ਜੰਗਲਾਤ

[thumb| [ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ|ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੌਹਨ ਡੀਅਰ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸਟੈਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ]]
**ਜੰਗਲਾਤ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Forestry**) ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ, ਬਣਾਉਣ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਲਾਉਣਾ, ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਟੈਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਤੱਤ ਹਨ ਜੋ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ, ਭੌਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਸੋਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਧੁਨਿਕ ਜੰਗਲਾਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਲੱਕੜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਬਾਲਣ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕਟੌਤੀ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਲਈ " ਸਿੰਕ " ਵਜੋਂ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ।

ਜੰਗਲਾਤ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਜੀਵ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਗੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਅਭਿਆਸੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਸਿਲਵੀਕਲਚਰਿਸਟ ਹੈ। ਸਿਲਵੀਕਲਚਰ ਜੰਗਲਾਤ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਜੰਗਲੀ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗਲ 86 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਰੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੱਕੜ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਹਰ ਸਾਲ ਜਰਮਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ €181 ਬਿਲੀਅਨ ਮੁੱਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਾਜ਼ਨ 880 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਬਾਲਣ ਦੀ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਚਾਰਕੋਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਉੱਚ ਜੰਗਲ ਕਵਰ ਅਤੇ  ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੇ ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਦਰ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਪੋਸਟ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸਿੱਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫੋਰੈਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫੋਰੈਸਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੀਐਸਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਬੋਲੋਨਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਫੌਰੈਸਟ ਰਿਸਰਚ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

* ਜੰਗਲਾਤ
* ਖੇਤੀ ਜੰਗਲਾਤ
* ਆਰਬੋਰੀਕਲਚਰ
* ਕੁਦਰਤ ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਨੇੜੇ
* ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਜੰਗਲਾਤ
* ਜੰਗਲ ਕਟਾਈ
* ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ
* ਡੈਂਡਰੋਲੋਜੀ
* ਜੰਗਲ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ
* ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੇਤੀ
* ਜੰਗਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
* ਜੰਗਲਾਤ ਸਾਹਿਤ
* ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਲ
* ਜੰਗਲਾਤ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਜੰਗਲਾਤ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਲੰਬਰਜੈਕ
* ਮੀਆਵਾਕੀ ਵਿਧੀ
* ਗੈਰ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿੱਜੀ ਜੰਗਲ
* ਟਿਕਾਊ ਜੰਗਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
* ਸਿਲਵੀਕਲਚਰ
* ਸਿਲਵੋਲੋਜੀ

## ਹਵਾਲੇ