open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

alt=Language region map of India|thumb|ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਏਓ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਖਾਸੀ, ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਲੱਦਾਖ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਮਿਜ਼ੋ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਸ਼ੀ। ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਿਜ਼ੋ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲੀ, ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 343(1) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਸੰਘ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੰਘ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਭਾਰਤੀ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੂਪ ਹੋਵੇਗਾ। " ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਕੰਮਕਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੀ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਸਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ, ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ/ਖੇਤਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ (ਵਾਂ) ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਵਿਧਾਨ 22 ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ)।

ਰਾਜ ਕਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ(ਜ਼) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਘ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਜੋ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜੋ ਸੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਭਾਗ 11

**ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਭਾਗ** ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਗ ਅਨੁਛੇਦ 245-263 ਤੱਕ ਹੈ।

## ਆਧਿਆਇ I 
ਅਧਿਆਇ I ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ
ਕੁਦਰਤ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ

**ਕੁਦਰਤ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ** (ਨੇਚਰ ਡਿਸਕਵਰੀ ਸੈਂਟਰ) ਬਰਕਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਥੈਚਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ  ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਰਕਸ਼ਾਇਰ, ਬਕਿੰਘਮਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ, ਵੁੱਡਲੈਂਡ, ਰੀਡਬੈੱਡ ਅਤੇ ਹੇਜਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਲਚਾ ਅਤੇ ਪੋਕਰਡਸ। ਇਨਵਰਟੇਬਰੇਟਸ ਵਿੱਚ ਖੂਨੀ ਨੱਕ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗੈਂਡੇ ਦੇ ਬੀਟਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪਖਾਨੇ, ਇੱਕ ਕੈਫੇ, ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਟਰ ਸੈਂਟਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਨਕਵੀ

**ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਨਕਵੀ**, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੁੰਛ ਵਿੱਚ ਐਲਓਸੀ ਨੇੜੇ ਮੇਂਢਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਗੁਰਸਾਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ, 2011 ਵਿੱਚ ਜ਼ਦ-ਏ-ਸਫ਼ਰ, 2013 ਵਿੱਚ ਉਜਾਲੂਆਂ ਕਾ ਸਫ਼ਰ, 2021 ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਤ-ਏ-ਵਹਿਸ਼ਤ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

## ਕਰੀਅਰ
2022 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ **ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ** ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਅਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸੂਚੀ ਨੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁਣ ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਵਧਣ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਣ।" ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਬੈਠੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪੇਪਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ।

## ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 344(1) ਅਤੇ 351 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ 22 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ:

# ਆਸਾਮੀ
# ਬੰਗਾਲੀ
# ਬੋਡੋ
# ਡੋਗਰੀ
# ਗੁਜਰਾਤੀ
# ਹਿੰਦੀ
# ਕੰਨੜ
# ਕਸ਼ਮੀਰੀ
# ਕੋਂਕਣੀ
# ਮੈਥਿਲੀ
# ਮਲਿਆਲਮ
# ਮਨੀਪੁਰੀ
# ਮਰਾਠੀ
# ਨੇਪਾਲੀ
# ਓਡੀਆ
# ਪੰਜਾਬੀ
# ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ
# ਸੰਥਾਲੀ
# ਸਿੰਧੀ
# ਤਮਿਲ਼
# ਤੇਲੁਗੂ
# ਉ੍ਰਦੂ

### Chronology 
* 1950: 14 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* 1967: ਸਿੰਧੀ ਨੂੰ 21ਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ
* 1992: ਕੋਂਕਣੀ, ਮਨੀਪੁਰੀ (ਮੇਤੇ) ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਨੂੰ 71ਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ
* 2003: ਬੋਡੋ, ਡੋਗਰੀ, ਮੈਥਿਲੀ ਅਤੇ ਸੰਥਾਲੀ ਨੂੰ 92ਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* 2011: 96ਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਉੜੀਆ ਦੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਨੂੰ ਓਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਅਨੁਸੂਚੀਆਂ
ਮਾਜਿਦ ਜਹਾਂਗੀਰ

**ਅਬਦੁਲ ਮਜੀਦ ਜਹਾਂਗੀਰ** (1949 &#x2013; 10 ਜਨਵਰੀ 2023) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੀਟੀਵੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ *ਫਿਫਟੀ-ਫਿਫਟੀ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਮੇਡੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਮਾਜਿਦ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਡੇਕਨ ਤੋਂ ਸੀ।

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੈ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੋਇਨ ਅਖਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਅ *ਸੱਤ ਰੰਗ* ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪੀਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1979 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇਸਮਾਈਲ ਤਾਰਾ, ਜ਼ੇਬਾ ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼, ਬੁਸ਼ਰਾ ਅੰਸਾਰੀ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਰਫ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀਟੀਵੀ ਦੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ *ਫਿਫਟੀ ਫਿਫਟੀ* ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ. 1985 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੱਕ ਮਾਜਿਦ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਲੀਡ ਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਮਾਜਿਦ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 23 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਤਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਲਈ ਆਮਿਰ ਲਿਆਕਤ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ *ਖਬਰਨਾਕ* ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ 35 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ 4 ਉਰਦੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ *ਸਬਾ ਮਾਜਿਦ* ਦੀ 2020 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 2016 ਤੋਂ, ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਵਿੱਤੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਸ਼ਕ ਅਧਰੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਬੇਲਗੋਰੋਡ ਦਾ ਝੰਡਾ

thumb|ਬੇਲਗੋਰੋਡ ਦਾ ਝੰਡਾ
ਮੌਜੂਦਾ ਝੰਡੇ ਨੂੰ 22 ਜੁਲਾਈ, 1999 ਨੂੰ ਬੇਲਗੋਰੋਡ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਡਿਪਟੀਜ਼ ਨੰਬਰ 321 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 978 ਦੇ ਨਾਲ ਰਸ਼ੀਅਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਟੇਟ ਹੇਰਾਲਡਿਕ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਵਰਣਨ 
ਬੇਲਗੋਰੋਡ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਝੰਡਾ (ਤਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਧਾਰੀ ਵਾਲਾ ਨੀਲਾ ਕੈਨਵਸ) ਇੱਕ ਪੀਲੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਇਸਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਬਾਜ਼ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ 300 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ। ਰੂਸੀ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਪੋਲਟਾਵਾ (1709) ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੇਲਗੋਰੋਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਕੋਟ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1712 ਵਿਚ, ਬੈਲਗੋਰੋਡ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੇ ਬੈਨਰ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਕੋਟ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1727 ਵਿਚ ਇਹ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਸੂਬੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਲਿੰਕ
ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ

[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Godward-In_the_Days_of_Sappho-1904.jpg/250px-Godward-In_the_Days_of_Sappho-1904.jpg|thumb|250x250px| ਜੌਹਨ ਵਿਲੀਅਮ ਗੌਡਵਾਰਡ ਦੁਆਰਾ *ਰੇਵੇਰੀ* (ਜਾਂ ਸਾਫ਼ੋ *ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ* ), 1904। [ਸਾਫ਼ੋ|ਲੈਸਬੋਸ ਦੇ ਸਾਫ਼ੋ ਨੇ *ਲੈਸਬੀਅਨ* ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮੁਕ ਇੱਛਾ ਦਾ ਅਰਥ ਦਿੱਤਾ।]]
**ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ** ਲੈਸਬੀਅਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ-ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਟਕ, ਲੈਸਬੀਅਨ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ **ਗਲਪ** ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ-ਰੁਚੀ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ **ਗੈਰ-ਗਲਪ** ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਗਲਪ ਜੋ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ, ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ, ਮਨੋਕਥਾ, ਡਰਾਵਣੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਆਦਿ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੈਸਬੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਪਰੀਤ ਲਿੰਗੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੈਸਬੀਅਨ-ਥੀਮ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲੈਸਬੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜੋ ਲੈਸਬੀਅਨ ਥੀਮਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਪਰੀਤ ਲਿੰਗੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜੋ ਲੈਸਬੀਅਨ ਥੀਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਕਸਰ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੰਮ ਲੇਸਬੋਸ ਦੇ ਸਾਫ਼ੋ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਾਦਨ ਲਈ ਸਾਫ਼ੋ ਦੇ ਚਾਰਜ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਫ਼ੋ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਕਵਿਤਾ ਬਚੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ: ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਕਲਾਤਮਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਫਿਕਸ਼ਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸਮਕਾਲੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਪ੍ਰੈਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਔਨਲਾਈਨ ਫੈਨਡਮ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੈਸਬੀਅਨ ਪ੍ਰੈਸਾਂ ਨੇ ਟਰਾਂਸ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਗੇਅ ਅਤੇ ਦੁਲਿੰਗੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਰ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਾਂਚਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੈਸਬੀਅਨ ਥੀਮ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Goodreads 'ਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ
* ਬਾਈਵਾਟਰ ਬੁੱਕਸ ਵਿਖੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ (ਲੇਸਬੀਅਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, 2004 ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ)
* ਸੇਫਾਇਰ ਬੁੱਕਸ ਵਿਖੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ (ਲੇਸਬੀਅਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, 2010 ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ)
* ਗੋਲਡਨ ਕਰਾਊਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿਖੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ
* ਵਿੱਕਡ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਵਿਖੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਫਿਕਸ਼ਨ (ਲੇਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, 2016 ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ)
* ਬੀ ਕਲਿਫ ਪ੍ਰੈਸ (ਆਰਕਾਈਵ) ਵਿਖੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਮਿਸਟਰੀਜ਼
* ਲੇਸਬੀਅਨ ਰਿਵਿਊ ਵਿਖੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਕਿਤਾਬਾਂ (ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ)
* ਲੈਸਬੀਅਨਜ਼ ਓਵਰ ਐਥਿੰਗ (ਲੇਸਬੀਅਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ)
* ਪੇਨੇਲੋਪ ਜੇ. ਏਂਗਲਬ੍ਰੈਚਟ ਦੁਆਰਾ *ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ*, *ਵਿਮੈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ*, 1999, ਵੋਲ. 2, ਪੀ.ਪੀ.&nbsp;852–856, ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ ਪ੍ਰੈਸ (2002) (ਪੁਰਾਲੇਖ)
* ਬਾਰਬਰਾ ਗਰੀਅਰ ਦੁਆਰਾ *ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੈਸਬੀਅਨ*, 1981, (ਤੀਜਾ ਐਡੀ. ), ਨਿਆਦ ਪ੍ਰੈਸ, ਆਊਟ ਹਿਸਟਰੀ ਵਿਖੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ

[thumb|400x400px| [ਹੈਤੀ (ਖੱਬੇ) ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ (ਸੱਜੇ) ਦੇ ਖੰਡਿਤ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰ।]]
**ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ** ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੈਤੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ 60% ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੋਲੇ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹਨ।

1923 ਵਿੱਚ ਹੈਤੀ ਦੀ 60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਮੀਨ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ, 2% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਸੀ।

## ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਹੈਤੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ 1730 ਵਿੱਚ ਕੌਫੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਪਰਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਕਲੋਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਜ਼ਮੀਨ ਕੌਫੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਕੌਫੀ, ਨੀਲ, ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੋਨੋਕਲਚਰ ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ।

ਹੈਤੀਆਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ 90 ਮਿਲੀਅਨ ਫ੍ਰੈਂਕ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ 200 ਅਤੇ 600 ਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਫ ਮਾਮੂਲੀ ਢਲਾਣਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਟੌਤੀ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਨ ਜਦੋਂ ਖੇਤੀ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਤੋਂ ਚਾਰਕੋਲ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਚਾਰਕੋਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਖਪਤ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ 2018 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਚਾਰਕੋਲ ਟਰੱਕ ਅਤੇ ਚਾਰਕੋਲ ਕਿਸ਼ਤੀ ਗਣਨਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਬਾਰਡਰ ਐਂਟਰੀ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਫ਼ਤੇ-ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ, ਦਿਨ ਦੇ 24 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਲਈ ਐਕਸਟਰਾਪੋਲੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

## ਜੰਗਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 
ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 1923 ਵਿੱਚ ਹੈਤੀ ਦੀ 60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਮੀਨ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਰੋਤ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿੱਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ 2% ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਣ ਕਵਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਈ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ
* ਹੈਤੀ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ
* ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਜੇਰੇਡ ਡਾਇਮੰਡ, *ਸਮੇਟਣਾ: ਸਮਾਜ ਕਿਵੇਂ ਅਸਫਲ ਜਾਂ ਸਫਲ ਹੋਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ*, ਪੈਂਗੁਇਨ ਬੁਕਸ, 2005 ਅਤੇ 2011 (  )। "ਇੱਕ ਟਾਪੂ, ਦੋ ਲੋਕ, ਦੋ ਇਤਿਹਾਸ: ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਅਤੇ ਹੈਤੀ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ 11 ਦੇਖੋ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ
ਉਲਾਰ (ਕਿਤਾਬ)

***ਉਲਾਰ*** ( ) ਨਯਨ ਰਾਜ ਪਾਂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1996 (2053 ਬੀ.ਐਸ.) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋ-ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, *ਤਨੇਰੀ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ *ਤਨੇਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ* ਦੁਆਰਾ 1998 (2055 ਬੀ.ਐਸ.) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਪ੍ਰਿੰਟ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਛਾਪ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।

ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਘੋੜੇ ਦੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੜ ਛਾਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਨੇਪਾਲੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸਬਾਲਟਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰਾਜ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲੀ ਮੇਜਰ ਦੇ ਅੰਡਰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ 
* ਪ੍ਰੇਮਲਾਵਲਾ, ਇੱਕ ਗਰੀਬ *ਟਾਂਗਾ* ਡਰਾਈਵਰ
* ਰਾਜਿੰਦਰ ਲਾਲ, ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਾਜਾ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਲਾਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ
* ਦ੍ਰੋਪਦੀ, ਬਦੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਲਾਵਲਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੁਚੀ
* ਸੀਤਾ, ਦਰੋਪਦੀ ਦੀ ਮਾਂ
* ਨਿਰਾਕਾਰ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਪ੍ਰੇਮਲਾਲਵਾ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ

## ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰ 
ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿਨੇਸ਼ ਕਾਫਲੇ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਗਾਰਡਨ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਥਾ ਘੇਰਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕੌਸੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਚੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਬੀਰ ਚੁਰਾਤੇ ਅਤੇ ਸਰਿਤਾ ਗਿਰੀ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰੇਮਲਾਵਾ ਅਤੇ ਦਰੋਪਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦਾ ਪੰਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਖਲ਼

[thumb| [ਤਿਲ ਪ੍ਰੈਸ ਕੇਕ]]
thumb| ਤੇਲ ਦੇ ਕੇਕ
thumb| ਕੋਕੋ ਕੇਕ
**ਖਲ਼** ਇੱਕ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਬ ਕੇ ਤਰਲ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੁਝ ਖਾਣ-ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਕੇ ਖਲ਼ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਤੇਲ ਲਈ ਜੈਤੂਨ (*ਪੋਮੇਸ* ), ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਤੇਲ ਲਈ ਮੂੰਗਫਲੀ, ਨਾਰੀਅਲ ਕਰੀਮ ਲਈ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਮਾਸ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ( *ਸੈਪਲ* ), ਵਾਈਨ ਲਈ ਅੰਗੂਰ ( *ਪੋਮੇਸ* ), ਸਾਈਡਰ ਲਈ ਸੇਬ ( *ਪੋਮੇਸ* ), ਅਤੇ ਸੋਇਆ ਦੁੱਧ (ਟੋਫੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜਾਂ ਤੇਲ ਲਈ ਸੋਇਆਬੀਨ (ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਇਆ ਮਿੱਝ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਆਮ ਖਲ਼ ਫਲੈਕਸ ਸੀਡ (ਅਲਸੀ), ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਖਾਸ ਕਿਸਮਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ  ਦੀ ਬਜਾਏ ਖਾਦ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਰੰਗ, ਗੌਸੀਪੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਜਾਂ ਨਿਚੋੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਟਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 

## ਰਸੋਈ ’ਚ ਵਰਤੋਂ 
ਨੇਪਾਲੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਖਰੋਟ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਖਲ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਸੋਈ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਊਰਜਾ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਬਾਇਲਰ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ। 

## ਫੌਜੀ ਵਰਤੋਂ 
1942 ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਨ ਡਾਊਨ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਬਲੈਕਬਰਨ ਮੀਡੋਜ਼  ਵਿੱਚ ਓਲੰਪੀਆ ਆਇਲ ਐਂਡ ਕੇਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 5,273,400 ਅਲਸੀ ਦੇ ਖਲ਼ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਆਊਟਸੋਰਸ ਕੀਤਾ ਜੋ ਫਿਰ *ਬੈਸੀਲਸ ਐਂਥ੍ਰੇਸਿਸ* (ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਜੋ ਐਂਥ੍ਰੈਕਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ) ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵੈਰੇਟਾਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਯੁੱਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਪਕਵਾਨ
ਰਈਸ ਵਾਰਸੀ

**ਰਈਸ ਵਾਰਸੀ** (ਉਰਦੂ: رئیس وارثی; ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ 1963) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ, ਟੀਵੀ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਤੁਕਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਰਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਪਿਆਰ, ਰੋਮਾਂਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਵਾਰਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਕਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਲਾਸਿਕ ਤੁਕਬੰਦੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਆਧੁਨਿਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਤੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬਚਪਨ
ਵਾਰਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਸੱਤਾਰ ਵਾਰਸੀ, ਨਾਅਤ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ, ਧਾਰਮਿਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਡਾ. ਸਈਦ ਵਾਰਸੀ ਅਤੇ ਰਸ਼ੀਦ ਵਾਰਸੀ, ਉਰਦੂ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਨ।

## ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਵਾਰਸੀ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਵਾਰਸੀ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵਿਤਾ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹੈਰਿਸ ਖਾਲੀਕ

**ਹੈਰਿਸ ਖਾਲੀਕ** (ਉਰਦੂ: حارث خلیق; ਜਨਮ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1966) ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਖਾਲੀਕ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨੌ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ਼ੀਅਲ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਮੇਲੇ ਮੇਂ* ਲਈ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ UBL ਸਾਹਿਤਕ ਉੱਤਮਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਆਇਓਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੈਪਸੂ ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ

[thumb| ਪੈਪਸੂ (PRTC) ਵਰਕਸ਼ਾਪ, 1960 ਵਿੱਚ ਵਰਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ। [ਪੰਜਾਬ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ]]
[alt=PRTC Bus Station at Budhlada, Mansa, Punjab|thumb| ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਬੱਸ ਅੱਡਾ [ਬੁਢਲਾਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਪੰਜਾਬ]]
[thumb| ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਸ [ਜਰੀਕਪੁਰ|ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ, ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ।]]
**ਪੈਪਸੂ ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ** (**PRTC**), ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੱਸ ਆਪਰੇਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੈਪਸੂ ਸਟੇਟ ਦੌਰਾਨ 'ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ' ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਪੈਪਸੂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 'ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ' ਬਣ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1966 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਖ ਵਖ ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ। ਜਨਵਰੀ 2023 ਤੱਕ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਕੋਲ 1232 ਬੱਸਾਂ ਹਨ।

ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. (ਪੈਪਸੂ ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ), ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1956 ਨੂੰ ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1950 ਦੇ ਉਪਬੰਧ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ, ਢੁਕਵੀਂ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ।  ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ₹25.00 ਲੱਖ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ 345 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ 15 ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ 11,107 ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 60 ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਫਲੀਟ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਪੀਆਰਟੀਸੀ ਕੋਲ 1142 ਸਧਾਰਣ ਬੱਸਾਂ, 600 ਰੂਟਾਂ (ਅੰਤਰ-ਰਾਜੀ ਰੂਟਾਂ ਸਮੇਤ) ਹਨ ਜੋ 349,928 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਹਿ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ 3,993 ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1022 ਪੱਕੇ ਹਨ।  ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਬਰਨਾਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਬੁਢਲਾਡਾ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ 9 ਡਿਪੂ ਅਤੇ 15 ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਹਨ। ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਕੀਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਸਠਿਆਲਾ ਨੇ 2000 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਕੀਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਬੱਸਾਂ 'ਤੇ ਜੀਪੀਐਸ ਸਿਸਟਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਖੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਬਣਾਇਆ।

## ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ 
ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਫਲੀਟ 2549 ਹਨ।

* ਪੰਜਾਬ ਰੋਡਵੇਜ਼/ਪਨਬਸ - 1618 http://www.tribuneindia.com/news/punjab/community/punbus-among-3-profitable-public-road-transport-entities/217397.html 
* ਪੈਪਸੂ - 931 https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/prtc-lays-out-expansion-plans-for-2019-to-boost-revenue/589882.html 

## ਹਵਾਲੇ 
* ਪੈਪਸੂ ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਪਟਿਆਲਾ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ
ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ

[thumb|300x300px| [Haa Valley|ਹਾ ਵੈਲੀ]]
**ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ** ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਪਿਘਲਣ ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਪਹਾੜੀ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਬਹੁਤੀ ਆਬਾਦੀ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੁਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਮੇਤ, ਇੱਕ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਘਾਟੀਆਂ ਮੱਧ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਮੋ ਛੂ ( ਸੰਕੋਸ਼ ਨਦੀ ) ਅਤੇ ਦ੍ਰਾਂਗਮੇ ਛੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਘਾਟੀਆਂ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਡੋਂਗਾ ਰੇਂਜ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।  ਵਧੇਰੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਪਹਾੜੀ ਘਾਟੀਆਂ ਕਈ ਛੋਟੇ, ਵੱਖਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਇਕੱਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਾਟੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵਤੇ ਹਨ। 

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਵੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਸਿਆਸੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਨ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਬਦਰੁੰਗ ਨਗਾਵਾਂਗ ਨਾਮਗਿਆਲ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਡਜ਼ੋਂਗ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਾਏ। ਉਸ ਦਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ, ਟਰੋਂਗਸਾ ਦਾ ਪੇਨਲੋਪ, ਚੋਗਯਾਲ ਮਿੰਜੂਰ ਟੈਂਪਾ, ਨਵੀਂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਗਿਆ।

ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ, ਸਾਦੀਆਂ-ਵਰਗੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਿੱਲੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਘਾਟੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉੱਚੀਆਂ, ਤੰਗ ਘਾਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।  ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਘਾਟੀਆਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜੌਂ, ਆਲੂ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇਲੇ, ਸੰਤਰੇ ਅਤੇ ਚੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜ

## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਗ (ਰਸਾਲਾ)

ਰਾਗ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌ-ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਂਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਵਾਰਤਕ, ਆਲੋਚਨਾ, ਰੰਗ-ਮੰਚ, ਸਿਨੇਮਾ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਊਯਾਰਕ (ਅਮਰੀਕਾ) ਰਹਿੰਦੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਪੁਰੇਵਾਲ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਸਵੀਰ ਰਾਣਾ ਇਸਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਧਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਰਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿਚ ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2023 ਤੱਕ ਇਸਦੇ 13 ਅੰਕ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਰਾਗ ਕਾਫ਼ਲਾ
ਰਾਗ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਟੀਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਰਾਗ ਕਾਫ਼ਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਰਾਗ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗ਼ਮ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਮਿਤੀ 20 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ 'ਰਾਗ ਕਾਫ਼ਲਾ' ਵੱਲੋਂ  ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕਕਾਰ ਹਰਪਾਲ ਪੰਨੂ ਨੂੰ 'ਰਾਗ ਵਾਰਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੂੰ 'ਰਾਗ ਕਥਾ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਅੰਕ

ਰਾਗ ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2017.jpg|ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2017

ਰਾਗ ਮਈ ਅਗਸਤ 2017.jpg|ਮਈ ਅਗਸਤ 2017
ਮਈ ਅਗਸਤ 17.0.jpg|ਤਤਕਰਾ 

ਰਾਗ ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 2017.jpg|ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 2017
ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 17 .0.jpg|ਤਤਕਰਾ 1 
ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 17.jpg|ਤਤਕਰਾ 2

ਰਾਗ ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018.jpg|ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 18 .0.jpg|ਤਤਕਰਾ 1
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 18.1.jpg|ਤਤਕਰਾ 2

ਰਾਗ ਮਈ ਅਗਸਤ 2018.jpg|ਮਈ ਅਗਸਤ 2018

ਰਾਗ ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 2018.jpg|ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 2018
ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 18.0.jpg|ਤਤਕਰਾ 1
ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 18.jpg|ਤਤਕਰਾ 2

ਰਾਗ ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2019.jpg|ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2019
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 19.0.jpg
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 19.jpg|ਤਤਕਰਾ 1
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 19.2.jpg|ਤਤਕਰਾ 2

ਰਾਗ ਮਈ ਅਗਸਤ 2019.jpg|ਮਈ ਅਗਸਤ 2019 
ਮਈ ਅਗਸਤ 19.0.jpg|ਤਤਕਰਾ 
ਮਈ ਅਗਸਤ 19.jpg|ਤਤਕਰਾ 1
ਮਈ ਅਗਸਤ 19.2.jpg| ਤਤਕਰਾ 2

ਰਾਗ ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 2019.jpg|ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 2019
ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 19 .0.jpg
ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 19.1.jpg|ਤਤਕਰਾ 1
ਸਤੰਬਰ ਦਸੰਬਰ 19.2.jpg|ਤਤਕਰਾ 2

ਰਾਗ ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020.jpg|ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 20.jpg
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 20.1.jpg| ਤਤਕਰਾ 1
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 20.2.jpg| ਤਤਕਰਾ 2

ਰਾਗ ਮਈ ਅਗਸਤ 2020.jpg|ਮਈ ਅਗਸਤ 2020
ਮਈ ਦਸੰਬਰ 20.0.jpg
ਮਈ ਦਸੰਬਰ 20 .1.jpg| ਤਤਕਰਾ 1
ਮਈ ਦਸੰਬਰ 20.2.jpg| ਤਤਕਰਾ 2

ਰਾਗ ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 23.jpg
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 23.jpg
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 23.1.jpg| ਤਤਕਰਾ 1
ਜਨਵਰੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 23.2.jpg| ਤਤਕਰਾ 2

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਛਾਉਣੀ

ਇੱਕ **ਛਾਉਣੀ** ਜਾਂ **ਕੈਂਟ**(, , ਜਾਂ ) ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਮਿਲਟਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਬਸਤੀਵਾਦੀ-ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਫੌਜੀ ਜਾਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਕੈਂਪ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 1815 ਵਿੱਚ ਵਾਟਰਲੂ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਡਿਊਕ ਆਫ਼ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਬਰੱਸਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ 93,000 ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਂਗਲੋ-ਅਲਾਈਡ ਫੌਜ ਬਰੱਸਲਜ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਛਾਉਣੀ, ਜਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Cantonment Boards in India
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਛਾਉਣੀ

**ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਛਾਉਣੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ , ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 11,300 ਸੀ। ਮਰਦ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 63% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 37% ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 81% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 59.5% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ; 66% ਮਰਦ ਅਤੇ 34% ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰ ਹਨ। ਆਬਾਦੀ ਦਾ 11% 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਡ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ 1867 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਰੂਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। 1901 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਬਾਦੀ 7,750 ਸੀ, ਅਤੇ 1903-4 ਵਿੱਚ ਕਸਬੇ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਰੁਪਏ ਸੀ। 8,400, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਕਟਰਾਏ ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ।

ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ
ਇੰਦਰਧਨੁ

**ਇੰਦਰਧਨੁ** ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ.ਆਈ.ਏ.+ (ਲੈਸਬੀਅਨ, ਗੇਅ, ਬਾਇਸੈਕਸੁਅਲ, ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ, ਕੁਈਰ, ਇੰਟਰਸੈਕਸ, ਅਸੈਕਸੁਅਲ+) ਸਮੂਹ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਮੂਹਿਕ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.+ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇੰਦਰਧਨੁ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਅਪਰਾਧਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਟੀਸ਼ਨਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਹੁਣ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਮਜ਼ਦ ਅਹੁਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਇਵਰਸਿਟੀ ਐਂਡ ਇਨਕਲੂਜ਼ਨ, ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਪਿਲ ਦੁਆਰਾ 23 ਜਨਵਰੀ 2013 ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਪਿਲ ਨੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੋਰਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜਿਨਸੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ।

## ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਅਪਰਾਧੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ 
ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ, ਨਾਜ਼ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਨੇ ਧਾਰਾ 377 ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪਟੀਸ਼ਨ 20 ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ.ਆਈਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਉਹ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ, ਅਤੇ ਕੇਸ ਨੂੰ "ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਉੱਤੇ" ਛੱਡ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ।

6 ਸਤੰਬਰ 2018 ਨੂੰ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ 2013 ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਅਪਰਾਧਕ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਲੱਬ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Indradhanu Tour of Stalls 2.jpg|ਇੰਦਰਧਨੁ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਤਸਵੀਰ:IITD Pride March 2.jpg|ਇੰਦਰਧਨੁ ਵਿਚ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਾਈਡ
ਤਸਵੀਰ:Pride Parade at IIT Delhi.jpg|ਮੈਂਬਰ ਪੋਸਟਰਾਂ ਨਾਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਗੋਮ ਵੈਲੀ

**ਗੋਮ ਵੈਲੀ** ਮਿਕਲਫੀਲਡ, ਬਕਿੰਘਮਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਵਾਈਕੋਂਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀ  ਜੈਵਿਕ ਸਾਈਟ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਰਕਸ਼ਾਇਰ, ਬਕਿੰਘਮਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਚਿਲਟਰਨਜ਼ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਯੋਜਨਾ ਅਥਾਰਟੀ Wycombe ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਹੈ।

ਸਾਈਟ ਚਾਕ ਘਾਹ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਰਗੜਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਇਨਵਰਟੇਬ੍ਰੇਟਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭਰਪੂਰ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥ੍ਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀਆਂ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ 180 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਗੋਮ ਰੋਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫੁੱਟਪਾਥ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਕਿੰਘਮਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ

**ਪੰਜਾਬ** ਪ੍ਰਾਂਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਬਾ, 42 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ 11 ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਖੋਗੇ, ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਮ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਿਸ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ (2017 ਵਿੱਚ), ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਆਬਾਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ (1998 ਅਤੇ 2017 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ), ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਨਕਸ਼ਾ।
ਬਿਆਸ ਸ਼ਹਿਰ

**ਬਿਆਸ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਬਿਆਸ, ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਿਆਸ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੁੱਢਾ ਥੇਹ ਦੀ ਮਾਲ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਢੋਲੋ ਨੰਗਲ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਭੁੱਲਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਬਿਆਸ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਿਆਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਤੇ ਬੁੱਢਾ ਥੇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਗਣਨਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਬਿਆਸ  'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ (ਲਗਭਗ) ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ (ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੱਕ) ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਪੂਰਥਲਾ (24 ਕਿਮੀ ਜਾਂ 15 ਮੀਲ) ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (41 ਕਿਮੀ ਜਾਂ 25 ਮੀਲ) ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ (38 ਕਿਮੀ) ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ 
ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਬਿਆਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ, ਲੱਖਾਂ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸੰਗਤਾਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਤਿਸੰਗਾਂ (ਭਾਸ਼ਣ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਬਿਆਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸਾਵਨ ਸਿੰਘ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਲੀਫ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ 1980 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਇਸਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁਫਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ 'ਤੇ ਬਿਆਸ ਕਸਬੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
; ਹਵਾਈ

ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 57 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਡੇਰਾ ਬਿਆਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਹੈ।

; ਰੇਲ

ਬਿਆਸ ਕਸਬਾ ਬਿਆਸ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। NGO INTACT ਦੁਆਰਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

; ਸੜਕ

ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 3 ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ NH 1 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਿਆਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਮਜੀਠਾ

**ਮਜੀਠਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ 14,503 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਸ਼ੇਰ-ਗਿੱਲ ਜੱਟ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਮਜੀਠੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਮਜੀਠੀਆ ਤੋਂ ਲੱਭਿਆ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਉਪਨਾਮ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ।

## ਵ੍ਯੁਪੱਤੀ 
ਕਸਬੇ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਮਾਧੋ-ਜੇਠਾ, ਓਵਰਟਾਈਮ ਮਜੀਠਾ ਵਿਚ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਹੋ ਗਿਆ।

## History 
ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਾਧੋ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗਿੱਲ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਟ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ 'ਮਾਧੋ-ਜੇਠਾ' (ਜੇਠਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਵੱਡਾ' ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 'ਪਹਿਲਾ') ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਧੋ ਨੂੰ ਮਜੀਠੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਰਾਜਨੀਤੀ 
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਜੀਠਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਇਰਾਕੁਈਰ

**ਇਰਾਕੁਈਰ** (    ,  ) ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਰਾਕੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2015 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਸਥਾ ਸਿੱਖਿਆ, ਵਕਾਲਤ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਰਾਕੁਈਰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਪਨਾਹ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੇਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਰਾਕੁਈਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਆਊਟਰਾਈਟ ਐਕਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਮਾਡਰੇ, ਸੀ.ਓ.ਸੀ. ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਗੇਅ ਟਾਈਮਜ਼ ਸਮੇਤ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਰਾਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਰਾਕੁਈਰ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਥੇ ਰਜਿਸਟਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਗੁਮਨਾਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਮੀਰ ਅਸ਼ੌਰ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਨਯਾ ਸੜਕ ਕੋ ਗੀਤ

***ਨਯਾ ਸੜਕ ਕੋ ਗੀਤ*** (   ਮਤਲਬ  'ਨਵੀਂ ਸੜਕ ਦਾ ਗੀਤ')  ਰਮੇਸ਼ ਬਿਕਲ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ 1961 ਨੂੰ ਸਾਝਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਮਦਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਬਿਕਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।

## ਸਾਰ 
ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਿਊ ਰੋਡ, ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਹੱਬ ਅਤੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਜੀਵਨ ਬਰਾਲ ਨਾਂ ਦਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਣਾ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ, ਅੰਦਰਲੀ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਵਿਸ਼ਾ 
ਬਿਕਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਵਰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਿੰਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਜ਼ੁਲਮ, ਧੋਖੇ, ਪਾਖੰਡ, ਧੋਖੇ, ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਸਲੂਕ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੇਠਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਯਥਾਰਥਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹਨ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਬਿਕਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਸੁਰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਅਰੇ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪੁਸਤਕ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਆਰਥੀ ਅਤੇ ਘਟੀਆ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਨਾਮ 
ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਸਾਲ 2018 ਬੀ.ਐਸ. (1961) ਲਈ ਵੱਕਾਰੀ ਮਦਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਮਦਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

## ਰੂਪਾਂਤਰਣ 
ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਯੁਬਰਾਜ ਘਿਮੀਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* *ਨਰਿੰਦਰ ਦਾਈ*
* *ਸ਼ਿਰੀਸ਼ਕੋ ਫੂਲ*
* *ਮਨ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ

class=notpageimage| ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ**ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ** (    ) ਤਿੰਨ ਭੌਤਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ: ਤਰਾਈ, ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲ। ਕਿਉਂਕਿ ਨੇਪਾਲ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੀਨ ਦਾ ਤਿੱਬਤ ਆਟੋਨੋਮਸ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਬਹੁਤੀ ਆਬਾਦੀ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।

## ਸੂਚੀ 
* ਬਰੂਨ ਵੈਲੀ
* ਚਿਤਵਨ ਵੈਲੀ
* ਢੋਰਪਟਨ ਵੈਲੀ
* ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਰਾਈ ਘਾਟੀਆ
* ਕਾਠਮੰਡੂ ਵੈਲੀ
* ਖਪਤਦ ਘਾਟੀ
* ਖੁੰਬੂ ਘਾਟੀ
* ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਵੈਲੀ
* ਮਨੰਗ ਵੈਲੀ
* ਨਾਮਚੇ ਘਾਟੀ
* ਪੋਖਰਾ ਵੈਲੀ
* ਪਿਊਥਨ ਵੈਲੀ
* ਪੂਨ ਵੈਲੀ
* ਰਿਪੁਕ ਵੈਲੀ
* ਸੁਮ ਵੈਲੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਭੂਗੋਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਬਲੂਇ (ਕੁੱਤਾ)

**ਬਲੂਇ** (7 ਜੂਨ 1910 – 14 ਨਵੰਬਰ 1939) ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਕੁੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਰੋਚੈਸਟਰ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਲੇਸ ਅਤੇ ਐਸਮਾ ਹਾਲ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦੇ ਹੇਠ ਸੀ। *ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ* ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਲੂਇ ਦੀ 29 ਸਾਲ, 5 ਮਹੀਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਲਾ ਕੁੱਤਾ ਹੈ।  ਤਿੰਨ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਤਿਆਂ- ਮੈਕਸ, ਮੈਗੀ ਅਤੇ ਬੇਲਾ ਲਈ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਬਲੂਇ ਦੀ ਉਮਰ, "ਚਿੱਲਾ" ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਰੀਟਰੀਵਰ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਕੈਟਲ ਡੌਗ ਮਿਸ਼ਰਣ 32 ਸਾਲ ਅਤੇ 12 ਦਿਨ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਕੈਟਲ ਡੌਗ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਨਸਲ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। 100 ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ 2.36 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ 13.41 ਸਾਲ ਦੀ ਔਸਤ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਕੈਟਲ ਡੌਗ ਔਸਤਨ ਇੱਕੋ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵੱਧ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਲੂਈ ਅਤੇ ਚਿੱਲਾ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਆਮ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸੂਚਕਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੂਰੀ ਨਸਲ ਲਈ ਗੈਰ-ਵਿਹਾਰਕ ਅਪਵਾਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਕ੍ਰੀਮ ਪਫ, ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਬਿੱਲੀ

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with 'species' microformats
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੰਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਜਾਨਵਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1939 ਵਿੱਚ ਮੋਏ ਜਾਨਵਰ
ਸੰਵਾਦ (ਰਸਾਲਾ)

**ਸੰਵਾਦ** ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਛਿਮਾਹੀ ਰਸਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੀਅਰ ਰੀਵਿਊਡ/ਰੈਫ਼ਰੀਡ ਰਿਸਰਚ ਜਨਰਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ, ਲੋਕਧਾਰਾ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਖ਼ੋਜ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਰਨਲ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ/ਵੈਬਸਾਈਟ
* https://www.sanvad.org/ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਸਬ ਰੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ

**ਸਬ ਰੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ** ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਵਕਾਲਤ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤਰਾਵਾਹ' ਰਾਹੀਂ ਟਰਾਂਸ-ਲੀਡ ਸੈਲੂਨ ਖੋਲ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੈਲੂਨ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਉਤਸਵ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਵਾਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਰਿਆਜ਼ ਤਸਨੀਮ

**ਰਿਆਜ਼ ਤਸਨੀਮ** (1969 – 4 ਦਸੰਬਰ 2017; ਕਈ ਵਾਰ **ਰਿਆਜ਼ ਤਸਨੀਮ** ਜਾਂ **ਰਿਆਜ਼ ਤਸਨੀਮ**), ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਸ਼ਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਰਿਆਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1969 ਵਿੱਚ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੁਨਖ਼ਵਾ ਦੇ ਚਾਰਸਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਵਾਤੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ
## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਫ ਸਪੇਰਾ

**ਰਾਫ** **ਸਪੇਰਾ** ਦੱਖਣੀ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਗਲਾਸੀ ਰਿਦਿਮ, ਮਿਲੀ-1 ਲਾਈਫ, ਅਤੇ ਸਨੇਕ ਚਾਰਮਰ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਰਾਫ ਸਪੇਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 1998 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੱਖਣੀ ਲੰਡਨ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸਰਗੋਧਾ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਲੰਡਨ ਚਲੇ ਗਏ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰਖੀਆ, ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ, ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤਾ। 07 ਨਵੰਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਜੀ-ਫੰਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਗੀਤ "ਗਲਾਸੀ ਰਿਡਿਮ" ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।

2021 ਵਿੱਚ, ਉਹ 'ਮਿਲੀ-1 ਲਾਈਫ' ਅਤੇ 'ਸਨੇਕ ਚਾਰਮਰ' ਵਰਗੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।

ਉਸਨੇ "ਫਿਊਚਰ ਸਾਊਂਡਜ਼ 2021" ਨਾਮਕ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

ਰਾਫ ਸਪੇਰਾ ਨੇ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਦੇ ਗੀਤ 'ਸਾਈਨਡ  ਗੌਡ' ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰਾਫ ਸਪੇਰਾ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ
* ਰਾਫ ਸਪੇਰਾ ਸਪੋਟੀਫਾਈ ਤੇ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰੈਪਰ
ਸਕਸ (ਨਾਵਲ)

**ਸਕਸ** ( *)* ਜਗਦੀਸ਼ ਘਿਮੀਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਸਤ 2012 ਵਿੱਚ ਜਗਦੀਸ਼ ਘਿਮੀਰੇ ਪ੍ਰਤੀਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਜਾਂ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਨਤਾ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜੁਰਮ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਤੇ ਉਜਾੜੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਜਗਦੀਸ਼ ਘਿਮੀਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਰਪੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਨੇਪਾਲੀ ਨਾਵਲ ਹੈ।

## ਸਾਰ 
ਕੁਮਾਰੀ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਠਮੰਡੂ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਰਸ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਉਹ ਜਨਕਪੁਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ 
* ਸ਼ਰਦ ਕੁਮਾਰ
* ਕੁਮਾਰੀ ਨੇਪਾਲੀ
* ਹਰਿਬੰਸ਼ਾ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਜੀਬਾ)
* ਸਬਿਤਾ (ਜੀਮਾ)
* ਸ਼ਾਂਤੀ
* ਦੇਵੀ ਜੀ
* ਸ੍ਰੀ ਝਾਅ
* ਲਾਲ (ਭਈਆ ਜੀ)
* ਮਿਥਿਲਾ
* ਦਿਨੇਸ਼

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅੰਤਰਮਨਕੋ ਯਾਤਰਾ
* ਫਿਰਫਿਰੇ (ਨਾਵਲ)
* ਸੇਤੋ ਧਰਤਿ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰਿੰਦਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ

**ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰਿੰਦਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਚੰਪਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੇਤੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1905 ਵਿੱਚ *ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ* ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1955 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਹਰਿੰਦਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਮ *ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰਿੰਦਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ* ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਿਲ ਐਂਡ ਮੇਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ (DEO) ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ੍ਰੀ ਲਲਨ ਝਾਅ ਹਨ। 21 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ, *ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰਿੰਦਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਰਿਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰ* ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਿਲ ਐਂਡ ਮੇਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਗੇਟਸ ਗਲੋਬਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਜੋਂ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜੀਟਲ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।    

## ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ 
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ 1.45 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸ਼ਾਹੀ ਹਾਲ ਕਮਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟਰੀ ਕਮਰੇ, ਇੱਕ ਰੀਡਿੰਗ ਰੂਮ, ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਥਰੂਮ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸਹੋਦਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ

**ਸਹੋਦਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਛੜੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਕਲਕੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਜੁਲਾਈ 2008 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਰਚਨਾਤਮਕ ਹੁਨਰ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਲਾਹ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਨਿਰਭਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਿਆਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਮੂਲ 
ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਕਲਕੀ ਨੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ *ਸਹੋਦਰੀ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਪੱਖਪਾਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੀਡੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਅਸਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਿਹਤ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ।

## ਮਿਸ਼ਨ 
ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣਾ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
2010 ਵਿੱਚ, ਸਹੋਦਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਕੋਕਿਲਾਵਾਨੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵੀਡੀਓ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਲਕੀ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਾਹੀਂ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬੋਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਯੂਟਿਊਬ, ਬਲੌਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਯਤਨ ਲਈ, ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਕੁਚੀ ਕੁੱਤਾ

**ਕੁਚੀ** **ਕੁੱਤਾ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਅਫ਼ਗਾਨ** **ਸ਼ੈਫਰਡ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਘਰੇਲੂ ਵਾਲਾ ਕੁੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਚੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੁੱਤਾ ਹੈ, ਕਾਫ਼ਲੇ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਊਠਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬਘਿਆੜਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

**ਸੇਜ ਕੁਚੀ** ਜਾਂ **ਸੇਜ ਜੰਗੀ** ਸਟੈਂਡਰਡ ਫਾਰਸੀ ਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਨਾਮ **ਦੇ ਕੋਚਿਆਨੋ ਸਪਾਈ** ਜਾਂ **ਜੰਗੀ ਸਪਾਈ** ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ "ਨੋਮਦਸ ਦਾ ਕੁੱਤਾ" ਅਤੇ "ਲੜਾਕੂ ਕੁੱਤਾ" ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਲੋਸੋਇਡ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਾਲਤੂ ਤੇ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲ ਕੁੱਤਾ, ਕੁਚੀ ਕੁੱਤਾ ਅਲਾਬਾਈ (ਸੈਂਟਰਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੈਫਰਡ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਵਰ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਇੱਕ "ਸੱਚੇ" ਕੁਚੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਕੁਚੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਸ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਚੀ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਕੁਚੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੁਚੀ ਲੋਕ
* ਅਫ਼ਗਾਨ ਹਾਉਂਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਸਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਰਲੱਭ ਨਸਲਾਂ
ਜ਼ੈਨੀਥ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ

**ਜ਼ੈਨੀਥ** **ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ** ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸਟੈਫਨੀ ਕੈਸਲ ਦੁਆਰਾ 1992 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਬਰਨਹੈਮ ਅਤੇ ਪੈਟਰੀਸ਼ੀਆ ਡਿਵੋਲਡ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ਼ੀਅਲ ਜੈਂਡਰ ਕਲੀਨਿਕ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਪੈਂਫਲੇਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜ਼ੈਨੀਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1993 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੂਜੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਲੜਨਾ ਸੀ।

ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਹਾਈ ਰਿਸਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ 'ਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਗਏ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਜ਼ੈਨੀਥ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਟੈਫਨੀ ਕੈਸਲ ਨੇ *ਜ਼ੈਨੀਥ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ* ਅਤੇ *ਜ਼ੈਨੀਥ ਡਾਇਜੈਸਟ* ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਟ੍ਰਾਂਸਸੈਕਸੁਅਲਵਾਦ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰਵਾਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਿਰਲੇਖ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। *ਜ਼ੈਨੀਥ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ*, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, *ਜ਼ੈਨੀਥ ਡਾਇਜੈਸਟ* ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਓਕਾਨਾਗਨ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਾਇਜੈਸਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1995 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, *ਜ਼ੈਨੀਥ ਡਾਇਜੈਸਟ* 200 ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। 24 ਜੂਨ, 1993 ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਜੈਂਡਰ ਡਿਸਫੋਰੀਆ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ, ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ 47 ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਕ ਸਟੈਫਨੀ ਕੈਸਲ (ਪ੍ਰਧਾਨ), ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਬਰਨਹੈਮ (ਚੇਅਰਪਰਸਨ), ਬਾਰਬਰਾ ਹੈਮੰਡ (ਸਕੱਤਰ), ਐਂਡਰੀਆ ਰਿਚਰਡ, ਡੇਬੀ ਬ੍ਰੈਡੀ, ਟਰੱਸਟੀ ਰਜਿਸਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਤਿਮਾਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਉਪਲਬਧ "ਟਰਾਂਸੈਕਸੁਅਲ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮੱਗਰੀ" ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬਰੋਸ਼ਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜ਼ੈਨੀਥ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਜੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ "ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਦਿਲਚਸਪੀ" ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜ਼ੈਨੀਥ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਨਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਫਿਰਫਿਰੇ (ਨਾਵਲ)

***ਫਿਰਫਿਰੇ*** ( ) ਨੇਪਾਲੀ ਲੇਖਕ ਬੁੱਧੀ ਸਾਗਰ ਦਾ 2016 ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਫਾਈਨਪ੍ਰਿੰਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 23 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਕਾਠਮੰਡੂ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। *ਫਿਰਫਿਰੇ* ਬੁੱਧੀ ਸਾਗਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ।

## ਇਨਾਮ 
2016 ਵਿੱਚ *ਫਿਰਫਿਰੇ* ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ, ਮਦਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਨਾਮ ਰਾਮਲਾਲ ਜੋਸ਼ੀ ਦੀ *ਆਇਨਾ*  ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* *ਕਰਨਾਲੀ ਬਲੂਜ਼*
* *ਸੇਤੋ ਧਰਤੀ*
* *ਆਇਨਾ*

## ਹਵਾਲੇ 

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਧਨੰਜਯ ਯਸ਼ਵੰਤ ਚੰਦਰਚੂੜ

**ਧਨੰਜਯ ਯਸ਼ਵੰਤ ਚੰਦਰਚੂੜ** (ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ 1959) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਂਕਾਰ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 9 ਨਵੰਬਰ 2022 ਤੋਂ 11 ਨਵੰਬਰ 2024 ਤਕ ਭਾਰਤ ਦੇ 50ਵੇਂ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 13 ਮਈ 2016 ਤੋਂ 8 ਨਵੰਬਰ 2022 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ 2013 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਅਤੇ 2000 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ (ਪਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ) ਵੀ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਉੱਚ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੱਜ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਤੇ 16ਵੇਂ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਯਸ਼ਵੰਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਚੰਦਰਚੂੜ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਵਾਈ ਵੀ ਚੰਦਰਚੂੜ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸਨੇ ਸੁਲੀਵਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਮਵੈਲ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੈਂਚਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਫੈਸਲੇ, ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਦੇ ਫੈਸਲੇ, ਸਮਲਿੰਗੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਕੇਸ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਮੁੰਬਈ, ਓਕਲਾਹੋਮਾ, ਹਾਰਵਰਡ, ਯੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਚੰਦਰਚੂੜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਾਫੀ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋ ਲਏ ਗਏ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਮਜਬੂਤ ਸਟੈਂਡ ਕਰਕੇ ਰੱਜ ਕੇ ਤਾਰੀਫ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਕ ਸਪੀਚ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "**ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਵੀ ਨਹੀ।**" ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਗਦੀਪ ਧਨਖੜ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ "**ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ**"

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਧਨੰਜੈ ਚੰਦਰਚੂੜ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ 1959  ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੰਦਰਚੂੜ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਯਸ਼ਵੰਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਚੰਦਰਚੂੜ ਹਨ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਹਨ । ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪ੍ਰਭਾ, ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ।

ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਕੌਨਨ ਸਕੂਲ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਕੋਲੰਬਾ ਸਕੂਲ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਲਾਅਜ਼ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1983 ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਵੱਕਾਰੀ ਇਨਲੈਕਸ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਵਿਖੇ ਜੋਸੇਫ ਐਚ. ਬੀਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਜੂਰੀਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਰਵਰਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਉਸਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਡਾਕਟਰੇਟ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਕਾਰਵਾਈ 'ਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਹਾਰਵਰਡ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਡੀਵਾਈ ਚੰਦਰਚੂੜ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਲੀਗਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜੱਜ
ਮਾਰਥਾ ਗਨ

**ਮਾਰਥਾ ਗਨ** (1726 &#x2013; 1815) ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਡਿਪਰਾਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਈਟਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਹ 36 ਈਸਟ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਬ੍ਰਾਇਟਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਬਰ ਦਾ ਪੱਥਰ ਬ੍ਰਾਇਟਨ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਨਿਕੋਲਸ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।

ਮਾਰਨਿੰਗ ਹੇਰਾਲਡ ਨੇ ਮਾਰਥਾ ਗਨ ਨੂੰ "ਬਾਥ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪੁਜਾਰੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ

## ਪੇਸ਼ੇ 
ਇੱਕ ਡਿਪਰ ਇੱਕ ਨਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਕ ਸੀ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਡਿਪਰ ਨੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਧੱਕਿਆ ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਡਿਪਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਥਾ ਗਨ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮੀ 
ਮਾਰਥਾ ਗਨ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉੱਕਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਮੋਪ ਨਾਲ ਹਮਲਾਵਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਫਿਟਜ਼ਰਬਰਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼ (ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਜਾਰਜ IV) ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮਾਰਥਾ ਗਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਸ਼ਾਹੀ ਰਸੋਈਆਂ ਤੱਕ ਮੁਫਤ ਪਹੁੰਚ ਸੀ।

ਕਲਾ ਦੇ ਕਈ ਕੰਮ ਮਾਰਥਾ ਗਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ "ਮਾਰਥਾ ਗਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼"। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੀ ਤਾਰੀਖ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਈਟਨ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਥਾ ਗਨ ਨੇ ਖੁਦ ਕਦੇ ਬ੍ਰਾਈਟਨ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਸਵੀਰ ਹੁਣ ਰਾਇਲ ਪਵੇਲੀਅਨ ਦੇ ਚਾਹ-ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲਟਕ ਗਈ ਹੈ।

ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਕਈ ਸਮਕਾਲੀ ਉੱਕਰੀ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨਾਂ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ 1840 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਟੋਬੀ ਜੱਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅੱਪਰ ਲੇਵੇਸ ਰੋਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਬ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਈਟਨ ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਰਥਾ ਗਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੱਸ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਇਟਨ-ਅਧਾਰਤ ਪੌਪ ਸਮੂਹ ਮਾਰਥਾ ਗਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਹੈ। 

*ਉਹ ਬ੍ਰਾਇਟਨ ਆਇਆ,ਜਾਰਜ III ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਇਆ।ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ,ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਾਰਥਾ ਗਨ ਦੁਆਰਾ।*(ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਣਜਾਣ)

## ਹਵਾਲੇ 
* ਕਾਰਡਰ, ਟਿਮੋਥੀ। *ਬ੍ਰਾਇਟਨ ਦਾ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ* ਈਸਟ ਸਸੇਕਸ ਕਾਉਂਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ 1990 ISBN&nbsp;0-86147-315-9
* ਬ੍ਰਾਇਟਨ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਕਿੰਗਜ਼ ਰੋਡ ਆਰਚਸ, ਬ੍ਰਾਈਟਨ ਵਿਖੇ ਡਿਸਪਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸੰਖੇਪ ਬਾਇਓਗ.
* ਟੋਬੀ ਜੱਗ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲੀ ਸਾਈਟ
* ਲੱਭ-ਏ-ਕਬਰ 'ਤੇ ਮਾਰਥਾ ਗਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1815