open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਐਚ. ਬੋਨੀਫੇਸ ਪ੍ਰਭੂ

**ਹੈਰੀ ਬੋਨੀਫੇਸ ਪ੍ਰਭੂ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Harry Boniface Prabhu**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਚਤੁਰਭੁਜ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਟੈਨਿਸ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਦੇ ਮੋਢੀ ਅਤੇ 1998 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਬੋਨੀਫੇਸ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਰੀ, ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਫਾਥੀਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਘਰ 14 ਮਈ 1972 'ਤੇ, ਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ' ਚ, ਕਰਨਾਟਕ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ, ਜੈਰੀ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਆਮ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੁਖਾਂਤ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਈ ਅਪਾਹਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਆਮ ਲੜਕੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਵਾਨ ਬੋਨੀਫੇਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰੇਗਾ।

ਬੋਨੀਫੇਸ ਪ੍ਰਭੂ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬੋਨੀਫਾਸ ਪ੍ਰਭੂ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਟੈਨਿਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪੰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ।

ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਤੱਕ 3,500 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਡ੍ਰਾਇਵਿੰਗ ਕਰਕੇ ਥੰਮਸੱਪ ਨਾਲ ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.ਡੀ. ਦੇ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਚਤੁਰਭੁਜ ਐਥਲੀਟ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਹ ਸੜਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸੀ।

ਬੋਨੀਫੇਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸਿਮੋਨ ਦੀਆ ਹੈ।

## ਟੈਨਿਸ ਕੈਰੀਅਰ 
ਬੋਨੀਫੇਸ ਪ੍ਰਭੂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟੈਨਿਸ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਵਾਨ ਲੈਂਡਲ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਮੈਸੇਨਰੋ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ 1996 ਦੀ ਵਰਲਡ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਟੈਨਿਸ ਦੀ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਤੁਰੰਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸਟੇਟ ਲੌਨ ਟੈਨਿਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਥਾਨਕ ਟੈਨਿਸ ਕੋਚ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖੇਡ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ - ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ - 2014 
* ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਅਵਾਰਡ - ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ - 2003 
* ਸਵਾਭਿਮਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਡੇਜੀਵਰਲਡ ਵੀਕਲੀ - 2011

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਜੋਸਫ਼ ਅਬਰਾਹਮ

**ਜੋਸਫ ਗਣਪਤੀਪੀਲਕਲ ਅਬਰਾਹਿਮ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Joseph Ganapathiplackal Abraham;** ਜਨਮ 11 ਸਤੰਬਰ 1981) ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ। ਓਸਾਕਾ ਵਿਚ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿਚ 2007 ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿਚ 26 ਅਗਸਤ 2007 ਨੂੰ 49.51 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ 400 ਮੀਟਰ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਓਸਾਕਾ ਵਿਖੇ, ਅਬਰਾਹਿਮ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਥਲੀਟ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿੱਕੇ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸਨੇ 2010 ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿੱਕੇ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਅਥਲੈਟਿਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕੋਟਾਯਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਅਬਰਾਹਾਮ ਨੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅੜਿੱਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬ -2003 2003 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ 51.98 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢਿਆ। ਉਸਦਾ 2005 ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ 50.87 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਚੇਨਈ ਵਿਚ 2006 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 50.22 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਾਟਲਾਵਥ ਸ਼ੰਕਰ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ 50.39 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 13 ਵੀਂ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 12 ਮਈ 2007 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਆਪਣੇ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿੱਕੇ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ 50.04 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਤੋੜਿਆ। ਜੋਸਫ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬ -50 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜੂਨ 2007 ਵਿੱਚ ਗੁਹਾਟੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂਡ ਪ੍ਰੀਕਸ ਪ੍ਰੈਕਟ ਸਰਕਟ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 49.52 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕਰਦਿਆਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜਦਕਿ ਚੀਨੀ ਮੇਂਗ ਯਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਇਆ।

ਜੂਨ 2009 ਵਿੱਚ, ਅਬਰਾਹਿਮ ਨੇ ਬਰਲਿਨ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ 49.80 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂਪ੍ਰਿਕਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 49.59 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਕੇ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ, ਚੀਨ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿਚ 2009 ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿੱਕੇ (49.96 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ) ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

25 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ, ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਿਸੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 400 ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ ਵਿਖੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 2010 ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 49.96 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*ਜੋਸਫ ਅਬਰਾਹਿਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਰਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ (ਵਾਲੀਬਾਲ)

**ਰਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Riaz Ahmed;** ਜਨਮ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939) ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1966 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਰਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਪਨਗਰ ਮਲੇਪੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ - ਜਿਸਨੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਿਡਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1956 ਦੇ ਮੈਲਬੌਰਨ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਉਹ ਸਈਦ ਮੁਹੰਮਦ ਰਿਜਵੀ ਅਤੇ ਅਫਸਰ ਜਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਫੁਟਬਾਲ ਕੋਚ ਤੋਂ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਰਿਆਜ਼ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਥਲੀਟ ਸੀ। 1958 ਵਿਚ, ਰਿਆਜ਼ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1960 ਵਿਚ, ਉਹ ਤਿਲਕਮ ਗੋਪਾਲ, ਅਬਦੁੱਲ ਬਾਸਿਤ, ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੱਗਵਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪੁਲਿਸ ਕੈਡਟਾਂ ਨਾਲ ਇੰਡੀਆ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਰਿਆਜ਼ ਨੇ 1961 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਕਈ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। 

ਰਿਆਜ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਕ (1966) ਅਤੇ ਜਕਾਰਤਾ (1962) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਿਆ, ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੌਥੀ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਜਿੰਮੀ ਜਾਰਜ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਹਰਾਨ (1974), ਬੈਂਕਾਕ (1978) ਅਤੇ ਸੋਲ (1986) ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਜੋ 1985 ਵਿਚ ਸਾ Saudiਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1986 ਵਿਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਇੰਡੀਆ ਗੋਲਡ ਕੱਪ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ ਸੀ। 

ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ: 

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। 1961 - ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਜਾਪਾਨੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। 1962 - ਜਕਾਰਤਾ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1964 - ਭਾਰਤੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 1965 - ਭਾਰਤੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪੰਜ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ। ਇਹ ਟੈਸਟ ਦਿੱਲੀ, ਭਿਲਾਈ, ਰੋਵਾ, ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਕਟਕ ਵਿਖੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ। 1965 - ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਵੀ ਬਲਾਘਾਟ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਰੂਸ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਮੈਚ ਖੇਡੇ। ਅਹਿਮਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। 1966 - ਬੈਂਕਾਕ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। 1967 - ਵਿਜਿਟ ਸੈਲੋਨਿਕਸ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ. ਇਹ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਡਾਲਮੀਆਂਗਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ। 1970 - ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਜਿਸਨੇ ਪਰੀਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪੰਜ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ। (ਪੈਰਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਛੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ ਜੋ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਸਨ) ਇਹ ਟੈਸਟ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ, ਉਦੈਪੁਰ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਵਿਖੇ ਲਏ ਗਏ ਸਨ। ਅਹਿਮਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਵਿਜੇ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ

**ਵਿਜੇ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ** (ਜਨਮ 14 ਦਸੰਬਰ 1953) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ, ਖੇਡ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਵਿਜੇ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ, ਮੈਗੀ ਧੈਰਿਆਮ ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਹਨ, ਅਨੰਦ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ, ਜਿਹੜੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡੌਨ ਬੋਸਕੋ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਲੋਯੋਲਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
1970 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰਿਕਸ ਇਵੈਂਟ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਨੇ 1973 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਈਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਵਿੰਬਲਡਨ ਵਿਖੇ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਜਾਨ ਕੋਡੇਏ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਐਸ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਡ ਲਾਵਰ ਨੂੰ ਦੋ ਗੇੜ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਨ ਰੋਸੇਵਾਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।

ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ, ਬਿਓਰਨ ਬੋਗ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਓਪਨ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ 'ਚ ਰੋਸਵਾਲ ਨੂੰ ਹਾਰ ਗਿਆ। 1979 ਵਿਚ, ਉਹ ਵਿੰਬਲਡਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬੋਰਗ ਤੋਂ ਦੋ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰਕੇ ਚੌਥੇ ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ 4-1 ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਜੁਲਾਈ 1980 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 16 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। 1981 ਵਿਚ, ਉਹ ਵਿੰਬਲਡਨ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੰਮੀ ਕੋਨੋਰਸ ਨੂੰ 2-0 ਨਾਲ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਜੌਹਨ ਮੈਕਨਰੋ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ 11 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਮੀ ਕੋਨੋਰਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਕਰੀਅਰ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।

ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਭਾਰਤੀ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ 1974 ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿਨ-ਹਾਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ 384-296 ਸੀ, ਉਸਨੇ 16 ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ 13 ਡਬਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ।

## ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 
ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦਿੱਖ ਸ਼ਾਇਦ 1983 ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਬਾਂਡ ਫਿਲਮ *ਔਕਟੋਪਸਟੀ* ਵਿੱਚ ਐਮਆਈ 6 ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਆਪਰੇਟਿਵ ਵਿਜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ *ਸਟਾਰ ਟ੍ਰੈਕ IV: ਦਿ ਵਯੇਜੇਜ ਹੋਮ* (1986) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟਾਰਸ਼ਿਪ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਪਤਨੀ ਸ਼ਿਆਮਲਾ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਤਾਮਿਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਨਾਲ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਭਤੀਜਾ ਸਟੀਫਨ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ। 9 ਫਰਵਰੀ 2001 ਨੂੰ ਵਿਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਐਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਏਡਜ਼ ਦੇ ਫੈਲਣ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਜੇ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ *ਦਿ ਵਿਜੇ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ* ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਪ੍ਰਿੰਸ

ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਡਾਂਸਰ, ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ।. ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿੱਚ, 57 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪੈਸਲੇ ਪਾਰਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਫੈਂਟਨੈਲ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਦੇ ਚੈਨਹਸਨ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਟੂਡੀਓ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਜਾਬਿਰ ਹੁਸੈਨ

**ਜਾਬਿਰ ਹੁਸੈਨ** (ਜਨਮ 5 ਜੂਨ 1945, ਰਾਜਗੀਰ), ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਇੱਕ ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਗਲਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ, ਆਰ ਡੀ ਐਂਡ ਡੀ ਜੇ ਕਾਲਜ ਮੁੰਗੇਰ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ 1974 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਲ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯਾਤਰਾ 
1977 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋ: ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਮੁੰਗੇਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੋਣ 41441 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਤੀਜੇ ਸਦਕਾ ਉਸਨੂੰ ਕਰਪੂਰੀ ਠਾਕੁਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਕਤੂਬਰ, 1990 ਤੋਂ ਮਾਰਚ, 1995 ਤੱਕ ਪ੍ਰੋ: ਹੁਸੈਨ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ।

### ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ 
ਜੂਨ 1994 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਪ੍ਰੋ: ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਪ੍ਰੈਲ 1995 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਅੰਤ 26 ਜੁਲਾਈ, 1996 ਨੂੰ ਉਹ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 7 ਮਈ, 2000 ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਪ੍ਰੋ. ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਰਲੱਭ ਉਰਦੂ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਸਨਮਾਨ 
2005 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ "ਰੇਤ ਪਾਰ ਖੇਮਾ" ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ।

2012 ਵਿੱਚ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਵਿੱਚ 9 ਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੀ ਸਨਮਾਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ ਸਿੱਦੀਕੀ

**ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ ਸਿੱਦੀਕੀ** (1892–1977) ਉਰਦੂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਲੀਗੜ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। 

## ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ 
ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ ਸਿੱਦੀਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1892 ਵਿੱਚ ਯੂਪੀ ਦੇ ਮਰੀਯਾਹੁ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਅਤੇ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲਾ ਹਾਸਰਸੀ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਕ ਆਲੋਚਕ, ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ, ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇਕ ਨਿਪੁੰਨ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। 

ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸ, ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ, ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਇਕ ਜੀਵੰਤ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬੀਨ ਅੱਖ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਤੁੱਲ ਘੱਟ ਹੀ ਮਿਲਣਗੇ।  

ਉਸਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ *ਹੱਲ ਦੇ ਸਮਰਥ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ* ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ *ਡਾਨ* ਵਿੱਚ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2002 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਲੇਖ ਦੇ ਦੋ ਸੰਖੇਪ ਹਵਾਲੇ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਦੀਕੀ ਬਾਰੇ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ:  

“*ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ ਸਿੱਦੀਕੀ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।* *ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਕਮਾਲ ਦੀ ਸੀ।* *ਸਰ ਸਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੀ। ”* 

“*ਪ੍ਰੋ: ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ ਸਿੱਦੀਕੀ ਇਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਆਲੋਚਕ ਸਨ।* ''ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਲੀਗੜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।ਇਹ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਾਰਤ-ਮੁਸਲਿਮ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੱਖਪਾਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ”'' 

## ਅਲੀਗੜ 
ਅਲੀਗੜ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਦਵਤਾਵਾਦੀ, ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਐਨ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਇਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਲੀਗੜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮਾਰੀਯਾਹੁ ਦੀ ਝਲਕ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਐਪਰ, ਅਲੀਗੜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ "ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਔਰ ਸ਼ਾਇਰੀ" ਲਈ 1971 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਉਰਦੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।  

## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ 
* ਮਜ਼ਾਮੀਨ-ਏ-ਰਸ਼ੀਦ 
* ਖੰਦਾਨ 
* ਆਸ਼ੁਫਤਾ ਬਿਆਨੀ ਮੇਰੀ। 
* ਗਾਲਿਬ ਕੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਔਰ ਸ਼ਾਇਰੀ 
* ਗੰਜ ਹਾਏ ਗਿਰਨ ਮਾਇਆ॥ 

## ਮੌਤ 
ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ ਸਿਦੀਕੀ ਦੀ 1977 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੁਖਤਾਰ ਮਸੂਦ 
* ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਹਾਸਰਸਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1894
ਆਲ ਅਹਿਮਦ ਸਰੂਰ

**ਆਲ ਅਹਿਮਦ ਸਰੂਰ** ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਲੋਚਨਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1974 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਲੋਚਨਾ ਦੇ ਕੰਮ, *ਨਜ਼ਰ ਔਰ ਨਜ਼ਰੀਆ* ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1991 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰੂਰ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਹਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਧੜੇ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸੌਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਕਸਦ ਨਾ ਜ਼ਿਹਨੀ ਅੱਯਾਸ਼ੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਸਰੂਰ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਸਤੰਬਰ 1911 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਦਾਉਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜੋਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ. ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ 1934 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 1958 ਤੋਂ 1974 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

### ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਸੁਰੂਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਹੇਠਾਂ ਸਰੂਰ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਅਧੂਰੀ ਸੂਚੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਮਖ਼ਮੂਰ ਸਈਦੀ

**ਮਖ਼ਮੂਰ ਸਈਦੀ** (31 ਦਸੰਬਰ 1938 - 2 ਮਾਰਚ 2010) (ਉਰਦੂ: مخمور سعیدی) ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਟੋਂਕ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਮਖ਼ਮੂਰ ਸਈਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਦਸੰਬਰ 1938 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਟੋਂਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨਾਜ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸਨ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਗਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਿਆ।

1956 ਤੋਂ 1979 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਗੋਪਾਲ ਮਿੱਤਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਾਸਿਕ *ਤਹਿਰੀਕ* ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ *ਨਿਗਾਰ*, *ਅਵਾਨ ਏ ਉਰਦੂ* ਅਤੇ *ਉਮੰਗ* ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸੈਕਟਰੀ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਆਫ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 1998 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਸੰਸਥਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਰਸਾਲਾ ਤਿਮਾਹੀ "ਫਿਕਰ ਓ ਤਹਕੀਕ" ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਐਨਸੀਪੀਯੂਐਲ ਦੀ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਊਜ਼ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਮਾਸਿਕ *ਉਰਦੂ ਦੁਨੀਆ* ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ। 2 ਮਾਰਚ 2010 ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਟੋਂਕ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ 
ਮਖ਼ਮੂਰ ਸਈਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ 1948 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਛੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ-ਮੇਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਖੁੱਲ੍ਹੀ-ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ, ਅਖਤਰ ਸ਼ੇਰਾਨੀ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਖ਼ਲੀਲ ਮਮੂਨ

**ਖ਼ਲੀਲ ਉਰ ਰਹਿਮਾਨ** (ਜਨਮ 1948) ਆਪਣੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ **ਖ਼ਲੀਲ ਮਮੂਨ** ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਰਦੂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਮੂਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਸਟਾਫ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਮੂਨ 1977 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਮਾਮੂਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਬਾਰੇ *ਲਿਸਨ ਫਲਸਫੇ ਕੇ ਆਈਨੇ ਮੇਂ* 1986 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। *ਉਨੀਸ ਲੀਲਾਹੀ ਨਜ਼ਮੇਂ* (1989) ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਰਿਖੀਏ ਦੁਆਰਾ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। *ਨਿਸ਼ਾਤ-ਏ-ਗਮ* ਅਤੇ *ਸਾਂਸੋਂ ਕੇ ਪਾਰ* (2013) ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। *ਕੰਨੜ ਅਦਾਬ* ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਗਲਪ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

2004 ਵਿੱਚ, ਮਮੂਨ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜਿਓਤਸਵ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ 'ਹੰਕਾਰੀ ਢੰਗ' ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡੀਨ, ਸਕੂਲ ਆਫ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਅਸਥੈਟਿਕਸ, ਐਚਐਸ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਮਾਰਲੇ ਡਿਆਸ

**ਮਾਰਲੇ ਡਿਆਸ** (ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 2005) ਇੱਕ ਅਮਰਿਕੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ # 1000BlackGirlBooks ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮਾਰਲੇ ਡਿਆਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੈਗੇ ਗਾਇਕ ਬੌਬ ਮਾਰਲੇ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਜਮੈਕਨ ਅਤੇ ਕੇਪ ਵਰਡੀਅਨ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਉ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਮਾਰਲੇ ਡਿਆਸ 11 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਿੱਟੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੈ।ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਜੋ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸਾਂ।" ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਿਆਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਡਰਾਈਵ, #1000BlackGirlBooks, ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਆਂ ਅੋਰਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

2017 ਵਿੱਚ, ਡਿਆਸ ਨੇ ਯੂਥ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਅਮੈਰੀਕਨ ਇਨਗੇਨਿਟੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਮੁਹਿੰਮ 
ਮਾਰਲੇ ਡਿਆਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਡਰਾਈਵ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹਨ।ਨਾਬਾਲਗ ਜਾਂ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ।ਉਸਨੇ ਕਾਲੀ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ 1000 ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ, 2015 ਵਿੱਚ # 1000BlackGirlBooks ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਹੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ, 9,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਮੈਕਾ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਡਰਾਈਵ ਤੇ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਵੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੀ ਕਿਹਾ।

## ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਬਾਅਦ 
ਡਿਆਸ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਨੇ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ, *ਮਾਰਲੇ ਡਾਇਸ ਗੇਟਸ ਇੱਟ ਡਨ: ਐਂਡ ਸੋ ਕੈਨ ਯੂ ਨੂੰ* ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ *ਕੀਤਾ ਹੈ।* ਮਾਰਲੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸੁਪਨੇ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੰਸਥਾ ਸਕਾਲਿਸਟਿਕ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਲ 2018 ਦੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਮਾਰਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਲਿਖਣਾ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਜ਼ਾਕੀਆ, ਉਦਾਸ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ. "

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸੋਨੀਤਾ ਅਲੀਜ਼ਾਦੇਹ

**ਸੋਨੀਤਾ ਅਲੀਜ਼ਾਦੇਹ** (ਜਨਮ 1996) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਰੈਪਰ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਜਬਰੀ ਵਿਆਹ ਖਿਲਾਫ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਸੀ। ਸੋਨੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ "ਬ੍ਰਾਈਡਜ਼ ਫਾਰ ਸੇਲ" ਰੈਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚਣ ਬਾਰੇ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰੋਖਸਰੇਹ ਗ਼ੈਮ ਮੱਘਮੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਜਿਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ **ਸੋਨੀਤਾ** ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸੋਨੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਵਿਆਹ ਤੋਂ *ਬਚਣ ਲਈ* ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਫਿਰਮਾਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅੋਰਤਾਂ ਲਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਉਣਾ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ। ਯੂ-ਟਿਉਬ 'ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਲੀਜਾਦੇਹ ਨਾਲ ਸਟਰਾਂਗਹਾਰਟ ਸਮੂਹ ਨੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਉਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸੋਨੀਤਾ ਅਲੀਜ਼ਾਦੇਹ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੇਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾੜੀ ਵਜੋਂ ਵੇਚਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਸੋਨੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਈਰਾਨ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਈਰਾਨ ਵਿਚ, ਸੋਨੀਤਾ ਨੇ ਬਾਥਰੂਮਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿੱਖਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਰੈਪਰ ਯਾਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ ਐਮੀਨੈਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਣੇ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 2014 ਵਿਚ, ਸੋਨੀਤਾ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਣਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਯੂਐਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ $ 1000 ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਵਾਪਸ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਮਮਤਾ ਰਘੁਵੀਰ ਅਚੰਤਾ

**ਮਮਤਾ ਰਘੁਵੀਰ ਅਚੰਤਾ** (ਅ. 19 ਦਸੰਬਰ, 1967) ਇਹ ਔਰਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।ਉਸਨੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਕਮੇਟੀ, ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲਾ  ਦੀ ਚਾਈਲਡ ਰਾਈਟਸ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਏਪੀ ਸਟੇਟ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।     ਅਤੇ ਥਰੂਨੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ (ਐਨ.ਜੀ.ਓ.)   ਜੋ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ, ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਹਿੰਸਾ,  ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ,  ਬਾਲ ਵਿਆਹ,     ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। 

## ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਖਿਲਾਫ ਕੰਮ 
ਡਾ. ਮਮਤਾ ਰਘੁਵੀਰ ਅਚੰਤਾ ਨੇ ਬਾਲਿਕਾ ਸੰਘਾਸ ਬਣਾਇਆ।ਸਵੈ-ਮਾਣ ਵਧਾਉਣ ਲਈ 14 ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਤ ਸਕੀਮਾਂ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਾਲਿਕਾ ਸੰਘਾਂ (ਗਰਲਜ਼ ਕਲੈਕਟਿਵਜ਼ / ਗਰਲ ਚਾਈਲਡ ਕਲੱਬ) ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕਣ ਲਈ.।  ਇਹ ਨੈਟਵਰਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ, ਜੋ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ andਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਨਿਆਂ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਨੈਟਵਰਕ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ਾਸਕਰ womenਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ. ਐਨਆਈਐਲਏ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਆਂਇਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੇਚਾਨੀਸ੍ਮ੍ਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣਾ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣਾ, ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ.। 

ਐਨਆਈਐਲਏ ਨੇ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ cases 45 ਕੇਸ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਐਨਆਈਏਐਲਏ ਨੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਯੁਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤ ਮੁਕੱਦਮੇ (ਪੀਆਈਐਲ) ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਵੰਦਨ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਾਰਨ  ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੇਲੋੜੀ ਸਰਜਰੀ ਕਾਰਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ' ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।   

ਐਨਆਈਐਲਏ ਨੇ ਸੇਵ ਦਿ ਚਿਲਡਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ (ਮਨਾਹੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮ) ਬਿੱਲ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ। ਇਹ 15 ਸਤੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ ਏਐਸਸੀਆਈ, ਬਨਜਾਰਹਿਲਜ਼ ਕੈਂਪਸ, ਹਾਈਡ ਵਿਖੇ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੋਇਆ ਸੀ.। ਕੇਂਦਰੀ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਬੰਡਾਰੂ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਕਿਰਤ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਮੰਤਰੀ, ਤੇਲਨਾਗਨਾ ਸ੍ਰੀ ਨਿਆਣੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰੈਡੀ, ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। 

## ਭੜੋਸਾ - Womenਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕੇਂਦਰ (ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ) 
ਡਾ. ਮਮਤਾ ਭੈਰੋਸਾ - Center ਔਰਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕੇਂਦਰ  ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਭਾਗੀ ਹੈ ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪੀੜ ਔਰਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਵਾਤੀ ਲਾਕੜਾ ਆਈਪੀਐਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਹੈ. ਪਿਛਲੇ 1 1/2 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਡਾ ਮਮਤਾ ਭਰੋਸਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਲਈ ਹੱਥ ਫੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ. ਭਾਰੋਸਾ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਟਰਾਮਾ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ, ਮੈਡੀਕਲ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਇਸਤਗਾਸਾ ਸਹਾਇਤਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੱਤ ਹੇਠ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਭਾਰੋਸਾ ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਾਲ-ਦੋਸਤਾਨਾ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਹੈ।.     
&#x5B; '''' &#x5D;
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦੀਪਿਕਾ ਨਾਰਾਇਣ ਭਾਰਦਵਾਜ

**ਦੀਪਿਕਾ ਨਾਰਾਇਣ ਭਾਰਦਵਾਜ** ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ *ਮਾਰਟਿਡਜ਼ ਆਫ਼ ਮੈਰਿਜ* ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੀਪਿਕਾ ਭਾਰਦਵਾਜ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ *ਮਾਰਟਿਯਰਜ਼ ਆਫ਼ ਮੈਰਿਜ* ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਲਈ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਲਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡਾਵਲੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 498 ਏ (ਦਾਜ-ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ) ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰੋਹਤਕ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਕਥਿਤ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਗਵਾਹਾਂ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈ ਕੇ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਵੀਡੀਓ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਵਾਇਰਲ ਕੀਤੇ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਦੀਪਿਕਾ ਨਰਾਇਣ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਤੋਂ ਬੀ.ਟੈਕ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ. ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2006 ਤੋਂ 2008 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੰਫੋਸਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਦਵਾਜ ਨਵੰਬਰ 2010 ਤੋਂ ਐਕਸਚੇਂਜ 4 ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ *ਗ੍ਰਾਮੀਨ ਡਾਕ ਸੇਵਕ* ਜੀਵਿਕਾ: ਏਸ਼ੀਆ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫਿਲਮ ਜੇਤੂ ਸੀ।

## ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ 
ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡਾਵਲੀ ਦੇ 498 ਏ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 498 ਏ ਦੇ ਝੂਠੇ ਕੇਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੇਖ 498 ਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਉਸ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ *ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ*। ਉਸਨੇ 63% ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

### ਝੂਠੇ ਜਿਨਸੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ 
ਭਾਰਦਵਾਜ ਝੂਠੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਹਤਕ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਗਵਾਹਾਂ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀਡੀਓ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜੋ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੀੜਤ ਭੈਣਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਸਨ।

ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ # ਮੈਂਟੂ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ #ਮੀ ਟੂ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਪਿਤ੍ਰਵਾਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹਾਂ ਪਰ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ &nbsp; ... &#x20; ਅਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਦ ਹੈ "।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ (ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼)

**ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਭਿਵਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਭਿਵਾਨੀ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕਲੱਬ (ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕਸ 2008 ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰੀ ਬਾਕਸਿੰਗ ਟੀਮ ਦੇ ਚਾਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਵਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਖਿਲ ਕੁਮਾਰ 2005, ਵਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ 2006, ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ 2010, ਵਿਕਾਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਯਾਦਵ 2012, ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਚਾਹਲ 2013। 

ਭਿਵਾਨੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਕਸਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕੋਚ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 1996 ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ 12 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 5 ਸੋਨੇ, 1 ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ 6 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਮਰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼, ਜਗਦੀਸ਼ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਪਾਗਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਕਸਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਕਾਰਨ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਜਿੰਗ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚੌਕਸੀ (ਅਖਿਲ, ਜੀਤੇਂਦਰ, ਦਿਨੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਜੇਂਦਰ) ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ। 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 259 ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਓਲੰਪਿਕ ਤੱਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ 410 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚਿਨ ਗਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੜਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਤਲ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰੱਸਟ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸੈਂਟਰ ਵਿਚ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡਿੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

2003 ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕ ਤੋਂ 4 ਲੱਖ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਫੰਡ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ 'ਭਿਵਾਨੀ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕਲੱਬ' ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬੀਬੀਸੀ ਕੋਲ 25 ਮੀਟਰ ਦਾ ਟ੍ਰੈਕ, ਇੱਕ ਮਲਟੀ-ਯੂਟਿਲਿਟੀ ਜਿਮ, ਤਿੰਨ ਪੰਚਿੰਗ ਬੈਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਰਿੰਗ ਹੈ। 

2004 ਦੇ ਏਥੇਂਸ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚੋ ਤਿੰਨ ਭਿਵਾਨੀ ਦੇ ਸਨ। ਸਮਰੱਥ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਿਵਾਨੀ ਨੂੰ ਹੁਣ 'ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਿਊਬਾ' ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ 10 ਫੀਸਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਬਾਕਸਿੰਗ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 2008  ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ 2007 ਦਾ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਚਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ) ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਚੌਕੜਾ ਬੀਜਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਤਗਮਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। 

## ਓਲੰਪਿਕਸ 2008 
ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਉਸਦੀ ਬੀਬੀਸੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਡ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼, ਜੋ, ਬੀਜਿੰਗ 'ਤੇ ਕੁਆਰਟਰ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਖਿਲ ਕੁਮਾਰ, ਜਤਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਬੀਜਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰੋਨਜ਼ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸੁਰੇਸ਼ ਬਾਬੂ

**ਸੁਰੇਸ਼ ਬਾਬੂ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Suresh Babu**; 10 ਫਰਵਰੀ 1953 - 19 ਫਰਵਰੀ 2011) ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਜੰਪਰ ਸੀ, ਜੋ ਕੌਮੀ ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਲੰਬੇ, ਤਿੰਨ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਡਿਕੈਥਲਨ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਸੁਰੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਨੇ 1972 ਅਤੇ 1979 ਦਰਮਿਆਨ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਛਾਲਾਂ ਅਤੇ ਡੈਕੈਥਲੋਨ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਅਥਲੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡੈੱਕਥਲੋਨ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਕ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, 1978 ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

ਬਾਬੂ ਦੀ ਮੌਤ 19 ਫਰਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਰਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 2011 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
10 ਫਰਵਰੀ 1953 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕੋਲੱਮ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸੁਰੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਵਿਗਿਆਨ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀ, ਜੋ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਨਫੈਂਟ ਜੀਸਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕੋਲਾਮ ਵਿੱਚ ਫਾਤਿਮਾ ਮਾਤਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਥਲੀਟ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1969 ਵਿਚ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਇਕ ਜੂਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਇੱਕ ਸਿਰਲੇਖ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਛੇ ਹੋਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਟੋਏ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਟੋਏ ਵੱਲ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਸਨੇ 1974, 1977 ਅਤੇ 1979 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1974, 1976 ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਤੀਹਰੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਉਹ ਡੇਕਾਥਲਨ ਦੇ ਦਸ ਕਾਰਡ ਈਵੈਂਟ ਵਿਚ ਭਟਕ ਗਿਆ ਅਤੇ 1974, 1975 ਅਤੇ 1978 ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ। 

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
1972 ਦੇ ਮੀਊਨਿਖ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਮਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ 1974 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਡੈੱਕਥਲੋਨ ਵਿਚ ਇਕ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਸੀ. ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸਿਓਲ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ 1973 ਵਿਚ ਮਾਸਕੋ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਰਿਹਾ। 

ਸੁਰੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਨੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਐਡਮਿੰਟਨ ਵਿਖੇ 1978 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਲਈ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 1978 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਸ ਦੀ 7.85 ਮੀਟਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਟੀਸੀ ਯੋਹਾਨਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ 8.07 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਅਗਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਟੋਕਿਓ ਵਿੱਚ 1979 ਦੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੀਟਿੰਗ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਅਥਲੀਟ ਵਜੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਨੇ ਸਿਲੋਨ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ 1979 ਵਿਚ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਵਿਖੇ ਵਰਲਡ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਰਿਹਾ। 

## ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਵਿਚ 
ਸੁਰੇਸ਼ ਕੇਰਲਾ ਸਪੋਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਸੁਰੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਗੇਮਜ਼ ਦੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਿਟੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੀ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਚ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਦੱਖਣੀ ਕੇਂਦਰ) ਦਾ ਕੋਚ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਲਈ ਸਾਈ ਦਾ ਸਟੇਟ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਸੀ। 

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
* ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, 1978-79 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ

thumb|ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ
**ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ 47 ਟੈਸਟਾਂ ਅਤੇ 174 ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਿਡਲ-ਆਰਡਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਕਰੀਅਰ ਉਦੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਘੁਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ. ਨੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਸਿਟੀ ਸਿਵਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਉਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੇ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ 49 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੱਚ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬੁਢਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ: “ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੇਸ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਦਨਾਕ ਸੀ। ਅਸੀਂ 11 ਸਾਲ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਆਖਰਕਾਰ ਫੈਸਲਾ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।”

“ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਅਥਾਰਟੀ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਵੀ ਹੋਣਾ ਸੀ ਉਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।” 2009 ਵਿੱਚ, ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਉੱਤੇ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿਚ, ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ੀਜ਼ੂਦੀਨ ਅਤੇ ਯੂਸਫ਼ ਸੁਲਤਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਲ ਸੈਂਟਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਾਲਜ, ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਹੁਣ ਤੇਲੰਗਾਨਾ) ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਸਬੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਅਜ਼ਹਰ ਨੇ ਬੱਲੇ ਨਾਲ ਉੱਭਰਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਮਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੱਤ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਟ ਦੇ ਸਟਰੋਕ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਹੀਰ ਅੱਬਾਸ, ਗ੍ਰੇਗ ਚੈਪਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ। ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਨੇ 31 ਦਸੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ ਵਿਖੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ ਸਨ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਜਿਸਦਾ ਕਦੇ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ,

## ਅਵਾਰਡ 
ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1991 ਦੇ ਸਾਲ *ਵਿਜ਼ਡਨ* ਦੇ ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
ਟੋਨੀ ਡੀਸੂਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਅਜ਼ਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਗੁਣ ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਰਗਿਸ ਫਾਖਰੀ ਸੰਗੀਤਾ ਬਿਜ਼ਲਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀ ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨੌਰੀਨ। ਇਹ 13 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਮਾਧਵ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਅਣੇ

ਡਾ: **ਮਾਧਵ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਅਣੇ** (29 ਅਗਸਤ 1880 - 26 ਜਨਵਰੀ 1968) ; **ਲੋਕਨਾਇਕ ਬਾਪੂ ਜੀ ਅਣੇ** ਜਾਂ **ਬਾਪੂ ਜੀ** **ਅਣੇ** ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਪੱਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ, ਨੀਤੀਵੇਤਾ, ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ " ਲੋਕਨਾਇਕ ਬਾਪੂਜੀ " ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਲੋਕ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪਿਤਾ"। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਨੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਮਾਨਯ ਤਿਲਕ ਦੇ ਉੱਘੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਸਨ; ਐਨ ਸੀ ਕੇਲਕਰ, ਕਾਕਾ ਸਾਹਿਬ ਖਾਡਿਲਕਰ, ਗੰਗਾਧਰ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਡਾ ਬੀ.ਐਸ. ਮੁੰਜੇ, ਅਭਿਆਂਕਰ, ਟੀ ਪਰਾਂਜਪੇ ਅਤੇ ਵਮਨ ਮਲਹਾਰ ਜੋਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਿਲਕ ਦੀ ਪੈੜ ਤੇ ਚੱਲੇ। ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਣੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਧ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਵੇਖ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੇਜ ਜਤਾਉਣ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਬਣਾਈ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਛਲਾਵਾ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਰਾਖੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਦੁਆਰਾ ਕੜੇ ਧੁੰਦਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤਰਕ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਭੇਤਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਅਤੇ ਜਤਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲਸ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਕਾਰਕ ਸੀ ਜੋ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ। 

## ਜੀਵਨੀ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਬਾਪੂ ਜੀ ਅਣੇ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ 1880 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਯਵਤਮਲ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਵਾਨੀ ਵਿਖੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀਹਰੀ ਅਣੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਰੱਖਮਾ ਬਾਈ ਅਣੇ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ। ਬਾਪੂ ਜੀ ਅਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਸੀ।  ਉਹ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ਸਥਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਤੇਲਗੂ-ਭਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਦੇ "ਅੰਨਮਰਾਜੁ" ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਬਦਲਦਾ "ਅਣੇ" ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸਦੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 1902 ਵਿੱਚ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਮੌਰਿਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। 1907 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਲਾਅ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਵਕਾਲਤ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਜਨਤਕ ਬਚਨ-ਬਿਲਾਸ ਲਈ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।  
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1880
ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਬੈਨਰਜੀ

thumb|ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਬੈਨਰਜੀ
**ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਬੈਨਰਜੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Pradip Kumar Banerjee;** ਜਨਮ 23 ਜੂਨ 1936) ਜਾਂ **ਪੀ ਕੇ ਬੈਨਰਜੀ** ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੋਚ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 65 ਗੋਲ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ 1961 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 1990 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਵੱਕਾਰੀ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਈ.ਐਫ.ਐਫ.ਐਚ.ਐਸ. ਦੁਆਰਾ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਫੀਫਾ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਮੈਰਿਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਫੀਫਾ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੂਨ 1936 ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ (ਹੁਣ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ) ਦੇ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਜ਼ਿਲਾ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਦੇ ਕੇ ਐਮ ਪੀ ਐਮ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਸੱਜੇ ਵਿੰਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਿਆਂ ਸੰਤੋਸ਼ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। 1954 ਵਿਚ ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਰੀਅਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਬੈਨਰਜੀ ਉਸਨੇ 195 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ 1955 ਦੇ ਚਤੁਰਭੁਜ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 

ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਟੋਕਿਓ ਵਿੱਚ 1958 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ 1962 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1966 ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਉਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ 1956 ਵਿੱਚ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰੋਮ ਵਿਚ 1960 ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 1-1 ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰਦੇਕਾ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 1959 ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ 1965 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਈਆਂ ਸੱਟਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1967 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। 

### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਕੜੇ 
ਸਿਰਫ ਫੀਫਾ "ਏ" ਮੈਚ: 

### ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਚੇ 
ਫੀਫਾ ਏ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ: 
* 1961 ਵਿਚ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। 
* ਕੇ *20 ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਫੁਟਬਾਲਰ* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ IFFHS . 
* ਫੀਫਾ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਮੈਰਿਟ (ਸ਼ਤਾਬਦੀ), 2004 ਵਿੱਚ ਫੀਫਾ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ 

ਬੈਨਰਜੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਪਲੇਅ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਮਸੂਦ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ

**ਮਸੂਦ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ** (28 ਜਨਵਰੀ 1919 - 16 ਅਕਤੂਬਰ 2010) ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਈ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਸੀ।

16 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਮਸੂਦ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਪਾਰਕਿੰਸਨ ਰੋਗ ਨਾਲ ਅਲੀਗੜ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਮਸੂਦ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਅਫਰੀਦੀ ਪਸ਼ਤੂਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮਗੰਜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਰੂਖਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ***ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ*** ਦੇ ***ਪਰਿਵਾਰ*** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਮਸੂਦ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ (1893–1921) ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਇਸਲਾਮੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਇਟਾਵਾ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦਾਨ ਐਂਗਲੋ ਓਰੀਐਂਟਲ (ਐਮ.ਏ.ਓ.) ਕਾਲਜ ਅਲੀਗੜ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਿਆਇਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਅਠਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਪਦਿਕ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮਸੂਦ ਹੁਸੈਨ ਅਜੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ, ਯੂਸਫ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ(ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ-ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਬਣਿਆ) ਅਤੇ ਮਹਿਮੂਦ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ ਸਿਦੀਕੀ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਹਕਾਰ *ਮੁੱਕਦਦਮਾ-ਏ-ਤਾਰੀਖ-ਏ-ਜ਼ਬਾਨ-ਏ-ਉਰਦੂ ਲਿਖਿਆ* ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਿਖਤ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣੂ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, 1953 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਡੀਲਿਟ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਭਾਗ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ, ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1962 ਵਿਚ, ਉਹ ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 1968 ਤਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ 1969–1970 ਦੌਰਾਨ ਅੰਜੁਮਨ-ਤਰਕੀ-ਉਰਦੂ ਹਿੰਦ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। 3 ਨਵੰਬਰ 1973 ਤੋਂ 15 ਅਗਸਤ 1978 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਇਕਬਾਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿਖੇ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਖੋਜ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਮਸੂਦ ਹੁਸੈਨ 1990 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਜਾਮੀਆ ਉਰਦੂ ਅਲੀਗੜ ਦਾ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਜਾਮੀਆ ਉਰਦੂ, ਅਲੀਗੜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਰਦੂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ 1939 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਰ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਿਅਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਖੁਦਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919
ਪੀ ਸੀ ਦੇਵਾਸੀਆ

**ਪਲਾਕਿਇਲ ਚੱਕੋ ਦੇਵਾਸੀਆ**, ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ **ਮਹਾਕਵੀ ਪੀ ਸੀ ਦੇਵਾਸੀਆ** (24 ਮਾਰਚ 1906 &ndash; 10 ਅਕਤੂਬਰ 2006) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਵੀ ਸੀ। 1980 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਕਾਵਯਮ (ਮਹਾਂਕਾਵਿ) *ਕ੍ਰਿਸੁਤਭਾਗਵਤਮ* ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਪਲਾਕਿਇਲ ਚੱਕੋ ਦੇਵਾਸੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ, *ਪਲਾਕਿਇਲ* ਵਿੱਚ 24 ਮਾਰਚ 1906 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕੋਟਾਯਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੁਡਾਮਲੂਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਕੁਡਾਮਲੂਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਐਫਰੇਮ ਦਾ ਐਚਐਸ ਮੰਨਾਨਮ (1916-1924) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕੋਰਸ ਸੀ ਐਮ ਐਸ ਕਾਲਜ, ਕੋਟਯਾਮ (1925-1927) ਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ (1927-1929) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ (1937) ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ।

## ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ 
ਉਸਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਓਲੇਸ਼ਾ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮਥੂ ਆਸਨ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖੀਆਂ। *ਕਾਵਿਆ* ਅਤੇ *ਨਾਟਕ* ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਦਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਪੰਥਲਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਰੀਅਰ; *ਵੇਦ*, *ਉਪਨਿਸ਼ਦ*, *ਚੈਂਪਸ*, *ਵਿਦਿਆਭੂਸ਼ਣ* ਵਿੱਚੋਂ *ਧਰਮ ਸੂਤਰ* ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਦੇ ਵੈਂਕਿਟਰਮਾ ਸ਼ਰਮਾ ਕੋਲੋਂ; ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਚੁਰ ਦੇ *ਵਿਆਕਰਨ ਭੂਸ਼ਣ* ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਪਦੋਵਾਲ ਤੋਂ *ਵਿਆਕਰਨ* ਸਿੱਖੀ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਕਾਲਜ, ਤ੍ਰਿਚੁਰ (1931-1945) ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ; ਐਸ.ਐਚ.ਕੋਲਜ, ਥੇਵਰਾ (1945-1958) ਵਿਖੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਲੈਕਚਰਾਰ; ਮਾਰ ਇਵਾਨੀਓਸ ਕਾਲਜ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ (1958-1966) ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ। ਸੰਨ 1966 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੇ ਦੇਵਾਸੀਆ ਨੂੰ ਯੂਜੀਸੀ ਤੋਂ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਨੇ *ਸੋਮਦੇਵ* ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ *ਕਥਾ ਸਰਿਤ ਸਾਗਰਮ* ਦਾ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 
ਉਹ ਤ੍ਰਿਚੁਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ (1932-1934) ਸਾਹਿਤਕ ਮਾਸਿਕ *ਕੇਰਲਮ* ਦੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਦੇ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਤੇਵਾਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ (1949-1970) *ਜੈਭਾਰਤੇਮ ਦਾ* ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਐਡੀਟਰ ਰਿਹਾ। 

ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਸਕੈੱਚ, ਲੇਖ, ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਕਈ ਲੇਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। 
ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ *ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ* ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਰੇਡੀਓ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।

## ਸ਼ੌਕ 
ਪੋਰਟਰੇਟ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਸਨ। 1932 ਅਤੇ '33 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਟੈਗੋਰ ਅਤੇ ਨਿਊਮਨ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਅਜੇ ਵੀ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906
ਚੰਦੂ ਬੋਰਡੇ

**ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਗੁਲਾਬਰਾਓ "ਚੰਦੂ" ਬੋਰਡੇ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Chandu Borde;** ਜਨਮ 21 ਜੁਲਾਈ 1934), ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜੋ 1958 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੋਰਡੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬਣੇ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੋਣਕਾਰਾਂ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 

## ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕੇਟ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
ਬੋਰਡੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1954/55 ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਬੜੌਦਾ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਰੁੱਧ ਅਹਿਮਦਬਾਦ ਵਿਚ ਦਸੰਬਰ 1954 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹੋਲਕਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਆਊਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੰਬੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ। ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ 1957/58 ਰਣਜੀ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। ਉਸਨੇ 1964 ਵਿਚ ਇਕ ਤਬਾਦਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 

## ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕੇਟ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
ਬੋਰਡੇ ਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਮ ਸੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਟੈਸਟ ਲਈ ਡੈਬਿਊਨੇਟ ਰਾਮਨਾਥ ਕੇਨੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੇਨੀ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੋਰਡੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ। ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿਚ, ਬੋਰਡੇ ਨੇ ਇਕ ਡਰਾਅ ਮੈਚ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੈਂਕੜਾ, 109 ਅਤੇ ਫਿਰ 96 ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 

ਅਗਲੀ ਲੜੀ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬੋਰਡੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਵਿਚ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਟੈਸਟ ਗੁਆਇਆ। ਅਗਲੇ 11 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੋਰਡੇ ਨੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ 14 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਜਦੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਚੌਥਾ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ, ਉਹ 177* ਅੰਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਅਤੇ ਵੱਧ ਟੈਸਟ ਸਕੋਰ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਿਆ, ਸਾਥੀ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੂੰ ਨਾਲ 177 ਰਨ ਪੱਖ ਵਿਚ ਸੰਯੋਗ ਮਿਲਿਆ। 

## ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਕ 
ਬੋਰਡੇ ਕੋਲ ਕੌਮੀ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਦੋ ਪਦਵੀ ਸਨ: 

* 1984 ਤੋਂ 1986 
* 1999 ਤੋਂ 2002 

ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੋਰਡੇ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਅੰਸ਼ਕ ਸੂਚੀ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ: 

* ਮੈਨੇਜਰ, 1989 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੌਰਾ। 
* ਮੈਨੇਜਰ, 2007 ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੌਰਾ 

## ਰਿਕਾਰਡ 
* ਬੋਰਡੇ ਨੇ 1964–65 ਵਿਚ 1,604 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜੋ ਇਕ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਲਈ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ 2016–17 ਵਿਚ ਚੇਤੇਸ਼ਵਰ ਪੁਜਾਰਾ ਨੇ ਤੋੜਿਆ ਸੀ। 

## ਅਵਾਰਡ 
ਬੋਰਡੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ: 

* 1966: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੌਥਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। 
* 1969: ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 
* 2002: ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ &nbsp; - ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ। 
* 2006: ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੀ ਕੇ ਨਾਇਡੂ ਪੁਰਸਕਾਰ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats