open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਗੁਆਚੇ ਅਰਥ

***ਗੁਆਚੇ ਅਰਥ*** ਨਿਰੰਜਣ ਤਸਨੀਮ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਜੇਤੂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ‘ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਹੋਈ’ ਨਾਵਲ ਦਾ ਹੀ ਸੀਕੁਐਲ ਹੈ। 

ਨਾਵਲ ਸਤੰਬਰ 1985 ਦੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਨਾਵਲ ਵਿਚਲੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਨਾ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦੇ ਵਕਫੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਸਿਆਸਤ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਾਇਆ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਦੰਗਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਘੱਟ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਸ ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੱਧ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਆਂਢੀਆਂ-ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੀ ਭਾਵੁਕ ਸਾਂਝ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰੁੱਖ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾਵਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਪ੍ਰੋ. ਬਲਵੀਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ 1999 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਪ੍ਰੇਰਕ ਮਾਂਕੜ

**ਪ੍ਰਰੇਕ ਮਾਂਕੜ** (ਜਨਮ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। 24 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਉਸਨੇ 2015-16 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 25 ਫਰਵਰੀ 2017 ਨੂੰ 2016-17 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟ ਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਉਹ 2018-19 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਛੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 212 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੀਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਫੈਮਲੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ

**ਫੈਮਲੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ** ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਟਰ-ਡੇ ਸੇਂਟ ਸਪੋਰਟ ਗਰੁੱਪ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਲੇਸਬੀਅਨ, ਗੇਅ, ਬਾਇਸੈਕਸੁਅਲ ਜਾਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1993 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2003 ਤੱਕ ਇਸਦੀ 1,700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਮੇਲਿੰਗ ਸੂਚੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ, ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਂਡਰਿਊ ਸੁਲੀਵਾਨ, ਈਵਾਨ ਵੁਲਫਸਨ, ਸਾਈਮਨ ਲੇਵੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਜੌਹਨਸਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਅਤੇ ਲੈਟਰ-ਡੇ ਸੇਂਟਸ ਦਾ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ ਕ੍ਰਾਈਸਟ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ

**ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ** ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜੋ 868.63ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਮਰਾਜਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1973 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 1986 ਤੋਂ ਨੀਲਗਿਰੀ ਬਾਇਓਸਫੇਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੈਸੂਰ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ  ਦਾ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। 1931 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਵੇਣੂਗੋਪਾਲਾ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਪਾਰਕ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1973 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਗਭਗ  ਜੋੜ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੋ ਕਿ ਵੇਣੂਗੋਪਾਲਾ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਪਾਰਕ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

## ਭੂਗੋਲ 
[left|thumb| ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ [ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ|ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਯਾਰ ਖੱਡ 'ਤੇ]]
ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ 75° 12' 17" E ਤੋਂ 76° 51' 32" E ਅਤੇ 11° 35' 34" N ਤੋਂ 11° 57' 02" ਉੱਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੱਖਣ ਪਠਾਰ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਪਾਰਕ ਦੀ ਰੇਂਜ  ਤੋਂ  ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ, ਨਮੀਦਾਰ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਇਓਮ ਹਨ। ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਬਿਨੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੋਯਾਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨੂਗੂ ਨਦੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹਿਮਾਵਦ ਗੋਪਾਲਸਵਾਮੀ ਬੇਟਾ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਗਿੱਲੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਸ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ। ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗਰਮ ਸਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਫਲੋਰਾ 
thumb| ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੰਗਲ
ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੀਕ ( *ਟੈਕਟੋਨਾ ਗ੍ਰੈਂਡਿਸ* ), ਗੁਲਾਬਵੁੱਡ ( *ਡਲਬਰਗੀਆ ਲੈਟੀਫੋਲੀਆ* ), ਚੰਦਨ ( *ਸੈਂਟਲਮ ਐਲਬਮ* V ), ਇੰਡੀਅਨ-ਲੌਰੇਲ ( *ਟਰਮੀਨਾਲੀਆ ਟੋਮੈਂਟੋਸਾ* ), ਭਾਰਤੀ ਕੀਨੋ ਟ੍ਰੀ ( *ਪਟੇਰੋਕਾਰਪਸ ਮਾਰਸਪਿਅਮ* ), ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਲੰਪਿੰਗ ਬਾਂਸ ( *ਡੈਂਡਰੋਕਲੈਂਮਸ* )। *ਸਟ੍ਰਿਕਟਸ* ), ਕਲੰਪਿੰਗ ਬਾਂਸ ( *ਬੈਂਬੂਸਾ* ਅਰੁੰਡੀਨੇਸੀਆ) ਅਤੇ *ਗਰੇਵੀਆ ਟਿਲੀਆਫੋਲੀਆ*  ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇੱਥੇ ਕਈ ਉੱਘੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਅਤੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ  ਕਦਮ ਟ੍ਰੀ ( *ਐਡੀਨਾ ਕੋਰਡੀਫੋਲਿਆ* ), ਇੰਡੀਅਨ ਗੁਜ਼ਬੇਰੀ ( ਐਂਬਲਿਕਾ *ਆਫਿਸਿਨਲਿਸ* ), ਕ੍ਰੇਪ -ਮਿਰਟਲ ( *ਲੇਜਰਸਟ੍ਰੋਏਮੀਆ* ਲੈਂਸੀਓਲਾਟਾ ), ਐਕਸਲਵੁੱਡ ( ਐਨੋਜੀਸਸ *ਲੈਟੀਫੋਲਿਆ* ), ਬਲੈਕ ਮਾਈਰੋਬਾਲਨ ( *ਟਰਮੀਨਲੀਆ* *ਚੇਬੂਲਾ* ),, *ਓਡੀਨਾ ਵੋਡੀਅਰ*, ਜੰਗਲ ਦੀ ਲਾਟ ( *ਬਿਊਟੀਆ ਮੋਨੋਸਪਰਮਾ* ), ਗੋਲਡਨ ਸ਼ਾਵਰ ਟ੍ਰੀ ( *ਕੈਸੀਆ ਫਿਸਟੁਲਾ* ), ਸਾਟਿਨਵੁੱਡ ( *ਕਲੋਰੋਕਸੀਲੋਨ* ਸਵੀਟੇਨੀਆ), ਬਲੈਕ ਕਚ (ਅਕੇਸ਼ੀਆ *ਕੈਚੂ* ), *ਸ਼ੋਰੀਆ ਤਾਲੁਰਾ ( ਈ )*, ਇੰਡੀਗੋਬੇਰੀ ( *ਰੈਂਡੀਆ* ਯੂਲਿਗਿਨੋਸਾ)) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਜੀਵ 
ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਥੀ, ਗੌਰ, ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ, ਸਲੋਥ ਰਿੱਛ, ਮਗਰ ਮਗਰਮੱਛ, ਭਾਰਤੀ ਚੱਟਾਨ ਅਜਗਰ, ਚਾਰ-ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿਰਨ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਗਿੱਦੜ ਅਤੇ ਢੋਲ ਹਨ।

### ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ 
thumb| ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕਬਿਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਗਿੱਦੜ ਪਰਿਵਾਰ
thumb| ਇੱਕ ਸਲੇਟੀ ਲੰਗੂਰ
ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਤਲ, ਸਲੇਟੀ ਲੰਗੂਰ, ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਲਹਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਥੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 1997 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ:

## ਹਵਾਲੇ
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈੱਟ

ਇੱਕ **ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈੱਟ** ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਇਨੋਸਫੀਅਰ ਦੇ E ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈੱਟ ਹਨ: ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਉੱਪਰ (ਭੂਮੱਧਮਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈੱਟ), ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵੀ ਚੱਕਰਾਂ (ਔਰੋਰਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੇਟਸ) ਦੇ ਨੇੜੇ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈਟਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 100 ਤੋਂ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਾਲ ਕਰੰਟ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਗਾਇਰੋ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ (ਲਾਰਮੋਰ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ) ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ-ਨਿਊਟਰਲ ਟੱਕਰ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ E ਖੇਤਰ ਆਇਨਾਂ (O2+ ਅਤੇ NO+) ਦੀ ਗਾਇਰੋਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਆਇਨ-ਨਿਊਟਰਲ ਟੱਕਰ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿਸਟੀਅਨ ਬਰਕਲੈਂਡ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਧਰੁਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ (ਜਾਂ ਔਰੋਰਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈੱਟ) ਫਿਲਾਮੈਂਟਸ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ "ਬਰਕਲੈਂਡ ਕਰੰਟ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਰ ਭੂ-ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੋਕੁਲ

**ਗੋਕੁਲ** ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.3 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਕਸਬੇ ਦਾ ਔਸਤ ਘੇਰਾ 163 ਮੀਟਰ (535 ਫੁੱਟ) ਹੈ।

## ਜਨ-ਅੰਕੜੇ 
ਭਾਰਤ ਦੀ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਕੁਲ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 4041 ਸੀ। ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 55% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 45% ਸੀ। ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 60% ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 59.5% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ: ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 68% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 49% ਸੀ। 18% ਆਬਾਦੀ 8 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀ।

## ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 
### ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਵੱਲਭਚਾਰੀਆ ਦੀ ਬੈਠਕਜੀ 
ਸ਼੍ਰੀ ਵੱਲਭਚਾਰੀਆ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਉਹ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਕੁਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਥੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਪਰਯਾਨਨ ਨੂੰ ਦੋ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੈਠਕਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

### ਰਾਜਾ ਠਾਕੁਰ ਮੰਦਰ 
ਇਹ ਵੱਲਭ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਪੁਸ਼ਤੀਮਾਰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਸਾਈ ਜੀ ਦਾ ਘਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਗਟ ਦੇਵਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਨਵਨੀਤਲਾਲ [ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ] ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇਕ ਦੈਵੀ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਗੇਅ ਡਾਕਟਰਜ਼ ਆਇਰਲੈਂਡ

**ਗੇਅ ਡਾਕਟਰਜ਼ ਆਇਰਲੈਂਡ** (**ਜੀ.ਡੀ.ਆਈ.**) ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗੇਅ, ਲੈਸਬੀਅਨ, ਬਾਇਸੈਕਸੁਅਲ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ (ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.) ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਕੋਨੋਰ ਮੈਲੋਨ ਦੁਆਰਾ 2010 ਵਿੱਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਡਾਕਟਰਾਂ ਲਈ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸਰਗਰਮੀ 
ਜੀ.ਡੀ.ਆਈ. ਨੂੰ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਜੇਸੀ ਏਹਰਨਫੀਲਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਇਰਿਸ਼ ਬਲੱਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਿਊਜ਼ਨ ਸੇਵਾ ਸਮਲਿੰਗੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ । ਜੀ.ਡੀ.ਆਈ. ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਨੀਤੀਆਂ ਸਮਲਿੰਗੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਲੰਕਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੇ ਹੋਮੋਫੋਬੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹਨ। ਸਤੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਜੀ.ਡੀ.ਆਈ. ਨੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਬ੍ਰਾਇਨ ਵਾਲਸ਼ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।

ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਜੀ.ਡੀ.ਆਈ. ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਹੈਲਥ ਰਿਸਰਚ ਬਰਸਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਗੇਅ ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
ਧੁੰਦ ਦਾ ਧਨੁਸ਼

ਇੱਕ **ਧੁੰਦ ਦਾ ਧਨੁਸ਼**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ **ਸਫ਼ੈਦ ਸਤਰੰਗੀ** ਪੀਂਘ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਧੁੰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ — 0.05 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (0.0020 ਇੰਚ) ਤੋਂ ਘੱਟ — ਧੁੰਦ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਾਹਰੀ ਕਿਨਾਰਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਨਾਰਾ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਰੰਗ ਫਿੱਕੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਨ੍ਹ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਨ੍ਹ ਸਾਹਿਬ**, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਾਸਰਕੇ ਗਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪੰਜ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਚਰਨ ਛੂਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਨ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਤਪ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਬੈਠ ਕੇ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਕਾਲਿੰਗਾ (ਮਹਾਭਾਰਤ)

**ਕਲਿੰਗਾ** ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਕਬੀਲਾ ਸੀ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਿੰਗਾ ਖੇਤਰ, ਵਰਤਮਾਨ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਕਲਿੰਗਾ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਕਲਿੰਗਾ ਅਤੇ ਕੁਰੂ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਕਲਿੰਗਾ ਪੰਜ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਬਾਨੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ: ਅੰਗਾਸ (ਪੂਰਬ, ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਹਾਰ), ਵੰਗਾਸ (ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼), ਉਡਰਾ (ਓਡੀਸ਼ਾ, ਪੂਰਬੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਝਾਰਖੰਡ), ਪੁੰਡਰਾਸ (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ), ਸੁਹਮਾ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ) ਸਾਂਝੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਗਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ (ਦਾਂਤਾਪੁਰਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾਪੁਰਾ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਿੰਗਾ ਰਾਜੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਲਿੰਗਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਗਠਨਾਂ ਲਈ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਵਾਲੇ 
ਕਲਿੰਗਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਾਜ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ (ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼) ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵੋਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।  

### ਪੰਜ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 
ਅੰਗ, ਵੰਗ, ਉਦਰਾ (ਵਰਤਮਾਨ ਓੜੀਸਾ), ਪੁੰਡਰ ਅਤੇ ਸੁਹਮ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਸਤਰਾਂ ਰਾਜਾ ਬਾਲੀ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਬਾਲੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਲਿੰਗਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਗਧ ਰਾਜ ਸੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਜ ਸੀ। ਮਗਧ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਬਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਮਹਾਬਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਲੀ ਜਾਂ ਵਲੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਸ਼ਾਹੀ ਪੁੱਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦਰਘਾਟਮਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।  ਉਸ ਨੂੰ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। (1,104). 

### ਸਹਿਦੇਵ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ 
ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਧੀਨਗੀ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਪੋਂਡਰਾਇਆ (ਜਾਂ ਪਾਂਡਯ ਸਾਮਰਾਜ?) ਅਤੇ ਦ੍ਰਾਵਿੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਦਤਾਰਕੇਰਲਾਂ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਅਤੇ ਤਲਾਵਾਂ, ਕਲਿੰਗਾਸ ਅਤੇ ਉਸ਼ਤਕਰਨਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਤਾਵੀ ਅਤੇ ਯਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। (2,30)

### ਕਰਣ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ 
ਕਰਣ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਵਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਕਾਏ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭੱਜਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਾ, ਅਤੇ ਬੰਗਾ, ਅਤੇ ਉਦਰਸ, ਅਤੇ ਮੰਡੀਕਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਮਗਧਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਰਕਖੰਡਸ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਵਸਿਰਾ, ਯੋਧਿਆ ਅਤੇ ਅਹਿਕਸ਼ਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। (3,252)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਥਾਵਾਂ
ਗੋਵਰਧਨ

**ਗੋਵਰਧਨ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ; ਇੱਕ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ; ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਦੀ ਸੀਟ; ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ। ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਡੀਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੜਕ ਦੇ ਸੰਪਰਕ 'ਤੇ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਗੋਵਰਧਨ 27.5°ਉੱਤਰ 77.47°ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 179 ਮੀਟਰ (587 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਗੋਵਰਧਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਥੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

## ਜਨ-ਅੰਕੜੇ 
2011 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 22,576 ਸੀ। ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 55% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 45% ਸੀ। ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 62% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 59.5% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ: ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 70% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 52% ਹੈ। ਗੋਵਰਧਨ ਵਿੱਚ 17% ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ਉਮਰ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।

## ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ 
ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਮੱਛ ਅਵਤਾਰ ਸਮੇਂ ਮੀਂਹ ਦੀ ਮਹਾਂਪਰਲੇ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਗੋਕੁਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲ ਉਪਰ ਚੁਕਿਆ ਸੀ।

 ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ]]

### ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ 
ਹਰ ਸਾਲ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਗੋਵਰਧਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੋਵਰਧਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਹਨ। ਗੋਵਰਧਨ ਵਿਖੇ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ, ਜੋ ਗਰਜ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਦੇ ਭਗਵਾਨ, ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜੀ (ਗਿਰੀਰਾਜ ਪਰਬਤ) ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਗੋਵਰਧਨ ਵਿਖੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ "ਮੁਦੀਆ ਪੂਨੋ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੈ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪਰਿਕਰਮਾ ਲਈ ਗੋਵਰਧਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

### ਮਾਨਸੀ ਗੰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ 
ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੀ ਗੰਗਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨੇੜਲੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਮੰਦਰ ਹੈ।

## ਟਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ 
ਗੋਵਰਧਨ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (93 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਥੁਰਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਟੈਕਸੀਆਂ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (14 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਟੂਰਿਸਟ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ ਲਾਈਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਵੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Temple of Kishn Soraba, Gobardun -View across the Kusum Sarovar Tank towards Suraj Mal's Cenotaph, Gobardhan-; a photo by William Henry Baker, 1860's.jpg|alt=Suraj Mal's Cenotaph at Govardhan, a photo by William Henry Baker, c.1860.|ਗੋਵਰਧਨ ਵਿਖੇ ਸੂਰਜ ਮੱਲ ਦਾ ਸੈਨੋਟਾਫ, ਵਿਲੀਅਮ ਹੈਨਰੀ ਬੇਕਰ ਦੀ ਇੱਕ ਫੋਟੋ, 1860 ਈ. ਵਿਚ
ਤਸਵੀਰ:Palace Goverdhun dli A136 cor.jpg|alt=Samuel Bourne, "Upper Portion of the Palace, Goverdhun, 1312," 1863-1869, photograph mounted on cardboard sheet, Department of Image Collections, National Gallery of Art Library, Washington, D C|ਸੈਮੂਅਲ ਬੋਰਨ, "ਪੈਲੇਸ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਭਾਗ, ਗੋਵਰਧੁਨ, 1312," 1863-1869, ਗੱਤੇ ਦੀ ਸ਼ੀਟ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਤਸਵੀਰ, ਚਿੱਤਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਭਾਗ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ ਆਰਟ ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ-ਅਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜੈਕੀ ਮਾਲਟਨ

**ਜੈਕੀ ਮਾਲਟਨ** (ਜਨਮ 1951) ਇੱਕ ਯੂ.ਕੇ. ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਿੰਡਾ ਲਾ ਪਲਾਂਟੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ *ਪ੍ਰਾਈਮ ਸਸਪੈਕਟ* ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਡੀ.ਸੀ.ਆਈ. ਜੇਨ ਟੈਨਿਸਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਲਟਨ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਕਰੀਅਰ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੈਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਪੁਲਿਸ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਜਾਸੂਸ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਰਦ ਰੈਂਕ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਖੁੱਲੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੇਅ ਸੀ। ਮਾਲਟਨ ਨੇ ਫਲਾਇੰਗ ਸਕੁਐਡ, ਮਰਡਰ ਸਕੁਐਡ ਅਤੇ ਫਰਾਡ ਸਕੁਐਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਸੀਟੀ-ਬਲੋਅਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰਾਈਮ ਸਸਪੈਕਟ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਤੇ ਲਾ ਪਲਾਂਟੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ *ਕਰੈਕਰ* ਅਤੇ *ਬੈਂਡ ਆਫ ਗੋਲਡ* ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਲਟਨ ਨੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 1997 ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੁਲਿਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਬਿਲ*, *ਟ੍ਰਾਇਲ ਐਂਡ ਰਿਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ*, *ਲਾਈਫ ਆਨ ਮਾਰਸ*, *ਐਸ਼ੇਜ਼ ਟੂ ਐਸ਼ੇਜ਼*, *ਮਰਡਰ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਟੀਮ* ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਆਈ.ਟੀ.ਵੀ. ਆਦਿ ਸਨ। ਮਾਲਟਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਰੇਡੀਓ 4 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ " *ਬੀ ਮਾਈ* " ਹੈ।

2008 ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਮਾਲਟਨ ਨੇ ਕਰੀਏਟਿਵ ਰਾਈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਅਤੇ ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਰਾਹ ਏ. ਬਕਿੰਘਮ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਬੈਸਟ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ *, ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ, ਵਿਵਹਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਛਾਣ* ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਮਾਲਟਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੰਡਨ ਸਿਟੀ ਦੀ ਫ੍ਰੀਮੈਨ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਸਾਊਥ ਬੈਂਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਲਟਨ ਇੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਲੰਟੀਅਰ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਉਸਦੀ ਟੀਵੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲੜੀ, *ਦ ਰੀਅਲ ਪ੍ਰਾਈਮ ਸਸਪੈਕਟ* ਨੇ ਦਸ ਹਾਈ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਕਤਲ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਦੂਜੀ ਲੜੀ 2020 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕ੍ਰਿਸ ਕਲਾਰਕ, ਸਾਥੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਪਰਾਧ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੋ ਅਣਸੁਲਝੇ ਅਪਰਾਧਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਟਵਿੱਟਰ: @ Thursley
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੇਖਕ
ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ (ਲੇਖਕ)

**ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਮਰੀਕਨ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ, ਜੋ *ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ* ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ 
ਗੁਰਮੀਤ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਨਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜੱਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬੰਨੂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ।

ਉਹ ਅਟਲਾਂਟਾ, ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

### ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮਨਮੋਹਕ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ 
ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2012-13 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈੱਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ; *ਚਿੜੀ ਤੇ ਪਿੱਪਲ*, ਚਿੜੀ ਤੇ *ਕਾਂ*, ਅਤੇ ਲੈਲਾ ਤੇ *ਢੋਲ* ਆਦਿ। ਉਹ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਡੀਓ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।

### ਦ ਵੈਲੀਐਂਟ - ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ 
2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ 25ਵੀਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। 

### ਸਰਗਰਮੀ 
ਉਹ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਿਮ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਸਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਬੇਟੀ ਲਿਵ ਕੌਰ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।

## ਕੰਮ 
* *ਚਿੜੀ ਤੇ  ਪਿੱਪਲ*  - 2012-13
* ਚਿੜੀ ਤੇ ਕਾਂ - 2012-13
* *ਲੈਲਾ ਤੇ ਢੋਲ*  - 2012-13
* ਜੱਟ ਤੇ ਘੁੱਗੀ - 2014
* *ਭੁੱਖੜ ਕੀੜੀ*  - 2014
* *ਕੁੱਕੜ ਦਾ ਵਿਆਹ* - 2016
* *ਬਾਤਾਂ: ਚੂਹੇ ਤੇ ਸੱਪ ਦੀਆਂ*- 2016
* *ਦੋ ਬਾਤਾਂ: ਤੋਤੇ ਤੇ ਲੀਲ੍ਹਾਂ* - 2016
*  ਫੇਸੀਨੇਟਿੰਗ ਫੋਕਟੇਲਜ ਆਫ ਪੰਜਾਬ(1-5) - ਅਨਡਿਵਾਇਡਡ ਪੰਜਾਬ ਐਡੀਸ਼ਨ - 2018
* ਦ ਵੈਲੀਐਂਟ - ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ - 2020

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ 2022
ਸਾਦੀਆ ਖੱਤਰੀ

**ਸਾਦੀਆ ਖੱਤਰੀ** ( ਉਰਦੂ : سعدیہ کھتری) ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਡਾਨ ਅਤੇ *ਦ ਕਾਠਮੰਡੂ ਪੋਸਟ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ *ਪੇਪਰਕਟਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟੇਜ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖੱਤਰੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਗਰਲਜ਼ ਏਟ ਢਾਬਾਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਾਦੀਆ ਖੱਤਰੀ ਨੇ ਮਾਊਂਟ ਹੋਲੀਓਕ ਕਾਲਜ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ।

ਅਮਰੀਕਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੱਤਰੀ ਨੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਸ਼ੌਕ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ।  ਕਲਾ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਹਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਫਿਜ਼ਾ ਖੱਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ, ਸਾਹਿਤਕ ਲੈਕਚਰਾਂ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਆਰਟ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਊਂਟ ਹੋਲੀਓਕ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ। ਯੂ.ਐਸ. ਬਲੌਗ "ਹਿਊਮਨਜ਼ ਆਫ਼ ਨਿਊਯਾਰਕ" ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੱਤਰੀ ਨੇ ਯੂ.ਐਸ. ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੌਰਾਨ "ਹਿਊਮਨਜ਼ ਆਫ਼ ਪਾਇਨੀਅਰ ਵੈਲੀ" ਦੇ ਥੀਮ 'ਤੇ ਬਲੌਗ ਕੀਤਾ।

2011 ਵਿੱਚ ਖੱਤਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਈਆਂ ਜੋ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹਰੇਕ ਫੋਟੋ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਲੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਲੇਖ "ਡਰ ਐਂਡ ਦ ਸਿਟੀ" ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਜ਼ੀਨਤ ਹਾਰੂਨ ਰਸ਼ੀਦ ਰਾਈਟਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਖੱਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੇਖਣ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਹਾਲੀਆ ਨਫ਼ਰਤ ਹਮਲੇ ਦਾ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਡਾਨ ਅਤੇ ਦ ਫਰਾਈਡੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵੱਕਾਰੀ ਲੋਕਾਰਨੋ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।

ਉਸਨੇ ਆਲ-ਗਰਲ ਬੈਂਡ ਗਰਮ ਅੰਡੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਗੀਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਨਾਰੀਵਾਦ 
**ਗਰਲਜ਼ ਏਟ ਢਾਬਾਜ਼**

ਖੱਤਰੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਗਰਲਜ਼ ਏਟ ਢਾਬਾਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਇਕੱਲੀਆਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਨੇ ਖੱਤਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਨਿੱਜੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਝੱਲਣੀ ਪਈ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਲੀਲ ਵਜੋਂ ਔਰਤਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

**ਔਰਤ ਮਾਰਚ**

ਖੱਤਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਮਾਰਚ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਸਰਗਰਮੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ 2022
ਸੰਚਿਤਾ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ

**ਸੰਚਿਤਾ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ** (ਜਨਮ 19 ਫਰਵਰੀ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਉਹ 'ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਲਿਟਲ ਚੈਂਪਸ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਜੈਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਵੋਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਐਲਬਮਾਂ ਲਈ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਨਮੰਗਲਮ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲ

**ਨਮੰਗਲਮ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲ** ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੰਗਲ ਹੈ ਜੋ ਚੇਂਗਲਪੱਟੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਲਗਭਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਲਾਚੇਰੀ ਅਤੇ ਤੰਬਰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਲਾਚੇਰੀ ਹਾਈ ਰੋਡ 'ਤੇ ਮੇਦਾਵੱਕਮ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 320 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੰਗਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 2,400 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।
right|thumb| ਟਟਹਿਰੀ

## ਜੰਗਲ 
ਇਹ ਜੰਗਲ ਪੰਛੀ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 85 ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਲਾਲ-ਵਾਟਲਡ ਲੈਪਵਿੰਗ, ਹੂਪੋ, ਕ੍ਰੈਸਟਡ ਹਨੀ ਬਜ਼ਾਰਡ, ਸਲੇਟੀ ਤਿੱਤਰ, ਕੋਕਲ, ਇੰਡੀਅਨ ਈਗਲ-ਉੱਲ, ਸਫੈਦ-ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਪਾਈਡ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਦੱਖਣੀ ਬੁਸ਼ ਲਾਰਕ ਅਤੇ ਲਾਲ-ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਬੁਲਬੁਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

320-ਹੈਕਟੇਅਰ ਨਮੰਗਲਮ ਰਿਜ਼ਰਵਡ ਜੰਗਲ,&nbsp;ਵੇਲਾਚੇਰੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਖੱਡ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਬਲੈਂਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਖੇਤਰੀ ਆਰਕਿਡਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। 

ਰਾਜ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਕੇਅਰ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੇਦਾਵੱਕਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ, ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੈਰ-ਜੰਗਲਾਤ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਵਾੜ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਨਮੰਗਲਮ ਦਾ ਗੁਆਂਢ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 163 ਅਧਿਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ( ਮੈਗੈਲਿਥਿਕ ਸਾਈਟਾਂ ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡੀਜ਼ਲ ਨਿਕਾਸ

[thumb| ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੇਲ [ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੇਲ ਕਲਾਸ 55|ਕਲਾਸ 55 *ਡੈਲਟਿਕ* ਡੀਜ਼ਲ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਘਣੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ]]
**ਡੀਜ਼ਲ ਨਿਕਾਸ** ਇੱਕ ਡੀਜ਼ਲ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ, ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਗੈਸੀ ਨਿਕਾਸ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਈਂਧਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਜਾਂ ਖਪਤ ਦੀ ਦਰ, ਜਾਂ ਇੰਜਣ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਗਤੀ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸੁਸਤ ਜਾਂ ਸਪੀਡ ਤੇ ਜਾਂ ਲੋਡ ਦੇ ਅਧੀਨ), ਅਤੇ ਕੀ ਇੰਜਣ ਇੱਕ ਸੜਕ 'ਤੇ ਵਾਹਨ, ਖੇਤ ਵਾਹਨ, ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਜਨਰੇਟਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਡੀਜ਼ਲ ਨਿਕਾਸ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ 1 ਕਾਰਸੀਨੋਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲੈਡਰ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ IARC ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਸੀਨੋਜਨਾਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ
ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ

(STS-109 ਮਿਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ)]]

**ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ** (ਜਾਂ **ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ**) ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਸਪੇਸ ਉਡਾਣ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸਦਾ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। 

ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਨਾਟਿਕ) ਸ਼ਬਦ 1920 ਵਿੱਚ ਜੇ.-ਐਚ. ਰੋਜ਼ਨੀ, ਗੋਂਕੋਰਟ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਏਰੋਨਾਟਿਕਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਕਨੀਕੀ ਓਵਰਲੈਪ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਏਰੋਸਪੇਸ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1930 ਵਿੱਚ, ਰੌਬਰਟ ਐਸਨੌਲਟ-ਪੈਲਟੇਰੀ ਨੇ ਨਵੇਂ ਖੋਜ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲਲਿਤ ਯਾਦਵ (ਦਿੱਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ)

**ਲਲਿਤ ਯਾਦਵ** (ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 17 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ 2017-18 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 9 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ 2017-18 ਜ਼ੋਨਲ ਟੀ20 ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 15 ਫਰਵਰੀ 2018 ਨੂੰ 2017-18 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟ ਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

2020 ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2020 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਸ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਸ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 2021-22 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ, ਯਾਦਵ ਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 177 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਿਲੀ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਨਾਨਕਿਆਨਾ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਿਆਣਾ ਸਾਹਿਬ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੰਗਵਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਇਹ ਗੁਰੂ ਘਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਗੁਰੂ ਘਰ ਪਹਿਲੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੂਹ ਪ੍ਰਪਾਤ ਹੈ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਸੀ ਸਮੇਂ ਮਰਦਾਨੇ ਨਾਲ 15 ਦਿਨ ਰਹੇ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਲਯੁਗ ਨਾਲ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਹੋਈ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕਚਾ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦ ਭਾਵ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੀ 1606 ਈ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਰੀਰ ਦੇ ਦਰਖਤ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਬੰਨਿਆ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਨਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਸ ਕਰੀਰ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਕਮਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਰੀਰ ਦਾ ਰੁੱਖ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਗ ਆਇਆ ਅਤੇ ਛੱਤ ਪਾੜ ਕੇ ਉੱਪਰ ਨਿੱਕਲ ਗਿਆ।

ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਮਾਘੀ, ਵਿਸ਼ਾਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਨਾਮਦਾਫਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ

**ਨਾਮਦਾਫਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ** ਇੱਕ  ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਹੈ। 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੁੱਲਦਾਰ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1,400 ਜੀਵ -ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ 27° N ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਨੀਵੇਂ ਸਦਾਬਹਾਰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਜ਼ੋਰਮ-ਮਨੀਪੁਰ-ਕਾਚੀਨ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਆਪਕ ਡਿਪਟੋਕਾਰਪ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਨਾਮਦਾਫਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1972 ਵਿੱਚ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ 1983 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੋ ਸਿੰਫੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ "ਨਾਮ" ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ "ਡਾਫਾ" ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੂਲ - ਨਦੀ ਡੈਫਾ ਬਮ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ 
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਦੇ ਚਾਂਗਲਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ  ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੇ ਬਫਰ ਜ਼ੋਨ ਸਮੇਤ  ਅਤੇ  ਦਾ ਕੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ  ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਚਾਈ ਰੇਂਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਮੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ *ਦਾਫਾ ਬੰਮ* ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਪਟਕੇਈ ਰੇਂਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। । ਇਹ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੋਆ ਡਿਹਿੰਗ ਦਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚੌਕਨ ਪਾਸ  ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ-ਮਿਆਂਮਾਰ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਚੌੜੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਜੰਗਲ ਤੱਕ ਵਧਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਢੱਕਣ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਕੰਡਰੀ ਜੰਗਲ  ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ; ਮੌਸਮੀ ਬਰਫ਼ ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ  ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਾਂਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਹਨ।  ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਪਲੇਅਰਕਟਿਕ ਅਤੇ ਇੰਡੋ ਮਾਲਾਯਾਨ ਜੀਵ-ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਬਨਸਪਤੀ 
left|thumb| *ਸਪਰੀਆ ਹਿਮਾਲਿਆ* ਦਾ ਫੁੱਲ
*ਸਪਰੀਆ ਹਿਮਾਲਿਆਨਾ* ਅਤੇ *ਬਾਲਨੋਫੋਰਾ* ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ *ਰੈਫਲੇਸੀਆ* ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜੜ੍ਹ ਪਰਜੀਵੀ ਹਨ। ਨਾਮਦਾਫਾ ਦੀ ਫੁੱਲਵਾਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:

ਬਰੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਜੀਵ 
### ਥਣਧਾਰੀ 
right|thumb| ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਅਲੋਕਿਕ ਉੱਡਦੀ ਗਲਿਹਰੀ ਅਕਸਰ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਨਾਮਦਾਫਾ ਉਡਣ ਵਾਲੀ ਗਿਲੜੀ ( *ਬਿਸਵਾਮੋਯੋਪਟੇਰਸ ਬਿਸਵਾਸੀ* ) ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਰਕ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 1981 ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੈਰਗਾਹ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ

ˈ**ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਕੰਢੇ ਤੰਬੂ ਲਗਾਇਆ. ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਬੈਠ ਕੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬੀੜ ਲਿਖਵਾਈ. ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਬੈਠ ਕੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਬੀੜ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਦਰੋਂ ਸਦੀ ਏਕਮ ਸੰਮਤ 1661 ਬਿ: ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਚ ਖੰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ  

## ਹਵਾਲੇ  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਹਿਲਡਾ ਮੈਥੇਸਨ

**ਹਿਲਡਾ ਮੈਥੇਸਨ**, **ਓਬੀਈ** (7 ਜੂਨ 1888 – 30 ਅਕਤੂਬਰ 1940) ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੇਡੀਓ ਗੱਲਬਾਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। 1931 ਵਿੱਚ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕੱਤਰ, ਮੈਥੇਸਨ ਨੇ ਮੈਲਕਮ ਹੈਲੀ ਦੇ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਸਰਵੇਖਣ ਲਈ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਮੇਟੀ ਚਲਾਈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਹਿਲਡਾ ਮੈਥੇਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੂਨ 1888 ਨੂੰ ਪੁਟਨੀ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਮਾਪਿਆਂ, ਮਾਰਗਰੇਟ (ਨੀ ਓਰ) ਅਤੇ ਡੋਨਾਲਡ ਮੈਥੇਸਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਾਊਥਵੋਲਡ ਦੇ ਸੇਂਟ ਫੇਲਿਕਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡਿੰਗ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। ਉਹ ਮੈਥੇਸਨ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨੋਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਪਰਿਵਾਰ 1908 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਲਈ ਪ੍ਰੈਸਬੀਟੇਰੀਅਨ ਪਾਦਰੀ ਬਣ ਗਏ। ਮੈਥੇਸਨ ਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਹੋਮ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਦੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। 1911 ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਨਿਊ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਐਚ.ਏ.ਐਲ. ਫਿਸ਼ਰ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਸੈਕਟਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡੇਵਿਡ ਜਾਰਜ ਹੋਗਾਰਥ, ਅਸ਼ਮੋਲੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਥੇਸਨ ਨੇ ਫੌਜ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਮ.ਆਈ.5 ਆਪਰੇਟਿਵ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਲਟਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੁੱਧ ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਫਿਲਿਪ ਕੇਰ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਰਡ ਲੋਥੀਅਨ) ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੇਡੀ ਨੈਨਸੀ ਐਸਟਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ। ਐਸਟੋਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਥੇਸਨ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ 1919 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਣੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘੇਰਾ ਬਣਿਆ। ਉੱਥੇ 1926 ਵਿੱਚ ਮੈਥੇਸਨ ਨੇ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਮੁਖੀ ਜੌਹਨ ਰੀਥ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 

 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵਰਲਡਕੈਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਰਟਰੇਟ ਗੈਲਰੀ (ਲੰਡਨ) ਵਿਖੇ ਹਿਲਡਾ ਮੈਥੇਸਨ ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਸਬੀਅਨ ਲੇਖਕ
ਪਾਗਲ ਲੋਕ

***ਪਾਗਲ ਲੋਕ*** ਨਾਟਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ ਨੇ 1982 ਈ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਲਈ ਘੁੰਮਣ ਨੂੰ 1984 ਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। 

## ਵਿਸ਼ਾ 
ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਇਹ ਨਾਟਕ ਪਾਗਲ ਲੋਕ ਪਾਗਲਾਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਨੇ ਪਾਗਲਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਦਿਮਾਗੀ ਮਰੀਜਾਂ(ਪਾਗਲਾਂ) ਉੱਪਰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

## ਪਾਤਰ 
* ਮੇਜਰ ਕੋਹਲੀ(ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ)
* ਡਾਕਟਰ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਫਰਾਜ਼ੀਲ ਬਰਫ਼

[thumb|250x250px| [ਯੋਸੇਮਾਈਟ ਕ੍ਰੀਕ ਵਿੱਚ ਫਰਾਜ਼ੀਲ ਬਰਫ਼]]
**ਫ੍ਰਾਜ਼ਿਲ ਬਰਫ਼** ਢਿੱਲੇ, ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਆਈਸ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਉਪ-ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਆਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਡਾਕਾਰ ਡਿਸਕ, ਡੈਂਡਰਾਈਟਸ, ਸੂਈਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਨਿਯਮਿਤ ਕੁਦਰਤ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਾਜ਼ੀਲ ਬਰਫ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਗੜਬੜ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਰੰਟਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੜਬੜ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਾਲਮ ਸੁਪਰ ਕੂਲਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਪ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਇਸ ਦੇ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਕੁਝ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ)&nbsp;°C ਜਾਂ ਘੱਟ)। ਉਸ ਗੜਬੜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਲੰਬਕਾਰੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਉਛਾਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਤੈਰਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਫ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਬਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਕੂਲਡ ਪਰਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫ੍ਰਾਜ਼ਿਲ ਬਰਫ਼ ਲੀਡਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਪੌਲੀਨਿਆਸ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਰਫ਼ ਆਖਰਕਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਰੀਸ ਆਈਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗਲੀਏ ਚਿੱਕੜ ਦੂਰ ਘਰ

**ਗਲੀਏ ਚਿੱਕੜ ਦੂਰ ਘਰ** ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਬੇਦੀ ਦੀ ਇਹ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ 1986 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। 

## ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ 
ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬੇਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 1947 ਤੋਂ 1959 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 12 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਦੇ 12 ਕਾਂਡ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਰਾਜੋਰੀ ਗਾਰਡਨ ਤੱਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਬਿਆਨੀਆ ਨਾਟਕੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਮਈ ਹੈ।  ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬੇਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਤਾਂਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੇਦੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹੋਰ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਆਂ ਅੱਧੀ ਮਿੱਟੀ ਅੱਧਾ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਹਨ। 

## ਕਾਂਡ 
* ਨਵੇਂ ਲੋਕ ਨਵੇਂ ਕਜੀਏ 
* ਧੁੰਏ ਦਾ ਜੰਗਲ 
* ਸੂਰਜ ਗੋਡੇ ਗੋਡੇ 
* ਟੁੱਟੀ ਭੱਜੀ ਨੌਕਰੀ 
* ਵਿਹਲਾ ਚੱਕਰ 
* ਟੋਟਾ ਕੁ ਧੁੱਪ 
* ਇੱਕ ਰੰਗ ਹੋਣੀ ਦਾ 
* ਸੁੱਕੀ ਡਾਲ ਤੇ ਪੀਲੇ ਪੱਤਰ 
* ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਲਟਕਦੇ 

## ਹਵਾਲੇ  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਓਹੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

ਓਹੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਏਥਨਜ਼, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। [1] ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰਟਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਚਾਰਟਰਡ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇਸਨੂੰ 1787 ਵਿੱਚ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1802 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ 1804 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1809 ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਓਹੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਓਹੀਓ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 32ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਪਤਝੜ 2020 ਤੱਕ, ਏਥਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਕੁੱਲ ਦਾਖਲਾ 18,000 ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਲ-ਕੈਂਪਸ ਦਾਖਲਾ ਸਿਰਫ 28,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। 

ਓਹੀਓ ਦੀਆਂ ਐਥਲੈਟਿਕ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਬੌਬਕੈਟਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ I ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜੀਏਟ ਐਥਲੈਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (NCAA) ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਓਹੀਓ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨੇ 2019 ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 13 ਕਟੋਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਨੇ NCAA ਪੁਰਸ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ I ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 14 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਦਿੱਖ 2021 ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ " ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਓਹੀਓ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸੂਝਵਾਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।"  ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕਾਂਗਰਸ, ਜੋ ਕਿ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲਜ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਾਂ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।  ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਜਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 1787 ਦੇ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਨੇ ਓਹੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰਟਰਡ ਕੀਤਾ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1787 ਦੇ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਧਰਮ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਵਾਕੰਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਲਜ ਗੇਟਵੇ ਉੱਤੇ ਉੱਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles with unsourced statements

## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰਭਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ

**ਪ੍ਰਭਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ** ( ਜਨਮ 10 ਅਗਸਤ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ (IPL) ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 7 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ 2018 ਏ.ਸੀ.ਸੀ. ਉਭਰਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟ ਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ 2019 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ। ਉਸਨੇ 21 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ 2018-19 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੀ ਟਵੰਟੀ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।

2020 ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2020 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 17 ਫਰਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਲਈ 2021-22 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਯੂਸਫ਼ ਅਬਦੁੱਲਾ

**ਯੂਸਫ਼ ਐਡਮ ਅਬਦੁੱਲਾ** (ਜਨਮ 17 ਜਨਵਰੀ 1983) ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਡਾਲਫਿਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਵਾਜ਼ੁਲੂ-ਨਟਾਲ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਤੇਜ਼-ਮੱਧਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼, ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ 4 ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਭਰਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਰੇਲੂ-ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 29 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਸੁਪਰਸਪੋਰਟ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਦੂਜੇ ਟੀ-ਟਵੰਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ 3 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 16 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕਿ 1 ਵਿਕਟ ਲਈ , ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਟ ਰਿਕੀ ਪੌਟਿੰਗ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੇਰੋਮ ਟੇਲਰ ਦੀ ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਿੰਦਗੀ 
ਯੂਸਫ਼ ਅਬਦੁੱਲਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਲੇਨਾਸੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਗੌਟੇਂਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਵਾਜ਼ੁਲੂ ਨਟਾਲ ਵਿੱਚ ਡੁੰਡੀ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ KZN ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਯਾਸ਼ੀਨ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ-20 ਵਿੱਚ 2006-07 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਠੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 12.0 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਹੈ।

## ਘਰੇਲੂ ਕਰੀਅਰ  
ਯੂਸਫ਼ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ 2007-08 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 16 ਫਰਵਰੀ 2006 ਨੂੰ ਡਰਬਨ ਵਿਖੇ ਬਾਰਡਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਵਾਜ਼ੁਲੂ-ਨਤਾਲ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ ਪ੍ਰੋ 20 ਵਿੱਚ ਡਾਲਫਿਨ ਲਈ 13 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 10 ਵਿਕਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ 
ਯੂਸਫ਼ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੂੰ 29 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੁਲਾਵਾ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸੈਂਚੁਰੀਅਨ ਵਿਖੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡਣ ਲਈ 20-20 ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੂਸਫ਼ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ 2 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ 2009 ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

## ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 
2009 ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਯੂਸਫ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਨਸਨੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ 17.21 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 14 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਉਸਨੂੰ $50,000 ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਸੇਵਾ ਮੁੱਕਤੀ 
ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ ਸੱਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ 2010/11 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਘਰੇਲੂ ਕਰਾਰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸਵਿੰਗ ਜਾਂ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਕੁਕਰੈਲ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ

**ਕੁਕਰੈਲ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ** ( ), ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੰਗਲ 1950 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੀਆਂ 3 ਮੂਲ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜਿਆਲਾਂ ( ਗੈਵੀਲਿਸ ਗੈਂਗੇਟਿਕਸ) ਲਈ ਇੱਕ ਬੰਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
thumb| ਕੁਕਰੈਲ ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਘੜਿਆਲ।
ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ 3 ਮਗਰਮੱਛ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕੁਰੇਲ ਮਗਰਮੱਛ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਕ੍ਰੋਕੋਡਾਇਲ ਬੈਂਕ ਟਰੱਸਟ (ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ 3 ਦੇਸੀ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਲਾਂ - ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛ, ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜਿਆਲ ਅਤੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛ ) ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਮਗਰਮੱਛ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਖੇ ਕੇਂਦਰ ਕ੍ਰੋਕੋਡਾਇਲ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ (ਸਿਰਫ਼ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੱਗਰਾਂ ਦੀ ਨਸਲ) ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
### ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲਖਨਊ ਵਿਚ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਾਵ ਕੁਕਰੈਲ ਪੁਲ। ਲੁਪਤ ਹੋ ਰਹੀ ਘੜਿਆਲ ਦੀ ਨਸਲ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 3 ਦੇਸੀ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਬਾਕੀ 2 ਮਗਰਮੱਛ ਅਤੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। 1975 ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 300 ਘੜਿਆਲ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਘੜਿਆਲ ਅੰਡੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਘੜਿਆਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ। ਘੜਿਆਲ ਲਈ ਕੁਕਰਾਲੀ ਬੰਦੀ-ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਮਦਰਾਸ ਕ੍ਰੋਕੋਡਾਇਲ ਬੈਂਕ ਟਰੱਸਟ ਹੈ।
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਘੜਿਆਲ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
* ਖ਼ਬਰ: 17 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਘੜਿਆਲ
* ਕੁਕਰੈਲ ਦੀ ਮਗਰਮੱਛ ਡੰਡੀ
* ਹੁਣ ਤਾਂ ਧਰਮ ਘਰਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ
* ਘੜਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ
* https://archive.today/20130103072855/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-09/flora-fauna/32139820_1_new-ones-hatching-hatchling-pond-species-division ਕੁਕਰੈਲ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੜਿਆਲ ਹੈਚਲਿੰਗ ਹਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਯਮੁਨੋਤਰੀ

**ਯਮੁਨੋਤਰੀ** (**ਜਮਨੋਤਰੀ**), ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਯਮੁਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਗੜਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ 3,293 ਮੀਟਰ (10,804 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (93 ਮੀਲ) ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੋਟਾ ਚਾਰ ਧਾਮ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਚਾਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ, ਗੜਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿਧ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਂਦਰ ਪੁੰਛ ਪਰਬਤ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਵਿਖੇ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਯਮੁਨਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨਕੀ ਚੱਟੀ ਵਿਖੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਰਮਲ ਝਰਨੇ ਹਨ ਜੋ ੭ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।

ਅਸਲ ਸਰੋਤ, ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 4,421 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਕਾਲਿੰਦ ਪਰਬਤ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਬਰਫ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ (ਚੰਪਾਸਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ) ਦੀ ਇੱਕ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਝੀਲ, ਲਗਭਗ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਹੁੰਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਥਾਂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਟਿਹਰੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਕਾਲੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਮਾਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕਥਾ 
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਸਿਤ ਮੁਨੀ ਦਾ ਇੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਹ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੋਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੀ ਬੁਢਾਪੇ ਦੌਰਾਨ ਗੰਗੋਤਰੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਉਸ ਲਈ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

ਸੰਗਿਆ ਚੰਪਾਸਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ (4,421 ਮੀਟਰ) ਵਿੱਚ ਬੰਦਰਪੂੰਚ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠਾਂ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਨਦੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਪਹਾੜ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਲਿੰਡ ਪਰਬਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (ਕਲਿੰਡ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ - ਸੂਰਜ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ)।

## ਭੂਗੋਲ 
ਯਮੁਨੋਤਰੀ 31.01°ਉੱਤਰ 78.45°ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 3,954 ਮੀਟਰ (12,972 ਫੁੱਟ) ਹੈ।

## ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ 
ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੋਤ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 6,387 ਮੀਟਰ (20,955 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੇਠਲੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰਪੁੰਛ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਵੀ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਤ੍ਰਿਵੈਣੀ ਸੰਗਮ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਮੰਦਰ 
ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਮੰਦਰ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ 3,235 ਮੀਟਰ (10,614 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ੧੮੩੯ ਵਿੱਚ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਟਿਹਰੀ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੰਦਰ ਸੀ। ਦਿਵਿਆ ਸ਼ੀਲਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਕੁੰਡ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਚਾਰ ਧਾਮ
* ਗੰਗੋਤਰੀ
* ਉਤਰਾਖੰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ-ਅਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਰਤ

ਦੁਆਰਾ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਰਤ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਧੁੰਦ ਦਾ ਸਾਗਰ]]
 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਧੂੰਆਂ]]

ਇੱਕ **ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਰਤ** ਹਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੰਜ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ, ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਉਲਟ ਤਾਪਮਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਲਟਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗਰਮ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੀ ਸਤਹ ਪਰਤ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਠੰਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ੋਭਾ ਸ਼ਕਤੀ

ਸ਼ੋਭਾ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜੋ ਬਦਲਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਤੀਵੀਂਆਂ ਦੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਆਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਦਾ ਇਹ ਪਾਤਰ ਸਾਕਾਚਾਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਉਲੰਘ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਤਿੰਨ ਅੰਕਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੜੀਵਾਰ ਤਿੰਨਾਂ ਅੰਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੋਭਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਓ, ਖ਼ਸਮ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਆਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵੈਭਵ ਅਰੋੜਾ

**ਵੈਭਵ ਅਰੋੜਾ** (ਜਨਮ 14 ਦਸੰਬਰ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇਸ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਨੇ 9 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ 2019-20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 10 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ 2020-21 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।

ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ, ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ 2021 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ.ਪੀ.ਐਲ. ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 21 ਫਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ 2020-21 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ, ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟ ਏ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।  ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਰੌਬਿਨ ਉਥੱਪਾ ਅਤੇ ਮੋਇਨ ਅਲੀ ਦੀਆਂ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਏਲਾ ਹੰਟ

**ਏਲਾ ਹੰਟ** (ਜਨਮ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1998) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ *ਅੰਨਾ ਐਂਡ ਦ ਅਪਕਲਾਇਪਸ* (2017) ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਬਾਫਟਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਈ.ਟੀ.ਵੀ. ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ *ਕੋਲਡ ਫੀਟ* (2016–2017) ਵਿੱਚ ਐਲੀ ਮਾਰਸਡੇਨ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ ਸੀਰੀਜ਼ *ਡਿਕਿਨਸਨ* (2019–2021) ਵਿੱਚ ਸੂ ਗਿਲਬਰਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲੁਈਸ ਹੰਟ ਅਤੇ ਆਰਟ ਡੀਲਰ ਡੇਵਿਡ ਗਰੋਬ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੀ, ਹੰਟ ਬਾਰਨਸਟੈਪਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਰਾਕੋਂਬੇ, ਉੱਤਰੀ ਡੇਵੋਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਵਿਸ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਿਲੀਅਮ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਆਰਥਰ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ।

ਹੰਟ ਨੇ ਸਮਰਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਮਿਲਫੀਲਡ ਪ੍ਰੈਪਰੇਟਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟਿਵਰਟਨ ਵਿੱਚ ਬਲੰਡੇਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਏਜੰਟ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹੰਟ 2011 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਇਨਟਰੂਡਰਜ਼*, 2012 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਲੇਸ ਮਿਸੇਰੇਬਲਜ਼* ਅਤੇ 2014 ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ *ਰੋਬੋਟ ਓਵਰਲਾਰਡਜ਼* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2016 ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਐਲੀ ਮਾਰਸਡੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਡੇਜ਼ੀ ਐਡਗਰ-ਜੋਨਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈ.ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼ *ਕੋਲਡ ਫੀਟ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜੁੜਵਾਂ ਓਲੀਵੀਆ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਹੰਟ ਨੇ 2018 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਅੰਨਾ ਐਂਡ ਦ ਅਪਕਲਾਇਪਸ*  ਵਿੱਚ ਅੰਨਾ ਸ਼ੈਫਰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਬਾਫਟਾ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੋਰਾਂਟੋ ਆਫਟਰ ਡਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ 2019 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਸਮਰ ਨਾਈਟ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 2020 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਕੈਟ ਐਂਡ ਦ ਬੈਂਡ* ਵਿੱਚ ਕੈਟ ਮਲੋਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2018 ਵਿੱਚ ਹੰਟ ਨੂੰ 2019 ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ ਪੀਰੀਅਡ ਡਰਾਮਾ *ਡਿਕਿਨਸਨ* ਵਿੱਚ ਸੂ ਗਿਲਬਰਟ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ ਹੰਟ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ, "ਮੈਗਪੀ" ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ। ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਹੰਟ ਨੇ ਸਿੰਗਲ "ਹੋਲਡਿੰਗ ਆਨ" ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਈ.ਪੀ.*ਟ੍ਰਿਪਟੀਚ*  ਆਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਹੰਟ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਇਸਲਿੰਗਟਨ, ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਬਰੁਕਲਿਨ ਹਾਈਟਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਦਰਮਿਆਨ ਬਿਤਾਇਆ। ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੁਈਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਉਹ ਹੁਣ ਥਾਮਸ ਬਾਰਟਲੇਟ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।https://www.townandcountrymag.com/leisure/arts-and-culture/a35309354/dickinson-ella-hunt-sue-gilbert-interview/

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Official Instagram
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਈਅਰ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1998
ਲੀਹ ਹਾਰਵੇ

**ਲੀਹ ਹਾਰਵੇ** (ਜਨਮ ਲਗਭਗ 1993) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ। ਉਹ 2021 ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ ਸੀਰੀਜ਼ *ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ* ਵਿੱਚ ਸਲਵਰ ਹਾਰਡਿਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਟੇਜ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ *ਸਮਾਲ ਆਈਲੈਂਡ* ਦੇ 2019 ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੌਰਟੈਂਸ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਏ24 ਫ਼ਿਲਮ *ਟਿਉਜ਼ਡੇ* ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਹਾਰਵੇ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਅੱਪਟਨ ਪਾਰਕ, ਈਸਟ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਡੇਬੋਰਾ ਡੇ ਥੀਏਟਰ ਸਕੂਲ ਟਰੱਸਟ ਵਿਖੇ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋਇਆਂ ਬਰੈਂਪਟਨ ਮਨੋਰ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਡਰਾਮੈਟਿਕ ਆਰਟ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤੀ। ਹਾਰਵੇ ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 'ਉਹਨਾਂ' ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਦਾਕਾਰ