ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ

**ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:CNTs) ਇੱਕ ਬੇਲਨਾਕਾਰ ਨੈਨੋਸੰਰਚਨਾ ਵਾਲੇ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਏਲੋਟਰੋਪਸ ਹਨ। ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਨੂੰ 28,000,000:1 ਤੱਕ ਦੇ ਲੰਮਾਈ ਤੋਂ ਵਿਆਸ ਅਨਪਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਇਸ ਬੇਲਨਾਕਾਰ ਕਾਰਬਨਅਣੁਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਗੁਣ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ, ਇਲੇਕਟਰਾਨਿਕਸ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕਈ ਅਨੁਪ੍ਰਯੋਗੋਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਸਤੁ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਦਵਿਤੀਏ ਬਿਜਲੀ ਗੁਣ ਦਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਤਾਪ ਡਰਾਈਵਾਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਤਮ ਵਰਤੋ, ਲੇਕਿਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਕ ਵਿਸ਼ਾਕਤਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਸ਼ੋਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਆ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਫੁਲਰੀਨ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਲਾਕਾਰ ਬਕਿਬਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੇ ਨੋਕ ਨੂੰ ਬਕਿਬਾਲ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗੋਲਾਰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦਾ ਵਿਆਸ ਕੁੱਝ ਨੈਨੋਮੀਟਰ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੈ (ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਬਾਲ ਦੀ ਚੋੜਾਈ ਦਾ ਲੱਗਭੱਗ 1 / 50, 000 ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ), ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਲੰਮਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ (ਜਿਹਾ 2008) . ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਨੂੰ ਇੱਕ- ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ (SWNTs) ਅਤੇ ਬਹੁ - ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ (MWNTs) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੇ ਬਾਂਡ ਦੀ ਕੁਦਰਤ, ਵਿਵਹਾਰਕ ਕਵਾਂਟਮ ਰਸਾਇਨਸ਼ਾਸਤਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣਿਤ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਤੋਂ, ਕਕਸ਼ੀਏ ਸੰਕਰਨ . ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦਾ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਬਾਂਡ, ਗਰੇਫਾਇਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਸਾਰਾ ਰੂਪ ਤੋਂ sp 2 ਬਾਂਡ ਤੋਂ ਬਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਂਡ ਸੰਰਚਨਾ, ਜੋ ਹੀਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ sp 3 ਬਾਂਡ ਤੋਂ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਅਣੁਵਾਂਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਦਵਿਤੀਏ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਸਵੈਭਾਵਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਰੇਖਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਨ ਡੇਰ ਵਾਲਸ ਜੋਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
### ਸਿੰਗਲ ਦੀਵਾਰ ਵਾਲੇ

File:Carbon nanotube armchair povray.PNG|
File:Carbon nanorim armchair povray.PNG|
File:Carbon nanoribbon povray.PNG|
File:Carbon nanorim zigzag povray.PNG|
File:Carbon nanotube zigzag povray.PNG|
File:Carbon nanotube chiral povray.PNG|
File:Carbon nanorim chiral povray.PNG|
File:Carbon nanoribbon chiral povray.PNG|

ਸਾਰਾ ਇੱਕ- ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ (SWNT) ਦਾ ਵਿਆਸ ਕਰੀਬ 1 ਨੈਨੋਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਟਿਊਬ ਦੀ ਲੰਮਾਈ ਕਈ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਜਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਗਰੇਫਾਇਟ ਦੀ ਇੱਕ - ਐਟਮ ਮੋਟੀ ਤਹਿ ਨੂੰ ਜਿਨੂੰ ਗਰਫੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਬਾਧ ਸਿਲੇਂਡਰ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕਰ ਇੱਕ SWNT ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਗਰਫੀਨ ਸ਼ੀਟ ਨੂੰ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸੂਚਕਾਂਕੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋਡ਼ੀ (n, m) ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਕਾਇਰਲ ਵੇਕਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। n ਅਤੇ m ਪੂਰਣਾਂਕ, ਗਰਫੀਨ ਦੇ ਹਨਿਕੌਮ ਕਰੀਸਟਲ ਲੈਟਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਿਟ ਵੈਕਟਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਤੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ m = 0, ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਨੂੰ ਜਿਗਜੈਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹਨ। ਜੇਕਰ n = m, ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਨੂੰ ਆਰਮਚੇਇਰ ਕਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਰਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਏਕਲ-ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ, ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਬਿਜਲੀ ਗੁਣ ਦਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁ - ਦੀਵਾਰ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ (MWNT) ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ . ਇੱਕ- ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ, ਸੂਖਮ ਇਲੇਕਟਰਾਨਿਕਸ ਲਈ ਸਭਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਿਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਲੇਕਟਰੋਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਉਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਾਇਕਰੋ ਇਲੇਕਟਰੋਮੇਕੇਨਿਕਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਧਤੀਯੋਂ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਮੂਲ ਉਸਾਰੀ ਖੰਡ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਤਾਰ ਹੈ ਅਤੇ SWNTs ਉੱਤਮ ਡਰਾਈਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ SWNTs ਦੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਨੁਪ੍ਰਯੋਗ ਪਹਿਲਾਂ intramolecular ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਟਰਾਂਜਿਸਟਰ (FET) ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। SWNT FETs ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਟਰਾਮੋਲੀਕਿਉਲਰ ਲਾਜਿਕ ਗੇਟ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਹੋ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਲਾਜਿਕ ਗੇਟ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ p - FET ਅਤੇ ਇੱਕ n - FET, ਦੋਨਾਂ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ SWNTs p - FETs ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ FETs ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ SWNT ਦੇ ਅੱਧੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਹੋਏ ਦੂੱਜੇ ਅੱਧੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਬਚਾਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਇੱਕSWNT ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਨ ਸੂਖਮ ਦੇ ਅੰਦਰ p ਅਤੇ n-ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋਨਾਂ FETs ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ NOT ਲਾਜਿਕ ਗੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ- ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁਣੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ, ਜਿਹਾ 2000 ਪ੍ਰਤੀ ਗਰਾਮ ਕਰੀਬ $ 1500 ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਕਿਫਾਇਤੀ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਸਸਤਾ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਖੋਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਵਿਅਵਸਾਇਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਵਿੱਤੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿਹਾ 2007, ਕਈ ਆਪੂਰਤੀਕਰਤਾ ਜਿਹਾ - ਉਤਪਾਦਨ ਆਰਕ ਡਿਸਚਾਰਜ SWNTs ~ $ 50–100 ਪ੍ਰਤੀ ਗਰਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
### ਬਹੁ - ਦੀਵਾਰ
ਬਹੁ - ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ (MWNT) ਗਰੇਫਾਇਟ ਦੇ ਕਈ ਘੁਮਾਅਦਾਰ ਪਰਤਾਂ (ਸੰਘਨਿਤ ਟਿਊਬ) ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਮਾਡਲ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਹੁ - ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਸਿਅਨ ਡੌਲ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਗਰੇਫਾਇਟ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਸੰਘਨਿਤ ਸਿਲੇਂਡਰੋਂ ਵਿੱਚ ਆਜੋਜਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਇੱਕ ਵੱਡੇ (0, 10) ਏਕਲ-ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ (0, 8) ਏਕਲ-ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ (SWNT)। ਪਾਰਚਮੇਂਟ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਗਰੇਫਾਇਟ ਦੀ ਇੱਕ ਚਾਦਰ ਆਪਣੇ ਤੁਸੀ ਵਿੱਚ ਘੂਮੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਰਚਮੇਂਟ ਦੇ ਚਿੱਠੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਲਪੇਟੇ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁ-ਦੀਵਾਰ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਆਤੰਰਿਕ ਤਹਿ ਦੂਰੀ, ਗਰੇਫਾਇਟ ਵਿੱਚ ਗਰਫੀਨ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੱਗਭੱਗ 3.3 Å.

ਦੋਹਰੀ - ਦੀਵਾਰ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ (DWNT) ਦੀ ਖਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਇੱਥੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਣ, SWNT ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਰਸਾਇਨੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਤੋਂ ਤੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਜਦੋਂ CNT ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਗੁਣ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕਾਰਿਆਤਮਕਤਾ ਦੇ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਇਸਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹੈ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਕਰਨਾ) . SWNT ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੋਵੈਲੇਂਟ ਕਾਰਿਆਤਮਕਤਾ ਕੁੱਝ C = C ਡਬਲ ਬਾਂਡ ਨੂੰ ਤੋੜੇਗੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਸਦੇ ਜੰਤਰਿਕ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ, ਦੋਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸ਼ੋਧਿਨ ਹੋਵੇਗਾ . DWNT ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਬਾਹਰੀ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਥੇਨ ਅਤੇ ਹਾਇਡਰੋਜਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸਾਇਡ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਚੁਨਿੰਦਾ ਘਟਾਉ ਤੋਂ, ਗਰਾਮ - ਸਕੇਲ ਉੱਤੇ DWNT ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, CCVD ਤਕਨੀਕ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2003 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

### ਟੋਰਸ
ਇੱਕ ਨੈਨੋਟੋਰਸ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਇੱਕ ਟੋਰਸ (ਡੋਨਟ ਸਰੂਪ) ਵਿੱਚ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੈਨੋਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹੋਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ radii ਲਈ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਚੁੰਬਕੀ ਪਲ ਤੋਂ 1000 ਗੁਣਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੁੰਬਕੀ ਪਲ, ਬਿਜਲੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ, ਟੋਰਸ ਦੀ ਤਰਿਜਾ ਅਤੇ ਟਿਊਬ ਦੀ ਤਰਿਜਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

### ਨੈਨੋਬਡ
ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਬਡ ਨਵ ਨਿਰਮਿਤ ਪਦਾਰਥ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਖੋਜੇ ਗਏ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਏਲੋਟਰੋਪਸ, ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਅਤੇ ਫੁਲਰੀਨ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ, ਫੁਲਰੀਨ - ਯੋਗ ਬਡ, ਕੋਵੈਲੇਂਟ ਰੂਪ ਤੋਂ ਅੰਤਰਨਿਹਿਤ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਬਗਲ ਦੀਵਾਰ ਤੋਂ ਫਸਿਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬੇਰੜਾ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਫੁਲਰੀਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ, ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੁਣ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਅੱਛਾ ਫੀਲਡ ਉਤਸਰਜਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੋਗਿਕ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ, ਨੱਥੀ ਫੁਲਰੀਨ ਸੂਖਮ, ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੇ ਫਿਸਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹੋਏ ਆਣਵਿਕ ਏੰਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਯੋਗਿਕ ਦੇ ਜੰਤਰਿਕ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

### ਕਪ ਸਟੈਕਡ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ
ਕਪ ਸਟੈਕਡ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ (CSCNTs) ਹੋਰ ਅਰਧ-1 D ਕਾਰਬਨ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਇਲੇਕਟਰਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਧਾਤੁ ਡਰਾਈਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ, CSCNTs ਗਰਫੀਨ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਖੜੇ ਸੂਖਮ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਰਧ-ਡਰਾਈਵਾਰ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਗੁਣ
### ਮਜ਼ਬੂਤੀ
ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ, ਤਨਨ-ਸਾਮਰਥਿਅ ਅਤੇ ਲੋਚਦਾਰ ਮਾਪਾਂਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਖੋਜੇ ਗਏ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਭਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਭਤੋਂ ਕਠੋਰ ਪਦਾਰਥ ਹਨ। ਇਹ ਮਜਬੂਤੀ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਰਬਨਪਰਮਾਣੁਵਾਂਦੇ ਵਿੱਚ ਗੰਢਿਆ ਕੋਵੈਲੇਂਟ sp² ਬਾਂਡ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। 2000 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬਹੁ-ਦੀਵਾਰ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਵਿੱਚ 63 ਗੀਗਾਪਾਸਕਲਸ (GPa) ਦਾ ਤਨਨ-ਸਾਮਰਥਿਅ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਂਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। (ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇਹ 1 mm2 ਦੇ ਕਰਾਸ-ਸੇਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਕੇਬਲ ਉੱਤੇ 6300 ਕਿੱਲੋ ਭਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਤਨਾਵ ਸਹਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਵਿੱਚ, 1.3 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1.4 g.cm−3 ਦੇ ਠੋਸ ਲਈ ਇੱਕ ਘੱਟ ਘਨਤਵ ਹੈ,

ਕੈੰਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਲੇਕਸਾਂਡਰਾ ਪੋਰਟਰ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ CNTs ਮਨੁੱਖਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਇਟੋਪਲਾਸਮ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿੰਤਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਤੋਂ CNTs ਨੂੰ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋ ਅਤੇ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ, CNTs ਸੋਜ, ਉਪਕਲਾਭ ਕਣਿਕਾਗੁਲਮ (ਸੂਖਮ ਪਿੰਡ), ਫਾਇਬਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਫੇਫੜੋਂ ਵਿੱਚ ਜੈਵਰਾਸਾਇਨਿਕ / ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਤਬਦੀਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਸਨ। ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵਿਸ਼ਾਕਤਤਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੂਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੀਖਿਆ ਸਾਮਗਰੀ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਭਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਵਿਖਾਇਆ ਕਿ SWCNTs ਕਵਾਰਟਜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਹਰੀਲੇ ਹਨ, ਜਿਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਸਾਂਸੋਂ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਏਕ ਗੰਭੀਰ ਵਿਅਵਸਾਇਕ ਸਿਹਤ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਕਾਬੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਲਟਰਾਫਾਇਨ ਕਾਰਬਨ ਬਲੈਕ ਨੂੰ ਹੇਠਲਾ ਫੇਫੜੋਂ ਦੀਆਂਪ੍ਰਤੀਕਰਿਆਵਾਂਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ।

ਅਭਰਕਤੰਤੁਵਾਂਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ, CNTs ਦਾ ਸੂਈ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਾਇਬਰ ਸਰੂਪ, ਇਹ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋ ਮਧਿਅਕਲਾਰਬੁਧ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੈ, ਫੇਫੜੋਂ ਦੀ ਲਾਇਨਿੰਗ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਭਰਕ ਤੋਂ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਇਸ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ, ਸੀਨੇ ਦੀ ਟੋਆ ਦੇ ਮੇਸੋਥੀਲਿਅਲ ਤਹਿ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨਾਪਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੂਹੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਟੋਆ ਦੇ ਮੇਸੋਥੇਲਿਅਲ ਤਹਿ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਬਹੁ - ਦੀਵਾਰ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਰਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮਾਈ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ, ਰੋਗਜਨਕ ਸੁਭਾਅ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਘਾਵੋਂ ਦਾ ਗਠਨ ਜਿਨੂੰ ਕਣਿਕਾਗੁਲਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਿੱਟਾ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ :

ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲਿਆ ਲੜੀ ਲਈ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਮੁਦਾਏ ਦਾ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਭਰਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਦੀਰਘਕਾਲਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨਤੀਜਾ ਸੁਝਾਤੇ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
 
ਸਾਥੀ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਏੰਡਰਿਊ ਮੇਨਾਰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ :

ਇਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਿਕ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੋੜ ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੈਨੋਸਕੇਲ ਪਦਾਰਥ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਵਿਅਵਸਾਇਕ ਅਨੁਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਹਤ ਜੋਖਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਦਸ਼ਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਲੰਬੇ, ਪਤਲੇ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿਊਬ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਦਰਸ਼ਾਤੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੂਹ ਨੈਨਾਂ ਪਰਿਆਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਨੁਸੰਧਾਨ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜੋਖਮ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਲੈਕਟ੍ਰੋਡਜ਼