open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸੇਗੋਵੀਆ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ

**ਸੇਗੋਵਿਆ ਗਿਰਜਾਘਰ** ਸਪੇਨ ਦੇ ਸੇਗੋਵਿਆ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਲਾਜ਼ਾ ਮੇਅਰ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਕੁਆਰੀ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਗੋਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਸੋਲਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ, ਜੋ ਕਿ 1006 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਥਿਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਚਰਚ) ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਦੇ ਰਾਣੀ (de las catedrales españolas dama') ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ 1525-1577 ਈਪੂ. ਦੌਰਾਨ ਗੋਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸੇਗੋਵਿਆ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਗਿਰਜਾ ਅਲਖਜਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਗ਼ੀ ਕੋਮੁਨੇਰੋਸ ਨੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਅਲਖਜਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਸ ਕੰਧ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਰਤਣਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੇ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਦੇ ਕੋਮੁਨੇਰੋਸ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂਕਿ ਗਿਰਜਾਘਰ ਤੇ ਉਹਨਾ ਦੇ ਹਮਲੇ ਰੋਕੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਪਰ ਕੋਮੁਨੇਰੋਸਾ ਨੇ ਉਹਨਾ ਦੀ ਨਾਂ ਮੰਨੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਦੋਬਾਰਾ ਇਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਖਾਕਾ ਤ੍ਰਾਸਮੇਰਿਆ ਦੇ ਜੁਆਂ ਗਿਲ ਦੇ ਹੋਨਾਤਾਨੋ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੋਦ੍ਰਿਗੋ ਗਿਲ ਦੇ ਹੋਨਾਤਾਨੋ ਨੇ ਇਸਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੇ ਰੱਖਿਆ।

ਇਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੰਬੇ ਵੌਲਟਸ ਇੱਕ ਅਮਬੁਲੇਟਰ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸੇਸ਼ਤਾ ਹਨ।

## ਗੈਲਰੀ

Image:CatedralSegovia01 5-5-04.JPG|Cathedral. 
Image:Segovia02 5-4-04.JPG|Cathedral.
Image:Segovia07 21-4-03.JPG|Cathedral.
Image:Catedral de Santa María de Segovia - 01.jpg|Cathedral as seen from the Alcázar
Image:SegoviaSSanta2 18-4-2003.jpg
Image:Segovia - 01.jpg|
Image:Catedral de Segovia during afternoon.jpg
Image:La-catedral-de-Segovia-desde-el-aire.jpg

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Great Buildings Online
## ਹਵਾਲੇ
* Imagen de satélite en google.maps
* La catedral en *Great Buildings Online*
* Información turística sobre la catedral en *spain.info*
* La catedral en la web de la Comunidad de Castilla-León 
* Web de la diócesis de Segovia
## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਯਾਂ ਤਿਰੋਲ

**ਯਾਂ ਮਾਰਸੇਲ ਤਿਰੋਲ** (ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1953) ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਗੇਮ ਥਿਊਰੀ

**ਗੇਮ ਥਿਊਰੀ** (game theory) ਵਿਵਹਾਰਕ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਬੰਧ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਲ ਸਿੱਧਾਂਤ ਰਣਨੀਤਕ ਪਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ) ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਬੁਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜੀਰੋਸਮ ਗੇਮਾਂ), ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਪਰਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਕੈਦੀ ਦੀ ਦੁਵਿਧਾ

**ਕੈਦੀ ਦੀ ਦੁਵਿਧਾ** (Prisoner's dilemma) ਖੇਲ ਸਿੱਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਦੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਵਿਧਾਵਾਂ
ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ

***ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ*** ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉਘੇ ਕਵੀ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ (1881-1931) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ *ਪੂਰਨ ਨਾਥ ਜੋਗੀ* ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭਾਗ ਹਨ:
#ਪੂਰਨ ਨਾਥ ਜੋਗੀ
#ਝਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ
#ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਪੰਜਾਬ ਮੇਰਾ
#ਮੈਂ ਤੇ ਉਹ
#ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਭਾਦਲਾ ਉਚਾ

**ਭਾਦਲਾ ਉੱਚਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੀਬੀਪੁਰ (ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ)

**ਬੀਵੀਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਏਲ ਏਸਕੋਰਲ

**ਏਲ ਏਸਕੋਰਲ** ਜਾਂ **ਸੇਨ ਲੋਰੇਨਜ਼ੋ ਏਲ ਏਸਕੋਰਲ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਲ** ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੇਨ ਲੋਰੇਨਜ਼ੋ ਏਲ ਏਸਕੋਰਲ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਾਦਰਿਦ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਨੀ ਸ਼ਾਹੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਸਾਈ ਮੱਠ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ 2.06 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਏਲ ਏਸਕੋਰਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਲ ਏਸਕੋਰਲ ਦੋ ਆਰਚੀਟੈਕਚਰ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਲ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਲਾ ਗ੍ਰਾਂਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਲਾ ਫ੍ਰੇਸਨੇਦਾ ਦੇ ਏਲ ਏਸਕੋਰਲ ਇਹ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਾਜ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਥੋਂ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

2 ਨਵੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਖਿਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500,000 ਯਾਤਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 2007 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਏਲ ਏਸਕੋਰਲ ਪਹਿਲੀਆ 100 ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਗੈਲਰੀ

File:El Escorial distant view2 cropped.jpg
File:A Black and White Photograph of the Royal Seat of San Lorenzo de El Escorial in Spain.jpeg|
 File:A black and white photograph taken at El Escorial in Spain.jpeg
File:A Black and White Photograph from Spain.jpeg|
File:Monastery El Escorial Spain Gardens Old Style Cut Into A Maze Pattern for Walking.jpg|
File:EscorialBiblioteca.jpg
File:Courtyard of the Kings 02.jpg
File:ElEscorial Cupola1.jpg
File:Sala Vicarial.jpg

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*El Escorial site
*Jardin del Monasterio de El Escorial - a Gardens Guide review 
*El Escorial Monastery - History and Photos
*74 Photos of El Escorial 
*Maps showing areas of outstanding natural beauty, educational, scientific or cultural importance in Spain 
*El Escorial tourist and travel connexions guide (Eng) 
*HISTORIA DEL REAL MONASTERIO DE SAN LORENZO

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਇਬੀਸਾ

**ਇਬੀਸਾ** ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਵਾਲੇਂਸੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 79 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਲੇਆਰਿਕ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ।

ਇਬੀਸਾ ਦੇ ਇਬੀਸਾ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 1999 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਨਾਮ
ਇਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ ਕਾਤਾਲਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ *Eivissa* ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "Ibiza" ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
654 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਫੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਾਲੇਆਰਿਕ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਲਭ ਲਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਬੋਸਿਮ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ, ਮਿਸਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ।

## ਵਾਤਾਵਰਨ
ਇਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ 30&nbsp;°C ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ 20&nbsp;°C ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Sunset across Port des Torrent, San Antonio Bay 29 May 2012 .JPG|Sun set across Sant Antoni Bay
File:Ibiza-plage.jpg|Eivissa, Cala Salada, at north of Sant Antoni de Portmany
File:Staircase in Eivissa.JPG|Staircase in Ibiza Town
File:Ibiza rock volcano (747230830).jpg|Cala d'Hort, Ibiza
File:San Antonio.jpg|Sant Antoni de Portmany from afar
File:Ibiza San Antonio Egg of Columbus asv2023-04.jpg|The Egg of Columbus in Sant Antoni
File:PlayaDenBossaIbiza.jpg|The Platja d'en Bossa looking north towards Ibiza Town
File:Puig de Missa.JPG|Puig de Missa in Santa Eulària
File:Marina of Santa Eulària des Riu.JPG|Marina of Santa Eulària des Riu
File:Sunset of ibiza from san an.JPG|Sunset San Antonio
File:Little bay in sant josep.JPG|Private bay
File:Little bay in sant josep3.JPG|Clear water
File:Cala tarida ibiza.JPG|Cala Tarida
File:Phoenician Settlement remains, Sa Caleta, Ibiza 28 May 2012 (2).JPG|Phoenician settlement remains on the headland at Sa Caleta

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ 
* ''Consell Insular d'Eivissa* (local government) 
* "Official tourism portal of Ibiza" - *Consell Insular d'Eivissa*
* "Ibiza and the Historic Town of Eivissa" by *The Guardian''
ਸਾਂਤੀਆਗੋ ਦਾ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਖ਼ੇਰੇਸ ਦੇ ਲਾ ਫਰੌਂਤੇਰਾ)

ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ **ਸਾਂਤੀਆਗੋ ਦਾ ਗਿਰਜਾਘਰ** (ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ: Iglesia de Santiago) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ ਜੋ ਜੇਰੇਜ ਦੇ ਲਿਆ ਫਰਾਂਤੇਰਾ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 1931 ਵਿੱਚ ਬਿਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਰੇਸ ਕਲਚਰਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸੰਤਿਆਗੋ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਨੂੰ ਮਧ ਕਾਲ ਦੇ ਬੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੇਰ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਵੀ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:SantiagoTempul.jpg|Vista de la iglesia desde los antiguos cuarteles de Tempul.
File:SantiagoJerez00324.jpg|Iglesia desde la calle Ancha.
File:SantiagoJerez00845.jpg|Azulejo en el exterior de la iglesia.
File:IglesiaSantiagoJerez33.jpg|Andamios en la iglesia.
File:SantiagoJerez-P1000324.JPG|Santiago al amanecer.

## ਹਵਾਲੇ
## ਕਿਤਾਬਸੂਚੀ
* Diccionario Enciclopédico Ilustrado de la provincia de Cádiz. Promovido por la Caja de Ahorros de Jerez. Año 1.985.
* 

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
* Hermandad del Prendimiento  en La Pasión en Jerez
* Hermandad de la Buena Muerte  en La Pasión en Jerez
* Santiago y San Miguel, los barrios flamencos de Jerez en 20minutos.es
* EL ABANDONO DE LA IGLESIA DE SANTIAGO

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਸਾਂਧਰਾ

**ਸਾਂਧਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹੁਦਹੁਦ (ਤੂਫ਼ਾਨ)

**ਹੁਦਹੁਦ** ਇੱਕ ਊਸ਼ਣਕਟੀਬੰਧੀ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ 2014 ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਹੁਦਹੁਦ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਐਂਕਾ

**ਕੁਐਂਕਾ** ਕੇਂਦਰੀ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਮੁਦਾਇ ਕਾਸਤੀਲ-ਲਾ ਮਾਂਚਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਨਾਮ
ਕੁਐਂਕਾ ਨਾਮ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ قونكة ਤੋਂ ਲਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅਲਕਸਬੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਜਨਗਣਨਾ
2009 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 55,866 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 27,006 ਮਰਦ ਅਤੇ 28,860 ਔਰਤਾਂ ਸਨ।
## ਵਾਤਾਵਰਨ
ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 30&nbsp;°C ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਝਾਕੀਆਂ
### ਕੁਐਂਕਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਕੁਐਂਕਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਸੰਨ 1182 ਤੋਂ ਸੰਨ 1270 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

### ਸੰਤ ਪੀਟਰ ਗਿਰਜਾਘਰ
### ਸੰਤ ਮਿਗੁਏਲ ਗਿਰਜਾਘਰ
### ਸਾਲਾਵਾਦੋਰ ਦਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
### ਸੰਤ ਪੌਲ ਪੁਲ
## ਗੈਲਰੀ
 
File:Catedral Cuenca.jpg|Panoramic view of the Cuenca Cathedral. 
File:Cuenca arch.jpg|Looking through an arch in old Cuenca.
File:Cuenca CasasColgadas1.jpg|Casas Colgadas (Hanging Houses).
File:Cuenca Ermita de las angustias.JPG|Virgin of the Anguishes hermitage. 
File:Cuenca, iglesia de la Merced.jpg|Convent of la Merced. 
File:Cuenca Convento de las carmelitas.JPG|Convent of las Carmelitas.
File:Parador Nacional de Cuenca (portada) 065.jpg|Parador Nacional de Cuenca. 
File:Diputacion provincial de cuenca.jpg|Cuenca's Province council. 
File:Cuenca-20080319-03-calle alfonso viii.jpg|Alfonso VIII Street. 
File:Cuenca Plaza mayor.JPG|Plaza Mayor 
File:Cuenca-2000 rio jucar 01.jpeg|Júcar River flowing through Cuenca. 
File:Cuenca-20080319-06-desde puente san anton.jpg|Río Júcar as seen from San Antón Bridge.

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
*
*Webcam in a side street 
*Cuenca 
*A Stroll Through La Mancha by *The Guardian*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਲਾੜਕਾਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਲਾੜਕਾਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੜਕਾਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਐਨਟ੍ਰਾਪੀ

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ:
:dS = \frac{\delta Q}{T} \!
ਇੱਥੇ
: δ*Q* ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਤਾਪ
: *T* ਸਥਿਰ ਤਾਪਮਾਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੈਰਾ ਦੇ ਤਰਾਮੁਨਤਾਨਾ

**ਸੇਰਾ ਦੇ ਤਰਾਮੁਨਤਾਨਾ** (ਕਾਤਾਲਾਨ ਭਾਸ਼ਾ: sɛrə ðe tɾəmunˈtanə, ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ:Spanish: Sierra de Tramontana) ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਨ ਦੇ ਟਾਪੂ ਮਾਲੋਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਮੇਲੋਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪਛਮ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। 27 ਜੂਨ 2011 ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ ਸੇਰਾ ਦੇ ਤਰਾਮੁਨਤਾਨਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੇਸਕੋ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ।

## ਭੂਗੋਲ
ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਪੁਇਗ ਮੇਜਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉੱਚਾਈ 1,445 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਚੋਟੀ ਪੁਇਗ ਦੀ ਮਾਸਾਨੇਲਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉੱਚਾਈ 1,364 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਸੇਰਾ ਦੇ ਤਰਾਮੁਨਤਾਨਾ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਾਕੀ ਦੇ ਟਾਪੂ ਨਾਲੋਂ ਨਮ ਹੈ। ਇਥੇ ਔਸਤਨ ਵਰਖਾ 1507 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਦੇ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਵਰਖਾ 400 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਉੱਚਾਈ ਕਾਰਣ ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੇਰਾ ਦੇ ਨਾ ਬਰਗੁਏਸਾ ਸੇਰਾ ਦੇ ਤਰਾਮੁਨਤਾਨਾ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰਾ ਹੈ।

## ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ
*Population as at 01 ਜਨਵਰੀ 2008*

## ਗੈਲਰੀ

File:Mallorca006.jpg|Coastal Side of the Serra de Tramuntana
File:PuigMajor5.jpg|Lakes Cúber and Gorg Blau
File:PuigMayorAvión2-edit.jpg|Puig Major
File:Ofre.jpg|Puig d'Ofre
File:MorrodeSaVaca.jpg|Morro de sa Vaca
File:Sa Calobra 1.JPG|Sa Calobra

=ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
* 
* Serra de Tramuntana - UNESCO World Heritage status 2010, Cultural Landscape   
* Serra de Tramuntana  
* Trail across all the Serra de Tramuntana 
* Information on the Serra de Tramuntana  
* Serra de Tramuntana of Mallorca, World Heritage Site 
* Serra de Tramuntana - Facebook
* Serra de Tramuntana - Twitter
* Serra de Tramuntana 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਬਾਏਸਾ

**ਬਾਏਸਾ** ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਦੇ ਖਾਏਨ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 16,200 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। 2003 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਗੈਲਰੀ

File:baeza7-9-05.jpg|Santa Maria cathedral façade, designed by Andrés de Vandelvira.
File:baezastreet7-9-05.jpg|Row of Renaissance palaces.
File:Baeza 03.jpg|Narrow Streets in Baeza
File:Olive oil museum in La Laguna (6933175742).jpg|Olive oil museum in La Laguna
File:Baeza 02.jpg
File:2002-10-26 11-15 Andalusien, Lissabon 137 Baeza.jpg
File:Plaza del Pópulo. Baeza.jpg
File:2002-10-26 11-15 Andalusien, Lissabon 140 Baeza.jpg
File:Fuente de Santa María. Baeza.jpg

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ 
*Town Corporation
*Information on Baeza from the Spanish Ministry of Education, Culture and Sport 
*Romanesque church at Baeza 
*Ubeda and Baeza homepage 
*Renaissance Monumental Ensembles of Úbeda and Baeza (UN World Heritage website)
*Image Gallery Baeza 
*Baeza eGuide
*ebaeza.com eBaeza guide
ਰਣਦੀਪ ਹੁੱਡਾ

**ਰਣਦੀਪ ਹੁੱਡਾ** (ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ 1976) ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ। ਹੁੱਡਾ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਹੁੱਡਾ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਨਾਟਕੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੈਲਬੋਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਕਰ ਕੇ ਹੁੱਡਾ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕੀਤਾ।

ਹੁੱਡਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਲੀਵੁਡ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ 2001 ਦੀ ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ ਦੀ *ਮਾਨਸੂਨ ਵੈਡਿੰਗ* ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਾਦ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ। 2005 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਹੋਈ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਡੀ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਹੁੱਡਾ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਖੂਬ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। *ਡੀ* ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁੱਡਾ ਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ।  ਪਰ ਅਗਲੀ ਸਫਲਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਾਨ ਲੁਥਰੀਆ ਦੀ 2010 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਵੰਸ ਅਪੋਨ ਅ ਟਾਈਮ ਇਨ ਮੁੰਬਈ* ਨਾਲ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣਾਇਕ ਬਿੰਦੂ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਦ ਇਹ *ਸਾਹਿਬ, ਬੀਵੀ ਔਰ ਗੈਂਗਸਟਰ* (2011) ਅਤੇ *ਜੰਨਤ 2* (2012) ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਹਤਕ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ

**ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ** ਜਾਂ **ਆਈ.ਐੱਸ.ਐੱਲ (ISL)** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚੇਰੀ ਲੀਗ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਪੋਰਟਸ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਲਿਮਿਟਡ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ੧੨ ਕਲੱਬ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਕਲੱਬ ਨਾਲ ਦੋ ਮੈਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲੀਗ ਦੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤਲੀਆਂ ਛੇ ਟੀਮਾਂ ਨੌਕਾਉਟ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਿਜੇਤਾ ਨਿੱਕਲਦਾ ਹੈ। ਲੀਗ ਸਟੇਜ ਵਿੱਚ ਅੱਵਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਏ.ਐੱਫ.ਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਏ.ਟੀ.ਕੇ, ਜਿਸਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ISL ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਮਯਾਬ ਕਲੱਬ ਹੈ। 

## ਕਲੱਬ 
2014 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ISL ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ, 8 ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ISL ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਏ.ਟੀ.ਕੇ.,ਕੇਰਲਾ ਬਲਾਸਟਰਸ, ਗੋਆ, ਚੇਨਈਯਿਨ, ਦਿੱਲੀ ਡਾਇਨਾਮੋਜ਼, ਨੋਰਥੀਅਸਤ ਯੂਨਾਇਟਡ, ਪੁਣੇ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਸਿਟੀ ਸਨ। 2017-18 ਵਿੱਚ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਅਤੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਨਵੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਪੁਣੇ ਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਟੀਮ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦਾ ਕਲੱਬ 2018-19 ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। 2019-20 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਮੋਹੁਨ ਬਗਾਨ (ਜੋ ਕਿ ਏ.ਟੀ.ਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ) ਅਤੇ ਈਸਟ ਬੰਗਾਲ ISL ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ। 2022-23 ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਕੇ ਆਈ-ਲੀਗ ਦਾ ਅਵੱਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਲੱਬ ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ISL ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਾਉਂਡਗਲਾਸ ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਗਲੀ ISL ਖੇਡਣਗੇ। 

ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਲੱਬ 2023-24 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ: 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ
ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ

, built in the 12th century]]
, built in the 16th century]]

**ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ** ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਸਪੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸੰਗਠਨ ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲੇਓਨ ਦੇ ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 1988 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲੇਓਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਇਹ ਸਪੇਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ 16% ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਹੌਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੂਰਵ-ਪੁਰਾਤਨ ਰੋਮ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਲਟਿਕ ਕਬੀਲੇ ਵਾਸਿਓਸ ਦੁਆਰਾ ਦੁਏਰੋ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਣ।

## ਵਾਤਾਵਰਨ
ਇਸਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਆਮ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

File:University of Salamanca.jpg|Plateresque façade of the University of Salamanca
File:View of salamanca from cathederal.jpg|Salamanca viewed from the Old Cathedral
File:Salamanca Catedral.JPG|New Cathedral of Salamanca
File:Plaza mayorsalamanca.jpg|Plaza Mayor
File:Casadelasmuertes1154.jpg|ਮੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਘਰ (*House of the Deaths*)
File:Claustro convento dueñas by Almorca.jpg|Cloister of Convento de las Dueñas
File:Salamanca - Banco de España 3.JPG|Banco de España
File:Muralla Salamanca 03.jpg|Walls of Salamanca
File:Catedralypuenteromano.jpg|The Roman bridge of Salamanca
File:Estatua Gonzalo Torrente Ballester Cafe Novelty Salamanca.jpg|Statue of D. Gonzalo Torrente Ballester located at the literary café: Café Novelty. The oldest of the cafes of Salamanca, which opened in 1905 in the Plaza Mayor of Salamanca.
File:Jesús amigo de los Niños.jpg |A statue of Jesus in Salamanca

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
* Official Tourist Information Office
* Wiki of the city of Salamanca
* General information on Salamanca
* General information about events in Salamanca
* Salamanca travel guide 
* Salamanca: Spain's answer to Oxford by *The Guardian*
* Salamanca city guide at HitchHikers Handbook 

**ਗਿਰਜਾਘਰ**
* Art Nouveau and Art Decó Museum Casa Lis
* Car History Museum
* Cathedral Museum
ਗੁਰਮੀਤ ਕੱਲਰਮਾਜਰੀ

thumb|ਗੁਰਮੀਤ ਕੱਲਰਮਾਜਰੀ
**ਗੁਰਮੀਤ ਕੱਲਰਮਾਜਰੀ** (ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1960) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਤੇ 'ਹਾਸ਼ੀਆ' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।

### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਮੇਰੇ ਪੁਰਖੇ*
**ਨਦੀਓ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਓ*
**ਕੁੰਭ ਨਾਦ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸਤੀਸ਼ ਗੁਲਾਟੀ

thumb|ਸਤੀਸ਼ ਗੁਲਾਟੀ
**ਸਤੀਸ਼ ਗੁਲਾਟੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਕਰਤਾ ਧਰਤਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਸਤੀਸ਼ ਗੁਲਾਟੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 28 ਅਗਸਤ 1962 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ। ਲੱਗਪਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਹ ਚਮਨ ਜੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਸਨ।

## ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਚੁੱਪ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼* (1998)
* *ਚੁੱਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ* (2004)
**ਚੁੱਪ ਨਦੀ ਤੇ ਮੈਂ* (2005)

## ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੇਅਰ
;ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਸੰਦਲੀ, ਨੀਲੀ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੈ। 
;ਨਦੀ ਦੀ ਤੋਰ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਗਹਿਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਮੀਕਾ ਸਿੰਘ

**ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 10 ਜੂਨ 1977) **ਮੀਕਾ** ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਾਪ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਰੈਪਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਸੇਗੋਵੀਆ

**ਸੇਗੋਵੀਆ** ਸਪੇਨ ਦੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਕਾਸਤੀਲੇ ਅਤੇ ਲੇਓਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਗੋਵੀਆ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

## ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਸੇਗੋਵੀਆ ਦਾ ਨਾਂ ਸੇਲਟੀਬੇਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਸੇਗੋਬਰੀਗਾ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਸੇਲਟੀਬੇਰੀਅਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਸੇਗੋ (Sego means victory) ਅਰਥਾਤ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਬਰੀਗਾ (briga mean city or strength) ਅਰਥਾਤ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਨੂੰ *ਜਿੱਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨਾਂ ਅਤੇ ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਸੇਗੋਵੀਆ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਭੂਗੋਲ
### ਸਥਿਤੀ
ਸੇਗੋਵੀਆ ਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਦੋਲਿਦ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਾਦਰਿਦ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੇਗੋਵੀਆ ਓਹਨਾਂ ਨੌ ਪ੍ਰਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕਾਸਤੀਲੇ ਅਤੇ ਲੇਓਨ ਦੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੁਰਗੋਸ ਦੇ ਗਵਾਂਢ ਵਿੱਚ, ਵਾਲਾਦੋਲਿਦ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਅਵੀਲਾ ਦੇ ਪਛਮ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੋਰੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਵਾਤਾਵਰਣ 
ਇਥੋਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ 11.5&nbsp;°C ਹੈ। ਇਸਦਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ −14&nbsp;°C (ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 39&nbsp;°C (ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ)। ਇੱਥੇ ਸਲਾਨਾ ਵਰਖਾ 520 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
.]]
 as seen from the air.]]

## ਵਿਰਾਸਤ
1985 ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ ਸੇਗੋਵੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੇਗੋਵੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵਿਭਿਨਤਾ ਸਿਵਿਲ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

### ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸ਼ਹਿਰ
 Aqueduct of Segovia.]]

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Official website 
* Official tourism office of Segovia
* Official Language Schools of Segovia 
* Segovia photo and video essay Part I and Part II
* Segovia city guide at HitchHikers Handbook 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਲੀਨਾਰੇਸ ਮਹਿਲ

**ਲਾਰੇਦੋ ਮਹਿਲ** (ਸਪੇਨੀ: *Palacio de Linares*) ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1976 ਵਿੱਚ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਸੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਲੋਂਗੋਰੀਆ ਮਹਿਲ

**ਲੋਂਗੋਰੀਆ ਮਹਿਲ** (ਸਪੇਨੀ: *Palacio Longoria*) ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਵੀਏਰ ਗੋਨਸਾਲੇਸ ਲੋਂਗੋਰੀਆ ਨੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1996 ਵਿੱਚ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਸੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

## ਹਵਾਲੇ
ਸਾਨ ਆਂਦਰੇਸ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਮਾਦਰੀਦ)

**ਸਾਨ ਆਂਦਰੇਸ ਗਿਰਜਾਘਰ** (ਸਪੇਨੀ: *Iglesia de San Andrés*) ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1995 ਵਿੱਚ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਸੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲਾਰੇਦੋ ਮਹਿਲ

**ਲਾਰੇਦੋ ਮਹਿਲ** (ਸਪੇਨੀ: *Palacete Laredo*) ਅਲਾਕਾਲਾ ਦੇ ਏਨਾਰੇਸ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਸੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
alt=Alcalá de Henares (Hauser y Menet ca. 1912) Palacio de Laredo|left|thumb|**Alcalá de Henares (Hauser y Menet ca. 1912) Palacio de Laredo**

## ਹਵਾਲੇ
ਯੂਰੀ ਆਂਦਰੋਪੋਵ

of the USSR Yuri Andropov.]]

**ਯੂਰੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰੋਵਿੱਚ ਆਂਦਰੋਪੋਵ** (; &nbsp;– 9 ਫਰਵਰੀ 1984) ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ 12 ਨਵੰਬਰ 1982 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ
ਮਿੱਟੀ (2010 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਮਿੱਟੀ*** 2010 ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਜਤਿੰਦਰ ਮੌਹਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਮਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ, ਰੁਬੀਨਾ ਬੇਗ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪਟੇਲ ਹਨ।
## ਪਲਾਟ
ਮਿੱਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪੱਕੇ ਦੋਸਤ ਹਨ। ਰੱਬੀ, ਗਾਜ਼ੀ, ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਟੁੰਡਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਲਈ ਹਰ ਜਾਇਜ਼-ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।

## ਕਲਾਕਾਰ
* ਮੀਕਾ ਸਿੰਘ
* ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਦੋਲਾ
* ਵੱਕਾਰ ਸ਼ੇਖ ਲਾਲੀ ਬਰਾੜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਵਿਕਟਰ ਜੌਨ
* ਕਸ਼ਿਸ਼ ਧੰਨੋਆ
* ਸਰਦਾਰ ਸੋਹੀ
* ਤੇਜਵੰਤ ਮਾਂਗਟ
* ਹਰਦੀਪ ਗਿੱਲ
* ਬੀ ਐਨ ਸ਼ਰਮਾ
* ਯਾਦ ਗਰੇਵਾਲ
* ਕਰਤਾਰ ਚੀਮਾ
*ਸੁਰਜੀਤ ਗਾਮੀ 
* ਡਾ ਰਣਜੀਤ
* ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ
* ਨਗਿੰਦਰ ਗਾਖੜ

## ਰਿਲੀਜ਼ 
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 8 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਜਤਿੰਦਰ ਸਯਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਪਰੂ

**ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਪਰੂ** ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ‘ਨਿੰਮੋ,’ ‘ਯਾਰੀ ਜੱਟ ਦੀ’, ‘ਕੁਰਬਾਨੀ ਜੱਟ ਦੀ’ ਆਦਿ ਉਸਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ। ਵਰਿੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ  ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਫਿਲਮੀ ਜੋੜੀ ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜਿੰਦਗੀ 
ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਪਰੂ ਦਾ ਜਨਮ ਡੀ.ਕੇ. ਸਪਰੂ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੇਮਾਵਤੀ ਸਪਰੂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਅਭਿਨੇਤਾ ਤੇਜ ਸਪਰੂ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਰੀਮਾ ਰਾਕੇਸ਼ ਨਾਥ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਸਪਰੂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਡੋਗਰਾ ਰਾਜ ਦੇ 'ਖਜ਼ਾਨਚੀ' ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਹਾਈ ਸਕੂਲ; ਜੁਹੂ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਹਬਰੀ’ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ‘ਲਵਾਰਿਸ’ (1981) ਅਤੇ ‘ਅਵਤਾਰ’ (1983) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲੀਡ ਹੀਰੋਇਨ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਰੋਲ ਕੀਤੇ।ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ “ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ” ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਸੰਜੇ ਦੱਤ, ਰੇਖਾ, ਅਨੀਤਾ ਰਾਜ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ “ਕੁਰਬਾਨੀ ਜੱਟ ਦੀ”ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਚੈਨਲ “ਅਲਫ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ” ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ੀ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਸਪਰੂ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਰੈਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਲਭਵਨ, ਕੈਥਰੀਨ ਹੋਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਨਿਧੀ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਦਦ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਭੇਜ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਪਰੂ ਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ‘ਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਅਰੁਣ ਜੇਤਲੀ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਸਾਂਪਲਾ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਪਰੂ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 23 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫਤਿਹ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਸਪਰੂ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।

2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਲਾਬਿੰਗ ਕੀਤੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਸਪਰੂ ਨੂੰ 1995 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ “ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ”, ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ "ਮਹਿਲਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ 1998", ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਮਲਾ ਸ਼ਰਮਾ ਤੋਂ "ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ" ਅਤੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਤੋਂ "ਪੰਜਾਬੀ ਰਤਨ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ 2002 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ (ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ), ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਖੇਡ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ। ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਗੈਰ-ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ "ਪੰਜਾਬ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ" ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੀਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ "ਹਮਦਰਦ ਅਵਾਰਡ" ਹੋਰਨਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ 100 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ “ਪੰਜਾਬੀ ਲੀਜੈਂਡ” ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਉਪਵਾਨ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੁੜਵਾ ਬੇਟੀਆਂ ਰੀਆ ਵਾਲੀਆ ਅਤੇ ਰੇਨੇ ਵਾਲੀਆ ਹਨ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸਾਨ ਕ੍ਰਿਸਤੋਬਾਲ ਦੇ ਲਾ ਲਾਗੁਨਾ

**ਸੇਨ ਕ੍ਰਿਸਤੋਬਲ ਦੇ ਲਾ ਲਾਗੁਨਾ** (ਇਸਨੂੰ ਲਾ ਲਾਗੁਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤੇਨੇਰੀਫ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਜ ਦੇ ਤੇਨੇਰੀਫ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਨਰੀ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਪੱਖੋਂ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਲਾ ਲਗੁਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ 30,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਲਾ ਲਗੁਨਾ ਨੂੰ ਕੇਨਰੀ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ 2010 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸ਼ੁਹਰਤ ਜਾਂ ਵੱਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਗਿਜੋਨ ਅਤੇ ਮਾਰਬੇਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜਾ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸਨੂੰ 1999 ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅਗੁਆਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਇਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਾਸੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਗੁੰਚੇਸ ਸਨ, ਨੇ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਨਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾ *ਵਿਲਾ ਦੇ ਸਾਨ ਕਰਿਸਤੋਬਲ ਦੇ ਲਾ ਲਾਗੁਨਾ* ਪੈ ਗਿਆ। ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ *ਸਾਨ ਕਰਿਸਤੋਬਲ ਲਾ ਲਾਗੁਨਾ* ਕਿਹਾ ਜਾਂ ਲੱਗਿਆ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਸਨੂੰ *ਲਾ ਲਗੁਨਾ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇੱਥੇ 1494 ਈਪੂ. ਵਿੱਚ ਅਗੁਆਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਹ 1496 ਅਤੇ 1497 ਦੌਰਾਨ ਅਲਫੋਨਸੋ ਦੇ ਲੁਗੋ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਦੀਪਸਮੂਹ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। 1701 ਈਪੂ. ਵਿੱਚ ਲਾ ਲਗੁਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੀਹ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਣ 1723 ਈਪੂ. ਵਿੱਚ ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਜ਼ ਦੇ ਤੇਨੇਫਰ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਜ਼ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 2 ਦਸੰਬਰ 1999 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*http://www.aytolalaguna.com
*Organismo Autónomo de Deportes de La Laguna , featuring informationa about activities, installations, news, etc. (in Spanish)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਔਲੀਵਰ ਸਟੋਨ

**ਵਿਲੀਅਮ ਓਲੀਵਰ ਸਟੋਨ** (ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 1946) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਬਕਾ ਸੈਨਿਕ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਧ 1980ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਫਿਲਮ ਲੜੀ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਜੀਦਾ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਾਕਪਿੱਟ

** ਕਾਕਪਿੱਟ** ਜਾਂ **ਫ਼ਲਾਈਟ ਡੈੱਕ** ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਪਾਈਲਟ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਹੁਤੇ ਕਾਕਪਿੱਟ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗੋਹ, ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ

**ਗੋਹ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਿੱਕੀ ਮੂਰ

** ਮਾਈਕਲ ਡੀ ਮੂਰ** (14 ਅਕਤੂਬਰ 1914 &ndash; 4 ਮਾਰਚ 2013) ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸੈਕੰਡ ਯੂਨਿਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਅਤੇ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਮਿੱਕੀ ਮੂਰ* ਕਹਿਕੇ ਵਡਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਗੱਗੜ ਮਾਜਰਾ

**ਗਗੜ ਮਾਜਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਲਵੇ ਇਲਾਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਮੋਹਨਪੁਰ,ਭੁਮੱਦੀ,ਬੀਜਾ,ਕਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
https://ludhiana.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਾ ਬੋਲਸਾ ਮਹਿਲ (ਮਾਦਰੀਦ)

**ਲਾ ਬੋਲਸਾ ਮਹਿਲ** (ਸਪੇਨੀ: *Palacio de la Bolsa de Madrid*) ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1995 ਵਿੱਚ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਸੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਵਜ਼ੀਰ ਆਗ਼ਾ

**ਵਜ਼ੀਰ ਆਗ਼ਾ** () ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਗੱਦ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
### ਪਿੱਠਭੂਮੀ 
ਆਗ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਜੀਰ ਕੋਟ ਵਿੱਚ 18 ਮਈ 1922 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਫਾਰਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕਿਜ਼ਿਲਬਾਸ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ 750 ਏਕੜ (3.0 km2) ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ *ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਹਾਸਰਸ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ* 'ਤੇ ਖੋਜ ਲਈ 1956 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਵਜ਼ੀਰ ਆਗਾ ਦੀ 8 ਸਤੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ, ਵਜ਼ੀਰਕੋਟ, ਸਰਗੋਧਾ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪ੍ਰੀਤ

**ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪ੍ਰੀਤ** (ਜਨਮ 18 ਫਰਵਰੀ 1964) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਕਵਿਤਰੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਫਰਵਰੀ 1964 ਨੂੰ ਪੂਨਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਐਮਏ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਸ. ਮਲਕੀਅਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨਾਲ 1983 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲ (1992- 1993) ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ  ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ। 

## ਕਿਤਾਬਾਂ
### ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਸਲੀਬ ਤੇ ਲਟਕੇ ਹਰਫ਼* 
**ਮੈਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ*
**ਬਰਸੇ ਮੇਘ ਸਖ਼ੀ* 
**ਅਹਿਰਣ*
**ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ* (ਅਨੁਵਾਦ ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕ)
**ਨਗਾਰੇ ਵਾਂਙ ਵੱਜਦੇ ਸ਼ਬਦ* (ਆਦੀਵਾਸੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ)
*ਦੋ ਹੱਥ ਪਰ੍ਹਾਂ( ਭਾਰਤੀ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ)

## ਹੋਰ
**ਰਿਲਕੇ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਖ਼ਤ* (ਅਨੁਵਾਦ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਕਾਸਾ ਮੀਲਾ

**ਕਾਸਾ ਮੀਲਾ** 92 ਪਾਸੇਜ ਦੇ ਗਰਾਸੀਆ, ਬਾਰਸੇਲੋਨਾ, ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲਾ ਪੇਦਰੇਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਤਾਲਾਨ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਆਂਤੋਨੀ ਗੌਦੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਆਖਰੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1906 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1910 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਈ।

1984 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਫੁਨਦਾਸਿਓ ਕਾਤਾਲੂਨੀਆ ਲਾ ਪੇਦਰੇਰਾ ਦੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Milà plano sótano.jpg|1906 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਡਿਜ਼ਾਇਨ
File:Barcelona Part Deux - 65 (3466899772).jpg|Ironwork on the main gate
Image:LaPedreraParabola.jpg|Catenary arches under the terrace of *Casa Milà*]]
File:casa mila atrium.jpg|*Casa Milà* atrium at dusk, after being restored]]
Image:Casa Mila Rooftop.jpg|*Casa Milà* rooftop in Spring
File:Catenary arch - Roof of Casa Milà - Barcelona 2014 (2).jpg|Arch on the roof
Image:Casa Milà 01.jpg|Ventilation towers
File:Casa Milà (Barcelona) - 9.jpg|Glass towers on the roof
Image:La Pedrera Staircase (5837381385).jpg|ਪੌੜੀਆਂ
Image:Barcelona Part Deux - 63 (3466899120).jpg|ਛੱਤ ਉੱਪਰ ਬਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
Image:CaMilá25062006(005).JPG|Detail of an original balcony
File:Casa_Milà_(Antoni_Gaudi)_(atrium),_92,_Passeig_de_Gràcia._Eixample,_Barcelona,_Catalonia,_Spain-2.jpg|Casa Milà (Antoni Gaudi) (atrium), 92 ਪਾਸੇਜ ਦੇ ਗਰਾਸੀਆ, ਬਾਰਸੇਲੋਨਾ, ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ, ਸਪੇਨ
File:Casa_Milà_(Antoni_Gaudi)_(atrium),_92,_Passeig_de_Gràcia._Eixample,_Barcelona,_Catalonia,_Spain.jpg|Casa Milà (Antoni Gaudi) (atrium), 92 ਪਾਸੇਜ ਦੇ ਗਰਾਸੀਆ, ਬਾਰਸੇਲੋਨਾ, ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ, ਸਪੇਨ
File:Casa_Milà_(Antoni_Gaudi)_(atrium,_reflections),_92,_Passeig_de_Gràcia._Eixample,_Barcelona,_Catalonia,_Spain.jpg|Casa Milà (Antoni Gaudi) (atrium, reflections), 92 ਪਾਸੇਜ ਦੇ ਗਰਾਸੀਆ, ਬਾਰਸੇਲੋਨਾ, ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ, ਸਪੇਨ
File:Casa_Milà_(Antoni_Gaudi)_(exterior_details),_92,_Passeig_de_Gràcia._Eixample,_Barcelona,_Catalonia,_Spain.jpg|Casa Milà (Antoni Gaudi) (exterior details), 92 ਪਾਸੇਜ ਦੇ ਗਰਾਸੀਆ, ਬਾਰਸੇਲੋਨਾ, ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ, ਸਪੇਨ
File:Pedrera.jpg|overview

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ 
*La Pedrera ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਕਾਸਾ ਮੀਲਾ ਦੀਆਂ ਤ੍ਸ੍ਵ੍ਵੇਰਾਂ 
*ਵਰਚੁਅਲ ਟੂਰ
* ਤਸਵੀਰਾਂ
* ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਕਲਾਵਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1910 ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ

**ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ** (ਉਰਦੂ: ادبیات اردو, "ਅਦਬੀਆਤ-ਇ-ਉਰਦੂ") ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਵਿਧਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਜਮਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਰਦੂ ਉਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਉਘਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਪਾਠਕ ਹਨ।
## ਮੁਢਲੇ ਰਚਨਾਕਾਰ
ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਇੱਥੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਖਵਾਜਾ ਮਸਊਦ ਸਾਦ ਸਲਮਾਨ (1166 ਈ) ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗਰਹਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਅੱਜ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ -ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਫਿਰਕੇ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਲੱਖਣ ਲਾਉਣਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਬਣੀ ਬਣਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਰਬੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲਾਕੇ ਕੰਮ ਚਲਾਂਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਾਹਰਨ ਸੂਫੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਦੇ ਨਾਮ ਇਹ ਹਨ: ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਸ਼ਕਰਗੰਜ (ਮੌਤ 1262), ਸ਼ੇਖ ਹਮੀਦਉੱਦੀਨ ਨਗੌਰੀ (ਮੌਤ 1274), ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਰਫੁੱਦੀਨ ਅਬੂ ਅਲੀ ਕਲੰਦਰ (ਮੌਤ 1323), ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ (ਮੌਤ 1370), ਮਖ਼ਦੂਮ ਅਸ਼ਰਫ ਜਹਾਂਗੀਰ (ਮੌਤ 1355), ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁਲਹਕ (ਮੌਤ 1433), ਸਯਦ ਗੇਸੂ ਦਰਜ (ਮੌਤ 1421), ਸੈਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਜੌਨਪੁਰੀ (ਮੌਤ 1504), ਸ਼ੇਖ ਬਹਾਉੱਦੀਨ ਵਾਜਾ (ਮੌਤ 1506) ਆਦਿ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਭਿੰਨ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ

## ਉਰਦੂ (ਲਸ਼ਕਾਰੀ) ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ
* ترتیب وڈیزائننگ ایم پی خاؿ اردولشکری زبان
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਸਟਿਸ ਮਿਸ਼ਨ

**ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਸਟਿਸ ਮਿਸ਼ਨ** (ਆਈਜੇਐਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਹੈ।
ਦੋਨਿਆਨਾ ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ

**ਦੋਨਾਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ** ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਰਾਖਵਾਂ ਖੇਤਰ ਹੈ ਇਹ ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 543 ਕਿਮੀ.2 (209.65 sq mi) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 135 ਕਿਮੀ.2 (52.12 sq mi) ਖੇਤਰ ਸੁਰਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਕ ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਸ ਮਰਿਸਮਸ ਵਿੱਚ ਗੁਅਦਲਕੁਇਵਰ ਨਦੀ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ (ਜਿਥੋਂ ਇਹ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਦੀ ਹੈ) ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1969 ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਰਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਪੇਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਖੇਤਰ ਖਰੀਦ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਰਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਦਲਦਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਗਾਤਾਰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤਟ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਂ *ਦੋਨਾ ਅਨਾ ਦੇ ਸਿਲਵਾ ਵੀ ਮੇਨਡੋਜ਼ਾ* ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆ। ਉਹ ਮੇਦੀਨਾ-ਸੇਦੋਨੀਆ ਦੇ ਡੀਊਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। 1994 ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ। 2006 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਨੀਆ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 376,287 ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* http://www.andalucia.com/environment/protect/donana.htm
* Doñana Biological Station CSIC
* Parque Nacional de Doñana (Spanish Environment Ministry) 
* Doñana: National Park and Natural Park (Regional Government)
* CNN report on the 1998 spill 
* Official UNESCO website entry

## ਇਹ ਵੀ ਪੜੋ
* Doñana, Spain's Wildlife Wilderness, Juan Antonio Fernández, Taplinger Publishing Company, New York, 1974, hardcover, 253 pages, ISBN 0-8008-8324-1
* *Where to watch birds in Doñana* by Jorge Garzón, Francisco Chiclana. (2006) Published by [Lynx Edicions] ISBN 978-84-96553-20-0
* to watch birds in Spain. The 100 best sites* by José Antonio Montero & SEO/BirdLife (2006). Published by Lynx Edicions,ISBN 978-84-96553-04-0

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ
ਝੰਡਾ-ਬਰਦਾਰ

ਦੇ ਪਾਰਾਨਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਅੱਗ-ਬੁਝਾਊ ਦਸਤੇ ਦਾ **ਝੰਡਾ-ਬਰਦਾਰ**]]

**ਝੰਡਾ-ਬਰਦਾਰ** ਉਹ ਸ਼ਖ਼ਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਬਿੱਲੇ, ਝੰਡੇ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਰਗੀ ਅਲਾਮਤ ਚੁੱਕਦਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼, ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਫ਼ੌਜੀ ਇਕਾਈ ਆਦਿ ਦਾ ਨੁਮਾਇਸ਼ੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇ।

ਝੰਡਾ-ਬਰਦਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਈ ਖ਼ਾਸ ਮੌਕਿਆਂ ਉੱਤੇ (ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ) ਜਾਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ (ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੰਡੇ
ਦਰਾਮਦ

**ਦਰਾਮਦ** ਉਹ ਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਅਮਲਦਾਰੀ ਭਾਵ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਜਾਵੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਕੌਮੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਪਾਰ। ਮੋਟੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਾਇਆ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ"। ਮੰਗਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਘੱਲਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਰਾਮਦੀ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲ਼ੇ ਮਾਲੀ ਵਟਾਂਦਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ
ਬਰਾਮਦ

**ਬਰਾਮਦ** ਇਸਤਲਾਹ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਘੱਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਬਰਾਮਦ ਤੋਂ ਭਾਵ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਾਲ-ਭਾੜੇ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਹੋ ਨਿੱਬੜਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ
ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ

**ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ** (ਜਨਮ 1 ਅਪਰੈਲ 1975), **ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦੁਰਗਾਪੁਰ, ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਕਨੇਡਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਸਦੀ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਨੂੰ ਭੰਗੜੇ ਦਾ ਸਿਰਤਾਜ (Crown Prince of Bhangra) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਰੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ *ਗੁੱਗੀਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ* 1993 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਤਾਲ ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਦੁਆਰਾ ਵਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਰੀਅਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਜਾਣ। ਉਹ ਮਰਹੂਮ ਗਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲਦੀਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧਵੀਰ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵੀ ਹੈ, ਨਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਜੈਜ਼ੀ ਦੀ ਐਲਬਮ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੈ, ਕੁਲਦੀਪ ਦੇ ਕੁਝ ਅਸਲੀ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ। ਜੈਜ਼ੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧਵੀਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਗੀਤ ਵੀ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹਨ।

ਜੈਜ਼ੀ ਨੇ 12 ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ, ਅਤੇ ਦੋ ਧਾਰਮਿਕ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਟਰੈਕਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ

**ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ** (4 ਸਤੰਬਰ 1952 – 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020) ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਲੇਠੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ 1971 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ 1974 ਵਿੱਚ ਬਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ
### ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ
ਕਪੂਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ  ਦੇ ਕਪੂਰ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ  ਦੇ ਚੇਂਬੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਐਕਟਰ - ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ  ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਐਕਟਰ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਂਪਿਅਨ ਸਕੂਲ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਮੇਯੋ ਕਾਲਜ, ਅਜਮੇਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ  ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ  ਦੇ  ਭਰਾ ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ  ਰਾਜੀਵ ਕਪੂਰ;  ਮਾਮੇ,  ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਅਤੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਨਾਥ;  ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ  ਅਤੇ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ  ਸਾਰੇ ਐਕਟਰ ਸਨ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਰਿਤੁ ਨੰਦਾ  ਅਤੇ ਰਿਮਾ ਜੈਨ  ਹਨ। 

===ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ==
ਪਰੰ‍ਪਰਾ ਦੇ ਅਨੂਸਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਕ‍ਸ਼ੇ ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੂਏ ਫਿਲ‍ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸਫਲ ਐਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਆਇਆ।  ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜੋਕਰ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲ‍ਮ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਰੋਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਤੋਰ ਮੁੱਖ ਐਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਬੌਬੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ  ਨਾਲ  ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ ਸੀ।  ਰਿਸ਼ਿ ਕਪੂਰ  ਅਤੇ  ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ 22 ਜਨਵਰੀ 1980 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ:  ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ  ਜੋ ਦੀ ਇੱਕ ਐਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਦੀਮਾ ਕਪੂਰ  ਜੋ ਇੱਕ ਡਰੈਸ ਡਿਜਾਇਨ ਹੈ।  ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਤੀਜੀਆਂ ਹਨ।  ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡਿਆ ਉੱਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਲਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1952 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੰਬਈ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਬੰਬਈ ਦੇ ਮਾਟੂੰਗਾ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੇ ਘਰ ਉਸ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ,ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪਿਛੋਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੋਂ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇ ਕਰਨਲ ਬਰਾਊਨ ਕੈਂਬਰਿਜ ਸਕੂਲ, ਬੰਬਈ ਦੇ ਕੈਂਪੀਅਨ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਮੇਯੋ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

ਕਪੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦਾਕਾਰ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਾਜ ਕਪੂਰ (ਨੀ ਮਲਹੋਤਰਾ) ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਫਲ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਾ, ਰਣਧੀਰ ਅਤੇ ਰਾਜੀਵ ਕਪੂਰ ਦੇ ਦਾਦਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੇ ਦਾਦਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਕਪੂਰ, ਮਾਮਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ , ਰਾਜੇਂਦਰ ਨਾਥ  ਅਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਨਾਥ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ  ਚਾਚੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। [ਤਸਦੀਕ ਦੀ ਲੋਡ਼] 

ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਸਵਰਗੀ ਰਿਤੂ ਨੰਦਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਏਜੰਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੀਮਾ ਜੈਨ ਹਨ। ਅਦਾਕਾਰ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ, ਅਦਾਕਾਰ ਅਰਮਾਨ ਜੈਨ ਅਤੇ ਆਦਰ ਜੈਨ, ਅਤੇ ਨਿਤਾਸ਼ਾ ਨੰਦਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਿਖਿਲ ਨੰਦਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਤੀਜੀਆਂ ਅਤੇ ਭਤੀਜੇ ਹਨ। 
## ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਬੋਨ ਮੈਰੋ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ 2018 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਲਾਜ ਲਈ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਸਫਲ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਪੂਰ 26 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ।

ਕਪੂਰ ਨੂੰ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਰ ਐੱਚ. ਐਨ. ਰਿਲਾਇੰਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। He died on 30 April 2020.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ

**ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ** (1930 – 21 ਜਨਵਰੀ 1965) ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਚੱਜੀ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਤ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਬਾਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰਕੀਰਤਨ ਕੌਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੰਡ ਉੱਪਰੰਤ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁੰਬਈ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘੋਰ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਮ ਮਿਲਣ ਲੱਗਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਕੋਬਲਰ' ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 'ਬਦਨਾਮੀ' (1946) ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਨਾਇਕਾ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਬਾਲੀ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ 'ਬਾਵਰੇ ਨੈਨ' (1950) ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖੀ ਜੀਜਾ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਮਠ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਪੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਬਾਲੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ਿਲਮ 1963 ਵਿੱਚ 'ਜਬ ਸੇ ਤੁਮਹੇ ਦੇਖਾ ਹੈ' ਸੀ। ਉਸਨੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਬਾਲੀ ਨੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਨਾ ਤਖਤ ਸਿੰਘ (1870-1937) 'ਸਿੱਖ ਕੰਨਿਆ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲੇ' ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ - ਜੋ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਕੂਲ 1904 ਵਿੱਚ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਦਿੱਗਵਿਜੇ ਸਿੰਘ ਬਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਫਿਲਮ 'ਰਾਗ ਰੰਗ' ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਹਰਕੀਰਤਨ (ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ) ਅਤੇ ਹਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸ, ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਗਤਕਾ ਫੈਨਸਿੰਗ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਵਜਨਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ।

23 ਅਗਸਤ 1955 ਨੂੰ ਗੀਤਾ ਨੇ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਫੀ ਹਾਉਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਇੱਕ ਬੇਟਾ (ਆਦਿਤਿਆ ਰਾਜ ਕਪੂਰ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ (ਕੰਚਨ) ਸਨ।

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 21 ਜਨਵਰੀ 1965 ਨੂੰ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ 'ਏਕ ਚਾਦਰ ਮੈਲੀ ਸੀ' ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ, ਰਾਣੋ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਚੇਚਕ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋਣ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀ ਇਸ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਬੇਦੀ, ਬਾਲੀ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਹੋਈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ' (1948) 'ਭਾਰਤ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ, ਦੁਲਾਰੀ (1949) ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ 'ਮਧੂਬਾਲਾ' ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਫਿਰ 'ਬੜੀ ਬਹਿਨ' (1949) ਵਿੱਚ ਸੁਰਈਆ, ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਬਾਵਰੇ ਨੈਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਆਨੰਦ ਮਠ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* 
* I am Shamsherraj Kapoor - The Kapoor Family Website by Shammi Kapoor 
* rediff.com, Movies: Geeta Bali

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1965
ਕਾਜ਼ਾ ਬਾਤੀਓ

**ਕਾਜ਼ਾ ਬਾਤੀਓ** ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ, ਸਪੇਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਆਂਤੋਨੀ ਗੌਦੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਂਤੋਨੀ ਗੌਦੀ ਨੇ 1904 ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੀ ਸੁਰਜੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਂਤੋਨੀ ਗੌਦੀ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦੋਮੇਨੇਕ ਸੁਗ੍ਰਾਨੀਏਸ ਈ ਗ੍ਰਾਸ, ਜੋਸੇਪ ਕਾਨਾਲੇਤਾ ਅਤੇ ਖੋਆਨ ਰੂਬੀਓ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕ *ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਘਰ* ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਆਂਤੋਨੀ ਗੌਦੀ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਅਗਲੇ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਮੋਜ਼ੈਕ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
### ਮੁਢਲੀ ਉਸਾਰੀ (1877)
ਜਿਹੜੀ ਇਮਾਰਤ ਹੁਣ ਕਾਸਾ ਬਾਤਿਓ ਹੈ ਉਹ ਯੂਈਸ ਸਾਲਾ ਸਾਂਚੇਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ 1877 ਵਿੱਚ ਆਂਤੋਨੀ ਗੌਦੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਸਮੈਂਟ, ਹੇਠਲੀ ਮੰਜਿਲ, ਚਾਰ ਹੋਰ ਮੰਜ਼ਿਲ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਗਾਰਡਨ ਵੀ ਸੀ।

### ਬਾਤਿਓ ਪਰਿਵਾਰ
ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਸੰਨ 1900 ਵਿੱਚ ਬਾਤਿਓ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੀ ਗਈ। ਘਰ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਘਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਬਾਤਿਓ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪੇਸਾਜ ਦੇ ਗਰਾਸੀਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਇਲਾਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਇਲਾਕਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਤਰਫ਼ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ ਸਕਦੇ ਸਨ।

1904 ਵਿੱਚ ਖੋਸੇਪ ਬਾਤਿਓ ਨੇ ਘਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਬੁਣਾਈ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਬਾਤਿਓ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Gaudi-Batllo-0279ret.jpg|Facade of Casa Batlló
File:CasaBatllo 0054.JPG|Facade of Casa Batlló
Image: Close up Casa Batlo.JPG| Facade close-up
Image:CasaBatllo 0096.JPG|Interior of the Noble Floor
Image:Casa batllo chimney.jpg|Close-up of a chimney
Image: staircase casa batllo.jpg|Unique design of the staircase and ceiling
Image:Casa Batlló Fireplace.jpg|Casa Batlló fireplace
Image:Casa Batlló Light Well.jpg|Casa Batlló central light well
File:Casa Batlló (Antoni Gaudi) (atrium), 43, Passeig de Gràcia, Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Atrium of Casa Batlló
File:Casa Batlló (Antoni Gaudi) (interior, ceiling close up), 43, Passeig de Gràcia, Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Ceiling close-up
File:Casa Batlló (Antoni Gaudi) (interior, stained-glass window close up), 43, Passeig de Gràcia, Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Stained-glass window close-up

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
;Official website
* Casa Batlló
* Casa Batlló Store

;Unofficial websites
* Virtual Tour (inmersive photography) to Casa Batlló 
* Casa Batlló on GreatBuildings.com
* Casa Batlló pictures
* Casa Batlló description 
* Casa Batllo at Gaudidesigner.com 
* Casa Batllo at Tot Passejant **(Spanish)**
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ

ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਪੁਰਾਣੇ ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਰਗ ਦੇ ਵਪਾਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹ]]

**ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ** ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਜਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਉਰਾਰ-ਪਾਰ ਸਰਮਾਏ, ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਵਪਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਪੈਦਾਵਾਰ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਰਥਚਾਰਾ
ਕਰਵਾ ਚੌਥ

**ਕਰਵਾ ਚੌਥ** ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਾਮਦੀ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾ ਦੁਪਿਹਰ ਵੇਲੇ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਣੀ,ਚਾਹ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪਈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ| ਇਹ ਵਰਤ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇਵ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਅਤੇ ਚਿਰ ਜਿਊਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ।

ਕੱਤਕ ਵਦੀ ਚੌਥ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸੁਹਾਗਣ ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇਵ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਲਈ, ਚਿਰ ਜਿਉਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਵਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰਬਤੀ/ਗੌਰੀ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰੂਏ ਦਾ ਵਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ, ਚੂਰੀ, ਕੜਾਹ ਪੂਰੀ ਆਦਿ ਖਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਹੁੰਦਾ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਜਨਾਨੀ ਵਧੀਆ ਸੂਟ ਪਾ ਕੇ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ ਪਾ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ, ਮਾਂਗ ਵਿਚ ਸੰਧੂਰ ਭਰ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਲਾਲ ਚੂੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਰਵਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਕਰੂਆਂ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਕੁੱਜਾ ਹੈ। ਘੁਮਿਆਰ ਤੋਂ ਕਰੂਏ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰੂਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਪਰ ਸਿੱਧੀ ਠੂਠੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਠੂਠੀ ਵਿਚ ਗੁੜ, ਚੌਲ, ਮੌਕੇ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਆਦਿ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰੂਏ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਮੌਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਮੌਲੀ ਖੰਮਣੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੰਡਤ ਤੋਂ ਵਰਤ ਸੰਬੰਧੀ ਮਾਂ ਗੌਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਰਤ ਅਧੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਅਰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਕਰੂਏ ਵਿਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਣੀ ਡੋਲ੍ਹਣ ਨੂੰ ਅਰਗ ਦੇਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਗ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਖਾਧਾ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਛਾਣਨੀ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਚੱਲ ਪਿਆ ਹੈ।ਹੁਣ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਵਰਤ, ਵਹਿਮ, ਭਰਮ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਜਦ ਕਿੰਤੂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿਥੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਮਿਥ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਣ ਗਿਣਤ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਹੋਂਂਦ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਲਈ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਰਤ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਮੰਨੂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਣੀ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਈ। ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਏਸ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਵਿਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਿਆ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਐਨੇ ਵਹਿਮ, ਭਰਮ ਤੇ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਹਫਤੇ ਦੇ ਸੱਤੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:करवा चौथ की पूजन थाली 11.jpg
File:Karva Chouth Pooja practice 4.jpg
File:Karva Chouth Pooja practice 3.jpg
File:Karva Chouth Poojan Samagri Collage.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਉਹਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼