open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੁਬਲੀ ਹਾਲ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ

**ਜੁਬਲੀ ਹਾਲ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਮੀਰ ਉਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ 1913 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਉੱਤਮ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਪਬਲਿਕ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਹਰੇ ਲਾਅਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ *ਬਾਗ-ਏ-ਆਮ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1937 ਵਿੱਚ, ਮੀਰ ਉਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਇੱਥੇ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਲੇਟ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੁਰਸੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਕੁਰਸੀ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸ ਮੌਕੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਦਰਬਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ 10,000 ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਜੰਗੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁਬਲੀ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖਣ ਆਏ ਸੀ।

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
right|thumb|250x250px| ਜੁਬਲੀ ਹਾਲ
ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਜ਼ੈਨ ਯਰ ਜੰਗ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਕਾਬ ਇੰਡੋ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਰ ਉੱਚਾ ਪੜਾਅ, ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ 'ਦਸਤਾਰ' (ਮੁਕਟ) ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਵਰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜੁਬਲੀ ਹਾਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹਾਲ, 27 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਪਰਿਸ਼ਦ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਈ। ਜੁਬਲੀ ਹਾਲ ਹੁਣ ਸਟੇਟ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹਾਲ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪੁਰਾਣੀ ਹਵੇਲੀ

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਕਰਟਿਸ ਦੁਆਰਾ ਫੋਡੋਰਸ ਇੰਡੀਆ, ਵਿਲੀਅਮ, ਫੋਡੋਰ, ਯੂਜੀਨ, 1905- https://books.google.com/books?id=ifgtAAAAMAAJ&q=jubilee+hall+hyderabad
* ਨਿਜ਼ਾਮ VII ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਮੀਮ ਅਲੀਮ, ਐਮਏ ਅਲੀਮ https://books.google.com/books?id=nWYeAAAAMAAJ&q=jubilee+hall+hyderabad ਦੁਆਰਾ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਹਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ
ਹਰਸ਼ਿਤ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਹਰਸ਼ਿਤ*** ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਧਰੁਵ ਹਰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਨੀ+ ਹੌਟਸਟਾਰ ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਤਿਆਜੀਤ ਦੂਬੇ ਅਤੇ ਦੀਕਸ਼ਾ ਜੁਨੇਜਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

*ਹਰਸ਼ਿਤ ਨੂੰ* ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ 16ਵੇਂ ਮਿੰਡਾਨਾਓ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (2018), ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (2018), ਸ਼ਿਮਲਾ ਦਾ 4ਵਾਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (2018), 7ਵਾਂ ਦਿੱਲੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (2018) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਅਤੇ 7ਵਾਂ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਪੁਣੇ (2018) ਵਰਗੇ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 20 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇ ਹੋਈ 

## ਪਲਾਟ 
ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਬਿਰਤਾਂਤ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਲੜਕੇ ਹਰਸ਼ਿਤ (ਸਤਿਆਜੀਤ ਦੂਬੇ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁੜੀ ਰਾਹੀਲਾ (ਦੀਕਸ਼ਾ ਜੁਨੇਜਾ) ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਰਸ਼ਿਤ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਹੀਲਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਨਤੀਜੇ ਭੁਗਤਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ 
* ਸਤਿਆਜੀਤ ਦੂਬੇ ਹਰਸ਼ਿਤ ਵਜੋਂ
* ਰਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭਮ ਚੰਦਨਾ
* ਦੀਕਸ਼ਾ ਜੁਨੇਜਾ ਬਤੌਰ ਰਾਹੀਲਾ
* ਕਰੀਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਪਾਂਡੇ
* ਮੰਜੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਤਾਸ਼ਾ ਰਾਣਾ
* ਸ਼ਿਵ ਸਰੋਜ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਵ
* ਹਰਸ਼ਿਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਬੰਟੀ ਚੋਪੜਾ
* ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਿਲ ਮੌਲਾਨਾ ਵਜੋਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2018 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕਲਾਕੰਦ

**ਕਲਾਕੰਦ** ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਪਨੀਰ ਮਠਿਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ "ਇਟਾਲੀਅਨ ਪਨੀਰਕੇਕ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਮਿਲਕ ਕੇਕ ਨਾਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਪਰ*ਬਰਫੀ* ਨਾਲੋਂ ਨਰਮ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਸ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1947 ਵਿੱਚ ਅਲਵਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ *ਹਲਵਾਈ* (ਮਠਿਆਈ) ਬਾਬਾ ਠਾਕੁਰ ਦਾਸ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਕੰਦ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਤਿਆਰੀ 
*ਕਲਾਕੰਦ* ਬਣਾਉਣ ਲਈ, *ਚੀਨਾ* (ਭਾਰਤੀ ਪਨੀਰ) ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੂਰੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਵਾਲੀਅਮ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਗੁੰਨ੍ਹ ਕੇ ਛਾਣਿਆ ਹੋਇਆ *ਛੰਨਾ* ਨਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟੇ ਹੋਏ ਦੁੱਧ-ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਗਾੜ੍ਹਾ ਪੇਸਟ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ ਖੰਡ ਮਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਘੱਟ ਗਰਮੀ 'ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਗਾੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕਸਾਰਤਾ. ਫਿਰ *ਘਿਓ* (ਸਪੱਸ਼ਟ ਮੱਖਣ) ਜਾਂ ਮੱਖਣ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਹਿਲਾਓ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਇਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਖਣ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰੇ ਜਾਂ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਸਤਾ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਠੰਡਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਚੌਰਸ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਕੇ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈਆਂ
ਸੋਹਨ ਹਲਵਾ

**ਸੋਹਨ ਹਲਵਾ** (ਉਰਦੂ سوہن حلوہ) ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੁਗ਼ਲਾਈ ਮਠਿਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਘਣੀ, ਮਿੱਠੀ ਮਠਿਆਈ ਜਾਂ ਹਲਵੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਘੀਵਾਲਾ ਹਲਵਾ ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਸੋਹਨ ਹਲਵੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
thumb| ਸਰਾਇਕੀ ਸੋਹਨ ਹਲਵਾ
ਇਹ ਪਾਣੀ, ਚੀਨੀ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਬਾਲ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕੇਸਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੁਆਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੜਾਹੀ 'ਤੇ ਚਿਪਕਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਘਿਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਦਾਮ, ਪਿਸਤਾ ਅਤੇ ਇਲਾਇਚੀ ਦੇ ਬੀਜ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਹਲਵਾ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਇਸਦੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
left|thumb| ਸੋਹਨ ਹਲਵਾ *(ਚੋਟੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲਫ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭਾਰਤੀ  ਮਠਿਆਈ ।*
ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, 1790 ਵਿੱਚ, ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਘੰਟੇਵਾਲਾ ਮਠਿਆਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਨੇ ਸੋਹਨ ਦਾ ਹਲਵਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਕਰਸ਼ਣ ਸੀ, ਪਰ 2015 ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁਨਾਫੇ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।

ਇਸ ਮਠਿਆਈ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਰੀਬੋਲੀ (ਹਿੰਦੀ) ਵਿੱਚ *ਸੋਹਨ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ *ਸ਼ੋਭਨ* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੌਹਨ ਟੀ ਪਲੈਟਸ ਦੀ ਉਰਦੂ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿੱਠੇ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ 
ਸੋਹਨ ਹਲਵਾ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਮਠਿਆਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੁਰਭੁਰਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਮੇਲਾਈਜ਼ਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 5-6mm ਮੋਟਾਈ ਦੀਆਂ ਡਿਸਕਾਂ ਜਾਂ ਵਰਗਾਕਾਰ ਚੱਕ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਟਿਨ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪੈਕੇਜ ਵੀ ਆਮ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈਆਂ
ਭਾਰਤ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

**ਭਾਰਤ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ** ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਹੋਈਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਿੰਗਾਪੁਰ-ਅਧਾਰਤ ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ, ਐਸ. ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਰਾਗ ਸਕਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਹਨ।

## ਪੁਨਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 
ਲਗਭਗ 60 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲੰਦਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੀ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੱਕੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਕਈ ਸਫ਼ਲ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1961 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬੁੱਧ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ 900 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਨਟਰਾਜਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸ਼੍ਰੀਪੁਰੰਤਨ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਦੀਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਤੋਂ 2006 ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਮੂਰਤੀਆਂ (ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ ਬਾਲ-ਸੰਤ ਸੰਬੰਦਰ ਦੀ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਚੋਲਾ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਛੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ–ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸੰਬੰਧ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ
ਸੀਤਾਭੋਗ

**ਸੀਤਾਭੋਗ** ( ) ਬਰਧਮਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਠਿਆਈ ਹੈ। ਸੀਤਾਭੋਗ ਇੱਕ ਸੁਆਦੀ ਮਠਿਆਈ ਹੈ ਜੋ ਗੁਲਾਬ ਜਾਮੁਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਏ ਚਿੱਟੇ ਚੌਲਾਂ ਜਾਂ ਵਰਮੀਸਲੀ ਵਰਗੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਨੀਰ (ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ *ਛਨਾ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਸੀਤਾਭੋਗ ਅਕਸਰ ਪੁਲਾਓ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| ਸੀਤਾਭੋਗ—ਮਿਹੀਦਾਨਾ
ਸਵਰਗੀ ਨਾਗੇਂਦਰਨਾਥ ਨਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸਵਰਗੀ ਖੇਤਰਨਾਥ ਨਾਗ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਮਹਤਾਬਚੰਦ ਬਹਾਦੁਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਬਰਧਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀਤਾਭੋਗ ਅਤੇ ਮਿਹਿਦਾਨਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਢ ਤੋਂ 72 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸੀਤਾਭੋਗ ਅਤੇ ਮਿਹਿਦਾਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨੇ ਬਰਧਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਦੇ ਆਗਮਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਮਠਿਆਈਆਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
thumb| ਸੀਤਾਭੋਗ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਿਜੇਚੰਦ ਮਹਤਾਬ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ 19 ਅਗਸਤ 1904 ਨੂੰ ਬਰਧਮਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਦੇ ਸੁਆਗਤ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਲਈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਮਠਿਆਈ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੈਰਬਚੰਦਰ ਨਾਗ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਵੈਰਬਚੰਦਰ ਨਾਗ ਨੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾਭੋਗ ਅਤੇ ਮਿਹਿਦਾਨਾ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਮਠਿਆਈ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੈਰਬਚੰਦਰ ਨਾਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਠਿਆਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾਮ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸਵਰਗੀ ਵੈਰਬਚੰਦਰ ਨਾਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗੀ ਨਾਗੇਂਦਰਨਾਥ ਨਾਗ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ 15 ਨਵੰਬਰ 1976 ਨੂੰ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ 
ਬਰਧਮਾਨ ਦੇ ਸੀਤਾਭੋਗ ਨੇ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੈਸੂਰ ਪਾਕ
* ਧਰਵਡ ਪੇੜਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈਆਂ
ਕੇਸਰੀ ਭਾਤ

**ਕੇਸਰੀ ਭਾਤ** ਜਾਂ **ਕੇਸਰੀ ਭਾਤ** ( ) ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਭਾਰਤੀ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਸਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਸੂਜੀ, ਖੰਡ, ਘਿਓ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋਨਾਡੁਲਾ ਹਲਵੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

*ਕੇਸਰੀ ਭਾਤ* ਦੀ ਸਹੀ ਰਚਨਾ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਕਵਾਨ ਅਨਾਨਾਸ, ਕੇਲਾ, ਅੰਬ, ਨਾਰੀਅਲ, ਜਾਂ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਕਵਾਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਨਾਟਕ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਕਵਾਨ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ ਅਤੇ ਉਗਾਦੀ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਕੇਸਰੀ* ਸ਼ਬਦ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਕੇਸਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਕਵਾਨ ਦੇ ਕੇਸਰ-ਸੰਤਰੀ-ਪੀਲੇ-ਰੰਗ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:Chow_chow_bath_(_khara_bath_&_kesari_bath_).jpg|alt=Chow chow bath, a common breakfast in Karnataka, consists of one serving of the spicy khara bat and another of a sweet kesari bath.|ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਨਾਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:Kesari_Bath_(5832083727).jpg|alt=Kesari bath is traditionally served on a banana leaf in Southern India.|ਕੇਸਰੀ ਭਾਤ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤੇ 'ਤੇ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:Kesari_Bhath.jpg|alt=Typical Karnataka style lemon coloured Kesari bhath with cashew nuts|ਖਾਸ ਕਰਨਾਟਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਨਿੰਬੂ ਰੰਗ ਦਾ ਕੇਸਰੀ ਭੱਠ ਕਾਜੂ ਦੇ ਨਾਲ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈਆਂ
ਜੁਰ ਸੀਤਲ

**ਜੁਰ ਸੀਤਲ** ਜਾਂ **ਮੈਥਿਲ ਨਵਾਂ ਸਾਲ** ਮੈਥਿਲ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ **ਆਖਰ ਬੋਛੋਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਥਿਲ ਦਿਨ 'ਤੇ ਭਾਟ ਨਾਲ ਬਾਰੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ 'ਤੇ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ **ਮੈਥਿਲਸ** ਅਤੇ ਥਾਰੂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਨ ਮੇਸ਼ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਤਿਰਹੂਤਾ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਥਿਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤਿਰਹੂਤਾ ਪੰਚਾਂਗ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।

## ਮੂਲ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ 
ਮੈਥਿਲੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ *ਨਿਰਯਾਨਮ* ਵਰਨਲ ਸਮਰੂਪ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਸਾਲ 'ਤੇ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ (ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 15 ਅਪ੍ਰੈਲ ਰਵਾਇਤੀ ਤਿਰਹੂਤਾ ਪੰਚਾਂਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਹੈ।

22 ਮਾਰਚ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਵੈਰਨਲ ਈਕਨੌਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 23 ਡਿਗਰੀ ਘਬਰਾਹਟ ਜਾਂ ਦੋਲਤਾ ਜੋੜਨ ਨਾਲ, ਸਾਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਾਈਡਰੀਅਲ ਜਾਂ *ਨਿਰਯਾਨ ਮੇਸ਼ਾ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ* (ਸੂਰਜ ਦਾ *ਨਿਰਯਾਨ* ਆਂਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ) ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ, **ਮੈਥਿਲੀ ਕੈਲੰਡਰ** ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਵੈਸਾਖ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਵਾਇਤੀ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਅਸਾਮ, ਬੰਗਾਲ, ਕੇਰਲਾ, ਮਨੀਪੁਰ, ਉੜੀਸਾ, ਪੰਜਾਬ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ।

## ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਹੱਤਤਾ 
ਮੈਥਿਲੀ ਕੈਲੰਡਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮਿਥਿਲਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੈਥਿਲੀ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਿਥਿਲਾ ਦਿਵਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਜੂਇਰ ਸ਼ੀਤਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਿਥਿਲਾ ਦਿਵਸ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਹੋਵੇਗੀ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ 

ਤਸਵੀਰ:Maithili_New_Year_or_Jur_Sital,_thali_-_20200414.jpg|alt=Maithili New Year's Thali|ਮੈਥਿਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਥਾਲੀ
ਤਸਵੀਰ:Maithili_New_Year_or_Jur_Sital,_Jhori_bari_-_20200414.jpg|alt=Maithili New Year, Jhori bari|ਮੈਥਿਲੀ ਸਾਲ, ਝੋਰੀ ਬਾਰੀ
ਤਸਵੀਰ:Maithili_New_Year_or_Jur_Sital,_taruwa_thali_-_20200414.jpg|alt=Maithili New Year, taruwa thali|ਮੈਥਿਲੀ ਨਵੀਂ ਸਾਲ, ਤਰੁਵਾ ਥਾਲੀ
ਤਸਵੀਰ:Maithili_New_Year_or_Jur_Sital,_taruwa_plate_-_20200414.jpg|alt=Maithili New Year, taruwa plate|ਮੈਥਿਲੀ ਨਵੀਂ ਸਾਲ, ਤਰੂਆ ਪਲੇਟ

*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਰੱਸਟ

**ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੱਸਟ ਫਾਰ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਹੈਰੀਟੇਜ** ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸੋਸਾਇਟੀਜ਼ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1860 ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ।

2007 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੱਸਟ ਫਾਰ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1984 ਵਿੱਚ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

1984 ਤੋਂ, ਟਰੱਸਟ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।

ਅੱਜ ਇਸ ਦੇ 215 ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਏ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਏ ਹਨ।

ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਮੈਮੋਰੈਂਡਮ ਆਫ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੂਲਜ਼ ਐਂਡ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਨੇ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ: ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ, ਪੁਪੁਲ ਜੈਕਰ, ਐਲਕੇ ਝਾਅ, ਐਮਜੀਕੇ ਮੈਨਨ, ਕਪਿਲਾ ਵਾਤਸਾਯਾਨ, ਰਾਜੀਵ ਸੇਠੀ, ਬੀਕੇ ਥਾਪਰ, ਮਾਰਤੰਡ ਸਿੰਘ, ਬਿਲਕੀਸ ਆਈ। ਲਤੀਫ, ਮਾਧਵਰਾਓ ਸਿੰਧੀਆ, ਅਤੇ ਜੇ.ਬੀ. ਦਾਦਾਚਨਜੀ।

## ਕੰਮ 
ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਵਿਰਾਸਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵਕਾਲਤ; ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੈਰ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ; ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਲੱਬਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ; ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੈਰ।

### ਸਰਗਰਮੀ 
ਟਰੱਸਟ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਰਮ ਮੰਜ਼ਿਲ ਅਤੇ ਓਸਮਾਨੀਆ ਹਸਪਤਾਲ, ਅਤੇ ਬੇਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਮੇਤ ਵਿਰਾਸਤੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
thumb|226x226px| INTACH ਲੋਗੋ ਸ਼ਾਹਬਾਦ, ਯੂਪੀ, ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਮਥੁਰਾ ਵਿਖੇ ਮਿਲੇ ਇਸ 3000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਨਵ-ਰੂਪ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਚਿੱਤਰ (ACCN 93-51) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ੀਰ ਖੁਰਮਾ

**ਸ਼ੀਰ ਖੁਰਮਾ** ਜਾਂ **ਸ਼ੀਰ ਖੋਰਮਾ** ("ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਖਜੂਰ") ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਖਾਧੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਡਿੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਈਦ-ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ  ਅਤੇ ਈਦ-ਉਲ-ਜ਼ੁਹਾ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਅਤੇ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ' ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਮੂਲ ਬੰਗਾਲੀ ਮਠਿਆਈ ਸ਼ੇਮਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਠਿਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਕਵਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ, ਦੁੱਧ, ਖੰਡ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਲਾਇਚੀ, ਪਿਸਤਾ, ਬਦਾਮ, ਲੌਂਗ, ਕੇਸਰ, ਕਿਸ਼ਮਿਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਕਵਾਨ ਈਦ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਈਦ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਲੇ ਹੋਏ ਸੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਰੇਮੇਲਾਈਜ਼ਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਸੋਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਇਲਾਇਚੀ, ਪਿਸਤਾ, ਬਦਾਮ, ਲੌਂਗ, ਕੇਸਰ, ਸੌਗੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਤਿਆਰੀ 
ਵਰਮੀਸੇਲੀ ਸਪਸ਼ਟ ਮੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।  ਫਿਰ ਦੁੱਧ ( *ਸ਼ੀਰ* ) ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਮੀਸੇਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੰਘਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖੰਡ ਅਤੇ ਖਜੂਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।  ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਉੱਚ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਵਰਮੀਸੇਲੀ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵਰਗੇ ਪਤਲੇ ਪੀਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਕਵਾਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਕਵਾਨ
ਆਮ ਪਾਪੜ

**ਆਮ ਪਾਪੜ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਬ ਦੇ ਮਿੱਝ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਘਣੇ ਖੰਡ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਵਾਇਤੀ ਤੋਰ ਤੇ ਆਮ ਪਾਪੜ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਤਿਆਰੀ 
ਅੰਬ ਦੇ ਮਿੱਝ ਨੂੰ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਮੈਟਾਬੀਸਲਫਾਈਟ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਸੁਕਾਉਣ ਲਈ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਪਰਤ ਦੇ ਸੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਹੋਰ ਪਰਤ ਇਸ 'ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੱਕਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੋਟਾਈ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ। ਮੋਟਾਈ ਅੰਬ ਦੇ ਮਿੱਝ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੋਟਾਈ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਮ ਪਾਪੜ ਨੂੰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਕਾਗਜ਼ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਕੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਦਪੜ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਪਾਪੜ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅਦਵਿਨੇਕਲਮ ਪਿੰਡ ਆਪਣੇ *ਆਮ ਪਾਪੜ* ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਆਮ ਪਾਪੜ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੂਡ ਇੰਸਪੈਕਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਸਲਫਾਈਟਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ "ਇੰਡਿਕਨ" ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਆਮ ਪਾਪੜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਲਫਾਈਟਸ ਸਨ ਪਰ ਲੇਬਲ 'ਤੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਟਾਟਾ ਵੜਾ

**ਬਟਾਟਾ ਵਡਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਡਿਸ਼ ਹੈ। ਪਕਵਾਨ ਵਿੱਚ ਛੋਲੇ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਲੇਪ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮੈਸ਼ਡ ਆਲੂ ਪੈਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਡੂੰਘੇ ਤਲੇ ਅਤੇ ਚਟਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਮ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਡਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਬਟਾਟਾ ਵਡਾ ਨੇ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਤਿਆਰੀ 
thumb| ਟੁੱਟਿਆ ਬਟਾਟਾ ਵਡਾ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵਿਕਿਆ
ਆਲੂ ਭਰਨ ਅਤੇ ਭਰਾਈ ਨੂੰ ਕੋਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਲੂ ਬਟਾਟਾ ਵਡੇ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ।

ਆਲੂ ਉਬਾਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਿੰਗ, ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਮਿਰਚਾਂ, ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਕਰੀ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਲਸਣ-ਅਦਰਕ ਦੀ ਪੇਸਟ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਨਮਕ ਨਾਲ ਤਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਫਿਰ ਫੇਹੇ ਹੋਏ ਆਲੂਆਂ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਟਾਟਾ ਵਡੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰੀ ਚਟਨੀ ਜਾਂ ਸੁੱਕੀ ਚਟਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੇਂਗਦਾਨਾ ਚਟਨੀ (ਕੁਚਲ ਮੂੰਗਫਲੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸੁੱਕੇ ਪਾਊਡਰ ਵਿੱਚ ਚਟਨੀ) ਅਤੇ ਲਸਣ-ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਚਟਨੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਸਰਪੁਰੀਆ

**ਸਰਪੁਰੀਆ** ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਠਿਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਗਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਪੁਰੀਆ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਮੂਲ 
ਇੱਥੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਰਪੁਰੀਆ ਦੇ ਮੂਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਨੂੰ 15ਵੀਂ-16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਚੈਤੰਨਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦਾਸ ਕਵੀਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਾਠ *ਚੈਤੰਨਿਆ* *ਚਰਿਤਾਮ੍ਰਿਤਾ* ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, *ਸਰਪੁਰੀਆ* ਚੈਤੰਨਿਆ ਨੂੰ ਪਰੋਸੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਦੂਸਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਪੁਰੀਆ ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨਗਰ ਦਾ ਚੰਦਰ ਦਾਸ ਸੀ। ਸਰਪੁਰੀਆ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ *ਸੁਰਕੁਮਾਰ ਦਾਸ* ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਨਾ, ਲੈਟੇਕਸ ਅਤੇ ਸਰਪ, ਸਾਰਾਪੁਰੀਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਖੋਜੀ ਸਰਵਜਾ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਉਹ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਫੇਰੀ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਅਧਰ ਚੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਮਠਿਆਈਆਂ ਪਕਾਉਣੀਆਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। 1902 ਵਿੱਚ ਮਠਿਆਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਨਾਡੀਅਰ ਪਾੜਾ, ਭਾਵ ਮੌਜੂਦਾ ਅਨੰਤ ਹਰੀ ਮਿੱਤਰ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਖਾਣਾ
ਜੀਵਨ ਧਾਰਾ

***ਜੀਵਨ ਧਾਰਾ*** 1982 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 1974 ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ *ਅਵਲ ਓਰੂ ਥੋਡਰ ਕਥਾਈ* ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਬੱਬਰ, ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ, ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ, ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਪੈਰਲਲ ਸਿਨੇਮਾ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਇੱਕਮਾਤਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਹਾਣੀ 
ਸੰਗੀਤਾ (ਰੇਖਾ) ਇੱਕ ਜਵਾਨ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਵੀਹਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਆਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਸ਼ਰਾਬੀ ਭਰਾ (ਰਾਜ ਬੱਬਰ) ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੈ; ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਗੀਤਾ (ਮਧੂ ਕਪੂਰ) ਵਿਧਵਾ ਹੈ; ਸੰਗੀਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ ਜੋ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਛੱਤ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਗੀਤਾ ਇਕਲੌਤੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਸੰਗੀਤਾ ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣਗੇ। ਪ੍ਰੇਮ (ਕੰਵਲਜੀਤ) ਉਸਦਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦੋਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਘਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਵਿਧਵਾ ਭੈਣ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਗੀਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਮੰਦਭਾਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਦੋਸਤ (ਸਿਪਲ ਕਪਾਡੀਆ) ਸੰਗੀਤਾ ਦਾ ਬੌਸ (ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ) ਸੰਗੀਤਾ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਗੀਤਾ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁੰਡੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕੇ। ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤਾ ਬੱਸ ਕੰਡਕਟਰ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੋਈ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਜਿਸਦੀ ਮਾਂ, ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਭਾਬੀ, ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਪਨੇ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ।

## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ 
* ਸੰਗੀਤਾ ਵਜੋਂ ਰੇਖਾ
* ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ
* ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ
* ਰਾਜ ਬੱਬਰ
* ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰੇਮ
* ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਕਪਾਡੀਆ
* ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰੇਮ
* ਗੀਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਧੂ ਕਪੂਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
ਬਾਕਰਵੜੀ

ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ **ਬਾਕਰਵੜੀ** ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ 1960 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੁਜਰਾਤ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੰਬਈ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੁਆਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਕਰ ਭਾਖਰੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਸਾਲਾ ਭਰਨ (ਵੱਡੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਟ ਕੇ ਤਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਕਰ-ਵਾਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਣੇ ਦੇ ਚਿਤਲੇ ਬੰਧੂ ਅਤੇ ਵਡੋਦਰਾ ਦੇ ਜਗਦੀਸ਼-ਫਰਸਾਨ ਨੇ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੰਡ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੂੰ ਰਘੁਨਾਥਰਾਓ ਚਿਤਲੇ, ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਵਪਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਨਰਸਿੰਘਾ ਚਿਤਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਬਕਰਵਾੜੀ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲਿਆ। ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਗੁਆਂਢੀ ਨੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦਾ ‘ਨਾਗਪੁਰੀ’ ਰੂਪ ਬਣਾ ਲਿਆ। 'ਪੁਦਾਚੀ ਵਦੀ' ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇਹ "ਨਾਗਪੁਰੀ" ਰੂਪ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਰੋਲ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮੁੱਖ ਵਿਅੰਜਨ ਵਿੱਚ ਲਸਣ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ। ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਪੁਡਾਚੀ ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਬਕਰਵਾੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਮੇਲ ਆਈਕਾਨਿਕ ਚਿਤਲੇ ਬਕਰਵਾੜੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗਪੁਰੀ ਪੁਡਾਚੀ ਵਾਦੀ ਦੀ ਮਸਾਲੇਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਬਕਰਵਾੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਰਿਸਪਾਈਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡੂੰਘੇ ਤਲੇ, ”ਇੰਦਰਨੀਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਰਸਿੰਘਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਾਬੀ, ਵਿਜਯਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਮੰਗਲਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਅੰਜਨ, 1976 ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿਤਲੇ-ਬਕਰਵਾੜੀ ਨੂੰ 1976 ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ (1939 ਤੋਂ ਚਿਤਲੇ ਡੇਅਰੀ, 1950 ਤੋਂ ਚਿਤਲੇਬੰਧੂ ਮਿਠਾਈਵਾਲੇ ਅਤੇ 1976 ਤੋਂ ਚਿਤਲੇ-ਬਕਰਵਾੜੀ), ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨੇ ਇਸ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ। ਜਗਦੀਸ਼ ਫੂਡਜ਼ (1945 ਤੋਂ) (ਜਗਦੀਸ਼ ਭਾਖਰਵਾੜੀ) 1945 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਹਲਦੀਰਾਮ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿਅੰਜਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਵਿਅੰਜਨ 
ਬਕਰਵੜੀ ਛੋਲਿਆਂ ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਨਾਰੀਅਲ, ਖਸਖਸ ਅਤੇ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਕਰਿਸਪੀ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸਨੂੰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿੱਆਚਾਰ 
ਬਾਕਰਵੜੀ, ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ, ਸੋਨੀ ਸਬ ਉੱਤੇ 2019 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਾਮੇਡੀ ਪੁਣੇ ਦੇ ਦੋ ਗੁਆਂਢੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ - ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਗੁਜਰਾਤੀ - ਜੋ ਵਿਅੰਜਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈਆਂ
ਘੁਗਨੀ

**ਘੁਗਨੀ** (,  ) ਮਟਰ ਜਾਂ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਕੜੀ  ਹੈ। ਪਕਵਾਨ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮਟਰ ਜਾਂ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਲੇ ਚਣੇ, ਹਰੇ ਮਟਰ, ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਮਟਰ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਸਨੈਕ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ( ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਉੜੀਸਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ), ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ (ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ) ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
[thumb| ਰੋਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘੁਗਨੀ, [ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।]]

## ਤਿਆਰੀ 
ਰਾਤ ਭਰ ਭਿੱਜੇ ਰਹੇ ਮਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗ੍ਰੇਵੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ, ਅਦਰਕ ਦਾ ਪੇਸਟ, ਲੱਸਣ, ਜੀਰਾ, ਇਮਲੀ ਦਾ ਪੇਸਟ ਅਤੇ ਸਿਲੈਂਟਰੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ, ਘੁਗਨੀ ਸੁੱਕੇ ਚਿੱਟੇ ਮਟਰ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੁਝ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਕਰੀ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲੇਲਾ ਜਾਂ ਚਿਕਨ। ਮੀਟ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੰਦੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁਆਦ ਲਈ। "ਮੰਗਸ਼ੇਰ ਘੁਗਨੀ" ਜਾਂ ਮੀਟ ਕੀਮਾ ਘੁਗਨੀ ਨੂੰ " ਕੋਲਕਾਤਾ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।  

## ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਜੋਗ 
### ਘੁਗਨੀ ਅਤੇ ਧੂਸਕਾ 
ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, *ਘੁਗਨੀ ਨੂੰ* ਅਕਸਰ *ਧੂਸਕੇ* ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਮੀਰ ਵਾਲੇ ਚੌਲਾਂ ਅਤੇ ਦਾਲ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਤਲ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੁਗਨੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਕਾਲਾ ਚਨਾ* (ਕਾਲੇ ਛੋਲਿਆਂ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੁਗਨੀ ਅਤੇ ਧੂਸਕਾ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਭੋਜਪੁਰੀ, ਮਾਗਧੀ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਛੋਲੇ
* ਭੇਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਖਾਣਾ
ਭਾਰਤੀ ਸੁਧਾਰ ਸੰਘ

**ਭਾਰਤੀ ਸੁਧਾਰ ਸੰਘ** ਦਾ ਗਠਨ 29 ਅਕਤੂਬਰ 1870 ਨੂੰ ਕੇਸ਼ੁਬ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪੱਖ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਦੇਸ਼ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ।

ਡੇਵਿਡ ਕੋਪ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੇਨ ਯੂਨੀਟੇਰੀਅਨ ਸਮਾਜਕ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੁਧਾਰ ਯਤਨ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਕਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਰਿਫਾਰਮ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ "ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੁਧਾਰ" ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਉਦੇਸ਼ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਭਾਗਾਂ - ਸਸਤਾ ਸਾਹਿਤ, ਔਰਤ ਸੁਧਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ।

## ਸਸਤਾ ਸਾਹਿਤ 
ਸਸਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਸਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗੀ ਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। 16 ਨਵੰਬਰ 1870 ਨੂੰ, ਇੰਡੀਅਨ ਰਿਫਾਰਮਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਬੰਗਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅਖਬਾਰ,*ਸੁਲਾਵਾ ਸਮਾਚਾਰ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ  ਸੀ । ਇਹ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਉੱਦਮ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਿਮਾਣੇ ਵਰਗ ਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਖਬਾਰ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ।

## ਔਰਤ ਸੁਧਾਰ 
ਔਰਤ ਸਾਧਾਰਨ ਸਕੂਲ ਫਰਵਰੀ 1871 ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਾਦਾ ਸੁਧਾਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਸਿੱਖਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਾਲਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਿਲੇਬਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

ਔਰਤਾਂ ਲਈ *ਬਾਮਬੋਧਿਨੀ ਪੱਤਰਿਕਾ ਦੀ* ਸਥਾਪਨਾ 1864 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਧਾਰਨ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਸੀ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਬਾਮਹਿਤਾਸ਼ਿਨੀ ਸਭਾ (ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੁਸਾਇਟੀ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਭਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਦੀ ਕਾਰਵਾਈ *ਬਾਮਾਬੋਧਿਨੀ ਪੱਤਰਿਕਾ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੋਈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਨੇ ਕਿਰਤੀ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕਿਆ। ਵਰਕਿੰਗ ਮੈਨਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਸਕੂਲ 28 ਨਵੰਬਰ 1870 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਕੂਲ ਨੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਲਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਤਰਖਾਣ, ਟੇਲਰਿੰਗ, ਘੜੀ ਅਤੇ ਘੜੀ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ, ਛਪਾਈ, ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਉੱਕਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਿਲੋਰੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਭਿਲੋਰੀ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭੀਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ, **ਡੂੰਗਰਾ** ਅਤੇ **ਨੋਰੀ** ਹਨ ਹਰੇਕ ਦੇ 100,000 ਸਪੀਕਰ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ।

ਨੋਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਚਕਲੀ

alt=Chakli formation|thumb|280x280px| ਚਕਲੀ
**ਚਕਲੀ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਆਦੀ ਸਨੈਕ ਹੈ।

ਚਕਲੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਛੋਲੇ (ਭੂਰੇ ਛੋਲੇ) ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਛੋਲੇ ( *ਉੜਦ ਦਾਲ* ) ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਰੱਕੂ, ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਸਨੈਕ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਛੋਲਿਆਂ ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਚੱਕਲੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰੀ "ਚੱਕਰਧਰ" ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਉਪਨਾਮ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੱਕੀ ਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੂਣ ਅਤੇ ਜੀਰੇ ਨੂੰ ਮੂਲ ਸੁੱਕੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲੀ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੁਰੱਕੂ, ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਪਕਵਾਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਚਨੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਚੱਕਲੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਦਬੋਲੀ ਇਕ ਸਮਾਨ ਪਕਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਕਸਟਰੂਡਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਮੁਰੱਕੂ ਅਤੇ ਚੱਕਲੀ ਦੇ ਰੂਪ *ਅਕਾਰ ਕੇਲਾਪਾ* ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੇਤਾਵੀ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

## ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ 
ਚਕਲੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਛੋਲੇ (ਉੜਦ ਦੀ ਦਾਲ) ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਨੀਆ ਬੀਜ ਪਾਊਡਰ, ਜੀਰਾ (ਜੀਰਾ) ਪਾਊਡਰ, ਤਿਲ, ਲਾਲ ਮਿਰਚ ਪਾਊਡਰ, ਹਲਦੀ ਪਾਊਡਰ, ਨਮਕ, ਹੀਂਗ ਪਾਊਡਰ ਅਤੇ ਤੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਆਟੇ ਅਤੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਟੇ ਨੂੰ ਗੁੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੋਲਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੋਲਾਕਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਚਕਲੀ ਐਕਸਟਰੂਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਗਰਮ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਭੂਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਤਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਤੇਲ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ 

ਤਸਵੀਰ:ಸಿದ್ದಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ_ಚಕ್ಕುಲಿ.JPG|alt=Preparation of Chakri in hot oil|ਚਕਲੀ
ਤਸਵੀਰ:Frying_chakli.jpg|alt=Frying chakli|ਚਕਲੀ
ਤਸਵੀਰ:Chakli_bhajanichi.jpg|alt=Chaklis|ਚਕਲੀ
ਤਸਵੀਰ:Traditional_Murukku,_a_must_have_for_festivals_such_as_Deepavali.jpg|alt=Muruku Chaklis|ਚਕਲੀ
ਤਸਵੀਰ:Chakali.JPG|alt=Fully cooked chakli|ਪਕਾਈ ਹੋਈ ਚਕਲੀ
ਤਸਵੀਰ:Tradtional_brass_chakli_presser_and_it's_various_parts.jpg|alt=Traditional brass presser used for chaklis and various other snacks.|ਚਕਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਕੈਫ਼ੀਅਤ

***ਕੈਫ਼ੀਅਤ*** ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਕਸਬੇ ਬਾਰੇ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, *ਕੈਫ਼ੀਅਤਾਂ* ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ 1780-1820 ਦੌਰਾਨ ਕੋਲਿਨ ਮੈਕੇਂਜੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ *ਮੈਕੇਂਜੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ* ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

## ਵ੍ਯੁਪੱਤੀ 
*ਕੈਫੀਅਤ* ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣ ਸਲਤਨਤਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਸੰਦਰਭ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਦੇ "ਹਾਲਾਤ, ਖਾਤਾ, ਬਿਆਨ, ਰਿਪੋਰਟ, ਵੇਰਵੇ, ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ" ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥ ਹਨ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਤੇਲਗੂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ "ਪਿੰਡ ਦਾ ਖਾਤਾ" ਸੀ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਕੋਲਿਨ ਮੈਕੇਂਜੀ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਾਇਲ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਸੰਕਲਿਤ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
*ਕੈਫ਼ੀਅਤਾਂ* ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ, ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਲਿਪੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

## ਸਮੱਗਰੀ 
*ਕੈਫ਼ੀਅਤਾਂ* ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ:

* ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਕਸਰ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਜੋ ਕਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਮੂਲ ਤੱਕ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ
* ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
* ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ
* ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ (ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਸਮੇਤ)
* ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ
* ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* *ਇਨਾਮ* (ਕਿਰਾਏ-ਮੁਕਤ) ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਖਾਤੇ
* ਮੰਦਰ ਦਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਐਪੀਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਰਕਾਈਵ
ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ

thumb| ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ, ਗੋਆ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ 35ਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (29 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 9 ਦਸੰਬਰ 2004 ਤੱਕ ਆਯੋਜਿਤ) ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ।
**ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ** (ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ) ਗੋਆ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਂਪਲ, ਪੰਜੀਮ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 1970 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਚਾਰਲਸ ਕੋਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ "ਸੰਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ, ਨਾਟਕ, ਲਲਿਤ ਕਲਾ, ਲੋਕ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਆ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਖਰਲੀ ਸੰਸਥਾ" ਹੋਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਗੋਆ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੇਂਦਰ ਆਪਣੀ ਫੈਕਲਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਮੁਕਾਬਲੇ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 28 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਕੌਂਸਲ, ਇੱਕ 14 ਮੈਂਬਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀਆਂ ਹਨ। 29 ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ, ਗੋਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਜਾਂ ਮੁਰੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਢਾਹਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਸਾਈਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਰਾਮਾ ਸਕੂਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ
ਅਕੀ ਕਿਤੀ

***ਅਕੀ ਕਿਤੀ***  ਇੱਕ ਅਰਧ-ਸੰਪਰਕ ਲੜਾਈ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਤ ਮਾਰਨਾ ਅਤੇ ਸੋਲਾ ਨਾਲ ਬਲੌਕ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਮੀ ਨਾਗਾ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਰਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਲੜਕਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦੇਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣਾ ਜਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਜਾਂ ਪਲੇਅ ਜ਼ੋਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢੱਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
*ਅਕੀ ਕਿਤੀ ਦੀ*  ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਸੁਮੀ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਡ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ, ਸਨਮਾਨ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ "ਸਕੋਰ ਨਿਪਟਾਉਣ" ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. *ਅਕੀ ਕਿਤੀ ਦਾ* ਵਰਣਨ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੌਹਨ ਹੈਨਰੀ ਹਟਨ ਦੁਆਰਾ 1922 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ *ਦ ਸੇਮਾ ਨਾਗਾਸ* ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ *ਅਕੀ ਕਿਤੀ*  ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਿੱਕ ਲੜਾਈ"।

## ਖੇਡ 
ਅਕੀ ਕਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਇੱਕਲੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਰਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਧ-ਸੰਪਰਕ ਗੇਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਗੋਡੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣਾ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟਣਾ ਹੈ। ਫਰੰਟ ਕਿੱਕ ਜਾਂ ਲੀਪਿੰਗ ਫਰੰਟ ਕਿੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਕਮਰ, ਪਾਸਿਆਂ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖੇਡ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸਿਖਲਾਈ ਸਿਲੇਬਸ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਅਭਿਆਸ ਜੋ ਲੜਕਿਆਂ ਲਈ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਲਚਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 

* ਕਿੱਕ ਬਾਕਸਿੰਗ
* ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਗਾ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਤਾਏਕਿਓਨ
* ਤਾਈਕਵਾਂਡੋ

## ਹਵਾਲੇ
ਜੋਤੀ (ਦੇਵੀ)

thumb|260x260px| ਮੁਰੁਗਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਿਸਦੀ ਪਛਾਣ ਜੋਤੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ
ਆਧੁਨਿਕ ਤਾਮਿਲ ਸ਼ੈਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, **ਜੋਤੀ** ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਔਰਤ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਰੂਗਨ ਦੇ ਵੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਹੈ।

## ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ 
ਦੇਵੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿੱਥ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਤ ਤੋਂ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।

ਦੂਜੀ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੰਗਿਆੜੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਛੇ ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਰੁਗਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ, ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਮੁਰੁਗ ਅਸੁਰ ਸੁਰਪਦਮਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਮੁਰੁਗਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਕਾਰ ਜਾਂ*ਅਰੂਪ* ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਲਾਟ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨਟਰਾਜ (ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ) ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

## ਪੂਜਾ 
ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਗਤੀ ਰਚਨਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਂ ਮਨੋਮਣੀ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ (ਸਦੀਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਜੋਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਖੋਜਦਾ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਦਿਨ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਅਜਨਾ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਓਮ' ਦੇ ਪ੍ਰਣਵ ਥੰਮ ਤੋਂ ਜੋਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਰਵਣਭਵਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਮੁਰੁਗਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵੇਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਰਾਇਕੀ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਦਿਕ ਰਾਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇਵੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਆਮੇ

***ਆਮੇ***  ਈਵੀਵੀ ਸਤਿਆਨਾਰਾਇਣ ਦੁਆਰਾ 1994 ਦੀ ਤੇਲਗੂ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ, ਓਹਾ ਅਤੇ ਨਰੇਸ਼ ਹਨ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ *ਥਾਲੀਆ ਸੋਵਭਾਗਿਆ* (1995) ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ *ਥਾਲੀ ਪੁਧਸੂ* (1997) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੀਮੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਦੋ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। *ਆਮੇ* ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਅਤੇ ਓਹਾ ਇਕੱਠੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ।

## ਪਲਾਟ 
ਫਿਲਮ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਰਦ ਸ਼ਾਵਿਨਿਸਟ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਕਾਸਟ 
## ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ 
ਸੰਗੀਤ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਆਦਿਤਿਆ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਅਵਾਰਡ 
; ਨੰਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ - 1994

* ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਓਹਾ
* ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਊਰੀ ਅਵਾਰਡ - ਆਈ. ਮੋਹਨ ਰਾਓ (ਲਿਖਤ)

; ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ

* ਸਰਬੋਤਮ ਫਿਲਮ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ - ਤੇਲਗੂ - ਮੁੱਲਾਪੁਡੀ ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦਮ (ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ) 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1994 ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ
ਅਥੀਆਮਾਲਾ

**ਅਥਿਹਯਾਮਾਲਾ** ਜਾਂ **ਇਥੀਹਯਾਮਾਲਾ** (  ) (*ਗਾਰਲੈਂਡ ਆਫ਼ ਲੈਜੈਂਡਜ਼* ) ਕੇਰਲ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਅਤੇ *ਯਕਸ਼ੀਆਂ*, ਜਗੀਰੂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਕਵੀਆਂ, *ਕਾਲਰੀ* ਜਾਂ *ਕਾਲਰੀਪਯਾਤੂ* ਮਾਹਰਾਂ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਅਭਿਆਸੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ; ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਵਤ, ਤਾਂਤਰਿਕ ਮਾਹਰ।

ਕੋਟਾਰਾਥਿਲ ਸੰਕੁੰਨੀ (23 ਮਾਰਚ 1855 – 22 ਜੁਲਾਈ 1937), ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਦਵਾਨ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਅਜੋਕੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾਯਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ 1909 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, *ਭਾਸ਼ਾਪੋਸ਼ਿਨੀ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਾਰੂਚੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਪਰਾਈ (*ਪਰਾਈਅਰ* ਜਾਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ), *ਕਯਾਮਕੁਲਮ ਕੋਚੁੰਨੀ*, *ਕਦਮਮੱਤਥੂ ਕਥਾਨਾਰ* ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ। 12 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ *ਪਰਾਈ ਪੇਟਾ ਪੰਥਿਰੁਕੁਲਮ* ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਸੂਚਕਾਂਕ 
*ਬੁੱਕ ਆਈ*
 
1. ਚੈਂਪਕਾਸੇਰੀ ਰਾਜਾਵੁ

* 2. ਕੋਟਾਯਾਥੁ ਰਾਜਾਵੁ
* 3. ਮਹਾਭਾਸ਼ਯਮ੍
* 4. ਭਰਤਰਿ
* 5. ਅਧਿਆਤਮਰਾਮਾਇਣਮ
* 6. ਪਰਾਯੀ ਪੇਟਾ ਪੰਥਿਰੁਕੁਲਮ
* 7. ਥਲਕੁਲਥਥੂਰ ਭੱਟਾਥਿਰਿਉਮ ਪਜ਼ੁਰ ਪਦੀਪਪੁਰਯੁਮ
* 8. ਵਿਲਵਾਮਂਗਲਾਥੁ ਸਵਾਮੀਯਾਰ
* 9. ਕਾਕਾਸੇਰੀ ਭੱਟਾਥਰੀ

*ਕਿਤਾਬ II*
 

* 1. ਕੁਮਾਰਨੱਲੂਰ ਭਗਵਤੀ

* 2. ਤਿਰੁਨਾਕਾਰਾ ਦੇਵਨੁਮ ਅਵਿਦੁਥਥੇਯ ਕਾਲਯੁਮ
* 3. ਭਵਭੂਤੀ
* 4. ਵਾਗਭਟਾਚਾਰਿਆਰ
* 5. ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ
* 6. ਪਾਠਾਇਕਰਾ ਨੰਬੂਰੀਮਾਰ
* 7. ਕਰਾਤਤੂ ਨੰਬੂਰੀ
* 8. ਵਿਦੀ! ਕੁਸ਼ਮਾਨਦਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਜਕੰਮਾ

**ਜੈਕੰਮਾ**  ਰਾਜਕੰਬਲਮ ਨਾਯਕਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਬਲਤਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ 9 ਉਪਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਪੰਚਲੰਕੁਰਿਚੀ ਵਿੱਚ, ਵੀਰਪਾਂਡੀਆ ਕਟਾਬੋਮਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜੱਕਮਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੱਕਮਮਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬੋਮਾਮਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਦੇਵਤੇ
ਜੱਗਾ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਜੱਗਾ***  ਇੱਕ ਸਾਲ 1964 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਜੁਗਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਇੰਦਰਾ, ਖੈਰਾਤੀ, ਅਮਰਨਾਥ, ਜੁਗਲ ਕਿਸ਼ੋਰ, ਮਜਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਦਿ ਸਨ। ਇਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਡਾਕੂ ਜੱਗਾ ਜੱਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਸੰਗੀਤ 
ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ, ਮੀਨੂ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਐਸ.ਬਲਬੀਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਗੀਤ ਐਮ.ਐਸ.ਹਰਾਈ ਦੇ ਬੋਲ ਹਨ।

(1) ਮੇਰਾ ਬਾਂਕਾ ਦੇਸ਼- ਮੇਰਾ ਬਾਂਕਾ ਦੇਸ਼

(2) ਜੇਹ ਮੈਂ ਜਾਨਦੀ | ਜੇ ਮੈਂ

(3) ਜੇਹ ਮੈਂ ਜਾਨਦੀ | ਜੇ ਮੈਂ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Jagga - Cast and credits on YouTube
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕਲਿਆਣ ਸਿੰਘ ਕਲਿਆਣ

**ਕਲਿਆਣ ਸਿੰਘ ਕਲਿਆਣ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  

ਕਲਿਆਣ ਸਿੰਘ ਕਲਿਆਣ ਨੇ ਸਰਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਸਿੱਖਾਉਣ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬਚਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
*'ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ' (ਨਾਵਲ, ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ। ਦਸੰਬਰ 2006)
*ਸਿੱਖ ਜਾਬਤਾ-ਏ-ਹਯਾਤ (ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ - ਸਿੱਖ ਆਚਾਰ ਸੰਹਿਤਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2007)
*ਸਿੱਖ ਕਲਚਰ (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ– ਦਸੰਬਰ 2007, 2012 ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
*ਮਾਸੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ (2018)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਦਾਬੇਲੀ

**ਦਾਬੇਲੀ**, **ਕੱਛੀ ਦਾਬੇਲੀ**  ਦੇਵਨਾਗਰੀ: दाबेली, कच्छी दाबेली), ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨੈਕ ਭੋਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਪਰ ਮਿੱਠਾ ਸਨੈਕ ਹੈ ਜੋ ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਆਲੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਾਬੇਲੀ ਮਸਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਇੱਕ *ਲੱਡੀ ਪਾਵ* (ਬਰਗਰ ਬਨ) ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਮਲੀ, ਖਜੂਰ, ਲਸਣ, ਲਾਲ ਮਿਰਚਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਚਟਨੀ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਨਾਰ ਅਤੇ ਭੁੰਨੀ ਹੋਈ ਮੂੰਗਫਲੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

*ਦਾਬੇਲੀ ਦਾ* ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਦੱਬਿਆ" ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਨੈਕ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੱਛ ਦੇ ਮੰਡਵੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਕੇਸ਼ਵਜੀ ਗਾਭਾ ਚੂਡਾਸਮਾ (ਕੇਸ਼ਾ ਮਲਮ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ *ਆਨਾ* ਜਾਂ ਛੇ *ਪੈਸੇ* ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦਬੇਲੀ ਵੇਚੀ। ਉਸਦੀ ਦੁਕਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਮੰਡਵੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਛ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਦਬੇਲੀ ਮਸਾਲਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਛ ਦੇ ਭੁਜ ਅਤੇ ਨਖਤਰਾਨਾ ਕਸਬੇ ਮੰਡਵੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਦਬੇਲੀ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 
thumb|320x320px| ਕੱਛੀ ਦਬੇਲੀ ਭਰਾਈ
ਦਾਬੇਲੀ ਅੱਜ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਛ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਕਰਨਾਟਕ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 

* ਭਾਰਤੀ ਸਨੈਕ ਭੋਜਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਆਲੂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਸੈਂਡਵਿਚ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਖਾਣਾ
ਨੇਹਾ ਬਾਮ

**ਨੇਹਾ ਬਾਮ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਟ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਸਮਝਦਿਆਂ, ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।  ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ *ਸਾਵਧਾਨ ਇੰਡੀਆ*, *ਕੁਮਕੁਮ ਭਾਗਿਆ*, *ਸੁਕੰਨਿਆ ਹਮਾਰੀ ਬੇਟੀਆਂ*  ਵਰਗੇ ਕਈ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ *ਦ ਡਰਟੀ ਪਿਕਚਰ*, *ਦ ਲਿਫਟ ਬੁਆਏ*, ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਦ ਟ੍ਰਾਸਿਸਜ਼ ਆਫ਼ ਸੈਂਡਲਵੁੱਡ* ਸਪੈਨਿਸ਼ (2015)
* *ਰੋੱਕ* ਹਿੰਦੀ
* *ਦ ਡਰਟੀ ਪਿਕਚਰ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਯਾ ਰੱਬ* ਹਿੰਦੀ
* *ਸਾਵਰੀਆ* ਹਿੰਦੀ
* *ਰਕਤ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਕੁਛ ਤੋ ਗੜਬੜ ਹੈ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਜੋ ਬੋਲੇ ਸੌ ਨਿਹਾਲ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਤੁਮ ਹੋ ਨਾ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਚਾਂਦ ਬੁਝ ਗਯਾ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਅਬ ਤੱਕ ਛਪੱਨ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਸੰਧਿਆ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਚੈਂਪੀਅਨ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਆਪ ਮੁਝੇ ਅੱਛੇ ਲਗਨੇ ਲਗੇ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਰਾਜ਼* ਹਿੰਦੀ 
* *ਨਾਇਕ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ* ਹਿੰਦੀ
* *ਹੁ ਤੁ ਤੁ* ਹਿੰਦੀ 
* *ਰਾਤਰਾ ਅਰਾੰਭਾ* ਮਰਾਠੀ 
* *ਬਿੰਧਸਤ* ਮਰਾਠੀ
* *ਟੋਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਏਕ* ਮਰਾਠੀ
* *ਸਨਾਈ ਚੌਂਕੜੇ* ਮਰਾਠੀ (2007)
* *ਵਿਸ਼ਵਾਸ* ਮਰਾਠੀ (2009)
* *ਰੇਜੇ* ਮਰਾਠੀ (2015)
* *ਯਾਦਾ ਯਾਦਾ ਹੀ ਧਰਮਸਿਆ* ਮਰਾਠੀ (upcoming)
* *ਰਾਡਾ ਰੋਕਸ* ਮਰਾਠੀ (2013)
* *ਤੁਜ਼ੀ ਮਾਜ਼ੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀ* ਮਰਾਠੀ (2014)
* *ਤਪਤਾਪਾੜੀ* ਮਰਾਠੀ (2014)
* *ਭੈਅ* ਮਰਾਠੀ (2015)
* *ਮੰਥਨ* ਮਰਾਠੀ (2015)
* *ਦੁਲਝਾ ਮਿਲਾਲ ਦਿਲਦਾਰ* ਭੋਜਪੁਰੀ 
* *ਬੈਰੀ ਪੀਆ* ਭੋਜਪੁਰੀ
* *ਪਿੰਜਾਦੇਵਾਲੀ ਮੁਨੀਆ* ਭੋਜਪੁਰੀ
**ਦ ਲਿਫਟ ਬੁਆਏ* (2019)
**ਅਤੀਤ* (2020) ਬਤੌਰ ਡਾਕਟਰ ਆਂਟੀ; ZEE5 ‘ਤੇ ਰੀਲੀਜ਼ ਹੋਈ

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਾਲਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੁੰਦਰੀ

**ਬਾਲਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੁੰਦਰੀ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ)** ਜਿਸਨੂੰ **ਬਾਲੰਬਿਕਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪਹਿਲੂ ਅਤੇ ਧੀ ਵਜੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂਤਰਿਕ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਦਿਆ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਦੇਵੀ ਹੈ।

## ਸਾਹਿਤ 
ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਬਾਲਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਲਲਿਤਾ ਮਹਾਤਮਿਆ ਦੇ ਅਧਿਆਇ 26 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਸੁਰ ਭੰਡਾਸੁਰਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਉਸਨੇ ਅਸੁਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ। ਦੇਵੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਉੱਪਰ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਧੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ, ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਕਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭੰਡਾਸੁਰ ਦੇ ਤੀਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸੁੰਦਰੀ
* ਪਾਰਵਤੀ
* ਸ਼੍ਰੀ ਚੱਕਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਕਾਂਗਲਾ ਕਿਲ੍ਹਾ

**ਕਾਂਗਲਾ ਕਿਲ੍ਹੇ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਣੀਪੁਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੰਫਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾਬੰਦ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਫਾਲ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ (ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ) ਸਥਿਤ ਸੀ, ਹੁਣ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਖੰਡਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਮੇਤੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਲਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸੁੱਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ"। ਇਹ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਮੇਤੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਥਾਂ ਸੀ।

ਕਾਂਗਲਾ (ਇੰਫਾਲ) ਪੂਰਵ-ਆਧੁਨਿਕ ਮਣੀਪੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਕਾਂਗਲਾ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਈ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਾਂਗਲਾ ਨਿੰਗਥੌਜਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ (33 CE ਤੋਂ 1891 CE) ਦੇ ਮੇਤੇਈ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸੀ।

## ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ 
thumb|267x267px| ਕੌਬਿਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੁੱਖ
ਕਾਂਗਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਬਰੀਕੇਟ ਹੈ, "ਇੰਫਾਲ ਦੇ ਫੇਫੜੇ" ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜੋ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਨਗਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਾਂਗਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਮਾਮੂਲੀ ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।

2019 ਦੇ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ "ਦਿ ਸੰਗਾਈ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ" (ਟੀਐਸਈ) ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਕਾਂਗਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੇਓਕਫਾ, ਅਗਰ, ਅਨਿੰਗਥੂ, ਟੀਕ, ਚਹੂਈ ਅਤੇ ਸਾਂਬਾ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ 120 ਰੁੱਖ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਮਨੀਪੁਰ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਇਸਦੇ 20ਵੇਂ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ।  

There's another garden named "Engellei Leikol" (formerly known as "Rock Garden" of the Kangla) located in the southern part of the Kangla.

2022 ਵਿੱਚ ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਬਾਇਓਰਿਸੋਰਸਸ ਐਂਡ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਕਾਂਗਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 50 ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ।

ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੋਂਗਥੋਮਬਮ ਬੀਰੇਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਾਂਗਲਾ ਫੋਰਟ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕਾਂਗਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ 10,000 ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਇੰਫਾਲ ਫਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਖੇ ਕਾਂਗਲਾ ਕਿਲਾ 
* ਮਨੀਪੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਧਾਨੀ : ਈ-ਪਾਓ। ਨੈੱਟ
* ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਜਣਾ- ਸੁਸ਼ਾਂਤਾ ਤਾਲੁਕਦਾਰ ਦੁਆਰਾ
* ਕਾਂਗਲਾ ਫੋਰਟ ਦੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਫੋਟੋਆਂ - KanglaOnline.com
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ
ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਕਲਪ

**ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ** ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛੜੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਨਕਦ ਮਦਦ ਕਰਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਅਠਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣਾ ਹੈ ਜੋ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਯੂਨੀਸੇਫ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਕੀਮ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ:

# 10000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ।
# 25,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ

ਸਾਲਾਨਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ 13-18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰੈਗੂਲਰ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਓਪਨ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ/ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ-12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹਨ।

## ਇੱਕ ਸ਼ਰਤੀਆ ਨਕਦ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਯੋਜਨਾ 
ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਕਲਪ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨ। ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਸਰਲ ਹੈ, ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਕੀਮ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਰਤੀਆ ਨਕਦ ਲਾਭ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।

# ਪਹਿਲਾ ਹੈ K1, ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ। 1000/- 13 ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਹੋਣ। (ਨੋਟ: ਸਾਲ 2013-14 ਅਤੇ 2014-1 ਦੌਰਾਨ ਸਾਲਾਨਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ 500/- ਰੁਪਏ ਸੀ)।
# ਦੂਜਾ ਲਾਭ K2 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 25,000/- ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਲੜਕੀਆਂ 18 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਾਂ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਹੋਣ।

'ਸਿੱਖਿਆ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਖੇਡ ਕੋਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਕੁਇਟੀ ਫੋਕਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਹ ਸਕੀਮ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ R. 1,20,000/- ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋੜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ, ਉਹ ਲੜਕੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਲ ਨਿਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਮੁਆਫ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਲਾਨਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੜਕੀਆਂ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋੜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਮੁਆਫ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਪੰਗਤਾ 40% ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੈ।

## ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਸ 
ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ 14 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 14 ਅਗਸਤ, 2013 ਨੂੰ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।

## ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਨਾਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਨਾਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਕੰਨਿਆਸ਼੍ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਆਂਧੀ

**ਆਂਧੀ**  (ਅਨੁਵਾਦ. 'ਤੂਫ਼ਾਨ') 1975 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਫਿਲਮ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਛੜੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਦਿੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰੀ ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ।ਕਹਾਣੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਿਛੜੇ ਜੋੜੇ ਦੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਤਨੀ ਆਰਤੀ ਦੇਵੀ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1975 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਬੰਬਈ ਆਲੂ

**ਬੰਬਈ ਆਲੂ** (ਕਈ ਵਾਰ **ਬੰਬੇ ਆਲੂ** ਜਾਂ *ਆਲੂ ਬੰਬੇ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਆਲੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਸਾਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਰਾ, ਕਰੀ, ਲਸਣ, ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ, ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਬੀਜ, ਮਿਰਚ ਪਾਊਡਰ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ।ਪਿਆਜ਼, ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਣੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਬਈ ਆਲੂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕੋਰਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਈਡ ਡਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
left|thumb| ਚਿਕਨ ਜਾਲਫਰੇਜ਼ੀ, ਬੰਬਈ ਆਲੂ ਅਤੇ ਨਾਨ ਦੇ ਨਾਲ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਜੀਰਾ ਆਲੂ
* ਆਲੂ ਗੋਬੀ
* ਆਲੂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ