open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1780

**1780** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1780 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*2 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
971

ਸਾਲ **971** (10ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 2 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ (ਮੌਤ 1030)
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨਾਇਕਾ --- ਮਾਲਾਲਾਈ

"ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵਿਖਾਈ ਕੋਈ ਵੀ ਕਮਜੋਰੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਥਾਂ,ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨੀ ਹੋਈ ਤੇਰੀ ਲਾਸ਼ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੈਨੂ ਫਖਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ"(ਪਸ਼ਤੋ ਕਹਾਵਤ)

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹਦਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਪਖਤੂਨ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ,ਜੋ ਕਈ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ|ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਸ਼ਤੂੰਨਵਾਲੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜੋ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਜਤ ਨਾਲ ਜਿਓਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਖਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ|ਪਖਤੂਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਸਭ ਤੋ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਇੱਜਤ ਗਵਾ ਕੇ ਜੀਣਾ|ਇਹਨਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ 'ਇੱਜਤ ਗਵਾ ਕੇ ਜੀਣਾ ਵੀ ਕੋਈ ਜੀਣਾ ਹੈ'|ਇਹ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ-ਭਿੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਪਰ ਬਾਹਰਲੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕਮੁਠ ਹੋ ਕੇ ਲੜਦੇ ਹਨ| ਪਖਤੂਨ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਆਏ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਨਾਇਕਾ ਨੇ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਨੂੰ ਐਨਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1880 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਅਫਗਾਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਸ਼ਿਕਸਤ ਦੇ ਦਿਤੀ|
ਮਾਲਾਲਾਈ ਮਾਈਵਿੰਡ ਹੀ ਪਖਤੂਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਹ ਨਾਇਕਾ ਹੈ,ਜੋ ਇੱਕ ਕਵਿੱਤਰੀ ਵੀ ਸੀ|ਉਹ ਇੱਕ ਆਜੜੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਕੰਧਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਾਈਵਿੰਡ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ|ਉਸਨੇ ਅਜੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰਜ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ|1880 ਦਾ ਹੀ ਉਹ ਸਾਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਖਦੇੜ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਪਖਤੂਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ|ਹਜਾਰਾਂ ਹੀ ਪਖਤੂਨ ਯੋਧੇ,ਇਸ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਅਫਗਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਰ-ਪਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ|ਇਹਨਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾਲਾਈ ਦਾ ਪਿਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਹੀ,ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੋਧਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ|ਮਾਲਾਲਾਈ,ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਖਮੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਣ ਦੇ ਮਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪੁਜੀ|ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪਖਤੂਨੀ ਫੌਜਾਂ ਹਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ ਹੀ ਪਖਤੂਨੀ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਵੀ ਲੜਦਾ-ਲੜਦਾ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਬਹਾਦਰ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੁਰਕਾ ਵਗਾਹ ਮਾਰਿਆ|ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਮੂਹਰਲੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਗੇਤਰ ਲਈ ਲਲਕਾਰਾ ਮਾਰਿਆ ਕਿ,
"ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ,ਜੇ ਤੂੰ ਅੱਜ ਮਾਈਵਿੰਡ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਨਾ ਹੋਇਆ,ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਈ ਕਿ ਤੈਨੂ ਕੋਈ ਜਿੱਲਤ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਓਣ ਲਈ ਬਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ"|

ਮਾਲਾਲਾਈ ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ,ਪਰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨੇ ਪਖਤੂਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੋਂਸਲਾ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ਼ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ਼ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਰ ਸੀ|ਅਫਗਾਨ ਲੋਕ ਇਸ ਜਿੱਤ ਤੇ ਫਖਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਬਲ ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ 'ਮਾਈਵਿੰਡ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ' ਬਨਵਾ ਦਿੱਤੀ|ਅਫਗਾਨੀ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਇਸ ਬਹਾਦਰ ਨਾਇਕਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਫਖਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ|
ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਰਹਿਮਤ ਸ਼ਾਹ ਸਾਯੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾਂ ਦੀਆਂ ਆਖਰੀ ਪੰਕਤੀਆਂ----"ਓ ਮਾਈਵਿੰਡ ਦੀ ਮਾਲਾਲਾਈ,ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਆ,ਤਾਂ ਕਿ ਇੱਜਤ ਵਾਲੀ ਜਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਤੇਰਾ ਗੀਤ ਪਖਤੂਨੀ ਸਮਝ ਸਕਣ,ਤੇਰੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅੱਖਰ ਦੁਨੀਆਂ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,ਮੈਂ ਮਿਨਤਾਂ ਕਰਦਾਂ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਆ"ਹਵਾਲਾ--ਮੈਂ ਮਲਾਲਾ ਹਾਂ(I AM MALALA),ਮਲਾਲਾ ਯੂਸ੍ਫ੍ਜਾਈ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਦਾ ਵਾਰਤਾਲਾਪ,ਪੰਨਾਂ--7 ਤੋਂ 10

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਸਤਕ
ਹੈਦਰ ਹੈਦਰ

**ਹੈਦਰ ਹੈਦਰ** () ਇੱਕ ਸੀਰਿਆ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ।

ਇਸਦੇ ਨਾਵਲ ''ਵਾਲੀਮਾਹ ਲੀ ਆ'ਅਸ਼ਾਬ ਅਲ-ਬਹਰ'' ਉੱਪਰ ਕੁਝ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦਿਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ 2000 'ਚ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਛਪਣ ਬਾਬਤ ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਾਦਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਤੀ ਰਵਇਆ ਗੁੱਸੇ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ। ਪਾਦਰਿਆਂ ਨੇ ਹੈਦਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫ਼ਤਵਾ ਜ਼ਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਿਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।

## ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ
### ਨਾਵਲ
*ਅਲ-ਫ਼ਹਦ (الفهد) (1968)
*ਅਲ-ਜ਼ਮਨ ਅਲ-ਮੁਹਿਸ਼ (1973) (الزمن الموحش)
*ਵਾਲੀਮਾਹ ਲੀ ਆ'ਅਸ਼ਾਬ ਅਲ-ਬਹਰ (1983) (وليمة لأعشاب البحر)
*ਮਰਾਯਾ ਅਲ-ਨਰ (مرايا النار)
*ਮਰਾਠੀ ਅਲ-ਅਯਾਮ (مراثي الأيام)

### ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
*ਅਲ-ਵਮਦਹ (1970) (الومض)
*ਅਲ-ਫਿਦਹਾਨ (1975) (الفيضان)
*ਅਲ-ਵਲ'ਉਲ (1978) (الوعول)
*ਅਤ-ਤਮਾਵੁਜਤ (التموجات)
*ਘਾਸਕ਼ ਅਲ-ਆਲਿਹਾਹ (غسق الآلهة)
*ਹਾਕਿਆ ਅਨ-ਨਵਰਾਸ ਅਲ-ਮੁਹਾਜਿਰ (حكايا النورس المهاجر)

### ਹੋਰ ਕਾਰਜ
*ਅਵਾਰਕ਼ ਅਲ-ਮਨਫ਼ਾ (1993) (أوراق المنفى))
*ਓਲੁਮੋਨਾ (علومنا)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਰਿਅਨ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਕੁਤਕਤਾਰੀਆਂ

right|thumb|ਕੁਤਕਤਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ ਮੁੰਡਾ
**ਕੁਤਕਤਾਰੀਆਂ** ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਮਲ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਣਇੱਛਤ  ਹਿੱਲਜੁਲ ਜਾਂ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ   "tickle" (help·info) ਮਿਡਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ *tikelen ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ *, ਜੋ ਅੱਗੋਂ  *ticken*, ਅਰਥਾਤ ਮਲਕੜੇ ਜਿਹੇ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਲਕੜੇ ਜਿਹੇ ਛੂਹਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਨਾ।

1897 ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਜੀ ਸਟੈਨਲੀ ਹਾਲ ਅਤੇ ਆਰਥਰ ਐਲਿਨ ਨੇ "tickle" ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਲਿਆ ਹੈ।  ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਤਵਚਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹਲਕੀ ਛੇੜਛਾੜ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ  knismesis ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਹਾਸਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਲੂਣ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  

ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਤਕਤਾਰੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਇਹ ਸਵਾਲ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਉਠਾਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਰੈਂਡ ਬਲੱਡ ਸੈੱਲ

ਰੈਂਡ ਬਲੱਡ ਸੈੱਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਆਮ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* *Blood Groups and Red Cell Antigens* by Laura Dean. Searchable and downloadable online textbook in the public domain.
* Database of vertebrate erythrocyte sizes .
* Red Gold , PBS site containing facts and history

## ਹਵਾਲੇ
ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀ

**ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀ **ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ 22 ਅੱਖਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਵਿਅੰਜਨ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅਬਜਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ।

ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਵਰਨਮਾਲਾ ਮਿਸਰੀ ਚਿੱਤਰ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਿਪੀ ਬਣ ਗਈ। ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਦਕਾ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੂੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈ। ਪਾਲੀਓ-ਹਿਬਰੂ ਲਿਪੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਬੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੀ ਪੂਰਵਜ ਆਰਾਮੀ ਲਿਪੀ ਵੀ ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਹਿਬਰੂ ਲਿਪੀ ਵੀ ਆਰਾਮੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਲਿਪੀ (ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਲਾਤੀਨੀ, ਸਿਰਿਲਿਕ, ਅਤੇ ਕੋਪਟਿਕ ਲਿਪੀਆਂ) ਵੀ ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਹ ਅੱਖਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੈਨ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਾਈ ਦਿਖਦੀ ਹੈ। ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤ ਦੋ-ਦਿਸ਼ਾਈ ਹੈ।

## ਅੱਖਰ
## ਨੋਟਸ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Ancient Scripts.com (ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ)
* Omniglot.com (ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਵਰਨਮਾਲਾ)
* official Unicode standards document for Phoenician (PDF file)
* GNU FreeFont Unicode font family with Phoenician range in its serif face.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਹਲਵਾ ਕੱਦੂ

**ਹਲਵਾ ਕੱਦੂ** ਇੱਕ ਸਬਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ ਸਬਜੀਆਂ
ਬਿੱਛੂ ਅਤੇ ਡੱਡੂ

**ਬਿੱਛੂ ਅਤੇ ਡੱਡੂ** ਇੱਕ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲ 1954 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀ ਸਿਆਹ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਕਰ ਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋ, ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਪੂਲਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਹਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਰੂਪਰੇਖਾ 
ਇੱਕ ਬਿੱਛੂ ਡੱਡੂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਡੱਡੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਦੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਝਧਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਡੰਗ ਮਾਰੇਗਾ। ਬਿੱਛੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਗਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।  ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਡੱਡੂ ਜੋਖਮ ਉਠਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਮੰਝਧਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਡੱਡੂ ਨੂੰ ਅੰਦੇਸ਼ਾ ਸੀ। ਦੋਨੋਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੱਡੂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ। ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਬਿੱਛੂ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਡੰਗ ਮਾਰਨਾ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਿਆ।

ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਹਿਸ਼ੀ ਸੁਭਾ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ  ਸਕਦਾ।

## ਵਿਕਾਸ 
[thumb|300x300px|An 1847 illustration of "The Scorpion and the Turtle" from the Persian [ਪੰਚਤੰਤਰ|Kalilah and Dimna, an ancient fable which might have inspired *The Scorpion and the Frog*.]]

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੋੜਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਸਾਹਿਤਕ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਵਲੋਂ 1954 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਇਨਾਮ ਦੀ ਰਕਮ 5,000 (US$76.26) ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਛੇ ਵਾਰ ਵਧਾਈ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ. 2009 ਵਿੱਚ ਇਹ  1,00,000 (US$1,525) ਸੀ. ਇਹ ਇਨਾਮ 1979-80 ਤੋਂ ਹਰੇਕ ਸਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 1,000 ਤੋਂ ਵਧ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ.

ਕਾਫਿਲੇ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਲਬਰਗੀ ਦੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਨੋਇਡਾ 'ਚ ਵਾਪਰੇ ਦਾਦਰੀ ਕਾਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ  ਆਪਣੇ ਇਨਾਮ ਮੋੜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਦਾਦਰੀ 'ਚ ਹੋਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਨੇ ਗਊ ਮਾਂਸ(ਬੀਫ) ਖਾਣ ਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ | ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨਾਮ ਵਾਪਿਸੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਚ ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ, ਅਮਨ ਸੇਠੀ, ਗਣੇਸ਼ ਦੇਵੀ, ਕੁਮ ਵੀਰਬਦਧਰਪਾ ਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਕੇ॰ਸਦਚਚਿਦਾਨੰਦਨ, ਪ॰ਕੇ॰ ਪਰਕਾਦਵੁ ਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਮਾਲਗੱਤਿ ਨੇ ਰੋਸ ਵੱਜੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ | n.

ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹਮਦਰਦੀ ਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇਸ ਐਕਸ਼ਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਤਾੜਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ  ਤੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਇਨਾਮ ਵਾਪਿਸ ਲੈਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਵੀ ਪਾਇਆ | ਬੰਗਾਲੀ ਕਵਿਤਰੀ ਮਂਦਾਕਰਿਤਾ ਸੇਨ, ਜਿਸਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਆਪਣਾ ਇਨਾਮ ਵਾਪਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਨਾਮ ਵਾਪਿਸ ਲੈਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ | ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿੱਤਾ ਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਪਿਛਾਂ ਨਹੀਂ ਹਟੇਗੀ |
.

## ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੋੜਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕ
## Footnotes 

## ਹਵਾਲੇ
ਹੋ ਚੀ ਮਿਨ੍ਹ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਹਨਸਨ ਦੀਆਂ ਚਿਠੀਆਂ

ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ੧੯੬੭ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ-ਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ|ਗੋਲੀਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋ ਚੀ ਮਿਨੰਹ ਦੇ ਨਾਮ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿੱਖੀ ਸੀ ਜੋ ੮ ਫਰਵਰੀ ੧੯੬੭ ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਖੇ ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤ ਵਲੋਂ ਦਿਤੀ ਗੀ ਸੀ| ਗੋਲੀਬੰਦੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ੧੫ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋ ਚੀ ਮਿਨੰਹ ਨੇ ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਹਨਸਨ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ|'View point U.S.A.'Pamphlet,published by united states information service,New Delhi
ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ

## ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ
ਜਿਸ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੁੂੰੰ ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਵਾਰਟਵ ਦੀ ਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੋਂ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋੜੀਦਾਰਾਂ ਖਾਸ ਕਰ ਪਤਨੀਆਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਪਾਲੀਗੈਮੀ ਅਥਵਾ ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ ਬਹੁ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਔਲਾਦ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਐਸ਼ ਪਰਸਤੀ ਲਈ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਕਾਰਨ
*ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਿਆਹੀ ਔਰਤ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਵਾਰਿਸ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦਾ ਆਲਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸੀ।
*ਕਾਮ ਭਾਵ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਲਈ 'ਮਾਨਵੀ ਵਿਆਹ' ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਨ ਮਾਰਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਐਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਕਫੇ ਦੌਰਾਨ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੂੜ੍ਹ ਵਿਚਾਰ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਮਰਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਤਰੀ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਜਲਦੀ ਬੁਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
*ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈੈ। ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਅਮੀਰ ਆਪਣੀ ਸ਼਼ਾਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਦੂਜਾ ਵਿਆਾਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਵੈਸਟਰ ਮੈਰਕ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿ ਜਾਂਗਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਹੀ ਇਸਤਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰਾ ਦਾ ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ ਹੋਣਾ ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸਾਨੀ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੱਗ ਪਿੰਨ

ਪੱਗ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਲੜ ਨੂੰ ਖੜਾਉਣ ਲਈ ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਛੋਟਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਟੋਪੀ ਵਾਲੀ ਮੇਖ ਰੂਪ ਵਸਤੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਉਸਨੂੰ ਪੱਗ ਪਿੰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਪੱਗ ਚ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪਿੰਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ

**ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ** (ਵੀਅਤਨਾਮੀ: *Wikipedia tiếng Việt*) ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਵੀਅਤਨਾਮੀ - ਭਾਸ਼ਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹੈ। ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰੀਕ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦਾ ਕੋਸ਼ (*Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam*) ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਕੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਆਨਲਾਈਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ।

ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੱਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 1,141,000 ਲੇਖ ਹਨ। ਇਹ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇਸ ਦੇ ਸਿਰਫ 375.000 ਲੇਖ ਦਸਤੀ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਇਸ ਦੇ 67%  ਲੇਖ ਬੋਟ ਸਿਰਜਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜਪਾਨੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਤੇ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ 

Wikipedia-logo-vi-500000.png|ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ 500,000 ਲੇਖ ਲੋਗੋ (28 ਸਤੰਬਰ 2012)
Wikipedia-logo-vi-1000000-2.svg|ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ 1,000,000 ਲੇਖ ਲੋਗੋ (15 ਜੂਨ 2014)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸਵੇਰਾ ਹੋਟਲ

ਸਵੇਰਾ ਇੱਕ 11 ਮੰਜ਼ਿਲੀ ਚਾਰ ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ ਜੋਕਿ ਮਾਇਲਾਪੋਰ, ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ I. ਇਸ ਹੋਟਲ ਦੇ ਦੋ ਯੂਨਿਟ ਹਨ- ਇੱਕ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਾਲਨਟ ਹੋਟਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬੈਂਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਲੋਟਸ ਪਾਰਕ ਹੈ I

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਹੋਟਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਫਰਮ ਵਜੋਂ 1965 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਇਸਦੇ ਪ੍ਮੋਟਰ, ਏ.ਵੈਂਕਟਾਕਿ੍ਸ਼ਨਾ ਰੈਡੀ ਅਤੇ ਏ.ਸ਼ਾਮਾਸੁੰਦਰਾ ਰੈਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਿਅਲ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨਾਲ ਤਕਰੀਬਨ 5,000 ਸਕੁਏਅਰ ਮੀਟਰ ਜਮੀਨ ਮਾਇਲਾਪੋਰ ਵਿਖੇ ਲੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਏ ਜਮੀਨ ਓਹਨਾ ਨੇ ਇੱਕ 20 ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ I 1969 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵਧੱਦੇ ਹੋਏ ਵਪਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਮੋਟਰਾਂ ਨੇ ‘ਸਵੇਰਾ ਹੋਟਲਸ ਪਾ੍ਈਵੇਟ ਲਿਮੀਟੇਡ’ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ Iਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ, ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਤਹਿਤ ਇਸਦੀ 1757 ਸਕੁਏਅਰ ਮੀਟਰ ਜਮੀਨ ਸਵੇਰਾ ਹੋਟਲਸ ਪਾ੍ਈਵੇਟ ਲਿਮੀਟੇਡ ਨੇ ਬੇਚ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 4,684 ਸਕੁਏਅਰ ਮੀਟਰ ਜਮੀਨ ਅਸਲੀ ਹੋਟਲ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ I 1972 ਵਿੱਚ, ਜਦ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ 125 ਕਮਰੇ ਹੋਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੋ 20 ਕਮਰੇ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਬਾਕੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਵਿਮਿੰਗ ਪੂਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ I 1975 ਵਿੱਚ, ਮੀਨਾਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਮੋਗਲਇ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. I

1978 ਵਿੱਚ, ਪੱਲਵੀ ਥੀਏਟਰ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਡੀਓ ਅਤੇ ਵੀਡਿਓ ਦੋਵਾ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸੀ ਅਤੇ 35 -mm ਪੋ੍ਜੈਕਟਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. I 1982 ਵਿੱਚ, ਬੰਦ ਸਰਕਿਟ ਵਾਲਾ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੈਟ ਹੋਟਲ ਦੇ 125 ਕਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. I ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਮੁਰੰਮਤ ਵਾਲਾ ਪਰਮੀਟ ਰੂਮ ਜਿਸਨੂੰ ਬੈਂਮਬੂ ਬਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਬੇਸਮੈਂਟ ਤੋਂ ਗਰਾਊਂਡ ਫਲ਼ੋਰ ਤੇ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. I ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹਾੱਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰਨ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਕਰਕੇ, ਪੱਲਵੀ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I 1992 ਵਿੱਚ, ਸਵੀਟ ਟੱਅਚ, ਪੇਸਟਰੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. I

ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਇੱਕਠੇ 1985 ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਭੰਗ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸਵੇਰਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ ਨੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਾਇਦਾਦ ਹਾਸਲ ਲਈ I 2007 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸਵੇਰਾ ਹੋਟਲਸ ਤੋਂ ਸਵੇਰਾ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ ਰੱਖ ਲਿਆ I

## ਹੋਟਲ
ਹੋਟਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਉਸ ਦਾ ਸੱਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਡਰਿੰਕਸ ਦਾ ਵੈਂਯੂ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ, ਬਹੁ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ, ਦ ਪਿਆਨੋ, ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੇ ਨਾਮ ਮਾਲਗੁਡੀ ਤੇ,....ਹੋਟਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ 10 ਸਥਾਨ ਹਨ . ਹੋਟਲ ਕੋਲ ਇੱਕ ਕੋਰਪੋਰੇਟ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਵੇਰਾ ਹੋਟਲ ਅਕੈਡਿਮੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਹੋਸਪੇਟੇਲਿਟੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ I

## ਘਟਨਾਵਾਂ 
31 ਦਸੰਬਰ 2007 ਨੂੰ, ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਲਈ, ਸਵਿਮਿੰਗ ਪੂਲ ਦੇ ਉਪਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਫਲ਼ੋਰ ਦੇ ਡਹਿ ਜਾਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਦੋ ਜਾਣੇ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ.
## ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਭੂਗੋਲ

ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਜਰਖੇਜ਼ ਮੈਦਾਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ ਸਿੰਧੂ, ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ, ਸਤਲੁਜ ਘੱਗਰ ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸਰਤ ਨਹਿਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤਰਾ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਮਾਝਾ, ਮਾਲਵਾ, ਅਤੇ ਦੋਆਬਾ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਖੇਤਰਾ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵੱਖਰੇਵੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਅਰਧ ਬੰਜਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਭੂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਪੇਟੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੌਸਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਪਰੈਲ ਤੋ ਜੂਨ ਤੱਕ ਗਰਮੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 45 ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਸਲਾਨਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਰਧ ਪਹਾੜੀ ਥਾਵਾਂ ਤੇ 96 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆ ਵਿੱਚ 46 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਸਰਦੀ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪ੍ਰਬੋਧ ਚੰਦਰੋਇ

**ਪ੍ਰਬੋਧ ਚੰਦਰੋਇ** -- ਗਿਆਨ ਦੇ ਚੰਨ ਦਾ ਚੜਨਾ --ਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਨਾਟਕ, ਜੋ ਕਿਰ੍ਰਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ ਬਾਹਰਵੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮਿਥਿਆ ਜਾਦਾਂ ਹੈ | ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਡਾ.ਟੇਲਰ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਰੋਸਨਕ੍ਰੇਜ ਤੇ ਹਿਜਰਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ |
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਅਈ ਫੁਕੁਹਾਰਾ

**ਅਈ ਫੁਕੁਹਾਰਾ ** (福原 愛 ਫੁਕੁਹਾਰਾ ਅਈ?) (ਜਨਮ 1 ਨਵੰਬਰ 1988, ਜਨਮ ਸਥਾਨ) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਟੇਬਲ ਟੇਨਿਸ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਉਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ 2012 ਦੀਆ ਸਮਰ ਉਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰlਆਲ ਨਿੱਪੋਨ ਏਅਰਵੇ ਨੇ ਸਪੋਨਸਰ ਕੀਤਾ.

## ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਦਾ ਦੋਰ 
ਫੁਕੁਹਾਰਾ ਨੇ ਟੇਬਲ ਟੇਨਿਸ 3 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਖੇਡਣਾ ਸੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖਿਡਾਰਨ ਵਜੋਂ ਉੱਬਰ ਕੇ ਆਈ। ਇਸ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਜਪਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਗਹ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਟੇਬਲ ਟੇਨਿਸ ਦੇ "ਚਾਇਲਡ ਅਜੂਬਾ" ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ. 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਏਸੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਅਫਸਰ ਮਿਲਿਆ. 2013, ਪੇਰਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅੱਵਲ ਦਰਜੇ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਜਾਂਗ ਯਿਨਿੰਗ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਚੇਮਪਿਅਨਸਿਪ ਦੋਰਾਨ ਕੁਆਟਰ ਫ਼ਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ. ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ 2014 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 

### ਉਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ 
ਫੁਕੁਹਾਰਾ ਨੇ ਏਸਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 2004 ਦੀਆ ਸਮਰ ਉਲੰਪਿਕ ਲਈ ਚਲ ਰਹੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ. 15 ਸਾਲ ਤੇ 287 ਦਿਨ ਦੇ ਦੋਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੁਕੁਹਾਰਾ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਟੇਬਲ ਟੇਨਿਸ ਦੇ ਔਰਤ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਅਥਲੀਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਗਈ. ਫੁਕੁਹਾਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ 16ਵੇ ਦੋਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮੇਡਲ ਵਾਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਿਮ ਕਯੁੰਗ-ਅਹ ਤੋਂ ਹਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 

ਅਪਰੈਲ 2005 ਵਿੱਚ ਫੁਕੁਹਾਰਾ ਨੇ ਅਯਾ ਉਮੇਮੁਰਾ ਦੀ ਜਗਹ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ITTF ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦਰਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਔਰਤ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਆ ਗਈ . 2005 ਦੇ ਵੁਮੇਨਸ ਵਰਲਡ ਕਪ ਵਿੱਚ ਗੂਓ ਯਾਨ ਟੀ ਸੇਮੀਫਿਨਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਤਾਈ ਯਾ ਨਾ ਨੂੰ ਤੀਜੇ ਜਗਹ ਲਈ ਹੋਏ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ। 

ਫੁਕੁਹਾਰਾ 2008 ਸਮਰ ਉਲੰਪਿਕ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੋਰ ਤੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ. ਉਹ ਬੀਜਿੰਗ, ਚਾਇਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ . 

### ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ 2009 ਪੂਰਬ ਏਸੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 
### ITTF ਕੁਵੈਤ ਉਪਨ 2010 
## ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ 
## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਫੁਕੁਹਾਰਾ ਨੇ ਆਓਮੋਰੀ ਯਾਮਾਦਾ "ਜੂਨਿਯਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ" ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੇਚੋਲਰ ਡਿਗਰੀ "ਆਓਮੋਰੀ ਯਾਮਾਦਾ ਹਾਈ" ਸਕੂਲ ਤੋਂ 2007 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਟੇਬਲ ਟੇਨਿਸ ਵਾਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ.

## ਹਾਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ 
* Official Web Site  (Japanese)
* Flickr 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਾਂ

**ਕਾਂ** ਜਾਂ **ਕਾਗ** ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੈ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ
ਕਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਚੋਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੇਕਰ ਕਾਂ ਬਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਸੰਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਗੀਤ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਉੱਡ ਉੱਡ ਕਾਵਾਂ,
ਵੇ ਤੈਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਚੂਰੀ ਪਾਵਾਂ,
ਦਸ ਮੇਰਾ ਮਾਹਿ ਕਦੋਂ ਆਵਸੀ।

ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਚੂਰੀਆਂ ਮੈ, ਕੋਠੇ ਉੱਤੇ ਪਾਉਦੀ ਆਂ,
ਆਏ ਕਾਂ ਖਾ ਜਾਣਗੇ,ਉਏ ਸਾਨੂੰ ਨਵਾ ਪੁਆੜਾ ਪਾ ਜਾਣਗੇ,
ਓਏ ਸਾਨੂੰ ਨਵਾ ......, 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਪਾਟਲੀਪੁਤ੍ਰ

ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪਟਨਾ (ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਮਰਾਟ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮੌਰੀਆ (ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧੀ ਤੀਰਥ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਨਾ
ਪਿੰਡਾਰਕ

**ਪਿੰਡਾਰਕ** ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਨੇੜ੍ਹੇ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਟ ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜਿਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਸਮੇਂ ਸਮੇ ਸਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਥਨ ਅਜੇ ਤਕ ਵੀ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬੜ੍ਹੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀ ਉਤਰ ਪੂਰਵੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੀਹ ਮੀਲ ਦੀ ਵਿਥ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ}
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਪਾਨੀ ਹਾਊਸਿੰਗ

]]
 building provided by the government of Tokyo.]]
, Tokyo.]]ਜਪਾਨੀ ਘਰ ਆਧੁਨਿਕ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਟਾਇਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਦੋ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹਨ: ਇੱਕਲੌਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਰਲੇਪ ਘਰ ਤੇ ਬਹੁ- ਯੂਨਿਟ ਇਮਾਰਤ ਜੋ ਕੀ ਜਾਂ ਤਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਨਿਗਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਚੜਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਸੌਣ-ਕਮਰਾ (ਬੋਰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ), ਸਿੱਧੀ ਪੱਧਰੀ ਇਮਾਰਤ, ਬੋਰਡਿੰਗ ਹਾਊਸ, ਸੈਨਾ ਨਿਵਾਸ ਆਦਿ।

## ਘਰਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਤੇ ਨਕਸ਼ਾ
### ਪਾਰੰਪਰਕ ਘਰ
ਜਪਾਨੀ ਹਾਊਸਿੰਗ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਘਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਉਮਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਢਾਹਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; ਲੱਕੜ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਤੇ ਠੋਸ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਪਾਰੰਪਰਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਛੱਤ ਹੇਠ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਈਮਾ(ਲਿਵਿੰਗ ਰੂਮ / ਸਪੇਸ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ,, ਜਦਕਿ, ਰਸੋਈ, ਬਾਥਰੂਮ, ਟਾਇਲਟ ਇਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਆਧੁਨਿਕ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਤਰਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ 'ਫ਼ੁਸੂਮਾ' ਨਾਲ ਵੰਡ ਕਿੱਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹੈ, ਜੋ ਕੀ ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਤੋਂ ਬਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਤੱਕ ਸੀਲ ਕਰ ਕੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਮਿੰਨੀ ਕਮਰਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਰੋਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੋਕਾ ਤੇ ਈਮਾ ਸ਼ੋਜੀ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੋਜੀ ਸਲਾਇਡ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਪੋਰਟੇਬਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੀ ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫ਼ੁਸੂਮਾ ਦੀ ਹੱਟਕੇ ਸ਼ੋਜੀਦਾ ਕਾਗਜ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆ ਸਕੇ। ਇਹ ਕੱਚ ਦੇ ਸਲਾਇਡ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ. ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

]]

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਘਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
1665

**1665** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1660 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 4 ਮਾਰਚ&ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ (ਹਾਲੈਂਡ) ਵਿਰੁਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 8 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਧਮਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ।
* 31 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1881

**1881** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1880 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 8 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਆਰ.ਈ. ਈਜਰਟਨ ਨੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕੀਤਾ।
## ਜਨਮ
* 9 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਫ਼ਿਓਦਰ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ, ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ (ਜ. 1821)
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ

**ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ** ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਸਮਝ ਕੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਮਜ਼੍ਹਬ, ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਦੇਸ਼, ਕੌਮ ਦੇ ਵਿਤਕਾਰੇ ਦੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਪ੍ਰਪਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਓਪਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਉਸ ਸਭ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵਨਾਂ ਵਾਲ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

ਬਿਸਰਿ ਗਈ ਸਭ ਤਾਤਿ ਪਰਾਈ।। ਜਬ ਤੇ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਮੋਹਿ ਪਾਈ।।੧।। ਰਹਾਉ
ਨਾ ਕੈ ਬੈਰੀ ਬਿਗਾਨਾ ਸਗਲ ਸੰਗਿ ਹਮ ਕਉ ਬਨਿ ਆਈ।। ... ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੰਗ ੧੨੯੯

ਹਰ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਵੀ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਗਦਾ ਹੈ:

ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ **ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ**।।

*ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਮੰਗਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦਵੈਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਿਮਾਣੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਘਨ੍ਹਈਆ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਸਿੱਖ ਧੜਾ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧੜੇ ਦੇ ਫੱਟੜ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਮੱਲ੍ਹਮ ਪੱਟੀ ਕੀਤੀ। 
*ਗੁਰਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਦੂਸਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੌਮ ਅਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਲੰਗਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ
। ਜਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਚਲਦੇ ਆ ਸਿੱਖ ਨੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੰਗਰ ਲਏ ਸਨ
ਜੋ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਤ ਪਾਤ ਧਰਮ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾ ਅਮੀਰ ਗਰੀਬ ਦਾ ਭੇਦ ਭਾਵ ਕਿੱਤਿਆਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਚਲਦੇ ਸਨ 
ਜਿਸ ਸੇਵਾਭਵਨਾਂ ਕਰਕੇਟ ਅਮਰੀਕਾ ਕੈਨੇਡਾਖਾਂ ਦੇ ਰਾਸਟਰਪਤੀ ਨੇ ਵੀਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
*ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸੁਰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਨਾਮ ਬਾਣਿ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਲਾਹੀ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸਾਰਿਆ ਜਿਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। 
ਭਲਾ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚੜਦੀਕਲਾ ਵਿੱਚ 
ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਭਾਣੇ ਮਿੱਠਾ ਕਰਕੇ ਮੰਨਦਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਉਪਹਾਰ ਅਗਨੀ ਕਾਂਡ

**ਉਪਹਾਰ ਅਗਨੀ ਕਾਂਡ**, ਹਾਲੀਆ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਅੰਕਰ ਅੱਗ ਤ੍ਰਾਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਫਿਲਮ *ਬਾਰਡਰ* ਦੇ 3-ਤੋਂ-6 ਵਜੇ ਸਕਰੀਨਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਗਰੀਨ ਪਾਰਕ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਪਹਾਰ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 13 ਜੂਨ 1997 ਨੂੰ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਅੰਦਰ ਫਸੇ, 59 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਘੁੱਟਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ 103 ਨਤੀਜਤਨ ਭਗਦੜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1997 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧ
ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ

**ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ **ਇੱਕ ਹਿੰਦੀਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਹੈ। ਇਹ ਚੈਨਲ 21st ਸੈਂਚੂਰੀ ਫੌਕਸ ਦੇ ਸਟਾਰ ਇੰਡੀਆ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਚੈਨਲ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਡਰਾਮੇ, ਹਾਸ-ਪਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਰਿਆਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਹਨ। ਸਿਤੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਚੈਨਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਯੂਸਫ਼ ਹੈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਇਮਰਾਨ ਅੱਬਾਸ ਨਕਵੀ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਅਲੀ ਸਨ। ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਚੈਨਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਰੋਗਰਾਮ ਰਿਹਾ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂ.ਕੇ. ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਰੋਗਰਾਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਇਸਦਾ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀਨਾਲ ਸੰਬਧ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸਦਾ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਨਾਲ ਸੰਬਧ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਲਈ ਸਟਾਰ ਵਰਲਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 

## ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ
ਮੈਕਸ ਹੈਨਜ਼ਰ

**ਮੈਕਸ ਹੈਨਜ਼ਰ** ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਫੈਨਸਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਫੈਨਸਿੰਗ ਦੇ ਏਪੇ ਈਵੰਟ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2012 ਦੀਆਂ ਸਮਰ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈੰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੈਨਸਿੰਗ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਫੈਨਸਿੰਗ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਨਸਿੰਗ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਮਾਰਗ

**ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਮਾਰਗ** ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ, ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਨੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਨਾਮ ਜਪੇ, ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਏ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਾ ਗ੍ਰਸਿਆ ਰਹੇ ਬਲਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਅੰਦਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਜਾਣ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਬਣੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਵੇਰਾ ਪਨੋਵਾ

**ਵੇਰਾ  ਫ਼ਿਓਦਰੋਵਨਾ ਪਨੋਵਾ** (ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ: Ве́ра Фёдоровна Пано́ва; March 20&nbsp;&#x5B;O.S. March 7&#x5D;&nbsp;1905 – March 3, 1973) ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।

## ਮੁਢਲੀ ਜਿੰਦਗੀ 
ਵੇਰਾ ਰੋਸਤੋਵ-ਆਨ-ਡਾਨ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ ਵਪਾਰੀ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ) ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਫਿਓਦਰ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਪਾਨੋਵ, ਸ਼ੌ਼ਕੀਆ ਤੌਰ ਤੇ ਡੌਂਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਤੀਆਂ ਬਣਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰੋਸਤੋਵ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿਸਤੀ ਕਲੱਬਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਡੌਨ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਮੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਵਿਕਰੀ ਔਰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ, ਅੰਨਾ ਪ੍ਰੋਜ਼ੋਰੋਵਸਕਾਇਆ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਸੀ।ਵੇਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਅੰਨਾ ਨੂੰ  ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਅੰਨਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਵੇਰਾ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। *ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ*  ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਤੋਂ  2 ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਅੱਗੇ
ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜਨ (ਭਾਰਤ)

**ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜਨ (SET: **ਸੈਟ**) **ਇੱਕ ਹਿੰਦੀਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਭਾਰਤੀਟੈਲੀਵਿਜਨ ਚੈਨਲ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਤੂਬਰ 1995 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਲਟੀ ਸਕਰੀਨ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਿਟਿਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਜੋ ਸੋਨੀ ਪਿਚਰਸ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨੈਟਵਰਕ ਕੋਲ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ. ਅਤੇ ਕੌਨ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਨ।

## ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ 
### ਸੋਨੀ ਐਚਡੀ 
ਸੋਨੀ ਵਧੀਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਿਸ਼ ਟੀਵੀ, ਟਾਟਾ ਸਕਾਈ, ਵੀਡੀਓਕੋਨ d2h, ਏਅਰਟੈਲ ਡਿਜੀਟਲ ਟੀਵੀ, ਹਾਥਵੇਅ ਅਤੇ ਫਾਸਟਵੇਅ ਕੇਬਲ ਉੱਪਰ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ 
ਸੈਟ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 6 ਹਫਤੇ ਨੰਬਰ 2 ਡੀ ਪੂਜਿਸ਼ਨ ਲਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਣ ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਕੌਨ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਇਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ
ਆਰਾਮੀ ਲਿਪੀ

**ਆਰਾਮੀ ਲਿਪੀ** ਆਰਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਿਪੀ ਸੀ। ਇਹ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਲਿਪੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੱਖਰ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ਮਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅਬਜਦ ਲਿਪੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਅੱਖਰ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੀਰਘ ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਰਾਮੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਿਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਲਿਪੀਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਗ਼ੈਰ-ਚੀਨੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਆਰਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੰਪਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤੋਂ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿਬਰੂ ਲਿਪੀ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਆਰਾਮੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਆਰਾਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਅਬਜਦ ਕਹਿਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੀਟਰ ਡੈਨੀਅਲਜ਼ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵਰਨਮਾਲਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ, ਲਾਤੀਨੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਾਮੀ ਲਿਪੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਿਲਮਣਾ

**ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਿਲਮਣਾ** ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਨਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋੰ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅੋਗਬਰਨ (ogburn) ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਚੈਂਜ(SOCIAL CHANGE) ਵਿੱਚ 1921 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੂਜੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਾਆਨੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਨਰ (sumner), ਮੈਕਸ ਮੂਲਰ (max mullar), ਵੀਰਕਾਤ (vierkandt), ਸਪੈਂਂਸਰ (specer) 'ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ, (ਮਿਤ੍ਰਕ ਹੱਥ ਕਿਹਾ ਹੈ) ਔਗਵਰਨ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਵਿਸਤਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸਕੰਲਪ ਦੀ ਕਰੜੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਸੱਭਿਾਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਿਲਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। 
## ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਿਲਮਣਾ ਦਾ ਅਰਥ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਲੈਗ 'lag' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਉਲਥਾ ਬਿਲਮਣਾ ਹੈ। ਬਿਲਮਣਾ ਦਾ ਅਰਥ ਪੱਛੜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸੱਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਜੋ ਭਿਵਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣੀ ਹੈ ਇਹ ਭਿਵਿੰਨ ਭਾਗ ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅੰਤਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਭਾਗ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਇਸ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਦੇ ਹਨ ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿੱਥ ਜੋ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਉਣ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਨੁਕੁਲਣ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪੱਛੜ ਜਾਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਾਆਚਾਰ ਬਿਲਮਣਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਅਰਥਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸਦੇ ਦੁਸਰੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਿਲਮਣਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਮਾਜਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਿਵਤਨ ਦੀਆਂਂ ਵਿਭੇਦਿਕ ਦਰਾਂ(differential rates) ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਿਲਮਣਾ ਇੱਕ ਹੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਗਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਤਨ ਦੀਆਂ ਅਸਮਾਨ ਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਸੰਗਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ
1688

'''1688 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1680 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
*27 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ, ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਵਲ ਚਲੇ।
*3 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ ਸੀਸ ਭੇਟ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਅਪਣਾ ਸਿਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਪਿਆਰਾ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
*16 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਮਗਰੋਂ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1753

**1753** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1750 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
*7 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ।
*3 ਨਵੰਬਰ&ndash; 3-4 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਮਰਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1834

**1834 83** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1830 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
*3 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਜੀਂਦ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸਾਹਦੜਾ

**ਸਾਹਦੜਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੜੋਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁਰਜਨ ਦਾਸ

**ਸੰਤ ਸੁਰਜਨ ਦਾਸ ਅਜਾਤ** ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਬਹੁਮੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥ *ਅਜ਼ਾਤ ਸਾਗਰ* ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਕੁਝ ਨਮੂਨੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹਨ:

ਅੱਲਾ ਵਾਲਿਆ ਨੂੰ ਅੱਲਾ ਮਿੱਠਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾਰਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ 
ਜਾਹਲ ਲੋਕਾਂ ਐਬ ਪਿਆਰੇ ਪੁੰਨ ਪਿਆਰੇ ਗੁਨੀਆਂ 
ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਤਰ ਗਏ ਜਹਾਨੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਰਸ਼ਦ ਦੀ ਗੈਲ ਸੁਣੀਆਂ।

ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸੰਤ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਜੋ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਬੋਲ ਕਬੋਲ ਆਖਦੇ ਹਨ ਇਸ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਸਗੁੰਚ ਕਰਕੇ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਠੀਕ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਧੂ ਖੁਲਾਸੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤੀ ਸਨ ਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਅਜ਼ਾਦ ਫਿਰਕਾ ਕੱਡਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਅਜ਼ਾਦ ਅਖਵਾਏ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਡਾਕੂੂਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸੰਤ ਟਹਿਲ ਦਾਸ ਉਦਾਸੀ ਸਾਧੂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਾ ਮਾਰਿਆ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਘਿਊ, ਖੰਡ ਅਤੇ ਰਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵਸਤਾਂ ਸਨ ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਲੰਗਰ ਲਈ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਸੰਤ ਟਹਿਰ ਦਾਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਭਾਈ ਤੁਸੀ ਕੌਣ ਕਿੱਥੇ ਆਏ ਓ ਅਤੇ ਕੀ ਕਰਨ ਆਏ ਹੋ ? ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਡਾਕੂ ਆਂ ਤੇ ਮਾਲ ਲੈਣ ਲਈ ਆਏ ਆਂ ਟਹਿਲ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭਾਈ ਸਭ ਬੰਨ ਕੇ ਲੈ ਜਾਉ ਇਸ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਸੁਰਜਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਭਾਈ ਤੂੰ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਹੈ ਅਗਲੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਨੀਪੜਨਗੇ ਉਥੇ ਕੌਣ ਜਾਮਨ ਹਉਗਾ ਤੇਰਾ? ਏਥੇ ਮੋਜਾ ਕਰ ਲਉ ਜਿਨ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਸੰਤ ਟਹਿਲ ਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੁਰਜਣ ਦੇ ਜੀ ਵਿਚ ਘਰ ਕਰ ਗਿਆ ਤੋਂ ਉਹ ਪੈਰੀ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਤੁਸੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਤੁਸੀ ਜਾਮਨ ਬਣੋ ਮੇਰੇ। ਟਹਿਲ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸੰਤ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਨੂੰ ਚੁਕ ਕੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸਾਡੇ ਤੇ ਸੁਰਜਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਕੱਟੇ ਗਏ। ਫੇਰ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਸੰਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਕੀਤੀ ਰਿਧੀ ਸਿਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਗਈ।  ਅਜਨਿਆਂਵਾਲਾ ਗੁਜ਼ਰਾਵਾਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸੁਰਜਨ ਦਾਸ ਦੀ ਗੱਦੀ ਮਸ਼ਹੁੂਰ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਚੇਤੰਨ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਚਤਰ ਦਾਸ ਜੀ ਅਜ਼ਾਦ ਗੱਦੀ ਉੱਪਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ ਫ਼ਕੀਰੀ ਦੀ ਲੋਅ ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ।

## ਰਚਨਵਾਂ
ਸੰਤ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਅਜ਼ਾਦ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਅਠਵਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ ਵੀ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ -:

ਵੀਰ-ਵੀਰ ਸੋਈ ਜਗ ਜਾਨੋਂ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਕੋ ਜੀਤੇ।
ਸਤਿ ਸੰਤੋਖ ਵਵੇਕ ਵਿਚਾਰੇ ਢਾਹਿ ਜੁ ਕਾਚੀ ਭੀਤੇ।
ਤਨ ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਹੋਇਆ ਸਤਿਗੁਰ ਸਾਚੀ ਪ੍ਰੀਤੇ। 
ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਮਨਾਇਆ ਪੂਰਨ ਭਏ ਸੁਰੇਤ। 

ਸੰਤ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਅਜ਼ਾਦ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਚਨ ਜਿਸ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਗਏ ਉਹੀ ਉਸਤਾਦ ਧਾਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਥੋੜੀ ਥੋੜੀ ਸਿੱਖੀ ਸੀ। ਕੇਵਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸ਼ਾਖਯਾਤ ਕਵਿਤਾ ਬੋਲੀ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਹੈ ਪਰ ਬੋਲੀ ਸੁੱਧ ਹਿੰਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਕਵਿਤਾ ਜੀਵ ਬ੍ਰਿਤੀ ਸੰਬਾਦ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਨਾ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬਾਦ ਵਿਚ ਚੋਣਵੇਂ ਸੰਬਾਦ ਵਿਚ ਛੰਦ ਲਿਖਦੇ ਨੇ ਜੋ ਕਿ ਸਿਹਰਫੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। 

ਜੀਵ ਵਾਚ 
ਤੇ-ਤੱਤੀ ਸੁੱਖ ਲਹੇ ਨਾ ਰੱਤੀ, ਮੱਤੀ ਵਿਚ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੂੰ। 
ਸਈਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਫਿਰਾਂ ਦੀਵਾਨੀ ਅੰਤ ਖਾਵਸੇਂ ਮਾਰਾਂ ਤੂੰ। 

ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਅਜ਼ਾਦ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਅਜ਼ਾਦ ਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ, ਹੰਸ ਚੋਗ, ਲਾਹੌਰ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਨਾ ਨੰ. 338
ਉਥਾਨਿਕਾ

**ਉਥਾਨਿਕਾ** ਮੱਧਕਾਲ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਾਰਤਕ ਵੰਨਗੀ ਹੈ ਜਿਸਤੋਂ ਭਾਵ **ਉੱਚਾਰਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗਿਆਨ** ਹੈ। ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਵੰਨਗੀ ਟੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਰਥ ਵਾਗੂ ਹੀ ਅਪਣਾ ਵਖਰਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
*ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਥਾਨਿਕਾ ਟੀਕਿਆਂ ਜਾਂ ਪਰਮਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਬਾਣੀ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉੱਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।"

## ਕਿਸਮਾਂ
ਡਾ. ਕੋਹਲੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਦੋ ਉਥਾਨਿਕਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ:
#ਉਥਾਨਿਕਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਕੀ
#ਉਥਾਨਿਕਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ (ਜੋ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਥੱਲੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ)

## ਇਤਿਹਾਸਿਕਤਾ
ਉਥਾਨਿਕਾ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉੱਚਾਰਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉੱਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

### ਨਮੂਨਾ
*"ਸੋਦਰੁ ਕੇਹਾ ਸੋ ਘਰੁ ਕੇਹਾ। ਇਹ ਸ਼ਬਦੁ ਬੀਬੀ ਨਾਨਕੀ ਅਪਨੀ ਭੈਨ ਕੋ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਕੇ ਬੀਚ। ਜਬ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬੇਈ ਮੋ ਹੋ ਕਰ ਕੈ ਬਿਸਨੂੰ ਪਾਸ ਗਏ ਫੇਰ ਮੁੜ ਕੇ ਆਏ ਤਾਂ ਬੀਬੀ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾ ਭਾਈ ਆਪ ਕਿਧਰ ਗਏ ਥੇ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਬੋਲੇ ਬੀਬੀ ਜੀ ਮਹਾ ਬਿਸਨੂੰ ਪਾਸ ਗਏ ਥੇ। ਬੀਬੀ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾ ਉਸ ਦਾ ਦਰੁ ਕੈਸਾ ਹੈ ਘਰੁ ਕੈਸਾ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਥਾਇ ਇਹ ਸ਼ਬਦੁ ਹੋਇਆ।""

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
1507

**1507** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1500 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*3 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਨੂੰ ਲੀਸਾ ਗੇਰਾਰਡਨੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ। ਮਗਰੋਂ ਇਸੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਨਿਹਾਲਾ

**ਨਿਹਾਲਾ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਾਰਾਂ "ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਦਾ ਵਿਆਹ" ਅਤੇ "ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਤੇ ਜੱਤੀ" ਲੈਜੈਂਡ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਕਵੀ ਸੌ ਵਿਸਵਾ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਵੀ ਗੁਜ਼ਰਾਵਾਲੇ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਵਾਰ ਦਾ ਸੀਨ ਰੱਖਿਆ ਇਹ ਵਾਰ ਸਿੱਖਾ ਦੇ ਰਾਜ ਕੌਲ ਦੀ ਲਿਖੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।

## ਸਖੀ ਸਰਵਰ
ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਠਾਣਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਡੇਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਂ ਤੋ 22 ਮਿਲ ਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਵਲ ਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। **ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਤੇ ਦਾਨੀ ਜੱਟੀ** ਇਹ ਵਾਰ ਵੀ ਨਿਹਾਲਾ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਦਾਨੀ ਅਮ੍ਰਿੰਤਸਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇੇ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਘਰਵਾਲਾ ਗੁਰੁੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦਾ ਸਿੱਖ ਸੀ ਦਾਨੀ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਦੀ ਚੇਲੀ ਸੀ ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੋਹਿਲਾ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। 
             
।। ਸੋਹਿਲਾ।।
ਸਭ ਤੌਫੀਕਾਂ ਸਾਈਂ ਸੱਚੇ।
ਜੁਮਲਿਆ ਦੇ ਰੱਬ ਪਰਦੇ ਕੱਜੇ। 
ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੇ ਸੋਈ ਕਰਦਾ। 

ਨਿਹਾਲੇ ਦੀ ਇਹ ਵਾਰ ਪਹਿਲੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਚੰਗੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਦੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਾਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਰੰਗ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੇ ਰੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਾਤਨ ਮਨੁੱਖਾ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਤੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਸਾਂਭੇ ਪਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲ, ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ, ਪੰਨਾ ਨੰ. 291

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਦੋ ਰਖੇਲਾਂ ਵਾਲ਼ਾ ਆਦਮੀ

thumb|321x321px|An 18th-century painting of the fable by Sébastien LeClerc the younger
**ਦੋ ਰਖੇਲਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ** ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ 31 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ .

## ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀ 
ਇਕ ਅੱਧਖੜ-ਉਮਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਖੇਲਾਂ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ। ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਨ ਦੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਛੋਟੀ ਪਤਨੀ ਉਸਦੇ ਧੌਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹਾਣੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਭੋਗ ਸਕੇ, ਜਦ ਕਿ ਵੱਡੀ ਇਸੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਵਾਲ ਕੱਢਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਉਦਮ ਨਾਲ ਉਹ ਗੰਜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੰਗੇਤਰਾਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਯੂਨਾਨੀ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਦੀਆਂ (ἑταίρας) ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ (ἐρωμένας) ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
 ਅਤੇ ਨਵ-ਲਾਤੀਨੀ ਕਵੀ ਪੈਂਟਲੀਓਨ ਕੈਂਡਡੀਸ ਆਪਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਖੇਲਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਹਾਫ਼ਜ਼ ਮੀਆਂ ਅਲਾਹ ਬਖ਼ਸ਼

**ਹਾਫ਼ਜ਼ ਮੀਆਂ ਅਲਾਹ ਬਖ਼ਸ਼** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਕਵੀ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਹਾਫ਼ਜ਼ ਅਲਾ ਬਖਸ਼ ਅਰ ਕਵਿਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਨਾਮ 'ਪਿਆਰਾ' ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1799 ਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸੰਨ 1860 ਈ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਦਰਸਾ ਖੋਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਮਸ਼ਹੁੂਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖੀ ਕਵਿਤਾ ਘੱਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਟਾਵਾਂ ੨ ਬੈਂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਰੋਲ ਬੈਂਤ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਕਿੱਸਾ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਦਿਆਲਦਾਸ ਸ੍ਵਾਮੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਸੀਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ:

ਸਵਾਲ:- ਅਲਫ਼ ਅਸਾਂ ਦਿਤਾ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਪੈਸਾ, 
ਏਹਦੀ ਲਿਆ ਖਾਂ ਚੀਜ਼ਾ ਤੂੰ ਚਾਰ ਮੀਆਂ।
ਕਾਨਫੂਲ ਤੇ ਖੱਖੜੀ, ਪਾਨ ਬੀੜਾ, 
ਨਾਲੇ ਲਿਆਵੀਂਖਾਂ ਫੁੱਲਾਂਦੇਹਾਰ ਮੀਆਂ। 
**ਉਤਰ:-** ਦਾਲ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੇ ਦਿਤਾ ਹੱਥ ਪੈਸਾ, 
ਜਾ ਕੇ ਲੱਭ ਲਿਤੀ ਜੂਹ ਵੱਖਰੀ ਮੈਂ। 
ਇਕ ਅਜਬ ਅਜਾਇਬ ਥੀਂ ਅੱਕ ਡਿੱਠਾ, 
ਉਹ ਦੀ ਤੋੜ ਲਿੱਤੀ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜੀ ਨੂੰ

ਇਹ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਰਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਤੁਰਤ ਫੁਰਤ ਹੀ ਤੁਕਾਂ ਨੂੰ ਘੜ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਬੈਂਤ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਈ ਹਰਫ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤਕ ਇਹ ਦਸਤੂਰ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁੱਧ ਮੁਹਵਾਰਾ ਵਰਤਣ ਤੇ ਜੋੜ ਤੋੜ ਲਫ਼ਜ਼ਾ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸਬਕ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੂਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਲਾਹ ਬਖ਼ਸ਼ ਪਿਆਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬੰਬੀਹਾਂ ਬੋਲ, ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ, ਪੰਨਾ ਨੰ ੨੫੭

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1799
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1860
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਨਵਦੀਪ ਬੈਂਸ

**ਨਵਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ**, PC MP (ਜਨਮ 16 ਜੂਨ 1977) ਇੱਕ  ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ  ਹੈ ਜੋ ਕਧਕਾਰੀ,ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ |

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿੱਖ
ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ

**ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨ
ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਨੇ ਯੂਸਫ਼ ਜੂਲੈ‌‍ਖ਼ਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ,ਇਸ ਨੂੰ 'ਬਹਿਰ-ਉਲ-ਇਸ਼ਕ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼਼ਬਦਾਵਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖਆ ਗਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਪ੍ਰੋ. ਰਿਆਜ਼ ਆਹਿਮਦ ਸ਼ਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਕੁਲਿਆਤੇ-ਲਾਲੀ' ਵਿਚ ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਿਰਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀ ਵਰੇਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਦੇ ਅੁਨਸਰ ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਜਿਲ੍ਹਾਂ ਸਰਗੋਧਾ(ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਕਸਬੇ ਲਾਲੀਆਂ (ਬਾਰ ਕੜਾਨਾ) ਵਿਚ ਸਪਰਾ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇਕ ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿਖੇ 1672 ਈ. ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਬਹਿਲੋਲ ਦਰਿਆਈ ਵੀ ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਦੇ ਵੱਡੇਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ। ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਓੁਹ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। 95 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਕਵੀ ਨੇ ਸੱਤ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਓੁਹ 18 ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਬਾਪ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਕਵੀ ਦੀ ਕੋਈ ਧੀ ਨਹੀ ਸੀ।ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਸੀ।

ਮੌਲਵੀ ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ ਆਪਣੇ ਕਿੱਸਾ ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫਰਮਾਂਦੇ ਹਨ:-

ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਯੂਸਫ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਤਸੱਵਫ ਕਹਿਆ।
ਕਿੱਸਾ ਖੋਲ ਸੁਨਾਵਨ ਦਿਲ ਦਾ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਕਰ ਨ ਰਹਿਆ।
ਜੋ ਕਲਾਮ ਉਸ ਮਰਦ ਖੁਦਾ ਦੇ, ਕੀਤੀ ਅਦਾ ਜ਼ਬਾਨੋਂ।
ਖਬਰ ਸਲੂਕ ਫਿਕਾ ਤਫ਼ਸੀਰੋ, ਅਯਾਤੋਂ ਕੁਰਆਨੋਂ।
ਬੈਂਤ ਬਨਾਵਣ ਦੀ ਉਸ ਮੁਢੋਂ, ਮੂਲ ਸਲਾਹ ਨ ਕੀਤੀ!
ਨਿਕੇ ਮੋਟੇ ਮਾਰੇ ਡੰਗੇ ਗਲ ਦੀ ਕਰਨੀ ਸੀਤੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਚੇਹਲ ਹਦੀਸ
*ਫ਼ਰਹਤ ਨਾਮਾ 
*ਯੂਸ਼ਫ਼ ਜੁਲ਼ੇਖਾਂ
*ਨੂਰ-ਅਲ- ਹਕੀਕਤ
*ਰਿਸਾਲ ਮੌਜ-ਓੁਲ-ਫ਼ਕਰ
*ਸਿਦਕ ਨਾਮਾ
*ਲੱਜ਼ਤ-ਓੱਨਿਸਾ
ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ :-3 ਸ਼ੀ਼ਹਰਫ਼ੀਆਂ,ਬਾਗ਼ੇ-ਇਲਾਹੀ,ਰਿਸਾਲਾ ਜ਼ੌਕੋ-ਸ਼ੌਕ,ਚਹਲ ਜੋਗਣੀ,ਕਲੰਦਰ ਨਾਮਾ,ਮਨੁਾਜਾਤ,ਇਬਰਤ ਨਾਮਾ,ਨਸੀਹਤ ਨਾਮਾ,ਚੌਬਰਗੇ,ਦੋਸਤਾਂ ਥੀਂ,ਜੁਦਾਈ,ਰਿਸਾਲਾ ਅਹਿਵਾਲੇ-ਕਿਆਮਤ,ਪਹਾੜੀਆਂ ਬਾਰ ਕੜਾਨਾ,ਹੁਲੀਆ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਅਤੇ ਸਪਰਾਵਲੀ ਆਦਿ।

## ਅੰਤਿਮ ਜੀਵਨ
ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਬੜੇ ਦੁਖਦਾਈ ਸਨ। ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਇਕ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜ਼ਮਤ ਓੁੱਲ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਇਕ ਪੁਸਤਕਾਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਦੁਖੀ ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਦਾ ਪਖੇਰੂ ਮਾਰਚ,1776 ਵਿਚ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਲਾਲੀ ਕਸਬੇ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਵੱਲ ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਚੇਤਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਓੁਰਸ ਜਾਂ ਓੁਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਨੇ ਯੂਸਫ਼ ਜੂਲੈ‌‍ਖ਼ਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਆਇਤ "ਸੁਰਿਤ ਯੂਸਫ਼" ਦੀ ਤਫ਼ਸੀਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਮਜ਼ਾਂਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਕਾਵਿ-ਖੂਬੀਆਂ ਵਲ ਨਹੀਂ ।ਇਸੇ ਲਈ ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ -

ਬੈਂਤ ਬਣਾਵਣ ਦੀ ਓੁਸ ਮੁਢੋਂ, ਮੂਲ ਸਲਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ
ਨਿੱਕੇ ਮੋਟੇ ਮਾਰੇ ਡੰਗੇ, ਗਲ ਦੀ ਖਫਣੀ ਕੀਤੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਨਕੁਰੂ ਝੀਲ

feeding at Lake Nakuru]]

** ਨਕੁਰੂ ਝੀਲ** ਇੱਕ ਖਾਰੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ 1754 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੀਨੀਆ ਦਰਾੜ ਵਾਦੀ (rift valley) ਦੇ ਨਕੁਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ **ਨਕੁਰੂ ਝੀਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ (Lake Nakuru National Park)** ਅਧੀਨ ਸੁਰਖਿਅਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਜੇਮਸ ਬੱਗ (James's flamingo) ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਦਾਦ ਵਿੱਚ ਆਮਦ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਨੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨਿਰਗੁਣ ਧਾਰਾ

**ਨਿਰਗੁਣ ਧਾਰਾ** ਭਗਤੀ ਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਿਰਗੁਣ ਧਾਰਾ ਦੇ ਭਗਤ ਕਵੀ ਨਿਰਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਰੂਪ ਤੇ ਰੰਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਘਟ ਘਟ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਹੋੋਇਆ ਹੈ, ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਬੀਰ, ਰਵਿਦਾਸ ਆਦਿ ਭਗਤ ਕਵੀ ਇਸ ਧਾਰਾ ਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੂਪ ਨਿਰਗੁਣ ਧਾਰਾ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਮਾਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਟੂਕ'ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਲੋਕ' ਪੁਸਤਕ ਵਿਚੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੋਹਨ ਸਿਂਘ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਗੁਣ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਖਦੀ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਓੁਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਸੀਂਂ ਕਬੀਰ, ਧੰਨਾ, ਰਵਿਦਾਸ,ਨਾਮਦੇਵ ਤੇ ਕਮਾਲ ਨੂੰ ਲਈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

## ਕਬੀਰ
ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਪੇਟੋਂ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਪਾਲਣਾ ਨੀਰੂ ਨਾਮੀ ਜੁਲਾਹੇ ਦੇ ਘਰ ਹੋਈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਸਭ ਇਕੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵਖ-ਵਖ ਭਾਂਡੇ ਹਨ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਜਿਥੇ 'ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਾ ਸਾਹਿਬ ਏਕ' ਕਹਿ ਕੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ਪਾੜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਓੁਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਓੁੱਥੇ ਦੋਹਾਂ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਫੋਕੇ ਕੱਟੜਵਾਦ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਓਟੋ ਸਲੁੂਟਰ

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਓਟੋ ਸਲੂਟਰ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਨਵੰਬਰ 1869 ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1959 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਓਟੋ ਸਲੂਟਰ ਨੇ 1891 ਤੋਂ 1898 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੂਗੋਲ ਵਿਦਿਆ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ, ਖਣਿਜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਰਲੀਨ ਅਤੇ ਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ 1911 ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੇੈਸਰ ਵਜੋਂ ਹਾਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਓਟੋ ਸਲੂਟਰ ਜਰਮਨ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਸ਼ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਭੂ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕੰਮ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਰ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1872
ਲੀ ਨਾ

**ਲੀ ਨਾ** (ਜਨਮ 26 ਫ਼ਰਬਰੀ 1982) ਚੀਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੇਨਿਸ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦੌਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੈਂਕ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 2 ਉਸਨੇ WTA ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ 17 ਫ਼ਰਬਰੀ 2014 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਖੇਡ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਉਸਨੇ 7 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ। ਪਰ, ਗੋਡੇ ਦੀ ਸ਼ੱਟ ਕਾਰਨ ਉਹ ਖੇਡ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਦੋਰ ਦੌਰਾਨ, ਲੀ ਨੇ 9 WTA ਸਿੰਗਲਸ ਖਿਤਾਬ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2 ਗ੍ਰੇਂਡ ਸਲੈਮ, ਸਿੰਗਲ ਖਿਤਾਬ 2011 ਫ੍ਰੇਂਚ ਉਪਨ ਅਤੇ 2014 ਔਸਟ੍ਰੇਲਿਅਨ ਉਪਨ. ਲੀ ਉਸ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ, ਜਿਹੜੀ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਸਿੰਗਲਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕੀ ਏਸਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਸਿੰਗਲ ਫ਼ਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਏਸਿਆ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ,ਇੱਕ ਮੀਲ ਪਥੱਰ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ 2011 ਔਸਟ੍ਰੇਲਿਅਨ ਉਪਨ ਜਿੱਤਿਆ. ਲੀ 2013 ਔਸਟ੍ਰੇਲਿਅਨ ਉਪਨ ਅਤੇ 2013 WTA ਦੋਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰਨਰ ਅਪ ਵੀ ਰਹੀ। ਵੀਂਵਲਡਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2008 ਬੀਜਿੰਗ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 2013 ਯੂ.ਸ. ਉਪਨ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਫਾਇਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਹੋਰ ਸਨਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਚੀਨ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਬਣੀ ਜਿਸਨੇ WTA ਦੋਰੇ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਗੁਆਂਗਝੌ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੁਮੈਨ ਉਪਨ, 2004 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਖਿਡਾਰਨ ਸੀ ਜਿਹੜੀ  2006 ਵੀਂਵਲਡਨ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਸਿੰਗਲ ਕੁਆਟਰਫ਼ਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਖਿਡਾਰਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੇ 10 ਰੈਂਕ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਗਹ ਬਣਾਈ. ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਾਇਨਾ ਅਤੇ ਏਸਿਆ ਵਿੱਚ ਟੈਨਿਸ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਣਤੀ ਕੀਤੀ, ਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਖੇਡ ਕਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਿਧੀ ਹੀ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਉਸਨੇ ਇਸ ਖੇਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ.

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
## ਟੈਨਿਸ ਦਾ ਦੋਰ 
### 1999–2002: ITF ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਤਾ 
### 2004–2005: ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰਨ ਵਜੋਂ ਸਫਲਤਾ 
left|thumb

### 2006: ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਇਨਿਜ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਕੁਆਟਰਫ਼ਾਇਨਲ 
### 2007–2009 
right|thumb|ਲੀ ਨਾ at 2008 ਫੋਰਟਿਸ ਪ੍ਰਤੀਜਯੋਗਿਤਾ ਲੁਗਜ਼ੇਮਬੰਗ
right|thumb|Li Na at the 2008 Wimbledon Championships.
thumb|Li Na at the 2009 US Open

### 2010: ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਸੇਮੀਫਿਨਲ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਗਹ 
thumb|Li Na at the 2010 Porsche Tennis Grand Prix

### 2011: ਫ੍ਰੇਚ ਉਪਨ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਰਿਕੋਰਡ 
right|thumb|Li Na in 2011 French Open semifinal

### 2012: ਸਥਿਰ ਰੈਂਕ 
left|thumb|Li Na in Miami

### 2013: Second Australian Open final, return to top form & year-end No. 3 
thumb|Li Na with coach Carlos Rodríguez at the 2013 US Open
left|thumb|Li Na practicing at 2013 Rogers Cup in Toronto

### 2014: Australian Open champion and final year 
## Popularity and endorsements 
## Playing style 
## Rivalries 
### Li vs. Sharapova 
### Li vs. Radwańska 
### Li vs. Clijsters 
### Li vs. Azarenka 
## Career statistics 
### Grand Slam finals 
#### Singles: 4 (2 titles, 2 runners-up) 
### ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ 
#### Singles: 1 Bronze Medal match 
### Grand Slam Singles performance timeline 
## See also 
* Tennis in China
* List of female tennis players
* List of Grand Slam women's singles champions
* Tennis performance timeline comparison (women)

## ਹਵਾਲੇ 
## Further reading 
* 

## External links 
* Li Na at the Women's Tennis Association
* Li Na  at the International Tennis Federation
* Li Na  at the Fed Cup
* Li Na at Sina Weibo

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਭਾਸ਼ਾ

**ਫਿਲੀਪੀਨੋ**(; *Pilipino*  or *Wikang Filipino*) ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਗਾਲੋਗ ਦੀ ਮਿਆਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2007 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ 2.8 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 4.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਐਥਨੋਲੋਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੀਆਂ 185 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਨੋਟਸ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸਾਈਬਰਨੇਟਿਕਸ

**ਸਾਈਬਰਨੇਟਿਕਸ**,  ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸਿਸਟਮਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਰਚਨਾਵਨ, ਸੀਮਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਰੋਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ, ਅਰਥਾਤ "ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਤ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ" ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖੁੰਢਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ।

ਸਾਈਬਰਨੇਟਿਕਸ, ਮਕੈਨੀਕਲ, ਭੌਤਿਕ, ਜੈਵਿਕ, ਬੋਧਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੈ।

Първи закон на кибернетиката:

Времето е относителна величина.
Пространството е относителна величина.
Масата е относителна величина.Връзката между тези величини е корелативна. Те се съотнасят така както битието и съзнанието т.е за тях също е в сила основният закон на философията. Битието е съставено от пространство и материя,а съзнанието е времето. Трите величини са абсолютно трансцедентални.

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
; General
* Norbert Wiener and Stefan Odobleja - A Comparative Analysis
* Reading List for Cybernetics 
* *Principia Cybernetica Web*http://pespmc1.vub.ac.be/DEFAULT.html
* Web Dictionary of Cybernetics and Systems 
* Glossary Slideshow (136 slides) 
* Basics of Cybernetics 
*
ਬਲਗਮ

thumb|Mucous cells on the stomach lining
 ਕੰਗਰੋੜਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲਗਮ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:**mucus** ( ; adjectival form: "mucous") ਮੂਕਸ ਵਾਲੀਆਂ ਮੈਂਬ੍ਰੇਨਾਂ ਤੋਂ ਰਿਸਣ ਵਾਲਾ ਚਿਪਚਪਾ ਤਰਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
ਮੈਨ ਵਰਸਿਜ਼ ਵਾਈਲਡ

**ਮੈਨ ਵਰਸਿਜ਼ ਵਾਈਲਡ**(ਜਾਂ ਬੌਰਨ ਸਰਵਾਰੀਵਰ: ਬੀਅਰ ਗ੍ਰਿਲਜ਼ ਜਾਂ ਅਲਟੀਮੇਟ ਸਰਵਾਈਵਲਜ਼ ਜਾਂ ਸਰਵਾਈਵਲ ਗੇਮ) ਡਿਸਕਵਰੀ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੀਅਰ ਗ੍ਰਿਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼(ਹੋਸਟ) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂ.ਕੇ. ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਲੜੀ ਨੂੰ ਚੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਡਿਕਕਵਰੀ ਯੂ.ਕੇ. ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।

## ਪਿਛੋਕੜ
## ਏਪੀਸੋਡਜ਼
ਬਣਤਰ

ਅਣੂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।]]
**ਬਣਤਰ** ਜਾਂ **ਬਣਾਵਟ** ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਨਾਲੀ, ਜਾਂ ਜਥੇਬੰਦ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਿਤ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਣਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਬੰਧ
ਬੀਅਰ ਗ੍ਰਿਲਜ਼

**ਐਡਵਰਡ ਮਾਈਕਲ ਗ੍ਰਿਲਜ਼** ਉਰਫ਼ ਬੀਅਰ ਗ੍ਰਿਲਜ਼ (ਜਨਮ 7 ਜੂਨ 1974) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਹਸਕਰਮੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਤੂਤਾ (ਪੇਸ਼ਕਾਰ) ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਬੌਰਨ ਸਰਵਾਈਵਰ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
## ਫ਼ੌਜ 'ਚ ਸੇਵਾ
## ਐਵਰੈਸਟ
## ਹੋਰ ਅਭਿਆਨ
ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ

*ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ (ਦੌਧਰ)
*ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲੀਆ
ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ (ਦੌਧਰ)

**ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ** (18 ਜਨਵਰੀ 1916 - 17 ਮਈ 1996) ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ। 
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਦੌਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ (ਉਦੋਂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਵਿਖੇ 18 ਜਨਵਰੀ 1916 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਪੰਜਾਬੀ ਬੈਂਤ* (1954)
**ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਾਂ* (1956)
**ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ* (1959)
**ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਾਣੀ* (1967)
**ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ* (1977)
**ਮੇਰੀ ਜੀਵਨੀ* (1988)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996