open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ

*ਪੰਡਤ ਸਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ*' (20 ਜੁਲਾਈ 1921, – 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ *ਮੇਰੀ ਸੂਰਤ ਤੇਰੀ ਆਂਖੇਂ* (1963) ਅਤੇ *ਸੋਹਲੇ* (1975) ਵੀ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਤਬਲਾ ਵਜਾਇਆ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੰਡਿਤ. ਸਾਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ "ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਮੁੰਬਈ, ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਰਾਂਸ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਐਡਿਨਬਰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ '*ਝਨਕ ਝਨਕ ਪਾਇਲ ਬਾਜੇ*', 'ਮੇਰੀ ਸੂਰਤ ਤੇਰੀ ਆਂਖੇ', '*ਬਸੰਤ ਬਹਾਰ*', 'ਅਸਾਮਪਤਾ' ਅਤੇ '*ਸ਼ੋਲੇ*' ਵਰਗੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਗੀਤ, "ਨਾਚੇ ਮਨ ਮੋਰਾ  ਮਗਨ ਤਿੱਕਤਾ ਧਿਗੀ ਧਿਗੀ" ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ  ਬਨਾਰਸ ਤੋਂ ਪੰਡਿਤ ਸਾਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਹੁੰਚੇ 

ਮਈ 1994 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਾਦ ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ

ਕੋਚਿੰਗ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਣੇ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਸਨ। ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਸਫਲ ਰਹੀ, ਪਰ ਪੰਡਿਤ

ਜੀ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਦੇਹਾਂਤ ਨੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਦਾਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ][ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ
ਪ੍ਰੋ. ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ

thumb
**ਪ੍ਰੋ. ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ** (1964 - 28 ਸਤੰਬਰ 2014) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਊਜ਼ ਰੀਡਰ, ਖੇਡ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ ਵਿਭਾਗ ਮੁਖੀ ਸਨ।

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਪ੍ਰੋ. ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ 1988 ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਇੰਜਨੀਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸਨ। ਨਾਲ ਹੀ 1989 ਤੋਂ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਊਜ਼ ਰੀਡਰ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਵੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਖੇਡ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਜਰਖੜ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਵਾਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਫੋਟੋ ਕਲਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੇਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਫੋਟੋ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 130 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲੇ। 1997 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾ ਐਵਾਰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। 28 ਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਵਕਤ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਵਿਤਾ ਅਧਾਰਿਤ ਸਲਾਈਡ ਸੋ਼ਅ
**ਜਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ* (1989) 
**ਚੱਲੋ ਚਾਨਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ* (1998) 
**ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਫਿਰ ਖਿੜ ਪਏ ਨੇ* (1999)
**ਬੁੱਢਾ ਬਿਰਖ ਤੈਨੂੰ ਅਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ* (2008)
### ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਕੂੰਜਾਂ* (ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਬਾਰੇ)
**ਬਿਨਾਂ ਪਤੇ ਵਾਲਾ ਖ਼ਤ* (1997)
## ਫ਼ੋਟੋ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ
* ਫ਼ਰੋਜ਼ਨ ਫ਼ਰੇਮਜ਼ (ਨਾਰਥ ਜ਼ੋਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਟਰ ਵੱਲੋਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ- 1997)
*ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ ਮੇਰੇ ਲੋਕ (ਟੋਰਾਂਟੋ,ਸਰੀ, ਵੈਨਕੂਵਰ - 2000)
*ਨੱਚਣ ਕੁੱਦਣ ਮਨ ਕਾ ਚਾਓ (ਲੁਧਿਆਣਾ - 2004)
*ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ ਮੇਰੇ ਲੋਕ, (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਪਟਿਆਲਾ -2008)
*ਨੇਚਰ ਸਕੇਪਸ (ਆਰਟ ਪੰਜਾਬ ਗੈਲਰੀ, ਜਲੰਧਰ – 2009)
## ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ
*ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਅਵਾਰਡ (ਕਲਾ, 2007) 
*ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ (ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ, 1997)
*ਸਰਵੋਤਮ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਅਵਾਰਡ
*ਇੰਡੀਅਨ ਅਕਾਡਮੀ ਆਫ਼ ਫ਼ਾਈਨ ਆਰਟਸ (2004)
*ਐਸੋਸੀਏਟਸ਼ਿਪ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਕਾਊਂਸਲ (2009)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ

**ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਨੇੜੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੱਠ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਗਰ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ (ਗੂਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ) ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਬਖਸ਼ੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੀਜੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮੀਲ ਦੂਰ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਸੰਘਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਚੰਦ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਖੀਵੀ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਗੂਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਨਗਰ ਵਸਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ ਜੀ ਨੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਘਿਉ ਵਾਲੀ ਖੀਰ ਵਰਤਾਉਣੀ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਵੀ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਗੁਰਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਲਗਪਗ 13 ਸਾਲ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਰਹੇ। ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਰਨਛੋਹ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ।
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਇੱਥੇ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੇ ਬਾਬਿਆਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਉਤਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਹਰਿਆ ਭਰਿਆ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੁੰਹਿਮ ਚਲਾਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮ ’ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। 
ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਵਾਤਾਰਵਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਹਰਿਆ ਭਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਜਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰੰਭੀ ਮੁਹਿੰਮ ਹੁਣ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ’ਤੇ ਪੁੱਜ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰੇਕ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਫਲਦਾਰ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਤੇ ਛਾਂਦਾਰ ਦਰੱਖਤ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਵਿਹਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਨਹਿਰਾਂ ਸੂਇਆਂ ਤੇ ਕੰਢਿਆਂ ’ਤੇ 1000 ਪਿੱਪਲ ਅਤੇ 1000 ਬੋਹੜ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 500 ਏਕੜ ਦੇ ਲਗਪਗ ਬਾਗ਼ ਵੀ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ ਲੰਗਰ ਹਾਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ 40 ਫੁੱਟ ਦੀ ਥਾਂ 80 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਕਰਕੇ ਦੋ ਮਾਰਗੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੀ ਸਰਾਂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਖਰੜੇ, ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲਟੀ ਮੀਡੀਆ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਾਂਸ ਆਈਸਲਰ

**ਹਾਂਸ ਆਈਸਲਰ** (6 ਜੁਲਾਈ 1898 - 6 ਸਤੰਬਰ 1962) ਇੱਕ ਆਸਟਰੀਆਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਜਰਮਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਦੇ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਸਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਤੋਲਤ ਬ੍ਰੈਖਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਨੇੜਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਲਈ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ।

ਆਈਸਲਰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਹਰ ਕੰਪੋਜਰ ਸਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਜਮਾਤੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਜਾਹਰ ਕੀਤਾ। 1947 ਵਿੱਚ ਥਿਓਡੋਰ ਅਡਾਰਨੋ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ਼ਕੇ ਲਿਖੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਕੰਪੋਜ਼ਿੰਗ ਫਾਰ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਏ ਰੈਬਲ ਇਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਾਂਸ ਆਈਸਲਰ ਨੂੰ ‘ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ’ ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਹਾਊਸ ਕਮੇਟੀ ਆਨ ਅਨ-ਅਮੇਰੀਕਨ ਐਕਟਿਵਟੀਜ਼ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਚਲਾ ਸੋਵੀਅਤ ਏਜੰਟ ਗਰਦਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਅਖੀਰ ਅਮਰੀਕੀ ਹਾਕਮਾਂ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 28 ਮਾਰਚ, 1948 ਨੂੰ ਹਾਂਸ ਆਈਸਲਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਸੱਤ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਸਲਰ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਨ ਕਾਰਣ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਜਰਮਨੀ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ
ਹਾਂਸ ਆਈਸਲਰ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜੁਲਾਈ, 1898 ਨੂੰ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਯਹੂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲੂਥਰਨ 1901 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀਏਨਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਭਾਈ ਜਰਹਾਰਟ ਆਈਸਲਰ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਨਾ ਵਿਖੇ ਆਈਸਲਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਆਰਨੋਲਡ ਸਕੂਨਵਰਗ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਰਨੋਲਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸੁਰੀ ਜਾਂ ਲੜੀਵਾਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। 1925 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਰਲਿਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਜਾਤੀ ਉਮਰਾ

**ਜਾਤੀ ਉਮਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੀਨੇਵਾਲ

**ਦੀਨੇਵਾਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਤਰਨਤਾਰਨ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਵ ਵਲ੍ਹ ਹੈ।ਅਤੇ ਫਤਿਆਬਾਦ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।  

## ਇਤਿਹਾਸ
**ਦੀਨੇਵਾਲ** ਪਿੰਡ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੱਕ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮਵਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸੀ। ਗਿੱਲ ਉਪ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵਾਹੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀ। ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਘਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ।

## 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋ ਬਾਅਦ
ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਕਾਫੀ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਏ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆ ਗਏ। ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਲਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਸ.ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਰਪੰਚ ਸਨ, 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੁਲਚੀਪੁਰ

**ਦੁਲਚੀਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਦਾਰਾ, ਜੇਲ੍ਹਰ ਦਾਰਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਦਾਰਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਬਲਿਸਕ

obelisks in the Place de la Concorde in Paris; a red granite monolithic column, 23 metres (75 ft) high, including the base, which weighs over 250 metric tons (280 short tons).]]

**ਓਬੇਲਿਸਕ** (ਯੂਕੇ: ; ਯੂਐਸ: , ਯੂਨਾਨੀ: ὀβελίσκος *ਓਬੇਲਿਸਕੋਸ*, ਤੋਂ) ਉੱਚੀ ਲੰਮੀ, ਚੌਰਸ, ਤੰਗ ਜਿਹੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਲਾਠ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਪਿਰਾਮਿਡ-ਨੁਮਾ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਉਸਰਈਆਂ ਵਲੋਂ "ਤੇਖੇਨੂ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ 'ਓਬੇਲਿਸਕੋਸ' ਵਰਤਿਆ, ਜਿਥੋਂ ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਾਦਗਾਰਾਂ
ਮੇਰੇ ਕ਼ਾਤਿਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲਦਾਰ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)

***ਮੇਰੇ ਕ਼ਾਤਿਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲਦਾਰ*** () ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਹੈ ਜੋ 2011 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ 2014 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। 

## ਪਲਾਟ
ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਵੀਹ ਕੁ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਮਾਹਮ (ਮਹਿਵਿਸ਼ ਹਯਾਤ) ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਉਮਰ (ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਮਰ ਦੇ ਘਰਵਾਲੇ ਉਹਨਾ ਦੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਤੇ ਹਰਗਿਜ਼ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਿਆਰ-ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੇਂਦੇ ਹਨ। ਉਮਰ ਦੀ ਫੂਫੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਿਫਾ ਨਾਲ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਨੇ-ਬਹਾਨੇ ਮਾਹਮ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਮਰ ਤੇ ਮਾਹਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਫਿੱਕ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਮ ਦਾ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਚੈਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਗੁਜਰਦਾ ਕਿਓਂਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਫੂਫੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਜੀਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਏ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦਾ ਜੇਠ ਬਖਤਿਆਰ (ਅਦਨਾਨ ਸਿੱਦਕ਼ੀ) ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਾੜੀ ਨਿਗਾਹ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਉਸ ਉੱਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਮਰ ਨੂੰ ਤਲਾਕ਼ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰਾ ਲਵੇ। ਬੇਬਸ ਮਾਹਮ ਨਮੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮਾਰੀ ਨਾ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਈ ਇਸ ਅਜਾਬ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਪਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਮਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਬਖਤਿਆਰ ਦੇ ਨਾਂ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਬਖਤਿਆਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਾਰੇ ਘਰਦਿਆਂ ਦੀ ਬੋਲਤੀ ਪੂਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਖਤਿਆਰ ਮਾਹਮ ਨਾਲ ਜਬਰ-ਜਿਨਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਘਰਦੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਖਤਿਆਰ ਸਾਰਾ ਦੋਸ਼ ਮਾਹਮ ਤੇ ਮੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਮਰ ਆਪਨੇ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਹਮ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ਼ ਦੇ ਘਰੋਂ ਕਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਠੰਡੇ ਹੋਣ ਤੇ ਬਖਤਿਆਰ ਮਾਹਮ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਮ ਬਖਤਿਆਰ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਲਈ ਇਸ ਲਈ ਰਾਜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਉਸ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਬਖਤਿਆਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਮ ਦੁਬਾਰਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਈ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਮਰ, ਸ਼ਿਫਾ ਤੇ ਫੂਫੀ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕਢ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਬਖਤਿਆਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੇਗਮ ਰਬਾਬ ਦੇ ਨਾਂ ਕਰ ਕਿਤੇ ਗੁਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਖਤਿਆਰ ਉਸ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਕਾਸਟ
# ਅਹਿਸਨ ਖਾਨ
# ਮਹਿਵਿਸ਼ ਹਯਾਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਡਰਾਮੇ
ਮਾਰਬਲ

ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਸੰਗਮਰਮਰ ਵਿੱਚ ਮੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ]]
**ਸੰਗਮਰਮਰ** ਜਾਂ ਸਿਰਫ **ਮਰਮਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:**Marble**, ਗੁਰਮੁਖੀ **ਮਾਰਬਲ**) ਇੱਕ ਕਾਇਆਪਲਟ ਸ਼ੈਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਦੀ ਕਾਇਆਪਲਟੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕੈਲਸਾਈਟ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ (CaCO3) ਦਾ ਸਫਟਿਕੀਏ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਲਪਕਲਾ ਲਈ ਨਿਰਮਾਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਫਾਰਸੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਮੁਲਾਇਮ ਪੱਥਰ।
ਗਰਾਨਾਦਾ

**ਗਰਾਨਾਦਾ** (; ; , ਯੂਨਾਨੀ: ) ਸਪੇਨ ਦੇ ਦੱਖਣ 'ਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦਾ ਅਲਾਮਬਰਾ ਮਹਲ ਹੈ।
ਅਥਲੇਟਿਕੋ ਮਾਦਰੀਦ

**ਕਲੱਬ ਅਥਲੇਟਿਕੋ ਦੀ ਮਾਦਰੀਦ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪੇਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵਿੰਸੇਟ ਕਾਲਦੇਰੋਨ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਮਾਦਰੀਦ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਲਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*  
* Atlético de Madrid at La Liga 
* Atlético de Madrid at UEFA 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ

**ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪੇਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਵਾਲੈਂਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਸਟਾਲਾ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਲਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
*ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲਾ ਲੀਗ ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਮੇਸਟਾਲਾ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਮੇਸਟਾਲਾ ਸਟੇਡੀਅਮ**, ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਲੈਂਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 81,044 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
* ਸਪੇਨ ਦੇ ਸਟੇਡੀਅਮ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਨਾਸਰੀਦ ਮਹਿਲ

**ਨਾਸਿਰੀ ਮਹਲ** ਜਾਂ ਨਾਸਰਿਦੀ ਮਹਲ ਸਪੇਨ ਦੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਵਾਲੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਖੁੱਲੇ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੈਕਸੁਆਰ (Mexuar) ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕੰਧ ਦੇ ਥੱਲੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਟਾਇਲਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਛੱਤ ਤੇ ਪਲਾਸਟਰ ਦਾ ਬੜਾ ਪ੍ਰ੍ਭਾਵਸ਼ਲੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਥਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਦਰਬਾਰ (Court of the Lions) ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਮਹਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਖਾਕਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
## ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮਾਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੂਜੇ ਸਮਾਰਕ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ

**ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ** ਚੀਨ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਾਂਗਰਸ (ਐਨਪੀਸੀ) ਦੀ 150 ਮੈਂਬਰੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਜਲਾਸ ਐਨਪੀਸੀ ਦੇ ਪਲੈਨਰੀ ਅਜਲਾਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੁਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਮਿਥੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਤਰਮੀਮਾਂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਹੰਸਾਵਾਲਾ

**ਹੰਸਾਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੈਲਗਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਕੈਲਗਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:**University of Calgary**, **U of C** ਜਾਂ **UCalgary**) ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੈਲਗਰੀ, ਅਲਬਰਟਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1966 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਫ਼ੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ ਪਾਰਕ

thumb|200px|ਗਰਾਨਾਦਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ
**ਪਾਰਕ ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ** ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਰਾਨਾਦਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਨੀ ਕਵੀ ਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਕ ਲੋਰਕਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰ ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਪਾਰਕ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ-ਪੌਦੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਰਕ ਦਿਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਪਾਰਕ
ਨੁਮਾਨਸੀਆ

**ਨੁਮਾਨਸੀਆ** (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ Numancia) ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੇਲਟੀਬੇਰੀਅਨ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਰੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੇਰੋ ਦੇ ਲਾ ਮੁਏਲਾ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਰੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੁਮਾਨਤਿਆ ਸੇਲਟੀਬੇਰੀਅਨ ਯੁੱਧਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

153 ਈਪੂ. ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਨਤਿਆ ਰੋਮ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੰਭੀਰ ਯੁੱਧਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 133 ਈਪੂ. ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਸੀਨੇਟ ਨੇ ਸ਼ੀਪੀਓ ਮਿਲੀਆਨੂਸ ਅਫ੍ਰਿਕਾਨੂਸ (Scipio Aemilianus Africanus) ਨੁਮਾਨਤਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਖਾਈਆਂ, ਖੱਡੇਆਂ, ਸੀਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨੌਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ 13 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਨੁਮਾਨਤਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ 13 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੁਮਾਨਤਿਆ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਮਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਸਾੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਮਿਸਾਲ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਰੋਸ-ਲਹਿਰ 2014

ਜਦੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 2017 ਨੂੰ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਚੋਣ ਸੁਧਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਉਸਦੇ ਜਲਦ ਬਾਅਦ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਮੁਜਾਹਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਵਲ ਨਾਫਰਮਾਨੀ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਪਗ 80,000 ਨਾਗਰਿਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਪੁਲੀਸ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ, ਮਿਰਚਾਂ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਦੀ ਸਪਰੇਅ ਅਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਚੀਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੌਣ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਚੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਚੁਣੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹੁਦਾ ਸਾਂਭਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ "ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਉਸ ਵਾਅਦੇ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਹੈ ਜੋ ਚੀਨ ਨੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੋਂ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ 1997 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ

**ਸਪੇਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮਾਰਕਾ** ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ 1985ਈ. ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਮੋਨੁਮੇੰਟਸ ਨੈਸ਼ਨਾਲਸ (Monumentos nacionales) ਕਾਨੂੰਨ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਅਲਾਮਬਰਾ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਫੀ ਵਿਆਪਕ ਸੀ। ਸਪੇਨੀ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ "ਬੇਨ ਦੇ ਇੰਤਰੇਸ ਕਲਚਰਲ"(ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾBien de Interés Cultural, ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ) ਮੌਜੂਦ ਹੈ।.
 ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]]

## ਹਵਾਲੇ
ਸੇਂਟ ਉਲਾਲੀਆ ਗਿਰਜਾ (ਅਬਾਮੀਆ)

**ਸੇਂਟ ਉਲਾਲੀਆ ਗਿਰਜਾ (ਅਬਾਮੀਆ)** ਆਸਤੂਰੀਆਸ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾ ਹੈ। 
1962 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ-ਕਲਾਤਮਿਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਕਾਦਿਜ਼ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ

**ਕਾਦਿਜ਼ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ** (ਸਪੈਨਿਸ਼: Catedral de Cádiz, Catedral de Santa Cruz de Cádiz) ਕਾਦਿਜ਼, ਦੱਖਣੀ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1722 ਤੋਂ 1838 ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਗਿਰਜ਼ੇ ਨੂੰ 1931
ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ (Bien de Interés Cultural) ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਹ ਗਿਰਜਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਗਿਰਜ਼ੇ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ ਕਿ 1260 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 1596 ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਮੁੜਉਸਾਰੀ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ 1776 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਵਿਸੇੰਤੇ ਅਕੇਰੋ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਗ੍ਰਾਂਦਾ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Catedral de Cádiz
*Views from Torre de Poniente
ਸਪੋਟੇਸੀ

**ਸਪੋਟੇਸੀ**, ਐਰੀਕੇਲਜ਼ ਆਰਡਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ 65 ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (35-75, ਆਮ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਦੀਆਂ 800 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸਦਾਬਹਾਰ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵੰਡ ਪੱਖੋਂ ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸਰਬ-ਤਪਤਖੰਡੀ ਹੈ।
ਉਬੋਕੇ

**ਉਬੋਕੇ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਰਦੋਬਾ ਦੀ ਮਸਜਿਦ-ਗਿਰਜਾ

**ਕੋਰਦੋਬਾ ਦੀ ਮਸਜਿਦ-ਗਿਰਜਾ** (), ਜਾਂ **ਕੋਰਦੋਬਾ ਦੀ ਮਸਜਿਦ** (), ਵਰਜਨ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾ ਹੈ ਜੋ ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸੀਗੋਥ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਿਰਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਇਸ ਗਿਰਜਾ ਨੂੰ ਮੂਰੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2000ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੇਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਤੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦੁਆ ਮੰਗਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਲੀਤੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਪੇਨੀ ਚਰਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਚਰਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਵਿਸੀਗੋਥ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਿਰਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਵਿਨਸੇਂਟ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ
ਮੂਰੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ

File:2002-10-26 11-15 Andalusien, Lissabon 182 Córdoba, Mezquita.jpg|Mosque of Córdoba
File:MezquitaCatedral03.jpg|Exterior arches of the east wall
File:Mezquita de Córdoba, exterior del muro de la quibla..jpg|Exterior, south-west corner
File:Cordoba moscheefassade.jpg

File:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 14-33-43.jpg|Present appearance of the mihrab, built during the expansion of Alheken।I
File:CordobaMezquita04.jpg|Dome
File:The Woodwork in the Choir in la Mezquita.JPG|Woodwork in the choir
File:The Organ in La Mezquita.JPG|Organ
File:Santiago Matamoro, Cordoba, Spain.JPG|Statue of St. James, the Moor Slayer, inside the chapel

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
*

*The Great Mosque of Cordoba , Shadieh Mirmobiny, Smarthistory
*Mezquita (Great Mosque) of Córdoba
*Mezquita (Great Mosque) of Córdoba at Google Maps
*Wonders of the World: Mezquita videos 
*The Mosque of Cordova (during early 19th century) 
**Al-Andalus: the art of।slamic Spain*, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on the Mosque–Cathedral of Córdoba (see index)
*The Great Mosque of Cordoba in the tenth century , VirTimePlace.
ਗੁਆਦੀਆਨਾ ਰੋਮਨ ਪੁਲ

**ਗੁਆਦੀਆਨਾ ਰੋਮਨ ਪੁਲ** ਮੇਰੀਦਾ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪੁਲ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1912 ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ (Bien de।nterés Cultural) ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲ
ਹਰਕੂਲੀਜ਼ ਮੀਨਾਰ

**ਹਰਕੂਲੀਜ਼ ਮੀਨਾਰ** ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਸਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੋਰੂਨੀਆ, ਗਾਲੀਸੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉੱਚਾਈ 55 ਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਪੇਨ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸਮੂੰਦਰੀ ਤਟ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 1900 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ 1791 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮੁੜ-ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਗੈਲਰੀ

File:3143-Salvamento maritimo na Ria da Coruña. (Helimer 210) (8593122234).jpg
File:Torre de Hércules, A Coruña.jpg
File:559-Torre de Hercules, A Coruña.jpg
File:Breogan e Torre de Hércules.jpg
File:Ancla del Mar Egeo (Carpobrotus edulis).001 - Aquarium Finisterrae.jpg
File:Coruña, inmediacións da Torre de Hércules.jpg
File:Hercules6.jpg
File:Parque da Torre de Hércules, A Coruña.jpg
File:Torre De Hercules.jpg

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ 
* Imágenes de la Torre de Hércules romana y en la Edad Media.
* Página oficial de la Torre de Hércules . Ayuntamiento de Coruña.
* Cronología histórica del Farum Brigantium, símbolo de Coruña
* Visita virtual a la Torre de Hércules Gráfico interactivo con testimonios del farero.
* Vista de la Torre de Hércules en Google Maps.
* Los orígenes de la Torre. Reportaje del 05 junio de 2009 en La Opinión de A Coruña
* Página oficial del Centro de Interpretación y Atención a Visitantes de la Torre de Hércules..
ਲਾ ਮੋਤਾ ਦਾ ਕਿਲਾ

**ਲਾ ਮੋਤਾ ਦਾ ਮਹਲ** (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ Castillo de La Mota) ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਕਾਲ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁੜਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਲਾ ਸਪੇਨ ਦੇ ਵਾਲਾਦੋਲਿਦ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਮੇਦੀਨਾ ਦੇਲ ਕੈਪੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲੇ ਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਇਸ ਦੇ *ਮੋਤਾ* ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਿਆ। ਇਸ ਕਿਲੇ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਾਲ ਇੱਟ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ'।

ਇਹ ਕਿਲਾ 1904 ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ (Bien de Interés Cultural) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ। ਇਸ ਦੀ ਮੁੜਉਸਾਰੀ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਮੁੜਉਸਾਰੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਫ੍ਰੇਨਕੋ ਦੀ ਫਲਾਂਗ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਕਿਲੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਬੁਰਜ ਹੈ। ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਵਰਗ ਅਕਾਰ ਵਿਹੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਰਗ ਅਕਾਰ ਟਾਵਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਲਾਲ ਇੱਟ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਇਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੂਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟਮਾਰ ਜਾਂ ਮਾਰਧਾੜ ਕਾਰਨ ਇਹ ਇਸ ਥਾਂ ਨੇ 1080 ਵਿੱਚ ਕਿਲੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲਈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। 1354 ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਮਾਤਰਾ ਦੇ ਹੇਨਰੀ ਨੇ ਇਸ ਕਿਲੇ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ। 1390 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹੇਨਰੀ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਇਹ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਪੁੱਤਰ ਏੰਟੀਕੁਏਰਾ ਦੇ ਫ੍ਰ੍ਦੀਨਾਦ I ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਰਗੋਨ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ

Image:Castillo de La Mota Medina.jpg|
Image:Torre Homenaje detalle.jpg|
Image:Vista del foso y de la muralla exterior del castillo de Medina del Campo.JPG|
Image:CtlloMota00 20-4-03.JPG|
Image:Patio de armas de La Mota.jpg|
Image:Castillo de la mota exterior.jpg|
Image:Castillo de la Mota -01.JPG|
Image:Torre del homenaje del castillo de Medina del Campo.JPG|
Image:Panoramica castillo de la Mota (Medina del Campo, Valladolid).jpg|
Image:Fundación Joaquín Díaz - Castillo de la Mota - Medina del Campo (Valladolid) (5).jpg|

## ਹਵਾਲੇ
ਬੁਰਕਾ

**ਬੁਰਕਾ** (), (); ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਰਦੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਰਦੇ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੁਰਕੇ ਦਾ, ਅਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਆਮ ਹੈ।
*ਬੁਰਕਾ* ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ *ਪਰਦਾ* ਦਾ ਅਰਬੀਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਰਾਵਾ
ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ

**ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ** ਜਾਂ **ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ** ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦੇਦਾਰ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਅਹੁਦੇ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ
ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੰਗ

**ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੰਗ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਸਵਾਂਤੀ ਬੂੰਦ* (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 
**ਠੀਕਰੀ ਪਹਿਰਾ* (ਗ਼ਜਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਚੁੱਪ ਦੇ ਟੁਕੜੇ* (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਆਪਾਂ ਦੋਵੇ ਰੁੱਸ ਬੈਠੇ* (ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
ਪੁਐਂਤੇ ਦੇ ਆਲਕਾਨਤਾਰਾ

**ਪੁਏਨਤੇ ਦੇ ਅਲਕਨਤਾਰਾ** ਤੋਲੇਦੋ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਤਾਗੁਸ ਨਦੀ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਇੱਕ ਪੁਲ ਹੈ। ਅਲਕਨਤਾਰਾ ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪੁਲ"।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਕਸਤੀਲੋ ਦੇ ਸੇਨ ਸਰਵਾਨਦੋ ਕਿਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਪੁਲ ਰੋਮਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਹ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

File:Puente Alcantara toledo.jpg|Elevated view of the bridge
File:Puente de Alcántara Toledo.jpg|Puente de Alcántara viewed from Toledo
File:001 Alcantara - the roman bridge.jpg|The Alcántara Bridge, collotype, 1889

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਪੁੱਲ
ਆਲਕਾਨਤਾਰਾ ਪੁਲ

**ਅਲਕਨਤਾਰਾ ਪੁਲ** (ਇਸਨੂੰ ਅਲਕਨਤਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪੁਏਨਤੇ ਤ੍ਰਾਜਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਲਕਨਤਾਰਾ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਤਾਗੁਸ ਨਦੀ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਿਆ ਰੋਮਨ ਪੁਲ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਲ 104 ਤੋਂ 106 ਈਪੂ. ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਰਾਜਾ ਤਰਾਜਾਨ ਦੁਆਰਾ 98 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਲ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ "ਮੈਂ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਰਹੇਗਾ"(Pontem perpetui mansurum in saecula)।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਅਲਕਨਤਾਰਾ ਪੁਲ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜਾ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਜੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਲ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹਿੱਸਾ ਮੂਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 1214 ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1543 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸਦਾ ਸੱਜਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ III ਦੁਆਰਾ 1762 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Puente de Alcántara sobre el Tajo, en Cáceres  
* Video of the bridge
* Video of Alcántara
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* Roman temple of Alcántara
* List of Roman bridges
* Alcantara Dam
## ਅੱਗੇ ਪੜਨ ਲਈ 
* 
*
* 
* 
*
ਜਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਧੰਜੂ

**ਜਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਧੰਜੂ** (1875 - 20 ਫਰਵਰੀ 1921) ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੁਥਾਈ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਹੰਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਈ ਚਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਸਮੇਂ, ਸਿੱਖ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ 20 ਫਰਵਰੀ, 1921 ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਕਬਜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲੀਦਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ
ਅਲੈਗਜ਼ਾਂਦਰਾ ਕੋਲੋਨਤਾਈ

**ਅਲੈਕਸਾਂਦਰਾ ਮਿਖਾਇਲੋਵਨਾ ਕੋਲੋਨਤਾਈ** (— ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਡੋਮੋਨਤੋਵਿਚ**, Домонто́вич) (– 9 ਮਾਰਚ 1952) ਰੂਸੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ 1914 ਤੱਕ ਮੈਨਸਵਿਕਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਬਣ ਗਈ। 1923 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੋਨਤਾਈ ਨੂੰ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਅਰਫ਼ਾਤ

**ਅਰਫ਼ਾਤ** ( ਅਰਬੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰ *‘ਅਰਫ਼ਾ*) ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 20 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਜੱਬਲ ਰਹਿਮਤ ਦੇ ਦਾਮਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਦੇ 354 ਦਿਨ ਗ਼ੈਰ ਆਬਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 12ਵੇਂ ਅਰਬੀ ਮਹੀਨੇ ਜ਼ੀ ਅਲਹੱਜ ਦੀ 9 ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ 8 ਤੋਂ 10 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜ਼ੀਮ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ 9 ਜ਼ੀ ਅਲਹੱਜ ਦੀ ਸੁਬ੍ਹਾ ਆਬਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਥਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਥੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਜੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੇ ਲਈ ਮਜ਼ਦਲਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਬੁਲ ਖੁਰਾਣਾ

**ਅਬੁਲ ਖੁਰਾਣਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1286 ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅਬੁਲ ਖੁਰਾਣਾ ਦੀ 6789 ਆਵਾਦੀ ਵਿੱਚ 3607 ਮਰਦ ਅਤੇ 3182 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਛੇ ਜਾ ਛੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 785 ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 11.56 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਦਰ 882 ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਦਰ 887 ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਮਿੱਥੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 60.13% ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਦੀ ਦਰ 67.41% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦਰ 51.87% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*"Apna Pind Sambhal"

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ ਪਾਰਟੀ

**ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕਸ**, ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਸਤਸ** ਜਾਂ **ਬਾਲਸ਼ਵਿਕੀ** (; ਨਿਰੁਕਤੀ ਰੂਸੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ большинство ''ਬਾਲ'ਸ਼ਿੰਤਸ਼ਵੋ'' ਤੋਂ, ਅਰਥਾਤ ਬਹੁਗਿਣਤੀ) ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ (ਆਰਐਸਡੀਐਲਪੀ) ਦਾ ਇੱਕ ਧੜਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਮੇਨਸ਼ੇਵਿਕਾਂ (ਅਰਥਾਤ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਧੜਾ) ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇਹ ਵੰਡ 1903 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਬਾਨੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਸੀ।

ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ ਨਾਮ ਇਸ ਲਈ ਪਿਆ, ਕਿ ਉਹ ਨਿਰਣਾਇਕ ਵੋਟ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਹ ਓੜਕ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਏ। ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ 1917 ਦੇ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਧਾਤ

ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਸਾਰੀਆਂ ਅਧਾਤਾਂ ਪੀ-ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੀਲੀਅਮ, ਭਾਵੇਂ ਐੱਸ-ਬਲਾਕ ਦਾ ਤੱਤ ਹੈ ਪਰ ਇਹਨੂੰ ਇਹਦੇ ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰ ਕੇ (ਪੀ-ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ) ਨੀਆਨ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ]]

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਅਧਾਤ** (ਜਾਂ **ਗ਼ੈਰ-ਧਾਤ**) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋਵੇ। ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਖ਼ਾਰਾਤੀ (ਉੱਡਣਹਾਰ), ਘੱਟ ਲਚਕੀਲੇ ਅਤੇ ਤਾਪ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚੰਗੇ ਰੋਧਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਇਨੀਕਰਨ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲਾਣੂਰਿਣਤਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਜਾਂ ਯੋਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਿੰਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 17 ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਤਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਹੁਤੀਆਂ ਤਾਂ ਗੈਸਾਂ ਹਨ (ਹਾਈਡਰੋਜਨ, ਹੀਲੀਅਮ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ, ਆਕਸੀਜਨ, ਫ਼ਲੋਰੀਨ, ਨੀਆਨ, ਕਲੋਰੀਨ, ਆਰਗਨ, ਕ੍ਰਿਪਟਾਨ, ਜ਼ੀਨਾਨ ਅਤੇ ਰੇਡਾਨ); ਇੱਕ ਤਰਲ ਹੈ (ਬਰੋਮੀਨ); ਅਤੇ ਕੁਝ ਠੋਸ ਹਨ (ਕਾਰਬਨ, ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ, ਗੰਧਕ, ਸਿਲੀਨੀਅਮ ਅਤੇ ਆਇਓਡੀਨ)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧਾਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ
ਨੋਬਲ ਗੈਸ

**ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ** ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਉਹ ਢਾਣੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ: ਮਿਆਰੀ ਹਾਲਤਾਂ ਹੇਠ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰੰਗਹੀਣ, ਗੰਧਹੀਣ, ਇੱਕ-ਪਰਮਾਣਵੀ ਗੈਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਛੇ ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ ਹੀਲੀਅਮ (He), ਨੀਆਨ (Ne), ਆਰਗਨ (Ar), ਕ੍ਰਿਪਟਾਨ (Kr), ਜ਼ੀਨਾਨ (Xe), ਅਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਛੱਡਣ ਵਾਲ਼ੀ ਰੇਡਾਨ (Rn) ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜੇ ਦੇ ਸਮੂਹ
ਕੱਚਾ ਪੱਕਾ

**ਕੱਚਾ ਪੱਕਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ

**ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ** (ਰੂਸੀ Росси́йская социа́л-демократи́ческая рабо́чая па́ртия, РСДРП, *Rossiyskaya sotsial-demokraticheskaya rabochaya partiya*, *ਆਰਐਸਡੀਆਰਪੀ*), ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 'ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀ' ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰੂਸੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਗਠਨ ਮਿੰਸਕ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1898 ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕਜੁਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ ਅਤੇ ਮੇਨਸ਼ੇਵਿਕ ਨਾਮਕ ਦੋ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ ਧੜਾ ਓੜਕ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬਣਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਯੌਡਜਾ ਦੇ ਲਾ ਸੇਦਾ

**ਲਲੋਤਜ਼ਾ ਦੇ ਲਾ ਸੀਦਾ** (ਵਲੀਸੀਅਨ ਉਚਾਰਨ: [ˈʎɔdʒa ðe la ˈseða], ਸਪੈਨਿਸ਼: Lonja de la Seda, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ "Silk Exchange") ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਵਲੀਸੀਅਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ 1482 ਤੋਂ 1548 ਦਰਮਿਆਨ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ 1996 ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਇਆ ਹੈ। 

ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਪਿਛੇ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ, 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ, ਤੇਲ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਨਾ ਸਿਰਫ ਤੇਲ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਬਲਕਿ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 1348 ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਮੋਟੇ ਸੂਤੀ ਕਪੜੇ (Percale) ਦਾ ਵਪਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।'

## ਗੈਲਰੀ

File:Torres de Serrans.jpg|Serranos Towers
File:Valencia - Gargoyles.jpg|Some Gargoyles of Llotja de la Seda
File:Llotja escut pmercat2.jpg|Royal arms of Kingdom of Valencia in the Llotja
File:Sant Joan del Mercat València2.jpg|Sant Joan

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* 
*  
*  
* 
*  
* 
* 
*  
* 
* 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ

**ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ** (1894 - 16 ਜਨਵਰੀ 1966 ), 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ
ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ (1894) ਭਾਈ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਈ ਅਤਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗੋਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਉਹ ਚਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1921 ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਕੱਟੀ।

ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਵਿਖੇ  ਅਟਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਕੱਟੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਸਮੇਂ 9 ਫਰਵਰੀ 1924 ਨੂੰ 500 ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜੱਥੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਿਆਂ  8 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਮੁਲਤਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

1925 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣ ਗਈ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ 1926 ਤੋਂ 1954 ਤੱਕ 28 ਸਾਲ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਬਣਿਆ।

ਮਾਰਚ, 1942 'ਚ ਉਹ "ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ" ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ ਜੇਲ ਰਿਹਾ। ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਹੋਈ। ਜਥੇਦਾਰ ਨਾਗੋਕੇ 1946 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਉਹ 1952 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ, ਭਾਰਤ ਸੇਵਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1953 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 1960 ਤੱਕ ਇਸ ਪਦਵੀ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਅਰਸੇ ​​ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਗਰਸ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1894
ਧਾਤਨੁਮਾ

**ਧਾਤਨੁਮਾ** ਜਾਂ **ਉੱਪਧਾਤ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਗੁਣ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਅਧਾਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਾਤਨੁਮਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਮਿਆਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮੁਕੰਮਲ ਸਮਝੌਤਾ ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰਾਂ ਇਸ ਵਰਗ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਇਸਤਲਾਹ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਤਨੁਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ

**ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ**, ਸੰਖੇਪ **ਟਰਨ** ਜਿਸ ਨੂੰ **ਤੀਜੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ** (1919–1943) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸੰਗਠਨ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਰਚ 1919 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸਕੋ ਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੁਰਜ਼ਵਾਜ਼ੀ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰਕਾਲੀ ਪੜਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਵੀਅਤ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਉਪਲੱਬਧ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ" ਲੜਨ ਦੀ ਹਾਮੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਹਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਮਲਕ

**ਸਰਦਾਰ ਹਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਮਲਕ ** ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੱਖ ਪਾਇਲਟ ਹੈ।ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਨਵੰਬਰ 1892 ਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰਕੱਢ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ 1914 ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਉਹ ਔਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। 1915 ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਬਾਦ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਰੈਡ ਕਰਾਸ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਹਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਇਲ ਫਲਾਇੰਗ ਕੋਰਪਸ ਵਿੱਚ ਕੈਡਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 1917 ਵਿਚਦਾਖਲਾ ਲੀਤਾ।ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉੱਡਣ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਿਖ ਸੀ। ਉਸ ਲਈ ਪੱਗ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਹਿਣਨ ਵਾਲਾ ਖਾਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹੈਲਮਟ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਖਤਮ ਵਿੱਚ ਮਾਅਰਕਾ ਮਾਰਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਿਲ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ, ਹਾਮਬੁਰਗ ਤੇ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਟਰੇਡ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਛੇਤੀ ਹੋ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੇ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੋਇਆ। 
ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੇ ਲਾਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਆਦਿ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਾਣਾ ਸੀ।ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇਜਲਾਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬਾਰੇ ਗਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ।

1956 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਸਿਵਿਲ ਸਰਵਿਸ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਨਵਿਰਤੀ ਬਾਦ ਗੋਲਫ਼ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

91 ਸਾਲ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਜੀ ਕੇ ਨਵੰਬਰ 1985 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ

**ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ** ਇੱਕ ਯੂਰੇਨੀਅਮ-ਪਾਰ ਅਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਛੱਡਣ ਵਾਲ਼ਾ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ **Pu** ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 94 ਹੈ। ਇਹ ਚਾਂਦੀ-ਸਲੇਟੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕ ਐਕਟੀਨਾਈਡ ਧਾਤ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਹਵਾ 'ਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ਼ ਬੱਜ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪਰਤ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੱਤ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਛੇ ਸਮਰੂਪ ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਕਸੀਕਰਨ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਬਨ, ਹੈਲੋਜਨਾਂ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ, ਸਿਲੀਕਾਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨਾਲ਼ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ
ਬਰਕੀਲੀਅਮ

**ਬਰਕੀਲੀਅਮ** ਇੱਕ ਯੂਰੇਨੀਅਮ-ਪਾਰ ਅਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਛੱਡਣ ਵਾਲ਼ਾ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ **Bk** ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 97 ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟੀਨਾਈਡ ਅਤੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ-ਪਾਰ ਲੜੀਆਂ ਦਾ ਜੀਅ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰਕਲੀ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਤੱਤ ਦੀ ਖੋਜ ਦਸੰਬਰ 1949 'ਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਨੈਪਟਿਊਨੀਅਮ, ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ, ਕਿਊਰੀਅਮ ਅਤੇ ਐਮਰੀਸੀਅਮ ਮਗਰੋਂ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਪੰਜਵਾਂ ਯੂਰੇਨੀਅਮ-ਪਾਰ ਤੱਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਕੀਲੀਅਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਕਟੀਨਾਈਡ
ਤੂਤ, ਪਿੰਡ

**ਤੂਤ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਯੂਰੇਨੀਅਮ-ਪਾਰ ਤੱਤ

**ਯੂਰੇਨੀਅਮ-ਪਾਰ ਤੱਤ** (ਜਾਂ **ਟਰਾਂਸਯੂਰੇਨਿਕ ਐਲੀਮੈਂਟ**) ਅਜਿਹੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ 92 (ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਪਰਮਾਣਵੀ ਸੰਖਿਆ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜੇ 'ਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਅਸਥਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ 'ਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟਾ

**ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ** (**ਐਂਜੀਓਸਪਰਮ**), **ਐਂਜੀਓਸਪਰਮੀ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,Lindl. ਜਾਂ **ਮਿਗਨੋਲੀਓਫਾਇਟਾ**, ਥਲੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਰੁੱਪ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਉਤਭੁਜ

stromatolites in the Siyeh Formation, Glacier National Park. In 2002, a paper in the scientific journal *Nature* suggested that these 3.5 Ga (billion years old) geological formations contain fossilized cyanobacteria microbes. This suggests they are evidence of one of the earliest known life forms on Earth.]]

**ਉਤਭੁਜ** (ਜਾਂ **ਅਜੀਵ ਜਣਨ** ਜਾਂ **ਸਵੈ-ਉਤਪਤੀ**) ਸਾਦੇ ਕਾਰਬਨੀ ਯੋਗਾਂ ਵਰਗੇ ਨਿਰਜਿੰਦ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉਗਮਣ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਰੰਭ
ਰੋਜ਼ੇਸੀ

**ਰੋਜ਼ੇਸੀ** ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਮਿਆਨੇ ਕੱਦ ਵਾਲਾ ਪਰਵਾਰ (ਗੁਲਾਬ ਪਰਵਾਰ) ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 95 ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ 2830 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਤਰਾਖ਼ੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ

**ਤਰਾਖੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ** (ਸਪੇਨੀ: *Museo del Traje*) ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਵਿੱਚ 1,60,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ 1973 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਪੇਨੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਕਪੜੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ 1962 ਵਿੱਚ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਮੌਜੂਦਾ ਤਰਾਖੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ 2004 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।

## ਇਮਾਰਤ
ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਖੇਮੇ ਲੋਪੇਜ਼ ਦੇ ਆਸੀਆਈਨ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ 1969 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1971 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1973 ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1975 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Museo del Traje.JPG|ਤਰਾਖੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ
File:Museo del Traje I.jpg|ਤਰਾਖੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਨੁਏਸਤਰਾ ਸੇਨਿਓਰਾ ਦੇ ਲਾ ਆਸੁਨਸੀਓਨ ਦਾ ਗਿਰਜਾ (ਵਾਲਦੇਮੋਰੋ)

**ਨੁਏਸਤਰਾ ਸੇਨਿਓਰਾ ਦੇ ਲਾ ਆਸੁਨਸੀਓਨ** (ਸਪੇਨੀ:*Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción*) ਵਾਲਦੇਮੋਰੋ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1981 ਵਿੱਚ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪਰਾਦੋ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ

**ਪਰਾਦੋ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ** ਮਾਦਰੀਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਪੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1819 ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। 2012 ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਵਿੱਚ 2.8 ਮਿਲੀਅਨ ਦਰਸ਼ਕ ਆਏ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
, *The Garden of Earthly Delights*, between 1480 and 1505. One of the images made available on the Google Earth project]]
, Las Meninas, between 1656 and 1657, also one of the images made available on the Google Art project]]

File:Tizian 091.jpg|Titian, *The Fall of Man*, c. 1570
File:Trinidad El Greco2.jpg|El Greco, *The Holy Trinity*, 1577–1579
File:El caballero de la mano en el pecho, by El Greco, from Prado in Google Earth.jpg|El Greco, *The Knight with His Hand on His Breast*, c. 1580
File:Velazquez-The Surrender of Breda.jpg|Diego Velázquez, *The Surrender of Breda*, 1634-1635
File:Velázquez - Dios Marte (Museo del Prado, c. 1638).jpg|Diego Velázquez, *Mars Resting*, 1639–1641
File:Peter Paul Rubens 115.jpg|Peter Paul Rubens, *The Judgement of Paris*, 1638–1639
File:Francisco de Zurbarán 006.jpg|Francisco Zurbarán, *Agnus Dei*, 1635–1640
File:Murillo immaculate conception.jpg|Bartolomé Esteban Murillo, *La Inmaculada de Soult*, 1678
File:El dos de mayo de 1808 en Madrid.jpg|Francisco de Goya, *The Second of May 1808 (The Charge of the Mamelukes)*, 1814
File:El Tres de Mayo, by Francisco de Goya, from Prado thin black margin.jpg|Francisco Goya, *Third of May 1808,* 1814
File:Goya Dog.jpg|Francisco Goya, *The Dog,* 1819-23
Image:Francisco de Goya, Saturno devorando a su hijo (1819-1823).jpg|Francisco de Goya, *Saturn Devouring His Son*, 1819–1823

## ਹਵਾਲੇ
ਪਿਕਾਸੋ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਮਾਲਾਗਾ

**ਪਿਕਾਸੋ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਮਾਲਾਗਾ** ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਮਾਲਾਗਾ, ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪੇਨੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਪਾਬਲੋ ਪਿਕਾਸੋ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ 2003 ਵਿੱਚ ਬੁਏਨੇਵਿਸਤਾ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਕਾਸੋ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਨੂੰ 285 ਕਿਰਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਗੈਲਰੀ

File:MPM 2.jpg
File:Málaga, the yard of the Picasso Museum.JPG
File:Plaza de la Higuera, Málaga.jpg
File:Malaga 25-9-2007a.JPG

## ਹਵਾਲੇ
## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* Jiménez, Carmen, *Arquitectura del Museo Picasso Málaga desde el siglo VI a.c. hasta el siglo XXI*. Ed. Museo Picasso Málaga (Fundación Museo Picasso Málaga y Fundación Paul, Christine y Bernard Ruiz-Picasso); 2004.
* Escalera Pérez, R., *El Palacio Buenavista-Museo de Bellas Artes de Málaga*.

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
* Sitio web del Museo Picasso Málaga

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਤੈਰੂਅਲ ਗਿਰਜਾਘਰ

**ਤੇਰੁਲ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ** ਤੇਰੁਲ, ਅਰਗੋਨ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਦੇਜਨ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰ ਗਿਰਜਾ ਅਤੇ ਜ਼ਾਰਗੋਜ਼ਾ ਦਾ ਸੂਬੇ 1986 ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਨੂੰ ਅਲਫਾਨਸੋ ਦੂਜੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰੋਮਾਨੇਸਕਿਊ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੋਰਿਸਕੋ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਜੁਜਫ਼ ਨੇ ਇਸਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਗਿਰਜੇ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਭਾਗ ਅਤੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਬਣਾਏ ਜਿਹਨਾ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਮੁਦੇਜਨ ਛੋਹ ਦਿੱਤੀ। ਮੁਦੇਜਨ ਘੰਟੀ ਬੁਰਜ 1257 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਗਿਰਜ਼ੇ ਦੇ ਵਾਧਰੇ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਨੇਸਕਿਊ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਗੋਥਿਕ-ਮੁਦੇਜਨ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

1423 ਈਪੂ. ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਬੇਨੀਡਿਕਟ 12ਵੇਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕਾਲਜ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। 1538 ਵਿੱਚ ਮਾਰਟਨ ਦੇ ਮੋਤਾਲਬਾਂ ਨੇ ਗਿਰਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗੁੰਬਦ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅੱਠਭੁਜੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ। 1587 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਗਿਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਘੰਟੀ ਟਾਵਰ ਸਪੇਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਵਧੀਆ ਮੁਦੇਜਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਟਾਵਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਰਗ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲ੍ਹਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾ ਨੂੰ ਟਾਇਲਾ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੀਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਅੱਠਭੁਜੀ ਲੈਨਟਰ ਹੈ। ਗਿਰਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਭਾਗ ਦੀ ਛੱਤ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਗੋਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਗੋਨ ਪੁਨਾਰਜਾਗਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। 
## ਗੈਲਰੀ

File:Techumbre mudéjar, Catedral, Teruel, España, 2014-01-10, DD 38.JPG|The decorated coffer ceiling of the nave
File:Claustro mudéjar de la Iglesia de San Pedro, Teruel, Aragón, España - 20090426.jpg|Mudéjar cloister of the cathedral

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Description and images of the cathedral 
*Page with virtual visit and photos   

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਮਨਾਵਾ

**ਮਨਾਵਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਗਰਾਦਾ ਫ਼ਮੀਲੀਆ

**ਸਗਰਾਦਾ ਫੈਮਿਲੀਆ** (ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ ਉਚਾਰਣ: [səˈɣɾaðə fəˈmiɫiə]; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Basilica and Expiatory Church of the Holy Family) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕਤਾਲਨ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਨਤੋਨੀ ਗੌਦੀ (1852–1926) ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਧੂਰਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ 1882 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਪਰ ਅਨਤੋਨੀ ਗੋਦੀ ਇਸ ਵਿੱਚ 1883 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਪਿਛੋਕੜ 
ਸਗਰਾਦਾ ਫਮੀਲੀਆ ਦਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋਸਫ ਮਾਰੀਆ ਬੋਕਾਲੇਕਾ (Josep Maria Bocabella) ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਏਸਪਿਰੀਚੁਅਲ ਦੇ ਦੇਵਾਤਾਸ ਦੇ ਸਾਨ ਖੋਸੇ (Asociación Espiritual de Devotos de San José) ਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। 
ਵੇਟੀਕਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1872 ਈ.ਵਿੱਚ ਬੋਕਾਬੇਲਾ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਓਹਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਲੋਰੇਤੇ ਸੀ। ਗੌਦੀ ਦੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਮੇਨੇਤਸ ਸੁਗਰਾਨੇਸ (Domènec Sugrañes) ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਗਈ। 1936 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗਤੀ ਧੀਮੀ ਹੋ ਗਈ। ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗ ਕਾਤਾਲਾਨ ਅਲੱਗਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ। 1940 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਫਰਾਂਸੇਸ ਕੀਟਾਨਾ(Francesc Quintana), ਇਸਿਦਰੇ ਪੁਇਗ ਬੋਆਦਾ (Isidre Puig BOADA), ਲੁਇਸ ਬੋਨੇਟ ਏ ਗਾਰੀ (Lluís Bonet i Gari) ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸੇਸਕ ਕਾਰਦੋਨੇਰ (Francesc Cardoner) ਨੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੋਰਦੀ ਬੋਨੇਟ ਏ ਅਰਮੇਗੋਲ (Jordi Bonet i Armengol) ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਲੁਇਸ ਬੋਨੇਤ ਏ ਗਾਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਮਾਰਕ ਬਰੀ (Mark Burry) ਇਸਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਲਟ ਦਾ ਕੰਮ 2000 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Official website of the Construction Board of La Sagrada Família Foundation

* Localización en Google Maps
* Web oficial
* Parroquia de la Sagrada Familia  (en catalán)
* Completo análisis de las formas geométricas de Gaudí 
* Estructura hiperboloide de la Sagrada Família  (en inglés)
* Declaración de Patrimonio Mundial de obras de Gaudí, entre ellas la fachada del Nacimiento y la cripta de la Sagrada Familia (en francés)
* La Sagrada Familia y el gótico 
* Audioguía educativa sobre La Sagrada Familia 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* 
* 
* 
* 

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਅੱਗੇ ਪੜੋ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਸਪੇਨ ਦੇ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ। ਸਪੇਨ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,500 ਅਜਾਇਬਘਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੀਵੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ

**ਸਵੀਲੇ ਜਾਂ ਇਸ਼ਬੀਲੀਆ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ Cathedral of Saint Mary of the See, ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Catedral de Santa María de la Sede) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਹੈ। ਇਹ ਸਵੀਲ ਆਂਦਾਲੁਸਿਆ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੋਥਿਕ ਗਿਰਜਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਤੇ ਸਵੀਲੇ ਦੇ ਅਲਖਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ 1987 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਹਾਗੀਆ ਸੋਫੀਆ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ ਨੂੰ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਗਿਰਜ਼ੇ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਾਦਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਵੇਰਵਾ
ਇਹ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ ਰੀਕੇਨਕੁਏਸਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈ। ਜੁਲਾਈ 1401 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਗਿਰਜ਼ਾਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ 1402 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 1506 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਈ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Spain Andalusia Seville BW 2015-10-23 14-21-46.jpg|Door of the Baptism.
File:Spain Andalusia Seville BW 2015-10-23 14-22-53 cropp.jpg|Main Door or Door of Assumption.
File:Spain Andalusia Seville BW 2015-10-23 14-24-17.jpg|Door of Saint Miguel.
File:Catedral de Sevilla-Espana1124.JPG|Door of the Prince.
File:Spain Andalusia Seville BW 2015-10-23 14-30-44.jpg|Door of Conception.
File:Puerta_de_Palos_001.jpg|Door of Palos.
File:Detalle Puerta de Palos2.jpg|Detail of Door of Palos.
File:Puerta del perdón 001.jpg|Door of Forgiveness.

## ਇੱਥੇ ਦਫ਼ਨਾਏ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀ
 ਦਾ ਮਕਬਰਾ]]

*ਕਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ
*ਫਰਦੀਨਾਦ ਕੋਲੰਬਸ
*ਕੇਸਲ ਦਾ ਫਰਦੀਨਾਦ ਤੀਜਾ

## ਸਰੋਤ
* John Harvey, *The Cathedrals of Spain*
* Luis Martinez Montiel, *The Cathedral of Seville*

## ਹਵਾਲੇ
## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Interactive 360° panorama from Plaza del Triunfo with Cathedral, Alcázar and Archivo General de Indias (Java, highres, 0,9 MB) 

* Web oficial de la Catedral de Sevilla
* Consejería de Cultura - Bienes Patrimonio Mundial
* Visita Virtual a la Catedral de Sevilla
* Otra visita virtual

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਅੰਤੌਨੀ ਗਾਊਦੀ

**ਅਨਤੋਨੀ ਗੌਦੀ** (; 25 ਜੂਨ 1852 – 10 ਜੂਨ 1926) ਸਪੇਨੀ ਕਾਤਾਲੋਨੀਆਈ ਵਾਸਤੁਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਰੇਉਸ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਕੈਟਲਨ ਮੋਡਰਨਿਜਮੇ ਦੇ ਕਲਪਿਤ ਸਰਦਾਰ ਸਨ। ਗੌਦੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਾਰਜ ਸਗਰਾਦਾ ਫ਼ੈਮਿਲਿਆ ਨਾਮ ਦਾ ਰੋਮਨ ਕੈਥਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਅਧੂਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੂਨੇਸਕੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਸੀ ਕਿੱਕਰਾਂ

**ਬਸੀ ਕਿੱਕਰਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾ ਮੁਲਾਹਜ਼ਾ ਹੋਸ਼ਿਆਰ

**ਬਾ ਮੁਲਾਹਜ਼ਾ ਹੋਸ਼ਿਆਰ** ਕਰਨਲ ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲਿਖਿਆ 1975 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੂੰ 1976 ਵਿੱਚ *ਬਾ ਮੁਲਾਹਜ਼ਾ ਹੋਸ਼ਿਆਰ* ਦੇ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਗੁਰੂਸਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਕਤਸਰ)

**ਗੁਰੂਸਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਲੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*"Apna Pind Sambhal"

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ

**ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ** (ਸਪੇਨੀ: Alcazaba de Málaga) ਮਾਲਾਗਾ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਹ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹਮੂਦਿਆਨ ਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ

Alcazaba-IMG 2394.jpg|ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ
Spain Andalusia Malaga BW 2015-10-24 15-21-05 edited.jpg|ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ
Malaga alcazaba 08.jpg|ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ
Malaga alcazaba 10.jpg|ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ
The Alcazaba of Málaga.JPG|ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ
Walls Alcazaba Malaga.jpg|ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ
Alcazaba de Málaga 4.jpg|ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ
Alcazaba de Málaga, Málaga, Spain - panoramio (13).jpg|ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ
Alcazaba de Málaga, 2000 (2).jpg|ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ
Alcazaba de Málaga, desde el paruqe.JPG|ਅਲਕਸਬਾ ਮਾਲਾਗਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਅਲਕਸਬਾ ਆਲਮੇਰੀਆ

**ਅਲਕਸਬਾ ਆਲਮੇਰੀਆ** ਸਪੇਨੀ: Alcazaba de Almeria) ਆਲਮੇਰੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਿਲਾ ਹੈ। ਅਲਕਸਬਾ (ਅਰਬੀ: قصبة) ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕਿਲਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।

## ਇਤਿਹਾਸ
995 ਵਿੱਚ ਆਲਮੇਰੀਆ ਨੂੰ ਮਦੀਨਾ(ਸ਼ਹਿਰ) ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਬਦ-ਅਰ ਰਹਿਮਾਨ ਤੀਜਾ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਕਲਾਬੰਦੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਕਿਲੇ
ਫਿਰ ਸੁਬਹ ਹੋਗੀ

***ਫਿਰ ਸੁਬਹ ਹੋਗੀ*** (ਹਿੰਦੀ: ***फिर सुबह होगी***) 1958 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਮੇਸ਼ ਸਹਿਗਲ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿਤਾਰੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਸਿਨਹਾ ਸਨ। ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਫਿਉਦਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਦੇ ਅਮਰ ਨਾਵਲ, * ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ* ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

1958 ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਹਿੱਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮਹਿੰਦੀਪੁਰ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ

**ਮਹਿਦੀਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਸੂਰ

**ਕਸੂਰ** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: قصُور) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੀਮਾ ਨਾਲ ਸਟੇ ਕਸੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੀਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਘਾ ਸੀਮਾ ਦੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਅਤੇ ਉਤਾਰਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਰਸਮ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਸੂਰ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਫ਼ਕੀਰ ਬਾਬਾ ਬੁੱਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮਜਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਸਬਾ ਹੈ ਰਫੀਕ ਵਿਲਾਸ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਥਾਵਾਂ