ਟ੍ਰਾਈਬਲ ਵੂਮੈਨ ਆਰਟਿਸਟ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ

**ਕਬਾਇਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਸਹਿਕਾਰੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Tribal Women Artists Cooperative;** TWAC) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 1993 ਵਿੱਚ ਬੁਲੂ ਇਮਾਮ (ਕਨਵੀਨਰ, INTACH ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ ਚੈਪਟਰ) ਦੁਆਰਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ (2019) ਬੁੱਲੂ ਇਮਾਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਰਸਮੀ ਖੋਵਰ ਅਤੇ ਸੋਹਰਾਈ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਕਬਾਇਲੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਗਭਗ 40 ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਕਲਾ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਂਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਜਾਪਾਨ, ਇਟਲੀ, ਜਰਮਨੀ, ਫਰਾਂਸ, ਸਵੀਡਨ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਬਾਇਲੀ ਕਲਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਬਾਇਲੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਬਾਇਲੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬੁੱਲੂ ਇਮਾਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਿ ਸਹਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਉਦੇਸ਼ 
ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਵਰ ਅਤੇ ਸੋਹਰਾਈ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੇਸੋ-ਚੈਲਕੋਲਿਥਿਕ ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਾਰਨ ਵਿਸਥਾਪਨ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ, ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਘਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਿਆਰੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਕਬਾਇਲੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

# ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਫੰਡ।
# ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਫੰਡ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਸਿੱਧਾ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ
# ਸਹਿਕਾਰੀ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਫੰਡ।

### ਮੁੱਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
# ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਸਿਡਨੀ
# ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼, ਸਿਡਨੀ
# ਕੈਸੁਲਾ ਆਰਟ ਸੈਂਟਰ, ਕੈਸੁਲਾ, ਸਿਡਨੀ
# ਕਵੀਂਸਲੈਂਡ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ
# ਪਾਵਰਹਾਊਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਸਿਡਨੀ
# ਫਲਿੰਡਰਜ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਐਡੀਲੇਡ
# ਡਾਇਟਮਾਰ ਰੌਦਰਮੰਡ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਹਾਈਡਲਬਰਗ
# ਵੋਲਕਰਕੁੰਡੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਹਾਈਡਲਬਰਗ
# (ਸਵਰਗੀ) ਸੋਲੀ ਪੀ. ਗੋਦਰੇਜ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਬੰਬਈ
# ਕੇਕੂ ਅਤੇ ਖੁਰਸ਼ੇਦ ਗਾਂਧੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਬੰਬਈ
# ਡੈਨੀਏਲਾ ਬੇਜ਼ੀ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਮਿਲਾਨ
# ਤਰਸ਼ੀਤੋ ਸਟੂਡੀਓ, ਰੋਮ (14 - 8'x8' ਫੁੱਟ ਕੱਪੜੇ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ)
# ਮਾਰਕਸ ਲੈਦਰਡੇਲ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ
# ਮਿਸ਼ੇਲ ਸਬਟੀਅਰ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਲਾ ਰੋਸ਼ੇਲ, ਫਰਾਂਸ
# INTACH ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
# ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਮੈਨ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਮਾਂਟਰੀਅਲ
# ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
# ਰੀਟਬਰਗ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਜ਼ਿਊਰਿਖ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ
# ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਪੇਸ, ਲਾ ਰੋਸ਼ੇਲ, ਫਰਾਂਸ
# ਐਸਪੀਗੋਦਰੇਜ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਬੰਬਈ
# ਡੀਡੀ ਵੌਨ ਸਕਵੇਨ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਪੈਰਿਸ
# ਹਰਵੇ ਪੇਡਰੀਓਲ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਪੈਰਿਸ
# ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਲੰਡਨ
# SADACC ਟਰੱਸਟ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਨੌਰਵਿਚ
# ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਕੈਂਬਰਿਜ
# ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ, ਓਟਾਵਾ

## ਹਵਾਲੇ