ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ

**ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ** । ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੰਗੀਤ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਝਲਕੀਆਂ ਇੱਥੇ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੂਰ ਵਰਗੇ ਯੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਾਈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵੀ ਸੰਗੀਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਡਹਾਈਮ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਓਲਾਵ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਉਣ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ।

19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਵੇ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਵਧਿਆ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਓਪੇਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿੰਫਨੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਉੱਚ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤਕਾਰ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਡਵਰਡ ਗ੍ਰੀਗ ਅਤੇ ਜੋਹਾਨ ਸਵੈਂਡਸਨ) ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਵੇਈ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।

ਨਾਚ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਆਯਾਤ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਆਮ ਹੋ ਗਏ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਵੇ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ 
1840 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੀਮਤ ਲਿਖਤੀ ਸਰੋਤ ਸਨ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਈਸਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵੀ ਸਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਲਈ ਸੀ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]

ਨਾਰਵੇਈ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਸਾਜ਼ ਅਤੇ ਵੋਕਲ। ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਜ਼ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨਾਚ ਸੰਗੀਤ (ਸਲੈਟਰ) ਹੈ। ਨਾਰਵੇਈ ਲੋਕ ਨਾਚ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਚ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਸੋਲੋ ਨਾਚ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਲਿੰਗ। ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਦੋ-ਬੀਟ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਬੀਟ ਨਾਚ। ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਹਾਲਿੰਗ, ਗੰਗਾਰ ਜਾਂ ਰਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਪ੍ਰਿੰਗਰ ਜਾਂ ਸਪ੍ਰਿੰਗਲਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਈਗਡੇਡਨ (ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਨਾਚ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਕੋਰਟਿੰਗ ਡਾਂਸ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਪੇਂਡੂ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ) ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ: ਵਿਆਹ, ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਵਰਗੇ ਚੱਕਰੀ ਤਿਉਹਾਰ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]

ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨਸਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 2 ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਉੱਤਰੀ ਜਰਮਨਿਕ ਅਤੇ ਸਾਮੀ।

ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਾਮੀ ਸੰਗੀਤ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵੋਕਲ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਜੋਇਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋਇਕ ਕਈ ਸਾਮੀ ਗਾਇਕੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾਮੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੁਝ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰ/ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜਾਪ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੈ।

ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਉੱਤਰੀ ਜਰਮਨਿਕ ਨਾਰਵੇਈ ਵੋਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ (kvad), ਬੈਲਡ ਅਤੇ ਛੋਟੇ, ਅਕਸਰ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਗਾਣੇ (stev) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਕੰਮ ਦੇ ਗਾਣੇ, ਭਜਨ, ਟ੍ਰੈਲਿੰਗ ਵੋਕਲ (ਬਕਵਾਸ ਸਿਲੇਬਲ) ਅਤੇ ਬ੍ਰੌਡਸਾਈਡ ਬੈਲਡ (ਸਕਿਲਿੰਗਸਵਾਈਸਰ) ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਹੇ ਹਨ।

ਨਾਰਵੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨੋਰਡਿਕ ਡਾਂਸ ਸੰਗੀਤ ਪਰੰਪਰਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਾਜ਼ ਫਿਡਲ ਹੈ। ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ, ਹਾਰਡੈਂਜਰ ਫਿਡਲ (ਹਾਰਡਿੰਗਫੇਲ), ਨਾਰਵੇਈ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸਾਜ਼, ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਵਾਇਲਨ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਡੈਂਜਰ ਫਿਡਲ ਲਗਭਗ 1700 ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਫਿਡਲ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਮਦਰਦੀ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘੱਟ ਵਕਰ ਵਾਲਾ ਪੁਲ ਅਤੇ ਫਿੰਗਰਬੋਰਡ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਾਕਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਦੋ ਤਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਮ ਬੋਰਡਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਡੈਂਜਰ ਫਿਡਲ ਪਰੰਪਰਾ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੌਖਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹਿਦਾਇਤ ਹਾਰਡੈਂਜਰ ਫਿਡਲ ਵਾਦਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲੋਕ ਗੀਤ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਵੋਕਲ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਮੱਧਯੁਗੀ ਗਾਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਿਪੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਗਾਥਾ ਪਰੰਪਰਾ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ, ਅਤੇ ਨਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਥਾਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਨਾਟਕੀ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਫਿਡਲਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੌਸ ਅਤੇ ਟੈਲੀਮਾਰਕ ਦੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਰਸ ਫਾਈਕਰਡ (ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਟੌਟਨ, ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਟੈਲੀਮਾਰਕ ਵਾਪਸ ਆਏ), ਨੇ ਵਜਾਉਣ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਭਾਵਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਸਲੇਟ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਨਾਚ ਅਤੇ ਧੁਨ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਂਡਾਂਗੋ, ਰੀਨਲੈਂਡਰ, ਵਾਲਟਜ਼, ਪੋਲਕਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ੁਰਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰੰਡਨ (ਗੋਲ ਨਾਚ) ਜਾਂ ਗੈਮੇਲਡਨ (ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਚ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਇਦ ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਰਡੈਂਜਰ ਫਿਡਲ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਐਨਬਜੋਰਗ ਲੀਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਐਲਬਮ, ਐਨਬਜੋਰਗ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਹੈਲਗੇ ਫੋਰਡ ਅਤੇ ਫਰੋਡ ਫਜੇਲਹਾਈਮ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਫਿਊਜ਼ਨ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਘਾਟ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਹੋਰ ਨਾਰਵੇਈ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਬੁੱਕੇਹੋਰਨ (ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਸਿੰਗ)

* ਹਾਰਪੇਲੀਕ (ਕੋਰਡਡ ਜ਼ੀਥਰ)

* ਲੈਂਗੇਲਿਕ (ਬਾਕਸ ਡੁਲਸੀਮਰ)

* ਲੂਰ (ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ, ਤੁਰ੍ਹੀ ਵਰਗਾ ਸਾਜ਼)

* ਸੇਲਜੇਫਲੋਇਟ, ਇੱਕ ਵਿਲੋ ਬੰਸਰੀ

* ਟੁੰਗੇਹੋਰਨ ਅਤੇ ਮੇਲਹਸ (ਕਲੈਰੀਨੇਟਸ)

* ਮੁੰਨਹਾਰਪੇ

ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਨਹਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਵੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹੁਣ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ (ਲੋਕ-ਰੌਕ ਰੁਝਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ), ਲੋਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉੱਭਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਵੀਆਂ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੇਟ ਅਤੇ ਓਡ ਨੋਰਡਸਟੋਗਾ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਭੀੜ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਗੇਟ ਨੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਧਾਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਲੁਮਸਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੈਂਡ ਹੈ ਜੋ ਨਾਰਵੇਈ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਧਾਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਮੀ ਗਾਇਕਾ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮਾਰੀ ਬੋਇਨ ਹੈ, ਜੋ ਜੋਇਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲੋਕ-ਰੌਕ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਲ ਸੇਗਲਮ ਇੱਕ ਨਾਰਵੇਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕਸੋਫੋਨ ਅਤੇ ਬੁੱਕੇਹੋਰਨ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਫੀਆ ਜੈਨੋਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਮੀ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।

ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨਜ਼। ਇਹ 1923 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। 1990 ਤੱਕ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 125 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੋਂ 6,000 ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਸਪਲੇਮੈਨਸਬਲੇਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਜਰਨਲ ਜੋ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 12 ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਲੈਂਡਸਕੈਪਲੀਕੇਨ (ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ) ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਗਮ ਹੈ।

ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਨਾਰਵੇਈ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਐਲ.ਐਮ. ਲਿੰਡੇਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਾਰਵੇਜਿਅਨ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (NRK) NRK ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1934 ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਹਨ, ਰੇਡੀਓ ਚੈਨਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੇਡੀਓ ਚੈਨਲ NRK ਫੋਕੇਮੂਸਿਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।

## ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ 
1600 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਓਸਲੋ, ਬਰਗਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਡਹਾਈਮ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ "ਹਰੇਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ।"[1] ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਚ ਅਤੇ ਚੈਂਬਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਨਟਾਟਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜਾਰਜ ਵਾਨ ਬਰਟੌਚ, ਜੋਹਾਨ ਡੈਨੀਅਲ ਬਰਲਿਨ ਅਤੇ ਜੋਹਾਨ ਹੈਨਰਿਕ ਬਰਲਿਨ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵੀ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1750 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਨਿੱਜੀ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਜਨਤਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਜ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮੀਰ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।[1] 1814 ਵਿੱਚ, ਸਵੀਡਨ ਨਾਰਵੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨੀਆ (ਓਸਲੋ) ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੰਗੀਤ ਵਧਿਆ।

## ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ 
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ, ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਜੋ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ, ਨੇ ਨਾਰਵੇ ਨੂੰ ਵੀ ਛੂਹਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ ਓਲੇ ਬੁੱਲ (1810-1880) ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਰਵੇਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਲਗਭਗ 1834 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਨੋਰਡਿਕ ਪੈਗਾਨੀਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।[2] ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਫਡਨ ਕੇਜਰੁਲਫ, ਮਾਰਟਿਨ ਐਂਡਰੀਅਸ ਉਡਬਯੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਰਵੇਈ ਓਪੇਰਾ ਫਰੈਡਕੁਲਾ ਰਚਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੋਰਡਰਾਕ ਜਿਸਨੇ ਨਾਰਵੇਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ "ਜਾ, ਵੀ ਐਲਸਕਰ ਡੇਟੇ ਲੈਂਡੇਟ" ਰਚਿਆ ਸੀ।[1]

ਲਗਭਗ 1831 ਤੋਂ, ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਰਵੇਈ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੁੱਲ ਦੁਆਰਾ, ਜਿਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਵਾਇਤੀ ਹਾਰਡੈਂਜਰ ਫਿਡਲ ਵਾਦਕ ਮਾਈਲਾਰਗੁਟੇਨ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦੁਆਰਾ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬੁੱਲ ਨੇ ਖੁਦ ਹਾਰਡੈਂਜਰ ਫਿਡਲ ਵਜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਲੋਕ ਧੁਨਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਾਈਲਾਰਗੁਟੇਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵਜਾਇਆ, ਫਰਵਰੀ 1849 ਵਿੱਚ, ਨਾਰਵੇਈ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਡਵਰਡ ਗ੍ਰੀਗ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦਰਸ਼ਕ ਰਵਾਇਤੀ (ਪੇਂਡੂ) ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਕਦਰ ਅਤੇ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਸਨ। ਰੋਮਾਂਟਿਕਤਾ ਸ਼ੈਲੀ "20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਭਾਵੇਂ ਗ੍ਰੀਗ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੈਥਰੀਨਸ ਐਲਿੰਗ ਜਾਂ ਹਾਫਡਨ ਕਲੀਵ ਵਰਗੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਲਾਸੀਕਲ/ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਈਨ" [1] ਦੁਆਰਾ।

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤਕ ਗਿਆਨ ਲਿਆਇਆ। 1848 ਦੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਵੇ ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦੇਖਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਔਰਤ ਨਾਰਵੇਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।