open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੂਨ ਜੌਲੀ

**ਜੂਨ ਜੌਲੀ** (28 ਸਤੰਬਰ 1928 – 12 ਮਾਰਚ 2016) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਾਲ ਚਿਕਿਤਸਕ ਨਰਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1970-80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਪਰਿਵਾਰ-ਕੇਂਦਰਿਤ" ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

## ਜੀਵਨ 
ਜੂਨ ਜੌਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਸਤੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਹੋਵ ਵਿੱਚ ਆਰਥਰ ਜੌਲੀ, ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ, ਅਤੇ ਫਲੋਰਾ ਲੀਵਰ, ਇੱਕ ਗਰਲ ਗਾਈਡਜ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਜੂਨ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿੰਡਸਰ, ਊਂਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਲਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਜੂਨ ਦਾ ਪਾਲਕ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਔਸ਼ਧੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ 1950 ਵਿੱਚ ਸਾਉਥੈਂਪਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਚਾਈਲਡ ਕੇਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਕੋਰਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਵਜੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦੀ ਝਿਜਕ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕ ਵਾਰਡ ਦੀ ਸਿਸਟਰ-ਇੰਚਾਰਜ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਟਰਮੀਨਲ ਕੇਅਰ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਹਾਸਪਾਈਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1971 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੂਲਵਿਚ ਦੇ ਬਰੂਕ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 12 ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ 87 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਆਲੀਆ ਬੁਖ਼ਾਰੀ

**ਆਲੀਆ ਬੁਖ਼ਾਰੀ** () ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ *ਖ਼ਵਾਤੀਨ ਡਾਇਜੈਸਟ* ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਟਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ *ਦਿਲ-ਏ-ਮੁਜ਼ਤਰ*  ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ *ਮੇਰੇ ਕਾਤਿਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲਦਾਰ*, *ਮੌਸਮ* ਅਤੇ *ਮਾਨਾ ਕਾ ਘਰਾਣਾ* ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਚੋਣਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਕਿਤਾਬਾਂ 
* ਤਿਤਲੀ ਕੀ ਉੜਾਣ
* ਸ਼ਹਿਰ ਏ ਅਸ਼ੋਬ
* ਦੀਵਾਰ-ਏ-ਸ਼ਬ
* ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ ਕਾ ਸਫਰ
* ਖ਼ਵਾਬ ਸਰਾਏ

### ਡਰਾਮੇ 
* ਖਾਮੋਸ਼ੀ - ਹਮ ਟੀ.ਵੀ
* *ਮੇਰੇ ਕਾਤਿਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲਦਾਰ - ਹਮ ਟੀ.ਵੀ*
* *ਦਿਲ-ਏ-ਮੁਜ਼ਤਰ - ਹਮ ਟੀ.ਵੀ*
* *ਆਹਿਸਤਾ ਆਹਿਸਤਾ - ਹਮ ਟੀ.ਵੀ*
* *ਮੌਸਮ - ਹਮ ਟੀ.ਵੀ*
* *ਮਾਨ ਕਾ ਘਰਾਣਾ*  - ਹਮ ਟੀ.ਵੀ
* *ਦੀਵਾਰ-ਏ-ਸ਼ਬ - ਹਮ ਟੀ.ਵੀ*
* *ਕਰਾਰ - ਹਮ ਟੀ.ਵੀ*
* *ਯੂੰ ਤੋਹੈ  ਪਿਆਰ ਬੋਹਤ - ਹਮ ਟੀ.ਵੀ*
* *ਬੇਬਸੀ - ਹਮ ਟੀ.ਵੀ*

### ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮਾਂ 
* ਜੀਨਾ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ

## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਆਲੀਆ ਬੁਖਾਰੀ ਦੇ ਨਾਵਲ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਮਾਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ** ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੀ **ਰਾਜਧਾਨੀ** ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ  ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਮੇਰ  ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ 1620 ਵਿੱਚ ਦਰਿਆਵਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਜਲ ਮਹਿਲ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।  ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਝੀਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਆਮੇਰ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ 300 ਏਕੜ (121 ਹੈ) ਦਾ ਪਾਣੀ ਫੈਲਿਆ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਅਰਾਵਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਹਰਗੜ੍ਹ ਕਿਲਾ (ਨਾਹਰਗੜ੍ਹ ਮਤਲਬ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਘਰ) ਹੈ ਜੋ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਜਲ ਮਹਿਲ ਮਹਿਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਖਿਲਾਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਹਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਰਭਾਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਡੈਮ ਬਣਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
[thumb| [ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਅਰਾਵਲੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ]]

thumb| ਮਾਨਸਾਗਰ ਝੀਲ, ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੇਸਟਿੰਗ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਜ਼ਾਈਟ ਚੱਟਾਨਾਂ (ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਦੇ ਨਾਲ) ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਰਾਵਲੀ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ, ਕਨਕ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਘਾਟੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਢਲਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਮਿੱਟੀ, ਉੱਡਦੀ ਰੇਤ ਅਤੇ ਐਲੂਵੀਅਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਘਣੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੁਆਰਾ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਗਾਰ ਜੰਮ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਝੀਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।  ਬਨਸਪਤੀ ਕੈਚਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਐਡਾਫਿਕ ਕਿਸਮ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਧੌਕ ( ਐਨੋਜੀਸਸ ਪੇਂਡੁਲਾ ) ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਤਲੇ ਪੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨੀਵੀਂ ਬਨਸਪਤੀ ਢੱਕਣ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਢਲਾ ਢਾਂਚਾ ਕਾਫ਼ੀ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਨਾਹਰਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੀ ਘਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਨਮੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਬਰਡਿੰਗ ਫੇਅਰ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 180 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ (www.birdlife.net) ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਲਈ ਟਾਪੂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਵੱਸਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
right|thumb| ਫਲੇਮਿੰਗੋ
right|thumb| ਆਮ ਮੂਰਹੇਨ
ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਬਰਡਿੰਗ ਫੇਅਰ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 180 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ (www.birdlife.net) ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਲਈ ਟਾਪੂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਵੱਸਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਦੇਵਦਾਸ (1982 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਦੇਵਦਾਸ*** ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਦੇਵਦਾਸ*  ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਵਰਜ਼ਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਰੰਗੀਨ ਫ਼ਿਲਮੀ ਵਰਜ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਸ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ ਦੇ  ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਦੋ ਵਰਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੀ।

## ਕਾਸਟ 
* ਬੁਲਬੁਲ ਅਹਿਮਦ ਦੇਵਦਾਸ ਵਜੋਂ
* ਕੋਬੋਰੀ ਪਰਬੋਤੀ ਵਜੋਂ
* ਅਨਵਾਰਾ ਬੇਗਮ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਵਜੋਂ
* ਰਹਿਮਾਨ ਚੂਨੀਲਾਲ ਵਜੋਂ
* ਅਨਵਰ ਹੁਸੈਨ ਧਰਮਦਾਸ ਵਜੋਂ
* ਗੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Devdas at IMDb
ਮਾਓਟਾ ਝੀਲ

**ਮਾਓਤਾ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ "ਮਹਾਵਤਾ" ਹੈ,  ਪਰ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਓਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਮਾਓਟਾ ਝੀਲ ਅੰਬਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ  ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ  ਹੈ। ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ, ਅੰਬਰ ਕਿਲੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ। ਝੀਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀ ਬਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸਰ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ,  ਜਿਸ ਦੇ ਪੌਦੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ  ਲਗਵਾਏ ਗਏ ਸਨ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ-ਆਰਾਮ ਬਾਗ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ 'ਤੇ ਘੁਮਣ ਲਈ ਕੋਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਪਰਲੇ ਅੰਬਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਜਾਣ (ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ) ਲਈ ਇੱਕ ਫੀਸ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪਚਪਦਰਾ ਝੀਲ

**ਪਚਪਦਰਾ ਝੀਲ** ਬਾੜਮੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਚਪਦਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਲੂਣ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਪੱਧਰ 98% 'ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।   ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਖਾਰੀ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਕਬਰ ਕਾਜ਼ਮੀ

**ਅਕਬਰ ਕਾਜ਼ਮੀ** ਅੱਜਾਕੇ ਦੌਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਵੇਂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਮੁਕਾਮ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਜਵਾਹਰਵਾਲਾ

**ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਜਵਾਹਰਵਾਲਾ** ( ਪੰਜਾਬੀ : ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਜਵਾਹਰਵਾਲਾ) ਭਾਰਤ ਦੇ  ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮਪੁਰਾ ਜਵਾਹਰਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਸਿੱਖਿਆ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ  ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1954 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* ssapunjab.org
ਵਿਨੇ ਚੌਧਰੀ

**ਵਿਨੇ ਚੌਧਰੀ** (ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 14 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ 2013-14 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਾ-ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਅਮਜਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਮਜਦ

**ਅਮਜਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਮਜਦ** ਲੰਦਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਾਇਰ ਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਰਦੂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਤ "ਯਾਦਾਂ" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਲੰਦਨ ਤੋਂ ਛਪੀ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਦੇਵਦਾਸ (1979 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਦੇਵਦਾਸ*** (    *ਦੇਬਦਾਸ਼*) 1979 ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਨਾਵਲ, ''ਦੇਵਦਾਸ ''' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੌਮਿੱਤਰਾ ਚੈਟਰਜੀ, ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਮੁਖਰਜੀ, ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। 

## ਕਾਸਟ 
## ਕਾਸਟ
* ਸੌਮਿਤਰਾ ਚੈਟਰਜੀ ਦੇਵਦਾਸ ਵਜੋਂ
* ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਚੁੰਨੀਲਾਲ ਵਜੋਂ
* ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਚੌਧਰੀ ਚੰਦਰਮੁਖੀ
* ਸੁਮਿਤਰਾ ਮੁਖਰਜੀ ਪਾਰਬਤੀ ਵਜੋਂ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਪਾਈਸ ਜਾਣਕਾਰੀ   
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਦੇਵਦਾਸ (2002 ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ)

***ਦੇਵਦਾਸ*** ਇੱਕ 2002 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਨੇ ਕੀਤਾ  ਹੈ ਅਤੇ ਭਰਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ  ਬੈਨਰ, ਮੈਗਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੇਠ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ, ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਅਤੇ ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੈਕੀ ਸ਼ਰਾਫ, ਕਿਰਨ ਖੇਰ, ਸਮਿਤਾ ਜਯਕਾਰ, ਅਤੇ ਵਿਜੇੇਂਦਰ ਘਾਟਗੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ 1917 ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਵਦਾਸ ਮੁਖਰਜੀ (ਖ਼ਾਨ) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਲਾਅ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਦੋਸਤ ਪਾਰਵਤੀ "ਪਾਰੋ" (ਰਾਏ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪਰਤਿਆ ਹੈ। ਪਰ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ  ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸਦੀ ਮਨੋਸਥਿੱਤੀ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦਿਲ ਵਾਲ਼ੀ  ਤਵਾਇਫ਼  ਚੰਦਰਮੁਖੀ (ਦੀਕਸ਼ਿਤ) ਦੀ ਪਨਾਹ ਉਸਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਭੰਸਾਲੀ ਨਾਵਲ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ  ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰੀਮੇਕ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1999 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਸਕਰੀਨਪਲੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਅਤੇ  ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਣਜੀਤ ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਨਿਤਿਨ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਅਗਸਤ 2000 ਅਤੇ ਮਈ 2001 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੈੱਟ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ₹20ਕਰੋੜ (US$4.12 ਮਿਲੀਅਨ) ਖਰਚ ਕੀਤੇ।  ਭੰਸਾਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਮਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।  ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਕੰਮ ਬੀਕਾਨੇਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਨਵੰਬਰ 2000 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਨੋਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ  ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਮਾਈਲ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ, ਮੋਂਟੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਸਕੋਰ।

*ਦੇਵਦਾਸ* 23 ਮਈ 2002 ਨੂੰ 2002 ਕਾਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ  ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ 12 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ₹50  ਕਰੋੜ (US$10.29 ਮਿਲੀਅਨ)  ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਨਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਰਲੇ-ਮਿਲੇ  ਰਿਵਿਊ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲ਼ਿਆ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹1.68 ਬਿਲੀਅਨ ($35 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 50ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ("ਬੈਰੀ ਪੀਆ" ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 48ਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਭੰਸਾਲੀ), ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ (ਖਾਨ), ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਰਾਏ) ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਦੀਕਸ਼ਿਤ) ਸਮੇਤ ਰਿਕਾਰਡ-ਸੈਟਿੰਗ 11 ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। ਇਸਨੂੰ ਗ਼ੈਰ  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ  ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਬਾਫਟਾ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਾਸਟ 
ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ:  
 

### ਕਾਸਟਿੰਗ 
 

### ਸੈੱਟ 
### ਪਾਤਰ 
[thumb| ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਐਮਵੀ ਧੁਰੰਧਰ ਦੇ *[ਘੱਗਰਾ ਚੋਲੀ|ਘੱਗਰਾ ਚੋਲੀਆਂ* ਦੇ ਚਿੱਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸਨ।]]

### ਫਿਲਮਾਂਕਣ 
[thumb| *ਦੇਵਦਾਸ* ਦੇ ਟ੍ਰੇਨ ਸੀਨ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ [ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ]]

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Devdas at IMDb
* Devdas at Box Office Mojo
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ

**ਮੁਰਲੀਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਰਮਾ**, ਜੋ ਕਿ **ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜੋ  ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਿਰਾਨੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਦੇ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਮੁਰਲੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਰਮਾ (ਸੰਜੇ ਦੱਤ) ਮੁੰਬਈ ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਉਪਨਾਮ *ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ*  ਦਾ ਦੋਹਰਾ ਅਰਥ ਹੈ; *ਭਾਈ ਦਾ* ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ [ਭਰਾ], ਪਰ ਮੁੰਬਈ ਸਲੈਂਗ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੁੱਲੜਬਾਜ਼ ਵੀ ਹੈ।  ਉਸਦਾ ਸਾਈਡਕਿਕ ਸਰਕਟ (ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ) ਹੈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੰਬਈਆ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

### *ਮੁੰਨਾਭਾਈ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ* 
ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2003 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਐਮਬੀਬੀਐਸ* ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ  ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ  ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ।

### *ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ* 
ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ '''ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ' '* ਚ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਝੂਠਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੋਣ ਦਾ ਢੌਂਗ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗਾਂਧੀਵਾਦ ਨਾਲ਼ ਦੂਜੇ  ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ  ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ *ਗਾਂਧੀਗਿਰੀ* ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। 

### ਤੀਜੀ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਫ਼ਿਲਮ 
25 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ, ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ (2013-2016) ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਰਵਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਧੂ ਵਿਨੋਦ ਚੋਪੜਾ ਨੇ 29 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤੀਜੀ *ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ'' ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, 2017 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਵੇਗੀ। 

## ਟੀਵੀ ਕਮਰਸੀਅਲ 
2016 ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ (ਭਾਰਤ) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ "ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਡੇਂਗੂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਮਰਸੀਅਲ ਵਿੱਚ 'ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ' ਅਤੇ 'ਸਰਕਟ' ਹਨ। ਇਹ ਡੇਂਗੂ ਬੁਖਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 
ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ  ਫ਼ਿਲਮ *ਲੱਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਨੇ* *ਗਾਂਧੀਗਿਰੀ* ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ।   

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲਕਸ਼ਮਣ ਗੋਲੇ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਮੁੰਨਾਭਾਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਨੋਟ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* *ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡਾਟਾਬੇਸ* 'ਤੇ ਮੁਰਲੀਪ੍ਰਸਾਦ 'ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ' ਸ਼ਰਮਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਪਾਤਰ
ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਝੀਲ

**ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਝੀਲ** ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਮਵਾ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨੇੜੇ  ਇੱਕ ਝੀਲ ਸੀ। ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ 1999 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 2000 ਤੋਂ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ  ਇਹ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ,। ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਵਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੂਜੇ ਨੇ 1876 ਵਿੱਚ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।  ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਇਹ ਝੀਲ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿਕਨਿਕ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਝੀਲ 'ਤੇ ਰੋਇੰਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਲਾਕਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਾਰਨ ਜਲਘਰ ਦੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।  2011 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਡੈਮ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਏਰੀਏ ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੀਚਾਰਜ ਹੋਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮੀਦ ਹੈ
thumb| ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਝੀਲ, ਜੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ, 2014।

## ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ 
ਝੀਲ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ  ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ  ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ  ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੰਡਰ ਅਤੇ ਜੰਬਵਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਹਨ।  ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਖਠਿਆੜ-ਗੀਰ ਸੁੱਕੇ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।  ਇਹ ਚਿਤਲ ਅਤੇ ਨੀਲਗਾਈ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਿੰਡ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਵਾਸ ( ਅਮੇਰ ), ਮਮਤੋਰੀ ਕਲਾ, ਸੰਗਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਜੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਚੰਦਰਮੁਖੀ (ਪਾਤਰ)

***ਚੰਦਰਮੁਖੀ*** ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਰਚਿਤ 1917 ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲ *ਦੇਵਦਾਸ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਹਿੰਦੂ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਗਾਇਕਾ ਮੀਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਦੇਵਦਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।  ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਨੂੰ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਵਾਇਫ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ "ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲ਼ੀ" ਜਾਂ "ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ" ਹੈ। 

## ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ 
ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਇੱਕ ਤਵਾਇਫ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਚਿਤਪੁਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵੇਸਵਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁੰਨੀਲਾਲ ਉਸਦੀ ਦੇਵਦਾਸ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਰਵਤੀ "ਪਾਰੋ" ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੁੱਟੇ ਦਿਲ ਕਲਕੱਤੇ ਪਰਤਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਨਰਾਜ਼ ਦੇਵਦਾਸ ਉਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕੋਠਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਚੰਦਰਮੁਖੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਰੋ ਲਈ ਉਸਦੇ ਅਡੋਲ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਦਾਸ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਆਪਣਾ ਪੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਝਿਜਕਦੇ ਹੋਏ ਠੁਕਰਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਾਰੋ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਪਰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਸਥਾਝੜੀ ਪਿੰਡ ਵੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕੱਚੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਵਦਾਸ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ 
[right|thumb| 1935 ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਦੇਵਦਾਸ* ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਬਤੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ [ਦੇਵਦਾਸ (ਨਾਵਲ)|ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਤੇਸ਼ ਬਰੂਆ]]
*ਦੇਵਦਾਸ*  ਦੇਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਵਲ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ  ਉਸ ਦੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਉਲਟ, ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਦੇ 1955 ਵਾਲ਼ੇ ਵਰਜ਼ਨ  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ  ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਪਾਰੋ ਨੂੰ ਬੱਸ  ਦੇਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।  1955 ਵਾਲ਼ੇ ਵਰਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰੋ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਸੀਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।  2002 ਦੇ ਵਰਜ਼ਨ  ਵਿੱਚ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ, ਨੇ ਪਾਰੋ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਦੀ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੱਟ ਗੀਤ " ਡੋਲਾ ਰੇ ਡੋਲਾ " 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਨੱਚਦੇ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਵਾਇਫਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਹੂਕਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਪਾਤਰ
ਇਕਬਾਲ ਦਿਵਸ

**ਇਕਬਾਲ ਦਿਵਸ** () 9 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ 2018 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਘੀ  ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।   ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਕਬਾਲ, ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ  ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਸੀ। 

## ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
"ਪੂਰਬ ਦੇ ਕਵੀ" ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਹਰ ਸਾਲ 9 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1877 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1938 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ  ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮਤਾ
* ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦਾ ਪਤਾ
* ਵਿਸ਼ਵ ਉਰਦੂ ਦਿਵਸ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਇਕਬਾਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ
* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇਕਬਾਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਇਕਬਾਲ ਦਿਵਸ 9 ਨਵੰਬਰ
* ਇਕਬਾਲ ਦਿਵਸ 9 ਨਵੰਬਰ   ਤੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ
ਕੇਸ਼ਵ ਮਲਾਗੀ

**ਕੇਸ਼ਵ ਮਾਲਾਗੀ** ਬੰਦਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾਈ  ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਨਾਵਲ, ਕੁਮਕੁਮਾ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਅੰਗਦਾ ਧਾਰੇ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਕਦਾਲਾ ਟੇਰੀਗੇ ਡਾਂਡੇ, ਐਕਸੀ ਮੁਵਥੈਦੂ ਅਤੇ ਵੇਨੇਲਾ ਦੋਰਾਸਾਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।  

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਮਲਾਗੀ ਦਾ ਜਨਮ 1963 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਮਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।  ਉਸਨੇ ਸੁੱਦੀ ਸੰਗਤੀ, ਪ੍ਰਜਾਵਾਨੀ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਓਰੀਐਂਟ ਲੋਂਗਮੈਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੈਲਾਗੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. "ਮਾਇਆ"  ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੁਣ ਅਜ਼ੀਮ ਪ੍ਰੇਮਜੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ 

## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਮਲਾਗੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 1986 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।  ਉਸਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਨਾਵਲ  1990 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ  ਉਸਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ  2005 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਸਤਕ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ  ਮੈਲਾਗੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗੀਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕਤਾ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਰਦ-ਔਰਤ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਧਾਰਿਣੀ ਜੋਤ ਨੰਨਦੋਂਦੁ ਕਥੇ, ਮਾਤੁ ਯਤਨੇ ਦੀਦੀ ਬਗੀਲੁ, ਅਗਮਿਆ ਅਗੋਚਰਾ ਅਪ੍ਰਤਿਮਾ ਜੀਵਵੇ ਅਤੇ ਬਾਰੋ ਗੀਜਾਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵੇਨੇਲਾ ਦੋਰਾਸਾਨੀ, ਸੌਭਾਗਿਆਵਤੀ ਅਤੇ ਕੇਂਪੂ ਮੰਨੀਨਾ ਓਕਲੂ ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਤੀਸਰੀ ਕਿਸਮ ਵਿਛੜੇ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਅੱਲੜ੍ਹ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਕਦਾਲਾ ਤੇਰੇਗੇ ਡਾਂਡੇ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤੂ ਨਕਸ਼ਤਰਗੱਲੀ ਯਵੁਡੁ ਨਨੇਗੇ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* 
* 
* 

### ਨਾਵਲ 
* 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਯਕੀਨ

**ਯਕੀਨ** () ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ" ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਿਖਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ *ਵਲੀਆਂ* ਦਾ ਮਾਰਗ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਬਾਹਰਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਯਕੀਨ ਇਸਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ (*ਅਹਿਸਾਨ*) ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਭਾਵ, ਦਰਸ਼ਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਹਿਣਾ; ਇਸ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਬਾਹਰੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਥੰਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (*ਇਮਾਨ* ) ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, *ਇਹਸਾਨ* ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਕੀਨ ਬਾਰੇ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, "ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ"।   *ਯਾਕੀਨ*  ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਡਿਗਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਪੜਾਅ 
### ਇਲਮ-ਉਲ-ਯਕੀਨ 
### ਆਇਨ-ਉਲ-ਯਾਕੀਨ 
### ਹੱਕ-ਉਲ-ਯਕੀਨ  
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਕਾ
* ਜ਼ਮੀਨੀ ਚਮਕ
* ਤਿੰਨ ਸਰੀਰ
* ਨੂਰ (ਇਸਲਾਮ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸਰਦਾਰ ਸਮੰਦ

**ਸਰਦਾਰਸਮੰਦ**, ਸੁਕਰੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਗੁਹੀਆ ਨਾਲੇ ਦੇ ਪਾਰ ਬਣੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੂਨੀ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲਗਭਗ 8 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1899 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1905-06 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।  ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ, ਸਰਦਾਰ ਸਮੰਦ ਝੀਲ ਪੈਲੇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਉਮੈਦ ਸਿੰਘ ਨੇ 1933 ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਜਾਰਜ ਗੋਲਡਸਟ੍ਰਾ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਰਟ ਡੇਕੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੌਜ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਹੈਰੀਟੇਜ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕੀ ਟਰਾਫੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਹੈ।

## ਪਿੰਡ 
ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ-2 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ 61 ਜੋਧਪੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਵਾੜ ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜੋਜਾਵਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਸਮੰਦ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸੰਪਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 

ਸਰਦਾਰ ਸਮੰਦ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੇਟਰ ਫਲੇਮਿੰਗੋਜ਼, ਗ੍ਰੇਟ ਵ੍ਹਾਈਟ ਪੈਲੀਕਨ, ਬਾਰ-ਹੈੱਡਡ ਗੀਜ਼, ਕੁਰਜਾਨ (ਡੈਮੋਇਸੇਲ ਕ੍ਰੇਨ) ਅਤੇ ਬੱਤਖਾਂ ਅਤੇ ਹੰਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਰਦਾਰ ਸਮੰਦ ਝੀਲ ਪੈਲੇਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਝੀਲਾਂ

[right|thumb|250x250px| [ਉਦੈਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪਿਚੋਲਾ ਝੀਲ ਮਹਿਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]]
ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੀਲ ਸੰਭਾਲ ਯੋਜਨਾ (NLCP) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ ਬਹਾਲੀ ਅਧੀਨ ਹਨ।  ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਦੁਨਿਆ ਭਰ ਦੇ ਸੈਲਾਨਾਇਆਂ ਦਾ ਮੁਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਫਤਿਹ ਸਾਗਰ ਝੀਲ
* ਰੰਗ ਸਾਗਰ ਝੀਲ
* ਪਿਚੋਲਾ ਝੀਲ
* ਸਵਰੂਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ
* ਦੁਧ ਤਲਾਈ ਝੀਲ

[center|thumb|800x800px| [ਜਗ ਮੰਦਿਰ|ਜਗ ਮੰਦਰ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਉਦੈਪੁਰ ਪੈਨੋਰਾਮਾ]]
[center|thumb|800x800px| ਸੁੱਕੀ [ਪਿਛੋਲਾ ਝੀਲ|ਝੀਲ ਪਿਚੋਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਦੈਪੁਰ ਪਨੋਰਮਾ]]

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਉਦੈਪੁਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਤਲਵਾੜਾ ਝੀਲ

ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ 1191 ਦੀ ਤਰੈਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਘੋਰੀ ਵਿਚਕਾਰ 1192 ਦੀ ਤਰੈਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। .ਟਿੱਬੀ (ਤਹਿਸੀਲ) ਵਿਖੇ ਤਲਵਾੜਾ ਝੀਲ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ-ਹਕੜਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਤਲਵਾੜਾ ਝੀਲ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤੀ ਝੀਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਹਰ ਸਾਲ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ-ਹਕੜਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਏਲਨਾਬਾਦ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਕਸਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਓਟੂ ਬੈਰਾਜ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ (ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਲਗਭਗ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 15000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਬ-ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ

## ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ 
1398-99 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਤੈਮੂਰ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭਟਨੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਚੋਟੀਆਂ

**ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਚੋਟੀਆਂ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ  ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚੋਟੀਆਂ, ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਡੇ ਬੋਰਡਿੰਗ  ਸਕੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ,ਇਹ ਸਕੂਲ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਨੰਦੇਸ਼ਵਰ ਝੀਲ

**ਨੰਦੇਸ਼ਵਰ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਨੰਦੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਿਰ  ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਰਖਿਆ ਗਿਆ  ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਪਾਰਕ (ਫੈਸਲਾਬਾਦ)

**ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਮੈਦਾਨ** ( ਪੰਜਾਬੀ / ਉਰਦੂ :  ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਇਕਬਾਲ ਪਾਰਕ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਨਰਵਾਲਾ ਰੋਡ ਅਤੇ ਭਵਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਪਾਰਕ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ 'ਇਕਬਾਲ ਪਾਰਕ', ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ &#x2013; ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਇਕਬਾਲ ਪਾਰਕ।   

ਕਾਇਦੇ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਨੂੰ 1943 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਮੈਦਾਨ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਕਈ ਹੋਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਥੋਂ  ਤਕਰੀਰਾਂ ਕਾਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ
ਰੰਗ ਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਰੰਗ ਸਾਗਰ ਝੀਲ** (ਹਿੰਦੀ: रंग सागर) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ  ਹੈ। ਇਹ 1668 ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ  ਇਸਨੂੰ ਅਮਰਕੁੰਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਵਰੂਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪਿਚੋਲਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਰੂਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਅੰਬਾਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ।  ਇਹ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਥੇ ਅਮਬਾਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਉਦੈਪੁਰ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬੜੀ ਝੀਲ

thumb|300x300px| ਬਾਹੂਬਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਬੜੀ ਝੀਲ, ਉਦੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ
**ਬੜੀ ਝੀਲ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਣਾ ਰਾਜ ਸਿੰਘ I (1652-1680) ਨੇ ਅਕਾਲ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਝੀਲ ਬੜੀ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਨਵਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਜਨਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜਿਆਨ ਸਾਗਰ ਰੱਖਿਆ। ਝੀਲ 155 ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਨ੍ਹ 180 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਅਤੇ 18 ਮੀ. ਚੌੜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਲਾਤਮਕ ਛਤਰੀਆਂ (ਕਿਓਸਕ ਜਾਂ ਮੰਡਪ) ਦੁਆਰਾ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1973 ਦੇ ਸੋਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਝੀਲ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਸੀ।  ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਾੜੀ ਝੀਲ ਕਦੇ ਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 

ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਯਮਤ ਬੱਸਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਟੈਕਸੀਆਂ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾੜੀ ਝੀਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵੱਡੀ ਝੀਲ - ਉਦੈਪੁਰ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਰਤਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬਹੁ-ਅਰਥੀ ਸ਼ਬਦ

**ਬਹੁ-ਅਰਥੀ ਸ਼ਬਦ (**ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਸੈਮੀ (Polysemy  ਜਾਂ  ;   ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ πολύ- (ਪੌਲੀ) ਅਨੇਕ  ਅਤੇ σῆμα (ਸੇਮਾ)  ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ (ਮਿਸਾਲ ਲਈ  ਕੋਈ \ ਚਿੰਨ੍ਹ,  ਰੂਪ, ਸ਼ਬਦ, ਜਾਂ  ਵਾਕਾਂਸ਼)। ਬਹੁ-ਅਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ਬਦ-ਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਬਹੁ-ਅਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ-ਅਰਥੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ-ਅਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* The dictionary definition of polysemy at Wiktionary
* The dictionary definition of polyseme at Wiktionary

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਕਾ ਤਾਲਬ

**ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਕਾ ਤਾਲਾਬ**,  ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਕਾ ਤਾਲਾਬ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਕਾ ਤਾਲਾਬ ਨੂੰ 'ਮਿੰਨੀ ਜੈਸਮੰਦ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਾਵਲੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਟੈਕਸੀ ਰਾਹੀਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਕਾ ਤਾਲਾਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਕਾ ਤਾਲਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਕਾ ਤਾਲਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਇਸਨੂੰ ਨੋ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਜ਼ੋਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।   

ਝੀਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਮੂਲੀ ਦਾਖਲਾ ਫੀਸ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਹ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਬਸਤੀ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਕਾ ਤਾਲਾਬ ਪ੍ਰੀ-ਵੈਡਿੰਗ ਫੋਟੋਸ਼ੂਟ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੈਮਰਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਨਾਮਾਤਰ ਫੀਸ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
5. ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਕਾ ਤਾਲਾਬ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਵਰੂਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਸਵਰੂਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ  ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਸਵਰੂਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਮਹਰੀਆ ਤਾਲਾਬ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫਤਿਹ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪਿਚੋਲਾ ਝੀਲ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਜਲ ਸਰੀਰ ਹੈ।  ਸਵਰੂਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ 1857 ਵਿੱਚ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਸਵਰੂਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਣਵਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੀੜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਅਰਥਾਤ ਫਤਿਹ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪਿਚੋਲਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। 

## ਪਹੁੰਚ 
ਸਵਰੂਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਫਤਿਹ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪਿਚੋਲਾ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੰਗਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਵਾਲੇ ਚੰਦਪੋਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਸਵਰੂਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸੜਕ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਸਵਰੂਪ ਸਾਗਰ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲੋਕਲ ਬੱਸਾਂ, ਟਾਂਗਾ, ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਵਰੂਪ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦਾਖਲਾ ਟਿਕਟ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਮਗਰਮੱਛ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਉਦੈਪੁਰ
* ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨੱਕੀ ਝੀਲ

thumb|240x240px| ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੱਕੀ ਝੀਲ
**ਨੱਕੀ ਝੀਲ** ਅਰਾਵਲੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ 12 ਫਰਵਰੀ 1948 ਨੂੰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਘਾਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਝੀਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਮੀਲ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਚੌਥਾਈ ਮੀਲ ਅਤੇ 20 ਤੋਂ 30 ਮੀਲ ਹੈ।&nbsp;ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਡੈਮ ਵੱਲ। ਇਹ ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਟੌਡ ਰੌਕ ਹੈ। ਟੌਡ ਰੌਕ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਝੀਲ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਵਾਲੀ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ, ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਟੌਡ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਦੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਹਨ; ਪਥਰੀਲੀ ਪਹਾੜੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜਾਂ ਨੱਕੀ ਝੀਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ। ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਨਸੈਟ ਪੁਆਇੰਟ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਸਨਸੈੱਟ ਪੁਆਇੰਟ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਚੀਤੇ ਵਰਗੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਕਾਰਨ ਸਨਸੈੱਟ ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਰਘੂਨਾਥ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈਪੁਰ ਪੈਲੇਸ ਵੀ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਹਨ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

## ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Panorama of Nakki Lake, Mount Abu

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਢੇਬਰ ਝੀਲ

**ਢੇਬਰ ਝੀਲ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਜੈਸਮੰਦ ਝੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ  ਹੈ   ਜਦੋਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਲਾ ਠਿਕਾਣਾ (ਰਾਠੌਰ-ਪਟਵੀ)  ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਰਾਣਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਲਗਭਗ  ਹੈ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ। ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਸੀ। ਢੇਬਰ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੈਸਮੰਦ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਉਦੈਪੁਰ ਤੋਂ ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ  ਹੈ ਸਲੁੰਬਰ (ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੰਬਰ 32 'ਤੇ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ) ਤੋਂ। ਜੈਸਮੰਦ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਲਗਭਗ    ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਟੀਕ ਜੰਗਲ, ਢੇਬਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ। ਝੀਲ  ਤਿੰਨ ਟਾਪੂ ਹਨ।   ਹਰੇਕ। ਢੇਬਰ ਝੀਲ ਮਾਰਬਲ ਡੈਮ  ਹੈ ਲੰਬਾ ਹੈ ਅਤੇ "ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਮਾਰਕਾਂ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਾਰਾਣਾਂ ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। 1687 ਤੋਂ 1691 ਈ 

ਢੇਬਰ ਝੀਲ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਰਾਣਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1685 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ,  ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।   1902 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਅਸਵਾਨ ਡੈਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੱਕ ਇਹ ਝੀਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਰਹੀ, ਜਿਸਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ 1960-1970 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਮਹਾਰਾਣਾ ਜੈ ਸਿੰਘ (1680-1698  ਦੌਰਾਨ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਣਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ (ਮਹਾਰਾਣਾ ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਜਿਸਨੇ ਰਾਜਸਮੰਦ ਝੀਲ ਬਣਾਈ ਸੀ) ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਨਦੀ, ਗੋਮਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾ ਕੇ; ਡੈਮ ਦੀ ਉਚਾਈ 36.6 ਹੈ&nbsp;ਮੀਟਰ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਜੈਸਮੰਦ ਰੱਖਿਆ - ਇਸਦਾ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਪਨਾਮ 'ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ' ('ਸਮੰਦ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਸਮੁੰਦਰ') ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਦਿਨ, 2 ਜੂਨ 1691, ਮਹਾਰਾਣਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੋਨਾ ਵੰਡਦੇ ਹੋਏ ਡੈਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਿਆ। ਝੀਲ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹਨ -  ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ,  ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਡੂੰਘੀ, , ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਢੇਬਰ ਝੀਲ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਣਾ ਨੇ ਨਾਮਲਾ ਠਿਕਾਣਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਮੀਨੀ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। 

alt=Jaisamand Lake's view|center|900x900px| ਜੈਸਮੰਦ ਝੀਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਇਕਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਇਕਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ** ()  ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ ਹੈ। ਗਰਾਊਂਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ  ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ **ਲਾਇਲਪੁਰ ਸਟੇਡੀਅਮ**, **ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ** ਅਤੇ **ਸਿਟੀ ਸਟੇਡੀਅਮ** ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਕਤੂਬਰ 1978 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅਕਤੂਬਰ 1978 ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ  ਇਸਦਾ ਨਾਮ  ਕਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 18,000 ਹੈ।   ਇਸ ਵ 25 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਅਤੇ 14 ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੈਚ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 14 ਟੈਸਟ ਡਰਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ
2023 ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ

**ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ** ਦੇ ਸਾਰੇ 224 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ 10 ਮਈ 2023 ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। 13 ਮਈ 2023 ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ 13 ਮਈ 2023 ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 73.19% ਦੀ ਵੋਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।  

## ਸਮਾਂਸੂਚੀ 
ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 29 ਮਾਰਚ 2023 ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ   ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਆਦਰਸ਼ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ "ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਲਾਗੂ" ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੁਕਾਬਲਾ ਤਿਨਕੋਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਜੰਤਾ ਦਲ ਹੈ। 

## ਪਾਰਟੀਆਂ 
### ਹੋਰ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਪਲਕ ਤਿਵਾਰੀ

**ਪਲਕ ਤਿਵਾਰੀ** (ਜਨਮ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2023 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਕਿਸੀ ਕਾ ਭਾਈ ਕਿਸੀ ਕੀ ਜਾਨ' ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ 'ਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
right|thumb|228x228px| 2012 ਵਿੱਚ ਤਿਵਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ
ਪਲਕ ਤਿਵਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸ਼ਵੇਤਾ ਤਿਵਾਰੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜਾ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਰੇਯਾਂਸ਼ ਕੋਹਲੀ ਉਸਦਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ ਹੈ (ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਭਿਨਵ ਕੋਹਲੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਸ਼ਵੇਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ)।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਰੂਆ ਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਬਰੂਆ ਸਾਗਰ ਤਾਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਰੂਆ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਲਗਭਗ 260 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਓਰਛਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਦਿਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਨਵਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।  ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੈਮ ਨੂੰ 1694 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਰ ਜਰਾਈ-ਕਾ-ਮਠ, ਅਤੇ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਲੇ ਨੇੜਲੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* India.bizhat.com
* Mustseeindia.com
* Jhansi.nic.in

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਚਿਤੌਰਾ ਝੀਲ

**ਚਿਤੌਰਾ ਝੀਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਅਸ਼ਟਵਾਰਕਾ ਝੀਲ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਬਹਿਰਾਇਚ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ  8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਗੋਂਡਾ ਰੋਡ 'ਤੇ, ਜਿਤੋਰਾ ਜਾਂ ਚਿਤੌਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਅਗਸਤ-ਅਕਤੂਬਰ ( ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਮੇਂ) ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਨਦੀ, ਤੇਰੀ/ਟੇਢੀ ਨਦੀ, ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਗੋਂਡਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਰਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੁਟੀਲਾ ਨਦੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਚਿਤੌਰਾ ਝੀਲ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਗੁਰੂ ਅਸ਼ਟਵਰਕਾ ਮੁਨੀ, ਸਰਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੱਠ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਟੇਢੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਟੇਢੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਟੇਢੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਰੋ-ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਟੇਢੀ-ਮੇਢੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ

## ਰਾਜਾ ਸੁਹਲਦੇਵ ਮੰਦਰ 
ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੋਲ ਦਾ ਇਲਾਕਾ 11ਵੀਂ ਸਦੀ (ਸਾਲ 1033) ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ ਸੁਹਲਦੇਵ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਮਲਾਵਰ ਗਾਜ਼ੀ ਸੈਯਦ ਸਲਾਰ ਮਸੂਦ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੁਹਲਦੇਵ ਨੇ ਗਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।

ਅਪ੍ਰੈਲ 1950 ਵਿਚ, ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਸੁਹਲਦੇਵ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸਲਾਰ ਮਸੂਦ ਦੀ *ਦਰਗਾਹ* 'ਤੇ ਮੇਲਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਅਖੀਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹਟਾ ਲਏ। ਚਿਤੌਰਾ ਵਿਖੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਥਾਨਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਡਾ. ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਹਲਦੇਵ ਸਮਾਰਕ ਸਮਿਤੀ ("ਸੁਹਲਦੇਵ ਸਮਾਰਕ ਕਮੇਟੀ") ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1954 ਵਿੱਚ ਸੁਹਲਦੇਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਬੀਰੇਂਦਰ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ, ਪਯਾਗਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ [ਰਿਆਸਤ] ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਸੰਮਤੀ ਨੂੰ 500 [ਬਿਘੇ] ਜ਼ਮੀਨ (ਚਿਤੋਰਾ ਝੀਲ ਸਮੇਤ) ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

### ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੋਵਰਧਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਗੋਵਰਧਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ** ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉਦੈਪੁਰ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਉਦੈਪੁਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਗੋਵਰਧਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ 9 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ 3750 ਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ 32 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲਗਭਗ 9 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। 

* ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ
* ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ
* ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ
* ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਉਦੈਪੁਰ
* ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕੇਹਰ ਸ਼ਰੀਫ਼

**ਕੇਹਰ ਸ਼ਰੀਫ਼**  ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸੀ। ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਲਿਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵੀ ਸੀ। ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਨਸੀਮ ਅਮਰੋਹਵੀ

**ਨਸੀਮ ਅਮਰੋਹਵੀ** ਜਾਂ **ਸਈਅਦ ਕਾਇਮ ਰਜ਼ਾ ਤਕਵੀ**   (24 ਅਗਸਤ 1908 &#x2013; 28 ਫਰਵਰੀ 1987) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 24 ਅਗਸਤ 1908 ਨੂੰ ਅਮਰੋਹਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ **ਸਈਅਦ ਕਾਇਮ ਰਜ਼ਾ ਤਕਵੀ** ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।  

ਉਹ ਤਕਵੀ ਸਈਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਈਅਦ ਬਰਜੀਸ ਹੁਸੈਨ ਤਕਵੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਈਦਾ ਖ਼ਾਤੂਨ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸ਼ਮੀਮ ਅਮਰੋਹਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਰਾਜ਼ਦਾਕ-ਏ-ਹਿੰਦ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਮਿਲ਼ਿਆ ਸੀ।

1950 ਵਿੱਚ, ਉਹ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ  ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾ ਕੇ ਖੈਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ। ਉਹ 1961 ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ  28 ਫਰਵਰੀ 1987 ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ 

## ਕੰਮ 
ਨਸੀਮ ਅਮਰੋਹਵੀ *ਉਰਦੂ ਲੁਗ਼ਤ ਬੋਰਡ* ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਸੀਮ ਅਮਰੋਹਵੀ ਨੇ *ਨਸੀਮ-ਉਲ-ਲੁਗ਼ਤ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਹਰੇਕ ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਨਸੀਮ-ਉਲ-ਲੁਗ਼ਤ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸਦੇ ਅਰਥ, ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਹਾਵਤਾਂ ਹੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਸ਼ਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਰਸੀਆ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। 

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ:

* *ਖੁਤਬਤ-ਏ-ਮੁਸ਼ੀਰਾਨ (1942) *
* *ਅਦਬੀ ਕਹਾਨੀਆਂ*
* *ਨਸੀਮ ਉਲ-ਲੁਗ਼ਤ, ਉਰਦੂ*
* *ਧੂੜ ਬਾਨੁ ਧੂੜ ਬਨਾਉ॥*
* *ਰਿਸਾਲਾਹ ਤੌਜ਼ਹਿ ਅਲ-ਮਸਾਲ* । ਅਬੂ ਅਲ-ਕਾਸਿਮ ਇਬਨ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਅਲ-ਖੁਈ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਆ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ
* *ਮੁਮੀਨ-ਏ-ਅਲ-ਇਬਰਾਹਿਮ* । ਸ਼ੀਆ ਥੀਮਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
* *ਮੁਸਦਾਸ-ਏ ਨਸੀਮ* । ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ' ਤੇ
* *ਫਰਹੰਗ-ਏ ਇਕਬਾਲ* । ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ, 1877-1938 ਦੇ ਫਲਸਫੇ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਕਿਤਾਬ
* *ਉਰਦੂ ਲੁਗਹਤ : ਤਾਰੀਕੀ ਉਸੂਲ ਪਾਰ* . ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਸ਼
* *ਮਰਸੀਆਹ-ਇ ਜੋਸ਼* . ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ (1896-1982) ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ
* *ਕੈਸ਼ਮਾਹ-ਇ ਗ਼ਮ* . ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਬਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਬਾਰੇ ਮਾਤਮ 
* *ਅੱਲਾਮਾਹ ਇਕਬਾਲ ਕੇ ਚਾਰੋਂ ਦਵਾਇਨ* । ਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ, 1877-1938, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕੋਸ਼
* *ਨਜ਼ਮ-ਏ-ਉਰਦੂ* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908
ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨ

ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਉਪ-ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ **ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨ** (**ਲੈਕਸੀਕਲ ਸਿਮੈਂਟਿਕਸ** ਜਾਂ **ਲੈਕਸੀਕੋਸਮੈਂਟਿਕਸ**), ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ।   ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
ਸ਼ਬਦ-ਭੰਡਾਰ

**ਸ਼ਬਦ-ਭੰਡਾਰ** ਜਾ **ਸ਼ਬਾਦਵਲੀ** ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਬੰਧੀ  ਜਾਂ ਮੈਡੀਕਲ) ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ-ਭੰਡਾਰ  ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੈਕਸੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ। ਲੈਕਸੀਕੋਨਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ,  (ਲੈਕਸੀਕੋਸ) ਦੇ ਨਿਊਟਰ   (ਲੈਕਸੀਕੋਨ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜਾਂ ਲਈ'।

ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਿਧਾਂਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ-ਭੰਡਾਰ, ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕੈਟਾਲਾਗ (ਸ਼ਬਦ-ਭੰਡਾਰ); ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਕਰਣ, ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਉਂਡ ਮੋਰਫ਼ੀਮਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਖੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਧੇਤਰ )।  ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਾਲੇ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਸੰਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਕਾਂਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਬਦ-ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ, ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦ-ਭੰਡਾਰ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ;  ਪਰ, ਬਾਊਂਡ ਮਾਰਫ਼ੀਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ  ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
* ਵਿਆਕਰਨੀਕਰਨ
* ਲੈਕਸੀਕਲ ਮਾਰਕਅੱਪ ਫਰੇਮਵਰਕ
* ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਜਾ ਕਾ ਤਾਲ

**ਰਾਜਾ ਕਾ ਤਾਲ** 1707 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਛਤਰਸਾਲ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰਾ ਤਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 19 (ਭਾਰਤ) 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 10000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

ਰਾਜਾ ਕਾ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ NH 19 ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਦੂਰੀ 35 ਕਿ.ਮੀ. ਯਮੁਨਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ 25 ਕਿ.ਮੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਜੁੜੋ। ਹਾਵੜਾ-ਦਿੱਲੀ ਮੇਨ ਲਾਈਨ

ਇਸ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਲਾਸ ਉਤਪਾਦਕ ਉਦਯੋਗ ਹੈ .. ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਨਿਰਯਾਤ.

ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮਹਿਲ - ਰਾਜੇ ਦਾ ਤਾਲ ਹੀਰਾਂਗਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਾਲ ਨੂੰ ਫਿਰੋਜ਼ਾਬਾਦ ਗਜਤ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਾ ਟੋਡਰਮਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਨਵਰਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਗਰਾ ਰੋਡ। ਤਾਲ ਸੁਆਮੀ ਟੋਡਰਮਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਾਲ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ ਪੁਲ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੰਧ ਨਾਮਾਤਰ ਲੰਮੀ ਤਾਲ ਨਾਮਾਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਕਿਤੇ ਲਾਲ ਕਾਕਰੀ। 

ਇਹ ਪਿੰਡ ਅਠ-ਪਰੀਆ (ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ) ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਜਸਮੰਦ ਝੀਲ

**ਰਾਜਸਮੰਦ ਝੀਲ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਰਾਜਸਮੁਦਰਾ ਝੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉਦੈਪੁਰ ਤੋਂ 67 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰਾਜਸਮੰਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਜਸਮੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਰਾਣਾ ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਲਗਭਗ  ਹੈ। ਚੌੜਾ,  ਲੰਬਾ ਅਤੇ  ਡੂੰਘੀ। ਇਹ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸੇਵੰਤਰੀ, ਕੇਲਵਾ ਅਤੇ ਤਾਲੀ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ  ਹੈ।   

ਝੀਲ ਨੂੰ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੇ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਸਿਡਨੀ ਦੇ ਰੂਟ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਇਸਨੂੰ ਆਈਏਐਫ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। 

## ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 
* ਨੌ ਚੌਕੀ - ਇਹ ਕੰਕਰੋਲੀ ਵੱਲ ਡੈਮ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 3 ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਮੰਡਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਡਾਂਸਰਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ 5 *ਤੁਲਾ-ਦਾਨ* ਤੋਰਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 3 ਹੁਣ ਨੌ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਬਚੇ ਹਨ,  ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨ ਅਤੇ *ਤੁਲ-ਦਾਨ* ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 
* ਰਾਜ-ਪ੍ਰਸ਼ਤੀ - ਡੈਮ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣੇ ਝੀਲ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਸ਼ਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 25 ਕਾਲੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ ਸਲੈਬਾਂ 'ਤੇ ਉੱਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਣਚੋਰ ਭੱਟ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
* ਰਾਜਸਮੰਦ ਪੈਨੋਰਾਮਾ - ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਮੰਦ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ, ਰਾਣਾ ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ। 
* ਐਡਵੈਂਚਰ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ - ਜੈਟ-ਸਕੀ, ਸਪੀਡ ਬੋਟ, ਐਕਵਾ ਸਾਈਕਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਲ ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁਣ ਰਾਜਸਮੰਦ ਝੀਲ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਝੀਲ ਦਾ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹਵਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਪੈਰਾਸੇਲਿੰਗ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਤੀ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 

* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸੁਰਹਾ ਤਾਲ

**ਸੁਰਹਾ**, ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਸੁਰਹਾ ਤਾਲ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਲੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਆਕਾਰ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ  ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 34.32 ਹੈ km 2   ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਲੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 17 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ।

ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰਹਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਨਾਲ ਮੱਧ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ  ਹੈ।  ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੰਗ ਆਊਟਲੈਟ ਲਈ ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਠਾਰ ਨਾਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਆਊਟਫਲੋ ਚੈਨਲ ਹੈ।  ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮੌਸਮੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਝੀਲ ਹਰ ਸਾਲ ਅਗਸਤ-ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕਠਾਰ ਨਾਲਾ ਰਾਹੀਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਸਰਯੂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਠਾਰ ਨਾਲੇ ਦਾ ਵਹਾਅ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਾ ਤਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਬਰਡ ਸੈਂਚੂਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰਾ ਤਾਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀਆਂ ਸਥਿਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕੀਥਮ ਝੀਲ

ਸੁਰ ਸਰੋਵਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕੀਥਮ ਝੀਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਗਰਾ-ਦਿੱਲੀ ਰੂਟ (NH 2) ਤੋਂ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਹੈ। ਆਗਰਾ ਭਾਲੂ ਰੈਸਕਿਊ ਫੈਸੀਲਿਟੀ, ਸਲੋਥ ਰਿੱਛਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹੂਲਤ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਫੜੇ ਗਏ "ਡਾਂਸਿੰਗ ਬੀਅਰਜ਼" ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਂਦੀ  ਹੈ। 2020 ਤੋਂ, ਝੀਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਇਸ ਪੰਛੀ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਸ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਮਨਮੋਹਕ ਰੀਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਟਾਪੂ ਹਨ ਜੋ ਇਸਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੀਥਮ ਝੀਲ ਦਾ ਰੂਪ ਪੈਂਟਾਗੋਨਲ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ, ਆਗਰਾ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰਾ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੁਰ ਸਰੋਵਰ ਬਰਡ ਸੈਂਚੂਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ  ਹੈ। ਕੀਥਮ ਝੀਲ ਨੂੰ ਕੀਥਮ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਰੇਲਵੇ ਟ੍ਰੈਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਪੀ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ 27 ਮਾਰਚ 1991 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੀ ਨਦੀ ਪੱਟੀ ਸੁਰ-ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀ ਹੈ। 

ਪੂਰੀ ਝੀਲ 7.13 ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ। ਕੀਥਮ ਝੀਲ ਪੰਜਭੁਜ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਪਨਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਲਈ ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਟਾਪੂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਆਗਰਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਜਲਵਾਯੂ 
ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਸਥਿਤੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਹਵਾਵਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਠੰਡੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਪਮਾਨ 1.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ 48 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਯੂਪੀ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖੋਖਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੀਥਮ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਈਕੋ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ 10  ਕਿਲੋਮਿਤ੍ਰ੍ਤੋਂ  ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਆਕਰਸ਼ਣ 
ਪਰਵਾਸੀ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 106 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਸੁਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੁੱਚਾ ਝੀਲ ਖੇਤਰ ਵਾਟਰ ਹਾਈਕਿੰਥ (ਈਚੋਰਨੀਆ ਸਪੀ.) ਅਤੇ ਪੋਟਾਮੋਗੇਟਨ ਐਸਪੀ ਦੀ ਮੈਕਰੋਫਾਈਟਿਕ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਥਮ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਏਵੀਫੌਨਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੀਥਮ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਲ-ਪੰਛੀ ਹਨ: ਲਿਟਲ ਗ੍ਰੀਬਜ਼, ਕੋਰਮੋਰੈਂਟਸ, ਡਾਰਟਰ, ਗ੍ਰੇ ਬਗਲਾ, ਜਾਮਨੀ ਬਗਲਾ, ਪੈਡੀ ਬਰਡ, ਕੈਟਲ ਐਗਰੇਟਸ, ਵੱਡੇ ਈਗਰੇਟਸ, ਛੋਟੇ ਈਗਰੇਟਸ, ਲਿਟਲ ਐਗਰੇਟਸ, ਨਾਈਟ ਬਗਲਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਸਫੇਦ ਰੀਫਰੋਨ, ਬਲੈਕ ਸਫੇਦ ਹੇਰੋਨ ।, ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਸਪੂਨ ਬਿੱਲ, ਗ੍ਰੇਇੰਗ ਗੂਜ਼, ਬਾਰ ਹੈੱਡਡ ਗੂਜ਼, ਲੇਸਰ ਵਿਸਲਿੰਗ ਟੀਲ, ਰੱਡੀ ਸ਼ੈਲਡਕ, ਨਾਰਦਰਨ ਪਿਨਟੇਲ, ਕਾਮਨ ਟੀਲ, ਇੰਡੀਅਨ ਸਪਾਟ ਬਿਲਡ ਡੱਕ, ਗਡਵਾਲ, ਵਿਜਿਅਨ, ਸ਼ੋਵਲਰ, ਅਤੇ ਕੰਬ ਡਕ ।

ਸੁਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਬਰਡ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਆਗਰਾ ਰਿੱਛ ਬਚਾਓ ਸਹੂਲਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ' ਡਾਂਸਿੰਗ ਬੀਅਰਸ ' ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਸਲੋਥ ਬੀਅਰ ਬਚਾਅ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਐਸਓਐਸ ਦੁਆਰਾ 1999 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਅੱਠ ਹੈਕਟੇਅਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 170 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਲੋਥ ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵੀ ਹਨ। ਆਗਰਾ ਬੇਅਰ ਰੈਸਕਿਊ ਫੈਸਿਲਿਟੀ ਅਡਵਾਂਸਡ ਰਿਸਰਚ, ਬਿਮਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਲੋਥ ਰਿੱਛਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੈਟਰਨਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੇਰੀਏਟ੍ਰਿਕ ਦੇਖਭਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਟੂਰ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।   

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਟਨਾ ਬਰਡ ਸੈਂਚੁਰੀ
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੰਬਲ (ਘੜਿਆਲ) ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 

* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤਾਲ ਝੀਲ

**ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤਾਲ** ਗੋਰਖਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। 1970 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਨੇ  ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਨਾਲ  ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। । ਅੱਜ, ਇਹ ਲਗਭਗ  ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਆਫ਼ਤ ਕਾਰਨ ਢਹਿ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਟੋਆ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਰਾਜਬਲੀ ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੋਰਖਪੁਰ ਨੂੰ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਰਾਮਗ੍ਰਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਇਹ ਰਾਮਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਕੋਲੀਅਨ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਪਤੀ ਨਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤਾਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਪਤੀ ਨਦੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤਾਲ ਇਸਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।

ਇਹ ਝੀਲ ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਉੱਘੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਰਾਏ ਕਮਲਾਪਤੀ ਰਾਏ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਂਦਾਰੀ ਦੇ ਦਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤਾਲ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਅੱਜ ਵੀ ਰਾਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤਾਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਦਰਵਾਨ ਝੀਲ

**ਦਰਵਾਨ ਝੀਲ** ਹਥਪਾਕੜ ਅਤੇ ਕਟੇਹਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ