open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪਾਰਬਤੀ ਗਿਰੀ

**ਪਰਬਤ ਗਿਰੀ** (19 ਜਨਵਰੀ 1926-17 ਅਗਸਤ 1995) ਧਨੰਜੈ ਗਿਰੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। **ਪੱਛਮੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ** ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੀ। ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਗਗਗਗ ਦੱਸਦੇ ਹੁਗਡਚ ਦੱਸਣਗੇ ਹਜਜਬ ਗਡਗਗ ਗੁਜਬ ਦਰਗਜ ਡਰਡਡ ਹੁਵਡ ਜਿਗਰ 

ਉਸ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਸਰਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ "ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ" ਸੱਦੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੈਕਮਾਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਜੀਵਨ ਅਨਾਥਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਗਿਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਜਨਵਰੀ 1926 ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਰਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਅਣਵੰਡੇ ਸੰਬਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੀਜੇਪੁਰ ਨੇੜੇ ਸਮਲਾਈਪਾਦਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਤੀਜੀ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸੰਨ 1938 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਮਲਾਈਪਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਾਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਗਈ। ਪਾਰਬਤੀ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਕਾਰੀ, ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸਗੀਰ ਤਬੱਸੁਮ

**ਸਗੀਰ ਤਬੱਸੁਮ** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: **صغیر تبسم**, ਜਨਮ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1981; ਬਹਾਵਲਨਗਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਨਕੀਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ।ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾ "ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਏ ਕੁੜੀਏ, ਤੂੰ ਕੀ ਜਾਣੇ" ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ
# ਕੈਦੀ ਸੁਫ਼ਨੇ
# ਜਿਉਂਦੀਆਂ ਮਰਦੀਆਂ ਆਸਾਂ
# ਅਸਾਂ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਵੱਟਣੀ ਧਰਤੀ ਤੇ
# ਇਕ ਖਿਆਲ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਡੂੰਘਾ
# ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਏ ਕੁੜੀਏ

### ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ
# ਕੂੰਜਾਂ ਵਿਛੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੇ
# ਵਾਹਗਿਉਂ ਆਰ ਪਾਰ

# ਹੋਰ ਮੁਹੱਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ
# ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਏ ਕੁੜੀਏ
# ਕੂਕ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਦੀ(6 July 2025, Page 11)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1981 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹਾਵਲਨਗਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ
ਮੁਥੁਕੁਲਮ ਪਾਰਵਤੀ ਅੰਮਾ

**ਮੁਥੂਕੁਲਮ ਪਾਰਵਤੀ ਅੰਮਾ** (1904–1977) ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਵੀ, ਅਧਿਆਪਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਨਾਟਕ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਾਰਾਇਣ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੈਰੋਕਾਰ ਪਾਰਵਤੀ ਅੰਮਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਮੁਥੂਕੁਲਮ ਪਾਰਵਤੀ ਅੰਮਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਮੁਥੂਕੁਲਮ ਪਾਰਵਤੀ ਅੰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀਰਵਾਰ, 28 ਜਨਵਰੀ, 1904 ਨੂੰ ਮੁਥੂਕੁਲਮ ਦੇ ਥੱਟੱਕੱਟੁਸੇਰੀ ਘਰ ਤੋਂ ਰਾਮਾਪਾਣਿਕਰ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਲਾਪੁਝਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਰੱਟੂਪੁਝਾ ਦੇ ਨੱਲਾਨਿਕਲ ਕੰਦਾਥਿਲ ਘਰ ਤੋਂ ਵੇਲੁੰਬਿਆਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਮਾਪਾਣਿਕਰ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜੋਤਸ਼ੀ ਵੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਚਿੰਤਕ ਸੀ। ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡੀ। ਉਹ ਜਿਸ *ਮਹਿਲਾ ਆਸ਼ਰਮ* (ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ) ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਸੀ ਜੋ ਬੋਧੀ ਸਾਧਵੀਆਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 15 ਸਤੰਬਰ 1977 ਨੂੰ ਹੋਈ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕਰੀਅਰ 
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਵਤੀ ਅੰਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ *ਯਥਾਰਥ ਜੀਵਿਤਮ* (ਭਾਵ: ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ) ਟੀਸੀ ਕਲਿਆਣਯੰਮਾ ਦੇ *ਸ਼ਾਰਦਾ*, ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। *ਉਦੈਪ੍ਰਭਾ* (ਭਾਵ: ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ) ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਉਲੂਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਲੂਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਕੁਮਾਰਨ ਆਸਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਨਾਟਕ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। *ਸ਼੍ਰੀਬੁਧ ਚਰਿਤ* (ਬੁੱਧ ਦੀ ਜੀਵਨੀ), ਕਵੀ ਕੁਮਾਰਨ ਆਸਣ ਦਾ ਅਧੂਰਾ ਕੰਮ, ਪਾਰਵਤੀ ਅੰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* *ਸ਼੍ਰੀ ਚਿਤਿਰਾ ਮਹਾ ਵਿਜਯਮ* 

### ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ 
* 2003: ਚੰਦਰਮਾਥੀ
* 2010: ਸੀ.ਐਸ. ਚੰਦਰਿਕਾ, *ਅਰਥਵਮੁੱਲਾ ਔਰਤਕਲ* ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਲੇਖ ਲਈ।
* 2017: ਸ਼ਾਹੀਨਾ ਈ.ਕੇ.
* 2019: ਜੀਸ਼ਾ ਅਭਿਨਯਾ, *ਏਲੀ ਏਲੀ ਲਾਮਾ ਸਬਕਤਾਨੀ* ਲਈ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ। 
* 2020: EK ਸ਼ੀਬਾ, ਕੰਮ *ਮੰਜਾ ਨਦੀਕਾਲੁਦੇ ਸੂਰਿਆਨ* ਲਈ। 
* 2021: ਵੀਪੀ ਸੁਹਰਾ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਕਥਾ *ਜੋਰਾਯੁਦੇ ਕਥਾ* (ਭਾਵ: 'ਜੋਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ') ਲਈ 
* 2023: ਵੀ.ਕੇ. ਦੀਪਾ, ਉਸਦੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਵੂਮੈਨ ਈਟਰਸ* ਲਈ। 
* 2024: ਸ਼ੀਲਾ ਟੋਮੀ।  ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਸਿਰਲੇਖ *ਆ ਨਦੀਯੋਦ ਪੇਰੂ ਚੋਡੀਕਰੁਥ* ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 
* 2025: ਸੁਧਾ ਮੈਨਨ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ *ਚਰਿਤਰਮ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯਮੱਕੀਆ ਮੁਰੀਵਿਕਲ* (ਭਾਵ: ਇਤਿਹਾਸ ਦੁਆਰਾ ਅਦਿੱਖ ਬਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ) ਲਈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਕਾਰੂ, ਲੱਦਾਖ

**ਕਾਰੂ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Kharu** ਜਾਂ **Karu**) ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਉਪ ਮੰਡਲ, ਤਹਿਸੀਲ, ਬਲਾਕ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਹ-ਮਨਾਲੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਭਾਨੂਪਲੀ-ਲੇਹ ਲਾਈਨ ਉੱਤੇ ਲੇਹ ਤੋਂ 34 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਾਰੂ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਨਿਰ੍ਮਾਣਾਧੀਨ ਭਾਨੂਪਲੀ-ਲੇਹ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਰੇਲਵੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਹੱਬ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਾਰੂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਵਾਜਾਈ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਈ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਡ਼ਕ ਧਮਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫੀਡਰ ਰਸਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੇਹ-ਮਨਾਲੀ ਰਾਜਮਾਰਗ, ਲੇਹ-ਨਿਓਮਾ ਸੜਕ, ਹਮਿਸ-ਕਾਰੋ-ਪੈਂਗੋਂਗ ਸੋ ਸੜਕ ਆਦਿ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਫੌਜੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਲੂਪ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰੂ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਭਾਨੂਪਲੀ-ਲੇਹ ਲਾਇਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਯਾਤਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਾਰੂ ਐੱਨਐੱਚ-3 ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਕੁਸ਼ੋਕ ਬਕੁਲਾ ਰਿੰਪੋਚੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਲੇਹ ਵਿਖੇ ਹੈ।

ਕਾਰੂ ਸ਼ਹਿਰ, ਏ. ਟੀ. ਐਮ., ਇੰਟਰਨੈਟ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 3500 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਹੇਮਿਸ ਮੱਠ, ਉੱਚਾਈ ਹੇਮਿਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ਚਾਂਗ ਲਾ ਮੋਟਰ ਯੋਗ ਪਾਸ, ਕੇ ਲਾ ਪਾਸ, ਆਦਿ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ.

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਕਾਰੂ ਬਲਾਕ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡ ਹਨ, ਕਾਰੂ, ਹੇਮਿਸ, ਉਪਸ਼ੀ, ਮੇਰੂ, ਚੰਗਾ, ਆਦਿ।

## ਸਭਿਆਚਾਰ 
ਮੂਲ ਕਬੀਲਾ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਪ੍ਰਸਿੱਧ "ਕਾਰੂ ਆਰਮੀ ਗੁਡਵਿਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1998 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ XIV ਕੋਰ ਦੇ ਤਾਂਗਤਸੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਕਾਰੂ ਮਿਲਟਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ 
ਕਾਰੂ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਬੇਸ ਵੀ ਹੈ। ਫੌਜੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ-ਲੇਹ ਰੇਲ ਲਾਈਨ  ਵਿੱਚ ਕਾਰੂ ਵਿਖੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਫੌਜ਼ੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕ, ਲੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨਲੋਡਿੰਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਲੂਪ ਲਾਈਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਰੇਲ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਲਈ ਹੋਰ 4 ਸਮਰਪਿਤ ਲੂਪ ਲਾਈਨਾਂ ਸਿਸੂ, ਡੈਬ੍ਰਿੰਗ, ਲੇਹ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ਾਰਥਾਂਗ ਵਿਖੇ ਹੋਣਗੀਆਂ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਖਾਰੋ
* ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
* ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਦਾਖ਼ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਲੇਹ ਪੇਲੈਸ

**ਲੇਹ ਪੇਲੈਸ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਲਾਚੇਨ ਪਾਲਕਰ ਮਹਿਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਲੇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਲਗਭਗ 1600 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸੇਂਗੇ ਨਾਮਗਿਆਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਹਿੱਕਿਮ

ਹਿੱਕਿਮ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ  ਮੀਟਰ (14,400 ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਜ਼ਾ ਤੋਂ  ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.3 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 4330 ਤੋਂ 4400 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਕੋਮਿਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤੰਗਯੁਡ ਮੱਠ ਵਿੱਚ 4520 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੋ ਮੋਰਿਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਕੋਰਜ਼ੋਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਰਜ਼ੋਕ ਮੱਠ ਵਿਚ ਸਾਲ ਭਰ 4570 ਮੀਟਰ ਤੱਟ ਤੱਕ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹਨ।

## ਪਹੁੰਚ 
ਹਿੱਕਿਮ ਪਿੰਡ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾਈ ( ਮੀਟਰ (14,400 ) ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਪਾਸਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇਹ ਖੇਤਰ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਲਈ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਟਰੈਕ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਪੀਤੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਕਾਜ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ  ਕਿਲੋਮੀਟਰ (29 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।

## ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਡਾਕਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 
ਪਿੰਡ ਹਿੱਕਿਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਘਰ ਹੈ ਜੋ  ਮੀਟਰ (14,400 ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਡਾਕਘਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਡਾਕਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ, ਡਾਕਘਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਡਾਕਘਰ ਇਸ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਕ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬੱਚਤ ਬੈਂਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਤ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਡਾਕਘਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਦਾਂ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਪਿੰਨ 172114 ਹੈ।

ਰਿੰਚੇਨ ਛੇਰਿੰਗ 1983 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਸਟਮਾਸਟਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਾਕ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਕਾਜ਼ਾ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਬਰਫਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹਿੱਕਿਮ ਪਿੰਡ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ। ਇਹ ਲਿਮਕਾ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਤਾਸ਼ੀਗੰਗ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

* ਹਿਕ੍ਕਿਮ ਦੀ ਉਚਾਈ-Veloroutes.org 
* ਹਿਮਾਚਲ-ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੋਸਟ ਇੰਡੀਆ
* ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਵਧੋ (ਭਾਰਤ ਪੋਸਟ-ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ)
* ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵੋਟਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ-ਪੱਤਰ ਸੂਚਨਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਚੋਡਗਾਮ ਅੰਮਨਾ ਰਾਜਾ

**ਸੀ. ਅੰਮੰਨਾ ਰਾਜਾ** ਜਾਂ **ਚੋਡਾਗਾਮ ਅੰਮੰਨਾ ਰਾਜਾ** ਬੀ.ਏ. (6 ਜੂਨ 1909 - 22 ਫਰਵਰੀ 1999) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜੂਨ 1909 ਨੂੰ ਬਾਂਦਰ ਵਿੱਚ ਗੰਧਮ ਵੀਰੱਈਆ ਨਾਇਡੂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾਮੁੰਦਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1932 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ (ਬੀਏ) ਅਤੇ ਐਲਟੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਬਾਪਟਲਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਹ 1937 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾਬਾਈ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਏਲੂਰੂ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 1939 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 27 ਅਗਸਤ 1940 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਚੋਡਾਗਮ ਜਨਾਰਧਨ ਰਾਓ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਉਰਮਿਲਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸੀ। ਚੋਡਾਗਮ ਜਨਾਰਧਨ ਰਾਓ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਕਰਾ ਨੰਗਲ ਡੈਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ।

ਚੋਡਗਾਮ ਅੰਮੰਨਾ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ 1940 ਵਿੱਚ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਉਹ 1946 ਵਿੱਚ ਏਲੂਰੂ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਹ 1946 ਅਤੇ 1952 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਡਾ. ਮੁਥੁਲਕਸ਼ਮੀ ਰੈੱਡੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਹੈ।

ਉਹ 1955 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਟਿਲੀ ਤੋਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਹ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1962 ਤੋਂ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1968 ਤੱਕ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅਣਥੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1977 ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੱਕਰਵਾਤ ਦੌਰਾਨ ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਕੋਲ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 22 ਫਰਵਰੀ 1999 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੋਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ਼ੋਰ, ਨੂੰਹ ਨਲਿਨੀ, ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਜਨਾਰਦਨ ਅਤੇ ਜੋਤਸਨਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਡਾਕਟਰ ਉਰਮਿਲਾ, ਜਵਾਈ ਡਾਕਟਰ ਰਮਨ ਰਾਓ, ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਡਾਕਟਰ ਜਨਾਰਦਨ ਅਤੇ ਜੋਤੀ ਵੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਸੀ. ਅਮੰਨਾ ਰਾਜਾ ਦਾ ਬਾਇਓਡਾਟਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਰਾਣੀ ਭਾਟੀਆ ਮੰਦਰ

ਜਸੋਲ ਵਿੱਚ **ਰਾਣੀ ਭਾਟੀਆਣੀ ਮੰਦਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Rani Bhatiyani Temple**), ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਜੀਸਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵੀ ਰਾਣੀ ਭਾਟੀਆਨੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਲੋਤਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਕੋਦਾ-ਬਾਲੋਤਰਾ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਮੰਦਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ।

## ਮੰਦਿਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
* ਨਵਾਂ ਮੰਦਿਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਸਲਮੇਰ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
* ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਭਾਟੀਆਣੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਾਲ ਭਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੰਦਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਪ੍ਰਦੁਮ ਸ਼ੁਕਲਾ

**ਪ੍ਰਦੁਮ ਸ਼ੁਕਲਾ** (ਹਿੰਦੀ: **प्रदुम शुक्ला**; ਜਨਮ 24 ਜੂਨ 2006, ਵਾਰਾਣਸੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯਮੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਕਸ (Desh Crux) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਪ੍ਰਦੁਮ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਜੂਨ 2006 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗ੍ਰਿਹਣੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਡਿਵਾਈਨ ਸੈਨਿਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਗ੍ਰੇਟਰ ਨੋਇਡਾ ਦੇ IIMT ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਕਾਲਜਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (B.Tech) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* *ਖੁਦ ਸੇ ਆਗੇ* (*Khud Se Aage*)
* *ਦ ਪਾਵਰ ਟੂ ਆਉਟਗ੍ਰੋਥ* (*The Power to Outgrowth*)
* *ਸਿੰਥੇਟਿਕ ਮਾਈਂਡਜ਼: ਦ ਏਆਈ ਇਵੋਲੂਸ਼ਨ* (*Synthetic Minds: The AI Evolution*)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਅਸਕੋਲ

right|thumb|250x250px|ਅਸਕੋਲ
**ਅਸਕੋਲ**, **ਅਸਕੋਲੀ**, ਜਾਂ **ਅਸਕੋਲੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Askole;** ਉਰਦੂਃ اسکولی) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਲਡੋ ਘਾਟੀ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਿਗਰ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਅਸਕੋਲ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾੜੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 3,040 ਮੀਟਰ (9,970 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚੇ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਦੇ ਉਜਾੜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਤਿਮ ਬਸਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। 

ਅਸਕੋਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ 14 ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹੈ ਜੋ ਅੱਠ-ਹਜ਼ਾਰ (8,000 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇ 2, ਗੈਸ਼ਰਬਰਮ I, ਬ੍ਰੌਡ ਪੀਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਲਈ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਈ ਲਾਂਚਪੈਡ ਹੈ। 1996 ਵਿੱਚ, ਅਸਕੋਲੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 370 ਸੀ।

## ਯਾਤਰਾਵਾਂ 
* K2, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ 8,611 ਮੀਟਰ

* ਗੈਸ਼ਰਬਰਮ I, 8,080 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ 11ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
* ਬ੍ਰੌਡ ਪੀਕ, 8,047 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ 12ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਹੈ।
* ਗੈਸ਼ਰਬਰਮ II, 8,035 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ 13ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
* ਗੈਸ਼ਰਬਰਮ III, 7,946 ਮੀਟਰ (ਅਕਸਰ ਗੈਸ਼ਰਬਰਾਮ II ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਸਿਖ਼ਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਗੈਸ਼ਰਬਰਮ IV, 7,932 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ 17ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
* ਮਾਸ਼ੇਰਬਰਮ (ਕੇ1) 7,821 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ 22ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
* ਚੋਗੋਲੀਸਾ, 7,665 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ 36ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
* ਬੈੰਥਾ ਬ੍ਰੈਕ, 'ਦ ਓਗਰੇ', 7,285 ਮੀਟਰ।
* ਮੁਜ਼ਤਾਗ ਟਾਵਰ, 7,273 ਮੀਟਰ।
* ਸਨੋ ਡੋਮ, 7,160 ਮੀਟਰ।
* ਬੀਆਰਚੇਡੀ, 6,781 ਮੀਟਰ।
* ਟ੍ਰੈਂਗੋ ਟਾਵਰ, 6,363 ਮੀਟਰ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ।
* ਮੀਟਰ ਪੀਕ, 6,010 ਮੀਟਰ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਹਾਈਵੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ
ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਚੇਤੱਰੀ

ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਚੇਤੱਰੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਨਾਮਗਿਆਲ

**ਨਾਮਗਿਆਲ**, ਇੱਕ ਤਿੱਬਤੀ ਦੇਵਤਾ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਨਾਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਸਾਹਿਤ 
* ਡਾਗਪੋ ਤਾਸ਼ੀ ਨਾਮਗਿਆਲ, 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਡਾਗਪੋ ਕਾਗਯੂ 

## ਸਿਆਸਤ 
* ਨਾਮਗਿਆਲ ਰਾਜਵੰਸ਼
** ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਨਾਮਗਿਆਲ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ
** ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਨਾਮਗਿਆਲ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਲੱਦਾਖ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ
* ਫੁੰਟਸੋਗ ਨਾਮਗਿਆਲ 
** ਫੁੰਟਸੋਗ ਨਾਮਗਿਆਲ, ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ
* ਪਾਲਡੇਨ ਥੋਂਡੂਪ ਨਾਮਗਿਆਲ, ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਕ, ਹੋਪ ਕੁੱਕ ਦੇ ਪਤੀ
* ਨਗਵਾਂਗ ਨਾਮਗਿਆਲ, ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ
* ਤਾਸ਼ੀ ਨਾਮਗਿਆਲ, 1914 ਤੋਂ 1963 ਤੱਕ ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ
* ਥੁਤੁਬ ਨਾਮਗਿਆਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਨ 1894 ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗੰਗਟੋਕ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
* ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁਡਪੁੱਡ ਨਾਮਗਿਆਲ (1793 ਤੋਂ 1863 ਤੱਕ) ਨੇ 1815 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਸਭਿਆਚਾਰ 
* ਨਾਮਗਿਆਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਤਿੱਬਤੋਲੋਜੀ
* ਨਾਮਗਿਆਲ ਮੱਠ, ਕਈ ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ
* ਨਾਮਗਿਆਲ ਮੱਠ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਬੋਧੀ ਸਟੱਡੀਜ਼
* ਨਾਮਗਿਆਲ ਲਾਮੋ, ਤਿੱਬਤੀ ਗਾਉਣ ਦੇ ਮਾਹਰ
* ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਤਾਸ਼ੀ ਨਾਮਗਿਆਲ ਅਕੈਡਮੀ

## ਖੇਡਾਂ 
* ਨਾਮਗਿਆਲ ਭੂਟੀਆ, ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ

## ਹੋਰ 
* ਨਾਮਗਿਆਲ ਰਿਨਪੋਚੇ, ਕਰਮਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ ਡੋਰਜੇ (1931-2003), ਟੋਰਾਂਟੋ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਲੇਸਲੀ ਜਾਰਜ ਡਾਵਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਚੋਗ੍ਯਾਲ, ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਨਾਮਗਿਆਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ
* ਗਿਆਲਪੋ (ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਨਾਮਗਿਆਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਬਿਆਫੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ

**ਬਿਆਫੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ** (ਉਰਦੂਃ بیافو گلیشیر) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿਸਪਾਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 67 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (42 ਮੀਲ) ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦਾ ਇਹ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ 853  ਕਿਲੋਮੀਟਰ (329  ਮੀਲ) ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਇੱਕ ਬੇਸਿਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 628 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (242 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਸਥਾਈ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਕੱਲਾ ਇਕੱਠਾ ਖੇਤਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਦਾ 68% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਬਿਆਫੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹਿਸਪਾਰ ਲਾ ਵਿਖੇ 49 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (30 ਮੀਲ) ਲੰਬੇ ਹਿਸਪਾਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਨਾਲ 5,128 ਮੀਟਰ (16,824 ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਗੈਰ-ਧਰੁਵੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (75 ਮੀਲ) ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਰਸਤਾ ਦੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਗੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਜੰਕਸ਼ਨ ਸ਼ਿਗੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਲਡੋ ਦੇ ਅਸਕੋਲ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਯਾਤਰਾ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (62 ਮੀਲ) ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 51 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (42 ਮੀਲ) ਬਿਆਫੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਹਿਸਪਾਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
thumb|ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਝੀਲ
ਬਿਆਫੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਕਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਪੱਥਰ ਦੀ ਛਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਰਫ਼ ਝੀਲ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਰਫ਼ ਝੀਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰੀ ਬਿਆਫੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਸਿਮ ਗੈਂਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੇਸਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਡੂੰਘਾਈ  ਮੀਟਰ (0,99 ਮੀਲ) ਹੈ।
left|thumb|ਬਿਆਫੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹਿਸਪਾਰ
ਬਿਆਫੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਰਮਿਆਨ ਲਡ਼ੇ ਗਏ  ਕਿਲੋਮੀਟਰ (43 ਮੀਲ) ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੇ  ਕਿਲੋਮੀਟਰ (48 ਮੀਲ) ਲੰਬੇ ਫੇਡਚੇਂਕੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਹੈ।

ਬਿਆਫੋ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੈਂਪਸਾਈਟਾਂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਪਾਸੇ ਦੇ ਮੋਰੈਨ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ (ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਰੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਅਸਕੋਲ ਪਿੰਡ) ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਅੰਬ ਅਤੇ ਨਾਮਲਾ, ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕੈਂਪਸਾਈਟਾਂ, ਅਕਸਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਮਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕੈਂਪਿੰਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਬੈੰਥਾ, ਤੀਜਾ ਕੈਂਪਸਾਈਟ, ਅਕਸਰ ਆਰਾਮ ਦੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਰੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੈਂਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੁਝ ਚੱਲਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਨ ਚੱਟਾਨ ਚੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਰੈਪਲਿੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]

ਟ੍ਰੇਕ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਬੈਕਸ ਅਤੇ ਮਾਰਖੋਰ ਪਹਾੜੀ ਬੱਕਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਭੂਰੇ ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਚੀਤੇ ਚੀਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਬਾਲਟੋਰੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ
* ਗੌਡਵਿਨ-ਆਸਟਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ
* ਸਰਪੋ ਲਾਗਗੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ
* ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ
* ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾਡ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਗੂਗਲ ਅਰਥ ਆਰਕਾਈਵ 2012-02-04 ਵਿੱਚ  ਉੱਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਥਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਬਤੀ ਲੜੀਆਂ
ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2025

ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 243 ਮੈਂਬਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ 6 ਨਵੰਬਰ ਅਤੇ 11 ਨਵੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ। 14 ਨਵੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਐਲਾਨੇ ਜਾਣਗੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵੰਦਨਾ ਗਾਵਲੀ

**ਵੰਦਨਾ ਗਾਵਲੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਏ. ਬੀ. ਐਸ. ਆਗੂ ਅਰੁਣ ਗਾਵਲੀ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 2007 ਅਤੇ 2012 ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਿਹਨਮੁੰਬਈ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰਡ 204 ਸੀਟ (ਬਾਇਕੁਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ) ਜਿੱਤੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 11,868 ਵੋਟਾਂ (9,512 ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਜਿੱਤ ਦਾ ਫਰਕ) ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2012 ਦੀਆਂ ਮਿਊਂਸਪਲ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਿਊਂਸਪਲ ਸਿਵਿਕ ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਆਭਾ ਮੈਤੀ

**ਆਭਾ ਮੈਤੀ** (22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1925-3 ਜੁਲਾਈ 1994) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ 1977 ਤੋਂ 1979 ਤੱਕ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਆਭਾ ਮੈਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੂਰਬੀ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਹਿਸ਼ਯ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਨਿਕੁੰਜਾ ਬਿਹਾਰੀ ਮੈਤੀ ਸਨ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਬੈਥੁਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਲ. ਐਲ. ਕੀਤੀ। ਬੀ ਅਤੇ ਐਮ. ਏ. ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ 1951 ਵਿੱਚ ਖੇਜੂਰੀ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ ਅਤੇ 1962, 1967 ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨਪੁਰ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।  1960 ਅਤੇ 1962 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੈਤੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।  ਉਹ 1962 ਤੋਂ 1967 ਤੱਕ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। 

ਉਹ 1977 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੰਸਕੁਰਾ ਤੋਂ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Abha Maiti profile
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਮੰਗਲੁਰੂ ਸਮਾਚਾਰਾ

**ਮੰਗਲੁਰੂ ਸਮਾਚਾਰਾ** ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ **"ਮੰਗਲੌਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ"** ਕੰਨਡ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਇੱਕ ਜਰਮਨ, ਰੇਵ. ਹੇਰਮਨ ਫਰੈਡਰਿਕ ਮੋਗਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ 1843 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਬਾਸੇਲ ਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਗਜ਼ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸਲੈਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਬਾਲਮੱਟਾ, ਮੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਬਾਸੇਲ ਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|280x280px|ਮੰਗਲੁਰੂ ਸਮਾਚਾਰਾ ਨੂੰ ਹੇਰਮਨ ਮੋਗਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਸੰਨ 1836 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਬਾਈਬਲ ਨਾਲ ਮੰਗਲੌਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1843 ਵਿੱਚ, ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਮੰਗਲੁਰੂ ਸਮਾਚਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਨਡ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਕਰਨਾਟਕ ਥੀਓਲਾਜੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਬੇਨੇਟ ਜੀ ਅਮੰਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 'ਵੂਰਾ ਵਰਥਾਮਣ' (ਸਥਾਨਕ ਖ਼ਬਰਾਂ), 'ਸਰਕਾਰਦਾ ਨਿਰੋਪਗਾਲੂ' ( ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮ) ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਖਬਰ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।"

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸੁਰੇਖਾ ਕਦਮ

**ਸੁਰੇਖਾ ਕਦਮ** (ਮਰਾਠੀਃ ਸੁਰੇਖਾ ਕਦਮ) ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੇਅਰ ਹੈ।

## ਅਹੁਦੇ 
* 2012: ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਵਿੱਚ ਨਿਗਮ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ।
* 2016 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਮੇਅਰ ਚੁਣੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Shivsena Home Page
* Ahmednagar Municipal Corporation website
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੱਟੂ

**ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੱਟੂ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Paramjeet Singh Kattu) ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਲੇਖਣ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ "ਦ ਸੇਵੀਅਰ: ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ" ਡਾਕੂ-ਡਰਾਮਾ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਛੇਤਰੀ

**ਸ਼ਾਂਤਾ ਛੇਤਰੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਆਗੂ ਹੈ। ਉਹ 31 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਨਿਰਵਿਰੋਧ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਟੀ. ਐੱਮ. ਸੀ. ਸੰਚਾਲਨ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਡੇਵਿਡ ਅਬਰਾਹਮ ਚੈਲਕਰ

**ਡੇਵਿਡ** ਅਬਰਾਹਮ ਚਿਯੂਲਰ (21 ਜੂਨ 1908-2 ਜਨਵਰੀ 1982), ਜੋ ਡੇਵਿਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1941 ਦੀ ਫਿਲਮ ਨਯਾ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਰਿੱਤਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਅਤੇ 110 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਗੋਲ ਮਾਲ* (1979),  (1979) ਅਤੇ *ਬੂਟ ਪੋਲਿਸ਼* (1954) ਵਰਗੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 1955 ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਡੇਵਿਡ ਅਬਰਾਹਿਮ ਚੇਉਲਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸ਼ਦੋਦ ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਬਰਾਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਡੇਵਿਡ ਦੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਿਨਾਹ, ਜਿਸਦੀ ਮਰਾਠੀ ਪਿਛੋਕੜ ਸੀ, ਨੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 104 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ][ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬੇਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਡੇਵਿਡ ਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣ ਕੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ੰਪਾ ਧਾਰਾ

**ਸ਼ੰਪਾ ਧਾਰਾ** (ਜਨਮ 1992) ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਰੈਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰਬਾ ਬਰਧਮਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2021 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਧਾਰਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਬਰਧਮਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੈਨਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੰਗਾਧਰ ਧਾਰਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਪੂਰਬਾ ਬੁਰਧਵਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਧਮਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਐਮਐਲਏ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬੀ ਬਰਧਮਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਧਾਰਾ ਨੇ 2021 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਰੈਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 108,752 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮਾਣਿਕ ਰਾਏ ਨੂੰ 18,205 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਾਗੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਪੰਕਜ ਧੀਰ

**ਪੰਕਜ ਧੀਰ** (9 ਨਵੰਬਰ 1956 – 15 ਅਕਤੂਬਰ 2025) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ *ਮਹਾਭਾਰਤ* ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ *ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ*, *ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਮਰਾਠਾ*, *ਯੁੱਗ* ਅਤੇ *ਵਧੋ ਬਹੂ* ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ *ਸੜਕ*, *ਸੋਲਜਰ* ਅਤੇ *ਬਾਦਸ਼ਾਹ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸੰਨ 1988 ਵਿੱਚ ਧੀਰ ਨੇ ਬੀ. ਆਰ. ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼  ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਕਰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕਰਨਾਲ ਅਤੇ ਬਸਤਰ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਅਰਚਨਾ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਡੈਬਿਊ ਐਪੀਸੋਡ *ਦਸਤਕ*, ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼, ਜ਼ੀ ਹਾਰਰ ਸ਼ੋਅ (1993) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਸੰਨ 2006 ਵਿੱਚ ਧੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਤਲੁਜ ਧੀਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋਗੇਸ਼ਵਰੀ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਟੂਡੀਓ, ਵਿਸੇਜ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 2010 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ *ਅਭਿਨੈ ਐਕਟਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ* ਖੋਲ੍ਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਗੁਫੀ ਪੇਂਟਲ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਬਤੌਰ ਨਿਰਮਾਤਾ 
### ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰ 
#### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
#### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਧੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਿਤਿਨ ਧੀਰ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਨਿਕਿਤਿਨ ਨੇ ਕ੍ਰਾਤਿਕਾ ਸੇਂਗਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।

## ਮੌਤ 
15 ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਨੂੰ 68 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2025
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਅੰਜਲੀ ਦਮਾਨੀਆ

**ਅੰਜਲੀ ਅਨੀਸ਼ ਦਮਾਨੀਆ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਦੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਇਕਾਈ ਦੀ ਕਨਵੀਨਰ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਘੁਟਾਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸ਼ੱਕੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਉਸ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਭ ਲਈ ਬੇਲੋੜਾ ਡਰਾਮਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

2011-12 ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਰਟੀਆਈ ਪੁੱਛਗਿੱਛਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੋਂਢਾਣੇ ਡੈਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ' ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਨਾਗਪੁਰ ਤੋਂ ਗਡਕਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ 'ਆਪ' ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਅਸਫਲ ਲੜੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਰਚ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਨਵੀਨਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 'ਆਪ' ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਛਗਨ ਭੁਜਬਲ ਅਤੇ ਏਕਨਾਥ ਖੜਸੇ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਈ ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। 2 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਏਕਨਾਥ ਖੜਸੇ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਖੜਸੇ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

## ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸਰਗਰਮੀ 
### ਏਕਨਾਥ ਖੜਸੇ ਮਾਮਲਾ 
ਅੰਜਲੀ ਦਮਾਨੀਆ ਨੇ ਖੜਸੇ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਭੋਸਾਰੀ ਐਮਆਈਡੀਸੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੜੱਪਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਖੜਸੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਖੜਸੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕਤਾਈਨਗਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝੂਠੇ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਅੰਜਲੀ ਦਮਾਨੀਆ ਦੇ ਪਤੀ ਅਨੀਸ਼ ਦਮਾਨੀਆ ਜੇਐਮ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲਜ਼ ਦੇ ਸੀਈਓ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਫਾਰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮੇਸ਼ਨ (ਮਿੱਤਰਾ) ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਜਲੀ ਦਮਾਨੀਆ ਲਈ ਹਿੱਤਾਂ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਦਮਾਨੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਰਐਸਐਸ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮਲੀਲਾ ਵਿਠਲਦਾਸ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਮੈਡੀਕਲ ਲੈਬ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। &#x5B; '''' &#x5D;

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Anjali Damania on Facebook
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਛਾਇਆ ਦੋਲਾਈ

**ਛਾਇਆ ਦੋਲਾਈ** (ਜਨਮ 1983) ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੰਦਰਕੋਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2016 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਦੋਲਾਈ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੰਦਰਕੋਨਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਦੋਲਾਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਾਪੁਰ ਗੰਗਚੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਦੋਲਾਈ ਨੇ 2016 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਕੋਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 117,172 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਬੋਧੂਕ ਨੂੰ 38,381 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2011 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ ਮਸਜਿਦ

**ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ ਮਸਜਿਦ** () ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ ਮਹਲ ਨੇ 1650 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦਾਂ
ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ

**ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ** ਅਮਰ ਹੁੰਦਲ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂਪੀ ਗਿੱਲ, ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਜੱਸ ਬਾਜਵਾ, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ, ਅਤੇ ਸੁਨੀਤਾ ਧੀਰ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ 
ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ, ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਕੋੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ।

## ਕਾਸਟ 
* ਰੂਪੀ ਗਿੱਲ
* ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ
* ਜੱਸ ਬਾਜਵਾ
* ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ
* ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾਰਾਪੁਰੀ

## ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 
ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ  30.5 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2024 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲੜੀ ਦਿਵਸ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ **ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲੜੀ ਦਿਵਸ** ਹਰ ਸਾਲ 24 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 2008 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਦਿਨ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਰਗੇ ਸੰਗਠਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦਿਵਸ 'ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਕੱਲ੍ਹ ਲਈ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ' ਦੇ ਥੀਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।
* ਔਰਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲੜੀ ਦਿਵਸ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿੰਗ ਬਰਾਬਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਪੰਚੂਰ

**ਪੰਚੂਰ** ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪੌਡ਼ੀ ਗਡ਼੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਦੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ

ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਨੂੰ 29 ਮਈ 2022 ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਵਾਹਰਕੇ ਵਿੱਚ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਾਰੈਂਸ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਦੇ ਗੈਂਗ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਨੇ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਕਤਲ ਦਾ "ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 424 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੋ ਕਮਾਂਡੋ ਮਿਲ ਗਏ ਸਨ। ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬੁਲੇਟ-ਪਰੂਫ ਗੱਡੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਥਾਰ ਐਸਯੂਵੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ
ਤਾਲ

|-
! class="sidebar-heading" style="background:#eee" |ਕਿਸਮਾਂ
|-
| class="sidebar-content" |

|-
! class="sidebar-heading" style="background:#eee" |ਥਾਟ
|-
| class="sidebar-content" |
* ਬਿਲਾਵਲ
* ਖਮਾਜ
* ਕਾਫ਼ੀ
* ਆਸਾਵਰੀ
* ਭੈਰਵ
* ਭੈਰਵੀ
* ਤੋੜੀ
* ਪੂਰਵੀ
* ਮਾਰਵਾ
* ਕਲਿਆਣ
|-
| class="sidebar-navbar" |
|}
ਤਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਯੋਗ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤਬਲਾ ਉੱਤੇ ਵਜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਰੋਕ ਦੇ ਧੁਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਰਾਣਿਆਂ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਘਰ 'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਸ਼ੈਲੀਆਂ" ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ-ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਿਰਾਨਾ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਲੰਬਿਤ ਖਿਆਲ ਗਾਉਣ ਏਕਤਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੈਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਤੀਨਤਾਲ  ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਵਾਦਕ  ਆੜਾ-ਤੀਨਤਾਲ ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਲੰਬਿਤ ਤੋਂ ਦ੍ਰੁਤ ਲੇਏ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਤੀਨਤਾਲ  ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ।

*ਖਲੀ* ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਬਾਇਅਨ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਬੀਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਭਾਵ ਕੋਈ ਬਾਸ ਬੀਟ ਨਹੀਂ ਹੁੱਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ (ਬਾਸ ਡੋਮੀਨੇਟਡ) ਅਤੇ ਹਲਕੇ (ਟ੍ਰੇਬਲ) ਬੀਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਸਾਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਅ ਚੱਕਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਸੈਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ) । *ਖਲੀ* ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ "ਅੱਧਾ-ਬੀਟ" ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਧਰਮੀ ਇੱਕ 11.1/2 ਬੀਟ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਿਮ "ਕਾ" ਸਿਰਫ ਹੋਰ ਬੀਟ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਾਲ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਉਚਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ-ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਆਰਾਮ ਹੈ।

### ਆਮ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਤਾਲ 
ਕੁਝ ਤਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਮਾਰ, ਏਕਤਾਲ, ਝੂਮਰਾ ਅਤੇ ਚੌਤਾਲਾ ਵਿਚ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਟੈਂਪੋ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝਪਤਾਲ ਜਾਂ ਰੂਪਕ ਤਾਲ। ਤ੍ਰਿਤਾਲ ਜਾਂ ਤੀਨਤਾਲ  ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੌਲੀ ਟੈਂਪੋ 'ਤੇ ਓਨਾ ਹੀ ਸੁਹਜਵਾਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ' ਤੇ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, *ਸੈਮ* ਨਾਲ ਵੰਡ (ਪਹਿਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੀਟ ਨੂੰ X ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, *ਖਲੀ* ਭਾਗ ਨੂੰ 0 ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਭਾਗਾਂ, ਤਾਲੀ ਨੂੰ 2 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਰੂਪਕ ਤਾਲ ਨੂੰ ਖਲੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਤਾਲ ਹੈ।

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨਃ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ
14ਵਾਂ ਹਾਰਸ (ਸਿੰਧ ਹਾਰਸ)

thumb|300x300px|5ਵੀਂ ਬੰਬਈ ਘੋੜਸਵਾਰ (ਸਿੰਧ ਹਾਰਸ)। ~1895
**ਸਿੰਧ ਹਾਰਸ** ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਆਰਮਡ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਮਡ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਹ ਰੈਜੀਮੈਂਟ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ **14ਵੇਂ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਿੰਧ ਹਾਰਸ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬੰਬਈ ਫੌਜ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਘੋੜਸਵਾਰ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਸੀ।

ਸਿੰਧ ਹਾਰਸ ਇਕਲੌਤੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ (ਬਲੂਚੀ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੈਜ 'ਤੇ) ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੈਜ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਪਰੇਡ ਦੌਰਾਨ ਨੌਂ ਸਟੈਂਡਰਡ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਸੀ (ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ। ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਇਕਾਈ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ (1938 ਵਿੱਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿਖੇ)। ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* ਮੌਨਸੇਲ, ਕਰਨਲ ਈ.ਬੀ. (2005)। *ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਆਪਣਾ, ਦ ਸਿੰਡੇ ਹਾਰਸ* । ਨੇਵਲ ਐਂਡ ਮਿਲਟਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਲਿਮਟਿਡ 
* ਬਰੁਕ, ਕੇਆਰ (1957)। *ਸਿੰਡੇ ਘੋੜਾ (14ਵਾਂ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਘੋੜਸਵਾਰ), 1922-1947* । ਸਿੰਡੇ ਘੋੜਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ
ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ

**ਸਤੀਸ਼ ਰਵੀਲਾਲ ਸ਼ਾਹ** (25 ਜੂਨ 1951 – 25 ਅਕਤੂਬਰ 2025) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ *ਜਾਨੇ ਭੀ ਦੋ ਯਾਰੋ* (1983), *ਯੇ ਜੋ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* (1984), *ਸਾਰਾਭਾਈ ਵਰਸਿਜ਼ ਸਾਰਾਭਾਈ* (2004), *ਮੈਂ ਹੂੰ ਨਾ* (2004), *ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ* (2003), *ਫ਼ਨਾ (ਫ਼ਿਲਮ)* (2006), ਅਤੇ *ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ* (2007) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਮਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।

2008 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਚਨਾ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ *ਕਾਮੇਡੀ ਸਰਕਸ* ਦੇ ਸਹਿ-ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (FTII) ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 25 ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਮੰਡਵੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੱਛੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸ਼ਾਹ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਮੰਜੁਲ ਸਿਨਹਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ 1984 ਦੇ ਸਿਟਕਾਮ *ਯੇ ਜੋ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 55 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ 55 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ *ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ - ਫ਼ਿਲਮੀ ਚੱਕਰ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ 50 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 2004 ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ *ਸਾਰਾਭਾਈ ਵਰਸਿਜ਼ ਸਾਰਾਭਾਈ* ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾਵਧਨ ਸਾਰਾਭਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਲ*ਮੀ ਚੱਕਰ* ਅਤੇ *ਸਾਰਾਭਾਈ ਵਰਸਿਜ਼ ਸਾਰਾਭਾਈ* ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਜੋੜੀ ਰਤਨਾ ਪਾਠਕ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। 1997 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ DD2 ਲਈ 109 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਲਈ ਸਵਰੂਪ ਸੰਪਤ ਨਾਲ ਸੀਰੀਅਲ *ਆਲ ਦ ਬੈਸਟ* ਦੇ ਨਾਲ 80 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਲਈ ਘਰ ਜਮਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਉਸ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮ '''ਜਾਨੇ ਭੀ ਦੋ ਯਾਰੋ''' ਵਿੱਚ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਡੀ'ਮੈਲੋ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ 1980, 1990 ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1978 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ '*ਅਰਵਿੰਦ ਦੇਸਾਈ ਕੀ ਅਜੀਬ ਦਸਤਾਨ*' ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ *ਕਾਮੇਡੀ ਸਰਕਸ* ਦੇ ਜੱਜ ਵੀ ਸਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ 
1982 ਵਿੱਚ, ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਮਧੂ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ।2020 ਵਿੱਚ COVID-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ COVID-19 ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ 20 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੀਲਾਵਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 28 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 25 ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਨੂੰ ਗੁਰਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ 74 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਪੁਰਸਕਾਰ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2025
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਉਮਾਪਦਾ ਬੌਰੀ

ਉਮਾਪਦਾ ਬੌਰੀ (12 ਮਾਰਚ 1983) ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਰੁਲੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਪੈਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2016 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਬੌਰੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੁਰੂਲੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਾਰਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਦੇਬ ਬੌਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਰਘੂਨਾਥਪੁਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀਏ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਬੌਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2011 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ 62,208 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦੀਪਕ ਬੌਰੀ ਨੂੰ 586 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਟਿਕਟ ਉੱਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲਡ਼ੀ ਅਤੇ ਪਾਰਾ ਸੀਟ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 84,337 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)  ਦੇ ਦੀਨਾਨਾਥ ਬੌਰੀ ਨੂੰ 13,878 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। 2021 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਦੀਆਰ ਚੰਦ ਬੌਰੀ ਤੋਂ 4,007 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਨਰਗਿਸ ਬੇਗ਼ਮ

**ਨਰਗਿਸ ਬੇਗ਼ਮ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੇਮਾਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਬੇਗ਼ਮ ਦਾ ਜਨਮ  ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਰਧਮਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਂਤਪੁਰ ਹਾਈ ਮਦਰੱਸੇ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਬੇਗਮ ਨੇ 2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਲੜੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੇਮਾਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਲਈ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦੇਬਾਸ਼ੀਸ਼ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਰਾਜੀਵ ਦਾਦਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ

**ਰਾਜੀਵਦਾਦਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨਿਲਦਾਦਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਲੀਸਗਾਓਂ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।  ਗਗਗਗ ਗਗਗਹ ਗਗਹਹਹ ਗਗਹਹ ਹਹਹਹ ਗਹਹ ਹਹਹ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸਿੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀ

**ਈ-ਲਰਨਿੰਗ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਇਲੈੱਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਲਰਨਿੰਗ** ਜਾਂ **ਆਨਲਾਈਨ ਸਿੱਖਿਆ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨੀਕਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਭਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵੈ-ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਵੀਡੀਓ ਲੈਕਚਰ, ਇੰਟਰ ਐਕਟਿਵ ਮੋਡਿਊਲ, ਲਾਈਵ ਵਰਚੂਅਲ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਗੇਮ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਈ-ਲਰਨਿੰਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਟੈਬਲੇਟ ਜਾਂ ਸਮਾਰਟ ਫ਼ੋਨ ਵਰਗੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਨਾਲ ਸਮਗਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾ ਮਾਰੀ ਤੋ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਸ਼ੀਨੀ ਬੁੱਧੀ (AI), ਵਰਚੂਅਲ ਹਕੀਕਤ (VR), ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਦੀਆਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਕਿਸਮਾਂ 
ਈ-ਲਰਨਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

1.ਸਮਕਾਲੀਨ (ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ) ਲਰਨਿੰਗ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਆਨਲਾਈਨ ਜੁੜ ਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।

* ਉਦਾਹਰਨ: ਲਾਈਵ ਵਰਚੂਅਲ ਜਮਾਤ, ਵੈਬੀਨਾਰ, ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ।

2.ਗੈਰ-ਸਮਕਾਲੀਨ (ਅਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ) ਲਰਨਿੰਗ: ਇਹ ਸਵੈ- ਸਿੱਖਿਆ (Self-Study) ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।

* ਉਦਾਹਰਨ: ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੀਡੀਓ ਲੈਕਚਰ, ਆਨਲਾਈਨ ਕੋਰਸ, ਈ-ਕਿਤਾਬਾਂ।

3.ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਲਰਨਿੰਗ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜਮਾਤ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

4.ਮੋਬਾਈਲ ਲਰਨਿੰਗ (m-learning): ਇਹ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਟੈਬਲੇਟ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਿੱਖ ਸਕੇ।

## ਫ਼ਾਇਦੇ 
ਈ-ਲਰਨਿੰਗ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਆ ਬਣਾਇਆ ਹੈ:

* ਲਚੀਲਾ ਪਨ: ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।
* ਘੱਟ ਖਰਚੇ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ, ਛਪਾਈ ਸਮਗਰੀ, ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਜਮਾਤ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
* ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਗਤੀ: ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
* ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉੱਚ-ਕੋਟੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
* ਰੋਚਕ ਸਮਗਰੀ: ਵੀਡੀਓ, ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਕੁਇਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਚੁਨੌਤੀਆਂ 
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਚੁਨੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ:

* ਸਮਾਜਿਕ ਕਮੀ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਕਮੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਸਵੈ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਲੋੜ: ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਆਤਮ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾ: ਇਸ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਅਭਾਵ: ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵਰਗੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਕਮੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
* ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦੇ: ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਭਵਿੱਖ 
ਈ-ਲਰਨਿੰਗ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਰੁਝਾਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ:

* ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਿਅਲ ਹਕੀਕਤ (VR) ਅਤੇ ਆਗਮੈਂਟਿਡ ਹਕੀਕਤ (AR): ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
* ਮਸ਼ੀਨੀ ਬੁੱਧੀ (AI): ਮਸ਼ੀਨੀ ਬੁੱਧੀ (AI) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿੱਜੀ ਕੋਰਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣਗੇ।
* ਮਾਈਕ੍ਰੋਲਰਨਿੰਗ: ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਲਿਖਦਾ ਪੰਜਾਬ

**"ਲਿਖਦਾ ਪੰਜਾਬ"** ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਸਿਖਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਐਪ ਦਾ ਟੀਚਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਈ ਨੂੰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਆਸਾਨ, ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣ, ਵੱਡੇ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ।

## ਲਿਖਦਾ ਪੰਜਾਬ ਐਪ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
ਇਹ ਐਪ ਇੱਕ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।

# **ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਮੋਡਿਊਲ:**
#* ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਤਰਕੀ ਸੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
#** **ਪੰਜਾਬੀ ਸਵਰ:** ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਿੱਖੋ।
#** **ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਅੰਜਨ:** ਸਾਰੇ ਵਿਅੰਜਨ (ਕੱਖਾ, ਖੱਖਾ, ਗੱਗਾ...), ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ।
#** **ਮੁਹਾਰਨੀ:** ਵਰਨਮਾਲਾ ਨੂੰ ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
#** **ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕ:** ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਕੇ ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿੱਖੋ।

2. **ਆਡੀਓ ਉਚਾਰਨ:**

* ਹਰ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

3. **ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ:**

* ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਐਪ ਵਿੱਚ ਪੱਜਲ਼, ਮੈਚਿੰਗ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਕੁਇਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

4. **ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ:**

* ਐਪ ਅਕਸਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

5. **ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ:**

* ਇੰਟਰਫੇਸ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਐਪ ਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

6. **ਮੁਫ਼ਤ:**

* ਇਹ ਐਪ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਐਂਡਰੌਇਡ ਵਿਚ ਪਲੇਂ ਸਟੋਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਐਪ ਕਿਵੇਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਅਤੇ ਵਰਤਣਾ ਹੈ 
# **ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ:** ਐਪ ਸਿਰਫ਼ **ਐਂਡਰੌਇਡ** ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
# **ਐਪ ਵਰਤਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ:**
#* ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰੋ।
#* ਇਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਮੁੱਖ ਮੀਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।
#* "ਸਵਰ" ਜਾਂ "ਵਿਅੰਜਨ" ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਟਰੇਸਿੰਗ ਕਸਰਤਾਂ ਨੂੰ      ਕਰੋ।
#* ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਆਡੀਓ ਬਟਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
#* ਹੌਸਲਾ ਬਣਨ 'ਤੇ "ਮੁਹਾਰਨੀ" ਅਤੇ "ਸ਼ਬਦ" ਦੇ ਭਾਗਾਂ 'ਤੇ ਜਾਓ।

## ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ 
* **ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਭਾਲ:** ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਐਪ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਬਢ਼ਾਵਾ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।
* **ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਵਰਦਾਨ:** ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ (ਐਨ.ਆਰ.ਆਈ.) ਲਈ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਔਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
* **ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਰੋਤ:** ਇਹ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਹਾਇਕ ਔਜ਼ਾਰ ਹੈ।
* **ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ:** ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

**ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਦੋ ਸਦਨੀ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੈ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ 1952 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 331 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਟਾਂ ਘਟ ਕੇ 243 ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਦਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੇਤਾ ਬਣੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਦਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮਂਤ੍ਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ