ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਵਰ

**ਰਬਿੰਦਰਾ ਸਰੋਬਰ** (ਪਹਿਲਾਂ **ਢਕੁਰੀਆ ਝੀਲ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ  ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਝੀਲ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।   ਇਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੱਖਣੀ ਐਵੇਨਿਊ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸ਼ਿਆਮਾਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ ਰੋਡ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਢਾਕੁਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਉਪਨਗਰੀ ਰੇਲਵੇ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਦਮਦਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਤੇ ਹਾਵੜਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 12 ਕਿ.ਮੀ.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਬਰ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੇਕ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਉਪਨਗਰੀਏ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਟਾਲੀਗੰਜ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਬੱਜ ਬੱਜ ਸੈਕਸ਼ਨ) ਦੁਆਰਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਰੇਲਵੇ ਸਿਸਟਮ ਇੰਟਰਫੇਸ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਦੂਸਰਾ ਦਮ ਦਮ ਅਤੇ ਨਿਊ ਗਾਰਿਆ )। ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਬਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬੱਸ ਰੂਟ ਨਾਲ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
right|thumb| ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਖਣੀ ਪਾਸੇ  ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਬਰ
thumb| ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਝੀਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ
thumb| ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਰੋਇੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
thumb| ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਬਰ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ
thumb| ਮਾਂ ਫਿਰੇ ਐਲੋ, ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
thumb| AMRI ਅੱਗ ਪੀੜਤ ਯਾਦਗਾਰ
1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ, ਕਲਕੱਤਾ ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ ਟਰੱਸਟ (ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ.) ਨੇ ਲਗਭਗ  ਐਕਵਾਇਰ ਕੀਤੀ।   ਦਲਦਲੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਸੀ - ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਾ, ਕੁਝ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੱਧਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਝੀਲ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੀਆਈਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੇਸਿਲ ਹੈਨਰੀ ਬੋਮਪਾਸ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਐਮਆਰ ਐਟਕਿੰਸ ਅਤੇ ਸ਼ਿਬਪੁਰ ਬੀਈ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬੰਗਾਲੀ ਪਾਸਆਊਟ ਪ੍ਰਬੋਧ ਚੰਦਰ ਚੈਟਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬੋਮਪਾਸ ਝੀਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢਕੁਰੀਆ ਝੀਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਈ 1958 ਵਿੱਚ, ਸੀਆਈਟੀ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਰੱਖਿਆ।  ਇਸ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਰਕ, ਬਗੀਚੇ ਅਤੇ ਆਡੀਟੋਰੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅੱਜ ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।    ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 2012 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ 50 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।  ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੁਝ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,  ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਵੇਰੇ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਿਕਨਿਕ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਸੈਲਾਨੀਆਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਜੌਗਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਝੀਲ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹਰੇ ਕਵਰ ਨੇ 192 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਲਘਰ ਦਾ ਰਕਬਾ 73 ਏਕੜ ਹੈ ਜਦਕਿ ਗਰੀਨ ਕਵਰ ਦਾ ਰਕਬਾ 119 ਏਕੜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 107 ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 69 ਨਿਵਾਸੀ ਪੰਛੀ, 14 ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ, 23 ਲੰਬੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਰੈਗਨਫਲਾਈ ਦੀਆਂ 13 ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਗ੍ਰੀਨ ਕਵਰ ਵਿੱਚ 11,000 ਰੁੱਖ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 7.500 75 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ। 

## ਲੈਂਡਮਾਰਕਸ 
* **ਦੁਰਗਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ:** 2012 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੱਡਿਆ ਵਾਟਰ ਹਾਊਸ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਦੁਰਗਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਮਾਂ ਫੇਰੇ ਐਲੋ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਵੇਲੀਅਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ। ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਨਮੂਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 9 ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂਆਂ ਨਾਲ ਬਦਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।   
* ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਬਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 26,000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ । ਇਹ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਿਖਲਾਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ।
* ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਓਪਨ-ਏਅਰ ਥੀਏਟਰ, ਮੁਕਤ ਮੰਚ ਵੀ ਹੈ।
* ਨਜ਼ਰੁਲ ਮੰਚ ਗੋਲਪਾਰਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
* ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰ ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1935 ਵਿੱਚ ਨਿਚੀਦਾਤਸੂ ਫੁਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਬੋਧੀ ਸੰਘ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਨਿਪੋਨਜ਼ਾਨ ਮਯੋਹੋਜੀ ਸੀ । ਭਿਕਸ਼ੂ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਢੋਲ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਥੰਮ੍ਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਉੱਕਰੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ *ਕੋਮੈਨੂ* (ਸ਼ੇਰ-ਕੁੱਤੇ) ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
* ਝੀਲ ਦੇ ਇਕ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਝੀਲ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਇੱਕ ਕੇਬਲ-ਸਟੇਡ ਲੱਕੜ (ਹੁਣ ਲੋਹੇ ਦੇ) ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਬ੍ਰਿਜ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ 1926 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੱਛੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ।
* ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਕੁਝ ਤੋਪਾਂ ਪਈਆਂ ਹਨ ਜੋ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸੀਆਈਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁੰਦਰੀਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ਾਸਕ ਨਵਾਬ ਸਿਰਾਜ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
* ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫਾਰੀ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਿਲੀ ਪੂਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਖੇਡ ਕੇਂਦਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਵਿਮਿੰਗ ਪੂਲ ਹੈ। 1985 ਅਤੇ 1989 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਖਿਡੌਣਾ ਟ੍ਰੇਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਰਾਅ ਸੀ।
* ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਰੋਇੰਗ  ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਕਲੱਬ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹਨ। 1858 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਰੋਇੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਕੱਤਾ ਰੋਇੰਗ ਕਲੱਬ (CRC) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 1901 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵੱਕਾਰੀ ਐਮੇਚਿਓਰ ਰੋਇੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦਿ ਈਸਟ (ਏ.ਆਰ.ਏ.ਈ.) ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ 1923 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਰੋਇੰਗ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। CRC ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 150 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਰੋਇੰਗ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਕਈ ਅੰਤਰ- ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਕਲੱਬ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 7:30 ਵਜੇ ਤੱਕ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ 3:30 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਤੱਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰੋਇੰਗ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੰਗਾਲ ਰੋਇੰਗ ਕਲੱਬ, ਲੇਕ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੋਇੰਗ ਕਲੱਬ ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰੋਇੰਗ ਕਲੱਬ ਹਨ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੈਰਾਕੀ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਇੰਡੀਅਨ ਲਾਈਫ ਸੇਵਿੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਐਂਡਰਸਨ ਕਲੱਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ) ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਝੀਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।
* ਇਹ ਝੀਲ ਗੋਲਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ ਤੋਂ ਪੈਦਲ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।
* ਸਰੋਵਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਜਾਂ ਇੱਕ ਹਾਲ ਹੈ ਜੋ **ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਸਟੇਡੀਅਮ** ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ **ਪੈਵੇਲੀਅਨ ਹਾਲ** ਹੈ।

*

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰੇਨ ਵਾਟਰ ਹਾਰਵੈਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਵਰਣਨ
* Clickindia.com ਵਿੱਚ ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ
* "ਦ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ" ਵਿੱਚ ਪੈਵੇਲੀਅਨ ਹਾਲ, ਰਬਿੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ