open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਤਾਪ ਨਿਕਾਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ

**ਤਾਪ ਨਿਕਾਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ** ਉਹ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਪ ਨਿਕਾਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਦਾ ਬਲਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਤਾਪ ਨਿਕਾਸੀ ਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਹਰ ਸਮੇਂ ਤਾਪ ਨਿਕਾਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
:ਅਭਿਕਾਰਕ → ਉਤਪਾਦ + ਊਰਜਾ
:ΔH = ਨੂੰ ਬੰਧਨ ਤੋੜਨ ਦੀ ਊਰਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 of an exothermic reaction]]
ਜਦੋਂ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ:
:2H2 (g) + O2 (g) → 2H2O (g)
:ΔH = −483.6 kJ/mol of O2
## ਉਦਾਹਰਨ
*ਬਾਲਣ ਦਾ ਬਲਣਾ
* ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਬਲਣਾ
* ਕਾਪਰ ਸਲਫੇਟ ਦੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ
* ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਕਿਰਿਆ
* ਬਹੁ-ਜੋੜਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
* ਅਮੋਨੀਆ ਦੀ ਹੈਬਰ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀ ਤਿਆਰੀ
* ਸਾਹ ਕਿਰਿਆ
* ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਖਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਘਟਨ 
* ਤਿਜ਼ਾਬ ਅਤੇ ਖਾਰ ਦੀ ਕਿਰਿਆ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ

ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ (20 ਅਕਤੂਬਰ, 1905 - 3 ਮਈ, 1978) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਵੀ ਕਰਕੇ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ 20 ਅਕਤੂਬਰ, 1905 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਗਰ ਹੋਤੀ ਮਰਦਾਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਨੇੜੇ ਧਮਿਆਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਗਵੰਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ. ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਡਾਕਟਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਪਿੰਡ ਧਮਿਆਲ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਸੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਵੁਕਤਾ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਤਣ ਲੱਗਾ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਦੀ ਗੁਜਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮੋਤੀਆਂ ਜੜੀ ਅਟਾਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।  

## ਸਿੱਖਿਆ  
ਪ੍ਰੋ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਲਾਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਡਾ. ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ.ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ।  

## ਕਰੀਅਰ 
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਈ। ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਜ਼ਲਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਗਜੀਨ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ 1939 ਦੇ ਅੰਕ ਨਾਲ 'ਪੰਜ ਦਰਿਆ' ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਤਰ 1947 ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਪੱਤਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੰਦ ਰਿਹਾ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਵਰੀ 1949 ਵਿੱਚ ਕਚਹਿਰੀ ਰੋਡ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਵੀ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ। 2 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1964 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ‘ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮੋੜ’ ਛਪਿਆ। ਉਹ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਸਿੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ, ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। 

## ਸਨਮਾਨ 
* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਵੱਡਾ ਵੇਲਾ ਲਈ 
* ਸੋਵੀਅਤਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ- ਜੈ ਮੀਰ ਲਈ 

## ਮੌਤ 
3 ਮਈ, 1978 ਈ ਨੂੰ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ ਮੋਹਨ ਦੀ ਮੌਤ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।  

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
*ਚਾਰ ਹੰਝੂ-1932 
*ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ -1936 
*ਕੁਸੰਭੜਾ-1939 
*ਅਧਵਾਟੇ -1943 
*ਕੱਚ-ਸੱਚ -1950 
*ਆਵਾਜ਼ਾਂ  -1954 
*ਵੱਡਾ ਵੇਲਾ -1958 
*ਜੰਦਰੇ -1964 
*ਜੈਮੀਰ-1968 
*ਬੂਹੇ- 1977 
*ਨਨਕਾਇਣ- 1971 
*ਛੱਤੋ ਦੀ ਬੇਰੀ- 
*ਪੰਜ ਪਾਣੀ 
*ਮਾਂ
*ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ
*ਹਵਾ ਦਾ ਜੀਵਨ 

### ਅਨੁਵਾਦ 
*'ਲਾਈਟ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ' ਨੂੰ 'ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ' 
* ਸ਼ੋਲੋਖੋਵ ਦੇ 'ਵਿਰਜਨ ਸੋਆਇਲ ਅਪਟਰਨਡ' ਨੂੰ *ਧਰਤੀ ਪਾਸਾ ਪਰਤਿਆ*
* *ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ*
**ਨਿਰਮਲਾ* (ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ)
**ਗੋਦਾਨ* (ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ)
**ਪੀਂਘ* (ਨਾਵਲ)
*ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀਆਂ 'ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਧੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ' (ਵਾਰਤਕ)
*ਸੋਫੋਕਲੀਜ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕ ਦਾ *ਰਾਜਾ ਈਡੀਪਸ* ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।

### ਮਹਾਂਕਾਵਿ 
**ਨਨਕਾਇਣ- 1971 (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਲਈ )*

### ਕਹਾਣੀਆਂ 
**ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਵਾਸ਼ਨਾ* (ਪੰਜਾਬੀ)

## ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ 
ਮੈਂ ਸਾਇਰ ਰੰਗ ਰੰਗੀਲਾ ਮੈਂ ਪਲ ਪਲ ਰੰਗ ਵਟਾਵਾਂ।  

ਜੇ ਵੱਟਦਾ ਰਹਾਂ ਤਾਂ ਜੀਵਾਂ ਜੇ ਖਲਾ ਤਾਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ। 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਸ੍ਰੋਤ 
* ਪ੍ਰੋ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ਾਮ -ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1978
ਤਾਪ ਸੋਖੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ

**ਤਾਪ ਸੋਖੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ** ਉਹ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸੋਖਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਪ ਸੋਖੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਰਬਤ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਠੰਡਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕੇ ਸ਼ਰਬਤ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਸੋਖ ਲਈ ਤੇ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘਟ ਗਿਆ ਤੇ ਠੰਡਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ।
ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
:ਅਭਿਕਾਰਕ + ਊਰਜਾ→ ਉਤਪਾਦ
## ਉਦਾਹਰਨ
ਜੇ ਅਮੋਨੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਨੂੰ ਪਾਣੀ 'ਚ ਘੋਲ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਘੋਲਕ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਵ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਤਾਪ ਸੋਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਘੋਲਕ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਗਿਆ।

* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ
* ਬਰਫ਼ ਦਾ ਪਿਘਲਣਾ
* ਅਲਕੇਨ ਦਾ ਤਿੜਕਣਾ 
* ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਵਾਸ਼ਪ ਬਣਨੇ
* ਅਮੋਨੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਾ
* ਲੀਥੀਅਮ-7 ਤੋ ਉੱਚ ਊਰਜ਼ਾ ਵਾਲੇ ਨਿਊਟਰਾਨ ਦਾ ਟ੍ਰਾਈਟੀਅਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਜੋਕਿ ਤਾਪ ਸੋਖੀ ਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2.466 MeV ਊਰਜ਼ਾ ਸੋਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1954 ਕੈਸਲ ਬ੍ਰਾਵੋ ਨੇ ਖੋਜਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਆਲਾਨ ਕੁਰਦੀ

**ਆਲਾਨ ਕੁਰਦੀ** (ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਆਇਲਾਨ ਕੁਰਦੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ) ਕੁਰਦੀ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ 3 ਸਾਲਾ ਸੀਰੀਆਈ ਬੱਚਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਬੀਚ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੀ ਦੇਹ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੀਲੂਫ਼ੇਰ ਦੇਮੀਰ ਨੇ ਖਿੱਚੀ ਅਤੇ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ।

4 ਸੀਰੀਆਈ ਬੰਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਛਿਪੇ ਇੱਕ ਜਗਾਹ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜਗਾਹ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝਕੇ ਕੀਤੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦਾ ਆਰੋਪ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 4 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਰੀਆਈ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਰੀਆ
ਪਰਤਵੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ

**ਪਰਤਵੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾ** ਉਹ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹਾਲਤਾਂ ਅੰਦਰ, ਉਤਪਾਦ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਲਾ ਅਭਿਕਾਰਕ ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਪਰਤਵੀ ਹੈ।
:: aA + bB \rightleftharpoons cC + dD

ਪਤਲੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਅਤੇ ਖਾਰ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਪਰਤਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ, ਕਾਰਬੋਨਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ: H2CO3 (l) + H2O(l)  HCO−3 (aq) + H3O+(aq).
## ਇਤਿਹਾਸ
ਪਰਤਵੀ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ 1803 ਵਿੱਚ ਕਲਾਓਡ ਲਾਓਸ ਬਰਥੋਲੈਟ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਲੂਣ ਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੋਡੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ।

:2NaCl + CaCO3 → Na2CO3 + CaCl2
ਪਰਤਵੀ ਕਿਰਿਆ:
: Na2CO3 + CaCl2→ 2NaCl + CaCO3

ਜਿਵੇਂ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਡਾਈ ਆਕਸਾਈਡ ਅਭਿਕਾਰਕ ਤੋਂ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਮੌਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਹੋ ਕਿ ਬਾਪਸ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਈਟੋਜਨ ਡਾਈ ਆਕਸਾਈਡ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਿਸੇ ਨੂੰ ਅਗੇਤਰੀ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪਿਛੇਤਰੀ ਕਿਰਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੰਮੋਹਨ ਚਿਕਿਤਸਾ

**ਸੰਮੋਹਨ ਚਿਕਿਤਸਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Hypnotherapy) ਮਨੋਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਸੰਮੋਹਨ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਇਸੰਸਡ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਮਨੋਚਿਕਿਤਸਕ ਅਵਸਾਦ (Depression), ਚਿੰਤਾ, ਖਾਣ ਦੇ ਵਿਕਾਰ, ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਿਕਾਰ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦੀ ਖੇਡ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਤਨਾਵ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਮੋਹਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਚਿਕਿਤਸਕ ਜੋ ਡਾਕਟਰਾਂ ਜਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਭਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੰਮੋਹਨ ਚਿਕਿਤਸਾ,ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਮੋਹਨ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਕਾ ਕਰਕੇ ਝੂਠੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਮੋਹਨ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਦਰ ਤੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:

*ਬੋਧ-ਵਤੀਰੇ ਹਾਈਪਨੋਥੈਰੇਪੀ, 
*ਉੁਮਰ ਪ੍ਰਤੀਗਮਨ ਹਾਈਪਨੋਥੈਰੇਪੀ 
*ਐਰਿਕਸੋਨੀਅਨ ਹਾਈਪਨੋਥੈਰੇਪੀ
*ਡਰ ਅਤੇ ਭੈਅ
*ਨਸ਼ੇ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ
*ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਨਿੰਤਰਣ
*ਦਰਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
*ਮਨੋਚਿਕਿਤਸਾ
*ਅਰਾਮ ਲਈ
*ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ
*ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ
*ਖੇਡ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ
*ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ

**ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ** ਉਹ ਤੱਤ ਜਾਂ ਅਣੂ ਜਾਂ ਯੋਗਿਕ ਹਨ ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਦਰ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਖੁਦ ਕਿਰਿਆ 'ਚ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲੈਦੇ। ਕੁਝ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ 'ਚ ਵਿਘਟਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਾਪਰਣਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
:Ca(ClO3)2 + MnO2 → CaCl2+3O2 + MnO2
ਇਸ ਕਿਰਿਆ 'ਚ ਮੈਗਨੀਜ਼ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਰਿਆ 'ਚ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
:2 H2O2 → 2 H2O + O2
ਇਸ ਕਿਰਿਆ 'ਚ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਆਕਸਾਈਡ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਮੈਗਨੀਜ਼ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਦਰ

**ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਦਰ** ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤੱਤ ਘੱਟ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਨਾਲੋਂ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਨਵੇਂ ਬੰਧਨ ਬਣਾਉਣੇ ਜਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਗੈਸਾਂ ਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਣੂਆਂ ਘੁੰਮਣ ਵਾਸਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਰੂਚੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਲੱਗਣਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਲਣ ਦਾ ਜਲਣਾ, ਬਰੂਦ ਦਾ ਫੱਟਣਾਂ ਇਕ ਦਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ।
## ਦਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
*ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਦਰ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ 'ਚ ਘੁੰਮਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਜੁੜਦੇ ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਠੋਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ ਉਪਰਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਜਾਂ ਅਣੂ ਹੀ ਦੂਜੀ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਠੋਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਟੁੱਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਦਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਅਭਿਕਾਰਕਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਦਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਅਭਿਕਾਰਕਾ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ ਵੀ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਦਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
*ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਦੀ ਮੌਜੂਦੀ ਵੀ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਦਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
*ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਜੇ ਘੋਲ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਹਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਰਸਾਇਣਕ ਦੀ ਦਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਲਈ:
*a* A + *b* B → *p* P + *q* Q,
ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
:\,r = k(T)[A]^{n}[B]^{m}

ਇਸ ਵਿੱਚ k(T) ਨੂੰ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਗੁਣਾਕ ਜਾਂ ਦਰ ਸਥਿਰ ਅੰਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। n ਅਤੇ *m* ਨੂੰ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ ਆਡਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਬਰੈਕਟਾਂ ਦਾ ਮਤਲਵ ਅਭਿਕਾਰਕ ਦੀ ਸੰਘਣਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਦਿਲ-ਏ-ਮੁਜ਼ਤਰ

**ਦਿਲ-ਏ-ਮੁਜ਼ਤਰ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੈਨਲ ਉੱਪਰ *ਦਿਲ-ਏ-ਨਾਦਾਨ* ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਡਰਾਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਡਰਾਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ
ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੀ ਸੰਮੇਲਨ

**ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੀ ਸੰਮੇਲਨ** ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੁੜਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਹਰ ਚੌਥੇ ਸਾਲ ਆਜੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ 1975 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਿਵਸ਼ੀ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੀ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 10 ਜਨਵਰੀ 1975 ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਰਾਮਗੁਲਾਮ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। 30 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ 122 ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਨੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅੱਠ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੀ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ - ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਫਿਰ ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਤਰਿਨੀਡਾਡ ਅਤੇ ਟੋਬੇਗੋ, ਲੰਦਨ, ਸੂਰੀਨਾਮ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ। ਨੌਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੀ ਸੰਮੇਲਨ 22 ਤੋਂ 24 ਸਤੰਬਰ 2012 ਤੱਕ ਜੋਹਾਂਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲੜਾਈ (1700)

**ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ** ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜ਼, ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ 1701 ਈ: ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੜੀ ਗਈ।

## ਕਾਰਨ
ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ ਘਬਰਾ ਗਏ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਆਨੰਦਪੁਰ ਛੱਡ ਦੇਣ ਜਾਂ ਉਹ ਜਿਨਾਂ ਸਮੇਂ ਇਥੇ ਰਹੇ ਉਸ ਦਾ ਬਣਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਦੇਣ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਮੰਗ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। 
## ਯੁੱਧ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ 1701 ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕਿ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲਿਆ।ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆ ਨੇ ਆਟੇ ਦੀ ਗਊ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਸਮਝੋਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀ ਹਮਲਾ ਨਹੀ ਕਰਾਗੇ  ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦਾ ਕਿਲਾ੍  ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਪਰ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆ ਨੇ ਆਪਣੀਆ ਕਸਮਾ ਤੋੜ ਦਿਤੀਆ ਮੁਗਲਾ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਿਛਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜੀ ਵਿਚ ਫਿਰ 10 ਲੱਖ ਦੀ ਫੋਜ ਨਾਲ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ

## ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਾਜਿਰ ਸੂਰਮੇ
ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਕੱਚੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਤੇ 40 ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ, ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਾਜਿਰ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਸੇ ਹਨ।ਕਰਨਲ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਚਨਾ “ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਜਰਨੈਲ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ
# ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ
# ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
# ਭਾਈ ਦਯਾ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ
# ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਮੁਕੰਦ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਬੀਰ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਲਾਲ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਕਿਰਤੀ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਮੁਹਰ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਅਮੋਲਕ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਆਲਮ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਕੋਠਾ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ
# ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ
# ਬਾਬਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਾਂ
ਬਾਹੁਬਲੀ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਬਾਹੁਬਲੀ** ਇੱਕ ਦੋਭਾਸ਼ਾਈ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸ. ਐਸ. ਰਾਜਾਮੌਲੀ ਹੈ। 250 ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ 10 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ, ਤਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2015
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੇ ਐਸ ਭਗਵਾਨ

**ਕੇ ਐਸ ਭਗਵਾਨ** (ਜਨਮ 14 ਜੁਲਾਈ 1945) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ, ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੂਜੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ

**ਆਨੰਦਪੁਰ ਦੀ** **ਦੂਜੀ** **ਘੇਰਾਬੰਦੀ**  ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੀ। ਮੁਗ਼ਲ ਗਵਰਨਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ, ਦਿਲਵਾਰ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਮਈ 1704 ਤੋਂ 19 ਦਸੰਬਰ 1704 ਤੱਕ ਚੱਲੀ  

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਪ੍ਰਤੀ ਨਾਪਸੰਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਸਨ।   ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰਕੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪਲਾਈ, ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।   ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਛਾਪੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜੋ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।  ਅਖ਼ੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਭੇਜੀ ਅਤੇ 1700 ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।    ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਨਾਦਪੁਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਜੋ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।   ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਂਝੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।  

## ਘੇਰਾਬੰਦੀ 
ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਰਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।  ਮਈ 1704, ਸਰਹਿੰਦ, ਲਾਹੌਰ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ, ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਖਾਨ, ਅਤੇ ਦਿਲਵਾਰ ਖਾਨ, ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।   ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਵੀ ਭੇਜਿਆ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਫ਼ੌਜ ਆਨੰਦਪੁਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ।  ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਰੱਖਿਆ ਪਰ ਭਾਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਪਨਾਹ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਸਾਰਾ ਰਸਦ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।   ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ, ਭੁੱਖਮਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਗਏ, ਪਰ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਸਹੁੰਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਰਸਾ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਾਂ
ਦਲਬੀਰ ਚੇਤਨ

**ਦਲਬੀਰ ਚੇਤਨ** (5 ਅਪਰੈਲ 1944ਦਲਬੀਰ ਚੇਤਨ ਉਸਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਝੰਡ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੇਕ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਫੋਰਸ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਚੇਤਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਈਂ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ  ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਲੇਖਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਚਾਰ  ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ*ਮਹਿੰਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ* ਸੱਤ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਵੀਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉੜੀਆ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ  "ਅਸੀਂ ਜਾਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ" ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ।

## ਲਿਖਤਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਆਰਪਾਰ*
**ਰਾਤ ਬਰਾਤੇ*
**ਖਾਰਾ ਬੱਦਲ*
**ਮਹਿੰਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ* 
**ਚੇਤਨ ਕਥਾ*
* ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ

### ਹੋਰ
**ਖਿਲਰੇ ਹਰਫ਼: ਦਲਬੀਰ ਚੇਤਨ ਦੀਆਂ ਵਿਵਿਧ ਰਚਨਾਵਾਂ* (2004)
## ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਪੁਰਸਕਾਰ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਏ. ਈ. ਕੇ. ਐਥਨਜ਼ ਐੱਫ਼. ਸੀ.

**ਏ. ਈ. ਕੇ. ਐਥਨਜ਼ ਐੱਫ਼. ਸੀ.**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੁਰਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਐਥਨਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਏ. ਈ. ਕੇ. ਐਥਨਜ਼ ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਕਲਾ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ (Art forensics)

**ਕਲਾ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ** ਕਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਨਾਲ ਸੰਭੰਦਿਤ ਜਾਲਸਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨਕਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ: ਅਸਲੀ ਤੇ ਨਕਲੀ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਪਛਾਣ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਬੇਹੱਦ

**ਬੇਹੱਦ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 8 ਜੂਨ 2013 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਅਤੇ 30 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੈਨਲ ਉੱਪਰ ਦਿਖਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਬਾਰੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Official website  
* 
* *Behadd* on YouTube
* *Behadd* on Tumblr 
; ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* *Behadd* on DramasOnline 
; ਫਿਲਮ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ
* *Behadd* official review by Reema Ali Syed
* *Behadd* review by Fatima Awan. 
* *Behadd* review by Zainab Imam
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਡਰਾਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ
ਸੰਗਣਾਤਮਕ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ (Computational forensics):

ਇਹ ਸ਼ਾਖਾ ਜਾਂਚ ਲਈ ਐਲਗੋਰਿਥਮ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੰਟੋ (2015 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਮੰਟੋ*** () ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜੀਵਨੀ ਮੂਲਕ ਫਿਲਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ 11 ਸਿਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ।  ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੰਟੋ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਰਮਦ ਸੁਲਤਾਨ ਖੂਸਟ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸੇ ਲਾਹੌਰ ਤਕ, ਠੰਡਾ ਗੋਸ਼ਤ, ਮਦਾਰੀ, ਲਾਈਸੈਂਸ ਅਤੇ ਹਤਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਾਇਕਾ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 11 ਸਿਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਮਂਟੋ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ 60 ਸਾਲਾ ਬਰਸੀ ਉੱਪਰ ਰੀਲਿਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਨੀ ਮੂਲਕ ਫਿਲਮਾਂ
ਮੂਰ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਮੂਰ*** (, ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੇਖਕ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਾਮੀ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ *ਮਰੋਕਏ* (ਮਾਂ ਸਾਹਿਬਾ) ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਮੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੂਰ ਪਸ਼ਤੋ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - ਮਾਂ। ਇਹ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਫ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਮੂਰ ਫ਼ਿਲਮ 14 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹ 20ਵੇਂ ਬੁਸਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 88ਵੇਂ ਅਕਾਦਮੀ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
 
## ਪਲਾਟ
ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਸਟਰ ਵਾਹਿਦ ਜਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਪਲਵਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਹਿਦ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਕਾਰਣ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਪਲਵਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਲੋਚ ਵਰਗੇ ਖਤਰਨਾਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸਦੀ ਖਵਾਇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਪੜਾ-ਲਿਖਾ ਕੇ ਕੁਝ ਬਣਾਵੇ, ਪਰ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਇੱਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕ-ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਹਿਦ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਦੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਾਹਿਦ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਅੱਜ ਪਲਵਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕੀ ਕਰਦੀ। ਸਮੁੱਚ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਫੌਜਦਾਰੀ ਇਲਾਕੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ੌਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਚੇਤਨ ਹੰਸਰਾਜ

**ਚੇਤਨ ਹੰਸਰਾਜ** (Chetan Hansraj) (ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1982 ਮੁੰਬਈ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਚੇਤਨ ਹੰਸਰਾਜ ਟੀ ਵੀ ਸੀਰੀਅਲ 'ਜੋਧਾਂ - ਅਕਬਰ' ਵਿੱਚ ਆਦਮ ਖਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ' ਕਰਨਗੇ ਕਹਾਣੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੋਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਚੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ੨੦੦ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਰਿਮਿਨਲਿਸਟਿਕਸ

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਸੂਲ ਕੀਤੇ ਪਦਾਰਥ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਸੰਦਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ, ਛਾਪ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ (ਜਿਵੇਂ ਫਿੰਗਰਪਰਿੰਟ, ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਹੌਲੇ, ਅਤੇ ਟਾਇਰ ਟਰੈਕ), ਟਰੇਸ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਜੀਵ ਸਬੂਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਆਮ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਖ਼ੁਆਜਾ ਖ਼ਿਜ਼ਰ

**ਖ਼ਿਜ਼ਰ** (ਅਰਬੀ: الخضر‎ ਅਲ-ਖ਼ਿਦਰ) ਜਾਂ **ਖ਼ੁਆਜਾ ਖ਼ਿਜ਼ਰ** ਇਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਇਸਲਮਾਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਪੈਗੰਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਪੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ **ਵਰੁਣ ਦੇਵਤਾ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਖ਼ਿਜ਼ਰ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਹਰਾ" ਜਾਂ "ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ" ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਕਰ ਕੇ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰੰਗ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਕੇ ਜੀ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ

**ਕੋਨਕੁੱਪਕਤੀਲ ਗੋਪੀਨਾਥਨ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ** (ਕੇ ਜੀ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ) (ਜ. 12 ਮਈ 1945) ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 37ਵਾਂ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਮਲਿਆਲੀ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ
ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ

**ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ** ਸਧਾਰਨ ਨਮਕ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਨਾਮ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸੂਤਰ  ਹੈ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਘੋਲ ਨੂੰ ਲੂਣਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਰਾਈਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਤਿਆਰੀ
*ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਨੂੰ ਧਾਤ ਜਾਂ ਧਾਤ ਦੇ ਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਨਮਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
*ਅਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਨਮਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਦੋ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਨਮਕ ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਨਮਕ ਦਾ ਕਿਸੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਪਰੈਸੀਪੀਟੇਟ ਜਾਂ ਅਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਠੋਸ ਕਿਣਕੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਘੋਲ ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਕਰਕੇ ਪਰੈਸੀਪੀਟੇਟ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਦੋ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਨਮਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
*ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਥਰਾਟਾ ਲੂਣ ਜਾਂ ਹੈਲਾਈਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਵਰਤੋਂ
*ਇਸ ਖਾਣਾ ਸਵਾਦੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਹਿਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਯੋਗਿਕ ਹੈ।
*ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੁਣ ਦਾ ਤਿਜ਼ਾਬਹਾਈਡਰੋਕਲੋਰਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ, ਕਲੋਰੀਨ, ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡਰੋਆਕਸਾਈਡ ਜਾਂ ਕਾਸਟਿਕ ਸੋਡਾ, ਸੋਡੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਦਾ ਸੋਡਾ ਆਦਿ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
*ਠੰਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਛਿੜਕਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜਮਾਉ ਦਰਜਾ ਘੱਟ ਜਾਵੇ ਤੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਬਰਫ ਨਾ ਜੰਮੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਜੇਰਮੀ ਕੋਰਬਿਨ

**ਜੇਰਮੀ ਬਰਨਾਰਡ ਕੋਰਬਿਨ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Jeremy Bernard Corbyn; ਜਨਮ 26 ਮਈ 1949) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਆਗੂ ਹੈ। 1983 ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸਲਿੰਗਟਨ ਉੱਤਰੀ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਇਲੈਕਟਰੋ ਪਲੇਟਿੰਗ

**ਇਲੈਕਟਰੋ ਪਲੇਟਿੰਗ** ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਉੱਪਰ ਧਾਤੂ ਦੀ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਜਲਈ ਅਪਘਟਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੇ ਪਰਤ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਥੋਡ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਬਿਜਲਈ ਅਪਘਟਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉੱਪਰ ਬਿਜਲਈ ਉਪਘਟਕ ਜਾਂ ਇਲੈਟਰੋਲਾਈਟ ਵਾਲੀ ਮੈਟਲ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 1805 ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟਰੋ ਪਲੇਟਿੰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਇਟਲੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲਿਗੀ ਵੀ. ਬਰੁਗਨਾਟੇਲੀ ਕੇ ਕੀਤੇ। ਬੋਰਿਸ ਜੈਕੋਬੀ ਨੇ ਇਲੈਕਟਰੋ ਪਲੇਟੰਗ, ਇਲੈਕਟਰੋ ਟਾਇਪਿੰਗ ਅਤੇ ਗਲਵੈਨੋ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
## ਲਾਭ
*ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟਰੋ ਪਲੇਟਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਸਤੀਆਂ ਪਰ ਘੱਟ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਟੀਲ ਉੱਤੇ ਟਿਨ ਜਾਂ ਕਰੋਮੀਅਮ ਦੀ ਪਰਤ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਜੰਗ ਨਾ ਲੱਗੇ।
*ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡੱਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਨ ਦੀ ਪਰਤ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਖਰਾਬ ਨਾ ਹੋਵੇ।
*ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਜੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਪਰਤ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਸੁਨਿਹਰੀ ਠਾਠ ਦਿਸੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਓਲੰਪਿਕ ਸਟੇਡੀਅਮ (ਐਥਨਜ਼)

**ਓਲੰਪਿਕ ਸਟੇਡੀਅਮ**, ਐਥਨਜ਼, ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਏ. ਈ. ਕੇ. ਐਥਨਜ਼ ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ,

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*ਓਲੰਪਿਕ ਸਟੇਡੀਅਮ (ਐਥਨਜ਼) ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
*ਓਲੰਪਿਕ ਸਟੇਡੀਅਮ (ਐਥਨਜ਼)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਐਡੀਡਾਸ

, Metro Manila, Philippines.]]
**ਐਡੀਡਾਸ** ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਕੱਪੜੇ, ਬੂਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਹਰਜੋਗੇਨਾਉਰਚ, ਬਾਈਆਨ, ਜਰਮਨੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)

**ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ** (1942–2016) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਕੈਸੀਅਸ ਮਾਰਸੇਲਸ ਕਲੇ ਜੂਨੀਅਰ ਸੀ।

**ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਲੋਕ 
### ਸਾਹਿਤ 
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਸਿੱਦੀਕੀ (1938-2013), ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ
* ਮੁਹੰਮਦ ਨਸੀਹੂ ਅਲੀ (ਜਨਮ 1971), ਘਾਨਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੇਖਕ
* ਤਾਹਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ (1931-2011), ਫਲਸਤੀਨੀ ਕਵੀ
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ (ਲੇਖਕ) (1874-1951), ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦੀਆ ਇਸਲਾਮੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁਲਕਰੀਮ ਅਲੀ (ਜਨਮ 1985), ਸੋਮਾਲੀ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ

### ਸਿਆਸਤ 
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ (1876-1948), ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ

### ਖੇਡ 
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 1973), ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 1982), ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 1989), ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 1992), ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਅਲੀ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
* ਮੁਹੰਮਦ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦੇ ਹਮਲੇ

**11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦੇ ਹਮਲੇ** (ਹੋਰ ਨਾਂ, **11 ਸਤੰਬਰ**, **9/11**, **ਸਤੰਬਰ 11**) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ 4 ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ 19 ਆਤੰਕਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਲਈ ਚੱਲੇ 4 ਹਵਾਈ ਜਹਾਜਾਂ ਦਾ ਅਪਹਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜਾਂ, ਅਮਰੀਕੀ ਏਅਰਲਾਈਂਜ਼ ਫ਼ਲਾਈਟ 11 ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਏਅਰਲਾਈਂਜ਼ ਫ਼ਲਾਈਟ 175, ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਟਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। 1 ਘੰਟੇ 42 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ 110 ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਨਾਲਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੀ ਪੂਰੇ ਜਾਂ ਅਧੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਹੋਈਆਂ। ਤੀਜਾ ਜਹਾਜ ਅਮਰੀਕੀ ਏਅਰਲਾਈਂਜ਼ ਫ਼ਲਾਈਟ 77 ਦ ਪੈਂਟਾਗੋਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਜਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਧੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ। ਚੌਥਾ ਜਹਾਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਤੰਕਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਜਹਾਜ ਸ਼ੈਂਕਸਵਿਲ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਗਿਰਿਆ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 19 ਅਪਹਰਨ ਕਰਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ 2,996 ਜਾਣਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 10 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ
ਮਾਈਕ, ਬਿਨਸਿਰ ਮੁਰਗਾ

**ਮਾਈਕ, ਬਿਨਸਿਰ ਮੁਰਗਾ** (ਅਪਰੈਲ 1945 &ndash; ਮਾਰਚ 1947), **ਮਿਰੈਕਲ ਮਾਈਕ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਰਗਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ 18 ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਜਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਝੂਠ ਸਮਝਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੁਰਗੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੱਥ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਟਾਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੈ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੰਨਦਰਪੁਰੀ ਅਤੇ ਇੰਦੂਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦਾ ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਆਪਣੀ ਅਮੀਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ‍ਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਕਰੀਮਨਗਰ, ਮੇਡਕ ਅਤੇ ਨੰਦੇਦੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਆਦਿਲਾਬਾਦ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਸਿੰਘ

**ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਸਿੰਘ** (1 ਜੁਲਾਈ 1927 – 8 ਜੁਲਾਈ 2007) ਭਾਰਤ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1927 ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਬਰਾਹਿਮਪੱਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਭੀਮਪੁਰਾ ਦੇ ਰਾਮ ਕਰਨ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ "ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸ" ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।  ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਇਰਬਰਾਂਡ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਦ ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋਇਆ।

ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦੂਜਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ
### ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
ਉਹ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਪੀ.ਐਸ.ਪੀ.), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਲੀਆ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੀ ਐਸ ਪੀ ਦੀ ਰਾਜ ਇਕਾਈ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 1955-56 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ।  ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1962 ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਅਚਾਰੀਆ ਨਰੇਂਦਰ ਦੇਵ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਪੇਟਲਾਬਾਦ ਧਮਾਕਾ

12 ਸਤੰਬਰ 2015 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਝਾਬੂਆ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪੇਟਲਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ, ਲਗਭਗ 104 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
## ਹਵਾਲੇ
ਹਰਜੋਤ ਓਬਰਾਇ

**ਹਰਜੋਤ ਓਬਰਾਇ** ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਕਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਧਾਰਮਿਕ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ: ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਅਨੇਕਤਾ*(The Construction of Religious Boundaries: Culture, Identity, and Diversity in the Sikh Tradition) ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 

ਇਸਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਜੇ.ਜੀ. ਕਰੌਫ਼ੋਰਡ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਧਾਰਮਿਕ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ: ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਅਨੇਕਤਾ* (The Construction of Religious Boundaries: Culture, Identity, and Diversity in the Sikh Tradition) - 1994

## ਇਨਾਮ
* ਜੇ.ਜੀ. ਕਰੌਫ਼ੋਰਡ ਇਨਾਮ - 1987

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨਾਇਅਰ

**ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨਾਇਅਰ** (1899-1982), ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਦਿਨਾਂ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਭੈਣ ਡਾ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਾਇਅਰ, ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਮਿਲਵਰਤਨ ਅੰਦੋਲਨ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

## ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼
ਪਿਆਰੇਲਾਲ, ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਪਾਇਆ। 1930 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਲੂਣ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਰਿਚਰਡ ਐਟਨਬਰੋ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਗਾਂਧੀ ਵਿੱਚ ਪੰਕਜ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1982
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਲੂਮਨੀ
ਸੀਹਰਫ਼ੀ

**ਸੀਹਰਫ਼ੀ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: سی حرفی ਤੀਹ ਅਖਰਾਂ ਵਾਲੀ) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੇ ਹਰਫ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੋਹਰਾ, ਦਵਈਆ, ਡਿਉਢ, ਬੈਂਤ ਆਦਿ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋਂ ਹੀ ਲਿਪੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪਟੀ ਜਾਂ ਪੈਂਤੀ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਬਾਵਣ ਅੱਖਰੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਮਸਊਦ ਸਾਅਦ ਸਲਮ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ ਜੋ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਦਾ ਪਾਠ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸੀਹਰਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਜਿਹਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸਨੌਰ

**ਸਨੌਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਅਸ਼ੋਕ ਸ਼੍ਰੀਧਰਨ

**ਅਸ਼ੋਕ ਸ਼੍ਰੀਧਰਨ** (ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1965) ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ, ਬਾਨ ਦਾ ਮੇਅਰ ਹੈ। 13 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਉਹ ਮੇਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।ਸ਼੍ਰੀਧਰਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਜਰਮਨ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਿਧਾਂਤ

**ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਿਧਾਂਤ** ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੌਹਨ ਡਾਲਟਨ ਨੇ 1807 ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ *ਸਾਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਕਿਣਕਿਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਜਾਂ ਐਟਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣਕ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਅੱਗੋਂ ਨਹੀਂ ਤੋੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ*। ਜੌਹਨ ਡਾਲਟਨ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣ ਕਾਰਵਾਈ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੇ ਜੁੜਨ ਤੇ ਅਲਗ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਡਾਲਟਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਿਧਾਂਤ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਡਾਲਟਨ ਨੇ ਹਰ ਤੱਤ ਜਾਂ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦਰਸਾਉਣ ਵਸਤੇ ਚਿੰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
:ਵੀਹਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੇ ਮਾਡਲ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੇ।
:ਅਰਨਸਟ ਰਦਰਫ਼ੋਰਡ ਨੇ ਰਿਣ ਬਿਜਲੀ ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਨੂੰ ਧਨ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਦੇ ਦੁਵਾਲੇ ਘੇਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।
:ਨੀਲਜ਼ ਬੋਹਰ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਵਿਖਾਇਆ। 
:ਸੰਨ 1932 ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ ਚਾਡਵਿੱਕ ਨੇ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਨੂੰ ਨਿਊਟਰਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਵਿਖਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ

thumb|ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ 2024 ਵਿੱਚ।
thumb|ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ 2024 ਵਿੱਚ।
thumb|ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ
ਡਾ. **ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ** (ਜਨਮ 12 ਅਗਸਤ 1953) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਤੇ ਖੋਜੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ੌਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸੀ, ਪਰ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਜਾਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਿਮਾਚਲ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਲੇਖ ਲਿਖੇ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਗਸਤ 1953 ਨੂੰ ਕੋਟ ਕਪੂਰਾ, ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐੱਮ.ਏ. (ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ), ਐੱਮ.ਫਿਲ., ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਓਹਨਾ ਨੇ 14 ਸਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ, 24 ਸਾਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ 4 ਸਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ 3 ਸਾਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
**Land Transport in Mughal India: Agra-Lahore Mughal Highway and its Architectural Remains* (2008)
**Mughal Monuments in the Punjab and Haryana* (1985)
**Muslim Inscriptions in the Punjab, Haryana and Himachal Pradesh* (1985)
**Some Aspects of Indo-Islamic Architecture* (1999)
**History and Architectural Remains of Sirhind: The Greatest Mughal City on the Agra-Lahore Highway* (2006)
**Land Transport in Mughal India: Agra-Lahore Mughal Highway and its Architectural Remains* (2008)
**Architectural Heritage of a Sikh State: Faridkot* (2009)
**Islamic Architecture of Punjab 1206-1707* (2015)
**ਰਿਆਸਤ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ* (2018)
**ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ @ਫੇਸਬੁੱਕ* (2019)
**ਸੁੱਤੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਬੋਲ* (2023)
**ਸਰਹਿੰਦ: ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ* (2024)
**ਭੂਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਉਦਾਸ ਸੂਰਜ: ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ (2019) (ਸੰਪਾਦਨਾ)
**ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ (ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ)'' (2024)

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਇਬਨ ਰੁਸ਼ਦ

**ਇਬਨ ਰੁਸ਼ਦ** (; ਅਪਰੈਲ 14, 1126 – ਦਸੰਬਰ 10, 1198) ਇੱਕ ਆਂਦਾਲੂਸੀਆਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ, ਹਿਸਾਬ, ਚਿਕਿਤਸਾ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਆਦਿ।

ਇਸ ਦਾ ਈਸਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਖਾਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ
ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ

** ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰਾ (en: Kurukshetra)** (; ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਕੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਿਆ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇਹ ਮਹੱਤਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰਾ ਦੀ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ।

File:ਸੂਰਯਾ ਮੰਦਿਰ ਘਾਟ.JPG|ਸੂਰਯਾ ਮੰਦਿਰ ਘਾਟ

File:Kurukshetra Mandir.JPG|ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰਾ,ਮੰਦਿਰ 
File:Brahama Sarovar, Kurukshtra.JPG|ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਰੋਵਰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰਾ,ਹਰਿਆਣਾ
File:Brahama Sarovar,Kurukshtra.JPG|ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਰੋਵਰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰਾ,ਹਰਿਆਣਾ
File:Birds at Brahama Sarovar,Kurukshtra.JPG|ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰਾ,ਹਰਿਆਣਾ
File:Mandir in Kurukshetra,.JPG|ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰਾ,ਮੰਦਿਰ
File:Kurukshetra.jpg|ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀ ਹਥਲਿਖਤ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰਾ ਦੀ ਜੰਗ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੋਈ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਥਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦਾ ਭਵਿੱਖ

ਇਹ ਬਲਬੀਰ ਪਰਵਾਨਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦੀ ਜੋ ਮਾੜੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਹੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੜਗੱਜ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਜਲੰਧਰ ਵਲੋਂ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਨਵਾਂ-ਜਮਾਨਾਂ ਨੇ ਇੱਸ ਮਸਲੇ ਤੇ ਇੱਕ ਉਸਾਰੂ ਬਹਿਸ ਛੇੜਨ ਦਾ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਉੱਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ|ਇੱਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂਆਂ, ਹਮਦਰਦਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਕੋਈ 50 ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੇਖ ਲਿੱਖੇ ਜੋ ਨਵਾਂ ਜਮਾਨਾਂ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਛਾਪੇ|ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 20 ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਨਵਾਂ-ਜਮਾਨਾਂ ਅਖਬਾਰ(ਐਤਵਾਰਤਾ)ਦੇ ਐਡੀਟਰ ਬਲਬੀਰ ਪਰਵਾਨਾਂ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸੱਟ ਲਹਿਰ ਦਾ ਭਵਿੱਖ' ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਛਾਪੀ ਹੈ।ਇੱਸ ਕਿਤਾਬ ਅੰਦਰ 20 ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਲਵੀਰ ਪਰਵਾਨਾ ਵਲੋਂ ਲਿੱਖਿਆ 'ਇੱਸ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਓਂ'?ਤੇ ਵਿੱਛੜ ਚੁੱਕੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਕਾਮਰੇਡ ਮਦਨ ਲਾਲ ਦੀਦੀ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾ'ਇਨਕਲਾਬ' ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਤਰਬੀਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਬਲਬੀਰ ਪਰਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ 'ਉਸਾਰ ਦਾ ਸਚ', 'ਅਣਗੋਲੇ ਪਹਿਲੂ' ਤੇ ਆਧਾਰ ਚਿੰਤਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ।

ਉਸਾਰ ਦਾ ਸਚ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 11 ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ |ਸੁਖਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਸੁਖਦੇਵ ਸ਼ਰਮਾ, ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ, ਦੇਵੀ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ, ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਮੰਗਤ ਰਾਮ ਪਾਸਲਾ, ਡਾ.ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਇਹਨਾਂ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।ਅਣਗੋਲੇ ਪਹਿਲੂ ਭਾਗ ਦੇ 6 ਲੇਖ ਡਾ.ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖਟੜਾ, ਹਰਭਗਵਾਨ ਭੀਖੀ, ਬਲਕਰਨ ਮੋਗਾ;ਡਾ.ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਫ਼ੀਪੁਰ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।ਆਧਾਰ ਚਿੰਤਨ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਨੱਤ, ਜਗਰੂਪ ਤੇ ਤਸਕੀਨ ਜੀ ਦੇ 3 ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਐਡੂਆਰਡ ਮਾਨੇ

**ਐਡੂਆਰਡ ਮਾਨੇ** ( or ; ; 23 ਜਨਵਰੀ 1832 – 30 ਅਪਰੈਲ 1883) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉh ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦ ਵੱਲ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਸਤੀ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1832
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1883
ਬੜ ਮਾਜਰਾ

**ਬੜ ਮਾਜਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਰੜ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਬਡਮਾਜਰਾ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਖਰੜ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਪਿੰਡ ਬਲੌਂਗੀ ਤੋਂ ਮਲੋਆ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ’ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੱਗੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਡਮਾਜਰਾ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਦਿੱਖ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 225 ਘਰ ਹਨ। ਬਡਮਾਜਰਾ ਦੀ ਸਰਪੰਚ ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੋ ਮਾਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਜਗੀਰਦਾਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੰਚਾਇਤ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਵਾਸੰਤੀ ਗੋਤ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਘਰ ਸਿੱਧੂ ਗੋਤ ਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਘਰ ਸੁਹਾਣੇ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਵਸੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਬੈਦਵਾਨ ਗੋਤ ਦੇ ਵੀ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸੀ ਪਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਰ ਵਧਣ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੁਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਮੋੜੀ ਗੱਡੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਵੱਡਾ-ਮਾਜਰਾ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਦਲ ਕੇ ਬਡਮਾਜਰਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਘੁੱਗ ਵਸਦੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੇੜਾ, ਖੂਹ ਤੇ ਇੱਕ ਬੋਹੜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਭਗਤ ਧੰਨਾ ਜੱਟ ਹੈ। ਬਡਮਾਜਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ, ਇੱਕ ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ

**ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ** ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1965 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.

### ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
*ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਅਦਾਰਾ 
*ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 2500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
*ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ, ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਲੇਅ ਆਉਟ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਪਬਲੀਸ਼ਰਜ ਵਲੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਥਥਾ 
*ਬੁੱਕ ਕਲੱਬ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ50% ਕਟੌਤੀ
*ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਕਿਤਾਬ ਘਰ
*ਪੰਜਾਬ/ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ/ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਿਆਂ/ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ/ਲੋਕ ਉਤਸਵਾਂ ਤੱਕ ਬੁੱਕ ਵੈਨ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚ

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
### ਨਾਟਕ ਤੇ ਰੰਗ ਮੰਚ
#ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ: ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ
#ਗੱਡਾ ਡਹੀਏਂ: ਜਾਰਜ ਬਰਨਾਰਡ ਸ਼ਾਅ, ਅਛਰੂ ਸਿੰਘ (ਅਨੁ)
#ਜੋੜੀਆਂ ਜੱਗ ਥੋੜੀਆਂ: ਨੀਲ ਸਾਈਮਨ, ਅਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਧਾਲੀਵਾਲ (ਅਨੁ)
#ਨਿਉਂ ਜੜ: ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ
#ਪਰਬਤ ਦੇ ਸੈਰ - ਪਰਬਤ ਦੇ ਗੀਤ(ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ): ਸੰਤੋਸ਼ ਸਾਹਨੀ 
#ਅਭਿਨੈਕਲਾ: ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿਆਲ, ਨਵਨਿੰਦਰਾ ਬਹਿਲ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਅਧਾਰੇ
ਬੀਬੀਪੁਰ

**ਬੀਬੀ ਪੁਰ** ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੀਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਫਤਿਹਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਇਹ 30°54'41N 73°28'20E 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ 159 ਮੀਟਰ (541 ਫੁੱਟ) ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੈਨ ਐਫ਼ਲੇਕ

**ਬੈਨਜਾਮਿਨ ਗੇਜ਼ਾ ਐਫ਼ਲੇਕ-ਬੋਲਟ** (ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1972), ਜਾਂ **ਬੈਨ ਐਫਲੈਕ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਦੋ ਔਸਕਰ ਇਨਾਮ ਅਤੇ 3 ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੈਨਜਾਮਿਨ ਗੇਜ਼ਾ ਐਫ਼ਲੇਕ-ਬੋਲਟ ਇਸ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਨਾਂ *ਐਫ਼ਲੇਕ* ਸਕਾਟਿਸ਼ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵਡੇਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼, ਆਈਰਿਸ਼, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਸਵਿਸ ਮੂਲ ਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ *ਗੇਜ਼ਾ* ਇੱਕ ਹੰਗੇਰੀਅਨ ਦੋਸਤ ਦੇ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜੋ ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਸਮੇਂ ਬੱਚ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗਰਾਫ਼ੀ
* *ਸਕੂਲ ਟਾਈਜ਼* (School Ties) - 1992
* *ਗੁਡ ਵਿਲ ਹੰਟਿੰਗ* (Good Will Hunting) - 1997
* *ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਇਨ ਲਵ* (Shakespeare in Love) - 1998
* *ਫ਼ੋਰਸੇਸ ਆਫ਼ ਨੇਚਰ* (Forces of Nature) - 1999
* *200 ਸਿਗਰੇਟਸ* (200 Cigarettes) - 1999

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ

**ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ** ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਟ ਗਰੁੱਪ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਐਨ.ਐਸ.ਡੀ. ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਆ ਰਹੇ ਰੰਗਮੰਚ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਾਵ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਗੁਰੂ ਕਾਂਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਬਠਿੰਡਾ) ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਯੂਜੀਸੀ ਨਾਲ ਐਫ਼ਿਲੀਏਟਿਡ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।ਜੀ.ਕੇ.ਯੂ.ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ 7,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੜਕਿਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਹੋਸਟਲ ਹਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ- ਡਾਕਟਰੇਟ, ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਦਿ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬ,(ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਲਾਜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਟਰੱਸਟ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ 1997 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਕੂਲ 1998 ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਸ'ਚ ਜੀਜੀਐਸ ਪਾਲੀਟੈਕਨਿਕ ਕਾਲਜ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਜੀਜੀਐਸ ਕਾਲਜ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ,2005 ਵਿੱਚ ਜੀਜੀਐਸ ਕਾਲਜ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, 2006 ਵਿੱਚ GGS ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਆਈਟੀ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ, 2009 ਵਿੱਚ ਜੀਜੀਐਸ ਕਾਲਜ ਆਫ ਨਰਸਿੰਗ ਐਂਡ ਜੀਜੀਐਸ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 2011 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੰਜਾਬ ਐਕਟ ਨੰ. 37 ਦੀ 2011 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਲੋਗੋ 
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਲੋਗੋ ਨੇ ਯੁਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਫ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦੇ ਹੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।

ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।

## ਮਾਨਤਾ 
*ਸੰਸਥਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ- ਆਈਐਸਟੀਈ (ਇੰਡਸਟਰੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ)
*ਲਾਈਫ਼ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਮੈਂਬਰ ਆਈਈਈਟੀਈ (ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਸੰਸਥਾਨ)
*NAAC ਦੁਅਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ (GGSCOE- ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ)

## ਰੈਂਕਿੰਗ 
#ਜੀ.ਜੀ.ਐਸ.ਈ.ਟੀ.ਟੀ (ਕਾਲਜ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਜੀ.ਕੇ.ਯੂ.) ਨਾਰਥ ਇੰਡੀਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜਜ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। 
#ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਰ ਵਿਭਾਗ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ 24 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। 
#ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ 25 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।  
#ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਵਿਭਾਗ ਫਿਰ 25 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ==

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਕੌਪਰਨਿਕਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ

**ਕੌਪਰਨਿਕਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ** ਨਿਕੋਲਸ ਕੌਪਰਨਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਜ ਸਾਰੇ ਸੂਰਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਇਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੀ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਧਾਂਤ
ਟੌਰਕ

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਦੋ ਬਰਾਬਰ ਪਰ ਉਲਟੇ ਬਲ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੌਰਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਹੀਬਰਿਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਹੀਬਰਿਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਬਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 1918 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ।ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜਰੂਸਲਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕੈਂਪਸ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯਹੂਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਇਸ ਦੇ ਐਡਮੰਡ ਜੇ. ਸੇਫਰਾ ਗਿਵਾਨਟ ਰਾਮ ਕੈਂਪਸ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ 5 ਸਬੰਧਤ ਸਿੱਖਿਆ ਹਸਪਤਾਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਦਸਾਹ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ, 7 ਫੈਕਲਟੀ, 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ 315 ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਭਾਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 2018 ਤਕ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਡਾਕਟਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਇਬਰਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ।

## ਦਰਜਾਬੰਦੀ 
ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੀਬਰਿਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਉੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ,ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 59 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ 33 ਵਾਂ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ 76 ਵੇਂ ਅਤੇ 100 ਵੇਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਵਪਾਰ / ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ 51 ਤੋਂ 75 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ,ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗਜ਼ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀਬਰਿਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ 23 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਸ਼ਵਵਿਜ਼ਨਸਰੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰਹੀ। 2015 ਵਿੱਚ,ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗਜ਼ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀਬਰਿਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ 23 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਸ਼ਵਵਿਜ਼ਨਸਰੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰਹੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਟਕਸਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਟਕਸਾਲੀ ਬੋਲੀ **ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਖਿਤੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕੇਬੰਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਖਿੱਤੇ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਚਲਤ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਅਤੇ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ "ਟਕਸਾਲੀ", ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਟਕਸਾਲ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਜਾਂ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਟਕਸਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਖਿਤੇ ਦੀ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਟਕਸਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਖਿਤੇ ਦੇ ਸਮਾਜਕ-ਆਰਥਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰੁਤਬਾ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਟਕਸਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਖਿਤੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਵਿਲਖਣ ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਭਾਸਾ ਹੁੰਦੀ ਆ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਟਕਸਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਮਾਂਝੀ ਸਵਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਯਾ ਉਤਮ ਰੂਪ ਨੂੰ ਟਕਸਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਵਖ ਵਖ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਟਕਸਾਲੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਕੋ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੋਲੀ ਲੋਕਾਈ ਵਲੋਂ ਵਡੇ ਪਧਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ। 
ਟਕਸਾਲੀ ਬੋਲੀ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਅਹਿਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ:
*ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ, ਮਿਆਰੀ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ
*ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਗਰਾਮਰ
*ਮਿਆਰੀ ਉੱਚਾਰਣ
* ਭਾਵ ਪੂਰਤ ਜਨ-ਵਰਤੋਂ(ਸਕੂਲਾਂ,ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਅਦਾਲਤਾਂ) 
*ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤਾਂ ਲੈ ਵਰਤੋਂ 
*ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਧ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਿਵਸ

**ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਿਵਸ** (International Day of Democracy) ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਜਨਰਲ ਅਸੇਂਬਲੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੇਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ ਸੀ 15 ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਦਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੇਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਸਦਾ ਦਿਤਾ ਸੀ.
ਬਾਨੀ

**ਬਾਨੀ** ਜਾਂ **ਸੰਸਥਾਪਕ** ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਭਵਨ, ਰੀਤ, ਸਨਅਤ, ਨੀਤੀ ਵਗੈਰਾ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਨਿਰਮੋਹ ਦੀ ਲੜਾਈ

**ਨਿਰਮੋਹ ਦੀ ਲੜਾਈ** ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀ ਗਈ।

## ਕਾਰਨ
ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ 'ਚ ਹਾਰ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਵਾਜ਼ੀਦ ਖਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫੌਜ਼ ਭੇਜੀ। 
## ਲੜਾਈ
ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। 1702 ਇ: ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਇੱਕ ਪਾਸਿਉਂ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸਿਉਂ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਤੱਟ ਤੇ ਨਿਰਮੋਹ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨੇੜੇ ਦੇ ਗੁੱਜਰਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਗੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਚੱਲੀ। ਅੰਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਅਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਾਂ
ਇਗੋਰ ਮਿਤੋਰਾਜ

(1986) at the Yorkshire Sculpture Park]]
**ਇਗੋਰ ਮਿਤੋਰਾਜ** (ਮਾਰਚ 26 ਮਾਰਚ 1944 – 6 ਅਕਤੂਬਰ 2014)ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਬੁੱਤ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਓਇਡਰਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 
.
## ਜੀਵਨੀ
ਮਿਤੋਰਾਜ ਨੇ ਤਾਡੇਊਜ ਕੰਟੋਰ (Tadeusz Kantor) ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰਾਕੋਵ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ (Kraków Academy of Art) ਤੋਂ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾ ਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ। 1968 ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਆਰਟ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰਖਣ ਲਈ ਪੈਰਿਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਸਾਲ ਮੈਕਸਿਕੋ ਡੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉਹ 1974 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪੈਰਿਸ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮੁੜ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੋਲੋ ਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵੀ ਰੱਖੇ ਗਏ। 
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

Image:Igor Mitoraj Eros bendato 01.jpg|*Eros Bendato (Eros Bound)* (bronze), 1999, exhibition in Kraków, Poland, 2003 r.
Image:Igor Mitoraj Gambe Alate.jpg|*Gambe Alate* (bronze), 2002, exhibition in Kraków, Poland, 2003 r. 
Image:Testa Addormentata.jpg|*Testa Addormentata* located in Canada Square, Canary Wharf, London.
Image:Igor Mitoraj, Valencia 2006.jpg|Valencia, Spain, 2006.
Image:London Mitoraj.jpg|*Luci di Nara*, at the main entrance of the British Museum in 2002.
Image:Centurione III Mitoraj Regensburg (2).JPG|*Centurione III*, 1992, Regensburg, Germany.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਤ ਕਲਾਕਾਰ
ਖ਼ਾਲਿਦ ਇਕਬਾਲ ਯਾਸਿਰ

**ਖ਼ਾਲਿਦ ਇਕਬਾਲ ਯਾਸਿਰ** () (ਜਨਮ 13 ਮਾਰਚ 1952), ਲੇਖਕ, ਵਿਦਵਾਨ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ
ਇਤਿਹਾਸ, ਜਨਰਲ ਗਿਆਨ, ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜਕੱਲ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੇ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਅੰਸ਼ਕ ਕਸ਼ੀਦਣ

**ਅੰਸ਼ਕ ਕਸ਼ੀਦਣ** ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਅੱਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਸੋਧਕ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਉਤਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯੋਗਿਕ ਨੂੰ 340oC ਤੇ ਗੈਸ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਗੈਸ ਨੂੰ ਪਾਇਪਾਂ ਰਾਹੀ ਇੱਕ ਮੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਕਸ਼ੀਦਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੈਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਟਾਵਨ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਠੰਡੀਆਂ ਹੋ ਕਿ ਫਿਰ ਤਰਲ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਯੋਗਿਕਾਂ ਦੇ ਅਣੂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਭਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਬਾਲ ਦਰਜਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਟਾਵਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਯੋਗਿਕਾਂ ਦੇ ਅਣੂ ਛੋਟੇ ਤੇ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਬਾਲ ਦਰਜਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਗਾੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਾਵਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਉੱਪਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਗਿਕਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਹੜੇ ਅੱਡ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਗਾੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ ਜਾਂ ਨਿਖੇੜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਨਾਦੌਣ ਦੀ ਲੜਾਈ

**ਨਾਦੌਣ ਦੀ ਲੜਾਈ** ਜੋ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। 
## ਕਾਰਨ
ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਲਾਨਾ ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰਿਆਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਭੀਮ ਚੰਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਘ ਬਣਾ ਲਿਆ। 
## ਲੜਾਈ
ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰ ਨਾ ਦੇਣ ਤੇ ਜੰਮੂ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸੂਬੇਦਾਰ ਮੀਆਂ ਖਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ੧੬੯੦ ਇ: ਵਿੱਚ ਅਲਿਫ ਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਭੇਜੀ ਗਈ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੜਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕਿਰਪਾਲ ਚੰਦ ਅਤੇ ਬਿਜਾਰਵਾਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਦਿਆਲ ਨੇ ਅਲਿਫ ਖਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਕਾਂਗੜਾ ਤੋਂ ੩੨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਨਾਦੌਣ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ ਤੇ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਅਲਿਫ ਖਾਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ।

ਨਾਦੌਣ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੀਮ ਚੰਦ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਅਲਿਫ ਖਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਮਨਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਾਂ