open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਚੇਵਾਂਗ ਨੋਰਫੇਲ

**ਚੇਵਾਂਗ ਨੋਰਫੇਲ** (ਜਨਮ 1935) ਲਦਾਖ਼ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਿਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 12 ਨਕਲੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ "ਬਰਫ਼ ਦਾ ਆਦਮੀ" ("Ice Man") ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਨੋਰਫੇਲ ਦਾ ਜਨਮ ਲੇਹ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਵੱਡੇ ਹੋਕੇ ਇਸਨੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਨਕਲੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ
1996 ਵਿੱਚ ਨੋਰਫੇਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮਨੇਜਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੇਹ ਨਿਊਟਰੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ।

ਨੋਰਫੇਲ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਾਕੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਰੋਕ ਤੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਪੋਪਲਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਜੰਮ ਕੇ ਬਰਫ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਲੱਭਿਆ ਕਿ ਬਾਕੀ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੋਂ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ ਤੇਜ਼ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਹ ਤਤੀਰ੍ਹੀ ਇੰਨੀ ਹੌਲੀ ਸੀ ਕੀ ਉਹ ਜੰਮ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਵਹਾਹ ਘਾਟੀ ਵੱਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਹਾਹ ਦੀ ਗਤੀ ਹੌਲੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨਕਲੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨਕਲੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2012 ਤੱਕ ਨੋਰਫੇਲ ਨੇ 12 ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੁਕਤਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਇਹ 1,000 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ, 150 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਅਤੇ 4 ਫੁੱਟ ਡੂੰਘਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ 700 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 90,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਆਰਤੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ *ਵਾਈਟ ਨਾਈਟ* ਨਾਂ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ।

## ਸਨਮਾਨ
2015 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸੈਨਿਕ ਸਨਮਾਨ "ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ" ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*
*
*http://www.thebetterindia.com/14672/man-creates-artificial-glaciers-chewang-norphel-ladakh/#sthash.5KTzkBUY.dpuf

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਜਾਪਾਨੀ ਅੰਕ

**ਜਾਪਾਨੀ ਅੰਕ** ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਅੰਕ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਅੰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਪਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਚਾਰਨ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਨੂੰ ਓਨ'ਯੋਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਕੁਨ'ਯੋਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜਾਪਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਅੰਕ 
ਜਾਪਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੇ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ, ਹਿੰਦੂ-ਅਰਬੀ ਅੰਕ (1, 2, 3) ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਚੀਨੀ ਅੰਕ (一, 二, 三)। ਹਿੰਦੂ-ਅਰਬੀ ਅੰਕ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੇਟਵੀਂ ਲਿਖਤ ਸਮੇਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਅੰਕ ਖੜ੍ਹਵੀਂ ਲਿਖਤ ਸਮੇਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਫ਼ਿਲਾਮੈਂਟ

**ਫ਼ਿਲਾਮੈਂਟ** ਆਮ ਪੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਬਲਬਾਂ 'ਚ ਕੱਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਮਹੀਨ ਤਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੰਗਸਟਨ ਦੀ ਬਣੀ ਹੰਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਾਮੈਂਟ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰ ਕੇ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੌਸ਼ਨੀ
ਬਹਾਨਾ

ਇੱਕ **ਬਹਾਨਾ** ਅਪਰਾਧਕ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੋਸ਼ੀ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਥਿਤ ਜੁਰਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿੱਥੇ (*alibi)* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਤੇ ਹੋਰ।

## ਖੁਲਾਸੇ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼
ਕੁਝ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਚ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਦਮੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰੇ। ਇਹ ਆਮ ਨਿਯਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ ਬਚਾਓ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਿਜਲਈ ਅਵਰੋਧ

**ਬਿਜਲਈ ਅਵਰੋਧ** ਹਰੇਕ ਬਿਜਲਈ ਕੰਡਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜ਼ਰੀਏ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਕਰੰਟ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟੇ ਮਾਪ ਨੂੰ ਚਾਲਕਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਕਾਈ ਓਹਮ (ohm) ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਕੰਡਕਟਰ ਦਾ ਬਿਜਲਈ ਅਵਰੋਧ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਕਰੰਟ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਪਰ ਲਗਾਈ ਗਈ ਵੋਲਟੇਜ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

:R = {l \cdot \rho \over A} \,

ਜਿੱਥੇ
:"R" ਉਸ ਵਸਤੂ ਉੱਪਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਬਿਜਲਈ ਅਵਰੋਧ ਹੈ।
:"l" ਉਸ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਕੰਡਕਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੈ।
:"A" ਉਸ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਕੰਡਕਟਰ ਦਾ ਉੱਪਰੀ ਸਤਹਿ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਹੈ।
:"ρ" ਉਸ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਕੰਡਕਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕਤਾ ਹੈ। 
ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕਤਾ ਹਰੇਕ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਕੰਡਰਟਰ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* The Notion of Electrical Resistance. Review of the equations that determine the value of electrical resistance.
*Vehicular Electronics Laboratory: Resistance Calculator* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਤ੍ਰੈਮਬੀਤਾ

**ਤ੍ਰੈਮਬੀਤਾ** () ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡੇਸੀਅਨ, ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ, ਪੌਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਲੋਵਾਕੀਅਨ ਮੂਲ ਦਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਚੀਲ ਜਾਂ ਸਪਰੂਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਟਾਹਣੇ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 3 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਹਵਾ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਧੁਨੀਆਂ 
* ਤ੍ਰੈਮਬੀਤਾ ਦੇ ਸੁਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼
ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕਤਾ

**ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕਤਾ**(Electrical Conductance) ਕਿਸੇ ਬਿਜਲਈ ਕੰਡਕਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੰਟ ਲੰਘਣ ਦੀ ਸੌਖ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕੰਡਕਟਰ ਵਿਚੋਂ ਕਰੰਟ ਕਿੰਨੀ ਸੌਖ ਨਾਲ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਜਲਈ ਅਵਰੋਧ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਕਾਈ ਸਾਈਮਨਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹੋ (mho) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

:R = {V\over I}, \qquad G = {I\over V} = \frac{1}{R}
ਜਿੱਥੇ 
:"G" ਉਸ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਕੰਡਕਟਰ ਦੀ ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕਤਾ ਹੈ।
:"R" ਉਸ ਵਸਤੂ ਉੱਪਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਬਿਜਲਈ ਅਵਰੋਧ ਹੈ।
:"V" ਉਸ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਕੰਡਕਟਰ ਉੱਪਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਵੋਲਟੇਜ ਹੈ।
:"I" ਉਸ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਕੰਡਕਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਕਰੰਟ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਜਾਖੜ

ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਜਾਖੜ (ਜਨਮ 9 ਫਰਵਰੀ 1954)  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਖੂਈਆਂ ਸਰਵਰ ਦੇ ਪਿੰਡ "ਪੰਜਕੋਸੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ 4 ਜੁਲਾਈ 2023 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।[1] ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਾਖੜ 2017 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਅਬੋਹਰ, ਪੰਜਾਬ ਹਲਕੇ (2002-2017) ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਉਹ 2012 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਰਹੇ। 2022 ਤੱਕ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ (INC) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਬੀਜੇਪੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ "ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ" ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।[2] ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਾਖੜ 2017 ਵਿੱਚ ਉਪ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ 2002 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 2007 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ ਮੁੜ-ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਧਾਇਕ ਦਲ ਦਾ ਆਗੂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2012-2017
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਬਿਸਮਿਲ ਅਜ਼ੀਮਾਬਾਦੀ

**ਬਿਸਮਿਲ ਅਜ਼ੀਮਾਬਾਦੀ** ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ।

ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਹਾਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾੜ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੁਸਰੂਪੂਰ ਦੇ ਹਰਦਾਸ ਵਿੱਘਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਪ ਸੈਯਦ ਸ਼ਾਹ ਅਲ ਹਸਨ ਹਰਦਾਸ ਵਿੱਘੇ ਦੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਸਨ। ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਬਾਰੇ ਪੱਕਾ ਪਤਾ, ਕੋਈ 1900 ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ 1902। ਇਹ 2 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਹਰਦਾਸ ਵਿੱਘਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦੇ ਇੰਤਕਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਪਟਨਾ ਚਲਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਲੋਦੀਕਟਰਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਵਸ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਸੈਯਦ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਹਸਨ ਉਰਫ ਸ਼ਾਹ ਝੱਬੋ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਤਖੱਲਸ ਇਸਨੇ ਬਿਸਮਿਲ ਰੱਖਿਆ। ਪਟਨਾ (ਅਜ਼ੀਮਾਬਾਦ) ਦਾ ਬਾਸ਼ਿੰਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਰਦੂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜ਼ੀਮਾਬਾਦੀ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਲਗਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਚਾਚਾ ਵੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਾਹਿਦ ਇਲਾਹਾਬਾਦੀ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸਨ।

ਇਸ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਸ਼ਾਦ ਅਜੀਮਾਬਾਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਬਾਰਕ ਅਜੀਮਾਬਾਦੀ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਮੰਨਿਆ। ਬਿਸਮਿਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਨਸਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਖੁਸਰੁਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੱਬੂ ਭਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### *ਸਰਫਰੋਸ਼ੀ ਕੀ ਤਮੰਨਾ (سرفروش کی تمنّا)*
ਸਰਫ਼ਰੋਸ਼ੀ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਅਬ ਹਮਾਰੇ ਦਿਲ ਮੇ ਹੈ 
ਦੇਖਨਾ ਹੈ ਜ਼ੋਰ ਕਿਤਨਾ ਬਾਜ਼ੂ-ਏ-ਕਾਤਿਲ ਮੇ ਹੈ 

ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਦੂਸਰਾ ਕੋਈ ਬਾਤ ਚੀਤ 
ਦੇਖਤਾ ਹੂੰ ਮੈਂ ਜਿਸੇ ਵੋ ਚੁਪ ਤੇਰੀ ਮਹਿਫ਼ਿਲ ਮੇ ਹੈ 

ਐ ਸ਼ਹੀਦੇ-ਮੁਲਕੋ-ਮਿੱਲਤ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਊਪਰ ਨਿਸਾਰ 
ਅਬ ਤੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਕਾ ਚਰਚਾ ਗ਼ੈਰ ਕੀ ਮਹਿਫ਼ਿਲ ਮੇ ਹੈ 

ਵਕਤ ਆਨੇ ਪਰ ਬਤਾ ਦੇਂਗੇ ਤੁਝੇ ਐ ਆਸਮਾਂ 
ਕਿਆ ਅਭੀ ਸੇ ਹਮ ਬਤਾਏਂ ਕਿਆ ਹਮਾਰੇ ਦਿਲ ਮੇ ਹੈ 

ਖੈਂਚ ਕਰ ਲਾਈ ਹੈ ਸਬ ਕੋ ਕਤਲ ਹੋਨੇ ਕੀ ਉਮੀਦ 
ਆਸ਼ਿਕੋਂ ਕਾ ਆਜ ਜਮਘਟ ਕੂਚਾ-ਏ-ਕਾਤਿਲ ਮੇ ਹੈ 

ਯੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਮਕਤਲ ਮੇ ਕਾਤਿਲ ਕਹਿ ਰਹਾ ਹੈ ਬਾਰ-ਬਾਰ 
ਕਿਆ ਤਮੰਨਾ-ਏ-ਸ਼ਹਾਦਤ ਭੀ ਕਿਸੀ ਕੇ ਦਿਲ ਮੇ ਹੈ 

ਵੋ ਜਿਸਮ ਭੀ ਕਿਆ ਜਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਮੇ ਨ ਹੋ ਖੂਨੇ-ਜਨੂੰ 
ਤੂਫ਼ਾਨੋ ਸੇ ਕਿਆ ਲੜੇ ਜੋ ਕਸ਼ਤੀ-ਏ-ਸਾਹਿਲ ਮੇ ਹੈ 

ਹਾਥ ਜਿਨ ਮੇ ਹੋ ਜਨੂੰ ਕਟਤੇ ਨਹੀਂ ਤਲਵਾਰ ਸੇ 
ਸਰ ਜੋ ਉਠ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਵੋ ਝੁਕਤੇ ਨਹੀਂ ਲਲਕਾਰ ਸੇ 
ਔਰ ਭੜਕੇਗਾ ਜੋ ਸ਼ੋਅਲਾ ਸਾ ਹਮਾਰੇ ਦਿਲ ਮੇ ਹੈ 

ਹੈ ਲੀਏ ਹਥਿਆਰ ਬੈਠਾ ਤਾਕ ਮੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਉਧਰ 
ਔਰ ਹਮ ਤੱਯਾਰ ਹੈਂ ਸੀਨਾ ਲੀਏ ਅਪਨਾ ਇਧਰ 
ਖੂਨ ਸੇ ਖੇਲੇਂਗੇ ਹੋਲੀ ਗਰ ਵਤਨ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਮੇ ਹੈ 

ਹਮ ਤੋ ਘਰ ਸੇ ਨਿਕਲੇ ਹੀ ਥੇ ਬਾਂਧ ਕਰ ਸਰ ਪੇ ਕਫ਼ਨ 
ਜਾਂ ਹਥੇਲੀ ਪਰ ਲੀਏ ਲੋ ਬੜ੍ਹ ਚਲੇ ਹੈਂ ਯੇ ਕਦਮ 
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋ ਅਪਨੀ ਮਹਿਮਾਂ ਮੌਤ ਕੀ ਮਹਿਫ਼ਿਲ ਮੇ ਹੈ 

ਦਿਲ ਮੇ ਤੂਫ਼ਾਨੋ ਕੀ ਟੋਲੀ ਔਰ ਨਸੋਂ ਮੇ ਇਨਕਲਾਬ 
ਹੋਸ਼ ਦੁਸ਼ਮਨ ਕੇ ਉੜਾ ਦੇਂਗੇ ਹਮੇ ਰੋਕੋ ਨ ਆਜ 
ਦੂਰ ਰਹਿ ਪਾਏ ਜੋ ਹਮ ਸੇ ਦਮ ਕਹਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮੇ ਹੈ। 
*ਸਰਫਰੋਸ਼ੀ ਕੀ ਤਮੰਨਾ* ਨਾਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਉਸਨੇ 1921 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ  ਨੇ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ  ਛਪਦੇ ਇੱਕ ਰਸਾਲੇ*ਸਬਾ*, ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਦਦਰਾਲਾ

**ਦਦਰਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੁਨਵਰ ਸ਼ਕੀਲ

**ਮੁਨਵਰ ਸ਼ਕੀਲ** (ਜਨਮ 1969) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ।

ਮੁਨਵਰ ਸ਼ਕੀਲ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1969 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਪਰ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 'ਸੋਚ ਸਮੁੰਦਰ' ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।﻿ਉਹ ਰਾਇਲ ਅਦਬੀ ਅਕੈਡਮੀ ਜੜਾਂਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤਨਜ਼ੀਮ ਨਕੀਬੀ ਕਾਰਵਾਨ ਅਦਬ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਸ਼ਿਨਾਏ ਸਾਂਦਲਬਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੇਵਕ ਵਰਗੀਆਂ ਅਦਬੀ ਤਨਜ਼ੀਮਾਂ ਤੋਂ ਇਨਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਸੋਚ ਸਮੁੰਦਰ* (2004) 
**ਪਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਗਤ* (2005)
**ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਭੇਤ* (2009)
**ਝੋਰਾ ਧੁੱਪ ਗਵਾਚੀ ਦਾ* (2011)
**ਅੱਖਾਂ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਗਈਆਂ* (2013)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਪੁਠਕੰਡਾ

**ਪੁਠਕੰਡਾ** (ਅਪਾਮਾਰਗ) ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਿਰਚਿਟਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੂਟਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੁਸ਼ਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੋਟਾਸ਼ ਖਾਰ, 13 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਚੂਨਾ, 7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੋਰਾ ਖਾਰ, 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਹਾ, 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗੰਧਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੱਤ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਦਾ ਨਾਮ (ਹਿੰਦੀ: ਵਿੱਚ ਚਿਰਚਿਟਾ, ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ:ਅਘਾੜਾ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ:ਅਖੇੜੋਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Prickly chalf Flower) ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦਾਗ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੇ ਫਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰ ਚਪਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਗੋਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੀਜ ਤਿੱਖੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਫਲ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੂਟਾ ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਗੁਣ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪੌਦਾ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਨਸਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹ ਦੇ ਰੋਗ, ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਦ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਹੋਂਦਵਾਦੀ ਨਹਿਲਵਾਦ

**ਹੋਂਦਵਾਦੀ ਨਹਿਲਵਾਦ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Existential nihilism) ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤਰੀਵ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਹਰ ਵਕਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਦੇ ਅਰਥ ਲੱਭੇ। ਹੋਂਦਵਾਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅੰਤਰਨਿਹਤ ਅਰਥਹੀਣਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਹਿਲਵਾਦ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੋਂਦਵਾਦੀ ਨਹਿਲਵਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਤਲਬ
* ਊਲਜਲੂਲਵਾਦ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਲਵਾਦ
ਅਲੀਪੁਰ ਅਰਾਈਆਂ

**ਅਲੀਪੁਰ ਅਰਾਈਆਂ** ਪਟਿਆਲੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੜਨਾਂਵ

**ਪੜਨਾਂਵ** ਜਾਂ **ਜ਼ਮੀਰ** ਨਾਂਵ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਂਵ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੜਨਾਂਵ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ - ਮੈਂ, ਤੂੰ, ਤੂੰ, ਤੁਸੀਂ, ਉਹ ਆਦਿ।

ਪੜਨਾਂਵ ਸਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਭੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੇਦ ਹੈ। ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੜਨਾਂਵ ਇੱਕ ਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।

## ਪੜਨਾਂਵ ਦੇ ਭੇਦ
ਪੜਨਾਂਵ ਦੇ ਭੇਦ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ -

*ਪੁਰਖਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
*ਨਿਸ਼ਚੇਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ 
*ਅਨਿਸ਼ਚੇਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
*ਸੰਬੰਧਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
*ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
*ਨਿੱਜਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਕਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ
ਆਈਜ਼ੋਲ

**ਆਈਜ਼ੋਲ** ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 293,416 ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਿਜ਼ੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਬਾਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਕ ਰੇਖਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 1,132 ਮੀਟਰ (3715 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਵੱਲ ਟਲਾਵੰਗ ਦਰਿਆ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਟੂਅਰੀਅਲ ਦਰਿਆ ਘਾਟੀ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਔਰਤਾਂ 50.61% ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 49.39% ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਬਹੁਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸਲਾਮ, ਬੋਧੀ, ਹਿੰਦੂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨ ਬਾਰਾ ਬਜ਼ਾਰ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਜਾਇਬਘਰ, ਰੇਆਈਕ ਰਿਜ਼ੋਰਟ, ਦੁਰਤਲੰਗ ਪਹਾੜੀ, ਆਈਜ਼ੋਲ ਕਾਲਜ਼, ਸੋਲੋਮੋਨ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਕਿਦਰੋਨ ਘਾਟੀ ਚਾਵਲਹੰਨ ਮੰਦਰ, ਖੌਂਗਚੇਰਾ ਪੁਕ ਸਰੁੰਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਸ 'ਚ 39 ਪਤਨੀਆਂ, 94 ਪੁੱਤਰ, 14 ਨੂਹਾਂ, 33 ਪੋਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬਕਤਾਵੰਗ ਪਿੰਡ, ਆਦਿ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਬਾਬਾ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ

**ਬਾਬਾ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ** (25 ਮਾਰਚ 1882 - 4 ਅਗਸਤ 1947) ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਸਥਾਨ ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਲੰਗਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਮਿਸਾਲੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਭਾਵਨਾ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅੰਦਰ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
## ਜੀਵਨ
ਬਾਬਾ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਨਡਾਲੋਂ, ਤਹਿਸੀਲ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਘਰ 25 ਮਾਰਚ 1882 ਈ. ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਬਾਬਾ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਉੱਪਰੰਤ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ’ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਮਿਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਦੀ ਲਗਨ ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ ਵਲ ਲੱਗ ਗਈ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧਰਦਿਆਂ ਆਪ ਨੇ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਚੰਗੀ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪ ਨੇ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਪੰਜ ਨੰਬਰ ਰਸਾਲਾ ਵਿਖੇ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।
	ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਉੱਚਤਾ ਭਾਰੂ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਆਪ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਹਜੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਲ ਚਾਲੇ ਪਾ ਦਿਤੇ। ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਹਜੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਏਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਪ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਆਪ ਨੇ ਸਿਮਰਨ-ਬੰਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੱਚਖੰਡ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਵਾਸਤੇ ਜਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੱਕਲੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਭੁੱਖੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਯਾਤਰੂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਾ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਇੰਨਾ ਰੰਗ ਲਿਆਇਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਲੰਗਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਈ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਾਬਾ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ 4 ਅਗਸਤ 1947 ਈ. ਨੂੰ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
## ਯੋਗਦਾਨ
ਬਾਬਾ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਨੇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਲੰਗਰ ਸਾਹਿਬ, ਨਾਂਦੇੜ ਸ੍ਰੀ ਹਜੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਨਮਾਂੜ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਹਜੂਰ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਬਦਲਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਤਨਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ 33 ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਕਰਾਚੀ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨਡਾਲੋਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਈ। ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1932 ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਬਾ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ।
## ਲਿੰਕ
https://web.facebook.com/pages/Baba-Nidhan-Singh-Ji-International-Society/126835547335321?fref=ts

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1993

**ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1993** ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਟਰਾਂਟੋ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆ। ਮਰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੇਕੋ ਰੋਮਨ ਖੇਡਾਂ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਖੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਟਾਵਰਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆ।

## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਟੀਮ ਦੀ ਰੈਂਕ
## ਹਵਾਲੇ
*FILA Database 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਿਪਾਈ

**ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਿਪਾਈ** ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਹ ਤਿੰਨ ਖਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜੋ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਹਨ- ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਤਾਂਤ੍ਰਿਕਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਭੂ ਦ੍ਰਿਸ਼

**ਭੂ ਦ੍ਰਿਸ਼** ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਰਾਤਲ ਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਖਲਿਆਨ, ਪਹਾੜ, ਮੈਦਾਨ, ਰੁੱਖ- ਬੂਟੇ,ਪਿੰਡ -ਬਸਤੀਆਂ ਆਦਿ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦੂਰ ਦੁਮੇਲਾਂ ਤੀਕ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਜਗਾਧਰੀ ਡੇਰਾ

**ਜਗਾਧਰੀ ਡੇਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਹਿਲਾਂ ਓਹ ਆਏ ...

's Grote of Sint-Jacobskerk in May 1952.]]
**ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਏ ...** ਜਰਮਨ ਨਾਜ਼ੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਲੂਥਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਮਾਰਟਿਨ ਨੀਮੋਲਰ ਦੀ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਚੁਣ ਚੁਣ ਕੇ ਸਾਫ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਡਰਪੋਕਪੁਣੇ ਬਾਰੇ.ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਕਤੀ ਹੈ। 
## ਪਾਠ
ਇਸ ਪਾਠ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ-ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਵਰਜਨ ਉਹ ਹਨ ਜੋ 1950ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਰਬਨਾਸ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਵਿਕ ਵਰਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਸਪਿੰਡਾ

**ਸਪਿੰਡਾ** ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਪਣੇ ਮਾਸੀ, ਭੂਆ, ਚਾਚੇ ਜਾਂ ਤਾਏ ਦੇ ਲੜਕੇ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ।

## ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਆਖਿਆ
ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸਪਿੰਡਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉਹ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪੰਜ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣ। ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਪਿੰਡਾ ਉੱਦੋਂ ਹੋਣਗੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਇੱਕੋ ਹੋਣ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Hindu Marriage Act, 1955 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ
ਹਮੀਦਾ ਇਨੈਫਰ

**ਹਮੀਦਾ ਇਨੈਫਰ** ਇੱਕ ਤੁਨੀਸੀਅਨ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਹਮੀਦਾ ਦਾ ਜਨਮ 1942 ਵਿੱਚ ਤੂਨਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਰਈਸੀਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਰਾਕ ਤੋਂ ਸਨ ਅਤੇ 1714 ਸਫੈਕਸ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ। ਇਸਨੇ ਅਰਬੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੂਨਿਸ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜ਼ਾਯਤੁਨਾ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਕੀਤੀ। 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤੂਨਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਿਹਾ। ਹਮੀਦਾ, ਰਾਸ਼ੀਦ ਘਾਨੋਉਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਬਦੇਲਫ਼ਤਾਹ ਮੋਰੂ, ਤੁਨੀਸੀਆ ਵਿੱਚ ਉੱਠੀ ਇਸਲਾਮੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਨੇਤਾ ਰਹੇ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1981 ਵਿੱਚ "ਇਸਲਾਮੀ ਰੁਝਾਨ ਦੀ ਲਹਿਰ" ਨਾਂ ਹੇਠ ਹੋਇਆ।

1981 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ, ਉਹ ਏਜ਼-ਜ਼ਿਤੌਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ। 1982 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਅਨ 15/21 ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1991 ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਟਿਊਨੀਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਜਾਹਿਜ਼ ਕਲਚਰਲ ਫੋਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਿਹਾ।

1985 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਸਲਾਮੋ-ਈਸਾਈ ਰਿਸਰਚ ਗਰੁੱਪ (GRIC) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। 1989 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਦਸੰਬਰ 2005 ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ GRIC ਦੇ ਸਹਿ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
2015 ਬੈਂਕਾਕ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ

**2015 ਬੈਂਕਾਕ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ** ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਚਡਲਾਮ ਵਿੱਚ ਐਰਾਉਨ ਮੰਦਰ ਦੇ ਕਰੀਬ 17 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ ਮੁਕਾਮੀ ਵਕਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸ਼ਾਮ ਸੱਤ  ਵਜੇ ਹੋਇਆ। 21 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 123 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਵਕਤ ਇੱਥੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਸ਼ ਸੀ। ਹਲਾਕ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਵਧ ਕੇ 27 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2015
ਵਾਂਡਰਲਸਟ

**ਵਾਂਡਰਲਸਟ** ਸਾਰੀ ਦੁਨਿਆ ਨੂੰ ਘੁੰਮ ਫਿਰ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕਰੜੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 
## ਨਿਰੁਕਤੀ
ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਉਧਾਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਹਲੀ ਵਾਰ 1902 ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਰਮਨ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕ ਬਣਿਆ ਹੈ: ਵਾਂਡਰਨ(ਲੰਮੀ ਪਦ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ) ਅਤੇ ਲਸਟ(ਇੱਛਾ)।
ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵਾਂਡਰਲਸਟ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਜਗਾਹ ਹੁਣ ਫ਼ਨਵੇ(ਫ਼ਾਰਸਿਕਨੇਸ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਮਨੋ- ਵਿਗਿਆਨ
ਦੁਨਿਆ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਘੁਮੰਣ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋਬਨ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਘਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਇੱਛਾ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬੈਟਰੀ

**ਬੈਟਰੀ** ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਦੋ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦੋ ਤੋ ਵੱਧ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਘੜੀ, ਰੇਡੀਓ, ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿੱਥੇ ਏ.ਸੀ. ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਬੈਟਰੀ ਦਾ ਬਿਜਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਹੈੱਡਸੈੱਟ (ਆਡੀਓ)

ਇਕ ਯੰਤਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈੱਡਫੋਨ ਤੇ ਮਾਈਕਰੋਫੋਨ ਦੋਨੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਉਸਨੂੰ ਹੈੱਡਸੈਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਪੈਰੀਫਿਰਲ
ਬਿਜਲਈ ਚਿੰਨ

## ਊਰਜਾ ਦੇ ਸਰੋਤ
## ਗਰਾਊਂਡਜ਼
## ਰਜਿਸਟਰਜ਼
## ਕਪੈਸੀਕੇਟਰ
## ਟਰਾਸਫਾਰਮਰਜ਼
## ਡਾਇਓਡਜ਼
## ਟਰਾਸਿਸਟਰਜ਼
## ਸਵਿੱਚਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ

ਵੀ ਇੱਕ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਹੈ]]
**ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਆਰ**, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਕਿਟ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਰਮਵੇਅਰ ਕਿਸੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਯੰਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੇਵਲ ਅਧਿਐਨ ਸਿਮਰਤੀ (ਰੋਮ) ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਤੱਤਕਾਲ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਵਸਤੁਪਰਕ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭੂ ਦ੍ਰਿਸ਼

**ਭੂ - ਦ੍ਰਿਸ਼**(en: Landscape) ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਨਕਸ਼ ਨੁਹਾਰ ਜੋ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।**ਪੰਜਾਬ** ਦਾ ਧਰਾਤਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਅਰਧ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਡੀ ਏਰੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰੁੱਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ:
*ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤ 
*ਗਰਮੀ ਦੀ ਰੁੱਤ -
*ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਰੁੱਤ

ਇਹਨਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੁੱਤਾਂ,ਮੌਸਮਾਂ ਅਤੇ ਭੂ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਕਸ਼=ਨੁਹਾਰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਲਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। 
## ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ
ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤ - ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਜਦੋਂ ਅੱਤ ਦੀ ਸਰਦੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 0 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ
ਗਰਮੀ ਦੀ ਰੁੱਤ -ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ, ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ 46 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

 
## ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ
*ਬਰਸਾਤਾਂ ਦੀ ਰੁੱਤ-ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ,ਜਦੋਂ ਸਭ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਰਧ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਬਾਰਿਸ਼ 38 ਇੰਚ ਤੱਕ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 18 ਇੰਚ ਤੱਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*https://uddariart.wordpress.com/punjab-landscape/

File:Sub Mountainous landscape of Punjab,India.jpg|ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਰਧ ਪਹਾੜੀ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ - ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਸ ਐਸ ਨਗਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੜਛ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ 
File:Livestock and landscape of Punjab,India.JPG|ਚਰਵਾਹਿਆਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ, ਨੇੜੇ ਬਨੂੜ,ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਸ ਐਸ ਨਗਰ 
File:Landscape of Punjab,India.JPG|ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਰਧ ਪਹਾੜੀ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ - ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਸ ਐਸ ਨਗਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖਿਜ਼ਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ
File:Punjab,India in Monsoon.jpg|ਮੌਨਸੂਨ ਰੁੱਤੇ ਪੰਜਾਬ,ਖਮਾਣੋਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ 2014
File:Post Rabi crop landscape of Punjab,india.JPG|ਰਬੀ(ਕਣਕ) ਦੀ ਫਸਲ ਕੱਟਣ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਸਤਾਨਾ ਖੁਰਦ

**ਜਸਤਾਨਾ ਖੁਰਦ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿੱਧਾਰਥ ਨਿਗਮ

***ਸਿੱਧਾਰਥ ਨਿਗਮ*** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨਿਗਮ ਦਾ ਜਨਮ 1998 ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਡਰਾਮਾ ਸ਼ੋ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਅਸ਼ੋਕ ਸਮਰਾਟ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨ ਅਸ਼ੋਕ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਅਭਿਨਏ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਧੂਮ 3 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਕਿਰਨ ਕੁਮਾਰ

**ਕਿਰਨ ਕੁਮਾਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਕਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਐਕਟਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।&#x5B;*citation needed*&#x5D; ਇਹ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਐਕਟਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕਿਰਨ ਕੁਮਾਰ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਵਰਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਕਿਰਨ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਮਾ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਸ਼ੌਰਿਆ, ਜੋ ਡੇਵਿਡ ਧਵਨ, ਅੱਬਾਸ ਮੁਸਤਾਨ, ਇੰਦਰਾ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ "ਸੁਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼"  ਨਾਂ ਦੀ ਲੇਬਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕਿਰਨ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਖੱਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗਿਲਗਿਤ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ-ਏ-ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਪੌਤੇ ਬਣੇ। ਇਹ ਸਾਈ ਬਾਬਾ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੈ  ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਇਸ ਸੰਤ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸਾਈਨਾਮਾ ਵਿਜ਼ਨ ਰੱਖਿਆ।

ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸਨੂੰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਐਂਡ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਵਜੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਦੀ ਲਾਇਫ਼ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਮੋਨਾਰਕ ਤਿਤਲੀ ਜੈਵਿਕਮੰਡਲ ਰੱਖ

** ਮੋਨਾਰਕ ਤਿਤਲੀ ਜੈਵਿਕਮੰਡਲ ਰੱਖ**, (en:Monarch Butterfly Biosphere Reserve), ਸੰਤਰੀ ਰੰਗੀਆਂ ਮੋਨਾਰਕ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੱਖ ਹੈ।ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਮੋਨਾਰਕ ਤਿਤਲੀਆਂ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਲਈ ਅੱਤ-ਸਰਦੀ(over-wintering) ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੁਰਖਿਅਤ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਰੱਖ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇਸ ਦੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਤਿਤਲੀਆਂ ਪਨਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਆਓਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰੱਖ 56000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀ ਅਤਿ ਘਣਤਾ ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਆਕੇ ਬਸੇਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਜੈਵਿਕਮੰਡਲ ਦਾ ਮੰਤਵ ਇਹਨਾਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੈਣ ਬਸੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। 
ਪੂਰਬੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅੱਤ-ਸਰਦੀ ਸਮੇ ਮੋਨਾਰਕ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਛਮੀ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਖੇਤਰ 1975 ਲੱਭਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ।1980 ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਿਜੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਰਕਬੇ ਨੂੰ ਸੰਘੀ ਰੱਖ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ 1980 ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕਮੰਡਲ ਰੱਖ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਡੂ ਹੈ। ਰੱਖ ਦਾ ਰੱਖ ਰਖਾਓ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਖਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੇਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਲੋਕਾਂ,ਕਿਸਾਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਮਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਟਕਰਾਓ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੇਂਦਾ ਹੈ।  

## ਮੋਨਾਰਕ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲਾ

ਬਾਬਾ **ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲਾ** ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੱਡਾ ਮਾਹਲਾ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਦਕੀ-ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ ਸੜਕ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਹਟਵਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਬਾ ਮਾਹਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ 1929 ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਜੋ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਲਾਤਿਨ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਾਹਲਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜੂਝਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ
ਦ ਡੀਨਾਇਲ ਆਫ਼ ਡੈੱਥ

**ਦ ਡੀਨਾਇਲ ਆਫ਼ ਡੈੱਥ** ਅਰਨੈਸਟ ਬੈਕਰ ਦੁਆਰਾ 1973 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਆਮ ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ ਲਈ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸੋਰੇਨ ਕੀਰਕੇਗਾਰਦ, ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਅਤੇ ਓਟੋ ਰੈਂਕ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਸਾਰ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਬੈਕਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਬੈਕਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਵੈਤ ਭਾਵ ਹੈ। ਇਸ ਦਵੈਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਕੇ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮਰਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਫ਼ਿਰ ਲੋਕ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਸਿਰਜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਰਹੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਨਗੇ, ਚਾਹੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਜ਼ਰੂਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬੈਕਰ "ਅਮਰ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ"(ਜਾਂ ਕੌਸਾ ਸੂਈ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਘੋਲੀਆ

**ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਘੋਲੀਆ** ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਹ ਉਦੋਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਹਲਕਾ ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਬਣੇ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਘੋਲੀਆ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਸਤੰਬਰ 1894 ਨੂੰ ਮੋਗਾ ਜਿਲੇ (ਪੁਰਾਣਾ ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਜਿਲਾ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਘੋਲੀਆ ਖੁਰਦ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਸੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰਨੀ ਪਰੇਮ ਕੋਰ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਾਨੀ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਤੰਗੀਆਂ-ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਟੱਬਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਆਂ ਦੀ ਹੱਡ-ਭੰਨਵੀਂ ਮੇਹਨਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਬੋਝ ਹੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 1912 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਪਿੰਡ ਤਰਖਾਣਵੱਧ ਵਾਸੀ ਬੀਬੀ ਪਰਤਾਪ ਕੋਰ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਘਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਘੋਲੀਆ ਜੀ ਨੇ ਕਮਾਈ ਲਈ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋ ਚੋਰੀ ਹੀ ਉਹ ਕਲੱਕਤੇ/ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੰਘਾਈ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੀਰੂ/ਬੋਲੀਵਿਆ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਾਬਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬਿਲਗਾ, ਬਾਬਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗੇ ਤੇ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਖਜਾਨਚੀ ਬਣੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਮੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਤਰਖਾਣਵੱਧ, ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲਾ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਜੰਡਿਆਲਾ, ਬਾਬਾ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੂਸਾਪੁਰ ਤੇ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਬੰਡਾਲਾ ਨਾਲ ਮਾਰਕਸਵਾਦ-ਲੈਨਿਨਵਾਦ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਸਿਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ 1934 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਜਾ ਪੁਜੇ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਗਆਨਿਕ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ 16 ਮਾਰਚ 1937 ਨੂ ਜਨੇਵਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬੰਬਈ (ਮੁੰਬਈ) ਪੁਜੇ ਪਰ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਦੇ ਵਿੱਚ-ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਗਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਾਹੋਰ ਜੇਹਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਸਖਤ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ। 1937 ਦੇ ਸਾਲ ਹੀ ਪਿੰਡ ਦੋਧਰ ਵਿੱਖੇ ਭਾਰੀ ਕਿਸਾਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹੋਈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਘੋਲੀਆ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਸ਼ੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਤਿਰ੍ਰਪੁਰਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਡੇਲੀਗੇਟ ਵੀ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁਜਾਰਾ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਤੇ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ।ਕਾਮਰੇਡ ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਜੀ ਵਰਗੇ ਘੁਲਾਟੀਏ ਇਸੇ ਲਹਿਰ ਦੀ ਪੇਦਾਵਾਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ।|ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਘੋਲੀਆ ਜੀ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ|ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1948 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 2 ਸਾਲ ਅੰਬਾਲਾ ਜੇਹਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਰਿਹਾਂ ਹੋਣ ਮਗਰੋ 6 ਮਹੀਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਜਰ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ|ਅਜਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 1952 ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚੋਣਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਲਾਲ-ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਐਮ.ਐਲ.ਏ ਚੁਣੇ ਗਏ|

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਮਲਿਕਾ ਹਾਂਡਾ

**ਮਲਿਕਾ ਹਾਂਡਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Malika Handa;** ਜਨਮ 20 ਮਾਰਚ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬੋਲ਼ੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੈਫ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਹੈ। 2012 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਅੱਠ ਵਾਰ ਡੈਫ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਪੋਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਦਾ ਡੈਫ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਂਡਾ ਸਰਵੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਵੀ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮਲਿਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਸ਼ ਅਤੇ ਰੇਣੂ ਹਾਂਡਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬੋਲ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ, ਉਹ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੁਣਨ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਇੱਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। ਮਲਿਕਾ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ 
ਮਲਿਕਾ ਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖੇਡ ਲਈ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਛੇ ਵਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਫ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਵਾਰ ਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਡੈਫ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਡੈਫ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨ ਅਤੇ ਦੋ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਮੈਡਲ 
### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਡਲ 
* ਚਾਂਦੀ - ICCD ਵਿਸ਼ਵ ਡੈਫ ਬਲਿਟਜ਼ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (2018)
* ਗੋਲਡ - ICCD ਤੀਸਰੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਫਾਰ ਡੈਫ (2015)
* ਚਾਂਦੀ - ICCD ਪਹਿਲੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਓਪਨ ਡੈਫ ਸ਼ਤਰੰਜ ਬਲਿਟਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (2015)

* ਗੋਲਡ - ਡੈਫ ਦੀ 23ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (2022)

* ਗੋਲਡ - ਡੈਫ ਦੀ 22ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (2020)
* ਗੋਲਡ - 21ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈੱਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਆਫ਼ ਦ ਡੈਫ਼ (2018)
* ਗੋਲਡ - 20ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈੱਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਆਫ਼ ਦ ਡੈਫ਼ (2017)
* ਗੋਲਡ - 19ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈੱਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਆਫ਼ ਦ ਡੈਫ਼ (2017)
* ਗੋਲਡ - ਡੈਫ ਦੀ 18ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (2016)
* ਗੋਲਡ - ਡੈਫ ਦੀ 17ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (2013)
* ਗੋਲਡ - ਡੈਫ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (2012)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਖੜਤਾਲ

**ਖੜਤਾਲ** ਨੂੰ **ਕਰਤਾਲ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹਥ ਅਤੇ ਤਾਲ ਭਾਵ ਖੜਕਾਉਣਾ। ਇਹ ਛੈਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਇਹ ਸਾਧੂ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਸਾਜ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਮੰਦਰ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਜਨ, ਕੀਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਛੈਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੜੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਬਣਾਵਟ ਇਹ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਦੋ, ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 5 ਇੰਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 10 ਇੰਚ ਤਕ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 2 ਇੰਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 3 ਇੰਚ ਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੰਜਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਛੈਣੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਕੋ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਕੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਲਕੜੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਟੁਕੜੇ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲੀਆਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਖੜਕਾਉਣਾ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਵਾਦਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਅਰਨੈਸਟ ਬੈਕਰ

**ਅਰਨੈਸਟ ਬੈਕਰ** (27 ਸਤੰਬਰ 1924- 6 ਮਾਰਚ 1974) ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਪੁਸਤਕ ਦ ਡੀਨਾਇਲ ਆਫ਼ ਡੈੱਥ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਵਿਸ਼ਿੰਗ

**ਵਿਸ਼ਿੰਗ (vishing)** ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਵਾਜ਼ (voice) ਅਤੇ ਫਿਸ਼ਿੰਗ (phishing) ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਉਂਝ ਤਾਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਨਾਲ ਮਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ ਬਸ ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੇ ਆਰਥਿਕ (ਉਸਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਬਾਰੇ) ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਉਦਾਹਰਣ
* ਅਪਰਾਧੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਰ ਡਾਇਲਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਚੁਰਾਏ ਗਏ ਫੋਨ ਨੰਬਰਾਂ ਤੇ ਫੋਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
* ਫੋਨ ਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਬੈੰਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੜਬੜੀ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਲਿਖਿਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੋਨੇ ਨੰਬਰ ਅਕਸਰ ਅਪਰਾਧੀ ਦਾ ਉਹੀ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਜਦੋਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਉਸ ਨੰਬਰ ਤੇ ਫੋਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਰਜ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਕੀਪੈਡ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਦਾ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਰਾਧੀ ਕੋਲ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੂਚਨਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਹੇਰ-ਫੇਰ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
* ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਫੋਨ ਤੇ PIN ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੂਚਨਾ ਵੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਦ ਮਪੇਟਸ

right|thumb|300px|ਲੋਗੋ 2004-2011
***ਦ ਮਪੇਟਸ*** (***The Muppets***), ਜਿਮ ਹੇਂਸਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕਠਪੁਤਲੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1954-55 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਕਠਪੁਤਲੀ, ਜਿਮ ਹੇਂਸਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਸ ਕਠਪੁਤਲੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦ ਮਪੇਟ ਸ਼ੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੋਵੇ
## ਫ਼ਿਲਮੋਗਰਾਫ਼ੀ 
### ਥੀਏਟਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
* *ਦ ਮਪੇਟ ਮੂਵੀ* (1979)
* *ਦ ਗਰੇਟ ਮਪੇਟ ਕੀਪਰ* (1981)
* *ਦ ਮਪੇਟਸ ਟੇਕ ਮੈਨਹਟਨ (1984)
* *ਸੀਸਮੀ ਸਟਰੀਟ ਪਰੀਸੀਨਟਸ ਫੂਲੋ ਦੈਟ ਬਰਡ* (1985)
* *ਦ ਮਪੇਟ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਕੇਰਲ* (1992)
* *ਮਪੇਟ ਟਰੀਜ਼ਰ ਆਇਲੈਂਡ* (1996)
* *ਮਪੇਟਸ ਫ਼ਾਰਮ ਸਪੇਸ* (1999)
* *ਦ ਐਡਵੈਂਚਰ ਆਫ਼ ਐਲਮੋ ਇਨ ਗਰੋਚਲੀਨਡ* (1999)
* *ਇਟਸ ਏ ਵੈਰੀ ਮੇਰੀ ਮਪੇਟ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਮੂਵੀ* (2002)
* *ਦ ਮਪੇਟਸ ਵਜਾ ਰੁਡ ਆਫ਼ ਓਜ* (2005)
* *ਦ ਮਪੇਟਸ* (2011)

### ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸ਼ੀਰੀਅਲ 
* *ਸੇਮ ਐਂਡ ਫਰੈਂਡਸ* (1955-1961)
* *ਸੀਸਮੀ ਸਟਰੀਟ* (1969-ਅਬ ਤਕ)
* *ਐਨਬੀਸੀਜ (NBC's) ਸੈਟਰਡੇ ਨਾਇਟ* (1975)
* *ਦ ਮਪੇਟ ਸ਼ਿਵ* (1976-1981)
* *ਫਿਰ ਯੁਗਲ ਰਾਕ* (1983-1987)
* *ਜਮ ਹੈਨਸਨਸ ਮਪੇਟ ਬੀਬੀਜ਼* (1984-1991)
* *ਜਮ ਹੈਨਸਨਸ ਲਿਟਲ ਮਪੇਟ ਮੋਨਸਟਰਸ* (1985)
* *ਦ ਜਮ ਹੈਨਸਨ ਆਵਰ* (1989)
* *ਦ ਗੋਸਟ ਆਫ਼ ਫੀਫਨਰ ਹਾਲ* (1989)
* *ਜਮ ਹੈਨਸਨਸ ਮਾਦਰ ਗੂਜ਼ ਸਟੋਰੀਜ਼* (1990)
* *ਡਾਐਨਾਸੋਰਸ* (1991-1994)
* *ਡਾਗ ਸਿਟੀ* (1992-1995)
* *ਸਟੀਕਡਸ* (1993-1994)
* *ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਲਾਈਫ਼ ਆਫ਼ ਟਵਾਈਜ਼* (1994-1996)
* *ਜਮ ਹੈਨਸਨਸ ਐਨੀਮਲ ਸ਼ਿਵ* (1994-1997)
* *ਮਪੇਟਸ ਟਨਾਇਟ* (1996-1998)
* *ਦ ਵਬਲਸ ਵਰਲਡ ਆਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਸੀਸ* (1996-1998)
* *ਬਿੱਗ ਬੈਗ* (1996-1998)
* *ਬੇਰ ਇਨ ਦ ਬਿੱਗ ਬਿੱਲੂ* (1997-2007)
* *ਮੋਪਾਟਾਪਸ ਸ਼ਾਪ* (1999-2003)
* *ਟੀਲਨਗ ਸਟੋਰੀਜ਼ ਵਿਦ ਟਾਮੀ ਡੇ ਪੱਲਾ* (2001)
* *ਦ ਹਾਬਸ* (2001-2006)
* *ਐਨੀਮਲ ਜਿਮ* (2003)
* *ਬ੍ਰੇਕਫ਼ਾਸਟ ਵਿਦ ਬੇਰ* (2005-2006)
* *ਦ ਮਪੇਟਸ ਕਚੀਨ ਵਿਦ ਕੀਟ ਕੋਰਾ* (2010 -)

### ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸਪੈਸ਼ਲ 
* *ਹੈ, ਸਿੰਡਰੇਲਾ!* ਹੈ, ਸਿੰਡਰੇਲਾ (1970)
* *ਦ ਫਰਾਗ ਪ੍ਰਿੰਸ* (1971)
* *ਦ ਮਪੇਟਸ ਮੀਵਜੀਸ਼ੀਨ ਆਫ਼ ਬਰਮਨ* (1972)
* *ਦ ਮਪੇਟਸ ਵੇਲੇਨਟਾਇਨ ਸ਼ਿਵ * (1974)
* *The Muppet Show: Sex and Violence* (1975)
* *ਐਮੀਟ ਔਟਰਸ ਜੱਗ ਬੈਂਡ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ* (1977)
* *ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਈਵ ਆਨ ਸੀਸਮੀ ਸਟਰੀਟ* (1978)
* *ਦ ਮਪੇਟਸ ਗੋ ਹਾਲੀਵੁੱਡ (1979)
* John Denver and the Muppets: A Christmas Together (1979)
* *ਦ ਮਪੇਟਸ ਗੋ ਟੂ ਦ ਮੂਵੀਸ* (1981)
* *ਆਫ਼ ਮਪੇਟਸ ਐਂਡ ਮੈਨ* (1981)
* *ਦ ਫੈਨਟਾਸਟਿਕ ਮਿਸ ਪੁੱਗੀ ਸ਼ਿਵ* (1982)
* *ਬਿੱਗ ਬਰਡ ਇਨ ਚਾਇਨਾ* (1983)
* *ਰੋਕੀ ਮਾਊਂਟੇਨ ਹਾਲ਼ੀ ਡੇ ਵਿਦ ਜੂਨ ਡੀਨੋਰ ਐਂਡ ਦ ਮਪੇਟਸ* (1983)
* *ਡੌਂਟ ਐਟ ਦ ਪਿਕਚਰਜ਼* (1983)
* *The Muppets: A Celebration of 30 Years* (1985)
* *ਦ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਟਵਾਏ* (1986)
* *ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਦ ਬਣੀ ਪਿਕਨਿਕ* (1986)
* *ਇਕ ਮਪੇਟ ਫ਼ੈਮਿਲੀ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ* (1987)
* *ਬਿੱਗ ਬਰਡ ਇਨ ਜਾਪਾਨ* (1989)
* *ਦ ਸਾਂਗ ਆਫ਼ ਦ ਕਲਾਊਡ ਫਾਰੈਸਟ* (1989)
* *ਦ ਮਪੇਟਸ ਇਨ ਵਾਲਟ ਡਿਜਨੀ ਵਰਲਡ* (1990)
* *ਦ ਮਪੇਟਸ ਸੀਲਬਰੀਟ ਜਮ ਹੈਨਸਨ* (1990)
* *ਮਿਸਟਰ ਵੱਲੋ ਬਾਅਜ਼ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਟੋਰੀ* (1995)
* *ਸਨਡਰਲੀਮੋ* (1999)
* *ਸਟੂਡਿਓ ਡੀ ਸੀ ਹੋ ਸਟੈਡ ਬਾਈ ਡਾਇਲੀਨ ਸਪਰਾਓਸ ਐਂਡ ਕੋਲ਼ ਸਪਰਾਓਸ* (2008)
* *ਸਟੂਡਿਓ ਡੀ ਸੀ ਹੋ ਸਟੈਡ ਬਾਈ ਸੀ ਲੈਨਾ ਗੋਮਜ਼* (2008)
* ''ਏ ਮਪੇਟ'ਜ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ: ਲੈਟਰਸ ਟੂ ਸੈਂਟਾ* (2008)

### ਡਾਇਰੈਕਟ ਟੂ ਵੀਡੀਓ 
* *ਮਪੇਟ ਕਲਾਸਿਕ ਥੀਏਟਰ* (1994)
* *ਐਲਮੋ ਸਿਵਸ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ* (1996)
* *ਕਰਮਟਸ ਸਵੀਮਪ ਐਰਸ* (2002)
* *ਐਬੀ ਇਨ ਵੰਡਰਲੈਂਡ'' (2008)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਾਮੇਡੀਅਨ
ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ

**ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ** (10 ਅਕਤੂਬਰ 1919 - ਅਗਸਤ 2009) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਉਘਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ 1986 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਕਤੂਬਰ, 1919 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਰਿਆਸਤ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਚ ਚੱਲ ਬੋਦਲਾ ਵਿਖੇ ਸ. ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਮਏ ਅਤੇ ਐੱਲਐੱਲਬੀ ਦੀਆਂ  ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਅਗਿਆਨ ਵਰਦਾਨ ਨਹੀਂ* (1966)
**ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖ*	 (1966)
**ਤੋਟਾਂ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀਆਂ	* (1960)
**ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ	* (1971)
**ਦਿਲ ਤੋਂ ਦੂਰ	* 
**ਪ੍ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ*
**ਬਰਫ਼ ਦੇ ਦਾਗ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ	*
**ਮੋੜ ਤੋਂ ਪਾਰ	*
**ਮੇਰੇ ਪੱਤੇ ਮੇਰੀ ਖੇਡ*
**ਸਹੁੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ*
* *ਅੱਡੀ ਦਾ ਦਰਦ* 
*'ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਮ ਬੀਤਦੀ ਗਈ*
**ਫੂਸ ਦੀ ਅੱਗ* 
**ਦਰੋਪਦੀ ਦਾ ਦੋਸ਼*
**ਮੇਰੇ ਪੱਤੇ ਮੇਰੀ ਖੇਡ* (ਸਵੈਜੀਵਨੀ) 
**ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰ ਚਿਤਰ'' (ਨਾਵਲ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ  1919
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ  2009
ਬਿਲਟੌਂਗ

thumb|ਬਿਲਟੌਂਗ
**ਬਿਲਟੌਂਗ** ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਡੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ
ਕਮਪੈਕਟ ਡਿਸਕ

**ਕਮਪੈਕਟ ਡਿਸਕ** (ਸੀ.ਡੀ) ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰਨ ਯੰਤਰ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਕੜੇ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 700 ਮੈਗਾਬਾਈਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਸ 12 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੋਟਾਈ 1 ਮੀਲੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 16 ਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਪੈਕਟ ਡਿਸਕ
ਓਟੋ ਰੈਂਕ

**ਓਟੋ ਰੈਂਕ** (ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ: Otto Rank; 22 ਅਪਰੈਲ 1884 – 31 ਅਕਤੂਬਰ 1939) ਇੱਕ ਆਸਟਰੀਆਈ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਇਹ 20 ਸਾਲ ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ।

## ਜੀਵਨ
ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਅਪਰੈਲ 1884 ਨੂੰ ਵੀਏਨਾ ਵਿੱਚ "ਓਟੋ ਰੋਜ਼ਨਫ਼ੀਲਡ" ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਹੋਇਆ।

21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਲਿਖਿਆ ਖਰੜਾ ਫ਼ਰਾਇਡ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਰਾਇਡ ਨੇ ਰੈਂਕ ਨੂੰ ਵੀਏਨਾ ਸਾਈਕੋਐਨਾਲਿਟਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਬਣਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ
* ਕਲਾਕਾਰ (Der Künstler) - 1907
* ਹੀਰੋ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਮਿੱਥ (Der Mythus von der Geburt des Helden) - 1909 
* ਦ ਲੋਹੇਂਗ੍ਰੀਨ ਸਾਗਾ (Die Lohengrin Sage) - 1911

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਓਟੋਰੈਂਕ.ਕਾਮ
* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਕੋਐਨਾਲਿਟਿਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੀਆਈ ਲੇਖਕ
ਏਡ ਔਮਿਨੇਮ (ad hominem)

**ਐਡ ਔਮੀਨੇਮ** (ad hominem, argumentum ad hominem ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ)  ਇੱਕ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਆਦਮੀ ਨੂੰ"। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ

**ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ-ਕੱਚੀ ਉਮਰ ਕੇ ਪੱਕੇ ਰਿਸ਼ਤੇ** () ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ਜਿਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 21 ਜੁਲਾਈ 2008 ਨੂੰ ਕਲਰਜ਼ ਟੀ ਵੀ ਉੱਪਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਬਾਲ ਵੀਹ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦਿਆ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ 
"ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ" ਨਾਟਕ ਅਨੰਦੀ ਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਗਦੀਸ਼ ਗੌਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਹ ਅਨੰਦੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਿਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਾ ਕੇ ਗੌਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੰਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕਲਿਆਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਨੰਦੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਪਰ ਖੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸ਼ਿਵਰਾਜ਼ ਸ਼ੇਖਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਜਗਦੀਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮਿਹਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਿਸ ਅਉਂਦਾ ਹੈ,ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੰਦੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਧੱਕਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਕੁੜੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੋਹਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਤਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੁਪਨਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਨਰਸ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਮੰਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਨੰਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸਲੀ ਮਾਂ ਬਾਪ ਦੀ ਤਰਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਆਤੰਕਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੰਦੀ ਦੋ ਜੋੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਿਵਮ ਅਤੇ ਨੰਦਨੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੰਗਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਦੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਕਿਡਨੈਪ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਡਨੈਪਰ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁੰਦਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਨੰਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਨੇਤੀ ਅਜੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਲਭਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਗਦੀਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 11 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਨੰਦੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਜੋ ਨਿੰਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮ ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਦੀ "ਸ਼ਿਵ ਨਿਕੇਤਨ" ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸੁਤੰਤਰ ਇੱਕਲੀ ਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਲੈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੱਸੀ ਦਾ ਧੌਲਰ

**ਸੱਸੀ ਦਾ ਧੌਲਰ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸੱਸੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਸੱਸੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਾਇਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ "ਪੁੰਨੂ" ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਨਾਂ ਹੇਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ, ਹਾਸ਼ਮ, ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਯਾਰ, ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸੇ ਵੀ ਰਚੇ। ਸੱਸੀ-ਪੁੰਨੂ ਦੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਾਸ਼ਮ ਦੀ ਸੱਸੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। "ਸੱਸੀ ਦੀ ਧੌਲਰ" ਜਾਂ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਪਿੰਡ ਤਰਾਪ, ਤਹਿਸੀਲ ਤਲਾਰੰਗ ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅਟਕ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਉੱਪਰ ਗੁਬੰਦ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੋਠੋਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਰਿਆ ਸੁਹਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲੋ ਵਗਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਯਤੀਮਖ਼ਾਨਾ

**ਯਤੀਮਖ਼ਾਨਾ** ਯਤੀਮਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਜਿਸ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਮਾਪੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਜਾਂ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕੋਈ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਹ ਰਾਜ ਦਾ ਵਾਰਡ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਤੀਮਖ਼ਾਨੇ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੌੜਤੁੰਮਾ

**ਕੌੜਤੁੰਮਾ**, **ਇੰਦਰਾਇਨ** ਜਾਂ **ਕੌੜਤੁੰਬਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੇਲ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਇੰਦਰਾਵਾਰੂਣੀ, ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਇੰਦਰਾਇਨ, ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਇੰਦਰਫਲ, ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਇੰਦਰਾਵਣਾ, ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਰਾਖਾਸ ਸ਼ਸਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਕੋਲੋਸਿੰਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 20 ਤੋਂ 30 ਫੁੱਟ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਇੰਚ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦੋ ਇੰਚ, ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਪੰਜ ਹਿੱਸਿਆ 'ਚ ਵੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫਲ ਗੋਲ, ਚਿਕਨਾਈ ਵਾਲੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕੌੜਤੁੰਮਾ ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਵੇਲ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਤਿਤਰਾ ਮਿਤਰਾ ਹੁੰਦ ਹੈ। ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੌੜਤੁੰਮਾ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਕੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਪਸ਼ੂ, ਨਾ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੰਦੇ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਗੈਰ-ਆਬਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੈਰਆਬਾਦ ਤੇ ਰੇਤਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿਚ ਕੌੜਤੁੰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਛੋਟਾ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਚਿੱਟੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੱਚੇ ਫਲ ਦਾ ਰੰਗ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਫਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਕੌੜਤੁੰਮਿਆਂ ਦਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਚੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਚੂਰਨ ਕੌੜਤੁੰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਵਿਚ ਚਾਰੇ ਜਵੈਣਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਲੂਣ ਆਦਿ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਅਤੇ ਹਾਜਮੇ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੌੜਤੁੰਮੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗੈਰ-ਆਬਾਦ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕੌੜਤੁੰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਗੁਣ
thumb 

ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਤਿੱਖਾ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਖੰਘ, ਜਖ਼ਮ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ-ਗੈਸ,ਕਬਜ,ਪੇਟ ਦਰਦ ਆਦਿ। ਕੌੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਲੂਣ, ਜੁਵੈਣ, ਜੀਰਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਜੀਰੀ ਪਾਕੇ ਇਸ ਦਾ ਆਚਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਤੌੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਧੁੱਪੇ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਚੂਰਨ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
 
ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਕੋਲੋਸਿਨਿਬਨ ਨਾਂ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਰਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ 'ਚ ਤੇਲ 21 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਈਟੋਸਟੇਰਾਲ, ਗਲਾਈਕੋਸਾਈਨਾਈਡ, ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ, ਟੈਨਿਨ ਅਤੇ ਸੈਪੋਨਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ 'ਚ ਛਿਲਕਾ 23 ਪ੍ਰਤੀਸਤ, ਬੀਜ 62 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਰਸ 15 ਪ੍ਰਤੀਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 
:ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਨੁਕਸ਼ਾਨਦੇਹ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਖੇੜੀ ਗੁੱਜਰਾਂ

**ਖੇੜੀ ਗੁੱਜਰਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ

*ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ* ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਬੰਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਗਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਐਨ 4ਥੀ ਸਦੀ  ਵਿੱਚ ਪਾਣਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਿਆਕਰਨ ਅਸ਼ਟਧਿਆਯੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਧਿਆਯੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਪੁਸਤਕ ਸ਼ਿਵ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਧੁਨੀਮਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੌਲਿਸ਼ ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਨ ਬੋਦੋਈਨ ਦੇ ਕੂਰਟਨੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਿਲਕੋਲਾਜ ਕੁਰਜੇਵਸਕੀ ਦੇ ਨਾਲ 1876 ਵਿੱਚ ਧੁਨੀਮ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਨੂੰ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਫ਼ਰਦੀਨਾ ਦ ਸੌਸਿਊਰ ਉੱਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪੰਜਾਬੀ ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਨੁਰੇਖਣ ਜਾਲਸਾਜ਼ੀ

**ਅਨੁਰੇਖਣ ਜਾਲਸਾਜ਼ੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Forgery) ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੜਬੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਦਸਖਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਰੇਖਣ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਲਸਾਜ਼ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੀਡ਼ਤ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ traced forgery ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਪਛਾਣ
ਨਿਜਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ (law of individuality) ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇੱਕੋ ਜਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਜੇਕਰ ਦੋ ਜਸਤਾਖ਼ਰ ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਅਨੁਰੇਖਣ ਜਾਲਸਾਜ਼ੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਚਰਨਜੀਤ ਅਹੂਜਾ

**ਚਰਨਜੀਤ ਅਹੂਜਾ** ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਚਰਨਜੀਤ ਅਹੂਜਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
1453

**1453 45** 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1450 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*29 ਮਈ&ndash; ਔਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਟਰਕੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੌਂਸਤੈਂਤੀਨੋਪਲ (ਹੁਣ ਇਸਤੈਂਬੁਲ) ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1660

**1660** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1660 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 2 ਮਈ &ndash; ਸਵੀਡਨ ਪੌਲੇਂਡ ਬ੍ਰਾਂਡਨਬੁਰਕ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ ਓਲੀਵਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।
* 29 ਮਈ &ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਚਾਰਲਸ ਦੂਜਾ ਫਿਰ ਤਖ਼ਤ ‘ਤੇ ਬੈਠਾ।
* 8 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕ ਉਥੈਲੋ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਦੇਸਦੇਮੋਨਾ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਔਰਤ ਸਟੇਜ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਈ।

## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ 
*ਅਹਿਲ
*ਅਰਾਈਆਂਵਾਲਾ ਕਲਾਂ
*ਅਰਾਈਆਂ ਵਾਲਾ ਖੁਰਦ 
*ਬੇਗੂਵਾਲਾ 
*ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
*ਭਾਗਥਲਾ ਕਲਾਂ 
*ਭਾਗਥਲਾ ਖੁਰਦ 
*ਬੀਹਲੇਵਾਲਾ 
*ਭੋਲੂਵਾਲਾ 
*ਬੀੜ ਭੋਲੂਵਾਲਾ 
*ਬੀੜ ਚਹਿਲ
*ਚਹਿਲ 
*ਬੀੜ ਸਿੱਖਾਂ ਵਾਲਾ 
*ਬੁਰਜ ਮਸਤਾ 
*ਬੁੱਟਰ 
*ਚੱਕ ਢੁੱਡੀ 
*ਚੱਕ ਸਾਹੂ 
*ਚੱਕ ਸੇਮਾਂ 
*ਚੱਕ ਸ਼ਮਾ 
*ਚੰਬੇਲੀ 
*ਚੰਦਬਾਜਾ 
*ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
*ਚੁੱਘੇਵਾਲਾ 
*ਡੱਗੋ ਰੋਮਾਣਾ 
*ਡੱਲੇਵਾਲਾ 
*ਦਾਨਾ ਰੋਮਾਣਾ 
*ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
*ਢਾਬ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
*ਢਿਲਵਾਂ ਖੁਰਦ 
*ਢੁੱਡੀ 
*ਧੂੜਕੋਟ 
*ਫਰੀਦਕੋਟ (ਦਿਹਾਤੀ) 
*ਡੋਡ 
*ਘੋਨੀਵਾਲਾ 
*ਘੁੱਦੂਵਾਲਾ 
*ਘੁਗਿਆਣਾ 
*ਘੁਮਿਆਰਾ 
*ਗੋਲੇਵਾਲਾ 
*ਹਰਦਿਆਲੇਆਣਾ 
*ਹਰੀਏਵਾਲਾ 
*ਹਸਨ ਭੱਟੀ 
*ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ 
*ਜੰਡਵਾਲਾ 
*ਜਨੇਰੀਆਂ 
*ਝਾੜੀਵਾਲਾ 
*ਝੋਕ ਸਰਕਾਰੀ 
*ਝੋਟੀਵਾਲਾ 
*ਕਾਬਲਵਾਲਾ 
*ਕੰਮੇਆਣਾ 
*ਕਾਨਿਆਂਵਾਲੀ 
*ਕਲੇਰ 
*ਕਾਉਣੀ 
*ਖਿਲਚੀ 
*ਕਿੰਗਰਾ 
*ਕੋਟ ਸੁਖੀਆ 
*ਮਚਾਕੀ ਕਲਾਂ 
*ਮਚਾਕੀ ਖੁਰਦ 
*ਮਚਾਕੀ ਮੱਲ ਸਿੰਘ 
*ਮਰਾੜ 
*ਮੱਲੇਵਾਲਾ 
*ਮੰਡਵਾਲਾ 
*ਮਾਨੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
*ਮਹਿਮੂਆਣਾ 
*ਮਿੱਡੂ ਮਾਨ
*ਮਿਸ਼ਰੀਵਾਲਾ 
*ਮੋਰਾਂਵਾਲੀ 
*ਮੁਮਾਰਾ 
*ਨਰਾਇਣਗੜ੍ਹ 
*ਨੱਥਲਵਾਲਾ 
*ਪੱਖੀ ਕਲਾਂ 
*ਪੱਖੀ ਖੁਰਦ 
*ਪੱਕਾ 
*ਪਹਿਲੂਵਾਲਾ 
*ਪਿੰਡੀ ਬਲੋਚਾਂ 
*ਪਿਪਲੀ 
*ਕਿਲਾ ਨੌ 
*ਰਾਜੋਵਾਲਾ 
*ਰੱਤੀ ਰੋੜੀ 
*ਰੁੱਪਈਆਂਵਾਲਾ 
*ਸਾਧਾਂਵਾਲਾ 
*ਸਾਧੂਵਾਲਾ 
*ਸਾਦਿਕ 
*ਸੈਦੇਕੇ 
*ਸੰਗਤਪੁਰਾ 
*ਸੰਗੋ ਰੋਮਾਣਾ 
*ਸੰਗਰਾਹੂਰ 
*ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
*ਸਿਮਰੇਵਾਲਾ 
*ਸੁੱਖਣਵਾਲਾ 
*ਟਹਿਣਾ
*ਵੀਰੇਵਾਲਾ ਕਲਾਂ
*ਵੀਰੇਵਾਲਾ ਖੁਰਦ 

## ਤਹਿਸੀਲ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ 
*ਔਲਖ 
*ਬੱਗੇਆਣਾ 
*ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ 
*ਬਹਿਬਲ ਖੁਰਦ 
*ਭੈਰੋਂ-ਕੀ-ਭੱਟੀ 
*ਬੁਰਜ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ 
*ਚੱਕ ਕਲਿਆਣ 
*ਦਵਾਰੇਆਣਾ 
*ਦੇਵੀਵਾਲਾ 
*ਢੈਪਈ 
*ਢਿੱਲਵਾਂ ਕਲਾਂ 
*ਢੀਮਾਂਵਾਲੀ 
*ਘਣੀਏਵਾਲਾ 
*ਗੁਰੂਸਰ 
*ਹਰਿ ਨਾਉ 
*ਜਲਾਲੇਆਣਾ 
*ਜਿਓਂਣਵਾਲਾ 
*ਖਾਰਾ 
*ਖੇਮੂਆਣਾ 
*ਕੋਹਾਰਵਾਲਾ 
*ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ 
*ਕੋਠੇ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ 
*ਮੌੜ 
*ਨੰਗਲ *ਪੰਜਗਰਾਈਂ ਕਲਾਂ 
*ਫਿਡੇ ਕਲਾਂ 
*ਫਿਡੇ ਖੁਰਦ 
*ਸੰਧਵਾਂ 
*ਸਰਾਵਾਂ 
*ਸਿਬੀਆਂ 
*ਸਿੱਖਾਂਵਾਲਾ 
*ਸਿਰਸੜੀ 
*ਥਾਰਾ 
*ਵਾਂਦਰ ਜਟਾਣਾ 
*ਵਾੜਾ ਦਰਾਕਾ 
*ਰਾਮਸਰ

## ਤਹਿਸੀਲ ਜੈਤੋ ਦੇ ਪਿੰਡ 
*ਡੋਡ 
*ਬਾਜਾਖਾਨਾ 
*ਮੱਲਾ 
*ਲੰਬਵਾਲੀ 
*ਬਰਗਾੜੀ 
*ਗੋਂਦਾਰਾ 
*ਉਕੰਦਵਾਲਾ 
*ਦਬੜੀਖਾਨਾ 
*ਸੇਢਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
*ਰਾਊ ਵਾਲਾ 
*ਝੱਖੜ ਵਾਲਾ 
*ਰਣ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 
*ਦਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ  
*ਮੱਤਾ *ਚੈਨਾ 
*ਰੋੜੀ ਕਪੂਰਾ 
*ਚੰਦ ਭਾਨ 
*ਕੋਠੇ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲੇ 
*ਰੋਮਾਣਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ 
*ਖੱਚੜਾਂ 
*ਮੜ੍ਹਾਕ (ਮਢਾਕ)
*ਵਾੜਾ ਭਾਈ ਕਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੂਚੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੀਲਮ ਵਾਦੀ

**ਨੀਲਮ ਵਾਦੀ** () ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਜਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲਾ 200&nbsp;ਕਿ.ਮੀ. ਲੰਮਾ ਖ਼ਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨੀਲਮ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਾਰੀ ਵਾਦੀ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਵਗਦਾ ਹੈ।
## ਆਉਣ ਜਾਣ
ਇਹ ਵਾਦੀ ਨੀਲਮ ਰੋਡ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮੁਜ਼ਫ਼ਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਦੇਸ਼੍ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀਲ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਮੁਜ਼ਫ਼ਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਠਮਕਾਮ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ ਪਰ ਕੇਰਨ ਤੋਂ ਕੀਲ ਤੱਕ ਸੜਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ।

ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਵੈਗਨਾਂ ਮੁਜ਼ਫ਼ਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਠਮਕਾਮ ਤੱਕ ਹਰ 30 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੌਸਮ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੁਜ਼ਫ਼ਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਕੀਲ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਬਸਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਦੀ ਦੇ ਦੂਰ ਦਰਾਜ਼ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਜੀਪਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲਮ ਰੋਡ ਕੇਰਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸ਼ਦੀਦ ਬਰਫਬਾਰੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Neelum Valley Kashmir Pakistan 3.jpg
File:Taobat, village in Neelum Valley.jpg|ਪਿੰਡ ਤੌਬਤ, ਨੀਲਮ ਵਾਦੀ 
File:One of the several landscapes Neelum Valley has to offer.jpg
File:View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg

## ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ
Neelum Valley Official Portal 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
http://www.dawn.com/news/1201446
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਜ਼ਾਦਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ
ਯੂਨੀਕੋਡ

**ਯੂਨੀਕੋਡ** (Unicode), ਹਰ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਵੇ। ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਨੂੰ ਐਪਲ, ਐਚ.ਪੀ., ਆਈ.ਬੀ.ਐਮ., ਜਸਟ ਸਿਸਟਮ, ਮਾਇਕਰੋਸਾਫਟ, ਆਰੇਕਲ, ਸੈਪ, ਸੰਨ, ਸਾਈਬੇਸ, ਯੂਨੀਸਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਉਦਯੋਗ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੀ ਲੋੜ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਨਦੰਡਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਐਕਸ.ਐਮ.ਐਲ, ਜਾਵਾ, ਐਕਮਾ ਸਕਰਿਪਟ (ਜਾਵਾ ਸਕਰਿਪਟ), ਐਲ.ਡੀ.ਐ.ਪੀ., ਕੋਰਬਾ 3.0, ਡਬਲਿਊ.ਐਮ.ਐਲ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਆਈ.ਈ.ਸੀ. 10646 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਰਾਉਜਰਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਅਤਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਤਕਨੀਕੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

ਯੂਨੀਕੋਡ ਨੂੰ ਗਾਹਕ-ਸਰਵਰ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਆਯਾਮੀ ਉਪਕਰਨਾਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖਰਚ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਇਕੱਲਾ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਇਕੱਲਾ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੀ-ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਕੋਡ
ਬ੍ਰਾਹਮੀ

**ਬ੍ਰਾਹਮੀ** (ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ: Bacapa monnieri) ਇੱਕ ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲਕੇ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਨਮ ਸ‍ਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਖ‍ ਕਰ ਕੇ ਭਾਰਤ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਉਪਜ ਭੂਮੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ‍ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਫੇਦ ਚਮਨੀ, ਸੰਸ‍ਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸੌਮਯਲਤਾ, ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਵਰਣ, ਨੀਰਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਘੋਲ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਲ ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਜਲ ਨੇਵਰੀ ਆਦਿ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਬਾਕੋਪਾ ਮੋਨੀਏਰੀ ਹੈ।
ਇਹ ਬਹੁਪਯੋਗੀ ਨਰਵ ਟਾਨਿਕ ਹੈ ਜੋ ਮਸਤਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਮਜੋਰ ਸਿਮਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਕੰਮ ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ