open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪੁਨੀਤ ਰੰਜਨ

**ਪੁਨੀਤ ਰੰਜਨ** (ਜਨਮ 1961) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ 1 ਜੂਨ, 2015 ਤੋਂ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਡੇਲੋਇਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਸੀਈਓ) ਹੈ। ਉਹ ਡੇਲੋਇਟ ਕੰਸਲਟਿੰਗ ਐਲਐਲਪੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2011 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਡੇਲੋਇਟ ਐਲਐਲਪੀ (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਉਸਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਓਰੇਗਨ ਦੀ ਵਿਲਮੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਐਮਬੀਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਟਚ ਰੌਸ ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜੇ 1989 ਵਿੱਚ ਡੇਲੋਇਟ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਵਿਚਗੀਅਰ ਫੈਕਟਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬਹਿਤਰੀਨ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਲਾਰੈਂਸ ਸਕੂਲ, ਸਨਾਵਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਿੱਤਾ 
ਵਿਲਮੇਟ ਤੋਂ ਸਨਾਤਕ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਟਚ ਰੌਸ ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੇਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 32 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਡੇਲੋਇਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ "ਗੌਰਵ ਸਨਮਾਨ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਰਿਆਣਵੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਲਮੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਲਈ ਖਾਸ ਲਗਾਅ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਦੌੜਾਕ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਿਲਮੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਾਸਵਾਨ

**ਪਾਸਵਾਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਨੇਮ ਹੈ।
## ਉਪਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ 
* ਵਿਮਲੇਸ਼ ਪਾਸਵਾਨ
* ਰਾਮਵਿਲਾਸ ਪਾਸਵਾਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਪਨਾਮ
ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ

**ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਨੇਮ ਹੈ।
## ਉਪਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ 
* ਹ੍ਰਿਦੈਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ
* ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ
* ਦੀਨਾਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ
* ਊਸ਼ਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਪਨਾਮ
ਲਾਲ ਚੰਦ ਕਟਾਰੂਚੱਕ

**ਲਾਲ ਚੰਦ ਕਟਾਰੂਚੱਕ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ। ਉਹ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਟਾਰੂ ਚੱਕ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।   ਉਹ ਛੇ ਵਾਰ ਪਿੰਡ ਕਟਾਰੂ ਚੱਕ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
ਕਟਾਰੁਚੱਕ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 117 ਵਿੱਚੋਂ 92 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ 79% ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।  ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।  ਕਟਾਰੂਚੱਕ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 19 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਭਵਨ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਖੇ ਨੌਂ ਹੋਰ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।   ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਕਟਾਰੁਚੱਕ ਸਮੇਤ ਅੱਠ ਮੰਤਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਣੇ ਵਿਧਾਇਕ ਸਨ। 

ਮਾਨ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਕਟਾਰੂਚੱਕ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦਾ ਚਾਰਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ- 

# ਖੁਰਾਕ, ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿਭਾਗ
# ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ

## ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
  

ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ, 2017 : ਭੋਆ  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਤੋਂ 2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਸਰਕਸ਼ ਸਿੰਧੀ

**ਸਰਕਸ਼ ਸਿੰਧੀ** ( ਸਿੰਧੀ سرڪش سنڌي) 1 ਅਕਤੂਬਰ 1940 - 5 ਮਾਰਚ 2012) ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਧੀ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1940 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਪਾਲੀਪੋਟਾ, ਮੇਹਰ ਤਾਲੁਕਾ, ਦਾਦੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਢਾਖਾਨ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਜਵਾਬਪੁਰ ਚੰਡਿਓ ਵਿਖੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਤੋਡੇਰੋ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਲਰਕਾਣਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ।

## ਕੰਮ 
ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

## ਮੌਤ 
ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ 5 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ, ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਛੱਡ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ ਕਟਾਰੀਆ

**ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ ਕਟਾਰੀਆ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਲਾਚੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।   ਉਹ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। 

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਬਲਾਚੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 117 ਵਿੱਚੋਂ 92 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ 79% ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।  ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। 

; ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ

* ਮੈਂਬਰ (2022-23) ਅਨੁਮਾਨ ਕਮੇਟੀ 
* ਮੈਂਬਰ (2022-23) ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ 

## ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
  

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਤੋਂ 2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਬੁੱਚ (ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਲੈਂਗ)

**ਬੁੱਚ** ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਲੈਸਬੀਅਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਰਦਾਨਾ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਮਰਦਾਨਾ ਸਮਲਿੰਗੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ, ਦੁਲਿੰਗੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ 'ਚ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, "ਬੁੱਚ" ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲੈਸਬੀਅਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਰਦਾਨਾ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਚ ਲੈਸਬੀਅਨਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰਦਾਨਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਬੁੱਚ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨੌਕਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਕੈਬ ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਡਰੈੱਸ ਕੋਡ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਕਕਾਰਥੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਤੇ ਦੁਲਿੰਗੀ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਵਧਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬੁੱਚਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣ ਗਈ। ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬੁੱਚ ਚਿੱਤਰ ਗੰਭੀਰ ਪਰ ਕੋਮਲ ਸੀ, ਇਹ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਹਿੰਸਕ ਟਕਰਾਅ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤੱਥ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* *ਬੁੱਚ ਇਜ਼ ਨੋਟ ਏ ਡਰਟੀ ਵਰਡ ਮੈਗਜ਼ੀਨ*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਦਿਵਸ

**ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਦਿਵਸ**, 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ (  .) ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਵੀ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਲੈਸਬੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਨਾਚਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ 1980 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ 1990 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਦਿਵਸ 8 ਮਾਰਚ, 1980 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਦਿਵਸ ਮਾਰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 40 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ 
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਦਿਵਸ ਸਮਾਗਮ 13 ਅਕਤੂਬਰ, 1990 ਨੂੰ ਮੈਲਬੌਰਨ ਦੇ ਕੋਲਿੰਗਵੁੱਡ ਟਾਊਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਮਾਰਕੀਟ ਸਟਾਲ, ਰੀਡਿੰਗ ਅਤੇ ਲਾਈਵ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ ਲੈਸਬੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਇਹ ਦਿਨ ਜਾਂ ਤਾਂ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਮਨਾਇਆ ਹੈ। ਲੈਸਬੀਅਨ ਹੁਣ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਚੈਰਿਟੀਆਂ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੈਸਬੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਏਕੋਨ, ਇੱਕ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ. ਹੈਲਥ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਕਿ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ. ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਹੈਲਥ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ।

'ਲੈਸਬੀਅਨ ਓਨ ਦ ਲੂਜ਼' ਨੇ ਆਪਣੀ 20ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਉਣ ਲਈ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਲੈਸਬੀਅਨ ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਡੇ 
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਦਿਵਸ ਲੈਸਬੀਅਨ ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਜੋ ਲੈਸਬੀਅਨ ਰੋਲ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਗਦਾਫੀ ਸਟੇਡੀਅਮ

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Gaddafi_Stadium_%28Lahore%29.jpg/220px-Gaddafi_Stadium_%28Lahore%29.jpg|thumb| ਗਦਾਫੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼।
**ਗਦਾਫੀ ਸਟੇਡੀਅਮ** ( ), ਪਹਿਲਾਂ **ਲਾਹੌਰ ਸਟੇਡੀਅਮ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਲਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਕਲੰਦਰਜ਼ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ (ਪੀਸੀਬੀ) ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ।  27,000 ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ ।   ਗਦਾਫੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਫਲੱਡ ਲਾਈਟਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਟੈਂਡਬਾਏ ਪਾਵਰ ਜਨਰੇਟਰ ਸਨ।  ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਗਦਾਫੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਉਸਾਰੀ 
ਸਟੇਡੀਅਮ 1959 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨਸਰੇਦੀਨ ਮੂਰਤ-ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਮੀਆਂ ਅਬਦੁਲ ਖਾਲਿਕ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਹੌਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਗਦਾਫੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਰਿਕਾਰਡਸ 
### ਟੈਸਟ 
* **ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਮ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ** : 699/5, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ 1989 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿਰੁੱਧ। 
* **ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ** : 73, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ 2002 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ। 
* **ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਕੋਰ** : 329, ਇੰਜ਼ਮਾਮ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੁਆਰਾ 2002 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ। 

### ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ 
* **ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਮ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ** : 375/3, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਿਰੁੱਧ, 26 ਮਈ 2015। 
* **ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ** : 75, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ, 22 ਜਨਵਰੀ 2009। 
* **ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਕੋਰ** : 139*, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਜਾਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਦੁਆਰਾ, 2 ਅਕਤੂਬਰ 1997। 

### ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ 
* **ਸਰਵੋਤਮ ਟੀਮ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ** : 197/5, ਵਿਸ਼ਵ ਇਲੈਵਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ, 12 ਸਤੰਬਰ 2017। 
* **ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ** : 101, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ, 5 ਅਕਤੂਬਰ 2019। 
* **ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਕੋਰ** : 104*, ਮੁਹੰਮਦ ਰਿਜ਼ਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਰੁੱਧ, 11 ਫਰਵਰੀ 2021 

## ਹਵਾਲੇ
ਇੰਗਲੈਂਡ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ

**ਇੰਗਲੈਂਡ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ** ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਟੀਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ 1934-35 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ 2-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੀਥਰ ਨਾਈਟ ਹੈ। 

2017 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ *ਬੀਬੀਸੀ ਸਪੋਰਟਸ ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ ਟੀਮ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ* ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ।

## ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਇਤਿਹਾਸ 
### ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/2017%E2%80%9318_W_Ashes_A_v_E_Test_17-11-10_Edwards%2C_Thomas%2C_Bakewell.jpg/220px-2017%E2%80%9318_W_Ashes_A_v_E_Test_17-11-10_Edwards%2C_Thomas%2C_Bakewell.jpg|thumb| ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸਟਾਰ (LR) ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਐਡਵਰਡਸ, ਲੀਨ ਥਾਮਸ ਅਤੇ ਐਨੀਡ ਬੇਕਵੈਲ, 2017-18 ਮਹਿਲਾ ਐਸ਼ੇਜ਼ ਟੈਸਟ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਸਿਡਨੀ ਓਵਲ ਵਿਖੇ ਫੋਟੋ ਖਿਚਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।

* 1973 : ਜੇਤੂ
* 1978 : ਉਪ ਜੇਤੂ
* 1982 : ਉਪ ਜੇਤੂ
* 1988 : ਉਪ ਜੇਤੂ
* 1993 : ਜੇਤੂ
* 1997 : ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ
* 2000 : ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ
* 2005 : ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ
* 2009 : ਜੇਤੂ
* 2013 : ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ
* 2017 : ਜੇਤੂ
* 2022 : ਉਪ ਜੇਤੂ

### ਮਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 
* 1989: ਜੇਤੂ
* 1990: ਜੇਤੂ
* 1991: ਜੇਤੂ
* 1995: ਜੇਤੂ
* 1999: ਜੇਤੂ
* 2001: ਉਪ ਜੇਤੂ
* 2005: ਜੇਤੂ (ਵਿਕਾਸ ਟੀਮ)
* 2007: ਜੇਤੂ (ਵਿਕਾਸ ਟੀਮ)

*(ਨੋਟ: ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਹਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਟੀਮ ਭੇਜੀ ਸੀ)।*

### ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ-20 
* 2009 : ਜੇਤੂ
* 2010 : ਸਮੂਹ ਪੜਾਅ
* 2012 : ਉਪ ਜੇਤੂ
* 2014 : ਉਪ ਜੇਤੂ
* 2016 : ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ
* 2018 : ਉਪ ਜੇਤੂ
* 2020 : ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਵਿਤਾਨ ਸੂਦ ਬੀਜ

***ਵਿਤਾਨ ਸੂਦ ਬੀਜ*** ( ਗੁਜਰਾਤੀ : વિતાન સુદ બીજ) ਰਮੇਸ਼ ਪਾਰੇਖ ਦੁਆਰਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਕਿਤਾਬ 1989 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਰਮੇਸ਼ ਪਾਰੇਖ ਦੀਆਂ ਸੰਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਛਾ *ਅਕਸ਼ਰਨੁ ਨਾਮ* ("ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ") ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਮੱਗਰੀ 
ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ 59 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਹਨ; 6 ਮੁਕਤਕ; ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ 24 ਖੁੱਲੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ 99 ਗੀਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ "ਏਕ ਸੰਯੁਕਤ ਗੀਤ" ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1985 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਅਨਿਲ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਰਚੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ 1994 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਭੁਵਲਕਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਕੰਮ
ਲੀਜ਼ਾ ਟੈਡਿਓ

**ਲੀਜ਼ਾ ਟੈਡਿਓ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ* ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਟੈਡਿਓ ਦਾ ਕੰਮ *ਸਰਬੋਤਮ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੇਖਣ* ਅਤੇ *ਸਰਬੋਤਮ ਅਮਰੀਕੀ ਸਪੋਰਟਸ ਰਾਈਟਿੰਗ* ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਟੈਡਿਓ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਾਰਟ ਹਿਲਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪੀਟਰ ਟੈਡੀਓ, ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਕਟਰ, ਅਤੇ ਪੀਆ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫਲ ਸਟੈਂਡ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਹਨ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਪਰ ਰਟਗਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ। ਟੈਡਿਓ ਨੇ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫਿਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਲਿਖਣਾ 
ਟੈਡੀਓ *ਗੋਲਫ ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ ਜਦੋਂ ਡੇਵਿਡ ਗ੍ਰੇਂਜਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਵਲ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, "ਦਿ ਲਾਸਟ ਡੇਜ਼ ਆਫ਼ ਹੀਥ ਲੇਜਰ" ਨੂੰ *ਐਸਕਵਾਇਰ* ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸੌਂਪਿਆ।

2015 *ਵਿੱਚ ਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ* ਨੇ ਉਸ *ਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, "ਰੈਚਲ ਉਚੀਟਲ ਇਜ਼ ਨਾਟ ਏ ਮੈਡਮ", ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਲੰਬੇ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

2013 ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਸਕਵਾਇਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ 80ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਉਸਨੂੰ ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਲੋਡਨੋਕ ਫਿਕਸ਼ਨ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਫਲੋਰੈਂਸ ਏਂਜਲ ਰੈਂਡਲ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਟੈਡਿਓ, *ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਰਿਵਿਊ*, ਅਤੇ "ਸਬਰਬਨ ਵੀਕਐਂਡ (2019)" ਗ੍ਰਾਂਟਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਉਸਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ "42 (2017)" ਲਈ ਪੁਸ਼ਕਾਰਟ ਇਨਾਮ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ।

ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ* ਨੂੰ ਸਾਈਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਕਿਤਾਬ ਜਿੱਤੀ।

*ਐਨੀਮਲ*, ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਐਵਿਡ ਰੀਡਰ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ 2021 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ "ਭੈਣ ਅਤੇ ਔਰਤ ਗੁੱਸੇ ਦੋਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। . ."

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੋਟਾਈਮ ਨੇ *ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ* ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਅਨੁਕੂਲਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਟੈਡਿਓ ਲਿਖਣਗੇ ਅਤੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੋਣਗੇ।

## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ* (2019)
* *ਜਾਨਵਰ* (2021)
* *ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਮੀ* (2022)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ

**ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ** ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਹੈ। ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਟੀਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ (ਪੀਸੀਬੀ) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ (ਆਈਸੀਸੀ) ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ 1997 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1997 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ODI) ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। ਟੀਮ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 1998 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿੱਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 2009 ਈਵੈਂਟ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟੀਮ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ-20 ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Sana_Mir_Portrait.jpg/200px-Sana_Mir_Portrait.jpg|alt=A photograph of Sana Mir|thumb|220x220px| [ਸਨਾ ਮੀਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ]]

## ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਇਤਿਹਾਸ 
*ਸਾਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਲਾਲ ਬਕਸਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੇਡੇ ਗਏ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।*link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Pakistan_Womens_Cricket_Team.jpg/200px-Pakistan_Womens_Cricket_Team.jpg|right|thumb|200x200px| ਸਿਡਨੀ, ਮਾਰਚ 2009 ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਮ।

### ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 
### ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ-20 
### ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ 
#### ਇੱਕ-ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ 
#### ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ 
### ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਲਹੌਰ

**ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ** ਲਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਤਰ ਪਾਰਕ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ,  ਜਿਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 45,000 ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਹੈ।  

ਖੇਡ ਬੋਰਡ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।  ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1978 ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ 1988, 1994, 1998 ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਡਾ. ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਡਾ. ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਖੋਜ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਲਿਖੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਸਤੰਬਰ, 1918 ਈ. ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਬਾਲੀਆਂ ਕਲਾਂ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਧਾਰਣ ਜੱਟ-ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐਮ.ਏ. ਤਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ। 

ਆਪ ਨੇ 'ਮਿਲਟਰੀ ਸਿਸਟਮ ਆਫ਼ ਦਾ ਸਿੱਖਸ' 1799-1849 ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਪਰ ਸ਼ੋਧ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਡਾ. ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਪਨ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਕਈ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਸੰਨ 1961 ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰੀਡਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਹੋ ਗਈ।

ਸੰਨ 1967 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਆਪ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤਕ ਇਤਿਹਾਸ-ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਇਤਿਹਾਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਨੇ  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦਾ ਕੰਮ 1967 ਤੋਂ 1981 ਈ. ਤਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਇਆ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਪਿੱਛੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਆਪ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਆਪ ਦੇ ਸੇਵਾ ਕਾਲ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਦਿਤਾ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਫ਼ਿਰ ਆਪ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਫ਼ੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਦਿੱਲੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।

ਡਾ. ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ ਇਕ ਬਹੁਤ ਉੱਘੇ ਅਤੇ ਸੁਲਝੇ ਹੋਏ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਇਤਿਹਾਸ ਸਬੰਧੀ ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਨੇ 30 ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ-ਨਿਬੰਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਪ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਜਿਆਦਾ ਤਰ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਚ ਸਨ। ਡਾ. ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੱਧਰ ਉਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕਈ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਨਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਡੀਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਮਲੇ, ਡੀਨ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਉੱਚ ਪਦਵੀਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

8 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1983 ਨੂੰ 64 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਪ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਵਰਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕਾਂ 
# Military System of Sikhs 1799-1849 (1964)https://ia601608.us.archive.org/15/items/in.ernet.dli.2015.220137/2015.220137.Military-System_text.pdf
# Kuka Movement: An Important Phase in Punjab's Role in India's Struggle for Freedom (1965)
# Guru Amar Das : Life and Teachings (1979)
# Guru Tegh Bahadur: Martyr And Teacher (1975)
# Atlas:Travels Of Guru Nanak (1976)
# Atlas:Travels Of Guru Gobind Singh (1968) 
# Some Aspects of State and Society Under Ranjit Singh (1981) 
# Who's Who: Punjab Freedom Fighters - Volume 2 (1972)
# ਪੰਜਾਬੀ ਵੀਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
# ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ (1968)
# ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ: ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ (1976)
# ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਯਾਤਰਾ ਅਸਥਾਨ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੇ ਯਾਦ-ਚਿੰਨ੍ਹ : ਇਕ ਸਰਵੇਖਣ (1976)

## ਸੰਪਾਦਨਾ 
# Eminent Freedom Fighters of Punjab (1972)
# Sirhind Through the Ages (1972)
# Historians and Historiography of the Sikhs (1978)
# History of Punjab (1972)
# ਮਹਾਰਾਜਾ ਖੜਗ ਸਿੰਘ 
# ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਆਦਿ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ

**ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ** ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਵੂਮੈਨ ਇਨ ਬਲੂ** ਵੀ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ। ਇਸ ਟੀਮ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਟੀਮ 2005 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਭਾਵ ਕਿ ਫ਼ਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਟੀਮ ਹੱਥੋਂ 98 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ 1997, 2000 ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟਵੰਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਟੀਮ ਦੋ ਵਾਰ (2009 ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ) ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਤੱਕ ਖੇਡ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
## ਅੰਕੜੇ
### ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ
**ਦੂਜੀਆਂ ਟੈਸਟ ਟੀਮਾਂ ਖਿਲਾਫ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ**

**ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੌੜਾਂ**

**ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਕਟਾਂ**

*ਟੀਮ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਕੁੱਲ: 467 ਬਨਾਮ ਇੰਗਲੈਂਡ, 14 ਅਗਸਤ 2002 ਨੂੰ ਕਾਉਂਟੀ ਮੈਦਾਨ, ਟਾਊਂਟੋਂ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ
*ਸਰਵੋਤਮ ਨਿੱਜੀ ਦੌੜਾਂ: 214, ਮਿਤਾਲੀ ਰਾਜ ਬਨਾਮ ਇੰਗਲੈਂਡ, 14 ਅਗਸਤ 2002 ਨੂੰ ਕਾਉਂਟੀ ਮੈਦਾਨ, ਟਾਊਂਟੋਂ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ
*ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ: 8/53, ਨੀਤੂ ਡੇਵਿਡ ਬਨਾਮ ਇੰਗਲੈਂਡ, 24 ਨਵੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ
*ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ: 10/78, ਝੂਲਣ ਗੋਸੁਆਮੀ ਬਨਾਮ ਇੰਗਲੈਂਡ, 29 ਅਗਸਤ 2006 ਨੂੰ ਕਾਉਂਟੀ ਮੈਦਾਨ, ਟਾਊਂਟੋਂ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ

### ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ
**ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੌੜਾਂ**

**ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਕਟਾਂ**

*ਟੀਮ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਕੁੱਲ: 298/2 ਬਨਾਮ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼, 26 ਫਰਵਰੀ 2004 ਨੂੰ ਜਮਾਡੋਬਾ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ
*ਸਰਵੋਤਮ ਨਿੱਜੀ ਦੌੜਾਂ: 138*, ਜਯਾ ਸ਼ਰਮਾ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, 30 ਦਸੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਖੇ
*ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ: 6/10, ਮਮਥਾ ਮਾਬੇਨ ਬਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ, 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2004 ਨੂੰ ਅਸਗੀਰੀਆ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿਖੇ

### ਟਵੰਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ
**ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੌੜਾਂ**

**ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਕਟਾਂ**

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ
* ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ

**ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ** ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਫਾਰਮੈਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਮੈਚ ਚਾਰ ਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਦਸੰਬਰ 1934 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬ੍ਰਿਜ਼ਬਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜੋ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਨੌਂ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।  ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਖੇਡ ਦੇ ਛੋਟੇ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਖੇਡਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ 
ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਕਈ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਿ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ "ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ" ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਇਹ ਖੇਡਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਚ ਗਿਆਰਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਰ ਪਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਟਾਈ, ਇੱਕ ਡਰਾਅ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ। 

## ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇਸ਼ 
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। 1934-35 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਤਿੰਨ ਟੀਮਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਹਰੇਕ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 45 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ 1960 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਲੜਨ ਲਈ ਫਾਰਮੈਟ ਖੇਡਣ ਲਈ ਅਗਲੀ ਟੀਮ ਸੀ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੰਗਭੇਦ ਨੀਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ,  ਉਹ ਸਿਰਫ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ। ਚਾਰ ਧਿਰਾਂ - ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ - ਨੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਮੋਮ, ਆਈ ਨੀਡ ਟੂ ਬੀ ਅ ਗਰਲ

***ਮੰਮੀ, ਆਈ ਨੀਡ ਟੂ ਬੀ ਏ ਗਰਲ*** ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਾਬਕਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੀ ਮਾਂ "ਜਸਟ ਐਵਲਿਨ" ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਧੀ ਡੈਨੀਏਲ ਲਿੰਡਨਮਥ (ਜਨਮ ਡੈਨੀਅਲ) ਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਤੋਂ ਮਾਦਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਪੁਨਰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਐਵਲਿਨ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਸਰੋਤ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਹਾਇਤਾ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਿੰਟ ਰੂਪ 'ਚ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਕੋਟਸ 
* *"ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ  ਫੰਕੀ ਕੱਪੜੇ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਾਂਗੀ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਏ ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕਰ ਸਕਦੀ ਏ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।* *ਇਹ  ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੈ!"* - ਡੈਨੀਅਲ ਲਿੰਡਨਮਥ
* *"ਕੀ ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਕਾਫੀ ਹੈ?"* - ਜਸਟ ਐਵਲਿਨ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ-ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* *ਮੋਮ, ਆਈ ਨੀਡ ਟੂ ਬੀ ਅ ਗਰਲ,pdf*
* ਟਰਾਂਸਸੈਕਸੁਅਲ ਵੂਮਨਜ਼ ਸਕਸੇਸ ਪੰਨਾ 2 ਡੈਨੀਏਲ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
* ਮੋਮ, ਆਈ ਨੀਡ ਟੂ ਬੀ ਅ ਗਰਲ ਟਰਾਂਸਸੈਕਸੁਅਲ ਵੂਮਨ'ਜ ਸ੍ਕਸੇਸ ਨਾਲ ਲਿੰਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜੀਵਨੀਆਂ
ਜੋਗ ਬਿਯੋਗ

***ਜੋਗ ਬਿਯੋਗ*** ਆਸ਼ਾਪੂਰਣਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ *ਬਾਜੇ ਖੋਰੋਚ*  ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ 1953 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਬੁੱਕ ਕਲੱਬ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ 
ਕਹਾਣੀ ਜਾਮਿਨੀ ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਜੀਵਨ ਸੰਕਟ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਮਿਨੀ ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੰਤੋਸ਼ਿਨੀ ਆਪਣੇ ਕਮਾਊ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿਰਸਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਾ ਅਨਾਥ ਗੋਬਿੰਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਆਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਮਿਨੀ ਮੋਹਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸੰਤੋਸ਼ਿਨੀ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਬੋਝ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਬਿੰਦਾ ਸੰਤੋਸ਼ਿਨੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਨਾਹਗੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਰੂਪਾਂਤਰਣ 
* *ਜੋਗ ਵਿਯੋਗ* (1953) 
* *ਪਦੀਕਧਾ ਮੇਧਾਈ* (1960) 
* *ਆਤਮ ਬੰਧੂਵੁ* (1962) 
* *ਮੇਹਰਬਾਨ* (1967)
* *ਬਾਲਾ ਬੰਦਨਾ* (1971)
* *ਜੋਗ ਵਿਯੋਗ* (1984)  
* *ਸਵਰਗ* (1990) 
* *ਇੰਦਰ ਭਵਨਮ* (1991) 
* *ਭਾਈ ਹੇਲਾ ਭਾਗੀ* (1994)
* *ਅੰਨਦਾਤਾ* (2002) 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲ
ਰਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਕੌਰ

**ਰਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਕੌਰ ਛੀਨਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।   ਉਹ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। 

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 117 ਵਿੱਚੋਂ 92 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ 79% ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।  ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। 

; ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ

* ਮੈਂਬਰ (2022-23) ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ 
* ਮੈਂਬਰ (2022-23) ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ 

## ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਤੋਂ 2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਾਗਰਿਕ (ਕਿਤਾਬ)

***ਇਲਲੀਗਲ ਸਿਟੀਜਨਸ: ਕੁਈਰ ਲਿਵਜ਼ ਇਨ ਦ ਮੁਸਲਿਮ ਵਰਲਡ*** ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਫ਼ਧੇਰੇ ਜਾਮਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਲਾਮ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਕਿਤਾਬ 22 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 33 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਮਿਸਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਈਰਾਨ, ਭਾਰਤ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਤੁਰਕੀ, ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* "ਸਲਾਮ ਪ੍ਰੈਸ" - ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜੀਵਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ

**ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ** ਜਾਂ **ਡੀਬੀਟੀ**  ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਸਬਸਿਡੀ ਦਾ ਲਾਭ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਸਬਸਿਡੀ ਲਾਭਧਾਰਕ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਡੀਬੀਟੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੇ ਕੁਝ ਡਿਲਿਵਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਮੂਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।    ਡੀਬੀਟੀ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ, ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰਵਿਆਪੀ ਵਿੱਤੀ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨ ਧਨ ਯੋਜਨਾ ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਮ ਯੋਜਨਾ, ਜੋ ਕਿ ਬੈਂਕ-ਮੋਬਾਈਲ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਿਏਕ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ, ਐਸਐਮਐਸ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਦੀ ਸਹੀ ਰਕਮ ਜਾਣਨਾ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਕਿ ਸਹੀ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼

**ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ** ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:  

* ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ (ਭਾਰਤੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਅਥਾਰਟੀ) ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
* ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ
* ਵੋਟਰ ਆਈਡੀ ਕਾਰਡ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
* ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਰਡ
* ਪੈਨ ਕਾਰਡ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੰਸ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
* ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ
* ਗੈਰ-ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਛਾਣ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
* ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ (RBD) ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ RBD ਐਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
* ਤਬਾਦਲਾ/ਸਕੂਲ ਛੱਡਣਾ/ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
* ਰਾਜ/ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ, ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਲਿਮਟਿਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੇਵਾ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ
* ਬਿਨੈਕਾਰ ਦੇ ਸਰਵਿਸ ਰਿਕਾਰਡ (ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ) ਜਾਂ ਤਨਖਾਹ ਪੈਨਸ਼ਨ ਆਰਡਰ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ) ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ, ਸਬੰਧਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ/ਇੰਚਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਵਿਧੀਵਤ ਤਸਦੀਕ/ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਧਾਰਕ ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ/ਵਿਭਾਗ
* ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਫ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ/ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਪਾਲਿਸੀ ਬਾਂਡ
* ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ/ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ/ਹੋਰ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
* ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ
* ਅਸਲਾ ਲਾਇਸੰਸ
* ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਤੇ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਡੀਡ ਆਦਿ।
* ਰੇਲਵੇ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ
* ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫੋਟੋ ਸ਼ਨਾਖਤੀ ਕਾਰਡ
* ਗੈਸ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਬਿੱਲ
* ਬੈਂਕ/ਕਿਸਾਨ/ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਪਾਸਬੁੱਕ
* ਫੋਟੋ ਬੈਂਕ ਏਟੀਐਮ ਕਾਰਡ
* ਫੋਟੋ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ
* ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਫੋਟੋ ਕਾਰਡ
* ਲੈਟਰਹੈੱਡ 'ਤੇ ਗਜ਼ਟਿਡ ਅਫਸਰ ਜਾਂ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਫੋਟੋ ਵਾਲੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
* ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅਪੰਗਤਾ ID (UDID) ਕਾਰਡ / ਅਪੰਗਤਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
* ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
* ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾ ਸਬੂਤ
* ਗਜ਼ਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ
* ਕਨੂੰਨੀ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
* ਭੂਮੀ ਮਾਲੀਆ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
* ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਖੂਨ ਕਿਸਮ

right|thumb|410x410px|ਲਹੂ ਕਿਸਮ (ਜਾਂ ਲਹੂ ਸਮੂਹ) ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਏ.ਬੀ.ਓ. ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਦੇ ਐਂਟੀਜਨ ਮੁਕੱਰਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
**ਖੂਨ(ਲਹੂ) ਦੀ ਕਿਸਮ** (ਜਿਹਨੂੰ **ਖੂਨ(ਲਹੂ) ਸਮੂਹ** ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ) ਖੂਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੈ ਜੋ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ (ਆਰ.ਬੀ.ਸੀ.) ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਵਿਰਸੇ 'ਚ ਮਿਲੇ ਐਂਟੀਜਨੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਐਂਟੀਜਨ ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, ਗਲਾਈਕੋਪ੍ਰੋਟੀਨ ਜਾਂ ਗਲਾਈਕੋਲਿਪਿਡ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਐਂਟੀਜਨ ਕਈ ਹੋਰ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਕਈ ਐਂਟੀਜਨ ਇੱਕੋ ਹੀ ਅਲੀਲ (ਜਾਂ ਭੂਤ ਨੇੜਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਜੀਨ) ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਰਾਸਤ 'ਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਓ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਹੂ-ਬਦਲੀ ਸਮਾਜ (ਆਈ.ਐੱਸ.ਬੀ.ਟੀ.) ਵੱਲੋਂ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ੩੨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਖੂਨ ਦੇ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪ 
ਖੂਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਨ A, B, AB ਅਤੇ O ਹਨ। ਕਾਰਲ ਲੈਂਡਸਟੇਨਰ (14 ਜੂਨ, 1868 - 26 ਜੂਨ, 1943) ਆਸਟਰੀਆ ਦਾ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੋਏ ਹਨ,a ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1901 ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦਸਾਇਆ ਸੀ- A, B, C ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ C ਨੂੰ O ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
right|thumb|235x235px|ਖੂਨ ਦੇ ਗਲਤ ਲਾਉਣ ਕਾਰਨ ਪੈਂਦਾ ਹੋਏ ਲੱਛਣ

right|thumb|230x230px|ਲਾਲ ਲਹੂ ਰਕਤ-ਕੋਸ਼ ਦਾਨ  ਚਾਰਟ।ਹਰੇਕ ਗਰੁੱਪ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ *O* ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਦਾਨੀ  *A*, *B* ਅਤੇ  *AB* ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ *A* ਅਤੇ *B* ਗਰੁੱਪ ਦਾਨੀ *AB* ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ

right|thumb|312x312px|'''ਪਲਾਜਮਾ ਦਾਨ ਦਾ ਚਾਰਟ 'ਹਰੇਕ ਗਰੁੱਪ ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ *AB* ਗਰੁੱਪ A, B ਅਤੇ  O;ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ A, B ਅਤੇ AB ਸਿਰਫ ਗਰੁੱਪ O ਨੂੰ ਪਲਾਜਮਾ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਨ।'''

right|thumb|350x350px|ABO ਖੂਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ:ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ABO ਖੂਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਲੜੀ

thumb|300x300px|ਖੂਨ ਗਰੁੱਪ A ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
thumb|300x300px|ਖੂਨ ਗਰੁੱਪ O ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
left|thumb|300x300px|ਖੂਨ ਗਰੁੱਪ B ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਿਮ ਕਾਰਡ

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/SIM-Karte_von_Telef%C3%B3nica_O2_Europe_-_Standard_und_Micro.jpg/220px-SIM-Karte_von_Telef%C3%B3nica_O2_Europe_-_Standard_und_Micro.jpg|thumb| ਇੱਕ ਆਮ ਸਿਮ ਕਾਰਡ (ਮਾਈਕ੍ਰੋ-ਸਿਮ ਕੱਟਆਉਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੰਨੀ-ਸਿਮ)
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Sim_card.png/220px-Sim_card.png|thumb| ਇੱਕ GSM ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸਮਾਰਟ ਕਾਰਡ
ਇੱਕ **ਸਿਮ ਕਾਰਡ** (**ਸਬਸਕ੍ਰਾਈਬਰ ਆਈਡੈਂਟਿਟੀ ਮੋਡੀਊਲ**) ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ (IC) ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੋਬਾਈਲ ਗਾਹਕ ਪਛਾਣ (IMSI) ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਬਾਈਲ ਟੈਲੀਫੋਨ 'ਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਲ ਭੌਤਿਕ ਕਾਰਡ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਕਾਰਡ (UICC) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਮਾਰਟ ਕਾਰਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਮਬੈੱਡ ਕੀਤੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀਵੀਸੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਮ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਿਮ ਹਮੇਸ਼ਾ GSM ਫ਼ੋਨਾਂ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; CDMA ਫ਼ੋਨਾਂ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸਿਰਫ਼ LTE- ਸਮਰੱਥ ਹੈਂਡਸੈੱਟਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਸਿਮ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਫ਼ੋਨਾਂ, ਸਮਾਰਟ ਘੜੀਆਂ, ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਜਾਂ ਕੈਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। 

### ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਸਿਮ 
*ਫੁੱਲ-ਸਾਈਜ਼ ਸਿਮ* (ਜਾਂ 1FF, 1st ਫਾਰਮ ਫੈਕਟਰ) ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਫਾਰਮ ਫੈਕਟਰ ਸੀ। ਇਹ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦਾ ਆਕਾਰ ਸੀ (85.60&nbsp;ਮਿਲੀਮੀਟਰ × 53.98&nbsp;ਮਿਲੀਮੀਟਰ × 0.76&nbsp;ਮਿਲੀਮੀਟਰ)। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਸਿਮ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਫੁੱਲ-ਸਾਈਜ਼ ਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

### ਮਿੰਨੀ-ਸਿਮ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Disassembled_SIM_Card_Film.JPG/220px-Disassembled_SIM_Card_Film.JPG|thumb| ਪਲਾਸਟਿਕ ਬੈਕਿੰਗ ਪਲੇਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋ-ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਮੈਮੋਰੀ ਚਿੱਪ, ਇੱਕ US ਡਾਈਮ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਵਿੱਚ 18 ਮਿਲੀਮੀਟਰ
*ਮਿੰਨੀ-ਸਿਮ* (ਜਾਂ 2FF) ਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰੇ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਡ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਿੰਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ( ISO/IEC 7810 ਵਿੱਚ ID-1/000 ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਿਵਾਈਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਡ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ – ਜਾਂ ਇੱਕ ਡਿਵਾਈਸ ਵਿੱਚ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿੰਨੀ-ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲਿੰਕਿੰਗ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਿਮ ਦੀ ਹੁਣ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਕੁਝ ਸਪਲਾਇਰ ਮਿੰਨੀ-ਸਿਮ ਨੂੰ "ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਿਮ" ਜਾਂ "ਰੈਗੂਲਰ ਸਿਮ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

### ਮਾਈਕ੍ਰੋ-ਸਿਮ 
ਮਾਈਕਰੋ-ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੋਬਾਈਲ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸਲ ਆਈਪੈਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨਾਂ ਲਈ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਆਈਫੋਨ 4 ਜੂਨ 2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋ-ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨ।

### ਨੈਨੋ-ਸਿਮ 
ਆਈਫੋਨ 5, ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਨੈਨੋ-ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੰਤਰ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਹੈਂਡਸੈੱਟ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ (ਭਾਰਤ)

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੰਸ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਧਾਰਕ ਨੂੰ ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੱਕ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ ਐਕਟ, 1988 ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਈਵੇਅ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟ ਖਾਸ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ 16 ਤੋਂ 20 ਤੱਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਫੋਟੋ ਗੈਰ-ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਦੇ ਕਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਬੂਤ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵੇਲੇ) ਜਾਂ ਉਮਰ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਵੇਲੇ)।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਲਾਇਸੈਂਸ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਵੈਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। 30 ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਇਹ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੈਧ ਹੈ। 50 ਤੋਂ 55 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਇਹ ਧਾਰਕਾਂ ਦੇ 60ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੱਕ ਵੈਧ ਹੈ। 55 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਉਮਰ, ਇਹ *ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ (ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2019* ਦੇ ਤਹਿਤ 5 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵੈਧ ਹੈ। ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵੈਧਤਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੁੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵਿਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  

## ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੰਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ 
ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੰਸ 'ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

* **MC 50CC (ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 50cc)** — ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 50cc ਤੱਕ
* **MC EX50CC (ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 50cc ਤੋਂ ਵੱਧ)** — ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਲਾਈਟ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ।
* ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ **ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ/ਸਕੂਟਰ**, 50cc ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ (ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ) ਦੀ ਇੰਜਣ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਗੀਅਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ।
* **MC ਬਿਨਾਂ ਗੇਅਰ ਜਾਂ M/CYCL।** **WOG (ਬਿਨਾਂ ਗੇਅਰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ)** - ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਬਿਨਾਂ ਗੇਅਰ ਦੇ ਸਕੂਟਰ, ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ
* **MCWG ਜਾਂ MC With Gear ਜਾਂ M/CYCL WG (ਗੇਅਰ ਵਾਲਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ)** - ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 175cc ਤੋਂ ਵੱਧ
* **LMV-NT (ਹਲਕਾ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ—ਨਾਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ)** — ਸਿਰਫ਼ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ
* **LMV-INVCRG-NT (ਹਲਕਾ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ—ਅਵੈਧ ਕੈਰਿਜ-ਨਾਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ)** — ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ
* **LMV-TR (ਲਾਈਟ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ—ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ)** — ਲਾਈਟ ਮਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਸਮੇਤ ਵਪਾਰਕ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ। 
* ' ***LMV (ਲਾਈਟ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ)**** — ਕਾਰਾਂ, ਜੀਪਾਂ, ਟੈਕਸੀਆਂ, ਡਿਲੀਵਰੀ ਵੈਨਾਂ ਸਮੇਤ।
* **LDRXCV (ਲੋਡਰ, ਐਕਸੈਵੇਟਰ, ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਉਪਕਰਨ)** -- ਸਾਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਭਾਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਉਪਯੋਗ ਲਈ।
* **HMV (ਹੈਵੀ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ)** - LMV ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ ਹੈਵੀ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
* **HPMV (ਭਾਰੀ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ)**
* **ਐਚਟੀਵੀ-**ਹੈਵੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਹੀਕਲ **(ਭਾਰੀ ਮਾਲ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ, ਹੈਵੀ ਪੈਸੰਜਰ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ)**
* **TRANS** **(ਭਾਰੀ ਮਾਲ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ, ਹੈਵੀ ਪੈਸੰਜਰ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ)**
* **TRAILR** — ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਟ੍ਰੇਲਰਾਂ ਲਈ।
* **AGTLR*' _ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਟਿਲਰ) AGTLR ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਖੇਤਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਸੜਕਾਂ, ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਟਰੇਲਰ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਟਿਲਰ ਚਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਲਦੇ ਸਮਾਨ, ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)
* **ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਾ ਵਾਧੂ ਸਮਰਥਨ** _ (AEDL) ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ/ਵਪਾਰਕ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਾਧੂ *ਬੈਜ* ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਟੈਕਸੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਹਨ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਗਿਆਨ ਚਤੁਰਵੇਦੀ

**ਗਿਆਨ ਚਤੁਰਵੇਦੀ** ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗ ਨਾਵਲਾਂ, *ਬਾਰਮਾਸੀ*  ਅਤੇ *ਨਰਕ* *ਯਥਾਰਾ* ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2015 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਗਸਤ 1952 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਝਾਂਸੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੌਰਾਨੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਐੱਸ ਐੱਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਰੀਵਾ ਤੋਂ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਕਾਰਡੀਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਸਿਖਲਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਹੈਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ (BHEL) ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
* ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾਂਗੇ ਹਮਾਮ ਮੈਂ ਹੈਂ (2004)
* ਮਾਰੀਚਿਕਾ (2007)
* ਬਾਰਾਮਾਸੀ (2009)
* ਪ੍ਰਤੀਯਾਂਸ਼ਾ (2010)
* ਹਮ ਨਾ ਮਰਬ (2014)
* ਪਾਗਲਖਾਨਾ (2020)
* ਸਵੈਂਗ (2021)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ (ਭਾਰਤ)

**ਭਾਰਤੀ** **ਵੋਟਰ ਆਈਡੀ ਕਾਰਡ** (ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਫੋਟੋ ਆਈਡੈਂਟਿਟੀ ਕਾਰਡ (EPIC)) ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਲਗ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ, ਜੋ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਿਉਂਸਪਲ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਪਛਾਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। । ਇਹ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਖਰੀਦਣਾ ਜਾਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ, ਆਮ ਪਛਾਣ, ਪਤਾ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।  

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਵੋਟਰ ਆਈਡੀ ਨੂੰ ਆਮ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੈਮੀਨੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ  ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪੀਵੀਸੀ ਰੰਗ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ ਰੋਲ ਆਊਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਕਾਰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ISO/IEC 7810 ਸਾਈਜ਼ ਸਟੈਂਡਰਡ  ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।

## ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ 
ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੋਟਰ ਬਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਬਿਨੈਕਾਰ ਆਪਣੀ ਆਈਡੀ, ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨੱਥੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਫਾਰਮ-6 'ਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਕੇ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਬਣਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।  

ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਨੂੰ  ਫਾਰਮ-6 ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੂਥ ਲੈਵਲ ਅਫਸਰ (BLO) ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। 

ਬਿਨੈਕਾਰ ਉਸ ਰਾਜ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਵੀ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ   ਜਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵੋਟਰ ਸਰਵਿਸ ਪੋਰਟਲ (NVSP) ਨਾਮ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਵੀ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਚੌਧਰੀ

**ਚੌਧਰੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਨੇਮ ਹੈ।
## ਉਪਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ 
* ਰੂਬਿਆ ਚੌਧਰੀ
* ਸ਼ਰੁਤੀ ਚੌਧਰੀ
* ਨੀਰਦ ਚੰਦਰ ਚੌਧਰੀ
* ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ
* ਸ਼ਗੁਨ ਚੌਧਰੀ
* ਚਾਚਾ ਚੌਧਰੀ
* ਅਰੁਣਾ ਚੌਧਰੀ
* ਬਿਨੋਦ ਚੌਧਰੀ
* ਸੋਫ਼ੀ ਚੌਧਰੀ
* ਰਘੁਵੀਰ ਚੌਧਰੀ
* ਅਮਿਤ ਚੌਧਰੀ
* ਅਨੀਮਾ ਚੌਧਰੀ
* ਸ਼ਵੇਤਾ ਚੌਧਰੀ
* ਕਬੀਰ ਚੌਧਰੀ
* ਨੀਤਾ ਚੌਧਰੀ
* ਯੁਵਿਕਾ ਚੌਧਰੀ
* ਹਰੀਸ਼ ਚੌਧਰੀ
* ਅੰਜਨਾ ਚੌਧਰੀ
* ਰਮਾਪਦ ਚੌਧਰੀ
* ਹੇਮਾ ਚੌਧਰੀ
* ਰੇਣੂਕਾ ਚੌਧਰੀ
* ਰੀਟਾ ਚੌਧਰੀ
* ਮਹਿਮਾ ਚੌਧਰੀ
* ਅੰਜਮ ਚੌਧਰੀ
* ਰਮਾ ਚੌਧਰੀ
* ਕਮਲਾ ਚੌਧਰੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਪਨਾਮ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ** ਭਾਰਤ ਦੇ 28 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ 8 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮੁਖੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹਰ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਸਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਦਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਜਿਸਦੇ ਦੋ ਸਦਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ) - ਇੱਕ ਦੋ ਸਦਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਉਪਰਲਾ ਸਦਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ
ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ (ਭਾਰਤ)

**ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ (NFSA) ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲਾ ਅਨਾਜ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਪਛਾਣ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

NFSA ਦੇ ਤਹਿਤ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲਾ ਅਨਾਜ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਪੌਲੀਵਿਨਾਇਲ ਕਲੋਰਾਈਡ

**ਪੌਲੀਵਿਨਾਇਲ ਕਲੋਰਾਈਡ** (ਸੰਖੇਪ: **ਪੀਵੀਸੀ** ) ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਤੀਜਾ ( ਪੌਲੀਥੀਲੀਨ ਅਤੇ ਪੌਲੀਪ੍ਰੋਪਾਈਲੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਪੌਲੀਮਰ ਹੈ। .  

ਸ਼ੁੱਧ ਪੌਲੀਵਿਨਾਇਲ ਕਲੋਰਾਈਡ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ, ਭੁਰਭੁਰਾ ਠੋਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਕੋਹਲ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਟੈਟਰਾਹਾਈਡ੍ਰੋਫੁਰਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ।

## ਖੋਜ 
ਪੀਵੀਸੀ ਨੂੰ 1872 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਯੂਜੇਨ ਬੌਮਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੌਲੀਮਰ ਵਿਨਾਇਲ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦੇ ਇੱਕ ਫਲਾਸਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਠੋਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੈਲਫ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਵਾਨ ਓਸਟ੍ਰੋਮਿਸਲੇਨਸਕੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਰਸਾਇਣਕ ਕੰਪਨੀ ਗ੍ਰੀਸ਼ੇਮ-ਇਲੇਕਟਰੋਨ ਦੇ ਫ੍ਰਿਟਜ਼ ਕਲਾਟੇ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਵੀਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਖ਼ਤ, ਕਈ ਵਾਰ ਭੁਰਭੁਰਾ ਪੌਲੀਮਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਲਡੋ ਸੇਮਨ ਅਤੇ ਬੀ.ਐਫ. ਗੁਡਰਿਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1926 ਵਿੱਚ ਪੀਵੀਸੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1933 ਤੱਕ ਡਿਬਿਊਟਾਇਲ ਫਥਲੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੈਨ ਕਾਰਡ

**ਪੈਨ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ** ( **PAN** ) ਇੱਕ ਦਸ-ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਅੱਖਰ-ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ "ਵਿਅਕਤੀ" ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਅਲਾਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਇੱਕ "ਪੈਨ ਕਾਰਡ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੈਨ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣਕਰਤਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ,  1961 ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਛਾਣਯੋਗ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿਆਂਇਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਪੈਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕਾਰਡ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 139ਏ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਫਾਰ ਡਾਇਰੈਕਟ ਟੈਕਸ (CBDT) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਛਾਣ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ) ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਵੈਧ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਇੱਕ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਲਈ ਪੈਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਆਂਗਨ ਕੇ ਪਾਰ ਦਵਾਰ

***ਆਂਗਨ ਕੇ ਪਾਰ ਦੁਆਰ***  ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਵਾਤਸਾਇਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ 1961 ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ, ਅਗਿਆਏ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ 1964 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਸਮੱਗਰੀ 
ਪੁਸਤਕ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ 1959 ਤੋਂ 1961 ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਪੁਸਤਕ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; *ਅੰਤਹ ਸਲੀਲਾ*, *ਚੱਕਰਾਂਤ ਸ਼ਿਲਾ* ਅਤੇ *ਅਸਾਧਿਆ ਵਿਨਾ*  ਆਦਿ। *ਅੰਤਹ ਸਲੀਲਾ* ਵਿੱਚ 18 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। *ਚੱਕਰਾਂਤ ਸ਼ਿਲਾ* ਦੀਆਂ 27 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵ-ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਭਾਗ, *ਅਸਾਧਿਆ ਵਿਨਾ*, ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ।

ਅਗਿਆਏ ਨੇ *ਤਤਸਮ* ਸ਼ਬਦਾਂ (ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਏ ਗਏ ਸ਼ਬਦ) ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ *ਤਦਭਾਵ* ਸ਼ਬਦਾਂ ( ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸ਼ਬਦ) ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। *ਆਂਗਨ ਕੇ ਪਾਰ ਦੁਆਰ* ਨੇ *ਤਦਭਾਵ* ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਸਨਮਾਨ 
*ਆਂਗਨ ਕੇ ਪਾਰ ਦੁਆਰ* ਨੂੰ 1964 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸਦਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਭੋਲਾਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੁਆਰਾ *ਆਂਗਨਾਨੀ ਪਾਰ ਦੁਆਰ* (2002) ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਲੋਚਕ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ *ਅਸਾਧਿਆ ਵਿਨਾ* ਨੂੰ ਅਗਿਆਏ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ 'ਸਿਖ਼ਰ' ਕਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ''''
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਕੰਮ
ਬਾਲ ਕਵਿਤਾ

**ਬਾਲ ਕਵਿਤਾ** ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ
ਨੁਸਰਤ ਜ਼ੈਦੀ

**ਸਈਅਦ ਨੁਸਰਤ ਜ਼ੈਦੀ** (1923 – ਮਾਰਚ 2020) ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ, ਈਰਾਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਨੁਸਰਤ ਦਾ ਜਨਮ 1923 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੇਮਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1943 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ *ਪਰਤਾਬ* ਅਖਬਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਲੇਖਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੱਟ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ " ਕਲਰਕ " ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵ੍ਹਾਈਟ-ਕਾਲਰ ਵਰਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਹਿਸਾਨ ਦਾਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਹਬੀਬ ਜਾਲਿਬ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਵਿ-ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਕਲਰਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਹਿਮਦ ਫਰਾਜ਼, ਜਮੀਲ ਯੂਸਫ, ਖਤੀਰ ਗਜ਼ਨਵੀ ਅਤੇ ਫਾਰਿਕ ਬੁਖਾਰੀ ਵਰਗੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰਸਾਲੇ *ਹਮਦਮ* ਨੇ ਸਵਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸ਼ਾਸਕ ਲਈ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ PKR 500 ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਨੁਸਰਤ ਦਾ ਜਨਮ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 1963 ਵਿੱਚ ਖੈਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਫਾਤਿਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਨਜਮੁਸ ਸਦਾਫ਼ ਜ਼ੈਦੀ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਨੁਸਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਸਤਫਾ ਜ਼ੈਦੀ ਅਤੇ ਅਹਿਸਾਨ ਦਾਨਿਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। 1945 ਤੋਂ 1946 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ *ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਤਾਬ* ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰ ਲਈ ਲੇਖ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ RKR25 ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕਾਵਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਤਬਸਰਾ-ਓ-ਤਾਜਜ਼ੀਆ* ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ *ਅਜ਼ਰਕਦਾ (1959)*, *ਕੁਲੀਅਤ-ਏ-ਮੁਸਤਫਾ ਜ਼ੈਦੀ*, *ਹਰਫ-ਏ-ਕੁਦਜ਼*, *ਇੰਤਖਾਬ-ਏ-ਕਲਾਮ-ਏ-ਮੁਸਤਫਾ ਜ਼ੈਦੀ (2009)*, *ਯਾਦ ਕਰੇ ਗੀ ਦੁਨੀਆ (2017)*, ਅਤੇ *ਹਰਫ-ਓ- ਸਦਾ (2011) ਸ਼ਾਮਲ* ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਝਾਅ

**ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਝਾਅ** (8 ਮਈ 1928 – 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਾਇਣ ਝਾਅ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੋਤਾ ਸੰਜੀਵ ਕੇ ਝਾਅ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਝਾਅ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਅਤੇ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)

ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਭਵਨ]]
**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ** ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* **ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ** : ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ (ਲੋਕ ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ।
* **ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ** : ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ (ਰਾਜ ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ।