ਸੁਰੁਤੀ ਰਾਗ

thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ ਸ਼ਡਜਮ ਦੇ ਨਾਲ *ਸੁਰੁਤੀ ਰਾਗ ਦਾ ਜਨਕ ਰਾਗ ਹਰਿਕੰਭੋਜੀ* ਸਕੇਲ
 
**ਸੁਰੁਤੀ** ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ 72 ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 28ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਹਰਿਕੰਭੋਜੀ ਦਾ ਜਨਯ ਰਾਗ ਹੈ। ਸੁੱਬਰਾਮਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਸ਼ੰਗਾ ਰਾਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਕਰਾ ਰਾਗ (ਜ਼ਿਗ-ਜ਼ੈਗ ਰਾਗ ਸਕੇਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰੋਹਣ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹਣ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਂ ਸੁਰ ਹਨ।

ਇਹ ਰਾਗ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ  ਸ਼ਾਸਤਰੀ  ਸੰਗੀਤ ਦੇ *ਖਮਾਜ ਥਾਟ*  ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਜਨਕ ਰਾਗ ਨੂੰ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ **ਹਰੀਕੇਦਾਰਾਗੌਲਾ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸੁਰ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮਿਕਸੋਲੀਡੀਅਨ ਢੰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਪਰ ਨੋਟ ਕ੍ਰਮ ਜ਼ਿਗ-ਜ਼ੈਗ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋਃ

* ਅਰੋਹਣਃ   ਸ ਰੇ2 ਮ1 ਪ ਨੀ2 ਧ2 ਨੀ2 ਸੰ [a] 
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਪ ਮ1 ਗ3 ਮ1 ਰੇ2 ਸ [b] 

(ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੁਰ ਹਨ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ, ਪੰਚਮ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤਿ ਧੈਵਤਮ, ਕੈਸ਼ੀਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ।

## ਨੋਟਸ 
## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਇਸ ਰਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰਚਨਾਵਾਂਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸਾ ਗਿਰੀਸ਼ਮ, ਅੰਗਰਕਮ ਆਸ਼ਰਿਆਮਯਹਮ, *ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਭਜੇਹਮ*, ਸ਼੍ਰੀ ਵੰਚਨਾਥਮ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) 

*ਗੀਤਾਰਥਮੂ*, *ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੀ ਦਯਾ*, ਵੇਰਵੇਰੇ ਗਤੀ ਤਿਆਗਰਾਜ ਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ (ਤੇਲਗੂ) 

ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਰਤੀ ਦੁਆਰਾ *ਥਿਲਈ ਅੰਬਾਲਟਨਾਈ* (ਤਾਮਿਲ) 

ਮਾਨਮਲਾਰ ਅਲੀਥੂ ਥੰਜਾਵੁਰ ਸ਼ੰਕਰਾ ਅਈਅਰ (ਤਾਮਿਲ) 

*ਪਰਵਈ ਓਂਦਰੇ ਪੋਧੁਮੇ* (ਤਮਿਲਃ *ਕਥਯਾ ਕਥਯਾ ਰਸਨੇ*) (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਃ ਊਥੁਕਾਡੂ ਵੈਂਕਟਸੁੱਬਬਾਈਅਰ ਦੁਆਰਾ) ਊਥੁਕਾਡੂ ਵੈਂਕਟਸੁੱਬਬਾਇਅਰ

*ਕਾਨਾ ਵੇਨਮ* ਅਰੁਣਾਚਲਾ ਕਵਿਰਯਾਰ (ਤਾਮਿਲ) 

ਪਾਪਨਾਸਾਮ ਸਿਵਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਵਪੇਰੁਮਨ ਕ੍ਰਿਪਾਈ (ਤਮਿਲ) 

ਪਦਮ-ਇੰਦੇਂਦੂ ਵਾਚਿਤੀਵੀਰ (ਤੇਲਗੂ) -ਖੇਤਰਈਆਕਸ਼ੇਤਰਿਆ

ਪਦਮ-ਅਲਰਸਾਰਾ ਪਰਿਥਪਮ-ਜਲਜਬੰਧੂ (ਮਲਿਆਲਮ) ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਵਾਤੀ ਤਿਰੂਨਲ ਦੁਆਰਾ

ਜਵਾਲੀ-*ਮਰੀਆਦਾ ਤੇਲਿਆਕਾਨੇ* (ਤੇਲਗੂ) -ਪਟਨਾਮ ਸੁਬਰਾਮਣੀਆ ਅਈਅਰ

ਵਰਨਮ-ਐਥੋ ਪ੍ਰੇਮਾ (ਤੇਲਗੂ) -ਪੱਲਵੀ ਗੋਪਾਲ ਅਈਅਰ

ਚੌਕਾ ਵਰਨਮ-ਸਾਮਿਏਂਤਨੀ (ਤੇਲਗੂ) ਸੁੱਬਾਰਾਮਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾਸੁੱਬਰਾਮਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ

ਅੰਨਾਮਚਾਰੀਆ (ਤੇਲਗੂ) ਦੁਆਰਾ ਇੰਥਾ ਕਾਂਤੇ ਘਨਾਮਿਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
## ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ 
ਇਸ ਰਾਗਮ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰਚਨਾਵਾਂਃ

* ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸਾ ਗਿਰੀਸ਼ਮ, ਅੰਗਰਕਮ ਆਸ਼ਰਿਆਮਯਹਮ, *ਬਾਲਾਕੁਚੰਬਿਕੇ*, *ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਭਜੇਹਮ*, ਸ਼੍ਰੀ ਵੰਚਨਾਥਮ ਅਤੇ *ਲਲਿਤਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ* ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) ਦੁਆਰਾ
* *ਗੀਤਾਰਥਮੂ*, *ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੀ ਦਯਾ*, *ਪਥਿਕੀ ਹਾਰਥੀਰੇ ਸੀਤਾਪਥਿਕੀ*, ਵੇਰਵੇਰੇ ਗਤੀ ਤਿਆਗਰਾਜ ਸਵਾਮੀ (ਤੇਲਗੂ) 
* ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਰਤੀ ਦੁਆਰਾ *ਥਿਲਈ ਅੰਬਾਲਟਨਾਈ* (ਤਮਿਲ) 
* *ਪਰਵਈ ਓਂਦਰੇ ਪੋਧੁਮੇ* (ਤਮਿਲਃ *ਕਥਯਾ ਕਥਯਾ ਰਸਨੇ* ਅਤੇ *ਤਿਲਾਨਾ* ਊਥੁਕਾਡੂ ਵੈਂਕਟਸੁੱਬਬਾਈਅਰ ਦੁਆਰਾਊਥੁਕਾਡੂ ਵੈਂਕਟਸੁੱਬਬਾਇਅਰ
* *ਨੀਲਵਰਨਾ ਪਾਹੀਮਮ*-ਇਰਾਇੰਮਨ ਥੰਪੀ
* *ਵੰਗਾ ਕਦਲ ਕਦੈੰਥਾ*, ਅੰਡਾਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਥਿਰੁਪਵਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਿਆਕੁਡੀ ਰਾਮਾਨੁਜਾ ਅਯੰਗਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
* *ਕਾਨਾ ਵੇਨਮ* ਅਰੁਣਾਚਲਾ ਕਵਿਰਯਾਰ (ਤਾਮਿਲ) 
* ਪਾਪਨਾਸਾਮ ਸਿਵਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਵਪੇਰੁਮਨ ਕ੍ਰਿਪਾਈ (ਤਮਿਲ) 
* ਮੈਸੂਰ ਵਾਸੂਦੇਵਚਾਰ ਦੁਆਰਾ *ਸ਼ਿਵੇ ਪਾਈ* (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ *ਤਿਲਾਨਾ*) 
* *ਤਿਲਾਨਾ*-ਮਦੁਰੈ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ
* ਪਦਮ-ਇੰਦੇਂਦੂ ਵਾਚਿਤੀਵੀਰ (ਤੇਲਗੂ) ਖੇਤਰਈਆ ਜਾਂ ਮੇਲਾਤੁਰ ਕਾਸ਼ੀਨਾਥਈਆ (ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ) 
* ਪਦਮ-*ਕੋਂਟੇਗਾਡੂ* (ਤੇਲਗੂ) -ਖੇਤਰਈਆਕਸ਼ੇਤਰਿਆ
* ਪਦਮ-ਅਲਰਸਾਰਾ ਪਰਿਥਪਮ-ਜਲਜਬੰਧੂ (ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਵਾਤੀ ਤਿਰੂਨਲ ਦੁਆਰਾ ਮਣੀਪ੍ਰਵਲਮ) 
* ਜਵਾਲੀ-*ਮਰੀਆਦਾ ਤੇਲਿਆਕਾਨੇ* (ਤੇਲਗੂ) -ਪਟਨਾਮ ਸੁਬਰਾਮਣੀਆ ਅਈਅਰ
* ਜਵਾਲੀ-*ਵੇਗਾ ਨੀਵੂ* (ਤੇਲਗੂ) -ਪੂਚੀ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਯੰਗਰ
* ਜਵਾਲੀ-ਮਾਨਮਲਾਰ ਅਲੀਥੂ (ਤਮਿਲਃ ਤੰਜਾਵੁਰ ਸ਼ੰਕਰਾ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ) 
* ਜਵਾਲੀ-ਵਾਰੇਮੀ (*ਵਰਮੀ* ਸੁੱਬਾਰਯਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤੇਲਗੂ) ਧਰਮਪੁਰੀ ਸੁੱਬਾਰਯਾਰ
* ਜਵਾਲੀ-*ਮਯਾਲਾਡੀ* (ਤੇਲਗੂ) -ਤਚੁਰ ਸਿੰਗਾਰਾਚਾਰੀ
* ਵਰਨਮ-ਐਥੋ ਪ੍ਰੇਮਾ (ਪੱਲਵੀ ਗੋਪਾਲ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਤੇਲਗੂ) 
* ਚੌਕਾ ਵਰਨਮ-ਸਾਮਿਏਂਤਨੀ (ਤੇਲਗੂ) ਸੁੱਬਾਰਾਮਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾਸੁੱਬਰਾਮਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ
* ਵਰਨਮ-*ਸਾਮੀ ਨੀ ਟੋਡੀ* (ਤੇਲਗੂ) ਪੱਲਵੀ ਸੇਸ਼ਾਇਅਰ ਦੁਆਰਾ
* ਅੰਨਾਮਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਇੰਥਕੰਤੇ ਘਨਾਮਿਕਾ ਲੇਡੂ (ਤੇਲਗੂ) ਅੰਨਾਮਾਚਾਰੀਆ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਰਾਗਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ