open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ

**ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ** ਦਾ ਜਨਮ 12 ਸਤੰਬਰ 1981 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੇਜੁਏਸ਼ਨ ਏ ਐੱਸ ਐੱਸ ਐੱਮ ਕਾਲਜ ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋ ਆਵਾਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਤਾ ਰਿਹਾ। ਇਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਗਦਾ ਇਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ ਆਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ 35-40 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਫੇਰ ਮਾਮਲਾ ਗੜਬੜ ਗੜਬੜ ਅਤੇ ਨੋਟੀ ਜਟਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਦੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

## ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਪੀ ਟੀ ਸੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ

*2014 ਪਾਪੂਲਰ ਸਟਾਰ ਆਫ਼ ਦਾ ਯੀਅਰ ਫੇਰ ਮਾਮਲਾ ਗੜਬੜ ਗੜਬੜ ਵਿੱਚ ਜੱਸੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ

## ਐਲਬਮਜ਼
*2015 	"ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ਾਂ" - ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ
*2015 	"ਬਸ ਤੂੰ" - ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ 
*2015 	"ਦਿਲ ਡਰਦਾ" - ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ
*2014 	"ਬੈਕ ਟੂ ਭੰਗੜਾ" - ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ
*2014 	"ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਿਸਟਰ ਪੇਂਡੂ" - ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ
*2014 	"ਸਲੂਨ ਗਲੋਜ਼"
*2014 	"ਤੇਰਾ ਯਾਰ ਬੋਲਦਾ" - ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ 
*2013 	"ਡਿਸਟ੍ਰਿਕ"
*2013 	"ਮਿਸਟਰ ਪੇਂਡੂ" - ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ
*2013 	"ਦੋ ਘੁੱਟ" - ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ
*2012 	"ਗੁੱਤ ਤੇ ਪਰਾਂਦਾ" - ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ 
*2011 "ਕਰੇਜ਼ੀ ਗਬਰੂ"
*2010 	"ਦ ਹਰਟ ਹੈਕਰ" 
*2009 "ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਨ ਪੂਜਾ ਅਲਾਇਵ"
*2006 "ਆਵਾਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀ"

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸੰਗਰਾਣਾ

**ਸੰਗਰਾਣਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫਰਾਂਕੋ ਮੋਰੇੱਤੀ

*ਫਰਾਂਕੋ ਮੋਰੇੱਤੀ* (ਜਨਮ 1950) ਇਟਲੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਵਲ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਪਲਾਨੇਟਰੀ ਫ਼ਾਰਮ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪਰਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਲ ਛੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ।
*ਸੈਂਸ ਟਕਏਨ ਫਰ ਵੰਡਰਸ (1983)
*ਦ ਉਹ ਆਫ ਦਿ ਵਰਲਡ (1987)
*ਮੋਡਰਨ ਐਪਿਕ (1995)
*ਐਟਲਸ ਆਫ ਦ ਯੁਰੋਪੀਅਨ ਨਾਵਲ - 1800–1900 (1998)
*ਗਰਾਫਸ, ਮਿਆਪਸ, ਟਰੀਸ: ਐਬਸਟਰਾਕਟ ਮੋਡੇਲਸ ਫ਼ਾਰ ਏ ਲਿਟਰਰੀ ਹਿਸਟਰੀ (2005)
*ਡਿਸਟੇਂਟ ਰੀਡਿੰਗ (2013)

## ਜੀਵਨੀ
ਮੋਰੇੱਤੀ ਨੇ ਪੰਜ-ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ *ਇਲ ਰੋਮਾਂਜੋ* (2001 - 2003)। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕ ਲੇਖ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਮੋਰੇੱਤੀ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਰੋਮ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹਸਿਲ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਦਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਲਿਕ

**ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਲਿਕ** ਭਾਰਤੀ ਥਲ ਸੇਨਾ ਦੇ 19ਵੇਂ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ਼ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ਼ (ਭਾਰਤ)
ਜਾਨ ਬੋਡੂਆਇਨ ਡੇ ਕੂਰਟਨੇ

**ਜਾਨ ਨਿਸਿਸਲਾ ਇਗਨਾਸੀ ਬੋਡੂਆਇਨ ਡੇ ਕੂਰਟਨੇ** (ਪੌਲਿਸ਼: Jan Niecisław Ignacy Baudouin de Courtenay; 13 ਮਾਰਚ 1845 – 3 ਨਵੰਬਰ 1929) ਇੱਕ ਪੌਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਲਾਵਿਸਟ ਸੀ ਜੋ ਫੋਨੀਮ ਅਤੇ ਐਲੋਫੋਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ
ਜਾਨ ਬੋਡੂਆਇਨ ਡੇ ਕੂਰਟਨੇ ਪੌਲਿਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ (ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਾਜ) ਵਿੱਚ ਰੇਡਸੀਮਿਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪੂਰਵਰਜ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪੌਲਿਸ਼ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਗਸਤ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।

1862 ਵਿੱਚ ਬੋਡੂਆਇਨ ਡੇ ਕੂਰਟਨੇ "ਮੇਨ ਸਕੂਲ" ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਰਸੌ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ। ਇਹ 1866 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਮਿਨਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲੈਕੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਪੋਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਪਰਾਗ, ਜੇਨਾ ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲਿੱਤੀ। 1870 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਲੀਪਜ਼ਿਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ "14ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੌਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ" ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਹਬੀਬ ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ

**ਹਬੀਬ ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ** (Habib Wali Mohammad)(ਉਰਦੂ: حبیب ولی محمد). (ਜਨਵਰੀ 16, 1924 - 2014 ਸਤੰਬਰ 3) ਇੱਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਸੀ। 'ਹਬੀਬ ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਆਖਰੀ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜਫਰ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ !!! ਲਗਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਉਜੜੇ ਦਿਆਰ ਮੇ, ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. .ਆਜ ਜਾਨੇ ਕੀ ਜਿਦ ਨਾ ਕਰੋ, ਨੂੰ ਫਿਆਜ ਹਾਸ਼ਮੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ਹਬੀਬ ਵਲੀ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ .ਹਬੀਬ ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 1924 ਰੰਗੂਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਮੈਮਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਓਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਛੱਡਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਬੀਬ ਵੀ ਪਰਵਾਰ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਦੀ ਖਾਤਰ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਮ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਖਾਨਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਸਿਲਕ ਮਿਲ ਦੀ ਮਿਲਕਿਅਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਹਬੀਬ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੈਲਿਫੋਰਨਿਆ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ। 3 ਸਿਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏੰਜਿਲਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਧਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮੋਰ ਠੀਕਰੀ

**ਮੋਰ ਠੀਕਰੀ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਰਿੰਡ

**ਅਰਿੰਡ** ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਏਰੰਡ, ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਅਰਿੰਡੀ, ਏਰੰਡ ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਏਰੰਡੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਕੈਸਟਰ ਪਲਾਂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਰਤ 'ਚ ਆਮ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਤ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਉਗਾਇਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 10 ਤੋਂ 15 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 45 ਤੋਂ 60 ਸੈਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੈਂਗਨੀ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲ ਜੋ 30 ਤੋਂ 60 ਸੈਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਫਲ 'ਚ ਤਿੰਨ ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ 'ਚ ਤੇਲ 37 ਤੋਂ 70 ਪ੍ਰਤੀਸਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
## ਗੁਣ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਏਰੰਡ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੋਜ, ਸਿਰ ਦਾ ਦਰਦ, ਬੁਖਾਰ, ਛਾਤੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਵੀਰਜ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ
1431

**1431** 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1430 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*30 ਮਈ&ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਰੁਧ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਜਾਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਕਹਿ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜ ਦਿਤਾ।
*16 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੈਨਰੀ ਛੇਵਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਜੋਂ ਵੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਹੋਈ |

## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਦਿਤੀ ਚੌਹਾਨ

**ਅਦਿਤੀ ਚੌਹਾਨ** (ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਵੈਸਟ ਹੈਮ ਯੁਨਾਈਟਡ ਲੇਡੀਜ਼ ਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਗੋਲਕੀਪਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ
ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ

**ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ** ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਇਨਕਲਾਬੀ ਉਰਦੂ ਨਜ਼ਮ ਹੈ।ਇਕਬਾਲ ਬਾਨੋ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪੁਜਾ ਦਿਤਾ। ਫ਼ੈਜ਼ ਦੀ ਇਹ ਇੱਕੀ ਸਤਰੀ ਨਜ਼ਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸ਼ੇਅਰੀ ਮਜਮੂਆ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੇਰੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 1979 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ 1986 ਵਿੱਚ ਲਿਸ਼ਕਿਆ।

## ਇਕਬਾਲ ਬਾਨੋ ਅਤੇ ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ
‘ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ’ ਇਕਬਾਲ ਬਾਨੋ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਿਕਟੇਟਰ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਦਰ ਹਕੂਮਤੀ ਅਤਿਆਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸੀ ਕਿ ਡਿਕਟੇਟਰ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਨੇ ਹਾਲ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੇਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕਬਾਲ ਬਾਨੋ ਬਾਹਰ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ ਛੇੜਨ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਤਾਨ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ਉਤੇ ਆ ਜੁੜੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਫ਼ੈਜ਼ ਕੈਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਸੀ। ਇਕਬਾਲ ਬਾਨੋ ਨੇ ਫ਼ੈਜ਼ ਦਿਵਸ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਨਜ਼ਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜ਼ਿਆ ਨੇ ਸਾੜ੍ਹੀ ਉਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਾੜ੍ਹੀ ਹੀ ਪਹਿਨ ਕੇ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ! ਇਸ ਨਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਜਿਆ ਉਲ-ਹਕ ਦੀ ਹਕੂਮਤੀ ਦੌਰ ਦੀ ਤਰਜੁਮਾਨੀ ਲਈ ਇਸਲਾਮੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਤੀਆਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਆਮਤ, ਯੌਮ ਹਿਸਾਬ-ਓ-ਕਿਤਾਬ, ਯੌਮ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਵਾਮ ਨੇ ਜਿਆ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਬੇਦਖ਼ਲ ਕਰਕੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਾਇਮ ਕਰ ਦੇਣਾ ਸੀ।

ਇਸ ਨੂੰ 22 ਜੁਲਾਈ 2018 ਨੂੰ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਸੀਜ਼ਨ 11 ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਹਾਇਬ ਕਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਲੀ ਹਮਜ਼ਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ‘ਸਬ ਤਾਜ ਉਛਾਲੇ ਜਾਏਂਗੇ/ ਸਬ ਤਖ਼ਤ ਗਿਰਾਏ ਜਾਏਂਗੇ’ ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਲਕੀਰ ਮਾਰ ਛੱਡੀ। ਅਖੇ ਹਕੂਮਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨਾਲੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾ ਆਹਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਈਆਈਟੀ ਕਾਨਪੁਰ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਫੈਕਲਟੀ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਨਜ਼ਮ ਗਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਇਹ “ਹਿੰਦੂ-ਵਿਰੋਧੀ” ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।; ਐਪਰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੀਡੀਆ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਏ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਅਲਹਿਦਾ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।

## ਗੀਤ

ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ
ਲਾਜ਼ਿਮ ਹੈ ਕੇ ਹਮ ਭੀ ਦੇਖੇਂਗੇ
ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ

ਵੋ ਦਿਨ ਕਿ ਜਿਸ ਕਾ ਵਾਦਾ ਹੈ
ਜੋ ਲੋਹ-ਏ-ਅਜ਼ਲ ਮੇਂ ਲਿੱਖਾ ਹੈ

ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ

ਜਬ ਜ਼ੁਲਮ-ਓ-ਸਿਤਮ ਕੇ ਕੋਹ-ਏ-ਗਰਾਂ
ਰੂਈ ਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੜ ਜਾਏਂਗੇ
ਹਮ ਮੈਹਕੂਮੋਂ ਕੇ ਪਾਓਂ ਤਲੇ
ਯੇ ਧਰਤੀ ਧੜ-ਧੜ ਧੜਕੇਗੀ
ਔਰ ਐਹਲ-ਏ-ਹਾਕਮ ਕੇ ਸਰ ਊਪਰ
ਜਬ ਬਿਜਲੀ ਕੜ-ਕੜ ਕੜਕੇਗੀ

ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ

ਜਬ ਅਰਜ਼-ਏ-ਖੁਦਾ ਕੇ ਕਾਬੇ ਸੇ
ਸਬ ਬੁਤ ਉੁਠਵਾਏ ਜਾਏਂਗੇ
ਹਮ ਐਹਲ-ਏ-ਸਫ਼ਾ ਮਰਦੂਦ-ਏ-ਹਰਮ
ਮਸਨਦ ਪੇ ਬਿਠਾਏ ਜਾਏਂਗੇ
ਸਬ ਤਾਜ ਉਛਾਲੇ ਜਾਏਂਗੇ
ਸਬ ਤੱਖਤ ਗਿਰਾਏ ਜਾਏਂਗੇ

ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ

ਬਸ ਨਾਮ ਰਹੇਗਾ ਅੱਲ੍ਹਾ ਕਾ
ਜੋ ਗਾਇਬ ਭੀ ਹੈ ਹਾਜ਼ਿਰ ਭੀ
ਜੋ ਮੰਜ਼ਰ ਭੀ ਹੈ ਨਾਜ਼ਿਰ ਭੀ
ਉਠੇਗਾ ਅਨ-ਅਲ-ਹੱਕ ਕਾ ਨਾਅਰਾ
ਜੋ ਮੈਂ ਭੀ ਹੂੰ ਤੁਮ ਭੀ ਹੋ
ਔਰ ਰਾਜ ਕਰੇਗੀ ਖਲ਼ਕ-ਏ-ਖੁਦਾ
ਜੋ ਮੈਂ ਭੀ ਹੂੰ ਤੁਮ ਭੀ ਹੋ

ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ
ਲਾਜ਼ਿਮ ਹੈ ਕੇ ਹਮ ਭੀ ਦੇਖੇਂਗੇ
ਹਮ ਦੇਖੇਂਗੇ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼
ਸਵਾਮੀ (ਨਾਟਕ)

**ਸਵਾਮੀ** ਨਾਟਕ ਨਿਰਮਲ ਜੌੜਾ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਅਭਿਆਸੀ ਜਾਲਸਾਜ਼ੀ

**ਅਭਿਆਸੀ ਜਾਲਸਾਜ਼ੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Simulated Forgery) ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੜਬੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਦਸਖਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਲਸਾਜ਼ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੀੜਤ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਕੇ ਪੀੜਤ ਦੇ ਹਸਤਾਖਰ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ simulated forgery ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਪਛਾਣ
ਨਿਜਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ (law of individuality) ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇੱਕੋ ਜਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿਖਾਵਟ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਂਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੋ ਜਸਤਾਖ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਵਟ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਭੇਦ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਭਿਆਸੀ ਜਾਲਸਾਜ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਆਜ ਜਾਨੇ ਕੀ ਜ਼ਿਦ ਨਾ ਕਰੋ

**ਆਜ ਜਾਨੇ ਕੀ ਜਿਦ ਨਾ ਕਰੋ (ਗੀਤ)** ਫ਼ਿਆਜ ਹਾਸ਼ਮੀ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਬੀਬ ਵਲੀ ਮੁਹਮੰਦ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਫ਼ਰੀਦਾ ਖਾਨੁਮ ਨੇ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੋਹੇਲ ਰਾਣਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾਂ, ਹਬੀਬ ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ *ਬਾਦਲ ਔਰ ਬਿਜਲੀ* (1973) ਦੇ ਫਿਲਮ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਗਾਣਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕਾ ਫ਼ਰੀਦਾ ਖ਼ਾਨੂਮ ਨੇ ਪੀਟੀਵੀ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ) ਲਈ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਲਾਈਵ ਜਨਤਕ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਗ ਯਮਨ ਕਲਿਆਣ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸੁਰੀਲੇ ਧੁਨ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਕਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ (ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ: ਲਵ ਸੁਪਰੀਮ, 2006) ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ ਦੀ ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਮੌਨਸੂਨ ਵੈਡਿੰਗ (2001) ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਹਬੀਬ ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਅਸਲ ਸੰਸਕਰਣ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੰਕਰ ਟੂਕਰ ਦੁਆਰਾ, ਨਲਾਈਨ ਸੰਗੀਤ ਲੜੀ 'ਦਿ ਸ਼ਰੂਤੀ ਬਾਕਸ' ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਹਿਨੀ ਰਾਵਦਾ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਇਹ ਨੰਬਰ ਐਮਟੀਵੀ ਅਨਪਲੱਗ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

2015 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਫਾਰ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾੜੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਰੀਦਾ ਖਾਨੂਮ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 2015 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਗਾਣੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ 9 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਨੇ ਯਸ਼ ਵਿਆਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਤਬਲਾ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਨਾਮਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਗੀਤ ਮੁੜ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਰੀਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਗਾਣੇ ਅਗਸਤ 2016 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਮੁੜ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਾ ਰਾਓ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 2016 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਐ ਦਿਲ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਗਾਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਐਮਟੀਵੀ ਅਨਪਲੱਗਡ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 7 ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਪਾਪਨ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ 2018 ਦੀ ਜੱਜ ਨੇਹਾ ਕੱਕੜ ਨੇ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਸੁਪਰਸਟਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ ਜੀਤੇਂਦਰਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ 36ਵੇਂ ਐਪੀਸੋਡ 'ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਆਜ ਜਾਨੇ ਕੀ ਜਿਦ ਨਾ ਕਰੋ, lyrics 
* ਆਜ ਜਾਨੇ ਕੀ ਜਿਦ ਨਾ ਕਰੋ | Farida Khanum version
*[//www.youtube.com/playlist?list=PL0TdAxSg6OezNJlcZohd2beqxrflHTG90&feature=plcp| MTV Unplugged 2 | Performed by A. R. Rahman]
*[//www.youtube.com/watch?v=KDJL2FyRDeA| Coke Studio - S08E07 | Performed by Farida Khanum]

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ ਗੀਤ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਲ - ਨਿਵਾਸੀ

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ** ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਲ - ਨਿਵਾਸੀ**(en:Native Americans),ਓਹ ਲੋਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵ ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਵਡੇਰੇ ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰਵਾਇਤਾਂ ਜ਼ਬਾਨੀ ਭਾਵ ਸੀਨਾ-ਬ-ਸੀਨਾ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਤ ਦਰ ਪੁਸ਼ਤ ਸਾਂਭਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ।
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ
ਕੱਥਾ

**ਕੱਥਾ** ਜਾਂ **ਖੈਰ** ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਖਦਿਰ, ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਕੱਥਾ ਜਾਂ ਖੈਰ, ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਖੈਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਕਚ ਟ੍ਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਦੀਪਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਆਮ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਤਲੀਆਂ ਕੰਡੇ ਦਾਰ ਟਾਹਣੀਆਂ 11-12 ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ 'ਚ 30 ਤੋਂ 40 ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਫਲੀ 2 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ ਲੰਬੀ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਚਮਕੀਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਅੱਠ ਬੀਜਾਂ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਗੁਣ
ਇਸ ਦਾ ਤਣਾਂ ਇੱਕ ਫੁੱਟ ਮੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਭੱਠੀਆਂ 'ਚ ਪਕਾ ਕੇ ਗਾੜ੍ਹਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ '*ਕੱਥਾ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਨ 'ਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਠੰਡਾ, ਮੂਂਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਮੋਟਾਪਾ, ਖੰਘ, ਖੂਨ ਦੀ ਪਿੱਤ, ਰਕਤਮੇਹ, ਅਤਿਸਾਰ ਆਦਿ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
## ਗੈਲਰੀ

File:Khair (Acacia catechu) flowers at Hyderabad, AP W।MG 7261.jpg|ਪੌਦਾ
File:Khair (Acacia catechu) trunk at Hyderabad, AP W।MG 7264.jpg|ਫੁੱਲ
File:Khair (Acacia catechu) leaves & fruits at Hyderabad, AP W।MG 7263.jpg|ਫਲੀ
File:Khair (Acacia catechu) leaves & flowers at Hyderabad, AP W।MG 7262.jpg|ਫਲੀ
File:Catechu nigrum2.JPG|ਕੱਥਾ
File:Catechu nigrum1.JPG|ਕੱਥਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਕਪੂਰ (ਦਰੱਖ਼ਤ)

**ਕਪੂਰ (ਦਰੱਖ਼ਤ)** ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਕਪੂਰਰ, ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, 'ਚ ਕਪੂਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਕੈਂਫਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਸਦਾ ਬਹਾਰ ਦਰੱਖਤ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੀਲਗਿਰੀ, ਮੈਸੂਰ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 100 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾਈ 6 ਤੋਂ 8 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਣੇ ਦੀ ਛਿਲ ਮਿੱਟੀ ਰੰਗ ਦੀ ਖੁਰਦਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚੀਕਨੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ 'ਚ ਗੋਲ ਫਲ ਵੀ ਗੁੱਛਿਆਂ 'ਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਹਰੇਕ ਭਾਗ 'ਚ ਕਪੂਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਚੋ ਤਿਖੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ 70 ਤੋਂ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਪੂਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
## ਗੁਣ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਪੂਰ ਤੇਜ, ਕਟੁ ਰਸ, ਠੰਡੀ ਤਸੀਰ ਵਾਲਾ, ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਿਲ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਗਰਮੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਦਰਦ ਲਈ ਲਾਹੇਬੰਦ ਹੈ। ਕਪੂਰ, ਪਿਪਰਮੈਂਟ ਅਤੇ ਅਜਵਾਇਨ ਦੇ ਸੱਤ ਨਾਲ ਮਿਲਉਣ ਉੱਤੇ ਤਰਤ ਰੂਪ 'ਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਗੈਲਰੀ

File:Camphor Grove Sha Tau Kok.jpg
File:Cinnamomum camphora - Botanic Gardens.jpg
File:Cinnamomum camphora Turramurra railway.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਸੂਤਰ

**ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਸੂਤਰ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: महेश्वर सूत्राणि) ਜਾਂ **ਸ਼ਿਵ ਸੂਤਰ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ:शिवसूत्राणि) 14 ਸਤਰਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਧੁਨੀਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਪਾਣਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਿਆਕਰਨ ਅਸ਼ਟਧਿਆਯੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਸੂਤਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣਿਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੱਤਭੇਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਪਾਣਿਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।

## ਲਿਖਤ
## ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਕਥਾ
ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣਿਨੀ ਗੁਰੂਕੁਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਨਾਲਾਇਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਪਾਠੀ ਇਸਨੂੰ ਛੇੜਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂਮਾਤਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਪਾਣਿਨੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਤਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਨ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਡਮਰੂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣਿਨੀ ਨੂੰ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਸੂਤਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪਾਣਿਨੀ ਨੇ ਇਹ ਲਿਖ ਲਿਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ।
ਲਿਖਾਵਟ ਵਿੱਚ ਭੇਸ ਬਦਲਨਾ

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਿਖਾਵਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਓ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ **ਲਿਖਾਵਟ ਵਿੱਚ ਭੇਸ ਬਦਲਨਾ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਤਰੀਕੇ ਆਪਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ-
* ਲਿਖਾਵਟ ਦੀ ਆਮ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਬਦਲਨਾ
* ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਕਰਨਾ
* ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਉਲਟ ਜੁੜਵਾਂ ਜਾਂ ਟੁੱਟਵਾਂ ਲਿਖਣਾ
* ਲਿਖਾਵਟ ਦੀ ਸਫ਼ਬੰਧਤਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਲਿਆਉਣਾ
* ਉਲਟੇ ਹੱਥ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਣਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੰਤ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ

**ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ** (6 ਫ਼ਰਵਰੀ 1894–21 ਅਗਸਤ, 1974) ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੰਤ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਰੂਹਾਨੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਅਤੇ 1951 ਵਿੱਚ 'ਸਾਵਣ ਆਸ਼ਰਮ' "ਸ਼ਕਤੀ ਨਗਰ ਦਿੱਲੀ" ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1894
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੁ
ਕਾਲਾ ਤਿੱਤਰ

**ਕਾਲਾ ਤਿੱਤਰ**(en:black francolin:) ਇੱਕ ਤਿੱਤਰ (pheasant) ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਰਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਰਾਜ ਪੰਛੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਕੁਨਾਲ ਨਾਇਅਰ

**ਕੁਨਾਲ ਨਾਇਅਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Kunal Nayyar; ਜਨਮ 30 ਅਪਰੈਲ 1981) ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ-ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਜ ਕੂਥਰਾਪਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕੁਨਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਸੇਂਟ ਕੋਲੰਬੀਆਜ਼ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਵੀ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

1999 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਇਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸਿੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼ਮਸ਼ਪੁਰ ਬਲਾਕ ਸਮਰਾਲਾ

**ਸ਼ਮਸ਼ਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। **ਸ਼ਮਸ਼ਪੁਰ** ਸਮਰਾਲੇ ਤੋਂ ਬੀਜਾ ਰੋਡ ਤੇ ਸਮਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ -ਲੁਧਿਆਣਾ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ੩ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਅਤੇ ਬੀਜੇ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੇਰ ਸਾਹ ਸੂਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਗ ੧ ਤੋਂ ੭ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਘਣੀ ਵਸੋਂ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ੪੫੦੦ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ੪ ਪੱਤੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ੨੦੦੦ ਵੋਟਰ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ੪ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹਨ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਹੈ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮਸਜਿਦ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਕੋ ਨਾਮ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹੋਣ ਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਸ਼ਮਸ਼ਪੁਰ ਦੀਵਾਲੇ" ਵਾਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
1606

**1606** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1600 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*30 ਮਈ&ndash; ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਹੋਈ।
*4 ਜੂਨ&ndash; ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ, ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਡਰੌਲੀ ਭਾਈ ਪੁੱਜੇ।

## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬਹਿਰੂਪੀਏਪਣ

ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੜਬੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਸ ਦੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ impersonation ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਅਸਲ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਹਸਤਾਖਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਹਸਤਾਖਰ ਅਸਲ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੈਰ- ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
2013 ਮੁਜੱਫ਼ਰਨਗਰ ਦੰਗੇ

27 ਅਗਸਤ 2013 ਮੁਜੱਫਰਨਗਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਵਾਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਦੰਗੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ 43 ਜਾਨਾਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 93 ਜਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। 17 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਦੰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕਰਫਿਉ ਹਟਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਾਪਸ ਸੱਦ ਲਈ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ
ਸੈਨਡਿਸਕ

ਸੈਨਡਿਸਕ ਇੱਕ ਅਮੇਰੀਕਨ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫਲੈਸ਼ ਮੈਮਰੀ ਸਟੋਰੇਜ਼ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੋਰੇਜ
ਡਾਟਾ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ

ਜਦੋ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋ ਵੱਧ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਡਾਟਾ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਡਾਟਾ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਗ
*ਸੈਂਡਰ: ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ 
*ਮਾਧਿਅਮ: ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ
*ਰਸੀਵਰ: ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ
## ਸੰਚਾਰ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਾਂ
* ਡਾਟਾ ਸੰਚਾਰ ਸਰਕਟ
* ਸਿੰਪਲੈਕਸ
* ਅਰਧ-ਡੁਪਲੈਕਸ
* ਪੂਰਾ-ਡੁਪਲੈਕਸ
* ਪੌਇੰਟ-ਟੂ-ਪੌਇੰਟ
* ਮਲਟੀਡਰਾਪ:
** ਬੱਸ ਨੈੱਟਵਰਕ
** ਰਿੰਗ ਨੈੱਟਵਰਕ
** ਤਾਰਾ ਨੈੱਟਵਰਕ
** ਜਾਲ ਨੈੱਟਵਰਕ
** ਬੇਤਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ
ਮਾਣਕ ਮਾਜਰਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ)

**ਮਾਣਕ ਮਾਜਰਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਖੰਨਾ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਖੰਨਾ ਤੋਂ 18 ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 52 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ  ਹੈ।  ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 141411 ਹੈ। 2009 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। 

## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ 
ਮਾਣਕ ਮਾਜਰਾ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 234 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 1839 ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 44.9%(881) ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ  66.6% (958) ਮਰਦ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 87.2% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 369 ਘਰ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਖੰਨਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੇੰਡਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸਹਿਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪਿੰਡ ਭੱਦਲਾ ਉੱਚਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਰੈਣਗੜ੍ਹ

**ਨਰੈਣਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਮਪੁਰ ਸੈਣੀਆਂ

''*ਰਾਮਪੁਰ ਸੈਣੀਆਂ* ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ] ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾਬੱਸੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  ਇਹ ਡੇਰਾਬੱਸੀ-ਬਰਵਾਲਾ ਲਿੰਕ ਸੜਕ ਡੇਰਾਬੱਸੀ ਤੋਂ 6 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ-ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 267 ਕਿਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 26ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਹੈ।

ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਦੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵੀ ਅਛੂਤਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਡੇਰਾਬੱਸੀ-ਬਰਵਾਲਾ ਲਿੰਕ ਰੋਡ ਰਾਮਪੁਰ ਸੈਣੀਆਂ `ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੰਤੂਰ

**ਸੰਤੂਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਪੰਡਤ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤੂਰ ਵਾਦਕ ਹਨ। ਇਹ 72 ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "ਸ਼ਤ ਤੰਤਰੀ ਵੀਣਾ" ਕਿਹਾ ਕਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼
ਪੰਡਤ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ

**ਪੰਡਤ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ** (ਜਨਮ 13 ਜਨਵਰੀ 1937), ਜੰਮੂ, ਭਾਰਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤੂਰ ਵਾਦਕ ਹਨ।

## ਜੀਵਨੀ
### ਜਨਮ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਪੰਡਤ ਉਮਾ ਦੱਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਡੋਗਰੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਜਨਵਰੀ 1938 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਡੋਗਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਮਾਦੱਤ ਸ਼ਰਮਾ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ  ਨੂੰ ਗਾਯਕੀ ਅਤੇ ਤਬਲਾ ਵਾਦਨ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਅਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਫੀ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਨਵਾਂ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੰਤੂਰ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। 1955 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਯਮਨ ਦੀ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ !
ਮੈਂਮਰੀ ਸਟਿਕ

]]
ਮੈਂਮਰੀ ਸਟਿਕ ਸੋਨੀ ਵੱਲੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 1998 ਵੱਲੋਂ ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਰਿਮੋਬੇਬਲ ਡਾਟਾ ਸਟੋਰੇਜ਼ ਯੰਤਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿਪਸੈੱਟ
ਪ੍ਰੋਕ੍ਰਾਸਟ੍ਰੀਨੇਸ਼ਨ

**ਪ੍ਰੋਕ੍ਰਾਸਟ੍ਰੀਨੇਸ਼ਨ** ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਘਟ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਘਟ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿਆਦਾ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੇਰਣਾ
ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ

**ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Linguistic reconstruction) ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪੂਰਵਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਿਸਮਾਂ
ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ।
### ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਲਗਾਏ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

### ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ
ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਵਜ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁਨਰਸਿਰਜਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾ(ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪੂਰਵਜ ਭਾਸ਼ਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਰੋਟੋ-ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ, ਪਰੋਟੋ-ਦਰਾਵੜੀ ਆਦਿ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਹਾਰਦਿਕ ਪਟੇਲ

**ਹਾਰਦਿਕ ਪਟੇਲ** (Hardik Patel) ਪਟੇਲ ਸਮਾਜ ਦੁਵਾਰਾ ਪਿਛੜੇ ਵਰਗ (OBC) ਵਿੱਚ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ. ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਹੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਨੋਜਵਾਨ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ 22 ਸਾਲ ਹੈ। ਪਟੇਲ ਬੀ-ਕਾਮ ਪਾਸ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਆਗੂ
ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ

**ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ** ਕਲਾਨੌਰ ਨੇੜੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਪਿਆ ਕਿਓਂਕਿ ਓਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਕੰਨ ਵੱਡਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਤੋ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁਚਾ ਨੰਗਲ ਪੈ ਗਿਆ (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬੁਚਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਕੇ ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
**ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ** ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਨਾਮ " ਰਾਮ ਸਿੰਘ" ਸੀ | ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ੁਕਰਚਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਸਨ | ਪੁਰਾਤਨਕਾਲ  ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਚਿਤੋਦਗੜ (ਹੁਣ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ,ਪੰਜਾਬ) ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ, ਪਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅੱਗੇ ਵਾਦਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਬਦਲ ਕੇ ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਦੀ ਜੰਮੀਨ ਤੇ  ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋਕਿ ਪਿਹਲਾ ਕਬਰਾਂ ਦੀ ਜਮੀਨ  ਸੀ | ਪਿੰਡ ਵੱਸਣ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ " ਰਾਮ ਨਗਰ " ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ "ਰਾਮ ਸਿੰਘ" ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਿਸਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੋਰਾਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਰਨੈਲ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੰਨ ਵੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁਚਾ ਨੰਗਲ ਪੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਕੇ ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਹੋ ਗਿਆ |
## ਜਨਸੰਖਿਆ 
ਆਬਾਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਹੈ। ਕਣਕ, ਚਾਵਲ, ਅਤੇ ਖੰਡ ਗੰਨਾ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬੰਦੇਸ਼ਾ ਜੱਟ ਹਨ। ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 0-6 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 13।45% ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 96 ਹੈ। ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹੇਠਲੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗਿਆ ਹੈ, 846। ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ 714 ਹੈ, ਅਨੁਸਾਰ ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਲਈ 895। ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਔਸਤ ਵੱਧ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1000 ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 75,84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 67,64% ਸੀ। ਔਰਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 62,46% ਸੀ ਜਦਕਿ ਬੁੱਚੇ ਵਿੱਚ ਨੰਗਲ ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 73,09% ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਆਤੀ ਰਾਜ ਐਕਟ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਰਪੰਚ (ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ) ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਵਿਥਕਾਰ 31.9826039 ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ 75.2201933 ਜੀਓ-ਤਾਲਮੇਲ ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਦੇ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਈ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ 201,8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ। ਤੱਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਬੁੱਚੇ ਨੰਗਲ ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੂਰੀ 201,8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਹੋਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 201,8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਨ। ਸ਼ਿਮਲਾ 207,9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ।, ਸ੍ਰੀਨਗਰ 237,7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ।

## ਵਪਾਰ 
### ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਰੋਤ 
* ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਓਪ-ਸਟੇਸ਼ਨ (66 ਕਿਲੋਵਾਟ)
* ਕਣਕ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਵਪਾਰ ਮੰਡੀ
* ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਖਾਦ ਅਤੇ ਬੀਜ ਆਪੂਰਤੀਕਰਤਾ ਭੰਡਾਰ)
*ਉਪ ਡਾਕਖਾਨਾ
*ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਖਾਨਾ

## ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ 
### ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਲਈ 
* ਸਰਕਾਰੀ  ਡਿਸ੍ਪੇੰਸਰੀ(ਦਵਾਈਖਾਨਾ)
* ਪਸ਼ੂ ਚਿਕਤਸਾ ਹਸਪਤਾਲ
* ਡਾਕਟਰ (ਚਿਕਤਸਕ)
* ਦਵਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ

## ਸਿੱਖਿਆ 
### ਸਕੂਲ 
* ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ

## ਪਿੰਡ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ 

Buche nangal 2.jpg|
Buche nangal 1.jpg|
buche nangal 3.jpg|
buche nangal 4.jpg|

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
*ਵਿਕਾਸ   66 ਕੇ.ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਯੋਗ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਰਦਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਕਤੁਸ ਰੇਉਸ

ਇਕ ਅਪਰਾਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਪਰਾਧ। ਹਰ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ- ਅਪਰਾਧ (actus reus) ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਮੰਤਵ (mens rea)।

ਆਕਤੁਸ ਰੇਉਸ "ਦੋਸ਼ੀ/ਆਪਰਾਧਿਕ ਕ੍ਰਿੱਤ" ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਚ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਪੱਖਹੀਣ ਤੱਤਾਂ ਜਿਹੜੇ ਅਦਾਲਤ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਇੱਕ ਵਾਜਬ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਸਾਬਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਪੀਕਰ

ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਪੀਕਰ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਆਉਟਪੁਟ ਯੰਤਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ
ਕਾਏ ਫਲ

**ਕਾਏ ਫਲ** ਜਿਸ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਕਟੁਫਲ, ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਕਾਏਫਲ ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਕਾਏਛਾਲ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਬਾਕਸ ਮਿਟਰਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਰੱਖਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਮੱਧ ਦਰਜੇ ਦਾ 10 ਤੋਂ 15 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਛਿੱਲ ਖੁਰਦਰੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਇੰਚ ਮੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਿੱਖੇ ਪੱਤੇ 3 ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਇੱਕ ਸੈਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ 'ਚ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਡਾਕਾਰ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਫਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਯੁਰਵੇਦ 'ਚ ਦਵਾਈ 'ਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
## ਗੁਣ
ਇਹ ਕਾਏਫਲ ਦੇ ਰਸ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰ ਦਰਦ, ਸਰਦੀ ਜ਼ੁਕਾਮ, ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਨਪੁਸਕਤਾ, ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ

File:काफल.jpg|ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਕਾਏ ਫਲ
File:भुईं काफल 1.jpg|ਕਾਏ ਫਲ
File:भुईं काफल 2.jpg|ਕਾਏ ਫਲ
File:भुईं काफल 3.jpg|ਕਾਏ ਫਲ
File:भुईं काफल 4.jpg|ਕਾਏ ਫਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਕੋਰਸੈਰ

**ਕੋਰਸੈਰ** ਇੱਕ ਅਮੇਰੀਕਨ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰਾਂ ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪੈਰੀਫੈਰਿਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਪੋਸਟੋਲੋਸ ਨਿਕੋਲਾਯਿੱਦੀ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਅਪੋਸਟੋਲੋਸ ਨਿਕੋਲਾਯਿੱਦੀ ਸਟੇਡੀਅਮ**, ਐਥਨਜ਼, ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਨਾਥਿਨੈਕੋਸ ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 16,003 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਅਪੋਸਟੋਲੋਸ ਨਿਕੋਲਾਯਿੱਦੀ ਸਟੇਡੀਅਮ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਪੈਨਾਥਿਨੈਕੋਸ ਐੱਫ਼. ਸੀ.

**ਪੈਨਾਥਿਨੈਕੋਸ ਐੱਫ਼. ਸੀ.**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੁਰਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਐਥਨਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਪੈਨਾਥਿਨੈਕੋਸ ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ  
* ਪੈਨਾਥਿਨੈਕੋਸ ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਦਾ ਟਵਿੱਟਰ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਗੂਲਰ

**ਗੂਲਰ** ਜਿਸ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਉਦੰਮਬਰ, ਹਿੰਦੀ, ਗੂਲਰ, ਮਰਾਠੀ, 'ਚ ਊਂਬਰ, ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਉਂਬਰੋ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਕਸਸਟਰ ਫਿਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 20 ਤੋਂ 40 ਫੁੱਟ ਤਣਾ ਮੋਟਾ, ਲੰਬਾ ਛਿੱਲ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਿਖੇ ਚਮਕੀਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਇੰਚ ਚੌੜਾਈ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਇਚ ਵਿਆਸ ਦਾ ਗੋਲਾਕਾਰ, ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੇ ਹਰ ਭਾਗ 'ਚ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਾ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਗੁਣ
ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਮਿਠਾ, ਠੰਡਾ, ਕਫ਼ ਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਰੀਰ 'ਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਗਰਭ ਰੱਖਿਆ, ਸ਼ੂਗਰ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

File:Ficus fig-fruit-on-trunk.jpg|ਭਾਰਤੀ ਗੂਲਰ
File:Pickled ficus racemosa fruits.jpg|ਗੂਲਰ
File:LTM ficus.JPG|ਬਾਂਦਰ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਸੋਨਾਰ

**ਸੋਨਾਰ** (ਸਾਉਂਡ ਨੈਂਵੀਗੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰੇਜਿੰਗ) ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਣੀ 'ਚ ਖਰਕਿਰੀ ਧੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹੇਠ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Sonar Tutorial for Robots
* Sonars and the marine environment  by Norwegian Defence Research Establishment (FFI)
* Single Beam Sonars 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਨਾਰ
1660 ਦਾ ਦਹਾਕਾ

**1660 ਦਾ ਦਹਾਕਾ** ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1660 ਤੋਂ 1669 ਤੱਕ ਹੋਣਗੇ|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਸਾਧਵੀ ਨਿਰੰਜਣ ਜਯੋਤੀ

**ਸਾਧਵੀ ਨਿਰੰਜਣ ਜਯੋਤੀ** (Sadhvi Niranjan Jyoti)(Hindi: साध्वी निरंजन ज्योति ਜਨਮ 1967) ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਮੈ ਭਗਤ ਸਿੰਘ

**ਮੈਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ** ਨਾਟਕ ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
### ਪਾਤਰ
#ਓਮਾ 
#ਲੱਛੀ ਬਾਬਾ 
#ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ  
#ਗੋਵਿੰਦਾ
#ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ 
#ਚਾਚਾ (ਟੀ-ਸਟਾਲ) 
#ਮੱਗਰ ਸਿੰਘ (ਓਮੇ ਦਾ ਬਾਪ)
#ਸੀਤੋ (ਓਮੇ ਦੇ ਮਾਂ)
#ਕੁਝ ਕਰਾਂਤੀ ਨੌਜਵਾਨ  

'

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਫਿਸ਼ਿੰਗ

**ਫਿਸ਼ਿੰਗ (phishing)** ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਫਿਸ਼ਿੰਗ (fishing) ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੇ ਵਿੱਤੀ (ਉਸਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਬਾਰੇ) ਜਾਣਕਾਰੀ ਈ-ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਉਦਾਹਰਣ
* ਅਪਰਾਧੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਵੈਚਾਲਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਚੁਰਾਏ ਗਏ ਈ-ਮੇਲ ਤੇ ਲਿਖਤ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।
* ਹਰੇਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੜਬੜੀ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨਚਾਹੇ ਈ-ਮੇਲ ਪਤੇ ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਈ-ਮੇਲ ਅਕਸਰ ਅਪਰਾਧੀ ਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
* ਜਦੋਂ ਪੀੜਤ ਉਸ ਈ-ਮੇਲ ਤੇ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਰਜ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੀਪੈਡ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਦਾ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਦਰਜ ਕਰਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਰਾਧੀ ਕੋਲ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੂਚਨਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਹ ਇਸਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਹੇਰ-ਫੇਰ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
* ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧੀ ਦੁਆਰਾ ਈ-ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ PIN ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੂਚਨਾ ਵੀ ਮੰਗੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਉਪਾਅ
ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਖਾਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਫੋਨ ਜਾਂ ਈ-ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਨਾ ਕਰੋ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਜੁਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਭੱਖੜਾ

**ਭੱਖੜਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: ***Tribulus terrestris***) ਧਰਤੀ ਤੇ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਔਸ਼ਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੋਖੜੂ ਜਾਂ ਗੋਖਰੂ (puncture vine) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਜੋ ਚਾਰ ਤੋਂ ਸੱਤ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ 'ਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਗੋਲ, ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕੰਡੇ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ, ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਇੰਚ ਤੱਕ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਕੰਡਿਆਲਾ ਨਦੀਨ (ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਸਿੱਧ ਉੱਗਣ ਵਾਲੀ ਘਾਹ ਬੂਟੀ) ਹੈ। ਇਹ ਸਖਤ ਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵਿਛੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਵੇਲ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਕੰਡੇਨੁਮਾ ਖਲਾਰ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਚੁਭਣ ਤੇ ਕਾਫੀ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਸੁਆਹ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਰਲਾ ਕੇ ਫੱਕਣ ਨਾਲ ਖੰਘ ਹਟਦੀ ਹੈ। ਬੀਜਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਟ ਕੇ ਕਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੀਓ ਮੂਤਰ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਣਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਲ ਨੂੰ ਗਾੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਤਲੀ ਕੀਤੀ ਲੱਸੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾੜ੍ਹੀ ਲੱਸੀ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਨਾਮ
*ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਗੋਰਸ਼ੁਰੂ 
*ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਗੋਖਰੂ
*ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਸਰਾਟੇ
*ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਗੋਖਰੂ
*ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਗੋਖਰੀ
*ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਲੇਂਡ ਕੇਲਟ੍ਰਾਪਸ
*ਲਾਤੀਨੀ 'ਚ ਟ੍ਰਿਬੁਲਸ ਟੇਰੇਸਿਟ੍ਰਸ
*ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ (ਪੰਜਾਬ) 'ਚ ਭੱਖੜਾ

## ਗੁਣ
ਭਾਰਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪੌਦਾ ਠੰਡਾ, ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਸਾਨੇ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਪੱਥਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਢਿੱਡ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਪੂਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟੈਸਟੋਸਟੀਰੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਡੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਖੜਾ ਟੈਸਟੋਸਟ੍ਰੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਰਸਾਇਣਿਕ ਤੱਤ
*ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ 'ਚ 7.22ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 4.63 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਵ੍ਹਾ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ 79 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
*ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਐਲਕੋਲਾਇਡ, ਰਾਲ, ਟੈਨਿਨ, ਸਿਟਰੋਲ, ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ, ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
*ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ 'ਚ ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
 
  «ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੋਹੀ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਇਓਂ
  ਵਧਦੀਆਂ ਜਾਣ ਉਜਾੜਾਂ ਵੇ।
  ਜਿਓਂ ਭੱਖੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ੁੱਲ ਪੱਕ ਕੇ
  ਸੂਲਾਂ ਚਾਰ ਬਣਾਏ ਵੇ।» 
  -ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ

ਤਸਵੀਰ:Tribulus terrestris nutlets in foot, Marfa, Texas.JPG
ਤਸਵੀਰ:Starr 030612-0067 Tribulus terrestris.jpg
ਤਸਵੀਰ:Gokhru (Pakhra).JPG
ਤਸਵੀਰ:Trte 003 lhp.jpg
ਤਸਵੀਰ:Tribulus terrestris MHNT.BOT.2007.40.112.jpg|alt=
ਤਸਵੀਰ:Fruit of astercantha longifolia hidden in common grass.jpg|ਗੋਖੜੂ (ਭੱਖੜਾ) ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ
ਤਸਵੀਰ:Astercantha Longifolia climber plant.jpg|ਭੱਖੜੇ ਦੀ ਵੇਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸੁਨੀਤਾ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ

**ਸੁਨੀਤਾ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ** (3 ਜੁਲਾਈ 1926 – 7 ਨਵੰਬਰ 2009) ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੀ। ਸੁਨੀਤਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਂ "ਸੁਨੀਤਾ ਠਾਕੁਰ" ਸੀ। ਇਹ 1945 ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਲਕਸ਼ਮਨ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ 12 ਜੂਨ 1946 ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਸੁਨੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਰੀਡਰ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1990 ਵਿੱਚ, "ਆਹੇ ਮਨੋਹਰ ਤਰੀ" (आहे मनोहर तरी) ਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
1945 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੂ ਲਾ ਦੇਸਪਾਂਡੇ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ 12 ਜੂਨ 1946 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਲਿਖਤ "ਆਹ ਮਨੋਹਰ ਤਾਰੀ ..." (“मनोहर ... ...) ਲਿਖੀ। ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਗੁਜਰਾਤੀ (ਸੁਰੇਸ਼ ਦਲਾਲ, ਐਸ.ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ, ਮੁੰਬਈ 1992) ਦੁਆਰਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। (ਰੇਖਾ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਰਿਅਨਟ ਲੌਂਗਮੈਨ 1996 ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ "ਹੈ ਸਬਸੇ ਮਧੁਰ ਫਿਰ ਭੀ), ਕੰਨੜ ("ਬਾਲੂ ਸੋਗਸਦਰੁ", ਉਮਾ ਕੁਲਕਰਨੀ, ਮਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤ, ਹੁਬਲੀ ਦੁਆਰਾ) ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ (" ..ਅਤੇ ਪਾਈਨ ਫੌਰ ਵਟਸਐੱਮ ਇਟ ਨ ਹੈ "), ਗੌਰੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਦੁਆਰਾ , ਓਰੀਐਂਟ ਲੌਂਗਮੈਨ, 1995)।

ਉਸ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ "ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ", "ਨਵਰਾ ਬਾਈਕੋ" ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਸੁੰਦਰ ਮੈਂ ਆਨਰ", "ਰਾਜੇਮਾਸਟਰ", ਅਤੇ "ਰਾਜਮਾਤਾ ਜੀਜਾਬਾਈ" (ਇਕੋ ਸ਼ੋਅ) ਵਰਗੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਘੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਪਿਆਰੇ ਜੀ.ਏ." (ਅਨੁਵਾਦ: ਪਿਆਰੇ ਜੀ.ਏ.), ਉਸ ਦੀ ਕਲਮ-ਪੈਲ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਜੀ. ਏ. ਕੁਲਕਰਣੀ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਕਈ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਉਸ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਕਮਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ "ਜੀ ਏ ਕੁਲਕਰਣੀ ਅਵਾਰਡ" ਜਿੱਤਿਆ।

## ਮੌਤ
ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਉਮਰ 7 ਨਵੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 83 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ 90ਵੀਂ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਰਚਿਤ ਸਾਹਿਤ
*"ਆਹੇ ਮਨੋਹਰ ਤਰੀ" (आहे मनोहर तरी) (1990)
*"ਪ੍ਰਿਆ ਜੀ.ਏ. (प्रिय जी.ए.) (2003)
*"ਮਣਯਾਚੀ ਮਾਲ (मण्यांची माळ) (2002)
*"ਮਨਾਤਲੰ ਅਵਕਾਸ਼" (मनातलं अवकाश) (2006)
*"ਸੋਯਰੇ ਸਕਲ" (सोयरे सकळ) (1998)
*"ਸਮਾਂਤਰ ਜੀਵਨ'' (समांतर जीवन) (1992)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਰਾਵੀ ਵਿਰਸਾ

**ਰਾਵੀ ਵਿਰਸਾ** ਅਸਗਰ ਵਜਾਹਤ ਦੇ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲਿਟ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਮਹਿੰਦਰ ਬੇਦੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਨਾਵਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਸਾਯਮਾ ਖਾਨ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕੁੜੀ ਇਕ ਸਟੋਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੇਰ ਅਲੀ ਬਾਰਡਰ ਕਰਾਸ ਕਰਕੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਦਫਨਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਵੀ ਵਿਰਸਾ ਟੀਮ ਤਹਿ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਵੀ ਕੰਢੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਭੰਗੜਾ ਸ਼ੰਗੜਾ ਹੋਵੇ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਧੁਨੀਵਿਉਂਤ

**ਪੰਜਾਬੀ ਧੁਨੀਵਿਉਂਤ** ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਖੰਡੀ ਧੁਨੀਆਂ
### ਸਵਰ
ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚਾਰਨ ਸਮੇਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦਾ ਸਾਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 10 ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ; ਅ, ਆ, ਐ, ਔ, ਉ, ਊ, ਓ, ਇ, ਈ, ਏ।

## ਪਾਰਖੰਡੀ ਧੁਨੀਆਂ
### ਨਾਸਿਕਤਾ
ਨਾਸਿਕ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚਾਰਨ ਸਮੇਂ ਸਾਹ ਮੂੰਹ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 5 ਨਾਸਿਕ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਪਾਰਖੰਡੀ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾਸਿਕਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਵਰਾਂ ਨਾਲ ਹੈ।

### ਸੁਰ
ਭਾਰਤੀ-ਆਰੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 3 ਸੁਰਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ; ਚੜ੍ਹਦੀ ਸੁਰ, ਪੱਧਰੀ ਸੁਰ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੀ ਸੁਰ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਦੀ ਮਹਾਂਪਰਾਣ ਧੁਨੀਆਂ /ਘ, ਝ, ਢ, ਧ, ਭ/ ਹੁਣ ਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ 5 ਲਿਪਾਂਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ /ਹ/ ਸੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਧੁਨੀਵਿਉਂਤ
ਮੈਰੀਸਟਿਮ

**ਮੈਰੀਸਟਿਮ ਟਿਸ਼ੂ** ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ 3 ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:-
*ਅੈਪੀਕਲ 
*ਲੇਟਰਲ 
*ਇੰਟਰਕੈਲੇ

## ਅੈਪੀਕਲ
**ਅੈਪੀਕਲ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:*Apical*)
## ਲੇਟਰਲ
**ਲੇਟਰਲ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:*Lateral*)
## ਇੰਟਰਕੈਲੇ
***ਇੰਟਰਕੈਲੇ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:*Intercalay*)

## ਹਵਾਲੇ
ਚਿਰਾਇਤਾ

**ਚਿਰਾਇਤਾ** ਨੇਪਾਲੀ ਮੂਲ ਦਾ ਆਮ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ 'ਚ ਸਾਰੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪੌਦਾ 2 ਤੋਂ 4 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਿੱਖੇ, ਚੀਕਨੇ ਪੱਤੇ 2 ਤੋਨ 3 ਇੰਚ ਲੰਬੇ, 3 ਤੋਂ 4 ਸੈਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ, ਪੀਲੇ ਬੈਂਗਣੀ ਭਾਅ ਮਾਰਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਅੰਡਾਕਾਰ ਅਕਾਰ ਦੇ ਫਲ 6 ਤੋਂ 7 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ
*ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਨਾਮ ਕਿਰਾਤ, ਕਿਰਾਤਤਿਕਤ
*ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਨਾਮ ਚਿਰਾਯਤਾ
*ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਨਾਮ ਕਿਰਾਇਤ
*ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਨਾਮ ਕਰਿਯਾਤੂ
*ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਨਾਮ ਚਿਰੇਤਾ
*ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਨਾਮ ਚਿਰੇਤਾ
*ਲਾਤੀਨੀ 'ਚ ਨਾਮ ਸਵੇਟ੍ਰਿਆ ਚਿਰਾਯਤਾ
## ਗੁਣ
ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਤੇਜ, ਗਰਮ ਤਸੀਰ ਵਾਲ, ਪਾਚਣਸੀਲ, ਕਬਜ਼, ਪੀਲੀਆ, ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਖੂਨ ਦੀ ਪਿੱਤ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਲਈ ਲਾਹੇਬੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਓਫੇਲਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੋੜਾ ਗਲਾਇਕੋਸਾਇਡ੍ਰਸ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹੈ। ਇਹ ਮਲੇਰੀਆ, ਟਾਇਫਾਇਡ ਆਦਿ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਫਾਇਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਸੇਂਟ ਪਾਲ ਕੈਥੇਡਰਲ (ਚਰਚ) , ਕਲਕੱਤਾ

'''ਸੇਂਟ ਪਾਲ ਕੈਥੇਡਰਲ. (en:St. Paul's Cathedral)''', ਵਿਕਟੋਰਿਆ ਕਾਲ ਦੀ ਉੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਚਰਚ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਏਗਲੀਕਨ ਕੈਥੇਡਰਲ ਉੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇਪ੍ਰਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਖਦੀ ਹੈ ਇਹ ਕਲਕੱਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੈਥੇਡਰਲ ਚਰਚ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਏਪਿਸ੍ਕੋਪਾਲ ਚਰਚ (Episcopal Church).  ਹੈ .

## ਹਵਾਲੇ
ਦਾਤਰੀ

ਇੱਕ **ਦਾਤਰੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ: **ਸਿੱਕਲ**, **ਬੈਗਿੰਗ ਹੁੱਕ**, **ਰੀਪਿੰਗ-ਹੁੱਕ** ਜਾਂ **ਗਰਾਸਹੁੱਕ)** ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ-ਹੱਥ ਵਾਲਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁੜਵੇਂ ਬਲੇਡਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਵਾਢੀ, ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਚਾਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਕੱਟਣ (ਅਰਥਾਤ ਪੱਠੇ ਵੱਢਣ) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਾਲਕਸ ਵੀ ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਸੰਦਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰਵਡ (ਗੋਲ ਮੁੜਵਾਂ) ਬਲੇਡ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਲੋਹ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਾਤਰੀ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਖੇਤਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਟੀਲ ਦੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਤਰੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਜਾਂ ਸੇਰੇਟਿਡ (ਦੰਦਿਆ ਵਾਲੇ) ਬਲੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਥੋੜੀ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਕੇ ਹਰੇ ਘਾਹ ਜਾਂ ਪਰਿਪੱਕ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੈਰੇਟਿਡ ਬਲੇਡ (ਆਰੀ ਵਰਗੇ ਦੰਦਿਆ ਵਾਲੇ ਬਲੇਡ) ਜੋ ਕਿ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਜੇ ਵੀ ਹਾਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਅਨਾਜ-ਕਟਾਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਸੋਈ ਦੇ ਚਾਕੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਸਲ ਜਾਂ ਪੱਠੇ ਵੱਢਣ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦੰਦੇਦਾਰ ਬਣੇ ਸੰਦ ਨੂੰ ਦਾਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦਾਤੀ ਜਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸੰਦ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਪੱਠੇ ਵੱਢ ਕੇ ਪਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਹਰ ਫਸਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ/ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਾਢੀ ਵੀ ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ/ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਫਸਲ ਦੀ ਵਾਢੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਦਾਤੀ ਦੇ ਜਿਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਦਾਤੀ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੱਠਾ ਤੇ ਦਸਤਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੱਥਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਤੀ ਦਾ ਫਲ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪੱਤੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਥੋੜਾ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਲ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਿਰਛੇ ਦੰਦੇ ਕੱਢੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਦੰਦੇ ਲੁਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਕਢਵਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹੁਣ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਵਾਢੀ ਦਾਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਕੰਬਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਰਾ/ਪੱਠੇ ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
thumb| ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਢੀ ਵਾਲੀ ਦਾਤਰੀ|center

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੰਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਔਜ਼ਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾ

**ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Proto-language) ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਸਿਰਜਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁਨਰ-ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਰੋਟੋ-ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ, ਪਰੋਟੋ-ਦਰਾਵੜੀ ਅਤੇ ਪਰੋਟੋ-ਯੂਰਾਲਿਕ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਠੋਸ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਤ੍ਰਿਦੀਬ ਚੌਧਰੀ

**ਤ੍ਰਿਦੀਬ ਚੌਧਰੀ** (1911-1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਹਿਰਾਮਪੁਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 1952 ਤੋਂ 1984 ਤੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ 1987 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। 1974 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੋਆ ਮੁਕਤੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਰਐਸਪੀ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਸਟਾਲਿਨਵਾਦ ਅਤੇ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਦਿਵਸ

**ਸਟਾਲਿਨਵਾਦ ਅਤੇ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਦਿਵਸ** (The European Day of Remembrance for Victims of Stalinism and Nazism) 23 ਅਗਸਤ ਦਾ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਕਾਲੇ ਰਿਬਨ ਦਿਵਸ ਦੇ ਤੌਰ ਵੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
 in the 1940 Katyn massacre]]
.]]

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਵਸ਼ੈਲਾਪਣ

ਵਾਸ਼ੀਲੇਪਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ]]
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਉਹ ਦਰ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇ ਉਸਨੂੰ **ਵਸ਼ੈਲਾਪਣ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੈਲਾਪਣ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਜੀਵ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਜਾਂ ਪੌਦੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈੱਲ (cytotoxicity) ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਿਗਰ (hepatotoxicity)ਦੇ ਬਾਰੇ ਉੱਲੇਖ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਗਲਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਸ਼ੈਲਾਪਣ ਦਾ ਮੂਲ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਡਾ ਵਿਸ਼ੈਲਾਪਨ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ੈਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵਧ ਲਿਆ ਪਾਣੀ ਵੀ ਸ਼ਰੀਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ੈਲਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੋ ਉਂਝ ਵਿਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਬੱਲੀ

**ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਬੱਲੀ** (1939 - 5 ਫਰਵਰੀ 2026) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਪ੍ਰੋਢ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 12 ਕਿਤਾਬਾਂ (6 ਨਾਵਲ ਤੇ 6 ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਲਿਖੇ। ਇਸਦੇ ਚਰਚਿਤ ਨਾਵਲ ਠਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਈ ਹੈ। 

## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਆਪਣੀ ਛਾਵੇਂ (ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ) 
*ਠਰੀ ਰਾਤ
*ਧੁੱਪ ਦੀ ਵਾਟ
*ਗੁਆਚੇ ਸੂਰਜ
*ਰੁੱਤ-ਕਰੁੱਤੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਲੇਖਕ
ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ

ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਡੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗੋਲਫ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ
1864

**1864** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1860 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 3 ਜੂਨ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਦੌਰਾਨ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਕੋਲਡ ਹਾਰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ 7000 ਫ਼ੌਜੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
## ਜਨਮ
* 8 ਮਾਰਚ &ndash; ਮਰਾਠੀ ਦੇ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪਟੇ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰਾਜੂ ਨਾਰਾਇਣ ਸਵਾਮੀ

ਰਾਜੂ ਨਰਾਇਣਸਵਾਮੀ (ਜਨਮ 24 ਮਈ 1968) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸਲਬਲੋਅਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕੇਰਲ ਦੇ ਪੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ, ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ.ਐਸ. ਅਚੂਤਾਨੰਦਨ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਕਈ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਤਬਾਦਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸਾਥੀ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸਲਬਲੋਅਰ ਅਸ਼ੋਕ ਖੇਮਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
## ਕਰੀਅਰ
1991 ਦੇ ਕੇਰਲ-ਕੇਡਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੈਚ ਦੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪਹਿਲੇ ਰੈਂਕ ਧਾਰਕ, [1] ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਸਿਆਸੀ ਆਕਾਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 32 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਤਬਾਦਲੇ ਹੋਏ। ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟਫੈੱਡ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਛੁੱਟੀ 'ਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਅਫਸਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕਲੇ ਹੱਥੀਂ ਪੰਜ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਟਲਮ ਰੋਡ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਿੰਗ ਰੋਡ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਵੀ.ਐਸ. ਅਚੁਤਾਨੰਦਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਐਲਡੀਐਫ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲਈ ਕਲੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ.ਐਸ. ਅਚੁਤਾਨੰਦਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੁੰਨਾਰ ਵਿੱਚ ਕਬਜੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੀਪੀਐਮ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਅਚੁਤਾਨੰਦਨ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਰੱਖਿਆ। 2007 ਵਿੱਚ, ਨਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਮੰਤਰੀ ਟੀ.ਯੂ. ਕੁਰੂਵਿਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਜ਼ਮੀਨ ਸੌਦੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ; ਕੁਰੂਵਿਲਾ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2007 ਤੋਂ, ਉਸ ਦਾ ਕਈ ਵਾਰ ਤਬਾਦਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ 16 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 34 ਚੋਣ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਟੈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2012 ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਨਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਕਾਨਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਛੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਰੋਲ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਸਨ। ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਅਨੂਪ ਜੈਕਬ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਨੇ 31 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ-ਵਿਗਿਆਨ ਪੁਸਤਕ ਨੈਨੋ ਮੁਥਲ ਨਕਸ਼ਤਰਮ ਵਾਰੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2003 ਦਾ ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਾਂਤੀਮੰਤਰਮ ਮੁਝੰਗੁਨਾ ਥਜ਼ਵਾਰਾਇਲ ਲਈ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਲਈ ਮਿਲਿਆ। ਨਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਲਈ 2018[6] ਵਿੱਚ IIT ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਸਤੇਂਦਰ ਕੇ. ਦੁਬੇ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 2018 ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਰੀਖਕ ਸੀ।[7] ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪੱਤੀ-ਅਧਿਕਾਰ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰਜ ਮੇਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਬਲਾਕਚੇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਘੁਮਾਰ

**ਘੁਮਾਰ** ਕੁਮਹਾਰ, ਘੁਮਿਆਰ ਜਾਂ ਘੁੰਮਿਆਰ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਗਾਰੇ ਦੇ ਚੱਕ ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਖ਼ੀਵਾ

**ਖ਼ੀਵਾ** ( ;  ''*; ; ਵਿਕਲਪਕ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ *ਖ਼ੋਰਾਸਮ*, *ਖ਼ੋਰੇਸਮ*, *ਖ਼ਵਾਰੇਜ਼ਮ*, *ਖ਼ਵਾਰਿਜ਼ਮ*, *ਖ਼ਵਾਰਾਜ਼ਮ*, *ਖ਼ਰੇਜ਼ਮ'', ਅਤੇ ) ਲਗਪਗ 50,000 ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਉਜਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖ਼ੋਰਜਮ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 
ਇਹ ਖੇਤਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਬਾਦ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖਵਾਰੇਜਮ ਅਤੇ ਖੀਵਾ ਖਾਨਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਿਆ। ਕਰੀਬ 2000 ਸਾਲ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ, ਮਸਜਦਾਂ ਅਤੇ ਮਕਬਰਿਆਂ ਦੇ ਖੰਡਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਇਜਲਕੁਮ ਅਤੇ ਕਾਰਾਕੁਮ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਆਖ਼ਿਰੀ ਪੜਾਉ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਂ ਪੇਪਰ, ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ, ਮਸਾਲੇ, ਘੋੜੇ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਤੇ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਖੀਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਸਲਾਮੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ
ਢਿੱਲਵਾਂ ਕਲਾਂ

**ਢਿੱਲਵਾਂ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਠਿੰਡਾ-ਬਾਜ਼ਾਖਾਨਾ-ਫਰੀਦਕੋਟ  ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ  ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਘੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਸੈਮੂਅਲ ਜੌਨ ਵੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। 

ਪਿੰਡ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 2566 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਅਤੇ  ਆਬਾਦੀ 7000। ਜੱਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪਿੰਡ  ਦੇ ਕੁਝ ਵਸਨੀਕ, ਸਾਦਿਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਢਿਲਵਾਂ ਖੁਰਦ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਵਾਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ, ਜੱਟ ਸਿੱਖ (ਢਿਲੋਂ, ਧਾਲੀਵਾਲ, ਸਿੱਧੂ/ਬਰਾੜ, ਭੁੱਲਰ ਅਤੇ ਗਿੱਲ), ਬੁੱਟਰ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ, ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ  ਇਲਾਵਾ ਸੋਢੀ, ਖੱਤਰੀ, ਮਹਾਜਨ, ਦਰਜੀ, ਰਾਮਦਾਸੀਆ, ਬਾਜੀਗਰ ਅਤੇ ਬੌਰੀਆ (ਪੰਜਾਬ) ਭਾਈਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ।
ਇਹ ਪਿਡ 1500 ਈ. ਵਿੱਚ ਪਤੁਹੀ 'ਤੇ ਦਸਤੂਰ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੂਫ਼ੇ ਝਬਾਲ ਤੋ ਆ ਕੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੂਹ ਢਿਲੋਂ ਪੱਤੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਖੂਹ ਦਾ ਟੱਕ ਵੈਰਾਗੀ ਸਾਧ ਨੇ ਲਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਢਿੱਲਵਾਂ ਕਲਾਂ ਰੱਖਿਆ। 1843 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੀ ਢਿੱਲਵਾਂ ਖੁਰਦ ਜਿਹੜਾ ਇਸੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ,ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ।

## ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੌਧਰੀ ਕਪੂਰੇ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚੇ। 
ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੋਢੀ ਕੌਲ ਇਥੋਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦੋ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਫ਼ੈਦ ਬਸਤਰ ਭੇਂਟ ਕੀਤੇ। ਉਸਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਤੋਂ ਧਾਰਣ ਕੀਤੇ ਨੀਲੇ ਬਸਤਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ। ਇਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਠਹਿਰਾਓ ਵਾਲੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਹੁਣ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੋਦਾਵਰੀਸਰ’ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।

 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ