ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ

***ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ*** ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪੈਟਰੀਸ਼ੀਆ ਉਬੇਰੋਏ ਦੇ ਅੱਠ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ, ਜੋ ਕਿ 2006 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਵਿਆਹੁਤਾ ਇਕਾਈ, ਔਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ. ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੇ ਲੇਖ, ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਛਪੇ ਸਨ।

## ਸੰਖੇਪ 
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਅੱਠ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧਤਾਈਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਕਲਾ, ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਾ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਹਨ।

### ਕੈਲੰਡਰ ਕਲਾ 
ਪੈਟਰੀਸ਼ੀਆ ਉਬੇਰੋਏ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਲੰਡਰ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ (ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਰੰਗ ਪ੍ਰਿੰਟਸ) ਨੂੰ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਉੱਚੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਦੀ ਵਸਤੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਮੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਰਤ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਵਸਤੂੀਕਰਨ ਦੇ ਲੈਂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਬੇਰੋਏ ਦਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਕੈਲੰਡਰ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਬੇਰੋਏ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

### ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਾ ਸਿਨੇਮਾ 
ਉਬਰਾਏ ਚਾਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ - *ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ*, *ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈ ਕੌਨ....!*, *ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ* ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਆਮ ਸੰਮੇਲਨਾਂ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਦੇਸ, ਕਿਹੜੀਆਂ ਖਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਪੁਰਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਬ, ਬੀਬੀ ਔਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਾਰੇ ਅਧਿਆਇ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਫਰਜ਼ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਵਿਚਕਾਰ ਝਗੜੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈ ਕੌਨ ਦਾ ਅਧਿਆਏ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਨਸਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਝਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕਰਤੱਵ ਨੂੰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮਾਂ '''ਪਰਦੇਸ'' ' ਅਤੇ '''ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ'* ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਬੇਰੋਏ ਘਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।

### ਰੋਮਾਂਸ ਗਲਪ 
ਪੈਟਰੀਸੀਆ ਇਹ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ*ਵੂਮੈਨਜ਼ ਏਰਾ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਗਲਪ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਸ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਬੇਰੋਏ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਲਾ ਰੂਪ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਸ ਗਲਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਗ ਇਹ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਕਸਰ ਫਾਰਮੂਲੇਕ ਕਹਾਣੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵਿਪਰੀਤ-ਆਧਾਰਨ ਵਿਆਹੁਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਲਈ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ 
ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਮੁਖਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਉਬੇਰੋਏ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ 'ਧਰਮ ਅਤੇ ਇੱਛਾ' ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ 'ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਦਰਸ਼ ਉਮੀਦਾਂ' ਵਿਚਕਾਰ ਝਗੜੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਨੂੰ*ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ* ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਸਿਰਲੇਖ ਉਸਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਢੁੱਕਵਾਂ ਲੱਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ