ਆਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਗਰੁੱਪ

**ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਸਮੂਹ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Aditya Birla Group**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਤ, ਸੀਮਿੰਟ, ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ, ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ, ਫਾਈਬਰ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਰਸਾਇਣ, ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ, ਵਪਾਰ, ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗਰੁੱਪ ਦੀ 36 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਲਾਨਾ ਮਾਲੀਆ US$62 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ,  ਜਿਸਦਾ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਚਾਲਨ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2024 ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਪੂੰਜੀਕਰਣ $100 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੂਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਾਟੈਕ ਸੀਮੈਂਟ, ਹਿੰਡਾਲਕੋ, ਨੋਵੇਲਿਸ, ਗ੍ਰਾਸੀਮ, ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਕੈਪੀਟਲ, ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਿਟੇਲ ਅਤੇ ਵੋਡਾਫੋਨ ਆਈਡੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਮੂਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ: ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਦਾਸ ਬਿਰਲਾ (ਜੀਡੀ ਬਿਰਲਾ), ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਮੰਗਲਮ ਬਿਰਲਾ।

**ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਦਾਸ ਬਿਰਲਾ** (1894–1983), ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜੂਟ, ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਜੀਡੀ ਬਿਰਲਾ ਨੇ ਕਈ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਸਮੂਹ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

**ਆਦਿਤਿਆ ਵਿਕਰਮ ਬਿਰਲਾ** (1943–1995), ਜੀ.ਡੀ. ਬਿਰਲਾ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਨੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1969 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਥਾਈਲੈਂਡ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ 19 ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਮੂਹ ਨੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਤੂ, ਸੀਮਿੰਟ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕੀਤੀ। 

**ਕੁਮਾਰ ਮੰਗਲਮ ਬਿਰਲਾ** (1967-ਮੌਜੂਦਾ), 1995 ਵਿੱਚ ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 28 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਰਹੂਮ ਪਿਤਾ ਆਦਿਤਿਆ ਵਿਕਰਮ ਬਿਰਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ 1995 ਵਿੱਚ $2 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2022 ਵਿੱਚ $60 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ।

### ਸਮਾਂਰੇਖਾ 
* **1969:** 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਨੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਥਾਈਲੈਂਡ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ 19 ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
* **2008:** ਗਰੁੱਪ ਨੇ 1.8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ।
* **2010:** ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸੀਮੇਂਟ ਆਰਮ, ਅਲਟਰਾਟੈਕ ਸੀਮੈਂਟ, ਨੇ ਦੁਬਈ ਸਥਿਤ ETA ਸਟਾਰ ਸੀਮੇਂਟ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ $380 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਮੁੱਲ ਲਈ ਐਕਵਾਇਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ (ਚੀਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀਮਿੰਟ ਉਤਪਾਦਕ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
* **2011:** ਗਰੁੱਪ ਨੇ 340 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ Domsjö Fabriker ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਪਲਪ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕੀਤੀ।
* **2012:** ਸਮੂਹ ਨੇ $437 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡਿਡ ਅਪਰੈਲ ਕੰਪਨੀ, ਪੈਂਟਾਲੂਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ।
* **2014:** ਗਰੁੱਪ ਨੇ $634 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਜੇਪੀ ਸੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
* **2016:** ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਨੂੰ 2.3 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
* **2018:** ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਬਿਨਾਨੀ ਸੀਮੈਂਟ ਨੂੰ $1.1 ਬਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ।
* **2019:** ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਸੈਂਚੁਰੀ ਸੀਮੈਂਟ ਨੂੰ 1.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਗਰੁੱਪ ਕੰਪਨੀ ABFRL ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਅਤੇ ਨਿਖਿਲ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
* **2020:** ਸਮੂਹ ਨੇ 2.8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਕੰਪਨੀ ਅਲੇਰਿਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ।
* **2021:** ਗ੍ਰਾਸੀਮ ਨੇ ਪੇਂਟ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ABFRL ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਤਰੁਣ ਤਾਹਿਲਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਬਿਆਸਾਚੀ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।
* **2022:** ਸਮੂਹ ਦੀ ਆਮਦਨ $60 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਗਰੁੱਪ ਨੇ TMRW, ਇੱਕ D2C ਰਿਟੇਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਸੀਮ ਦਾ B2B ਈ-ਕਾਮਰਸ ਉੱਦਮ ਬਿਲਡਿੰਗ ਮਟੀਰੀਅਲ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੈ। ABFRL ਨੇ ਮਸਾਬਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਮਸਾਬਾ ਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।

## ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ 
### ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ 
ਇਹ ਸਮੂਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 24 ਹਸਪਤਾਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 6,000 ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

### ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ 
ਸਮੂਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ, ਮਨਰੇਗਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸੜਕ ਯੋਜਨਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਆਜੀਵਿਕਾ ਮਿਸ਼ਨ ( NRLM ), ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ,  ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀ.ਬੀ. ਖਾਤਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਸਵਰਨਜਯੰਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਵਰੋਜਗਾਰ ਯੋਜਨਾ।

## ਹਵਾਲੇ