open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਤੇਜ਼ਾਬ ਸੁੱਟਣਾ

*ਉੱਤੇਜ਼ਾਬ ਸੁੱਟਣਾ*' ਜਾਂ *ਉੱਤੇਜ਼ਾਬ ਹਮਲਾ*' ਕਿਸੇ ਲੜਕੀ ਦਾ ਰੂਪ ਬਿਗਾੜ ਦੇਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹਿੰਸਕ ਹਮਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਮਲਾਵਰ ਤੇਜ਼ਾਬ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਗੇਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਿੱਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵੀ ਖੁਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੰਧਕ ਦੇ ਤਿਜ਼ਾਬ ਜਾਂ ਸ਼ੋਰੇ ਦੇ ਤਿਜ਼ਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੂਣ ਦੇ ਤਿਜ਼ਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ 
ਹਮਲਾਵਰ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਅਕਸਰ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਰਦਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਘੱਟ ਗਿਣਿਆ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ।
* ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ
* ਗੈਂਗ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ
* ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ, ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਪਵਾਦਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਮਲੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਕਮਿਉਨਿਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਕੌਨਸੈਂਟਿਨਾ ਕੌਨੇਵਾ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਸੀ। ਮਹਿਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਧਾਰਮਿਕ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੇ ਹਮਲੇ ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਦੋਵੇਂ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਨਿਰਭੈ ਫੰਡ

**ਨਿਰਭੈ ਫੰਡ** 10 ਅਰਬ ਦਾ ਇੱਕ ਫੰਡ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2013 ਦੇ ਯੂਨੀਅਨ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਪੀ. ਚਿਦੰਮਬਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫੰਡ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਿਰਭੈ 2012 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਕਲਿੱਪ

**ਕਲਿੱਪ** ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਲ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਤ ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ

ਬਾਰੀ ਵਰਸੀ ਖੱਟਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਖੱਟ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਪਤਾਸ਼ਾ 
ਸਹੁਰੇ ਕੋਲੋਂ ਘੁੰਡ ਕੱਢਦੀ, ਨੰਗਾ ਰੱਖਦੀ ਕਲਿੱਪ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਮਲਾਨਾ

**ਮਲਾਨਾ**
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਮਲਾਨਾ ਨਾਲੇ ਦਾ ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਾਕੀ ਦੁਨਿਆ ਤੋਂ ਨਿੱਖੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਾਖਾਨੀ ਅਤੇ ਦੇਓਟਿੱਬਾ ਜਿਹੀਆਂ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਚੋਟੀਆਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋ 3029 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਅ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਮਲਾਨਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬੋਲੀ ਕਾਂਸ਼ੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮਲਾਨਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਪਿੱਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਤਿਗੁਣੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਮਲਾਨਾ ਨੂੰ ਜਮਲੂ ਰਿਖੀ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਮਲਾਨਾ ਦੇ ਲੋਕੀ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਜਮਲੂ ਰਿਖੀ ਨੇ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਜਮਲੂ ਰਿਖੀ ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪਿੰਡ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਇਲਿਆਨਾ ਡੀ ਕਰੂਜ਼

**ਇਲਿਆਨਾ ਡੀ ਕਰੂਜ਼** (ਜਨਮ 1 ਨਵੰਬਰ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਤੇਲਗੂ, ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਹੈ 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਨੁਰਾਗ ਬਾਸੁ ਦੀ ਫਿਲਮ ਬਰਫੀ ਰਾਹੀਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਲੈ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਨੈਨਸੀ ਫੋਲਬਰ

**ਨੈਨਸੀ ਫੋਲਬਰ** (ਜਨਮ 19 ਜੁਲਾਈ 1952) ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਪਰਿਵਾਰ, ਗੈਰ ਮੰਡੀਕ੍ਰਿਤ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਉੱਪਰ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆੱਫ ਮੈਸਾਚਿਉਸਤਸ ਐਮਹਰਸਟ ਵਿਖੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।

## ਮੂਲ ਕੰਮ 
ਫੋਲਬਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਗੈਰਅਦਾਇਗੀ ਵਾਲੀ ਕਿਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਢਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਉੱਪਰ ਔਰਤਾਂ ਜਿੰਨਾਂ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਗਣਨਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫੋਲਬਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਪਰਿਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਮਿਹਨਤ ਅਦਾਇਗੀਯੋਗ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਰਅਦਾਇਗੀਯੋਗ ਵੀ।

### ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਫੋਲਬਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਵੈਲੂਇੰਗ ਚਿਲਡਰਨ: ਰਿਥਿੰਕਿੰਗ ਦਾ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਆੱਫ ਫੈਮਿਲੀ (2008)' ਅਤੇ 'ਗਰੀਡ, ਲਸਟ ਐਂਡ ਜ਼ੈਂਡਰ: ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆੱਫ ਇਕਨਾਮਿਕ ਆਇਡੀਆਜ਼ (2009)' ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਔਰਤ ਮਹੀਨਾ 2015 ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸਫ਼ੇ
ਉਤਸਾ ਪਟਨਾਇਕ

**ਉਤਸਾ ਪਟਨਾਇਕ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਰਥਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1973 ਤੋਂ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆੱਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸ਼ਾਇੰਸਿਜ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 
ਉਤਸਾ ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆੱਫ ਆਕਸਫੋਰਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਰਸਾਨੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਖੇਤੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਖਾਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਹਨ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ (1985)
* ਕਿਰਸਾਨੀ ਵਿੱਚ ਜਮਾਤੀ ਵਖਰੇਵਾਂ- ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ (1987)
* ਲੰਬੀ ਤਬਦੀਲੀ (1999)
* ਭੁੱਖ ਦਾ ਗਣਤੰਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ (2007)

ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਭੁੱਖ ਦਾ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸਾ ਨੇ ਚਾਰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ, ਫਿਲਪੀਨਜ਼, ਮੈਕਸਿਕੋ ਅਤੇ ਸਬ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੌਜ਼ੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਸੰਕਟ, ਭੁਖਮਰੀ ਆਦਿ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। 
ਉੱਪਰੋਕਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਤਸਾ ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਇਕੱਤਰੀਕਰਣ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸਾਮੰਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਔਰਤ ਮਹੀਨਾ 2015 ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸਫ਼ੇ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ

**ਅਰੁੰਧਤੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ** (ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ 1956) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। 2014 ਫੋਰਬਜ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 36ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਔਰਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ.
 
## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਕੁਲੀਨ ਬਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਭਿਲਾਈ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ।

ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਸਕੂਲ, ਬੋਕਾਰੋ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਵਿੱਦਿਆ ਬਾਲਨ

**ਵਿੱਦਿਆ ਬਾਲਨ** (; , , , , ; ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1978) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਛੇ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ਼ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਵਿਦਿਆ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 1995 ਦੀ ਸੀਟਕਾਮ *ਹਮ ਪੰਚ* ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵੀਜਨ ਵਿਗਿਆਪਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਟਕ *ਭਲੋ ਥੀਕੋ* ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਕੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਹਿੰਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ, *ਪਰਿਣੀਤਾ* ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੋਟੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ (2006) ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਇਸ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀਜ਼ *ਹੇਅ ਬੇਬੀ* (2007) ਅਤੇ *ਕਿਸਮਤ ਕਨੈਕਸ਼ਨ* (2008) ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਆਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਵਿਦਿਆ ਨੇ 2009 ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ *ਪਾ*, 2010 ਦੀ ਬਲੈਕ ਕਾਮੇਡੀ ਇਸ਼ਕੀਆ, 2011 ਦੀ ਅਰਧ-ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਥ੍ਰਿਲਰ *ਨੋ ਵਨ ਕਿਲਡ ਜੇਸਿਕਾ*, 2011 ਦੀ ਬਾਇਓਪਿਕ *ਦਿ ਡਰਟੀ ਪਿਕਚਰ*, ਅਤੇ 2012 ਦੀ ਥ੍ਰਿਲਰ *ਕਾਹਨੀ*, ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਹਰੇਕ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਖਰਾਬ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ *ਕਾਹਨੀ 2: ਦੁਰਗਾ ਰਾਣੀ ਸਿੰਘ* (2016) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ *ਤੁਮਹਾਰੀ ਸੁਲੂ* (2017) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਜੋਕੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ *ਮਿਸ਼ਨ ਮੰਗਲ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜੋ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।

ਵਿਦਿਆ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਕਵਰੇਜ ਮਿਲੀ। ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਿਧਾਰਥ ਰਾਏ ਕਪੂਰ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼
ਵਿੱਦਿਆ ਬਾਲਨ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1979 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ, ਤਮਿਲ਼ ਮੂਲ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪੀ. ਆਰ. ਬਾਲਨ, ਡਿਜੀਕੇਬਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ, ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਬਾਲਨ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ਼ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਦੋਨੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਪ੍ਰਿਆ ਬਾਲਨ, ਵਿੱਗਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆ ਬਾਲਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਪ੍ਰਿਯਾ ਬਾਲਨ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ:

* *ਪਰੀਨੀਤਾ* (2005)
* *ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ* (2006)
* *ਭੂਲ ਭੂਲਈਆ* (2008)
* *ਪਾ* (2009)
* *ਇਸ਼ਕ਼ਿਆ* (2010)
* *ਨੋ ਵਨ ਕਿਲਡ ਜੈਸੀਕਾ* (2011)
* *ਦ ਡਰਟੀ ਪਿਕਚਰ* (2011)
* *ਕਹਾਨੀ* (2012)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਔਰਤ ਜਣਨ ਅੰਗ ਕੱਟ-ਵੱਢ

**ਔਰਤ ਜਣਨ ਅੰਗ ਕੱਟ-ਵੱਢ** ਇੱਕ ਰੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜਣਨ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਜਾਂ ਅਧੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੀਤ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 27 ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੁਲਕਾਂ, ਯਮਨ, ਇਰਾਕੀ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਡਾਇਆਸਪੋਰਾ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜਕੀ ਦੀ ਉਮਰ ਜਨਮ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ 5 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਣਨ ਅੰਗ ਦੀ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦ
ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤ

**ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤ** ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਦਾਜ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਰਤਰ ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 8,391 ਸੀ।

## ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 8,233 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਹਰ 90 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਹਰ ਸਾਲ 1 ਲੱਖ ਔਰਤ ਦੇ ਮਗਰ 1.4 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾਜ ਸੰਬੰਧੀ ਮਸਲਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਧਾਰਾ 304 B ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਹੇਜ ਕਾਰਨ ਮਿਰਤੂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦ ਕਿਸੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਜਲਨ ਦੇ ਜਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਿਸੀ ਹੋਰ ਚੋਟ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਹਾਲਤ ਦੇ ਉਲਟ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ 7 ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾ ਉਹ ਜ਼ੁਲਮ ਕਿਸੇ ਦਹੇਜ ਦੀ ਮੰਗ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾ ਐਸ਼ੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦਹੇਜ ਦੇ ਲਈ ਮੌਤ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਐਸ਼ੇ ਪਤੀ ਜਾ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਸੂਰਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਲੈਣਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ 95% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾਜ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ, ਅਤੇ ਦਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ 100,000 ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ 2.45 ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾਜ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਨਸਰੁੱਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਔਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਸਾੜਨ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 33 49% ਇਰਾਦਤਨ ਸਨ, ਜਾਂ ਔਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਸਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ  ਦਾਜ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ (ਪਾਬੰਦੀ) ਬਿੱਲ , 2008, ਦਹੇਜ ਨੂੰ ਪੀਕੇਆਰ 30,000 (US ~ 300) ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ PKR 50,000 ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਲਾੜੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਾਜ ਲਈ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ 1967, 1976 ਅਤੇ 1998 ਦੇ ਦਹੇਜ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 1964 ਦਾ  ਅਸਹਿਯੋਗ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਚੇਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਦਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਇਰਾਨ
ਪਰਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੀ ਰੀਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ *ਜਹੀਜ਼* (ج‍ﮩ‍یز) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
*ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ
*ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ

**ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਕੜਈ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ ਆਰਥਿਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਕਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਉਦੇਸ਼ 

1. ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਪੱਧਰ ਮਾਪਣ ਲਈ

2. ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਗੈਰ ਗੈਰ-ਉਤਪਾਦਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਘੋਖਣ ਲਈ

3. ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਮਾਪਣ ਲਈ

4. ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ੱਕਤੀਕਰਣ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ, ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੂੰਜੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੈਮਸਤਵੋ (Zemstvo) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤਿਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਚਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਫੇਬੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ (Fabian Society) ਦੁਆਰਾ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।। ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਲਈ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ 1921 ਤੋਂ 1923 ਵਿੱਚਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਨਾਮਚੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧਾਂ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਅਜਿਹੇ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੰਭਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਪੱਧਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ 1972 ਵਿੱਚ ਅਲੈਕਸਾਂਦਰ ਸਜ਼ਲਾਈ ਨੇ 12 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਸਤੇ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸੁਝਾਅ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਂਡਰਿਉ ਹਾਰਵੇਅ ਨੇ ਸਜ਼ਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਾਰਮਿਨਾਇਜ਼ਡ ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ (Harmonized European Time Use Survey - HETUS ) ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੇ। 
ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਿਰਤ ਅੰਕੜਾ ਬਿਉਰੋ ਨੇ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਨ ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ (American Time Use Survey -ATUS) ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਘਰੇਲੂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ, ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ 1998-99 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਛੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ।http://mospi.nic.in/stat_act_t5_2.htm 
## ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ 
ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:

1. ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ਾਰ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ
2. ਅਣਆਰਥਿਕ ਪਰ ਉਤਪਾਦਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

3.ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਅਣ-ਉਤਪਾਦਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ, ਅਧਿਐਨ, ਕਲਾਤਮਕ ਕੰਮ, ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ

4. ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਕੰਮ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਔਰਤ ਮਹੀਨਾ 2015 ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸਫ਼ੇ
ਲੀਬ੍ਰ-ਆਫ਼ਿਸ

**ਲੀਬ੍ਰ ਆਫ਼ਿਸ** ਦ ਡਾਕਿਊਮੰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਆਫ਼ਿਸ ਸੂਟ ਹੈ। ਇਹ 2010 ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਆਫ਼ਿਸ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਟਾਰ ਆਫ਼ਿਸ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਵਰਜਨ ਸੀ, ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੂਟ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਿਖਣ, ਸਪਰੈੱਡਸ਼ੀਟਾਂ, ਸਲਾਈਡਸ਼ੋ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਡੈਟਾਬੇਸ ਇੰਤਜ਼ਾਮੀਆ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ** ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕਨੂੰਨੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 20 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਲਿੰਗ-ਆਧਾਰਿਤ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਲਿੰਗ-ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

## ਲਿੰਗ-ਆਧਾਰਿਤ ਗਰਭਪਾਤ
ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
*ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਬਾਲ ਹੱਤਿਆ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਹੱਤਿਆ** ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਗਰੀਬੀ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਦਾਜ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਹੱਤਿਆ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। 1961 ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ, 1991 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਲੀ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਝੂਲਾ ਸਕੀਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

1990 ਦੀ ਮਰਦਮ-ਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2.5 ਕਰੋੜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। 1994 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਲਟਰਸਾਊਂਡ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਗੈਰ-ਕਨੂੰਨੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ 2001 ਤੱਕ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ 2.5 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧਕੇ 3.5 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 5 ਕਰੋੜ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ** ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁੱਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਮੌਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੱਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖਾ ਲਈ ਕੰਮ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਹੱਕ, ਰਾਜਨੈਤਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਆਦਿ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹੋਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੁਰਿਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਤੀ (ਪ੍ਰਥਾ) ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਲੜਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਮੱਧ-ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤੀ (ਪ੍ਰਥਾ) ਖਿਲਾਫ਼ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਗਈ, ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ 1915 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਲਕਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਘਰਾਂ 'ਚ ਜੋ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸਾਮਨਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੱੱਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ-ਚੋਣ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁਝਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਇਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਛੱਮ 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ ਨਾਰੀਵਾਦ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੁਰਤ ਪਿੱਛੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੈ।

## ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
*ਰੀਟਾ ਬੈਨਰਜੀ - ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ
*ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ - ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
*ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਔਰਤ ਮਹੀਨਾ 2015 ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸਫ਼ੇ
ਮਾਤੰਗੀ

**ਮਾਤੰਗੀ**
ਦਸ ਮਹਾਵਿਦਿਆ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਵਿਦਿਆ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਦਸ ਮਹਾਵਿਦਿਆ ਦਸ ਤਾੰਤ੍ਰਿਕ ਦੇਵੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਭਿਅੰਕਰ ਰੂਪ ਹਨ, ਹਿੰਦੁਆਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਮਾਂ। ਮਾਤੰਗੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਤਾੰਤ੍ਰਿਕ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਮਾਤੰਗੀ ਬੋਲੀ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਓੁਹ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ 'ਚ ਸਮਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਤੰਗੀ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਚਿਸਤਾ-ਚੰਡਾਲਿਨੀ ਜਾਂ ਉੱਚਿਸਤਾ-ਮਾਤਾਂਗਿਨੀ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਝੂਠੇ ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਝੂਠੇ ਭੋਜਨ(ਉੱਚਿਸਤਾ) ਜਾਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ 'ਚ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। 
ਮਾਤੰਗੀ ਨੂੰ ਪੰਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਚਿਸਤਾ-ਮਾਤਾਂਗਿਨੀ ਦੇ ਹਥਾਂ 'ਚ ਤਲਵਾਰ, ਢਾਲ, ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ, ਰਾਜਾ-ਮਾਤੰਗੀ, ਨੂੰ ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਤੋਤੇ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਔਰਤ ਮਹੀਨਾ 2015 ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸਫ਼ੇ
ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ

**ਜੀਵਨ ਦੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ: **Physical Quality of Life Index**) ਗੈਰ-ਆਰਥਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਯਤਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1979 ਵਿੱਚ ਮੌਰਿਸ ਡੀ ਮੌਰਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਗੈਰ ਆਰਥਿਕ ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। 

ਇਹ ਮੁੱਲ ਤਿੰਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਔਸਤ ਹੈ: 

# ਮੁੱਢਲੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ, 
# ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ, 
# ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ, 

ਇਹ ਸਾਰੇ 1 ਤੋਂ 100 ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਭਾਰ ਹਨ।

ਇਹਨਾਂ ਸੂਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਮੌਤ ਦਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਜੀਵਨ ਆਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮੁਢਲੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦੀ ਦਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬੇਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਉੱਪਰ ਧਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੂਚਕਾਂ ਮੁਢਲੀ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਆਸ਼ਾ ਦੀ ਗਣਨਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:

# ਸਾਖਰ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੱਭੋ (ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ)।
# ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਲੱਭੋ। (1000 ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ) ਸੂਚੀਬੱਧ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ = (166 - ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ) × 0.625
# ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲੱਭੋ। ਸੂਚੀਬੱਧ ਜੀਵਨ ਉਮੀਦ = (ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ - 42) × 2.7
# ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ, ਸੂਚੀਬੱਧ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਅਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਜੀਵਨ ਉਮੀਦ ਦੇ ਔਸਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਸੂਚਕ ਦਾ ਮੁੱਲ 0-100 ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ 0 ਨਿਊਨਤਮ ਅਤੇ 100 ਅਧਿਕਤਮ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚਕ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਸੂਚਕ ਬਹੁਤਾ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ** ਆਮ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਲਈ ਯੂਨੀਅਨ ਮੰਤਰੀ ਰੇਣੁਕਾ ਚੌਧਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ 70% ਔਰਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਕੌਮੀ ਅਪਰਾਧ ਰਿਕਾਰਡ ਬਿਊਰੋ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਤਿੰਨ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਤੇ ਕੋਈ ਜੁਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਰ 29 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 77 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਅਪਰਾਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ 2005 ਦੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ

**ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ** ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਕੁਝ ਲੋਕ iਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪੀੜਤ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
### ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 22,000 ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਕੈਸੇ ਦਰਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਸਬੰਧੀ ਅਲੱਗ ਰਿਪਰੋਟ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।

16 ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦਾ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 3 ਨੇਪਾਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੂਰਿਸਟ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਔਰਤ ਮਹੀਨਾ 2015 ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸਫ਼ੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਵਿਤਕਰਾ

ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਨ ਨੂੰ **ਲਿੰਗ ਵਿਤਕਰਾ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਵਿਤਕਰਾ ਜਾਂ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਔਰਤ ਮਹੀਨਾ 2015 ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸਫ਼ੇ
ਕਸੌਲ

**ਕਸੌਲ** ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਵਤੀ ਘਾਟ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਭੁੰਟਰ ਤੋਂ ਮਨੀਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕਸੌਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 1640 ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਹੈ। ਕਸੌਲ ਦੋ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਾ ਕਸੌਲ 'ਤੇ ਨਵਾ ਕਸੌਲ। ਇਹ ਮਨੀਕਰਨ ਤੋਂ 5 ਕਿ ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਐਮਰੀਗੋ ਵੇਸਪੁਚੀ

**ਅਮੇਰਿਗੋ ਵੇਸਪੁਚੀ**Amerigo Vespucci (Italian pronunciation: [ameˈriːɡo vesˈputtʃi]; (ਮਾਰਚ 9, 1454 - 22 ਫਰਵਰੀ, 1512) ਇਟਲੀ ਦੇ ਘੁਮੱਕੜ ਮਲਾਹ ਸਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਨਾਂ
ਅਮੇਰਿਗੋ ਦੇ ਨਾਂ ਉਪਰ ਹੀ ਪਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
1454 - 22 ਫਰਵਰੀ, 1512)ਅਮੇਰਿਗੋ ਵੇਸਪੁਚੀ ਦਾ ਜਨਮ 1454 ਹੋਇਆ। ਅਮੇਰਿਗੋ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਅੱਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਮਰੀਕਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ** ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਾੜੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੋਹਫ਼ੇ ਗਹਿਣੇ, ਫਰਨੀਚਰ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

**ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ** ਕਰ ਕੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਨਾ ਦੇਣਾ ਨਿਰਾਦਰੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਵਲ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦਾਜ ਰੋਕੂ ਐਕਟ 1961 ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧ

**ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧ** ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਠਾਰਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਗਾਵਤ, ਜੰਗ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਨੋਬੇਲ ਇਨਾਮ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕਾਦਮੀ, ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕਾਦਮੀ, ਕ੍ਰਲੋੰਸਿਕਾ ਸੰਸਥਾਨ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਨੋਬੇਲ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਰਸਾਇਣ, ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ|ਸ਼ਾਂਤੀ, ਭੌਤਿਕ, ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਾਹਿਤ, ਅਰਥਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|   ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
;ਖ਼ਾਸ

*

;ਹੋਰ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪੰਨਾ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ
ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ

**ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ** ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਾਲ 2021 ਦੀ ਈਦ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰ ਸਈਦ ਜਾਫ਼ਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਹੈ।

## ਜਿਕਰਯੋਗ ਵਸਨੀਕ 
* ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਇਫ਼ਤਿਖਾਰ ਅਲੀ ਖਾਂ (ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਆਖਰੀ ਨਵਾਬ)

* ਅਨਸ ਰਾਸ਼ਿਦ (ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ)

* ਇਰਸ਼ਾਦ ਕਾਮਿਲ (ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ)

* ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਜ਼ਿਮ (ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ)

* ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ) (ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ)

* ਸਈਦ ਜਾਫਰੀ (ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ)

* ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ ਖਾਨ (ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਨਵਾਬ)

* ਚੰਨੀ ਸਿੰਘ (ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ)

* ਜ਼ੀਨਤ ਬੇਗਮ (ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕਾ)

* ਬੌਬੀ ਜਿੰਦਲ (ਅਮਰੀਕਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ)(ਲੂਸੀਆਨਾ ਦਾ 55ਵਾਂ ਗਵਰਨਰ)

* ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਜਿਦ ਢੋਟ (ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ)

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Gurudwara Sahib Haaw Da Naara, Malerkotla 3.jpg|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹਾਅ ਦਾ ਨਾਅਰਾ
ਤਸਵੀਰ:Mubarak Manzil Palace, Malerkotla 01.jpg|ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਜਿਲ ਪੈਲੇਸ
ਤਸਵੀਰ:Qila, Malerkotla 07.jpg|ਕਿਲ੍ਹਾ
ਤਸਵੀਰ:Railways Station, Malerkotla 5.jpg|ਰੇਲਵੇ ਸਟਰਸ਼ਨ
ਤਸਵੀਰ:Eidgah, Malerkotla 2.jpg|ਈਦਗਾਹ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਯੂਨਿਕਸ-ਵਰਗਾ

**ਯੂਨਿਕਸ-ਵਰਗਾ** ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਓਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੂਨਿਕਸ ਵਰਗਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਯੂਨਿਕਸ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵਰਜਨ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਮਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ “ਯੂਨਿਕਸ-ਵਰਗਾ” ਹੈ, ਇਸ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੈੱਲ ਲੈਬਸ ਦੇ ਯੂਨਿਕਸ ਦੇ ਫ਼ੀਚਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵਰਜਨ ਵੀ ਜੋ ਲਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਯੂਨਿਕਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
*ਲਿਨਕਸ ਕਰਨਲ
*ਲਿਨਕਸ
*ਉਬੁੰਟੂ
*ਕੂਬੁੰਟੂ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ
ਚੰਦਾ ਕੋਛੜ

**ਚੰਦਾ ਕੋਛੜ** (ਜਨਮ 17 ਨਵੰਬਰ 1961) ਇੱਕ ਆਈ ਸੀ ਆਈ ਸੀ ਆਈ ਬੈਂਕ ਬੈਂਕ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਹੈ। ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ (ICICI) ਬੈਂਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਇਵੇਟ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਈਸੀਆਈਸੀਆਈ (ICICI) ਬੈਂਕ ਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਮੁੱਖੀ ਵੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕੋਛੜ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਨਵੰਬਰ, 1961 ਨੂੰ ਜੋਧਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਚੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਖਿਆ "ਸੈਂਟ ਐਂਜੇਲਾ ਸੋਫ਼ੀਆ ਸਕੂਲ", ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਾ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਾਲਜ ਜੈ ਹਿੰਦ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ। 1982 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਾ ਨੇ "ਮੁਨੀਮੀ" ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟਡੀਜ਼, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕੋਚਰ ਨੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਲਈ "ਵਾਕਹਾਰਟ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ" ਅਤੇ "ਮੁਨੀਮੀ" ਲਈ ਜੇ.ਐਨ.ਬੋਸ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

## ਕੈਰੀਅਰ
### 1984-1993
ਚੰਦਾ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ "ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਕ੍ਰੇਡਿਟ ਐਂਡ ਇਨਵੇਸਟਮੈਂਟ ਇੰਡੀਆ ਕੋਰਪੋਰੇਸ਼ਨ" (ICICI) ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ। ਆਈਸੀਆਈਸੀਆਈ ਵਿੱਚ ਚੰਦਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਚੰਦਾ ਨੂੰ ਕਪੜਾ, ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਸੀਮੇਂਟ ਵਰਗੇ ਵਿਭਿੰਨ ਉਦੀਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ।.

### 1993-2006
ਕੋਛੜ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਬਣੀ। 1993 ਵਿੱਚ, ਕੋਛੜ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਤਾ ਬਤੌਰ ਇੱਕ ਟੀਮ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਬੈਂਕਰ
ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ

**ਗੁੜਗਾਵਾਂ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁੜਗਾਵਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,514,432 ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁੜਗਾਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੋ ਉਨ

**ਕੋ ਉਨ** ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜੈੰਨ ਕਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1933 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ| ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰੇ ਉਸਨੇ ਕੋਰੀਅਨ ਜੰਗ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਖੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਆਰਮੀ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਵਜ਼ਨ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਦ ਕੋ ਉਨ ਇੱਕ ਜੈੰਨ ਬੋਧ ਭਿਖਸ਼ੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਭਿਖਸ਼ੂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮੁੜ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਫੇਰ ਕੋ ਉਨ ਦਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਆਪਹੁਦਰੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਉਠ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚਲਦੀਆਂ ਮੁਹਿਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਸੀਹੇ ਝਲਣੇ ਪਏ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜੇਲ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। 1980 ਵਿੱਚ ਦਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਵਧਣ ਫੁਲਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਸੀਬ ਹੋਈ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰਿਆਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਕੋ ਉਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਵੀ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਤੀਰਥਯਾਤਰਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਵਾਟ?: 108 ਜੈੰਨ ਪੋਇਮਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਬ੍ਰਾਦਰ ਏੰਥਨੀ ਆਫ਼ ਤਾਇਜ਼ੇ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਈ ਕਵੀ
ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਉੱਨਤਕਾਰ

**ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਉੱਨਤਕਾਰ** ਉਹ ਸਖ਼ਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਾਸਤਾ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਉੱਨਤੀ ਅਮਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਨਤਕਾਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ "ਬਣਾਉਂਦੇ" ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਖੋਜ, ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ, ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਪਰਖ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਕ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਉੱਨਤਕਾਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ, ਜਾਂ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਉੱਨਤਕਾਰ ਆਗੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਮਾਈ ਲੈਂਦੇ ਹੋਣ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਡੈਬੀਅਨ

**ਡੈਬੀਅਨ** () ਇੱਕ ਲਿਨਅਕਸ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਨੂ ਜਨਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਸੰਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਡੈਬੀਅਨ ਟਿਕਾਊ, ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਰਵਰਾਂ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲਿਨਅਕਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਲਿਨਕਸ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਬੁੰਟੂ।

ਡੈਬੀਅਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1993 ਵਿੱਚ ਈਅਨ ਮਰਡੌਕ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਟਿਕਾਊ ਰਿਲੀਜ਼ 1996 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

ਡੈਬੀਅਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰਨਲਾਂ ਲਿਨਅਕਸ, ਕੇ ਫ਼੍ਰੀ-ਬੀ.ਐੱਸ.ਡੀ. ਅਤੇ ਹਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਡੈਬੀਅਨ ਗਨੂ/ਲਿਨਅਕਸ, ਡੈਬੀਅਨ ਗਨੂ/ਕੇ ਫ਼੍ਰੀ-ਬੀ.ਐੱਸ.ਡੀ. ਅਤੇ ਡੈਬੀਅਨ ਗਨੂ/ਹਰਡ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਡੈਬੀਅਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 16 ਅਗਸਤ 1993 ਨੂੰ ਈਅਨ ਮਰਡੌਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਈਅਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ (ਹੁਣ ਪਤਨੀ) ਡੈਬਰਾ ਦੇ ਨਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
*ਉਬੁੰਟੂ
*ਕੂਬੁੰਟੂ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਨਕਸ
ਮਿੱਕੀ ਮਾਉਸ

**ਮਿੱਕੀ ਮਾਉਸ** ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਸਾਉਣਾ ਕਾਰਟੂਨ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਮਿੱਕੀ ਮਾਉਸ ਇੱਕ ਚੂਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਟੂਨ
ਅਬੁਲ ਅਲਾ ਮੌਦੂਦੀ

**ਅਬੁਲ ਅਲਾ ਮੌਦੁਦੀ** ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਿੰਤਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਇਸਲਾਮਵਾਦੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾਵਾਦੀ ਸਨ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਸਲਾਮੀ ਚਿੰਤਕ ਸਨ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਅਰਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ, ਬਰਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਹਿੰਦੂ ਗੋਦ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਐਕਟ

**ਹਿੰਦੂ ਗੋਦ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਐਕਟ** 1956 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਕੋਡ ਬਿਲਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਐਕਟ 1955, ਹਿੰਦੂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਐਕਟ 1956 ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਸਰਪਰਸਤੀ ਐਕਟ 1956 ਵੀ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਐਕਟ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਦੇਣਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ

**ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ** ਕਾਨੂੰਨ, ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਆਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਨੂੰਨਾ ਅਧੀਨ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 
## ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ
ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਗੋਦ ਲੈਣਾ।

## ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਰਾਮੋਨਾ

**ਰਾਮੋਨਾ** 1884 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੇਲਨ ਹੰਟ ਜਕਸਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਕਾਟਲੇਂਡ-ਨੇਟਿਵ ਅਮੇਰਿਕਨ ਯਤੀਮ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਨੂੰ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਔਕੜਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਕੇਲਿਫੋਰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਮੇਕਸਿਕੋ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ
ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਛਵੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਮੇਕਸਿਕੋ ਦੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭਾਵਾਤਮਕ ਚਿਤਰਣ ਹੇ ਜੋਕਿ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੌਖਾ
ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਦੇਪੁੱਜਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਥੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
## ਕਹਾਣੀ ਸਾਰ
thumbnail|ਰਾਮੋਨਾ ਲੁਬੋ,ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਂਅ ਤੇ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ
*ਮੇਕਸਿਕੋ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣ ਕੈਲਿਫੋਰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮੋਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਯਤੀਮ ਕੁੜੀ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਸਿਨਹੋਰਾ ਮੋਰੇਨੋ ਕਰਦੀ ਹੇ ,ਜੋਕਿ ਉਸਦੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।ਰਾਮੋਨਾ ਨੁੰ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾਜਾਇਜ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੇ, ਲੇਕਿਨ ਨਾਵਲ ਦਾ ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਦੱਸਦਾ ਹਹੈ ਕਿ ਰਾਮੋਨਾ ਦੇ ਮਾਂ ਪਿਓ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਪਾਦਰੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਇਸ ਸਿਨਹੋਰਾ ਮੋਰੇਨੋ ਰਾਮੋਨਾ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ।ਮੋਰੇਨੋ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਰਾਮ ਭਰਿਆ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿਨਹੋਰਾ **ਰਾਮੋਨਾ** ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਕਿਊਂਕਿ ਰਾਮੋਨਾ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮਰਦੇ ਵਕਤ ਰਾਮੋਨਾ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਉਸਤੋਂ ਵਾਅਦਾ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਊਂਕਿ ਰਾਮੋਨਾ ਮਿਸ਼ਰਤ ਨੇਟਿਵ ਅਮੇਰਿਕਨ ਪਰੀਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ,ਇਸਲਈ **ਸਿਨਹੋਰਾ ਮੋਰੇਨੋ** ਰਾਮੋਨਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਆਰ ਸਿਰਫ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਫਿਲਿੱਪੇ ਮੋਰੇਨਾ ਲਈ ਸੀ।ਸਿਨਹੋਰਾ ਰਾਮੋਨਾ ਉਸਨੂੰ ਮੇਕਸਿਕਨ ਮੰਨਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਲਿਫੋਰਨਿਆ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ ਉਹ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਦੀ ਸੀ।
*ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ **ਸਿਨਹੋਰਾ ਮੋਰੇਨੋ** ਦੀ ਇਸ ਨਾਪਸੰਦ ਬੱਚੀ ਰਾਮੋਨਾ ਦਾ **ਏਲੇਜਾਂਦਰੋ** ਨਾਂਅ ਦੇ ਭੇਡ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸੀ ਇੰਡੀਅਨ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਸਿਨਹੋਰਾ ਮੋਰੇਨੋ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਭਾਵੇਂ ਰਾਮੋਨਾ ਵੀ ਨਸਲ ਦੀ ਅਧੀ ਦੇਸੀ ਇੰਡਿਅਨ ਸੀ ,ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਸੀ ਰਾਮੋਨਾ ਇੱਕ ਦੇਸੀ ਇੰਡਿਅਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ।thumbnail|ਉਹ  ਇਛਾ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਜਿਥੇ ਰਮੋਨਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ
ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਮੋਨਾ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੇ ਕਿ ਸਿਨਹੋਰਾ ਮੋਰੇਨੋ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤੇ ਰਾਮੋਨਾ ਏਲੇਜਾਂਦਰੋ ਯਾਨੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।ਮੋਨਾ ਤੇ ਏਲਜਾਂਦਰੋ ਦੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੇ।
ਰਾਮੋਨਾ ਵੱਲ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਏਲੇਜਾਂਦਰੋ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰੋਂ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੇ ਯਾਨੀ ਆਕਰਮਣਕਾਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਲੋਂ ਨੇ ਮੂਲ ਇੰਡਿਅਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਰਾਮੋਨਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਆਖਿਰ 'ਚ ਉਹਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ 'ਚ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਜਗ੍ਹਾ ਜਗ੍ਹਾ ਭਟਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਮੋਨਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਦਿਮਾਗੀ ਸੰਤੁਲਨ ਲੱਗਭੱਗ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਇਲਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਰ ਗਈ।ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੋਰ ਹੋਈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂਅ ਉਹਨਾਂ **ਅਂਬਰ ਦੀ ਅਖ** ਰਖਿਆ।
ਇਸ ਸਭ ਲਈ ਏਲੇਜਾਂਦਰੋ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸੁਖਾਂ 'ਚ ਪਲੀ ਰਾਮੋਨਾ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਕਾਰਣ ਧੱਕੇ ਖਾਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ।ਇੱਕ ਦਿਨ ਏਲੇਜਾਂਦਰੋ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਦਾ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਜਦੋਂ ਭੱਜਿਆ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਨ ਦੀ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੁਣ ਫਿਲਿੱਪੇ ਮੋਰੇਨਾ ਰਾਮੋਨਾ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।ਫਿਲਿੱਪੇ ਮੋਰੇਨਾ ਰਾਮੋਨਾ ਨੁੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਰਾਮੋਨਾ ਏਲੇਜਾਂਦਰੋ ਨੁੰ ਅਜੇ ਭੁੱਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਬੱਚੇ ਇਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਏਲੇਜਾਂਦਰੋ ਅਤੇ ਰਾਮੋਨਾ ਦੀ ਧੀ **ਅਂਬਰ ਦੀ ਅਖ** ਨੁੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
## ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*
**Ramona*, ਗੂਗਲ ਬੁਕਸ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ|
*
ਕੌਮੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ

**ਕੌਮੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਨੀਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਇ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1992 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਯੰਤੀ ਪਟਨਾਇਕ ਸੀ। 17 ਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਲਲੀਥਾ ਕੁਮਾਰਾਮੰਗਲਮ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਲੇਖ
ਸਖੀ ਸਰਵਰ

**ਸਖੀ ਸਰਵਰ** (), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਡੇਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਹਜ਼ਰਤ ਸਈਅਦ ਅਹਿਮਦ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਜਰਤ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਸਈਅਦ ਅਹਿਮਦ ਸੁਲਤਾਨ 
**ਸਈਅਦ ਅਹਿਮਦ ਸੁਲਤਾਨ** () ਜਿਸਨੂੰ ਲੱਖਦਾਤਾ ਜੀ, ਲਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੀਰ, ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਹਜਰਤ ਸਈਅਦ ਜੈਨੁਲ ਆਬਿਦੀਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੇ 1126 ਵਿੱਚ ਬਗਦਾਦ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪੈਂਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਹਕੋਟ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਆ ਵਸਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਹਿਊਗੋ ਗਰੋਸ਼ੀਅਸ

**ਹੁਗੋ ਗਰੋਤੀਊਸ** (10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1583 – 28 ਅਗਸਤ 1645) ਡੱਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨਦਾਰ ਜਾਂ ਨਿਆਂ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਵੀਟੋਰਿਆ ਅਤੇ ਅਲਬੇਰੀਕੋ ਜੇਨਤਲੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨੀਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਕਵੀ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਦੂਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਨਵਰ ਸਾਦਾਤ

**ਮੁਹੰਮਦ ਅਨਵਰ ਅਲ ਸਾਦਤ** ਮਿਸਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ। ਉਹ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1970 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ, 6 ਅਕਤੂਬਰ 1981, ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਸਾਦਤ ਫ੍ਰੀ ਅਫਸਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਲੀਡਰ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਫ਼ਾਰੁਕ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ 1952 ਦੌਰਾਨ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ। ਉਹ ਗਮਾਲ ਅਬਦੇਲ ਨਾਸੇਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸਪਾਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਅਧੀਨ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਿਆ।

ਉਸਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਮਾਨਾਕੇਮ ਬੇਗਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਬਲੈਕ ਫ਼੍ਰਾਈਡੇ (ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ)

**ਬਲੈਕ ਫ਼੍ਰਾਈਡੇ** (ਕਾਲ਼ਾ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਥੈਂਕਸਗਿਵਿੰਗ ਡੇ (ਧੰਨਵਾਦ ਦਿਨ) ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਲੈਕ ਫ਼੍ਰਾਈਡੇ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ ਫਿਲੋਡੈਲਫੀਆ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਥੈਂਕਸ ਗਿਵਿੰਗ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪੈਦਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਟਰੈਫਿਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਬਲੈਕ ਫ਼੍ਰਾਈਡੇ ਦਾ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1966 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫੈਲਾਡਾਲਫੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ 1975 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੁੱਟੀਆਂ
ਸਲਾਫ਼

**ਸਲਾਫ਼** ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੀੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਸਲਾਫ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Salaf.com
*Sayings of the Salaf (translations of quotes from the Salaf) 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਡੇਵਿਡ ਗਰੌਸ

**ਡੇਵਿਡ ਜੋਨਾਥਨ ਗਰੌਸ** (ਜਨਮ 19 ਫਰਵਰੀ 1941) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਟਰਿੰਗ ਵਿਚਾਰਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਊਗ ਡੇਵਿਡ ਪੁਲਿਤਜਰ ਅਤੇ ਫਰੈਂਕ ਐਂਥਨੀ ਵਿਲਚੇਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 2004 ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਗਰੌਸ ਦਾ ਜਨਮ ਫਰਵਰੀ 1941 ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੋਰਾ (ਫੇਨ) ਅਤੇ ਬਰਟਰਾਮ ਮਾਈਰਨ ਗਰੌਸ (1912-1997) ਸਨ। ਗਰੌਸ ਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ ਦੀ ਹਿਬਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਜੈਫਰੀ ਚਿਊ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ 1966 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਜਮੈਲ ਅਬਦਲ ਨਾਸਿਰ

**ਜਮੈਲ ਅਬਦਲ ਨਾਸਿਰ** (15 ਜਨਵਰੀ 1918 - 28 ਸਤੰਬਰ 1970) 1954 ਤੋਂ 1970 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਤ ਤੱਕ ਮਿਸਰ ਦਾ ਸਦਰ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਅਰਬ ਕੌਮਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਨਵਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੀ ਪਾਲਿਸੀ ਦੇ ਸਦਕਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਅਰਬ ਕੌਮਪ੍ਰਸਤੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੀ ਨਾਸਿਰਵਾਦ ਕਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਸਿਰ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਅਰਬ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਅਲਾਮਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਜੀਵਨ
ਜਮੈਲ ਅਬਦਲ ਨਾਸਿਰ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਜਨਵਰੀ 1918 ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਕੰਦਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਿਦ ਡਾਕਖ਼ਾਨਾ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਨਾਸਿਰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਹਿਜ਼ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਪੁਲਿਸ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਇਆ।

### ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਗ਼ਾਜ਼
ਨਾਸਿਰ ਨੇ ਦੂਸਰੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਮਹੋਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਇਤਾਲਵੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਬਤਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਨਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਹਮਖ਼ਿਆਲ ਅਫ਼ਰਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰੋਹ ਬਣਾਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਮੌਲਸਰੀ

**ਮੌਲਸਰੀ** (ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਾਮ: Mimusops elengi) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਤਪਤ ਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਸਦਾਬਹਾਰ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ **Spanish cherry**, **medlar**, ਨਾਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਜਮੋਏ ਵਰਗੇ ਪੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਰੁਤ ਵਿੱਚ ਖਿੜਨ ਵਾਲੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਫੁੱਲ ਬੜੀ ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਭਿੰਨੀ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਪਾਇਥਨ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)

**ਪਾਇਥਨ** (ਜਾਂ **ਪਾਇਥਨ**) ਇੱਕ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਆਮ-ਮਕਸਦ, ਉੱਚ-ਦਰਜਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਕੋਡ ਰੀਡਏਬਿਲਿਟੀ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿਨਟੈਕਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੋਡ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੀ++ ਜਾਂ ਜਾਵਾ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਬੜੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸਲਾਫ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ

**ਸਲਾਫ਼ੀ ਲਹਿਰ ** ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਲਾਫ਼ੀ ਸਿਧਾਂਤਾ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਸਲਾਫ਼ੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸਲਾਫ਼ੀ ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਹਨ। ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ 4 ਲੱਖ ਸਲਾਫ਼ੀ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕੀ ਕੁੱਲ ਵੱਸੋਂ ਦਾ 22.9% ਹਨ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਹਾਬੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਲਾਫ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਵਹਾਬੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਲਾਫ਼ੀ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਧਾਂਤ
ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ

**ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ** (ਹਿੰਦੀ: जामिया मिलिया इस्लामिया, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Jamia Millia Islamia) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1920 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਲੀਗੜ੍ਹ, ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ 1935 ਵਿੱਚ ਓਖਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1962 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਡੀਮਡ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 26 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ 1988, ਇਹ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣ ਗਈ।

2020 ਵਿੱਚ, ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 1ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ 'A++' ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ 1920 ਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੋਈ ਥੀ। 1988 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ।
* ਡਾਕਟਰ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਮੁਕੱਰਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੰਤਕਾਲ ਦੇ ਬਾਦ ਜਾਮੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਡਾਕਟਰ ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਅਹਿਮਦ ਅਨੁਸਾਰੀ, ਜੋ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਮੁਕੱਰਰ ਹੋਏ।
* ਸ਼ੇਖ਼ ਅਲਹਿੰਦ ਮੌਲਾਨਾ ਮਹਿਮੂਦ ਹਸਨ
* ਅਬਦੁਲ ਮਜੀਦ ਖ਼ੁਆਜਾ
* ਆਬਿਦ ਹੁਸੈਨ
* ਹਕੀਮ ਅਜਮਲ ਖ਼ਾਨ
* ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਜੀਬ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ

## ਫੈਕਲਟੀਜ਼
ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਦੀਆਂ 11 ਫੈਕਲਟੀਜ਼ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਹ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ 44 ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ 30 ਕੇਂਦਰ ਹਨ।

* ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ
* ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ
* ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਇਕਿਸਟਿਕਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ
* ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ
* ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ
* ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ
* ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ
* ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ
* ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ
* ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ
* ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ

## ਕੇਂਦਰਾਂ
ਇੱਥੇ 30 ਸੈਂਟਰ ਹਨ
*ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ
*ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਰੀਹੈਬਲੀਟੇਸ਼ਨ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਲਈ ਕੇਂਦਰ
*ਨੈਨੋਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਕੇਂਦਰ
*ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਐਨ ਕੇਂਦਰ
* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ
*ਭਾਰਤ - ਅਰਬ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ
*ਸਮਾਜਿਕ ਅਲਹਿਦਗੀ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ
*ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰ
*ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕਲਚਰ ਮੀਡੀਆ ਐਂਡ ਗਵਰਨੈਂਸ
*ਅਰਲੀ ਚਾਈਲਡਹੁੱਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਲਈ ਕੇਂਦਰ
*ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਲਈ ਕੇਂਦਰ
*ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਂਡ ਓਪਨ ਲਰਨਿੰਗ
* ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਪੀਸ ਐਂਡ ਕੰਫਲੈਕਟ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ
ਇਤਆਦਿ

## ਦਰਜਾਬੰਦੀ
ਯੂਐਸ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਡ ਵਰਲਡ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਗਲੋਬਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ #856 ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮਤਾ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਸਥਿਤ ਰਾਊਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗ 2023 ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ 1100 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 428ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ (JMI) ਨੇ 90 ਫੀਸਦੀ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ (NIRF) ਦੁਆਰਾ 2023 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 12ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ 3ਵਾਂ।
ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਸ਼ਾਹ

**ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਸ਼ਾਹ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਾਵਲ, *ਵਿਨਾਇਕ * ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2004 'ਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।ਨਿਰਮਲ ਵਰਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਮੇਸ਼ਚੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ‘ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਤਜਰਬੇ’ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੇਖਣ ਪਰਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਤਜਰਬਾ ਖ਼ੁਦ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਪਰਭਾਵੀ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਵਿਧਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ- ਇਕ ਅਸਧਾਰਨ ਜਗਿਆਸਾ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਦੇ ਨਾਲ। 

## ਜੀਵਨੀ
ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ 1937 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਿੰਡ ਅਲਮੋੜਾ ਦੇ  till 2000. ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *ਗੋਬਰ ਗਣੇਸ਼*,ਅਲਮੋੜਾ ਵਿੱਚ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।  who died in 2014.
**ਆਖਿਰੀ ਦਿਨ*
**ਪੁਨਰਵਾਸ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਲਿੰਗਾਇਤ ਧਰਮ

**ਲਿੰਗਾਇਤ ਧਰਮ** ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਇੱਕ ਮੱਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਕ-ਮਾਤਰ ਭਗਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਤ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਪੁਨਰਜਨਮ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਾਇਤ ਰੀਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਸਵ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰੰਜਨ ਸੋਢੀ

**ਰੰਜਨ ਸੋਢੀ** (ਜਨਮ 23 ਅਕਤੂਬਰ 1979 ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ) ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਪ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਅਤੇ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਟਾਇਟਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੂੰ  
2013 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਲ ਰਤਨ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Ronjan Sodhi at *ISSF*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਭਰਾਈ

**ਭਰਾਈ** ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ' ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੇਖ ਸਰਵਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਗਾਹੀਏ ਪੀਰ ਦੀ ਉਸਤਤ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਫੁੰਮਣੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ
ਚੈਰੀ ਦੇ ਫੁੱਲ

***ਚੈਰੀ ਦੇ ਫੁੱਲ*** ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੋਣਵੀਆਂ ਜਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ।	ਸੁਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਕੁੱਜਾ

**ਕੁੱਜਾ** ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ, ਲੱਸੀ,ਦਹੀਂ, ਘਿਉ ਆਦਿ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕੁੱਜੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਘੜੇ/ਤੌੜੇ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੁੱਜੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਕਿਸੇ ਧਾਤੂ ਦੇ ਇਸੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਰਤਨ ਨੂੰ ਗੜਵਾ लोटा ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕੁੱਜਾ ਖਾਣਾ ਜਿਵੇਂ ਦਾਲ, ਖਿਚੜੀ, ਦਲੀਆ ਰਿੰਨ੍ਹਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੁਮ੍ਹਿਆਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਹਰ ਸਭਿਅਤਾ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਵਰਤੋਂ'ਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।ਹੁਣ ਵੀ ਦੂਜੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਕੁੱਜਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚੁਕਿਆ-ਧਰਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਰਤਨ ਹੈ।
## ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 
## ਸੰਦਰਭ 
 लोटा
https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A4%BE

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਨ
ਨਵੀ ਪਿਲਾਈ

thumbnail|ਨਵੀ ਪਿੱਲਈ
**ਨਵੀ ਪਿਲਾਈ** ਜਾਂ **ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ** (ਤਾਮਿਲ:நவநீதம் பிள்ளை)1941 23 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ|ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ 'ਚ ਇੱਕ ਜੱਜ ਸਨ। ਉਹ 2003 ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਜੱਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ, 1 ਸਤੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।
## ਪਿਛੋਕੜ
ਉਹ ਤਾਮਿਲ ਮੂਲ ਦੇ ਪਰੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਡਰਬਨ, ਨੇਟਲ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ'ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਬੱਸ ਡਰਾਈਵਰ ਸਨ। ਜਨਵਰੀ 1965 ਨੁੰ, ਉਸ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ |
1963 ਵਿੱਚ ਨੇਟਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ BA ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ 1965 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ | 1988 ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਤੋਂ LLM ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1982 ਡਾਕਟਰ ਨਿਆਂਇਕ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ |

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਸ਼ੈੱਲ (ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ)

ਲਈ ਟੀਯੂਆਈ ਵਿੰਡੋ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ। ਯੂਨਿਕਸ ਸ਼ੈੱਲ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿੰਡੋ ਅਧੂਰੀ ਦਿਸ ਰਹੀ ਹੈ।]]

ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, **ਸ਼ੈੱਲ** ਕਿਸੇ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇੰਟਰਫ਼ੇਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸ਼ੈਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਜਾਂ ਕੰਮ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਕਮਾਂਡ-ਲਾਈਨ ਇੰਟਰਫ਼ੇਸ (CLI) ਜਾਂ ਤਸਵੀਰੀ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇੰਟਰਫ਼ੇਸ (GUI) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰੀ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸਾਰ 
ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਆਪਣੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਈਲ ਇੰਤਜ਼ਾਮ, ਅਮਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨਾ), ਬੈਚ ਪ੍ਰਾਸੈਸਿੰਗ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸ਼ੈੱਲ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਰਨਲ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਇੰਟਰਫ਼ੇਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸੈੱਲ ਦਰਅਸਲ ਖ਼ਾਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਰਨਲ ਏਪੀਆਈ ਨੂੰ ਓਵੇਂ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਾ ਕਿ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸ਼ੈੱਲ ਇੱਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ