ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ

**ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ** (ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ 958–973) 958 ਤੋਂ 973 ਤੱਕ ਚੋਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਦ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 12 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਰਿੰਜਯਾ ਚੋਲ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਕਲਿਆਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਦੁੰਬਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ। ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਚੋਲ ਸਿੰਘਾਸਣ 'ਤੇ ਬੈਠਾ, ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਮਦੁਰੰਤਕ ਉੱਤਮ ਚੋਲ, ਗੰਦਾਰਦਿੱਤਿਆ ਚੋਲ (ਅਰਿੰਜਯਾ ਚੋਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚੋਲ ਸਿੰਘਾਸਣ 'ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਪਰਾਂਤਕ ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਾਂ ਤੋਂ ਟੋਂਡਾਈਮੰਡਲਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।

ਜਦੋਂ ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਚੋਲ ਰਾਜ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੋਲ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੱਦੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਾਅਦ ਚੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਇਲਾਕੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਾਂਡਵ ਸ਼ਾਸਕ ਵੀਰਾ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਦੁਰਾਈ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜੇ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਛੇੜਿਆ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਟੋਂਡਾਈਮੰਡਲਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਅੰਬਿਲ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਿੰਜਯਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ ਉਰਫ਼ ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੀਰਾ ਪਾਂਡਵ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੋਲ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਗੰਧਾਰਦਿੱਤਿਆ ਦੇ ਯਤਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਪਾਂਡਵ ਯੁੱਧ 
ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਤਾਕਤ ਵੱਲ ਸੀ। ਵੀਰਾ ਪਾਂਡਵ, ਪਾਂਡਵ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੋਲ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਗੰਦਾਰਦਿੱਤਿਆ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਤਾਕਤਵਰ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਮਲਾਵਰ ਚੋਲ ਫੌਜ ਚੇਵੁਰ ਵਿਖੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।

ਲੇਡੇਨ ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਉਸ ਯੁੱਧ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਨੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਾ ਦਿੱਤੀਆਂ"। ਹੋਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਪਰਾਂਤਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਅਦਿੱਤਿਆ ਕਰੀਕਲਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਦਿੱਤਿਆ ਦੂਜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੇ ਵੀਰਾ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਅਦਿੱਤਿਆ , ਜੋ "ਬਾਰਾਂ" ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਬਹਾਦਰੀ ਵਿੱਚ "ਵੀਰ ਅਭਿਮਨਿਊ" ਸੀ, ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ "ਫੌਜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨਾਂ" ਵਾਂਗ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਓਨੀ ਹੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਿੰਨਾ ਉਹ "ਫੌਜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਆਦਿੱਤਿਆ ਕਰੀਕਲਨ ਨੇ ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀਰਾ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਦਿੱਤਿਆ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ "ਵੀਰਾ ਪਾਂਡਵ ਥਲਾਈ ਕੋਂਡਾ ਅਦਿੱਤਿਆ ਕਰੀਕਲਨ" - "...ਵੀਰਾ ਪਾਂਡਵ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ" - ਉਪਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਚੇਵੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਮਲਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਚੋਲ ਪੈਨੀਗਰਿਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਕਾਲੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ" ਵਜੋਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਠੱਗ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਸਿੰਘਾਸਣ, ਰਤਨ ਜੜੇ ਤਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਵਰਗੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ।

ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਮਦੁਰਾਈਕੋਂਡਾ ਰਾਜਕੇਸਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ੇਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਮਦੁਰਾਈ ਅਤੇ ਮਧੁਰੰਤਕਾ (ਮਦੁਰਾਈ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ) ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੋਲ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤੀ, ਪਰ ਯੁੱਧ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੋਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

## ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਫਲਤਾ (ਟੋਂਡਾਈਮੰਡਲਮ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ) 
ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 98 ਟੁਕੜੀਆਂ ਵੇਲੈੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਚੋਲ ਕਮਾਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਫੌਜੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਥਿਲਾਈ ਵਿਖੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਗਤ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਮਾਂਡਰ ਅਤੇ ਜੋ "ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਰੂਗਨ" ਸੀ, ਨੂੰ ਦੋ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਇਹਨਾਂ ਦੱਖਣ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਕਮਾਂਡਰ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਿਰੁਵੋਤਰੀਯੂਰ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਰਦੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੈਵ ਸਿਧਾਂਤਮ 'ਤੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਓਤਰੀਯੂਰ ਅਤਿਕਾਲਰ ਨਾਮ ਲਿਆ।
 
## ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਮੁਹਿੰਮ 
ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ ਪਰਾਂਤਕ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸਿੰਹਲੀ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਜੰਗ ਛੇੜੀ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇਰੁਕੁਵੇਲ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਚੋਲਾ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਪਰਾਂਤਕ ਸਿਰਿਆਵੇਲਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਸਾਲ, 965 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸੰਧੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਅਦਿੱਤਿਆ ਦੂਜਾ (ਕਰੀਕਲਾ) ਦਾ ਕਤਲ 
ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਰਕੇਸ਼ੀ ਅਦਿੱਤਿਆ ਦੂਜਾ ਦਾ ਕਤਲ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਰਥਨ ਉਰਫ਼ ਵਿਆਝਾ ਗਜਮਲਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਉਦੈਰਕੁਡੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ, ਸੋਮਨ, ਰਵਿਦਾਸਨ ਉਰਫ਼ ਪੰਚਵਨ ਬ੍ਰਹਮਾਦਿਰਾਜਨ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰਨ ਉਰਫ਼ ਇਰੁਮੁਦੀ ਚੋਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾਦਿਰਾਜਨ ਨੂੰ ਕਤਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਾਰਾਂ/ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

1971 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰ.ਵੀ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਰਾਜਾ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਕੁੰਦਵਈ ਕਤਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

## ਉੱਤਮ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ 
ਅਦਿੱਤਿਆ ਦੂਜਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਮ ਨੇ ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰਸ-ਪ੍ਰਤੱਖ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਅਰੁਲਮੋਜ਼ੀਵਰਮਨ (ਜਾਂ ਰਾਜਾਰਾਜ ਪਹਿਲਾ), ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਸੀ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਕਿ ਉੱਤਮ ਨੇ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਫ਼ਲ ਹੋਣਾ ਸੀ ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਰੁਲਮੋਜ਼ੀਵਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਸਫਲ ਹੋਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਤਿਰੂਵਲੰਗਾਡੂ ਦੇ ਤਾਮੇ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਧੁਰੰਤਕ ਉੱਤਮ ਚੋਲ ਨੇ ਅਰੁਲਮੋਝੀ ਨੂੰ ਵਾਰਸ ਬਣਾਇਆ।

## ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ, ਨਿੱਜੀ ਦੁਖਾਂਤ ਤੋਂ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਹਿਲ (ਲਗਭਗ 980 ਈਸਵੀ) ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ "ਪੋਨ ਮਾਲਿਗਾਈ ਥੁੰਜਿਨਾ ਥੇਵਰ" - "ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਰਾਜਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਚੋਲ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਦਿੱਤਿਆ ਦੂਜਾ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਕੌਂਸਲਾਂ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰਾਂਤਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਅਨਿਰੁੱਧ ਬ੍ਰਹਮਰਾਯਣ ਜੋ ਕਿ ਸਮਵੇਦ ਦੇ ਜੈਮਿਨੀਯ ਸੂਤਰ (ਜੈਮਿਨੀਯ ਸੂਤਰੱਤੂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਭ੍ਰਮਰਾਇਰ) ਦਾ ਅਨੁਯਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ "ਨਦੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਗਿਰਟ ਅਰੰਕਮ (ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਮ), ਭਾਵ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਕ" ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਹੀ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਵਨਵਨਮਹਾਦੇਵੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਲਾਇਆਮਨ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਈ ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਕੁੰਡਾਵਈ ਦੁਆਰਾ ਤੰਜਾਵੁਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਣੀ, ਇੱਕ ਚੇਰਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ 1001 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚੀ ਰਹੀ।

ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਹਿਤ ਤਾਮਿਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਾਮਿਲ ਵਿਆਕਰਣ 'ਤੇ ਬੋਧੀ ਕੰਮ, ਵਿਰਾਸੋਲੀਅਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਚੋਲ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਨੋਟਸ 
* Nilakanta Sastri, K. A. (1935). *The CōĻas*, University of Madras, Madras (Reprinted 1984).
* Nilakanta Sastri, K. A. (1955). *A History of South India*, OUP, New Delhi (Reprinted 2002).
* Early Chola temples: Parantaka I to Rajaraja I, A.D. 907-985 By S. R. Balasubrahmanyam
* Journal of Indian museums, Volumes 14-16 By Museums Association of India
* A Topographical List of Inscriptions in the Tamil Nadu and Kerala States: Nilgiris District, Pudukkottai District, Ramanathapuram District, Salem District By T. V. Mahalingam

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੋਲ ਰਾਜਵੰਸ਼