open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਲੱਕ ਟੁਣੂ ਟੁਣੂ (ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ)

**ਲੱਕ ਟੁਣੂੰ ਟੁਣੂੰ** ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਾਤਰ ਤੋਤਾ ਅਤੇ ਤੋਤੀ, ਦੋ ਪਰਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਾਵਿਕਤਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

ਤੋਤੀ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਚੋਗਾ ਚੁਗਣ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ: 

ਵੇ ਤੋਤਿਆ ਮਨ ਮੋਤਿਆ,
ਤੂੰ ਚੋਗਾ ਚੁਗਣ ਨ ਜਾ,
ਚੋਗਾਂਵਾਲੇ ਡਾਢੜੇ 
ਤੇ ਲੈਂਦੇ ਫਾਹੀਆਂ ਪਾ।

ਤੋਤਾ ਉਡ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੋਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਤੋਤੀ ਉਸਦੇ ਮਗਰ ਉੱਡਦੀ ਹੈ। ਤੋਤਾ ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਮੁੜ ਜਾਣ ਲੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। 
ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ
ਤੂੰ ਘਰ ਚੱਲ, ਮੈਂ ਆਂਵਦਾ।

ਤੋਤਾ ਤੋਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫਾਹੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।

ਟਾਹਲੀ ਮੇਰੇ ਬੱਚੜੇ, ਲੱਕ ਟੁਣੂ ਟੁਣੂ
ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਭਿੱਜ ਜਾਣਗੇ, ਲੱਕ ਟੁਣੂ ਟੁਣੂ
ਹਵਾ ਆਈ ਉਡ ਜਾਣਗੇ, ਲੱਕ ਟੁਣੂ ਟੁਣੂ
ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਭਿੱਜ ਜਾਣਗੇ, ਲੱਕ ਟੁਣੂ ਟੁਣੂ।
ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਉਸਦੇ ਵਾਸਤੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਸੁਖਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਮੈਂਗਲੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਮੈਂਗਲੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Mangalore International Airport**; ਵਿਮਾਨਖੇਤਰ ਕੋਡ: **IXE**), ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂਗਲੋਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕੇਮਪੇਗੌਡਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਮੰਗਲੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਉਡਾਣਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਾਜਪੇ ਏਰੋਡਰੋਮ ਹੈ, 25 ਦਸੰਬਰ 1951 ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਇੱਕ ਡਗਲਸ ਡੀ ਸੀ -3 ਜਹਾਜ਼ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਾਜਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗਲੋਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8.1 ਮੀਲ) ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਟੈਬਲੇਟ ਰਨਵੇਅ ਹਨ (09/27 ਅਤੇ 06/24)। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਹੋਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਕੋਲ ਟੈਬਲੇਟ ਰਨਵੇ ਹਨ - ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਅਤੇ ਲੈਂਗਪੁਈ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਟਰਮੀਨਲ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਣ 2000 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਿੰਗ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਵਾਧੂ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਕੈਫੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀਮਤ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਲਈ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ 2006 ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਦੁਬਈ ਲਈ ਉਡਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੰਗਲੌਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 6 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਤੋਂ 3 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਤੱਕ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਸਟਮਸ ਏਅਰਪੋਰਟ  ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।  

2005 ਤਕ, ਛੋਟਾ 1,600 ਮੀਟਰ (5,249 ਫੁੱਟ) ਰਨਵੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸਿਰਫ ਬੋਇੰਗ 737-400 ਅਕਾਰ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਲੰਬਾ ਰਨਵੇ ਹੁਣ ਥੋੜਾ ਵੱਡਾ ਜਹਾਜ਼ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। 10 ਜਨਵਰੀ 2006 ਨੂੰ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਏਅਰਬੱਸ ਏ319 ਨਵੇਂ ਰਨਵੇਅ ਤੇ ਉਤਰਿਆ। 28 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਇੱਕ ਏਅਰਬੱਸ ਏ310 ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਉਤਰਿਆ। ਇਹ ਹੱਜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਮੱਕਾ, ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰ ਉਡਾਣ ਸੀ।

ਸਾਲ 2011–12 ਵਿਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ₹42.64 ਕਰੋੜ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਸੀ ਅਤੇ ₹86.7 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਭ, 2006–07 ਵਿਚ  ₹8.3 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਸਾਲ 2012–13 ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇ 11,940 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੂਵਮੈਂਟਾਂ ਨਾਲ 1.02 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਾਲੀਆ 506.6 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਸਾਲ 2012-15 ਦੌਰਾਨ 164.9 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਲਾਭ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। 2013–14 ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ 638.9 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਾਲੇ 1.25 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।

## ਅੰਕੜੇ 
ਫਿਲਹਾਲ ਇਸਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਚੇਨਈ, ਕੋਚਿਨ, ਬੰਗਲੌਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ, ਤਿਰੂਚਿਰਪੱਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2011-12 ਵਿਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ 8.91 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ 5.44% ਸੀ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2016-17 ਵਿਚ 16 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ।

## ਸੰਪਰਕ 
ਕੇ.ਐਸ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. (ਕਰਨਾਟਕ ਸਟੇਟ ਰੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ) (ਰੂਟ ਨੰਬਰ 47) ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ (ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟੈਕਸੀਆਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਮੰਗਲੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰੀਪੇਡ ਟੈਕਸੀ ਸੇਵਾ ਏਅਰਵੇਂਸ ਕਾਊਂਟਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Visakhapatnam Airport**; ਏਅਰਪੋਰਟ ਕੋਡ: **VTZ**) ਇੱਕ ਕਸਟਮ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਆਈ.ਐਨ.ਐਸ. ਡੇਗਾ ਨਾਮਕ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਨੇਵੀ ਏਅਰ ਬੇਸ 'ਤੇ ਸਿਵਲ ਐਨਕਲੇਵ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਨਏਡੀ ਕਰਾਸ ਰੋਡ ਅਤੇ ਗਜੂਵਾਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਟਰਮੀਨਲ ਅਤੇ ਰਨਵੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 350 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
thumb|ਏਅਰਪੋਰਟ ਦਾ ਹਰਿਆ ਭਰਿਆ ਵਾਤਾਵਰਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1981 ਵਿਚ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਉਡਾਣ ਨਾਲ ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਅਸਲ ਰਨਵੇ 6,000 ਫੁੱਟ (1,800 ਮਿੰਟ) ਲੰਬਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ 10,007 ਫੁੱਟ (3,050 ਮਿੰਟ) ਲੰਮਾ ਅਤੇ 45 ਮੀ (148 ਫੁੱਟ) ਚੌੜਾ ਰਨਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 15 ਜੂਨ 2007 ਨੂੰ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਤੇ ਚੌੜੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਰਨਵੇਅ 28 'ਤੇ ਇਕ ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (ਆਈਐਲਐਸ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਕੈਲੀਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਆਈ ਐਲ ਐਸ 30 ਮਾਰਚ 2008 ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਟਰਮੀਨਲ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 20 ਫਰਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ 27 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅੰਕੜੇ 
## ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟਿਕਾਣੇ 
**ਏਅਰ ਲਾਈਨਜ਼** - ਟਿਕਾਣੇ

* **ਏਅਰ ਏਸ਼ੀਆ** - ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ – ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ
* **ਏਅਰ ਏਸ਼ੀਆ ਇੰਡੀਆ** - ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਕੋਲਕਾਤਾ
* **ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ** - ਦਿੱਲੀ, ਦੁਬਈ-ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਮੁੰਬਈ, ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ
* **ਅਲਾਇੰਸ ਏਅਰ** - ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ
* **ਇੰਡੀਗੋ** - ਬੰਗਲੌਰ, ਚੇਨਈ, ਦਿੱਲੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਮੁੰਬਈ, ਰਾਜਾਹੁੰਦਰੀ, ਸਕੂਟ ਸਿੰਗਾਪੁਰ
* **ਸਪਾਈਸਜੈੱਟ** - ਚੇਨਈ, ਦਿੱਲੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ

## ਆਈ.ਐਨ.ਐਸ. ਡੇਗਾ ਨੇਵਲ ਬੇਸ 
ਇੰਡੀਅਨ ਨੇਵੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ 1970 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿਵਿਲ ਏਅਰਫੀਲਡ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਚਾਰ ਹੈਲੀਪੈਡਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 1981 ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਆਫ ਸਿਵਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤਿਰਿਕਤ ਹੈਂਗਰਾਂ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਏਅਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ "ਨੇਵਲ ਏਅਰ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

21 ਅਕਤੂਬਰ 1991 ਨੂੰ, ਏਅਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਈ.ਐੱਨ.ਐੱਸ. ਡੇਗਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਬੇਸ ਦੇ ਦੋ ਐਪਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਈ ਸਕੁਐਡਰਨ ਦਾ ਘਰ ਹੈ: ਆਈ.ਏ.ਐੱਨ.ਐੱਸ. 311, ਆਈ.ਏ.ਐਨ.ਐੱਸ. 321, ਆਈ.ਏ.ਐਨ.ਐੱਸ. 333, ਆਈ.ਏ.ਐਨ.ਐੱਸ. 350।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Raja Bhoj International Airport**; ਵਿਮਾਨਖੇਤਰ ਕੋਡ: **BHO**) ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭੋਪਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 12 ਤੇ ਭੋਪਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 15 ਕਿਮੀ (9.3 ਮੀਲ) ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਦੇਵੀ ਅਹਿਲਿਆ ਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਨਾਮ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਰਮਰਾ ਰਾਜਾ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰਨਵੇ ਸਟ੍ਰਿਪ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 2,744 ਮੀਟਰ (9,003 ਫੁੱਟ) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ ਵਿਖੇ ਉਤਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ। ਭੋਪਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਧੀ ਮੌਸਮੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣ ਜੇਦਾਹ ਲਈ ਸੀ, ਜੋ ਇਕ ਹੱਜ ਚਾਰਟਰ ਸਾਉਦੀਆ ਦੁਆਰਾ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਹੱਜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਸੀ।

2013 ਵਿੱਚ, ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਗਰਿੱਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸੌਰ powerਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। 100 ਕਿੱਲੋਵਾਟ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਜੂਨ 2013 ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੇ 2 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ, ਇੱਕ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (ਆਈਐਲਐਸ) ਅਤੇ ਸੀਏਟੀ VII ਫਾਇਰ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਹਨ।

2019 ਵਿੱਚ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਐਰੋਬ੍ਰਿਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੌਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰੈਪਿਡ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਾਹਨ (ਆਰਆਈਵੀ) ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਪਾਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇੜੇ 17 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਕ ਨਵਾਂ ਏਅਰ ਕਾਰਗੋ ਹੱਬ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਫਿਲਹਾਲ, ਪੁਰਾਣੀ ਟਰਮੀਨਲ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਮੁੜ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਕਾਰਗੋ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਅਸਥਾਈ ਏਅਰ ਕਾਰਗੋ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਤੱਕ ਹੋਣਾ ਨਿਯਮਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟਰਮੀਨਲ 
1.35 ਬਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਵੀਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟਰਮੀਨਲ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰੀ ਵਯਲਾਰ ਰਵੀ ਨੇ 28 ਜੂਨ 2011 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਰਮੀਨਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ 400 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਟਰਮੀਨਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ 26,936 ਵਰਗ ਮੀਟਰ (289,940 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 14 ਚੈੱਕ-ਇਨ ਕਾਊਂਟਰ, ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ 4 ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਾਊਂਟਰ ਅਤੇ 6 ਆਉਣ ਲਈ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਾਊਂਟਰ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ 20 ਕਸਟਮਸ ਕਾਊਂਟਰ, 11 ਆਉਣ ਅਤੇ 11 ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਛੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਮਸ਼ੀਨ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਟਰਮੀਨਲ ਵਿਚ ਹੁਣ ਇਕ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਚੂਨ ਸਟੋਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਏ.ਏ.ਆਈ.) ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਰਿਆਇਤੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਟਰਮੀਨਲ 2 ਏਰੋਬ੍ਰਿਜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਐਰੋਬ੍ਰਿਜ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੇਤਰੋਵਿਚ ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ

thumb|285x285px| ਮੋਦਸਤ ਪੇਤਰੋਵਿਚ ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ, 1870
**ਮੋਦਸਤ ਪੇਤਰੋਵਿਚ ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ** (Russian ; 21 ਮਾਰਚ - 28 ਮਾਰਚ) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਸੀ, " ਦ ਫਾਈਵ " ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਕਾਢਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਠੁਕਰਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਸੀ ਸੰਗੀਤਕ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰੂਸੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਰੂਸੀ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਥੀਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਓਪੇਰਾ *ਬੋਰਿਸ ਗੋਦੂਨੋਵ*, ਆਰਕੈਸਟ੍ਰਲ ਟੋਨ ਕਵਿਤਾ *ਗੰਜੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਰਾਤ* ਅਤੇ *ਇਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰਾਂ* ਪਿਆਨੋ ਸੂਟ*ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ*।

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਜਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੂਲ ਸਕੋਰ ਹੁਣ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

## ਨਾਮ 
right|thumb|230x230px| ਕੁਲੀਨ ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ ਭਰਾ &#x2014; ਫਿਲਰੇਤ ("ਯੇਵਗੇਨੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖੱਬੇ), ਅਤੇ ਮੋਦਸਤ (ਸੱਜੇ), 1858।
ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਨੇ ਕੁਝ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਪਰਵਾਰਕ ਨਾਮ 15 ਵੀਂ ਜਾਂ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਰੋਮਨ ਵਾਸਿਲੀਏਵਿਚ ਮੋਨਾਸਤੀਰਿਓਵ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਲਵੇਟ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਬੋਅਰਾਂ ਦੀ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਵਾਸਿਲੀਏਵਿਚ ਨੇ "ਮੁਸੂਰਗਾ" ਉਪਨਾਮ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ ਦਾ ਦਾਦਾ ਸੀ। ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਰੁਰਿਕ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ: "ਮੁਸਾਰਸਕੀ", "ਮੁਸੇਸਰਕੀ", "ਮੁਸੀਰਸਕੋਏ", "ਮੁਸੇਰਰਸਕੋਏ", "ਮੁਸੋਰਸਕੀ" ਅਤੇ "ਮੁਸੁਰਸਕੀ"। ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਾ ਨਾਮ "ਮੁਸੇਰਸਕੀ" ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਮਿਲੀ ਬਾਲਕੀਰੇਵ ਨੂੰ ਲਿਖੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਿੱਚ (1858 ਤਕ), ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਮੁਸੋਰਸਕੀ  (Мусoрскій) ਹਸਤਾਖਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। "ਜੀ" 1863 ਵਿੱਚ ਬਾਲਕੀਰੇਵ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਸਪੈਲਿੰਗਾਂ (Мусoргскій, *ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ*) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਪਹਿਲੇ ਵਾਲੇ "ਮੁਸੋਰਸਕੀ" ਵੀ ਵਰਤ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਨਾਮ ਵਿੱਚ "ਜੀ" ਜੋੜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਫਿਲਾਰੇਤ ਨੇ ਨਾਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਇੱਕ ਭੱਦੇ ਰੂਸੀ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ:

: *мусoр* (ਮਿਸੋਰ) &#x2014; *ਨਾਂਵ, ਪੁਲਿੰਗ* ਮਲਬਾ, ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ, ਇਨਕਾਰ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1881
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1839
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਓਪੇਰਾ ਕੰਪੋਜ਼ਰ
ਬੀਜੂ ਪਟਨਾਇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਬੀਜੂ ਪਟਨਾਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Biju Patnaik International Airport**; ਵਿਮਾਨਖੇਤਰ ਕੋਡ: **BBI**), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 4 ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ (13,000 ਫੁੱਟ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ (20,000 ਫੁੱਟ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਬੀਜੂ ਪਟਨਾਇਕ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 15 ਵਾਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ 11 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿੱਚ 27.9% ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 17 ਅਪਰੈਲ 1962 ਨੂੰ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੋ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤਹਿ ਯਾਤਰੀ ਟਰਮੀਨਲ ਅਰਥਾਤ ਟਰਮੀਨਲ 1 ਅਤੇ 2 ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰੀ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 5 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ, ਟਰਮੀਨਲ 1 ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਰਮੀਨਲ 2 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 30 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਟਰਮੀਨਲ 
ਬੀਜੂ ਪਟਨਾਇਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੋ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤਹਿ ਯਾਤਰੀ ਟਰਮੀਨਲ ਅਰਥਾਤ ਟਰਮੀਨਲ 1 ਅਤੇ 2 ਹੈ।

### ਟਰਮੀਨਲ 1 
ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਟਰਮੀਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ₹ 1.45 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਨਵਾਂ ਟਰਮੀਨਲ ਏਏਆਈ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ 35 ਗੈਰ-ਮੈਟਰੋ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਟਰਮੀਨਲ ਟੀ 1, ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਜਿਸਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 18,240 ਵਰਗ ਮੀਟਰ (196,300 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਹੈ, ਵਿਚ 2 ਐਰੋਬ੍ਰਿਜ, 4 ਐਲੀਵੇਟਰ, ਕਈ ਐਸਕਲੇਟਰ, 18 ਚੈੱਕ-ਇਨ ਕਾਊਂਟਰ, 3 ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਨ ਕਨਵੀਅਰ, ਇਕ ਸਪਾ ਅਤੇ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਵਿਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਆਗਮਨ ਲੌਂਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟੀ 1 ਟਰਮੀਨਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੀਆਈਪੀ ਲਾਉਂਜਸ, ਪਾਲ ਹਾਈਟਸ ਸਪਾ ਲਾਉਂਜ, ਡਕੋਟਾ ਲੌਂਜ ਅਤੇ ਮਾਈਫਾਇਰ ਲਾਂਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਟਰਮੀਨਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੀ ਹੈ, ਹਰੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੀਵਰੇਜ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਟਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ। ਟਰਮੀਨਲ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਟਰਮੀਨਲ ਵਿਚ ਖਾਣੇ ਦੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ, ਤੌਹਫੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੈਂਡਲੂਮ / ਹੈਂਡਿਕ੍ਰਾਫਟ ਕਿਓਸਕ ਵੀ ਹਨ। ਟਰਮੀਨਲ ਲੈਨਕੋ ਇੰਫਰਾਟੈਕ (ਔਕਟਾਮੇਕ) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਘਟਨਾਵਾਂ 
* 22 ਦਸੰਬਰ 2007 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਕਿਰਨ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਏਰੋਬੈਟਿਕਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਟੀਮ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਐਚ.ਏ.ਐਲ.  ਐਚ.ਜੇ.ਟੀ.-16 ਕਿਰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਰੀਫਿਊਲਿੰਗ ਅਤੇ ਟੇਕਆਫ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਕੇ ਬੀਜੂ ਪਟਨਾਇਕ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਰਨਵੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਸੱਟਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਚਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਆਦਮਪੁਰ

**ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਦਮਪੁਰ ਕਸਬੇ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਜਲੰਧਰ-ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਅਤੇ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ, ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੌਜੀ ਏਅਰਬੇਸ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਬਾਰਡਰ ਦੇ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨੰਬਰ 47 ਸਕੁਐਡਰਨ ਆਈਏਐਫ ਅਤੇ ਨੰਬਰ 223 ਸਕੁਐਡਰਨ ਆਈਏਐਫ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਆਦਮਪੁਰ ਏਅਰਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਜਲੰਧਰ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਬੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਾਰ ਨੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। 6 ਸਤੰਬਰ 1965 ਨੂੰ, ਪੀਏਐਫ ਨੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਏਐਫਐਸ, ਹਲਵਾਰਾ ਏਐਫਐਸ ਅਤੇ ਆਦਮਪੁਰ ਏਐਫਐਸ, ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਹਲਵਾਰਾ ਅਤੇ ਆਦਮਪੁਰ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਹੜਤਾਲ ਸਮੂਹ ਆਦਮਪੁਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁੜ ਗਿਆ।

7 ਸਤੰਬਰ 1965 ਨੂੰ, ਪੀਏਐਫ ਨੇ 135 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮੂਹ (ਐਸਐਸਜੀ) ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰਾਂ (ਹਲਵਾਰਾ, ਪਠਾਨਕੋਟ ਅਤੇ ਆਦਮਪੁਰ) ਵਿਖੇ ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ। ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇੱਕ "ਨਿਰਵਿਘਨ ਬਿਪਤਾ" ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਸਿਰਫ ਦਸ ਕਮਾਂਡੋ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ, ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ (ਅਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਮੇਜਰ ਖਾਲਿਦ ਬੱਟ ਸਮੇਤ)। ਆਦਮਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇਹ ਸੈਨਿਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀਆਂ ਜਿਥੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪੱਛਮੀ ਮੋਰਚੇ ਤੇ 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ 3 ਦਸੰਬਰ 1971 ਨੂੰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਚੇਂਗੀਜ਼ ਖਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਠਾਨਕੋਟ ਏਅਰਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਨਵੇਅ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਠਾਨਕੋਟ ਨੂੰ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਹੜਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਦਮਪੁਰ ਏ.ਐੱਫ.ਐੱਸ., ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਇੰਟਰਸੇਪਟਰਾਂ ਨੇ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੇ ਰਨਵੇ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਮਲੇ ਨੂੰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

1999 ਦੇ ਕਾਰਗਿਲ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਆਦਮਪੁਰ ਏ.ਐਫ.ਐਸ., ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੌਰਾਨ, ਨੰਬਰ 7 ਸਕੁਐਡਰਨ ਆਈਏਐਫ ਦੇ ਮਿਰਾਜੇਸ ਨੇ ਟਾਈਗਰਹਿਲ, ਮੁੰਥੋ ਧਲੋ ਅਤੇ ਟੋਲੋਲਿੰਗ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ.

## ਜਹਾਜ਼ 
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਬੀ / ਯੂ ਬੀ ਫਲੀਟ ਨੂੰ ਓਵਰਹੈਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਦਮਪੁਰ ਏਅਰ ਬੇਸ ਮਿਗ -29 ਅਪਜੀ ਵੇਰੀਐਂਟ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
thumb|ਆਦਮਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮਿਗ -29।

## ਸਿਵਲ ਐਨਕਲੇਵ 
ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਨਾਗਰਿਕ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਏਅਰਬੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕੰਦੋਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ 18 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਆਦਮਪੁਰ ਸਿਵਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਜਲੰਧਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਆਦਮਪੁਰ ਸਿਵਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਜਲੰਧਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ-ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਏਏਆਈ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 50 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਪਾਰਕ ਉਡਾਨਾਂ 1 ਮਈ 2018 ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਹੋਈਆਂ ਜਦੋਂ ਸਪਾਈਸ ਜੇਟ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਉਡਾਨ ਰੀਜਨਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਸਰਵਿਸ (ਆਰ.ਸੀ.ਐੱਸ.) ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਅੰਕੜੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਹਲਵਾਰਾ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਹਲਵਾੜਾ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Halwara Air Force Station**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ (ਆਈ.ਏ.ਐਫ) ਦਾ ਬੇਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਲਵਾਰਾ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਆਈ.ਏ.ਐਫ. ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਏਅਰਬੇਸ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ 1965 ਅਤੇ 1971 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ 220 ਸਕੁਐਡਰਨ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜੋ 'ਰੇਗਿਸਤ ਟਾਈਗਰਜ਼' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਖੋਈ ਐਸਯੂ -30 ਐਮ ਕੇ ਆਈ ਉਡਾਣ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਏਏਆਈ) ਨਾਲ ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿਚ ਏਅਰ ਬੇਸ 'ਤੇ ਸਿਵਲ ਐਨਕਲੇਵ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਮਝੌਤੇ' ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ਇਹ 135.5 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਏਗਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਏਅਰਫੀਲਡ 1942 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਹਲਵਾਰਾ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਸਟੇਜਿੰਗ ਬੇਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਲਵਾਰਾ ਨੂੰ 16 ਮਾਰਚ, 1950 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਏਅਰਬੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।ਇਹ ਅਧਾਰ 1950 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਪਿੱਟਫਾਇਰ ਸਕੁਐਡਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ। ਡੀ ਹੈਵੀਲੈਂਡ ਵੈਂਪਾਇਰ, ਆਈ.ਏ.ਐਫ. ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜੈੱਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ, 1954 ਵਿਚ ਬੇਸ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1800 ਮੀਟਰ ਰਨਵੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਲੰਬਾਈ 1963 ਵਿਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਲਵਾਰਾ 1965 ਅਤੇ 1971 ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੇਸ ਨੇ ਮਾਰਚ 2009 ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਲਈ ਐਮਆਈਜੀ 23 ਬੀ ਐਨ ਦੇ ਸਕੁਐਡਰਨ ਰੱਖੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿਚ, ਹਲਵਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੋਡਰੋਨ ਸੁਖੋਈ ਐਸਯੂ -30 ਐਮ ਕੇ ਆਈ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਣਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।

ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਏਅਰ ਬੇਸ 'ਤੇ ਸਿਵਲ ਐਨਕਲੇਵ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿਚ ਏ.ਏ.ਆਈ. ਨਾਲ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗਰੇਟਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (ਗਲਾਡਾ) ਦੇ 51% ਏ.ਏ.ਆਈ. ਦੇ 49% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 49% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇਕ ਸਾਂਝੀ ਉੱਦਮ ਕੰਪਨੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਇਕੁਇਟੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ 135.54 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏਗੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਏਏਆਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਖਰਚਾ ਚੁੱਕਣਗੇ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਡ 4 ਸੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ। 

## ਲੁਧਿਆਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 
ਹਲਵਾਰਾ ਏਅਰਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਐਨਓਸੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਏ.ਏ.ਆਈ. ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਾਂਝੀ ਉੱਦਮ ਕੰਪਨੀ (ਜੇ.ਵੀ.ਸੀ.) ਰਾਹੀਂ ਸਿਵਲ ਟਰਮੀਨਲ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਏ.ਏ.ਆਈ. ਦੀ ਬਹੁਮਤ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਜੇ.ਵੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗ੍ਰੇਟਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ (ਗਲਾਡਾ) ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ 49% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। 

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਹਲਵਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹਲਵਾਰਾ ਏਅਰਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 27 ਕਿ.ਮੀ. ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹਲਵਾਰਾ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਹੈੱਡ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਲਕਸਰ ਟੈਂਪਲ

**ਲਕਸਰ ਟੈਂਪਲ** (ਅਰਬੀ: معبد العصر) ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨੀਲ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਲਕਸਰ (ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਥੀਬਸ ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਲਗਪਗ 1400 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਿਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ *ਆਈਪੇਟ ਰੈਸੀਟ*, "ਦੱਖਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਕਸਰ ਵਿਚ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਮੁਢਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖੇ ਗਏ ਮੁੱਖ ਮੁਰਦਾ ਘਰ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ  ਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਨਾਹ ਵਿਖੇ ਸੇਤੀ I ਦਾ ਮੰਦਿਰ, ਡੇਅਰ ਅਲ ਬਹਿਰੀ ਵਿਖੇ ਹੈੱਟਸਪੱਟ ਦਾ ਮੰਦਿਰ, ਅਤੇ ਮੇਡੇਨੇਟ ਹੱਬੂ ਵਿਖੇ ਰਮੇਸਿਸ II ਦਾ ਮੰਦਰ (ਉਰਫ ਰਾਮੇਸੀਅਮ) ਅਤੇ ਰਾਮੇਸਿਸ III ਦਾ ਟੈਂਪਲ; ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਦੋ ਮੁੱਢਲੇ ਪੰਥ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾਕ ਅਤੇ ਲਕਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੀਬਜ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਮੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਲਕਸਰ ਮੰਦਰ ਕਿਸੇ ਕਲਟ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਦ ਫਿਰਔਨ ਦੇ ਦੈਵੀਕ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲਕਸਰ ਦਾ ਮੰਦਰ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਿਰਔਨਾਂ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤਨ ਜਾਂ ਸੰਕਲਪੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਜਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸਰ ਵਿਖੇ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਹਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੈਮਫਿਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ।) 

ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ 18 ਵੇਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਮਨਹੋਟੇਪ ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਚੈਪਲ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਟੁਟਨਖਮੂਨ ਅਤੇ ਰਮੇਸਿਸ II ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਰੋਮਨ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰੋਮਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਭਵਨ ਸੀ। ਰੋਮਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਲਕਸਰ ਟੈਂਪਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਚੈਪਲ, ਜੋ  ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਮੱਟ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਟ੍ਰਾਰਕੀ ਕਲਟ ਚੈਪਲਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੌਚਕ ਸਥਾਨ  

File:Louxor cour d'Aménophis III.JPG|ਅਮਨਹੋਤੇਪ ਤੀਜੇ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦਰਬਾਰ 
File:GD-EG-Louxor-Temple024.JPG|ਰਾਮੇਸਸ ਮਹਾਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੂਰਤੀਆਂ ਪਹਿਲੇ ਪਾਇਲਨ ਤੇ 
File:Luxor, Luxor Temple, sphinx alley at night, Egypt, Oct 2004.jpg|ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਪਿੰਕਸਾਂ ਦਾ ਐਵਨਿਊ
File:Egypt.LuxorTemple.02.jpg|ਰਮੇਸਿਸ II ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਮੂਰਤੀ
File:Ramses II Luxor.jpg|ਰਮੇਸਿਸ II ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਮੂਰਤੀ, ਖੁਦਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 
File:Louxor Grande Colonnade.JPG|ਅਮਨਹੋਤੇਪ ਤੀਜੇ ਦੇ ਥਮਲੇ  
File:Egypt.LuxorTemple.04.jpg| ਰਾਮੇਸਸ II ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਮਸਜਿਦ ਅਬੂ ਅਲ-ਹਲਾਜ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਦੇ ਮੰਦਰ
ਚੀਨ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ

ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ, ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ: ਸਰਕਾਰ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਆਮ ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ. ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਮਰਾਜੀ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਖਾਨਦਾਨੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਸਟੇਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਲੀਜੀਅਸ ਫ੍ਰੀਡਮ (ਯੂਐਸਸੀਆਈਆਰਐਫ) ਨੇ ਇਸ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵਜੋਂ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ- ਬੁੱਧਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਚਾਈਨਾ, ਚੀਨੀ ਤਾਓਇਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਚਾਈਨਾ, ਥ੍ਰੀ-ਸਵੈ-ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਗ਼ੈਰ-ਰਜਿਸਟਰਡ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ- ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਂ, ਫਾਲੂਨ ਗੋਂਗ, ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ, ਭੂਮੀਗਤ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਵਿਯੂਰ ਮੁਸਲਮਾਨ-ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਦ, ਤਸੀਹੇ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
## ਈਸਾਈ ਧਰਮ
ਈਸਾਈਅਤ ਦੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਇਕੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ. 1949 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪੱਛਮੀ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗ ਜ਼ਿਆਓਪਿੰਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਆਈ। ਸਾਲ 2011 ਤਕ, ਤਕਰੀਬਨ 60 ਮਿਲੀਅਨ ਚੀਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਵਾਦ ਜਾਂ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਚਰਚਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹਨ. ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਉੱਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਮੇਨਲੈਂਡ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਵੈ-ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਂ ਚੀਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਈਸਾਈ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ.
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 12 ਮਿਲੀਅਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਚੀਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪੈਟ੍ਰੋਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਸੀਪੀਏ) ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪੈਟ੍ਰੋਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 5.3 ਮਿਲੀਅਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਹਨ, ਜੋ 70 ਬਿਸ਼ਪਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6,000 ਚਰਚਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੀ ਪੀਏ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 40 ਬਿਸ਼ਪ ਅਨੋਰਡਿਨੇਟਡ ਹਨ ਜੋ ਗੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੈਟੀਕਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
## ਹਵਾਲੇ
ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Coimbatore International Airport;** ਵਿਮਾਨਖੇਤਰ ਕੋਡ: **CJB**)'''''' ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੀਲਮੇਡੂ ਵਿਖੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.2 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ 18 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਸਮੁੱਚੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ 18 ਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰਗੋ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲਈ 15 ਵਾਂ ਵਿਅਸਤ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਟਰਮੀਨਲ ਖੇਤਰ, ਰਨਵੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਚੇਨਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।

## ਢਾਂਚਾ 
ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਨਵੇ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 9,760 ਫੁੱਟ (2,970 ਮੀਟਰ) ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ 8,500 ਫੁੱਟ (2,600 ਮੀਟਰ) ਤੋਂ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। 2008 ਵਿਚ, ਏਅਰਪੋਰਟ ਬ੍ਰਿਜ, ਪਾਰਕਿੰਗ ਬੇਸ ਅਤੇ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (ਆਈ.ਐਲ.ਐਸ.) ਨਾਲ 780 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (11 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਨਵੇਂ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਭਾਜਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਆਮ ਟਰਮੀਨਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਿੰਗ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 300 ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੈਂਗਰ ਹਨ; ਇੱਕ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਫਲਾਇੰਗ ਕਲੱਬ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਨਿਜੀ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਲਈ ਪਨਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਰਨਵੇ ਦਾ ਵਧਾਉਣਾ 12,500 ਫੁੱਟ (3,800 ਮਿੰਟ) ਦੇ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਇੰਗ 787 ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਰਨਵੇਅ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਰਨਵੇ ਲਈ ਸਮਾਨ ਟੈਕਸੀਵੇਅ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੋ ਵਾਧੂ ਪਾਰਕਿੰਗ ਬੇਸ ਅਤੇ ਦੋ ਨਵੇਂ ਐਰੋਬ੍ਰਿਜ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਸੰਪਰਕ 
ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰੋਡ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.2 ਮੀਲ) ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗਾਂਧੀਪੁਰਮ ਕੇਂਦਰੀ ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸਿੰਗਨਲਾਲੁਰ ਅਤੇ ਉਕਾਦਮ ਵਿਖੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਕਸਰ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.8 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਿੰਗਨਲੂਰ ਅਤੇ ਪੀਲਾਮੇਦੁ ਵਿਖੇ ਹਨ। ਕੈਬ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਕਾਲ ਟੈਕਸੀਆਂ ਅਤੇ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਨੂੰ 24 ਘੰਟੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਘਟਨਾਵਾਂ 
* 13 ਦਸੰਬਰ 1950 ਨੂੰ, ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਡਗਲਸ ਡੀ.ਸੀ.-3 (ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੀ.ਟੀ.-ਸੀ.ਐਫ.ਕੇ.) 17 ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੰਬੇ ਤੋਂ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨਲ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਕੋਟਾਗਿਰੀ ਨੇੜੇ ਉੱਚੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੁਲੂਰ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles with unsourced statements
ਕ੍ਰਕਸ (ਤਾਰਾ-ਸਮੂਹ)

**ਕ੍ਰਕਸ** /ਕੇ ਆਰ ʌ ਕੇ ਸ / ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਇੱਕ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਖਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅੱਡਰੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਤਾਰਾ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਹਾਲਮਾਰਕ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਤਾਰੇ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ +2.8 ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੁੱਲ 88 ਆਧੁਨਿਕ ਤਾਰਾ-ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸੂਲੀ ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਕਰਾਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ ਸੂਲੀ ਜਾਂ ਪਤੰਗ ਵਰਗਾ ਹੈ।

ਖਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਿੱਸਦਾ ਨੀਲਾ-ਚਿੱਟਾ ਤਾਰਾ α ਕ੍ਰਿਊਸਿਸ (ਏਕ੍ਰਕਸ) ਹੈ। ਫਿਰ ਚਾਰ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਾਰੇ, ਜੋ ਕਿ ਘੜੀ ਦਾਅ ਅਤੇ ਘਟਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: β ਕ੍ਰਿਊਸਿਸ (ਮਿਮੋਸਾ), γ ਕ੍ਰਿਊਸਿਸ (ਗਾਕ੍ਰਕਸ), ਕ੍ਰਿਊਸਿਸ δ (ਇਮਾਈ) ਅਤੇ ε ਕ੍ਰਿਊਸਿਸ (ਜਿਨਾਨ)। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਸਕਾਰਪੀਅਸ – ਸੈਂਟਰਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜੋ ਗਰਮ ਨੀਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਰ ਢਿੱਲਾ ਜਿਹਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਮੁਢ ਅਤੇ ਇਕਠੇ ਗਤੀ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰਕਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੀਫੀਡ ਵੇਰੀਏਬਲ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲਤਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਕਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਤਾਰਾਗੁੱਛਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੇਵਰ ਡਿੱਬਾ (ਐਨਜੀਸੀ 4755) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧੁਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਹਨੇਰੇ ਨੈਬੂਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ 7° ਨੂੰ 5° ਲੇਆਊਟ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਕੋਲਸੈਕ ਨੈਬੂਲਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਤਾਰਾ-ਮੰਡਲਾਂ Centaurus ਅਤੇ Musca ਵਿੱਚ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕ੍ਰਕਸ ਵਿਚਲੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਜਾਣ ਲਏ ਸਨ, ਪਰ ਟੌਲੇਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਟੌਰਸ ਤਾਰਾ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਹਿੱਸਾ ਸਮਝਿਆ ਸੀ।  ਚੌਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਧੁਰੇ ਦੀ ਗਤੀ ਕਾਰਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੁਮੇਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਵਿਥਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ। 400 ਈਸਵੀ &nbsp; ਤੱਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਕ੍ਰਕਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਦਾਂਤੇ ਆਲੀਗੀਏਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੀਵੀਨਾ ਕੋਮੇਦੀਆ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਾਂਤੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਲਗਪਗ ਯਕੀਨਨ ਤਾਰਾ-ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਕੋਲਡਪਲੇ

**ਕੋਲਡਪਲੇ** ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਹੈ ਜੋ 1996 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਡ ਵੋਕਲਿਸਟ/ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਕ੍ਰਿਸ ਮਾਰਟਿਨ, ਲੀਡ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਜੋਨੀ ਬਕਲੈਂਡ, ਬਾਸਿਸਟ ਗਾਈ ਬੈਰੀਮੈਨ ਅਤੇ ਡਰੱਮਰ ਵਿਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹਨ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ 1996 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਬੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਪੈਕਟੋਰਾਲਜ ਤੋਂ ਸਟਾਰਫਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਲਡ ਪਲੇਅ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਕਰੀਏਟਿਵ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਨੇਜਰ ਫਿਲ ਹਾਰਵੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬੈਂਡ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਮੈਂਬਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋ ਈਪੀਜ਼ 1998 ਵਿੱਚ *ਸੇਫਟੀ* ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ *ਦਿ ਬਲੂ ਰੂਮ* ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ।

ਕੋਲਡਪਲੇ ਨੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ " ਯੈਲੋ " ਗਾਣੇ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ *ਪੈਰਾਸ਼ੂਟਸ* ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ*,* ਜਿਸ ਨੂੰ *ਮਰਕਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ* ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੈਂਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ, *ਏ ਰਸ਼ ਆਫ ਬਲੱਡ ਟੂ ਹੈਡ* (2002), ਨੂੰ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ *ਐਨਐਮਈ*  ਐਲਬਮ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼, *ਐਕਸ ਐਂਡ ਵਾਈ*, 2005 ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਐਲਬਮ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੌਥਾ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ, *ਵਿਵਾ ਲਾ ਵਿਡਾ ਓਰ ਡੈਥ ਐਂਡ ਆਲ ਹਿਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼* (2008), 2008 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਐਲਬਮ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਾਇਨ ਐਨੋ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਐਲਬਮ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿਚ, ਕੋਲਡਪਲੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ *ਮਾਈਲੋ ਜ਼ਾਈਲੋਟੋ* ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ 34 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਯੂਕੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਰਾਕ ਐਲਬਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।ਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਐਲਬਮ, *ਗੋਸਟ ਸਟੋਰੀਜ਼*, 2014 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਲਬਮ ਚਾਰਟਸ ਵਿੱਚ ਟਾਪ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਬੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਤਵੀਂ ਐਲਬਮ, *ਏ ਹੈਡ ਫੁੱਲ ਆਫ ਡ੍ਰੀਮਜ਼* ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੋ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ.

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ

ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਂ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
## ਧਾਰਮਿਕ ਜਨਸੰਖਿਆ
1974 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਈਪ੍ਰਾਇਟ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਸਾਈਪ੍ਰੋਟ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਝਗੜੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ. ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਫੋਰਸ (UNFICYP) ਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ ਅਭਿਆਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1974 ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਫੌਜੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਟਾਪੂ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਤੁਰਕੀ ਸਾਈਪ੍ਰੋਟਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. 1983 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਤੁਰਕੀ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਨਾਰਦਰਨ ਸਾਈਪ੍ਰਸ" ("ਟੀਆਰਐਨਸੀ") ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ. ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ “ਟੀਆਰਐਨਸੀ” ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਯੂਐੱਨਐਫਆਈਸੀਪੀਪੀ ਦੁਆਰਾ ਗਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਬਫਰ ਜ਼ੋਨ, ਜਾਂ "ਗ੍ਰੀਨ ਲਾਈਨ" ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ. 2003 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸਾਈਪ੍ਰਾਇਟ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਾਸਿੰਗ ਫੀਸਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ. ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਮਿ ;ਨਿਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸੰਪਰਕ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਸਾਈਪ੍ਰਿਯਟਸ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਸਾਈਪ੍ਰਾਈਅਟਸ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਈਪ੍ਰੋਟਸ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੀ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾਣ ਲਈ ਬਫਰ ਜ਼ੋਨ ਕਰਾਸਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟਸ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਦਿਖਾਉਣਗੇ.

## ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ 1960 ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਦੁਰਉਪਯੋਗ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
## ਹਵਾਲੇ
ਜੈਪੁਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਜੈਪੁਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Jaipur International Airport**; ਵਿਮਾਨਖੇਤਰ ਕੋਡ: **JAI**) ਜੈਪੁਰ ਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਏਅਰਪੋਰਟ ਕੌਂਸਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੈਪੁਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਸਾਲ 2015 ਅਤੇ 2016 ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ 2 ਤੋਂ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਰਵਉਤਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੈਪੁਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ 11 ਵਾਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਜੈਪੁਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ 11 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8.1 ਮੀਲ) ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਉਪਨਗਰ, ਸੰਗਨੇਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ 29 ਦਸੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿਵਲ ਏਪਰਨ ਵਿੱਚ 14 ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਟਰਮੀਨਲ ਇਮਾਰਤ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 1000 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
thumb| ਜੈਪੁਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
thumb| ਜੈਪੁਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਟਰਮੀਨਲ 2 ਅਪ੍ਰੋਨ ਤੋਂ।

## ਰਨਵੇਅ 
ਜੈਪੁਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਦੋ ਰਨਵੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਾ ਰਨਵੇ (15/33) 5,223 ਫੁੱਟ (1,592 ਮੀ) ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਰਨਵੇ (9/27) 11,500 ਫੁੱਟ (3,500 ਮੀ) ਲੰਬਾ ਹੈ। ਬੋਇੰਗ 7 ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਲਈ ਰਨਵੇ 9/27 15 ਸਤੰਬਰ, 2016 ਤੋਂ ਚਾਲੂ ਹੋਇਆ ਬੋਇੰਗ 777 ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ 9,174 ਫੁੱਟ (2,796 ਮੀਟਰ) ਤੋਂ 11,500 ਫੁੱਟ (3,500 ਮੀਟਰ) ਤੱਕ ਰਨਵੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਰਨਵੇ 9/27 ਸੀਏਟੀ-IIIB ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (ਆਈਐਲਐਸ) ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਧੁੰਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 50 ਮੀਟਰ (160 ਫੁੱਟ) ਤੱਕ ਦੀ ਰਨਵੇ ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਰੇਂਜ (ਆਰਵੀਆਰ) 'ਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਤਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ 550 ਮੀਟਰ (1,800 ਫੁੱਟ) ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।CAT III ਬੀ 8 ਦਸੰਬਰ, 2016 ਤੋਂ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੈਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਲਈ ਹਵਾਈ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਰਨਵੇ 9/27 ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਇਕ ਟੈਕਸੀਵੇਅ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਕੰਮ ਮਈ 2018 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਅਰਪੋਰਟ ਇਕ ਘੰਟੇ ਵਿਚ 16 ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਸਿਰਫ ਇਕ ਰਨਵੇ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਏਅਰ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਟੇਕਆਫ ਅਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਰਨਵੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਤਰਨ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਘਟਨਾਵਾਂ 
* 18 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ, ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਦਾ ਡਗਲਸ ਡੀ.ਸੀ.-3 ਵੀ.ਟੀ.-ਸੀਜੇਐਚ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਯਾਤਰੀ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਟੈਕ-ਆਫ ਕਰਨ ਤੇ ਕਰੈਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਹਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਡ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟੇਕ-ਆਫ ਜਾਂ ਤਾਂ ਡਾਊਨਵਿੰਡ ਸੀ ਜਾਂ ਕ੍ਰਾਸ ਵਿੰਡ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਸੀ। ਸਵਾਰ ਸਾਰੇ 30 ਲੋਕ ਬਚ ਗਏ।  
* 5 ਜਨਵਰੀ 2014 ਨੂੰ, ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਫਲਾਈਟ ਏਆਈ -890 ਏਅਰਬੱਸ ਏ 320 ਵੀਟੀ-ਈਐਸਐਚ ਨੂੰ ਇੰਫਾਲ ਤੋਂ ਗੁਹਾਟੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਧੁੰਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੈਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਟਾਇਰ ਲੈਂਡਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਫਟਿਆ, ਸੱਜੇ ਵਿੰਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ 173 ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ 6 ਮੈਂਬਰ ਬਚ ਗਏ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles with unsourced statements
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਪਹੁ ਫੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ

**ਪਹੁ ਫੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ** ਨਾਵਲ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ I
ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਵਿਚ ਧਰਮ

ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਇੱਥੇ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਅਤੇ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੀ ਹਨ. ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਧਰਮ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ.
## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ 2005 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 98 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਕੈਥੋਲਿਕ, 1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ, ਅਤੇ 1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ. ਬਹੁਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਦੁਸ਼ਮਣੀਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ. ਚਰਚ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1994 ਵਿੱਚ 800 'ਤੇ ਕਰਨ ਲਈ 1974 ਵਿੱਚ 100 ਤੱਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਚਰਚ ਦੀ ਸਦੱਸਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਸੀ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਇੱਕ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ . ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰੇਸ ਦੁਸ਼ਮਣੀਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਰੂਪਾਂਤਰਣ. ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪੁੰਜ ਦੀ ਥਾਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਅਨ ਪੁੰਜ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰਸੀ ਦੇ ਸਿਰਫ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਨ, ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਏ ਸਨ. 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਥੋਲਿਕ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ. ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਕਬਜ਼ੇ ਸਮੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਬਾਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਟਾਪੂਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਮਾਲੇਈ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਨ। ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰੀ ਦੇ ਕੁਝ ਨਸਲੀ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਅਰਬ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਨਸਲੀ ਮਾਲੇਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਨਸਲੀ ਮਲਯ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਚੇ ਸਨ.

## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਚੇਲ ਐਬਟ

**ਰਾਚੇਲ ਐਬਟ** ( **ਸ਼ੀਲਾ ਰੌਜਰਜ਼** ਕਲਮੀ ਨਾਮ, ਜਨਮ 1952)  ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਥ੍ਰਿਲਰਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਨਾਵਲਾਂ (ਅਤੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ) ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ ਹਨ  ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦੇ ਕਿੰਡਲ ਸਟੋਰ 'ਤੇ ਬੈਸਟ ਸੇਲਰ ਰਹੇ ਹਨ।  2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਯੂ.ਕੇ. ਵਿੱਚ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦੇ ਕਿੰਡਲ ਉੱਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 14 ਵੇਂ ਸਰਬੋਤਮ 'ਬੇਸਟ ਸੇਲਿੰਗ' ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਐਬਟ ਮੈਨਚੇਸਟਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਇੰਟਰੈਕਟਵ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ।  ਉਸਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ। ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲੈਂਕਾਸ਼ਾਇਰ ਤੋਂ ਇਟਲੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇਤਾਲਵੀ ਮੱਠ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਵੇਨਿਉ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।  

## ਕੈਰੀਅਰ 
2009 ਵਿੱਚ ਐਬਟ ਨੇ ਇੱਕ ਔਸਤਨ ਔਰਤ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਕੋਲ ਕਤਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।   ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਏਜੰਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਬਟ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ 59 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ *ਓਨਲੀ ਦ ਇਨੋਸੈਂਟ*  ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।   

ਐਬਟ ਨੇ 2013 ਵਿਚ *ਓਨਲੀ ਦ ਇਨੋਸੈਂਟ* ਦੇ ਨਾਲ *ਦ ਬਲੈਕ ਰੋਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ*  ਕਿਤਾਬ ਕੀਤੀ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੇ 2014 ਵਿਚ ਸਲੀਪ ਟਾਇਟ ਨਾਵਲ ਛਪਵਾਇਆ।   2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਛੇਵਾਂ ਨਾਵਲ, *ਕਿਲ ਮੀ ਅਗੇਨ*  ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।  ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਇਕ ਨੋਵੇਲਾ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਇਕੋ ਜਾਸੂਸ, ਚੀਫ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਟੌਮ ਡਗਲਸ ਦੀ ਕਹਾਨੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਐਬਟ ਨੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ "ਇਕ ਸੱਚੇ ਇਮਾਨਦਾਰ, ਚੰਗੇ ਮੁੰਡੇ ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ ਗਲਤ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲ ਅਟਰੈਕਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"  

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਐਬਟ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਇਟਲੀ ਦੇ ਲੇ ਮਾਰਚੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਚੈਨਲ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਐਲਡਰਨੀ ਟਾਪੂ ਦਰਮਿਆਨ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।  

## ਕਿਤਾਬਚਾ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਕਾਲੀ ਖਾਂਸੀ

**ਕਾਲੀ ਖਾਂਸੀ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਪਰਟੂਸਿਸ** ਜਾਂ **100 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛੂਤ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਆਮ ਜੁਕਾਮ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਵੱਗਣਾ, ਬੁਖਾਰ, ਹਲਕੀ ਖਾਂਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਹਫਤੇ ਖੰਘ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਦੌਰੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਖੰਘ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਚੀ "ਹੂਪ" ਦੀ ਅਵਾਜ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਸਖਤ ਖਾਂਸੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਲਟੀ, ਪਸਲੀਆਂ ਟੁੱਟਣਾ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਸੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਝ ਮਿਆਦ ਲਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਿਮਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਲੱਛਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਹਫਤਿਆਂ ਖਾਂਸੀ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੱਕ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ (ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ) ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਨੱਕ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਨਮੂਨਾ ਲੈ ਕੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਨੂਨੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਲਚਰ ਜਾਂ ਪਾਲੀਮਰੇਜ ਚੈਨ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ। 

ਇਸਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਟੂਸਿਸ ਟੀਕਾ ਦੇ ਟੀਕਾਕਰਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੀਕਾਕਰਣ ਛੇ ਅਤੇ ਅੱਠ ਹਫਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਖੁਰਾਕਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਟੀਕਾ ਘੱਟ ਅਸਰਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਵਾਧੂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਖਤਰੇ ਤੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਰੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ  ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ 3 ਹਫਤਿਆਂ ਅੰਦਰ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈI ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਵਿੱਚ ਅਰਿਥਰੋਮਾਈਸਿਨ, ਅਜਿਥਰੋਮਾਈਸਿਨ ਜਾਂ ਟਰਾਈਮੈਥੋਪਰਿਮ/ਸਲਫਾਮੀਐਕਜੋਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 2% ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਖੋਜ 1906 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ

**ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ** ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਮਿਸਰ ਦਾ ਰਾਜ ਧਰਮ ਇਸਲਾਮ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਕਿਉਂਕਿ 2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਲਬਧ ਅੰਕੜੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਨੁਮਾਨ ਹਨ. ਦੇਸ਼ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ (ਲਗਭਗ 80% ਤੋਂ 94% ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ), ਅਗਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਕੌਪਟਿਕ ਈਸਾਈ ਹੈ (6% ਤੋਂ 25% ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ). ਸਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਈਸਾਈਆਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿਸਟਮਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
2002 ਵਿੱਚ, ਮੁਬਾਰਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਕਪਟਿਕ ਕ੍ਰਿਸਮਸ (7 ਜਨਵਰੀ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੈ।
## ਜਨਸੰਖਿਆ
ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਪੀਯੂ-ਟੇਮਪਲਟਨ ਗਲੋਬਲ ਰਿਲੀਜਨ ਚਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਪਿਯੂ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 94.9% ਮਿਸਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨ, 5.1% ਈਸਾਈ, ਅਤੇ 1% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਯਹੂਦੀ, ਬੁੱਧ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਰਮ. ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ 1927 ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੇ ਮਿਸਰੀ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ 8.3% ਰੱਖੀ। ਅਗਲੀਆਂ ਸੱਤ ਜਨਗਣਨਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਸੁੰਗੜ ਗਈ, ਜੋ 1996 ਵਿੱਚ 5.7% ਸੀ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦਿਆਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਘੱਟ ਗਿਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਈਸਾਈ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਿਸਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 15 ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ 25% ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿਸਰੀ ਈਸਾਈ ਮੂਲ ਦੇ ਕਪਟਿਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਦੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ, ਇੱਕ ਓਰੀਐਂਟਲ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਈਸਾਈ ਚਰਚ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ. ਹੋਰ ਈਸਾਈ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ, ਕੈਥੋਲਿਕ, ਮੈਰੋਨਾਈਟ ਅਤੇ ਐਂਗਲੀਕਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 250-350,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ. ਸਭ ਹਾਲ ਐਲਾਨ, ਨੇ ਕੀਤੀ ਪੋਪ III ਅਤੇ ਦੇ ਬਿਸ਼ਪ 2008 ਵਿਚ, ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮਸੀਹੀ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ 12 ਲੱਖ ਸੀ. ਚਰਚ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਰ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 16 ਹੋ ਗਈ ਹੈ   ਮਿਲੀਅਨ. ਕਪਟਿਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਸਦੱਸਤਾ ਰਿਕਾਰਡਾਂ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ. ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਚਰਚ ਲਗਭਗ 300,000 ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੀ ਸਦੱਸਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੋਪਟਿਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ 10% ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 20% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾ ਦੇਣਗੇ.
## ਤਸਵੀਰਾਂ

File:Eid al-Adha Mubarak.jpg|ਕਸਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਮਿਸਰ ਦੇ ਗੁਆਂ ਵਿੱਚ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਈਦ ਅਲ-ਅੱਧਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ
File:Mohamed Abdelzaher -Wiki Loves Folklore (3).jpg|ਸੁਲਤਾਨ ਅਲ-ਗੂਰੀ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਕੈਰੋ, ਮਿਸਰ
File:Sufi praying.jpg|ਇਕ ਸੂਫੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮਿਸਰ ਦੇਸੌਕ ਵਿਚ ਸਿਦੀ ਇਬਰਾਹਿਮ ਐਲ ਦੇਸੂਕੀ ਦੇ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
File:برج القاهرة فى مصر.jpg|ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਮਸਜਿਦ
File:جامع الازهر الشريف بمصر.jpg|ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਮਸਜਿਦ
File:نهر النيل وبرج القاهرة.jpg|ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਮਸਜਿਦ
File:Salah El Din Al Ayouby Citadel.jpg| ਸਾਲੇਹ ਅਲ ਦੀਨ. ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਨੁਕਸ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ

## ਹਵਾਲੇ
ਮਦੁਰਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਮਦੁਰਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Madurai International Airport;** ਵਿਮਾਨਖੇਤਰ ਕੋਡ: **IXM**) ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਦੁਰਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ 32 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਕੁੱਲ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ 32 ਵਾਂ ਵਿਅਸਤ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਮਦੁਰਈ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (7.5 ਮੀਲ) ਸਟੇਟ ਹਾਈਵੇਅ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1957 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮਦੁਰਈ ਏਅਰਫੀਲਡ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1942 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰੀ ਉਡਾਣ 1956 ਵਿਚ ਮਦਰਾਸ - ਮਦੁਰਈ - ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ - ਮਦੁਰਈ - ਮਦਰਾਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਇਕ ਫੋਕਰ ਫ੍ਰੈਂਡਸ਼ਿਪ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਲਈ 35 ਗੈਰ-ਮੈਟਰੋ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵੀਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟਰਮੀਨਲ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 12 ਸਤੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਕਸਟਮਜ਼ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਜੋਂ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ, 31 ਦਸੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, 1 ਜਨਵਰੀ, 2012 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਦੋ ਚਾਰਟਰਡ ਉਡਾਣਾਂ 25 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਉਤਰੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ' ਚ ਉਤਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 20 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਸਪਾਈਸ ਜੇਟ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸੇਵਾ ਕੋਲੰਬੋ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਟਰਮੀਨਲ 
ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਦੋ ਟਰਮੀਨਲ, ਪੁਰਾਣਾ ਟਰਮੀਨਲ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟਰਮੀਨਲ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟਰਮੀਨਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਟਰਮੀਨਲ ਨੂੰ 28 ਨਵੰਬਰ 2017 ਤੋਂ ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਰਮੀਨਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹਨ।

### ਯਾਤਰੀ ਟਰਮੀਨਲ 
35 ਗੈਰ-ਮੈਟਰੋ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਏ.ਏ.ਆਈ. ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਟਰਮੀਨਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ, ਰਾਜ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਯਾਤਰੀ ਟਰਮੀਨਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। 1.29 ਬਿਲੀਅਨ (19 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) ਦੀ ਨਵੀਂ ਟਰਮੀਨਲ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 12 ਸਤੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਨਵੇ ਦੇ 12,500 ਫੁੱਟ (3,800 ਮੀਟਰ) ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੈੱਟ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕੁੱਲ 610 ਏਕੜ (250 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਜ਼ਮੀਨ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 17,560 ਮੀ 2 (189,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਾਲਾ ਇਹ ਟਰਮੀਨਲ ਆਉਣ ਅਤੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ 250 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏਅਰਪੋਰਟ ਪਾਰਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 375 ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ 10 ਬੱਸਾਂ ਪਾਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਟਰਮੀਨਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* 16 ਚੈੱਕ-ਇਨ ਕਾਉਂਟਰ 
* 12 ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਾਊਂਟਰ 
* 2 ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਉਂਟਰ 
* 5 ਕਸਟਮ ਕਾਊਂਟਰ 
* 3 ਕਨਵੇਅਰ ਬੈਲਟ 
* ਸਮਾਨ ਲਈ 2 ਐਕਸ-ਰੇ ਸਕੈਨਰ 
* 7 ਏਅਰਕਰਾਫਟ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਟੈਂਡ 
* ਈ-ਵੀਜ਼ਾ ਸਹੂਲਤ 

## ਰਨਵੇ 
ਮੁੱਖ ਰਨਵੇ 2202-800 ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਪੀਸੀਐਨ 92 ਆਰ / ਬੀ / ਡਬਲਯੂ / ਟੀ (ਰਿਗਿਡ), 8 ਐੱਫ / ਏ / ਡਬਲਯੂ / ਟੀ (ਲਚਕਦਾਰ) ਫਿੱਟ ਦੇ ਨਾਲ 2,285 ਮੀਟਰ × 45 ਮੀਟਰ (7,497 ਫੁੱਟ × 148 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਆਈ ਐਲ ਐਸ ਕੈਟ -1 ਮੁੱਖ ਰਨਵੇਅ 09/27 ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ 
9 ਦਸੰਬਰ 1971 ਨੂੰ, ਇਕ ਅਵਰੋ-7488 (ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਐਰੋਨਾਟਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਵੀਟੀ-ਡੀਐਕਸਜੀ), ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ - ਮਦੁਰਈ - ਥਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ - ਮਦਰਾਸ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਮਦੁਰਈ ਵਿਚ ਉੱਤਰਦੇ ਸਮੇਂ ਮਧੁਰਾਈ ਵਿਚ ਉਤਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਇਹ 50 ਮੀਲ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਗਿਆ। (80 ਕਿ.ਮੀ.) ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ, ਚਾਲਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਚਾਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ 27 ਵਿਚੋਂ 17 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਦਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਤੇ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ