open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਘਰ

**ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਘਰ** ਲੌਰੈਂਸ ਰੋਡ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਘਰ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੌਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਘਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੇਠ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਝਲਕਦੀ ਹੈ।

ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ  ਮਹਿਲਨੁਮਾ ਘਰ 5 ਏਕੜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਘਰ ਜਿਸ ਦਾ ਚੁਗਿਰਦਾ ਲਹਿਲਹਾਉਂਦੀ ਹਰਿਆਵਲ  ਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਬੂਟਿਆਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਤੋਂ ਸੰਭਾਲ਼ ਕੇ ਰੱਖਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਥੋਂ ਲਿਜਾਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁਲਦਸਤੇ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਬਾਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਲਾਮਿਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਵੱਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕਦੇ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਟੜਾ ਗਰਬਾ ਸਥਿਤ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਦਾ ਹੁਣ ਕੋਈ ਥਹੁ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਘਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਪਾਦਰੀ ਕੋਲੋਂ 1925 ਵਿੱਚ ਮੁੱਲ ਲੀਤਾ ਸੀ ਤੇ 1930 ਤੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਰਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਫ਼ਰਨੀਚਰ ਤੇ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾ ਹੈਂਡ ਪੰਪ , ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦਾ ਹਮਾਮ ਇਸ ਘਰ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹਨ ਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਮੀਰ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਗੈਲਰੀ

ਤਸਵੀਰ:Book Shelf in Bhai Vir Singh Memorial.jpg|ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ-ਖ਼ਾਨਾ
ਤਸਵੀਰ:Dressing Table at Bhai Vir Singh Memorial.jpg|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਡਰੈਸਿੰਗ ਟੇਬਲ
ਤਸਵੀਰ:Bhai Vir Singh with his spouse and his brother Dr Balbir Singh standing at back.jpg|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਸੁਪਤਨੀ ,ਭਰਾ ਡਾ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ
ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Nanak Sahib at Bhai Vir Singh Memorial.jpg|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ
ਤਸਵੀਰ:Bedroom 2 at Bhai Vir Singh Memorial.jpg|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਰਾਮ ਕਮਰਾ 2
ਤਸਵੀਰ:Portrait of Hawaldar Modan Singh who found way to Hemkund Sahib.jpg|ਗ੍ਰੰਥੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹਵਾਲਦਾਰ ਮੋਦਨ ਸਿੰਘ
ਤਸਵੀਰ:Letters of renowned artist Chughtai at Bhai Vir Singh Memorial.jpg|ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਚੁਗਤਾਈ ਦੇ ਖਤ
ਤਸਵੀਰ:Class 10 District First medal won by Bhai Vir Singh.jpg|ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗੋਲ਼ਡ ਮੈਡਲ ਦਾ ਬਿੰਬ
ਤਸਵੀਰ:President Padam Bhushan Award Certificate of Bhai Vir Singh.jpg|ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਦਮਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਸਰਟੀਫੀਕੇਟ
ਤਸਵੀਰ:Portrait of Baba Naudh Singh.jpg|ਬਾਬਾ ਨੌਧ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
ਤਸਵੀਰ:Plaque of Famous Sikh faith leaders.jpg|ਉੱਘੇ ਪੰਥ ਦਰਦੀਆਂ ਬਾਰੇ ਅੱਖਰ ਚਿੱਤਰ
ਤਸਵੀਰ:Amritsar Mission School Certificate.jpg|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਦਾ ਮੈਰਿਟ ਸਰਟੀਫੀਕੇਟ
ਤਸਵੀਰ:Bed Room 2 of Bhai Vir Singh Memorial House.jpg|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਰਾਮ ਕਮਰਾ
ਤਸਵੀਰ:BHAI VIR SINGH MEMORIAL HOUSE DRAWING ROOM VIEW.jpg|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਾਊਸ ਦਾ ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ
ਤਸਵੀਰ:BHAI VIR SINGH MEMORIAL ENTRANCE VIEW.jpg|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਾਊਸ ਦਾਖਲੇ ਤੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸਿਖੀਵਿਕੀ ਉੱਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਘਰ ਬਾਰੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਾਦਗਾਰਾਂ
ਜੈਨ ਧਰਮ

**ਜੈਨ ਧਰਮ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: जैन धर्मः) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਰਮਣ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਧਰਮ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਹਾਵੀਰ ਸਰਨ ਜੈਨ ਦਾ ਅਭਿਮਤ ਹੈ ਕਿ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਦੇ ਪੂਰਵ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਚਕ ਨਿਗੰਠ ਧੰਮ (ਨਿਰਗਰੰਥ ਧਰਮ), ਆਰਹਤ‌ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਣ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾੱਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਾਤੁਰਿਆਮ ਧਰਮ ਸੀ।

**ਜੈਨ ਧਰਮ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਰਮ ਹੈ। 'ਜੈਨ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਜਿਨ' ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਜੇਤੂ ਭਾਵ ਮਨ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁੱਲ 24 ਤੀਰਥੰਕਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਤੀਰਥੰਕਰ ਰਿਸ਼ਭ ਨਾਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦਾ ਬੜਾ ਹੱਥ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 23ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 24ਵੇਂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਤੀਰਥੰਕਰ ਮਹਾਂਵੀਰ ਹੋਏ ਸਨ। 

## ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਆਗਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ 11 ਅੰਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿਦਵਾਨ ਜੈਨ ਦੇਵਾਰਥੀ ਨੇ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ 
ਭਾਰਣਪਂਬ
ਕਪੂਰਗੜ੍ਹ

** ਕਪੂਰਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਬੁੱਗੇ ਤੋਂ ਖੰਨੇ ਅਤੇ ਅਮਲੋਹ ਤੋਂ ਜੋੜੇਪੁਲ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 2 ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਛੇਵੇ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁ੍ਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਈ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ

**ਭਾਈ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ13 ਜਨਵਰੀ 1780) ਪਿੰਡ ਰੱਬੋਂ ਉੱਚੀ, (ਸ਼ਹੀਦੀ 5 ਜੁਲਾਈ 1856) ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੱਬੋਂ ਉੱਚੀ ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਇਲ (ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲਾ) ਵਿਖੇ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ। ਨੌਰੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਲੰਗਰ-ਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਆਈ ਹੋਈ ਸੰਗਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਅੰਨ-ਜਲ ਦੇਣ ਸਮੇਂ 'ਲਓ ਮਹਾਰਾਜ, ਲਓ ਮਹਾਰਾਜ' ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂਅ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਉੱਪਰੰਤ ਸੰਗਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੌਰੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦਾ ਮਹੰਤ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਹੈਨਰੀ ਲਾਰੈਂਸ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ਼ ਮਿਲੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 'ਪ੍ਰੇਮਾ ਸਾਜ਼ਿਸ਼' ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਫਸਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੌਰੰਗਾਬਾਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਮੂਲਰਾਜ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮਨਗਰ ਅਤੇ ਚਿੱਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਡਟ ਕੇ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜੰਮੂ ਨੇੜੇ ਦੇਵ ਬਟਾਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਪਤ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰੀ ’ਤੇ ਇਨਾਮ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਦਸੰਬਰ, 1849 ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸੂਹ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਕੋਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਕੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ 5 ਜੁਲਾਈ, 1856 ਨੂੰ ਉਹ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1780
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ

**ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਜਾ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ (**ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: वैदिकधर्मः ਜਾਂ आर्यधर्मः) ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਪੂਜਾ-ਪੱਧਤੀਆਂ, ਮੱਤਾਂ, ਸੰਪਰਦਾਇਆਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ,ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਰੀਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ਼ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇਹ ਏਕੀਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਧਰਮ ਹੈ।

ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਰਮ ਦਾ ਰਸਮੀ ਨਾਮ ਹਿੰਦੁ ਆਗਮ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਰਮ ਜਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਧਤੀ ਹੈ ਹਿੰਸਾਇਆਮ ਦੂਇਤੇ ਜਾਂ ਜਿਹਾ ਹਿੰਦੁ ਅਰਥਾਤ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਵਚਨ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕਰਮ ਆਪਣੇ ਹਿਤਾਂ ਲਈ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦੇਵੇ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੀ (ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੱਧਵਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਧਰਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਤਮ ਫੈਸਲਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭੇ ਦੇ ਚੋਣ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਿਧਾਇਕ ਕਰਣਗੇ)।

## ਇਤਿਹਾਸ 
 ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਭਾਰਤ (ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖੇਤਰ) ਕੀਤੀ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਕਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਮਾਤਰਦਓਏ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਸ਼ੋ ਪਸ਼ਪਤ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮੁਦਰਾ,  ਪਿੱਪਲ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਦਾ ਆਗਮਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਯੂਰਪੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਰੀਆ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂਲ-ਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਹੀ ਸੀ।

ਉਰਯੋ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ 1700 ਈ०ਪੂ० ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ (ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਲਮ ਰਿਸ਼ੀ) ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਕਰਣ ਲੱਗੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਗਵੇਦ ਪਹਿਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਰਗੇ ਗਰੰਥ ਆਏ। ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਆਦਿ ਗਰੰਥ ਬ੍ਰਹਮ, ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਟਿਪਿਐਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨਤਰਦਰਸ਼ਟਾ ਰਸ਼ਯੋ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਰੰਥਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤਾ। ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਾਵ ਆਇਆ। ਨਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਦਰਸ਼ਨ ਉਭਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

ਦੂਜੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਮੁਤਾਬਕ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿੰਧ ਸਰਸਵਤੀ ਪਰੰਪਰਾ (ਜੋ ਦੁਆਰਾ ਮੇਹਰਗੜ ਦੀ 1500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਅੱਖ ਜਾਨਿਕੀ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਸਬ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਧਰਮ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਨਾ ਆਖੋ।
ਕਿਉਂ ਕਿ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
----

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ

**ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ** ਦਾ ਜਨਮ ਤਰਨਤਾਰਨ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੱਗੋਬੂਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਨੂੰ ਫਤਿਹ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲ ਫੌਜੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਕੁਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਤੋਂ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਨੌਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਮਾਝੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਣ ਗਏ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ 4500 ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੰਗਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਏਨਾ ਵਧ ਗਿਆ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਬੰਦੂਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ 1200 ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ 3000 ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ 1839 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਜੋ ਉਤਰਾਅ-ਚੜਾਅ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਤੱਤਪਰ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਕਟਮਈ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਵਰਗ ਅਗਵਾਈ ਲੈਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗੇ। ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਈ ਸਿਰਕੱਢ ਸਰਦਾਰ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ, ਕੰਵਰ, ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ, ਕੰਵਰ ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਬਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਸਨ।
ਇਸ ਇਕੱਠ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨੌਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਦਰਬਾਰ ਉੱਤੇ ਡੋਗਰਿਆਂ ਦੇ ਗਲਬੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਨੌਰੰਗਬਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਰ ਨਾ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਖਤਰੇ ਦਾ ਸੂਚਕ ਸੀ। ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਮੁਕਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਮੀਆਂ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 20,000 ਫੌਜੀ ਅਤੇ 50 ਤੋਪਾਂ ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 7 ਮਈ, 1844 ਨੂੰ ਨੌਰੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਿਖ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਣ ਤੌਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਕੰਵਰ ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ, ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਤੋਪ ਦਾ ਗੋਲਾ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਾਬਿਆ ਬੈਠ ਕੇ ਸਮਾਧੀ ਸਥਿਤ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ 
http://www.advancedcentrepunjabi.org/eos/BIR%20SINGH%20BABA%20%281768-1844%29.html

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਬੁੱਧ ਧਰਮ

। ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਪਹਿਲੀ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ, ਗੰਧਾਰ (ਮਾਡਰਨ ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ)।]]
**ਬੁੱਧ ਧਰਮ**  ਜਾਂ ਧਰਮਵਿਨਯ (ਅਨੁਵਾਦ. "ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ") ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਜਾਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜੋ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਮਣ-ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ  52 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਯਾਈ (ਬੋਧ) ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸੱਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੋਤ ਲਗਾਵ ਜਾਂ ਚਿਪਕਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ 
ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ ਮੁਤਾਬਕ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ 563 ਈਸਾ ਪੂਰਵ, ਮੌਜੂਦਾ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰੁਪੰਦੇਹੀ ਜ਼ਿਲੇ (ਜ਼ਿਲਾ ਗੋਰਖਪੁਰ-ਬਸਤੀ, ਯੂ. ਪੀ. ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ) ਵਿੱਚ ਲੁੰਬਿਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ, 'ਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਪਿਲਵਸਤੁ (ਮੌਜੂਦਾ ਤਿਲੌਰਾਕੋਟ, ਨੇਪਾਲ) ਵਿੱਚ ਹੋਈ. 

### ਬਚਪਨ 'ਤੇ ਵਿਆਹ 
ਕਹਾਣੀ ਮੁਤਾਬਕ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ 'ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਇਆ ਸੀ. ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ ਕਪਿਲਵਸਤੁ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਰੂਢਕ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ). ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਸਿੱਧਾਰਥ ਰਖਿਆ ਗਿਆ, 'ਤੇ ਗੌਤਮ ਇਹਨਾ ਦਾ ਗੋਤ ਸੀ. ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਜੋਤਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ ਨੁੰ ਜਾਕੇ ਮਿਲਿਆ 'ਤੇ ਭਵਿਖ ਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਿੱਧਾਰਥ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ ਜਾਂ ਇਹ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਬਣ ਜਾਏਗਾ, ਇਹ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਏ ਕਿ ਇਹ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਦਾ ਏ.
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ ਪ੍ਰਜਾਵਤੀ ਨੇ ਕੀਤੀ. ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ. 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ. ਆਪਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਰਾਹੁਲ ਸੀ.
### ਤਿਆਗ 
29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾਰਥ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ **ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਰ** ਦੇਖੇ - ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਏ. ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ, ਇੱਕ ਬੀਮਾਰ, ਇੱਕ ਲਾਸ਼ ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਦੇਖੇ. ਇਸ ਤਜੁਰਬੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਧਾਰਥ ਗੌਤਮ ਸ਼ਾਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਗਏ.
ਗੌਤਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਗੀਰ (ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲਾ ਨਾਲੰਦਾ, ਬਿਹਾਰ) ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਸਾਧੂ ਬਣਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ 'ਤੇ ਭੀਖ ਮੰਗ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ. ਰਾਜਗੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜਗ੍ਹਾ ਘੁੰਮੇ 'ਤੇ ਕਈ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਧਰਿਆ. ਫੇਰ ਗੌਤਮ **ਕੌਂਡਿਨ੍ਯ** ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ. ਇਹ ਮੰਡਲੀ ਆਤਮ-ਦਮਨ ਰਾਹੀਂ ਰੌਸ਼ਨ ਖ਼ਿਆਲੀ ਲੱਭ ਰਹੀ ਸੀ. ਗੌਤਮ ਛੇ ਸਾਲ ਇਸ ਮੰਡਲੀ ਨਾਲ ਰਹੇ. ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭੁੱਖ ਕਾਰਣ ਗੌਤਮ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ. ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਤਮ-ਦਮਨ ਦੇ ਇਸ ਮਾਰਗ ਤੇ ਨਜ਼ਰ-ਸਾਨੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਇਆ. ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨ-ਖ਼ਿਆਲੀ ਲਈ ਧਿਆਨ-ਸਾਧਨਾ ਹੀ ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਏ.

### ਰੌਸ਼ਨ-ਖ਼ਿਆਲੀ 
ਗੌਤਮ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ **ਧਿਆਨ-ਸਾਧਨਾ** ਦਾ ਰਸਤਾ **ਅਤਿਭੋਗ** 'ਤੇ **ਆਤਮ-ਦਮਨ** ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਏ. ਫੇਰ ਗੌਤਮ ਗਇਆ (ਮੌਜੂਦਾ ਬਿਹਾਰ) ਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੱਪਲ ਹੇਠ ਧਿਆਨ-ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। 35 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ-ਖ਼ਿਆਲੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੌਤਮ ਦੇ ਚੇਲੇ ਉਹਨਾ ਨੂੰ **ਬੁੱਧ**("ਬੁੱਧ" ਮਤਲਬ ਰੌਸ਼ਨ-ਖ਼ਿਆਲ) ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।

### ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਸਿਖਿਆਵਾਂ 
ਗੌਤਮ ਦੀਆਂ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ "**ਚਾਰ ਆਰੀਆ ਸੱਚ**". ਇਹਨਾ ਸੱਚਾਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾਲ ਹੀ **ਨਿਰਵਾਣ** (ਪਾਲੀ: **ਨਿੱਬਾਨ**, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ: 
**ਣਿੱਵਾਣ**) (ਮੁਕਤੀ) ਮਿਲਦਾ ਹੈ.

ਚਾਰ ਆਰੀਆ ਸੱਚ ਨੇ:

1. *ਦੁੱਖ*
2. *ਸਮੁਦਯ*
3. *ਨਿਰੋਧ*
4. *ਆਰੀਓ ਅਠੰਗਿਕੋ ਮੱਗੋ* (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: *ਆਰੀਆ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਮਾਰਗ*)
ਬੁਧ ਧਰਮ

## ਧਰਮ ਗੁਰੂ
## ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ ਧਰਮ
ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ

**ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ** (ਮਰਾਠੀ: राहुल शरद द्रविड, ਜਨਮ: 11 ਜਨਵਰੀ 1973, ਉਮਰ 39 ਸਾਲ) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ 162 ਟੈਸਟ ਖੇਡੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 52.82 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 13,206 ਰਨ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 36 ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ 63 ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਜੀ ਸਕੋਰ 270 ਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨੇ 344 ਇੱਕ-ਦਿਨਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 39.16 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 10,889 ਰਨ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਇੱਕ-ਦਿਨਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੇ ਨਾਮ 12 ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ 83 ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ ਦਰਜ ਹਨ।

ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ‘ਦ ਵਾਲ’ ਯਾਨੀ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਟੈਸਟ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 53.03 ਦੇ ਔਸਤ ਨਾਲ 7690 ਰਨ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਬ੍ਰਾਇਨ ਲਾਰਾ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਿਕੀ ਪੋਂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਚਾਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅੰਕ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ '੪' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ '4' ਵਧੇਰੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਪੰਜ

ਪੰਜਾਬੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕ
ਛੇ

ਪੰਜਾਬੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੰਦਸਾ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ '6' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਵਿੱਚ '6' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਠ

ਪੰਜਾਬੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਅੱਖਰ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ '8' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ '8' ਵਧੇਰੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਯਾਪਾਨੇਕੋ

**ਆਯਾਪਾਨੇਕੋ** (*Nuumte Oote*, ਸੱਚੀ ਆਵਾਜ਼) ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਤਬਾਸਕੋ ਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ-ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਿਕਸ-ਜ਼ੋਕ ਨਾਂ ਟੱਬਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਦੁਨਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਇਨਸਾਨ ਬਚੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋ ਬੰਦੇ ਹਨ : ਇਸਿਦ੍ਰੋ ਵੇਲਾਸਕੇਸ (69) ਅਤੇ ਮਾਨੁਵੇਲ ਸੇਗੋਵਿਆ (75)। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੰਡਿਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੇਸਰ ਡੇਨਿਯਲ ਸੁਸਲਕ ਇਸ ਬੋਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗਲ ਕਾਰਨ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਨ ਵੇਲਾਸਕੇਸ ਅਤੇ ਸੇਗੋਵਿਆ ਕਿਸੀ ਪੁਰਾਣੇ ਝਗੜ੍ਹੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਅਜ਼ੀਮ ਸਕਵਿਡ

**ਅਜ਼ੀਮ ਸਕਵਿਡ** (ਲਾ: *Architeuthis dux*) ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੀੜ੍ਹਹੀਣ ਜੀਵ ਹੈ। ਇਸ ਜਾਨਵਰ ਬਾਰੇ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2006 ਤਕ ਜਿਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਜ਼ੀਮ ਸਕਵਿਡ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਟਨ (900&nbsp;kg) ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 18 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਣੀ
ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ

ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਕੰਮਾਂ ਯਾ ਨਵੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ **ਬੌਧਿਕ ਜਾਇਦਾਦ** ਜਾਂ **ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੱਕ ਮਨੋਨੀਤ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪੇਟੈਂਟ ਸੂਚਨਾ ਕੇਂਦਰ 
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲਘੂ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉੱਦਮੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕੌਮੀ ਨਿਰਮਾਣਕਾਰ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ 
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੌਜੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਪੇਟੈਂਟ ਸੂਚਨਾ 
ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਘੂ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਲਈ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਸਹਾਇਤਾ 
ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਇਨਫਾਰਮੇਸ਼ਨ, ਫਾਰਕਾਸਟਿੰਗ ਅਤੇ 
ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਕੌੱਸਲ, ਸਾਇੰਸ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੌਂ ਸਥਾਪਿਤ 
ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੇਟੈਂਟ ਸੂਚਨਾ ਕੇੱਦਰ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋੱ 
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ, ਸਕਾਲਰਾਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਟੈਕਨੋਕਰੇਟਾਂ, 
ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨ ਸਾਧਾਰਣ ਨਵਪ੍ਰਵਰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਪੜਤਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ 
ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ 
ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਕੇੱਦਰ ਪੇਟੈਂਟ ਦਰਖਾਸਤ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 
ਟਰੇਡਮਾਰਕਾਂ, ਡੀਜਾਂਈਨਾਂ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ 
ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਕਨੀਕੀ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। [

ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੌਂਸਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ
ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਐਨਰਜੀ ਐਫੀਸ਼ੀਐਂਸੀ (ਬੀ.ਈ.ਈ.)

ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬਿਜਲਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਉੱਤੇ,ਐਨਰਜੀ (ਊਰਜਾ) ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਰਸਾਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇਮ ਪਲੇਟਾਂ ਯਾ ਰੇਟਿੰਗ ਪਲੇਟਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਨੇਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਦਾਰਾ ਹੈ।

ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਐਨਰਜੀ ਐਫੀਸ਼ੈਂਸੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ 2001 ਊਰਜਾ ਸੰਭਾਲ ਐਕਟ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਾਰਚ 2002 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਕੰਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਉਪਕਰਨਾਂ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 2010 ਤੋਂ ਬਾਅਦ BEE ਦੁਆਰਾ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ। ਊਰਜਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਬਿਊਰੋ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਊਰਜਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਬਣਾਉਣਾ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
* ਬੀ.ਈ.ਈ ਦੀ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ
ਸਕੀਮ ਮੋਨੀਟਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ( DSMS )

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਕਈ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈ-ਗਵਰਨੈਂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਆਮ ਲੋਕ ਜ਼ਿਲਾ ਪੱਧਰ ਤੇ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਉੱਨਤੀ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੈ।
*http://moga.nic.in/DSMS/Default.aspx
*http://jalandhar.nic.in/DSMS/Default.aspx
*http://sangrur.nic.in/DSMS/Default.aspx
*http://rupnagar.nic.in/DSMS/Default.aspx 
*http://bathinda.nic.in/DSMS/Default.aspx
*http://faridkot.nic.in/DSMS/Default.aspx
*http://mansa.nic.in/DSMS/Default.aspx

**ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ,ਲੁਧਿਆਣਾ,ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਪੁਰ,ਤਰਨਤਾਰਨ,ਪਟਿਆਲਾ ਆਦਿ ਜ਼ਿਲਿਆ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਅਜੇ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।**
ਸਾਇਲੋਰ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

ਇਹ ਇੱਕ ਅਧੁਨਿਕ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ . ਇਸ ਨੂੰ ਭੰਡਾਰਣ ਬਿਨ ਨੂੰ ਸਿਲੋ ਵਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੰਡਾਰਣ ਢੋਲ(ਬਿਨ) ਯਾ ਪੀਪੇ ਕਈ ਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
#### ਜਿਸਤੀ ਨਰਮ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚਦਰ ਦੇ ਬਣੇ ੧੦ ਟਨ ਤੌਂ ੧੫੦੦ ਟਨ ਭੰਡਾਰਣ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਢੋਲ
thumb|right|ਚਪਟੇ ਯਾ ਸ਼ੰਕੂ ਰੂਪ ਅਧਾਰ ਵਾਲੇ ਢੋਲ
ਇਹ ਢੋਲ ਚਪਟੇ ਅਧਾਰ ਵਾਲੇ ਵਿ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਕੜੀ ਤੌਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ:-

Pawlica Ltd ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤੇ ੧੦ ਟਨ ਤੌਂ ੧੫੦੦ ਟਨ ਵਾਲੇ ਢੋਲਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਵਰਣ

#### ਸ਼ੰਕੂ ਰੂਪ ਅਧਾਰ ਵਾਲੇ ਢੋਲ
thumb|left|ਸ਼ੰਕੂ(ਹੌਪਰ) ਅਧਾਰ ਵਾਲੇ ਢੋਲ ‎
ਸੰਕੂ ਯਾ ਕੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਥੱਲੇ ਵਾਲੇ ਢੋਲਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਵਰਣ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਈਟ ਤੌਂ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:-
Pawlica Ltd ਦੇ ਹੀ ਸ਼ੰਕੂ ੳਕਾਰ ਵਾਲੇ 1.8 ਤੌਂ 9.1 ਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਢੋਲ

#### ੧੦੦੦੦ ਟਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਸਿਲੋ ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਟਾਕਰਾ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਜਗਬਾਣੀ ਦਾ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀਡੀਓ

ਸਿਲੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦੀ ਕੜੀ
ਰੇਡਾਰ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸੈਟੇਲਾਈਟ-੧

ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ  ਰਾਡਾਰ ਇਮੇਜ਼ਿੰਗ ਉਪਗ੍ਰਹਿ-1 (ਰੀਸੈਟ-1) ਦਾ ਪੀ.ਐਸ.ਐਲ.ਵੀ-ਸੀ 19 ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਲ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਮੌਸਮ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏਗਾ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ 5:47 ਵਜੇ ਦਾਗਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 19 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਫ਼ਲ ਪ੍ਰੀਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਡਾਰ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸੈਟਲਾਈਟ-1 ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੀ.ਐਸ.ਐਲ.ਵੀ-ਸੀ 19 ਦੇ ਸਫਲ ਪ੍ਰੀਖਣ ਉਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀ.ਐਸ.ਏ.ਐਲ.ਵੀ. ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਪੀ.ਐਸ.ਏ.ਐਲ.ਵੀ. ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ 20ਵਾਂ ਸਫਲ ਪ੍ਰੀਖਣ ਸਾਡੇ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਰਾਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦੂਰ ਸੰਵੇਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਵੇਗਾ
ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਰਾਡਾਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲੇ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਜੇ ਤਕ ਸਿਰਫ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਕੋਲ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਤਕ ਕੈਨੇਡਾਈ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ  ਮੌਜੂਦਾ   ਘਰੇਲੂ ਦੂਰਸੰਵੇਦੀ ਉੇਪਗ੍ਰਹਿ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਸੰਸਦ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸਰੋ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਮਯਾਬੀ 'ਤੇ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ 'ਚ ਲਵੇਗਾ ਤਸਵੀਰਾਂ
ਇਸਰੋ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰੀਖਣ ਵਾਹਨ (ਪੀ. ਐੱਸ. ਐੱਲ. ਵੀ.) ਵਲੋਂ ਦਾਗ਼ਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਉੇਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ । ਇਹ ਇਸਰੋ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਡਾਰ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ, ਵਰਖਾ, ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ, ਬਰਫਬਾਰੀ ਤੇ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਤੂਫਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹੈ। 1858 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 5 ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ।

http://www.isro.org/video.aspx

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਸ੍ਰੀ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਕੋਟਾ

ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਮ੍ਰਿਤ੍ਸਰ - ਦਿਲੀ ਹਾਈਵੇ ਤੇ ਦੋਰਹੇ ਅਤੇ ਖੰਨੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲੇ ਚੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਰੁਕੇ ਸਨ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੁਣ ਸ੍ਰੋ.ਗੁ.ਪ੍ਰ੍.ਕ੍ਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਰਿਧਮ ਢੋਲ ਬੇਸ

ਰਿਦਮ ਢੋਲ ਬੇਸ (ਆਰ. ਡੀ. ਬੀ.; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Rhythm Dhol Bass, RDB) ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ (ਕੁੱਲੀ, ਮੰਜ ਅਤੇ ਸੂਰਜ) ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਡੀਜੇ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤਾਲ ਦਾ ਮੇਲ ਇਸ ਡੀਜੇ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਡੀਜੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। 22 ਮਈ 2012 ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ, ਕੁੱਲੀ, ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਜਾਵਾ ਕੰਮਪਾਈਲਰ

**ਜਾਵਾ ਕੰਮਪਾਈਲਰ** ਜਾਵਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਲੈਂਗੁਏਜ ਦਾ ਕੰਮਪਾਈਲਰ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਜਾਵਾ ਕੰਮਪਾਈਲਰ
2010 ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮਪਾਈਲਰ ਸਨ-1) ਜਵਾਕ 2) GNU ਕੰਮਪਾਈਲਰ ਫਾਰ ਜਾਵਾ 
3) ECJ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੁਮਣ

**ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੁਮਣ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਬਾਡੀ-ਬਿਲਡਰ ਹੈ। ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੁਮਣ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਮਈ, 1972 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਬਾਡੀ ਬਿਲਡਰ ਹੈ। ਘੁਮਣ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਮਿਸਟਰ ਏਸ਼ੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੁਮਣ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ "ਕਬੱਡੀ ਵੰਸ ਅਗੇਨ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨਿਊਟ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ|।

ਸ਼ਵੇਨਜਰ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਇਸ ਬਾਡੀ ਬਿਲਡਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਐਕਟਰ ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੁਮਣ ਨੂੰ ਸਵੈ ਆਪਣੇ ਸੇਹਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵਾਸਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਮਬੇਸਡਰ ਚੁਣਿਆ|

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*Body Building India 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ

thumb|ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ

**ਜਕੋਬਾ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕਾ ਮਾਰਿਆ ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ** (ਜਨਮ ਅਪਰੈਲ 3, 1982) ਇੱਕ ਕਨੇਡੀਅਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਕੀ "ਹਾਓ ਆਈ ਮੇਟ ਉਅਰ ਮਦਰ" ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਏ ਰੋਬਿਨ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ ਅਤੇ "ਦ ਅਵੇਨਜੇਰ੍ਸ" ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ "ਮਾਰਿਆ ਹਿੱਲਸ" ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਾਸਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਕੋਬੀ ਦਾ ਜਨਮ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਖੇ ੩ ਅਪਰੈਲ 1982 ਨੂੰ ਡੱਚ ਪਿਤਾ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਆਪਣੀ ਆਂਟੀ ਜਾਕੋਬਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ। ਸਮਲਡਰਸ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ|

thumb|"ਹਾਓ ਆਈ ਮੇਟ ਯੂਅਰ ਮਦਰ" ਦਾ ਕਾਸਟ

## ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ
ਸਮਲਡਰਸ ਨੇ ਕਈ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ| ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਕਿਰਦਾਰ "ਜਾਰ੍ਮਿਆਹ" ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਇਆ| ਉਸਨੇ ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਹੋਰ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ| ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਸਥਾਈ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ "ਦ ਕੁਏਸਟ" ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਇਹ ਨਾਟਕ ਜਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨਾ ਚੱਲ ਸਕਿਆ| ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਿਰਦਾਰ "ਹਾਓ ਆਈ ਮੈੱਟ ਯੂਅਰ ਮਦਰ" ਵਿੱਚ "ਰੋਬਿਨ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ" ਦਾ ਮਿਲਿਆ| ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੇ ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ ਨੂੰ ਵਿਲਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਦਿਤੀ| ਇਹ ਨਾਟਕ ੨੦੦੫ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ "ਦ ਅਵੇਨਜੇਰ੍ਸ" ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ "ਮਾਰਿਆ ਹਿੱਲਸ" ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ|

## ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ| ਜਨਵਰੀ 28, 1009 ਨੂੰ ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ ਨੇ ਤਰਨ ਕਿਲਮ ਨਾਲ ਮੰਗਣਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਕੋਲ ਸ਼ੇਲਿਨ ਕਾਡੋ ਕਿਲਮ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਈ 14, 2009 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।

## ਫਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* Cobie Smulders Bio at CBS – How I Met Your Mother

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982
ਰੋਬਿਨ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ

[thumb|[ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ, 2008 ਵਿੱਚ]]

**ਰੋਬਿਨ ਚਾਰਲਸ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ, ਜੂਨੀਅਰ.** (ਜਨਮ ਜੁਲਾਈ 23, 1980) ਕਾਰਟਰ ਬੈਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰੇਗ ਥੋਮਸ ਦੁਆਰਾ "ਹਾਓ ਆਈ ਮੇਟ ਯੂਅਰ ਮਦਰ" ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਨੇਡੀਅਨ ਐਕਟਰਨੀ ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਬਚਪਨ 
ਰੋਬਿਨ ਚਾਰਲਸ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰੋਬਿਨ ਚਾਰਲਸ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ (ਸੀਨੀਅਰ) ਦੇ ਘਰ 23 ਜੁਲਾਈ 1980 ਨੂੰ ਹੋਇਆ| ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਰੋਬਿਨ ਚਾਰਲਸ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ (ਸੀਨੀਅਰ) ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਓਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਰੋਬਿਨ ਨੂੰ ਪੁਤਾਂ ਵਾਂਗੂ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਓਹਦੋਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਓਹ ਆਪਣੀ 14 ਸਾਲਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਚੁਮਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਰੋਬਿਨ ਇੱਕ ਕਨੇਡੀਅਨ ਪਾਪਸਟਾਰ "ਰੋਬਿਨ ਸਪਾਰਕਲਸ" ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਕਈ ਗੀਤ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੀ "Let's Go To the Mall"| ਉਸੇ ਦੌਰਾਨ ਰੋਬਿਨ ਇੱਕ ਸਿਖਿਅਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ "ਸਪੇਸ ਟੀਨਸ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮੇਹਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਹ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਹੀ ਇੰਨਸਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਹ ਸਿਗਰਟ ਫੂਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਸ਼ਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਾਕੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

thumb|"ਹਾਓ ਆਈ ਮੇਟ ਯੂਅਰ ਮਦਰ" ਦਾ ਕਾਸਟ
## ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
ਰੋਬਿਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਉਸ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਊ ਯੋਰਕ ਨਿਉਸ ਚੇਂਨਲ ਉੱਤੇ ਨੋਕਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਟੀ.ਵੀ ਉੱਤੇ ਸਵੇਰੇ 4 ਵਜੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਓਹ ਬਰੂਕਲਿਨ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਬੁਆਏ-ਫ੍ਰੇਂਡ "ਟੇਡ ਮੋਸਬੀ" ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਐ| ਨਾਟਕ ਦੌਰਾਨ ਰੋਬਿਨ ਨੂੰ ਕਈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਤਰਕਾਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰੋਬਿਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਾਦ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰਭੂਰ ਇੱਕ ਜਨਾਨੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਓਹ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਰਨ ਉਸ ਦਾ ਟੇਡ ਮੋਸਬੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਓਹ ਕਈ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੀਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਦਾਲ ਨਹੀਂ ਗਲਦੀ| ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸਤ ਬਾਰਨੀ ਸਟਿੰਸਨ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਕੁਝ ਜੰਮ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ| ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਾਰਨੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜੋੜਾ 7ਵੇਂ ਸੀਸਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੇਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰੇਡੀਅਮ

**ਰੇਡੀਅਮ** ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਰੇਡਿਓਧਰਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਅੰਕ 88 ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ 1898 ਵਿੱਚ ਮੈਰੀ ਕਿਉਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਪਿਏਰੇ ਕਿਉਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ| ਇਹ ਇੱਕ ਅਲਕਲਾਇਨ ਅਰਥ ਧਾਤ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* WebElements.com – Radium (also used as a reference)
* Lateral Science – Radium Discovery 
* Photos of Radium Water Bath in Oklahoma
*NLM Hazardous Substances Databank – Radium, Radioactive
*Reproduction of a 1942 comic book ad selling a "Radiumscope" to children 
*Annotated bibliography for radium from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
*The Poisoner Next Door – Japan Today, 10/20/2001

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਥੋਮਸ ਸਾਨਕਾਰਾ

ਕੈਪਟਨ **ਥੋਮਸ ਇਸਿਦੋਰ ਨੋਅਲ ਸਾਨਕਾਰਾ** (ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਚ: *Thomas Isidore Noël Sankara*, 21 ਦਸੰਬਰ 1949 – 15 ਅਕਤੂਬਰ 1987) ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲੀ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਨੇ ਕਾਫੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਫਰਾਂਸ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਗਵਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀ ਇਹ ਗਰੀਬ ਮੁਲਕ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਣ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਗੁਆਂਡੀ ਮੁਲਕ ਆਈਵੋਰੀ ਕੋਸਟ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਨਕਾਰਾ ਨੂੰ ਕ਼ਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਕਲਾਬੀ
ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ

ਭਾਰਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ **ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ** ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਕੜੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਹੈ।

#### ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਏ ਤੇ ਆਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
* ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੱਥੀ ਕਿਥੇ ਜਾਣ
* ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਕੀਤੇ ਜਤਨਾਂ ਦਾ ਬਿਓਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ
*ਸੰਕੇਤ ਦਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਕਿਸੇ ਹੋਏ ਵਿਭਾਗੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੁਨਰਵਿਚਾਰ ਬੇਨਤੀ ਤਾਂ ਨਹੀਨ ਕੀਤੀ
*ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਪਹਿਲੂ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਧੀਨ ਆਂਉਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਜ਼ਮੂਨ ਵਿੱਚ ਕਿਤਨਾ ਦੰਮ ਹੈ।
*ਇਸ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਹ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਾਏ ਮੰਗੇਗਾ ਅਤੇ ਯਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਏਗਾ।
*ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਅਮਲ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਲਿਖਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ

ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੜੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ
ਨੀਔਨ

thumb|upright|right|ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਨੀਔਨ ਦੀ ਥਾਂ

**ਨੀਆਨ** ਜਾਂ **ਨੀਔਨ** ਇੱਕ ਰਸਾਣਿਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਅੰਕ 10 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਵੇਦਨ Ne ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ 20.1797 ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਨੋਬਲ ਗੈਸ ਹੈ ਮਤਲਬ ਕੀ ਇਹ ਗੈਸ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੈਸ ਗੈਸ ਜਾਂ ਧਾਤੂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ| ਇਹ ਹਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* WebElements.com – Neon.
* It's Elemental – Neon 
* USGS Periodic Table – Neon
* Atomic Spectrum of Neon
* Neon Museum, Las Vegas

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਲੈਂਟ
ਸਕੈਂਡੀਅਮ

**ਸਕੈਂਡੀਅਮ** ਇੱਕ ਰਾਸਾਇਣਕ ਧਾਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਅੰਕ 21 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ Sc ਹੈ। ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਉ ਤੇ ਸਕੈਂਡੀਅਮ ਇੱਕ ਚਮਕੀਲੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 44.955912 amu ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਡੀ ਬਲਾਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ 1879 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਤੱਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਠੋਸ ਧਾਤ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*WebElements.com – Scandium

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਜਿਸਤ

250px|thumb|upright|right|ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਜਿਸਤ ਦੀ ਥਾਂ

**ਜਿਸਤ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Zinc) ਇੱਕ ਰਾਸਾਣਿਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਅੰਕ 30 ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ Zn ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਧਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ 65.38 amu ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ 1746 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਰਾਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅੰਦਰੇਆਸ ਸਿਗੀਸਮੁੰਡ ਮਰਗਰਫ਼ ਨੇ ਕੀਤੀ|

thumb|upright|right|ਜਿਸਤ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸਿੱਕਾ

## ਗੁਣ 
ਇਹ ਇੱਕ ਡੀ-ਬਲਾਕ ਧਾਤ ਹੈ। ਰਾਸਾਣਿਕ ਪਖੋਂ ਇਹ ਮੈਗਨੇਸ਼ਿਅਮ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ।

## ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ 
ਇਹ 12 ਸਮੂਹ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਗੇਲੀਅਮ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਜਿਸਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਲੀਵਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Zinc Fact Sheet from the U.S. National Institutes of Health
*History & Etymology of Zinc 

*Statistics and Information from the U.S. Geological Survey
*Reducing Agents > Zinc
*American Zinc Association Information about the uses and properties of zinc.
*Outline safety data for zinc 
*International Society for Zinc Biology  Founded in 2008, an international. nonprofit organization bringing together scientists working on the biological actions of zinc.
*Zinc-UK  Founded in 2010 to bring together scientists in the United Kingdom working on zinc.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਸੰਖੀਆ

ਵਿੱਚ ਸੰਖੀਆ/ਅਰਸਨਿਕ ਦੀ ਥਾਂ]]
ਸੰਖੀਆ/ਅਰਸਨਿਕ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Arsenic) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ ੩੩ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ As ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ੭੪.੯੨੧੬੦ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਖੋਜ ੧੨੫੦ ਵਿੱਚ ਐਲਬਰਟਸ ਮੈਗਨਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

## ਗੁਣ
ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਧਾਤ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਧਾਤ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਟੱਬਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰਖਦਾ ਹੈ। 

## ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ
ਇਹ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਪੀਰੀਅਡ ੪ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ੧੫ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਜਰਮੇਨੀਅਮ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿਲੀਨੀਅਮ ਹੈ। 
 
## ਬਾਹਰੀ ਲੜੀਆਂ
*CTD's Arsenic page and CTD's Arsenicals page from the Comparative Toxicogenomics Database
*A Small Dose of Toxicology 
*Arsenic in groundwater  Book on arsenic in groundwater by IAH's Netherlands Chapter and the Netherlands Hydrological Society
*Contaminant Focus: Arsenic  by the EPA.
*Environmental Health Criteria for Arsenic and Arsenic Compounds, 2001 by the WHO.
*Evaluation of the carcinogenicity of arsenic and arsenic compounds by the IARC.
*National Institute for Occupational Safety and Health – Arsenic Page
*National Pollutant Inventory – Arsenic 
*origen.net – CCA wood and arsenic: toxicological effects of arsenic 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਗੰਧਕ

250px|thumb|upright|right|ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਗੰਧਕ ਦੀ ਥਾਂ
thumb|ਗੰਧਕ
**ਗੰਧਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ: Sulfur) ਇੱਕ ਰਾਸਾਣਿਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਅੰਕ 16 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਵੇਦਨ S ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਇੱਕ ਅਧਾਤ ਹੈ| ਇਸਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ 32.065 ਹੈ| ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁ- ਵੈਲੰਸੀ ਵਾਲੀ ਅਧਾਤ ਹੈ| ਗੰਧਕ ਦੇ ਕਣ ਅੱਠ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਟੇਢੇ ਮੇਢੇ ਗੋਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਲੇ ਵੱਖੇ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਕੇ ਦੋ ਬਲੌਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰੂਪ ਜਾਂ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਧਕ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਚਕੋਰ ਜਾਂ ਸਮਚਤਰਭੁਜੀ ਗੰਧਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੰਧਕ 4440C ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ ਉੱਪਰ ਗੈਸ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 960C ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਮਾਨੋਕਲੀਨਿਕ ਗੰਧਕ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੰਧਕ ਦੇ ਕਰਿਸਟਲ {ਬਲੌਰ} ਲੰਮੇ, ਪਤਲੇ ਤੇ ਨੋਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਈ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਲੀਕਿਊਲ ਚਕੋਰ ਗੰਧਕ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਘੱਟ ਸੰਘਣੇ ਹਨ।
## ਗੁਣ
ਇਹ ਇੱਕ ਪੀ-ਬਲਾਕ ਤੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਟੱਬਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ| ਇਹ ਰਾਸਾਣਿਕ ਗੁਣਾਂ ਪਖੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ|
## ਉਤਪਾਦਨ
ਗੰਧਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਚੱਟਾਨੀ ਬਾਲਣ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਰਮ ਭਾਫ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਫਰਾਸ਼ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ 
ਇਹ ਪੀਰੀਅਡ 3 ਅਤੇ ਸਮੂਹ 16ਵੇਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ| ਇਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਥੱਲੇ ਸਿਲੀਨੀਅਮ ਹੈ| ਇਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕਲੋਰੀਨ ਹੈ|
## ਲਾਭ
*ਇਸ ਨਾਲ ਗੰਧਕ ਦਾ ਤਿਜ਼ਾਬ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਇਸ ਨੂੰ ਰਬੜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੁਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲਕੇਨਾਈਜ਼ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਲੇ ਬਰੂਦ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*Sulfur phase diagram 
*WebElements.com – Sulfur
*Crystalline, liquid and polymerization of sulphur on Vulcano।sland,।taly
*Sulfur and its use as a pesticide
*The Sulphur।nstitute
**Origin of Heavy Elements, * by Tufts University 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਦਾਂ
ਪੈਤਰਿਸ ਲਮੂੰਬਾ

**ਪਤਰੀਸ ਏਮੇਰੀ ਲਮੂੰਬਾ** (2 ਜੁਲਾਈ, 1925 – 17 ਜਨਵਰੀ, 1961; ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਚ: Patrice Émery Lumumba) ਆਜ਼ਾਦ ਕਾਂਗੋ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਗੋ ਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਾਂਗੋ ਨੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜ਼ੀਰਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਜੂਨ 1960 ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੁਝ ਗੱਦਾਰਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ) ਨੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਰਚ ਕੇ ਲਮੂੰਬਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ। ਲਮੂੰਬਾ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2002 ਵਿੱਚ ਬੈਲਜੀਅਮ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਗੁਨਾਹ ਲਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਕਲਾਬੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਲਹਿਰ
ਸਬੀਰ ਭਾਟੀਆ

**ਸਬੀਰ ਭਾਟੀਆ** (ਜਨਮ 30 ਦਸੰਬਰ 1968) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ(ਬਿਜ਼ਨਸਮੈਨ) ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਟਮੇਲ ਅਤੇ ਸਬਸੇ-ਬੋਲੋ ਦਾ 
ਸਿਰਜਣਹਾਰਾ ਹੈ। ਸਬੀਰ ਭਾਟੀਆ ਦੀ ਸਬਸੇ-ਬੋਲੋ ਨੇ ਜੈਕਸਤਰ ਨੂੰ ਨਾ-ਮਾਲੂਮ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ ਲਿਆ।

## ਕਿੱਤਾ
ਆਪਨੀ ਗ੍ਰੈਜੂੲੇਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸਬੀਰ ਨੇ ਐਪਲ ਕੰਪਿਊਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਫਾਇਰ-ਪਾਵਰ ਸਿਸਟਮ ਇੰਕ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਹਾਡਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1988 ਵਿੱਚ 19 ਸਾਲਾ ਸਬੀਰ ਭਾਟੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਗਿਆ।ਸਟੈਨਫਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਐੱਮ.ਐੱਸਸੀ. ਕੀਤੀ। ਸਬੀਰ ਭਾਟੀਆ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਪਨੀ ਐਪਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਟੀਵ ਜੌਬਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।ਹੌਟਮੇਲ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਬੀਰ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਮਾਰਚ 1999 ਤੱਕ ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* Bronson, Po, "HotMale: Sabeer Bhatia started his company on $300,000 and sold it two years later for $400 million. So, is he lucky, or great?", *Wired*, Issue 6.12, December 1998

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ
ਮਾਲਵਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ

**ਮਾਲਵਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ** ਡਾ. ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਰੈਨਬੈਕਸੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ ਹਨ। ਉਹ ਰੈਨਬੈਕਸੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੋਤੇ ਹਨ।

## ਹੋਰਨਾਂ ਪਦਵੀਆਂ 
* Member of the Board of Governors, IIT Gandhinagar
ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ

**ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ** (5 ਮਈ 1956 ਤੋਂ 12 ਅਗਸਤ 1997) ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਲੇਬਲ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ 'ਬਾਲੀਵੁੱਡ' ਦਾ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ 'ਭੂਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ' ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਤੁਲਸੀ ਕੁਮਾਰ, ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* The Gulshan Kumar Murder Homepage at *Rediff.com*.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਪਰਤਾਪਪੁਰਾ

**ਪ੍ਰਤਾਪਪੁਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੇ ਸਿੱਧੂ

**ਜੇ ਸਿੱਧੂ** (ਜਨਮ- ਅਗਸਤ 8, 1951) ਵ੍ਯੋਮਿਸਿੰਗ, ਪੇਨਸੇਲਵਿਨਿਆ ਸਥਿਤ "ਕਸਟਮਰ ਬੈਂਕ" ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*Official website
*Jay S. Sidhu School of Business 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ
ਵਿਨੋਦ ਖੋਸਲਾ

**ਵਿਨੋਦ ਖੋਸਲਾ** (ਜਨਮ 28 ਜਨਵਰੀ 1955) ਸਿਲੀਕੌਨ ਵੈਲੀ ਦਾ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੰਨ ਮਿਕ੍ਰੋਸਿਸਟਮ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਓਹ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ 13 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਡਿਨਰ ਤੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਨੋਦ ਖੋਸਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਵਿਨੋਦ ਖੋਸਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਜਨਵਰੀ 1955 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਪਿਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਨੋਦ ਵੀ ਉਸ ਵਾਂਗ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣੇ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੱਲ ਸੀ। 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਇੰਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟੈੱਲ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਉੱਪਰੰਤ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਧਾਰ ਲਈ। 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Making cement while sequestering carbon, Issue 127, July 2008; Retrieved 2008-07-20.
* From geeks to greens. The Economist, Feb 28, 2008 
* Vinod speaks to Google employees about ethanol on March 29, 2006 
* Vinod Khosla  *Charlie Rose*, 22 Sept. 2006

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਬਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਮਧਾਣੀ

thumb|right

**ਮਧਾਣੀ** ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਦਹੀਂ ਨੂੰ ਮੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਲਗਪਗ ਢਾਈ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਦਾ ਗੋਲ ਡੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਪੌਣੀ ਕੁ ਗਿੱਠ ਦੇ ਦੋ ਟੁੱਕੜੇ, ਚਰਖੜੀ (ਕਰਾਸ) ਵਰਗੇ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਡੰਡੇ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਕੁਝ ਵੱਢੇ ਜਿਹੇ ਗੋਲਾਈ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਡੋਰੀ ਭਾਵ ਨੇਤਰੇ ਦਾ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਲ਼ ਦੇ ਕੇ ਮਧਾਣੀ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਚਾਟੀ ਦੀ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਭਾਂਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਧ ਉਲਟ ਕੇ ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਕੁੜ ਦੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਯੂ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦਾ ਹੋਲਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਡੋਰੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਟੀ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮਧਾਣੀ ਦਾ ਡੰਡਾ ਲੰਘਾ ਕੇ ਚਾਟੀ ਘੜਵੰਜੀ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਘੜਵੰਜੀ ਤੇ ਲੱਗੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਚਾਟੀ ਵਿੱਚ ਮਧਾਣੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਸਕੇ। ਮਧਾਣੀ ਘੁਮਾਉਣ ਲਈ ਨੇਤਰਾ ਭਾਵ ਇੱਕ ਡੋਰੀ ਮਧਾਣੀ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਕੋਲ ਵਲ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਜਿਸ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਫੜਨ ਲਈ ਦੋ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੁੱਲੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲਾਂ ਫਸਾ ਕੇ ਮਧਾਣੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਵੇਰੇ ਸਾਝਰੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੜੀ ਚੂਕਦੀ ਨਾਲ ਜਾ ਤੁਰੇ ਪਾਂਧੀ,ਪਾਈਆਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਧਾਣੀਆਂ ਨੀਂ।
ਦੁੱਧ/ਦਹੀ ਨੂੰ ਰਿੜਕਣ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ
ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸੰਦ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ
ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਚੁਕੋਲਾ ਫੁੱਲ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਮਧਾਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ
ਇਸ ਨੂੰ ਰਿੜਕਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਧਾਣੀ ਦੀ
ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦਹੀਂ ਨੂੰ ਰਿੜਕ ਕੇ ਮੱਖਣ ਬਣਦਾ
ਹੈ। ਮਧਾਣੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤਰਲ
ਪਦਾਰਥ ਰਿੜਕ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਮਧਾਣੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 24 ਕੁ ਫੁੱਟ
ਲੰਮਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਡੰਡਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਰੰਦ ਕੇ ਗੋਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੇਠਾਂ
ਕਰਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਿੱਥ 'ਤੇ 3/4 ਕੁ ਥਾਵਾਂ
’ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਾਢੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ
ਵਾਢਿਆ ਵਿਚ ਹੀ ਨੇਤੀ ਪਾ ਕੇ ਦਹੀ
ਰਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ
ਵਿਚ ਚੂਲ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਧਾਣੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ
ਨੂੰ ਜਿਥੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਥਾਂ ਸੱਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੰਡੇ
ਦੀ ਚੂਲ ਨੂੰ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸੈੱਲ ਵਿਚ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਧਾਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਮਧਾਣੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦੀ ਥਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਰੀਏ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਦੇਗ ਨਾਲ
ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਨਾਲ
ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਘੱਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
## ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ

ਮਧਾਣੀਆਂ............
ਹਾਏ ਉਇ ਮੇਰੇ ਡਾਢਿਆ
ਰੱਬਾ,,
ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਜੰਮੀਆਂ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੈ
ਜਾਣੀਆਂ..

ਮਧਾਣੀਆਂ ਮਧਾਣੀਆਂ ਮਧਾਣੀਆਂ,
ਪੇਕੇ ਦੋਵੇ ਭੇਣਾਂ ਨੱਚੀਏ,
ਸੋਹਰੇ ਨੱਚੀਏ ਦਰਾਣੀਆਂ ਜਠਾਨੀਆਂ,
ਪੇਕੇ ਦੋਵੇ .............,

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬੋਡੋ ਭਾਸ਼ਾ (ਭਾਰਤ)

**ਬੋਡੋ ਭਾਸ਼ਾ** (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: बड़ो; [bɔɽo]), ਜਾਂ **ਮੇਚ** ਅਸਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੁਲਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਥੋੜੀ ਗਿਣਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। 1991 ਦੀ ਮਰਦਮ-ਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 11,84,569 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*Abley, Mark (2006) *The Verbs of Boro *, Lost Magazine , March 2006
*Bodoland.org 
*Boro Language
*Bodo computing resources at TDIL

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਰਾਭਾ ਕਬੀਲਾ

ਰਾਭਾ ਕਬੀਲਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਭਾ ਹੈ।
ਦਿਸਪੁਰ

**ਦਿਸਪੁਰ**  () ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 
ਦਿਸਪੁਰ ਨੂੰ ਅਸਾਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 1973 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦਿਸਪੁਰ ਅਸਾਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਾਊਸ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸਾਮ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਅਤੇ ਜੀ ਐੱਸ ਰੋਡ ਦਿਸਪੁਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। 
ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿਸਪੁਰ ਨੂੰ ਗੁਹਾਟੀ ਟੀ ਔਕਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਖ਼ਾਸ ਇਮਾਰਤਾਂ 
*ਅਸਾਮ ਸਕੱਤਰੇਤ
*ਅਸਾਮ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਾਊਸ
*ਸਟੇਟ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ
*ਨਾਬਾਰਡ - ਅਸਾਮ ਰੀਜਨਲ ਦਫ਼ਤਰ
*ਗੁਹਾਟੀ ਟੀ ਔਕਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ
*ਨੇਡਫੀ ਹਾਊਸ - ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਤ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦਫ਼ਤਰ
*ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਮੋਟਰ ਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਿਟੇਡ
*ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ - ਲੋਕਲ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ, ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਘੇਰਾ

## ਰਾਜਨੀਤੀ
ਦਿਸਪੁਰ ਗੁਹਾਟੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Dispur News Headlines 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਦਿਓਰੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਦਿਓਰੀ ਭਾਸ਼ਾ** ਅਸਾਮ ਦੇ ਦਿਓਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ

**ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ** ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇੱਕ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜ਼ਾਦੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਛੱਤੀਸਗੜ, ਕਰਨਾਟਕ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਉੜੀਸਾ, ਤਮਿਲਨਾਡੁ, ਅਤੇ ਪੁਡੁਚੇਰੀ ਦੇ ਸੰਘ ਸ਼ਾਸਿਤ ਖੇਤਰ ਯਾਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤੇਲੁਗੁ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੀ (74 ਲੱਖ ਦੇਸ਼ੀ ਵਕਤਾ), ਅਤੇ ਏਥਨੋਲਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਹਰਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਦੀਆਂ  22 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Ethnologue report for Telugu
* Hints and resources for learning Telugu 
* English to Telugu online dictionary
* 'Telugu to English' & 'English to Telugu' Dictionary
* Origins of Telugu Script 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਾਵੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਗੁਹਾਟੀ

**ਗੁਹਾਟੀ** ਅਸਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਗੁਹਾਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਾਗਜੋਤਿਸ਼ਪੁਰਾ" ਅਤੇ "ਦੁਰਜਿਆ" ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਾਗਜੋਤਿਸ਼ਪੁਰਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪੂਰਬੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ" ਜਾਂ "ਪੂਰਬੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ" ਅਤੇ ਦੁਰਜਿਆ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਜਿੱਤ"।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*The District of Kamrup
*The Government of Assam
ਗੋਤ

**ਗੋਤ** ਦਾ ਅਰਥ ਕੁਲ, ਵੰਸ਼, ਖਾਨਦਾਨ ਜਾਂ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਬੀਲ਼ੇ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ -ਨਾਲ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਬਹੁਤੇ ਗੋਤ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਹਨ।ਧਰਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਛਤਰੀ ਹੇਠ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਤਹਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਤ, ਕਬੀਲੇ, ਜਾਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਧਰਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ।ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਬਦਲੀ ਤਾਂ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਆਪਣੀ ਗੋਤ ਵਾਲੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।

## ਭਾਟੀਆ 
ਬੁੱਟਰ 
ਸੂਚ 
ਗਰੇਵਾਲ

ਝਿੰਜਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਨੂਰ ਮਹਿਲ

**ਨੂਰ ਮਹਿਲ** (نور محل) ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ। ਇਹ 1872 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਚੈਟੋ ਵਾਂਗ ਨਿਓਕਲਾਸੀਕਲ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਨਵਾਬਾਂ ਕੋਲ਼ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
left|thumb| ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦੀ ਮੁੱਖ-ਨੁਹਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ
ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਰੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵਾਬ ਸਰ ਸਾਦਿਕ ਅੱਬਾਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਹਿਲ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।

ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੇ ਲੁਕਵੇਂ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮਹਿਲ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
left|thumb| ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਪਾਸਾ
ਮਿਸਟਰ ਹੇਨਨ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ, ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਨੂਰ ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ 1872 ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਜ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਦੱਬੇ ਗਏ। ਮਹਿਲ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1862 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵਿੱਚ 11.66 ਗ੍ਰਾਮ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਮਹਿਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1875 ਵਿੱਚ 12 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਕਮ ਲਗਭਗ 81 ਲੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦਾ ਰਕਬਾ 44,600 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (4,140 ਵਰਗ ਮੀਟਰ) ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 32 ਕਮਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 14 ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਾਲ਼ੇ, 6 ਵਰਾਂਡੇ ਅਤੇ 5 ਗੁੰਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

1956 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਮਾਰਤ ਔਕਾਫ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ  ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ  ਸੀ। ਮਹਿਲ 1971 ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; 1997 ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 119 ਕਰੋੜ ਦੀ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕ" ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਆਮ ਸੈਲਾਨੀਆਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ।

## ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਚੀਜ਼ਾਂ 
ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਰਤੋਂ-ਵਸਤੂਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਤਲਵਾਰਾਂ, ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਪਿਆਨੋ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਕੰਧ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਨਵਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਅਸਲੀ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹਨ। ਮਹਿਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:NoorMahalbwp.JPG|ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦਾ ਰਾਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:NoorMahal1.JPG|ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦਾ ਪਾਸੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Noor Mehal-1.jpg
File:Beautiful Noor Mahal palace.jpg|ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਾ ਦਿਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Noor Mahal, Bahwalpur.jpg|ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦਾ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Dinning room of Noor Mahal.jpg|ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਡਾਇਨਿੰਗ ਰੂਮ
File:Noor Mahal decorative tile floor.jpg|ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਸਜਾਵਟੀ ਟਾਇਲ ਫਰਸ਼
File:Display of knives in the Noor Mahal Bahawalpur.jpg|ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਚਾਕੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ
File:Noor Mahal Balcony.jpg|ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਬਾਲਕੋਨੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਬਹਾਵਲਪੁਰ
* ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਰਿਆਸਤ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ
ਥੋਮਸ ਮੂਲਰ

**ਥੋਮਸ ਮੂਲਰ** ਜਰਮਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਥੋਮਸ ਮੂਲਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਅਟੈਕ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਦਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਥੋਮਸ ਮੂਲਰ ਨੇ 5 ਗੋਲ ਕਰ ਕੇ ਗੋਲਡਨ ਬੂਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਥੋਮਸ ਮੂਲਰ ਐਫ. ਸੀ. ਬੈਰਨ ਮੂਨਿਚ ਕਲੱਬ ਵਲੋਂ ਬੁੰਡਸਲਿਗਾ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
{
*  
* German national team profile  
* Thomas Müller at transfermarkt.de 
* ESPN Soccernet Profile

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ
ਫਿਲੌਰ

"ਫਿਲੌਰ" ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਫਿਲੌਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਕੋਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ। ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀ ਅਬਾਦੀ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਲਈ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਟੋਕਾ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬੂਟਾ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਮੜੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਮੱਧਮ ਪੈ ਗਿਆ। ਚਾਰ-ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤਕ ਫਿਲੌਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਸੀਟ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਵਸੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਸੰਨ 1980 ਵਿੱਚ ‘ਰਣਜੀਤਗੜ੍ਹ’ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਫਿਲੌਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਨ 1977 ਤੋਂ ਫਿਲੌਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਲੌਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪੁਲ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਪੰਡਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਦਾ ਬੁੱਤ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਪੁਲੀਸ ਟਰੇਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵੀ ਹੈ।
ਸਿਵਾਕਾਸੀ

ਸਿਵਾਕਾਸੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ| ਇਹ ਪਟਾਕੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ| ਸਿਵਾਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ੮੦੦੦ ਦੇ ਕਰੀਬ ਛੋਟੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪਟਾਕੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਹਨ|

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*www.sivakasionline.com: Anything & Everything about Sivakasi
*- Sivakasi 
*Sivakasi, An official guide 
*www.kuttyjapan.com - Sivakasi Town Webportal
*Sivakasi Info 
*- Printers
ਮਲਿਆਲਮ

**ਮਲਿਆਲਮ** (മലയാളം, ਮਲਿਆਲਮ) ਜਾਂ ਕੈਰਲੀ (കൈരളി, ਕੈਰਲੀ) ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਸੂਬੇ, ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੰਨਿਆਂਕੁਮਾਰੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੰਨੜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪਾਂਡੇਚੇਰੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਮਲਿਆਲਮ ਲਿਪੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਾਵੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ

**ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ** ਮਧੂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦਾ ਰੱਖ ਰਖਾਵ ਹੈ।  ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਛਪਾਕੀ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ (ਜਾਂ ਅਪੀਅਰਿਸਟ) ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ (ਮਧੂ-ਮੱਖੀ, ਪ੍ਰੋਲਿਸ, ਪਰਾਗ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਜੈਲੀ ਸਮੇਤ), ਪਰਾਗਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਗਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਬੀਕਪਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਨੂੰ ਉਪਰੀ ਜਾਂ "ਬੀ ਯਾਰਡ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਧੰਦੇ
ਭੋਜਪੁਰੀ ਬੋਲੀ

**ਭੋਜਪੁਰੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ੳਤੱਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੁਰਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਜਿਵੇਂ ਗੋਰਖਪੁਰ,ਦੇਵਰਿਆ ਆਦਿ ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਲੀ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਭੋਜਪੁਰੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਕੁੱਝ ਸ਼ਬਦ ਇਸਨੇ ਉਰਦੂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਉਧਾਰ ਲਏ ਹਨ।

## ਬੋਲਣ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ਭੋਜਪੁਰੀ ਜਾਣਨ - ਸਮਝਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ ਮਜਦੂਰ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹੁਣ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਗਏ ਸਨ ਉਥੇ ਹੀ ਵਸ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰੀਨਾਮ, ਗੁਯਾਨਾ, ਤਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ, ਫਿਜੀ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਨਗਣਨਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3 .3 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਭੋਜਪੁਰੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਪੁਰੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 5 ਕਰੋੜ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ