open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਮਾਸਟਰ

**ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਮਾਸਟਰ** ਦਾ ਜਨਮ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਭਦੌੜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਪਿੰਡ ਬੀਹਲਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤੇ ਆਪ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਾਸਟਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਆਪ ਨੇ ‘ਪ੍ਰੀਤਮ’ ਕਾਵਿ ਨਾਉਂ ਅਧੀਨ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
## ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਆਪ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਆਪ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 1931 ਵਿੱਚ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਫਿਰ ਕੈਨੇਡਾ ਲੈ ਗਈ ਜਿਥੇ ਆਪ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇਸ਼ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਆਪ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਗਏ। 1935-36 ਆਪ ਨੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ‘‘ਸਿੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਸ਼ੰਘਾਈ’’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਪਰ ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ‘ਇੰਡੀਆ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਲੀਗ’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਆਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਜਦ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ’ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ‘ਇੰਡੀਆ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਲੀਗ’ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 24 ਜਨਵਰੀ, 1944 ਨੂੰ ਸੀ੍ਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦਾ 47ਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਆਪ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਆਪਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਲੜਦਿਆਂ 6 ਮਾਰਚ 1944 ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਇਨਕਲਾਬੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900
ਬੂੜੀਆ, ਹਰਿਆਣਾ

**ਬੂੜੀਆ** ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਕਸਬਾ ਜੋ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਸਿਆ ਕਸਬਾ ਬੂੜੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਗਰ ਦਾ ਬਾਰੇ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਹਿਊਨਸਾਂਗ ਨੇ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। 
## ਇਤਿਹਾਸ
ਬੂੜੀਆ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹਿਮਾਯੂੰ ਨੇ ਮੁੜ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੀਰਬਲ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੀਰਬਲ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਬੀਰਬਲ ਗੇਟ ਬੂੜੀਆ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਬੂੜੀਆ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸੰਨ 1760 ਵਿੱਚ ਬੂੜੀਆ ’ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਰਿਆਸਤ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਨ 1809 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਬੂੜੀਆ ਅਤੇ ਦਿਆਲਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਬੂੜੀਆ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੂੜੀਆ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਰਾਜਾ ਰਤਨ ਅਮੋਲ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਰੰਗ ਮਹਿਲ
ਬੀਰਬਲ ਨੇ ਹੀ ਬੂੜੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ। ਦੋ ਮੰਜ਼ਲਾ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਗੁੰਮਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਸਾਲੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਹੇ, ਗਾਰਡਰ ਜਾਂ ਸਰੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਹਿਲ ਦੇ ਚਾਰੇ ਕੋਨਿਆਂ ’ਤੇ ਖੂਹ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮਹਿਲ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬਣੇ ਤਲਾਬਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੰਗ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 
## ਹੋਰ ਸਥਾਨ
ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੋਧ ਸਤੂਪ. ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਤੂਪ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨ ਮੰਦਰ, ਮਹਾਭਾਰਤ ਕਾਲ ਦਾ ਮਹਾਕਾਲ ਪਾਤਾਲੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੂੜੀਆ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੰਯੋਜਤ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਂ

**ਸੰਯੋਜਤ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਂ** (Coordinated Universal Time) ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਾਨਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੀ ਮਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਮਾਨ ਸਮਾਂ (GMT) ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਾਨਕ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਮੇਂ 'ਚ ਕੁਝ ਸੈਕਿੰਡ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗਤੀ 'ਚ ਅੜਚਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੰਤਰ 0.9 ਸੈਕਿੰਡ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਗਾਨੀ ਵਾਲੀ ਘੁੱਗੀ

**ਗਾਨੀ ਵਾਲੀ ਘੁੱਗੀ**,(en:Eurasian collared dov (*Streptopelia decaocto*),, ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਗਰਮ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾਂ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1980 ਵਿੱਚ ਪਹੁਚਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੋਸਤੋ ਘੁੱਗੀ ਦਾ ਆਲਣਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਸੋਹਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ | ਇਹ ਕੰਡਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਘੁੁੱਗੀ ਇਸ ਵਿੱੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਸਫੈਦ ਰੰੰਗ ਦੇ ਦੋ ਅੰਡੇ ਦਿੰੰਦੀ ਹੈ | ਘੁੱਗੀ ਭੋਲਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਪਰ ਜਦ ਕਾਂਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀ ਇਸ ਦੇ ਅੰਡਿਆਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਜਬਾਬੀ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ| 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਮਾਵਰਾ ਹੁਸੈਨ

**ਮਾਵਰਾ ਹੁਸੈਨ** () (ਜਨਮ ਸਿਤੰਬਰ 28, 1992) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵੀ.ਜੇ., ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਮਾਵਰਾ ਹੋਕੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਤੋਂ ਐਲਐਲਬੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਏਆਰਵਾਈ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਡਰਾਮੇ ਆਹਿਸਤਾ ਆਹਿਸਤਾ, ਇਕ ਤਮੰਨਾ ਲਹਸੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਖਰ ਗਏ ਗੁਲਾਬ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਕੇਨ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਰਾਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੋਮਾਂਸ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਨਮ ਤੇਰੀ ਕਸਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀ 2 ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੈਨਟੇਨ ਹਮ ਬ੍ਰਾਈਡਲ ਕਾਊਚਰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਨੀਲੋਫਰ ਸ਼ਾਹਿਦ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬ੍ਰਾਈਡਲ ਕਾਊਚਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ HSY ਰਚਨਾ ਲਈ ਸ਼ੋਅ ਜਾਫੀ ਸੀ।[6]

ਉਸਨੇ ਹਮ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪੀਰੀਅਡ ਡਰਾਮਾ ਆਂਗਨ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਸੁਨੇਹਰੀ ਅਤੇ ਸਬਾਤ ਵਿੱਚ ਅਨਾਇਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ।

## ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ 
ਮਾਵਰਾ ਨੂੰ ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਫੈਂਟਮ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਲਈ ਕੜੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਨਸਟਾਗਰਾਮ ਉੱਪਰ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ

**ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ** ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰ ਲਈ ਗਠਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਗਠਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਪਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਈ, 1947 'ਚ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਵਰਾਦਾਚਾਰੀਅਰ ਸਨ।
## ਸੱਤਵਾ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੱਤਵੇਂ ਕੇਂਦਰੀ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਮਾਥੁਰ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਸਕੱਤਰ ਵਿਵੇਕ ਰਾਇ (ਫੁੱਲ ਟਾਈਮ ਮੈਂਬਰ) ਐਨਆਈਪੀਐਫਪੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਥਿਤ ਰਾਏ (ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਮੈਂਬਰ) ਅਤੇ ਖਰਚਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਓਐਸਸੀ ਮੀਨਾ ਅਗਰਵਾਲ (ਸਕੱਤਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਸਟਿਸ ਮਾਥੁਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵੇਤਨ ਅਤੇ ਭੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 23.55 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ 18,000 ਰੁਪਏ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉੱਧਰ ਵੇਤਨ ਵਿੱਚ 16%, ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 24% ਅਤੇ ਭੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ 63% ਵਾਧੇ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ 1 ਜਨਵਰੀ 2016 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬੋਝ ਪਵੇਗਾ। ਸੱਤਵੇਂ ਵੇਤਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲੇਗੀ। ਵਨ ਰੈਂਕ ਵਨ ਪੈਨਸ਼ਨ ਨਾ ਕੇਵਲ ਫੋਜ, ਸਗੋਂ ਸਿਵੀਲੀਅਨ ਅਤੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਦਸਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਲੂਕਾ

**ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਲੂਕਾ** (ਜਨਮ 20 ਜੂਨ, 1949-) ਰਾਮਪੁਰਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।

### ਜੀਵਨ
ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਲੂਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਚੇਤਨ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋ ਮਲੂਕਾ ਪਿੰਡ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ) ਵਿਖੇ 20 ਜਨਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਲੂਕਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰਪਰੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਨ।
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਬਚਪਨ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ

**ਬਚਪਨ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ 1980 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਅਮਨ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਕੈਲਾਸ਼ ਸਤਿਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਬਾਲ ਮਜਦੂਰੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਵਾਉਣ ਵੀ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਤਹਿਤ ਲਗਭਗ 80,000 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*
* Outline, Ashanet, USA
* http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Govt-slow-in-enforcing-child-labour-law-reveals-a-RTI-reply/Article1-869623.aspx 
* http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/article3503347.ece
* http://www.deccanherald.com/content/255374/campaign-right-education-begins.html
* http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-06/delhi/32078061_1_child-labourers-ngo-bachpan-bachao-andolan-rice-export 
* http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-29/delhi/31886872_1_child-workers-child-labour-sealing-order 
* http://www.deccanherald.com/content/256322/seventeen-kids-rescued.html
* http://www.utsandiego.com/news/2012/jun/12/factory-raids-reveal-child-labor-persists-in-india/
* http://www.deccanherald.com/content/255374/campaign-right-education-begins.html
* http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Govt-slow-in-enforcing-child-labour-law-reveals-RTI/Article1-869623.aspx 
* http://www.cosmeticsdesign.com/Market-Trends/Cosmetics-industry-accused-of-using-child-labor-to-source-ingredients
* http://www.nytimes.com/2007/10/10/world/asia/10iht-letter.1.7832563.html
* http://india.blogs.nytimes.com/2011/10/12/where-are-the-children/
* http://www.nytimes.com/2007/11/15/business/worldbusiness/15iht-gap.1.8349422.html

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
1600

**1600** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1600 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 31 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਬਿ੍ਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
* 17 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਗਿਓਰਦਾਨੋ ਬਰੂਨੋ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ਰ ਗਰਦਾਨ ਕੇ ਜਿਊਂਦਾ ਸਾੜ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1857

**1857** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1850 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 24 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।
* 31 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੇ ਓਟਾਵਾ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕਲਾਕ ਰੇਟ

**ਕਲਾਕ ਰੇਟ** ਸੀਪੀਯੂ ਦੀ ਆਵਿਰਤੀ ਜਾ ਫਿਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਲਾਕਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਕਾਈ ਹਰਟਜ਼ (Hz) ਹੈ।ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਕਾਈ ਹਰਟਜ਼ ਜਾ ਫਿਰ ਕਿਲੋਹਰਟਜ਼ (kHz) ਵਿੱਚ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ 21ਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਸਪੀਡ ਨੂੰ ਗੀਗਾਹਰਟਜ਼ (GHz) ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
ਦੁਖਤਰਾਂ-ਏ-ਮਿੱਲਤ

**ਦੁਖਤਰਾਂ-ਏ-ਮਿੱਲਤ** (**ਪੰਜਾਬੀ**: ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ) ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਦੇ 
ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਹਾਦ ਦੀ ਹਾਮੀ  ਇੱਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ। ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1987 ਵਿੱਚ  ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਸੀਆ ਅੰਦਰਾਬੀ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਇਸਲਾਮੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ" ਮੰਨਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਲੀ ਅਦਾਰਾ

ਮਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ **ਮਾਲੀ ਅਦਾਰਾ** ਅਜਿਹਾ ਅਦਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਜਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਲੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸੇਵਾ ਮਾਲੀ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਮਾਲੀ ਅਦਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਹੇਠ ਬੱਝੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲੇ

**ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲੇ** ਕਿਸੇ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦ ਉਹ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਕਿਰਤਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। "ਮਨੁੱਖੀ ਸਰਮਾਇਆ" ਕਈ ਵਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੇ ਤੁੱਲ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰਮਾਇਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਤੰਗ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ ਜੀਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਵਾਧਾ)।

ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ (HR ਵਿਭਾਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੇਬਰ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ। ਮਿਆਰ, ਇੰਟਰਵਿਊ ਅਤੇ ਚੋਣ, ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕਰਮਚਾਰੀ ਲਾਭ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਫਾਈਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਅਤੇ ਭਰਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ) ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਫਬੋਰਡਿੰਗ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿੰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਸ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸਟ ਕਰਨਾ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ, resumes ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ, ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਨੂੰ ਤਹਿ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਚੈੱਕ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੌਕਰੀ ਹੈ ਪੇਰੋਲ ਅਤੇ ਬੈਨਿਫ਼ਿਟ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਕਿ ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਕਰਨਾ, ਪੇਰੋਲ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ, ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਸਟੇਟਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਇਨਵੌਇਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਮੁਹਾਰਤ

**ਮੁਹਾਰਤ** ਜਾਂ **ਹੁਨਰ** ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ, ਊਰਜਾ ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ-ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੋਂ-ਮਿੱਥੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਸਣੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਕਾਬਲੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਜਣੇ ਕੋਲ਼ ਹੋਣ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੁਸਾਇਟੀ 
* ਸਕਿਲਜ਼ ਈਯੂ ਘੋਖ ਰਲਵਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈੱਕਟ 
* coursee.co ਵੱਲੋਂ ਸਕਿੱਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ
630

**630** 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 630 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 1 ਜਨਵਰੀ&ndash; ਹਜਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ੌਜ ਲੈ ਕੇ ਮੱਕਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਚਲਿਆ |
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1622

**1622** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1620 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 1 ਜਨਵਰੀ&ndash; ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਮੁੱਢ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ 25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਰਿਆਸਤਾਂ

**ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਰਿਆਸਤਾਂ**(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Princely states ਜਾਂ ਪ੍ਰਿਸਲੀ ਸਟੇਟਸ) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ 'ਚ ਕੁਝ ਹੀ ਰਾਜ ਅਜ਼ਾਦ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਆਸਤ, ਰਾਜਵਾੜੇ ਜਾਂ ਦੇਸੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 565 ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਰਿਆਸਤਾ ਤੋਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਸਰਕਾਰ ਉਕਾ-ਪੁਕਾ ਟੈਕਸ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ 565 ਰਿਆਸਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 21 ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਰਿਆਸਤ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ।

15 ਅਗਸਤ,1947 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਸਾਰੀਆ ਰਿਆਸਤਾਂ ਭਾਰਤ ' ਸਾਮਿਲ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਟੇਟ, ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਰਿਆਸਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਨੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਰਲਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।

26 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਿਸ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ 'ਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ। ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਰਿਆਸਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਆਸਤ 'ਚ ਵਿਦਰੋਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਮੰਨਦਿਆ ਹੋਇਆ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ 1948 'ਚ ਭਾਰਤ 'ਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਆਸਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
1806

**1806** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1800 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 1 ਜਨਵਰੀ&ndash; ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਦਨਾਮਾ ਹੋਇਆ
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1808

**1808** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1800 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 1 ਜਨਵਰੀ - ਉਂਮੂਲਨਵਾਦ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਲੰਬੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਸਦਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦੇ ਆਯਾਤ''' ਤੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਗਈ।''' 
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
45 ਬੀ ਸੀ

**45 ਬੀ ਸੀ** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1870 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। 
## ਘਟਨਾ 
* 1 ਜਨਵਰੀ - ਰੋਮਨ ਗਣਤੰਤਰ ਨੇ **ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ** ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਇੰਟਲ ਕੋਰ ਐੱਮ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇੰਟਲ ਕੋਰ ਐੱਮ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਇੰਟਲ ਵਲੋਂ ਬਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਖ਼ਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਥਰਮਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਪਾਵਰ (TDP) 4.5 ਵਾਟ ਜਾ ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## "ਬ੍ਰੋਡਵੈੱਲ-ਵਾਈ"
## "ਸਕਾਈਲੇਕ-ਵਾਈ"
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ 
* Intel Core M Processors Product Order Code Table
* Intel Core M microprocessors at the Intel ARK Database
* Intel processor price list 
* Intel 14nm technology

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਲ
ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ

**ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ** ਯੂਨਾਨ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਮਗਰੋਂ ਰੋਮਨ ਕੈਲੰਡਰ 'ਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ 46 ਬੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਨੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ 365 ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਚ' ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਲੀਪ ਸਾਲ ਸਮੇਂ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਹਰੇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 365.25 ਦਿਨ ਔਸਤ ਹੈ।
## ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੰਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਿਲੈਨੀਅਮ

**ਮਿਲੈਨੀਅਮ** 1000 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਾਂ ਸਾਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਮਿਲੈਨੀਅਮ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਅਗਲਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਮਿਲੈਨੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਜੋਸ਼ਨਾ ਚਿਨੱਪਾ

**ਜੋਸ਼ਨਾ ਚਿਨੱਪਾ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਕੁਐਸ਼ ਖਿਡਾਰਣ ਹੈ। ਆਪ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ 19 ਸਾਲ 'ਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਸਕੁਐਸ਼ ਚੈਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਜੋਸ਼ਨਾ ਦਾ ਮਾਰਚ 2014 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੈਂਕ 19 ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਕੁਐਸ਼ ਖਿਡਾਰਨ ਜੋਸ਼ਨਾ ਚਿਨੱਪਾ ਨੇ ਮਿਸਰ ਦੀ ਹੀਬਾ ਅਲ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਫਸਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ’ਚ ਹਰਾ ਕੇ ਵਿਨੀਪੈਗ ਵਿੰਟਰ ਕਲੱਬ ਓਪਨ ਟਰਾਫੀ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡਬਲਿਊਐਸਏ ਵਿਸ਼ਵ ਟੂਰ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ। ਜੋਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਾਥੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀਪਿਕਾ ਪੱਲੀਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2014 'ਚ ਸੋਨਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੁਐਸ਼ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮੈਡਲ ਸੀ।

## ਟਾਇਟਲ
*ਵਿਨੀਪੈਗ ਵਿੰਟਰ ਕਲੱਬ ਓਪਨ ਟਰਾਫੀ ਫਰਵਰੀ, 2014
*ਚੇਨੱਈ ਉਪਨ ਮਈ 2012
*ਐਨਐਸਸੀ ਲੜੀ ਨੰ. 6 (ਟੂਰ 12) 2009 - ਜੇਤੂ
*ਬ੍ਰਿਟਿਸ ਜੁਨੀਅਰ ਓਪਨ, 2005 – ਜੇਤੂ
*ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੁਨੀਅਰ, 2005 – ਜੇਤੂ
*ਵਿਸ਼ਵ ਜੁਨੀਅਰ ਬੈਲਜ਼ੀਅਮ, 2005 – ਦੁਜੇ ਨੰਬਰ
*ਬ੍ਰਿਟਸ ਓਪਨ ਜੁਨੀਅਰ, 2004 –ਦੁਜੇ ਨੰਬਰ
*ਸੈਫ ਖੇਡਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, 2004 – ਸੋਨ ਤਗਮਾ
*ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਈਵੈਟ, 2004 – ਦੁਜੇ ਨੰਬਰ
*ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, 2004 – ਕਾਂਸੀ ਤਗਮਾ
*ਮਲੇਸ਼ੀਆਨ ਜੁਨੀਅਰ, 2004 – ਜੇਤੂ
*ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਜੁਨੀਅਰ, 2004 – ਜੇਤੂ
*ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਸੀਨੀਅਰ, 2004 – ਜੇਤੂ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸਟੀਫਨ ਲੀਕਾੱਕ

ਲੀਕਾੱਕ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤੀਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਸੀ।
## ਜਨਮ
ਸਟੀਫਨ ਲੀਕਾੱਕ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1869 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਲ 1882 ਤੋਂ 1887 ਤੱਕ ਅਪਰ ਕਨੇਡਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1891 ਵਿੱਚ ਟੋਰੰਟੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਤੋਂ ਬੀ'ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਪਰ ਕਨੇਡਾ ਕਾਲੇਜ ਵਿੱਚ ਪੜਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ 1903 ਵਿੱਚ ਪੀ ਅੈੱਚ ਡੀ ਦੀ ਉਪਾ ਧੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਕੰਮ
ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਟਰੀਅਲ ਦੇ ਮੇਕਗਿਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਦੇ ਸਟਾਫ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਲ 1808 ਵਿੱਚ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਦਵੀ ਤੇ ਉਹ 1936 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੇਵਾਨਿਵਿਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੀਕਾੱਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੈਤਿਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਵੀਹ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਰੁੱਚੀ ਹਾਸਰਸ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਰਾਧਿਆਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ।

## ਹੋਰ
ਲੀਕਾੱਕ ਦਾ ਹਾਸਰਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਸਮਾਜਿਕ ਕਮਜੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਾਸਤਵਿੱਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸੰਗਤੀਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟਾਕਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੀਕਾੱਕ ਦਾ ਹਾਸਰਸ ਸਦਾ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਸਜਨਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਜੂਲੀਅਨ ਅਸਾਂਙ਼

thumb
**ਜੂਲੀਅਨ ਪਾਲ ਅਸਾਂਙ਼** () ਖੋਜੀ ਇੰਟਰਨੈਟ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿਕੀਲੀਕਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਵਾਲ਼ਾ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿਕੀਲੀਕਸ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਰਾਕ਼ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਗੁਪਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਲੀਕਸ ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਭੇਦ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰੀ 2010 ਵਿੱਚ ਚੈਲਸੀਅ ਮੈਨਿੰਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਮਿਲੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਮੁਕ਼ੱਦਮਾ ਦਰਜ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਪੁਲੀਸ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਏਕੁਆਦੋਰ ਦੇ ਲੰਡਨ ਸਥਿਤ ਦੂਤਾਵਾਸ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ। 11 ਅਪਰੈਲ 2019 ਨੂੰ ਏਕੁਆਦੋਰ ਦੀ ਅੰਬੈਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਾਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਬਅਦ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਯਾਰਡ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਲਕ ਵੱਲੋਂ ਹੱਥ ਪਿਛਾਂਹ ਖ਼ਿੱਚਣ ਨਾਲ਼ ਅਸਾਂਙ਼ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੰਮ 
ਅਸਾਂਙ਼ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਇਹ ਹਨ: ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਗੁਆਂਤਾਨਾਮੋ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਨੇਵੀ ਦੇ ਅੱਡੇ ਵਿੱਚ ਕ਼ੈਦ ਕੀਤੇ ਇਰਾਕ਼ੀ ਜੰਗੀ ਕ਼ੈਦੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ; ਇਸੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 150 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕ਼ੱਦਮਾ ਚਲਾਏ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਕੈਦ ਰੱਖਣਾ; ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲ਼ੀਬਾਰੀ ਕਰਕੇ ਰਾਇਟਰ ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਦੋ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਹਮਦਰਦ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ‘ਖੋਜਾਂ’ ਰਾਹੀਂ ਚਿੱਕੜ ਸੁਟਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ
*2008, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤ ਨਿਉ ਮੀਡੀਆ ਸਨਮਾਨ
*2009, ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਕੇ ਸਨਮਾਨ
*2010, ਸਾਲ ਦਾ ਟਾਇਮ ਪਰਸਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੋਣ
*2010, ਸਾਮ ਅਡਾਮਸ ਸਨਮਾਨ
*2011, ਫ੍ਰੀ ਡਾਸੀਆ ਸਨਮਾਨ
*2011, ਸਿਡਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਸੋਨ ਤਗਮਾ
*2011, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਮਰਾਠਾ ਗੈਲਹੋਰਨ ਸਨਮਾਨ
*2011, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਲਈ ਵਾਕਲੇ ਸਨਮਾਨ
*2011, ਫ੍ਰੀ ਸਪੀਚ ਲਈ ਵੋਲਟੇਅਰ ਸਨਮਾਨ
*2012, ਬਿਗ ਬਰਦਰ ਸਨਮਾਨ
*2013, ਗਲੋਬਲ ਐਕਸਚੇਂਜ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਨਮਾਨ
*2013, ਯੋਕੋ ਓਨੋ ਲੇਨੋਨ ਬਹਾਦਰੀ ਸਨਮਾਨ
*2013, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦਾ ਵਧਿਆ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸਨਮਾਨ
*2014, ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ਿਸਤਾਨ ਦਾ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਸਨਮਾਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕ
ਕੁਇਅਰ ਸਿਧਾਂਤ

**ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ** ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਆਲੋਚਤਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੇਠ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ ਜੋ 1990 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੁਈਰ ਸਟਡੀਸ ਅਤੇ ਵੂਮਨ'ਸ ਸਟਡੀਸ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ ਹੇਠ ਕਿਰਤਾਂ ਦਾ ਕੁਈਰ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਕੁਈਰਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਧਿਐਨ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਥਿਉਰੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੌਰੇਨ ਬੇਰਲਾਂਤ, ਲੀਓ ਬਰਸਾਨੀ, ਜੂਡਿਥ ਬਟਲਰ, ਲੀ ਏਡਲਮੈਨ, ਜੈਕ ਹਲਬਰਸਟਾਮ, ਡੇਵਿਡ ਹਲਪੇਰਿਨ, ਜੋਸ ਏਸਤੇਬਾਨ ਮੁਨੋਜ਼, ਅਤੇ ਈਵਕੋਸੋਫਸਕੀ ਸੇਜਵਿਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ *ਜੈਂਡਰ* ਸਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਧਿਐਨ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਇ ਲਿੰਗ ਆਧਾਰਿਤ ਸਰੀਰਕ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਧਿਐਨ ਸਮਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਭਾਅ ਉੱਪਰ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਲਿੰਗਕ ਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਗਾਂਹ ਜਾ ਕੇ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਵਿਚਲਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਤਾਲਵੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਲੇਖਕ ਟੇਰੇਸਾ ਦ ਲੌਰਿਸ(Teresa de Lauretis) ਨੇ "ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ"(queer theory) ਸੰਕਲਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦ ਉਹ 1990 ਵਿੱਚ ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ। 
ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕ-ਖਿੱਚ ਵਿਚਾਲੇ "ਵੱਖਰਪੁਣੇ" ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ ਦਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪਸਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸਨੇ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬਖਸ਼ਿਆ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਸਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਕੁਈਅਰ ਸਿਧਾਂਤ ਉਹ ਲੈਂਸ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨ, ਕਾਰਕੁੰਨ, ਕਲਾਤਮਕ ਲਿਖਤਾਂ, ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਲਿੰਗ-ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਆਧਾਰਿਤ ਬਾਈਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
"ਕੁਈਰ ਸਿਧਾਂਤ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਵਰਤੋਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗਲੋਰੀਆ ਅੰਜਾਲਡਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜੋ ਖੁਦ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੋਕੋ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ। ਜੋ ਕਾਮੁਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਸਨ। ਟੈਰੇਸਾ ਡੀ ਲੌਰੇਟਿਸ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕੁਈਰ ਥਿਊਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ; 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਈਵ ਕੋਸੋਫਸਕੀ ਸੇਡਗਵਿਕ, ਮਾਈਕਲ ਵਾਰਨਰ, ਜੁਡਿਥ ਬਟਲਰ, ਐਡਰੀਅਨ ਰਿਚ, ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਹਲਪਰੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ
ਪੰਜੀਰੀ

**ਪੰਜੀਰੀ** ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਆਟਾ ਭੁੰਨ ਕੇ ਅਤੇ ਚੀਨੀ-ਸ਼ੱਕਰ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸੁਆਦਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜੀਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਟੇ, ਮੂੰਗ ਦਾਲ ਦਾ ਆਟਾ, ਬੇਸਨ, ਘੀ, ਗੁੜ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜੀਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਕਮਰਦਰਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਪੰਜੀਰੀ ਰਲਾ ਕੇ ਬਹੂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਧੀਆ ਰਹੇ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਵੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹੇ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪੌਸਟਿਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜੀਰੀ ਮਾਤਾ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  

ਘਿਉ ਵਿਚ ਆਟਾ ਭੁੰਨ ਕੇ, ਵਿਚ ਖੰਡ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਏ ਖਾਣ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਪੰਜੀਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਪੰਜੀਰੀ ਇਕ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਖੁਰਾਕ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜੀਰੀ ਰਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਜਨਾਨੀ ਦੇ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜੀਰੀ ਰਲਾ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਪੈਦਲ ਸਫਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਖਾਣ ਲਈ ਪੰਜੀਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪੰਜੀਰੀ ਦੇ ਦੋ ਲਾਭ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਤਾਂ ਸਫਰ ਵਿਚ ਪੰਜੀਰੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਜਿੱਥੇ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।  

ਪੰਜੀਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਕੜਾਹੀ ਵਿਚ ਘਿਉ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਚ ਆਟਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਆਟਾ ਭੁੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਖੰਡ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਸ, ਬਣ ਗਈ ਪੰਜੀਰੀ। ਹੁਣ ਪੰਜੀਰੀ ਖਾਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਹੁਣ ਪੰਜੀਰੀ ਘੱਟ ਹੀ ਰਲਾ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਫਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕੋਈ ਪੰਜੀਰੀ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।  

## ਸਮੱਗਰੀ
*ਆਟਾ
*ਘਿਓ
*ਬਦਾਮ
*ਕਾਜੂ
*ਦਾਖਾਂ
* ਚੀਨੀ ਜਾਂ ਬੂਰਾ
*ਗੂੰਦ
*ਵੱਡੀਆ ਇਲੈਚੀਆਂ

## ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
# ਆਟੇ ਨੂੰ ਕੜਾਹੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਭੁੰਨ ਲਓ।
# ਉਸਨੂੰ ਕੜਛੀ ਨਾਲ ਹਿਲਾਂਉਦੇ ਰਹੋ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਨਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ।
# ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਦਾਮ, ਕਾਜੂ ਅਤੇ ਦਾਖਾਂ ਪਾ ਕੇ ਪਕਾਓ।
# ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਘੀ ਪਾ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮਿਲਾਓ।
# ਪੰਜੀਰੀ ਨੂੰ 10-15 ਮਿੰਟ ਹਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਲਓ।
# ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੂਰਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਲਈ ਰੱਖ ਦਿਓ ।
# ਹੁਣ ਪੰਜੀਰੀ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਇਲਾਜ

**ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਇਲਾਜ** ਜਾਂ ਰੇੇਡੀਓਗਰਾਫ਼ੀ ਕੈਂਸਰ-ਚਿਕਿਤਸਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਉੱਚ ਮਿਕਦਾਰ ’ਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ’ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸੈੱਲਾਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਜ ਥੇਰੈਪੀ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲ ਤਤਕਾਲ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਸਗੋਂ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਲਾਜ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਹਿਰ ਜੋ ਰੋਗ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਣ, ਰੇਡੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਫਾਰਮੂਲਾ

ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦਲੀਲ਼ - ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਣਾਈ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਯਮ (formula) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸੂਚਨਾ ਜਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤੀ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸੰਖਿਪਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਵਿਖਾਉਣ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਨਿਯਮ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਜਾਂ ਯੋਗਿਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਿਰਫ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਗੋਲੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਦਾ ਨਿਯਮ ਥੱਲੇ ਲਿੱਖੇ ਹਨ-

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਸ਼ਲੋਕ

**ਸ਼ਲੋਕ** ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਤਰਿਕ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਦ ਤੇ ਹਰ ਪਦ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਮਾਤਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 32 ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਛੰਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੋ ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਲਮੀਕ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤੋ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਲਗਪਗ ਸਾਰੇ ਛੰਦਾਂ ਨੂ ਸ਼ਲੋਕ ਹੀ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ
ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਸਲੋਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੰਦ
1891

**1891** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1890 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*14 ਅਪ੍ਰੈਲ&ndash; ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਢੀ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
* ਪਤਾ ਨਹੀਂ &ndash; ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਹੋਮ ਰੂਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
*ਪਤਾ ਨਹੀਂ &ndash; ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਹੋਈ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਲਿਟਲ ਬਿਗਹਾਰਨ ਦੀ ਲੜਾਈ

**ਲਿਟਲ ਬਿਗਹਾਰਨ ਦੀ ਲੜਾਈ** ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਾਕੋਤਾ ਲੋਕ ਗ੍ਰੇਸ਼ੀ ਗਰਾਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਲਕੋਟਾ ਲੋਕ, ਡਕੋਤਾ ਲੋਕ, ਉੱਤਰੀ ਚੇਆਨੇ ਅਤੇ ਅਰਾਪਹੋ ਲੋਕ
ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ 7ਵੀਂ ਪੈਦਲ ਫੌਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀ ਗਈ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਲਿਟਲ ਬਿਗਹਾਰਨ ਦੇ ਦਰਿਆ ਨੇ ਨੇੜੇ ਉੱਤਰੀ ਮੋਂਟਾਨਾ ਤੇ 25–26 ਜੂਨ, 1876 ਨੂੰ ਲੜੀ ਗਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਾਂ
ਨਰਾਇਣ ਦੱਤ ਤਿਵਾਰੀ

**ਨਰਾਇਣ ਦੱਤ ਤਿਵਾਰੀ** (18 ਅਕਤੂਬਰ 1925 - 18 ਅਕਤੂਬਰ 2018) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਯੂਪੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ (1976–77, 1984–85, 1988–89) ਰਹੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ (2002–2007)। 1986–1987 ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹ 2007 ਤੋਂ 2009 ਦੌਰਾਨ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵੀ ਰਹੇ।
 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Biodata of N D Tiwari
*Personal Website 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਤੋਤਾ ਸਿੰਘ

**ਤੋਤਾ ਸਿੰਘ ( ਜਨਮ             -ਮੌਤ 21 ਮਈ 2022** ਧਰਮਕੋਟ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2012-2017
ਲੇ ਰੋਯਲ ਮਿਰੀਡਿਅਨ, ਚੇਨਈ

ਲੇ ਰੋਯਲ ਮਿਰੀਡਿਅਨ, ਚੇਨਈ ਇੱਕ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ, ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਇਨਡੀ – ਕਾਥੀਪਾਰਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਇਹ ਮਦਰਾਸ ਹਿਲਟਨ  ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 1,650 ਮੀਲਿਯਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਲੇ ਰੋਯਲ ਮਿਰੀਡਿਅਨ ਚੇਨਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ I

## ਇਤਿਹਾਸ
ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਪੀਜੀਪੀ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਹਿਲਟਨ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਬੰਧਨ ਠੇਕੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ  ਪਰ ਇਹ ਕਾਂਟਰੈਕਟ ਮਾਰਚ 2000 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੇ ਫਿਰ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਲੇ ਮਿਰੀਡਿਅਨ ਹੋਟਲਸ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਾਰਟਸ ਨਾਲ ਕਾਂਟਰੈਕਟ ਸਾਇਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਬਾ੍ਂਡ “ਲੇ ਰੋਯਲ ਮਿਰੀਡਿਅਨ ਚੇਨਈ” ਦੇ ਤਹਿਤ ਆ ਗਿਆ I ਹੋਟਲ ਦੀ ਨਰਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2000 ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 30 ਦਸੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਐਮ.ਕਰੁਣਾਨਿਧਿ ਨੇ ਕੀਤਾ I

ਮਈ 2005 ਵਿੱਚ, ਹੋਟਲ ਵਿੱਚਆਸਕ  ਨਾਂ ਦਾ, ਪੂਲ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੇ ਬਾਰਬਿਕਯੂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ Iਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਹੋਟਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਵੂਡ ਹੋਟਲਸ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਾਰਟਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੇ ਰੋਯਲ ਮਿਰੀਡਿਅਨ ਬਾ੍ਂਡ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ I

## ਦਾ ਹੋਟਲ
ਇਹ ਹੋਟਲ 3.44 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਬਾਗਬਾਨੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ I ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ 240 ਕਮਰੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋ 112 ਸਟੈਂਡਰਡ ਕਮਰੇ, 57 ਡੀਲਕਸ ਅਤੇ 41 ਰਾਯਲ ਕੱਲਬ ਬੈਡਰੂਮ, 22 ਡੀਲਕ੍ਸ ਸੂੱਟ, 7 ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੂੱਟ, ਤਿੰਨ ਰਾਯਲ ਸੂੱਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੈ੍ਸਡੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸੂੱਟ ਹੈ I ਹੋਟਲ ਦੇ ਦਾਅਵਤ ਹਾਲ ਵਿੱਚ 1500 ਲੋਕਾਂ ਸਮੱਰਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 12 ਮੀਟਿੰਗ ਥਾਂਹਾਂ ਹਨ I ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਨਵਰਤਨਾ (ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਕਵਾਨ ਪਰੋਸਨ ਵਾਲਾ), ਸੀਲੈਂਟਰੋ (ਇੱਕ 24 ਘੰਟੇ ਵਾਲਾ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਾਇਨਿੰਗ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਜੋ ਭਾਰਤੀ, ਕਾਨਟੀਨੈਂਟਲ, ਚਾਈਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਪਕਵਾਨ ਪਰੋਸਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਕਾਯਲ (ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸ਼ਮੁੰਦਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ) ਅਤੇ ਬਾਰ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਡੋਮ ਬਾਰ, ਫਲੇਮ ਲੇ ਕੱਲਬ ਅਤੇ ਲੇ ਗੋਰਮੈਂਡਿਸ ਹਨ I ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ 9200 ਸਕੂਏਅਰ ਫੁੱਟ ਦਾ ਬਾਲਰੂਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਾ ਗਰੈਂਡ ਮੈਡਰਾਸ ਬਾਲਰੂਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਥੰਮ ਰਹਿਤ ਬਾਲਰੂਮ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ I

ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਹੋਟਲ ਨੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਵਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ 750 ਮਿਲਿਯਨ ਦੇ ਨਿਵਸ਼ ਨਾਲ 15 ਹੋਰ ਕਮਰੇ ਬਣਾਏ ਗਏ I

## ਅਵਾਰਡ
ਸਾਲ 2002 ਲਈ ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੇਸ਼ਨਲ ਟਰੈਵਲ ਬੋਰਸ (ਆਇ.ਟੀ.ਬੀ), ਬਰਲਿਨ  ਵਿੱਚ “ਬੈਸਟ ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਹੋਟਲ ਇੰਨ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸਿਫ਼ਿਕ” ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਪੈਸਿਫ਼ਿਕ ਏਰੀਆ ਟਰੈਵਲ ਰਾਇਟਰ ਐਸੋਸਿਏਸ਼ਨ (ਪੀ.ਏ.ਟੀ.ਡਬਲਯੂ.ਏ) ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੇ ਡੈਕੇਨ ਹੈਰਲਡ ਐਵੇਨਿਊ ਵੱਲੋਂ ਬੈਸਟ “ਇਨੋਵੇਟਿਵ ਐਚਆਰ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸਿਸ 2003” ਦਾ ਵੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ I

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ
ਹਰੀ ਸਿੰਘ

**ਹਰੀ ਸਿੰਘ** ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਫੇ ਦਰਜ ਹਨ। 
*ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਉਸਮਾਨ -ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਆਗੂ
*ਹਰੀ ਸਿੰਘ (ਕਲਾਕਾਰ)- ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ 
*ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ (ਕਵੀ) -ਲੇਖਕ
*ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ -ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ
*ਗਿਆਨੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ- ਲੇਖਕ
*ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ -ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ
ਮਹਾਤਮਾ

ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਫੇ ਦਰਜ ਹਨ।
*ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ- ਭਾਰਤਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਿਤਾ।
*ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ -ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਮੌਢੀ
*ਮਹਾਤਮਾ (ਫਿਲਮ)- ਫਿਲਮ
*ਮਹਾਤਮਾ ਜੋਤੀਬਾ ਫੂਲੇ -ਮਹਾਨ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ
*ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ -ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ
*ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੰਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ -ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ
*ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਦ ਮਹਾਤਮਾ -ਫਿਲਮ
ਭਾਈ

ਭਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਫੇ ਦਰਜ ਹਨ।
## ਸ਼ਖ਼ਸ
*ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਜੀ- ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ
*ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ- ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ
*ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ- ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ
*ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ- ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ
*ਭਾਈ ਮੁਹਕਮ ਸਿੰਘ- ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ
*ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ- ਲੇਖਕ
*ਭਾਈ ਬਾਲਾ- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਾਥੀ
*ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਾਥੀ
## ਸਥਾਨ
*ਭਾਈ ਰੂਪਾ
*ਭਾਈਦੇਸਾ
*ਭਗਤਾ ਭਾਈ
*ਕੋਟ ਭਾਈ
ਦੇਵਦਾਸ (1936 ਫ਼ਿਲਮ)

thumb|thumbtime=6:02
***ਦੇਵਦਾਸ *** 1935 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ  ਜੋ ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ  ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲ, *ਦੇਵਦਾਸ*. ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈਂ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰ੍ਮਾਥੇਸ ਬਰੂਆ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸ ਦਾ ਰੋਲ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਸਹਿਗਲ ਨੇ, ਜਮਨਾ ਬਰੂਆ ਨੇ ਪਾਰਬਤੀ (ਪਾਰੋ) ਦਾ ਅਤੇ ਟੀ ਆਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਦਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ।ਇਹ ਬਰੂਆ ਦੀ ਤਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਵਰਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸੀ।

## ਕਥਾਨਕ 
[left|thumb|200x200px|ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ [ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਸਹਿਗਲ ਅਤੇ ਜਮਨਾ ਬਰੂਆ]]
ਦੇਵਦਾਸ ਅਤੇ ਪਾਰਬਤੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਨਿੱਖੜ ਪਿਆਰ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਦਾਸ ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਕੱਤੇ (ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ) ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਦੋਨੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅਨਭੋਲ ਪਿਆਰ ਵੱਖ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਵਤੀ ਹੁਣ ਉਹ ਛੋਟੀ ਲੜਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਪਾਰੋ ਵਿਆਹ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ, ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਰਵਾਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਰੋ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਦੇਵਦਾਸ ਨਾਲ ਪਾਰੋ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਰੋ ਦੇਵਦਾਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਸ਼ੀਲ ਹਿੰਦੂ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਾਬੇਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੇਵਦਾਸ ਸਰਾਬ ਪੀਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ 
* ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਸਹਿਗਲ 
* ਪਾਰੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਮਨਾ ਬਰੂਆ 
* ਚੰਦਰ ਮੁਖੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ
* ਬਿਸਵ ਨਾਥ ਭਾਦੁੜੀ
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੰਦਰ ਡੇ
* ਵਿਕਰਮ ਕਪੂਰ
* ਛੇਤਰ ਬਾਲਾ
* ਲੀਲਾ 
* Nemo 
* Pahadi ਸਾਨਿਆਲ
* ਕੇਦਾਰ ਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ
* ਏ ਐੱਚ ਸ਼ੋਰ 
* ਸੁਲਤਾਨਾ 
* ਜ਼ੁਬੈਦਾ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Full movie on Dailymotion (best quality online)
* Encyclopedia of Indian Cinema
* Full movie on YouTube, also YT (wrong caption)
* Summary of Devdas films 
* Review
ਪੀਰੇ ਸਿਮੋਨ ਲੈਪਲੇਸ

**ਪੀਰੇ ਸਿਮੋਨ ਲਾਪਲਾਸ** (Pierre Simon Laplace, 1749 - 1827) ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਗਣਿਤਅ, ਭੌਤੀਕਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲਵਿਦ ਸਨ। ਲਾਪਲਾਸ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1749 ਈ., ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਿਦਰ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਧਨੀ ਗੁਆਂਡੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਹੋਈ। 

## ਕਾਰਜ 
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਗੋਲਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਅਨੇਕਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਖਗੋਲਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ  ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਮੇਂਵਾਰ ਪ੍ਰੇਜਾਤੇ ਪਾਰ ਦਿਵੇਰ ਸਵਾਂਸ (Memoirs presentes par divers savans), ਏਕਸਪੋਜਿਸਯੋਂ ਦਿਉ ਸਿਸਤੈਮ ਦਿਉ ਮੌਦ (Exposition du systeme du monde) ਅਤੇ ਮੇਕਾਨਿਕ ਸੇਲੈਸਤ (Mecanique Celeste) ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਰ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਤੇ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸੌਰ ਸਮੁਦਾਏ ਦੀ ਸੰਪੂਰਣ ਗਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਦੂਸਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਸਬੰਧੀ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਤੀਸਰੀ ਵਿੱਚ ਸੌਰ ਸਮੁਦਾਏ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਜੰਤਰਿਕ ਨਿਰਮੇਏ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹੱਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਭਾਵਿਅਤਾ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਭੋਰਾਕੁ ਅਵਕਲ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਲਘੁੱਤਮ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਅਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਸੰਭਾਵਿਅਤਾ ਉੱਤੇ ਲਿਖਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਧਪਤਰੋਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਥੇਓਰੀ ਅਨਾਲਿਤੀਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਬਾਵਿਲਿਤੇ (Theorie analytique des probabilites, 1812 ਈ .) ਵਿੱਚ ਹੈ। ਯੰਤਰਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੀਰਘਵ੍ਰੱਤਜ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਤਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਥਿਤ ਕਿਸੇ ਕਣ ਉੱਤੇ, ਉਸਦੇ ਖਿੱਚ ਦੇ ਨਿਰਮੇਏ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਪਲਾਸ ਦੇ ਗੁਣਕ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਫਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚੁਰ ਵਰਤੋ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੌਲਤ ਫਲਨ ਲਾਪਲਾਸ ਸਮੀਕਰਣ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭੌਤੀਕੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੈਸਾਂ ਵਿੱਚ ਧਵਨਿਵੇਗ ਉੱਤੇ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦਾ ਸ਼ੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਜਵਾਰ ਭਾਟੇ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਨਵੇਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵਾਯੁਦਾਬ ਮਾਪਕ ਵਲੋਂ ਉਚਾਈ ਮਿਣਨੇ ਦਾ ਨਿਯਮ ਗਿਆਤ ਕੀਤਾ। 5 ਮਾਰਚ 1827 ਈ . ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਲੈਪਲੇਸ ਰੂਪਾਂਤਰ

## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ 
* "Laplace, Pierre (1749–1827)". ''Eric Weisstein's World of Scientific Biography''. Wolfram Research. http://scienceworld.wolfram.com/biography/Laplace.html. अभिगमन तिथि: 2007-08-24. 
* "Pierre-Simon Laplace" in the MacTutor History of Mathematics archive.
* "Bowditch's English translation of Laplace's preface". *Méchanique Céleste*. The MacTutor History of Mathematics archive. http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/history/Extras/Laplace_mechanique_celeste.html. अभिगमन तिथि: 2007-09-04. 
* Guide to the Pierre Simon Laplace Papers at The Bancroft Library
* साँचा:MathGenealogy
* English translation  of a large part of Laplace's work in probability and statistics, provided by Richard Pulskamp 
* Pierre-Simon Laplace - Œuvres complètes (last 7 volumes only) Gallica-Math
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਖੋਜੀ
ਨੱਥੋਵਾਲ

**ਨੱਥੋਵਾਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਰਾਏਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਫੌਜੀਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਰਾਏਕੋਟ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦੂਰ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ 350 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਟਰ, ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਸਿੱਧੂ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੇਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੈਂਕਾਂ ’ਤੇ ਤੈਨਾਤ ਫੌਜੀ ਜਵਾਨ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਹੀਦ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ, ਵੀਰ ਚੱਕਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਜੇਤੂ ਵੀ ਕਈ ਜਵਾਨ ਹਨ। ਸ਼ਹੀਦ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਸਰਬੰਸ ਸਿੰਘ, ਮੇਜਰ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਹੌਲਦਾਰ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ, ਮੇਜਰ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕੈਪਟਨ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ 1991, ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ 2008, ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਸਰਬੰਸ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਹੀਦ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਐਮ.ਐਸ. ਬੁੱਟਰ ਕਰਨਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ’ਤੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸ਼ਹੀਦ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ 175 ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਛੇ ਕੁ ਸੌ ਘਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 350 ਜਵਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ’ਤੇ ਤੈਨਾਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਾਮ ਪੀਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੁੱਟਰ ਨੱਥੋਵਾਲ ਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖਗੋਲੀ ਇਕਾਈ

**ਖਗੋਲੀ ਇਕਾਈ** (ਸੂਤਰ au, AU ਜਾਂ ua) ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਔਸਤ ਦੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੈ ਇਹ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੂਰੀ ਦਾ ਔਸਤ 149597870700 ਮੀਟਰ ਜਾਂ (ਲਗਭਗ 150 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਮੀ ਜਾਂ 93 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਲ) ਇਹ ਅਕਾਸੀ ਦੂਰੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਇਕਾਈ ਹੈ।
:
## ਦੂਰੀਆਂ
ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਮਾਪਣ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਚਾਲ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਨੂੰ 500 ਸੈਕਿੰਡ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦੂਰੀ 500×3 ਲੱਖ=15 ਕਰੋੜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਲਾੜੀ ਇਕਾਈ ਜਾਂ ਐਸਟਰੋਨੌਮੀਕਲ ਯੂਨਿਟ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 1 ਸਾਲ ਵਿੱਚ 365.24×24×60×60=31538073.6 ਸੈਕਿੰਡ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 3 ਲੱਖ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ 'ਤੇ 9.461×1012 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਮਾਪਣ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕਾਈਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਜਾਖੜ

**ਜਾਖਡ਼** ਇੱਕ ਗੋਤ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮੋਢੀ ਚੰਦਰ ਬੰਸੀ, ਰਾਜੇ ਬੀਰ ਭੱਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਖੂ ਭੱਦਰ ਸੀ। ਇਹ ਬਲਖ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਏ ਸਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਜਾਖੜ, ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਗੋਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਯੁੱਧ 950 ਪੂਰਬ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੱਲ, ਸੰਧੂ, ਕੰਗ, ਮਲ੍ਹੀ ਤੇ ਜਾਖੜ ਆਦਿ ਜੱਟ ਜਾਤੀਆਂ ਈਸਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਖੜ ਆਪਣਾ ਸਬੰਧ ਉਦੈ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਗੋਤ ਦਾ ਮੋਢੀ ਜਾਕੂ ਸੀ। ਉਹ ਦਾਵਰਕਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਕਮਾਨ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹਾਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਖੇਤਰ ਛੱਡ ਕੇ ਰੋਹਤਕ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਝੱਜਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਜਾਖੜ, ਸੰਗਵਾਨ, ਪੀਰੂ ਤੇ ਕਾਦਿਆਨ ਚਾਰ ਭਰਾ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚਾਰ ਨਵੇਂ ਗੋਤ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਾਖੜ ਦੀ ਬੰਸ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੁਣ ਵੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਸੀਕਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਝੱਜਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਜਾਖੜ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਹਾਂਸੀ ਤੇ ਗੁੜਗਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਹੀ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਹੁਤੇ ਜਾਖੜ ਰੋਹਤਕ ਤੇ ਗੁੜਗਾਉਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਰੋਹਤਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਜਾਖੜ ਜੱਟਾਂ ਦੇ 12 ਪਿੰਡ ਹਨ। ਹਰਿਆਣੇ ਤੇ ਰਾਜਸਤਾਨ ਵਿਚ ਜਾਖੜ ਹਿੰਦੂ ਜਾਟ ਹਨ। ਇਹ ਖਾੜਕੂ ਜੱਟ ਹਨ। 1881 ਈਸਵੀਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਗਣਨਾ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਖੜ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਪਟਿਆਲਾ, ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਬਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਦੁਆਬੇ ਵਿਚ ਸਨ। ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ 2,769 ਤੇ ਬਠਿੰਡੇ ਸਮੇਤ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਚ ਕੇਵਲ 168 ਸਨ।

## ਗਿਣਤੀ
1881 ਈਸਵੀਂ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰਿਆਣੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜਾਖੜ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੇਵਲ 12,918 ਸੀ। ਇਹ ਜਾਟ ਹਨ। ਸਰ ਇਬਟਸਨ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਪੰਜਾਬ ਕਾਸਟਸ ਵਿਚ ਜਾਖੜ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਚੌਹਾਨ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੈ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਬੀ ਐੱਸ ਦਾਹੀਆ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਜਾਟਸ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਕਬੀਲੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਲਖ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਿੰਧ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ। ਨਵੀਆਂ ਚਰਾਂਦਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਜੱਟ ਕਬੀਲੇ ਆਮ ਹੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਦੂਰ ਤਕ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਥਾਨਕ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜੱਟ, ਪਸੂ ਕਾਫੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਆਬਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। 1881 ਈਸਵੀਂ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਕੁਝ ਜਾਖੜ ਰਾਜਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲਾ ਸੀਕਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੀੜੀ ਬੀਘਾ ਵਿਚੋਂ ਉਠਕੇ ਅਬੋਹਰ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਆਏ। ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਜਾਖੜ ਹਿੰਦੂ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਪੰਜ ਕੋਸੀ ਪਿੰਡ ਹਿੰਦੂ ਜਾਖੜਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਕਿਲਿਆਂਵਾਲੀ, ਪੱਤਰਿਆਂਵਾਲੀ ਤੇ ਦਾਨੇਵਾਲਾ ਦੇ ਜਾਖੜ ਸਿੱਖ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ
#ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸਰਦਾਰ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ
#ਚੌਧਰੀ ਬਲਰਾਮ ਜਾਖੜ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਤ
ਰਾਜਗੋਪਾਲ ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ

**ਰਾਜਗੋਪਾਲ ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ** ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਦੇ ਕਵੀ ਹਨ।

## ਜਨਮ
ਰਾਜਗੋਪਾਲ ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ ਦਾ ਜਨਮ 1934 ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਚਿਰਾਪਲੀ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਤਿਰੂਪਰਾਏ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਡਾੱਨ ਬਾਸਕੋ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਦੇ ਸਿਦਾਰਥ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆੱਫ ਲੀਡਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1963-64 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1978 ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
## ਕੈਰੀਅਰ
1971 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਹੇ। ਉਹ 1978 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਸਰਾਟੋਗਾ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਕਿਡਮੋਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦਾ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ

**ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਹਾਇਕੂ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਲਿਖਣ 'ਤੇ ਵੀ ਹੱਥ ਅਜਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਿਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ
ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਮਈ 1953 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਡੇਹਲੋਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ. ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਸੀ। 

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹਨ। ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬੇਸ਼ਕ ਅਾਪ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ ਿਫਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਪੜਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਿਗਅਾਨ ਸੀ। ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ, ਡੇਹਲੋਂ, ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ, ਿਫਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਮੰਡੀ ਬਹਾਦਰ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਬੀ ਏ ਗੋਬਿੰਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਨਾਰੰਗਵਾਲ ਤੋਂ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਐੱਮ ਏ ਗੋਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਨਾਗਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਦਾ ਡੀ. ਪੀ. ਡੀ. ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ। 

ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਸੰਨ 1977 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਏ। ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਕੇ ਸੰਨ 1986 ਤੱਕ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਜਾਰਜ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸੰਨ 1987 ਵਿੱਚ ਸਰੀ ਆ ਗਏ। ਹੁਣ ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਸਰੀ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਨਜੀਤ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਬੇਟੀ ਕਮਲਪ੍ਰੀਤ ਹੈ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 

## ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਲਜ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇਹ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੋਰ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੇ ਕਵਿਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗੇ। ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਲੱਗੇ। ਗੋਬਿੰਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਨਾਰੰਗਵਾਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸੰਨ 70-72 ਤੱਕ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਨ 72-73 ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ "ਗਿਰਝਾਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ" 1995 ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਇਹ ਇਕ ਕਾਵਿ-ਨਾਟ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਛੇਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਖਬਾਰ "ਇੰਡੋਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟਾਈਮਜ਼" ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਲਮ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹਨ।  ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੈਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ 'ਕਲਾ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਹੋਸਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਲਿਖਤਾਂ
*	ਗਿਰਝਾਂ  ਦੀ ਹੜਤਾਲ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ), ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਲੁਧਿਆਣਾ, 1995)
*	ਬਨਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ  2007)
*	ਤ੍ਰੇਲ ਤੁਪਕੇ ( ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਾਇਕੂ 2009)
*	ਮੋਖਸ਼ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ 2012)
*	ਜੀਵਨ ਪੰਧ ਦਾ ਸੁਹਜ ( ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ 2013)
*	ਆਤਮ ਮੰਥਨ (ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ 2015-2020)
*	ਨਮਕੀਨ ਰਸਗੁੱਲੇ (ਵਿਅੰਗ ਪੁਸਤਕ 2015)
*	ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ (ਵਿਅੰਗ ਪੁਸਤਕ 2017)
*	ਰੱਬ ਦੌਰੇ ਤੇ ਗਿਆ (ਵਿਅੰਗ ਪੁਸਤਕ 2017)
*	ਸੈਲਫੀ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 2019)
*	ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ     ( ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 2020)
*	**ਸੰਪਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ:**
*	ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ  (2005)
*	ਕਲਮਾਂ ਦਾ ਸਫਰ  (2009)
*	ਪਰਵਾਸੀ  ਸਾਹਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ  (2014   ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੁਲੰਬੀਆਂ ਵਿਚ ਸਿਲੇਬਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ)

## ਇਨਾਮ ਸਨਮਾਨ
*	ਕੈਨੇਡਾ ਕਾਊਂਸਲ ਟ੍ਰੈਵਲ ਗ੍ਰਾਂਟ, (2003)
*	ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਕੈਲਗਰੀ ਵਲੋਂ 'ਇਕਬਾਲ ਅਰਪਣ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ', (2014)
*	**ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਪਰ  ਹੋਇਆ ਖੋਜ ਕਾਰਜ:**
*	ਪਰਵਾਸ, ਮੈਗਜ਼ੀਨ  ਅਕਤੂਬਰ -ਦਸੰਬਰ 2020
*	ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ":ਪਰਖ ਪੜਚੋਲ  2021 ਸੰਪ ਡਾ.ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸੱਜਰੀ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਵਰਗਾ ਸ਼ਾਇਰ: ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ  
ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਕੈਲਗਰੀ ਦਾ 15ਵਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ 31 ਮਈ ਨੂੰ 
ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਇਕ ਮੁਲਾਕਾਤ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਲੇਖਕ
ਗੱਠ ਸਿਧਾਂਤ

thumb|A three-dimensional depiction of a thickened trefoil knot, the simplest non-trivial knot
thumb|A knot diagram of the trefoil knot
 ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਗੱਠ ਸਿਧਾਂਤ ਗਣਿਤਕ ਗੱਠਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਣਿਤ ਦੀ ਗੰਢ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੇ ਤਸਮਿਆਂ ਅਤੇ ਰੱਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਪੈਂਦੀਆਂ ਗੱਠਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸਿਰੇ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਖੋਹਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਗਣਿਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਗੰਢ 3-ਆਯਾਮੀ ਯੁਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ, **R**3 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦਾ ਘਿਰਿਆ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ (ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੇਖਾ ਗਣਿਤਕ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ  ਨਹੀਂ,
ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ homeomorphisms ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)। ਦੋ ਗਣਿਤਕ ਗੰਢ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਗਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ R3 ਦੀ ਇੱਕ ਡੀਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ (ਅੰਬੀਐਂਟ ਆਈਸੋਟੋਪੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ); ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਇੱਕ ਗੱਠਲ ਸਟਰਿੰਗ ਦੇ ਜੋੜਤੋੜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟਰਿੰਗ ਕੱਟਣਾ ਜਾਂ ਸਟਰਿੰਗ ਨੂੰ ਖੁਦ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੰਢ ਥਿਊਰੀ
ਚਾਪ

**ਚਾਪ** (ਚਿੰਨ: ⌒) ਰੇਖਕੀ ਵਿੱਚ ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਦਾ ਬੰਦ ਹਿਸਾ ਹੈ। ਦੋ ਦਿਸ਼ਾ ਰੇਖਕੀ 'ਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੱਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਚਾਪ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਤੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਬਿੰਦੂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਦੋ ਚਾਪਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੀ ਚਾਪ ਕੇਂਦਰ ਤੇ π ਰੇਡੀਅਨ (180 ਡਿਗਰੀ) ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੋਣ ਬਣਾਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਜਾਂ ਮਾਈਨਰ ਚਾਪ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦੀਰਘ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਚਾਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਚੱਕਰ ਦੀ ਚਾਪ ਦੀ ਲੰਬਾਈ
ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿਆਸ r ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਕੋਣ ਮਾਪ \theta\,\! ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੀ ਚਾਪ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, *L* ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
:\frac{L}{\mathrm{Circumference}}=\frac{\theta}{2\pi}.\,\!

ਘੇਰਾ (Circumference)ਦਾ ਫਾਰਮੁਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੇ:

:\frac{L}{2\pi r}=\frac{\theta}{2\pi},\,\!
ਜੇ \alpha ਦਾ ਮੁੱਲ ਤਾਂ \theta=\frac{\alpha}{180}\pi,\,\!
ਤਾਂ ਚਾਪ ਦੀ ਲੰਬਾਈ:

:L=\frac{\alpha\pi r}{180}.\,\! 
ਉਦਾਹਰਣ:

:ਕੋਣ ਦਾ ਮਾਪ ਡਿਗਰੀ/360° = L/ਘੇਰਾ

ਜੇ ਕੋਣ ਦਾ ਮਾਪ 60 ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਘੇਰਾ 24 ਸਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ

:\frac{60}{360} = \frac{L}{24}

:360L=1440

:L = 4.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਕੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਗੇਅ

**ਗੇਅ** ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ **ਸਮਲਿੰਗੀ ਮਰਦ** ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ *ਐਸ਼ਪ੍ਰਸਤ* ਜਾਂ *ਖੁਸ਼* ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਂਝ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 19ਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੀ ਵਰਤੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਧੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ

**ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ **ਇੱਕ ਕਾਮੁਕ ਜਾਂ ਲਿੰਗਕ ਖਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗਕ ਸਮੂਹ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਰਵਲਿੰਗਕਤਾ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ
1552

**1552** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1550 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*29 ਮਾਰਚ&ndash;ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਏ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਚਾਪ ਦੇ ਮਿੰਟ ਅਤੇ ਸਕਿੰਟ

**ਚਾਪ ਦਾ ਮਿੰਟ** (**MOA**), ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਕੋਣ ਦੇ ਸੱਠਵੇਂ ਹਿੱਸੇ (\frac{1}{60}) ਦੇ ਮਾਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਕੋਣ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਦਾ 360ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ (\frac{1}{360}) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਚਾਪ ਦਾ ਮਿੰਟ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਦਾ (\frac{1}{21600}) ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਡੀਅਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਚਾਪ ਦਾ ਮਿੰਟ (\frac{1}{10800}) ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਕੋਣ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਗੋਲੀ ਕੋਣਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਵਰਗ ਚਾਪ ਦਾ ਮਿੰਟ ਦੀ ਗਣਤੀ 4 \pi \left(\frac{10,800}{\pi}\right)^2 = \frac{466,560,000}{\pi} =  ਲਗਭਗ 148,510,660 ਚਾਪ ਦਾ ਮਿੰਟ ਦਾ ਵਰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

:**ਚਾਪ ਦਾ ਸੈਕਿੰਡ** (**arcsec**) ਚਾਪ ਦੇ ਮਿੰਟ ਦਾ (\frac{1}{60}) ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਡਿਗਰੀ ਦਾ (\frac{1}{3600}) ਹਿੱਸਾ, ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਦਾ (\frac{1}{1,296,000})ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਰੇਡੀਅਨ ਦੀ ਇਕਾਈ 'ਚ (\frac{1}{648,000}) (ਲਗਭਗ (\frac{1}{206,265}) ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
(\frac{1}{60})

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਕੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਕੁਈਰ ਅਧਿਐਨ

**ਕੁਈਰ ਅਧਿਐਨ**, **ਲਿੰਗਕ ਭਿੰਨਤਾ ਅਧਿਐਨ** ਜਾਂ **ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਐਨ** ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਐਨ ਹੈ ਜੋ ਲਿੰਗਮੁਖਤਾ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਹੋਂਦ (ਲੈਸਬੀਅਨ, ਗੇਅ, ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ, ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ, ਕੁਈਰ, ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਪਰ ਉਸਰੇ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਇਤਿਹਾਸ, ਦਰਸ਼ਨ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹੋਂਦ, ਜੀਵਨ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕੁਈਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਰ ਅਧਿਐਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਰੀਨ ਲਾ ਫਰਾਂਸ ਅਨੁਸਾਰ, "ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸਮਲਿੰਗਕਤਾ ਉੱਪਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਅਸਮਲਿੰਗਕਤਾ ਉੱਪਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਕਤਾ ਏਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਓਂ ਹੈ?'"
thumb|ਇਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਈਵ ਸੋਫਸਕੀ ਸੇਜਵਿਕ

## ਪਿਛੋਕੜ 
## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਯੇਲ-ਕਰਾਮਰ ਵਿਵਾਦ 
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* ਜੈਂਡਰ ਅਧਿਐਨ
* ਸਮੂਹ ਹੋਂਦ

## References 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਈਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ
ਛਤਰੀ ਸੰਕਲਪ

**ਛਤਰੀ ਸੰਕਲਪ** ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕਈ ਵਸਤੂਆਂ ਜਾਂ ਸਮੂਹਾਂ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਕਲਪ 
* ਛਤਰੀ ਛਾਪ
* ਛਤਰੀ ਫੰਡ
* ਛਤਰੀ ਸੰਗਠਨ
* ਛਤਰੀ ਸਕੂਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਕੁਇਅਰ

**ਕੁਇਅਰ** ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ, ਅਜੀਬ, ਅਸਾਧਾਰਣ ਜਾਂ ਅਜੀਬ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸਨ ਜਾਂ ਨਾਰੀ/ਔਰਤਾਂ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਦਰਅਸਲ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਸਕਰ ਵਾਈਲਡ ਨੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਕੁਈਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀ ਜਾਂ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਮਲਿੰਗੀ ਅਤੇ ਸਿਸਜੈਂਡਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਹੈਟ੍ਰੋਸੈਕਸੂਅਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।   

## ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ 
* ਕੁਈਰ ਅਧਿਐਨ
* ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਈਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ