ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ

**ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਲਿਮਿਟੇਡ** (**HUL**) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਖਪਤਕਾਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੰਪਨੀ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਸਫਾਈ ਉਤਪਾਦ, ਨਿੱਜੀ ਦੇਖਭਾਲ ਉਤਪਾਦ, ਵਾਟਰ ਪਿਊਰੀਫਾਇਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਪਤਕਾਰ ਵਸਤੂਆਂ (FMCGs) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1931 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਨਸਪਤੀ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1956 ਵਿੱਚ ਸੰਘਟਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਰਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਲੀਵਰ ਲਿਮਿਟੇਡ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਜੂਨ 2007 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਲਿਮਟਿਡ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪਾਰਾ -ਦੂਸ਼ਿਤ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਡੰਪਾਂ ਵਿੱਚ ਡੰਪ ਕਰਨਾ, ਕੋਡੈਕਨਾਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ। (ਵੇਖੋ: ਕੋਡੈਕਨਾਲ ਪਾਰਾ ਜ਼ਹਿਰ )। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਮਾੜੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕੁੰਭ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਢੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਟਵੀਟ ਨੂੰ ਨਸਲਵਾਦੀ ਅਤੇ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1:4.39 ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਰੇ ਇਕੁਇਟੀ ਰਲੇਵੇਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਗਲੈਕਸੋਸਮਿਥਕਲਾਈਨ ਨੂੰ US$3.8 ਬਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ GSK ਦੇ 3,800 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਏਕੀਕਰਨ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ HUL ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੋਈ ਧਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, HUL ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ 638548.42 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ।

## ਮੌਜੂਦਗੀ 
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅੰਧੇਰੀ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕੈਂਪਸ 12.5 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ। ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਕੁਝ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾ ਸਟੋਰ, ਇੱਕ ਫੂਡ ਕੋਰਟ, ਇੱਕ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ, ਇੱਕ ਜਿਮ, ਇੱਕ ਖੇਡ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਦਿਵਸ ਦੇਖਭਾਲ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੈਂਪਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਸਥਿਤ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਫਰਮ ਕਪਾਡੀਆ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਬੈਕਬੇ ਰੀਕਲੇਮੇਸ਼ਨ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਲੀਵਰ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ 46 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ (ਐਚਯੂਆਰਸੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1966 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਰਿਸਰਚ ਇੰਡੀਆ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ 1997 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
thumb|300x300px| ਕੋਡਾਈਕਨਾਲ ਝੀਲ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ, ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰੇ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਡੰਪਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਵਿਵਾਦ 
### ਪਾਰਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ 
2001 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਦੁਆਰਾ ਕੋਡਾਈਕਨਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਰਾ ਡੰਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੈਪ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਪੀਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਮਾਰਚ 2001 ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਦੀਪਕ ਮਲਘਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ।

### ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰੀਮਾਂ 
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਦੀ "ਗਲੋ ਐਂਡ ਲਵਲੀ" ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਰੀਮ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦ ਲਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰੀਮ ਲਗਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਨਵੇਂ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਅਤੇ ਗਲੈਮਰਸ ਕਰੀਅਰ ਮਿਲ ਗਏ ਸਨ। 2008 ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਨੂੰ ਪੌਂਡਜ਼, ਲਈ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਸੈਫ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਨੇਹਾ ਧੂਪੀਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦ, 'ਵਾਈਟ ਬਿਊਟੀ' ਲਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿੰਨੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਦਾ ਰੰਗ ਸਾਂਵਲਾ ਅਤੇ ਨੇਹਾ ਧੂਪੀਆ ਦਾ ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੀ ਨਸਲਵਾਦ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ HUL ਦੁਆਰਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੁੰਦਰ ਹੋਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੋਰੀਆਂ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਤੋਂ *ਫੇਅਰ* ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ *ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਲਵਲੀ ਤੋਂ ਗਲੋ ਐਂਡ ਲਵਲੀ* *ਕਰੀਮ* ਦਾ ਪੁਨਰ-ਬ੍ਰਾਂਡ ਕੀਤਾ।

### ਟ੍ਰਿਕਲੋਸਨ 
ਕਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੇਪਰਾਂ ਨੇ ਫਰਮ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਏਜੰਟ ਟ੍ਰਾਈਕਲੋਸਾਨ ('ਐਕਟਿਵ ਬੀ') ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕਨ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਯੂਐਸ ਐਫਡੀਏ) ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ ਅਧੀਨ ਹੈ।

### ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ 
ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ, HUL ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਬਰੂਕ ਬਾਂਡ ਰੈੱਡ ਲੇਬਲ ਚਾਹ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਟਵਿੱਟਰ  ਉੱਤੇ #BoycottHindustanUnilever' ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕੰਪੀਟੀਟਿਵਨੈਸ, ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ 'ਸਾਂਝਾ ਮੁੱਲ ਬਣਾਉਣ' ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 2014 ਲਈ ਪੋਰਟਰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਇਹ 2014 ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ 'ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ' ਦੀ ਫੋਰਬਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 2013 ਫੋਰਬਸ ਇੰਡੀਆ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ 'ਸਾਲ ਦੇ ਚੇਤੰਨ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ' ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। 2013 ਵਿੱਚ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਰਲਡ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਕੰਪਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

2015 ਦੇ ਨੀਲਸਨ ਕੈਂਪਸ ਟ੍ਰੈਕ-ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਉਸ ਸਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੀ-ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪਸੰਦ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਭਰਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀ-ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਡ੍ਰੀਮ ਇੰਪਲੇਅਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ, HUL ਨੂੰ ਫੋਰਬਸ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਨੰਬਰ 6 ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀ FMCG ਕੰਪਨੀ ਸੀ।

2011 ਵਿੱਚ, HUL ਨੂੰ ਫੋਰਬਸ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸਿਖਰ 10 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 6ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਗਵਰਨੈਂਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕੰਪਨੀ ਸੈਕਟਰੀਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ICSI) ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਗਵਰਨੈਂਸ 2011 ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

ਟਰੱਸਟ ਰਿਸਰਚ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਬ੍ਰਾਂਡ ਟਰੱਸਟ ਰਿਪੋਰਟ 2014 ਵਿੱਚ HUL ਨੂੰ 47ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ HUL ਦੇ 36 ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਕਸ, ਡਵ, ਲਿਪਟਨ, ਵਿਮ, ਕਿਸਾਨ, ਬਰੂ, ਰੇਕਸੋਨਾ, ਕਲੋਜ਼ ਅੱਪ, ਕਲੀਨਿਕ ਪਲੱਸ, ਪੌਂਡਜ਼, ਨੌਰ ਅਤੇ ਪੇਪਸੋਡੈਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

HUL ਚੋਟੀ ਦੇ ਛੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (IIMA, B, C, L, K ਅਤੇ I) ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸੰਦ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਭਰਿਆ ਹੈ।

2007 ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲਿਵਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, *ਬਿਜ਼ਨਸਵਰਲਡ* ਦੁਆਰਾ ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਕੰਪਨੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰੇਟਿੰਗ ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਸੰਕਲਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।

HUL ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲਡਨ ਸੁਪਰ ਸਟਾਰ ਟਰੇਡਿੰਗ ਹਾਊਸ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ 
700 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਬਣ, ਚਾਹ, ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਅਤੇ ਸ਼ੈਂਪੂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਐਚਯੂਐਲ ਭਾਰਤੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਲੀਡਰ ਹੈ। 100 ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸਰਵੇਖਣ (2014) ਦੀ ਏਸੀਨੀਲਸਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਇਕੁਇਟੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ HUL ਦੇ 16 ਬ੍ਰਾਂਡ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਂਡ ਇਕੁਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ *ਕਿ ਦਿ ਇਕਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼* ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ।
   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਫਟੀ 50
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀਐਸਈ ਸੈਂਸੈਕਸ