ਰੀਨਾ ਭਾਰਦਵਾਜ

**ਰੀਨਾ ਭਾਰਦਵਾਜ** ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਗਾਇਕਾ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਏ ਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਤਿਨ ਸਾਹਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।ਉਸਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ  ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ  ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ) ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ, ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਰੀਨਾ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਲਈ ਇਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਭਾਅ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨਾਰਥ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਫਾਰਮ ਕਥਕ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੌਰਾਨ, ਧਿਆਨ ਗਾਇਕੀ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਜਟਿਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗਾਈਆਂ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਮੋਢੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ।

ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਵਿਦਿਅਕ, ਰੀਨਾ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।ਉਸਨੇ ਵਿੰਡਸਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ 
ਰੀਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਵਰਣਨ "ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਮੋੜ" ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਪਸੰਦ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਕਾਲ ਆਇਆ।

ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ, "ਯੇ ਰਿਸ਼ਤਾ" ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ ਮੀਨਾਕਸੀ: ਐਮਐਫ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 2004 ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਈ ਐਮਟੀਵੀ ਇਮੀਜ਼ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਅੱਗੇ ਉਸ ਨੇ "ਬਾਬਾ ਕਿਛੂ ਥਾ" ਗਾਇਆ, ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਜੋੜੀ ਗੀਤ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਅਤੇ ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੋਇਰਾਲਾ ਸਟਾਰਰ ਬਾਬਾ ਲਈ ਐਸ.ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨਾਲ।

ਰੀਨਾ ਨੇ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ/ਤੇਲੇਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਪਾਂਡੇ: ਦਿ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ, ਸਕਾਰਾਕੱਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਣੀ ਰਤਨਮ, ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ ਸਟਾਰਰ, ਰਾਵਣ ਲਈ ਖੂਬਸੂਰਤ ਗੀਤ ਖਿਲੀ ਰੇ ਗਾਇਆ ਹੈ। 

ਰੀਨਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪੋਜ਼ਰ/ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਿਤਿਨ ਸਾਹਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਐਸੋਸਿਏਸ਼ਨ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਹਨੀ ਦੀ 2003 ਦੀ ਐਲਬਮ ਹਿਊਮਨ (V2) ਲਈ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ "ਹੀਰ" ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਨੀ ਦੀ 2006 ਦੀ ਐਲਬਮ ਫਿਲਟਰੇ (V2) ਲਈ "ਕੋਇਲ - ਸੌਂਗਬਰਡ" ਅਤੇ "ਦਿ ਸਰਚ" 'ਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ "ਮੌਸਮ" ਨੂੰ ਸਹਿ-ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਸਾਹਨੀ ਦੇ ਲੰਡਨ ਅੰਡਰਸਾਉਂਡ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ "ਏਕ ਜਾਨ" ਟਰੈਕ ਨੂੰ ਸਹਿ-ਲਿਖ ਕੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ "ਮਾਈ ਸੋਲ" ਵਿੱਚ ਸਰ ਪਾਲ ਮੈਕਕਾਰਟਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਰੀਨਾ ਨੇ ਸਾਹਨੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੈਂਡ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚਿਤ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਲਾਸਟਨਬਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਟੋਰਮੀਨਾ (ਸਿਸੀਲੀ) ਵਿੱਚ WOMAD, ਜੈਜ਼ ਕੈਫੇ, ਬਾਰਬੀਕਨ ਸੈਂਟਰ, ਦ ਰਾਇਲ ਫੈਸਟੀਵਲ ਹਾਲ, 2008 ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਮਜ਼ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਦ ਰਾਉਂਡਹਾਊਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਿ ਰਾਇਲ ਅਲਬਰਟ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਪ੍ਰੋਮਜ਼ 2007 ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਿਤਿਨ ਸਾਹਨੀ, ਨਤਾਚਾ ਐਟਲਸ, ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਉਸਨੇ ਸਾਹਨੀ ਦੇ ਫਿਲਮ ਸਕੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੈਨਲ 4 ਦੀ ਸੈਕਿੰਡ ਜਨਰੇਸ਼ਨ, ਭਾਰਤ ਬਾਲਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦਾ ਹਰੀ ਓਮ, ਅਤੇ 1929 ਸਾਈਲੈਂਟ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਾਸਿਕ, ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਓਸਟਨ ਦੁਆਰਾ ਏ ਥ੍ਰੋ ਆਫ਼ ਡਾਈਸ, ਜਿਸਦਾ ਲੰਡਨ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼, ਇਟਲੀ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਯੂਕੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡਾਂਸ ਜੋੜੀ ਬੇਸਮੈਂਟ ਜੈਕਸ, ਬੇਸਮੈਂਟ ਜੈਕਸ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਕਸ਼ਨ ਕਿੰਗ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਗੁਰਟੂ, ਤਲਵਿਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ ਗਾਈ ਚੈਂਬਰਜ਼ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਪਾਈਲੇਸ਼ਨ ਸੀਡੀਜ਼ (Ministry of Sound’s, Angel Beach; Pathaan's Indian Sunset) ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਲੀਗੇਸੀ ਦੀ 2009 ਦੀ ਸੰਕਲਨ ਸੀਡੀ ਦ ਬੈਸਟ ਆਫ਼ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹਨ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
“Baba Kichchu", Music: A R Rahman, Film: *Baba* (2002)
“Tak Dheen" Music: A R Rahman, *Bombay Dreams* (2003)
“Heer", Nitin Sawhney, *Human* (2003)
“Falling" Aqualung & Nitin Sawhney, *Human* (2003)
“Yeh Rishta", Music: A R Rahman, Film: *Meenaxi: A Tale of Three Cities* (2004) 
“Mausam", co-written with Nitin Sawhney, *Philtre* (2005)
“Koyal (Songbird)", Nitin Sawhney, *Philtre* (2005)
“The Search", Nitin Sawhney, *Philtre* (2005)
“Dead Man", Nitin Sawhney, *Philtre* (2005)
“Sandesa", Nitin Sawhney & The London Symphony Orchestra, Film: Franz_Osten’s *A Throw of Dice* (2005)
“Everybody", Basement Jaxx, *Crazy Itch Radio* (2005)
“Main Vari Vari", Music: A R Rahman, Film: *Mangal Pandey: The Rising* (2006)
“Naan Epodhu", Music: A R Rahman, Film: *Sakkarakatti* (2008)
“My Soul", Paul McCartney & Nitin Sawhney, *London Undersound* (2008)
“Ek Jaan", co-written with Nitin Sawhney, *London Undersound*(2008)
”Khilli Re", Music: A R Rahman, Film: *Raavan* (2010)
“Puli Gharshana", Music: A R Rahman, Film: *Komaram Puli* (2010)
Other film soundtracks and compilations in which Reena features:

*The Best of A R Rahman*, Sony Legacy (2009)
''Aaoji: Classic Sufi Hits',' Sony Music (2009)
*Life Goes On* Music: Soumik Dutta, Storm Glass Productions (2009)
*In the Mind of Nitin Sawhney*, District 6 (2007)
*Angel Beach*, Ministry of Sound (2005)
*American Daylight*, Amaan Ali Khan (2005)
Frank Osten's *A Throw of Dice*, Nitin Sawhney & The London Symphony Orchestra (2005)
*Hari Om* Film Score: Nitin Sawhney, Bharat Bala Productions (2004)
*Second Generation*, Film Score: Nitin Sawhney, Channel 4 (2003)
*Indian Sunset* DJ Pathaan (2003)

## ਹਵਾਲੇ 
 ਰੀਨਾ ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਮੇਜ਼ਨ ਡਾਟ ਕਾਮ 'ਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ