ਅਭੇਰੀ ਰਾਗਮ

ਅਭੇਰੀ (ਉਚਾਰਨ ਅਭੇਰੀ) ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਰਾਗ (*ਜਨਕ*) *ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਆ* ਹੈ, ਜੋ 72 ਮੇਲਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 22ਵਾਂ ਹੈ।

*ਰਾਗ ਅਭੇਰੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ* ਦੇ ਰਾਗ '**ਭੀਮਪਲਾਸੀ**' (ਜਾਂ ਭੀਮਪਲਾਸ) ਅਤੇ ਰਾਗ*ਧਨਾਸ਼੍ਰੀ*  ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ ਸ਼ਡਜਮ ਨਾਲ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਪੈਮਾਨਾ
right|thumb|300x300px|C ਉੱਤੇ ਸ਼ਡਜਮ ਨਾਲ ਉਤਰਦਾ ਪੈਮਾਨਾ
ਅਭੇਰੀ ਇੱਕ ਔਡਵ-ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ  (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ *ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ* ਵੇਖੋ):

* ਆਰੋਹਣਃ  ਸ ਗ2 ਮ1 ਪ ਨੀ2 ਸੰ [a]  
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ  ਨੀ2 ਧ2 ਪ ਮ1 ਗ2 ਰੇ2 ਸ [b]  

ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸੁਰ ਹਨ ਚੱਥੂਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸਾਧਾਰਣ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਮਮ, ਚੱਥੂਸ਼ਰਤੀ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ।

ਅਭੇਰੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ *ਭਾਸੰਗਾ* ਰਾਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (*ਭਾਸੰਗਾ* ਰਾਗ ਉਹ ਰਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਉਹ ਸੁਰ ਜੋ ਮੂਲ ਮੇਲਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ , ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ *ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਆ* ਰਾਗ ਦੇ ਕੁਝ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਧੈਵਤਮ (ਧ1) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਗ *ਨਟਭੈਰਵੀ* ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯ ਹੈ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧ1, *ਸ਼ੁੱਧ ਧੈਵਤਮ*, ਧ2 ਦੀ ਥਾਂ (ਬਾਹਰੀ ਸੁਰ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਰਾਗ ਬਾਗੇਸ਼ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਗੇਸ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰਮ ਨੂੰ ਨਰਮੀ ਭਾਵ ਕੋਮਲ ਗਂਧਾਰਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਧਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਖਮ ਅੰਤਰ ਇੱਕ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਬਾਗੇਸ਼ਰੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ *ਨਾਗੁਮੋਮੁ ਗਨਾਲੇਨੀ*
* ਮੈਸੂਰ ਵਾਸੂਦੇਵਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ *ਭਜਾਰੇ ਰੇ ਮਾਨਸ*, *ਗੋਕੁਲਾ ਨੀਲਯਾ ਕ੍ਰਿਪਲਯਾ*ਮੈਸੂਰ ਵਾਸੂਦੇਵਚਾਰੀਆ
* ਕੰਧਾ ਮੁਰੂਗਾ ਵਰੁਵਾਏ, ਪਿਥੁਕੁਲੀ ਮੁਰੂਗਾਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਜਨ
* ਕੰਨਡ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਪ੍ਰਸੰਨਾ ਤੀਰਥ ਦੁਆਰਾ ਮੁਰਲੀਆ ਨਾਦਵਾ ਕੇਲੀ, *ਕਰੇਵਰੁ ਬਾ ਮਨੇਗੇ*
* *ਅੰਬੀਗਾ ਨਾ ਨਿੰਨਾ ਨਾਂਬੀਡੇ*, *ਈਚਾਰੀਕੇ ਈਚਾਰੀਕੇ*, ਕਟਿਆਲਲੀ ਕਾਰਾਵਿਤਾਨੋ ਪੁਰੰਦਰਾ ਦਾਸਾ ਦੁਆਰਾਪੁਰੰਦਰ ਦਾਸਾ
* *ਪਾਵਮਨ ਜਗਾਡਾ ਪ੍ਰਾਣ* ਵਿਜੈ ਦਾਸ ਦੁਆਰਾਵਿਜੈ ਦਾਸਾ
* ਅੰਗਲਾਦੋਲੂ ਰਾਮਾਨਦੀਦਾ- (ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਭੀਮਪਲਾਸੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕਨਕ ਦਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਛੋਟੇ ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।- (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੀਮਪਲਸੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕਨਕ ਦਾਸਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੋ ਛੋਟੇ ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
* ਸੰਧਮ ਤੋਂ *ਵੇਰਲ ਵੈਲੀ* ਸਿੰਫਨੀ ਕਪਿਲਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰਾਜਨ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤਮਿਲ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈਕਪਿਲਾਰ
* ਵਿਨਭੇਰੀ-ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ
* *ਈਸ਼ਵਰੀ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ*-ਮੁਥਈਆ ਭਾਗਵਤਾਰ

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਹਿੰਦੀ 
ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਰਾਗ ਭੀਮਪਲਾਸੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਅਭੇਰੀ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

### ਭਾਸ਼ਾਃ ਕੰਨਡ਼ 
### ਐਲਬਮ 
## ਇਸ ਰਾਗਮ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਐਲਬਮਾਂ 
ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਐੱਲ. ਸ਼ੰਕਰ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ *ਰਾਗਾ ਅਭੇਰੀ*  ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਮੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵੀ ਮਿਲੀ ਸੀ ।

## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਭੇਰੀ ਦੇ ਸੁਰ ਜਦੋਂ *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ 3 ਹੋਰ ਜਨਯ ਰਾਗਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ, ਮੋਹਨਕਲਿਆਣੀ, ਕੇਦਾਰਗੌਲਾ ਅਤੇ ਅਰਭੀ (ਜੇ ਅਸੀਂ ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਆ-ਅਧਾਰਤ ਸਕੇਲ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ) । *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ*, ਰਾਗਮ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਸਾਰੀ ਨੋਟ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਜਨਯਾ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਸਿਰਫ ਉਹ ਨੋਟ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦੋਵਾਂ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਦੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਲਈ ਸੰਕਰਾਭਰਣਮ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ ਵੇਖੋ। ਅਭੇਰੀ ਦੀ ਕਰਨਾਟਕ-ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ ਅਤੇ ਭੀਮਪਾਲਸੀ ਨਾਲ ਨੇਡ਼ਲੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਕੀ ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੰਗੀਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
 

* ਰਾਗਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਗ

## ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ