open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਐਮ ਸੀ ਰਾਜਾ

ਰਾਓ ਬਹਾਦਰ **ਮਾਈਲਾਈ ਛੀਨਾ ਥੰਬੀ ਪਿੱਲੇ ਰਾਜਾ** (17 ਜੂਨ 1883 – 23 ਅਗਸਤ 1943) ਤਾਮਿਲ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ। 

ਰਾਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਰ, ਉਸ ਨੇ 1923 ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪਰਾਇਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਲੂਕ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੀ. ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ, ਫਿਰ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅੰਤਰਾਂ ਕਰਨ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ 1943 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਵੀ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਰੇਟਾਮਲਾਈ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਗੋਲ ਟੇਬਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸੀ।  

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਰਾਜਾ ਦਾ ਜਨਮ 1883 ਵਿੱਚ ਮਲੇਈ ਚਿਨਾ ਥੰਬੀ ਪਿੱਲੇ ਦੇ ਘਰ  ਸੈਂਟ ਥਾਮਸ ਮਾਉਂਟ, ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਿੰਨਾ ਥੰਬੀ ਪਿੱਲੇ ਲਾਰੇਂਸ ਅਸਾਇਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਸਲੀ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਰੋਯਾਪੇਟਾ ਅਤੇ ਵੈਸਲੀ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।.

## ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ 
ਰਾਜਾ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਿੰਗਲੇਪੁਟ ਜ਼ਿਲਾ ਬੋਰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 916 ਵਿਚ ਉਹ ਆਦਿ-ਦ੍ਰਵਿੜ ਮਹਾਜਨ ਸਭਾ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਲਿਬਰਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 1920 ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਈਆਂ ਆਮ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਸਟਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲਈ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਹ ਸਦਨ ਵਿਚ ਜਸਟਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਲੀਡਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।  1922 ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਰੈਈਆ ਅਤੇ ਪੰਚਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਰਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਆਦਿ-ਦ੍ਰਵਿੜ ਅਤੇ ਆਦਿ-ਆਂਧਰ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇ।

1921 ਵਿਚ, ਪਨਾਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਸਟਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿਚ ਪੱਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ, ਪਰ, ਇਸ ਐਕਟ ਨੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਲਈ ਕੋਟੇ ਅਲਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਮਾਯੂਸ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਫਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਕਟ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਜਸਟਿਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਜਦੋਂ ਉਸੇ ਸਾਲ ਪਾਲਿਯਾਂਤੋਪ ਵਿਚ ਦੰਗੇ ਭੜਕ ਗਏ ਤਾਂ ਜਸਟਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਹੜਤਾਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਪਰਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਤ ਪਨਾਹੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ। ਇਸ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਖਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ 1923 ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।  ਉਹ 1926 ਤੱਕ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। 1928 ਵਿਚ, ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਡਿਪਰੈੱਸਡ ਕਾਸਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। 1926 ਤੋਂ 1937 ਤੱਕ ਉਹ ਇਪੀਰੀਅਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੁਲਾਈ 1937 ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕੁਰਮ ਵੈਂਕਟ ਰੈਡੀ ਨਾਇਡੂ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1883
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਕਵਿਤਾ ਦੇਵੀ

**ਕਵਿਤਾ ਦਲਾਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੈਸਲਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਨਾਲ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ NXT ਵਿੱਚ **ਕਵਿਤਾ ਦੇਵੀ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰੈਸਲਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਨਾਲ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵੇਟਲਿਫਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕਵਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦਲਾਲ, 5 ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਜੀਂਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜੁਲਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਮਾਲਵੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਟ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਖੇਡਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

## ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕਵਿਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ 75 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੈਸਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ
### ਕੰਟੀਨੈਂਟਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (2016–2017)
24 ਫਰਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ, ਕਵਿਤਾ ਦਲਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੈਸਲਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ, "ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ" ਦੀ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਜੂਨ, 2016 ਵਿੱਚ, ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰਿੰਗ ਨਾਮ ਹੇਠ, ਬੀ ਬੀ ਬੁੱਲ ਬੁੱਲ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ "ਓਪਨ ਚੈਲੇਂਜ" ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ, ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 25 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਉਹ ਇੱਕ ਨਵੇਂ, ਹਾਰਡ ਕੇਡੀ, ਨਾਂ ਦੇ ਰਿੰਗ ਸਾਹਿਲ ਸੰਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀ.ਬੀ. ਚੁੱਲ ਬੁੱਲ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਿਕਸਡ ਟੈਗ ਟੀਮ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟ੍ਰੇਨਰ "ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ" ਤੋਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੈਸਲਰ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ ਸੀ।

### ਐਨ.ਐਕਸ.ਟੀ. (2017 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ)
13 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਅ ਯੰਗ ਕਲਾਸਿਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰੈਸਲਰ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।. 28 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਡਕੋਟਾ ਕਾਈ ਨੇ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

15 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਨੂੰ, ਡਬਲਿਊ.ਡਬਲਿਊ.ਈ. ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇੱਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 8 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2018 ਨੂੰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਦਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰੈਸਲਮੇਨੀਆ 34 ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੈਸਲਮੇਨੀਆ ਮਹਿਲਾ ਬੈਟਲ ਰਾਇਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰਾਹ ਲੋਗਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਨ.ਐਕਸ.ਟੀ. ਲਾਈਵ ਈਵੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਆਲਿਆਹ ਨਾਲ ਡਕੋਟਾ ਕਾਈ ਅਤੇ ਸਟੇਫਨੀ ਨੀਵੇਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਟੀਮ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਏ ਯੰਗ ਕਲਾਸਿਕ 2018 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਪਰ ਪਰਤਣ ਵਾਲੀ ਕੈਟਲਿਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ।

## ਵਪਾਰ
ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਡਬਲਿਊ.ਡਬਲਿਊ.ਈ. ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ।

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* ਸਾਕਸ਼ੀ ਮਲਿਕ
* ਫੋਗਾਟ ਭੈਣਾਂ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਲੋਕ
ਨਾਇਕ (ਫ਼ੌਜੀ ਰੈਂਕ)

**ਨਾਇਕ** ਭਾਰਤੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਰੈਂਕ ਹੈ। ਇਹ ਰੈਂਕ ਲਾਂਸ ਨਾਇਕ ਰੈਂਕ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੈਂਕ ਹੈ। ਤਾਮਿਲ ਵਿਚ, ਸ਼ਬਦ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਂ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨਾਇਕ ਦੋ ਪੱਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬਿੱਲਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਰੈਂਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਾ ਰੈਂਕ
ਜੇਨੋਆ

**ਜੇਨੋਆ** ( ;  , ;  ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ Genua) ਲਿਗੂਰੀਆ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਟਲੀ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ 594,733 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। 2011 ਦੀ ਇਤਾਲਵੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜੇਨੋਆ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ 2015 ਵਿੱਚ ਜੇਨੋਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਗਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 855,834 ਸੀ ਅਤੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਹੜਾ ਇਟਾਲੀਅਨ ਰਿਵੀਰਾ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਜੇਨੋਆ ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਗੂਰੀਆਈ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜੇਨੋਆ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ 12ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਜੇਨੋਆ ਨੂੰ *ਲਾ ਸੁਪਰਬਾ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਮਾਣਮੱਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਨੋਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ, ਕੁਈਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ 2004 ਯੂਰਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਕੋਲੰਬਸ, ਨਿਕੋਲੋ ਪਗਾਨਿਨੀ, ਜਿਓਸੇਪ ਮਾਜ਼ੀਨੀ, ਰੈਂਜ਼ੋ ਪਿਆਨੋ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਮਾਲਡੋ ਕਾਨੈਲਾ (ਹਾਊਸ ਔਫ਼ ਗ੍ਰਿਮਾਲਡੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ) ਦਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਜੇਨੋਆ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਨ-ਟਿਊਰਿਨ-ਜੇਨੋਆ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਔਫ਼ ਸੇਂਟ ਜੌਰਜ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1407 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ 15ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਇਤਾਲਵੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਕੈਨਟੀਰੀ, *ਸੇਲੈਕਸ ਈਐਸ*, *ਐਨਸਾਲਡੋ*, *ਈਡੋਆਰਡੋ*, ਪੀਆਗੀਓ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਅਤੇ *ਕੋਸਟਾ ਕਰੂਸਿਸ* ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Official Site
* Genova2015.org - Official Site 
* http://whc.unesco.org/en/list/1211

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਪਿਏਰ ਜੋਸਿਫ਼ ਪਰੂਧੋਂ

**ਪਿਏਰ ਜੋਸਿਫ਼ ਪਰੂਧੋਂ** (; 15 ਜਨਵਰੀ 1809 – 19 ਜਨਵਰੀ 1865) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਸਵਾਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਬਾਨੀ. ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ  ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੂਧੋਂ ਨੂੰ "ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1848 ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਘਵਾਦੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।

ਪਰੂਧੋਂ, ਜੋ ਬੇਸਾਨਸੋਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਖ਼ੁਦ  ਲਾਤੀਨੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਾਅਵਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੰਪਤੀ ਚੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਉਸਦੇ 1840 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ *ਸੰਪਤੀ ਕੀ ਹੈ?* , (''Qu'est-ce que la propriété? Recherche sur le principe du droit et du gouvernement*) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਧੂਹ ਪਾਈ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸਦੇ ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਜਦੋਂ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਮੁਲਕ ਬਦਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਉਦੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਪਰੂਧੋਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਆਰਥਿਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ*, ਜਾਂ *ਕੰਗਾਲੀ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ* ਦਾ ਜਵਾਬ ਆਪਣੀ ਚੋਭਵੇਂ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ *ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਕੰਗਾਲੀ  ''ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਵਾਦ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਰਕਿੰਗ ਮੈਂਨ'ਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਵਿਵਾਦ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਰਕਿੰਗ ਮੈਂਨ'ਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਡਮੰਡ ਵਿਲਸਨ, ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰੂਧੋਂ ਪੁਰ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਰੂਧੋਂ ਨੇ ਕਾਰਲ ਗਰੁਨ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪਰੂਧੋਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। 

ਪਰੂਧੋਂ ਨਿੱਜੀ ਮਲਕੀਅਤ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਜ਼ਦੂਰ/ਕਿਸਾਨ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦੇ ਇਕਬਾਲ ਵਿੱਚ ਪਰੂਧੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਾਜਕਤਾ ਬਿਨਾਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਕੰਸ਼ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀਆਂ ਦੇ 'ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਏ' ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਪਰੇਰਨਾ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਅੱਜ "ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕੰਧ ਚਿਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਬੈਂਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਧਾਰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਕਾਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਕੁਝ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਰੈਡਿਟ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਵਾਂਗ ਇਸ ਨੇ ਵਿਆਜ ਮੁਕਤ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇਣੇ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਪਰੂਧੋਂ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਜਨਵਰੀ 1809 ਨੂੰ ਬੈਸਾਨਾਨ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 23 ਰਿਊ ਡੂ ਪੇਟਿਟ ਬਟੈਂਟ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਕਲਾਉਡ-ਫਰਾਂਸੋਇਸ ਪਰੂਧੋਂ, ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਕਸ਼ੀਦਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੂਪਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਚਜ਼ਾਨਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਕੈਥਰੀਨ ਸਿਮੋਨਿਨ ਕੋਰਡੀਰੋਨ ਤੋਂ ਸੀ। ਕਲੌਡ-ਫਰਾਂਸੋਇਸ ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੰਡੇ ਹੋਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਰੂਧੋਂ ਦੇ ਭਰਾ ਜੀਨ-ਏਟੀਇਨ ਅਤੇ ਕਲਾਉਡ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1811 ਅਤੇ 1816 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪਰੂਧੋਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਰੀਬੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1809
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1865
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਸਿਨਹਾ

**ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ਾਂਤਾ ਸਿਨਹਾ**, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਾਲ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਮਮਿਦੀਪੁੜੀ ਵੈਂਕਟਰੰਗਾਇਯਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਐਮ.ਵੀ. ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਮਮਿਦੀਪੁੜੀ ਵੈਂਕਟਰੰਗਾਇਯਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸੈਂਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਆਫ ਚਾਈਲਡ ਰਾਈਟਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਵਾਰ (ਹਰੇਕ ਸਾਲ 3 ਸਾਲ) ਦੀ ਮੁੱਖੀ ਰਹੀ; ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਆਫ ਚਾਈਲਡ ਰਾਈਟਸ (ਐਨ ਸੀ ਪੀ ਸੀ ਆਰ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਾਰਚ 2007 ਵਿੱਚ ਚਾਈਲਡ ਰਾਈਟਸ ਐਕਟ, 2005, ਸੰਸਦ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਟ (ਦਸੰਬਰ 2005) ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਿਨਹਾ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ (ਮੁੱਖੀ) ਸੀ।ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਸ਼ੰਤਾ ਸਿਨਹਾ ਸੈਂਟ ਐੱਨਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ, ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ 9 ਤੋਂ 12 ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 

## ਕਾਲਜ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਨੇ ਓਸਾਮਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1970 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਜੇਐਨਯੂ ਤੋਂ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ਼ਾਂਤਾ ਸਿਨਹਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸੈਂਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਸਿਨਹਾ (53), ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸੈਂਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ। 1991 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ, ਮਮਿਦੀਪੁੜੀ ਵੇਂਕਟੰਗਾਇਯਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਐਮਵੀਐਫ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਇਨਾਮ 2003 ਵਿੱਚ ਰਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1999) ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਤੋਂ ਅਲਬਰਟ ਸ਼ੰਕਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ (1999) ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਐਸੋਚੈਮ (ASSOCHAM) ਲੇਡੀਜ਼ ਲੀਗ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਡੈਕੇਡ ਅਚਿਵਰਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਰੰਗਾ ਰੈਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 500 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਟੌਤੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸ਼ਾਇਦ ਅਨੋਖਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਗਠਿਤ ਐਨਸੀਪੀਸੀਆਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਆਫ ਚਾਈਲਡ ਰਾਈਟਸ (ਐਨਸੀਪੀਸੀਆਰ) ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ (ਮੁੱਖੀ) ਸ਼ਾਂਤਾ ਸਿਨਹਾ ਨੇ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* *Tough action sought against child labour on farms*, The Hindu, 10 October 2006 
* Interview, *Striving for better lives *, The Hindu, 5 August 2003 
* Interview, "Education, an antidote to child labour", OneWorld South Asia, 19 June 2010 
* MV Foundation 
* NCPCR

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸਤਿਆਵਾਨੀ ਮੁਥੁ

**ਸਤਿਆਵਾਨੀ ਮੁਥੁ** (15 ਫਰਵਰੀ 1923 – 11 ਨਵੰਬਰ 1999) ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕਜ਼ਾਗਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ, ਥਜ਼ਥਾਪੱਟੂਰ ਮੁਨੇਤਰਾ ਕਜ਼ਾਗਮ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰਾ ਕਜ਼ਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। 

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 
ਉਹ 1949 ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰਾ ਕਜ਼ਾਗਮ (ਡੀ ਐਮ ਕੇ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1953 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਲਾ ਕਲਵੀ ਥੀਟਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਡੀਐਮਕੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1959-58 ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਰਚਾਰ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਨਾਈ (ਸ਼ਬਦੀ ਮਤਲਬ ਮਾਂ) ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1957 ਅਤੇ 1977 ਅਤੇ 1984 ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਰਾਮਬੂਰ ਅਤੇ ਉਲੰਦੁਰਪੇਟ ਹਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ। ਉਹ ਪੈਰਾਮਬੂਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਿੱਤੀ, 1957 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 1967, ਅਤੇ 1971 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰਾ ਕਜ਼ਾਗਮ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ।  ਉਹ 1962 ਦੀ ਚੋਣ ਪੇਰਾਮਬੂਰ ਤੋਂ ਅਤੇ 1977 ਦੀ ਚੋਣ ਉਲੂੰਦੁਰਪੇਟ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।

### ਚੋਣ ਇਤਿਹਾਸ 
## ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਮੰਤਰੀ 
ਉਸਨੇ 1967 ਤੋਂ 1969 ਤਕ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਸੀ. ਐਨ. ਅਨਾਦੁਰਾਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਹਰੀਜਨ ਵੈਲਫੇਅਰ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਦੁਬਾਰਾ 1974 ਤੱਕ ਐਮ. ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਹਰਿਜਨ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।  ਉਸਨੇ ਦੁਬਾਰਾ 1974 ਤੱਕ ਐਮ. ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਹਰਿਜਨ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਥਜ਼ਥਾਪਾਤੋਰ ਮੁਨੇਤਰਾ ਕਜ਼ਾਗਮ 
ਉਸਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨਤਰਾ ਕਜ਼ਾਗਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੀ. ਐਨ. ਅਨਾਦੁਰਾਈ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਐੱਮ. ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਦੀ ਨਵੇਂ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰੀਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਸਲੂਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਥਜ਼ਥਾਪਾਤੋਰ ਮੁੰਨੇਟਰਾ ਕਜ਼ਾਗਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1977 ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨਤੇਰਾ ਕਜ਼ਾਗਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਯੂਨੀਅਨ ਮੰਤਰੀ 
ਉਹ 3 ਅਪਰੈਲ 1978 ਤੋਂ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984 ਤਕ ਦੇ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰਾ ਕਜ਼ਾਗਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਅਤੇ ਬਾਲਾ ਪਜ਼ਾਨੂਰ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਂਗਰਸੀ ਦਰਾਵੜੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਣੇ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਯੂਟੋਪੀਆ

[right|thumb|300x300px|Nowa Huta in Kraków, [ਪੋਲੈਂਡ|Poland, serves as an unfinished example of a Utopian ideal city.]]
**ਯੂਟੋਪੀਆ** (/juːˈtoʊpiə/ *yoo-TOH-pee-ə*) ਇੱਕ ਕਲਪਿਤ ਭਾਈਚਾਰਾ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਜਾਂ ਕਰੀਬ ਕਰੀਬ ਮੁਕੰਮਲ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ। ਯੂਟੋਪੀਆ ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕ ਡਿਸਟੋਪੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਟੋਪੀਆ ਇਕ ਸੰਪੂਰਨ "ਸਥਾਨ" ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ। 

ਯੁਟੋਪੀਆਈ ਆਈਡੀਅਲ ਅਕਸਰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਤਜਵੀਜ਼ਸ਼ੁਦਾ ਢੰਗ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਲਿਮਨ ਟਾਵਰ ਸਾਰਜੈਂਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਜਮਹੂਰੀ, ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ, ਇਕਾਲੋਜੀਕਲ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ, ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸਮਾਨਤਾਵਾਦੀ, ਹੇਰਾਰਕੀਕਲ, ਨਸਲਵਾਦੀ, ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ, ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ, ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ, ਕੁਦਰਤਵਾਦੀ/ਦਿਗੰਬਰ ਈਸਾਈ, ਮੁਕਤ ਪਿਆਰ, ਨਿੱਕੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਪਰਿਵਾਰ, ਗੇ, ਲੇਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਟੋਪੀਆ ਹਨ।"

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਯੂਟੋਪੀਆ ਪਦ, ਟਾਮਸ ਮੋਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਲਪ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ 1516 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਲਈ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਘੜਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਟਾਪੂ ਸਮਾਜ, ਯੂਟੋਪੀਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਬਦ  ("ਨਾ") ਅਤੇ τόπος ("ਸਥਾਨ") ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ  "ਕੋਈ-ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ" ਹੈ, ਅਤੇ  'ਕਾਫ਼ੀ ਵੇਰਵੇ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ' ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਰੜਾਈ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਿਆਰੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਸੁੰਗੜ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ εὖ ("ਚੰਗਾ" ਜਾਂ "ਵਧੀਆ") ਅਤੇ τόπος ("ਸਥਾਨ"), ਤੋਂ ਬਣੇ Eutopia ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, "ਚੰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ", ਅਤੇ ਇਹ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਯੂਟੋਪੀਆ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਐਨ ਸਹੀ ਪਦ ਹੈ।  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ *eutopia* ਅਤੇ *utopia* ਇੱਕੋ ਉਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਨ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੋਣੀ ਹੈ। 

## ਵੰਨਗੀਆਂ 
[right|thumb|488x488px|ਖੱਬੇ ਪੈਨਲ (ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦੌਸ – ਅਦਨ ਦਾ ਬਾਗ਼)  [ਹੀਅਰੋਨੀਮਸ ਬੌਸ਼ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਧਰਤੀ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀਆਂ ਦਾ ਬਾਗ਼। ]]
ਲੜੀਵਾਰ ਤੌਰ ਤੇ, ਪਲੈਟੋ ਦੀ ਰਿਪਬਲਿਕ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਯੂਟੋਪੀਆਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ। ਅੰਸ਼ਕ ਵਾਰਤਾਲਾਪ, ਅੰਸ਼ਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਚਿਤਰਣ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਰੀਪਬਲਿਕ ਨਾਗਰਿਕਾਂ "ਗੋਲਡਨ," "ਸਿਲਵਰ," "ਕਾਂਸੀ" ਅਤੇ "ਫੌਲਾਦੀ" ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਕਲਾਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ  ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੋਲਡਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ 50 ਸਾਲਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ "ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰਾਜੇ" ਬਣ ਸਕਣ। ਪਲੈਟੋ ਨੇ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀ ਭਰੀ ਸੋਚ ਨਿਆਂਸ਼ੀਲ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਾਧਨਹੀਣਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ। ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ, ਕੋਈ ਵਕੀਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਜੰਗ-ਬਾਜ਼ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਭਾੜੇ ਤੇ ਲੜਾਕੇ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾੜੇ ਤੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਸਾਰੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਲੜਾਕੂ ਆਬਾਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਲੋਕਾਂ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਣ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ
ਪੀ ਕੱਕਨ

**ਪੀ ਕੱਕਨ** (18 ਜੂਨ 1908 – 23 ਦਸੰਬਰ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 1957 ਅਤੇ 1967 ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਬਕਾ ਮਦਰਾਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕੱਕਨ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜੂਨ 1908 ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਮਦੁਰਾਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੇਲੂਰ ਤਾਲੂ ਵਿੱਚ ਥੰਬਾਈਪੱਟੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੂਸਾਰੀ ਕੱਕਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਜਾਰੀ ਸੀ।

## ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ 
ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਤੇ ਹੀ ਕੱਕਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1939 ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਐਂਟਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਐਕਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਰਾਈਯਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨਾਰਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਕੱਕਨ ਨੇ ਮਦੁਰਾਈ ਵਿਖੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੀਪੋਰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। 1946 ਵਿਚ, ਉਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ  ਅਤੇ 1946 ਤੋਂ 1950 ਤਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।.

## ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 
ਕੱਕਨ 1952 ਤੋਂ 1957 ਤੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਕੇ. ਕਾਮਰਾਜ ਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਮਦਰਾਸ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਕੱਕਨ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ। 1957 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੱਕਨ ਨੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1957 ਨੂੰ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਮੰਤਰੀ (ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ), ਹਰੀਜਨ ਵੈਲਫੇਅਰ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁਕੀ ਸੀ। 13 ਮਾਰਚ 1962 ਤੋਂ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1963 ਤਕ, ਕੱਕਨ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1962 ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਣਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ   ਅਤੇ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1963 ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ 1967 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।

## ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਵੱਡਾ ਪਲੀਨੀ

**ਪਲੀਨੀ ਐਲਡਰ** (ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਗਿਆਉਸ ਪਲੀਨੀਅਸ ਸਿਕੰਦੂਸ**, ਈ 23-79) ਸੀ, ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਲੇਖਕ, ਕੁਦਰਤਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਸ਼ੁਰੂ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜਹਾਜੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਵੇਸਪਾਸੀਅਨ ਦਾ ਦੋਸਤ ਸੀ। 

ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਲਿਖਾਈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਖ਼ਰਚ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਲੀਨੀ ਨੇ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡਿਕ ਨੈਚੁਰੈਲਿਸ਼ ਹਿਸਤੌਰੀਆ (ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ) ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸੰਪਾਦਕੀ ਮਾਡਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨੈਫਿਊ, ਪਲੀਨੀ ਜੂਨੀਅਰ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਟੈਸੀਟਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ:

ਛੋਟੇ ਪਲੀਨੀ ਨੇ ਟੈਸੀਟਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਅੰਕਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਜਰਮਨ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਪਲੀਨੀ ਦੀ 79 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੁਲਾਪਈ ਅਤੇ ਹਰਕੁਲੈਨੀਅਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਮਾਊਂਟ ਵੇਸੂਵੀਅਸ ਦੇ ਵਿਸਫੋਟ ਤੋਂ ਸਟਾਬੀਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ ਰਾਹੀਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।  ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਫਟਣ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਥਰੀਲੀ ਖਿਲਾਰ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਪਲੀਨੀ ਦੀ ਇਸ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮਾਨਾ 
### ਪਿਛੋਕੜ 
[right|thumb|One of the Xanten Horse-Phalerae located in the [ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ]]
ਪਲੀਨੀ ਦੀਆਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ, 79 ਈ. ਵਿੱਚ ਵੇਸੂਵੀਅਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਫੱਟਣ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੈਫਿਊ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ 56 ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜਾਂ 24 ਈਸਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। 

ਪਲੀਨੀ ਇੱਕ ਘੋੜਸਵਾਰ, ਗਾਯੁਸ ਪਲਿਨਿਯੁਸ ਸੀਲਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਰਸੇਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ. ਨਾ ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪਲੀਨੀ ਨੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਵਰੋਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਇੱਕ ਉਕਰੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਟੁਕੜਾ (CIL V 1 3442) ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਵਿੱਚ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਗਸਤੀਨ ਮੱਠ ਦਾ ਓਨੋਫਰੀਓ ਪੈਨਿਨੋਨੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਇਸ ਦੇ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। , ਪਰ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਇੱਕ ਆਗਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗ੍ਰੈਨੀਆ ਮਾਰਸੇਲਾ ਸੀ, ਇਹ ਘੱਟ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹਨ। ਜੀਨ ਹਾਰਡੌਇਨ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਸ੍ਰੋਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੀ, ਕਿ ਪਲੀਨੀ ਵਰੋਨਾ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪੇ ਸੀਲਰ ਅਤੇ ਮਾਰਸੇਲਾ ਸਨ।  ਹਾਰਡੌਇਨ ਵੀ ਕੈਟਲੁਸ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ (ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸੀਲਰ ਅਤੇ ਮਾਰਸੇਲਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀਆਂ ਵਾਧੂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਐਵੇਂ ਅਟਕਲਾਂ ਹਨ। ਹਾਰਡੌਇਨ ਆਪਣੇ ਅਣਜਾਣ ਸਰੋਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕੋ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਿਆਤ ਹੈ ਕਿ ਉਕਰਿਆ ਟੁਕੜਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰੋਨਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਛੋਟੇ ਪਿਲੀਨੀ ਦੀ ਸੀਟਾ ਡੀ ਕੈਸਲੇਓ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੋਲੇ ਪਲੀਨੀਓ ਵਿੱਚ ਟਸਕਨ (ਹੁਣ ਉਮਬ੍ਰਿਯਨ) ਜਾਗੀਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੱਕੀ ਪਛਾਣ ਛੱਤ ਦੀਆਂ ਟਾਇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰੇ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਬਿਖਰਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੋਮਨ ਸਾਹਿਤ
ਹੈਨਕੌਕ

***ਹੈਨਕੌਕ*** ਇੱਕ 2008 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਪੀਟਰ ਬਰਗ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਿਲ ਸਮਿੱਥ, ਚਾਰਲਾਇਜ਼ ਥੇਰੌਨ ਅਤੇ ਜੇਸਨ ਬੇਟਮੈਨ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਲਾਸ ਏਂਗਲਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਜਾਨ ਹੈਨਕੌਕ (ਸਮਿੱਥ) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਰੇਅ ਐਂਬਰੇ (ਬੇਟਮੈਨ) ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਦਮੀ ਇਹ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈਨਕੌਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਬਣਾਵੇਗਾ।

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1996 ਦੌਰਾਨ ਵਿੰਸੇਂਟ ਨਗੋ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੁੜੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਸਕਾਟ, ਮਿਚੇਲ ਮਾਨ, ਜੋਨਾਥਨ ਮੌਸਟੋ ਅਤੇ ਗੇਬਰੀਅਲੇ ਮੁਚੀਨੋ ਵੀ ਸਨ। *ਹੈਨਕੌਕ* ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਲਾਸ ਏਂਗਲਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਬਜਟ $150 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਸੀ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ PG-13 ਰੇਟਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ 2 ਜੁਲਾਈ 2008 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। *ਹੈਨਕੌਕ* ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਕਸ ਜਿਹੇ ਰੀਵਿਊ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਭਰ ਵਿੱਚ $624 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
## ਕਾਸਟ
* ਵਿਲ ਸਮਿੱਥ ਜਾਨ ਹੈਨਕੌਕ ਵਜੋਂ 
* ਚਾਰਲਾਇਜ਼ ਥੇਰੌਨ, ਮੈਰੀ ਐਂਬਰੇ ਵਜੋਂ
* ਜੇਸਨ ਬੇਟਮੈਨ, ਰੇ ਐਂਬਰੇ ਵਜੋਂ
* ਐਡੀ ਮਾਰਸਨ, ਕੈਨੇੱਥ "ਰੈੱਡ" ਪਾਰਕਰ ਵਜੋਂ (ਹੈਨਕੌਕ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ) ਵਜੋਂ

## ਕਥਾਨਕ 
ਜਾਨ ਹੈਨਕੌਕ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣਾ, ਅਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸੁਪਰਹੀਰੋ - ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸ਼ਰਾਬੀ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸੋਹੀਣਾ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ "ਐਸਹੋਲ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਨੋਕੋਕ ਨੇ ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਤੋਂ ਰੇ ਐਰਬ੍ਰੈਰੀ ਜੋ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਉਹ ਹੈਨਕੌਕ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਨਕੌਕ ਦੀ ਜਨਤਕ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੈਨਕੌਕ ਰੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਰੁਨ, ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮੈਰੀ ਹੈਨਕੌਕ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਰੇ, ਹੈਨਕੌਕ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਮੁਆਫ਼ੀ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਪਵੇ। ਹੈਨਕੌਕ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਕੈਦੀਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਨਕੌਕ ਨੂੰ ਰੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਧੀਰਜਵਾਨ ਬਣਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਦਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੈਨਕੌਕ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਡਕੈਤੀ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੈਨਕੌਕ ਰੇ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2008 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਹਾਥੀ ਚੋਰ ਗੁਲੇਰ

'**ਹਾਥੀ ਚੋਰ ਗੁਲੇਰ**' ਇੱਕ "ਸੁਨਿਆਰੇ" ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਲਈ ਹਾਥੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧੋਖੇ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਕ਼ਲੀਅਤ ਨਾਲ਼ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ 'ਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਕਹਾਣੀ
ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦਸ ਮਣ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਾਥੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੂੰ ਮਹਿਲ 'ਚ ਕੰਮ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖੀ। ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੇ ਇੱਕ ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਦਸ ਮਣ ਦਾ ਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਣਾ ਕੇ ਨਾਲ਼ ਵਗਦੀ ਨਦੀ 'ਚ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮਹਿਲ 'ਚ ਹਾਥੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਗੜ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਾਥੀ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ਼ ਬਦਲ ਕੇ ਮੋੜ ਲਿਆਇਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਦੀ ਬੇਈਮਾਨੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਦਸ ਮੀਟਰ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਪੱਗੜੀ ਮੰਗ ਕੇ ਲਈ। ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿੱਲ ਤੇ ਹਥੌੜੀ ਲੁਕਾ ਲਈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਸ਼ਨ ਪਾਣੀ ਦੇ 'ਗੁਲੇਰ' ਭਾਵ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਮੀਨਾਰ 'ਤੇ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਭੁੱਖਾ ਤਿਹਾਇਆ ਮਰ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ 
ਹਥੌੜੀ ਨਾਲ਼ ਕਿੱਲ ਗੱਡ ਕੇ ਉੱਪਰੋਂ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਪੱਗੜੀ ਨਾਲ਼ ਉਤਰ ਕੇ ਦੌੜ ਗਿਆ।
ਰਾਜੇ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਿਆਣਾ ਸੁਨਿਆਰ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਰ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ।
 
## ਇਨਾਮ
'**ਸੁਨਿਆਰੇ**' ਨੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੂੰ '**ਵਜ਼ੀਰ**' ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

## 'ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ' 'ਚ ਹਵਾਲਾ
ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ 'ਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਂਝਾ ਰੰਗਪੁਰ ਖੇੜੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਰਾਹ 'ਚ ਆਜੜੀ(ਭੇਡ-ਬੱਕਰੀਆਂ ਚਾਰਨ ਵਾਲ਼ਾ) ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ-

## ਹਵਾਲਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਹਲੀ

**ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ Kumari ਕੋਹਲੀ** (ਸਿੰਧੀ: ڪرشن ڪماري ڪوهلي, ਉਰਦੂ, ਨਸਤਾਲੀਕ:کرشنا کماری کوہلی) (ਜਨਮ 1 ਫਰਵਰੀ 1979), ਜਿਸਨੂੰ ਉਪਨਾਮ ਕਿਸ਼ੂ ਬਾਈ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਚ 2018 ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਹਿੰਦੂ ਦਲਿਤ ਔਰਤ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਗੰਦੀ ਰਵਾਇਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀਆਂ ਜਦੋਜਹਿਦਾਂ ਦੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਕੋਹਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਫਰਵਰੀ 1979 ਨੂੰ ਨਗਰਪਾਰਕਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਬੱਚੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਡ ਤਿੰਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉਮਾਰਕਾਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੇਠਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਟੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਚਲਾਇਆ।

## ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ 
ਕੋਹਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਥਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚਲੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਉੱਤੇ ਧੱਕੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀ.ਪੀ.ਪੀ.) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ, ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਲਾਹਨਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਯੌਨ ਉਤਪੀੜਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਵੀਰਜੀ ਕੋਹਲੀ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸੀਟ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਪੀਪੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਅਤੇ 2018 ਵਿਚ, ਉਹ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ ਤੇ ਪੀਪੀਪੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 12 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ ਸੈਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਸੈਨੇਟ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਦਲਿਤ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰਤਨਾ ਭਗਵਾਨਦਾ ਚਾਵਲਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤ ਹੈ। 

2018 ਵਿੱਚ, ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।

2020 ਦੇ ਕਰਕ ਮੰਦਿਰ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬਿੱਲ "ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਿੱਲ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜਮੀਅਤ ਉਲੇਮਾ-ਏ-ਇਸਲਾਮ (ਐਫ) (ਜੇਯੂਆਈ-ਐਫ) ਦੇ ਸੈਨੇਟਰ ਅਬਦੁਲ ਗਫੂਰ ਹੈਦਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਕੋਲੀ ਨੇ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਕਆਊਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਦੀਓਜੇਨਸ

**ਦੀਓਜੇਨਸ** (; , *Diogenēs* ), ਜਿਸਨੂੰ *ਦਿਓਜੇਨਸ ਸਿਨਿਕ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (, *Diogenēs ho Kunikos*) ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਨਿਕ ਮੱਤ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸੀਨੋਪ ਵਿਖੇ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸੀ ਇੱਕ ਆਇਓਨੀਅਨ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 412 ਜਾਂ 404 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਕੋਰਿੰਥ ਵਿੱਚ 323 ਈ.ਪੂ. ਹੋਈ ਸੀ।

ਦੀਓਜੇਨਸ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸ਼ਖ਼ਸ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਜਿਓਣ ਲਈ ਸਿੱਕੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿਓਜੇਨਸ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਮੁੱਲ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀਨੋਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਦਿਓਜੇਨਸ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਗੁਣ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੀਖ ਮੰਗਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਹ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਏ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ (ਜਿਸਨੂੰ ਪੀਥੋਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਵਿੱਚ ਸੌਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਰਤਬਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਂਪ ਲੈਂ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਉਸਨੇ ਪਲੈਟੋ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਉੱਪਰ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ-ਮਰੋੜਿਆ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦਿਓਜੇਨਸ ਨੂੰ ਖੁੱਲੇਆਮ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਨਕਲ ਲਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਿਓਜੇਨਸ ਨੂੰ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਫੜ੍ਹਕੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਚਲਦੇ ਉਹ ਕੋਰਿੰਥ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਿਨਿਕ ਮੱਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਰੇਟਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਅੱਗੋਂ ਕਰੇਟਸ ਨੇ ਇਹ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਸੀਟੀਅਮ ਦੇ ਜ਼ੋਨੋ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਿਸਨੇ ਸਟੋਇਸਿਜ਼ਮ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਯਨੂਾਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਾਈ ਪੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦਿਓਜੇਨਸ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਿਓਜੇਨਸ ਲਾਏਰਤੀਅਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਲਾਈਫ਼ ਐਂਡ ਓਪੀਨੀਅਨਸ ਔਫ਼ ਐਮੀਨੈਂਟ ਫਿਲੌਸਫਰਸ* (Lives and Opinions of Eminent Philosophers) ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* 
* *Lives & Writings on the Cynics*, directory of literary references to Ancient Cynics
* *A day with Diogenes*
* *Diogenes The Dog* from Millions of Mouths
* *Diogenes of Sinope*
* James Grout: *Diogenes the Cynic*, part of the Encyclopædia Romana

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 400 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਨਿਕ ਮੱਤ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਨਿਕ ਮੱੱਤ
ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ

**ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ** ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1870 ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਕਸਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਸ, ਜੌਨ ਡੇਵੀ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਸੈਂਡਰਜ਼ ਪਅਰਸ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਅਰਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਕ ਮੈਗਜ਼ਿਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ: "ਆਪਣੀ ਧਾਰਨਾ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਿਟਿਆਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਟਿਆਂ ਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਧਾਰਨਾ ਹੀ ਵਸਤ ਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮੁਚੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ।"

ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ, ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਔਜਾਰ ਜਾਂ ਸੰਦ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ, ਮੁੜ-ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਸਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਿਆਨ, ਭਾਸ਼ਾ, ਸੰਕਲਪਾਂ, ਅਰਥ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ - ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਮਲੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ "ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਇੱਕ "ਬਦਲ ਰਹੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਤੇ ਫ਼ੋਕਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਅਬਦਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ, ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਅਤੇ ਥੋਮਵਾਦੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।"  ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ, ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਸ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਡੇਵੀ ਨੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮੈਟਾਫਿਜ਼ੀਕਲ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਚਾਰਲਸ ਸੈਂਡਰਜ਼ ਪਅਰਸ, ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਚੌਂਸੀ ਰਾਈਟ, ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੌਹਨ ਡੇਵੀ ਅਤੇ ਜੌਰਜ ਹਰਬਰਟ ਮੀਡ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਨਾਮ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਉਪਯੋਗ 1898 ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਅਰਸ ਨੂੰ 1870 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਜੇਮਸ ਨੇ ਪਅਰਸ ਦੇ "ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਤਰਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ" ("Illustrations of the Logic of Science") ਲੜੀ ("ਦ ਫਿਕਸ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ ਬਿਲੀਫ" ਸਮੇਤ), ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ "" (How to Make Our Ideas Clear) (1878) ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਪਅਰਸ ਨੇ 1906 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਿਕੋਲਸ ਸੇਂਟ ਜੌਨ ਗ੍ਰੀਨ ਨੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਬਾਇਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਇਹ ਸੀ " ਉਹ ਜਿਸ ਤੇ ਬੰਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"। ਪਅਰਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਦਾਦਾ ਸੀ।" ਜੌਨ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, " ਚੌਂਸੀ ਰਾਈਟ ਵੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਾ ਖਾਸਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ ਪਅਰਸ ਅਤੇ ਜੇਮਜ਼ ਦੋਵੇਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਰਾਈਟ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਟਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵਰਤਾਰਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਖ਼ਤਾਵਾਦੀ ਅਨੁਭਵਵਾਦ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅੰਦੋਲਨ
ਗੋਗੂ ਸਿਆਮਲਾ

**ਗੋਗੂ ਸਿਆਮਲਾ** ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਲਿਤ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ 
1969 ਵਿੱਚ ਰੰਗਾ ਰੈਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੇਦੇਮੁਲ (ਹੁਣ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਵੇੱਟੀ (ਬਿਨਾਂ ਉਜਰਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ) ਟੋਲੀ ਦੀ ਆਗੂ ਵੀ ਸੀ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵਿੱਤੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਅਖੀਰ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚੂਲਰ ਆਫ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਵਿਮੈਂਨੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਲਈ ਅਨਵੇਸ਼ੀ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਹੈ। ਉਹ ਭੂਮੀਕਾ, ਪ੍ਰਸ਼ਨਮ, ਪ੍ਰਸਤਾਨਮ, ਮਨਾ ਤਿਲੰਗਾਨਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਕਲਾ ਮੰਡਲੀ ਅਤੇ ਨਿਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਲਈ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।

## ਸਰਗਰਮੀ 
2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਗੋਗੂ ਸ਼ਿਆਮੱਲਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਜਾਗ ਰਹੀ ਚੇਤਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦਭਾਵ ਸੀ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਹੋਣ ਤੇ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।" ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।  ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ) ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਤਸੰਦੁਰ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। . ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਲਿਤ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਰੋਹਿਤ ਵੇਮੂਲਾ ਦੀ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਗੋਗੂ ਸ਼ਿਆਮਲੇ ਨੇ ਵੇਮੂਲਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ। ਜਾਤ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ।

ਅਨਵੇਸ਼ੀ ਸੈਂਟਰ ਫੌਰ ਵੁਮੈਨਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਕੰਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਲਿਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਫ਼ੋਕਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਲਿਖਣ ਕਾਰਜ 
ਉਸਦੀਆਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਗੋਗੂ ਸ਼ਿਆਮਾਲਾ ਦੀ ਲੇਖਣੀ "ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਖਿਕ ਸਿਫਤ" ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਉਹ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ "ਮੌਖਿਕ ਸਿਫਤ" ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ *ਫਾਦਰ ਮੇ ਬੀ ਐਨ ਐਲੀਫੈਂਟ ਐਂਡ ਮਦਰ ਓਨਲੀ ਏ ਸਮਾਲ ਬਾਸਕਟ,ਬੱਟ...* ਬਾਰੇ "ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਤੇਲਗੂ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
### ਗਲਪ 
* ਫਾਦਰ ਮੇ ਬੀ ਐਨ ਐਲੀਫੈਂਟ ਐਂਡ ਮਦਰ ਓਨਲੀ ਏ ਸਮਾਲ ਬਾਸਕਟ, ਬੱਟ... (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਨਾਵਾਯਾਨਾ, 2012)
* ਟਾਟਕੀ ਵਿਨਜ ਅਗੇਨ & ਬਰੇਵ ਹਰਟ ਬਾਡੇਇਯਾ (ਕੋੱਟਯਮ, ਡੀ. ਸੀ. ਬੁੱਕਸ, 2008)

### ਗੈਰ-ਗਲਪ 
* *Nene Balaanni:* *T. N. Sadalakshmi bathuku ਕਥਾ* (ਹੈਦਰਾਬਾਦ: ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, 2011)
* Vaada pillala kathalu (ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਅਨਵੇਸ਼ੀ, 2008)
* "ਦਲਿਤ ਨਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜੈਂਡਰ ਚੇਤਨਾ" ਜੈਂਡਰ ਪ੍ਰਤੀਫਾਲਾਨਾਲੂ. ਜੈਂਡਰ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ (ਵਾਰੰਗਲ: ਕਾਕੇਤੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 2005)

### ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ 
* ਕੋ-ਐਡੀਟਰ, ਨੱਲਰੇਗਾਤੀਸੱਲੂ: ਮਾਦੀਗਾ, ਮਾਦੀਗਾ ਉਪਕੁਲਾਲਾ ਅਡੋਲਾ ਕਥਾਲੂ (ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿਆੜ: ਮਦੀਗਾ ਅਤੇ ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ) (ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਬਬੈਂਡ ਮੈਸਾਵਾ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 2006)। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੀ ਐਸ ਚੰਦਰਿਕਾ

thumb|ਸੀ ਐਸ ਚੰਦਰਿਕਾ
**ਸੀ ਐਸ ਚੰਦਰਿਕਾ**  ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਅਕੈਡਮੀਸ਼ੀਅਨ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਐਗਰੋ-ਬਾਇਓਡਿਵਰਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਆਫ ਐਮ.ਐਸ. ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਰਿਸਰਚ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਐਮ ਐਸ ਐੱਸ ਆਰ ਐੱਫ) ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਾਇੰਟਿਸਟ (ਟੀਮ ਲੀਡਰ - ਕਬਾਇਲੀ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਨਤਕ ਬੌਧਿਕ ਹਸਤੀ ਹੈ। 

ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਵਿਕਾਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ. ਉਹ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਟਿਕਾਊ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿਕਾਸ, ਭੋਜਨ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੁਰੱਖਿਆ' ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਜੈਂਡਰ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਹੈ। ਸੀ. ਐਸ. ਚੰਦਰਿਕਾਦਾ ਕੰਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੈਂਡਰ-ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਪੁਸਤਕ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਵੁਮੈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਸੈਂਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਖੀ ਵਿਮੈਨਸ ਰਿਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰ, ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ਾਗਤ ਅਕਾਦਮਿਕ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਦੋ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਵਿਮੈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਐੱਮ. ਏ. ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕਾਲੀਕਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡਰਾਮਾ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।

1988 - 2008 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਿਕਾ ਨੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਖੋਜ, ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਵਕਾਲਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ 20 ਸਾਲ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ।1997 ਤੋਂ ਉਹ ਕੇਰਲ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਭੂਮੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ 10 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਧਿਐਨ, ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੀ.ਐਚ. ਚੰਦਰਿਕਾ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਥੁਕੁੱਲਮ ਪਾਰਵਤੀ ਅੰਮਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ 1997 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਥਾਪਿੱਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਡਾ. ਸੀ.ਐਸ. ਚੰਦਰਿਕਾ ਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਗਲਪਨਿਕ ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ ਦਲਿਤ ਲੇਖਣੀ ਦੀ ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਡੀਆ ਐਨਥੋਲੋਜੀ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਲਿਆਲਮ ਦਲਿਤ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ।   ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਕਲੇਪਟੋਮੈਨੀਆ' ਲਈ ਥਾਪਿੱਲ ਰਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਮਾਲਿਆਲਾਥਿੰਤੇ ਕਥਾਕਾਰੀਕਲ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।  ਉਸਦੀਆਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਮਲਿਆਲਮ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* "ਪਿਰਾ" (ਮਥੁਭੂਮੀ ਸਪਤਾਹਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ (ਨਾਵਲ)
* "ਭੂਮੀਯੁਦੇ ਪਤਾਕਾ"
* "ਲੇਡੀਜ਼ ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟ"
*ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇਤਹਾਸ (ਅਧਿਐਨ), ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ
*ਮਾਸਿਕ ਧਰਮ (ਲੇਖ) 
*ਧਰਤੀ ਦਾ ਧਵਜ (ਕਹਾਣੀਆਂ) 
* "ਕਲੇਟੇਮੈਨਿਆ"
* "The Oxford India Anthology of Malayalam Dalit Writing"

ਉਸਨੇ ਕੇ. ਸਰਸਵਤੀ ਅਮਮਾ ਤੇ ਇੱਕ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 errors: invisible characters
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਵਲਦਾਰ

**ਹਵਲਦਾਰ** ਜਾਂ **ਹੌਲਦਾਰ ** ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਰੈਂਕ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਰਜੈਂਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਵਲਦਾਰ ਤਿੰਨ ਦਰਜੇ ਦੇ ਦਾ ਬਿੱਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਹਵਲਦਾਰ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਹਵਲਦਾਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ **ਇੰਚਾਰਜ ਵਿਅਕਤੀ**, ਜਾਂ **ਮੁਖੀ**

## ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ
ਹਵਲਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਰੈਂਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।

 ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ ਹਵਲਦਾਰ (CQMH), ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ ਸਾਰਜੈਂਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਟੋਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੱਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬਿੱਲਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਉੱਤੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

 ਕੰਪਨੀ ਹਵਲਦਾਰ ਮੇਜਰ (CHM) ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਗੈਰ-ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਸਾਰਜੈਂਟ ਮੇਜਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ੋਕਾ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਬਿੱਲਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

 ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ ਹਵਲਦਾਰ (RQMH), ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ ਸਾਰਜੈਂਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

 ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਹਵਲਦਾਰ ਮੇਜਰ (RHM), ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਸਾਰਜੈਂਟ ਮੇਜਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਦੋ ਸੀਨੀਅਰ ਹਵਾਲਦਾਰ ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ ਹਵਲਦਾਰ (CQMH) ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਹਵਲਦਾਰ ਮੇਜਰ (CHM) ਬਣੇ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ ਹਵਲਦਾਰ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਹਵਾਲਦਾਰ ਮੇਜਰ ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

## ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ
ਹਵਲਦਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਿਤ ਸੂਚੀਬੱਧ ਜਾਂ ਗ਼ੈਰ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫ਼ਸਰ ਮਿਲਟਰੀ ਰੈਂਕ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਹਵਲੇਦਾਰ ਕੋਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਿੰਨ ਨਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਦੇ ਅਧੀਨ 10 ਸਿਪਾਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲਦਾਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ:

ਹਵਲਦਾਰ

ਕੰਪਨੀ ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ ਹਵਲਦਾਰ

ਕੰਪਨੀ ਹਵਲਦਾਰ ਮੇਜਰ

ਬਟਾਲੀਅਨ ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ ਹਵਾਲਦਾਰ

ਬਟਾਲੀਅਨ ਹਵਾਲਦਾਰ ਮੇਜਰ

ਇਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਤੋਂ ਅੱਠ ਹਵਲਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਹਵਾਲਦਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਹਵਲਦਾਰ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ ਹਵਲਦਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਹਵਾਲਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਹਵਾਲਦਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਮਨੋਪੱਖੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚੌਵੀ ਤੋਂ ਅਠਾਈ ਹਵਲਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਹਵਲਦਾਰ ਨੂੰ ਬਟਾਲੀਅਨ ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ ਹੌਲਦਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤੇ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਹੌਲਦਾਰ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਬਲ ਹੌਲਦਾਰ ਬਟਾਲੀਅਨ ਹੌਲਦਾਰ ਮੇਜਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਰੈਂਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਾ ਰੈਂਕ
ਟੋਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੋਰਾਂਟੋ** (**ਯੂ ਆਫ਼ ਟੀ**, **ਯੂ ਟੋਰਾਂਟੋ**, ਜਾਂ **ਟੋਰੰਟੋ**)ਜਾਂ  **ਟੋਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ **ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੁਈਨਜ਼ ਪਾਰਕ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1827 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਚਾਰਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਹਥ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਮ 1850 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰਮਨਿਰਪੱਖ ਸੰਸਥਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਕਾਲਜੀਏਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਕਾਲਜ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਿਤਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਖੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਹੈ। ਸਕਾਰਬਰੋ ਅਤੇ ਮਿਸੀਸੌਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਦੋ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਕੰਪਸ ਹਨ। 

ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਕੂਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਨਸੁਲਿਨ ਅਤੇ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ ਖੋਜ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਅਮਲੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪ, ਮਲਟੀ-ਟਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਪਹਿਲੇ ਕਾਲਾ ਛੇਕ ਸਾਇਗਨਸ ਐਕਸ -1 ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਅਤੇ NP- ਕੰਪਲੀਟਨੈਸ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਰਜਨ ਸਹਿਤ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਮੋਂਨਟਰੀਅਲ, ਕਿਊਬੇਕ ਵਿੱਚ ਮੈਕਗਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। 

ਵਰਸਿਟੀ ਬਲਿਊਜ਼ ਐਥਲੈਟਿਕ ਟੀਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰ ਕਾਲਜੀਏਟ ਲੀਗ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰਿੱਡਿਰੌਨ ਫੁਟਬਾਲ ਅਤੇ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਫਸਵੇਂ ਮੈਚਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਾ`ਟ ਹਾਊਸ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਗੌਥਿਕ-ਰਿਵਾਈਵਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਰੁਚੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

ਟੋਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਚਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2018 ਤਕ, 10 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, 3 ਟਿਉਰਿੰਗ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ, 94 ਰੋਡੇਸ ਸਕਾਲਰ ਅਤੇ 1 ਫੀਲਡਜ ਮੈਡਲਿਸਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੋਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ

thumb|ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ 2024 ਵਿੱਚ
**ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ** (ਜਨਮ 5 ਅਕਤੂਬਰ 1952) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਸਾਸ਼ਤਰੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਦੋਨੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। 

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਾਪਿਆਪੇਟ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭੇਡ-ਚਾਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੁਰੂਮਾ ਗੋਲਾ ਜਾਤੀ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੋਰ ਹੋਰ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਵਜੋਂ ਨਾਮਿਤ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਲਾਇਆ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਕਾਂਚਾ ਕਟੱਮਾ ਦਾ ਉਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਸੀ।. ਇਲਾਇਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਗਾਰਡਾਂ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੁਰੂਮਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਚਾ ਕਟੱਮਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 

ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਛੜੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਐਮ.ਫਿਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਜੋਤੀਬਾ ਫੂਲੇ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ 1994-97 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਹਿਰੂ ਫੈਲੋ ਸੀ।

ਇਲਾਇਆ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਤੋੜ ਬੁੱਧ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ - ਰਾਜਨੀਤਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। .

ਇਲਾਇਆ ਨੇ ਦਲਿਤਾਂ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚਲੇ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇਗਾ, ਬਜਾਏ ਇਸਦੇ ਕਿ ਗੈਰ-ਦਲਿਤ "ਉਹਨਾਂ ਲਈ" ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਮਈ 2016 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ" ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇਲੇਯਾਹ ਨੇ "ਸ਼ੇਫਰਡ" ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੂਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਰਥੀ ਦੀ ਬਜਾਇ ਇੱਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ-ਭਾਸ਼ੀ ਖ਼ਾਸ ਨਾਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, "ਸ਼ੇਫਰਡ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਮਰਿਆਦਾ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤਕ ਜੁਦਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ "ਬ੍ਰਾਹਮਣ" ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਤੇ "ਥੋਪਣਾ" ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਇਲਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਬਦਲਣ ਨੂੰ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੈਰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

thumb|ਪੈਰਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੋਟ ਆਫ਼ ਆਰਮਜ
** ਪੈਰਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (), ਮੈਟੋਨੀਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਰਬੋਨ (ਫਰਾਂਸੀਸੀ: [sɔʁbɔn], ਓਸ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ), ਫ੍ਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ, ਜੋ 1150 ਤੋਂ 1793 ਤਕ 1806 ਤੋਂ 1970 ਤਕ ਰਹੀ।  

1150 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਨੋਟਰੇ ਡੇਮ ਡੀ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਹ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਕਿੰਗ ਫਿਲਿਪ II (ਫਿਲਿਪ-ਅਗਸਟ) ਨੇ1200 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰਟਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੋਪ ਇਨੋਸੈਂਟ III ਦੁਆਰਾ 1215 ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 1257 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਿੰਗ ਸੇਂਟ ਲੁਈਸ ਦੁਆਰਾ ਰਾਬਰਟ ਡੀ ਸੋਰਬੋਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਏ ਇਸ ਦੇ ਥੀਉਲੋਜੀਕਲ ਕਾਲਜ ਆਫ ਸੌਰਬੋਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖੇਤਰ 'ਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ - ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ - ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਫੈਲ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਡਿਗਰੀਅਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਾਸ਼ਟਰ। ਪੋਪਾਂ, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਣਤੀ ਇਥੋਂ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ। 

1793 ਵਿੱਚ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਆਈਟਮ -27 ਦੁਆਰਾ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਦਾਨ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 1806 ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਅਜ਼ਾਦ ਫੈਕਲਟੀਆਂ ਸਨ: ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ("Faculté des Lettres"), ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਅ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ), ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸ, ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਥੀਓਲਾਜੀ (1885 ਵਿੱਚ ਬੰਦ)। 

1970 ਵਿੱਚ, ਮਈ 1968 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ 13 ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ 13 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਮੂਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ 1968 ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਹੀ "ਸੋਰਬੋਨ" ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਲੈਟਿਨ ਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਭੌਤਿਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ (i.e. Pantheon-Sorbonne University (ਪੈਰਿਸ I); University of Paris III: Sorbonne Nouvelle; and Paris-Sorbonne University (ਪੈਰਿਸ IV)।

2010 ਤੋਂ, ਪੈਰਿਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹਾਂ (COMUE) ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, "pôles de recherche et d'enseignement supérieur" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਰਬੋਨ ਪੈਰਿਸ ਸਿਟਏ, ਸੋਰਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼, ਪੈਰਿਸ ਸਕਲੇ, ਪੈਰਿਸ ਲੂਮੀਏਰਸ, ਪੈਰਿਸ-ਸੇਨ ਆਦਿ।

2018 ਵਿੱਚ, ਪੈਰਿਸ-ਸੋਰਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੀਅਰੇ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਕਯੂਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੋ ਵਾਰਸ, ਸੋਰਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।

2019 ਵਿੱਚ, ਪੈਰਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਵਾਰਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਿਸ ਡੀਡਰੋਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਡੇਕਾਰਟੇਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦੇ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੈਰਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ