਵੇਦੀ ਅਸਮਰਥਤਾ (Olfactory and gustatory impairment) 
*ਕਾਏ - ਐਂਦਰਿਕ ਅਸਮਰਥਤਾ (Somatosensory impairment) 
*ਸੰਤੁਲਨ ਅਪੰਗਤਾ (Balance disorder) 
*ਬੌਧਿਕ ਅਸਮਰਥਤਾ (intelletual impairment) 
*ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਪੰਗਤਾ (Mental health and emotional disabilities) 
*ਵਿਕਾਸਾਤਮਿਕ ਅਪੰਗਤਾ (Developmental disability)
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* 
* 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਪਾਹਜਤਾ
ਜਣਨ ਪ੍ਰਬੰਧ

** ਜਣਨ ਪ੍ਰਬੰਧ**(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **reproductive system** ਜਾਂ **genital system**) ਕਿਸੇ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਲਿੰਗ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਜਿਨਸੀ ਜਣਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਤਰਲ, ਹਾਰਮੋਨ, ਅਤੇ ਫੇਰੋਮੋਨ ਵਰਗੇ ਨਿਰਜੀਵ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਜਣਨ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹਾਇਕ ਤੱਤ ਹਨ।

ਲਿੰਗ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਲਏ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਜਣਨ ਸੈੱਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਮੀਟਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਰਸ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਹੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਉਹ ਜੋ ਕਿ ਮਾਦਾ ਦੇ ਜਿਸਮ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਉਹ ਜੋ ਕਿ ਨਰ ਦੇ ਜਿਸਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ ਜਦ ਬਾਲਗ਼ ਜਾਨਦਾਰ (ਮਾਦਾ ਅਤੇ ਨਰ) ਵਿੱਚ ਜਣਨ ਸੈੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਦੇ ਮਿਲਣੀ ਕਰਨ ਤੇ ਨਰ ਸਪਰਮ, ਮਾਦਾ ਓਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੈੱਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਾਈਗੋਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਨਵਾਂ ਸੈੱਲ ਪਲ ਕੇ ਇਸ ਜਾਨਦਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬੱਚਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਨਵਰ ਜਣਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਦੰਦ ਚਿਕਿਤਸਾ

**ਦੰਦ ਚਿਕਿਤਸਾ** (Dentistry) ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੂੰਹ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਸ਼ਕਲ, ਕਾਰਜ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਤਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਸੰਬੰਧੀ ਲੱਛਣ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਰੋਗ, ਜਖਮ, ਵਿਗਾੜ, ਤਰੁਟੀਆਂ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਮਰੰਮਤ ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬਨਾਉਟੀ ਦੰਦ ਲਗਾਉਣਾ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੰਦ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਲਗਪਗ ਓਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਤਵਚਾ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਜਕ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਹਨ। ਦੰਦ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਆਜਾਦ ਸੰਗਠਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਵਾਸਥ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਭਾਗ ਹੈ। ਦੰਦ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਊਤਕਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਔਸ਼ਧੀ, ਸ਼ਲਿਅ ਅਤੇ ਜੰਤਰਿਕ ਉਪਚਾਰ ਦਾ ਸਮੁਚਿਤ ਗਿਆਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰੀਰ ਕਿਰਿਆ ਵਿਗਿਆਨ
ਮਾਹਵਾਰੀ

**ਮਾਹਵਾਰੀ** ਜਾਂ **ਮਾਸਕ ਧਰਮ** ਔਰਤ ਦੀ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਲਾਈਨਿੰਗ ਤੋਂ ਲਹੂ ਅਤੇ ਮਿਊਕੋਸਲ ਟਿਸ਼ੂ ਦਾ ਯੋਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਤ ਨਿਕਾਸ ਹੈ। 
 
ਜਿਸ ਵਕਤ ਔਰਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਵਿਕਸਣ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਨਰਮ ਤਵਚਾ ਦੀ ਲਾਈਨਿੰਗ ਵੀ ਬਣਨ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਅੰਡਾ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਗਰਭ ਨਲੀਆਂ ਵੱਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪਰਮ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਅੰਡਾ ਖੁਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ-ਕੁ ਹਫਤਿਆਂ ਅੰਦਰ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਅੰਦਰਲੀ ਲਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਅੰਡਾ ਮਾਸ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੋਨੀ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੰਡਾ ਦੂਜੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਮਲ 9-10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ 50 - 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਹੂ ਦਾ ਵਹਾਅ 2 ਤੋਂ 7 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਵਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 45 ਤੋਂ 55 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੀਨੋਪਾਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਰਭ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੀ ਓ ਪੀ ਡੀ

**ਸੀ ਓ ਪੀ ਡੀ** ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਅਬਸਟ੍ਰੱਕਟਿਵ ਪਲਮੋਨਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੋਂਰ ਤੇ ਫੇਫੜੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਫੇਫੜੇ 'ਚ ਦਰਦ, ਖ਼ਾਸੀ, ਕਫ਼ ਹਨ। ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੂਏ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਕਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾ 'ਚ ਘਟੀਆ ਬਾਲਦ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਫੇਫੜਾ ਸੁਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਾਹ ਨਾਲੀ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸਾਹ ਲੈਣ 'ਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਿਗਟਰ ਨਹੀਂ ਪੀਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 32.9 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 5% ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿਸਾ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 30 ਲੱਖ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਸੈਕਸ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਲਾਗ

**ਸੈਕਸ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਰੋਗ** ਜਾਂ **ਸੈਕਸ ਸੰਚਾਰਿਤ ਰੋਗ** (sexually transmitted disease ਜਾਂ STD) ਸੈਕਸ ਜਾਂ ਸੰਭੋਗ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਸਾਮੂਹਕ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਰੋਗ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫੈਲਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਕਰਨ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਗ ਲੱਗ ਜਾਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸੈਕਸ ਜਾਂ ਸੰਭੋਗ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਣਗਿਣਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਸ਼ਕ (Syphilis), ਸੁਜਾਕ (Gonorrhoea), ਲਿੰਫੋਗਰੇਨਿਉਲੋਮਾ ਬੇਨੇਰੀਅਮ (Lyphogranuloma Vanarium) ਅਤੇ ਏਡਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਹਥੌੜਾ ਅਤੇ ਦਾਤਰੀ

**ਹਥੌੜਾ ਅਤੇ ਦਾਤਰੀ** (☭) ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹਥੌੜਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਮਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਤਰੀ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦ ਲਈ, ਰੂਸੀ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਸਮੇਂ ਪਿਛਾਖੜੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਖਲ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮਜ਼ਦੂਰ-ਕਿਸਾਨ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।

ਰੂਸੀ ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਥੌੜਾ ਅਤੇ ਦਾਤਰੀ, ਪੁਰਅਮਨ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅੰਦੋਲਨਾਂ, ਮਾੜੇ ਮੋਟੇ ਸਥਾਨਕ ਫਰਕ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹਥੌੜਾ ਅਤੇ ਦਾਤਰੀ ਰੂਸ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਗਣਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਾਬਕਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਡਿਸਪਲੇਅ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਰਿਟ

**ਰਿਟ** ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੁਕਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਅਦਾਲਤਾਂ ਕੋਲ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਚੰਦਰਸੇਖ਼ਰ ਪ੍ਰਸਾਦ

**ਚੰਦਰਸੇਖ਼ਰ ਪ੍ਰਸਾਦ** ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 80ਵਿਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਐਲ ਐਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਵਾਇਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿਵਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਤੇ ਪਛੜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਕਈ ਵਾਰ ਨੂੰ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਵਾਰ ਉੇਸ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨਿਜੀਕਰਨ ਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1995 'ਚ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਿਉਲ 'ਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਯੂਥ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਤੀਜੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।

ਜੇ ਐਨ ਯੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਐਮ ਐਲ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੁੜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ 31 ਮਾਰਚ 1997 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰ ਸ਼ਾਮ ਨਰਾਇਣ ਯਾਦਵ ਸਹਿਤ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਸਿਵਾਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨੁੱਕੜ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਗੈਸਟਰੋਐਂਟਰਾਈਟਸ

**ਗੈਸਟਰੋਐਂਟਰਾਈਟਸ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: gastroenteritis) ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪੇਟ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਅੰਤੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਸਤ, ਉਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਤੇ ਖੱਲੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਵੀ ਮੁੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰੋਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੋਟਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੋਗ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨੋਰੋਵਾਇਰਸ ਤੇ ਕਾਮਪੇਲੋਬੈਕਟਰ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਹੀਰਾਗੜ

**ਹੀਰਾਗੜ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
1635

**1635** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1630 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
*1 ਜੁਲਾਈ&ndash; (ਬਾਬਾ) ਗੁਰਦਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਰੋਪੜ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਨੰਗਲ ਸਰਸਾ ਵਿਖੇ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
*18 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਰੋਪੜ ਪੁੱਜੇ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1798

**1798** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1790 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
*1 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਨੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1844

**1844** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1840 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
*25 ਮਈ&ndash; ਸਟੂਅਰਟ ਪੈਰੀ ਨੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਗੈਸੋਲੀਨ ਮਤਲਵ ਪਟਰੋਲ ਦਾ ਇੰਜਨ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾਇਆ।
*27 ਮਾਰਚ&ndash; ਸੁਚੇਤ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲੁੱਟ ਦੇ ਮਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੰਡਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਪੁੱਜਾ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
*1 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ।
*11 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਮਸੂੜੇ ਸੁੰਨ ਕਰ ਕੇ ਦੰਦ ਕੱਢਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਮਯਾਬ ਐਕਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਵਾਸਤੇ ਨਾਈਟਰੋ ਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
*21 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ, ਪੰਡਤ ਜੱਲ੍ਹਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਲੈ ਕੇ ਖਜਾਨਾ ਲੈ ਕਿ ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਮਾਲ-ਮੱਤਾ ਲੈ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਮੁੜ ਆਈਆਂ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਨਵਜੰਮੇ ਦੇ ਦੰਦ

ਇਹ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵਜਾਤ ਬਾਲਕਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੰਦ ਆ ਜਾਣ। ਇਹ ਉਹ ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਚਨਚੇਤ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

## ਕਾਰਨ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। 

## ਇਲਾਜ
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਢਵਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਐਕਸ ਰੇ ਲਈ ਕੇ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਵਾਧੂ ਦੰਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
1867

**1867** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1860 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
* 8 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ **ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀ** ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
* 3 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; 14 ਸਾਲ ਦਾ ਮੁਤਸੂਹੀਤੋ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ 'ਮੇਜ਼ੀ' ਬਣਿਆ।
* 17 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਸੁਏਸ ਨਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘਿਆ।
* 1 ਜੁਲਾਈ &ndash;ਕੈਨੇਡਾ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ।	
* 18 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਰੂਸ ਨੇ ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਤਾ।
* 2 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਨਿਊਯਾਰਕ (ਅਮਰੀਕਾ) ਵਿੱਚ ਨਾਵਲਕਾਰ ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਾਸਤੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਲ ਲੰਮੀ ਲਾਈਨ ਲੱਗੀ |
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਖਾਂਸਿਆਂ

**ਖਾਸਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖਤੋਲੀ

**ਖਤੋਲੀ** ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ  ਪਿੰਡ ਹੈ।  2001 ਵਿੱਚ ਸੁਲਤ ਤਹਿਸੀਲ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਖਤੌਲੀ ਭੀਕੀਆ ਸੈਨ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। 

## ਨੋਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਤੰਗ

[thumb|[ਗੋਯਾ, ਫ੍ਰੈਨਸਿਸਕੋ|ਫ੍ਰੈਨਸਿਸਕੋ ਗੋਯਾ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ]]

**ਪਤੰਗ** ਇੱਕ ਧਾਗੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਧਾਗੇ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਤਨਾਓ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਤੰਗ ਤਦ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਵਾ (ਜਾਂ ਕੁੱਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ) ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਪਤੰਗ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਪਤੰਗ ਦੇ ਉੱਪਰ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਪਤੰਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਸ਼ੇਪਨ ਹਵਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖਿਤਿਜੀ ਖਿੱਚ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਤੰਗ ਦਾ ਲੰਗਰ ਬਿੰਦੂ ਸਥਿਰ ਜਾਂ ਚਲਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਤੰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਹੱਲਕੀ ਪਤੰਗ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੈਲੀਕਾਈਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਡੀਆਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਉੱਡ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੈਲੀਕਾਈਟ ਪਤੰਗ ਹੋਰ ਪਤੰਗਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਥਿਰਤਾ ਸਿੱਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੈਲੀਕਾਈਟ ਹੀਲੀਅਮ-ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਹਵਾ-ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
##  ਇਤਿਹਾਸ 
ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪਤੰਗਾਂ ਦੀ ਕਾਢ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਸਿਰਫ ਕਿਆਸ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਤੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚਿਤਰਣ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਸੁਲਾਵੇਸੀ ਦੇ ਮੁਨਾ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੇਸੋਲਿਥਿਕ ਕਾਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 9500-9000 ਸਾਲ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਤੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਘਾਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਮੁਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਤੰਗ
ਸਪੇਨੀ ਬੋਲੀ ਅੱਖਰ-ਜੋੜ

ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਹੈ। ਸਪੇਨੀ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਆਮ ਤਾਰ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹਿੱਜੇ ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਦੂਜੀ ਲਾਤੀਨੀ ਭਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੀ ਲਗਦੇ ਹੈ।

## ਸਪੇਨੀ ਅੱਖਰ
ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਪੇਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਅੱਖਰ ਹੁੰਦਾ "ñ" ਹੈ ਤੇ ਕੁਲ 27 ਅੱਖਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

 
:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਵਰਨਮਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਬੋਲੀ ਅੱਖਰ-ਜੋੜ
ਨਾਜਰ ਸਿੰਘ

**ਨਾਜਰ ਸਿੰਘ** (8 ਜੂਨ 1904 - 20 ਜੂਨ 2015) ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਕੋਦਰ ਲਾਗੇ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਫਾਜ਼ਿਲਪੁਰ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ 50 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 1965 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਜਾ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਬਾਬੂ ਨਾਜਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਿਸਕੀ ਦਾ ਬੜਾ ਸ਼ੌਂਕ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਿਸਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈੱਗ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
111 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਫਾਜ਼ਿਲਪੁਰ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ 20 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਿਰੰਜਨ ਕੌਰ ਦਾ ਕਰੀਬ 2006 ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਬੱਚੇ, 34 ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਅਤੇ 64 ਪੜਪੋਤੇ-ਪੜਪੋਤੀਆਂ ਹਨ। 107 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਹ ਗਾਰਡਨਿੰਗ ਕਰਦੇ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਬੁਲਗਾਰੀ ਬੋਲੀ ਅੱਖਰ ਜੋੜ

ਬੁਲਗਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਲਾਵ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸਾਖਾ ਦੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ। ਬੁਲਗਾਰੀ ਅੱਖਰ ਬੁਲਗਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਬੁਲਗਾਰੀ ਅੱਖਰ
## ਬੁਲਗਾਰੀ ਬੋਲੀ ਅੱਖਰ ਜੋੜ
ਬੁਲਗਾਰੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ 32 ਅੱਖਰ ਹਨ।

## ਬੁਲਗਾਰੀ ਕੀਬੋਰਡ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਲਗਾਰੀ ਵਰਨਮਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਲਗਾਰੀ ਬੋਲੀ ਅੱਖਰ-ਜੋੜ
ਦੁਆਬੀ

ਦੁਆਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲਹਿਜਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਇਹਦੇ ਬੋਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਢਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। 'ਦੁਆਬਾ' ਲਫ਼ਜ਼ ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਲੇ ਧਰਤ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਹਿਜਾ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਵਿੱਚਲੇ ਦੁਆਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸੰਨ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੈਰੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਲਹਿਜਾ ਹੁਣ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੋਨਾ, ਮੰਜਕੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਹਿਜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਮੀਖਿਆ 
ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਲਵਈ ਦਾ ਅਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾਂ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਾੜੀ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੁਆਬੀ ਲਹਿਜੇ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਹਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਹਿਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਇਹ ਹਨ:

### ਵਿਅੰਜਣ 
### ਸਵਰ 
ਦੁਆਬੀ ਦੇ ਵਿੱਚ 10 ਸਵਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ  ਹਨ।

ਦੋਆਬੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੱਬੀਓ ਹੋਈ, ਵਿੱਚਲੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ।

### ਹੋਰ ਸੁਪਰੇਸੇਗਮੈਂਟਲ ਫੋਨਮੇਸ 
ਦੁਆਬੀ ਵਿਚ ਧੁਨ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਨੱਕ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਫੋਨਮਿਕ ਹਨ.

### ਸੁਰ 
ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਸੁਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

### ਦਬਾਅ 
ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿੰਗੈਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਡੈਗਟਿਕਲੀ ਤੌਰ ਤੇ.

ਸਿੰਟੈਗਟੋਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਤਣਾਅ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾਲ ਲਫ਼ਜ਼ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਤਣਾਅ ਅਕਸਰ ਆਥੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਸਿਲੇਬਲ ਵਿਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੁਆਬੀਏ 'ਵ' ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ ਅਤੇ ਇਹਨੂੰ 'ਬ' ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਵੱਡਾ' ਨੂੰ 'ਬੱਡਾ'। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ 'ਵ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਓ' ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਖਵਾਬ' ਨੂੰ 'ਖੁਆਬ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵੇਲੇ 'ਉ' ਨੂੰ ਵੀ 'ਓ' ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਖੁਸ਼' ਨੂੰ 'ਖੋਸ਼'। ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ 'ਿ' ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ 'ੇ' ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਖਿੱਚ' ਨੂੰ 'ਖੇੱਚ' ਅਤੇ 'ਵਿੱਚ' ਨੂੰ 'ਬੇੱਚ'।

## ਗੁਣ 
### ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ 
ਦੁਆਬੀਏ 'ਜ਼' ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗੌਲਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹਦੀ ਥਾਂ 'ਜ' ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ 'ਜ਼' ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਵਸਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।

### ਵਾਕ ਬਣਤਰ 
ਦੋਆਬੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ "ਹ" (ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ) ਅਤੇ "ਸਾਨ" ਜਾਂ "ਸੀ" (ਪਿਛਲੇ ਤਣਾਅ) ਦੀ ਬਜਾਏ "ਆ" (ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ) ਅਤੇ "ਸਿਗੇ" (ਪਿਛਲੇ —tense) ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਮ ਵਾਕ ਹਨ. ਦੋਆਬੀ ਵਿਚ “ਇਦਾਨ”, “ਜਿੱਦਣ”, “ਕਿਦਾਨ” ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਐਡਵਰਜਜ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਵੱਕਾਰੀ ਬੋਲੀ, ਮਾਝੀ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ “ਇੰਜ / ਅਸਟਾਰਨ”, “ਜਸਟਾਰਨ”, ਕਿਸਤਾਰਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਗੁਲਾਬਾਸੀ (ਅੱਕ)

**ਗੁਲਾਬਾਸੀ**: (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Ipomoea carnea,) ਅੱਕ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬੂਟਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਥਾਂਵਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਟੋਇਆਂ-ਟੋਬਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਆਦਾ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਖਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ ਇਸ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "ਬੇਹਯਾ" (बेहया) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਵ ਬਸ਼ਰਮ ਬੂਟਾ। ਪਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "ਵੱਡਾ ਅੱਕ " (وڈا اکّ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਸਵੇਰੇ ਹਲਕੇ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੋਪਹਿਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "ਮੋਰਨਿੰਗ ਗਲੋਰੀ" (Morning Glory) ਭਾਵ 'ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਦੀ ਲਾਲੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਗੂੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 6 ਤੋਂ 9 ਇੰਚ ਤੱਕ ਲੰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤਣੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਤੋੜ ਕੇ ਲਗਾਇਆ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੀਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗੁਲਾਬਾਸੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ ਬਣਾਓਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬੂਟੇ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਬੂਟੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੂਟੇ
ਮੀਜ਼ਿਓਡਨਸ

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਾਧੂ ਦੰਦ **ਮੀਜ਼ਿਓਡੰਸ** ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਕਿੱਲੀ ਵਰਗਾ ਨਕਾਰਾ ਦੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵਿਚਾਲੜੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਕਾਰਨ
ਅਜਿਹੇ ਦੰਦ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਆਈ ਗੜਬੜ ਕਰ ਕੇ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਇਲਾਜ
ਬੱਚੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਹੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕਢਵਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਮਲਵਈ

**ਮਲਵਈ** ਉਪ-ਬੋਲੀ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਜਿਵੇਂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਮੋਗਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਮੁਕਤਸਰ, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ **ਵ** ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ **ਮ** ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਤੀਮੀ ਅਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਨੂੰ ਜਾਮਾਗਾ ਆਦਿ। ਦਰਿਆਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਬਿਖੜੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾਰਨ ਤੇ ਸਬਦਾਵਲੀ ਪੱਖੋਂ ਛੋਟਾ-ਮੋਟਾ ਅੰਤਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਂ ਕਾਰਨ ਇਕੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਪਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀਆਂ
* ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਬਟਰਫਲਾਈ ਵੈਲੀ (ਤੁਰਕੀ)

**ਬਟਰਫਲਾਈ ਵੈਲੀ** () ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਮੁਗਲਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਫੇਥੀਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਸਮੁੰਦਰਤਟੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਸੌ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਰੰਗ - ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੰਗੀ, ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫੇਦ ਬਾਘ ਵਰਗੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤਿਤਲੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ . 
## ਵਾਦੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ

, ਲਦਾਖ]]

ਇੱਥੇ **ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ** ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਰਾਜਵਾਰ ਸੂਚੀ
### ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
*ਕੋਲੇਰੂ ਝੀਲ 
*ਪੁਲੀਕਾਤ ਝੀਲ 
*ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਝੀਲ 
*ਸਰੂਰਨਗਰ ਝੀਲ 
*ਉਸਮਾਨ ਸਾਗਰ 
*ਹਿਮਾਇਤ ਸਾਗਰ 
* ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ

### ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
*ਭ੍ਰਿਗੂ ਝੀਲ 
*ਦਾਸ਼ੈਰ ਝੀਲ 
*ਧਾਨਕਰ ਝੀਲ 
* ਘਾਧਾਸਾਰੂ ਝੀਲ
* ਮਹਾਕਾਲੀ ਝੀਲ 
*ਕਰੇਰੀ ਝੀਲ 
*ਕੁਮਾਰਵਾਹ ਝੀਲ
*ਖਜਿਆਰ ਝੀਲ 
*ਲਾਮਾ ਡਲ 
*ਚੰਦਰ ਨੌਨ 
*ਮੱਛਿਆਲ ਝੀਲ 
*ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਾਗਰ 
*ਮਨੀਮਹੇਸ਼ ਝੀਲ 
*ਨਾਕੋ ਝੀਲ 
*ਪੰਡੋਹ ਝੀਲ 
*ਪਰਾਸ਼ਰ ਝੀਲ 
*ਰੇਣੁਕਾ ਝੀਲ 
*ਰਵਾਲਸਰ ਝੀਲ 
*ਸੇਰੂਵਾਲਸਰ ਝੀਲ 
*ਸੂਰਜ ਤਾਲ 
*ਚੰਦਰ ਤਾਲ

### ਹਰਿਆਣਾ
*ਬੜਖਲ ਝੀਲ 
*ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਰੋਵਰ 
*ਕਰਣ ਝੀਲ 
*ਤਿਆਰ-ਬਰਤਿਆਰ ਸਰੋਵਰ 
*ਸੂਰਜਕੁੰਡ 
*ਤੀਲਯਾਰ ਝੀਲ

### ਚੰਡੀਗੜ
)]]

 *ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ

### ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ
*ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਝੀਲ 
*ਆਂਚਾਰ 
*ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸਰ 
*ਕੌਸਰਨਾਗ 
*ਗੰਗਾਬਲ ਝੀਲ 
*ਗਾਡਸਰ 
*ਡਲ ਝੀਲ 
*ਪਾਂਗੋਂਗ ਤਸੋ 
*ਮਾਨਸਬਲ ਝੀਲ 
*ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਸਰੋਵਰ 
*ਵਿਸ਼ਨਸਰ 
*ਵੁਲਰ ਝੀਲ 
*ਸੋ ਮੋਰਿਰੀ
### ਕਰਨਾਟਕਾ
ਬੇਲਾਂਦੁਰ ਝੀਲ

### ਕੇਰਲ
]]
*ਅਸ਼ਟਾਮੁਡੀ ਝੀਲ 
*ਮਨਨਚੀਰਾ 
*ਪਾਰਾਵੁਰ ਕਾਯਲ 
*ਪੁਨਾਮਦਾ ਝੀਲ 
*ਸਸਤਮਕੋਟਾ ਝੀਲ 
*ਵੇਂਬਾਨਾਡ ਝੀਲ

### ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ
* ਉੱਪਰ ਝੀਲ (ਭੋਪਾਲ)

### ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
*ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ 
*ਤੁਲਸੀ ਝੀਲ 
*ਪੋਵਾਈਝੀਲ 
*ਲੋਨਾਰ ਝੀਲ

### ਮਨੀਪੁਰ
, ਮਨੀਪੁਰ]]

* ਲੋਕਤਕ ਝੀਲ

### ਉੜੀਸਾ
* ਚਿਲਕਾ ਝੀਲ

### ਪੰਜਾਬ
* ਕਾਂਝਲੀ ਪੱਤਣ
* ਹਰੀਕੇ ਪੱਤਣ
* ਰੋਪੜ ਪੱਤਣ

### ਰਾਜਸਥਾਨ
*ਢੇਬਰ ਝੀਲ 
*ਫਤਹ ਸਾਗਰ ਝੀਲ 
*ਨੱਕੀ ਝੀਲ 
*ਪੰਚਪਦਰਾ ਝੀਲ 
*ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ 
*ਰਾਜਸਮੰਦ ਝੀਲ 
*ਸਾਂਭਰ ਝੀਲ 
*ਆਣਾਸਾਗਰ ਝੀਲ 
*ਪਿਛੋਲਾ ਝੀਲ 
*ਸਵਰੁਪਸਾਗਰ ਝੀਲ 
*ਦੁਧ ਤਲਾਈ ਝੀਲ 
*ਬਾਲਸਮੰਦ ਝੀਲ 
*ਸਾਂਭਰ ਝੀਲ

### ਸਿੱਕਮ
, ਸਿੱਕਮ]]

 *ਗੁਰੁਦੋਗਮਾਰਝੀਲ 
*ਖਿਚਹਯੋਪਾਲਰੀ ਝੀਲ 
*[ਸੋਂਗਮਾ ਝੀਲ
### ਤਮਿਲਨਾਡੁ
*ਚੇਂਬਰਮਬਾਕੱਮ ਝੀਲ 
*ਕਾਲੀਵੇਲੀ ਝੀਲ 
*ਪੁੜਲ ਏਰੀ 
*ਰੇਡ ਹੀਲਸ ਝੀਲ 
*ਸੋੱਲਾਵਰਮ ਝੀਲ 
*ਵੀਰਣਮ ਝੀਲ 
*ਬੇਰੀਜਮ ਝੀਲ 
*ਕੋਡੇਕਨਲ ਝੀਲ

### ਉੱਤਰਪ੍ਰਦੇਸ਼
*ਕਿਥਮ ਝੀਲ 
*ਬੇਲਾਸਾਗਰ ਝੀਲ 
*ਬੈਰੁਆ ਸਾਗਰ ਤਾਲ 
*ਆਮਾਖੇਰਾ ਝੀਲ 
*ਬਡੀ ਤਾਲ 
*ਨਾਚਨ ਤਾਲ 
*ਚਿਕਾ ਝੀਲ

### ਉਤਰਾਖੰਡ
*ਰੁਪਕੁਂਡ 
*ਨੈਨੀਤਾਲ ਝੀਲ 
*ਭੀਮਤਾਲ ਝੀਲ 
*ਸੱਤ ਤਾਲ 
*ਨੋਚਹਿਕਾ ਤਾਲ 
*ਡੋਡੀਤਾਲ 
*ਮਾਲੀਤਾਲ ਝੀਲ

### ਅਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ
 *ਡੀਪੋਰ ਪੋਲਾ ਝੀਲ 
*ਹਰੀਕੀ ਝੀਲ 
*ਢੇਬਰ ਝੀਲ 
*ਜਲਮਹਲ ਝੀਲ ਅਤੇ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਝੀਲ 
*ਕਡੀਨੀਕੁਲਮ ਝੀਲ 
*ਕਾਵਰ (ਡੱਬ-ਖੜੱਬਾ) ਝੀਲ 
*ਕੋਡੇਕਨਲ ਝੀਲ 
*ਕੁਤਾਨੰਦ
*ਮੀਰੀਕ ਝੀਲ 
*ਨਗੀਨਾ ਝੀਲ 
*ਮੋਕਾਮਾ ਤਾਲ 
*ਨਾਨਗਲ ਝੀਲ 
*ਊੱਟੀ ਝੀਲ ਰਬੀਂਦਰ ਸਰੋਵਰ
*ਹੰਬੁ ਝੀਲ 
*ਸੀ ਸਾਗਰ (ਸੁਲੀਕੇਰੇ)ਝੀਲ 
*ਸਕੀਲੀ ਝੀਲ 
*ਤਸੋਕਾਰ ਝੀਲ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*ਝੀਲ
*ਵੇਲਾਇਨੀ ਝੀਲ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੈਲਾਨੀ ਥਾਂਵਾਂ
ਬੱਲੋਕੇ

**ਬੱਲੋਕੇ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਹਿਣਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਖਿਡਾਰੀ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਭਮਰਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ
## External links
* Villages in Ludhiana West Tehsil 
## ਹਵਾਲੇ
*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Villages in Punjab, India
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Villages in Ludhiana West tehsil
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
1543

**1543** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1540 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
*24 ਮਈ&ndash; ਨਿਕੋਲੌਸ ਕੋਪਰਨੀਕਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਛਾਪਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ਤਵਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਕੁਫ਼ਰ’ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ।
*1 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚਕਾਰ ਲੰਡਨ ਦੀ ਗਰੀਨਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਅਮਨ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਏ। 
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਖਾਕਟਾਂ ਕਲਾਂ

**ਖਾਕਟਾ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡੈਂਸ ਇਵਾਜ਼ੀਨਾਈਟਸ

**ਦੈੰਸ ਇਵੈਜ਼ੀਨੇਟੁਸ** ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵਾਧੂ ਕਸਪ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਾਢਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
## ਕਾਰਨ
ਇਸ ਹਾਲਤ ਦਾ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਨੁਵਾੰਸ਼ਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਦੰਦ ਦੇ ਬਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਈ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਇਲਾਜ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਦੰਦ ਖੂਨ ਅਤੇ ਤੰਤੂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਗੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਟ ਕੈਨਾਲ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
ਮੌਲ਼ੀ

**ਮੌਲ਼ੀ** ਜਾਂ **ਖੰਬਣੀ** ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਸੂਤੀ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਉਣੀ ਇੱਕ ਡੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਗਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਮੰਗਲ ਸੂਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਸ ਸ਼ਗਨ ਨੂੰ ਗਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਜਾਂ ਕੰਗਣਾ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਲਾਲ, ਪੀਲੇ, ਹਰੇ ਅਤੇ ਸਫ਼ੈਦ ਰੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਡੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮੌਲੀ ਜਾਂ ਖੰਮਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਮੰਗਣੇ ਨਾਲ ਗੂੜਾ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਕਿ ਜਦੋ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਮੰਗਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਇੱਕ ਰੂਪਏ ਨੂੰ ਖੰਮਣੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

## ਪੀਹਣ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ
ਕੁੜੀ ਜਾਂ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾ ਪੀਹਣ ਕਰਨ ਲਈ ਆਂਢ ਗੁਆਢ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਛੱਜ ਲੈ ਕੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰ ਆਉਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾ ਦੇ ਛੱਜਾਂ ਤੇ ਖੰਮਣੀਆਂ ਬੰਨ ਕੇ ਫਿਰ ਪੀਹਣ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

## ਆਟੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ
ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾ ਆਟੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਚੀਆਂ, ਤਾਈਆਂ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰ ਆਉਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਲਾਗਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਬਾਲਟੀ ਨੂੰ ਤੇ ਗੜਵੀ ਨੂੰ ਖੰਮਣੀ ਬੰਨਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਤਾਈਆਂ, ਚਾਚੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਟ ਤੇ ਖੰਮਣੀ ਬੰਨਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਆਟੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਆਟਾ ਗੁੰਨਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਉਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ

ਰਾਣੋ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ,
ਰਸਮ ਆਟੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਈ,
ਬਈ ਚਾਚੀਆਂ,ਤਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੱਠੀਆਂ,
ਸਭ ਨੇ ਗੁੱਟ ਤੇ ਖੰਮਣੀ ਬੰਨਾਈ,

## ਮਾਈਆਂ ਦੀ ਰਸਮ
ਜਦੋਂ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਾਈਆਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕੁੜੀ ਜਾਂ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਖੰਮਣੀ ਜਾਂ ਅੱਜ ਕੱਲ ਘੂੰਗਰੂਆਂ ਵਾਲਾ ਗਾਨਾ ਬੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਗਾਨੇ, ਮੌਲੀਆਂ ਜਾਂ ਖੰਮਣੀਆਂ ਬੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਨਾਲੇ ਮਾਈਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਵਰੀ ਦੀ ਰਸਮ
ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੇ ਜੋ ਵਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਸੂਟਾਂ ਤੇ ਖੰਮਣੀ ਬੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |

   
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਅਨੁਭਵਵਾਦ

**ਅਨੁਭਵਵਾਦ** (ਇਮਪੀਰੀਸਿਜਮ) ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਸਿੱਧਾਂਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ-ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਾਧਿਅਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 
ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਕਈ ਵਿੱਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤਰਕਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਦੇਹਵਾਦ ਸਹਿਤ, ਅਨੁਭਵਵਾਦ ਵਿੱਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਵਿੱਚਾਰਾਂ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਦੀ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸੰਵੇਦੀ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹਾਬਸ ਅਤੇ ਲਾਕ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਨੋਸਥਿਤੀ ਜਨਮਜਾਤ ਨਾ ਹੋਕੇ ਅਨੁਭਵਜਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਮਣੀਪੁਰੀ ਨਾਚ

**ਮਣਿਪੁਰੀ ਨਾਚ** ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਨਾਚ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਰਹੱਦ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਚ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਾਸਲੀਲਾ, ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ,ਅਸਧਾਰਨਤਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਚਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਅਭਿਨੈ ਵਿੱਚ ਛੈਣਾ ਅਤੇ ਮਰਦਂਗਾ ਸਾਜ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਦੇ ਕੁੱਝ ਉੱਘੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਗੁਰੂ ਨਾਬਾ ਕੁਮਾਰ, ਗੁਰੂ ਬਿਪੀਨ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਇਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚਾਰੂ ਸੀਜਾ ਮਾਥੁਰ, ਦਰਸ਼ਨਾ ਝਾਵੇਰੀ ਅਤੇ ਇਲਮ ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ ਹਨ।

ਮਣਿਪੁਰੀ ਨਾਚ ਸਰਾਸਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੂਹਾਨੀ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਮਨੀਪੁਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੋਇਆ। ਲੋਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੀਪੁਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ
ਬਿਜੋਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ

**ਬਿਜੋਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ** () (17 ਜੁਲਾਈ 1917 – 19 ਜਨਵਰੀ 1978) ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲਿੰਗਰੀ ਪੀਰ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪੀਰ ਫਕੀਰ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਲੀਰਾਂ ਬੰਨੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ. ਇਨਾਂ ਨੂੰ **ਲਿੰਗਰੀ ਪੀਰ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਯਕਸ਼ਗਾਨ

* (left) and *Veerabhadra* (right) at a performance in Moodabidri, depicting *Roudra Rasa*]]
***ਯਕਸ਼ਗਾਨ*** (ਕੰਨੜ - ಯಕ್ಷಗಾನ) ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਰੰਗਮੰਚ ਕਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਾਸਿਕ ਨਾਟ ਸ਼ੈਲੀ, ਗਾਉਨ, ਵੇਸ਼ਭੂਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਸੰਗਮ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਨਾਟਰੂਪ ਓਪੇਰਾ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਤੱਟੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਕੰਨੜ, ਦੱਖਣ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਉਡੁਪੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਘਾਟਾਵਰੀਲ ਸ਼ਿਮੋਗਾ,ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕਸਾਰਗੋਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।
## ਨਿਰੁਕਤੀ
*ਯਕਸ਼ਗਾਨ'' ਦਾ ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥ ਹੈ ਯਕਸ਼ ਦਾ ਗਾਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਨੂ ਅਗਰਵਾਲ

**ਅਨੂ ਅਗਰਵਾਲ** (ਜਨਮ 11 ਜਨਵਰੀ 1969) ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ *ਆਸ਼ਿਕੀ *, * ਕਲਾਉਡ ਡੋਰ* ਅਤੇ *ਥੀਰੁਦਾ ਥੀਰੁਦਾ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਅਗਰਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 11 ਜਨਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫ਼ਿਲਮ *ਆਸ਼ਿਕੀ* ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ

a traditional dance of Tamil Nadu]]
]]
) performing]]
 state]]
) performing]]
 from northern India]]
]]
]]
**ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਨੇਕ ਕਲਾ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਵਿਆਪਕ ਪਦ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਭਰਤ ਮੁਨੀ (400 ) ਦੇ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚਨਾਚ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ‍ ਵਿਧਾਵਾਂ ਨੇ ਜਨ‍ਮ ਲਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਿਧਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਿਸ਼‍ਟ ਦੇਸ਼ਕਾਲ ਹੈ।

## ਨਾਚ ਰੂਪ
ਭਾਰਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਦਕਸ਼ੀਨਾਟਯ, ਔਦਰਾਮਾਗਧੀ, ਅਵਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪੰਚਾਲੀ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ, ਕੁਚੀਪੁੜੀ, ਅਤੇ ਮੋਹਿਨੀਨਾਟਿਅਮ ਨਾਚ ਰੂਪ ਦਕਸ਼ੀਨਾਟਯ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਤੋਂ ਨਿਰੂਪਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਵਿਧਾਵਾਂ
ਕੇਵਲ ਕੌਰ

**ਕੇਵਲ ਕੌਰ** (1940-1982) ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਜਲੰਧਰ ਜਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਮਰਾਏ ਬੋਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ 1972 ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਅੰਦੋਲਨ (ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ) ਵੇਲੇ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੇਵਲ ਕੌਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮਗਜੀਨ "ਮਾਂ" ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਬਾਕ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 1982 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਵੀ ਪਾਸ਼ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਈ ਲੇਖਕ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।

### ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ
ਰੇਸੂਲ ਪੋਕੁੱਟੀ

**ਰੇਸੂਲ ਪੋਕੁੱਟੀ** (ਜਨਮ 30 ਮਈ 1971) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਸਕਰ ਵਿਨਰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਆਵਾਜ਼ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ, ਆਵਾਜ਼ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਮਿਕਸਰ ਹੈ।  ਉਸਨੇ * ਸਲੱਮਡੌਗ ਮਿਲੀਅਨੇਅਰਜ਼ * ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਰਿਚਰਡ ਪ੍ਰਾਈਕ ਅਤੇ ਇਆਨ ਤੱਪ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਆਵਾਜ਼ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਲੀਵੁਡ, ਹਿੰਦੀ, ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨੋਵੇਲਾਰਾ

**ਨੋਵੇਲਾਰਾ** ਇਟਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਰੇਜੋ ਏਮਿਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੋ ਵੈਲੀ ਦੇ ਪੱਧਰੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨੋਵੇਲਾਰਾ ਕਸਬਾ ਪਾਰਮਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੀਜ ਬਰਾਂਡ ਪਾਰਮੀਜਿਆਨੋ ਰੇਜੀਆਨੋਂ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਮੇਸਨ) ਦਾ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੋਵੇਲਾਰਾ, ਰੇਜੀਓ ਅਮੀਲੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 19 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਜੀਓ ਤੋਂ ਗੌਸਤਾਲੀਆ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਥਾਨਕ ਗੱਡੀ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਤਕੜੀ ਆਬਾਦੀ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਇਟਲੀ ਦਾ ਮਿਨੀ ਪੰਜਾਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਪਾਟਨਗੜ੍ਹ

]]
**ਪਾਟਨਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਡਿੰਡੋਰੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੋਂਡ ਕਲਾ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਦੇ ਲੱਗਭਗ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਬਾਲਗ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਈ ਪੇਂਟਰ ਚਿੱਤਰ-ਨੁਮਾਇਸ਼ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਿੰਡੋਰੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ

**ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ 1960 ਵਿੱਚ ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਭੂਗੋਲ
ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ .ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 1,514&nbsp;ਮੀਟਰ (4,967&nbsp;ਫੁੱਟ) ਹੈ। 
## ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿਥੌਰਾਗੜ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਸੋਰਘਾਟੀ ਹੈ। ਸੋਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਸਰੋਵਰ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਰੋਵਰ ਸਨ। ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕਦਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਥੇ ਪਠਾਰੀ ਭੂਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪਥਰੀਲੀ ਧਰਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿਥੌਰਾ ਗੜ ਪਿਆ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ ਰਾਏ ਪਿਥੌਰਾ (ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਚੁਹਾਨ) ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਥੌਰਾਗੜ ਪਿਆ। ਰਾਏ ਪਿਥੌਰਾ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਟੱਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਹੀ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਥਵੀਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। 

ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਥੌਰਾਗੜ ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਸੀਲ ਸੀ। ਇਸ ਤਹਸੀਲ ਤੋਂ 24 ਫਰਵਰੀ 1960 ਨੂੰ ਪਿਥੌਰਾਗੜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਣ ਲਈ ਚਾਰ ਤਹਸੀਲਾਂ (ਪਿਥੌਰਾਗੜ, ਡੀਡੀ ਘਾਟ, ਧਾਰਚੂਲਾ ਅਤੇ ਮੁਂਸ਼ਯਾਰੀ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1960 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। 

ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵੱਧਦੀ ਚੱਲੀ ਗਈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸੁਦ੍ਰਿੜ ਕਰਨ ਹੇਤੁ 13 ਮਈ 1972 ਨੂੰ ਅਲਮੋੜਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਚੱਪਾਵਤ ਤਹਸੀਲ ਨੂੰ ਕੱਢਕੇ ਪਿਥੌਰਾਗੜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  ਚੰਪਾਵਤ ਤਹਸੀਲ ਕੁਮਾਊਂ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਕਤਿਊਰੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਕਾਲੀ ਕੁਮਾਊਂ - ਤੰਪਾਵਤ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।  ਅਠਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਅਠਾਰਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਚੰਪਾਵਤ ਕੁਮਾਊਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਚੰਪਾਵਤ ਨੂੰ ਸਾਲ 1997 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਿਥੌਰਾਗੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਿਥੌਰਾਗੜ ਵਿੱਚ ਡੀਡੀ ਹਾਟ, ਧਾਰਚੂਲਾ, ਮੁਨਸਿਆਰੀ, ਗੰਗੋਲੀਹਾਟ, ਬੇਰੀਨਾਗ ਅਤੇ ਪਿਥੌਰਾਗੜ ਨਾਮਕ ਛੇ ਤਹਸੀਲਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਤਹਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਥੌਰਾਗੜ, ਡੀਡੀ ਹਾਟ, ਕਨਾਲੀਛੀਨਾ, ਧਾਰਚੂਲਾ, ਗੰਗੋਲੀਹਾਟ, ਮੁਨਸਿਆਰੀ, ਬੈਰੀਨਾਗ, ਮੂਨਾਕੋਟ ਅੱਠ ਵਿਕਾਸਖੰਡ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 87 ਨਿਆਇਪੰਚਾਇਤਾਂ, 808 ਗਰਾਮ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਲ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ 2324 ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਛਾਉਣੀ ਚਰਚ ਟਾਵਰ

**ਛਾਉਣੀ ਚਰਚ ਟਾਵਰ(ਮੀਨਾਰ)** ਚਰਚ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਨਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹਰਿਆਣਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਗ 1 (N H 1)ਦੇ ਲਾਗੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੀਨਾਰ 35 ਫੂੱਟ ਉਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। 
### ਇਤਿਹਾਸ
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ 1806 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਲ ਵਿਖੇ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਇਹ ਸੇਂਟ ਜੇਮਸ ਚਰਚ ਬਣਵਾਈ ਗਈ। 1841 ਵਿੱਚ ਛਾਉਣੀ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿਖੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਚਰਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਪਰ ਇਹ ਮੀਨਾਰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿਓਂਕੀ ਇਹ ਜਨਤਾ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। 
 
### ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ
ਇਸ ਮੀਨਾਰ ਦਾ ਰੱਖ ਰਖਾਓ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਰਵ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਧੀਨ ਹੈ। 
### ਕਬਰਾਂ
ਛਾਉਣੀ ਚਰਚ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤੀ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
### ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
http://punjabitribuneonline.com/2015/04/%E0%A8%95%E0%A8%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%B2-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%9C%E0%A9%87%E0%A8%AE%E0%A9%9B-%E0%A8%9A%E0%A8%B0%E0%A8%9A-%E0%A8%9F%E0%A8%BE%E0%A8%B5%E0%A8%B0/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਸੈਲਾਨੀ ਥਾਂਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤਤਵ ਥਾਂਵਾਂ
ਡੈਂਸ ਇਨਵਾਜੀਨਾਤੁਸ

**ਡੈਂਸ ਇਨਵਾਜੀਨਾਤੁਸ** ਨੂੰ ਦੰਦ ਅੰਦਰ ਦੰਦ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਹਾਲਾਤ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਸਤਹ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ- ਕੋਰੋਨਲ ਅਤੇ ਰੈਡੀਕੁਲਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਰੋਨਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਰਨ
ਇਸ ਹਾਲਤ ਦੰਦ ਦੇ ਬਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਈ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਲਪ ਦੇ ਜਗਹ ਤੇ ਕੋਰੋਨਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉਪਕਲਾ ਦੇ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਇੰਸੀਜ਼ਰ੍ਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਰੂਪਤਾ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਲਪ ਦੇ ਜਲਦੀ ਸੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
## ਇਲਾਜ
ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਜਖਿਲ ਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ ਰੂਟ ਕੈਨਾਲ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਜਟਿਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਕਸਪ

ਸਰੀਰਕ ਰਚਨਾ ਵਿਵਗਆਨ ਅਨੁਸਾਰ੍, ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਨੁਕੀਲੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਕਸਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਲਹੁਕੇ

**ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਲਹੁਕੇ** ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਲਹੁਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ 1870 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਭੁੱਲ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅੰਦਰ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦਾ ਵਲੂੰਧਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਜੱਥਾ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 19 ਫਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ 150 ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਦਾ ਜਥਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਲਹੁਕੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਨਾਨਕਾਣਾ ਸਹਿਬ ਪਹੁੰਚਿਆ। 
ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸੂਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਥਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ ਛੇ ਵਜੇ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੁ ਘਰ ਅੰਦਰ ਪੁੱਜਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਮਹੰਤ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ’ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੀ ਨੇੜੇ ਦੇ ਜੰਡ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ ਖ਼ੁੂਨੀ ਸਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ. ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹੀਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਜਰੂਰੀ 18000 ਡਾਕਟਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼

**ਜਰੂਰੀ 18000 ਡਾਕਟਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼** ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 18000 ਅਜਿਹੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤਰਜ਼ਮਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਸ਼ "ਨੈਮ ਨਗੁਐਨ"(Nam Nguyen) ਨਾਮ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਈ-ਪੁਸਤਕ (e Book) ਹੈ ਜੋ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਕਟਰੀ ਪੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਸ਼ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਖੁਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
### ਲਿੰਕ
ਜਰੂਰੀ 18000 ਡਾਕਟਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ 

### ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1995

**ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1995** ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਐਟਲਾਂਟਾ ਵਿੱਖੇ ਹੋਏ, ਮਰਦਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਾਲ ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਸਕੋ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਟੀਮ ਦਾ ਰੈਂਕ
## ਹਵਾਲੇ
*FILA Database 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਔਗਿਸਟ ਕੌਂਟ

**ਔਗਿਸਟ ਕੌਂਟ** (Auguste Comte,  - 17 ਜਨਵਰੀ 1798 – 5 ਸਤੰਬਰ 1857) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਚਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਤੱਖਵਾਦ (ਪਾਜਿਟਿਵਿਜਮ) ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।. ਉਸ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਾਰਿਤ ਆਪਣੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਤਤਕਾਲੀਨ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਯੋਗਕ ਸਮਾਜ ਲਈ ਉਚਿਤ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਔਗਿਸਟ ਕੌਂਟ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਂਟਪੇਲੀਅਰ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੀਸ਼ੇ ਜਾਫ਼ਰ ਅਤੇ ਮਾਂਟਪੇਲੀਅਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕੌਂਟ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਇਕੋਲੇ ਪਾਲੀਟੈਕਨਿਕ (École Polytechnique), ਜੋ ਰਿਪਬਲਿਕਨਵਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। 1816 ਵਿੱਚ ਇਕੋਲ ਪਾਲੀਟੈਕਨਿਕ ਪੁਨਰਗਠਨ ਲਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਕੋਲ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਮੁੜ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਮਾਹਲਪੁਰ

**ਮਾਹਲਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਹਲਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੜਕ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। |

## ਜਨਸੰਖਿਆ
ਭਾਰਤ ਦੀ 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਹਲਪੁਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 10,019 ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦ 52% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 48% ਸਨ। ਮਾਹਲਪੁਰ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 77% ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ 59.5% ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਦਰ 80%, ਅਤੇ ਔਰਤ ਦਰ 73% ਹੈ।. ਮਾਹਲਪੁਰ ਵਿੱਚ 10% ਆਬਾਦੀ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਖੇਤੀ ਦਾ ਧੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਐਨਆਈਆਰ ਹੱਬ ਹੈ।

## ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ 
* ਸ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲਪੁਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਮਾਹਿਲਪੁਰ (ਲੜਕੇ)
* ਸਰਕਾਰੀ, ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਮਾਹਲਪੁਰ (ਗਰਲਜ਼)
* ਐੱਸ.ਜੀ.ਜੀ.ਐੱਸ. ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਮਾਹਲਪੁਰ
* ਗ੍ਰਹਿ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਮਾਹਲਪੁਰ
* ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਮਾਹਲਪੁਰ
* ਦੋਆਬਾ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਮਾਹਲਪੁਰ
* ਕੇ.ਡੀ. ਸਕੂਲ, ਮਾਹਲਪੁਰ
* ਰਾਜਾ ਐਡਵਰਡ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਮਾਹਲਪੁਰ
* ਕੇ.ਡੀ. ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਨਰਸਿੰਗ
* ਐਲਿਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮਾਹਿਲਪੁਰ
* ਅੰਕੁਰ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਮਾਹਲਪੁਰ
* ਆਦਰਸ਼ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ
* ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਲਜ, ਵੀਪੀਓ: ਪੱਟੀ ਚਰਨਪੁਰ (ਮਾਹਲਪੁਰ)www.ggscmit.com 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1994

**ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1994** ਜੋ ਮਰਦਾ ਦੇ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਇਲ ਤੁਰਕੀ ਵਿਖੇ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੇਕੋ ਰੋਮਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਇਲ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਏ।

## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਟੀਮ ਰੈਂਕ
## ਹਵਾਲੇ
*FILA Database 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਖੇੜੀ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ

**ਖੇੜੀ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੜਾਖੋੜ

**ਅੜਾਖੋੜ** ਵਾੜ ਵਾਲੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲਾਂਘੇ ਲਈ ਪਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਗੱਡੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਲਕੜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਲੇਲ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅੱਖਰ y ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਉਦਹਾਰਣ ਵੇਖਣ ਵਜੋਂ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ 21 ਮਾਰਚ 2010 ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਲੇਖ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅੱਖਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸ਼ਬਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ
ਚਿਰੰਜੀਵੀ

**ਚਿਰੰਜੀਵੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਨੇ ਤਮਿਲ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਐਕਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1978 ਵਿੱਚ ਪੁਨਾਧੀਰਾਲੂ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਣਾਮ ਖਾਰੀੜੂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ਉੱਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। 
 
ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰੇਕ ਡਾਂਸ ਵਿਚਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ 149 ਕਥਾ-ਚਿੱਤਰਾਂ (ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਜ਼) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 59ਵਾਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਇਸਨੇ ਫਿਲਮ ਸਵਾਯਮਕਰੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਥਮ ਪ੍ਰਦਸ਼ਨ (ਪ੍ਰੀਮਿਅਰ) ਮੋਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੇਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1988 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਰੁਦ੍ਰਾਵੀਨਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਨਰਗਿਸ ਦੱਤ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

2006 ਵਿੱਚ, ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਵਾਰਡ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਡਾਹਾ

**ਡਾਹਾ** ਜਿਆਦਾ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਲਟਕਾਈ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਲਕੜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੱਜਣ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਭਜਣੋ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਡਕਾਲਾ

**ਡਕਾਲਾ** ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਨੌਰ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ ਵੱਸੋਂ 4594 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 2410 ਮਰਦ ਅਤੇ 2184 ਔਰਤਾਂ ਸਨ | ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵਸੋਂ ਵਿਚੋਂ 2759 ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਨ |ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 841 ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1413 ਸੀ| ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਐਮ ਐਲ ਏ ਬਣਦੇ ਰਹੇ ਹਨ | ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 2010 ਤੋ ਤਾਇਨਾਤ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਇਸ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹਨ |
## ਹਵਾਲੇ
ਖੋਜੀ

**ਖੋਜੀ ** ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹਰ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੋਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਪਰਾਧੀ ਦੀ ਪੈੜਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ "ਆਤੂ ਖੋਜੀ "ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਲਘੂ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਜਕਲ ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਸੁੰਘਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਖੋਜੀ ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
### ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
http://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%96%E0%A9%8B%E0%A8%9C%E0%A9%80

### ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਮਾਹਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਖੇਤਰੀ ਓਡੋਂਟੋਡਿਸਪਲੇਸ਼ੀਆ

ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਨਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ **ਖੇਤਰੀ ਓਡੋੰਟੋਡਿਸਪਲੇਸ਼ੀਆ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪੁਰਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਨੇਮਲ, ਡੈਂਟਾਇਨ ਅਤੇ ਪਲਪ ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਗ੍ਰਾਫ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ *ਭੂਤੀਆ ਦੰਦਾਂ* ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਕਾਰਨ
ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਅਜੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਟ, ਇਰੈਡੀਏਸ਼ਨ, ਹਾਈਪੋਫ਼ਾਸਫ਼ੋਟੇਸ਼ੀਆ, ਹਾਈਪੋਕੈਲਸੀਮਿਆ ਜਾਂ ਹਾਈਪੋਪਾਈਰੈਕਸੀਆ ਆਦਿ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 
## ਇਲਾਜ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਅਜਿਹੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਢਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਕਲੀ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਸਥਾਪਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ

**ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਪਰੈਲ, 1982 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੇਸਟ ਤੇਲਗੂ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ, ਪਰੁਗੂ ਅਤੇ ਵੇਦਮ ਅਤੇ ਰੇਸ ਗੁਰਾਮ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸਨੂੰ ਨੰਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਜਿਉਰੀ ਅਵਾਰਡ, ਆਰਿਆ ਤੇ ਪਰੁਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਅਵਾਰਡ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੇ ਰੇਸ ਗੁਰਾਮ ਲਈ ਬੇਸਟ ਮੇਲ ਐਕਟਰ ਲਈ ਮਿਲਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅੱਲੂ ਅਰਵਿੰਦ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਾ ਅੱਲੂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਕਮੇਡੀਅਨ ਅੱਲੂ ਰਾਮਾ ਲਿੰਗਾਇਹ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਕਟਰ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਦਾ ਭਾਣਜਾ ਹੈ। 6 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਨੇਹਾ ਰੇਡੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਵੀ ਹੋਇਆ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਡਾਈਲੇਸਰੇਸ਼ਨ

ਵਿਕਾਸ ਦੌਰਾਨ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗੜਬੜੀ ਨੂੰ **ਡਾਈਲੇਸਰੇਸ਼ਨ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜਾਂ ਮੁਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਮੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਕਾਰਨ
ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਕਿਸੇ ਸੱਟ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਭੀੜੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
## ਇਲਾਜ
ਅਜਿਹੇ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਬਲਕਿ ਜੇ ਅਜਿਹੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਚੂਹਾ

**ਚੂਹਾ** (ਬਹੁਵਚਨ:**ਚੂਹੇ**) ਇੱਕ ਨੋਕਦਾਰ ਬੂਥੀ, ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਕੰਨ, ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਜਿੰਨੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਪਪੜੀਦਾਰ ਪੂਛ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਾਲਾ, ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੂਹੇ
ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ

**ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਦਬਾਅ** ਧਰਤੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਵਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗਲਾਫ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬਲ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਰੇਕ ਵਸਤੂ ਸਮਾਨ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਇਹਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਇਕਾਈ ਖੇਤਰਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਬਣਨਾ, ਉਸ ਬਿੰਦੁ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
## ਇਕਾਈ ਅਤੇ ਮਿਣਨਾ
ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ ਦੀ ਐਸ. ਆਈ ਇਕਾਈ ਪਾਸਕਲ (Pa) ਹੈ। 1 Pa = 1 N/s 2 ਹੈ। 76 ਸੈਟੀਮੀਟਰ ਪਾਰੇ ਦੀ ਸਤਹ = ਇੱਕ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਈ. ਟੋਰਸਲੀ ਨੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਯੰਤਰ ਬੈਰੋਮੀਟਰ ਖੋਜਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
* Some of the effects of air pressure

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਪ੍ਰੇਮ ਸ਼ੰਕਰ ਝਾ

**ਪ੍ਰੇਮ ਸ਼ੰਕਰ ਝਾ** ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1938 ਫਿਨਾਂਸੀਅਲ ਵਰਲਡ ਦਾ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਐਡੀਟਰ ਹੈ। ਉਹਤਹਿਲਕਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਵੀ ਹੈ।
## ਕੈਰੀਅਰ 
1961 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਯੂ.ਐਨ.ਡੀ.ਪੀ. ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੰਡ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮਿਸਟਰ ਪੌਲ ਜੀ ਹੋਫ਼ਮੈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।

1966 ਵਿੱਚ ਝਾਅ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, 1969 ਵਿੱਚ ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਹ ਇਕਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਫਿਨਾਂਸੀਅਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1981 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। 1986 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਿਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਘੰਟਾ ਘਰ

**ਘੰਟਾ ਘਰ** ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਘੰਟਾ ਘਰ ਹਨ।

:**ਭਾਰਤ**
:
:* ਘੰਟਾ ਘਰ ਜੋਧਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ

:**ਨੇਪਾਲ**
:
:* ਘੰਟਾ ਘਰ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ

:**ਪਾਕਿਸਤਾਨ**
:
:* ਘੰਟਾ ਘਰ ਮੁਲਤਾਨ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ
:* ਘੰਟਾ ਘਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਖ਼ੈਬਰ-ਪਖਤੂਨਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ
:* ਘੰਟਾ ਘਰ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ
ਅਮੀਲੋਜੈਨੇਸਿਸ ਇੰਮਪਰਫ਼ੇਕਟਾ

**ਅਮੀਲੋਜੈਨੇਸਿਸ ਇੰਮਪਰਫ਼ੇਕਟਾ** ਝਾਲ ਜਾਂ ਦੰਦ ਦੇ ਮੁਕਟ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਅਸਧਾਰਨ ਗਠਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਝਾਲ ਜਿਆਦਾਤਰ ਖਣਿਜ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਗਠਨ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਝਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰੋਟੀਨ- ਅਮੀਲੋਬਲਾਸਿਟਨ, ਇਨੇਮਲਿਨ ਟਫ਼ਟਲਿਨ ਅਤੇ ਅਮੀਲੋਜੈਨਿਨ ਦੀ ਨਿਕਾਰਾਪਨ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਮੀਲੋਜੈਨੇਸਿਸ ਇੰਮਪਰਫ਼ੇਕਟਾ ਦੇ ਪੀਡ਼ਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੰਦਾਂ ਪੀਲੇ, ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਸਲੇਟੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਜਾਂ ਪੱਕੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਹੋਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਦੰਦ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ, ਤੇਜ਼ ਸੰਘਰਸ਼ਨ, ਅਧਿਕਤਮ ਪਥਰੀ ਜਮਾਵ ਅਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਹਾਈਪਰਪਲੇਸ਼ੀਆ ਲਈ ਅਤਿਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਅਨੁਵਾਂਸ਼ਿਕ ਕਾਰਨ
*AMELX*, *ENAM*, *MMP20*, *KLK-4*, *FAM83H*, *WDR72*, *C4orf26*, *SLC24A4* *LAMB3* and *ITGB6* ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਉਤਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਰਸੇ ਨਮੂਨੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਜੀਨ ਬਦਲਿਆ ਹੈ।

## ਇਲਾਜ
ਇਸ ਤਕਲੀਫ਼ ਡਾ ਨਿਵਾਰਣ ਅਤੇ ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਦਿੱਖ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਝਾਲ ਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਹੋਏ ਡੈਂਟਾਇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਦੰਦ ਪੀਲੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਉੱਪਰ ਟੋਪੀ ਚਢ਼ਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦੰਦ ਦੇ ਹਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਕਢ ਕੇ ਨਕਲੀ ਦੰਦ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ

, 1871]]
 ਅੰਦੋਲਨ ਵੇਲੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਲਈ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਮਾਰਚ ਵਿਖੇ ਕਾਰਕੁਨ, 1963]]
 march in Washington, D.C., 1970]]
**ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ** ਸਮਾਜਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਆਰਥਕ, ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਧਾਰ, ਜਾਂ ਖੜੋਤ, ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣ ਜਾਂ ਅੜਚਨ ਪਾਉਣ, ਜਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ ਅਖਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਣ, ਆਤੰਕਵਾਦ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਚੋਣ ਪਰਚਾਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂਡੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ, ਰੈਲੀਆਂ, ਸੜਕ ਜੁਲੂਸ, ਹੜਤਾਲਾਂ ਧਰਨੇ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਰਥਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨਾਡਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਰਿਸਰਚ ਦੀ ਸੁਰੁਆਤ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਾਮੂਹਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਮਾਜਕ ਮੀਡਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ
ਮਹੋਗਨੀ

**ਮਹੋਗਨੀ** ਲੱਕੜ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿਰਮਚੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਿਏਤੇਨਿਆ ਦੇ ਜਿਨਸ ਵਾਲੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਉਸ਼ਣ ਕਟਿਬੰਧੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਮਾਰਤੀ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਦੇਸੀ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਜੋ ਚੀਨਾਬੇਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਿਨ ਰੋਏ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਬਿਨ ਰੋਏ*** ਸਾਲ 2015 ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਰਹਤ ਇਸ਼ਤਿਆਕ਼ ਦੇ ਨਾਵਲ ਬਿਨ ਰੋਏ ਆਂਸੂ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 18 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ ਮੌਕੇ ਰੀਲਿਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ। ਇਸਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੋਮਿਨਾ ਦੁਰੈਦ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਮਾਹਿਰਾ ਖ਼ਾਨ, ਹੁਮਾਯੂੰ ਸਈਦ, ਅਰਮੀਨਾ ਰਾਣਾ ਖਾਨ, ਆਦਿਲ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਜਾਵੇਦ ਸ਼ੇਖ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਦਿਨ ਕੁਝ ਚੁਣਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ।
## ਕਾਸਟ
# ਮਾਹਿਰਾ ਖ਼ਾਨ (ਸਬਾ) 
# ਹੁਮਾਯੂੰ ਸਈਦ (ਇਰਤਜ਼ਾ)
# ਅਰਮੀਨਾ ਰਾਣਾ ਖਾਨ (ਸਮਨ)
# ਜਾਵੇਦ ਸ਼ੇਖ 
# ਆਦਿਲ ਹੁਸੈਨ
# ਜ਼ੇਬਾ ਬਖਤਿਆਰ
## ਸੰਗੀਤ
ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ 13 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਰੀਲਿਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ ਰਾਹਤ ਫ਼ਤਹਿ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਆਬਿਦਾ ਪਰਵੀਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹਰਸ਼ਦੀਪ ਕੌਰ, ਰੇਖਾ ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਅੰਕਿਤ ਤਿਵਾਰੀ ਦੇ ਗੀਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* official website 
* Hum TV's official website
* 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2015 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲਾਂ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਾਂ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ