open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕਹਾਨੀ ਸੁਨੋ

**ਕਹਾਨੀ ਸੁਨੋ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਕਹਾਣੀ ਸੁਨੋ 2.0 ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,** ਕੈਫ਼ੀ ਖ਼ਲੀਲ ਦਾ ਗਾਇਆ  ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ।  ਇਹ 31 ਮਈ, 2022 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਾਣੇ ਦਾ ਮੌਲਿਕ ਵਰਜ਼ਨ 2021 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ**,** ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਅਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ 
ਇਹ ਗੀਤ ਮੌਲਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।   ਖ਼ਲੀਲ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਉਰਦੂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੀਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।  ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਰਜ਼ਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਗੀਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਕਹਾਨੀ ਸੁਣੋ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਗੀਤ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਉਸ ਟਰੈਕ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਗੀਤ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹੋਣ।  

"ਕਹਾਨੀ ਸੁਣੋ 2.0" 31 ਮਈ, 2022 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ   ਇਸਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਗੀਤ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ ਅਤੇ 114 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਯੂਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 8ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ।   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ
ਮਾਰਸਰ ਝੀਲ

**ਮਾਰਸਰ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਵਾਮਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਰਾਲ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਓਲੀਗੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਐਲਪਾਈਨ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਅਰੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।    ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਜਿਸਨੂੰ ਤਰਸਰ ਝੀਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੋ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣਾਂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਸਾਈਟ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ. ਤਰਸਰ-ਮਾਰਸਰ ਟ੍ਰੈਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੁਣੇ ਗਏ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਚੀਗਾਮ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਵਾਨ ਬਾਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਰਬੰਦ ਸਾਰੋਵਰ ਨੂੰ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਾ (ਦਾਗਵਾਨ ਨਾਲਾ) ਇਕ ਹੋਰ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲਬਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਹਾਦੇਓ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇਲਬਲ ਨਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡਲ ਝੀਲ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। 

ਇਹ ਝੀਲ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੁਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਅੱਜ ਕਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਨ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇ ਇਹ ਝੀਲ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੇਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਘਲਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤਰਸਰ ਝੀਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਉਰਦੂ

**ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ** () ਦਖਨੀ ਉਰਦੂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਬਕਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕਲਿਆਣਾ-ਕਰਨਾਟਕ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਨ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦਖਨੀ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਕਿਸਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
## ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ 
ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਦੀ/ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ   ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਰਾਠੀ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਅਮਲ ਤੋਂ ਮਿਲ਼ੀਆਂ  ਇਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬੈਂਗਲੁਰੀ ਦਖਨੀ
* ਦਖਨੀ
* ਪਾਗਲ ਆਦਿਲਾਬਾਦੀ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ
* ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸਤਸਰ ਝੀਲ

**ਸਤਸਰ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਸਤ ਸਰ** (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ: " *ਸੱਤ ਝੀਲਾਂ* ") ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਗੰਦਰਬਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੱਤ ਛੋਟੀਆਂ ਅਲਪਾਈਨ ਝੀਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। 

ਸਤਸਰ ਝੀਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਝੀਲਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਮੀਗਤ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਾਸੇ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੂਰਨਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵੰਗਥ ਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ। 

## ਭੂਗੋਲ 
left|thumb| ਸਤਸਰ ਵਿਖੇ ਅਲਪਾਈਨ ਫੁੱਲ

ਝੀਲਾਂ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਇੱਕ ਤੰਗ ਐਲਪਾਈਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ  ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।  ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਨਾਲ। ਇਹ ਤੁਲੈਲ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪਹਾੜੀ ਰਾਹ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਗੰਗਾਬਲ ਅਤੇ ਨੰਦਕੋਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਜ਼ਜੀਬਲ ਪਾਸ (  ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਹਨ। )। ਸਤਸਰ ਝੀਲਾਂ ਹਰੇ ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਚਰਵਾਹਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਕੈਂਪਿੰਗ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਰਨਾਗ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਤੱਕ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਲਈ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।  

## ਪਹੁੰਚ 
ਸਤਸਰ ਝੀਲਾਂ ਸਿਰਫ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹਨ; ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਟ੍ਰੈਕ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਸਤਸਰ 65  ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ । ਤਰੁਨਾਖੁਲ ਅਤੇ ਬਦਪਥਰੀ ਦੇ ਅਲਪਾਈਨ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਨੰਦਕੋਲ ਅਤੇ ਗੰਗਾਬਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ।  ਝੀਲ ਤੱਕ ਬਾਂਦੀਪੋਰਾ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਐਰਿਨ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਲੈਲ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰਾਈਸ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਨਾਰਾਨਾਗ ਟ੍ਰੈਕ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਡਸਰ ਝੀਲ, ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਸੋਨਮਰਗ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਲਪਾਈਨ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।   

ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਤ ਝੀਲਾਂ ਟਰਾਊਟ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਰੇ ਟਰਾਊਟ । ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਐਂਗਲਰਾਂ ਨੂੰ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨੰਦਕੋਲ ਝੀਲ

**ਨੰਦਕੋਲ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਨੰਦ ਕੋਲ** ਜਿਸ ਨੂੰ **ਨੰਦੀ ਕੁੰਡ** ਅਤੇ **ਕਾਲੋਦਾਕਾ ਝੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਗੰਦਰਬਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਓਲੀਗੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਐਲਪਾਈਨ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਝੀਲ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *ਨੰਦੀ ਕੁੰਡ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ( ਨੰਦੀ ਦੀ ਝੀਲ)। "ਨੰਦਕੋਲ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਵੀ *ਨੰਦੀ ਦੀ ਝੀਲ* ਹੈ। ਨੰਦੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਬਲਦ ਵਾਹਨ ਹੈ।  

ਨੰਦਕੋਲ ਝੀਲ ਗੰਗਾਬਲ ਝੀਲ ਅਤੇ ਹਰਮੁਖ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਵਾਂਗਥ ਨਾਲੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

## ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ 
ਇਹ ਝੀਲ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੰਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਿਲਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਲਾਦ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਪੱਕਾ ਨਿਵਾਸ ਲਿਆ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਝੀਲ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਝੀਲ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਹਲਕਾ ਹਰਾ ਹਿੱਸਾ ਨੰਦੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ *ਨੰਦੀਸਾ* ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

ਨੰਦਕੋਲ ਝੀਲ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ; ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਟ੍ਰੈਕ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ 65 &nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮੋਟਰਯੋਗ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ&nbsp; ਜੋ ਗੰਦਰਬਲ ਅਤੇ ਵੇਇਲ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਨਰਨਾਗ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਕੈਂਪ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਰੁਨਾਖੁਲ ਅਤੇ ਬਡਪਾਥਰੀ ਦੇ ਅਲਪਾਈਨ ਮੈਦਾਨ ਝੀਲ ਦੇ ਇਸ ਦੋ ਦਿਨ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਟ੍ਰੈਕ ਚਟਰਗੁਲ ਪਿੰਡ, ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ&nbsp;ਨਾਰਾਣਾਗ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜੋ ਮਹਲਿਸ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਤੱਕ ਬਾਂਦੀਪੋਰਾ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਐਰਿਨ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਲਪਾਈਨ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਰਾਣਾਗ ਟ੍ਰੈਕ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਡਸਰ ਝੀਲ, ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਸੋਨਮਰਗ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।  

## ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ 
ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਨੰਦਕੋਲ ਝੀਲ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਦਾ ਬੇਸਿਨ ਅਲਪਾਈਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਊਮ, ਨੀਲੀ ਭੁੱਕੀ, ਪੋਟੇਂਟਿਲਾ ਅਤੇ ਜੈਨਟੀਅਨ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਆਮ ਹਨ। ਹੈਡੀਸਾਰਮ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

ਨੰਦਕੋਲ ਝੀਲ ਟਰਾਊਟ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਭੂਰਾ ਟਰਾਊਟ ਹੈ। ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਐਂਗਲਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨਿਗੀਨ ਝੀਲ

**ਨਿਜੀਨ ਝੀਲ** (ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਨਾਗਿਨ ਝੀਲ** ਵਜੋਂ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ) ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਯੂਟ੍ਰੋਫਿਕ  ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਡਲ ਝੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੰਗ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਖੁਸ਼ਾਲ ਸਰ ਅਤੇ ਗਿਲ ਸਰ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਨੱਲਾ ਅਮੀਰ ਖਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਨਿਜੀਨ ਝੀਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲੋ ਅਤੇ ਪੌਪਲਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸਨੂੰ " *ਨਗੀਨਾ* " ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ " *ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣਾ* "। " *ਨਿਗੇਨ* " ਸ਼ਬਦ ਇਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਰੂਪ ਹੈ। 

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਇਹ ਝੀਲ ਡਲ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਰੀ ਪਰਬਤ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਬਾਗਵਾਨਪੋਰਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤਬਲ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਸਥਾਨ  ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਵਾ ਹਵਾ

"**ਹਵਾ ਹਵਾ** " ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੌਪ ਗਾਇਕ ਹਸਨ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਗਾਇਆ 1987 ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਗੀਤ ਹੈ। 

## ਰਚਨਾ 
"ਹਵਾ ਹਵਾ" 1986 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ  ਗਾਣੇ ਦੀ ਧੁਨ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਗੀਤ "ਹਵਾਰ ਹਵਾਰ" 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਕੂਰੋਸ਼ ਯਾਗ਼ਮਾਈ ਨੇ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਗੀਤ "ਹਵਾ ਹਵਾ ਆਈ ਹਵਾ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲੁਟਾ ਦੇ" ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਗਾਣੇ ਦੀਆਂ ਬੀਟਾਂ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਬੀਟ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨੂੰ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।" 

## ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 
ਇਹ ਗੀਤ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਐਲਬਮ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੀਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਰੇਡੀਓ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।   ਗੀਤ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਕਈ ਵਾਰ ਉਸੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਦੇ ਇੱਕੋ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ, ਪਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ। 

"ਹਵਾ ਹਵਾ" ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਗਾਣੇ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 1989 ਦੇ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀ *ਬਿੱਲੂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ* ਦੇ ਗੀਤ "ਜਵਾਨ ਜਵਾਨ ਇਸ਼ਕ ਜਵਾਨ" ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਖੁਦ ਗਾਇਆ ਸੀ।  1989 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ '*ਆਗ ਕਾ ਗੋਲਾ* ' ਦਾ ਗੀਤ "ਆਯਾ ਆਇਆ ਪਿਆਰ ਆਇਆ" "ਹਵਾ ਹਵਾ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਹ ਬੱਪੀ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਰਚਨਾ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ, ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪੜਾ ਗੀਤ 'ਤੇ ਨੱਚਦਿਆਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ
ਤੁਲੀਅਨ ਝੀਲ

thumb| ਤੁਲੀਅਨ ਝੀਲ ਦਾ ਰਸਤਾ
**ਤੁਲੀਅਨ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅਨੰਤਨਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਗਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ,   ਪਹਿਲਗਾਮ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ  ਅਤੇ  ਬੈਸਰਨ ਤੋਂ।  ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਤੈਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ  ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।   ਇਹ ਝੀਲ ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਇਤੇ ਆਏ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੁਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਟ੍ਰੇਕ ਕਰਕੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੰਗਾਨੀ, ਜੋਧਪੁਰ

**ਗੰਗਾਨੀ** ਬੋਰੀ ਤਹਿਸੀਲ, ਜੋਧਪੁਰ ( ਰਾਜਸਥਾਨ ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ 26° 30' 3" ਉੱਤਰੀ, 73° 12' 42" ਪੂਰਬ ਹਨ। 

ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਸਮੀ ਨਾਮ ਅਰਜੁਨਪੁਰੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਸੁੱਕੀ ਨਦੀ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲ ਗਈ ਜੋ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਰਵਾੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਇਸਦੇ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜੋ ਜੈਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੈਨੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 600 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ *ਛੱਤਰੀਆਂ* ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ ਸੁਥਾਰੋ-ਕਾ-ਬਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗਿਲਾਕੋਰ

**ਗਿਲਾਕੋਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੇਖਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਬਾਦੀ 1944 ਸੀ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ 352 ਘਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੈ।  ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿਨਕੋਡ 342309 ਹੈ। 

ਗਿਲਕੋਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇਚੂ, ਠਾਡੀਆ, ਲੋਰਟਾ ਅਤੇ ਨਥੜਾਉ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ

**ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ** ਇੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਉੱਚ-ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੀ ਓਲੀਗੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਝੀਲ ਹੈ,   ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੰਦਰਬਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨਮਰਗ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ **ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਦਾ** ਮਤਲਬ *ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।* ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੂਰਾ ਟਰਾਊਟ ਹੈ।  ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ, ਝੀਲ ਹਰੇ ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਚਰਵਾਹੇ ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਜੜ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਝੀਲ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਹਾੜ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਖੱਡਾਂ, ਅਤੇ ਐਲਪਾਈਨ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੈਦਾਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਰਾਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ ਕਿਸ਼ਨਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ,  ਜੋ ਕਿ ਬਦੋਆਬ ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰਾਈਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੁਰਨਾਮ ਕੰਵਰ

**ਗੁਰਨਾਮ ਕੰਵਰ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। 

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* *ਸੂਹੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਬੋਲ*
* *ਸਰਦ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਸੂਰਜ*
* *ਚਾਸ਼ਨੀ* 

### ਹੋਰ
**ਜਿਨਾਹ ਬਨਾਮ ਗਾਂਧੀ* (ਰੋਡਰਿਕ ਮੈਥਿਊਜ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ)
**ਅਰਨੈਸਟੋ ਚੀ ਗੁਵੇਰਾ*  (ਆਈ ਲਵਰੇਤਸਕੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਮਨੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ

**ਮਨੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ** ਹਰ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਗੁਰਨਾਮ ਕੰਵਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੀਤ ਕੰਵਰ ਦਾ 10 ਨਵੰਬਰ 2007 ਨੂੰ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੰਦਰੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਉਹ ਇਲੈਕਟ੫ੋਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਸਥਾਪਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਮਨੀਤ ਕੰਵਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਤੌਰ ਖੇਡ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਹਾਰਾ ਟੀਵੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਮਨੀਤ ਕੰਵਰ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ

**ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ** (ਮੌਤ 24 ਜਨਵਰੀ 2026) ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਟਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਸਿਰਜਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਦੇਸਣ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ।

### ਨਾਟਕ
**ਲੋਹੇ ਦੀ ਭੱਠੀ*
**ਕੁਦੇਸਣ*
**ਟੋਆ*
**ਫ਼ਾਈਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ*
**ਫ਼ਾਸਲੇ*
**ਅਰਮਾਨ*
**ਪਾਏਦਾਨ*
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਤਰਸਰ ਝੀਲ

**ਤਰਸਰ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਤਾਰ ਸਰ** ਇੱਕ ਬਦਾਮ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ, ਓਲੀਗੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਐਲਪਾਈਨ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੰਤਨਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਡਾਚੀਗਾਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤਰਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਸਤਾ, ਸਰਫਰਾ ਗੰਦਰਬਲ ਤੋਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਲਈ ਹੋਰ ਟ੍ਰੈਕ ਰੂਟ ਲਿਡਰਵਾਟ ਅਤੇ ਨਾਗਾਬੇਰਨ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹਨ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਤਰਸਰ ਝੀਲ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ, ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੂਨ ਤੋਂ ਅੱਧ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ; ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਟ੍ਰੈਕ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ 102 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਜੋ ਅਨੰਤਨਾਗ ਅਤੇ ਪਹਿਲਗਾਮ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਅਰੂ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਕੈਂਪ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਿਡਰਵਾਟ ਦਾ ਅਲਪਾਈਨ ਮੈਦਾਨ ਝੀਲ ਦੇ ਦੋ-ਦਿਨ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟ੍ਰੈਕਰਾਂ ਲਈ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਲਿਡਰਵਾਟ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਬੇਸ ਕੈਂਪ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਫ਼ੈਸਲਾ

thumb| 1913 ਦਾ *ਅਰਕਾਡੀਆ*, ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਿੰਟ
"**ਫ਼ੈਸਲਾ**"  ("Das Urteil") 1912 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫਕਾ ਦੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਿਓ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ ਸੰਖੇਪ 
ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਪਾਰੀ, ਜਾਰਜ ਬੇਂਡੇਮਾਨ ਤੋਂ  ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਸਫਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਾਰਜ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਫ਼ਰੀਡਾ ਬ੍ਰੈਂਡਨਫ਼ੀਲਡ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜਾਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਬਿਮਾਰ ਹੈ, ਜਾਰਜ ਦਾ ਪਿਤਾ ਤਕੜਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਰਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿਚ ਦੋਸਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ, ਜਿਸ ਵੇਲ਼ੇ ਜਾਰਜ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਰਜ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ (ਜੋਰਜ ਦੀ ਮਾਂ) ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ਼  ਉਸਨੂੰ ਜਾਰਜ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੱਟ ਵੱਜੀ ਹੈ ।

ਜਾਰਜ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ `ਤੇ, ਜਾਰਜ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜਾਰਜ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਰਜ ਤੋਂ ਦੋਸਤ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਦੋਸਤ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਪੜ੍ਹੇ  ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਰਜ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਰੂਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਰਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਜਾਰਜ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਰਜ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਦੁਬਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਾਰਜ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਸੁਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ "ਡੁਬ ਕੇ ਮੌਤ" ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਰਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਧੱਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਕਢਿਆ  ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਪੁਲ ਤੱਕ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੇਲਿੰਗ 'ਤੇ ਝੂਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਨੋਟ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦ ਜੱਜਮੈਂਟ, ਇਆਨ ਜੌਹਨਸਟਨ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ
ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼

'*ਉਰਦੂ *ਅਕੈਡਮੀ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼'''* ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾਲ 1982 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  

ਅਕੈਡਮੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਵੀ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਾਬਕਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ। ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। 

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
* *ਕੌਮੀ ਜ਼ਬਾਨ'' (ਉਰਦੂ ਦੋ-ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ
ਚਿੱਟਾ ਕੁੱਕੜ

"**ਚਿੱਟਾ ਕੁੱਕੜ**" (چٹا ککڑ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੁਸਰਤ ਨਜ਼ੀਰ ਦੀ 1988 ਵਾਲ਼ੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਤੋਂ  ਸੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ
ਸੁਰੀਨਸਰ ਝੀਲ

**ਸੁਰੀਨਸਰ ਝੀਲ**  ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ , ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੁਰੀਨਸਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਰ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਜੁੜਵਾਂ ਝੀਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਨਸਰ  ਸਥਿਤ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ. *ਸੂਰੀਸਰ ਮਾਨਸਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ* ਦੋਵਾਂ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਮੂਲ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਯੋਧੇ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਾਨਸਰ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇਕ ਝਰਨਾ ਵਗ ਕੇ ਸੂਰੀਸਰ ਝੀਲ ਬਣ ਗਿਆ। 

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪੀਲਵਾ

**ਪੀਲਵਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 342309 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਲੋਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਟੋਰਾ

**ਮਟੋਰਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਓਸੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਦੀ  ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ  ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,612 ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਨਸਰ ਝੀਲ

**ਮਾਨਸਰ ਝੀਲ**  ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 62 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੀਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ (  ) ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਅੱਧਾ-ਮੀਲ (  ) ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ। ਸੁਰੀਨਸਰ-ਮਾਨਸਰ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਰਾਮਸਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਨਸਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖਣਿਜ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ CITES ਅਤੇ IUCN ਦੀ ਰੈਡਲਿਸਟਿਡ *ਲਿਸੇਮਿਸ ਪੰਕਟੂਆਟਾ*, *ਐਸਪੀਡੇਰੇਟਸ ਗੈਂਗੇਟਿਕਸ* ਅਤੇ *ਮਾਨਸਾਰੀਏਲਾ ਲੈਕਸਟ੍ਰਿਸ* ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਝੀਲ ਸੂਖਮ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ *ਫੁਲਿਕਾ ਅਟਰਾ*, *ਗੈਲਿਨੁਲਾ ਕਲੋਰੋਪਸ*, ਪੋਡੀਸੇਪਸ *ਨਿਗਰੀਕੋਲਿਸ*, *ਅਥਿਆ ਫੁਲੀਗੁਲਾ* ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨਾਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪਾਣੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਨਰਸਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ।

ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਸਰ ਬੋਟਿੰਗ ਲਈ ਵੀ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਰੇ 
ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਝੀਲ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ (ਛੇ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ) ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਈ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜ਼ੀਰਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਛੋਟੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਮਾਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਨਰਸਿਮਹਾ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਮਾਨਸਰ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਲੋਕ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨਵ-ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਝੀਲ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਤਿੰਨ ਪਰਿਕਰਮਾ ( *ਪਰਿਕਰਮਾ* ) ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਥਾਨ ਇਸਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਈਚਾਰੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ *ਮੁੰਡਨ ਦੀ* ਰਸਮ (ਪਹਿਲੇ ਵਾਲ ਕੱਟਣ) ਕਰਦੇ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮਾਨਸਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੈ। ਬਬਰਵਾਹਨ ( ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਉਲਪੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ "ਅਸ਼ਵਮੇਘ ਯੱਗ" ਨਾਮਕ ਰਸਮ ਕੀਤੀ। ਬਬਰਵਾਹਨ ਨੇ ਧਾਰ ਊਧਮਪੁਰ ਰੋਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੂਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਘੋੜਾ ਫੜ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ ਵਾਹਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਬਰਵਾਹਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਸਿਰ  ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਜਾਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਬਬਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਤੋਂ ਮਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਇਸ ਲਈ ਬਬਰਵਾਹਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਈ ਜੋ ਸੁਰੰਗਸਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਨੀਸਰ (ਮਾਨਸਰ) ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਿਰਾ ਸੀ। 

ਇਹ ਮਾਨਸਰ ਝੀਲ ਸੜਕ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੜਕ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਠਾਨਕੋਟ (ਪੰਜਾਬ) ਨੂੰ ਊਧਮਪੁਰ (ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਜੰਮੂ ਪ੍ਰਾਂਤ) ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਊਧਮਪੁਰ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਮੁੜ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਨੰਬਰ 1ਏ 'ਤੇ। ਮਾਨਸਰ ਜਾਂ ਸਾਂਬਾ ਤੋਂ ਊਧਮਪੁਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਸੜਕ ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਾਈ-ਪਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੁਰੀਨਸਰ ਝੀਲ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਝੀਲ ਜੋ ਮਾਨਸਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ,  ਹੈ ਜੰਮੂ ਤੋਂ (ਬਾਈਪਾਸ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ)।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨਚਾਇਆ

**ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨਚਾਇਆ** (   ) 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ-ਕਵੀ ਬਾਬਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਗੀਤ ਹੈ।  ਇਹ ਸੂਫ਼ੀ ਅਤੇ ਕੱਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਬਿਦਾ ਪਰਵੀਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ, *ਸੂਫ਼ੀ-ਇਸ਼ਕ ਬੜਾ ਬੇਦਰਦੀ* (ਆਰਪੀਜੀ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਜਸਬੀਰ ਜੱਸੀ   ਅਤੇ ਪੌਪ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਜਲ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ *ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ* ਦੇ ਐਪੀਸੋਡ 1 ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ 

ਇਸ ਗੀਤ ਨੇ 1998 ਦੇ  ਕਲਟ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਹਿੱਟ *ਛਾਈਆ ਛਾਈਆ* ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਸੰਗੀਤ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਦੀ *ਦਿਲ ਸੇ* ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਪਨਾ ਅਵਸਥੀ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ।

2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੋਏਬ ਮਨਸੂਰ ਨੇ "ਸੁਪਰੀਮ ਇਸ਼ਕ" ਨਾਮਕ ਇਸ ਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੂਪ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਕਾਦਰੀ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ
ਜੇਲਵਾ

**ਜੇਲਵਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਿਲਾਰਾ ਟਾਊਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 90  ਕਿ.ਮੀ ਦੂਰ ਹੈ।    . ਇਹ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਟੀ ਲਾਈਨ ਬਿਜਲੀ (ਲਗਭਗ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜੇਤੀਵਾਸ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਥਰਸਨੀ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਲਾਰਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਟਬਾਰਾ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਸਾਂਝੀ ਹੈ।

## ਜਲਵਾਯੂ 
ਜੇਲਵਾ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੂਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਪੇਸ਼ੇ 
ਇਹ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਿੰਡ ਹੈ ਪਰ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ, ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੂਨ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਚੋਲੀਆ ਨਾਡਾ

**ਕਚੋਲੀਆ ਨਾਡਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ  ਭੋਪਾਲਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ  ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 342606 ਹੈ। **ਕਚੋਲੀਆ ਨਾਡਾ ਵਿੱਚ** ਬਨਰਾਮ ਜੀ ਮਾਰ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ  ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ 'ਭੋਲਾਰਾਮ ਜੀ ਕੀ ਦੇਵੜੀ' ਅਤੇ 'ਭੂਰੀਆ ਬਾਬਾ ਦੀ ਟਿੱਕੀ' ਵੀ ਇਸ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਸਬਾ ਰਤਕੁਰੀਆ ਪਿੰਡ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰ੍ਯੁਲ ਸੋ ਝੀਲ

**ਰ੍ਯੁਲ ਸੋ ਝੀਲ**  ਅਤੇ **ਕਯੂਨ ਸੋ ਝੀਲ**  ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਜੁੜਵਾਂ ਝੀਲਾਂ ਹਨ ।  ਝੀਲਾਂ ਸਲਸਲ ਲਾ ਪਾਸ (17062 ਫੁੱਟ) ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇਕ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਚੁਮਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ  ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਦਾਖ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸੁਰਿਗ ਯਿਲਗਨਿੰਗ ਕੋਲ

**ਸੁਰੀਗ ਯਿਲਗਾਨਿੰਗ ਕੋਲ** (ਜਿਸ ਨੂੰ *ਸਾਲਿਕੀਲਾ ਗੇਂਝੀ ਤਸੋ*, zh; 萨利吉勒干南库勒 ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਖਾਰੀ ਝੀਲ ਹੈ  ਜੋ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਸੂਬੇ ਦੇ ਹੋਟਨ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਦੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਝੀਲ *ਲਿੰਗਜ਼ੀ ਥੈਂਗ* ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੇਕ *ਸੋਂਗਮੁਕਸੀ ਕੰਪਨੀ* ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਇੱਕ ਕੱਚੀ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ 35°38′46.34″N 80°18′33.85″E 'ਤੇ ਚਾਈਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 219 ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ-ਭਾਰਤੀ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੰਭਾਵੀ ਨਮਕ ਖਣਨ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਝੀਲ ਅਤੇ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਝੀਲਾਂ ਤੋਂ ਲੂਣ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਸਿਰਫ਼ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਝੀਲ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਦਾਖ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਾਧੂ ਰਾਮ, ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ

**ਸਾਧੂ ਰਾਮ, ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ**  ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ।  

ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੇਖਾ ਵਿਖੇ 11 ਮਈ, 1913 ਨੂੰ ਪੰ. ਸਾਵਣ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਦਾਦਾ ਲਸੋਈ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ) ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਕੋਲ ਲਸੋਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਆਰੰਭਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। 1926 ਵਿਚ ਉਹ ਉਚੇਰੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ 1933 ਈਸਵੀ ਤਕ ਪ੍ਰਾਗਯ, ਵਿਸ਼ਾਰਦ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀਆਂ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ । ਦਰਭੰਗਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਬਿਹਾਰ) ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਕਰਣ-ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

1934 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾ ਵਿਦਿਆਲਾ, ਧੂਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ  ਕਟਾਖ ਰਾਜ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਕੁਲ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੇਹਲਮ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਚ ਹੈਡ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਤਿੱਲੀ ਦੀ ਸੋਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਿਆਲੇ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਤਿੰਨ ਕੁ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਾਭੇ ਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਇਸ ਨੇ ਪੰ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਿਆਲਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪੰ. ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨਾਲ ਅਣਬਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੇ ਨਾਭੇ ਹੋਰ ਦੋ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਪਰ ਕੁਝ ਨਿਜੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰਜ ਛੱਡ ਕੇ ਨਾਭੇ ਦੇ ਹੀ ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪੰ ਸ਼ਾਦੀ ਰਾਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ।1936 ਤੋਂ 1947 ਤਕ ਸਾਧੂ ਰਾਮਨੇ ਇੱਕਲਿਆਂ ਹੀ ਉਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਕਾ, ਪ੍ਰਾਗਯ, ਵਿਸ਼ਾਰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ ਪੈਪਸੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਭੇ ਦੇ ਇਸ  ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਿਆਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1955 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ 11 ਮਈ, 1971 ਨੂੰ ਇਹ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਨੇ ‘ਭਾਰਤ-ਅਮ੍ਰਿਤਮ’ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ-ਅਮ੍ਰਿਤਮ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਪੁਸਤਕਾਂ  ਲਿਖੀਆਂ। 1984 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸੋ ਕਰ ਝੀਲ

**ਸੋ ਕਰ ਝੀਲ**  ਜਾਂ **ਸ਼ੋ ਕਰ**  ਇੱਕ  ਲੂਣ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੂਪਸ਼ੂ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ 42ਵੀਂ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। 

ਉਚਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡ  ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਾਪਮਾਨ -40 ਤੋਂ ਘੱਟ&nbsp;°C (-40&nbsp;°F) ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 30 ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ&nbsp;°C (86&nbsp;°F), ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਨਾਲ। ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
left|thumb|750x750px| ਤਸੋਕਰ ਝੀਲ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼
right|thumb| ਤਸੋਕਰ ਬੰਦੋਬਸਤ 2010
right|thumb| ਵਾਈਲਡਾਸ ਹੋਮਸਟੇ, ਸੋਕਰ ਝੀਲ। 2010
thumb| ਤਿੱਬਤੀ ਅਰਗਾਲੀ ਹੋਮਸਟੈ, ਸੋਕਰ
thumb| ਸੋ ਕਾਰ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲੀ ਕੀਆਂਗ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੋਡਾ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸਾਈਟ

## ਸਾਹਿਤ 
* *ਕਸ਼ਮੀਰ ਲੱਦਾਖ ਮਨਾਲੀ - ਜ਼ਰੂਰੀ ਗਾਈਡ ਪਾਰਥਾ* ਐਸ. ਬੈਨਰਜੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ: ਮਾਈਲਸਟੋਨ ਬੁੱਕਸ 2010,

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਦਾਖ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਾਨੀਆ ਖ਼ਾਨ

**ਸਾਨੀਆ ਇਕਬਾਲ ਖ਼ਾਨ** (    ; ਜਨਮ 23 ਮਾਰਚ 1985) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਜੋ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਮੱਧਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ 2009 ਅਤੇ 2016 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ 17 ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ 25 ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2009 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੋ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ-20 ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡੀ, ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਰਲਡ ਟੀ20 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਉਸਨੇ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ । ਉਸਨੇ ਮੁਲਤਾਨ, ਕਰਾਚੀ ਅਤੇ ਜ਼ਰਾਈ ਤਰਕੀਆਤੀ ਬੈਂਕ ਲਿਮਿਟੇਡ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵੀ ਖੇਡੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਹੋਂਗਸ਼ਨ ਝੀਲ

**ਹੋਂਗਸ਼ਨ ਝੀਲ** ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਰੂਟੋਗ ਕਾਉਂਟੀ, ਨਗਾਰੀ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੂਣੀ ਝੀਲ ਹੈ।

ਇਹ ਝੀਲ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ  ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 219 ਇਸਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਿੱਚੋਂ  ਲੰਘਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਦਾਖ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮੇਰਾ ਪੀਆ ਘਰ ਆਇਆ

**ਮੇਰਾ ਪੀਆ ਘਰ ਆਇਆ** ( میرا پیا گھر آیا) 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਕਵੀ ਬਾਬਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ  ਲਿਖੀ  ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫੀ ਕਾਫੀ  ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਾਫੀ ਆਪਣੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਇਤ ਕਾਦਿਰੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ ਰਚੀ ਸੀ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੱਵਾਲੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਐਲਬਮ, ਕੱਵਾਲੀ: ਦ ਅਸੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਗੀਤ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ  ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, ਸਾਬਰੀ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ (ਭਾਵ ਗੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਸਾਬਰੀ ਅਤੇ ਮਕਬੂਲ ਅਹਿਮਦ ਸਾਬਰੀ ), ਕੱਵਾਲ ਬਹਾਉਦੀਨ ਖ਼ਾਨ, ਰਾਹਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਅਤੇ ਮੇਹਰ ਅਲੀ, ਬਦਰ ਮੀਆਂਦਾਦ, ਸ਼ੇਰ ਮੀਆਂਦਾਦ ਕੱਵਾਲ, ਅਤੇ ਫਰੀਦ ਅਯਾਜ਼ ਅਤੇ ਅਬੂ ਮੁਹੰਮਦ।

## ਮੌਲਿਕ ਕਾਫੀ 
ਘੜਿਆਲੀ ਦਿਓ ਨਿਕਾਲ ਨੀ, ਅੱਜ ਪੀ ਘਰ ਆਇਆ ਲਾਲ ਨੀ। ਟੇਕ।
ਘੜੀ ਘੜੀ ਘੜਿਆਲ ਬਜਾਵੇ, ਰੈਣ ਵਸਲ ਦੀ ਪਿਆ ਘਟਾਵੇ।
ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਬਾਤ ਜੇ ਪਾਵੇ, ਹੱਥੋਂ ਚਾ ਸੱਟੇ ਘੜਿਆਲ ਨੀ।
ਅਨਹਦ ਵਾਜਾ ਵੱਜੇ ਸੁਹਾਨਾ, ਮੁਤਰਿਬ ਸੁੱਘੜਾਂ ਤਾਨ ਤਰਾਨਾ।
ਨਮਾਜ਼ ਰੋਜ਼ਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਦੁਗਾਨਾ, ਮੱਧ ਪਿਆਲਾ ਦੇਣ ਕਲਾਲ ਨੀ।
ਮੁੱਖ ਵੇਖਣ ਦਾ ਅਜਬ ਨਜ਼ਾਰਾ, ਦੁੱਖ ਦਿਲੇ ਦਾ ਉਠ ਗਿਆ ਸਾਰਾ।
ਰੈਣ ਵਧੇ ਕੁਝ ਕਰੋ ਪਸਾਰਾ, ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਧਰੋ ਦੀਵਾਲ ਨੀ।
ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਕਾਈ, ਕਿਆ ਜਾਣਾ ਮੈਂ ਕਿਤ ਵਿਆਹੀ।
ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਉਂਕਰ ਛਪੇ ਛਪਾਈ, ਹੁਣ ਹੋਇਆ ਫ਼ਜ਼ਲ ਕਮਾਲ ਨੀ।
ਟੂਣੇ ਕਾਮਣ ਕਰੇ ਬਥੇਰੇ, ਸਿਹਰੇ ਆਏ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ।
ਹੁਣ ਘਰ ਆਇਆ ਜਾਨੀ ਮੇਰੇ, ਰਹਾਂ ਲੱਖ ਵਰ੍ਹੇੇ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਨੀ।
ਬੁਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹੁ ਦੀ ਸੇਜ ਪਿਆਰੀ, ਨੀ ਮੈਂ ਤਾਰਨਹਾਰੇ ਤਾਰੀ।
ਕਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਹੁਣ ਆਈ ਵਾਰੀ, ਹੁਣ ਵਿਛੜਨ ਹੋਇਆ ਮੁਹਾਲ ਨੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ
ਕਯਾਗੋ ਸੋ

**ਕਯਾਗਰ ਸੋ** ਜਾਂ **ਕੀਗਰ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੱਦਾਖ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।  ਦੂਰੋਂ, ਇਸਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਦਿਖਣ 'ਤੇ  ਫਿਰੋਜ਼ੀ ਰੰਗ ਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। 

**ਭੂਗੋਲ**

4.705 ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਕਯਾਗਰ ਸੋ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। (15,436&nbsp;ਫੁੱਟ) ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਇਹ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਰੂਪਸ਼ੂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 4,663 ਮੀਟਰ ਉੱਤੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ  ਹੈ।  ਇਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੇਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਖਾਰੀ ਝੀਲ
* ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਟਿਕਾਣੇ
* ਸਿਰਿਜਾਪ
* ਖੁਰਨਾਕ ਕਿਲਾ
* ਰੁਡੋਕ
* ਸਪੰਗੁਰ ਤਸੋ
* ਤਸੋ ਮੋਰੀਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਸਰਹੱਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਦਾਖ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਘੁੰਗਰੂ

thumb| ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ
thumb| ਕਥਕ ਡਾਂਸਰ ਨਮਰਤਾ ਰਾਏ 400 ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੋਈ
**ਘੁੰਗਰੂ** (ਹਿੰਦੀ: घुँघरू, ਉਰਦੂ:گھنگرو), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਘੰਗਰੂ** ਜਾਂ ਘੁੰਗੂਰਾ (ਅਸਾਮੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਉੜੀਆ) ਜਾਂ **ਚਿਲੰਕਾ** ਜਾਂ **ਸਲੰਗਾਈ** ਜਾਂ **ਗੇਜੇ** (ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, **ਘੁੰਗਰੂ** ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਵਜੀਆਂ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਟੱਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈਆਂ  ਝਾਂਜਰਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।  ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਾਤੂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪਿੱਚ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਘੁੰਗਰੂ ਡਾਂਸ ਦੇ ਲੈਅਮਈ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚਾਲ ਨਾਲ਼ ਬਣਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿੱਟੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਪਰ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ  50 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੱਲੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਗੰਢੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਬੱਚੇ ਡਾਂਸਰ 50 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਰ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕੀ ਯੋਗਤਾ ਪੱਖੋਂ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘੁੰਗਰੂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ, ਕਥਕ, ਕੁਚੀਪੁੜੀ, ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ, ਲਾਵਾਨੀ, ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੋਂਗਰੂਓ
* ਜਿੰਗਲ ਘੰਟੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਕਨੋਡੀਆ ਪੁਰੋਹਿਤਾਨ

**ਕਨੋਡੀਆ ਪੁਰੋਹਿਤਾਨ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਚਾਇਤ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜੈਸਲਮੇਰ ਹਾਈਵੇ ( NH-125 ) 'ਤੇ ਜੋਧਪੁਰ  ਤੋਂ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਜੈਸਲਮੇਰ ਹਾਈਵੇ (NH-125) 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਧਾਰਤਜੀ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਨੋdeeਡੀਆ ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ILRC ਬਲੇਸਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਨਵੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਅਤੇ ਟੀਕਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਹਸਤੀਨਾਪੁਰ (ਸਵਰਗੀ ਹਸਤੀ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਨਗਰ (ਝੁੰਜਰ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾਦੋਸਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲਈ ਨਾਮ ਤੇ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਨੋਟ ਤੇ ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਸਟੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ

**ਕਾਸਟੀ** ਜਿਸਨੂੰ ਕਸਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਚਾਇਤ ਪਿੰਡ  ਹੈ।   ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਾਸਟੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਾਵੜੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।  ਕਾਸਟੀ ਪਿੰਡ ਨੇਤਰਾਂ (ਨੇਤਰਾ) ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੱਜਰੀ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 65 ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਖ਼ਤ ਸਤ੍ਹਾ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

ਕਾਸਟੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਿੰਡ ਹਨ ਕਾਸਟੀ ਅਤੇ ਲੁਣਾਵਾਸ। 

## ਨੋਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਝੀਲ

thumb| ਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਜੰਮ ਗਈ
thumb| ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ . ਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਲੱਡਕਾਹ, 2010
thumb|300x300px| ਝੀਲ Tsomoriri ਅਤੇ ਸਾਈਨ.
**ਸੋ ਮੋਰੀਰੀ** ਜਾਂ **ਝੀਲ ਮੋਰੀਰੀ** ਇਹ ਝੀਲ ਪੂਰਬੀ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਲੇਹ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ  ਦੀ ਸੜਕੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। । ਸੜਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਚਾਂਗਟਾਂਗ ਖੇਤਰ ਰਾਹੀਂ ਪੈਂਗੋਂਗ ਤਸੋ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤਸੋਮੋਰੀਰੀ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਲੱਦਾਖ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਡਰਾਈਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਂਗੋਂਗ ਤਸੋ 'ਤੇ ਮੈਨ - ਮੇਰਕ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਰਮਿਟ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੈਂਗੋਂਗ ਤਸੋ ਅਤੇ ਤਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ 235 ਹੈ&nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬਾਲਣ ਚੁੱਕਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਲੇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਝੀਲ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ । ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਜੀਵ-ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 16 ਮੀਲ (26&nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮੀਲ (3 ਤੋਂ 5&nbsp;km) ਚੌੜਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਝੀਲ ਦਾ ਕੋਈ ਆਊਟਲੈਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾਰਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੁਆਦ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨੁਭਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਝੀਲ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ। ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਦਲਦਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਆਊਟਲੈਟ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਬਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਝੀਲ ਇੱਕ ਐਂਡੋਰਹੀਕ ਝੀਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਝੀਲ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਓਲੀਗੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਾਣੀ ਖਾਰੀ ਹੈ।

thumb|300x300px| ਸੋ ਮੋਰੀਰੀ, ਲੱਦਾਖ 2010
right|thumb|250x250px| ਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਝੀਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੀਆਂਗ
right|thumb|320x320px| ਅਗਸਤ ਦੌਰਾਨ ਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਝੀਲ
thumb|350x350px| ਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਵਿਖੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕੈਂਪਿੰਗ ਸਾਈਟ ਹੈ।
*ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ।*

* ਤਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਵਿਖੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਮਾਡਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰੋ
* ਚੁਣੇ ਗਏ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
* ਟੂਰ ਆਪਰੇਟਰਾਂ, ਫੌਜ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰੋ
* ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੀਚੇ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਅਕਸਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
* ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਤਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਅਤੇ ਤਸੋਕਰ ਅਤੇ ਪੈਂਗੋਂਗ ਤਸੋ ਝੀਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ
* ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਈਕੋ-ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ
* ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਰੋਤ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ
* ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰੋ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰੋ
* ਤਸੋ ਮੋਰੀਰੀ, ਲੇਹ ਅਤੇ ਤਸੋਕਰ ਵਿਖੇ ਮੌਜੂਦਾ ਫੀਲਡ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਵਧਾਓ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਸ਼ੁਲ ਅਤੇ ਹੈਨਲੇ ਦਲਦਲ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਧਾਓ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲੇਹ
* ਲੱਦਾਖ
* ਕਰਜ਼ੋਕ
* ਸੋਡਾ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਤਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ
* ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ (LAHDC), ਲੇਹ ਲੱਦਾਖ (ਅਣਮਿਤ): ਤਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਵੈਟਲੈਂਡ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਰਿਜ਼ਰਵ (ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਗਾਈਡ)
* ਰਿਜ਼ਵੀ, ਜੇ. (1996) ਲੱਦਾਖ: ਕਰਾਸਰੋਡਜ਼ ਆਫ਼ ਹਾਈ ਏਸ਼ੀਆ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ
* Tso Moriri 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲੇਖ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਦਾਖ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਤੰਬੂਰੀ

thumb|361x361px
**ਤੰਬੂਰੀ** (ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੰਬਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲੰਮੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ  ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਤੰਬੂਰੀ ਛੋਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਵਜਾਈ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤਾਨਪੁਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ।   ਤਾਨਪੁਰਾ ਦੇ ਉਲਟ ਤੰਬੂਰੀ ਇੱਕ ਸੁਰੀਲੇ ਸਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਓਵਰਟੋਨਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਟੋਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਧੁਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਗੂੰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਸੋਲੋ ਵਾਦਕ ਦੀਆਂ ਛੇੜੀਆਂ  ਬਾਹਰੀ ਟੋਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਵੇਗੀ।

ਤੰਬੂਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਕਰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕਤਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਜ਼
ਕੁੜੀ, ਭੋਪਾਲਗੜ੍ਹ

thumb| **ਨਾਥਜੀ ਭਾਕਰ****ਕੁੜੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Kuri**, Bhopalgarh), ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਭੋਪਾਲਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 62 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਭੋਪਾਲਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ 277 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਭਾਸ਼ਾ 
ਮਾਰਵਾੜੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ: ਤੰਬੜੀਆ ਕਲਾਂ (8 ਕਿ.ਮੀ.) ਭੂੰਦਨਾ (9 ਕਿ.ਮੀ.) ਮਲਾਰ (9 ਕਿ.ਮੀ.) ਕਾਗਲ (10 ਕਿ.ਮੀ.) ਦੇਵਤਾਰਾ (11 ਕਿ.ਮੀ.) ਸੋਪਾਰਾ (6 ਕਿ.ਮੀ.)

thumb| ਨਾਥਜੀ ਭਾਕਰ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖੇਜੜਲੀ

**ਖੇਜੜਲੀ**  ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ,  ਜੋਧਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਕਸਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਖੇਜੜੀ (*ਪ੍ਰੋਸੋਪਿਸ ਸਿਨੇਰੇਰੀਆ )* ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 363 ਬਿਸ਼ਨੋਈਆਂ ਨੇ 1730 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਖੇਜੜੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ । ਇਹ ਘਟਨਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਚਿਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਪੂਰਵਜ ਸੀ।  

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜੋਧਪੁਰ ਪਰਗਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਖੜਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਦੇ ਠਾਕੁਰ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ  ਮਾਰਵਾੜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਨੇ 1726 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਪਰਗਨੇ ਵਿੱਚ ਖੇਜੜਲੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾ 'ਖੇਜੜਲੀ ਦਾ ਠਾਕੁਰ' ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਖੇਜੜਲੀ ਕਤਲੇਆਮ 
thumb|  1730 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਦਰਖਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰੇ ਗਏ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ
ਖੇਜੜਲੀ ਚਿਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ। 12 ਸਤੰਬਰ 1730 ਨੂੰ, ਮਾਰਵਾੜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਗਿਰਧਰ ਭੰਡਾਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਦਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖੀਜਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ। ਨਵੇਂ ਮਹਿਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਚੂਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।

ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਔਰਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੇਵੀ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਹੀ ਰੁਕਣਗੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ  ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਸਮਝਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ (ਆਸੂ, ਰਤਨੀ ਅਤੇ ਭਾਗੂ) ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 

ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ 84 ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਸੁਨੇਹੇ  ਭੇਜੇ ਗਏ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਵਲੰਟੀਅਰ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਰੁੱਖ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਨੋਈ, ਨੌਜਵਾਨ ਮਰਦ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗੇ।

ਘਟਨਾ ਨੇ ਰੁੱਖ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋਧਪੁਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰਵਾੜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਨਾ ਕੱਟੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ 363 ਬਿਸ਼ਨੋਈਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬਾੜੇਛੀਨਾ

**ਬਾੜੇਛੀਨਾ** ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲੇ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ  ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ, ਅਲਮੋੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।  ਇਹ ਅਲਮੋੜਾ-ਬਾੜੇਛੀਨਾ-ਧੌਲਚੀਨਾ-ਸ਼ੇਰਾਘਾਟ-ਰਾਏਗਰ-ਬੈਰੀਨਾਗ - ਚੌਕੋਰੀ -ਥਲ-ਤੇਜਮ ਤੋਂ ਮੁਨਸਿਆਰੀ ਤੱਕ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾ 
ਬਾੜੇਛੀਨਾ 'ਲਖੁਦੀਆਰ' (ਇਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ 'ਇੱਕ ਲੱਖ ਗੁਫਾਵਾਂ) ਵਿਖੇ ਸੁਆਲ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੋ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਚਿੱਤਰ ਚੱਟਾਨ-ਆਸਰਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਟੀਫਾਰਮ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਕਾਲੇ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ   ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਸਵਾਸਤਿਕ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। 

ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹੁਣ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ  ਇਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਦ ਆਰਟਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ  ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੇ ਉੱਕਰੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ। 
thumb| ਲਖੂਦਿਆਰ, ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੁਫਾ ਚਿੱਤਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਸੇਰੀ ਬਸਨਲ

**ਬਸੇਰੀ ਬਸਨਲ** ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ, ਕੁਮਾਉਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਰਾਮਗੰਗਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਲਾ ਨਯਾ, ਸਿਆਲਦੇ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਭਿਕਿਆਸਨ ਦੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਾਲਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਅਲਮੋੜਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਰਾਮਨਗਰ ਤੋਂ ਰੋਡ ਰਾਹੀਂ ਬਸੇਰੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।  ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਐਨਸੀਆਰ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ  ਸੜਕ ਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।  ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰਾਮਨਗਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਰੁਦਰੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

**ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ** (ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1938) ਭਾਰਤ ਦੀ 14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (INC) ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸਵ. ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਸੀ।ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਕੈਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਅਮੀਰ ਕਰੋੜ ਸੂਰੀ

**ਅਮੀਰ ਕ੍ਰੋੜ ਸੂਰੀ** (ਪਸ਼ਤੋ: امير کروړ سوري), **ਜਹਾਨ ਪਹਿਲਵਾਨ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਫਗਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਾਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗ਼ੋਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਮੀਰ ਕਰੋੜ ਸੂਰੀ ਨੂੰ ਪਸ਼ਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਸਨੂੰ 9ਵੀਂ-10ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗ਼ੋਰ ਦੇ ਬੋਧੀ ਰਾਜਾ ਅਮੀਰ ਸੂਰੀ ਨਾਲ਼ ਰਲਗੱਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

## ਪਤਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ 
ਪਤਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮੀਰ ਕਰੋੜ ਸੂਰੀ *ਅਮੀਰ ਪੋਲਦ ਸੂਰੀ* ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜੋ ਗ਼ੋਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ।  ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਬੂ ਮੁਸਲਿਮ ਖੁਰਾਸਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਿਆ ਸੀ,   

ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮੀਰ ਕਰੋੜ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੜਾਕੂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਇਕਹਿਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਬੜੀ ਵੱਡੀ  ਆਤਮਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੂੰ ਪਸ਼ਤੋ ਸਿਰਲੇਖ *ਕਰੋੜ*  ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਖ਼ਤ" ਅਤੇ "ਮਜ਼ਬੂਤ"। ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਗ਼ੋਰ, ਬਾਲਿਸ਼ਤਾਨ, ਖੀਸਰ, ਤਾਮਰਾਨ ਅਤੇ ਬਰਕੋਸ਼ਕ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਜਿੱਤ ਲਏ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ,  ਪਰ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਲਈ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਂ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਦੇ। 

## ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ 
ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮੀਰ ਕਰੋੜ ਸੂਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਪੋਸ਼ੰਜ (ਜੋ ਕਿ ਹੇਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ 154 H./771 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਮੀਰ ਨਾਸਰ, ਜਿਸਨੇ ਗ਼ੋਰ, ਸੁਰ, ਬੋਸਤ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਦਵਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਾਰਸ ਸੀ।

## ਫੁਟਨੋਟ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਖੁਸ਼ਾਲ ਹਬੀਬੀ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਪੱਤਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਔਨਲਾਈਨ ਸੰਸਕਰਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ
ਅੰਬਾਤੂਰ ਝੀਲ

**ਅੰਬਤੂਰ ਐਰੀ**, ਜਾਂ ਅੰਬਤੂਰ ਝੀਲ, ਇੱਕ ਬਾਰਸ਼-ਅਧਾਰਿਤ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ, ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਝੀਲ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਪੁੰਡੀ ਅਤੇ ਚੇਂਬਰਮਬੱਕਮ ਝੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੇਨਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅੰਬਤੂਰ ਏਰੀ ਤਿੰਨ ਜਲਘਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਰੱਤੂਰ ਏਰੀ ਅਤੇ ਮਾਧਵਰਮ ਏਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

thumb| ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਝੀਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 

* ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ II

**ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ II**  (15 ਸਤੰਬਰ 1873 –27 ਦਸੰਬਰ 1940) 1889 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1940 ਤੱਕ ਕੋਟਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਰ ਉਮੇਦ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਭੇਜੀਆਂ।

## ਜੀਵਨ 
ਕੋਟਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ, ਸਰ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ਤਰੂ ਪਾਲ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ। 1889 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਉਦੈ ਸਿੰਘ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ) ਨੇ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਮੇਓ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੇ 1 ਜਨਵਰੀ 1903 ਨੂੰ 1903 ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਆਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਰੈਂਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ  

52 ਸਾਲ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1940 ਵਿੱਚ, 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਜੀ II ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ।

## ਸਿਰਲੇਖ 
* 1873-1889: ਕੁੰਵਰ ਸ੍ਰੀ ਉਮੈਦ ਸਿੰਘ
* 1889-1900: ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਾਰਾਜਾਧੀਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਿਮਹੇਂਦਰ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ II ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ, ਕੋਟਾਹ ਦੇ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ
* 1900-1903: ਮਹਾਰਾਵ ਮਹਾਰਾਜਾਧੀਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਿਮਹੇਂਦਰ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ II ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ, ਕੋਟਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ, ਕੇ.ਸੀ.ਐੱਸ.ਆਈ.
* 1903-1907: ਮੇਜਰ ਹਿਜ਼ ਹਾਈਨੈਸ ਮਹਾਰਾਜਾਧੀਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਿਮਹੇਂਦਰ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ II ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ, ਕੋਟਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ, ਕੇ.ਸੀ.ਐਸ.ਆਈ.
* 1907-1911: ਮੇਜਰ ਹਿਜ਼ ਹਾਈਨੈਸ ਮਹਾਰਾਜਾਧੀਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਿਮਹੇਂਦਰ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ II ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ, ਕੋਟਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ, ਜੀ.ਸੀ.ਆਈ.ਈ., ਕੇ.ਸੀ.ਐਸ.ਆਈ.
* 1911-1915: ਮੇਜਰ ਹਿਜ਼ ਹਾਈਨੈਸ ਮਹਾਰਾਜਾਧੀਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਿਮਹੇਂਦਰ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ II ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ, ਕੋਟਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ, ਜੀ.ਸੀ.ਐਸ.ਆਈ., ਜੀ.ਸੀ.ਆਈ.ਈ.
* 1915-1918: ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਕਰਨਲ ਹਿਜ਼ ਹਾਈਨੈਸ ਮਹਾਰਾਜਾਧੀਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਿਮਹੇਂਦਰ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ II ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ, ਕੋਟਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ, ਜੀ.ਸੀ.ਐੱਸ.ਆਈ., ਜੀ.ਸੀ.ਆਈ.ਈ.
* 1918-1939: ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਕਰਨਲ ਹਿਜ਼ ਹਾਈਨੈਸ ਮਹਾਰਾਜਾਧੀਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਿਮਹੇਂਦਰ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ II ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ, ਕੋਟਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ, ਜੀਸੀਐਸਆਈ, ਜੀਸੀਆਈਈ, ਜੀ.ਬੀ.ਈ.
* 1939-1940: ਕਰਨਲ ਹਿਜ਼ ਹਾਈਨੈਸ ਮਹਾਰਾਜਾਧੀਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਿਮਹੇਂਦਰ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ II ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ, ਕੋਟਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਓ ਰਾਜਾ, ਜੀਸੀਐਸਆਈ, ਜੀਸੀਆਈਈ, ਜੀ.ਬੀ.ਈ.

## ਇਨਾਮ 
* ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ, 1903
* ਨਾਈਟ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਮਾਂਡਰ ਆਫ ਦਿ ਆਰਡਰ ਆਫ ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਂਪਾਇਰ (GCIE), 1907
* ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ, 1911
* ਨਾਈਟ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਮਾਂਡਰ ਆਫ਼ ਦਾ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦਾ ਸਟਾਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (GCSI, 1911) (KCSI, 1900)
* ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਆਰਡਰ ਦਾ ਨਾਈਟ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਰਾਸ (GBE), 1918
* ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ V ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਮੈਡਲ, 1935
* ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ VI ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਮੈਡਲ, 1937

## ਵਿਰਾਸਤ 
; ਰੋਲਸ-ਰਾਇਸ

2011 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ 1925 ਫੈਂਟਮ ਆਈ ਰੋਲਸ-ਰਾਇਸ, ਮਾਊਂਟਡ ਬੰਦੂਕਾਂ ਅਤੇ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਸਰਚ ਲਾਈਟਾਂ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲਿਤ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਲਾਮੀ ਲਈ ਆਈ। ਆਟੋ ਦੇ $1.6 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਵਿਕਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1940
ਸੋ ਤਾਂਗ ਝੀਲ

**ਸੋ ਤਾਂਗ** ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਸੂਬੇ ਦੇ ਹੋਟਨ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਦੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਖਾਰੀ ਝੀਲ।

1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਤਾਰਿਮ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਔਖੇ ਅਤੇ ਟੈਰਿਫਡ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਦੱਰੇ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।  Tso Tang ਇਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੀ. ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਦੇ ਸਰਜਨ ਹੈਨਰੀ ਕੇਲੇ ਜੋ ਕਿ ਯਰਕੰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਨੇ ਝੀਲ ਨੂੰ "ਖਾਰੀ ਪਰ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀਣ ਯੋਗ" ਵਜੋਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ।  ਝੀਲ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਬੋਧੀਆਂ ਅਤੇ ਜੈਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਦਾਖ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਜਾਂਬਾ, ਜੋਧਪੁਰ

**ਜਾਂਬਾ** ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਾਪ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਜੰਭੋਲਵ ਧਾਮ ਮੰਦਰ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਮੋਲੀ, ਅਲਮੋੜਾ

**ਅਮੋਲੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੀ ਕੁਮਾਉਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਭੀਕੀਆ ਸੈਨ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।    ਇਹ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭੁੱਲਾਤਾਲ ਝੀਲ

**ਭੁੱਲਟਾਲ**, ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ  ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਲੈਂਸਡਾਊਨ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ 1 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ।  

ਝੀਲ 'ਤੇ ਕੁਝ ਬੱਤਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।

* ਲੈਂਸਡਾਊਨ, ਭਾਰਤ
* ਨੈਨੀਤਾਲ
* ਭੀਮਤਾਲ ਝੀਲ
* ਕੁਮਾਉਂ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
* ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਤਾਲ (ਸਾਜ਼)

**ਤਾਲ**, **ਮੰਜੀਰਾ** , **ਜਲੜਾ**, **ਕਰਤਾਲਾ**, **ਕਰਤਾਲ** ਜਾਂ **ਗਿੰਨੀ** ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਝਾਂਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਬਝਿਆ, ਜੋ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਟੁਣਕਵੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਝਾਂਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। *ਤਾਲ* ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤਾਲਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਤਾੜੀ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਵਾਇਤੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਬਿਹੂ ਸੰਗੀਤ, ਹਰਿਨਾਮ ਆਦਿ। ਇਹ ਗ਼ਾਨਾ ਵਦੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ **ਕਰਤਾਲ** (  ; *ਕਰ* "ਹੱਥ", "ਬਾਂਹ" ਅਤੇ *ਤਾਲ* "ਤਾਲ", "ਬੀਟ") ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਜਨ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਵਰਗੇ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਰੀਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹਨ। 

## ਕਿਸਮਾਂ 
thumb| ਮੰਜੀਰਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ, *ਤਾਲ*
ਤਾਲ ਦੀਆਂ ਆਕਾਰ, ਭਾਰ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।thumb|375x375px| ਝਿਮਟਾ ਝਾਂਜਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਨੇਪਾਲ।

## ਨੈਪਾਲ 
: *ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ*

thumb|375x375px|ਝਿਆਮਤਾ ਝਾਂਝਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਨੇਪਾਲ।
ਇਹ ਸਾਜ਼ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਝਯਾਮਤਾ (ਨੇਪਾਲੀ هیامτā) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਕਿਰਤ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਕੇਲਾ, ਚਿਆਬਰੰਗ, ਊਧੌਲੀ, ਉਭੌਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਢੋਲ (ਕਿਰਤ) ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਭਗੋਤੀ

**ਭਗੋਤੀ** ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਆਪਣਾ ਡਾਕਖਾਨਾ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਭਗੋਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। 

ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ। ਬੁਧੋਰੀ ਜਨਰਲ ਸਟੋਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਇਕ ਭਗਵਤੀ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ 200 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ, ਸੜਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਸੁਧਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਗੋਤੀ ਪਿੰਡ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਥ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ