open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Kos_minar%2Ctirawadi%2Ckarnal.JPG/200px-Kos_minar%2Ctirawadi%2Ckarnal.JPG|left|thumb|356x356px| [ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਰੋੜੀ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਸ ਮੀਨਾਰ]]
**ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ 22 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (NCR) ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਰਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (NCR) ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 44 (ਪੁਰਾਣਾ NH-1) 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਕੋਲ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਨੇੜਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਰਨਾਲ ਜੰਕਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ-ਕਾਲਕਾ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਏਅਰੋਡ੍ਰੌਮ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਰਨਾਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ 
ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (DC) ਦੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ 4 ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ (SDM): ਕਰਨਾਲ, ਇੰਦਰੀ, ਅਸੰਧ ਅਤੇ ਘਰੌਂਡਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

### ਮਾਲ ਤਹਿਸੀਲਾਂ 
ਉਪਰੋਕਤ 4 ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨਾਂ ਨੂੰ 5 ਮਾਲ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ, ਕਰਨਾਲ, ਇੰਦਰੀ, ਨੀਲੋਖੇੜੀ, ਘਰੌਂਡਾ ਅਤੇ ਅਸਾਂਧ ਅਤੇ 3 ਉਪ-ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਨਿਗਧੂ, ਨਿਸਿੰਗ ਅਤੇ ਬੱਲਾ।

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ 
ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ 5 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:

* ਨੀਲੋਖੇੜੀ
* ਇੰਦਰੀ
* ਕਰਨਾਲ
* ਘਰੌਂਡਾ
* ਅਸੰਧ

ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਰਨਾਲ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,505,324 ਹੈ, ਲਗਭਗ ਗੈਬਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਵਾਈ ਰਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 333 ਵੀਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (ਕੁੱਲ 640 ਵਿੱਚੋਂ )।

### ਧਰਮ 
## ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ 
* ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ, ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਚਾਵਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ ਕੋਲੰਬੀਆ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ
* ਨਵਾਬਜ਼ਾਦਾ ਲਿਆਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ।
* ਵਿਕਰਮਜੀਤ ਵਿਰਕ, ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ।
* ਨਵਦੀਪ ਸੈਣੀ, ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ।
* ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
* ਕੁਲਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ।
* ਹਰਵਿੰਦਰ ਕਲਿਆਣ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ।
* ਕਰਨ ਦੇਵ ਕੰਬੋਜ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ।

## ਪਿੰਡਾਂ 
* ਚੱਕਦਾ
* ਹੇਮਦਾ
* ਕੈਮਲਾ
* ਸਲਵਾਨ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗਗਸੀਨਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ  
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
2008 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ

## Venues
## Rules and regulations 
Points in the group stage were awarded as follows:

In the event of tied scores after both teams have faced their quota of overs, a bowl-out will determine the winner, even in the group stage..

In the group stage, teams will be ranked on the following criteria:

# Higher number of points
# If equal, higher number of wins
# If still equal, net run rate
# If still equal, lower bowling strike rate
# If still equal, result of head to head meeting.

## Teams and standings 
:ਪੂਰਾ ਟੇਬਲ ਕਰੀਕਈਨਫੋ ਤੇ ਹੈ
:**(C)** = Eventual Champion; **(R)** = Runner-up.

## Results 
### Group stage 
|-style="font-size: 75%; text-align:left;"
| style="width:1.7em" | 
| style="width:35em" |**Note**: Results listed are according to the home and visitor teams.**Note**: Click on the results to see match summary.
|

|}

### Knockout stage 
## League progression 
## Group stage 
### 18–24 ਅਪ੍ਰੈਲ 
----

----

----

----

----

----

----

----

### 25 ਅਪ੍ਰੈਲ – 1 ਮਈ 
----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 2–8 ਮਈ 
----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 9–15 ਮਈ 
----

----

----

----

----

----

----

### 16–22 ਮਈ 
----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 23–28 ਮਈ 
----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Knockout stage 
### Semi-finals 
----

----

### Final 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* Official IPL Website
* Cricinfo - Indian Premier League 
* IPL 2008- Statistics 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਡੀਅਨ ਪ੍ਰਿਮਿਅਰ ਲੀਗ
ਹੈਕਸਾਮਿਥਾਇਲੀਨਡਾਇਅਮਾਈਨ

**ਹੈਕਸਾਮਿਥਾਇਲੀਨਡਾਇਅਮਾਈਨ** ਇੱਕ ਕਾਰਬਨਿਕ ਯੋਗਿਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ H2N(CH2)6NH2 ਹੈ। ਅਣੂ ਇੱਕ ਡਾਇਅਮੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਸਿਲਸਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਮਾਈਨ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਗਰੁੱਪ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਗਿਕ ਦਾ ਕਰੀਬ ੧੦ ਬਿਲਿਇਅਨ ਕੀਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਸਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ।

## ਰਸਾਇਣਿਕ ਨਾਂਅ
**IUPACਨਾਂਅ **= Hexane-1,6-diamine 
**ਹੋਰ ਨਾਂਅ** = 1,6-diaminohexane, 1,6-hexanediamine
**ਫਾਰਮੂਲਾ** = C6H16N2

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
**ਮੋਲਰ ਭਾਰ** = 116.21 g/mol
**ਦਿੱਖ **= ਚਿੱਟਾ ਠੋਸ ਜਾਂ ਪਾਊਡਰ
**ਘਣਤਾ** = 0.84 g/cm3
**ਪਿਘਲਣ ਦਰਜਾ** = 42
**ਉਬਾਲ ਦਰਜਾ** = 205
**ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ** = 960 g/100 mL
**pKa** = 10.0, 11.1
**ਬਲਣ ਦਰਜਾ **= 93&nbsp;°C (102&nbsp;°C ਜੇਕਰ 90% ਜਲਮਈ ਘੋਲ ਹੋਵੇ)

## ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥਿਓਡੋਰ ਕਰਟੀਅਸ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਅਡੀਪੋਨਾਈਟ੍ਰਾਈਲ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।:
:NC(CH2)4CN + 4 H2 → H2N(CH2)6NH2

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਆਈਜ਼ੈਕ ਐਸੀਮੋਵ

**ਆਈਜ਼ੈਕ ਐਸੀਮੋਵ** (2 ਜਨਵਰੀ, 1920 – 6 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1992) ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਰੂਸੀ ਨਾਮ Исаак Озимов (ਈਸਾਕ ਓਜ਼ੀਮੋਵ) ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ Айзек Азимов (ਆਈਜ਼ੈਕ ਆਜ਼ੀਮੋਵ) ਲਿਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ-ਕਥਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੌ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿੱਖੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਰੋਬੋਟਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿੱਖੇ ਗਏ ਨਾਵਲ ਸਨ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ *ਬੁਨਿਆਦ ਲੜੀ* ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਬੁਨਿਆਦ ਲੜੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।

ਐਸੀਮੋਵ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨ-ਕਥਾਵਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ 1939 ਤੋਂ 1957 ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ 1982 ਤੋਂ 1992 ਵਿਚਕਾਰ ਲਿੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਦਾ ਵਕਤ ਉਸ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਐਸੀਮੋਵ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 1949 ਤੋਂ 1958 ਤਕ ਇੱਕ ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਿਊਕਲੀ-ਤੇਜ਼ਾਬ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸੰਨ 1958 ਤੌਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਤਕਰੀਬਨ 500 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਐਸੀਮੋਵ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਐਸੀਮੋਵ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਗਾਈਡ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ: Asimov's New Guide to Science) ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1984 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।

ਐਸੀਮੋਵ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅਸੂਲ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਰੋਬੋਟ ਨੂੰ (ਉਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ) ਮੰਨਣੇ ਪੈਣਗੇ:

:(1) ਇੱਕ ਰੋਬੋਟ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੀ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠੇਗਾ, ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
:(2) ਰੋਬੋਟ ਇਨਸਾਨਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਹਰ ਹੁਕਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਗੇ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਅਸੂਲ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।
:(3) ਹਰ ਰੋਬੋਟ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਲਾਮਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕਦਮ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।

**ਰੋਬੋਟ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਕਿਤਾਬ, 56ਵਾਂ ਅਡੀਸ਼ਨ, ਸੰਨ 2058**

ਐਸੀਮੋਵ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ-ਕਥਾਵਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 23 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਖਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੌਰ ਹਨ:

**(1) ਸੰਨ 1998 ਤੋਂ 11584 ਤਕ:**

:ਰੋਬੋਟਾਂ ਅਤੇ ਕਾਇਨਾਤੀ ਸਫਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੋਬੋਟ ਇਨਸਾਨੀ ਫਿਰਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਫੈਲਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

:1998-2052: I-ਰੋਬੋਟ 
:3421: ਸਟੀਲ ਦੀ ਗੁਫਾਵਾ
:3422: ਸ਼ਪਸ਼ਟ ਸੂਰਜ 
:3424: ਪੋ ਫੱਟਣ ਦੇ ਰੋਬੋਟ 
:3624: ਰੋਬੋਟ ਅਤੇ ਸਲਤਨਤ 
:4850: ਤਾਰੇ, ਰੇਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾ 
:11129: ਖਲਾ ਦਾ ਬਹਾਅ

**(2) ਸੰਨ 11584 ਤੋਂ 23652 ਤਕ**

:ਇਹ ਕਾਇਨਾਤੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ।

:12411: ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਟਾ 
:23604: ਬੁਨਿਆਦ ਦਾ ਅਗਾਜ਼

**(3) ਸੰਨ 23652 ਤੋਂ 24954 ਤਕ:**

:ਬੁਨਿਆਦ: ਕਾਇਨਾਤੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚ, ਹੈਰੀ ਸੈਲਦੋਨ ਤੇਰਮਿਨੁਸ ਨਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਕਿਸੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਦੇਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਖੁਦ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ...

:23731-812: ਬੁਨਿਆਦ
:23847-963: ਬੁਨਿਆਦ ਅਤੇ ਸਲਤਨਤ
:23968-029: ਦੂਸਰੀ ਬੁਨਿਆਦ 
:24150: ਬੁਨਿਆਦ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ 
:24150: ਬੁਨਿਆਦ ਅਤੇ ਧਰਤੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਮੀਥੇਨ

**ਮੀਥੇਨ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗਕ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ CH4 ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਅਲਕੇਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਬਲ ਕੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਵੋਲਟਾ ਨੇ ਕੀਤੀ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
ਮੀਥੇਨ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਆਇਤਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 87% ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਹਾਲਤ ਤੇ ਮੀਥੇਨ ਰੰਗਹੀਨ ਗੰਧਹੀਣ ਗੈਸ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* Gavin Schmidt, Methane: A Scientific Journey from Obscurity to Climate Super-Stardom , NASA Goddard, September 2004
* Methane thermodynamics
* International Chemical Safety Card 0291
* Methane Hydrates
* Safety data for methane 
* Dynamic Viscosity of Methane 
* Thermal Conductivity of Methane 
* Methane-eating bug holds promise for cutting greenhouse gas . Media Release, GNS Science, New Zealand]
* Catalytic conversion of methane to more useful chemicals and fuels 
* Methane as a Savior of the Dairy Industry 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ
ਸਿਕਸ-ਓ-ਕਲੌਕ ਆਰਮੀ

**ਸਿਕਸ-ਓ-ਕਲੌਕ ਆਰਮੀ** ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਰੇਡੀਓ (੯੭.੭ ਐਫ਼ ਐੱਮ) ਉੱਤੇ ਸਵੇਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
ਪਿਰਾਮਿਡੀਨ ਐਨਾਲੌਗ

**ਪਿਰਾਮਿਡੀਨ ਐਨਾਲੌਗ** ਰਸਾਇਣ ਹਨ ਜੋ ਪਿਰਾਮਿਡੀਨ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। 
## ਉਦਾਹਰਨ
ਉਦਾਹਰਨ ਹਨ:

* 5-fluorouracil (5FU) which inhibits thymidylate synthase.
* Floxuridine (FUDR)
* Cytosine arabinoside (Cytarabine)

 Image:Pyrimidin.svg|Pyrimidine
 Image:Fluorouracil.svg|Fluorouracil
 Image:Floxuridine.svg|Floxuridine
 Image:Gemcitabine.svg|Gemcitabine

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਾਅਮੀ ਤੂਫ਼ਾਨ

**ਵਾਅਮੀ ਤੂਫ਼ਾਨ** ਇੱਕ ਟਾਈਫ਼ੂਨ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੂਫ਼ਾਨ
ਬੇਗਾਡਾਨ

**ਬੇਗਾਡਾਨ** ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਲੇਖ
ਫ਼ਰੌਂਡਿਸਫ਼ੀਰਾ

**ਫ਼ਰੌਂਡਿਸਫ਼ੇਰਾ** ਇੱਕ ਫ਼ੁੰਗੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਲੂਗੀ ਗੇਲਵੈਨੀ

right|200px|ਲੂਗੀ ਗੇਲਵੈਨੀ 
**ਲੂਗੀ ਗੇਲਵੈਨੀ** (ਲਾਤੀਨੀ: Aloysius Galvani) (9 ਸਤੰਬਰ 1737 – 4 ਦਸੰਬਰ 1798) ਇਤਾਲਵੀ ਡਾਕਟਰ, ਭੌਤਿਕਵਿਦ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਲੋਗਨਾ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਖੋਜਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੋਏ ਡੱਡੂ ਦੀ ਖੁੱਲੀ ਨਸ ਉੱਤੇ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਝਟਕਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਲੱਤ 'ਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਲੇਖਕ
ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ (ਗਣਿਤ)

thumb|247px|right|ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪਰਤੱਖ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਸਮਕੋਨੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ **ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ** (ਜਾਂ **ਮੈਟਰਿਕਸ**) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ,

::
\begin{bmatrix}
1 & 9 & 13 \\
20 & 55 & 4
\end{bmatrix}.

ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਨੂੰ ਅਲਜੈਬਰਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜਮ੍ਹਾ 

\begin{bmatrix}
1 & 3 & 1 \\
1 & 0 & 0
\end{bmatrix}
+
\begin{bmatrix}
0 & 0 & 5 \\
7 & 5 & 0
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
1+0 & 3+0 & 1+5 \\
1+7 & 0+5 & 0+0
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
1 & 3 & 6 \\
8 & 5 & 0
\end{bmatrix}

## ਗੁਣਾ 
2 \cdot

\begin{bmatrix}
1 & 8 & -3 \\
4 & -2 & 5
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
2 \cdot 1 & 2\cdot 8 & 2\cdot -3 \\
2\cdot 4 & 2\cdot -2 & 2\cdot 5
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
2 & 16 & -6 \\
8 & -4 & 10
\end{bmatrix}

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਹਿਸਾਬਕਾਰ, ਹੂ ਸਾਂਗ ਸੁਆਂਗ ਸੂ ਨੇ ਵਰਤਿਆ। ਫ਼ਿਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀਜ਼ਨਬਰਗ, ਪਾਸਕਲ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਭੀ ਅਪਣੀ ਸੋਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
; ਪਿਛੋਕੜ
* MacTutor: Matrices and determinants 
* Matrices and Linear Algebra on the Earliest Uses Pages
* Earliest Uses of Symbols for Matrices and Vectors

; ਪੁਸਤਕਾਂ
* 
* 
* 

; ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ
* 
* 
* 
* 
* 

* , a freeware package for matrix algebra and statistics
* 
*Online calculator - Operation with matrices in R (determinant, track, inverse, adjoint, transpose) 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਟ੍ਰਾਈਬੁਲਾਟੀਆ

**"ਟ੍ਰਾਈਬੁਲਾਟੀਆ"** ਫ਼ੁੰਗੀ ਦੇ ਫ਼ਾਈਲਾਕੋਰੇਸੀਏ ਕੁਨਬੇ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੜਜਾਤੀ **ਟ੍ਰਾਈਬੁਲਾਟੀਆ ਅਪੈਂਡੀਕੋਸਪੋਰਾ** ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* Index Fungorum 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਫਿਨੌਲਪਥਾਲੀਨ

**ਫਿਨੌਲਪਥਾਲੀਨ** ਇੱਕ ਕਾਰਬਨੀ ਯੋਗਿਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ C20H14O4 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ਾਬ-ਬੇਸ ਟਾਈਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ 
center|500px|Synthesis of phenolphthalein

[thumb|right|300px|Phenolphthalein in [base (chemistry)|alkaline solution ]]

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
*ਕਾਰਬਨੀ ਯੋਗਿਕ

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
*Page on different titration indicators, including phenolphthalein

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਯੋਗਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ

ਅਤੇ ਐਂਟਾਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ]]
**ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ** ਜਾਂ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਸਾਗਰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਮਹਾਸਾਗਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹੇ ਧਰਤੀ ਦਾ 1/5 ਖੇਤਰ ਘੇਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਗਰੀਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਨਕਸ਼ੇ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਲਗਭਗ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ 8 ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਲੰਮਾਈ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਆਰਕਟਿਕ ਸਾਗਰ, ਜੋ ਬੇਰਿੰਗ ਜਲਡਮਰੂਮਧ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਪਿਟਸਬਰਜੇਨ ਅਤੇ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਧਮਹਾਸਾਗਰ ਦਾ ਹੀ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬੇਰਿੰਗ ਜਲ-ਡਮਰੂਮੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੋਟਸਲੈਂਡ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਲੰਮਾਈ 12, 810 ਮੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਜਾਰਜੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਸਥਿਤ ਵੈਡਲ ਸਾਗਰ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਹਿਤ 4,10,81,040 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ। ਅੰਤਰਗਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 3,18,14,640 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲਤਮ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਲਪ੍ਰਵਾਹ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਅੰਧਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਜਲਤਲ ਦਾ ਨਮਕੀਨਪਣ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਮਾਤਰਾ 3.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ ਜੋ 20°-30° ਉੱਤਰਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਕੀਨਪਣ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਸਾਗਰ
ਰਾਇਟ ਭਰਾ

**ਰਾਇਟ ਭਰਾ** (ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ: Wright brothers), ਆਰਵਿਲ (ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ: Orville, 19 ਅਗਸਤ, 1871 – 30 ਜਨਵਰੀ, 1948) ਅਤੇ ਵਿਲਬਰ (ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ: Wilbur, 16 ਅਪਰੈਲ, 1867 – 30 ਮਈ, 1912), ਦੋ ਅਮਰੀਕਨ ਭਰਾ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਖੋਜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 17 ਦਸੰਬਰ 1903 ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲ ਮਾਨਵੀ ਹਵਾਈ ਉਡ਼ਾਨ ਭਰੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਦ੍ਰੜ - ਪੰਛੀ ਜਹਾਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਹੋਰ ਉਡਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕਰਣ ਦੀ ਜੋ ਵਿਧੀਆਂ ਖੋਜੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਅਜੋਕਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਇਸ ਖੋਜ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਯਾਂਤਰਿਕ ਕੌਸ਼ਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੇਸ, ਬਾਇਸਿਕਲ, ਮੋਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਮਿਲਿਆ। ਬਾਇਸਿਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਵੀ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 1900 ਤੋਂ 1903 ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਲਾਇਡਰੋਂ ਪਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਇਲਟ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਇਸਿਕਲ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਚਾਰਲੀ ਟੇਲਰ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਯਾਨ ਦਾ ਇੰਜਨ ਬਣਾਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਖੋਜੀ ਇੰਜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਪਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਾਇਟਬੰਧੁਵਾਂਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਬੂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਲੱਭਣ ਪਰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਾ - ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੰਭ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਪੇਲਰ ਖੋਜੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟੇਂਟ (ਅਮਰੀਕਨ ਪੇਟੇਂਟ ਸਂ . 821, 393) ਵਿੱਚ ਦਾਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਯੁਗਤੀਕੀਏ ਕਾਬੂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਜਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਆਰਵਿਲ ਅਤੇ ਵਿਲਬਰ 1876 ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਆਵਿਸ਼ਕਾਰਕੋਂ ਨੇ ਵੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਦੇ ਖੋਜ ਦਾ ਦਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਇਟਬੰਧੁਵਾਂਦੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਸੀ ਤਿੰਨ - ਕੁਤਬੀ ਕਾਬੂ ਦਾ ਖੋਜ, ਜਿਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਇਲਟ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾ - ਤਬਦੀਲੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਬੂ ਦਾ ਇਹ ਤਰੀਕ਼ਾ ਸਾਰੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮਾਣਕ ਬੰਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰੜ - ਪੰਛੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਤਰੀਕ਼ਾ ਉਪਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ
ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ

ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ (Vasily Surikov)]]
**ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: कश्यप सागर, ਫਾਰਸੀ - دریای مازندران ਦਰਆ ਏ ਮਜੰਦਰਾਨ), ਏਸ਼ਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਵ੍ਰਹਤ ਸਰੂਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ ਏਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਝੀਲ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ੪, ੩੦, ੦੦੦ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ੭੮, ੨੦੦ ਘਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਬਾਹਿਅਗਮਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸਿਰਫ ਤਬਖ਼ੀਰ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਇਹ ਕਾਲ਼ਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਬੋਸਫੋਰਸ, ਏਜਿਅਨ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਮਧਿਅ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਜਿਅਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਪਰ ਝੀਲ ਕਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਰਾਪਣ ੧ . ੨ ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੁਦਰੋਂ ਦੇ ਕੁਲ ਖਾਰੇਪਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ ਉਨਮੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਿਅਪ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ।

ਕੈਸਪਿਅਨ ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ੪੦ - ੪੪ % ਪਾਣੀ ਹੈ। [ turkmanistan ], ਕਜਾਖਸਤਾਨ, ਰੂਸ, ਅਜਰਬੈਜਾਨ, ਈਰਾਨ ਇਸਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਬਹੁਤ ਛਿਛਲਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ੫ - ੬ ਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਦੀ ਔਸਤ ਗਹਿਰਾਈ ੧੦੦੦ ਮੀਟਰ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੈ। ਕੈਸਪਿਅਨ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਨਚਿਤਰੋਂ ਵਿੱਚ ਕਾਜਵਿਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਸਨੂੰ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਆ - ਏ - ਮਜੰਦਰਾਂ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਲੁਪਤ ਪੈੜਾ ਟਿਥਾਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ੫੫ ਲੱਖ ਸਾਲਾਂ ਪੂਰਵ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਵਰਤਨਿਕ (ਟੇਕਟੋਨਿਕ) ਪਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭੂਮੀ - ਬੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਰੋਪ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਵੋਲਗਾ ਨਦੀ ਜੋ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ੨੦ % ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੀਂਚਤੀ ਹੈ, ਕੈਸਪਿਅਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ੮੦ % ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਯੁਰਾਲ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਗੁਰਜਾ ਆਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਮਾਈ ੪੭ ਕਿ . ਮੀ ਹੈ।

## ਵੇਖੋ
*ਝੀਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਗੰਧਾਰ ਕਲਾ

**ਗੰਧਾਰ ਕਲਾ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਾ ਦਾ ਚਰਚਾ ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਧਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਸ਼ਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ 50 ਈ0 ਤੋਂ 150 ਈ0 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੰਧਾਰ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ - ਵਸਤੂ ਭਾਰਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਕਲਾ ਸ਼ੈਲੀ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਗੰਧਾਰ ਕਲਾ ਨੂੰ ਗਰੀਕਾਂ - ਰੋਮਨ, ਗਰੀਕਾਂ ਬੁੱਧਿਸਟ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ - ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਜਲਾਲਾਬਾਦ, ਹੱਡਾ, ਬਾਮਿਆਨ, ਸਵਾਤ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸਨ। ਇਸ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸਫੇਦ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੰਧਾਰ ਕਲਾ ਨੂੰ ਮਹਾਯਾਨ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਝਲਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਲਵਟਾਂ ਸਾਫ਼ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸਲੀਅਤ ਪਰ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰਲੇ ਸੌਂਦਰਿਆ ਨੂੰ ਮੂਰਤਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇਵਤਾ ਅਪੋਲੋ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚਕੋਟੀ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੇਮ, ਕਰੁਣਾ, ਸਨੇਹ ਆਦਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਿਤਾ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸੁਮੇਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਿਆਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੇ ਬਾਲ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਵੱਲ ਮੋੜ ਕੇਇੱਕ ਜੂੜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਸਜੀਵ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੱਡੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਭਰਹੁਤ ਅਤੇ ਸਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਸਤੰਭ ਗੰਧਾਰ ਕਲਾ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ ਹਨ।
## ਗੈਲਰੀ
 
Image:BuddhaHead.JPG
Image:Indo-GreekBanquet.JPG
Image:BuddhaAcanthusCapitol.JPG
Image:GandharanAtlas.JPG
Image:Buddha-Vajrapani-Herakles.JPG
Image:KushanMaitreya.JPG
Image:PharroAndArdoxsho.jpg
Image:BuddhistTriad.JPG

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ

**ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ** (; (ਜਨਮ 1 ਮਈ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਿਤੇ ਹਨ। ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਵੱਦੀ ਹੋਈ, ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵੇਲੈਂਡ ਰੋਡਰੀਕਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਕਰੀਅਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ।

ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਰਬ ਨੇ ਬਨਾ ਦੀ ਜੋੜੀ (2008) ਤੋਂ ਅਭਿਨੈ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਾਂਕਨ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਯਸ਼ਰਾਜ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਰੋਮਾਂਸ ਫਿਲਮ *ਬੈਂਡ ਬਾਜਾ ਬਾਰਾਤ* (2010) ਅਤੇ ਜਬ ਤਕ ਹੈ ਜਾਨ (2012) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰੈਸ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਤੀਰੇ ਪੀ.ਕੇ.(ਫ਼ਿਲਮ) (2014) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸ ਡਰਾਮਾ ਸੁਲਤਾਨ (2016 ਫ਼ਿਲਮ) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਵਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਫਿਲਮਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 2015 ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਥ੍ਰਿਲਰ ਐੱਨ ਐੱਚ 10 ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਕਈ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਐ ਦਿਲ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੀਤੀ।

ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਰਮਾ ਮਲਟੀਪਲ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਏ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੈਰਿਟੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਕਰਨਸ਼, ਅਤੇ ਉਹ ਉਤਪਾਦਨ ਕੰਪਨੀ ਕਲੀਨ ਸਲੇਟ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਕਲੌਡੀਅਸ ਟੋਲੇਮੀ

**ਕਲੌਡੀਅਸ ਟੋਲੇਮੀ**, ਜਾਂ **ਟੋਲੇਮੀ**, ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਸੀ ਜੋ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਭੂਗੋਲ ਸੋਧਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਸੀ।. ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਐਲੈਗਜ਼ੈਂਡ੍ਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
### ਲਿਖ਼ਤਾਂ 
* 
* Berggren, J. Lennart, and Alexander Jones. 2000. ''Ptolemy's **Geography:** An Annotated Translation of the Theoretical Chapters*. Princeton and Oxford: Princeton University Press. ISBN 0-691-01042-0.
* 
* Hübner, Wolfgang, ed. 1998. *Claudius Ptolemaeus, Opera quae exstant omnia'' Vol III/Fasc 1: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΑ (= Tetrabiblos). De Gruyter. ISBN 978-3-598-71746-8 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana). (The most recent edition of the Greek text of Ptolemy's astrological work, based on earlier editions by F. Boll and E. Boer.)
* 
* Nobbe, C. F. A., ed. 1843. Claudii Ptolemaei Geographia. 3 vols. Leipzig: Carolus Tauchnitus. (The most recent edition of the complete Greek text)
* Ptolemy. 1930. *Die Harmonielehre des Klaudios Ptolemaios*, edited by Ingemar Düring. Göteborgs högskolas årsskrift 36, 1930:1. Göteborg: Elanders boktr. aktiebolag. Reprint, New York: Garland Publishing, 1980.
* Ptolemy. 2000. *Harmonics*, translated and commentary by Jon Solomon. Mnemosyne, Bibliotheca Classica Batava, Supplementum, 0169-8958, 203. Leiden and Boston: Brill Publishers. ISBN 90-04-11591-9
* Ptolemy. 1940. *Tetrabiblos*, compiled and edited by F. E. Robbins, Cambridge, MA: Harvard University Press (Loeb Classical Library).
* Stevenson, Edward Luther (trans. and ed.). 1932. *Claudius Ptolemy: The Geography*. New York: New York Public Library. Reprint, New York: Dover, 1991. (This is the only complete English translation of Ptolemy's most famous work. Unfortunately, it is marred by numerous mistakes and the placenames are given in Latinised forms, rather than in the original Greek).
* Stückelberger, Alfred, and Gerd Graßhoff (eds). 2006. *Ptolemaios, Handbuch der Geographie, Griechisch-Deutsch*. 2 vols. Basel: Schwabe Verlag. ISBN 978-3-7965-2148-5. (Massive 1018 pp. scholarly edition by a team of a dozen scholars that takes account of all known manuscripts, with facing Greek and German text, footnotes on manuscript variations, color maps, and a CD with the geographical data)
* 

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
## ਹਵਾਲੇ
### ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ 
* Ptolemy's Tetrabiblos at LacusCurtius (English translation of a portion of the material, with introductory material)
* Entire *Tetrabiblos* of J.M. Ashmand's 1822 translation. 
* Ptolemy's Geography at LacusCurtius (English translation, incomplete)
* Extracts of Ptolemy on the country of the Seres (China)  (English translation)
* Geographia (the Balkan Provinces, with old maps)  at Sorin Olteanu's LTDM Project (soltdm.com) 
* *Almagest* books 1- 13 The complete text of Heiberg's edition (PDF) Greek.
* *Almagest* books 1-6  with preface  @ archive.org

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ
ਆਲਫ਼ਾ-ਅਮਾਨਿਟੀਨ

**ਆਲਫ਼ਾ-ਅਮਾਨਿਟੀਨ** ਅਮਾਨੀਟਾ ਖੁੰਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਹਿਰ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਮਾਨੀਟਾ

**ਅਮਾਨੀਟਾ** ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ 600 ਦੇ ਕਰੀਬ ਜ਼ਹਰੀਲੀਆਂ ਖੁੰਭਾਂ ਦੀਆਂ ਪੜਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਆਲਫ਼ਾ-ਅਮਾਨਿਟੀਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਵਿਗਿਆਨ
* ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* The Genus *Amanita* - AmericanMushrooms.com.
* Rodham E. Tuloss and Zhu-liang Yang's *Amanita* site – Comprehensive listing of the nearly 600 named *Amanita* species with photos and/or technical details on over 510 species.
* "The genus *Amanita*" by Michael Kuo, *MushroomExpert.Com*, March 2005.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਅਸ਼ੁਰ-ਦਾਨ 2

**ਅਸ਼ੁਰ ਦਾਨ II** ਅਸੀਰੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
## ਜੀਵਨੀ
ਅਸ਼ੁਰ-ਦਾਨ II ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਤਿਗਲਬ ਪਿਲਸਰ II ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਦਾਦ-ਨਿਰਾਰੀ II ਉਸ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਬਣਿਆ।
ਉਸ ਨੇ 935 ਈਪੂ ਤੋਂ 912 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸੀਰੀਆਈ ਰਾਜੇ
ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ

thumbnail|ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ

**ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ**  ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਰਧਗੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਹੱਦ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ, ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਜੋਂ ਵੰਡ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਜਿਕ ਘਾੜਤ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਭੌਤਿਕ ਵੰਡੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛੇ, ਪੰਜ, ਜਾਂ ਚਾਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 52,990,000 ਵਰਗ ਕਿਮੀ2 (20,846,000 ਮੀਲ2) ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ 10.6%  ਹੈ। ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਐਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿੱਚ 4.8 ਅਰਬ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 71% ਜਨਸੰਖਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ 60,000 ਤੋਂ 125,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਸ ਗਿਆ ਸੀ।  ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਆਈਸਲੈਂਡ, ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਜਪਾਨ, [[ਫਿਲਪੀਨਜ਼] ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਨਿਰੰਤਰ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਧਰਤ-ਪੁੰਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਕਸਰ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

ਫਿਜ਼ੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਇਕੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਵਿਥਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਕਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੰਡ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀਆਂ ਅਤਿਕਠੋਰ ਕਿਸਮਾਂ, ਉੱਚ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ  ਈਕੋਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਦੀਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ
ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ

**ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ** ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਰਧਗੋਲੇ 'ਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਧੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧਗੋਲੇ 'ਚ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਉੱਤਰੀ ਅਰਧਗੋਲੇ 'ਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੈਰੀਬਿਅਨ ਸਾਗਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼— ਉਰੂਗੁਏ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਏਕੁਆਡੋਰ, ਸੂਰੀਨਾਮ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਗੁਇਆਨਾ, ਚਿਲੇ, ਪੇਰੂ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਅਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ— ਅਤੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਗੁਈਆਨਾ, ਜੋ ਕਿ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੋਂ-ਪਾਰ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਫ਼ਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦਾ ਏਬੀਸੀ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਛੋਂਹਦੀ ਹੈ—ਕੋਲੰਬੀਆ, ਗੁਇਆਨਾ, ਸੂਰੀਨਾਮ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਗੁਈਆਨਾ— ਨੂੰ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 17,840,000 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 371,090,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਚੌਥੇ (ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਗਰੋਂ) ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ (ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਗਰੋਂ) ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਬਦ 1507 ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਾ-ਨਵੀਸਾਂ ਮਾਰਟਿਨ ਵਾਲਡਸੀਮੂਲਰ ਅਤੇ ਮੈਥਿਆਸ ਰਿੰਗਮਨ ਵੱਲੋਂ ਆਮੇਰਿਗੋ ਵੇਸਪੂਚੀ ਦੀ ਯਾਦ ਮਗਰੋਂ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀ ਸੀ ਕਿ ਯੂਰਪੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੱਭੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਭੋਂ ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਯੂਰਪੀ ਅਨਜਾਣ ਹਨ।

## ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿਮਰਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਭਵਨ-ਨਿਰਮਾਣੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਜੂਬੇ, ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਤਰਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ, ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਹੋਸ਼-ਗੁਆਊ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਹਨ: ਮਾਚੂ ਪੀਚੂ, ਐਮਾਜਾਨ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਰਿਓ ਡੇ ਜਨੇਰੋ, ਸਾਲਵਾਦੋਰ, ਫ਼ੋਰਤਾਲੇਸਾ, ਮਾਕੇਈਓ, ਬੋਗੋਤਾ, ਫ਼ਲੋਰਿਆਨੋਪੋਲਿਸ, ਮਾਰਗਾਰੀਤਾ ਟਾਪੂ, ਨੋਵਾ ਸਾਂਤਾ ਰੀਤਾ, ਨਾਤਾਲ, ਬੁਏਨੋਸ ਆਇਰੇਸ, ਸਾਓ ਪਾਲੋ, ਏਂਜਲ ਝਰਨਾ, ਕੂਸਕੋ, ਤੀਤੀਕਾਕਾ ਝੀਲ, ਪਾਤਾਗੋਨੀਆ, ਕਾਰਤਾਹੇਨਾ ਅਤੇ ਗਾਲਾਪਾਗੋਸ ਟਾਪੂ।

Iguazu Décembre 2007 - Panorama 7.jpg|ਇਗੁਆਸੂ ਝਰਨੇ ਜੋ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੱਤ ਅਜੂਬਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
South America satellite plane.jpg|ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਉਪਗ੍ਰਹੀ ਤਸਵੀਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ

## ਹਿਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼
## ਮੈਡਲ ਖੁਲਾਸਾ
### ਮੈਡਲ ਸੂਚੀ
Retrieved from Beijing Olympics 2008 Official Website.

### Events
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਮਾਲਵਾ (ਪੰਜਾਬ)

**ਮਾਲਵਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Malwa) ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।. ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਾਲ਼ੇ ਪਾਸੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਖ਼ੁਸ਼ਕ, ਮਿੱਟੀ ਰੇਤਲੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਲਵੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਗੋਤ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ।
[thumb|[ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਨਕਸ਼ਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ-ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ, ਸਰਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਲਗਭਗ 1829-1835। ਰੂਪਨਗਰ, ਮੋਗਾ, ਜਗਰਾਉਂ, ਧਰਮਕੋਟ, ਕੋਟਕਪੂਰਾ, ਮੁਕਤਸਰ ਅਤੇ ਸਾਹਨੇਵਾਲ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸਨ।]]
ਮਾਲਵਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਓਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਪਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮਲਵਈ ਭਾਸ਼ਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਨੇ *ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ* ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਲਤਾਨ ਸੂਬੇ (ਸੂਬਾ) ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਰੁਖ ਬਦਲਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਪਤਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਰਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਟਿੱਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।  ਜਾਟਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੂ ਕਬੀਲੇ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।   ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੀ ਅਣਪਛਾਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਜਾਨ ਬਣਾਇਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ – ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ੫੫ ਕਿਲੋਗਰਾਮ

ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ **ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ 55 ਕਿਲੋਗਰਾਮ** ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਗਸਤ 19 ਨੂੰ ਚਾਈਨਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਲੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਇਹ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਇਲਿਮਨੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਦੋ ਮੈਡਲ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਦੋ ਆਖਰੀ ਭਲਵਾਨ ਬਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਲਈ ਘੁਲੇ। ਜੋ ਵੀ ਭਲਵਾਨ ਹਾਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ 'ਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋ ਸੇਮੀਫਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਰੈਕਟ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ ਭਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮਿਆਂ ਲਈ ਖੁਲੇ।

ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦੌਰ, ਹਰ ਦੋ ਮਿੰਟ ਲੰਬੇ ਸਨ। ਹਰ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਲਵਾਨ ਉਸ ਦੌਰ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੋ ਦੌਰ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਉਸ ਭਲਵਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## Medalists 
## Tournament results 
### Main bracket 
The gold and silver medalists are determined by the final match of the main single-elimination bracket.

#### Final 
#### Top Half 
#### Bottom Half 
### Repechage 
## References 
* Competition format 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ

੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਚ **ਕੁਸ਼ਤੀ** ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਾਈਨਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਲੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜੀਅਮ (China Agricultural University Gymnasium) ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ 12 ਤੋਂ 21, 2008 ਨੂੰ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ - ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ, ਜੋ ਗਹਾਂ ਭਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। Men competed in both disciplines whereas women only took part in the freestyle events with 18 gold medals being awarded. This was the second Olympics with women's wrestling as an event.The Swedish wrestler, Ara Abrahamian protested the Bronze medal he won in the 84&nbsp;kg Greco Roman event after he felt that the judges made an improper call which cost him the match against the eventual gold medal receipent, Andrea Minguzzi from Italy.

## Medal summary
### Medal table
### Men's events
#### Freestyle
#### Greco-Roman
Ara Abrahamian of Sweden originally won one of the two bronze medals in the 84&nbsp;kg weight class but was disqualified by the IOC after he stepped off the podium and dropped his medal in the center of the mat to protest the officiating.

#### CAS hearing
The Court of Arbitration for Sport also held a hearing based on the request which was issued by Abrahamian and the Swedish Olympic Committee against the FILA. Preceding the hearing, CAS declared in a statement that Abrahamian and the SOC "do not seek from the CAS any particular relief" regarding the ranking of the medals or a review of the IOC decision to exclude Abrahamian from the Games.

Following the CAS issued an arbitration strongly criticizing FILA. Not challenging the outcome of the match and the technical judgments, the arbitration stated that the FILA is required to provide an appeal jury capable to deal promptly with the claims of the athletes. The chairman of the SOC, Stefan Lindeberg, commented that the decision once and for all shows that FILA did not act correctly and that they did not follow their own rules of fair play.

### Women's events
#### Freestyle
## Qualification 
## See Also
List of World and Olympic Champions in Men's Freestyle Wrestling

American Results in Men's Freestyle Wrestling

## ਹਵਾਲੇ
*U.S. Olympic Team & Weight Class Previews 
*International Federation of Associated Wrestling Styles
*Fila Wrestling Beijing 2008 
*Olympic Committee

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
*
ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ

thumb|right|ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ

ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਕਾਇਦਾ ਛਪਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ **ਡਾ੦ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ** ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਦੇ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸੈਂਸਰਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਛਪਾਈ ਨੂੰ 21 ਮਈ, 1887 ਦੇ ਦਿਨ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿੱਤੀ। ਹੋਰ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਇਸ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਛੱਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ 26 ਜੁਲਾਈ, 1887 ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦਿਨ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਜਨਤਕ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਿਤਾਬ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਮ "Международный языкъ. Предисловіе и полный учебникъ." (ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ। ਪਰੇਦੀਸਲੋਵਿਏ ਈ ਪੋਲਨੀਅ ਉਚੇਬਨੀਕ।) ਸੀ। ***ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ*** ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜ਼ਬਾਨ" ਅਤੇ ***ਪਰੇਦੀਸਲੋਵਿਏ ਈ ਪੋਲਨੀਅ ਉਚੇਬਨੀਕ*** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਸਪੂੰਰਨ ਕਾਇਦਾ"। ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਛਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਤਾਬ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਜੁਮਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਬ ਐਡਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਜੁਮਾ 
ਅਸਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 1887 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ, ਪਰ 1887 ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤਕ ਕਿਤਾਬ ਪੋਲਿਸ਼, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਫਰਾਸਿਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਰਜੁਮਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਛਪ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜੁਮਾ 1888 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੈਫ਼ੀਅਤ ਵਧੀਆ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਖੁਦ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦੇ ਕਹਿਣ ਦੇ **ਰਿਚਰਡ ਹੈਨਰੀ ਜੇਉਗਿਗਨ** ਦੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਤਰਜੁਮਾ ਕੀਤਾ।

ਸੰਨ 1888 ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਸਰੀ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਕਿਤਾਬ ਨਾਲ ਜੋੜ ਛੱਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਸੰਨ 1889 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ **ਇਬਰਾਨੀ ਜ਼ਬਾਨ** ਵਿੱਚ ਤਰਜੁਮਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

## ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ 
ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ 40 ਵਰਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿੱਖੇ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੇ ਪਾਠ ਸਨ:

* ਭੂਮਿਕਾ
* ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ (ਈਸਾਈਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ), ਜੋ ਕਿ 'ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਈਬਲ' ਵਿਚੋਂ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। 
* ਚਿੱਠੀ, ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ
* ਮੇਰੇ ਖਿਆਲਾਤ; ਕਵਿਤਾਵਾਂ
* **ਹਾਇਨਰਿਖ਼ ਹਾਇਨ** ਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ; ਜੋ ਕਿ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਤਰਜੁਮਾ-ਸ਼ੁਦਾ ਸਨ। 
* ਉ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ..., ਕਵਿਤਾਵਾਂ
* ਵਚਨ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਜੇ 10 ਲੱਖ ਲੋਗ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਹਾਮੀ ਭਰਦੇ ਹਨ (ਇਸ ਵਚਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਾਗਾਂ।"
* ਅਗਲੇ 6 ਵਰਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੇ ਹਰਫ ਅਤੇ **ਵਿਆਕਰਨ** ਦੇ 16 ਅਸੂਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ-ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦੇ ਹੇਠਾ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਿੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ: "ਜੋ ਵੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ  **(ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ)**
* ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ ਅਤੇ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾ   **(ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ)**
* ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ **(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ)**
1900 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ

**ਭਾਰਤ** ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਏ, **1900 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਖੇਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਲ ਸੀ। ਓਲੰਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਤੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਸਕੋਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। 1900 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਲ੍ਹੋਂ ਨੋਰਮਨ ਪਰਿਟਚਰਡ ਖੇਲਿਆ ਸੀ।

2005 ਵਿੱਚ ਆਈਏਏਐੱਫ ਨੇ 2004 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟਰੈਕ (official track) ਅਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਇਤਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨੋਰਮਨ ਪਰਿਟਚਰਡ ਗਰੇਟ ਬਿਟ੍ਰੇਨ ਵੱਲੋ ਖੇਡਿਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## Medalists
India finished in 17th position in the final medal rankings, with two silver medals.

### Silver
* ਨੋਰਮਨ ਪਰਿਟਚਰਡ &mdash; Athletics, Men's 200 metres
* ਨੋਰਮਨ ਪਰਿਟਚਰਡ &mdash; Athletics, Men's 200 metre hurdles

## Results by event
### Athletics
Pritchard competed in athletics, entering five events and taking second place in two of them.

## References

*

## External links
*Times article - March 19 2005 *"India defiant over Olympic medals"*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
੧੯੬੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ

**ਭਾਰਤ** competed at the **1968 Summer Olympics** in Mexico City, Mexico.

## Medalists
### Bronze
CHRISTY, Rajendra Absolem; 
SINGH, Gurbux; 
SINGH, Prithipal; 
SINGH, Balbir II; 
SINGH, Ajitpal; 
PERUMAL, Krishnanurthy; 
SINGH, Balbir III; 
SINGH, Balbir I; 
SINGH, Harbinder; 
REHAMAN, Inamur; 
SINGH, Inder; 
SAIT, Munir; 
SINGH, Harmik; 
PETER, John Victor; 
SINGH, Tarsem; 
— Field hockey, Men's Team Competition.

## References
*Official Olympic Reports 
*International Olympic Committee results database
ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਡੋਂਗ ਹੋਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

250px|right|thumb|ਡੋਂਗ ਹੋਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
**ਡੋਂਗ ਹੋਈ ਏਅਰਪੋਰਟ** ਵੀਅਤਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੂਆਂਗ ਬਿਂਨ੍ਹ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਡੋਂਗ ਹੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੋਈ ਤੋਂ 450 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਜਹਾਜ ਉਤਾਰਨ ਵਾਈ ਜਗਾ 2400 ਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਅਤੇ 45 ਮੀਟਰ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਲੱਗ-ਭੱਗ 5,00,000 ਯਾਤਰੀ ਸਫਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਏਂਗ ਬਿਨਾਹ ਸੂਬਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
1948 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ

ਭਾਰਤ ਨੇ ਲੰਦਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਏ 1948 ਗਰੀਸ਼ਮਕਾਲੀ ਉਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੇ ਜਿੱਤੀਆ ਸੀ।

## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਮੁਕਾਬਲੇ
## ਐਥਲੇਟਿਕਸ
## ਬਾਕਸਿੰਗ
## ਪੁਰਸ਼
## ਸਾਇਕਲਿੰਗ
1948 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਾਇਕਲਿੰਗ ਖਿਡਾਰੀ

## ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੜਕ ਦੌੜ
* ਮੈਕਲਮ ਹਵਲਦਾਰ
* ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਮੇਹਰਾ
* ਰੁਚ ਮਿਸਤਰੀ
* ਹੋਮੀ ਪੌੜੀ (ਪਵਰੀ)

### ਟੀਮ ਸੜਕ ਦੌੜ
* ਮੈਕਲਮ ਹਵਲਦਾਰ
* ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਮੇਹਰਾ
* ਰੁਚ ਮਿਸਤਰੀ
* ਹੋਮੀ ਪੌੜੀ (ਪਵਰੀ)

### ਸਪ੍ਰਿੰਟ
* ਰੂਸੀ ਮੁੱਲਾ ਫੇਰੋਜ਼ੇ

### ਟਾਈਮ ਟਰਾਇਲ
* ਰੋਹੀਣਤੋਂ ਨੋਬਲ

### ਟੀਮ ਪੁਰਸੁਟ
* ਅਦੀ ਹਾਵੈਵਾਲਾ
* ਜੇਹਾਂਗੂ ਅਮੀਨ
* ਰੋਹੀਣਤੋਂ ਨੋਬਲ
* ਪੀਲੂ ਸਰਕਾਰੀ (ਸਰਕਾਰ)
## ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ
ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੇ 1948 ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸੁਤੰਤਰ ਬਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
### ਹਾਕੀ ਟੀਮ
ਲੇਸਲੀਏ ਕਲਾਉਡਸਕੇਸ਼ਵ ਦੱਤਵਾਲਟਰ ਡਿਸੂਜ਼ਾਲਾਅਰੀ ਫ਼ਰਨਾਂਡਿਸਰੰਗਾਨਾਥਨ ਫ੍ਰਾੰਸਿਸਗੈਰੀ ਗਲੈਕਾਂਅਖਤਰ ਹੁਸੈਨਪੈਟਰਿਕ ਜਾਣਸੇਂਅਮੀਰ ਕੁਮਾਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਾਲਲੀਓ ਪ੍ਰਿੰਟੋਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤਲਤੀਫ - ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨਰੇਜਿਨਾਲਡ ਰਾਡਰੀਗਏਸਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਜੰਤਲੇਗ੍ਰਹਾਨੰਦਾਂ ਸਿੰਘਕੇ ਡੀ ਸਿੰਘਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਿੰਘਮਾਸੀਏ ਵਜ਼

### ਏ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਚ
### ਸੈਮੀ-ਫ਼ਾਇਨਲ
### ਫ਼ਾਇਨਲ
## Football
### ਟੀਮ
ਮੁੱਖ ਕੋਚ: ਬਲਾਇਦਾਸ ਚਟਰਜੀ

### ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਉਂਡ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1948 ਦੇ ਸਮਾਗਮ
ਐਫ਼ਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ

**ਐਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ** ਇੱਕ ਟਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਤਰਾਂ ਵਿਖਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਗਹਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿੱਚ 5.7 ਅਰਬ ਲੋਕ ਆਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 85% ਜਨਸੰਖਿਆ ਹੈ।

[thumb|300px|right|Afro-Eurasia plus associated [islands.]]

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਦੀਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ
ਅਮਰੀਕਾ (ਮਹਾਂ-ਮਹਾਂਦੀਪ)

**ਅਮਰੀਕਾ** ਮਹਾਂਦੀਪ ਜਾਂ **ਅਮੈਰੀਕਾਜ਼**, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਤਲਬ ਕੱਢੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 13.5% ਅਬਾਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂ-ਮਹਾਂਦੀਪ
ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ

**ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Kingdom of Great Britain) ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਪੁਰਣਾ ਨਾਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਕਤ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 1707 ਤੋਂ 1801 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ 1707 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। 1801 ਨੂੰ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ (United Kingdom of Great Britain and Northern।reland) ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸ਼
ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ

**ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ** (Kingdom of Scotland) (ਗੈਅਲਿਕ: *Rìoghachd na h-Alba*, ਸਕੋਟਸ: *Kinrick o Scotland*) ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਯੂਰੋਪ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸੀ, ਜੋ 843 ਤੋਂ 1707 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਗਰੈਟ ਬ੍ਰਿਟਨ ਦੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬਾਰਡਰ ਅੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ 1707 ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਗਰੈਟ ਬ੍ਰਿਟੈਨ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਬਣਾਈ। Since 1482, following England's taking control of the coastal town of Berwick, the territory of the Kingdom of Scotland corresponded to that of modern day Scotland. It was bounded by the North Sea to the east, the Atlantic Ocean to the north and west, and the North Channel and Irish Sea to the southwest. Apart from the mainland, the Kingdom of Scotland consisted of over 790 islands.

Edinburgh, the capital, was preceded by the towns of Scone, Dunfermline and Stirling, as the country's capital. The population of the Kingdom of Scotland in 1700 was approximately 1.1 million.
ਹਾਈਡਰਾ

**ਹਾਈਡ੍ਰਾ** ਨੀਡੀਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੂਖਮ ਜੀਵ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਣ-ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵੱਲ ਕਾਫ਼ੀ ਰੁਝਾਨ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ 
thumb|left|200px|ਨਿਮੈਟੋਸਿਸਟ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਸਾਰਾ
*ਹਾਈਡ੍ਰਾ* ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਚਪਟੀ ਡਿਸਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿੱਕਲਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਾਤਲ ਨਾਲ ਚਿਪਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਟੈਂਟੇਕਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨੀਡੋਸਾਈਟ ਇਸ ਦੇ ਵਾਹਣ ਅਤ ਬਚਾਓ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਨੀਮੈਟੋਸਿਸਟ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਉੱਤੇ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਜੀਵ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾੜ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ।

## ਮੌਤ 
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਉਮਰ-ਦਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਮਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਜੀਨੋਮਿਕਸ 
**ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਮੈਗਨੀਪੈਪੀਲਾਟਾ** ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ੨੦੧੦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* *Turritopsis nutricula*, another cnidarian that scientists believe to be immortal
* Lernaean Hydra, a Greek mythological aquatic creature

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਾ,** ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 24 ਨਵੰਬਰ 1969 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 500 ਸਾਲਾ ਅਵਤਾਰ ਪੁਰਬ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਵੀਨਤਮ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੂਸਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਲਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਹਨ।ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਾ ਐਕਟ 1969 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਪਰਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਪਰਸਾਰ ਦੇ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਸਭ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਾ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਬੜੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੁਲ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਸਾਈਟ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣਾਂਦੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਂ ਪਰਚਾਰ ਪਰਸਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਿ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਪਰਸਾਰ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਹੈ ਇਸ ਪਾਸੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਾ ਨੇ ਕਾਫੀ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ ਹੈਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਵਿਸਤਰਿਤ ਵਿਦਿਆ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ
# ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀ (1969-1978) 
# ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ (1978-1981) 
# ਜੇ. ਐਸ. ਗਰੇਵਾਲ (1981-1984) 
# ਐਸ. ਐਸ. ਬਲ (1985-1988) 
# ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ (1989-1996) 
# ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਸੋਚ (1996-2001) 
# ਐਸ. ਪੀ. ਸਿੰਘ (2001 ਤੋਂ 2006) 
# ਜੈ ਰੂਪ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ (2006-2009) 
# ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ (2009-2017) 
# ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ (2017-2024) 
# ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ (2024-ਮੌਜੂਦਾ)
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਵੇਖੋ: ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹਾ

**ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ** (; 1979 ਤੱਕ **ਲਾਇਲਪੁਰ**), ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਹੀ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2001 ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ  ਹੈ ਅਤੇ  ਖੇਤਰ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਰੋਡ, ਰੇਲਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ" ਵੀ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 20% ਹਿੱਸਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਜੀਡੀਪੀ $20.55 ਬਿਲੀਅਨ (ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚੋਂ 21% ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਐਫ਼.ਐਮ.  
* ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ  
* ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਸਰਕਾਰ 
*Doctor in Pharmacy in Faisalabad

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ
ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ

**ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: گجرانوالہ) ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
### ਸਥਾਪਨਾ
### ਸਿੱਖ ਰਾਜ
### ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ
### ਵੰਡ
### ਮੌਜੂਦਾ
## ਭੂਗੋਲ
## ਅਬਾਦੀ
## ਆਰਥਿਕਤਾ
## ਆਵਾਜਾਈ
## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
## ਸਿੱਖਿਆ
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
* ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ

## ਬਾਰਲੇ ਜੋੜ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਫੀਫਾ

**ਫੀਫਾ** ਫੁਟਬਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਫੇਡਰੇਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੇਸ਼ਨੇਲ ਡੀ ਫੁਟਬਾਲ ਏਸੋਸਿਏਸ਼ਨ (ਏਸੋਸਿਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਾਸੰਘ ਦਾ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਮ), ਜਿਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫੀਫਾ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫੁਟਬਾਲ ਦਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਬੂਕਰਦ ਅਦਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਜਿਊਰਿਖ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੇਪ ਬਲੈਟਰ ਹਨ। ਫੀਫਾ ਫੁਟਬਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਜਿਨਮੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਲੇਖਨੀਯ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਹੈ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ 1930 ਵਲੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 
ਫੀਫਾ ਦੇ 208 ਮੈਂਬਰ ਸੰਘ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਵਲੋਂ 16 ਜਿਆਦਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਤਿੰਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਇੰਟਰਨੇਸ਼ਨਲ ਏਸੋਸਿਏਸ਼ਨ ਆਫ ਏਥਲੇਟਿਕਸ ਫੇਡਰੇਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰ ਘੱਟ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੀਫਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੋਪ

**ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੋਪ** (21 ਮਈ 1688 – 30 ਮਈ 1744)ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਪੋਪ ਨੂੰ 'ਹੋਮਰ' ਦੇ ਤਰਜਮੇ ਲਈ ਨਾਮਣਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਰ-ਰਸ ਦੇ ਕਾਵਿ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। *ਦ ਆਕਸਫੋਰਡ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਕੁਟੇਸ਼ਨਜ* ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਅਤੇ ਅਲਫਰੈਡ ਟੈਨੀਸਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਪ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਵਾਰ ਕੋਟ ਕੀਤਾ ਕਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਜੌਨ ਮਿਲਟਨ

**ਜੌਨ ਮਿਲਟਨ** (9 ਦਸੰਬਰ 1608 - 8 ਨਵੰਬਰ 1674) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਮਿਲਟਨ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ *ਪੈਰਡਾਈਜ਼ ਲੌਸਟ* ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਕੰਮ
### ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਨਾਟਕ
*1631: ''L'Allegro*
*1631: *Il Penseroso*
*1634: *A Mask Presented at Ludlow Castle, 1634 commonly known as Comus* (a masque)
*1638: *Lycidas*
*1645: *Poems of Mr John Milton, Both English and Latin*
*1652: *When I Consider How My Light is Spent* (Commonly referred to as "On his blindness", though Milton did not use this title)
*1655: *On the Late Massacre in Piedmont*
*1667: *ਪੈਰੇਡਾਈਜ਼ ਲਾਸਟ*
*1671: *ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਰਿਗੇਨਡ*
*1671: *ਸੈਮਸਨ ਅਗੋਨਿਸਤਸ*
*1673: *Poems, &c, Upon Several Occasions*

### ਵਾਰਤਕ
**ਆਫ਼ ਰਿਫਾਰਮੇਸ਼ਨ* (1641)
**ਆਫ਼ ਪ੍ਰੀਲੈਟੀਕਲ ਐਪਿਸਕੋਪੇਸੀ* (1641)
**ਐਲੀਮੈਡਵਰਜ਼ਨਜ਼* (1641)
*ਚਰਚ-ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੈਲੇਟੀ (1642) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ
**Apology for Smectymnuus* (1642)
**Doctrine and Discipline of Divorce* (1643)
**Judgement of Martin Bucer Concerning Divorce* (1644)
**Of Education* (1644)
**ਅਰੇਓਪੈਜ਼ੀਟਿਕਾ* (1644)
**ਟੈਟਰਾਕਾਰਡਨ* (1645)
**ਕੋਲਾਸਟਰੀਅਨ* (1645)
**The Tenure of Kings and Magistrates* (1649)
**Eikonoklastes* (1649)
**Defensio pro Populo Anglicano* [*First Defence*] (1651)
**Defensio Secunda* [*Second Defence*] (1654)
**A Treatise of Civil Power* (1659)
**The Likeliest Means to Remove Hirelings from the Church* (1659)
**The Ready and Easy Way to Establish a Free Commonwealth* (1660)
**Brief Notes Upon a Late Sermon* (1660)
**Accedence Commenced Grammar* (1669)
**ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ* (1670)
**Artis logicae plenior institutio* [*Art of Logic*] (1672)
**ਆਫ਼ ਟਰਿਊ ਰੀਲੀਜ਼ਨ* (1673)
**Epistolae Familiaries* (1674)
**Prolusiones* (1674)
**A brief History of Moscovia, and other less known Countries lying Eastward of Russia as far as Cathay, gathered from the writings of several Eye-witnesses* (1682)
**De Doctrina Christiana'' (1823)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਖਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1608
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1674