open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕਪੈਸਟੈਂਸ

**ਕਪੈਸਟੈਂਸ** ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: *ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ* (Self Capacitance) ਅਤੇ *ਆਪਸੀ ਕਪੈਸਟੈਂਸ* (Mutual Capacitance)। ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ *ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ* ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਜਿਸਦੀ ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਵੋਲਟੇਜ ਉੱਪਰ ਘੱਟ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। *ਆਪਸੀ ਕਪੈਸਟੈਂਸ* ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਪੈਸਟਰ ਦੀ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਪੈਸਟਰ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਰੇਖਿਕ (Linear) ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਜ਼ਿਸਟਰ (Resistor) ਅਤੇ ਇੰਡਕਟਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ)

ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਜਿਆਮਿਤੀ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਪਲੇਟਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ) ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਾਈਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪਰਮਿੱਟੀਵਿਟੀ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਾਈਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ, ਪਰਮਿੱਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਪੈਸਟੈਂਸ, ਚਾਲਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਚਾਰਜ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦੀ ਐਸ.ਆਈ. ਇਕਾਈ ਫ਼ੈਰਾਡ (ਚਿੰਨ੍ਹ: F) ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਈਕਲ ਫ਼ੈਰਾਡੇ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਕਪੈਸਟਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕੂਲੰਬ ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਨਾਲ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਅੰਤਰ ਇੱਕ ਵੋਲਟ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਕਪੈਸਟਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਇੱਕ ਫ਼ੈਰਾਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦੇ ਉਲਟ ਨੂੰ ਇਲਾਸਟੈਂਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ (Self Capacitance)
ਬਿਜਲਈ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਚਾਲਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ *ਆਪਸੀ ਕਪੈਸਟੈਂਸ* ਨੂੰ ਹੀ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦੋ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਚਾਲਕ ਲਈ ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, "ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸਦਾ ਬਿਜਲਈ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਇੱਕ ਵੋਲਟ ਵਧ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਬਿੰਦੂ (Reference Point) ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਖਾਲੀ ਚਾਲਕ ਗੋਲਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ ਅਸੀਮਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਇਸਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਚਾਲਕ ਦੀ ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੀਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
:C = q/V,
ਜਿੱਥੇ
:*q*ਚਾਲਕ ਉੱਪਰ ਚਾਰਜ ਹੈ,
:V = {1\over 4\pi\varepsilon_0}\int {\sigma \, dS\over r},
:*dS* ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ,
:*r* ਪਲੇਟ ਵਿੱਚ dS ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬਿੰਦੂ *M* ਤੱਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਗੋਲਾ ਜਿਸਦਾ ਅਰਧ ਵਿਆਸ *R* ਹੈ, ਦੀ ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:

:C=4\pi\varepsilon_0R \,

ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:
*ਵੈਨ ਡੇ ਗਰਾਫ਼ ਜਨਰੇਟਰ ਦੀ ਉੱਪਰਲੀ "ਪਲੇਟ" ਦੀ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਲਗਭਗ 22.24 pF ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
*ਧਰਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਲਗਭਗ 710 µF ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ
ਜਾਨਕੀ ਅਥੀ ਨਹਾਪੱਨ

**ਪੁਆਨ ਸ੍ਰੀ ਦਾਤਿਨ ਜਾਨਕੀ ਅਥੀ ਨਹਾਪੱਨ**, ਨੂੰ ਬਤੌਰ **ਜਾਨਕੀ ਦੇਵਰ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (25 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014), ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ  ਮਲੇਸ਼ੀਆ (ਫਿਰ ਮਲਾਇਆ) ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ।

ਜਨਾਕੀ ਮਲਾਇਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਕੇਵਲ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ  ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬੁੰਦਾਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 

2000 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਨਮੂਨੀਆ ਦੇ ਕਾਰਣ 9 ਮਈ, 2014 ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਰਾਸਾਮਮਾਹ ਭੂਪਾਲਨ
* ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਹਿਗਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Mothers of substance, *The Star*, 20 August 2007.
* They dared to take up public office, *The Star*, 20 August 2007.
* Biographies of INA freedom Fighter National Archives of Singapore 
* Times of India 
* Subhas Chandra Bose and the Indian National Army. Asian Journal, Radio Singapore International.
* Biography of Janaky Athi Nahappan
* Puan Sri Janaky Athi Nahappan Passes Away At Age 89

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲਾਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬਾਹਰੀ ਲੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੇਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with Malay language external links
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਚੇਤੇਸ਼ਵਰ ਪੁਜਾਰਾ

**

**ਚੇਤੇਸ਼ਵਰ ਅਰਵਿੰਦ ਪੁਜਾਰਾ''' (ਜਨਮ 25 ਜਨਵਰੀ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਪੁਜਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਿਸੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਸਟ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਏ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਸਟ ਮੈਚ 9 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ. ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਡੀ ਗਰੇਡ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਪਾਰੀਆਂ ਖੇਡਣ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਅਤੇ ਵੀ.ਵੀ.ਐਸ. ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਮੱਧਕ੍ਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।

ਉਸਦੀ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਅਗਸਤ 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਦੋਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੋਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਪਾਖੀ ਹੇਗੜੇ

**ਪਾਖੀ ਹੈਗੜੇ** ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਲੜੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
**ਪਾਖੀ ਹੈਗੜੇ** ਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਾਬਤ ਮੇਨ ਬਨੁੰਗੀ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਭਾਯਾ ਹਮਰ ਦਅਨਵੈਨ, ਪਰਮਵੀਰ ਪਰਸੂਮ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਜ ਤਿਵਾੜੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ  ਅਤੇ ਪਾਇਰ ਮੋਹਬੱਤ ਜ਼ਿਦਾਂਬਾਦ ਅਤੇ ਦੇਵਰ ਭਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਵਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਹੇਗੜੇ ਨੇ ਫਿਲਮ 'ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ' ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ 'ਸਤਿ ਨਾ ਗਾਤ' ਵਿੱਚ ਸਤਰੀ ਸੈਯੀ ਸ਼ਿੰਦੇ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਮੰਜਰੇਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਨਾਇਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਤੂਲੂ ਫਿਲਮ, ਬਾਂੰਗਾ ਕੋਰਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਪੁਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ, ਮਿਲਰਗੰਜ

**ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ ਮਿਲਰਗੰਜ**, ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੂੰ 1969 ਵਿਚ ਮਹਾਂਦਾਨੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਤਿੰਨ ਏਕੜ ਹੈ।

## ਕੋਰਸ
ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਬੀ.ਏ. (ਆਨਰਜ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ) ਬੀ. ਕਾਮ., ਬੀ.ਸੀ. ਏ. (ਆਨਰਜ਼) ਐਮ.ਐਸਸੀ., ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਾਇੰਸ, ਐਮ.ਏ. ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਪੀ.ਜੀ. ਡੀ.ਸੀ.ਏ. ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।   ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਸਪਾਂਸਰਡ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਕੋਰਸ ਐਡਵਰ-ਟਾਈਜ਼ਿੰਗ, ਸੇਲਜ਼ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਤੇ ਸੇਲਜ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਅਰਲੀ ਚਾਈਲਡਹੁਡ, ਕੇਅਰ ਐਂਡ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਐਡਵਾਂਸ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਤੇ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿਚ 2007-08 ਵਿਚ ਬੀ.ਐਸਸੀ. ਫਿਜ਼ਿਕਸ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਗਣਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। 

## ਹਵਾਲੇ
 ੳ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਬਜਟ

**ਬਜਟ** ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਯੋਜਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਕਰੀ ਵਾਲਿਊਮ ਅਤੇ ਆਮਦਨ, ਸਰੋਤ ਮਾਤਰਾਵਾਂ, ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ, ਸੰਪਤੀਆਂ, ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਦੇ ਵਹਿਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀਆਂ, ਸਰਕਾਰਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਂ ਇਵੈਂਟਸ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣਯੋਗ ਮਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

ਬਜਟ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਧਨ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਚਿਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਜਟ ਸਰਪਲਸ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਘਾਟੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਨਾਲੋਂ ਖਰਚੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 
thumb|*Comme Sisyphe* - Honoré Daumier (Brooklyn Museum)

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਬਜਟ (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ *bougette*, ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਇੱਕ ਅਗਾਮੀ ਲੇਖਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਇੱਕ ਗਿਣੀ ਮਿਣੀ ਵਿੱਤੀ ਯੋਜਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

ਇਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋ-ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬਜਟ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦੇ ਸਤੁੰਲਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਬਜਟ ਲਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬਜਟ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੁਦਰਾ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।

## ਉਦੇਸ਼ 
## ਹਵਾਲੇ
ਘੁੱਗੀ (ਡਰਾਮਾ)

**ਘੁੱਗੀ **ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਪਰ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਪਿੰਜਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਮੰਤਵ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਕੌੜੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨਣਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਇਕਬਾਲ ਹੁਸੈਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਮਨਾ ਮੁਫਤੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਵੀ ਵਨ ਚੈਨਲ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਕਹਾਣੀ
### ਏਪੀਸੋਡ 1
ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੁਲਾਈ 1910 ਤੋਂ। ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਇਹ ਗੱਲ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਹਨੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਤੋਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਤਕੜੇ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਇਨਾਇਤ ਦਾ ਭਰਾ ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸਕੀ ਲਾਠੀ ਉਸਕੀ ਭੈਂਸ। ਸਰਪੰਚ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਹ ਹੁਰੀਂ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਉੱਪਰ ਗ਼ਲਤ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਜਾ ਵਜੋਂ ਇਨਾਇਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਾਇਤ ਦਾ ਭਰਾ ਮਜੀਦ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਐਪੀਸੋਡ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਮਜੀਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਹੀ ਬਦਲੇ ਦੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਯਾਂਗੋਨ ਖੇਤਰ

**ਯਾਂਗੋਨ ਖੇਤਰ** (, ; ਪੁਰਾਣਾ **ਰੰਗੂਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ** ਅਤੇ **ਯਾਂਗੋਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ**)  ਮਿਆਂਮਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ।  ਲੋਅਰ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਗੋ ਖੇਤਰ , ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮਾਰਟਾਬਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਆਇਏਰਵਾੜੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਯਾਂਗੋਨ ਖੇਤਰ ਯਾਂਗੋਨ ਦੇ  ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਸਾਬਕਾ ਕੌਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਯਾਂਗੋਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਥਾਣਲੀਨ ਅਤੇ ਟਾਂਟੇ ਹਨ। ਇਹ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੇਟਵੇ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ  10,170 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ  (3,930 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਸਕੋ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਰਕਲ

**ਮਾਸਕੋ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਰਕਲ** ਸਾਹਿਤਕ ਥਿਊਰੀ, ਸੈਮੀਓਟਿਕਸ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ 1915 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1924 ਤੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲੀਪ ਫੈਡਰੋਵਿਚ ਫੋਰਤੁਨੇਤੋਵ (ਇਸਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ),  ਰੋਮਨ ਜੈਕਬਸਨ, ਗ੍ਰਿਗੋਰੀ ਵਿਨੋਕੁਰ, ਬੋਰਿਸ ਤੋਮਾਸ਼ੇਵਸਕੀ, ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਬੋਗਾਤੀਰੇਵ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਸੈਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਓਪੋਜਾਜ (OPOJAZ) ਦਾ ਹਮਰੁਤਬਾ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਦੋ ਗਰੁੱਪ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਰਕਲ ਦੇ ਸਹਿਤ) ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸੈਮੀਓਟਿਕਸ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
* "Moscow Linguistic Circle (literary critic)": entry in the Britannica Online Encyclopedia.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਕੂਲ
ਮੇਘਾ ਗੁਪਤਾ

**ਮੇਘਾ ਗੁਪਤਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਵਯੰਜਲੀ, ਕੁਮਕੱਮ, ਮਮਤਾ, ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ., ਬਿੱਗ ਐੱਫ ਐਪੀਸੋਡ 2 ਅਤੇ ਮਨੀ ਤੇਰੀ ਪਾਰਚੈਨ ਹਨ। ਉਹ ਨੱਚ ਬੱਲੀਏ 4 ਨਮਾਨ ਸੋਅ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਦੌੜਾਕ ਸੀ। ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਯੇਹ ਆਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਤੁਨ ਕਯਾ ਕੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। 

ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫੈਮ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਆਦਿਤਿਆ ਸ਼ਰੂਫ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਗਸਤ 2016 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਏਕ ਥਾ ਰਾਜਾ ਏਕ ਥੀ ਰਾਣੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਿੱਧਾਂਤ ਕੌਰਨਿਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਗੁਪਤਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਕਾਵਯਾਂਜਲੀ', 'ਕੁਮਕੁਮ - ਏਕ ਪਿਆਰਾ ਸਾ ਬੰਧਨ', 'ਮਮਤਾ', 'ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ.', 'ਐਮਟੀਵੀ ਬਿਗ ਐਫ', ਅਤੇ 'ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਰਛਾਈਂ ਹੂੰ' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਮਨ ਸ਼ਾਅ ਦੇ ਨਾਲ 'ਨੱਚ ਬਲੀਏ 4' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ। ਗੁਪਤਾ ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ 'ਯੇ ਹੈ ਆਸ਼ਿਕੀ' ਅਤੇ 'ਪਿਆਰ ਤੁਨੇ ਕਯਾ ਕਿਆ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫੇਮ ਸਿਨੇਮਾਜ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅੱਦਿਤਿਆ ਸ਼ਰਾਫ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਅਗਸਤ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 'ਏਕ ਥਾ ਰਾਜਾ ਏਕ ਥੀ ਰਾਣੀ' ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਾਰਨਿਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਸ਼ੀਤਾ ਦੱਤਾ

**ਇਸ਼ਿਤਾ ਦੱਤਾ** (ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1990) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ 'ਦਿਸ਼ਯਮ' (2015) ਅਤੇ 'ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ' ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਏਕ ਘਰ ਬਨਾਉਂਗਾ' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਤਨੁਸ਼੍ਰੀ ਦੱਤਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਦੱਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਡੀ.ਬੀ.ਏਮ. ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨਗਰ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ. ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ, ਤਨੁਸ਼੍ਰੀ ਦੱਤਾ, ਫਿਮੀਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਮਾਡਲ / ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ (2004)।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਇਸ਼ਿਤਾ ਦੱਤਾ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵੱਤਸਲ ਸ਼ੇਠ ਨਾਲ ਡੇਟਿੰਗ ਸੀ। ਉਹ 2016 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਰਿਸ਼ਨਟਨ ਸੌਦਾਗਰ - ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ਼ਿਤਾ ਅਤੇ ਵੱਤਸਲ ਨੇ 28 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

## ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
ਦੱਤਾ ਨੇ ਸ਼ੋਅ 'ਏਕ ਘਰ ਬੇਨਾਉਂਗਾ' ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੁਰਸਕਾਰ / ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡਾਨ ਬ੍ਰਾਊਨ

**ਡੇਨੀਅਲ ਗੇਰਹਾਰਡ ਬ੍ਰਾਊਨ** (ਜਨਮ 22 ਜੂਨ 1964) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਵਲ *ਏਂਜਲਸ & ਡੈਮਨਸ* (2000), *ਦਿ ਡਾ ਵਿੰਚੀ ਕੋਡ* (2003), *ਇਨਫਾਰਨੋ* (2013) ਅਤੇ *ਓਰਿਜਨ* (2017) ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ, ਕੋਡਾਂ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ੀ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ 56 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 2012 ਤੱਕ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ *ਏਂਜਲਸ & ਡੈਮਨਸ* (2000), *ਦਿ ਡਾ ਵਿੰਚੀ ਕੋਡ* (2003) ਅਤੇ *ਇਨਫਾਰਨੋ* (2013) ਦਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਊਨ ਦੇ ਨਾਵਲ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਰੌਬਰਟ ਲੈਂਗਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਵਾਦ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਊਨ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਰੂਹਾਨੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਦਿ ਡਾ ਵਿੰਚੀ ਕੋਡ* ਬਸ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਤਮਿਕ ਚਰਚਾ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਸਵੈਜੋੜ ਅਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਕਾਰਾਤਮਕ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਡਾਨ ਗੇਰਹਾਰਡ ਬ੍ਰਾਊਨ 22 ਜੂਨ, 1964 ਨੂੰ ਐਕਸਟਰ, ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਿਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਵੈਲਰੀ (ਜਨਮ 1968) ਅਤੇ ਭਰਾ ਗਰੈਗਰੀ (ਜਨਮ 1975) ਹੈ। ਬਰਾਊਨ ਨੌਂਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਐਕਸਟਰ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਿਆ। ਉਹ ਫਿਲਿਪਸ ਐਕਸਟਰ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਰਿਚਰਡ ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1968 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਕਾਂਸਟਨ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
* Dan Brown Official Website
* 
* 
* Dan Brown's Official Wattpad Profile

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਰ
ਕੀਲ

**ਕੀਲ** () ਉੱਤਰੀ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ ਸ਼ਲੈਸਵਿਗ-ਹੋਲਸਟੀਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 239,526 ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਲਾਰਡ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਟੈਕਨੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ

**ਲਾਰਡ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਟੈਕਨੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ** ਨੂੰ ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਂਈ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਂਡ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੋਰਸ
ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਡੀ.ਸੀ.ਏ, ਬੀ.ਸੀ.ਏ, ਐਮ.ਐਸਸੀ, ਐਮ-ਟੈਕ, ਐਮ.ਬੀ.ਏ, ਬੀ.ਟੈਕ ਵਰਗੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੋਰਸਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਵਾਇਤੀ ਬੀ.ਏ, ਐਮ. ਏ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੋਰਸ ਦੀ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਕਾਲਜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਵਾਦਾਰ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਯੋਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਆਦਿ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਰਾਣੀ ਕਰਨਾਵਤੀ

**ਰਾਣੀ ਕਰਨਾਵਤੀ** ਨੂੰ ਬਤੌਰ **ਰਾਣੀ ਕਰਮਾਵਤੀ** ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਮੌਤ 8 ਮਾਰਚ 1535), ਬੁੰਦੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਥੁੜ-ਚਿਰੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਹਾਕਮ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ, ਮੇਵਾੜ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ,ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਣਾ ਸੰਗਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਗਲੇ ਦੋ ਰਾਣਾ, ਰਾਣਾ ਵਿਕਰਮਦੱਤਿਆ ਅਤੇ ਰਾਣਾ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਦਾਦੀ ਸੀ। ਉਹ 1527 ਤੋਂ 1533 ਤੱਕ, ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੌਰਾਨ ਰੀਜੈਂਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਸਰੋਤ
* Medieval India: From Sultanat to the Mughals Part - II

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Stones of Rajput valour at *Business Line*, The Hindu, April 10, 2000

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ

ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 1899 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇਹ ਕਾਲਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿਭਾਗ ਲਈ 'ਸਟਾਰ ਕਾਲਜ' ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾਸਜੀ ਗੁਰਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 1899 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਗਰਿਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਵੈਲ ਜੀ ਸਮੇਤ, ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਾਲਜ ਕਿਨਾਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਮਰ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਹੀਂ ਸ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਕਾਲਜ ਵੱਧਦਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ 1902 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਕਾਲਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਤਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ ਲਾਲਾ ਸੁਲਤਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਕਾਲਕ ਨੂੰ ਬਚਾਇ,ਆ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਗੇਟ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਰਨਲ ਜੇਮਜ਼ ਸਕਿਨਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਜਦੋਂ 1922 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ, ਰਾਮਜਸ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਅਦਾਰੇ ਬਣਾਏ।

## ਵਿਭਾਗ 
ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਭਾਗ
ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਵਿਭਾਗ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ
ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗ
ਗਣਿਤ ਵਿਭਾਗ
ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿਭਾਗ
ਭੌਤਿਕੀ ਵਿਭਾਗ
ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਭਾਗ
ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ  ਵਿਭਾਗ
ਅੰਕੜਾ ਵਿਭਾਗ
ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ
ਰਸਾਇਣ ਵਿਭਾਗ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ - ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ

**ਸੇਂਟ ਸਟੀਫ਼ਨਜ਼ ਕਾਲਜ**, ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਘਟਕ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਹ ਚਰਚ ਆਫ ਨਾਰਥ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਕਾਲਜ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ-ਗਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੋਵਾਂ ਕੋਰਸਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਡਿਗਰੀ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਹਨ। 2017 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਲਜ ਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ  ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, 1854 ਨਾਲ ਜੂੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੈਵੇਰੇਂਟ ਐੱਮ. ਜੇ. ਜੇਨਿੰਗਸ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚੈਪਲਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ  ਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਦਿ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਦ ਪ੍ਰੈਜ਼ਗੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਿੱਤੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ 1879 ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ  ਥਾਮਸ ਵਾਲਪੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਵੇਂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾਂ/ਬੁਨਿਆਦ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਬਣੇਗਾ। ਇਹ ਸੇਂਟ ਜੌਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੈਮੂਅਲ ਸਕੋਟ ਐਲਨਟ ਸਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ. ਅਖੀਰ 1 ਫਰਵਰੀ 1881 ਨੂੰ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਲਈ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਦ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫ਼ਨਜ਼ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਮਾਣਯੋਗ ਸੈਮੂਅਲ ਸਕੋਟ ਐਲਨਟ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਵਿਭਾਗ 
ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵਾਲੇ ਵਿਭਾਗਾਂ:
* ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
* ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਗਣਿਤ
* ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ
* ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
* ਇਤਿਹਾਸ 
* ਫਿਲਾਸਫੀ
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ
* ਹਿੰਦੀ
* ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ
* ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
* ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਰਾਮਜਸ ਕਾਲਜ

[//en.wikipedia.org/wiki/Geographic_coordinate_system Coordinates]: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Ramjas_College&params=28_41_8.6640_N_77_12_22.9788_E_type:education 28°41′8.6640″N 77°12′22.9788″E&#xFEFF; / &#xFEFF;28.685740000°N 77.206383000°E&#xFEFF; / 28.685740000; 77.206383000]

**ਰਾਮਜਸ ਕਾਲਜ  **ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤਹਿਤ ਸਥਾਪਤ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਰਾਏ ਕੇਦਾਰ ਨਾਥ ਹਨ।  ਕਾਲਜ ਨੇ ਅੰਡਰ-ਗਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਵਾਰਡ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਿਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋ-ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮਜਾਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਰਾਮਜਸ ਕਾਲਜ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਲਾ, ਵਿਗਿਆਨ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਰਾਮਜਸ ਕਾਲਜ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿਚ ਆਪਣੇ 100 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ (ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ)

**ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ** ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਾਕ-ਵਿਗਿਆਨ (Syntax) ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਤੋਂ ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਹਨ ।
"ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ... ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।" - ''ਪੀ.ਐੱਚ. ਮੈਥਿਊਜ਼, 1993
"ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ... ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ।" - ''ਜਾੱਨ ਲਾਇਨਜ਼, 1971

ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਰੋਕਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਟੀਚਾ 'ਸ਼ਬਦ' ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਹੰਸਰਾਜ ਕਾਲਜ

**ਹੰਸਰਾਜ ਕਾਲਜ** ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ  ਇੱਕ ਸਥਿਤ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਸਾਇੰਸ, ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। 1948 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕਾਲਜ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਹਨ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਨਟਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਫਲੈਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਐਨਜੀਓ) ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। 25 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਹੰਸਰਾਜ ਅਲੂਮੁੰਸ ਅਤੇ ਫਲੈਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਸ੍ਰੀ ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਹੰਸ ਰਾਜ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 1948 ਵਿੱਚ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮਹਾਤਮਾ ਹੰਸਰਾਜ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਜੋ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਾਲਜ 1978 ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਐਸਐਸਸੀਸੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਪਾਰ ਲਈ ਸਟੀਫਨਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਸਰਾਜ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਹ ਡੀ.ਏ.ਵੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਦਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 700 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜੋ 5000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੰਘਟਕ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਹੰਸ ਰਾਜ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਤਿੰਨੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ 69 ਵੇਂ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਿਵਸ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹੰਸ ਰਾਜ ਕਾਲਜ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਬਣੇਗਾ। ਕਾਲਜ ਨੇ 25 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਮੌਨਮੂਲਲ ਫਲੈਗ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹਿਆ ਜੋ ਕਿ ਸੀ.ਪੀ. ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਫਲੈਪੋਲ ਸੀ। ਐਮ.ਪੀ. ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ, ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਫਲੈਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਐਫਐੳੋਆਈ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਕਾਲਜ
* ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਨਸੀਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਚਿੰਗੇਜ਼ੀ

**ਨਸੀਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਚਿੰਗੇਜ਼ੀ**,ਭਾਰਤ ਤੋਂ 106 ਸਾਲ ਉਮਰ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਜੀਵਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ  ਇੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
2016 ਵਿਚ, ਨਸੀਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਚਿੰਗੇਜ਼ੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ 106 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ।
ਨਸੀਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਚਿੰਗੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੜ੍ਹ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ  ਆਗਰਾ ਤੋਂ 'ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ' ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਤੇ 1628 ਤੋਂ 1658 ਤੱਕ ਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।   'ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ' ਨੂੰ ਉਸ  ਸਮੇਂ  ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਨਸੀਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।  ਉਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ 'ਐਂਗਲੋ-ਅਰਬਿਕ ਕਾਲਜ' ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦਿੱਲੀ ਕਾਲਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
2016 ਵਿਚ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ 90 ਸਾਲਾ ਪਤਨੀ ਅਮਾਨ ਖਾਨਮ ਅਤੇ 60 ਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਬੇਟੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਿਕੰਦਰ ਬੇਗ ਚਿੰਗੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਦਿੱਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਤਾਰਿਕ ਬੇਗ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਚਿੰਗੇਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਅਜੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਦਿੱਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ 20 ਪੋਤਰੇ ਪੋਤਰੀਆਂ ਹਨ।

## ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 
ਉਹ 1929 ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਿਕ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।  ਇੱਕ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਬੰਬ ਗੇਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਇਕ' ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰ 'ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਮੰਗੀ।  ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀਅਤੇ ਫਿਰ ਨਸੀਮ ਖੁਦ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਛੁਪ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਆਪਣਾ ਮਿਸ਼ਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਬਾਰਿਸ਼ ਨਿਰਭਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ

ਸ਼ਬਦ **ਰੇਨਫੈਡ ਖੇਤੀਬਾੜੀ** ਜਾਂ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਿਰਭਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ***(ਇੰਗ: Rainfed agriculture)*** ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਲਈ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਬਣੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਬ-ਸਹਾਰਾ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖੇਤੀਯੋਗ ਭੂਮੀ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 90%, ਨੇੜਲੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 75% ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਖਾਤਾ ਹੈ; 65% ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 60% ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ।

ਉਪ-ਸਹਾਰਾ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਜਾਊ ਭੂਮੀ, ਉਪਕਰਣਾਂ, ਸੋਕਿਆਂ, ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਧਿਐਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਰਸ਼ਵਿਤ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮੌਕਾ ਹੈ।

ਲੇਖਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਮੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਪੂਰਕ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ, ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁੰਜੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਲਈ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤ ਪੱਧਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਵੇਂ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਵਧੀਆ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਾਰਸ਼ ਹੋਈ ਖੇਤੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਬ ਸਹਾਹਰ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 95% ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਭੂਮੀ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਵਾਲਾ ਅੰਕੜਾ 90% ਹੈ, ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ 60%, ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ 65% ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਲਈ 75%. ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਗਰੀਬੀ, ਭੁੱਖ, ਭੋਜਨ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਮੀਰ-ਰਹਿਤ ਤਪਸ਼ਾਨਿਕ (ਐਸ.ਏ.ਟੀ.) ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਜੀਓਫਾਇਜੀਕਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਗੀ। SAT ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 38% ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 75% ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਭੁੱਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ 45% ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਤੇ 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਐਸ.ਏ.ਟੀ.।

ਗਰੀਬੀ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਲੇਨਿਅਮ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 'ਹੌਟ ਸਪੌਟ' ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਸਬੋਮਿਡ ਹਾਈਡਰੋਕਲਿਮੇਟਸ (ਚਿੱਤਰ 1.1) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਸਾਵਨਾਹਜ਼ ਅਤੇ ਪਲੇਪ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਬਦਬੰਦ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵਿਕਾਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 850 ਮਿਲੀਅਨ ਕੁੱਝ ਕੁ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਗ਼ਰੀਬ, ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਆਈ.ਟੀ. ਕਾਲਜ ਅਲਗੋਂ ਕੋਠੀ

**ਆਈ.ਟੀ. ਕਾਲਜ ਅਲਗੋਂ ਕੋਠੀ** ਭਗਵਾਨਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਇਹ ਕਾਲਜ ਭਿੱਖੀਵਿੰਡ ਤੋਂ ਖੇਮਕਰਨ ਸੜਕ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਬਣਾ ਕੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। 
## ਕੋਰਸ
ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ., ਬੀ.ਸੀ.ਏ., ਬੀ.ਏ. ਇਕਨਾਮਿਕਸ, ਡੀ.ਸੀ.ਏ. ਅਤੇ ਪੀ.ਜੀ.ਡੀ.ਸੀ.ਏ ਆਦਿ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕੋਰਸ ਵੀ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਕਾਲਜ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਲੈਬਾਰਟਰੀ, ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਰੂਮ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬਜ਼, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਸਰਸਵਤੀ ਰਾਜਾਮਨੀ

**ਸਰਸਵਤੀ ਰਾਜਾਮਨੀ** ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (ਆਈਐਨਏ) ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਵਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਬਚਪਨ 
ਰਾਜਮਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਯਾਂਗੋਨ, ਬਰਮਾ (ਅਜੋਕੇ ਮਿਆਂਮਾਰ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਯਾਂਗੋਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹਿਮਾਇਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਪੈਸਾ ਵੀ ਭਰਿਆ।

16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਹ, ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਰੰਗੂਨ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਆਈਐਨਏ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। 

## ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ 
1942 ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾਮਨੀ ਨੂੰ ਆਈਐਨਏ ਦੇ ਝਾਂਸੀ ਰੈਜਮੈਂਟ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੌਜ ਦੀ ਫੌਜੀ ਖੁਫੀਆ ਵਿੰਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਨੇਤਾਜੀ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਐਨਏ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।

## ਮੌਤ 
ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰਸਵਤੀ ਰਾਜਮਨੀ ਦੀ 13 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਪੀਟਰਸ ਕਲੋਨੀ, ਰਯਾਪੇਟਾਹ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ II ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ‎
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਸਰਵਿਸ (ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ, ਇੰਡੀਆ)

**ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਰਿਸਰਚ ਸਰਵਿਸਿਜ਼** *(ਹਿੰਦੀ : कृषि अनुसंधान सेवा, ਇੰਗ: Agriculture Research Services)* **ਏ. ਆਰ. ਐੱਸ.** ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ (ਡੀ.ਏ.ਆਰ.ਈ.), ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਗਠਨ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ (ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ) ਦੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ ਹੈ।

ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਟਿਸਟਜ਼ ਭਰਤੀ ਬੋਰਡ (**ਏ.ਐੱਸ.ਆਰ.ਬੀ**) ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ ਦੀਆਂ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਪੱਧਰੀ ਆਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਲਈ ਏਆਰਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਏਸੀਆਰਬੀ ਨੇ ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ, 1972 ਬਾਰੇ ਗਜੰਦਰਗੱਡਕਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1973 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 
ਏ.ਐੱਸ.ਆਰ.ਬੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ **ਏ.ਆਰ.ਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ **ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਹਨ - ਪ੍ਰੀਲਿਮ, ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ। 
ਪ੍ਰੀਲਿਮ ਦੀ ਪੜਾਅ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਏਆਰਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਲਿਮ ਅਤੇ ਮੇਨਸ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 300 ਪੁਆਇੰਟ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ 240 ਅੰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ 60 ਨੰਬਰ ਹੈ। ਏ,ਆਰ.ਐਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਇੰਦਰਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਦਾਖਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਫੋਕੇਅਰਜ਼ (ਫਾਰਵਰਡ ਕੋਰਸ ਫਾਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਰਿਸਰਚ ਸਰਵਿਸਜ਼) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਤਹਿਤ ਫੋਕਸ ਦੀ 106 ਵੀਂ ਬੈਚ ਹੈ (ਜੁਲਾਈ-ਅਕਤੂਬਰ 2017)। (NAARM).

## ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਕੋਰਸ ਫਾਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਸਰਵਿਸ 
ਫੋਕਰਸ ਦੁਆਰਾ ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ ਦੇ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਐਂਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਫੋਰਮੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਪਸੂਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਫੋਰਮ 
ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ ਦੁਆਰਾ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਸਰਵਿਸ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਫੋਰਮ (ਆਰ ਆਰ ਐਸ ਐਫ) 12 ਅਗਸਤ, 1980 ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿਖੇ ਅਤੇ 22 ਨਵੰਬਰ, 1995 ਨੂੰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1973 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਕੁਰਤੁਲੈਨ ਬਲੋਚ

**ਕੁਰਤ-ਉਲ-ਐਨ ਬਲੋਚ** (), ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ **ਕੁਰਤੁਲੈਨ ਬਲੋਚ** ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ **ਕਿਊ.ਬੀ.** ਅਤੇ **ਹਮਸਫ਼ਰ ਗਰਲ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਇਸ ਗਾਇਕਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ **ਵੋ ਹਮਸਫ਼ਰ ਥਾ** ਗੀਤ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਮ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਨਾਟਕ **ਹਮਸਫ਼ਰ** ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਲਈ ਗਾਇਆ ਗਿਆ| ਉਸਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਇਨਾਮਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕ਼ੁਰਤੁਲੇਨ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਤ ਆਈ ਜਦ ਉਹ ਮਹਿਜ਼ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ| ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅੱਬਾਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫਸਰ ਸਨ| ਕ਼ੁਰਤੁਲੇਨ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਲਤਾਨ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਆਰਮੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ| ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ| ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦਾ 1996 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ਼ ਹੋ ਗਿਆ| ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਰਾ ਤੇ ਭੈਣ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ|

ਬਲੌਚ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਔਪਚਾਰਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ| ਉਹ ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, ਮੁਹਮੰਦ ਜੁਮਾਨ, ਪਠਾਨੇ ਖ਼ਾਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ| ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਨਾਟਕ ਹਮਸਫ਼ਰ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਗੀਤ **ਵੋ ਹਮਸਫ਼ਰ ਥਾ** ਲਈ ਇਨਾਮ ਮਿਲਣ ਤੇ ਨਾਮਣਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ|

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ
### ਗੀਤ
### *ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ* ਪਾਕਿਸਤਾਨ
### ਹੋਰ
## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|ਲਕਸ ਸਟਾਇਲ ਅਵਾਰਡਸ
|-
|rowspan="2"|2012
|rowspan="2"|"ਵੋ ਹਮਸਫ਼ਰ ਥਾ" – *ਹਮਸਫ਼ਰ
|ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤ
|
|-
|ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਓਰਿਜਨਲ ਸਾਊਂਡਟਰੈਕ
| 
|-
|rowspan="2"|2017
|"ਸਾਈਂਆ"
|ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤ
|
|-
|"ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲਾਈਆਂ" – *ਮਨ ਮਾਇਅਲ"
|ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਓਰਿਜਨਲ ਸਾਊਂਡਟਰੈਕ
|
|-
|2018
|"ਚਲ ਦੀਏ" – #CornettoPopRock2
|ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤ (ਅਲ਼ੀ ਅਜ਼ਮਤ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ)
|
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੀਡੀਆ ਅਵਾਰਡਸ
|-
|2012
|"ਵੋ ਹਮਸਫ਼ਰ ਥਾ" – *ਹਮਸਫ਼ਰ
|ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਾਇਕਾ
|
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|ਹਮ ਅਵਾਰਡਸ
|-
|rowspan="2"|2013
|"ਵੋ ਹਮਸਫ਼ਰ ਥਾ" – *ਹਮਸਫ਼ਰ
|ਹਮ ਆਨਰੇਰੀ ਫ਼ਿਨੌਮੀਨਲ ਸੀਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ
|
|-
|"ਰੌਸ਼ਨ ਸਿਤਾਰਾ"
|ਬੈਸਟ ਓਰਿਜਨਲ ਸਾਊਂਡਟਰੈਕ ਲਈ ਹਮ ਅਵਾਰਡ
|
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ
|-
|2011
|"ਵੋ ਹਮਸਫ਼ਰ ਥਾ" – *ਹਮਸਫ਼ਰ
|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਯੰਗੈਸਟ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ
|
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ
|-
|2017
|"ਕਾਰੀ ਕਾਰੀ" – *ਪਿੰਕ
|ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਲਈ
|
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰੈਸਟਾਇਜ ਅਵਾਰਡਸ
|-
|2017
|"ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲਾਈਆਂ" – ਮਨ ਮਾਇਅਲ
|ਬੈਸਟ ਸਿੰਗਰ
|
|}

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁਮਾਰੀ (ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ)

**ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁਮਾਰੀ** (1794 – 21 ਜੁਲਾਈ 1810) ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੇਵਾੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਦੈਪੁਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ। 1803 ਵਿੱਚ ਅਚਨਚੇਤੀ ਲਾੜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਦੈਪੁਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਸਾਸ਼ਕ ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਵੀ ਸੀ। 1799 ਵਿੱਚ, 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੇਵਾੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ਾਸਕ ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਮੌਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜ਼ਹਿਰ ਲੈਕੇ ਮਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ। 21 ਜੁਲਾਈ, 1810 ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
### ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ

**ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ** 1934 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਇਹ ਕਾਲਜ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ  ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ 2013-14 ਨੈਕ (NAAC) ਵੱਲੋਂ  "ਏ"  ਗਰੇਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਹੁਣ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵਧੀਆ ਕਾਰਜਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ  "A +"  ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਡਾ. ਸੰਗੀਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਸੇੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ ਆਤਮਾ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚਾਈ, ਚੰਗੇ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ (ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਨੂੰ 1934 ਵਿਚ ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਸੰਸਥਾ  ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ  ਜੋ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ ਆਤਮਾ ਜੀ ਦੀ ਦੂਰ-ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਸੋਝੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।  ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਡਾ.ਅਗਨੀਜ਼ ਢਿੱਲੋਂ ਹਨ।

## ਕੈਂਪਸ
ਦੇੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਨਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਆਪਣੀਆਂ  ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਹੀਥ ਲੇਜਰ

**ਹੀਥਕਲਿਫ਼ ਐਂਡਰਿਊ ਲੇਜਰ** (4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1979 -22 ਜਨਵਰੀ 2008) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੇਜਰ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਿਖੇਰਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ 19 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *10 ਥਿੰਗਸ ਆਈ ਹੇਟ ਅਬਾਊਟ ਯੂ* (1999), *ਦ ਪੈਟ੍ਰੀਔਟ* (2000), *ਮੌਂਸਟਰਜ ਬਾਲ* (2001), *ਅ ਨਾਈਟਸ ਟੇਲ* (2001), *ਬ੍ਰੋਕਬੈਕ ਮਾਉਂਟੇਨ* (2005) ਅਤੇ *ਦ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ* (2008) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੰਗੀਤਕ ਵੀਡੀਓ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੇਜਰ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

*ਬ੍ਰੋਕਬੈਕ ਮਾਉਂਟੇਨ* ਵਿੱਚ ਈਨੀਸ ਡੇਲ ਮਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਲੇਜਰ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਦਾਇਰਾ ਇਨਾਮ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2005 ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ 2006 2006 BAFTA ਇਨਾਮ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੀਥ ਲੇਜਰ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2007 ਦਾ ਇੰਡਿਪੈਂਡੈਂਟ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਰਾਬਰਟ ਅਲਟਮੈਨ ਇਨਾਮ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ *ਆਈ ਐਮ ਨਾਟ ਦੇਅਰ* ਦੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਕਾਸਟਿੰਗ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਬੌਬ ਡਿਲਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਲੇਜਰ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਅਦਾਕਾਰ ਰੌਬੀ ਕਲਾਰਕ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਡਿਲਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਦੇ ਛੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਸੰਗਠਿਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ *ਦ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ* ਵਿੱਚ ਜੋਕਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਇਨਾਮ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਅਕੈਡਮੀ ਇਨਾਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਰਨ-ਉਪਰੰਤ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਇਨਾਮ, 2008 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇਨਾਮ, 2009 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ 2009 ਦਾ *BAFTA ਇਨਾਮ* ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਉਸਦੀ ਮੌਤ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ੰਚਿਤ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਲੇਜਰ ਦੀ ਮੌਤ *ਦ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ* ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸਦੀ 180 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ 'ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ 22 ਜਨਵਰੀ 2008 ਨੂੰ ਉਹ ਟੋਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਟੇਰੀ ਗਿਲੀਅਮ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਦ ਈਮਾਗਿਨਾਰਿਅਮ ਆਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਪਨਰਸੁਲਮ* ਵਿੱਚ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ
### ਫ਼ਿਲਮ
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
### ਸੰਗੀਤਕ ਵੀਡੀਓ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ

**ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਯਾਲਮ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਵਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ। ਉਸਨੇ ਬੌਟਨੀ, ਜ਼ੂਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਥਕ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 
ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ, ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਇਮੇਜਿਨ ਦੇ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ”ਨਚਲੇ ਵੇ” ਸਰੋਜ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰੋਜ ਖਾਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ, “ਲਾਈਫਸਟਾਇਲ” ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜੋਇਲੁਕਕਾਸ ਗਹਿਣੇ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫ ਵਿੰਡੋਜ਼, ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਹੈਂਡਸਮ ਕਰੀਮ, ਚੇਨਈ ਸਿਲਕਸ, ਸ਼ੰਕਰਮ ਹੀਰੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਬਰੂਕ ਬੈਂਡ ਤਾਜ਼ਾ ਚਾਹ, ਪਨੇਰੀ ਸਾੜੀਆਂ, ਲੀ ਕੂਪਰ, ਰੈਡ ਸਕੁਏਰ ਐਨਰਜੀ ਡਰਿੰਕ, ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ, ESSAR, ਕਦੇ ਵੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਜਿਮ ਅਤੇ ਐਕਵਾਗੋਰਡ. ਉਹ ਫੈਸ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਿਯਮਤ ਮਾਡਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਡੁਕੂਡੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਨੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਡੂਕੂਡੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਦੇ ਰੀਮੇਕ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਨੰਬਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ, ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਇਹ ਡੁਕਾਡੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਵੇਗੀ। ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਬਿੱਲਾ II ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2014 ਉਹ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਪੀਰੀਅਡ-ਕਾਮੇਡੀ ਤੇਨਾਲੀਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਥ੍ਰਿਲਰ ਡਰਾਮਾ ਅਦਾਵੀ ਕਚੀਨਾ ਵੇਨੇਲਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਤਿੱਖੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੇ ਵੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਟੰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।

ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪੀ.ਸੀ.ਪੀ ਟਾਕ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਉਹ ਫੋਟੋਜੈਨਿਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ"। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਗਲੇ ਹੀ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰਣਦੀਪ ਹੁੱਡਾ ਦੀ ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਪ੍ਰੇਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]

ਉਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਬਯਾਮ ਓਰੂ ਪਯਾਨਮ ਸੀ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਉਸਨੇ ਅਗਲੀ ਸਾਲ 2019 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਮਹਾਰਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਿਧੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
### Music videos 
### ਅਵਾਰਡ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਧਨਰਾਜ

**ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਧਨਰਾਜ** (ਜਨਮ 25 ਅਗਸਤ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਉਹ ਅੱਜ ਤਕ ਸਚਿਆਰਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭੈ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, 
ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਲਾਂਗ-ਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ ਸੀ ਆਈਡੀ ਵਿੱਚ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਤਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਿਵਿਊ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਟਾਰਡਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

2011 ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਨੇ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਬਲੌਗ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ' ਲਈ ਕਈ ਬਲੌਗ ਲਿਖੇ ਸਨ। 
ਵੈਸ਼ਨਵੀ 2012 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਿਤਿਨ ਸਾਹਰਾਵਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ 2016 ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਾਹਤ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੰਡਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 2008 ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਰੁਝੇਵੇਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। 
ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਭੋਯਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵੇਸ਼ਨਵੀ ਨੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨ 4, ਇੰਡੀਆ ਗੋਟ ਟੈਲੰਟ ਸਮੇਤ ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, 
ਕ੍ਰਾਈਮ ਪੈਟਰੋਲ, ਹਮਨੇ ਲੀ ਹੈ-ਸ਼ਪਥ, ਅਤੇ ਫੇਅਰ ਫਾਇਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਹਾਰਾਵਤ ਅਤੇ ਧਨਰਾਜ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਭਾਜਨ ਲਈ ਅਰਜੀ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਵੈਸ਼ਨਵੀਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿਤਿਨ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

## ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

Category:CS1 errors: external links
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਿਸਾਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ

ਕਿਸਾਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ (**ਕੇ.ਸੀ.ਸੀ.**) ਸਕੀਮ ਇੱਕ ਲੋਨ ਸਕੀਮ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਅਗਸਤ 1998 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਡਲ ਸਕੀਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਫਾਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (**ਨਾਬਾਰਡ**) ਵੱਲੋਂ ਆਰ.ਵੀ. ਗੁੱਪਤਾ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਮਿਆਦੀ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਕਰੈਡਿਟ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ, ਖੇਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਰੈਡਿਟ ਲਿਮਿਟ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੇ.ਸੀ.ਸੀ. ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਧਾਰਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦੁਰਘਟਨਾ ਬੀਮੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਅਯੋਗਤਾ ਲਈ ₹ 50,000 ਤਕ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋਖਮ ਲਈ ₹ 25,000 ਤੱਕ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਨੂੰ 2: 1 ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾਈਦਾਰ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਧਤਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੰਜ ਸਾਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ (ਕੇ.ਸੀ.ਸੀ.) ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1. ਕੈਸ਼ ਕਰੈਡਿਟ 2. ਟਰਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ (ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਪਕਰਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਪ ਸੈਟ, ਭੂਮੀ ਵਿਕਾਸ, ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ, ਡ੍ਰਿਪ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ)।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* SOCIO-ECONOMIC STATISTICAL INFORMATION ABOUT INDIA – Kisan Credit Card 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੇਡਿਟ ਕਾਰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਤ
ਇੰਡੀਅਨ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ

ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਜਾਂ **ਇੰਡੀਅਨ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ **(ਆਈ.ਏ.ਆਰ.ਆਈ) ਪੂਸਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਕੌਮੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1970 ਦੇ 'ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ' ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੋਜ ਲਈ ਆਈ.ਏ.ਆਰ.ਆਈ. ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲੀ ਦਰ ਖੋਜ, ਢੁਕਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਜਨਮ ਆਈ.ਏ.ਆਰ.ਆਈ. ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਹਵਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ, ਅਰਥਾਤ ਖੋਜ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਬੁਨਿਆਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕਮੋਡੀਟੀ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਪ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੌਮੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਕੈਂਪਸ 500 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ (5.0 km2), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ, ਪਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## IARI ਦੇ ਸਕੂਲ 
* ਸਕੂਲ ਆਫ ਕ੍ਰਾਪ ਇਮ੍ਪਰੂਵਮੇੰਟ
* ਸਕੂਲ ਆਫ ਪਲਾਂਟ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ 
* ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸਜ਼
* ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਨੈਚੂਰਲ ਰਿਸੋਰਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ 
* ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ 
* ਸਕੂਲ ਆਫ ਬਾਗਬਾਨੀ ਸਾਇੰਸ

## ਰੈਂਕਿੰਗ 
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ (ਐਨ.ਆਈ.ਆਰ.ਐਫ.) ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਨੂੰ 23 ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 157 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ 2017 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* IARI website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ

ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਊਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ (ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ।

## ਮੀਲਪੱਥਰ 
* ਜੁਲਾਈ 2006 ਤੋਂ ਇਸ ਨੇ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵੈਕਸੀਨ ਹਾਈ ਸਕਿਊਰਿਟੀ ਪਸ਼ੂ ਰੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ, ਭੋਪਾਲ ਵਿਖੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੇ H5N1 ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਕਮਾਤਰ ਸਹੂਲਤ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਏਵੀਆਈਆਰ ਇਨਫਲੂਏਂਜਾ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ 8 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ। 
* 2009: ਦਸੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। 
* 2010: ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ, ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਰਸਾਲੇ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਰਨਲ ਅਤੇ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸ ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲਜ਼) ਨੂੰ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਜਰਨਲਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ। 
* 2013: 13 ਸਿਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ, ਇਸ ਨੇ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਨੀਤੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਨਤਕ ਫੰਡ ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਭੰਡਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ।
* ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਮਧੂਆਂ ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਦੇਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨ। ਇਹ ਐਨਆਰਸੀਪੀਬੀ ਦੇ ਨਾਗੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 31 ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਸਰੀਰਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਲੜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖਰੜਾ, ਜੋ. ਪਲਾਂਟ ਬਾਇਓਕੈਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਲ

## ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 
, ਆਈ. ਸੀ। ਏ. ਆਰ. ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ:
* 4 ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ 
* 64 ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਇੰਸਟੀਟਿਊਸ਼ਨਸ  
* 15 ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ 
* 6 ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਊਰੋ 
* 13 ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ / ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰਸ

## ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ 
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸਿਸਟਮ 
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਟਰੈਂਸ ਐਗਜਾਮ ਸੰਸਥਾ, ICAR ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹੈ।

## ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ 
ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ) ਦੇ ਏ.ਆਰ.ਐਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਰਤੀ ਬੋਰਡ (ਏ ਐੱਸ ਆਰ ਬੀ) ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ (ਏ ਆਰ ਐਸ) ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਆਈ. ਸੀ। ਏ. ਆਰ. ਮੈਰਿਟ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ 
* ਚੌਧਰੀ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਬਾਹਰੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਡ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਵਾਰਡ 
* ਰਫੀ ਅਹਿਮਦ ਕਿਦਵਈ ਅਵਾਰਡ 
* ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਫਖ਼ਰੂਦੀਨ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਅਵਾਰਡ 
* ਹਰੀਓਮ ਆਸ਼ਰਮ ਟਰੱਸਟ ਅਵਾਰਡ 
* ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਵਾਰਡ ਬੇਮਿਸਾਲ ਡਾਕਟਰੀ ਥੀਸਿਸ ਖੋਜ ਲਈ 
* ਵਾਸਤੂਰਾਓ ਨਾਇਕ ਅਵਾਰਡ 
* ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਯੰਗ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਅਵਾਰਡ 
* ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਡਾ ਸੀ ਸੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਬਾਹਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਅਵਾਰਡ 
* ਪੰਜਾਬ ਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁੱਖ ਵੋਹੜੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਚੌਧਰੀ ਚਰਣ ਸਿੰਘ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਇਨ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਅਵਾਰਡ 
* ਐਨ.ਜੀ. ਡਾਇਵਰਸਾਈਵਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਲਈ ਰੰਗਾ ਫਾਰਮਰ ਅਵਾਰਡ 
* ਜਗਜੀਵਨ ਰਾਮ ਕਿਸ਼ਨ ਪੁਰੁਸ਼ਕਰ 
* ਸਵਾਮੀ ਸਹਜਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਸਾਇੰਟਿਸਟ / ਵਰਕਰ ਐਵਾਰਡ 
* ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਅਲਾਈਡ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਬਹੁ-ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਟੀਮ ਖੋਜ ਲਈ ਆਈਸੀਏਆਰ ਅਵਾਰਡ 
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਅਵਾਰਡ 
* ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਅਲਾਈਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ 
* ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਉਦਯ ਪੰਡਤ ਪੁਰਸਕਾਰ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ

## ਹਵਾਲੇ