open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਇਸਾਈ ਜੱਟ

*ਇਸਾਈ ਜੱਟ* ਜੱਟ ਜਾਤ ਦੇ ਇਸਾਈ ਧਰਮ 'ਚ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਾਈ ਜੱਟ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੁਆਬੇ 'ਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇਸਾਈ ਬਣੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਮੁਸਲਿਮ ਜੱਟ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ 'ਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਇਸਾਈ ਬਣੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜੱਟ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਕਨੇਡਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਸਾਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਧੀਨ ਇਸਾਈ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਾਈ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਾਈ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਾਈ ਇਤਿਹਾਸ
ਤੋਮਾ ਤਾਮਸ

**ਤੋਮਾ ਤਾਮਸ** () (1924-1996) ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ **ਅਬੂ ਯੂਸੁਫ਼** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ ਦਾ 1960-70 ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਯੋਧਾ (*ਅਲ-ਅਨਸਾਰ*) ਹੋਇਆ।

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਤੋਮਾ ਤਾਮਸ, ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਅੱਸ਼ੂਰ 1924 ਵਿਚ ਅਲਕੋਸ਼, ਸ਼ਹਿਰ ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਚਾਲਡੀਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦਾ ਅਨੂਆਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਮੇਲ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅੱਸੂਰ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅਲਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਗਏ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਅਹਿਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿਤੀ। 

ਅਲਕੋਸ਼ ਚ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੋਸੁਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਕੇ ਅੱਸ਼ੂਰਾਂ ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਲ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਰਕੁਕ ਦੇ ਰਾਹ ਪਿਆ। 1950 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਚ ਉਹ ਇਰਾਕੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ  ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 

##  ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੰਘਰਸ਼ 
left|thumb|220x220px|ਤੋਮਾ ਤਾਮਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੱਸ਼ੂਰ ਲੜਾਕੂ 1964 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ.
1958 ਚ 14 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਵੇਲੇ ਕੋਮਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰਾਜ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਿਸ ਮੁਰ ਆਇਆ । ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਿਗੜਦਿਆਂ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਾ ਲਗੀ ਜਦੋਂ ਅਰਬ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬਦ ਅਲ ਕਰੀਮ ਕਾਸਿਮ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਮੁਕੱਦਮੇ ਚਲਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤੋਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਚ ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਲ ਭੱਜ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾ ਨੇ ਅਨਸਾਰ ਨਾਮੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਗੁਰੀਲਾ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਦਾਂ ਦੇ ਆਪਣੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿੱਢੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ।

ਉਸਨੇ ਤੁਰਕੀ ਬਾਰਡਰ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਟੇਲਕੇਪ ਦੱਖਣ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਇਰਾਕੀ ਫੌਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਤੇ ਲਗਪਗ 30 ਸਾਲ ਤੋਮਾ ਤਾਮਸ ਨੇ ਅਨਸਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।  

## ਮੌਤ 
ਉਸਦੀ ਮੌਤ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1996 ਨੂੰ ਸੀਰੀਆ ਚ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋਹਕ ਚ ਚਾਲਡੀਨ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2010 ਚ ਉਸਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਪਾਬਲਾ

**ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਪਾਬਲਾ** ਇੱਕ ਉਹ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ 1705 ਚ ਮੁਗਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦਾਹ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਚਮਕੌਰ ਤੋਂ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਵਸੇ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਸਨ।

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ 22 ਦਸੰਬਰ, 1705 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ  ਚਮਕੌਰ ਦੇ ਕਿਲੇ ਚੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਰਾਏਪੁਰ ਰੁਕੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਪਾਬਲਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।  ਬੀਬੀ ਸਰਨ ਕੌਰ ਪਾਬਲਾ ਨੇ ਲੜਾਈ ਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋੲੇ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀਆ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆ।
ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਨੇ ਕਿ ਬੀਬੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਪਾਬਲਾ ਨੇ ਸੋਗ ਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਿਖਾ ਚ ਛਾਲ ਮਾਰਕੇ ਖਤਮ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਧਾਰਨਾ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਿਖਾ ਚ ਆਪ ਛਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਰੀ ਸੀ ਪਰ  ਮੁਗਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਰਾੲੇਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਦਾਹ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮਾਰਕੇ  ਚਿਖਾ ਦੇ ਚ ਸੁੱਟ ਦਿਤਾ ਸੀ 

ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਚਿਖਾ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਕੇ ਜੌਹਰ ਸ਼ੈਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੈ-ਆਤਮਦਾਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਭਾਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਜੋ ਕਿ ਚਮਕੋਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਚ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਵਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ 32 ਸ਼ਹੀਦ ਯੋਧਿਆਂ ਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਥਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਚਿਖਾ ਨੂੰ ਲਾਂਬੂ ਲਗਦਿਆਂ ਹੀ ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਰੰਘੜ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਜੋ ਸ਼ਹੀਦ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਦਾਹ ਸੰਸਕਾਰ ਖੁੱਲੇ ਚ ਕਰਕੇ ਗੈਰ ਮੁਸਲਿਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਧਮਕਾੳਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਅਪਣਾ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਦੀ ਸੂਹ ਨੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। 
ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਪਾਕ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਪਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਆਤਮ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਕਾਰ ਚਿਖਾ ਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।

ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ, ਜਿਥੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸੈਣੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਦੇ ਇਕ ਸੈਣੀ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਚੋਂ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸੰਬਧ ਫੂਲਕਿਆਂ ਸਰਦਾਰ ਨੰਨੂ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ, ਨਾਲ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋਕਿ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ. ਦੇ ਜਗੀਰਦਾਰ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਚੋਂ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਚ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ, ਜੱਥੇਦਾਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਮਸਤਾਨ ਸਿੰਘ, ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸਮਾਧਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਬੀਬੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਪਾਬਲਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ 1945 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ। 

.

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ
* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ
* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ
* ਮਾਈ ਭਾਗੋ
* ਨੰਨੂ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ
* ਸੈਣੀ ਸੰਸਾਰ
* ਸੈਣੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 

## References 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਨੰਗਲ ਜਲਗਾਹ

**ਨੰਗਲ ਜਲਗਾਹ** ਸੰਨ 1963 ਵਿੱਚ ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ ਡੈਮ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਹ ਜਲਗਾਹ ਨੰਗਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਲਗਾਹ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੇ ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ’ਤੇ ਬਣੇ ਨੰਗਲ ਡੈਮ ਕਾਰਨ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਬਣਾਉਟੀ ਝੀਲ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਲਗਾਹ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 715.83 ਏਕੜ ਹੈ। ਇਸ ਜਲਗਾਹ ਵਿੱਚ 194 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 75 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਖ਼ਾਬ,ਰਾਜ ਹੰਸ, ਕੂਟਜ਼, ਪੋਚਰਡ, ਮਲਾਰਡ, ਬੇਲਚੀ, ਸੀਂਖਪਰ,ਗੇਂਡਵਾਲ,ਨਾਰਦਨ ਸ਼ੀਵੇਲਰ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ, ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ, ਯੂਰੋਪ, ਰੂਸ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਕਾਈ, ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਜਲ-ਜੀਵ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲਗਾਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਣੀ
ਪ੍ਰੋ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

ਪ੍ਰੋ.**ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ** (1911-1969) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।

ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਮਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਸੀ। ਆਪ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਤਥਾ ਕਥਿਤ ਅਛੂਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸਨ ਪਰ ਕਿੱਤਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੱਪੜਾ ਬੁਣਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ*(ਸੋਮੇ ਤੇ ਵਿਕਾਸ) 
**ਪਿੰਗਲ ਤੇ ਅਰੂਜ਼*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਮੋਅ ਸਹੋਤਾ

**ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ "ਮੋਅ" ਸਹੋਤਾ** (ਜਨਮ 18 ਫਰਵਰੀ 1955) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।

ਉਹ ਡੰਕਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ'ਜ਼ ਸਕੂਲ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1977 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਬੈਚੂਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਵਾਰਵਿਕ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ, ਲੰਡਨ, 1981 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਾਅ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1978-9 ਵਿਚ ਵ੍ਹਾਈਟ ਰੌਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਅਤੇ 1984 ਵਿਚ ਐਸਕੁਇਮਾਲਟ ਵਿਚ ਇਕ ਅਟਾਰਨੀ ਸੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿਖੇ ਯੂਬੀਸੀ ਦੇ ਓਮਬਡਸਮੈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ  ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।  ਉਹ 1978 ਵਿਚ ਯੰਗ ਨਿਊ ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਾਵੀਚਾਨ-ਮਲਾਹਾਟ-ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਐਨਡੀਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਮਿਸ਼ੇਲ ਅਤੇ ਜਿਮ ਮੈਨਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਾਊਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,  ਦੇ ਮੁਹਿੰਮ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1984 ਵਿਚ ਸਹੋਤਾ ਐਸਕੁਇਮਾਲਟ ਲਈ ਆਲਡਰਮਾਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਿਹੋਤਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਹਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਰਾਜਨ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਹਨ। ਕਰੀਨਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਬਰ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਨ ਰੌਕ ਬੈਂਡ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੋਅhttp://www.leg.bc.ca/mla/36thparl/Sihota.htm  ਸਹੋਤਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅੰਦੀਜਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਅੰਦੀਜਾਨ** ਉਜ਼ਬੇਕੀਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਦੀਜਾਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਇਓਨ(ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੁਈਗਨਯਾਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 198,400 ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕੀਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਅਸਾਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਅਸਾਕਾ** ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦੀਜਾਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਇਓਨ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਸਾਕਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 191,500 ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਤਸੁਦਾ ਉਮੇਕੋ

**ਤਸੁਦਾ ਉਮੇਕੋ** (津田 梅子?, December 31, 1864 – August 16, 1929)
ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ, ਮਸੀਹੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਮੇਇਜੀ ਕਾਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ।  ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਨਾਂ ਤਸੁਦਾ ਮੰਮ ਸੀ, ਇਹ 1902 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਉਮੇ ਤਸੁਦਾ ਲਈ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਉਮੇਕੋ ਕਰ ਲਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਤਸੁਦਾ ਉਮੇਕੋ ਦਾ ਜਨਮ ਇਡੋ ਦੇ ਉਸ਼ਿਗੋਮ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਸੁਦਾ ਸੇਨ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀਕਰਨ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਈਸਾਈਕਰਨ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1871 ਵਿੱਚ, ਤਸੁਦਾ ਸੇਨ ਨੂੰ ਕੁਰੋਡਾ ਕਿਯੋਟਾ  ਅਧੀਨ ਹੋੱਕਾਇਦੋ ਬਸਤੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ।

## ਤਸੁਦਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 
ਜਪਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਖੋਜਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸੁਧਾਰਨ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ। 1899 ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ, ਹਰ ਪ੍ਰਿਫ਼ਿਕਚਰ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਕੂਲ ਮੁੰਡਿਆਂ dਇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਸਨ। 1900 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਵੁਮੈਨ'ਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਟਡੀਜ਼   ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕੋਚਿਮਚੀ, ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਫੰਡਿੰਗ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਤਸੁਦਾ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਕੂਲ ਨੂੰ 1903 ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।

## ਸੂਚਨਾ 
## ਹਵਾਲੇ 
* Jansen, Marius ਬੀ (2000). *ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜਪਾਨ.* Cambridge: ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ. 9780674003347; OCLC 44090600
* Nussbaum, ਲੂਯਿਸ-ਫ੍ਰੇਡੇਰੀਕ ਅਤੇ Käthe Roth. (2005). *ਜਪਾਨ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਹੈ।* Cambridge: ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ. 978-0-674-01753-5; OCLC 58053128
* ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਾਰਬਰਾ. *Tsuda Umeko ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ*. ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ 1992, 0-300-05177-8

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੋਕੀਓ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਕੁਈਗਨਯਾਰ

**ਕੁਈਗਨਯਾਰ** (, ) ਅੰਦੀਜਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਬਾਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦੀਜਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। 1989 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 8426 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੈਰੋਲੀ ਟਕਾਸ

**ਕੈਰੋਲੀ ਟਕਾਸ** (21 ਜਨਵਰੀ, 1910 &ndash; 5 ਜਨਵਰੀ, 1976) ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਤਗਮੇ 25 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲੇ ਈਵੈਂਟ 'ਚ ਲਗਾ ਕੇ ਜਿੱੱਤੇ। 1938 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਇਸ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਠੀਕ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1940 ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ 1940 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 1944 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਰੱਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਪਰ ਇਸ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਆਖਿਰ 1952 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 1956 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਬਣ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸਗੋਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਟਰ ਅਖਵਾਇਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਜ਼ ਫਾਇਰ ਪਿਸਟਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਟੇਕਸ ਨੇ 25 ਮੀਟਰ ਸੈਂਟਰ-ਫਾਇਰ ਪਿਸਟਲ ਵਿੱਚ 1958 ਦੀ ਆਈਐਸਐਸਐਫ ਵਰਲਡ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 35 ਹੰਗਰੀ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵੀ ਜਿੱਤੀਆਂ।

ਉਸਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਕਾਸ ਇੱਕ ਕੋਚ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਸਿਲਾਰਡ ਕੁੰਨ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਨੇ 1952 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਆਰਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਖਤਮ ਕੀਤਾਂ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਅਸਾਕਾ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ

ਅਸਾਕਾ (; ) ਪੂਰਬੀ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਸਾਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਉਹ ਫ਼ਰਗਨਾ ਵਾਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ।

ਅਸਾਕਾ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਅੰਦੀਜਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਦੀਜਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਅਸਾਕਾ ਵਿੱਚ ਮੱਧ-ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰ ਉਦਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
2000 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ

**2000 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ** ਜਿਹਨਾਂ **XXVII ਓਲੰਪੀਆਡ** ਅਤੇ **2000 ਸਿਡਨੀ** ਜਾਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਕਿਹਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਖੇਡ ਮੇਲਾਂ 15 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 1 ਅਕਤੁਬਰ, 2000 ਤੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ 1956 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਹੋਈਆ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ 93 ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਰਿਹਾ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਤਗਮੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ 58 ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਚੋਥੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਅਨੁਮਾਨ 6.6 ਬਿਲੀਅਨ ਅਸਟਰੇਲੀਅ ਡਾਲਰ ਖਰਚ ਆਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਰਸਾਲਾ)

**ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ** ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੇਖਕਾਂ, ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਣਗੌਲਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਮਰ ਜਯੋਤੀ, ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ, ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਬੇਦੀ ਤੇ ਡਾ. ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ ਨੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹੁਚਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਾਲੇ ਹਰ ਸਾਲ ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਾਲੇ 34 ਤੇ 30 ਪੰਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੰਗਦਾਰ ਸਰਵਰਕ ਨਾਲ, ਸਾਧਾਰਨ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵਾੲ੍ਹੀਟ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਛਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਪੱਖੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਰੰਗਦਾਰ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2016 ਤੋਂ ਮੁਕੰਮਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਲੇਜ਼ਡ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੰਗਦਾਰ ਛਾਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਛਪਣ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 6,500 ਹੈ। ਇਸ 'ਚ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਸੰਗਠਨ
ਸਲੂਟ

**ਸਲੂਟ** ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਰੈਂਕ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਲੂਟ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੈਰਾ ਮਿਲਟਰੀ ਫੌਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲੂਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯੋਧੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਸਲੂਟ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ ਹਨ ਮਤਲਬ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪੂਰਵਕ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਏ ਹਨ।ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨਾ ਦਾ ਸਲੂਟ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ ਹੈ।

## ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ
*ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਥੇਲੀ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਲੂਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
*ਸਮੁੰਦਰੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨ ਸਲੂਟ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਥੇਲੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਸ ਨਾਲ ਗੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਗੰਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਲੂਟ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੱਤਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਲ ਸੈਨਿਕ ਸਲੂਟ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹਥੇਲੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਗੰਦਾ ਹੱਥ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਵੇ।
*ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਮਾਰਚ 2006 ਤੋਂ ਸੈਨਿਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਥੇਲੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ 45 ਡਿਗਰੀ ਕੋਣ ’ਤੇ ਉਠਾ ਕੇ ਸਲੂਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਯੂ ਸੈਨਾ ਦੀ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉਡਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ
ਸ਼ਾਰਲੈਟ ਵਾਨ ਮਾਹਲਸਡਾਰਫ਼

**ਸ਼ਾਰਲੈਟ ਵਾਨ ਮਾਹਲਸਡਾਰਫ਼** (18 ਮਾਰਚ 1928 – 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2002) ਬਰਲਿਨ-ਮਾਲਸਡਰਡਾਰਫ਼ ਵਿੱਚ ਗਰੈਂਡਜ਼ੈਟੀਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ (ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ) ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 
ਵਾਨ ਮਾਹਲਸਡਾਰਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਬਤੌਰ ਲੋਥਰ ਬਿਰਫੈਲਡ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਲਿਨ-ਮਾਹਲਸਡਾਰਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸ ਬੇਰਫੇਲਡ ਅਤੇ ਗਰੇਚਿਨ ਗੌਪ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ। ਉਸਨੇ ਦੂਜੀ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਡੀਲਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

### ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ 
1992 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਫਿਲਮਸਾਜ਼ ਰੋਜ਼ਾ ਵਾਨ ਪ੍ਰੌਨਹੈਮ ਨੇ ਵਾਨ ਮਾਹਲਡਾਰਫ਼ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਈ ਐਮ ਮਾਈ ਆਨ ਵੁਮੈਨ (ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ: *Ich bin meine eigene Frau*) ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਨ ਮਾਹਲਡਾਰਫ਼ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

### ਫ਼ਿਲਮ 
* ""ਸ਼ਾਰੈਲੇਟ ਇਨ ਸਕਵੇਡਨ", ਜੌਨ ਐਡਵਰਡ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ। 1998 ਵਿੱਚ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਾਨ ਐਡਵਰਡ ਨੇ ਪੋਰਲਾ ਬਰੂਨ, ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਲਟ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ।
* "ਸ਼ਾਰਲਟ" ਫ਼ਿਲਮ 2009 ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਐਡਵਰਡ ਹੇਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ। 2010 ਵਿੱਚ ਸਕਰੀਨਡ ਔਫ 56 ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੁਰਜ਼ਫਿਲਮੋਟ ਔਬਰਹਉਜ਼ਨ

## ਪੁਸਤਕ 
*  CS1 maint: Unrecognized language (link) 
** 
** 
*  CS1 maint: Unrecognized language (link)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਾਹਿਤ ਕੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਾਰ੍ਲਟ ਵਾਨ Mahlsdorf ਵਿੱਚ ਕੈਟਾਲਾਗ ਦੇ ਮਰਨ ਡਿਊਸ਼ Bibliothek
* Gründerzeitmuseum – ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ (ਜਰਮਨ)
* ਲੇਖ ਵਿੱਚ *ਮਰ Berliner Zeitung* 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਬਾਰੇ ਸ਼ਾਰ੍ਲਟ ਵਾਨ Mahlsdorf ਦੀ ਜੀਵਨੀ (ਜਰਮਨ)
* cleispress.com: ਕਿਤਾਬ: *ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਤਨੀ* ਨੇ ਸ਼ਾਰ੍ਲਟ ਵਾਨ Mahlsdorf (ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ *ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਔਰਤ*)
* 
* ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ Broadway ਡਾਟਾਬੇਸ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬਾਹਰੀ ਲੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੇਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with German language external links
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਇਨੇਸ ਹੋਪ ਪੀਅਰਜ਼

**ਇਨੇਸ ਹੋਪ ਪੀਅਰਜ਼ **(1889-1978) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਡਾਕਟਰ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਖਹਮ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੀ ਜੋ ਪੀਅਰਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰਆਤ 
ਇਹ ਪਰੇਲੀ, ਸੂਰ੍ਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕੈਥਰੀਨ ਬੀਡਸਲੇ ਪੀਅਰਸ ਨੀ ਮੋਰਲੀ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਐਡਗਰ ਹੋਪ ਪਨੇਸ, ਜੋ ਇੱਕ ਨਿਰਯਾਤਕ ਸੀ, ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।ਕਰੌਇਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੁੱਡਫੋਰਡ ਹਾਉਸ ਸਕੂਲ, ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਡੀਸਨ ਫੌਰ ਵੁਮੈਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1915 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਰਾਇਲ ਹਸਪਤਾਲ ਫਾਰ ਵਿਮੈਨ ਐਂਡ ਚਿਲਡਰਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ 1918 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਅਗਲਾ ਅਹੁਦਾ ਗ੍ਰੇਟ ਨਾਰਥਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਲੰਦਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਬਣ ਗਈ (ਇਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ) ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮ 
thumb|1926 ਵਿੱਚ ਪਾਇਨੀਅਰ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਨੇ ਕੀਤੀ
ਪੀਅਰਜ਼ ਨੇ ਕੰਮ ਬਾਲ-ਕਲਿਆਣ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਬਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਪਰ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। 1924 ਤੋਂ, ਇਸਨੇ ਰੋਇਲ ਫ੍ਰੀ ਵਿੱਖੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਚਰਚਾ ਰੱਖੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਨੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਾਇਨੀਅਰ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ : ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਮਰ ਘਰ ਪੇਖਾਮ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨੇ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ 1935 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1889
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਟੂਡੇ

***ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਟੂਡੇ***,  1957 ਅਤੇ 1991 ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੀ। ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਦਫਤਰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਟਿਨ ਜੈਕ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ। ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਟੂਡੇ ਦੁਆਰਾ, ਜੈਕ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਥੈਚਰਵਾਦ ਪਦ ਦੀ ਘਾੜਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਨਿਊ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਥਿਊਰੀ ਦੁਆਰਾ, ਯੁਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਗ੍ਰੇਟ ਥੈਚਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਡੀਕਨਸਟਕਟ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਥਾਨ ਵੀ ਸੀ।

ਇਹ 1977-1991 ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਜੀ ਬੀ ਦੇ "ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ" ਵਿੰਗ ਲਈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੇਅਰਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਦਵਿੰਦਰ ਕੰਗ

**ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ** (ਜਨਮ 18 ਦਸੰਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ,ਨੇਜ਼ਾ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਗ ਨੇ 2017 ਦੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੀ ਥਰੋ 83.29 ਮੀਟਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ 2017 ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਨੇਜ਼ਾ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 84.02 ਮੀਟਰ ਨੇਜ਼ਾ ਸੁੱਟ ਕੇ ਫਾਈਨਲ ਦੇ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਨਵਰਟਰ

ਵਾਲਾ ਇਨਵਰਟਰ]]
**ਇਨਵਰਟਰ** ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਜੋ ਬੈਟਰੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬਦਲਵੀਂ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਕਰਣ ਨਾਲ ਜੇ ਬਿਜਲੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਚੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਕੁਝ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨਵਰਟਰ, ਬਿਜਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ 500 ਮਿਲੀ ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਨਵਰਟਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਇਸ ਤੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਬੈਟਰੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 650 ਵਾਟ, 900 ਵਾਟ, 1500 ਵਾਟ ਜਾਂ 2500-3000 ਵਾਟ ਤੱਕ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲਈ ਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਡੌਲੀ ਮਿਨਹਾਸ

**ਡੌਲੀ ਮਿਨਹਾਸ **(ਹਿੰਦੀ: डॉली मिन्हास; ਜਨਮ 8 ਫਰਵਰੀ 1968 ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ 1988 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਇਸ ਪਿਆਰ ਕੋ ਕਿਆ ਨਾਮ ਦੂ?...,ਏਕ ਬਾਰ ਫਿਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਸਰਦਾਰਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਰੀਅਲ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲੀਆ - ਕੈਟਵੁਮੈਨ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੰਗਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕੈਟਵੁਮੈਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਅਸ਼ਵਨੀ ਕਲਸੇਕਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ)। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਦੀ ਮੁਬਾਰਕ ਵਿੱਚ ਨੀਲੀਮਾ / ਕੁਸ਼ਾਲਾ ਤਿਬਰੇਵਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨਿਲ ਮੱਟੂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
* *ਦਿਲ ਵਿਲ ਪਿਆਰ ਵੀਅਰ*(1998)
* ਏਸਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਮੇਰਾ (ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ) (2006)
* ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ (2008)
* ਬਾ ਬਹੂ ਔਰ ਬੇਬੀ (2010)
* ਬਹਿਣੇ (2010/2011)
* ਚਿੰਟੂ ਚਿੰਕੁ ਔਰ ਇੱਕ ਬੜੀ ਸੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀ (2011/2012)
* ਵਿਆਹ ਹਮਾਰੀ ਬਹੁ ਕਾ (2012)
* ਪੁਨਰ ਵਿਆਹ (2013)
* ਸਾਵਧਾਨ ਇੰਡੀਆ (2014)
* ਹੁਕੁਮ ਮੇਰੇ ਆਕਾ...
* ਇਸ ਪਿਆਰ ਕੋ ਕਿਆ ਨਾਮ ਦੂ?...
* ਏਕ ਬਾਰ ਫਿਰ (2015)
* ਕੁਬੂਲ ਹੈ (2015)
* ਕੋਟਾ ਟੋਪਰ (2015)
* ਅਧੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹਮਾਰੀ (2015)
* ਦਿਲ ਸੇ ਦਿਲ ਤੱਕ 
*ਸਿਲਸਿਲਾ ਬਦਲਤੇ ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕਾ
*ਛੋਟੀ ਸਰਦਾਰਨੀ (2019-2020)
*ਸ਼ਾਦੀ ਮੁਬਾਰਕ (2020-ਹੁਣ)

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
* ਦਸਤੂਰ (ਫ਼ਿਲਮ) (1991)..
* ਮਿਸਟਰ ਬੋਂਡ (1992)
* ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ (ਫ਼ਿਲਮ) (1993)
* ਗੇਮ ਮੇਘਨਾ (1993)
* ਅਬ ਕੇ ਵਰਸ (2002)
* ਪਿਆਰ ਮੈਂ ਟਵਿਸਟ (2005)
* ਡੋਨ ਮੁਥੁ ਸਵਾਮੀ (2008)
* ਗੁਡ ਲਕ! (2008)
* ਦਿਲ ਧੜਕਨੇ ਦੋ (2015)
*ਕਬੀਰ ਸਿੰਘ (2019)
**ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ**
* ਬੰਬੇ  ਡ੍ਰੀਮਜ (2014)

### ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
* ਮਿੱਟੀ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੀ (2007)
* ਸਤ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ (ਫ਼ਿਲਮ) (2008)
* ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ (2009)
* ਮੇਲ ਕਰਾਦੇ ਰੱਬਾ (2010)
* ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲਿਏਟ 2 (2013)

### ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
* *ਯਾਮਾ ਕਿਨਕਾਰਾ" (1995)
* *ਰਾਯਾਰੁ ਬੰਦਾਰੁ ਮਵਾਨਾ ਮਾਨੇਗੇ* (1993)
* *ਮਿਸਟਰ ਮਹੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ* (1994)
* *ਕਾਲਾਵਿਦਾ* (1997)
* *ਮੁਸੁਕੂ* (1994)
* *ਹਨੀ ਮੂਨ* (1996)
* *ਮਿ.ਵਾਸੂ*
* *ਮੱਕਲਾ ਸਾਕਸ਼ੀ* (1994)
* *ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਰਜੇਗੋਵਡਾ* (1995)
* *ਰੈਂਬੋ ਰਾਜਾ ਰਿਵੋਲਰ ਰਾਨੀ'' (1996)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਅੰਬੀਕਾ ਮਾਤਾ ਮੰਦਿਰ, ਉਦੈਪੁਰ

thumb
ਅੰਬੀਕਾ ਮਾਤਾ ਮੰਦਿਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਜੋ ਅੰਬੀਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
thumb
ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 961 ਵਿਕਰਮੀ ਸੰਮਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਵਸਤੂ ਕਲਾ 
thumb
ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਖੁਜਰਾਹੋ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।</re

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਦਰ
ਰਤਨਾਗਿਰੀ (ਉੜੀਸਾ)

ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਉੜੀਸਾ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਵਿਹਾਰ (ਬੋਧੀ ਮੱਠ) ਸੀ। ਇਹ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਜੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮੀ ਅਤੇ ਬਿਰੱਪਾ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੌਧ ਸਾਧਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਸ਼ਪਗਿਰੀ, ਲਲਿਤਗਿਰੀ ਅਤੇ ਉਦੇਗਿਰੀ ਨੇੜੇ ਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧੀ ਤੀਰਥ
ਸ਼ਫੀ ਮੁਹੰਮਦ ਬਰਫਾਤ

ਸ਼ਫ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਬੁਰਾਫ਼ਟ (ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ: شفيع محمد برفت); ਜਨਮ 25 ਨਵੰਬਰ, 1965) ਜ਼ਾਇਯਦ ਮੁਤਾਹਿਦਾ ਮਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਵਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਹੈ। 1988 ਤੋਂ ਸ਼ਫੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਅਗਿਆਤ ਵਿੱਚ) ਨਿਊਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਫੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
thumb|ਜ਼ਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਫੀ ਬਰਫਾਤ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਗੋਵਰੋ (ਭਾਸ਼ਾ)

ਗੋਵਰੋ (Gowro, گوورو‎), ਜਿਸਨੂੰ ਗਾਬਰੋ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖਹਿਬਰ-ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਖੈਬਰ-ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰੀਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 65% ਇਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਚਾਲਸੀਸੋ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹਨ, 65% ਕੋਹਿਸਟਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਬਟਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ 60% ਅਤੇ ਸ਼ੀਨਾ ਭਾਸ਼ਾ 40% ਹੈ।

## ਹਵਾਲਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਖੋਸ਼ੀਕਾ ਖਾਯੋਈ

(吉岡 彌生?, April 29, 1871 – May 22, 1959)
ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1900 ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਵੁਮੈਨ'ਸ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ  (東京女子医科大学, *Tōkyō Joshi।ka Daigaku*?)
ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤਾ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਉਹ ਵੀਸ਼ਿਆਮਾਮਯ ਖਾਯੋਈ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ

## ਜੀਵਨੀ 
ਖੋਸ਼ੀਓਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁਣ ਕਾਜ਼ਗਾਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ੀਜ਼ੂਕਾ ਪ੍ਰਿੰਕਟਕੋਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਯੇਓਈ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਡਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਸੂਚਨਾ 
## ਹਵਾਲੇ 
* ਸੈਲੀ ਏ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼, "Yoshioka Yayoi" ਵਿੱਚ, *ਡਾਕਟਰ, ਨਰਸ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ: ਇੱਕ ਬਾਇਓ-Bibliographical Sourcebook*, ਈ. ਡੀ. ਕੇ ਲੋਇਸ N. Magner (Westport, CT: Greenwood ਪ੍ਰੈਸ, 1997), ਪੀ.ਪੀ. 315-319.
* Yoshioka Yayoi, *Yoshioka Yayoi den* (ਟੋਕੀਓ: Nihon Tosho Center, 1998); ਸੰਸਕਰਨ ਤੱਕ 1941 ਪਹਿਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ.
* Yoshioka ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ' ਤੇ ਆਰਕਾਈਵ, ਟੋਕਯੋ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
* Mara Patessio ਅਤੇ Mariko Ogawa, 'ਬਣਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ Meiji ਜਪਾਨ (1868-1890): ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਛਾ', Historia scientiarum 15.2, 2005: 159-176

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Yayoi Yoshioka, ਸਮੂਹ ਤੱਕ "ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ' ਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਗੀ" (1958)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਖਾਰੀ ਬਾਉਲੀ

thumb|ਖਾਰੀ ਬਾਉਲੀ ਮਾਰਕਿਟ ਵਿਚ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ
**ਖਾਰੀ ਬਾਉਲੀ** ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਥੋਕ ਕਰਿਆਨੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਥੋਕ ਮਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਸਾਲਿਆਂ, ਮੇਵਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਚਾਹ ਵਰਗੇ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਮਾਰਕੀਟ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਖਾਰੀ ਬਾਉਲੀ ਰੋਡ ਉਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
thumb|ਖਾਰੀ ਬਾਉਲੀ ਮਾਰਕਿਟ ਵਿਖੇ ਖੰਜੂਰਾਂ ਵੇਚਦਾ ਦੁਕਾਨਦਾਰ

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|'ਖਾਰੀ ਬਾਉਲੀ' ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ਼ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿਖਤ
thumb|220x220px|ਖਾਰੀ ਬਾਉਲੀ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਪੱਤੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ.
thumb|220x220px|ਖ਼ਾਰੀ ਬਾਉਲੀ ਵਿਖੇ,  ਮਸਾਲੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ
right|thumb|220x220px|Carts parked on the Spice Market, Khari Baoli Road.
ਸ਼ੇਰਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਲਜਾਮ ਸ਼ਾਹ (ਸਲੀਮ ਸ਼ਾਹ) ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਖਵਾਜਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਲਾਂਸਰ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਖਾਰੀ ਬਾਉਲੀ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਇਮਾਰਤੀ ਕੰਮ ਸਾਲ 1551 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਬਾਜ਼ਾਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਜੋ 1650 ਵਿੱਚ ਫ਼ਤਿਹਪੁਰੀ ਬੇਗਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਖਾਰੀ ਬਾਉਲੀ (ਬੌਲੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਵਧੀਆ ਅਰਥ, ਖਾਰੀ ਜਾਂ ਖਾਰਾ ਅਰਥਾਤ ਲੂਣ/ਨਮਕ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਟਾਵਵਲ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ ਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗੇਟਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਗੇਟ ਨਾਂ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ ਦੇ 14 ਗੇਟ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੜਕ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Reviving the baolis of Delhi  The Hindu
* Khari Baoli in Fatehpuri 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਰਚੂਨ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ
ਧ੍ਰਿਤੀ ਸਹਾਰਨ

**ਧ੍ਰਿਤੀ ਸਹਾਰਨ** ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪਲੀ-ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸਹਾਰਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਪਿਓਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਪਿੰਕੀ ਮੋਗੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਟ ਗੀਤ "ਬਿੱਲੋ ਠੁਮਕਾ" ਦੇ ਵਿਡੀਓ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਸਾਡਾ ਹੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2014 ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਕ੍ਰਿਟੀਕਸ ਚੋਇਸ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਲਵ ਟਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਜਿੰਦੜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪਾਰਥੋ ਘੋਸ਼ ਹਨ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਲਟੂ

**ਪਲਟੂ ਸਾਹਿਬ** ਇੱਕ ਸੰਤ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਸਰਾ ਕਬੀਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਸੰਤ ਪਲਟੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਨਮ ਜਾਂ ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਅਯੋਧਿਆ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕੁ ਮੀਲ ਤੇ ਰਾਮਕੋਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਾਧੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਆਸ਼ਵਿਨ ਸ਼ੁਕਲਾ 12 ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਸੰਵਤ‌ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹੁਲਾਸਦਾਸ ਦੇ ਗਰੰਥ ਬਰਹਮਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮਕਾਲ ਮਾਘ ਸੁਦੀ 7 ਐਤਵਾਰ, ਸੰਵਤ 1826 ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਪ ਉਸ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਦੀਕਸ਼ਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸੰਤ ਪਲਟੂ ਜਾਤੀ ਦਾ ਕਾਂਦੂ ਬਾਣੀਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਨਗਜਲਾਲਪੁਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫੈਜਾਬਾਦ), ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਜਮਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ, ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਆਪ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਕਿਤੇ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

## ਬਾਣੀ
ਪਲਟੂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੱਟੀ, ਹਟਵਾਣੀਆ, ਤੱਕੜੀ, ਵੱਟੇ, ਸੌਦਾ, ਗਾਹਕ, ਤੋਲ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਡੰਡੀ ਮਾਰਨ ਵਰਗੇ ਬਿੰਬ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਕਸਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਸਨੇ ਬੇਕਿਰਕ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜਾ ਕਬੀਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਕੱਟੜ-ਪੰਥੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਮਸ ਤਬਰੇਜ਼, ਮਨਸੂਰ, ਸੁਕਰਾਤ, ਸਰਮਦ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹੀਦ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

### ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ

ਤੂੰ ਮਾਯਾ ਕਯਾ ਮੋਹੇ ਨਚਾਵੇ ਮੈਂ ਹੂੰ ਖੂਬ ਨਚਨੀਆ ਰੇ 
ਈਹਾਂ ਤਨਿਕ ਗਲੇ ਨਾ ਤੇਰੀ ਮੈਂ ਹੂੰ ਪਲਟੂ ਬਨੀਆ ਰੇ।।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਖੁਸ਼ਬੂ ਗਰੇਵਾਲ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)

**ਖੁਸ਼ਬੂ ਗਰੇਵਾਲ** (ਨਿੱਕੀ ਕੋਚਰ, ਜਨਮ 16 ਜਨਵਰੀ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਵੀ.ਆਈ.ਯੂ. ਉੱਤੇ ਵੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਰੀ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਮੂਵੀ ਹੇਟ ਸਟੋਰੀ 2 ਤੋਂ ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਦੀਆਂ ਮੇਨਟੇਨ ਬਰੋਸ ਦੀ ਰਚਨਾ "ਪਿੰਕ ਲਿਪਸ" ਦੇ ਨਾਲ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਗਰੇਵਾਲ ਮੀਟ ਬਰੋਸ ਬੈਂਡ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਗਾਇਕ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਐਮਸੀਐਮ ਡੀ.ਏ.ਵੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵਿਮੈਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਬਿਪਨ ਗਰੇਵਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਸ਼ਾਨਯਾ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ.ਜੇ. ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ (ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ) ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਵੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਏ ਸਨ। ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਮੁੰਡੇ ਯੂਕੇ ਦੇ', 'ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ' ਅਤੇ 'ਭਾਜੀ ਇਨ ਪ੍ਰੋਬਲਮ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਜਿਵੇਂ 'ਦਿਲ ਦੋਸਤੀ ਡਾਂਸ', 'ਰੰਗ-ਬਦਲਤੀ ਓਢਨੀ', 'ਛੱਜੇ ਛੱਜੇ ਕਾ ਪਿਆ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2013 ਦੇ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਸਟਾਰਰ ਬੌਸ ਦੇ ਬੈਕਿੰਗ ਵੋਕਲਿਸਟ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 'ਹੇਟ ਸਟੋਰੀ 2' ਦੇ ਗਾਣੇ "ਪਿੰਕ ਲਿਪਸ" ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਗਾਣੇ "ਸੈਲਫੀਆਨ" (ਸ਼ਰਾਫਤ ਗਾਈ ਤੇਲ ਲੇਨੇ), "ਲਕ ਤੁਨੁ ਤੁਨੁ" (ਡਬਲ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ), "ਤੂ ਟਕੇ" (ਧਰਮ ਸੰਕਟ ਮੇ) ਅਤੇ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੋਰਾ ਮਾਹੀਆ" (ਕੈਲੰਡਰ ਗਰਲਜ਼) ਹਨ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਆ ਗਏ ਮੁੰਡੇ ਯੂ.ਕੇ. ਦੇ (ਪੰਜਾਬੀ) ਵਿੱਚ ਲਵਲੀ*
* *ਭਾਜੀ ਇਨ ਪਰੋਬਲਮ* (ਪੰਜਾਬੀ) ਵਿੱਚ ਜਸਮੀਤ 
* *ਕੇੱਰੀਂ ਆਨ ਜੱਟਾਂ* (ਪੰਜਾਬੀ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ
* ਮੁੰਡੇ ਯੂ ਕੇ ਦੇ (ਪੰਜਾਬੀ) ਕੈਂਡੀ
* ਰਾਜ਼: ਦਿ ਮਿਸਟ੍ਰੀ ਕੰਟਿਨਯੂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਨ
* ਪੈਸਾ ਯਾਰ ਐਂਡ ਪੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਾਣੀਆ

## ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
## ਅਵਾਰਡ 
* 2013: ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ

## References 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਜੂਨੋ (ਪੁਲਾੜ ਵਾਹਨ)

**ਜੂਨੋ ਪੁਲਾੜ ਵਾਹਨ** ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 5 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ ਸਥਿਤ ਕੇਪ ਕੇਨੈਵਰਾਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ 3.24 ਅਰਬ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। 4 ਜੁਲਾਈ 2016 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਪੈਸਾਡੇਨਾ ਸਥਿਤ ਨਾਸਾ ਦੀ ਜੈੱਟ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਪੁਲਾੜੀ ਵਾਹਨ ਜੂਨੋ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਪੁਲਾੜੀ ਵਾਹਨ ਜੂਨੋ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰ ਫਿੱਟ ਹਨ। 
## ਕੰਮ
ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਵਾਹਨ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਠੋਸ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਰਚਨਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਮੋਨੀਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਮਾਪੇਗਾ। ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਸਵੇਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਰੇ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ, ਉੱਥੇ ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਬਾਕੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਵੀਹ ਮਹੀਨੇ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਗਿਰਦ 37 ਚੱਕਰ ਲਗਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰੇਗਾ। ਜੂਨੋ ਮਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 1.1 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕਨ ਡਾਲਰ ਖਰਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ
ਓਲੰਪਿਕ ਸਹੁੰ

**ਓਲੰਪਿਕ ਸਹੁੰ** ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਚ' ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ, ਕੋਚ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਖੇਡਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਵਾਧਾ, ਕਸ਼ਮ ਜਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਖੇਡ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗੇ। ਜਿਸ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਖੇਡਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆ ਹਨ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਧੀਆਂ ਖੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਇਹ ਸਹੁੰ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਰਫੋ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਦੇ ਸਮੇਂ ਖਿਡਾਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਝੰਡੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਨਾ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ

ਕਾਮਰੇਡ **ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ** (15 ਅਗਸਤ 1917 - 29 ਮਈ 1989) ਜੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁਜਾਰਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉੱਘੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਬਾਬਾ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲੜੇ ਕਿਸਾਨ ਸੰਘਰਸ ਸਮੇਂ  ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਤੇ 1939 ਵਿੱਚ ਪਟਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਘਰਸ ਵਿੱਚ ਕੁਦ ਪਏ ਸਨ।ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਚੇਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਦੋਂ ਵਧਾਇਕ ਚੁਣਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਨ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਚੌਧਰੀ ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1917 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੱਲ ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਕਪਟਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਜੀ ਇਕ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ 10 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪਟਵਾਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਕਾਰਨ  ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ, ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1939 ਦੇ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ "ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ" ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਕੇ 'ਗੜਬੜੀ ਫੈਲਾਉਣ' ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਕਸੂਰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ 1941 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵਿਦਰੋਹੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ 1944 ਤੋਂ 1946 ਤੱਕ ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧ ਗਈਆਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੇ ਇਨਾਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ 22 ਅਗਸਤ 1948 ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਜੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਸੁਰੰਗ ਪੁੱਟ ਕੇ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, 20 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1950 ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ। 1952 ਦੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ। 4 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1952 ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੈਫੂਦੀਨ ਕਿਚਲੂ, ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ, ਡਾ: ਸੱਤਿਆਪਾਲ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਉਹ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਦਾ ਆਗੂ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਫਾਜਲਿਕਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ-ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।  29 ਮਈ 1989 ਨੂੰ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੇਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮਜੋਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਲੈ ਕੇ ਕਾਮਰੇਡ ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ, ਰਮੇਸ਼ ਸਿਨ੍ਹਾ, ਸੁਖਿੰਦਰ ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ ਜਿੱਥੇ ਸੇਲਮ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ (ਯੂਸੀਪੀਆਈ) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਨਫਰੰਸ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸੇਲਮ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਲੌਰੇਨ ਗੌਟਲਿਬ

ਲੌਰੇਨ ਗੌਟਲਿਬ (ਜਨਮ 8 ਜੂਨ 1988) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਅਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸਕਟਸਡੇਲ ਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਯੂ ਥਿੰਕ ਯੂ ਕੈਨ ਡਾਂਸ ਰਿਆਇਤੀ ਡਾਂਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ ਅਤੇ 2013 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਏ.ਬੀ.ਸੀ.ਡੀ. ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ ਝਲਕ ਦਿੱਖਲਾ ਜਾ (ਸੀਜ਼ਨ 6) ਵਿਚ ਰਨਰ ਅਪ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਪੁਨੀਤ ਪਾਠਕ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਝਲਕ ਦਿੱਖਲਾ ਜਾ ਵਤੋਰ ਜੱਜ ਵੀ ਸੀ।

## ਡਾਂਸ ਕਰੀਅਰ 
ਗੌਟਲੀਏਬ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਯੂ ਥਿੰਕ ਯੂ ਕੈਨ ਡਾਂਸ ਰਿਆਇਤੀ ਡਾਂਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜਨ ਦੌਰਾਨ ਕੋਰਸਗ੍ਰਾਫਰ ਟਾਇਸ ਡਾਇਓਰੀਓ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 2005 ਵਿੱਚ, ਗੌਟਲਿਬ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋ ਵੀ ਯੂ ਥਿੰਕ ਯੂਨ ਕੈਨ ਡਾਂਸ (2005) ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਛੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਸੀਜ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਗੌਟਲੀਬ ਨੇ ਚਾਰ, ਪੰਜ ਅਤੇ ਛੇ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਟਾਇਸ ਡਿਓਰੀਓ, ਟੈਬਿਥਾ ਅਤੇ ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਡੂਮੋ, ਅਤੇ ਮੀਆ ਮਾਈਕਲਜ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ ਦੇ "ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਦੌਰ" ਲਈ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਸੀਜ਼ਨ ਪੰਜ ਦੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੱਤ (2010), ਅੱਠ (2011), ਅਤੇ ਨੌ (2012) ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ "ਆਲ-ਸਟਾਰ" ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਆਈ।

ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਗੌਟਲੀਬ ਨੇ ਰਿਹਾਨਾ, ਮਾਰੀਆ ਕੈਰੀ, ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਸਪੀਅਰਸ, ਸ਼ਕੀਰਾ, ਸੀਨ ਕਿੰਗਸਟਨ, ਕੈਰੀ ਅੰਡਰਵੁੱਡ, ਵਿਲੋ ਸਮਿੱਥ ਅਤੇ ਐਨਰਿਕ ਇਗਲੇਸੀਆਸ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਟੌਮ ਕਰੂਜ਼, ਕੇਟੀ ਹੋਮਸ ਅਤੇ ਟੋਬੇ ਮੈਗੁਇਰ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਗਲੀ (2009) ਅਤੇ ਡਿਸਾਸਟਰ ਮੂਵੀ (2008), ਹੰਨਾਹ ਮੋਂਟਾਨਾ: ਦਿ ਮੂਵੀ (2009), ਅਤੇ ਬ੍ਰਿੰਗ ਇਟ ਆਨ: ਫਾਈਟ ਟੂ ਫਿਨਿਸ਼ (2009) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਗੌਟਲੀਬ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ (ਸੀਜ਼ਨ 6, 2013) ਨਾਂ ਦੇ ਡਾਂਸਿੰਗ ਵਿਦ ਸਟਾਰਸ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓ-ਪਾਰਟਨਰ ਪੁਨੀਤ ਪਾਠਕ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਲਮਾਨ ਯੂਸਫ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ "ਚੈਲੰਜ ਸੈਟਰ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ (ਸੀਜ਼ਨ 7) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ 
ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗੌਟਲੀਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਗੋਸਟ ਵਿਸਪੀਅਰ (2005) 'ਚ ਸੀ। ਗੋਸਟ ਵਿਸਪੀਰਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਕ ਇਟ ਜਾਂ ਬ੍ਰੇਕ ਇਟ (2009), ਸੀਐਸਆਈ: ਕ੍ਰਾਈਮ ਸੀਨ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਐਲਵਿਨ ਐਂਡ ਦਿ ਚਿਪਮੰਕਸ: ਚਿਪਵਰੈਕਡ (2011) ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਗੌਟਲੀਬ ਨੇ ਭਾਰਤੀ 3 ਡੀ ਡਾਂਸ ਫ਼ਿਲਮ ਏਬੀਸੀਡੀ: ਐਨੀ ਬਾਡੀ ਕੈਨ ਡਾਂਸ (2013) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰੇਮੋ ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੌਟਲੀਬ ਮਾਰਚ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਡਾਂਸ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ (ਪ੍ਰਭੂਦੇਵਾ) ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਡਾਂਸਰ ਰੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇ ਕੇ ਮੈਨਨ, ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਡਾਂਸ ਦੇ ਡਾਂਸਰ ਸਲਮਾਨ ਯੂਸਫ ਖਾਨ, ਧਰਮੇਸ਼ ਯੇਲਾਂਦੇ ਅਤੇ ਪੁਨੀਤ ਪਾਠਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਘਾਟੀ

[thumb|Calchaquí Valleys in [ਅਰਜਨਟੀਨਾ|Argentina]]
[thumb|U-shaped valley in Glacier National Park, [ਮੋਂਟਾਨਾ|Montana, United States]]
thumb|Romsdalen in Western Norway is an almost vertical valley.
[thumb|Fljótsdalur in East [ਆਈਸਲੈਂਡ|Iceland, a rather flat valley (in Scotland, this type of valley is called a "strath")]]
thumb|The Frades Valley in the mountainous region of Rio de Janeiro state, Brazil
ਇੱਕ ਘਾਟੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਇਸਦੇ  ਵਿੱਚੀਂ ਨਦੀ ਵੱਗ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭੂਗਰਭ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਘਾਟੀ ਜਾਂ ਵਾਦੀ ਇੱਕ ਧਸੀ ਹੋਈ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਚੌੜਾਈ ਨਾਲੋਂ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂ-ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਵੀ-ਆਕਾਰ ਸ਼ਬਦ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਪਦ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਾਟੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਵਾਦੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲ ਸਮੂਹ
ਵਿੰਸੇਨਜ਼ਾ ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ

**ਵਿੰਸੇਨਜ਼ਾ ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ** (ਜਨਮ 10 ਜੂਨ, 1984)  ਨਿਵਾਰਕ, ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਡਲ, ਅਦਾਕਾਰਾ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਬਿਊਟੀ ਪਿਜੰਟ ਟਾਇਟਲ ਹਾਲਡਰ ਹੈ।

ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ, ਮਿਸ ਡੈਲਵੇਅਰ ਯੂ.ਐਸ.ਏ 2008 ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਅਮਰੀਕਾ 2008 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਲੜਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੈਸਟਰਾਈਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੱਸੋ ਨੇ ਐਲੇਕਸਿਸ ਆਈ ਡੂਪੌਨਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਹੋਈ। 2002 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸਗਲਟ ਵੈਲਟ ਵੇਟ ਇਨਕ. ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਸੀ ਤਾਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਖਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ 600,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਮਿਸ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਐਸਏ ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਏਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡ ਪਲੇਨ ਪੁੱਲ ਦੇ ਚੈਰਿਟੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ "ਵਿਲ ਨੋਟ ਵੇਟ" ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* vincenzacarrierirusso.com - ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਵੈਬਸਾਈਟ
* missdelawareusa.com - ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਵੈਬਸਾਈਟ ' ਦੇ ਮਿਸ Delaware ਅਮਰੀਕਾ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਮੋਹੱਬਤ ਤੁਮਸੇ ਨਫਰਤ ਹੈ

***ਮੋਹੱਬਤ ਤੁਮਸੇ ਨਫਰਤ ਹੈ  ***ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਸਨੁੰ ਖ਼ਲੀਲ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਕਮਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ 7th ਸਕਾੲੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫਾਰੂਕ ਰਿੰਦ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਆਇਜ਼ਾ ਖਾਨ, ਇਮਰਾਨ ਅੱਬਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਸ਼ੇਖ ਦੇ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਿਕ ਹਨ। ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ 8 ਅਪਰੈਲ 2017 ਨੂੰ ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਹੋਇਆ।

## ਪਲਾਟ 
ਸੀਰੀਅਲ ਕਾਨੀਜ ਬੇਗਮ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਝੱਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕਨੀਜ਼ ਬੇਗਮ ਦੀ ਦੋਹਤਰੀ ਮਾਹੀਨ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ (ਅਾਇਜ਼ਾ ਖਾਨ), ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗੁਸੈਲ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅੱਖ ਦਾ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਵਕਾਰ ਅਹਿਮਦ (ਇਮਰਾਨ ਅੱਬਾਸ) ਕਨੀਜ਼ ਬੇਗਮ ਦਾ ਇਕ ਪੋਤਾ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਹੀਨ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਕਨੀਜ਼ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਹੀਨ ਦੀ ਗੁਲਰੇਜ (ਸ਼ਹਿਜਾਦ ਸ਼ੇਖ) ਨਾਲ ਮੰਗਣੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਗੁਲਰੇਜ ਇੱਕ ਸ਼ਰਮੀਲਾ, ਪੋਲਟ੍ਰੌਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਹੀਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਡੂੰਘੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਲਰੇਜ਼ ਨੂੰ ਜਦ ਵਕਾਰ-ਮਾਹੀਨ ਦੇ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਗਣੀ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਾਜਿਸ਼ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਵਕਾਰ ਮਾਹੀਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹੀਨ ਵਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 8 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਵਕਾਰ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਨੀਜ਼ ਉਸਦਾ ਨਿਕਾਹ ਮਾਹੀਨ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿਕਾਹ ਹੋ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਾਹੀਨ ਵਕਾਰ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। 

## ਕਾਸਟ 
* ਆਇਜ਼ਾ ਖਾਨ (ਮਾਹੀਨ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਵਜੋਂ)
* ਇਮਰਾਨ ਅੱਬਾਸ (ਵਕਾਰ ਅਹਿਮਦ ਵਜੋਂ)
* ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਸ਼ੇਖ (ਗੁਰਲੇਜ਼ ਅਖਤਰ ਵਜੋਂ)
* ਸਬਾ ਫੈਸਲ (ਕਨੀਜ਼ ਬੇਗਮ/ਅੰਮੀ ਬੇਗਮ/ਨਾਨੋ/ਦਾਦੋ) 
* ਕਿੰਜ਼ਾ ਹਾਸ਼ਮੀ (ਫਜ਼ਰ)
* ਹਾਰੂਨ ਕਦਵਾਨੀ (ਅਲੀ)
* ਸਮਨ ਅੰਸਾਰੀ (ਮੇਹਰੁਨਿਸਾ)
* ਫਰਹਾਨ ਅਲੀ ਆਗਾ (ਮਸ਼ਹੂਦ ਅਹਿਮਦ)
* ਬੀਨਾ ਚੌਧਰੀ (ਸੁਰੱਈਆ)
* ਫਰਿਆਲ ਮਹਿਮੂਦ (ਜਿਆ)
* ਸਬਰੀਨ ਹਿਸਬਾਨੀ (ਨੀਲਮ)
* ਖਾਲਿਦ ਮਲਿਕ (ਵਲੀ ਅਹਿਮਦ)
* ਦਸਤੂਰ ਅਹਿਮਦ
* ਮੁਸ਼ੀ ਅਾਲਮ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 
* Imran Abbas @ Instagram|https://www.instagram.com/imranabbas.official/
* Ayeza khan@ Instagram|https://www.instagram.com/ayezakhan.ak/

## ਹਵਾਲੇ
ਆਇਸ਼ਾ ਸਨਾ

**ਆਇਸ਼ਾ ਸਨਾ** ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ

**ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਐਮਏ** ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ **ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ** (9 ਜੂਨ 1914 - 6 ਮਈ 1994) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਮੋਢੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਗੋਧਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਮਰਦਵਾਲ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜੂਨ 1914 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸੂਨ ਸਕੇਸਰ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਭਾਈ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਫ਼ੌਜੀ ਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਮੁਣਸ਼ੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1940 ਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਐੱਮ ਐੱਮ ਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਲਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਜਾਂ ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਆ ਵਸੇ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਉਥੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਲੁਧਿਆਣੇ ਆ ਕੇ ਘੰਟਾ ਘਰ ਚੌਕ ਦੀ ਨੁਕਰੇ ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਲਈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਘੋੜਾ ਤੇ ਬਾਜ*	
**ਜੀਵਨ ਮਾਰਗ*
**ਤਖਤ ਯਾ ਤਖਤਾ*
**ਬਹੁ ਰੰਗ ਤਮਾਸ਼ੇ*: ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ	
**ਰਲ ਕੇ ਵਾਹੀਏ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਈਏ*
**ਸ੍ਰੀ ਪੰਜੇ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਤਤ*
**ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਚਾਰ* (ਸੰਪਾਦਨ)
**ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਚਾਰ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਅੰਕ* (ਸੰਪਾਦਨ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰ੍ਕਾਸ਼ਕ
ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ

**ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ** ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ. ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਐਮ.ਏ. ਨੇ 1940 ਵਿੱਚ ਨਿਸਬਤ ਰੋਡ, ਲਾਹੌਰ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਅਦਾਰੇ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਨਾਵਲ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੱਕ ਛਾਪਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਅਦਾਰੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਮੋਢੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਦਾਰਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 10,000 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 1200 ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਸਦੀ ਕੈਟਾਲਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। 7 ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹੋਣ ਕਰਨ ਇਸਨੂੰ ਸਾਲ 1994 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਮਾਨਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਿਸਟਰ ਆਈ.ਕੇ. ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। 

ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਤਾਲਿਬ ਅਤੇ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਉਹ ਸਾਹਿਤ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1940 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਨਿਸਬਤ ਰੋਡ ਤੇ ਇਕ ਕੋਠੀ ਦੇ ਵਰਾਂਡੇ ਨੂੰ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਕੇ 'ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ' ਖੋਲ੍ਹੀ। ਉਸ  ਕੋਲ ਉਦੋਂ ਕੁੱਲ 105 ਰੁਪਏ ਪੂੰਜੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੇ 20 ਰੁਪਏ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਪੇਸ਼ਗੀ ਕਿਰਾਇਆ ਦਿੱਤਾ। 20 ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਬੋਰਡ ਪੇਂਟ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ 60 ਰੁਪਏ ਦਾ ਫਰਨੀਚਰ ਖ਼ਰੀਦਿਆ। 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਲੁਧਿਆਣਾ -ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ
ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਚਾਰ

***ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਚਾਰ*** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਇਸਦੇ ਬਾਨੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ
*ਆਈ. ਸੀ. ਨੰਦਾ-ਅੰਕ 
*ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਅੰਕ
*ਉਪਨਿਆਸਕਾਰ ਅੰਕ
*ਗੁਰੂ ਸਾਹਿੱਤ ਅੰਕ
*ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਅੰਕ
*ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਅੰਕ
*ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਅੰਕ
*ਨਾਟਕ ਅੰਕ
*ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਅੰਕ
*ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਅੰਕ
*ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅੰਕ
*ਵਾਰਤਕ ਅੰਕ
*ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ ਅੰਕ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਹੁਜਰਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਕੀਮ

thumb
thumb
**ਹੁਜਰਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਕੀਮ** (ਉਰਦੂ:حُجره شاه مُقِيم), ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਦੀਪਾਲਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੀਪਾਲਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 3 ਕੇਂਦਰੀ ਕੌਂਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਦਰਗਾਹ ਹੈ।

## ਸੰਤ 
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਹਨ।
* ਹਜ਼ਰਤ ਸਾਈਂ ਫ਼ਕੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਮਸ ਅਲੀ ਕਲੰਦਰ
Lang-ਊਰਪਾਠ
* ਬਹਾਵਲ ਸ਼ੇਰ ਕਲੰਦਰ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਸਈਦ ਬਹਾਉਦੀਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਨੀ। 
* ਸਈਦ ਸ਼ਾਹ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ
* ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਕੀਮ

### ਬਹਾਵਲ ਸ਼ੇਰ ਕਲੰਦਰ 
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹਾਵਲ ਸ਼ੇਰ ਕਲੰਦਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਸਈਦ ਬਹਾਉਦੀਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਗਦਾਦ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਈਦ ਮਹਿਮੂਦ ਅਤੇ ਭੂਆ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਕਾਦਿਰੀਆ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਭੋਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਾਦਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਮੁਫਤੀ ਗੁਲਾਮ ਸਰਵਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ 240 ਸਾਲ ਤਕ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸ਼ਾਲ 973 ਹਿਜਰੀ  (1566 ਈ.) ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਜਰਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਕੀਮ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।  ਬਹਾਵਲ ਸ਼ੇਰ ਕਲੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਈਦ ਜਲਾਲ ਉਦ-ਦੀਨ ਗਿਲਾਨੀ (ਮਾਸੂਮ ਪਾਕ) ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਵੀ ਹੁਜਰਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਕੀਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ, ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ, ਸ਼ਾਹ ਖ਼ਲੀਲ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਜਰਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਕੀਮ ਵਿਚ  ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਯਦ ਮੁਖੀਮ ਉਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਮੁੁਕੀਮ (ਬਹਾਵਲ ਸ਼ੇਰ ਕਲੰਦ ਦਾ ਪੋਤਰਾ) ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਉੱਘੇ ਵਾਰਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ

**ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ** ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਸਥਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਵਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ, ਲੌਸਟ ਹੈਰੀਟੇਜ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ।  ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।  ਉਸਨੇ 2022 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼-ਸੀਰੀਜ਼ ''Allegory: A Tapestry of Guru Nanak's Travels.* ਮੁੜ ਤੋਂ ਖੋਜਣ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਇੰਟਰਫੇਥ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਜਿੱਤਿਆ।  

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ, ਕਸ਼ਮੀਰ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ) ਤੋਂ ਗੋਰਖਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ) ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ  ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁਨਿਆਰੇ ਸਨ। 

ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਮਨੀਪਾਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, US  ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ 21 ਸਾਲ ਅਮਰੀਕਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ 2001 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਸ  ਗਿਆ। ਉਹ 2005 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ  ਉਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਠੋਸ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਗਿਆ ਸੀ।  2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ *Lost Heritage: The Sikh Legacy In Pakistan'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।  ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ 36 ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।  ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  

ਉਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ, *ਦ ਕੁਐਸਟ ਕੰਟੀਨਿਊਜ਼: ਲੋਸਟ ਹੈਰੀਟੇਜ - ਦਿ ਸਿੱਖ ਲੀਗੇਸੀ ਇਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ* (*The Quest Continues: Lost Heritage - The Sikh Legacy In Pakistan*) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।   ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ 9 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ 150 ਬਹੁ-ਧਰਮੀ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਈ ਗਈ ਇੱਕ 24 ਐਪੀਸੋਡ ਵਾਲ਼ੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਗੁਰਮੁਖੀ (ਪੰਜਾਬੀ) ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ (ਪੰਜਾਬੀ) ਐਡੀਸ਼ਨ TheGuruNanak.com 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।   ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ  ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। 

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
* *Lost Heritage: The Sikh Legacy In Pakistan* - 2016
* *The Quest Continues: Lost Heritage - The Sikh Legacy In Pakistan* - 2018

## ਫ਼ਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
* *Peering Warrior* - 2020
* *Peering Soul* - 2020
* ''Allegory: A Tapestry of Guru Nanak's Travels'' - 2021-22

## ਅਵਾਰਡ 
* ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਇੰਟਰਫੇਥ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ - 2022 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਫ਼ਨੂਨ

***ਫ਼ਨੂਨ*** ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਅਦਬੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਾਇਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ ਨੇ ਹਕੀਮ ਹਬੀਬ ਅਸ਼ਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਈ 1963 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2006 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫ਼ਨੂਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ 300 ਸਫ਼ਿਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ 10 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਫ਼ੀ ਅੰਕ 3 ਰੁਪਏ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਫ਼ਨੂਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਮਾਨਤਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਨਵੀਂ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ। ਅਹਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ ਖੁਦ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2006 ਤੱਕ ਰਸਾਲੇ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੋ ਲੋਕ ਫ਼ਨੂਨ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਮਦ ਫਰਾਜ, ਅਮਜਦ ਇਸਲਾਮ ਅਮਜਦ, ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਾਕਿਰ, ਮੁਸਤਸਰ ਹੁਸੈਨ ਤਰਾਰ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਜਿਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਰਸਾਲੇ
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ, ਜਲੰਧਰ

ਇੰਡੀਅਨ **ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ, ਜਲੰਧਰ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੱਕਾ ਸੀ। 1960 ਤੋਂ 1975 ਤਕ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਮੱਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
## ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
*ਐਸ ਐਸ ਮੀਸ਼ਾ
*ਡਾਕਟਰ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ