ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ

**ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵਿੱਚ** ਗਰਭਪਾਤ 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਅਤੇ 12 ਤੋਂ 28 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ। ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਗਰਭਪਾਤ ਕਾਨੂੰਨ 1955 ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਾਨੂੰਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦਾ ਗਣਰਾਜ ਸੀ ( ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ ਵਜੋਂ), ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1965 ਅਤੇ 1987 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਦਰ (20 ਅਤੇ 28% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ),ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਦਰ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ (12 ਅਤੇ 14% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ) ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵਿੱਚ 13.8% ਗਰਭਧਾਰਨ,ਗਰਭਪਾਤ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਏ, ਜੋ ਕਿ 2005 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ (12.1%) ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਾਧਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਵਿੱਚ, ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ, 1992 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਪਰਚਲਨ ਪੂਰੇ ਸਾਬਕਾ ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ।

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਰਣਨ ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰਭਪਾਤ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

27 ਜੂਨ 1936 ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ਰਮਾਨ ਨੇ,ਸਿਵਾਏ ਜੀਵਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ, ਸਿਹਤ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ, ਜਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ  ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਲਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਗਰਭਪਾਤ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਂ ਜਣੇਪਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸੂਚਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗਰਭਪਾਤ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਜੇ ਗਰਭਪਾਤ ਗੈਰ-ਸਵੱਛ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਔਰਤ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਜਿਸਨੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਝਿੜਕ ਅਤੇ 300 ਰੂਬਲ ਤੱਕ ਦੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਜ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀ।

23 ਨਵੰਬਰ 1955 ਦੇ ਇੱਕ ਐਲਾਨ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਬਕਾ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1936 ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਲਨ 'ਤੇ ਆਮ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੋਰ ਨਿਯਮ, ਜੋ 1955 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਗਰਭਪਾਤ,  ਗਰਭਧਾਰਨ  ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬਾਰਾਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨਿਰੋਧ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਨਮ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਂਦਾ ਹੋਵੇ (ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ - ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ). ਗਰਭਪਾਤ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਅਤੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇੱਕ ਫੀਸ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ , ਕਾਨੂੰਨ  ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਕੋਡ , ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇ ਗਰਭਪਾਤ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਐਡਵਾਂਸ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੰਭਵ ਸੀ। . ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਜਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਵਾਧੂ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ  ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

1955 ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਾਬਕਾ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਵਿੱਚ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੋਪ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਗਰਭ-ਨਿਰੋਧ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਵੱਈਏ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ । ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸਨੇ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਇਸਨੇ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਮੌਖਿਕ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਵਾਰ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਗਰਭਪਾਤ 'ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ  ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਨਤੀਜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਢੰਗ ਵਜੋਂ ਗਰਭਪਾਤ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਸੀ।

ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ, 1982 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਫ਼ਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ 28ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿਹਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਰਭਪਾਤ ਉਪਲਬਧ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ 31 ਦਸੰਬਰ 1987 ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ 28ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੁਆਰਾ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਗੈਰ-ਮੈਡੀਕਲ ਸੂਚਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਨ: ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ; ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਕੈਦ ; ਜਣੇਪਾ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਬਹੁਪੱਖੀਤਾ (ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣਾ); ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਤਲਾਕ; ਬਲਾਤਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰਭ ਧਾਰਨ; ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਅਪੰਗਤਾ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫ਼ਰਮਾਨ  ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ, ਇੱਕ ਨਿਆਂਪਾਲਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਗਰਭ-ਨਿਰੋਧ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੁਵੱਲੇ  ਰਵੱਈਏ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਰਭ-ਨਿਰੋਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬਾਰਾਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਆਧਾਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ,  ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਗਰਭਪਾਤ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਘੱਟ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ; ਗਰਭ-ਨਿਰੋਧ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਿਹਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ; ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਨਰਸਾਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 1989 ਵਿੱਚ, ਪੂਰੇ ਸਾਬਕਾ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਵਿੱਚ ਕੰਡੋਮ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਮੰਗ ਦਾ ਸਿਰਫ 11 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ; ਅੰਦਰੂਨੀ ਯੰਤਰ (IUD), 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ; ਅਤੇ ਗੋਲੀਆਂ, 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਨ।ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਵਰਤੋਂ ਦੇ 1990 ਦੇ ਆਲ-ਯੂਨੀਅਨ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵਿੱਚ, 15-49 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, 10.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, 41.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੇ ਕੋਈ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ 35.3 ਫੀਸਦੀ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ