open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਖ਼ੋਰੂਗ​

**ਖ਼ੋਰੂਗ਼** (, ), ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: *Horog*, *Khoroq*, *Khorogh*, *Khorog*, ਜਾਂ *Xoroq* ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰ ਖੇਤਰ ਗੋਰਨੋ-ਬਦਖ਼ਸ਼ਾਨ (ਤਾਜਿਕ: *Kuhistoni Badakhshon*, "ਬਦਖ਼ਸ਼ਾਨ ਪਰਬਤੀ ਖੇਤਰ")(GBAO) ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਸ਼ੁਗਨੋਨ​ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਪਾਮੀਰ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ 2,200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਨਦੀ ਅਤੇ ਗੁੰਦ​ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਪਹਾੜੀ ਮਾਹੌਲ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

## ਇਤਿਹਾਸ
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਚਰਣਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬੁਖਾਰਾ ਦੇ ਅਮੀਰ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਹ, ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰੂਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਫਤਹਿ ਪਾ ਲਈ ਅਤੇ ੧੮੯੬ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਕਿਲਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਗੁਜਰਨ ਵਾਲੀ ਪੰਜ ਨਦੀ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਰਹਦ ਬਣ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ੧੯੨੫ ਵਿੱਚ ਖੋਰੂਗ​ ਨੂੰ ਗੋਰਨੋ - ਬਦਖਸ਼ਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਵੀਅਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ ਵਲੋਂ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆ ਵੱਸਣ ਲੇਕਿਨ ਬਿਨਾਂ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਵਾਲੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਅੱਜ ਵੀ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਈਗਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਖ਼ੋਰੂਗ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਈਗਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੋਵੀਅਤ ਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 1950ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੋਰਨੋ - ਬਦਖਸ਼ਾਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਰੁਸ਼ਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਦੇ ਖਾਤਲੋਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਕੁਮਸਾਂਗੀਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਈਗਰੇਸ਼ਨ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਮਹੇਲਾ ਜੈਵਰਧਨੇ

alt=|right|257x257px
**ਦੇਨਾਗਾਮੇਜ ਪ੍ਰਾਬੋਥ ਮਹੇਲਾ ਸਿਲਵਾ ਜੈਵਰਧਨੇ** (; ਜਨਮ 27 ਮਈ 1977), ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ **ਮਹੇਲਾ ਜੈਵਰਧਨੇ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਹੇਲਾ ਜੈਵਰਧਨੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹੇਲਾ ਜਾਵਰਧਨੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਤੌਰ ਬੱਲੇਬਾਜ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹੇਲਾ ਜੈਵਰਧਨੇ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਸੰਗਾਕਾਰਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀਨ ਜੋੜੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਕਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹਨ। ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਸੱਜੂ ਬੱਲੇਬਾਜ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਮਹੇਲਾ ਜੈਵਰਧਨੇ ਦੇ ਨਾਮ ਹੈ। ਜੈਵਰਧਨੇ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ 374 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ ਸੀ। ਇਯ ਪਾਰੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਅਹਿਮ ਪਾਰੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਚਾਂਸ ਲੈੱਸ ਪਾਰੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੈਵਰਧਨੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ 1997 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਉਸਨੇ ਇਸੇ ਸਾਲ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਬੱਲੇਬਾਜ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਪਾਰੀ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 374 ਦੋੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਔਸਤ 50 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਔਸਤ 30 ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। **ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 10,000 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਬੱਲੇਬਾਜ ਸੀ।** ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਔਸਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*
*Mahela Jayawardene 's profile page on Wisden
*http://www.sportskeeda.com/player/mahela-jayawardene/ Mahela Jayawardene Profile and latest news at Sportskeeda
*HOPE Cancer Project

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਪੰਜਕੰਤ

**ਪੰਜਕੰਤ** (ਤਾਜਿਕੀ: Панҷакент, ਫ਼ਾਰਸੀ: , ਰੂਸੀ: Пенджикент, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Panjakent) ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੇ ਸੁਗਦ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜਰਫਸ਼ਾਨ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਸੰਨ 2000 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 33,000 ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੋਗਦਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਪੁਰਾਣੀ ਨਗਰੀ ਦੇ ਖੰਡਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਕੰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਜਕੰਤ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੋਗਦਾਈਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਨਾਮਕ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪੰਚੇਕੰਥ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿਆਦਾਤਰ ਜਰਥੁਸ਼ਤੀ (ਪਾਰਸੀ) ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਆਈ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਗਦਾ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾ ਛਾਪ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਕੁੱਝ ਵੈਦਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੋਨੋਂ ਪਨਪੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਸੀ (ਜਿੱਥੋਂ ਮਾਲ ਚੀਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ)।

722 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਕੇ ਪੰਜਕੰਤ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸ਼ਾਸਕ ਜਰਫਸ਼ਾਨ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਤਰਫ ਭੱਜ ਗਿਆ ਲੇਕਿਨ ਫੜ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਨਗਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਉਪਰੀ ਹਿੱਸਾ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਜਾੜ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਗਰ ਦੇ ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਖੰਡਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਕੀ ਸੀ।

ਅਰਬ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ,ਪੰਜਕੰਤ ਵਿੱਚ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਜੁੰਮਾ ਮਸਜਿਦ ਸੀ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਗਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੋਗਦ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਖਰੋਟ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਚਗ਼ਚਰਾਨ

**ਚਗ਼ਚਰਾਨ** (; ), **ਚਖ਼ਚੇਰਾਨ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ **ਆਹੰਗਰਾਨ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।), (, ਕੇਂਦਰੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗੋਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਹਰੀਰੂਦ (ਹਰੀ ਨਦੀ) ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 2,280 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰਕੇ **ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਕੋਹ** ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹ ਚਗ਼ਚਰਾਨ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ 380 ਕਿਮੀ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੇਰਾਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਬਲ ਲੱਗਪੱਗ ਓਨੀ ਹੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਰਫਬਾਰੀ ਨਾਲ ਇਹ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਅਕਸਰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਡੀ ਦੁਆਰਾ ਕਾਬਲ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਮਹਿਮੂਦ ਗਜਨਵੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਫੈਲਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਕਈ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ, ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਆਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਯਹੂਦੀ ਵੀ ਸਨ।12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗਜਨਵੀਆਂ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਗੋਰ ਦੇ ਮਕਾਮੀ ਗੋਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਰਿਹਾ। 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇਜ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਮੰਗੋਲ ਫੌਜ ਨੇ ਇੱਥੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਇਲਖਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਰਿਹਾ। 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤੈਮੂਰ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਬਰਨਾਮਾ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵਿੱਚ 1507 ਵਿੱਚ ਕਾਬਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਚਖ਼ਚੇਰਾਨ​ ਵਲੋਂ ਗੁਜਰਨ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹੇਰਾਤ, ਗੋਰ ਅਤੇ ਗਜਨੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਸਿਆ।

## ਲੋਕ
ਚਗ਼ਚਰਾਨ​ ਗੋਰ ਪਾਂਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਲੱਗਪੱਗ 1,50,000 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 96 % ਤਾਜਿਕ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ, 2 % ਪਸ਼ਤੂਨ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਅਤੇ2 % ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਹਨ।

## ਆਰਥਿਕਤਾ 
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਗੋਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਆਰਥਿਕ ਕੰਮ ਹਨ।

### ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ
2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਐਫਐਮ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਫ਼ਾਰਸੀ: راديو صداي صلح ਜਾਂ *ਅਮਨ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਆਵਾਜ਼*) ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੁਤੰਤਰ ਮੀਡੀਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਕੁਨਲੁਨ ਪਹਾੜ

**ਕੁਨਲੁਨ ਪਹਾੜ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Kunlun Mountains;** ਚੀਨੀ: 昆仑山, ਕੁਨਲੁਨ ਸ਼ਾਨ; ਮੰਗੋਲਿਆਈ: Хөндлөн Уулс) ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ। 3,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਲੜੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਵਲੋਂ ਲੰਬੀ ਪਰਬਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਨਲੁਨ ਪਹਾੜ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਪਠਾਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਤੇ ਤਾਰਿਮ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੀਵਾਰ ਬਣਕੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਈ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਨਲੁਨ ਪਹਾੜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਰਿਮ ਬੇਸਿਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਖੇਤਰ ਚੀਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਬਤ-ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਕੁਨਲੁਨ ਪਹਾੜ ਤਾਜ਼ਿਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਾਮੀਰ ਪਰਬਤ-ਮਾਲਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਞਿਆਂਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਕੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚਿੰਗ ਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਰਿਮ ਬੇਸਿਨ, ਟਕਲਾਮਕਾਨ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਗੋਬੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਦੱਖਣ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਨਲੁਨ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਾਕਾਸ਼ ਨਦੀ ਅਤੇ ਯੁਰੁੰਗਕਾਸ਼ ਨਦੀ, ਜੋ ਖੋਤਾਨ ਦੇ ਮਰੁਦਿਆਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟਕਲਾਮਕਾਨ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਰੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਨਲੁਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ 7,167 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਕੁਨਲੁਨ ਦੇਵੀ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਦੇ ਵੱਲ ਦੋ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਹਨ -ਕੋਂਗੁਰ ਤਾਗ (7, 689 ਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਮੁਜਤਾਗ ਮਿਹਰਬਾਨੀ (7, 586 ਮੀਟਰ)-ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਨਲੁਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਾਮੀਰ ਪਰਬਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਨਲੁਨ ਪਰਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਸੜਕਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ - ਇੱਕ ਤਾਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 219 ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਞਿਆਂਗ ਦੇ ਯੇਚੇਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਤੀੱਬਤ ਦੇ ਲਹਾਤਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ 109 ਹੈ ਜੋ ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਹਾਸਾ ਤੋਂ ਚਿੰਗ ਹਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਗੋਲਮੁਦ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
*China Tibet Information Centre
*Chinaculture.org 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ

thumb|330px|ਪੁਰਾਣੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਮੌਜੂਦ ਹੈ

**ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ** (,  *Xorāsān/Xorâsân* ) ਫ਼ਾਰਸ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖਿੱਤਾ ਹੈ, (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਧੂਨਿਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੋਗਦਾ ਅਤੇ ਆਮੂ-ਪਾਰ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਸੂਬਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਖੁਰਾਸਾਨ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ। 

## ਨਾਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ
ਮੱਧਕਾਲੀ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੂਰਜ (ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਖੁਰਸ਼ੀਦ​) ਅਤੇ ਅਸਾਨ ਜਾਂ ਅਯਾਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੋਂ ਸੂਰਜ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਯਾਨੀ ਪੂਰਬੀ ਜ਼ਮੀਨ। ਇਹ ਨਾਮ ਇਸ ਲਈ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਰਾਸਾਨ ਖੇਤਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਲੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਖੇਤਰਫਲ
ਖੁਰਾਸਾਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਉਸ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸੂਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਕਾਸਪੀਅਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਤਰਕ ਨਦੀ ਚਾਟ ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਸਤਰਾਬਾਦ, ਸ਼ਾਹਰੁਦ, ਸੇਮਨਾਨ, ਦਮਧਾਨ ਅਤੇ ਯਜਦ ਦੇ ਈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੇਰਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 25,000 ਵਰਗਮੀਲ ਹੈ। ਖੁਰਾਸਾਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਰਾਤਲੀ ਭਾਗ ਪਹਾੜੀ, ਮਾਰੂਥਲੀ ਜਾਂ ਨਮਕੀਨ ਝੀਲ ਦਾ ਨੀਵਾਂ ਗਰਤ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਭਾਗ ਦੀ ਉਚਾਈ 11,000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 13,000 ਤੱਕ ਹੈ।

## ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖਣਿਜ
ਖੁਰਾਸਾਨ ਵਿੱਚ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਖਲਿਸਤਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਆਤਰੇਕ ਅਤੇ ਕਸ਼ਾਫ ਦੀਆਂ ਉਪਜਾਊ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਧ ਅੰਨ, ਕਪਾਹ, ਤੰਮਾਕੂ, ਚੁਕੰਦਰ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਂਤ ਕੇਸਰ, ਪਿਸਤਾ, ਗੋਂਦ, ਕਾਸ਼ਠਫਲ, ਕੰਬਲ, ਖਾਲ ਅਤੇ ਨੀਲਮਣੀ ਆਦਿ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲੋਹਾ, ਸੀਸਾ, ਲੂਣ, ਸੋਨਾ, ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ ਬਲੌਰ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹ। 

## ਬਰਾਮਦ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ
ਮੇਸ਼ੇਦ ਖੁਰਾਸਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਮੁੱਲ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਕਰਮਵਾਰ: ਕਾਲੀਨ, ਚਮੜਾ ਅਤੇ ਖੱਲ, ਅਫੀਮ, ਇਮਾਰਤੀ ਲੱਕੜੀ, ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ, ਸਿਲਕ ਅਤੇ ਨੀਲਮਣੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਨਜਫ਼

, ਨਜਫ਼ 1932]]
**ਨਜਫ਼** ( ਇਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਗਦਾਦ ਦੇ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੁੰਨੀਆਂ ਦੇ ਚੌਥੇ ਖਲੀਫਾ ਯਾਨੀ ਸ਼ਿਆ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇਮਾਮ ਅਲੀ ਦੀ ਮਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਕਬਰਗਾਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਬਰਗਾਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਜਫ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 2008 ਵਿੱਚ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਲੱਖ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬੂਤਾਲਿਬ, ਯਾਨੀ ਅਬਿ ਤਾਲਿਬ ਦੇ ਬੇਟੇ ਅਲੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਚੌਥੇ ਖਲੀਫਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਪਹਿਲੇ ਇਮਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਖਲੀਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ - ਆਪਣੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਦਫਨਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸੰਨ 661 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਰੋਸੇ ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਊਠ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਰਥੀ ਲਦ ਕੇ ਇੱਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਲੈ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਊਠ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਜ਼ਾਰ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਠਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਅੱਬਾਸੀ ਖਲੀਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਗਈ ਤਾਂ ਹਾਰੁਨ ਰਸ਼ੀਦ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਚਲਾ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਮਾਮ ਅਲੀ ਮਸਜਦ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਕਰਬਲਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਥਾਂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਮਾਮ ਅਲੀ ਮਸਜਦ ਨੂੰ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਤੀਜੀ ਪਵਿਤਰਤਮ ਇਸਲਾਮੀ ਸਾਈਟ ਹੈ।

ਸੰਨ 2003 ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਰੋਧ ਅੰਦੋਲਨ ਚੱਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਨਜਫ਼ ਖੇਤਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਬਲ 30&nbspਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਸਥਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਾਈਬਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਉਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 400&nbsp ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅੱਬਾਸੀ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਹਰੂਨ ਅਰ-ਰਾਸ਼ਿਦ ਵਲੋਂ ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 791 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਪੂਰਵ-ਇਸਲਾਮੀ 
ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਜਫ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਜੂਦ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਇਥੇ ਵਸੇਵੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਯਿਸੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਜਫ ਸੂਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸੋਗ਼ਦਾ

thumb|230px|300 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸੋਗ਼ਦਾ ਖੇਤਰ
thumb|230px|ਇਕ ਚੀਨੀ ਸ਼ਿਲਪ ਵਸਤੂ ਤੇ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ
thumb|230px|ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਵਿਓਪਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ (ਖੱਬੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਨਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੱਜੀ ਤਰਫ਼ ਬੜਾ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ)
**ਸੋਗ਼਼ਦਾ**, **ਸੋਗ਼ਦੀਆ** ਜਾਂ **ਸੋਗ਼ਦੀਆਨਾ** (ਤਾਜਿਕ: Суғд, ਸਗ਼ਦ; ਤੁਰਕੀ: Soğut, ਸਵਗ਼ਤ) ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਉਜਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮਰਕੰਦ, ਬੁਖ਼ਾਰਾ, ਖ਼ੁਜੰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਸਬਜ਼ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੋਗ਼ਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਨਾਮਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਈਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਪ ਹੋ ਗਈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਤਾਜਿਕ, ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਤੇ ਯਗਨੋਬੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸੋਗ਼ਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਅਜ਼ਾਦੀ-ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਲੜਾਕੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਖਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਜਦੋਂ 327 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਸ਼ਿਲਾ ਨਾਮਕ ਕਿਲੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੈਕਟਰਿਆ ਅਤੇ ਸੋਗ਼ਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਜਿਹੀ ਮਰੀ ਕਿ ਫਿਰ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ ਪਾਈ। ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚੱਲਿਆ। 248 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਦਿਓਦੋਤੋਸ ਪਹਿਲਾ (Διόδοτος Α) ਨੇ ਇੱਥੇ ਯਵਨ-ਬੈਕਟਰਿਆਈ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਯੂਥਿਦਿਮੋਸ (Ευθύδημος) ਨੇ ਇੱਥੇ ਸਿੱਕੇ ਗੜੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਯੂਕਰਾਤੀਦੀਸ ਪਹਿਲਾ (Ευκρατίδης Α) ਨੇ ਬੈਕਟਰਿਆ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋਕੇ ਕੁੱਝ ਅਰਸੇ ਸੋਗ਼ਦਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖ ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ। 150 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਣਜਾਰਾ ਜਾਤੀਆਂ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਸ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।

### ਵਪਾਰ ਦਾ ਦੌਰ
ਚੀਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਨਿਗਾਹਾਂ ਲੀਆਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਖੋਜਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸੋਗ਼ਦਾ ਨੂੰ ਕਾਂਗਜੂ (康居) ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। 36 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਫਿਰ ਚੀਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਰਾਨ, ਭੂਮਧ ਸਾਗਰ ਖੇਤਰ, ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ, ਇਤਆਦਿ) ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਵਧਣ ਲਗਾ। ਸੋਗ਼ਦਾ ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਲੋਕ ਜ਼ੋਰ-ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ। ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ੈਰ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ। ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਲੋਕ ਹੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਗ਼ਦਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨੈਤਿਕ ਪਤਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗਲੀ ਅਤੇ ਖੋਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵੇਚ-ਖ਼ਰੀਦ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸੋਗ਼ਦਾ ਨੂੰ ਉਈਗੁਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇਸਲਾਮ ਵੀ ਸੋਗ਼ਦਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਲਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ

** ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Asian Development Bank) ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਬੈਂਕ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 19 ਦਸੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 31 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸਦੇ 67 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 38 ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪੈਸੇਫਿਕ ਦੇ ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ 19 ਦੇਸ਼ ਇਸਦੇ ਬਾਹਰੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਹ ਬੈਂਕ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਧਾਰਿਤ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਈ ਪੂੰਜੀ ਰਾਸ਼ੀ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈ ਪੂੰਜੀ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੋਨਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਬੈਂਕ ਦੇ 5,52,612 ਸ਼ੇਅਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁੱਲ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ 12.75% ਬਣਦਾ ਹੈ।

## ਸੰਗਠਨ
ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਨੀਤੀ ਨਿਰਧਾਰਕ ਸੰਸਥਾ ਬੋਰਡ ਆਫ ਗਵਰਨੈੱਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਬੋਰਡ ਆਫ ਗਵਰਨੈੱਸ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚੋਂ 12 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਆਫ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਈ ਚੁਣਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ 12 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 8 ਮੈਂਬਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ 4 ਗੈਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁਲਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 
ਬੋਰਡ ਆਫ ਗਵਰਨੈੱਸ, ਬੈਂਕ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬੋਰਡ ਆਫ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 5 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਪਾਨ ਦੇ ਹੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਪਾਨ ਇਸ ਬੈਂਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁਖ ਦਫ਼ਤਰ 6ਏਡੀਬੀ ਅਵੇਨਿਉ, ਮੰਡਲੂਯਾਂਗ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੈਟਰੋ ਮਨੀਲਾ, ਫਿਲੀਪਾਈਨਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ 2400 ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਿਲੀਪਾਈਨਸ ਦੇ ਹੀ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਕਿੰਗ
ਸੁਲਾਵੇਸੀ

**ਸੁਲਾਵੇਸੀ** (Sulawesi) ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੁੰਦਾ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦੇ ਚਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਰਨੀਓ ਅਤੇ ਮਾਲੂਕੂ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸੁਮਾਤਰਾ, ਬੋਰਨੀਓ ਅਤੇ ਪਾਪੁਆ ਹੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਜਾਵਾ ਅਤੇ ਸੁਮਾਤਰਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੀ ਇਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਲੀਬਿਜ (ਪੁਰਤਗਾਲੀ: Celebes) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ
ਸੁਲਾਬੇਸੀ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ 3 ਲੰਬੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਹਨ ਜੋ ਤੋਮਿਨੀ ਜਾਂ ਗੋਰੋਂਤਲੋ, ਟੋਲੋ ਅਤੇ ਬੋਨੀ ਦੀਆਂ ਖਾੜੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਸੇਲੇਬੀਜ ਦੀ ਲੰਮਾਈ 800 ਮੀਲ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਤਟ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੀ ਲੰਮਾਈ 2000 ਮੀਲ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਚੋੜਾਈ 36 ਤੋਂ 120 ਮੀਲ ਤੱਕ ਹੈ। ਉਂਜ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਚੌੜਾਈ ਕੇਵਲ 18 ਮੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਥਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ 70 ਮੀਲ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਨਿਊਗਿਨੀ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨੀਓ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੇਲੇਬੀਜ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਫਲੋਰਸ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਹਨ। ਮਕਾਸਾਰ ਜਲਡਮਰੂਮਧ ਇਸਨੂੰ ਬੋਰਨੀਓ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਟ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਵਾਲੀ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਸੇਲੇਬੀਜ ਦਾ ਧਰਾਤਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਦੋ ਸਮਾਂਤਰ ਪਹਾੜ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮਾਉਂਟ ਲੈਂਤੇਮੇਰੀਓ (੧੧੨੮੬) ਸਰਵ ਉਚ ਬਿੰਦੂ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਪਹਾੜ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਸਰਗਰਮ ਵੀ ਹਨ। ਪਰਬਤੀ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚੌੜੀਆਂ ਭੂਭਰੰਸ਼ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਝੀਲਾਂ ਹਨ। ਟੋਨਡਾਨੋ ਝੀਲ 9 ਮੀਲ ਲੰਮੀ ਅਤੇ 3.5 ਮੀਲ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਝਰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਸਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨੋਹਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 2000 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਪੋਸੋ, ਮੈਂਟੇਨਾ ਅਤੇ ਬੋਬੂਤੀ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਝੀਲਾਂ ਹਨ। ਸੇਲੇਬੀਜ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਖੱਡ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੱਟੀ ਮੈਦਾਨ ਨਾਮ ਮਾਤਰ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਜੇਨੇਮੇਜਾ, ਪੋਸੋ, ਸਾਦਾਂਗ ਅਤੇ ਲਾਸੋਲੋ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਗਰਮ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਰਮੀ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਸਤ ਤਾਪ 11° - 30° ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਲਾ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਤਾਪ ਕਰਮਵਾਰ: 20° ਅਤੇ 70° ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ 21 ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਵੀ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ 10 ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਭਾਗ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੈ। ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਢਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਦੀਆਂ ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲੁਭਾਵਣਾ ਹੈ। ਤਾੜ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰੱਸੀਆਂ ਲਈ ਰੇਸ਼ੇ, ਚੀਨੀ ਲਈ ਰਸ, ਅਤੇ ਸੈਗੁਗੇਰ (Sagueir) ਨਾਮਕ ਪੀਣ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਂਸ, ਬਰੇਡਫਰੁਟ, ਟੇਮਿਰਿਟ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਤਾ ਹੈ। ਖਾਧ ਅੰਨ ਵਿੱਚ ਝੋਨਾ ਅਤੇ ਮੱਕਾ ਉਲੇਖਨੀ ਹੈ। ਗੰਨਾ, ਤੰਮਾਕੂ ਅਤੇ ਭਾਜੀ ਸਬਜੀ ਦੀ ਉਪਜ ਖੂਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੱਟੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਛਲੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਨਾਡੋ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਨਿਕਲ, ਲੋਹਾ, ਹੀਰਾ, ਸੀਸਾ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਮੁੱਖ ਹਨ। ਨਿਰਆਤ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀ, ਮੱਕਾ, ਕਾਹਵਾ, ਰਬੜ, ਕਾਪਾਕ, ਜਾਇਫਲ ਖੱਲ ਅਤੇ ਸੀਂਗ ਅਤੇ ਲਕੜੀਆਂ ਹਨ। ਤੱਟੀ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਲੋਕ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਨਿਵਾਸੀ ਮਲਾ ਹਨ। ਸੇਲੇਬੀਜ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਮੁੱਖ ਹਨ - ਟੋਆਲਾ (Toala), ਬੁਗਿਨੀਜ (Buginese), ਮਕਾਸਰ (Macassar), ਮਿੰਹਰਾਾਸੀਜ ਅਤੇ ਗੋਰੋਂਤਲੀਜ (Gorontalese)।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਤਿਲਕਰਾਤਨੇ ਦਿਲਸ਼ਾਨ

thumb
**ਤਿਲਕਰਾਤਨੇ ਮੁਦੀਯਾਂਸੇਲੇਜ ਦਿਲਸ਼ਾਨ**, (; ਜਨਮ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1976, ਤੁਵਾਨ ਮੋਹੰਮਦ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ) ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਤਿਲਕਰਾਤਨੇ ਦਿਲਸ਼ਾਨ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਵਧੀਆ ਬੱਲੇਬਾਜੀ, ਗੇਂਦਬਾਜੀ ਅਤੇ ਫੀਲਡਿੰਗ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ 'ਪੱਲੂ ਸਕੂਪ' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Pallu Scoop) ਸ਼ਾਟ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਓਪਨਰ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਆਫ਼-ਬਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡਿੰਗ ਸਮੇਂ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਪੁਆਇੰਟ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ 1999 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੂਸਰਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ ਹੋਣ।

2009 ਆਈਸੀਸੀ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਨੂੰ 'ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ' ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 2009 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਖਿਲਾਫ਼ 57 ਗੇਂਦਾ ਵਿੱਚ 96 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ 2009 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ "ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਸੀਰੀਜ਼" ਟਰਾਫੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2014 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ 2007, 2011, 2009 ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 10,000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਚੋਥਾ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਗਿਆਰਵਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਵਿੱਚ ਉਹ 1,500 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 200 ਚੌਕੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ 1000 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 2009 ਤੋਂ 2015 ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਨੇ ਹਰ ਸਾਲ 800 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ।

ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੰਬਰ 6 ਅਤੇ 7 ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹੇਲਾ ਜੈਵਰਧਨੇ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਸੰਗਾਕਾਰਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਜਦ ਉਸਨੇ ਓਪਨਰ ਬੱਲੇਬਾਜ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਉਸਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਓਪਨਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਓਪਨਰ ਵਜੋਂ ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਵਿੱਚ, ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 21 ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ ਹਨ।

ਅਗਸਤ 2016 ਵਿੱਚ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਨੇ ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਐਲਾਨ ਉਸਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ 28 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ 9 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*Dilshan IPL Profile  from RoyalChallengers

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਲਾਹਿਰੂ ਥਿਰੀਮਾਨੇ

**ਹੇਤਿਜ ਡਾਨ ਰੁਮੇਸ਼ ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ**, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ **ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ** (; ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1989) ਦੇ ਨਾਂਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਲਹਿਰੂ ਖੱਬੂ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੱਧਮ-ਤੇਜ ਗਤੀ ਨਾਲ ਗੇਂਦਬਾਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਹੇਠ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਕੁਝ ਜਿਆਦਾ ਨਾਂ ਕਰ ਸਕੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਪਤਾਨੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ-ਜੀਵਨ
2010 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੂਨ 2011 ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਬਾਲ ਵਿਖੇ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।ਤਿਲਕਰਾਤਨੇ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਲਹਿਰੂ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਿਮੀ ਐਂਡਰਸਨ ਦੀ ਗੇਂਦ ਤੇ 10 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਕੈਚ ਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਥਿਰਿਮੰਨੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਸੈਂਕੜਾ 2012-13 ਕਾਮਲਵੈਲਥ ਬੈਂਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਦੂਸਰੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਐਡੇਲੇਡ ਓਵਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

2014 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜੋ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੌਰਾਨ ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ ਨੇ ਕੁਸਲ ਪਰੇਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਿਲਕਰਾਤਨੇ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਦੇ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। 
ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਦੋ ਸੈਂਕੜੇ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ ਬਣਿਆ। ਉਸਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਔਸਤ 55.80 ਸੀ। ਸੋ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਦਲੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਨੇ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।

ਫਿਰ 2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਜੋ ਕਿ ਇੰਚਿਆਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਦੌਰਾਨ ਥਿਰਿਮੰਨੇ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਲਹਿਰੂ ਥਿਕਿਮੰਨੇ  ਦਾ ਵਿਸਡਨ ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪੇਜ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸ਼ਿਕੋਕੂ

[thumb|180px|[ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਟਾਪੂ (ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ)]]
thumb|180px|"88 ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਆਈ ਇੱਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਲੜਕੀ
thumb|180px|ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ੮੮ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ)
**ਸ਼ਿਕੋਕੂ** (ਜਾਪਾਨੀ: 四国, ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ) ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਹ 225 ਕਿਮੀ ਲੰਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਚੌੜਾਈ 50 ਅਤੇ 150 ਕਿਮੀ ਦੇ ਵਿੱਚ (ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਵੱਖ) ਹੈ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 18,800 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸੰਨ 2005 ਵਿੱਚ 41,41,955 ਸੀ। ਇਹ ਹੋਂਸ਼ੂ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਿਊਸ਼ੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ
ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਏਹਿਮੇ, ਕਾਗਾਵਾ, ਕੋਚੀ ਅਤੇ ਤੋਕੁਸ਼ਿਮਾ। 18,800 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ 50ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ - ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਜੋ ਸੇਤੋ ਅੰਦਰਲਾ ਸਾਗਰ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਿਵਾਸੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ (ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਦੇ) ਟਾਪੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਇਸ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਇਸ਼ਿਜੂਚੀ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ 1,982 ਮੀਟਰ (6,503 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਸ਼ਿਜੁਚੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਨਦੀ, ਯੋਸ਼ਿਨੋ ਨਦੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਵੱਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। 196 ਕਿਮੀ ਦਾ ਸਫਰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤੋਕੁਸ਼ਿਮਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਖਾਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਚਾਵਲ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਜੌਂ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫਲ ਵੀ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੀਂਬੂ, ਸੰਗਤਰੇ, ਤੇਂਦੂ (ਪਰਸਿੰਮਨ), ਆੜੂ ਅਤੇ ਅੰਗੂਰ। ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਦਾ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਘੱਟ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੋਚੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਇਸ ਲਈ ਗ਼ੈਰ ਮੌਸਮੀ ਸਬਜੀਆਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਵਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਗਜ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਇਕੱਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਕੋਈ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਆਪਣੇ 88 ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਾਪਾਨ-ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਕੂਕਾਏ (空海) ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੋਧ ਸੰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੈਦਲ ਚਲਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਿਰ ਮੰਦਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਫੇਦ ਜੈਕਿਟਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਚਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਰ ਜਾਪਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦੋਗਯੋ ਨਿਨਿਨ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਦੋ ਲੋਕ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਸਫਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ)।

ਤੋਕੁਸ਼ਿਮਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਓਬੋਨ (お盆) ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਵਾ ਓਦੋਰੀ ਨਾਚ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੱਚਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ 13 ਲੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਟਾਪੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਲੰਗਕਾਵੀ

**ਲੰਗਕਾਵੀ** (ਮਲਾ: Langkawi Permata Kedah) ਅੰਡਮਾਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਲੇਸ਼ਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਦੀਪਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਸੈਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ੧੦੪ ਟਾਪੂ ਹਨ, ਜੋ ਮਲੇਸ਼ਿਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਤੋਂ ੩੦ ਕਿਮੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਤਾਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੰਜ ਹੋਰ ਟਾਪੂ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਲੇਸ਼ਿਆ ਦੇ ਕੇਦਾਹ ਰਾਜ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ ੫੨੮ ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਦੀਪਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਲੰਗਕਾਵੀ ਟਾਪੂ ਹ।
## ਵੇਰਵੇ
ਇਹ ਮਲੇਸ਼ਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਟਾਪੂ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੌਂਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਵਿਧਤਾ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾਂਗਕਵੀ ਟਾਪੂ ਸੈਰ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ੧ ਜੂਨ ੨੦੦੭ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਯੁਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਓ ਪਾਰਕ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਵਸਾਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਦਾ ਸੈਰ ਵਿਭਾਗ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਲੋਕਾਂ - ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਇਵਰਾਂ,  ਰੇਸਤਰਾਂ ਆਪਰੇਟਰਾਂ, ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਸੇਂਟਰ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਆਦਿ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਕੋਰਸ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਰਹੇ। ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਟੂਰਿਸਟ ਪੈਕੇਜ ਵੀ ਲਿਆਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪਸੰਦ ਇੰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਆਹ ਤੱਕ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ ਸੀ।  ਲੰਗਕਾਵੀ ਦੀ ਕੇਬਲ ਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦਾ ਸਕਾਈ ਬ੍ਰਿਜ ਬਹੁਤ ਅਨੂਠੇ ਹਨ। ਸਕਾਈ ਬ੍ਰਿਜ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ੭੦੦ ਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਹੈ। ੧੨੫ ਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਇਹ ਪੈਦਲ ਪੁੱਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦਾ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਪੁੱਲ ਦੀ ਚੌੜਾਈ .੮ ਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਚੌੜੇ ਤਿਕੋਨੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਬੈਠਕੇ ਸੁਸਤਾਇਆ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
## ਜਲਵਾਯੂ 
ਲੰਗਕਾਵੀ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਿਸ਼ 2400 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਸੱਚਮੁਚ ਸੁੱਕਾ ਸੀਜ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ  ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਬਰਸਾਤੀ ਸੀਜ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੱਗਪੱਗ 500 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਰਸਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  
## ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵੰਡ 
ਲੰਗਕਾਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨੂੰ 6 ਮੁਕੀਮਾਂ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
* ਆਯੇਰ ਹੰਗਟ
* ਬੋਹੋਰ
* ਕੇਡਾਵਾਂਗ
* ਕੁਆਹ
* ਪਡੰਗ ਮਾਤਸਿਰਤ
* ਉਲੁ ਮੇਲਾਕਾ
## ਮੂਰਤਾਂ 

Langkawi Malaysia Dataran-Helang-05.jpg||ਲੰਗਕਾਵੀ
Langkawi sky bridge.jpg|ਲੰਗਕਾਵੀ ਆਕਾਸ਼ ਪੁਲ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਥਿਸਾਰਾ ਪਰੇਰਾ

**ਨਾਰੰਗੋਦਾ ਲਿਯਾਂਨਾਰਾਚਚਿਲੇਜ ਥਿਸਾਰਾ ਚਿਰਾਂਥਾ ਪਰੇਰਾ**,(; ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1989 ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿਖੇ) ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ **ਥਿਸਾਰਾ ਪਰੇਰਾ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਕੋਲਟਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ, ਰਾਇਜ਼ਿੰਗ ਪੂਨੇ ਸੁਪਰਜੈਂਟਸ ਅਤੇ ਵਾਯਾਂਬਾ ਵੋਲਵਜ ਵੱਲੋੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੇਂਦਬਾਜ ਅਤੇ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਬੱਲੇਬਾਜ ਵੀ ਹੈ। ਥਿਸਾਰਾ ਪਰੇਰਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤੇਜ ਗੇਂਦਬਾਜ ਅਤੇ ਸੱਜੂ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹੈ। ਥਿਸਾਰਾ ਪਰੇਰਾ 2014 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 12 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਉਹ ਬ੍ਰੈਟ ਲੀ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਵੰਟੀ20 ਵਿੱਚ ਹੈਟਟਰਿਕ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ "ਪਾਂਡਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਥਿਸਾਰਾ ਪਰੇਰਾ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਪਤਾਨ ਜਾਰਜ ਬੇਲੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
## ਖੇਡ-ਜੀਵਨ
### ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਖੇਡ-ਜੀਵਨ
ਪਰੇਰਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਮੈਚ ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੈਚ ਉਸਨੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋੰ ਕੋਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਅਗਸਤ 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖਿਲਾਫ ਵੀ ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ।
## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪਰੇਰਾ ਦਾ ਵਿਆਹ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਸ਼ੇਰਾਮੀ ਦਿਨੁਲਿਸ਼ਕਾ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Thisara Perera articles, videos and photos 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਮੁਥੱਈਆ ਮੁਰਲੀਧਰਨ

thumb|ਮੁਥੱਈਆ ਮੁਰਲੀਧਰਨ 2013 ਵਿੱਚ
ਦੇਸ਼ਬੰਧੂ **ਮੁਥੱਈਆ ਮੁਰਲੀਧਰਨ** (; ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ **ਮੁਰਾਲੀਧਰਨ** ਵੀ ਲਿਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਨਮ  1972) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ 2002 ਵਿੱਚ ਵਿਸਡਨ ਵੱਲੋਂ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਮਹਾਨ ਗੇਂਦਬਾਜ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 22 ਜੁਲਾਈ 2010 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਮੁਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਗੇਂਦ ਤੇ 800ਵੀਂ ਵਿਕਟ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੁਰਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਓ.ਡੀ.ਆਈ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।

ਮੁਥੱਈਆ ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਦੇ ਨਾਮ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਵਿੱਚ 800 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਨੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਓਝਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ 800ਵਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਨੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਨੇ ਇਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੱਠ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਊਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 
ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਦਾ ਇਹ 133ਵਾਂ ਤੇ ਆਖਰੀ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਰਲੀ ਦੀਆਂ 132 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 792 ਵਿਕਟਾਂ ਸਨ। ਮੁਰਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 5 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਪਾਰੀ 3 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਊਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਰਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ਼ 100 ਵਿਕਟਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਮੁਰਲੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਟਾਂ 112 ਇੰਗਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ਼ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 104 ਵਿਕਟਾਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। 1972 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਸਟ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 1992 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਐਕਸ਼ਨ ਲਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਿਰੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਐਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਦੀਆਂ 133 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 800 ਵਿਕਟਾਂ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ ਦੀਆਂ 145 ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ 708, ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ ਦੀਆਂ 132 ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ 619 ਤੇ ਗਲੇਨ ਮੈਕਗ੍ਰਾਅ ਦੀਆਂ 124 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 563 ਵਿਕਟਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਐਮਾ ਮੋਰੇਨੋ

**ਐਮਾ ਮੋਰੇਨੋ** (Emma Martina Luigia Morano, ਜਨਮ 29 ਨਵੰਬਰ 1899 - 15 April 2017) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਸੁਪਰਸ਼ਤਾਬਦੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ  ਹੈ।

ਐਮਾ ਮਾਰੇਨੋ ਆਪਣੇ ਅੱਠ ਭਰਾ-ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਜਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਨਵੰਬਰ 1899 ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦੇ ਪੀਡਮੌਂਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਈਰਾਨ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

** ਇਰਾਨ** ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ (ਫ਼ਾਰਸੀ: فرهنگ ایرانی Farhang-e Irān) ਜਾਂ **ਪਰਸ਼ੀਆ ਦਾ** **ਸੱਭਿਆਚਾਰ ** ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਗੋਲਿਕ-ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਇਰਾਨ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਟਲੀ, ਮਕਦੂਨੀਆ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਤੱਕ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਤੱਕ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਤੱਕ, ਅਤੇ  ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਕਲਾ 
ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਅਮੀਰ ਕਲਾ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਪੇਟਿੰਗ, ਬੁਣਾਈ, ਮਿੱਟੀ, ਕੈਲੀਗਰਾਫ਼ੀ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪੱਥਰਸਾਜ਼ੀ ਵਰਗੇ-ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜੀਵੰਤ ਈਰਾਨ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਵੀ ਹੈ।

### ਜ਼ੁਬਾਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ 
ਈਰਾਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹੈ। ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ  ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੁਰਦੀ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੂਰੀ, ਮਜੰਦਾਰਨੀ ਅਤੇ ਗਿਲਾਕੀ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਰਬੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਤੱਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਲੋਚੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਰਮੇਨੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ 
ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ 10 ਸਦੀਆਂ ਲਈ ਈਰਾਨ ਦਾ ਕੌਮੀ ਮਜ਼ਹਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਈਰਾਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਚੋਖਾ ਅਸਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ।

ਅੱਜ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ 98% ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 89% ਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 9% ਸੁੰਨੀ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਉਲਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਆ ਘੱਟ ਅਤੇ ਸੁੰਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

## ਆਧੁਨਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ 
### ਸਿਨੇਮਾ 
ਪਿੱਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਈਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ 300 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਈਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਅੱਬਾਸ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ, ਮਜੀਦ ਮਜੀਦੀ, ਅਤੇ ਅਸਗਰ ਫ਼ਰਹਾਦੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਆਦਿਲ ਮਨਸੂਰੀ

**ਆਦਿਲ ਮਨਸੂਰੀ** ਇੱਕ ਵਿਖਿਆਤ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹਿੰਦੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।

## ਜੀਵਨ
ਆਦਿਲ ਮਨਸੂਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 18 ਮਈ 1936 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਰਾਇਚੰਦ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਫਰੀਦ ਮੁਹੰਮਦ ਗੁਲਾਮਨਬੀ ਮਨਸੂਰੀ ਸੀ।
## ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
ਐਸੇ ਡਰੇ ਹੁਏ ਹੈਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਕੀ ਚਾਲ ਸੇ

ਘਰ ਮੇਂ ਭੀ ਪਾਂਵ ਰਖਤੇ ਹੈਂ ਹਮ ਤੋ ਸੰਭਾਲ ਕਰ

ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖਟਖਟਾ ਕੇ ਸਿਤਾਰੇ ਚਲੇ ਗਏ

ਖ਼ਾਬੋਂ ਕੀ ਸ਼ਾਲ ਓੜ ਕੇ ਮੈਂ ਊਂਘਤਾ ਰਹਾ

ਕੋਈ ਖ਼ੁਦਖੁਸ਼ੀ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਚਲ ਦੀਆ

ਉਦਾਸੀ ਕੀ ਮੇਹਨਤ ਠਿਕਾਨੇ ਲਗੀ

## ਕਾਰਜ
ਉਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਵਲੰਕ (1963), ਪਗਰਵ (1966), ਸਤਤ (1970), ਮਰਦ ਨਾ ਮਰਦ (2006), ਗਜ਼ਲਨਾ ਆਇਨਾਗਰਮਾ (2003) ਉਸਦੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ, ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਕੀਰਤੀ ਚੱਕਰ

**ਕੀਰਤੀ ਚੱਕਰ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ਾਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਕਾ, ਜਾਂ ਸਧਾਰਨ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਬੀਰਤਾ ਜਾਂ ਬਲਿਦਾਨ ਲਈ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੀਰਤਾ ਲਈ ਦਿਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਹਾਵੀਰ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।

## ਸਨਮਾਨ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਨਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਨਾਮ
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟ ਉਤਸਵ

**ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟ ਉਤਸਵ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਾਟ ਸਮਾਰੋਹ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਆਯੋਜਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਚੇਤਕ ਰੰਗਮੰਚ ਮੋਹਾਲੀ ਵਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਭਾਅ ਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ 27 ਸਤੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਹਰ ਸਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਾਟਕ ਮੇਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਪਗ ਇੱਕ ਹਫਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਨਾਟਕਕਰ ਹਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਪਹਿਲਾ *ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟ ਉਤਸਵ* ਆਯੋਜਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 2012 ਤੋਂ 2016 ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟ ਉਤਸਵ 2014 ਤੱਕ ਇਹ 13 ਆਯੋਜਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਉਤਸਵ ਹਰ ਸਾਲ ਕਾਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
http://naujwan.blogspot.in/2012/09/blog-post_29.html
https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%97%E0%A9%81%E0%A8%B0%E0%A8%B8%E0%A8%BC%E0%A8%B0%E0%A8%A8_%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98_%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%9F_%E0%A8%89%E0%A8%A4%E0%A8%B8%E0%A8%B5_2014
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ
ਸ਼ਕੀਲ ਆਜ਼ਮੀ

**ਸ਼ਕੀਲ ਆਜ਼ਮੀ** (ਜਨਮ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1971 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਮਗੜ੍ਹ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 11 ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ 
* ਲਖਨਵੀ ਇਸ਼ਕ 2015 ਵਿਚ
* ਇਸ਼ਕ ਕੇ ਪਰਿੰਦੇ 2015 ਵਿੱਚ
* *ਜ਼ਿਦ *
* ਕਰਲੇ ਪਿਆਰ ਕਰਲੇ
* ਯਾ ਰਬ
* 1920: ਈਵਿਲ ਰਿਟਰਨ

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੋਥੀਆਂ 
*ਧੂਪ ਦਰਿਆ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) - 1996
*ਐਸ਼ਟਰੇ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) - 2000
*ਰਸਤਾ ਬੁਲਾਤਾ ਹੈ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) - 2005
*ਖਿਜ਼ਾਂ ਕਾ ਮੌਸਮ ਰੁਕਾ ਹੂਆ ਹੈ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) – 2010
*ਮਿੱਟੀ ਮੇਂ ਅਸਮਾਨ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) - 2012
*ਪੋਖਰ ਮੇਂ ਸਿੰਘਾੜੇ, ਬਚਪਨ ਜੀਵਨੀ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) - 2014

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* http://hindigeetmala.net/lyricist/shakeel_azmi.php
* http://gaana.com/artist/shakeel-azmi
* http://www.timesmusic.com/list/artist/shakeel-azmi-1779-1.html 
* http://www.saregama.com/portal/pages/artist?mode=get_details_by_name&artistName=SHAKEEL%20AZMI
* http://www.bbc.co.uk/music/artists/bd030977-ddb9-49a3-9cd2-f32511e2f124

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਸ਼ਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨੰਗਲ (ਗੁੰਝਲਖੋਲ੍ਹ)

**ਨੰਗਲ** ਨਾਂਅ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
* ਨੰਗਲ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ: ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲੇ ਬਲਾਕ 'ਚ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ
* ਨੰਗਲ ਅੰਬੀਆਂ: ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਤਹਿਸੀਲ, ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ
* ਨੰਗਲ ਕਲਾਂ:
* ਨੰਗਲ ਖੁਰਦ:
* ਬੁਚੇ ਨੰਗਲ:
* ਨੰਗਲ, ਜ਼ੀਰਾ:
* ਭੱਖੂ ਨੰਗਲ:
* ਭੀਖਾ ਨੰਗਲ:
* ਨੰਗਲ (ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ):
* ਨੰਗਲ ਜੀਵਨ:
* ਨੰਗਲ ਮਨੋਹਰ:
* ਨੰਗਲ ਅੰਬੀਆਂ ਖੁਰਦ:
* ਵੈਰੋ ਨੰਗਲ:
* ਨੰਗਲ ਪੁਰਦਿਲ:
* ਨੰਗਲ ਕਰਾਰ ਖਾਂ:
* ਨੰਗਲ ਸਲੇਮਪੁਰ: 
* ਨੰਗਲ ਸ਼ਹੀਦਾਂ:
* ਨੰਗਲ ਖੁੰਗਾ:
* ਜਲਾਲ ਨੰਗਲ: 
* ਅੰਮੋ ਨੰਗਲ:
* ਨੰਗਲ ਜਮਾਲ:
* ਨੰਗਲ ਫਰੀਦ: 
* ਨੰਗਲ ਮਰੂਫ:
* ਨੰਗਲ ਕਲਾਲਾਂ:
* ਮਾਹੀ ਨੰਗਲ: 
* ਨੰਗਲ, ਸੰਗਰੂਰ:
* ਨੰਗਲ ਮੱਝਾਂ:
* ਨੰਗਲ (ਫਰੀਦਕੋਟ): 
* ਨੰਗਲ, ਬਰਨਾਲਾ:
* ਨੰਗਲ ਲੁਬਾਨਾ:
ਕੁਸਲ ਪਰੇਰਾ

**ਮਥੁਰੇਜ ਕੁਸਲ ਜਨਿਥ ਪਰੇਰਾ** (ਜਨਮ 17 ਅਗਸਤ 1990) ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਕੁਸਲ ਪਰੇਰਾ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟ-ਰੱਖਿਅਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਸਲ ਪਰੇਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਯੰਬਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕੋਟਾਵਾ ਧਰਮਪਾਲਾ ਮਹਾ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਅਤੇ ਰੌਇਲ ਕਾਲਜ ਕੋਲੰਬੋ ਤੋੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰੌਇਲ-ਥੋਮਿਅਨ ਵੱਲੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 11 ਤੋਂ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸੱਜੂ ਬੱਲੇਬਾਜ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਖੱਬੂ ਬੱਲੇਬਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਲਾਹ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨਥ ਜੈਸੂਰੀਆ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਕਰ ਸਕੇ।
## ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ-ਜੀਵਨ
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਕੁਸਲ ਪਰੇਰਾ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਇਲਜ਼ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਕੁਸਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ 13 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਨੇਸ਼ ਚੰਦੀਮਲ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂ ਕਿ ਚੰਦੀਮਲ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਇਸੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਖੇਡਿਆ। ਇਹ ਮੈਚ ਉਸਨੇ 26 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।

ਉਯਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨਥ ਜੈਸੂਰੀਆ ਖੇਡਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 270 ਗੇਂਦਾ ਤੇ 330 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।
## 2014 ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20
22 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਖਿਲਾਫ ਪਰੇਰਾ ਨੇ 40 ਗੇਂਦਾ ਤੇ 61 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਨੇ ਇਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ 5 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਸਲ ਪਰੇਰਾ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ 20.83 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 125 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਟਰਾਈਕ ਰੇਟ 145.48 ਸੀ। ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਜਿਆਦਾ ਵੱਡੀ ਪਾਰੀ ਨਾ ਖੇਡ ਸਕਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਟੀਮ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਫ਼ਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਗੇਟੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ

ਦੇ ਮਕਾਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੇਟੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਿਲੀਪੀਨਨ]]
.]]

**ਗੇਟੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ** (, **GI**, ) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਕਲਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਜਰਮਨ ਕਲਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਬਾਦਲੇ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ 159 ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਹਨ।
ਚਾਈਨਾਬੈਂਕ

**ਚਾਈਨਾਬੈਂਕ** (ਜਾਂ ਚਾਈਨਾ ਬੈਂਕ) ਇੱਕ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1920 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਚਾਈਨਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ** ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿੱਜੀ ਬੈਂਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ-ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹਿੱਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਬੈਂਕ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ, ਨਿਵੇਸ਼, ਨਕਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਆਦਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਬੀਮੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਰਜੇ ਦੇਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। 
## ਇਤਿਹਾਸ
ਚਾਈਨਾ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਡੀ ਸੀ.ਚੁਆਨ, ਅਲਬੀਨੋ ਸਾਈਸਿੱਪ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇ.ਡਬਲਯੂ.ਮੈਕਫੈਰਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਇਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਨ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਯੂਜਨ ਈ.ਵਿੰਗ ਵੱਲੋਂ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਵਿੰਗ ਨੇ 1936 ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਕਾਰਜ ਭਾਗ ਸੰਭਾਲਿਆ।

ਚਾਈਨਾ ਬੈਂਕ ਨੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਅਮੋਏ ਵਿੱਚ 1925 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਤੇ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ 1929 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ 1944 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਬੈਂਕ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

1942 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਜਪਾਨੀ ਕਾਮਾ ਬਲ ਮਨੀਲਾ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਚਾਈਨਾ ਬੈਂਕ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1941 ਦੇ

ਚਾਈਨਾ ਬੈਂਕ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਖਾ ਸੀਬੂ ਵਿੱਚ 1949 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇਹ ਦੱਖਣਪੂਰਬ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਆਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਬੈਂਕ ਬਣੀ।

1990 ਵਿੱਚ ਚਾਈਨਾ ਬੈਂਕ ਨੇ 7 ਹੋਰਨਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਬੈਂਕਨੈੱਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਏਟੀਐਮ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ।

1991 ਵਿੱਚ ਚਾਈਨਾ ਬੈਂਕ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਬੈਂਕ ਲਸੰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਚਾਈਨਾ ਬੈਂਕ ਨੇ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 2004 ਵਿੱਚ ਨਕਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ
ਸਿੱਖ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਯੂਕੇ)

**ਸਿੱਖ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਯੂਕੇ)** ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ।
right|thumb|ਸਿੱਖ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਯੂਕੇ)
ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਤੰਬਰ 2003 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰਲੈ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣਾ ਹੈ।
right|thumb

## ਜਥੇਬੰਦੀ 
 ਇਸਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਸਨ।.

ਸਿੱਖ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ 15-ਮੈਂਬਰੀ ਪੈਨਲ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਏਜੰਡਾ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਢਾਂਚੇ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਾਮੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਹਾਸਿਲ ਹੈ।

ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਬੁਲਾਰੇ ਦਬਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਨ   ਉਹ 2001 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਿੱਖ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।.

## ਹਵਾਲੇ
ਦਬਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ

**ਦਬਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ **ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਡਿਟ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ਲਈ ਬੁਲਾਰੇ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।. ਉਹ ਸਿੱਖ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਯੂਕੇ) ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦਿਨੇਸ਼ ਚੰਦੀਮਲ

**ਲੋਕੁਜ ਦਿਨੇਸ਼ ਚੰਦੀਮਲ** (; ਜਨਮ 18 ਨਵੰਬਰ 1989) ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਗੇਂਦਬਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਟੀਮ ਵੱਲੋ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਤੌਰ ਵਿਕਟ-ਰੱਖਿਅਕ ਬੱਲੇਬਾਜ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦਿਨੇਸ਼ ਚੰਦੀਮਾਲ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਤਿੰਨੋਂ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਪ ਕਪਤਾਨ ਹੈ।
2012 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਦੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਅਤੇ 2014 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਚੰਦੀਮਲ ਨੂੰ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਖਿਡਾਰੀ ਟਵੰਟੀ20 ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਕਾਸ XI ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 64, 04, ਅਤੇ 109 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਅੰਡਰ-19 ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਦੋ ਸੈਂਕੜੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਉੱਪ-ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਕਾਸ XI ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਲਿਸਟ-ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ 2010 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਦੌਰਾਨ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡਿਆ ਸੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਗਰੁੱਪ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ ਸੁਪਰ 8 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ਼ ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਟਵੰਟੀ20 ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਤਿਕੋਣੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਤੀਸਰੀ ਟੀਮ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਸੀ। 
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਾਬਾਦ 10 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ ਉਸਨੇ 118 ਗੇਂਦਾ ਤੇ 111 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਹ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਛੇ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।

ਦਿਨੇਸ਼ ਚੰਦੀਮਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਖਿਲਾਫ ਲੜੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਇਹ ਮੈਚ ਡਰਬਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਮੈਚ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜੇ (58 ਅਤੇ 54) ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਹੋ ਗਿਆ। **ਚੰਦੀਮਲ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਡ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ।** ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਖਿਲਾਫ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਦਿਨੇਸ਼ ਚੰਦੀਮਲ ਦਾ ਵਿਸਡਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪੇਜ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਕੈਟੇਨੇਸ਼ਨ

**ਕੈਟੇਨੇਸ਼ਨ** ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਦੇ ਐਟਮਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਕੇ ਲੰਬੀਆਂ ਚੇਨਾਂ ਬਣਾਉਣਾ। ਕੈਟੇਨੇਸ਼ਨ ਜਿਆਦਾਤਾਰ ਕਾਰਬਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੀ ਆਪਨੇ ਐਟਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾ ਫਿਰ ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਦੇ ਐਟਮਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਜਕੀ ਜੋੜ ਬਣਾ ਕੇ ਲੰਬੀਆਂ-ਲੰਬੀਆਂ ਚੇਨਾਂ ਅਤੇ ਢਾਂਚੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕੀ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੈਵਿਕ ਕੰਪਾਉਂਡ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਕੈਟੇਨੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਾਰ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਾਰਬਨ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਝਮਤਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਕਈ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਵੀ ਇਸ ਵਿਸੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਲਫਰ, ਬੋਰੋਨ ਅਤੇ ਸਿਲਿਕਾਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਫਾਸਪਰਸ ਦੀਆਂ ਵੀ ਚੇਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਥੋੜੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਲਫਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਸਾਇਣ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸਦੀ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਲਫਰ S8 ਅਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੁਨੀਤੀ ਸੋਲੋਮੋਨ

**ਸੁਨੀਤੀ ਸੋਲੋਮੋਨ** (1938 ਜਾਂ 1939 -28 ਜੁਲਾਈ, 2015) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਅਣੁਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਏਡਜ਼ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਿਰੋਧ ਦੀ ਆਰਭੰਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਏਡਜ਼ ਕੇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ।. ਸੁਨੀਤੀ ਨੇ ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਏਡਜ਼ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ "ਵਾਈ ਆਰ ਗਾਇਟੋਂਡੇ" ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਲੋਮੋਨ ਦੇ ਨਾਂ ਉਪਰ ਔਰਤ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸੁਨੀਤੀ ਸੋਲੋਮੋਨ ਦਾ ਨਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਨੀਤੀ ਗਾਇਟੋਂਡੇ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1939 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਸਨ। ਸੁਨੀਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਤਾਰਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅਠਵਾਂ ਬੱਚਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸੁਨੀਤੀ ਹੀ ਸੀ।. ਸੁਨੀਤੀ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸਦੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਸੇਹਤ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚੇਚਕ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।

ਸੁਨੀਤੀ ਨੇ ਔਸ਼ਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਦਰਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ 1973 ਤੱਕ ਰੋਗ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਯੂ.ਕੇ., ਯੂ.ਐਸ. ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਲਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਤੀ ਵਿਕਟਰ ਸੋਲੋਮੋਨ ਚੇਨਈ ਵਾਪਿਸ ਆ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ "ਇਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰਤ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੈ"। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਣੁ-ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅਣੁ-ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
 
## ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਨੀਤੀ ਕਿੰਗ'ਜ਼ ਕਾਲਜ ਹਸਪਤਾਲ, ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਵਾਪਿਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅਣੁ-ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੈਂਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸੁਨੀਤੀ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਵਿਕਟਰ ਸੋਲੋਮੋਨ ਜੋ ਇੱਕ ਹਾਰਟ ਸਰਜਨ ਸੀ, ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮਦਰਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਨਾਲ ਯੂ.ਕੇ, ਯੂ.ਐਸ. ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਸੁਨੀਤੀ ਦੇ ਪਤੀ ਵਿਕਟਰ ਦੀ ਮੌਤ 2006 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਸੁਨੀਲ ਸੋਲੋਮੋਨ ਜਾਨਸ ਹਾਪਕਿੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਸੁਨੀਤੀ ਦੀ ਮੌਤ 76 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 28 ਜੁਲਾਈ, 2015 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਅਵਾਰਡ
*2001 ਵਿੱਚ, ਸਟੇਟ ਮੈਡੀਕਲ ਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਏਡਜ਼ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਆਰਭੰਕ ਲਈ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ