open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬਨੂੜ

**ਬਨੂੜ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਪੁਰਾ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਪਟਿਆਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਬਨੂੜ ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਚੱਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਨੂੜ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸਨੇ ਸਰਹਿੰਦ-ਫਤੇਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ 1709 ਵਿੱਚ ਬਨੂੜ ਨੂੰ ਖੰਡਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਜਨਗਣਨਾ 
2011 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਨੂੜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 18,775 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 9,889 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 8,886 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 13.4% ਬੱਚੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 77% ਉੱਤੇ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ, ਬਨੂੜ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਕੋਲ ਕੁੱਲ 3,639 ਘਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸੀ।

## ਧਰਮ 
ਕਸਬੇ ਦੀ ਮਸਜਿਦ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਨੂੜ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਈ ਬੰਨੋ ਮੰਦਰ, ਬਸੰਤੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ, ਗੁੱਗਾ ਮਾੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ।

ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨੌਮੀ 'ਤੇ ਗੁੱਗਾ ਮਾੜੀ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਮੇਲਾ (ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲਾ) ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਮਾੜੀ 'ਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਕਣਕ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਮੇਲਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਛੋਲੇ, ਦਾਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਬਨੂੜ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ-ਰਾਜਪੁਰਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬਨੂੜ ਜੈਨ ਸੰਤ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਦੀਕਸ਼ਾ ਅਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਜੈਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੈਨ ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ ਸਥਾਨਕਵਾਸੀ ਸ਼੍ਰਮਣ ਸੰਘ ਦਾ ਆਚਾਰੀਆ (ਮੁਖੀ) ਬਣ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਚਤੁਰਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 
* ਚਿੱਤਕਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
* ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ
*ਸਨਾਵਰ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਛੱਤਬੀੜ ਚਿੜ੍ਹੀਆਘਰ
* ਖਿਜਰਗੜ੍ਹ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਫਿਲੀਪੀਨਸ (ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ)

**ਫਿਲੀਪੀਨਸ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Filippinsmo) "ਇਤਾਲਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਲਹਿਰ ਸੀ ਜੋ 1879 ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮਿਲਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਰੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਮਾਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਫਿਲੀਪੀਨੀ]], ਜਿਸ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਕਲਾਉਡ ਮੋਨੇਟ ਨਾਲ ਖੋਜ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਕਿ ਇਟਲੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਦੇਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਮੋਨੇਟ ਅਤੇ ਮਾਨੇਟ ਦੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਪਾਰਕ, ​​ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪਰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਲੋਂਬਾਰਡੀ ਤੋਂ, ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ, ਸਕਾਪਿਗਲਿਏਟੂਰਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਮੂਰਤੀਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸੀਂ ਬੋਰਟੋਲੋ ਸ਼ੈਰਮਿਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਾਂ।, ਯੂਜੇਨੀਓ ਅਮਸ, ਕਾਰਲੋ ਮਾਨਜ਼ੀਆਨਾ, ਫਰਾਂਸੇਸਕੋ ਰੋਵੇਟਾ, ਪਾਓਲੋ ਟਰੂਬੇਟਜ਼ਕੋਏ, ਕਾਰਲੋਟਾ ਸੈਚਟੀ, ਅਰਨਾਲਡੋ ਜ਼ੁਕਰੀ।
ਫਿਲੀਪੀਨਿਸਮੋ ਕਲਾਤਮਕ ਲਹਿਰ ਕਲਾਤਮਕ ਅਵਾਂਤ-ਗਾਰਡੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਸਨੇ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਫਿਲੀਪੀਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਰੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਲੋਂਬਾਰਡੀ ਦੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੱਕ. ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਫਿਲੀਪੀਨੀ ਦੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਲ ਅਧਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਅਤੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੁਯਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਇਤਾਲਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ। , ਫ੍ਰੈਂਚ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨੌਵੂ ਰਿਚ ਦੇ ਸੈਲੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਕਰਨ ਲਈ ਰੰਗੀਨ ਹੈ

ਫਿਲਪੀਨੀਜ਼ਮੋ, ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਸੂਖਮ ਲਿੰਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੌਤਿਕ ਹਕੀਕਤ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੁਆਰਾ ਐਨੀਮੇਟਡ ਸੀ, ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ। ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀਆਂ, ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਖੇਤ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਚਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਸੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਕੂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਾਨ ਇੱਜ਼ਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ.

ਫਿਲਿਪਨਿਜ਼ਮੋ ਅੰਦੋਲਨ ਮਿਲਾਨੀਜ਼ ਸਕੈਪਿਗਲਿਏਟੁਰਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਅਤੇ ਗੋਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੰਗੀਨ ਰੇਂਜਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, "ਕੁਦਰਤੀ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"। (ਅਲੇਸੀਆ ਕੋਡਾਜ਼ੀ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ
ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ

**ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ** ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1861 ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੰਤ ਤੁਲਸੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾਮ ਦੇ ਹਾਥਰਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ। ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਸੰਤ ਤੁਲਸੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਰਤ ਸ਼ਬਦ ਯੋਗ ਸਿਖਾਇਆ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਬ੍ਰਹਮ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ); ਗੁਰੂ ਭਗਤੀ ("ਮਾਲਕ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ"); ਅਤੇ ਉੱਚ ਨੈਤਿਕ ਜੀਵਨ, ਇੱਕ ਸਖਤ ਲੈਕਟੋ-ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਸਮੇਤ। ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਕਸਰ ਸੰਤ ਤੁਲਸੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਲਈ। ਅੰਦੋਲਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਸਟਰਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗੁਪਤ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ। ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਮਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਮਿਤੀ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ 1861 ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਤਿਸੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਕੁਝ ਉਪ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ। "ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ" ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਦਿਆਲ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਾ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਰਾਇ ਸਾਲਿਗ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਮਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ/ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਸੁਆਮੀ ਬਾਗ ਆਗਰਾ, ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ, ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ, ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਪਿੱਪਲ ਮੰਡੀ, ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੀਨੋਦ।

## ਮੁੱਖੀ
ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ,ਅਗਰਾ (ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ ਆਫ ਰਾਧਾਸਵਾਮੀ ਫੇਥ)

*ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪੂਰਨ ਧਨੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ (1818–1878) ਪਹਿਲਾ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1861–1878
*ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਹਜ਼ੂਰ ਮਹਾਰਾਜ (1829–1898) ਦੂਜਾ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1878–1898
*ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਾਹਿਬ (1861–1907) ਤੀਸਰਾ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1898–1907
*ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਰਕਾਰ ਸਾਹਿਬ (1871–1913) ਚੌਥਾ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1907–1913
*ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ (1881–1937) ਪੰਜਵਾਂ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1913–1937
*ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਮੇਹਤਾ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ (1885–1975) ਛੇਵਾਂ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1937–1975
*ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਲਾਲ ਸਾਹਿਬ (1907–2002) ਸੱਤਵਾਂ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1975–2002
*ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਤਸੰਗੀ ਸਾਹਿਬ (1937–ਵਰਤਮਾਨ) ਅੱਠਵਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਕਤ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 2002–ਵਰਤਮਾਨ

ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ

* ਬਾਬਾ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ - 1878-1903
* ਮਹਾਰਾਜ ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ - 1903-1948
* ਮਹਾਰਾਜ ਜਗਤ ਸਿੰਘ - 1948-1951
* ਮਹਾਰਾਜ ਚਰਨ ਸਿੰਘ - 1951-1990
* ਬਾਬਾ ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ - 1990 - ਮੌਜੂਦਾ
* ਹਜ਼ੂਰ ਜਸਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ - 2024 - ਮੌਜੂਦਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ
ਹਸੀਬਾ ਇਬਰਾਹਿਮੀ

**ਹਸੀਬਾ ਇਬਰਾਹੀਮੀ** ( Dari   ; ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ 1996) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ *ਏ ਫਿਊ ਕਿਊਬਿਕ ਮੀਟਰਸ ਆਫ਼ ਲਵ* (2014) ਵਿੱਚ ਮਾਰਵੇਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਸਿਮੋਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫਜਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਇਰਾਨ ਦਾ ਆਸਕਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਬਣ ਗਈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਹਸੀਬਾ ਇਬਰਾਹਿਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ 1996 ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਈਰਾਨ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਸੀਬਾ ਦੀ ਔਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਸਪੋਰਟ ਸੀ। ਚਿਲਡਰਨ ਸਪੋਰਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤਹਿਰਾਨ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਇਬਰਾਹਿਮੀ ਦਾਰੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮ 
## ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Hasiba Ebrahimi at Instagram
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਡਾਂਗ

ਬਾਂਸ ਦੀ ਸੋਟੀ ਨੂੰ ਡਾਂਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਡਾਂਗ ਨੂੰ ਲਾਠੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਡਾਂਗ ਸਵੈ-ਰਾਖੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਡਾਂਗ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਡਾਂਗ ਪੰਜ/ਛੇ ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੈ। ਠੋਸ ਬਾਂਸ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ/ਸੀ। ਮਨੁੱਖੀ ਸੂਝ ਵਧਣ ਤੇ ਫੇਰ ਸਵੈ-ਰਖਿਆ ਲਈ ਡਾਂਗ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਧਾਰਦਾਰ ਫਲ ਲਾ ਕੇ ਗੰਡਾਸੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜਿਹੜੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਡਾਂਗ ਵਿਚ ਹੀ ਲੋਹੇ ਦਾ ਧਾਰਦਾਰ ਤਿੱਖਾ ਫਲ ਲਾ ਕੇ ਬਰਛਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ ਖਾਲਸੇ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ (ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਾਜੇ ਸਿੱਖ) ਦਾ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸ਼ਸ਼ਤਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਡਾਂਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ।ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ

**ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਹੈ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੇਲਾਪਾਡੂ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪੈਸੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਪੈਸੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ:

ਪੈਸਾ ਉਹ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਦੇ ਅਤੇ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਆਰਥਿਕ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਪੈਸੇ ਦੀ ਕਾਢ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜਾਂ ਨੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਅਦਾਨ- ਪ੍ਰਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਤਾਂ, ਪੱਥਰ, ਗਹਿਣੇ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ। ਹੌਲੀ- ਹੌਲੀ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਧਾਤਾਂ, ਕਾਗਜ਼ੀ ਪੈਸੇ, ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਧਿਅਮ ਮੁਦਰਾ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ।

ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਮੁਦਰਾ (ਪੈਸਾ) ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਸੰਕੇਤ, ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਪਡੇਟ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੈਸੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ।

ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਨਵੀਂ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਬੈਂਕ ਨੋਟ, ਹਵਾਲਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚੈੱਕ ਅਤੇ ਸਟੈਂਪ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਅੱਜ, ਮੁਦਰਾ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ, ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ | ਕਈ ਵਿੱਤੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਈ- ਵਾਲਿਟ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਾਲ- ਨਾਲ ਧਨ ਦਾ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। , ਮੁਦਰਾ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਆਰਥਿਕ | ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਪਾਰ, ਵਿੱਤ, ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੈਸੇ ਦੀ ਬੱਚਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਅਨੀਸਾ ਵਹਾਬ

**ਅਨੀਸਾ ਵਹਾਬ** (1957–2010) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਥੀਏਟਰ ਕਰੀਅਰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਐਕਸਾਈਲ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ 
ਅਨੀਸਾ ਵਹਾਬ ਦਾ ਜਨਮ 1957 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਫ਼ਗਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1963 ਵਿੱਚ, ਵਹਾਬ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪਾਇਨੀਅਰਜ਼ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ 1973 ਤੋਂ 1982 ਤੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਮਜ਼ਾਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੇ 1992 ਤੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ, ਵਹਾਬ ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਐਕਸਾਈਲ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਕਿ ਜਲਾਵਤਨ ਅਫ਼ਗਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਉਹ ਕਾਬੁਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। 2004 ਵਿੱਚ, ਵਹਾਬ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਐੱਚਆਈਵੀ/ਏਡਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਪਾਂਸਰਡ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਯੂਨੀਸੇਫ ਦੀ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਡੌਲੀ (ਭੇਡ)

**ਡੌਲੀ** (5 ਜੁਲਾਈ 1996 – 14 ਫਰਵਰੀ 2003) ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਫਿੰਨ-ਡੋਰਸੈੱਟ ਭੇਡ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਸੋਮੈਟਿਕ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਕਲੋਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰੋਸਲਿਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਲੋਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਮੈਮਰੀ ਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਸਦੀ ਕਲੋਨਿੰਗ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਅੰਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਲੋਨ ਕੀਤਾ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਲੋਨਿੰਗ ਲਈ ਭਰੂਣ ਦੇ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬਾਲਗ ਸੋਮੈਟਿਕ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਜੌਨ ਗੁਰਡਨ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਉਭਰਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਨਾਲ 1958 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪੰਜੇ ਵਾਲੇ ਡੱਡੂਆਂ ਦਾ ਕਲੋਨ ਕੀਤਾ। ਡੌਲੀ ਦੀ ਸਫਲ ਕਲੋਨਿੰਗ ਨੇ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ ਖੋਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪਕ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪਲੂਰੀਪੋਟੈਂਟ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਡੌਲੀ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਰੋਸਲਿਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕਈ ਲੇਲੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 5 ਜੁਲਾਈ 1996 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 14 ਫਰਵਰੀ 2003 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਉਸਦੇ ਕਲੋਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਅਮਰੀਕਨ ਸਮੇਤ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ "ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭੇਡ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਡੌਲੀ ਦੀ ਕਲੋਨਿੰਗ ਲਈ ਦਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੈਮਰੀ ਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਕਲੋਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡੌਲੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ, ਵਿਲਮਟ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਡੌਲੀ ਇੱਕ ਮੈਮਰੀ ਗਲੈਂਡ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਡੌਲੀ ਪਾਰਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਜੋੜੇ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਸੀ।"

## ਜਨਮ 
ਡੌਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜੁਲਾਈ 1996 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮਾਵਾਂ ਸਨ: ਇੱਕ ਨੇ ਆਂਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਦੂਜਾ ਡੀਐਨਏ, ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਨੇ ਕਲੋਨ ਕੀਤੇ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਮਿਆਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਮੈਟਿਕ ਸੈੱਲ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਸੈੱਲ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ਡ ਓਓਸਾਈਟ (ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਅੰਡੇ ਸੈੱਲ) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੈੱਲ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਵੰਡਣ ਲਈ ਉਤੇਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਬਲਾਸਟੋਸਿਸਟ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰੋਗੇਟ ਮਦਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੌਲੀ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਕਲੋਨ ਸੀ। ਡੌਲੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਪੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸੋਮੈਟਿਕ ਸੈੱਲ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਭਰੂਣ ਦੀ ਟੋਟੀਪੋਟੈਂਟ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਫਿਰ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਡੌਲੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਐਲਾਨ 22 ਫਰਵਰੀ 1997 ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Dolly the Sheep  at the National Museum of Scotland, Edinburgh
* Cloning Dolly the Sheep Dolly the Sheep and the importance of animal research
* Animal cloning and Dolly
*  Episode where several items appertaining to Dolly, including wool from a shearing and scientific instruments, were appraised.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੌਲੀ ਪਾਰਟਨ
ਦੌਦਪੁਰ

**ਦਾਊਦਪੁਰ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਕੌਮੀ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋ ਦਿੱਲੀ-ਜੰਮੂ  ਮੁੱਖ ਰੇਲ ਲਾਈਨ  ਲੰਘਦੀ ਹੈ।

### ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਕਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਯਮ

ਆਕਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਕਿਹੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਸੋਚਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਉਹੀਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਕਿਹੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਚਾਂ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸਕਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦਨਜਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ, ਧਨ, ਸਿਹਤ, ਖੁਸ਼ੀ, ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਕਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲਕਸ਼ਯਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਆਕਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਮਾਨਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ, ਖੁਸ਼ੀ, ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਵ੍ਯਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਵ੍ਯਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਦਤਾਂ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਨਿਯਮ (Law of Attraction) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਸੁਝਾਅ ਹਨ:

1. ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖੋ: ਆਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਂਤਰ ਜਾਪ, ਅਫਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਜਾਂ ਵਿਜ਼ੁਅਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਟੂਲਜ਼ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ।

2. ਆਪਣੇ ਲਕਸ਼ਯ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ: ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ। ਯਕੀਨ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਉਚਿਤ ਮਹਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ।

3. ਆਭਾਸੀ ਵਿਜ਼ੁਅਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ: ਆਪਣੇ ਲਕਸ਼ਯ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਭਾਸੀ ਵਿਜ਼ੁਅਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਨ ਦੀ ਆਂਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਕਸ਼ਯ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਵਰਣਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰੋ।

4. ਧਨਵਾਦ ਵਾਅਦੇ ਦੇਓ: ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਲਈ ਧਨਵਾਦ ਵਾਅਦੇ ਦੇਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣਾਉ। ਧਨਵਾਦ ਦੇਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਆਭਾਸੀ ਵਿਜ਼ੁਅਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

5. ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣਾਓ: ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਹਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਲਕਸ਼ਯ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉ।

ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਕਰਸ਼ਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਉਚਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਰੱਖੋ।
ਡੋਲ

ਖੂਹ, ਖੂਹੀ ਵਿਚੋਂ ਲੱਜ ਨਾਲ ਜਿਸ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਡੋਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਡੋਲ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੋਂ ਵੀ ਪੀਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਨਦੀ-ਨਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਮੀਂਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਟੋਭਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਪੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਫਿਰ ਖੂਹ, ਖੂਹੀਆਂ ਲੱਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡੋਲ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਡੋਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੂੰਹ ਕਾਫੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਉੱਪਰ ਪੱਤੀ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉਪਰ ਕੁੰਡਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੰਡੇ ਵਿਚ ਲੱਜ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਲੱਜ ਨੂੰ ਭੌਣੀ ਉਪਰੋਂ ਦੀ ਖੂਹ, ਖੂਹੀ ਵਿਚ ਲਮਕਾ ਪਾਣੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਨਲਕੇ ਲੱਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।ਹੁਣ ਬਹੁਤੀ ਵਸੋਂ ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੀ ਹੈ।

ਹੁਣ ਨਾ ਖੂਹ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਾ ਖੂਹੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਡੋਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਡੋਲ ਤਾਂ ਹੁਣ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬੁਰਕਾ ਬੈਂਡ

**ਬੁਰਕਾ ਬੈਂਡ** (ਜਾਂ **ਬਲੂ ਬੁਰਕਾ ਬੈਂਡ**) 2002 ਤੋਂ ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਆਲ-ਫੀਮੇਲ ਇੰਡੀ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਹੈ  ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਗੁਮਨਾਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸਲਾਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਬਾਰੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਬੁਰਕੇ ਪਹਿਨ ਕੇ , ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ, "ਬੁਰਕਾ ਬਲੂ" ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਿਰਲੇਖ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਸਮੂਹ ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ2000 , ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਨੂੰ ਡੀਜੇ ਬਾਰਬਰਾ ਮੋਰਗਨਸਟਰਨ ਦੁਆਰਾ ਰੀਮਿਕਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ YouTube ਵੀਡੀਓ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਬੈਂਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਰਗਿਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁਰਕੇ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ, ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਆਡੀਓਬੁਕ

**ਆਡੀਓਬੁੱਕ** (ਜਾਂ **ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ/ਬੋਲਦੀ ਕਿਤਾਬ**) ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਨੂੰ "ਅਨਬ੍ਰਿਜਡ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਸੰਖੇਪ ਹਨ।

1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੋਕਨ ਆਡੀਓ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਕੈਸੇਟਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਡਿਸਕ, ਅਤੇ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰਨ ਯੋਗ ਆਡੀਓ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਕਸਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਾਧਿਅਮ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਡਿਸਪਲੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੁੱਕ ਸ਼ੈਲਫਾਂ 'ਤੇ ਆਡੀਓਬੁੱਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਵ੍ਯੁਪੱਤੀ 
"ਟਾਕਿੰਗ ਬੁੱਕ" ਸ਼ਬਦ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨੇਤਰਹੀਣ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ "ਆਡੀਓਬੁੱਕ" ਸ਼ਬਦ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਆਡੀਓ ਕੈਸੇਟਾਂ ਨੇ ਫੋਨੋਗ੍ਰਾਫ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1994 ਵਿੱਚ, ਆਡੀਓ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਮਿਆਰ ਵਜੋਂ "ਆਡੀਓਬੁੱਕ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਡੀਓਬੁਕਸ
ਤਖ਼ਾਰ ਸੂਬਾ

**ਤਖ਼ਾਰ** ( ਫਾਰਸੀ / ਪਸ਼ਤੋ :  ) ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚੌਂਤੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬਦਖ਼ਸ਼ਾਨ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜਸ਼ੀਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬਗ਼ਲਾਨ ਅਤੇ ਕੁੰਦੁਜ਼ ਸੂਬੇ ਹਨ। ਤਾਲੋਕਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 17 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿੰਡ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1,113,173 ਲੋਕ ਹਨ।  ਇਹ ਬਹੁ-ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਹੈ। 

ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ 2021 ਦੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ (ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ)।

2 ਮਈ, 2021 ਨੂੰ, ਤਖ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਹਸਤੀ, ਪੀਰਾਮਗੁਲ ਜ਼ਿਆਈ ਦੀ ਰੁਸਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਤਖ਼ਾਰ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਹੱਥ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 20 ਜੂਨ, 2021 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਨੇਤਾ, ਮੋਹੀਬੁੱਲਾ ਨੂਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਾਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਤਖ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰੇਗੀ। ਮੋਹੀਬੁੱਲਾ ਨੂਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸਮੂਹ 26 ਜੂਨ, 2021 ਨੂੰ ਤਾਲੋਕਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਲਈ ਤਖ਼ਾਰ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ।

ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹਮਲਾ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਹਾਜੀ ਆਗਾ ਗੁਲ ਤਾਲਿਬਾਨ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ  ਅਤੇ ਖ਼ੈਰ ਮੁਹੰਮਦ ਤੈਮੂਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਰਸਾਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵੱਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈਆਂ। 8 ਅਗਸਤ, 2021 ਨੂੰ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ 2021 ਦੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਫਰੰਟ ਦੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਹੈ।   

## ਫੁਟਨੋਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ
ਰੇਲ ਫਾਟਕ 159 ਸੀ

ਰੇਲ ਫਾਟਕ 159 ਸੀ ਅੰਬਾਲਾ-ਅਟਾਰੀ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਰੇਲ ਡਵੀਜਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਾਟਕ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਰੇਲ ਲਾਇਨ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਹਿੜੂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਹ ਫਾਟਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 341 ਖ਼ੰਬਾ ਨੰਬਰ 8/10 ਦੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਫਾਟਕ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ 
ਡੈਡੀਕੇਟਿਡ ਫਰੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਿਟੇਡ (DFCC) ਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇ ਵਿਚ ਇਹ ਹੱਥੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਹੁਣ ਇਹ ਪੂਰਾ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਹੈ। ਇਥੋ ਰੋਜਾਨਾ 110 ਦੇ ਕਰੀਬ ਰੇਲਾਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ, ਏਥੋਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰੋਜਾਨਾਂ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਚਾਵਾ ਪੈਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਚਾਵਾ ਪੈਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ** ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਅੰਬਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅੰਬਾਲਾ-ਅਟਾਰੀ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਾਇਲ, ਜਸਪਾਲੋਂ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਥੇ ਪੈਸਿੰਜਰ ਅਤੇ ਕਈ ਮੇਲ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਕਨੀਜ਼ ਸੁਰਕਾ

**ਕਨੀਜ਼ ਸੁਰਕਾ** ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੁਧਾਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰਾ, ਹਾਸ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ YouTuber ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ੋਅ *ਦ ਵੀਕ ਦੈਟ ਵਾਜ਼ ਨਾਟ* ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।     ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟੈਂਡ ਅੱਪ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਕਾਮਿਕਸਟਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੀ ਜੱਜ ਸੀ।    ਉਹ YouTube 'ਤੇ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਕਾਮੇਡੀ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ, *ਦ ਜਨਰਲ ਫਨ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ ਦੀ* ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕਨੀਜ਼ ਸੁਰਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ  ਦੇ ਮਥਾਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਡੀਐਸਜੀ, ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੋਡਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 

ਨਸਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਕਨੀਜ਼ ਸੁਰਕਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਪਡਵੰਜ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਸੁਰਕਾ 2009 ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਸੁਧਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ  ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਦਿਵਿਆ ਪਲਟ ਦੇ ਇਮਪਜ਼ ਟਰੂਪ ਨਾਲ ਸੀ।  ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ CNN-News18 (ਪਹਿਲਾਂ CNN-IBN) 'ਤੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਦ ਵੀਕ ਦੈਟ ਵਾਜ਼ ਨਾਟ  ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੀਅਰਦਾਸ ਕਾਮੇਡੀ, ਇੱਕ ਵੀਰ ਦਾਸ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ  ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਬਕਚੌਡ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਏ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਬੈਸਟਿਜ਼', 'ਹੋਨੇਸਟ ਵੈਡਿੰਗ', 'ਹੋਨੇਸਟ ਬਾਰਜ਼' ਅਤੇ 'ਕਲਿਟਿਕਾ' ਅਤੇ 'ਜੇ ਐਪਸ ਲੋਕ ਸਨ' ਦਾ Instagram ਪਾਤਰ ਵਰਗੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ । ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਲਈ ਕਾਮਿਕਸਟਾਨ  ਅਤੇ 'ਇਮਪ੍ਰੋਵ ਆਲ ਸਟਾਰਸ' ਅਤੇ ਟੀਐਲਸੀ ਲਈ ਕਵੀਨਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਮੇਡੀ  ਵਰਗੇ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਜੱਜ ਵੀ ਸੀ। ਸੁਰਕਾ ਅਬੀਸ਼ ਮੈਥਿਊ, ਕਾਨਨ ਗਿੱਲ, ਅਤੇ ਕੇਨੀ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ "ਦਿ ਇੰਪਰੋਵਾਈਜ਼ਰ"  ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ 'ਤੇ 'ਸਮਥਿੰਗ ਫਰੌਮ ਨੱਥਿੰਗ' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਦੇ ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਕਾਮਿਕਸਟਾਨ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਾਮੇਡੀ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੰਪਰੂਵ ਕਾਮੇਡੀ ਦੀ ਕਲਾ ਵੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। 

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਵੈੱਬ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੋਟ ਲਖਪਤ ਜੇਲ੍ਹ

**ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਲਾਹੌਰ** ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਚੰਦਰ ( ਕੋਟ ਲਖਪਤ ) ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੇਲ੍ਹ ਹੈ। ਜੇਲ੍ਹ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ **ਕੋਟ ਲਖਪਤ ਜੇਲ੍ਹ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 4000 ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਕੈਦੀਆਂ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਭਾਰਤੀ ਕੈਦੀ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।  

ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਮੈਨੂਅਲ (ਕਾਨੂੰਨ) ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਉੱਕਾ ਕੋਈ ਇਕ ਹਮਦਰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਅਜਿਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਮ ਦਿਲ ਇਨਸਾਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤ ਸਕਦਾ।
## ਵਿਸ਼ੇਸ ਕੈਦੀ
* ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ 
* ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ 
* ਰਾਸੂਲ ਬਕਸ ਪਾਲੀਜੋ
* ਜਾਵੇਦ ਇਕਬਾਲ 
* ਯੂਸਫ ਕਜ਼ਬ 
* ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ 
* ਜਤਿੰਦਰ ਨਾਥ ਦਾਸ 
* ਸਾਦ ਹੁਸੈਨ ਰਿਜ਼ਵੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹਾਂ
ਲਾਹੌਰੀ ਰਾਮ

**ਲਾਹੌਰੀ ਰਾਮ** ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਪਹਿਲਾ ਇੰਡੋ-ਅਮਰੀਕਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਲਲਵਾਨ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ 1972 ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀਜ਼ੇ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਤਾਰਾਦੇਵੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਤਾਰਾਦੇਵੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।  ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 1,849 ਮੀਟਰ (6066 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ ਤੋਂ 81 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।ਇਸ ਨੇ ਅੰਬਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਅਧੀਨ TVI ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਕੋਡ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।  

ਇਹ ਨਾਮ ਮਾਤਾ ਤਾਰਾ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਿਰੇ 'ਤੇ 992 ਮੀਟਰ (3,255 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ (ਨੰਬਰ 91) ਸਥਿਤ ਹੈ। 
## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ
* ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਐਨਜੀ ਯਾਤਰੀ 
* ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲ ਮੋਟਰ 
* ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਡੀਲਕਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 
* ਸ਼ਿਮਲਾ-ਕਾਲਕਾ ਯਾਤਰੀ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਤਪਲਾ

ਦਾਲ ਧਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਤਪਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਪਲੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤਪਲੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਕੁ ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਦਾਲ ਸਮੇਤ ਪਾਣੀ ਰਿੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਪਲੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਤਪਲੇ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਤੌੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਕੁੰਨਾ/ਕੁੰਨੀ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਹਾਂਡੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਪਲੇ ਵਿਚ ਖਿਚੜੀ ਵੀ ਰਿੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਪਲਾ ਘੁਮਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਲੀ ਚਿਉਂਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਘਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਘਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਤਪਲਾ ਬਣਾਉਣ ਜੋਗੀ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਘੁਮਿਆਰ ਤਪਲੇ ਨੂੰ ਚੱਕ ਉਪਰ ਡੌਲਦਾ ਸੀ। ਡੌਲੇ ਤਪਲੇ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਚੌਂਕ ਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੁਕਾਏ ਤਪਲੇ ਨੂੰ ਆਵੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਦੂਜੇ ਬਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਤਪਲੇ ਵਿਚ ਦਾਲ ਧਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕੁੱਕਰਾਂ ਵਿਚ ਦਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਪਰਿਵਾਰ ਪਤੀਲਿਆਂ ਵਿਚ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਉੱਪਰ ਦਾਲਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮੂਰ੍ਹਾ

**ਮੂਰ੍ਹਾ**  ਜਾਂ **ਮੋਰ੍ਹਾ** ਮੱਝਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਸਲ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮੱਝ ਦਾ ਨਵਜੰਮਿਆ ਕਟਰੂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਟਰੂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਤੂੜੀ ਭਰ ਕੇ ਮੂਰ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੁੱਧ ਚੋਣ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਝ ਕੋਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਮੱਝ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੀ-ਸੁੰਘਦੀ ਦੁੱਧ ਉਤਾਰ ਲੈਂਦੀ। ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਟਰੂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਆਉਂਦੀ।

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਵੀ ਹੈ-

*ਮੂਰ੍ਹਾ ਨੀ ਮੂਰ੍ਹਾ ਮੇਰੇ ਪੇਸ਼ ਪਿਆ*

ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਬੁੱਤ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਹਲਕਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਲਾਹੌਰੀ ਰਾਮ ਬਾਲੀ

**ਲਾਹੌਰੀ ਰਾਮ ਬਾਲੀ** (20 ਜੁਲਾਈ 1930 - 6 ਜੁਲਾਈ 2023) ਡਾਕਟਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦਲਿਤ ਚਿੰਤਕ ਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਲੀ 1958 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਰੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ *ਭੀਮ ਪੱਤਰਿਕਾ* ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ , ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ.ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਤਥਾਗਤ ਬੁੱਧ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਪਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬੁਲਾਰੇ, ਉੱਘੇ ਸਿਆਸਤ ਦਾਨ ਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸਨ। ਉਹ ਭੀਮ ਪੱਤਰਕਾ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸੈਕੜੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਪਰਕਾਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ।

## ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ
ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਅੰਬੇਡਕਰ ਭਵਨ ਟਰੱਸਟ ਜਲੰਧਰ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਮਿਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਮਤਾ ਸੈਨਿਕ ਦਲ।ਉਨਾਂ ਨੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿਚ ਉੰੱਘਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਲੋਂ ਲਾਏ ਗਏ 1964 ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਨ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਸਮਤਾ ਸੈਨਿਕ ਦਲ ਵਲੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਹੜਤਾਲਾਂ ਕਰਕੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਾਂਰਾਸਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚੇ ਉੱਤੇ ਛਾਪਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਮਤਾ ਸੈਨਿਕ ਦਲ ਵਲੋੰ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸਫ਼ਲ ਮੋਰਚਾ ਲਾਇਆ। ਆਪ ਭਾਰਤੀ ਬੁੱਧ ਮਹਾਂਸਭਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦੇ ਪਰਮੁੱਖ ਮੈਬਰ ਰਹੇ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰਸਾਰ ਲਈ ਵਿਦੇਸਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ। ਆਪ ਬੁਧਾਜ਼ ਲਾਇਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸਨ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਚੈਪਟਰ ਦੇ ਪਰਮੁੱਖ ਸਨ।ਲੇਖਕ ਹਰਮੇਲ ਜੱਸਲ

## ਜੁਝਾਰੂ ਨੇਤਾ
ਆਪ ਸਿਧਾਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੜੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਪਰਮਾਣਿਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਬੜੇ ਖਾੜਕੂ, ਜੁਝਾਰੂ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਦੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਸੂਲਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਅਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੇ ਵੀ ਖੇਡਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਅਨੇਕਾਂ ਅਦਾਲਤੀ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਦੀ ਈਨ ਨਹੀਂ  ਮੰਨੀ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸਾਂ ਮਜਲੂਮ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਦੀ ਮੱਦਦ ਵੀ ਕੀਤੀ। 
## ਦਿਹਾਂਤ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ 06 ਜੁਲਾਈ 2023 ਨੂੰ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਦਮਕੜਾ

ਦਮ+ਕੜਾ ਤੋਂ ਦਮਕੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਦਮ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਹੱਦ ਹੈ। ਭਾਵ ਅਖੀਰ ਹੈ। ਕੜਾ ਗੋਲ ਵਸਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਰਖੇ ਦੇ ਤੱਕਲੇ ਤੇ ਜੋ ਬੀੜੀ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਬੀੜੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ ਚਮੜੇ ਦੀ ਜੋ ਗੋਲ ਟਿੱਕੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਗੋਲ ਟਿੱਕੀ ਨੂੰ ਦਮਕੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦਮਕੜੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਸੂਤ ਕੱਤ ਕੇ ਗਲੋਟਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਲੋਟੇ ਨੂੰ ਦਮਕੜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਤੱਕਲੇ ਤੋਂ ਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਮਕੜਾ ਚੰਮ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡੇਢ ਕੁ ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾ ਚਰਖਾ ਕੱਤਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚਰਖੇ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸਾਇਲੋ (ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼)

***ਸਾਇਲੋ*** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਡਿਸਟੋਪੀਅਨ ਡਰਾਮਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰਾਹਮ ਯੋਸਟ ਦੁਆਰਾ ਲੇਖਕ ਹਿਊਗ ਹੋਵੇ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਉੱਨ ਲੜੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਡਾਇਸਟੋਪੀਅਨ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕਰੋ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ 144 ਪੱਧਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਮੀਗਤ ਸਾਇਲੋ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਬੇਕਾ ਫਰਗੂਸਨ ਇੱਕ ਇੰਜਨੀਅਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਸਾਇਲੋ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਸ਼ੀਦਾ ਜੋਨਸ, ਡੇਵਿਡ ਓਏਲੋਵੋ, ਕਾਮਨ, ਟਿਮ ਰੌਬਿਨਸ, ਹੈਰੀਏਟ ਵਾਲਟਰ, ਅਵੀ ਨੈਸ਼, ਰਿਕ ਗੋਮੇਜ਼, ਅਤੇ ਚਿਨਾਜ਼ਾ ਉਚੇ ਵੀ ਸਟਾਰ ਹਨ।

ਉੱਨ ਦੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਨੁਕੂਲਨ 'ਤੇ ਵਿਕਾਸ 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਮੁੱਖ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦਸ-ਐਪੀਸੋਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ 5 ਮਈ, 2023 ਤੋਂ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਨਿਰਮਾਣ, ਉਤਪਾਦਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਫਰਗੂਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ। ਜੂਨ 2023 ਵਿੱਚ, ਸੀਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਰੀਨਿਊ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
*
ਪੰਜਾਬ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)

**ਪੰਜਾਬ** ਦਾ ਖੇਤਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਮੌਜੂਦਾ **ਪੰਜਾਬ** ਸ਼ਬਦ, ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
## ਥਾਵਾਂ
* ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ (ਚੜਦਾ ਪੰਜਾਬ/ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ)
* ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ (ਲਹਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬ/ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ)
* ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਮਯਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
* ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ) (1849-1947), ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸੂਬਾ

## ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ
*ਪੰਜਾਬ ਅਲੀ ਬਿਸਵਾਸ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
*ਪੰਜਾਬ - "ਲਿਟਲ ਆਰਫਨ ਐਨੀ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ
** ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਾਜ) (1947-1966)
** ਪਟਿਆਲਾ ਐਂਡ ਈਸਟ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ (1948-1956), ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ
* ਪੰਜਾਬ ਅਸੈਂਬਲੀ 
* ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ 
* ਪੰਜਾਬ ਹਿੱਲ ਸਟੇਟਸ ਏਜੰਸੀ (1936-1947), ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈ
* ਪੰਜਾਬ ਰੇਂਜਰਜ਼, ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ
* ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਏਜੰਸੀ (1930-1947), ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈ
* ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 
* ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ
* ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ (ਸਰਕਾਰ ਖਾਲਸਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) - ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ।
* ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸੂਬੇ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
** ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬਾ (1947-1955)
** ਬਹਾਵਲਪੁਰ (ਰਿਆਸਤ), ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ 
*
*
ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਲਿੰਗਵਾਦ

**ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਲਿੰਗਵਾਦ** ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿੰਗਵਾਦ ਦੇ ਦੋ ਉਪ-ਭਾਗ: "ਵਿਰੋਧੀ ਲਿੰਗਵਾਦ" (HS)  ਅਤੇ "ਉਦਾਰ ਲਿੰਗਵਾਦ" (BS) ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਲਿੰਗਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਲਿੰਗਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਅਨੁਭਵੀ ਸਬੂਤ ਲੱਭੇ ਹਨ। ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਪੀਟਰ ਗਲੀਕ ਅਤੇ ਸੂਜ਼ਨ ਫਿਸਕੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
### ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 
ਲਿੰਗਵਾਦ, ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਲਿੰਗਵਾਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਡੋਮੇਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਚਿਤ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਲਿੰਗਵਾਦ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਹਨ। ਪਿਤਰਸੱਤਾ, ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ "ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਕਾਨੂੰਨੀ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਨਿਯੰਤਰਣ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਖ਼ਤ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲਿੰਗਵਾਦ ਫੋਕਸ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੁਵਿਧਾਜਨਕ ਲਿੰਗਵਾਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੱਖਪਾਤ
* ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਿੰਗਵਾਦ
* ਵੁਮੈਨ-ਆਰ-ਵੰਡਰਫੁਲ ਇਫੈਕਟ
* ਵਿਰੋਧੀ ਨਸਲਵਾਦ

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿੰਗ ਸਿਧਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿੰਗਵਾਦ
ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ (ਰਸਾਲਾ)

**ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਰਸਾਲਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਤ੍ਰੈ-ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਂਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਵਾਰਤਕ, ਆਲੋਚਨਾ, ਰੰਗ-ਮੰਚ, ਸਿਨੇਮਾ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ ਅਤੇ ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਅਕਤੂਬਰ - ਦਸੰਬਰ 2003 ਵਿਚ ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਠਕਾ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਰਵਾੜੀ (ਨਦੀਨ)

**ਰਵਾੜੀ** **(**ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Vicia sativa)**, ਆਮ ਕਰਕੇ ਵੈਚ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫੈਬੇਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਫਿਕਸਿੰਗ ਵਾਲਾ ਫਲੀਦਾਰ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਖ਼ਤ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹਰੀ ਖਾਦ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਜਾਂ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ  ਤੋਂ ਵੱਧ *ਵਿਸੀਆ ਸੈਟੀਵਾ* ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਫਲ ਇੱਕ ਫਲੀ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  ਲੰਬਾ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁਲਾਇਮ, ਫਿਰ ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ 4-12 ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
File:(MHNT)_Vicia_sativa_-_flower.jpg|ਆਮ ਫੁੱਲ
File:(MHNT)_Vicia_sativa_-_white_flower.jpg|ਕਦੇ ਕਦਾਈ ਆਉਂਦਾ ਫੁੱਲ
File:(MHNT)_Vicia_sativa_-_immature_fruit.jpg|ਕੱਚਾ ਫਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਥਾਪੀ

ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਲਈ ਘੜੀ ਹੋਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣਾਈ ਵਸਤ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਧੋਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਥਾਪੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਖੱਦਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਧੋਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਭਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਜਿਵੇਂ ਦੁਪੱਟੇ, ਖੇਸ, ਚੁਤਹੀਆਂ ਆਦਿ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਧੋਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਥਾਪੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਹੀ ਧੋਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਸੱਜੀ ਅਤੇ ਸੋਡੇ ਨਾਲ ਧੋਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਬਣ ਦੀ ਕਾਢ ਨਿਕਲਣ ਤੇ ਹੀ ਕੱਪੜੇ ਸਾਬਣ ਨਾਲ ਧੋਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਲਈ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਥਾਪੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡੇਢ ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਤੇ 4/5 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜੀ, ਮੋਟੀ ਫੱਟੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਫੱਟੀ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੇ 5 ਕੁ ਇੰਚ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਨ ਲਈ ਹੱਥਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥਾਪੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਬਣਦੀਆਂ ਸਨ/ਹਨ। ਹੁਣ ਖੱਦਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਥਾਪੀ ਨਾਲ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਧੋਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ

ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ, ਨਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਮੈਰੀ ਹੈਰਿੰਗਟਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਫੈਮੀਨਿਜ਼ਮ ਅਗੇਂਸਟ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਜ਼ਰੂਰੀਵਾਦ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚਲਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰੀਰਕ ਅੰਤਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪਛਾਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਕਈ ਵਾਰ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* Trans-exclusionary radical feminism

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦ
ਦੁਧਕਲ

**ਦੁਧਕਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sonchus oleraceus**)***,*** ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ, ਐਸਟੇਰੇਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਿਕੋਰੀਏਏ ਗੋਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਮ ਨਾਮ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਨ ਸੋਥਿਸਟਲ, ਸੋ ਥਿਸਟਲ, ਸਮੂਥ ਸੋ ਥਿਸਟਲ, ਸਲਾਨਾ ਸੋ ਥਿਸਟਲ, ਖਰਗੋਸ਼ ਕੋਲਵਰਟ, ਖਰਗੋਸ਼ ਥਿਸਟਲ, ਮਿਲਕੀ ਟੈਸਲ, ਮਿਲਕ ਥਿਸਟਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੌਦਾ, ਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਗੜਬੜ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਇਸ ਦੇ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਬਜ਼ੀਆਂ/ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ"। ਆਮ ਨਾਮ 'ਸੋ ਥਿਸਟਲ' ਸੂਰਾਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਆਕਰਸ਼ਕਤਾ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਥਿਸਟਲ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਪੱਤੇ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਨਾਮ 'ਖਰਗੋਸ਼ ਥਿਸਟਲ' ਖਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਕਥਿਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਸ ਸਾਲਾਨਾ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ  ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਇੱਕ ਖੋਖਲਾ, ਸਿੱਧਾ ਤਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਧੁੱਪ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਹਰਮਾਫ੍ਰੋਡਾਈਟਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਪਰਾਗਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹਵਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਬੀਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।

thumb| ਪੱਤਾ
thumb|ਫੁੱਲ

### ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਗੁਣ 
ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ 30 - 40 mg ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਪੌਦੇ, 1.2% ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 0.3% ਚਰਬੀ, 2.4% ਕਾਬੋਹਾਈਡਰੇਟ। 100 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਫ ਸੁੱਕੇ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਵਧਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ) ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ: 45 ਗ੍ਰਾਮ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, 28 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 22 ਗ੍ਰਾਮ ਸੁਆਹ, 5.9 ਗ੍ਰਾਮ ਫਾਈਬਰ, 4.5 ਗ੍ਰਾਮ ਚਰਬੀ; ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, 265 ਕੈਲੋਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

**ਖਣਿਜ**

* ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ: 1500 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ
* ਫਾਸਫੋਰਸ: 500 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ
* ਆਇਰਨ: 45.6 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ
* ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ: 0 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ
* ਸੋਡੀਅਮ: 0 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ
* ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ: 0 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ
* ਜ਼ਿੰਕ: 0 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ

**ਵਿਟਾਮਿਨ**

* A: 35 mg
* ਥਾਈਮਾਈਨ (ਬੀ1): 1.5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ
* ਰਿਬੋਫਲੇਵਿਨ (B2): 5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ
* ਨਿਆਸੀਨ: 5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ
* B6: 0 mg
* C: 60 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ

## ਕੰਟਰੋਲ 
ਇਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਟਾਈ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦਾ। ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਨਦੀਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ, ਕੁਝ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਠੂਠਾ

ਠੂਠਾ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਗਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੂਠੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭੀਖ ਮੰਗਦੇ ਸਨ/ਹਨ। ਏਸੇ ਲਈ ਤਾਂ “ਹੱਥ ਠੂਠਾ, ਦੇਸ ਮੋਕਲਾ” ਅਖਾਣ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਠੂਠੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸਟੀਲ ਦੇ ਕੌਲੇ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਠੂਠੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਠੂਠੇ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੱਸੀ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਦਹੀ ਜਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੱਖਣ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਨਾ ਮੰਗਤੇ ਠੂਠੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਠੂਠੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਹੀ ਇਕ ਅੱਧਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਬਹੁਤੇ ਭਾਂਡੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਭਾਂਡੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਰਾਹੁਲ ਜੋਗੀ

**ਰਾਹੁਲ ਜੋਗੀ** ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਤਾਇਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਖੇਤਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਮਥਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਮਥਾਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (ਹਰਿਆਣਾ)

ਰਾਹੁਲ ਜੋਗੀ (ਜਨਮ 21 ਅਗਸਤ 1990) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ (ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਇੰਚਾਰਜ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਉਸਨੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ, ਦਲਿਤਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਜੋਗੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਈ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾਏ ਹਨ।

ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਹਨ, ਉਹ ਕੈਰੀ ਹੋਮ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਮਾਲਕ (ਡਾਇਰੈਕਟਰ) ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ 

## ਜਨਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਥਾਨ
ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਖੇਤਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਮਥਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਮਥਾਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (ਹਰਿਆਣਾ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਇਸੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ ਆਦਿ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਹੁਲ ਜੋਗੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ (ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਚੋਣ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਇੰਚਾਰਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਦਾ ਸਟਾਰ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

ਸ਼੍ਰੀ ਜੋਗੀ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਸ਼ਪ ਕਮਲ ਦਹਲ ਅਤੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਉਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਰਾਹੁਲ ਜੋਗੀ ਨੇ ਸਮਾਜਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਮੁੰਬਈ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਅਠਾਵਲੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਾਜ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ 7 ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ 11 ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। . ਨੂੰ 7ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਰਾਹੁਲ ਜੋਗੀ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਟਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੰਘ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## References
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Official Website
*Official Facebook Page
*Official Twitter Page
*Official Koo Page 
*Official Linkdin Page
*Official Youtube Page
*Official EverybodyWiki Page
*Official peoplepill Page
*Official filmfreeway Page
*Famdom
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 61ਵੀਂ ਸੋਧ

**ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 61ਵੀਂ ਸੋਧ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ (61ਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1988 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਵੋਟਿੰਗ ਦੀ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 18 ਸਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 326 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।

## ਵੇਰਵਾ 
ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ 39ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:-

**1. ਛੋਟਾ ਸਿਰਲੇਖ :** ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ (61ਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1988 ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

**2. ਅਨੁਛੇਦ 326 ਦੀ ਸੋਧ ਸੰਵਿਧਾਨ :** ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 326 ਵਿੱਚ, "ਇੱਕੀ ਸਾਲ" ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ "ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ" ਸ਼ਬਦ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

61ਵੀਂ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 326 ਹੋਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:

**326.** ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਦਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਬਾਲਗ ਮੱਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਣਗੀਆਂ; ਭਾਵ, ਹਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਵੋਟਰ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।

## ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ 
ਸੰਵਿਧਾਨ (61ਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1988 ਦਾ ਬਿੱਲ 13 ਦਸੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ (62ਵੀਂ ਸੋਧ) ਬਿੱਲ, 1988 (1988 ਦਾ ਬਿੱਲ ਨੰਬਰ 129) ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤ ਮੰਤਰੀ ਬੀ. ਸ਼ੰਕਰਾਨੰਦ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਮਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 326 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬਿੱਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਅਨੁਛੇਦ 326 ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਬਾਲਗ ਮਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੋਟਿੰਗ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟਣ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਅਜੋਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਚੇਤੰਨ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਵੋਟਿੰਗ ਦੀ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 18 ਸਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ।

2. ਬਿੱਲ ਉਪਰੋਕਤ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

- ਬੀ ਸ਼ੰਕਰਾਨੰਦ

14 ਅਤੇ 15 ਦਸੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਿੱਲ ਦੀ ਧਾਰਾ 1 ਵਿੱਚ "ਸਿਕਸਟੀ-ਸੈਕੰਡ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ "ਸਿਕਸਟੀ-ਫਸਟ" ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਲਈ ਰਸਮੀ ਸੋਧ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 15 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਨੇ 16, 19 ਅਤੇ 20 ਦਸੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ 20 ਦਸੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਬਿੱਲ ਨੂੰ 28 ਮਾਰਚ 1989 ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਵੈਂਕਟਰਮਨ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ।

## ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ 
ਐਕਟ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 368 ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਕਤ ਲੇਖ ਦੀ ਧਾਰਾ (2) ਦੇ ਅਧੀਨ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਧ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ

#ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
#ਕੇਰਲ
#ਹਰਿਆਣਾ
# ਉੜੀਸਾ
# ਸਿੱਕਮ
#ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
# ਮੇਘਾਲਿਆ
#ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
#ਮਨੀਪੁਰ
# ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
#ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ
# ਕਰਨਾਟਕ
# ਰਾਜਸਥਾਨ
#ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
#ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
#ਬਿਹਾਰ
#ਗੁਜਰਾਤ
#ਮਿਜ਼ੋਰਮ
#ਗੋਆ
#ਆਸਾਮਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ:
# ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ
# ਨਾਗਾਲੈਂਡ
# ਪੰਜਾਬ
# ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ
# ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਸੋਧਾਂ
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ

ਇੱਕ **ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ**, **ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ**, **ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ** ਜਾਂ **ਮੁਦਰਾ ਅਥਾਰਟੀ** ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਸੰਘ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁਦਰਾ ਅਧਾਰ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ ਮੈਂਬਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ, ਬੈਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਜਾਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਰਥਿਕ ਗੜਬੜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਖਲ ਤੋਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ (ਮੌਦਰਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀ) ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਕੁਝ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* Acocella, N., Di Bartolomeo, G., and Hughes Hallett, A. [2012], "Central banks and economic policy after the crisis: what have we learned?", ch. 5 in: Baker, H. K. and Riddick, L. A. (eds.), *Survey of International Finance*, Oxford University Press.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* List of central bank websites at the Bank for International Settlements
* *International Journal of Central Banking*
* "The Federal Reserve System: Purposes and Functions" – A publication of the U.S. Federal Reserve, describing its role in the macroeconomy
* &nbsp; – C E V Borio, Bank for International Settlements, Basel

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ
ਅਕਸ਼ੈ ਖੰਨਾ

**ਅਕਸ਼ੈ ਖੰਨਾ** ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।  ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਾਹੁਲ ਖੰਨਾ ਹੈ।

## ਫਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ 
## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਅਕਸ਼ੈ ਖੰਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1975 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਮਿਤ ਕਪੂਰ ਐਕਟਿੰਗ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਹਿਮਾਲਿਆਪੁਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਿਲਮਾਂ 
## ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
### ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ 
* 1998 - ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪਹਿਲਾ ਅਭਿਨੈ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਹਿਮਾਲਿਆ ਪੁੱਤਰ

## ਹਵਾਲਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ