open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰਲਾਵਟ

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਰਲਾਵਟ** ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਪਦਾਰਥ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਚ ਰਲ਼ੇ ਹੋਣ ਪਰ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਾ ਮਿਲਾਏ ਗਏ ਹੋਣ। ਰਲਾਵਟ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘੋਲ, ਲਮਕਾਅ ਜਾਂ ਕੋਲਾਇਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਲ਼ੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
:ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਾਂ ਰਲਵਟ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਮਅੰਗੀ ਅਤੇ ਵਿਖ਼ਮਅੰਗੀ ਰਲਾਵਟ।
:ਸਮਅੰਗੀ ਰਲਾਵਟ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ: ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਨਮਕ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ।
:ਵਿਖ਼ਮਅੰਗੀ ਰਲਾਵਟ ਦੀ ਉਦਾਰਹਣ: ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਚੂਰਣ ਜਾਂ ਨਮਕ ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਆਦਿ। ਹਵਾ ਵੀ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਆਕਸੀਜਨ, ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਆਰਗਨ. ਨਮੀ, ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਐਗਜ਼ਿੱਟ ਪੋਲਜ਼

ਵੋਟ ਪਾ ਕਿ ਬਾਹਰ ਆਏ ਵੋਟਰ ਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਰਵੇ **ਐਗਜ਼ਿੱਟ ਪੋਲਜ਼** ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲਾਂ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਐਗਜ਼ਿੱਟ ਪੋਲਜ਼ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਵੇ ਵੋਟਾਂ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋ ਇਸ ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਮਨ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਵੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਚੋਣ ਅਮਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
ਐਗਜ਼ਿਟ ਪੋਲ ਉਸ ਸਰਵੇਖਣ ’ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੋਟਰਾਂ ਤੋਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੀਬੀਐੱਸ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਾਇਰਨ ਮਿਥੋਫਕਸੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦ ਉਹਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੈਂਟੀਕੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ। ਕਈ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ 2004 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜੌਹਨ ਕੈਰੀ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਤੇ ਜਾਰਜ ਬੁਸ਼ ਦੇ ਹਾਰਨ ਸਬੰਧੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਗ਼ਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਗ਼ਲਤ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ ਮਿਥੋਫਕਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੌਹਨ ਕੈਰੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਸਨ ਜਦੋਂਕਿ ਉਹ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਰਜ ਬੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਈ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੋਣਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੋਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਅਲਬਰੂਨੀ

**ਅਬੁ ਰੇਹਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਅਹਿਮਦ ਅਲਬਰੂਨੀ** (ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ: ابوریحان محمد بن احمد بیرونی ਭਾਵ ਕਿ ਅਬੂ ਰੇਹਾਨ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਹਿਮਦ ਅਲਬਰੂਨੀ) ਜਾਂ **ਅਲਬੇਰੂਨੀ** (973 - 1048) ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਦਵਾਨ ਲੇਖਕ, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਖਗੋਲ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਅਲ ਬੇਰੂਨੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੀ - ਸੀਰੀਆਈ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਯੂਨਾਨੀ।

ਉਹ 1017-20 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਗਜਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ (ਮਹਿਮੂਦ ਗਜਨਵੀ), ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਤੇ 17 ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਦੇ ਕਈ ਅਭਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਅਲਬਰੁਨੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਾਣਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* *BĪRŪNĪ, ABŪ RAYḤĀN* in *Encyclopaedia Iranica*
* Gomez, A. G. (2010) ''Biruni's Measurement of the Earth* [online], http://www.academia.edu/8166456/Birunis_measurement_of_the_Earth
* Gomez, A. G. (2012) *Biruni's Measurement of the Earth*  Geogebra interactive illustration.
* Richard Covington, *Rediscovering Arabic Science'', 2007, Saudi Aramco World 
* (973–1048)." Encyclopedia of Occultism and Parapsychology. 2001. Encyclopedia.com. 5 Feb. 2015.
* Al-Bīr Complete Dictionary of Scientific Biography | 2008 | Copyright
* Rayhan al-Biruni." Encyclopedia of World Biography. 2004. Encyclopedia.com. 5 Feb. 2015

### ਅਲਬਰੂਨੀ ਦੇ ਕੰਮ (ਆਨਲਾਇਨ)
* Hogendijk, Jan: The works of al-Bīrūnī – manuscripts, critical editions, translations and online links 
*  (At Packard Institute)
* 
* 
* Alberuni's India, in English, Volume I. Translated by Dr. Edward C Sachau, 1910
* "On Stones": Biruni's work on geology, medical properties of gemstones  full text version + comments

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਲੇਖਕ
ਅਣਵੀ ਭਾਰ

**ਅਣਵੀ ਭਾਰ** ਜਾਂ **ਅਣਵੀ ਮਾਤਰਾ** ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਅਣੂ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਕੱਢਣ ਵਾਸਤੇ ਅਣਵੀ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਵਿੱਚਲੇ ਹਰੇਕ ਤੱਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ਼ ਗੁਣਾ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੂਤਰ H2O ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਣਵੀ ਭਾਰ ਹੋਵੇਗਾ:-

*(2*ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦਾ ਐਟਮੀ ਭਾਰ + 1*ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਐਟਮੀ ਭਾਰ)ਗਰਾਮ
*= (2*1+1*16)ਗਰਾਮ
*=(2+16)ਗਰਾਮ
*=18 ਗਰਾਮ

ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ(H2O) ਦਾ ਅਣਵੀ ਭਾਰ 18 ਗਰਾਮ ਹੈ।

## ਕੁੱਝ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਐਟਮੀ ਭਾਰ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ

-7 ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ: 3 ਪ੍ਰੋਟਾਨ, 4 ਨਿਊਟਰਾਨ ਅਤੇ 3 ਬਿਜਲਾਣੂ (ਸਾਰੇ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਭ ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ ~1/4300ਵਾਂ ਹਿਸਾ ਹੈ)। ਇਹਦਾ ਭਾਰ 7.016 **u** ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੁਰ ਲਿਥੀਅਮ-6 (ਭਾਰ 6.015 **u**) ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 3 ਨਿਊਟਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ (ਔਸਤ) ਘਟ ਕੇ 6.941 ਰਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।]]

**ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ** (*m*a) ਕਿਸੇ ਪਰਮਾਣਵੀ ਕਣ, ਉੱਪ-ਪਰਮਾਣਵੀ ਕਣ ਜਾਂ ਅਣੂ ਦਾ ਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਏਕੀਕਿਰਤ ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ਼ 1 ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ ਇਕਾਈ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ-12 ਪਰਮਾਣੂ (ਅਚੱਲ) ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ 1/12 ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕਾਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ ਨੂੰ **ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਭਾਰ** ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕਾਈਆਂ
ਐਸਟਰ

ਜਾਂ ਅਰਾਈਲ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।]]
**ਐਸਟਰ** ਉਹ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਈਥਰ ਜੋੜ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਇੱਕ ਕਾਰਬੋਨਿਲ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਆਕਸੋਐਸਿਡ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਅਲਕੋਹਲ ਜਾਂ ਫ਼ਿਨੋਲ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਹਾਈਡਰਾਕਸਿਲ ਯੋਗ ਨਾਲ਼ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ

ਦਾ ਬਣਤਰੀ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ **ਨਹੀਂ** ਹੈ। ਬਿਊਟੇਨ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਨ *ਤਜਰਬਾਵਾਦੀ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ* C2H5, *ਅਣਵੀ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ* C4H10 ਅਤੇ *ਸੰਖੇਪ (ਜਾਂ ਅਰਧ-ਬਣਤਰੀ) ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ* CH3CH2CH2CH3]]

**ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ** ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਵਿੱਚਲੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅਨੁਪਾਤਾਂ ਬਾਬਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨਾਂ ਦੀ ਇਕਹਿਰੀ ਲਕੀਰ, ਅੰਕ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਿੰਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਾਨੀਆਂ, ਡੰਡੀਆਂ, ਬਰੈਕਟਾਂ ਅਤੇ *ਜਮਾਂ* (+) ਤੇ *ਘਟਾਓ* (−) ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਦਵਾਈਆਂ

ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ **ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਦਵਾਈਆਂ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 348 ਅਧਿਸੂਚਿਤ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਆਬਕਾਰੀ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। **ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਦਵਾਈਆਂ** ਤਕ ਗ਼ਰੀਬ ਤਬਕੇ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜੈਨੇਰਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਲਟ ਲਿਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਮਿਲ ਸਕਣ। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬ ਤਬਕੇ ਤੱਕ **ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਦਵਾਈਆਂ** ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤਾਂ ਵਸੂਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਧੀਨ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀ ਵਾਂਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਵਾਈਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਨ
ਸਾਕੀ

**ਹੈਕਟਰ ਹਿਊਗ ਮੁਨਰੋ** (18 ਦਸੰਬਰ 1870 – 13 ਨਵੰਬਰ 1916), ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸਾਕੀ, ਅਤੇ **ਐਚ ਐਚ ਮੁਨਰੋ ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1916
ਬੈਲੇ

**ਬੈਲੇ** ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨਾਚ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਅਰੰਭ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਨਵਯੁੱਗ ਦੇ ਦਰਬਾਰਾਂ 'ਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇਹਦਾ ਵਿਕਾਸ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਨਾਚ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੈਲੇ ਨਾਚ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਰੂਪ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ ਹੈ ਜੀਹਦੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਕੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਆਪਣੀ ਫ਼ਰਹੰਗ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਲਮੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਰ ਰਸੂਖ਼ ਵਾਲ਼ਾ ਨਾਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਬੈਲੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਆਕਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੋਖਾ ਅਭਿਆਸ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬੈਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

***ਬੈਲੇ*** ਤੋਂ ਭਾਵ ਇੱਕ ਬੈਲੇ ਨਾਚ ਕਾਰਜ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਲੇ ਰਚਨਾ ਲਈ ਨਾਚ-ਲਿਖਾਈ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਸਾਲ *ਦਅ ਨੱਟਕਰੈਕਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੌਰੀਅਸ ਪੇਤੀਪਾ ਅਤੇ ਲੇਵ ਇਵਾਨੋਵ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਨਾਚ ਅਤੇ ਪਿਓਤਰ ਇਲਇਚ ਚਾਈਕੋਵਸਕੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਸੰਗੀਤ ਵਾਲ਼ਾ ਦੋ ਨਾਟਕੀ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਬੈਲੇ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ
*ਬੈਲੇ* ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 1630 ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਅੱਗੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਇਤਾਲਵੀ *balletto/ਬਾਲੈਤੋ* ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ *ballo/ਬਾਲੋ* (ਨਾਚ) ਦਾ ਛੁਟੇਰਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ *ballo/ਬਾਲੋ*, *ballare/ਬਾਲਾਰੇ'', ਭਾਵ "ਨੱਚਣਾ" ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ,

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ
ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ

**ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ** ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਸੀਕੋਸਟੀਰਾਇਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਲੋਹਾ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਫ਼ਾਸਫ਼ੇਟ ਅਤੇ ਜਿਸਤ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਯੋਗ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ3 (ਕੋਲੀਕੈਲਸੀਫ਼ਿਰੋਲ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ2 (ਅਰਗੋਕੈਲਸੀਫ਼ਿਰੋਲ) ਹਨ। Cholecalciferol and ergocalciferol can be ingested from the diet and from supplements. ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵੀ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਤੋਂ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਨੂੰ (ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕੋਲੀਕੈਲਸੀਫ਼ਿਰੋਲ ਨੂੰ) ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚੋਖਾ ਹੋਵੇ (ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ "ਧੁੱਪ ਵਿਟਾਮਿਨ" ਹੈ)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਟਾਮਿਨ
ਯਥਾਰਥਵਾਦ (ਕਲਾ)

ਦਾ ਇੱਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰ]]
, ''The Butcher's Shop'', early 1580s|ਕਸਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ]]
ਕਲਾ ਵਿੱਚ **ਯਥਾਰਥਵਾਦ** ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਸੈਲੀ ਸੀ ਜੋ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੀ ਅਤੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ, ਗੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਰਤੇ, ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਸਮੇਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਬੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਪਦ ਦਾ ਜਨਮ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੁਸਤਾਵ ਕੋਰਬੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਚਿਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਹੜੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ੀਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਦੀ ਕੁੱਲ ਸਾਧਾਰਨਤਾ ਸਮੇਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਥਾਰਥਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਸਤਾਵ ਕੋਰਬੇ

**ਯਾਂ ਡੇਜ਼ਾਇਰ ਗੁਸਤਾਵ ਕੋਰਬੇ** (; 10 ਜੂਨ 1819 &ndash; 31 ਦਸੰਬਰ 1877) ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਲਈ, ਸੁਹੱਪਣ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ ਨੇ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਚਿਤਰਾਂ ਦੇ ਆਦੀ, ਸਮਕਾਲੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਚੌਂਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਬੁੱਧਦੇਵ ਬਸੂ

** ਬੁੱਧਦੇਵ ਬਸੂ ** () (1908–1974) 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਬੁੱਧਦੇਵ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਰਭਾਵੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਬੁੱਧਦੇਵਾ ਬੋਸ (ਬੀਬੀ) ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਮਿਲਾ, ਬੰਗਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼)) ਵਿੱਚ 30 ਨਵੰਬਰ 1908 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਘਰ ਬਿਕਰਮਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਲਖਾਨਗਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਭੂਦੇਬ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬੇਨੋਈ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲਾਂਹਾਰ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੁੱਧਦੇਵਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਚਿੰਤਹਾਰਨ ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਸਵਰਨਲਤਾ ਸਿਨ੍ਹਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਮਿਲਾ ਅਤੇ ਨੋਆਖਲੀ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਢਾਕਾ ਦੇ ਢਾਕਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1925 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਢਾਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਹ 47 ਪੁਰਾਣਾ ਪਲਟਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਬੀ ਬੀ ਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਜਗਨਨਾਥ ਹਾਲ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ। ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੱਲ ਇਹ ਮਾਰੀ ਕਿ ਉਸਨੇ, ਡੀਯੂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਨੂਰੂਲ ਮੋਮੈਨ (ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਟਿਆਗੁਰ ਬਣ ਗਿਆ) ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਿਲੇ ਬਿਨੇਟ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਟੈਸਟ (ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਿਊ ਟੈਸਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਵ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਸਿਰਫ ਇਹ ਦੋ ਜਣੇ ਹੀ ਇਹ ਮੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਐਮ.ਏ. ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟਿਊਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਗਾ।

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਾ ਰਸਾਲੇ * ਕੱਲੋਲ * ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਸੀ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ *ਕੱਲੋਲ* ਯੁੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ * ਪ੍ਰਗਤੀ * (1926 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ) ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1934 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਬਾਸੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਬਾਸੂ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਗਾਇਕਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਈ। ਬੁੱਧਦੇਵਾ ਬੋਸ ਨੇ ਰਿਪਨ ਕਾਲਜ (ਹੁਣ ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਕਾਲਜ) ਵਿਖੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1956 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਰਿਹਾ।

ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਵਿ-ਰਸਾਲੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀ। ਬੀ ਬੀ ਨੇ 25 ਸਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।

ਨਬਨੀਤਾ ਦੇਵ ਸੇਨ ਨੇ ਬੀ ਬੀ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਲਗਪਗ ਜਨੂੰਨੀ ਵਰਕਰ ਕਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ
ਬਾਂਗ-ਏ-ਦਰਾ

***ਬਾਂਗ-ਏ-ਦਰਾ*** (; '**Bāⁿṅg-ē-Darā**''; 1924 ਵਿੱਚ 
ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ) ਹਿੰਦ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ ਜੋ 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।

ਬਾਂਗ-ਏ-ਦਰਾ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਨੇ 20 ਸਾਲ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 
#1905 ਤੱਕ ਲਿਖੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਇਕਬਾਲ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਵਤਨ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਮਸ਼ਹੂਰ "ਤਰਾਨਾ-ਏ-ਹਿੰਦੀ" ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਹੈਸੀਅਤ ਹਾਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਬੱਚੋਂ ਕਾ ਕੌਮੀ ਗੀਤ" ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਹੈ। 
#1905 ਤੋਂ 1908 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਲਿਖੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਇਕਬਾਲ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਮਾ ਨੇ ਪੱਛਮ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਅਤੇ ਸਿਆਣਪ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਰਾਹਿਆ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਅਤੇ ਰੁਹਾਨੀਅਤ ਕੀ ਕਮੀ ਬਾਰੇ ਸਖਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਰਤੇਹਾਲ ਨੇ ਇਕਬਾਲ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਕਦਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। 
#1908 ਤੋਂ 1923 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ਾਇਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਜ਼ੀਮ ਅਤੀਤ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਭਰੱਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਜ਼ਮਾਂ ਸ਼ਿਕਵਾ, ਜਵਾਬ ਸ਼ਿਕਵਾ, ਖ਼ਿਜ਼ਰ ਰਾਹ ਅਤੇ ਤਲੋ ਇਸਲਾਮ ਇਸੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀਨ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਤਸਲੀਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦੀ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅਹਿਮ ਥੀਮ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ

**ਮੌਲਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ** (29 ਜਨਵਰੀ 1849 - 7 ਮਾਰਚ 1892) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸਨ।

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਉਹ ਪਿੰਡ ਆਲਮ ਪੁਰ ਕੋਟਲਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ (ਪੰਜਾਬ) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਰਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੀ। ਮੌਲਵੀ ਸਾਹਿਬ ਸਿਰਫ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹੋਏ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮੋਹਤਰਮਾ ਰਹਿਮਤ ਬੀਬੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮੌਲਵੀ ਸਾਹਿਬ ਕੇਵਲ 12 ਸਾਲ ਦੇ ਸੀ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਧਾਰਮਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਾਲੀ ਰੁਚੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲੀ। |ਮੌਲਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣੇ। ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਰਹੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਕੀਮੀ (ਹਿਕਮਤ) ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ| 

### ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ
ਮੌਲਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਨੇ 1864 ਤੋਂ 1878 ਤੱਕ ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੀਰਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ. 1878 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਮਹੇਸਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ 4 ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ 1882 ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਕੇ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆਲਮਪੁਰ ਆ ਗਏ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਕਿੱਸਾ ਦਾਸਤਾਨ ਅਮੀਰ ਹਮਜ਼ਾ* (1864)
**ਅਹਸਨ-ਉਲ-ਕਸਸ* (ਕਿੱਸਾ ਯੂਸੁਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖ਼ਾ)
**ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ* 
**ਬਾਰਾਂ ਮਾਹਾ ਮਾਲੀ ਤੇ ਬੁਲਬੁਲ* 
**ਚਿੱਠੀ ਸੱਯਦ ਰੌਸ਼ਨ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਮ*

ਮੌਲਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ,ਅਰਬੀ,ਫਾਰਸੀ, ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ। 
*ਪੰਜ ਗੰਜ* ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਹਿਰਫ਼ੀਆਂ ਹਨ-ਹਜ਼ਰਤ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਹਜ਼ਰਤ ਬਲਾਲ ਬਾਰੇ, ਸਿਹਰਫ਼ੀ ਸੱਮੀ ਪੰਨੂੰ ਦੀਆਂ ਆਦਿ 

### ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੰਨੂੰ
ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪਰਪਾਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਰਲੇਖ ਸ਼ੁੱਧ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਅੱਧ-ਪਚੱਦੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੀ ਅੰਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਰੰਗ ਹੈ।

ਕਲਮ ਪਲਕਾਂ ਸਿਆਹੀ ਅਸੂਆ ਦੀ
 
ਕਹੂੰ ਅਵਲ ਤਿਆਰੀ ਇਸ ਬਿਆਨ ਦੀ

ਜੇਰਦਵਾਨ ਦਰਦ ਸੇ ਚਸ਼ਮ ਸਿਤਾਰਾ
 
ਕਰੇ ਬੁਲਬੁਲ ਗਰੀਬਬਾਨ ਪਾਰਾ ਪਾਰਾ

## ਅਤਿੰਮ ਜੀਵਨ
ਮੌਲਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ 42 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ ਇਸ ਫ਼ਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਏ| ਇਹੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਆਪ ਦੀ ਮਜ਼ਾਰ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1849
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1892
ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਤੱਤ

**ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਤੱਤ** (ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਖਣਿਜ** ਜਾਂ **ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ** ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉਹ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਜੀਵ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਕਾਰਬਨੀ ਅਣੂਆਂ ਵਿਚਲੇ ਚਾਰ ਤੱਤ ਕਾਰਬਨ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋਣ।

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਲਤਾ ਵਾਲ਼ੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਗੰਧਕ, ਸੋਡੀਅਮ, ਕਲੋਰੀਨ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ। ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲ਼ੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ, ਕੋਬਾਲਟ, ਤਾਂਬਾ, ਜਿਸਤ, ਮੌਲਿਬਡੇਨਮ, ਆਇਓਡੀਨ ਅਤੇ ਸਿਲੇਨੀਅਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੁਰਾਕ
ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ

ਦੁੱਧ 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ੱਕਰ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੀ-ਗਲੈਕਟੋਸ ਦਾ ਅਣੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੀ-ਗਲੂਕੋਸ ਦਾ ਅਣੂ ਬੀਟਾ-1-4 ਗਲਾਈਕੋਸਿਡਕ ਬੰਧਨ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਦਾ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ C12H22O11ਹੈ।]]

**ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ** ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ (C), ਹਾਈਡਰੋਜਨ (H) ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ (O) ਪਰਮਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ:ਆਕਸੀਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਅਨੁਪਾਤ 2:1 (ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭਾਵ ਰਸਾਇਣਿਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ  ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਇਥੇ *m ਅਤੇ* *n,* ਭਿੰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ )। ਇਹ ਅਸੂਲ ਹਰ ਜਗਾਹ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਡੀ.ਐੱਨ.ਏ. ਦਾ ਸ਼ੱਕਰੀ ਹਿੱਸੇ, ਡੀਆਕਸੀਰਾਈਬੋਸ, ਦਾ ਰਸਾਇਣਿਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ C5H10O4ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਹਾਈਡਰੇਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬਣਤਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲੀਹਾਈਡਰਾਕਸੀ ਐਲਡੀਹਾਈਡਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟੋਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣਾ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ

**ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ** (ਜਨਮ 1 ਅਗਸਤ 1933) ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹਨ।

## ਜੀਵਨੀ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ ਦਾ ਜਨਮ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਮਸੂਰੀ, ਉਤਰਾਖੰਡ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੇਠ ਹਰਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਿਵਹਰੇ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇਵੀ ਸਨ। ਉਹ 1980 ਤੋਂ 1989 ਤੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ 'ਬਾਲ ਵਿਦਿਅਕ ਜੋਤ' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਉਰਦੂ ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਲਮਹੋਂ ਕੀ ਦਾਸਤਾਂ*
**ਦਰਦ ਕੀ ਫ਼ਸਲ* 
**ਸ਼ੋਲੋਂ ਪੇ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ* 

## ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਸੂਰਜ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ*
**ਕੇਸਰ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ*
**ਲਹੂ ਦਾ ਦਰਿਆ*
**ਪੱਤੀ ਪੱਤੀ* (ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ)
**ਬੰਦ ਮੁੱਠੀ ਦੀ ਚੀਖ਼*
**ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਫ਼ਰ* (ਆਤਮਕਥਾ)
* *ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਆਸਤ-ਏ-ਜੀਂਦ*

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ ਦੀਆਂ ਬਾਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਅਗਸਤ ਸਟਰਿੰਡਬਰਗ

**ਜੋਹਾਨ ਅਗਸਤ ਸਤਰਿੰਦਬਰਗ** (; 22 January 1849 – 14 May 1912) ਇੱਕ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੀਡਿਸ਼ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਦ ਸੀਕਰਟ ਏਜੰਟ

***ਦ ਸੀਕਰਟ ਏਜੰਟ: ਅ ਸਿੰਪਲ ਟੇਲ*** ਜੋਸਫ਼ ਕੋਨਾਰਡ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1907 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ।

ਮਾਡਰਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ 46ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਵਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹਵਾਲਾ ਪੁਸਤਕਾਂ
* .
* .

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਈਥੇਨ

**ਈਥੇਨ** ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਜੋ ਕਿ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਰਸਾਇਣਿਕ ਸੂਤਰ C2H6 ਹੈ। ਈਥੇਨ, ਅਲਕੇਨ ਸਮਜਾਤੀ ਲੜੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਤੇ ਗੈਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਤੋਂ ਸੋਧਣ ਸਮੇਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਅਲਕੇਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਸਖਾਨ

**ਰਸਖਾਨ** (ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਸੱਯਦ ਇਬਰਾਹੀਮ) (1548-1628) ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਸੀ।
## ਜੀਵਨੀ
ਰਸਖਾਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਾਲ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕੜੇ ਮਤਭੇਦ ਹਨ। ਅਨੇਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਵਤ 1615  ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਨੇ ਸੰਵਤ 1630 ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਰਸਖਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਦਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਤੱਦ ਦਿੱਲੀ ਛੱਡਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਜ (ਮਥੁਰਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਗਦਰ ਸੰਵਤ 1613 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਲਗ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਰਸਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਵਤ 1590 ਮੰਨਣਾ ਜਿਆਦਾ ਦਰੁਸਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਇੱਕ ਪਠਾਨ ਸਰਦਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਅਮਰੋਹਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ' ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸੁਜਾਨ *ਰਸਖਾਨ* ਅਤੇ *ਪ੍ਰੇਮਵਾਟਿਕਾ* ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
* ਰਸਖਾਨ - ਕਵਿਤਾ ਕੋਸ਼ ਤੇ (ਹਿੰਦੀ) 
*ਰਸਖਾਨ - *ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ* ਤੇ  (ਪੰਜਾਬੀ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ
ਪਰਜੀਵੀਪੁਣਾ

**ਪਰਜੀਵੀਪੁਣਾ** ਜਾਂ **ਪਰਜੀਵਿਤਾ** ਸਜੀਵ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਸੁਭਾਵਕ ਸਹਿਵਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੀਵ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਪਰਪੋਸ਼ੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਕੋਲੋਂ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਹਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਭੋਜਿਤਾ (commensalism) ਅਤੇ ਸਹਿਜੀਵਨ (symbiosis) ਉਲੇਖਣੀ ਹਨ। ਸਹਭੋਜਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਪੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੇਵਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਖਾਣ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਲਈ, ਮਾਤਰ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਮੋਲਸਕਾ (Mollusca) ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਕਵਚਾਂ ਤੇ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਹੋਰ ਜੰਤੁ ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਸਹਿਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਪਰਪੋਸ਼ੀ ਦੋਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਜੀਵੀਪਣ
ਸਹਿਜੀਵਨ

thumb| ਇੱਕ ਸਫ਼ਾਈ ਸਹਿਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾਉਨਫਿਸ਼ ਛੋਟੇ ਇਨਵਰਟੇਬਰੇਟਸ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਐਨੀਮੋਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਲੋਨਫਿਸ਼ ਤੋਂ ਮਲ ਪਦਾਰਥ ਸਮੁੰਦਰੀ ਐਨੀਮੋਨ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਲੋਨਫਿਸ਼ ਨੂੰ ਐਨੀਮੋਨ ਦੇ ਡੰਗਣ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੰਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਲੋਨਫਿਸ਼ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕਲੋਨਫਿਸ਼ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤਿਤਲੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਨੀਮੋਨ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਆਪਸਦਾਰੀ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
**ਸਹਿ-ਜੀਵਨ (** ਯੂਨਾਨੀ  ਤੋਂ , , ਸਿਮਬਾਇਓਸਿਸ "ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣਾ",  ਤੋਂ ,  , "ਇਕੱਠੇ", ਅਤੇ  , bíōsis, "ਜੀਵਤ")  ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ **ਸਿੰਬੀਓਂਟ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਆਪਸੀ, ਇੱਕਪਾਸੜ, ਜਾਂ ਪਰਜੀਵੀ ਹੋਵੇ। 

ਸਹਿ-ਜੀਵਨ  ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਿੰਬੀਓਂਟ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ  ਵਿਕਲਪਿਕ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਹਿ-ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਲਗਾਓ ਮੁਤਾਬਕ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਿੰਬੀਓਂਟ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਯੋਜਕ ਸਹਿ-ਜੀਵਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ-ਮੁਕਤ ਸਹਿ-ਜੀਵਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਜੀਵ ਦੂਜੇ ਜੀਵ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਜੂੰਆਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਐਕਟੋਸਿਮਬਿਓਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਦੂਜੇ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰਲ ਦੇ ਅੰਦਰ *ਸਿੰਬਿਓਡੀਨੀਅਮ*, ਇਸਨੂੰ ਐਂਡੋਸਿਮਬਿਓਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਰਜ਼ੀਆ ਬੱਟ

**ਰਜ਼ੀਆ ਬੱਟ** (ਉਰਦੂ: ‎‏**رضیہ بٹ**‏‎) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਔਰਤ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਪਿੱਠਭੂਮੀ 
ਰਜ਼ੀਆ ਨਿਆਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਮਈ 1924 ਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ
ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਬਚਪਨ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ।
## ਲਿਖਤਾਂ
ਰਜ਼ੀਆ ਬੱਟ ਨੇ 1940 ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 51 ਨਾਵਲ ਅਤੇ 350 ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ ਦੇ ਦਿਲੋ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਦੇਣ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।

### *ਬਾਨੋ (ਨਾਵਲ)*
ਰਜ਼ੀਆ ਬੱਟ ਦਾ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਨਿਹਾਇਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਨਾਵਲ ਹੈ। 
### *ਨਾਹੀਦ*
ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਤਵਾਇਫ਼ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਤਵਾਇਫ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਪਸੰਦੀਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਹਾਲਾਤ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਰਾਬ ਪੇਸ਼ਾ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਹੀਦ ਐਸੀ ਹੀ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਸਤਾਈ ਹੋਈ ਇੱਕ ਤਵਾਇਫ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
### *ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਆਪਨੇ*
ਰਜ਼ੀਆ ਦੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਬੇਕਿਰਕ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
### *ਰੇਤਾ*
ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਮਗਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਦ ਕਿੰਨੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਐਸੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਲਮਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਤਕੜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਮੁਲਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਪਲਾਸਟਿਕ

**ਪਲਾਸਟਿਕ** ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਉਟੀ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਬਣਾਉਟੀ ਕਾਰਬਨੀ ਠੋਸ ਢਾਲਣਯੋਗ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟੋਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਵਧੇਰੇ ਅਣਵੀ ਭਾਰ ਵਾਲ਼ੇ ਕਾਰਬਨੀ ਪਾਲੀਮਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਣਾਉਟੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਪਲਾਸਟਿਕਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਨਿਪਟਾਰਾ
ਠੋਸ ਵਾਧੂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ ਅਲੂਮੀਨੀਅਮ ਕੱਢਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ, ਡਾਇਓਕਸਿਨਜ਼ ਅਤੇ ਫੁਰਾਨਸ ਵਰਗੇ ਘਾਤਕ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਗੈਸ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਾਇਓਕਸਿਨਜ਼ ਅਤੇ ਫੁਰਾਨਸ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤੱਤ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਜ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਫ਼ਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੋਮਿਆਂ ’ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਭੋਜਨ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੀ ਸਰੀਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਜ਼ਹਿਰਲੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਦਮਾਂ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਰੋਗ, ਖੁਜਲੀ, ਉਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਰਦ ਜਿਹੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤੱਤ ਸਾਡੇ ਗੁਰਦੇ ਅਤੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਲਾਸਟਿਕ
ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ

, CH4 ਅਣੂ ਦਾ ਖਿੱਦੋ-ਤੀਲੀ ਨਮੂਨਾ। ਮੀਥੇਨ ਅਲਕੇਨ ਨਾਮਕ ਸਜਾਤੀ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਕਹਿਰੇ ਜੋੜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।]]

ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, **ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਾਈਲ** ਨਾਮਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗੰਧਕੀ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ (ਅਰੀਨ), ਅਲਕੇਨਾਂ, ਅਲਕੀਨਾਂ, ਚੱਕਰੀ ਅਲਕੇਨਾਂ ਅਤੇ ਅਲਕਾਈਨ-ਅਧਾਰਤ ਯੋਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ
ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ

**ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ**, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ (ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ 1875 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਕਾਲੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈੱਸਮੈਂਟ ਅਤੇ ਐਕ੍ਰੀਡੇਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਏ+ ਗ੍ਰੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਐਲਡੀਹਾਈਡ

, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਐਲਡੀਹਾਈਡ]]

**ਐਲਡੀਹਾਈਡ**  ਉਹ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਮਾਈਲ ਸਮੂਹ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ, ਜੀਹਦਾ ਢਾਂਚਾ R-CHO ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਇੱਕ R ਸਮੂਹ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਿਆ ਇੱਕ ਕਾਰਬੋਨਿਲ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। R ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ **ਐਲਡੀਹਾਈਡ ਸਮੂਹ** ਜਾਂ **ਫ਼ਾਰਮਾਈਲ ਸਮੂਹ** ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਲਡੀਹਾਈਡ ਕੀਟੋਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬੋਨਿਲ ਕੇਂਦਰ ਕਾਰਬਨ ਪਿੰਜਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਦੋ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਐਲਡੀਹਾਈਡ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਡੀਹਾਈਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ
ਕੀਟੋਨ

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਕੀਟੋਨ (ਐਲਕਾਨੋਨ)**  RC(=O)R' ਢਾਂਚੇ ਵਾਲ਼ਾ ਉਹ ਕਾਰਬਨੀ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ R ਅਤੇ R' ਕਈ ਸਾਰੇ ਕਾਰਬਨ-ਯੁਕਤ ਉਤਪਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੀਟੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਕਾਰਬੋਨਿਲ ਸਮੂਹ (C=O) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਟੋਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ
ਪਾਮੇਲਾ ਬੋਰਡਸ

**ਪਾਮੇਲਾ ਚੌਧਰੀ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 1961), ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਪਾਮੇਲਾ ਬੋਰਡਸ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਅਤੇ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਾਮੇਲਾ ਯੁਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ 1988 ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮਿਸਟਰੈਸ ਅਤੇ ਐਸਕੋਰਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹਿੰਗੇ ਐਤਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਟਵੈਲਥ ਨਾਈਟ

courts a bemused Olivia, while Maria covers her amusement, in an engraving by R. Staines after a painting by Daniel Maclise.]]
**ਟਵੈਲਥ ਨਾਈਟ** ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1601–02 ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਲਿਖੀ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਮੇਡੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਕਮੇਡੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1600ਈ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1600 ਈ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਹਦੀਸ

**﻿ਹਦੀਸ** (,  ਜਾਂ ) ਦਾ ਅਰਥ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਹਦੀਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਆਂ ਆਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਦੀਸ ਲਫ਼ਜ਼ ਤਹਦੀਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਤਹਦੀਸ ਦਾ ਅਰਥ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਦੀਸ ਦੀ ਸ਼ਰਈ ਹੈਸੀਅਤ
ਕਿਤਾਬ-ਉਲ-ਲੱਲਾਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਸੂਲ ਅਲਲਹਐ ਦੀ ਸੁੰਨਤ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰਚਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਾਸਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਰਆਨ-ਏ-ਕਰੀਮ ਦੀ ਤਸ਼ਰੀਹ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਤੌਜੀਹ ਅਤੇ ਇਜਮਾਲ ਦੀ ਤਫਸੀਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਅਸਲ ਬੁਨਿਆਦ, ਇਜਮਾ-ਏ-ਉਂਮਤ ਅਤੇ ਕਿਆਸ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਉਸੂਲਾਂ ਦਾ ਮਰੱਜਾ ਖ਼ੁਦ ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਾਤ-ਏ-ਗਿਰਾਮੀ ਹੈ। ਸ਼ਮਸ ਅਲਾਇਮਹਔ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀ ਤਿੰਨ ਹੁੱਜਤਾਂ (ਬੁਨਿਆਦਾਂ) ਹਨ, ਕਿਤਾਬ-ਉਲ-ਲੱਲਾਹ, ਸੁੰਨਤ ਅਤੇ ਇਜਮਾ, ਚੌਥੀ ਬੁਨਿਆਦ ਕਿਆਸ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਅਗਰ ਗ਼ੌਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਮਾਮ ਉਸੂਲਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਸਿਰਫ਼ ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਨਕਲ ਵਸਮਾਅ ਹੈ। ਕੁਰਆਨ-ਏ-ਕਰੀਮ ਵੀ ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਆ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਦੀ ਤੀਲਾਵਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਿਤਰ ਯੱਕਾ-ਏ-ਤਵਾਤਰ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਅੱਪੜਿਆ ਹੈ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਲਸਰ ਖੱਸੀ: ੧/੨੭੯ ਅਤੇ ਇਜਮਾ-ਏ-ਉਂਮਤ ਅਤੇ ਕਿਆਸ ਵੀ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਇਰਸ਼ਾਦ ਹੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਪਾਤਰ ਹਨ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਦੀਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਾਤ-ਏ-ਗਿਰਾਮੀ ਠਹਰੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਬਾਦਤ ਵਾਤਾਅਤ ਦੇ ਮੁਆਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਦੀਸ ਵ ਕਰਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਨਾ ਬੇ-ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਇਤਾਅਤ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਅਲਬਤਾ ਹੁੱਜਤ ਦੀਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਨਕਲ ਵਗ ਤਰੀਕ਼ਾ-ਏ-ਤਵਾਤਰ ਹੈ, ਜੋਹਰ ਤਰਾਹ ਦੇ ਸ਼ਕ ਵਸ਼ਬਾ ਤੋਂ ਬਾਲਾਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਮ ਕਤਈ ਦੀ ਮੂਜਿਬ ਹੈ ਅਤੇ ਹਦੀਸ ਇਸ ਹੈਸੀਅਤ ਤੋਂ ਕਿ ਇਰਸ਼ਾਦ ਰਸੂਲ ਹੈ, ਹੁੱਜਤ ਕਤਈ ਹੈ; ਅਲਬਤਾ ਰਸੂਲ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੂੰਚਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਰਮਿਆਨੀ ਵਸਾਇਤ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਅਹਾਦੀਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਸ ਦਰਜਾ ਕਤਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਰਜਾ ਦੀ ਕਤਈਅਤ ਕੁਰਆਨ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸੋਮਾ ਕੋਲਾ ਖਾਣ ਦੁਰਘਟਨਾ

250px|thumbnail
**
**ਸੋਮਾ ਕੋਲਾ ਖਾਣ ਦੁਰਘਟਨਾ''' () ਸੋਮਾ, ਮਨੀਸਾ, ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਲਾ ਖਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਭੂਮੀਗਤ ਖਾਨ ਅੱਗ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਖਾਨ ਤਬਾਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ 13 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਵਕਤ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਾਨ ਵਿੱਚ 787 ਕਾਮਗਾਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਚਾਓ ਕਾਰਜ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਜੀ ਖਾਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅੰਕਾਰਾ ਤੋਂ 450 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ
ਪ੍ਰੋਪੇਨ

**ਪ੍ਰੋਪੇਨ** ਅਲਕੇਨ ਸਮਜਾਤੀ ਲੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੰਗਹੀਨ, ਗੰਧਹੀਨ ਗੈਸੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਣਵੀ ਸੂਤਰ C3H8 ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਲਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀੇ ਹੈ। **ਐਲ. ਪੀ. ਜੀ.**, ਪ੍ਰੋਪੇਨ ਅਤੇ **ਬਿਉਟੇਨ** ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ ਜੋ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਪੀਨ ਦਾ ਪਿਘਲਾਓ ਦਰਜਾ −187.7&nbsp;°C; −305.8&nbsp;°F; 85.5 K ਹੈ ਅਤੇ ਉਬਾਲ ਦਰਜਾ −42.25 to −42.04&nbsp;°C; −44.05 to −43.67&nbsp;°F; 230.90 to 231.11 K ਹੈ।
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਅਲਕੇਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ
ਮਲੂਕਾ (ਨਾਵਲ)

***ਮਲੂਕਾ*** ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। 1978 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਰਨੋਲਡ-ਆਇਨਮਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। 1988 ਵਿੱਚ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ, ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਅਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਰਾਏ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲੂਕਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ ਦੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ। ਫਿਰ 1989 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਡਾ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।

ਵਤਨ ਆਨਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਵਲ ਦੀ ਆਰੰਭਿਕ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਅਨੁਸਾਰ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਕਾਜ਼ਮੀ

**ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਕਾਜ਼ਮੀ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
1992 ਵਿੱਚ ਜਦ ਜ਼ਾਹਿਦਾ 33 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ 6 ਬੱਚਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ ਬਣਨ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ
ਸ਼ੀਸ਼ ਪਰੀ

**ਸ਼ੀਸ਼ ਪਰੀ** ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿਤਲੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਖੰਭ ਸੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗੂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਟ ਪਤੰਗੇ
ਸੁੱਕੀ ਬਰਫ਼

ਖੁਸ਼ਕ **ਬਰਫ਼** ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦਾ ਠੋਸ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕੂਲਿੰਗ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਠੋਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਭਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼੍ਰੋਜ਼ਨ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੂਲਿੰਗ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸਨੂੰ ਸੋਲਿਡ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 
ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ 194.65 ਕੈਲਵਿਨ (-78.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗ੍ਰੇਡ; -109.3 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹੀਟ)' ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਬਰਫ਼ ਠੋਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਭਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜੇ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਲੈਂਟ
ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ (ਲਹੌਰ)

**ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
## ਤਸਵੀਰਾਂ

File:Sheesh Mahal (Lahore Fort).jpg
File:What_i_see_in_sheesh_mahal.JPG
File:'Pakistan'- Sheesh Mahal (Mirrors Palace)- Lahore Fort- @ibneazhar Sep 2016 (77).jpg
File:Beautiful view Sheesh Mahal.jpg
File:Framing sheesh mahal.jpg
File:Sheesh mahal 7.JPG

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਮਹਿਲ

**ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਮਹਲ** (, ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਮਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 40ਵਿਆਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਤਕ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਰਿਹਾ।

## ਗੈਲਰੀ

Bust of Yadavindra Singh.jpg|ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਰਧ-ਬੁੱਤ
A Painting at New Moti Bagh Palace, Patiala.jpg|ਨਵੇਂ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਮਹਿਲ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਖੇ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ
A Painting at New Moti Bagh Palace, Patiala 05.jpg|ਨਵੇਂ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਮਹਿਲ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਖੇ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ
A Painting at New Moti Bagh Palace, Patiala 04.jpg|ਨਵੇਂ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਮਹਿਲ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਖੇ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ
A Painting at New Moti Bagh Palace, Patiala 03.jpg|ਨਵੇਂ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਮਹਿਲ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਖੇ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ
A Painting at New Moti Bagh Palace, Patiala 02.jpg|ਨਵੇਂ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਮਹਿਲ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਖੇ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ
ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ

**ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ** ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਗਠਨ 19 ਜੂਨ 1966 ਨੂੰ **ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ** ਨੇ ਕੀਤਾ।

## ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਨਬਾਮ ਟੁਕੀ

**ਨਬਾਮ ਟੁਕੀ** (ਜਨਮ: 7 ਜੁਲਾਈ 1964) ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1 ਨਵੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪਦ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲਿਆ। 31 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜਾਰਬੋਮ ਗਾਮਲਿਨ ਨੇ ਤਿਆਗਪਤਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਯੋਗਤਾਰਾਜ

**ਯੋਗਤਾਰਾਜ** ਜਾਂ **ਯੋਗਤਾਤੰਤਰ** () ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸੱਤਾ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਕਾਬਲੀਅਤ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸੌਂਪੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਅਕਲੀ ਜੌਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ

**ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ** ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ

**ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ** ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ (ਬਾਦਸ਼ਾਹ) ਦੇ ਹੱਥ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉੱਤੇ ਮੁਲਕੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਮਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਨਾਹੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ *ਨਿਰੋਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ* ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜਿੱਥੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਬੰਧੇਜ ਹੋਵੇ ਨੂੰ *ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। *ਜੱਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ* ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅਗਾਂਹ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ *ਚੋਣਵੀਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ* ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

 ਵਿਖੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਰਿਚਰਡ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਤਖ਼ਤ ਨਸ਼ੀਨੀ ਮੌਕੇ ਤੇਲ ਮਲਾਈ]]

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ

, ਓਟੋਮਨ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ]]

**ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ** ( *ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਅ*, ਭਾਵ "ਜਾਨਸ਼ੀਨੀ" ਤੋਂ) ਤੋਂ ਭਾਵ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਮੁਲਕ ਹੈ ਜੀਹਦੀ ਅਗਵਾਈ *ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ*ਭਾਵ ਮੁਹੰਮਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸਲਾਮੀ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਦਾ "ਜਾਨਸ਼ੀਨ"ਨਾਮਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸਲਤਨਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ "ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤਾਂ" ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਸੰਪੂਰਨ ਮੁਸਲਿਮ ਦੀਨਦਾਰ ਲੋਕਾਂ (*ਉੱਮਾ* ਭਾਵ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਮੁਲਕ ਜੀਹਦੇ ਉੱਤੇ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕਨੂੰਨ ਸ਼ਰੀਆ ਹੇਠ ਇੱਕ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਵੇ) ਦਾ ਇੱਕ ਧਰਮਰਾਜੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਮੁਲਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਜੇ ਡੀ ਸੇਲਿੰਗਰ

thumb
**ਜੇ ਡੀ ਸੇਲਿੰਗਰ** (; 1 ਜਨਵਰੀ 1919 - 27 ਜਨਵਰੀ 2010) ਸੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਰੰਭਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੋਭਾ ਮਿਲ ਗਈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਖੱਟਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਅਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਧੁੰਮ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਕੈਚਰ ਇਸ ਦ ਰਾਈ ਨਾਵਲ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਮੁਕੁਲ ਸਿਨਹਾ

**ਮੁਕੁਲ ਸਿਨਹਾ**  (10 ਫਰਵਰੀ 1951 – 12 ਮਈ 2014) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ 2002 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਵਾਇਆ ਸੀ।ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਿਰਝਰੀ ਸਿਨਹਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਜਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੰਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜੋ  ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦਾ ਵੀ ਬੇਬਾਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। 

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਮੁਕੁਲ ਸਿਨਹਾ ਆਈ ਆਈ ਟੀ, ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੜਾਉਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਫਿਜੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਲੇਬੋਰੇਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। 1973 ਵਿੱਚ ਫਿਜੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਲੇਬੋਰੇਟਰੀ ਨੇ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੁਕੁਲ ਸਮੇਤ 133 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਛਾਂਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮੁਕੁਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਮੁਕੁਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਪਲਾਈਜ ਆਫ਼ ਆਟੋਨੋਮਸ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਡੇਵਲਪਮੈਂਟ, ਐਜੂਜਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਟੇਕਨੀਕਲ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟਸ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਨੂੰਨ ਦਾ ਬਕਾਇਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ 1989 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਝੁੱਗੀ - ਝੋਂਪੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਹਕਾਂ ਲਈ ਜਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚਾ ਦਾ ਗਠਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਵਕੀਲ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਇੰਜ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੁਕੁਲ ਨੇ ਫਿਜਿਕਲ ਸਾਇੰਸ ਲੇਬੋਰਟਰੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਹਕਰਮੀ ਨਿਰਝਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਬਣੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਹਾਂਸੰਘ

**ਮਹਾਂਸੰਘ** ਜਿਹਨੂੰ **ਰਾਜਸੰਘ** ਜਾਂ **ਲੀਗ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਆਸੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੇਲ ਜਾਂ ਸੰਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਧੀ ਸਦਕਾ ਬਣਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੁਝ ਨਾਜ਼ਕ ਮੁੱਦਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੱਖਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਜਾਂ ਸਾਂਝੀ ਮੁਦਰਾ) ਨਾਲ਼ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਰਾਜ-ਸੰਘ

**ਸੰਘ** ਜਾਂ **ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ** (ਲਾਤੀਨੀ: *foedus*, ਆਮ: *foederis*, "ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ" ਤੋਂ), ਜਿਹਨੂੰ **ਸੰਘੀ ਰਾਜ** ਜਾਂ **ਸੰਘੀ ਮੁਲਕ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ (ਸੰਘੀ) ਸਰਕਾਰ ਹੇਠ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਸੂਬਿਆਂ ਜਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਚੌਧਰ

ਦੀ ਚੌਧਰ ਹੇਠ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ, 371–362 ਈਸਾ ਪੂਰਵ]]

**ਚੌਧਰ** ਜਾਂ **ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ** ( *ਹੈਜੀਮਨੀ*; , ; , "ਅਗਵਾਈ" ਅਤੇ "ਹਕੂਮਤ") ਇੱਕ ਪਰੋਖ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਬੋਲਬਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਚੌਧਰੀ* ਜਾਂ *ਪ੍ਰਧਾਨ* (ਆਗੂ ਮੁਲਕ) ਭੂ-ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਾਕਤ ਦੇ ਸੰਕੇਤਕ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਰੋਹਬ ਅਤੇ ਜਬਰ ਦੀ ਘੁਰਕੀ ਨਾਲ਼ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ (8ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ – 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ) ਵਿੱਚ *ਹੈਜੀਮਨੀ* ਤੋਂ ਭਾਵ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਾਜ ਦਾ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਾਜਾਂ ਉਤਲੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਬੋਲਬਾਲੇ ਤੋਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਇਕਾਤਮਕ ਦੇਸ਼

**ਏਕਾਤਮਕ ਦੇਸ਼** ਇੱਕਰੂਪੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਤ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਸਰਬਉੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ (ਉੱਪਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਕਾਈਆਂ) ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਤਾਕਤਾਂ ਅਜ਼ਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਸਹੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਾਤਮਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ

**ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ** ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਇਕਾਈ ਕੋਲ਼ ਪੂਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਇਕਾਈ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਕ ਢਾਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਜੁੰਡੀਰਾਜ ਵਿੱਚ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਜੁੰਡੀਰਾਜ

**ਜੁੰਡੀਰਾਜ** ਜਾਂ **ਅਲਪਤੰਤਰ** ਜਾਂ **ਢਾਣੀਰਾਜ** ਹਕੂਮਤੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਕੂਮਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੁਝ ਕੁ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਕੁਲੀਨਤਾ, ਦੌਲਤ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ, ਨਿਗਮ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਕਰ ਕੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਤੋਮਾਂ ਪਿਕੇਤੀ

**ਤੋਮਾਂ ਪਿਕੇਤੀ** (; ਜਨਮ 7 ਮਈ 1971) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਧਨ ਸੰਪੱਤੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹ 2013 ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਸਤਕ "21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ" ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇੰਨ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨੋਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਲਕੇਨ

ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਢਾਂਚਾ]]

ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਅਲਕੇਨ** ਜਾਂ **ਪੈਰਾਫ਼ਿਨ** (ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਂ ਜੀਹਦੇ ਹੋਰ ਮਤਲਬ ਵੀ ਹਨ) ਇੱਕ ਲਬਾਲਬ ਭਰਿਆ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੋੜ ਇਕਹਿਰੇ ਜੋੜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਚੱਕਰੀ ਅਲਕੇਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਰਸਾਇਣਕ ਢਾਂਚਾ n2n+2 ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰੀ ਸਰੋਤ ਹਨ: ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ।

## ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ
ਸਾਰੇ ਅਲਕੇਨ ਰੰਗਹੀਣ ਅਤੇ ਗੰਧਹੀਣ ਹਨ।

### ਅਲਕੇਨ ਦੀ ਸਾਰਨੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਕੇਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ
ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰਸ਼ਾਹੀ

**ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰਸ਼ਾਹੀ** ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬਉੱਚ ਤਾਕਤਾਂ ਇੱਕ ਜਣੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੀਹਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾ ਬਾਹਰੀ ਕਨੂੰਨੀ ਰੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀਆਂ ਨਿਯਮਬੱਧ ਵਿਧੀਆਂ ਹੇਠ (ਸ਼ਾਇਦ ਤਖ਼ਤ ਪਲਟੀ ਜਾਂ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਲੁਪਤ ਭੈਅ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਪਾਮੇਲਾ ਐਂਡਰਸਨ

**ਪਾਮੇਲਾ ਡੇਨਿਸ ਐਂਡਰਸਨ** (, 1967) ਇੱਕ ਕਨੇਡਿਆਈ ਐਕਟਰੈਸ, ਮਾਡਲ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਿਕਾ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਸ਼ੋ ਗਰਲ ਹੈ ਜੋ ਹੋਮ ਇੰਪ੍ਰੂਵਮੈਂਟ, ਬੇਵਾਚ ਅਤੇ ਵੀ ਆਈ ਪੀ ਵਰਗੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੇ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ 1990 ਦੀ ਪਲੇਬਾਏ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਲੋਂ ਦ ਪਲੇਮੇਟ ਆਫ ਦ ਮੰਥ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਭਿਨੇਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਡਲ
ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ

**ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ** ਜਾਂ **ਐਨ.ਡੀ.ਏ.** ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਗਠਜੋੜ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1998 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 17 ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ 1 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਸਨ। ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਐਲ ਕੇ ਅਡਵਾਨੀ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ 2014 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ 2014 ਤੋਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ 1998 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ 38.5% ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵੋਟ ਸ਼ੇਅਰ ਨਾਲ 2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ 26 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। 2019 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਠਜੋੜ ਨੇ 45.43% ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਵੋਟ ਸ਼ੇਅਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ 353 ਸੀਟਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਐਨਡੀਏ ਮਈ 1998 ਵਿੱਚ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਲਈ ਗੱਠਜੋੜ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਐਨਡੀਏ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਗਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਭਾਜਪਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਤਾ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਏਆਈਏਡੀਐਮਕੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਐਨਸੀਪੀ ਨਾਲ ਮਹਾਂ ਵਿਕਾਸ ਅਗਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਗਠਜੋੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ। 2003 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ) ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਗਠਜੋੜ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਹੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹਿੰਦੂਤਵ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਪਤਲਾ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।

ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਢਹਿ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਏਆਈਏਡੀਐਮਕੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਡੀਏ ਨੇ 1999 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵੱਡੇ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਵਾਜਪਾਈ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਪੂਰੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

ਐਨਡੀਏ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 2004 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ। ਇਸਦੀ ਮੁਹਿੰਮ "ਇੰਡੀਆ ਸ਼ਾਈਨਿੰਗ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਐਨਡੀਏ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਨਡੀਏ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ ਦੀਆਂ 222 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 186 ਸੀਟਾਂ ਹੀ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਐਨਡੀਏ ਦੀ ਹਾਰ ਪੇਂਡੂ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ ਦੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰਾਂ
ਭਾਜਪਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਪਾਰਟੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਗਠਜੋੜ ਅਤੇ ਗਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੰਜਾਬ, ਉੜੀਸਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
## ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਗਠਜੋੜ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਗੈਰ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਨ।

### ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
### ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
## ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
### ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ
ਰਾਦੋਈ ਰਾਲਿਨ

**ਰਾਦੋਈ ਰਾਲਿਨ** () (22 ਅਪਰੈਲ 1922 – 22 ਜੁਲਾਈ 2004), ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਵਿਦਰੋਹੀ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਕਵੀ
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ**, ਜਾਂ **ਐਮ ਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ **, 2 ਅਕਤੂਬਰ 1983 ਨੂੰ ਕੋਟਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਗੁਲ ਪਨਾਗ

**ਗੁਲ ਪਨਾਗ**; ਜਨਮ **ਗੁਲਕੀਰਤ ਕੌਰ ਪਨਾਗ**, 3 ਜਨਵਰੀ 1979  ; ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ, ਪੂਰਵ ਭਾਰਤ ਸੁੰਦਰੀ ਹੈ।
ਪਨਾਗ ਨੇ *ਧੂਪ* 2003 ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸਾਰਾ ਜੋਜ਼ਫ਼

**ਸਾਰਾ ਜੋਜ਼ਫ਼** ਜਾਂ **ਸਾਰਾ ਜੋਸਫ਼** (ਜਨਮ 1946) ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ* (Aalahayude Penmakkal) ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸੇ ਹੀ ਨਾਵਲ ਲਈ ਉਸਨੇ ਵਾਇਲਾਰ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 
ਸਾਰਾਹ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਚਵਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ **ਮਾਨੁਸ਼ੀ** ਦੀ ਬਾਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਤੇ ਮਾਧਵਕੁੱਟੀ ਮੋਹਰੀ ਮਲਿਆਲਮ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿੱਸੂਰ ਤੋਂ 2014 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ

**ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ** ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਆਸੀ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹੱਥ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜਬਰੀ ਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀਆਂ ਹਲਾਤਾਂ, ਟੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਜਾਇਜ਼ ਜਾਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸਰਬ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦ

**ਸਰਬ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦ** ਜਾਂ **ਸਰਬ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਰਾਜ** ਕੁਝ ਸਿਆਸਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਜਮਾਉਣਾ ਲੋਚਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਧਨਾਢਰਾਜ

**ਧਨਾਢਰਾਜ** (**ਧਨਾਢਤੰਤਰ** ਜਾਂ **ਕੁਬੇਰਸ਼ਾਹੀ** ਹੋਰ ਨਾਂ ਹਨ) (ਪਲੂਟੋਕਰੇਸੀ) (plutocracy) ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਧਨਾਢ ਵਰਗ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਵੇ।
## ਉਪਯੋਗਤਾ 
ਸ਼ਬਦ *ਧਨਾਢਰਾਜ* ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਨਚਾਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਰੁੱਧ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਮੰਦੇ ਬੋਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਨਿਰੋਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ

**ਨਿਰੋਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ** ਜਾਂ **ਪੂਰਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ** ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਜਾਂ ਉੱਕੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਿਰੋਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸੀਮ ਸਿਆਸੀ ਹਕੂਮਤ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਜੱਦੀ-ਪੁਸ਼ਤੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਗੱਦੀ ਦੇਣ ਦੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਕਨੂੰਨੀ ਬੰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ

**ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ** ਲੋਕਰਾਜੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਲਕ ਦੇ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ, ਲਿਖਤ ਜਾਂ ਅਣਲਿਖਤ, ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਬਠਿੰਡਾ

**ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ** **ਬਠਿੰਡਾ,** ਬਠਿੰਡੇ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰ੍ਮੁੱਖ ਕਾਲਜ ਹੈ। 1904 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 1940 ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕਾਲਜ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਕਾਲਜ ਦੀ ਨੀਂਹ 1904 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋ 1900 ਈ. ਵਿੱਚ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਾਲ ਰੋਡ ‘ਤੇ ਬਣਿਆ ਇਹ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ 1940 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕਾਲਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਚੌਕ ਤੱਕ ਮਾਲ ਰੋਡ ਕੱਢੀ ਗਈ ਤਾਂ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਕਫ ਬੋਰਡ ਦੀ 28 ਏਕੜ ਜਮੀਨ ਅੇੈਕੁਆਇਰ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।

## ਕਾਲਜ ਦਰਪਣ
thumb|ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ
ਕਾਲਜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ E ਅੱਖਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਤੇ ਐਨ. ਐਸ.ਐਸ. ਦੇ ਯੂਨਿਟ ਵੀ ਸਫਲਤਾ-ਪੂਰਵਕ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਐਨ. ਐਸ.ਐਸ. ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਸਰਵੋਤਮ (ਬੈਸਟ) ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਦਾ ਉਲੇਖ ‘ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆਂ’ ਬ੍ਰਿਟੇਨਿਕਾ ਦੀ ਜਿਲਦ ਤਿੰਨ, ਪੰਨਾ 564 ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੰਟੀਨ ਤੇ ਹੋਸਟਲ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵੱਲੋਂ ’ਦਾ ਰਜਿੰਦਰਾ’ ਸਾਲਾਨਾ ‘ਮੈਗਜ਼ੀਨ’ ਛਪਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।

## ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ
* ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ
* ਮੁਖਤਿਆਰ ਕੌਰ - ਸਪੀਕਰ, ਮੁਜਾਰਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੌਢੀ ਨੇਤਾ, ਸ਼ੀਹਣੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸੰਪਦਕ
## ਵਿਦਿਆਰਥੀ
* ਨਾਵਲਕਾਰ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਦ

## ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ
## ਲਾਇਬਰੇਰੀ 
ਸਾਲ 2015-16 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਛੇ ਕਲਾਸ ਕਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਲਈ ਖਾਸ-ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਮਿਤੀ 22 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਸੰਸਦੀ ਸਕੱਤਰ *ਸਰੂਪ ਚੰਦ ਸਿੰਗਲਾ* ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਸਦਕਾ ਉਹ 10,000 ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ 49,232 ਕਿਤਾਬਾਂ (2015-16 ਅਨੁਸਾਰ) ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ 30 ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ।

## ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੋਰਸ
* ਐੱਮ.ਏ. - ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ (ਸਮੈਸਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) - 2 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ (ਸੀਟਾਂ 40)
* ਬੀ.ਐੱਸਸੀ. - ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਆਨਰਜ਼ (ਸਮੈਸਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) - 3 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ (ਸੀਟਾਂ 40)
* ਬੀ.ਐੱਸਸੀ. - ਮੈਡੀਕਲ (ਸਮੈਸਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) - 3 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ (ਸੀਟਾਂ 100)
* ਬੀ.ਐੱਸਸੀ. - ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ (ਸਮੈਸਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) - 3 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ (ਸੀਟਾਂ 120)
* ਬੀ.ਕਾਮ. (ਸਮੈਸਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) - 3 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ (ਸੀਟਾਂ 120)
* ਬੀ.ਏ. (ਸਮੈਸਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) - 3 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ (ਸੀਟਾਂ 720)
* ਬੀ.ਸੀ.ਏ. - 3 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ (ਸੀਟਾਂ 80)
* ਬੀ.ਬੀ.ਏ. - 3 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ (ਸੀਟਾਂ 50)
* ਬੀ.ਐੱਸਸੀ. (ਬਾਇਓਟੈੱਕ) - 3 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ (ਸੀਟਾਂ 40)
* ਐੱਮ.ਐੱਸਸੀ. (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)- ਸੀਟਾਂ 30
* ਐੱਮ.ਐੱਸਸੀ. (ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ)- ਸੀਟਾਂ 30
* ਐੱਮ.ਐੱਸਸੀ. (ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ)- ਸੀਟਾਂ 30
* ਐੱਮ.ਏ. (ਇਤਿਹਾਸ)- ਸੀਟਾਂ 30
* ਬੀ.ਕਾਮ. (ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸ਼ਨਲ)- ਸੀਟਾਂ 60
* ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਨ ਫੂਡ ਸਰਵਿਸ - ਸੀਟਾਂ 30
* ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਨ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ - ਸੀਟਾਂ 30 
## ਤਸਵੀਰ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਊਨ ਵਿੱਚ 'ਮੇਰਾ ਕਾਲਜ' ਲੇਖ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸੱਤਾਵਾਦ

ਦੇ ਚਾਂਸਲਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੱਤਾਵਾਦੀ ਤੱਤ ਸਨ।]]

**ਸੱਤਾਵਾਦ** ਜਾਂ **ਹਾਕਮਨਾਵਾਦ** ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਲੱਛਣ ਨਿੱਜੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਉਲਟ ਰਿਵਾਇਤੀ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰਨ ਜਾਂ ਅੰਨ੍ਹੀ ਤਾਬੇਦਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਆਗਿਆ ਪਾਲਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਪਾਲਕਾੜ ਦੱਰਾ

**ਪਾਲਕਾੜ ਦੱਰਾ ਜਾਂ ਪਾਲਘਾਟ ਦੱਰਾ** ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ 30-40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਦੱਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪਾਲਕਾੜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਰੇ
ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਲੋਕਰਾਜ

**ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਲੋਕਰਾਜ** ਜਾਂ **ਨੁਮਾਇੰਦਗੀਪ੍ਰਸਤ ਲੋਕਰਾਜ** (ਹੋਰ ਨਾਂ **ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਲੋਕਰਾਜ** ਅਤੇ **ਪਰੋਖ ਲੋਕਰਾਜ** ਹਨ) ਲੋਕਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਤੱਖ ਲੋਕਰਾਜ ਦੇ ਉਲਟ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਫ਼ੌਜੀ ਜੁੰਡੀ

**ਫ਼ੌਜੀ ਜੁੰਡੀ** ਜਾਂ **ਫ਼ੌਜੀ ਢਾਣੀ** ਜਾਂ **ਮਿਲਟਰੀ ਹੁੰਤਾ** ( ਜਾਂ ) ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੀਹਦੀ ਅਗਵਾਈ ਫ਼ੌਜੀ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਜਾਂ ਕਮੇਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਦੋਹੇਂ ਇਸਤਲਾਹਾਂ ਸਮਾਨਅਰਥੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਮਿਲਖਰਾਜ

**ਮਿਲਖਰਾਜ** ਜਾਂ **ਮਾਲਕਰਾਜ** ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਰਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਮਿਲਖਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ