ਅਸ਼ੋਕ ਸਿੰਘਲ

**ਅਸ਼ੋਕ ਸਿੰਘਲ** (27 ਸਤੰਬਰ 1926 - 17 ਨਵੰਬਰ 2015) ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (VHP) ਦੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਸਨ। ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਲੰਬੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਵੀਨ ਤੋਗੜੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਿੰਘਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਖਰਾਬ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਿੰਘਲ ਦਾ ਜਨਮ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਲ (ਵਿਲ ਬਿਜੋਲੀ, ਅਤਰੌਲੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਲੀਗੜ੍ਹ) ਆਈਸੀਐਸ (ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ) ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਿਨੋਦ ਪੀ ਸਿੰਘਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ, ਪ੍ਰਮੋਦ ਪੀ ਸਿੰਘਲ ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ, ਆਨੰਦ ਪੀ ਸਿੰਘਲ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਬੀਪੀ ਸਿੰਘਲ, ਸਾਬਕਾ ਡੀਜੀਪੀ, ਯੂਪੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ, ਪਿਊਸ਼ ਸਿੰਘਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਸਿੰਘਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ, ਊਸ਼ਾ ਰਾਣੀ ਸਿੰਘਲ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਘ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸਿੰਘਲ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (BHU) ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੋਂ ਧਾਤੂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸਿੰਘਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਡਿਤ ਓਮਕਾਰਨਾਥ ਠਾਕੁਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 17 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਗੁੜਗਾਓਂ ਦੇ ਮੇਦਾਂਤਾ ਮੈਡੀਸਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 1 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ, **"ਹਿੰਦੂਤਵ ਕੇ ਪੁਰੋਧਾ"** ਕਿਤਾਬ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ, ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਰੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਹੇਸ਼ ਭਾਗਚੰਦਕਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
### ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ 
ਅਸ਼ੋਕ ਸਿੰਘਲ 1942 ਵਿੱਚ ਬਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਵਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (RSS) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਲਈ *ਪ੍ਰਾਂਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕ* ਬਣ ਗਿਆ। 1980 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ VHP ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣ ਗਏ। 1984 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ, ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ 2011 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ।

### ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ 
1981 ਵਿੱਚ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀਪੁਰਮ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਘਲ ਸੰਯੁਕਤ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀਐਚਪੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੂੰ ਮੰਦਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੀਐਚਪੀ ਨੇ ਦਲਿਤਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 200 ਮੰਦਰ ਬਣਾਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ।

ਸਿੰਘਲ 1984 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਵੀਐਚਪੀ ਧਰਮ ਸੰਸਦ ਦੇ  ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਿੰਘਲ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਬਣ ਗਏ।

### ਮਰਨ ਤੱਕ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਾਣਾ ਖੁਆਉਣਾ 
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ (1998-2004) ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਵਾਜਪਾਈ ਅਤੇ ਸਿੰਘਲ ਦੀ ਜੋੜੀ ਉਦੋਂ ਟੁੱਟ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਐਨਡੀਏ ਸਰਕਾਰ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।

ਫਿਰ ਅਸ਼ੋਕ ਸਿੰਘਲ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੁਆਇਆ" ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਸ਼ੋਕ ਸਿੰਘਲ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਸਿੰਘਲ ਅਤੇ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।

## ਦਰਸ਼ਨ 
ਅਸ਼ੋਕ ਸਿੰਘਲ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। 1989 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ, ਉੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਹਿੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰ ਗੱਲ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵੀਐਚਪੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਪ੍ਰਚਾਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ