open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਚੁਲਾਈ (ਅਮਰੈਂਥਸ ਵਿਰੀਡਿਸ)

**ਚੁਲਾਈ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **ਅਮਰੈਂਥਸ ਵਿਰੀਡਿਸ**) ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਪਰਿਵਾਰ ਅਮਰੈਂਥਾਸੀਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਖਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੂਟਾ ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਨਦੀਨ ਹੈ। ਸਿੱਧਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਦੀਨ ਕਾਫੀ ਸਾਰੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਚੌੜੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਫੁੱਲ ਬੀਜ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੁਲਾਈ ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦੂਜੀ ਬਿਨਾਂ ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ।

## ਵਰਣਨ 
*ਅਮਰੈਂਥਸ ਵਿਰੀਡਿਸ* ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ, ਹਲਕਾ ਹਰਾ ਤਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 60-80 ਸੈ.ਮੀ. ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਥੱਲੇ ਤੋਂ ਕਈ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਅੰਡਾਕਾਰ, 3-6 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੇ, 2-4 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਟਰਮੀਨਲ ਪੈਨਿਕਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 3 ਪੁੰਗਰ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਹਰੇ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਪੋਸ਼ਣ 
ਹਰੇ ਅਮਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਭਾਰ ਦੁਆਰਾ 38% ਤੱਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਸਿਨ, ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਘਰਿੱਲਾ

**ਘਰਿੱਲਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Caesulia**) ਐਸਟਰ ਪਰਿਵਾਰ, ਐਸਟੇਰੇਸੀਆ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਨੋਟਾਈਪਿਕ ਜੀਨਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ***ਕੈਸੁਲੀਆ ਐਕਸਲੈਰੀਸ*** ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਆਮ ਨਾਮ **ਗੁਲਾਬੀ ਨੋਡ ਫੁੱਲ** ਹੈ। ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਬਰਮਾ, ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ।

ਇਹ ਪੌਦਾ ਗਿੱਲੇ ਅਤੇ ਜਲਜੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਲਦਲ, ਗਿੱਲੇ ਮੈਦਾਨ, ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਖੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਗਿੱਲੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਉੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਲ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੁੱਖ ਨਦੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਲਗਭਗ ਸਿੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:IUCN Red List least concern species
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਅਭਯਾ ਝੀਲ

**ਅਭਯਾ ਵੇਵਾ (ਝੀਲ)** ( ਸਿੰਘਾਲੀ :  ), ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਅਭਯਵਾਪੀ** ( ਸਿੰਘਲੀ :  ) ਜਾਂ **ਬਾਸਾਵਾਕੁਲਾਮਾ ਜਲ ਭੰਡਾਰ**, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਪਾਂਡੂਕਾਭਯਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਵਿੱਚ 437 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ 367 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਇਹ 380 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ 10 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਿਰੀਟੇਲ ਅਤੇ ਕੰਤਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਲਗਭਗ 255 ਏਕੜ ਹੈ। ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਗਭਗ 5910 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਸਲੂਇਸ ਦੇ ਸਿਲ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 22 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ।

## ਮਕਸਦ 
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਝੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪਦੁਵਾਸਦੇਵਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੁਬਧਕਾਚੰਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਭਰਾ ਵੀ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਸਾਏ। ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਨੁਰਾਧਾ ਨੇ ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਰਾਜਾ ਪਾਂਡੂਕਾਭਯਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਕ ਚਾਚੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ *ਅਬਾਯਾ ਵਾਪੀ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਝੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

* *ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਰਾਜ § ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ*
* *ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ*
* *ਬਸਵਾਕੁਲਾਮਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੁਲਸ਼ਨ ਝੀਲ

**ਗੁਲਸ਼ਨ ਝੀਲ** ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਲਸ਼ਨ ਥਾਨਾ, ਸ਼ਾਹਜਾਦਪੁਰ, ਅਤੇ ਬਾਰੀਧਾਰਾ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗੁਲਸ਼ਨ ਝੀਲ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2016 ਦੇ ਢਾਕਾ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਝੀਲ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵਾਟਰ ਟੈਕਸੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਵਿੱਚ, ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੈਪੀਟਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਾਥਵੇਅ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਰਾਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਕਈ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਸਿਟੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ "ਇਕੋਲੋਜੀਕਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖੇਤਰ" ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਡੰਪਿੰਗ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਝੀਲ ਨੇ ਇੱਕ ਐਲਗਲ ਬੂਮ ਦਾ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਪਲਬਧ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਲਜੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਢਾਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕੁੰਡਾ

ਖੂਹੀਆਂ, ਖੂਹਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗੇ ਬਰਤਨਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਣਾਏ ਸੰਦ ਨੂੰ ਕੁੰਡਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਖੂਹੀਆਂ, ਖੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡੋਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਘਰੀਂ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਈ ਵੇਰ ਡੋਲ ਦੀ ਲੱਜ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡੋਲ ਖੂਹੀ, ਖੂਹਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੂਹਾਂ, ਖੂਹੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੁੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਵੇਰ ਖੂਹ ਦੀ ਚਲਦੀ ਮਾਲ੍ਹ ਵੀ ਟੁੱਟ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁੰਡੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ

ਕੁੰਡਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 2 ਕੁ ਫੁੱਟੀ ਲੰਮੀ ਇੰਗਲਾਰਨ ਜਾਂ 2/22 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਪੱਤੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਗਲੀਆਂ ਕੱਢ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਕੁੰਡੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੰਗਲਾਰਨ/ ਪੱਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਬੜਾ ਗੋਲ ਕੁੰਡਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੋਲ ਕੁੰਡੇ ਨਾਲ ਲੱਜ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੁੰਡੇ ਨੂੰ ਖੂਹ, ਖੂਹੀਆਂ ਵਿਚ ਫੇਰ ਕੇ ਡਿੱਗੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਝਿਉਰ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਖੂਹ, ਖੂਹੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਕੁੰਡੇ ਕਿਥੋਂ ਰਹਿਣੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਦਿਯਵੰਨਾ ਝੀਲ

**ਦਿਯਵੰਨਾ ਝੀਲ** (    ,  ) ਜਾਂ **ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਝੀਲ**, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜੈਵਰਧਨੇਪੁਰਾ ਕੋਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।

ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਝੀਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਦਿਯਾਥਾ ਉਯਾਨਾ ਪਾਰਕ ਵੀ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ 1979 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਟਾਪੂ ਹਨ।

left|thumb| ਦਿਯਵੰਨਾ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਬੱਟਾਰਾਮੁੱਲਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਭੂਗੋਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਯੋਧਾ ਵੇਵਾ ਝੀਲ

**ਯੋਧਾ ਵੇਵਾ ਝੀਲ** ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਇੰਟਸ ਟੈਂਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ(  ;    *Yōdha Væva* ) ਉੱਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਟੈਂਕ ਹੈ, ਇਹ ਲਗਭਗ 

10 ਮੀਲ (16 ਕਿ.ਮੀ.) ਮੰਨਾਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਯੋਧਾ ਵੇਵਾ ਝੀਲ ਮਹਾਨਮਾ ਮਥਾ ਵਾਪੀ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਧਤੂਸੇਨਾ ਨੇ  ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਪਰਾਕਰਮਬਾਹੂ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮੁਦਲਿਯਾਰ ਸੀ. ਰਾਜਨਯਾਗਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਾਫਨਾ* ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਰਾਜਨਯਾਗਮ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ *ਟੈਪਰੋਬੇਨ ਦੇ ਵਰਣਨ* ਵਿੱਚ ਪਲੀਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ *ਮੇਗਿਸਬਾ* ਝੀਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਯੋਧਾ ਵੇਵਾ ਝੀਲ ਸੀ।

ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਡੱਚ ਗਵਰਨਰ ਵਿਲਮ ਜੈਕਬ ਵੈਨ ਡੀ ਗ੍ਰਾਫ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਟੈਂਕ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੀ. ਰਾਮਨਾਥਨ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਰੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਨਵੰਬਰ 1902 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇੱਕ 90 ਫੁੱਟ (27 ਮੀਟਰ) ਮੋਟਾ, 12 ਫੁੱਟ (4 ਮੀਟਰ) ਉੱਚਾ , 640 ਫੁੱਟ (195 ਮੀਟਰ) ਲੰਬੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਡੈਮ (ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ *ਟੇੱਕਮ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਰੂਵੀ ਅਰੂ 22 ਮੀਲ (35 ਕਿ.ਮੀ.) ਦੇ ਪਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ 12 ਮੀਲ (19 ਕਿ.ਮੀ.) ਵੱਲੋਂ ਯੋਧਾ ਵੇਵਾ ਝੀਲ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਨਲੇਟ ਚੈਨਲ ( *ਅਲਵਾਕਾਈ* )। ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ *ਕਟੂਕਾਰਾਈ ਕੁਲਮ ਦੇ* ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

1900 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਟੈਂਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ 1960 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਟੈਂਕ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ 4.5 ਮੀਲ (7 ਕਿ.ਮੀ.) ਲੰਬਾ ਅਤੇ  ਉੱਚਾ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੈਂਕ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ  ਸੀ   ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ  ਸੀ ।  ਸੀ ਸੱਜੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਲੂਇਸਾਂ 'ਤੇ ਚੈਨਲ ਦਾ ਵਹਾਅ ਫੈਲਦਾ ਹੈ । ਟੈਂਕੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ 24 ਮੀਲ (39 ਕਿ.ਮੀ.) ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਸਿੰਚਾਈ ਟੈਂਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਚੈਨਲ ਅਤੇ 24 ਮੀਲ (39 ਕਿ.ਮੀ.) ਸ਼ਾਖਾ ਚੈਨਲਾਂ ਦਾ।
ਟੈਂਕ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ 30,500 ਏਕੜ⋅ ਫੁੱਟ (37,621,196 m3) ਸੀ   2003 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਹ 24,000 ਏਕੜ (9,712 ਹੈ) ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਟੈਂਕ ਦੀ ਉਚਾਈ  ਸੀ ਪਰ ਇਹ  ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ। ਟੈਂਕ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ  ਸੀ  2009 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਹ  ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬੋਲਗੋਡਾ ਝੀਲ

**ਬੋਲਗੋਡਾ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਬੋਲਗੋਦਾ ਨਦੀ** (    ,    ) ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਲੰਬੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਕਲੂਤਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਰੀਰ ਹਨ, ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ, ਬੋਲਗੋਡਾ ਨਦੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਜਲ ਮਾਰਗ ਨਾਲ  ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਝੀਲ ਪਾਨਾਦੁਰਾ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬੋਲਗੋਡਾ ਝੀਲ **ਬੋਲਗੋਡਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ** ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਦਸੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਟਿਡ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 5 ਉਪ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਹਨ:

# ਬੋਲਗੋਡਾ ਗੰਗਾ
# ਬੋਲਗੋਡਾ ਉੱਤਰੀ ਝੀਲ
# ਬੋਲਗੋਡਾ ਦੱਖਣੀ ਝੀਲ
# ਪਨਾਦੁਰਾ ਗੰਗਾ
# ਵੇਰਸ ਗੰਗਾ

ਝੀਲ 1936 ਤੋਂ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀਲੋਨ ਮੋਟਰ ਯਾਚ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਟਰਸਪੋਰਟਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ  ਵਾਟਰਫਰੰਟ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਗਲਾ ਸਮਰਵੀਰਾ ਅਤੇ ਸੁਸੰਥਿਕਾ ਜੈਸਿੰਘੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਸਾਰੀਆਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਭਰਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ 90% ਉਸਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਨਿਪਟਾਰੇ ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ।  ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗਿਰੀਤਲੇ ਸਰੋਵਰ

**ਗਿਰੀਤਲੇ ਟੈਂਕ** (    ਗਿਰੀਤਲੇ ਅਤੇ ਮਿਨੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਾ ਐਗਬੋ II (608-618) ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ  ਸੀ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਰਾਜਾ ਪਰਾਕਰਮਬਾਹੂ, ਮਹਾਨ (1153-1186) ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ 1905, 1942 ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਗਿਰੀਤਲੇ ਟੈਂਕ ਨੂੰ ਮੱਧਕਾਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੋਲੋਨਾਰੁਵਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵੇਲੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਟੈਂਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਗਿਰੀਤਲੇ ਟੈਂਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਝੀਲ (ਨੁਵਾਰਾ ਏਲੀਯਾ)

**ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਝੀਲ ਨੂੰ** ਕਈ ਵਾਰ **ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਲੇਕ** ਜਾਂ **ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਸਰੋਵਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਨੁਵਾਰਾ ਏਲੀਯਾ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਝੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ 1873 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਦਾ ਖੇਤਰ *ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਝੀਲ ਖੇਤਰ* ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ  ਦਲਦਲ ਸੀ। 1873 ਵਿੱਚ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਨੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਲਈ ਹੋਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਥਲਾਗਾਲਾ ਸਟਰੀਮ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਊਂਟ ਪਿਦੁਰੁਤਲਾਗਾਲਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। 1881 ਵਿੱਚ ਸੀਜੇਆਰ ਲੇ ਮੇਸੁਰੀਅਰ (ਨੁਵਾਰਾ ਏਲੀਆ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਟ) ਦੁਆਰਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਟਰਾਊਟ ਨਾਲ ਸਟਾਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

1913 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਨਾਨੂ ਓਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 'ਬਲੈਕਪੂਲ' ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹਾਈਡਰੋ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਵੀ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀ ਝੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

left|thumb|270x270px| ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਇਰਾਨਾਮਾਡੂ ਝੀਲ

**ਇਰਾਨਾਮਾਡੂ** ਸਰੋਵਰ (    ਇਰਾਨਾਇਮਟੁ ਕੁਹਮ;    ) ਉੱਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਕਿਲਿਨੋਚੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 

3 ਮੀਲ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1902 ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਐਚਟੀਐਸ ਵਾਰਡ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਸੀਲੋਨ ਵਿੱਚ ਕਨਕਾਰਾਇਣ ਅਰੂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਿੰਚਾਈ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ I ਦੁਆਰਾ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਿਰਮਾਣ 1921  ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਨਵੰਬਰ 1921 ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਨਕਰਾਇਣ ਅਰੂ ਦੇ ਦੋ ਨੀਵੇਂ ਦਲਦਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਰਮਾਣ ਹੱਥੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ - ਅਜੋਕੇ ਕਿਲੀਨੋਚੀ ।  ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਕੀਮਤ 194,000 ਰੁਪਏ ਸੀ। ਬਣਾਉਣ ਲਈ   ਤਲਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਦੋ ( *ਇਰਾਨਈ* ) ਅਤੇ ਤਾਲਾਬ ( *ਮਡੂ* ) ਲਈ ਤਮਿਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾਫਨਾ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸੋਕੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਿਲੀਨੋਚੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨਮਾਦੂ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਫਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।  1951  ਵਿੱਚ ਸਰੋਵਰ ਬੰਡ ਨੂੰ  ਰੱਖਣ ਲਈ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਾਣੀ, ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ  ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਲੇਂਧੜਾ

**ਲੇਂਧੜਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: ***Cenchrus biflorus***) ਪੋਏਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਘਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੈਂਡਬਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ *ਭੂਰਾਤ* ਜਾਂ *ਭਰੂਤ*, ਸੁਡਾਨ ਵਿੱਚ *ਹਸਕਨੀਤ*, ਮੌਰੀਤਾਨੀਆ ਦੀ ਅਰਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ *ਅਨੀਤੀ*, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਹਾਉਸਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ *ਕੇ ਆਰੰਗੀਆ*, ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਕਨੂਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ *ਨਗੀਬੀ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "**ਕੁੱਤਾ ਘਾਹ**" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਉਣੀ ਰੁੱਤ ਦਾ ਨਦੀਨ ਹੈ। 

## ਵਰਣਨ 
ਲੇਂਧੜਾ ਘਾਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਘਾਹ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ 4 - 90 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚੇ ਕਲਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਪਾਈਕਲੇਟ ਜੋ ਕਿ 1-3 ਮਿਲੀਮੀਟਰ  ਪ੍ਰਤੀ ਬੁਰ ਅਤੇ 3.6 ਤੋਂ 6 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੌਦੇ ਦੇ ਬਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਚਿਪਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਫੋੜੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਸਿਧੀਆਂ ਲਿਫ ਕੇ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਘਾਹ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਟੇ ਉੱਪਰ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਸਖਤ ਕੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਾਰਵਾੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਬਾਜਰੇ (ਬਾਜਰੇ) ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਹੁਲ ਹੁਲ

**ਹੁਲ ਹੁਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: ***ਕਲੀਓਮ ਵਿਸਕੋਸਾ***, ਜਾਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਪਾਈਡਰਫਲਾਵਰ ਜਾਂ **ਟਿੱਕ ਵੀਡ** ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਲੀਓਮੇਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਮੰਨਿਆ (ਨਦੀਨ) ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ  ਵਿੱਚ (ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਮੂਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਾਉਪੀਆ ਦੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੂਟੀ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਅਲਸਰ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੀਜ ਐਂਟੀਲਮਿੰਟਿਕ ਅਤੇ ਕਾਰਮਿਨੇਟਿਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਜੂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਪੂਸ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਿਆਰੀ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਟੈਟਰਾਸਾਈਕਲਿਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਏਜੰਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:Cleome_viscosa.jpg|ਹੁਲ ਹੁਲ
File:Cleome_viscosa_lab.jpg|ਹੁਲ ਹੁਲ ਦੇ ਪੱਤੇ 
File:Cleome_viscosa_l.jpg|ਹੁਲ ਹੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਕੁਲ ਅਤੇ ਫਲ
File:Cleome_viscosa_la.jpg|ਹੁਲ ਹੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲ
File:Cleome_viscosa_L._(AM_AK302073-13).jpg|ਹੁਲ ਹੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲ
File:Cleome_viscosa_bd.jpg|ਹੁਲ ਹੁਲ ਦੇ ਬੀਜ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਮੋਥੀ

thumb| *ਮੋਥੀ (ਸਾਈਪਰਸ ਕੰਪ੍ਰੈਸਸ)* ਦੇ ਫੁੱਲ
**ਮੋਥੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Cyperus compressus;** **ਸਾਈਪਰਸ ਕੰਪ੍ਰੈਸਸ**), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੈਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਈਪਰਸੀਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਹੈ, ਜੋ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ **ਮੋਥੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਮੋਥੀ ਦਾ ਬੂਟਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ  ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਈ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਿੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇ-ਪੀਲੇ-ਭੂਰੇ ਫੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਤਲੇ ਜਾਂ ਕਠੋਰ, ਤਿਕੋਣੀ ਤਣੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ  ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਟਾ. ਲਾਲ-ਜਾਮਨੀ, ਢਿੱਲੀ, ਖੁੱਲੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਪਰਤ ਪੌਦੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਤਣੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਸਲੇਟੀ-ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੰਗ ਰੇਖਿਕ ਆਕਾਰ ਅਤੇ  ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। । ਫੁੱਲ-ਫੁੱਲ ਛਤਰੀ ਦੇ ਸਪਾਈਕਸ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੀ ਟੋਪੀ  ਤੱਕ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਗੂੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਤਿਕੋਣ ਵਾਲੇ ਗਿਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚੌੜਾ-ਓਬੋਵੋਇਡ ਆਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:IUCN Red List least concern species
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸਲਾਰਾ

**ਸਲਾਰਾ** *(ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Celosia argentea;** ਸੇਲੋਸੀਆ ਅਰਜੇਂਟੀਆ)*, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਪਲਮਡ ਕਾਕਸਕੌਂਬ** ਜਾਂ **ਸਿਲਵਰ ਕੁੱਕੜ ਕਲਗਾ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਅਮਰੈਂਥੇਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਖੰਡੀ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ। ਪੌਦਾ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਵਰਣਨ 
*ਸੇਲੋਸੀਆ ਅਰਜੇਂਟੀਆ* ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਸਾਲਾਨਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਬਸੰਤ ਤੋਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਨਦੀਨ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕੱਦ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਜੰਮਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਕਾਲੇ ਬੀਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਕੈਪਸੂਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ 43,000 ਬੀਜ ਤੱਕ। ਫੁੱਲ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨਦੀਨ ਚਾਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਤੋਂ 
ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਜੀਵੀ *ਸਟ੍ਰਿਗਾ* ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਬਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਚਿੱਤਰ 

File:Celosia_argentea_(Silver_cockscomb)_W_IMG_0985.jpg|ਸਿਲਵਰ ਕੁੱਕੜਕਲਗਾ
File:青葙_20190422202856.jpg|ਸੇਲੋਸੀਆ ਅਰਜੇਂਟੀਆ 2018 ਤਾਈਚੁੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਫਲੋਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਤਾਈਵਾਨ।
File:Celosia.JPG|ਸੇਲੋਸੀਆ ਕ੍ਰਿਸਟਾਟਾ
File:Plumed_cockscomb_(Celosia_argentea).JPG|ਪਲਮਡ ਕੁੱਕੜ ਕਲਗਾ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੀੜਾ.
File:Silver_cockscomb_(Celosia_argentea)_in_Hyderabad,_AP_W_IMG_7949.jpg|ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ
File:青葙_20190422202754.jpg|ਸੇਲੋਸੀਆ ਅਰਜੇਂਟੀਆ 2018 ਤਾਈਚੁੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਫਲੋਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਤਾਈਵਾਨ।
File:JardimBotanicoCuritiba.04.2008.JPG|ਦੱਖਣੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਕਰੀਟੀਬਾ ਦੇ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਜਾਵਟੀ ਪੌਦੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰੰਗੀਨ ਕਿਸਮਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਤੱਕੜੀ ਘਾਹ

**ਤੱਕੜੀ ਘਾਹ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: Digitaria sanguinalis) ਘਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੈਬਗ੍ਰਾਸ, ਹੇਅਰੀ ਫਿੰਗਰ-ਘਾਹ, ਕੇਕੜਾ ਫਿੰਗਰ ਘਾਹ, ਜਾਮਨੀ ਕਰੈਬਗ੍ਰਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ *ਡਿਜਿਟਾਰੀਆ* ਜੀਨਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੋ ਲਗਭਗ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਬੂਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੀਜ ਖਾਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨਾਜ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਪੋਲਿਸ਼ ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਹ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਘਾਹ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਫੁੱਲ ਨੌਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ, ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ, ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਇਸ ਦੇ ਤਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ਾਖਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਸਪਾਈਕਲੇਟਾਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਤਾਰਬੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਲਾਲ ਜਾਂ ਜਾਮਨੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹੇਠ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ 60 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਰੋਕਥਾਮ 
ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਨੇ ਇਸਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਆਕਰਸ਼ਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ (ਨਦੀਨ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰੈਬਗ੍ਰਾਸ ਘੱਟ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਘਾਹ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੈਨੀਕਿਊਰਡ ਮੈਦਾਨ ' ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਘਾਹ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ-ਐਮਰਜੈਂਟ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਨਾਲ ਘਾਹ ਦੇ ਪੈਚਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਲਾਅਨ ਨੂੰ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਇੰਚ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਿੰਜਣਾ ਅਤੇ ਕੱਟਣਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਾਹ
ਬੁਰੁਸ਼ੋ ਲੋਕ

ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਯਾਸੀਨ, ਹੰਜ਼ਾ, ਨਗਰ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਘਾਟੀਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 350 ਬੁਰੂਸ਼ੋ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਬੁਰੁਸ਼ਾਸਕੀ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
## ਜਾਣਕਾਰੀ
ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਲੇ ਪਾਸੇ ਬਾਰਡਰ ਦੇ ਜਮਾਂ ਨਾਲ ਗਿਲਗਿਤ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ' ਚ ਹੁੰਜ਼ਾ ਘਾਟੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਜਨਜਾਤੀ ਹੈ, 'ਹੁੰਜ਼ਾ',ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਕਾਂਤ' ਚ ਰਹਿਣ ਆਲੇ ਇਹਨਾਂ ਤਕਰੀਬਨ 80000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ 110 ਤੋਂ 120 ਸਾਲ ਹੈ,ਇਹ ਲੋਕ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜਬੂਤ ਹਨ। ਇਹ ਜਨਜਾਤੀ ਕੈਂਸਰ ਤੇ ਟਿਊਮਰ ਰਹਿਤ ਹੈ,ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਲੋਕ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਖਾਸ ਮੌਸਮ ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ,ਜੋ ਦਿਨ ਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਪੈਦਲ ਬਹੁਤ ਚੱਲਦੇ ਨੇ। ਹੁੰਜ਼ਾ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਆਪਣਾ ਉਗਾਇਆ ਆਰਗੈਨਿਕ ਅਨਾਜ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਨੇ, ਅਖਰੋਟ, ਖੁਮਾਣੀ, ਜੋ, ਬਾਜਰਾ, ਸਬਜੀਆਂ, ਕੁਟੂ ਤੇ ਹੋਰ ਸੁੱਖੇ ਮੇਵੇ ਹੀ ਇੰਨਾ ਦਾ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪਿਘਲ ਕੇ ਆਇਆ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪੀਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਉਸਤੋਂ ਹੀ ਨਹਾਉਂਦੇ ਨੇ। ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਬੇਹੱਦ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ 65 ਸਾਲ ਤੱਕ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਚ ਸਮਰੱਥ ਹਨ ਤੇ ਮਰਦ 90 ਸਾਲ ਤੱਕ। ਇਸ ਰਹੱਸਮਈ ਜਨਜਾਤੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਤੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨੇ ਪਰ ਇੰਨਾ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ,ਸਿਹਤ ਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਖਾਸ ਜੀਨਜ,ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੇ ਐਕਟਿਵ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਹੀ ਹੈ। ਨਵਨੀਤ ਸੰਧੂ ਦੀ ਕਲਮ
## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਧੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਾਰਲੇ

**ਰਾਧੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਾਰਲੇ** (ਜਨਮ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1966) ਇੱਕ ਪੰਥੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ-ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ, ਦੇਵਦਾਸ ਬੰਜਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਗੁਰੂ ਘਸੀਦਾਸ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਦਲਿਤ ਉੱਨਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਕਲਾਸਾਧਕ ਸਨਮਾਨ, ਡਾ. ਭਵਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸੇਵਾ ਸਨਮਾਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਊ ਮਹਾਸਿੰਘ ਚੰਦਰਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ (2020-2029)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਕਾਂਡਾਲਮਾ ਝੀਲ

**ਕਾਂਡਾਲਮਾ ਝੀਲ**  (ਗਲਤੀ ਨਾਲ **ਕੰਡਲਾਮਾ ਝੀਲ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕਾਂਡੇਲਮਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ।  21 ਮੀਟਰ (69 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ  1,600 ਮੀਟਰ (5,200 ਫੁੱਟ) ਚੌੜਾ ਕੰਡੇਲਮਾ ਡੈਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਝੀਲ ਬਣੀ। ਡੈਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਕੀਰਾਵਾ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਂਕ ਕਲਾ ਵੇਵਾ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ - ਮਿਰਿਸਗੋਨੀਆ ਨਦੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡੈਮ ਬਣਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1952 ਤੋਂ 1957 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਝੀਲ ਦਾ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਕਲੂਡੀਆ ਪੋਕੁਨਾ ਜੰਗਲਾਤ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

। ਇਸਦੇ ਸੁੰਦਰ ਮਾਹੌਲ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਭਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਰੋਵਰ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਡਾਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 4.8 km (3.0 mi) ਅਤੇ 2.3 km (1.4 mi) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 'ਤੇ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, 102 km2 (39.4 sq mi) ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਅਤੇ 33,300,000 m3 × 1.9 ਫੁੱਟ (1.9) ਫੁੱਟ
none|thumb|400x400px| ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਤਲਾਬ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਟੋਇਟਾ ਕੋਰੋਲਾ

ਕੰਪੈਕਟ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ (ਪਹਿਲਾਂ ਸਬਕੰਪੈਕਟ ) ਜਪਾਨੀ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਟੋਯੋਟਾ ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 1966 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਕੋਰੋਲਾ 1974 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। 1997 ਵਿੱਚ, ਕੋਰੋਲਾ ਵੋਲਕਸਵੈਗਨ ਬੀਟਲ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦਿਆਂ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਨੇਮਪਲੇਟ ਬਣ ਗਈ।  ਟੋਇਟਾ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਕੋਰੋਲਾ ਦੇ ਮੀਲਪੱਥਰ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ *ਕੋਰੋਲਾ* ਨਾਮ ਸੇਡਾਨ ਲਈ ਟੋਇਟਾ ਕ੍ਰਾਊਨ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਟੋਇਟਾ ਦੀ ਨਾਮਕਰਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਛੋਟੇ ਤਾਜ" ਲਈ *"  "* ਲਾਤੀਨੀ ਹੈ ।  ਕੋਰੋਪਾਨ ਵਿੱਚ *ਟੋਇਟਾ ਕੋਰੋਲਾ ਸਟੋਰ* ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ 2000 ਤੱਕ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੁੜਵਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਟੋਇਟਾ ਸਪ੍ਰਿੰਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ

। 2006 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ 2018 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ, ਹੈਚਬੈਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਟੋਇਟਾ ਔਰਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਾਡਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੀਅਰ-ਵ੍ਹੀਲ ਡਰਾਈਵ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਡਲ ਫਰੰਟ-ਵ੍ਹੀਲ ਡਰਾਈਵ ਰਹੇ ਹਨ। ਫੋਰ-ਵ੍ਹੀਲ ਡਰਾਈਵ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਰੀਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੋਰੋਲਾ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਨਿਸਾਨ ਸਨੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਸਾਨ ਸੈਂਟਰਾ, ਨਿਸਾਨ ਸਿਲਫੀ, ਹੌਂਡਾ ਸਿਵਿਕ ਅਤੇ ਮਿਤਸੁਬੀਸ਼ੀ ਲੈਂਸਰ । ਕੋਰੋਲਾ ਦਾ ਚੈਸੀਸ ਅਹੁਦਾ ਕੋਡ "E" ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੋਇਟਾ ਦੇ ਚੈਸੀਸ ਅਤੇ ਇੰਜਣ ਕੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਝੋਨੇ ਦਾ ਮੋਥਾ

**ਝੋਨੇ ਦਾ ਮੋਥਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Cyperus difformis**; ਸਾਈਪਰਸ ਡਿਫਾਰਮਿਸ) ਸੈਜ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਫਲੈਟਸੇਜ, ਛੋਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਛੱਤਰੀ-ਸੇਜ ਅਤੇ **ਝੋਨੇ ਦਾ** **ਮੋਥਾ** ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ।

ਝੋਨੇ ਦਾ ਮੋਥਾ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਕਈ ਪਤਲੇ, ਨਰਮ ਖੜ੍ਹੇ ਤਣੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ 30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਪੌਦੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਲੰਬੇ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਪੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਇੱਕ ਗੋਲ ਬੰਡਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 120 ਸਪਾਈਕਲੇਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 30 ਬਰੈਕਟਡ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਢੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਹਲਕੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਡ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਡਿਜ਼ਾਇਰ

**ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਡਿਜ਼ਾਇਰ** ( **ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਡਿਜ਼ਾਇਰ** ਵਜੋਂ ਸ਼ੈਲੀ, ਪਹਿਲਾਂ **ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਸਵਿਫਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਵਿੱਚ **ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਸਵਿਫਟ ਸੇਡਾਨ** ਵਜੋਂ ਵਿਕਦੀ ਸੀ)   ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਦੁਆਰਾ 2008 ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਸਬ-ਕੰਪੈਕਟ ਨੌਚਬੈਕ ਸੇਡਾਨ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਵਿਫਟ ਹੈਚਬੈਕ ਦੀ ਸੇਡਾਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਡਿਜ਼ਾਇਰ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸਵਿਫਟ ਹੈਚਬੈਕ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਡਾਨ ਵਰਗੀ ਕਾਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਸਬ-ਕੰਪੈਕਟ ਸੇਡਾਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 4 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਟੈਕਸ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਸਨੂੰ ਸਬ-4-ਮੀਟਰ ਸੇਡਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਮਿਨੇਰੀਯਾ ਤਲਾਬ

**ਮਿਨੇਰਿਯਾ ਤਲਾਬ** ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ  ਹੈ; ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਕਿੰਗਡਮ ਰਾਜਾ ਮਹਾਸੇਨਾ ਨੇ ਮਿਨੇਰਿਯਾ  ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਝੀਲ ਬਣ ਗਈ। ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਫਲ 4,670 ਏਕੜ (18.9 km2) ਹੈ  

ਮਿਨੇਰਿਯਾ  ਟੈਂਕ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਟੈਂਕ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਰਾਜਾ ਮਹਾਸੇਨ (276-303) ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਟੈਂਕ ਨੇ 4670 ਏਕੜ ਰਕਬੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ 13 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਬੰਨ੍ਹ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।20 ਬਿਲੀਅਨ ਗੈਲਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਮਹਾਵੇਲੀ ਨਦੀ 

ਇਸ ਨੇ ਹੋਰ ਜਲ ਸਰੋਵਰ ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਫਿਰਦੌਸ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿੰਕੋਮਾਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਰਾਹੀਂ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਤ੍ਰਿੰਕੋਮਾਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬਣ ਗਈ।

1820 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਨਲੈਂਡ ਰੈਵੇਨਿਊ ਅਫਸਰ ਰਾਲਫ ਬਾਚੌਸ ਨੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਸਰੋਵਰ  ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 1856 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ ਹੈਨਰੀ ਵਾਰਡ ਨੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਜਲ ਸਰੋਵਰ  ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਜੋ ਕਿ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨ। 

ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹਾਵੰਸਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਸੇਨ ਨੇ ਸੋਲਾਂ ਵੱਡੇ ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਦੋ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਿਨਨੇਰੀਆ ਤਲਾਬ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿੰਚਾਈ (10 ਅਗਸਤ 2013 ਨੂੰ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ / ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ

## ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ / ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਜਾਤੀ-ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਹਮਲਾਵਰ/ਧਾੜਵੀ ਵੀ ਆ ਰਲਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਸੁਹਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਝੁੱਗੀਆਂ-ਝੋਂਪੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਗੁਬੰਦਾਂ ਤੇ ਚੁਬਾਰਿਆਂ 'ਚੋਂ ਝਲਕਦੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੋਪੜਾ

**ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੋਪੜਾ** (ਜਨਮ 31 ਜਨਵਰੀ 1932, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ) ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨਿਊਜ਼ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ: 1990) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ)। ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਚੋਪੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਖੱਤਰੀ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ (ਜਾਂ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ) ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਸਤੰਬਰ 1981 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,  ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਰੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਮਈ 1984 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ  ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
thumb|305x305px| ਸਵਰਗੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ (ਪਿਤਾ) ਅਤੇ ਰੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ (ਵੱਡੇ ਭਰਾ) ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਵਾਲੇ **ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ** ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ

## ਕੰਮ-ਕਾਜ 
ਚੋਪੜਾ ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਗਰੁੱਪ (ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਸੰਸਥਾ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਹਨ। ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਤਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਚੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: *ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ* (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ); *ਜਗਬਾਣੀ* (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ); ਅਤੇ *ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ* (ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ)। ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅੱਠ ਸਥਾਨ ਹਨ: ਜਲੰਧਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਅੰਬਾਲਾ, ਪਾਲਮਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਾਣੀਪਤ, ਹਿਸਾਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://www.allaboutnewspapers.com/oct08/story7.htm  "ਸਭ ਅਖਬਾਰਾਂ ਬਾਰੇ"।
* https://web.archive.org/web/20110717005647/http://www.theindiapost.com/2008/05/19/98th-distribution-function-of-the-shaheed-parivar-fund-by-the-punjab-kesari/ "ਸ਼ਹੀਦ ਪਰਿਵਾਰ ਫੰਡ"।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ (ਲੋਕ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਟੋਇਟਾ ਹਿਲਕਸ

, **ਹਾਈਲਕਸ** ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਹਾਈ-ਲਕਸ** ਵਜੋਂ ਸਟਾਈਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਿਕਅਪ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਜਾਪਾਨੀ ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਟੋਯੋਟਾਮੋਬਿਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਕਅਪ ਟਰੱਕ ਜਾਂ ਕੈਬ ਚੈਸੀ ਵੇਰੀਐਂਟ ਵਜੋਂ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪਿਕਅਪ ਟਰੱਕ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਲਕਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਹਿਲਕਸ ਨਾਮ ਨੂੰ 1976 ਵਿੱਚ *ਟਰੱਕ*, *ਪਿਕਅੱਪ ਟਰੱਕ*, ਜਾਂ *ਕੰਪੈਕਟ ਟਰੱਕ* ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਕਲਪ ਪੈਕੇਜ, SR5 (ਸਪੋਰਟ ਰਨਬਾਉਟ 5-ਸਪੀਡ), ਨੂੰ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਟਰੱਕ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਕਲਪ ਪੈਕੇਜ ਨੂੰ ਟੋਇਟਾ ਦੇ ਹੋਰ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1972 ਤੋਂ 1979 ਕੋਰੋਲਾ । 1984 ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰੈਕਰ, ਹਿਲਕਸ ਦਾ ਵੈਗਨ ਸੰਸਕਰਣ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 4 ਰਨਰ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿਲਕਸ ਸਰਫ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ। 1992 ਵਿੱਚ, ਟੋਇਟਾ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪਿਕਅੱਪ ਮਾਡਲ, ਮੱਧ-ਆਕਾਰ ਦਾ T100 ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਟਰੱਕ* ਅਤੇ *ਪਿਕਅੱਪ ਟਰੱਕ* ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਾਹਨ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। 1995 ਤੋਂ, 4Runner ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਅਲੋਨ SUV ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸੇ ਸਾਲ ਟੋਇਟਾ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਿਲਕਸ ਪਿਕਅੱਪ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਟਾਕੋਮਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਜਪਾਨੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਕੋਂਡੂਵੱਟੂਵਾਨਾ ਝੀਲ

**ਕੋਂਡੂਵੱਟੂਵਾਨਾ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਕੋਂਡੂਵੱਟੂਵਾਨਾ ਵੇਵਾ** ( ਸਿੰਘਾਲੀ :  ) ਅਮਪਾਰਾ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ  ਅੰਪਾਰਾ - ਇੰਗਿਨੀਆਗਲਾ ਮੁੱਖ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਲਗਭਗ  ਅਮਪਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੋਧੀ ਖੰਡਰਾਂ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜੋ ਕਿ ਕੋਂਡੂਵੱਟੂਵਾਨਾ ਜਲ ਸਰੋਵਰ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ , ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੋਵਰ  ਪਹਿਲੀ-ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਾ ਦਾਪੁਲਾ ਚੌਥੇ (939 - 940) ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਸਰੋਵਰ  ਦੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹੁਕਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੇਪਿੰਗ 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ।

* ਅਮਪਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕਲਕੱਤਾ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ

**ਕਲਕੱਤਾ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ** (**ਸੀਐੱਸਈ**), ਲਾਇਨਜ਼ ਰੇਂਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1 ਦਸੰਬਰ 1863 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ 16 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਟਾਕ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 11 ਸਟ੍ਰੈਂਡ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1908 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਕਲਕੱਤਾ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਨੂੰ ਸੇਬੀ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਮਲਾ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ; ਸੇਬੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸ ਨੀਤੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 13 ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਬੰਗਲੌਰ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਮੇਤ। 2013 ਤੋਂ, CSE ਵਪਾਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
1830 ਵਿੱਚ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੰਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਬੋਰਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲੋਨ ਸਟਾਕ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1 ਦਸੰਬਰ 1863 ਨੂੰ ਸੋਲਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਟਾਕ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 11 ਸਟ੍ਰੈਂਡ ਰੋਡ 'ਤੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਦਾਖਲਾ ਫੀਸ ਅਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਬੰਬਈ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (ਬੀਐਸਈ) ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ 5% ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਬੰਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਆਫ ਇੰਡੀਆ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ
ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਜਿਪਸੀ

**ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਜਿਪਸੀ** ਇੱਕ ਚਾਰ-ਪਹੀਆ-ਡਰਾਈਵ ਵਾਹਨ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਵ੍ਹੀਲਬੇਸ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਜਿਮਨੀ SJ40/410 ਸੀਰੀਜ਼ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1985 ਤੋਂ ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਦੇ ਗੁੜਗਾਓਂ, ਇੰਡੀਆ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਫ-ਰੋਡ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣਯੋਗ 4WD ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਰੈਸ਼ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਤਪਾਦਨ 2018 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। 

ਮਾਰੂਤੀ ਜਿਪਸੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ 1985 ਵਿੱਚ 970 ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ&nbsp;cc F10A ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਕਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਕੋਡਨੇਮ MG410 ਸੀ, ਜੋ "ਮਾਰੂਤੀ ਜਿਪਸੀ 4-ਸਿਲੰਡਰ 1.0-ਲੀਟਰ ਇੰਜਣ" ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨਰਮ-ਚੋਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸੀ; ਪਰ ਹਾਰਡਟੌਪ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੋਲਟ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਰਡਟੌਪ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ, ਟਿਊਨੇਬਿਲਟੀ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਪਦਮਿਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਰੈਲੀ ਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। 

ਕਾਰਬੋਰੇਟਿਡ F10A ਇੰਜਣ ਨੇ  ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਚਾਰ-ਸਪੀਡ ਗਿਅਰਬਾਕਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। 4WD ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਪੀਡ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ 4WD ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੱਬ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਐਕਸਲਜ਼ ਨੂੰ ਅਨਲੌਕ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈਸਿਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅਗਲੇ ਐਕਸਲਜ਼ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀ ਵ੍ਹੀਲਿੰਗ ਵਿਧੀ  ਸੀ; ਇਸਨੇ ਰੋਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਲਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਪਸੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਲਕ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਗਰੀਬ ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
right|thumb|250x250px| 1993 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਮਾਰੂਤੀ ਜਿਪਸੀ ਵਿੱਚ ਛੇ ਵਾਰ INRC ਰੈਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਐਨ. ਲੀਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ
ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਡੀਲਾ (ਮੋਥਾ)

**ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਡੀਲਾ** ਜਾਂ ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਮੋਥਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Cyperus iria; ਸਾਈਪਰਸ ਇਰੀਆ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਈਸ ਫਲੈਟਸੇਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਨਿਰਵਿਘਨ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬੂਟਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੀਲੀਆਂ-ਲਾਲ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੌਦਾ ਅਕਸਰ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਤੋਂ 60 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲ ਬੀਜ ਪੱਤੀਆਂ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਕਣ ਨੇੜੇ ਭੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਬੂਟੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਟੀਵੀ ਐਜ਼ਟੇਕਾ

**ਟੀਵੀ ਐਜ਼ਟੇਕਾ** (ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ: TV Azteca) ਇੱਕ ਮੈਕਸੀਕਨ ਮੀਡੀਆ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਗਰੁੱਪ ਸੇਲੀਨਾਸ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1993 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡੋ ਸਲਿਨਾਸ ਪਲੀਗੋ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਟੇਲੀਵੀਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ
ਟੀ.ਵੀ ਫਾਈਵ

**ਟੀ.ਵੀ ਫਾਈਵ** () ਇੱਕ ਫਿਲੀਪੀਨ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਮੀਡੀਆ ਕੁਐਸਟ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼, ਇੱਕ ਪੀ.ਐਲ.ਡੀ.ਟੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1960 ਵਿੱਚ ਚਿਨੋ ਰੋਸੇਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼
ਮੁਥੁਈਯਨਕੱਟੂ ਕੁਲਮ

**ਮੁਥੁਈਯਨਕੱਟੂ ਕੁਲਮ** (    Muttu'aiyaṉkaṭṭu Kuḷam) ਉੱਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ  ਲਈ ਬਣਿਆ ਸਰੋਵਰ ਹੈ,  ਓਡਸੂਡਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 4 ਮੀਲ (6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੂਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪੇਰ ਅਰੂ 'ਤੇ ਬਣੇ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ *ਮੁਥੂ ਰਾਯਨ ਕੱਦੂ ਕੁਲਮ* ਅਤੇ *ਮਾਨ ਮਲਾਈ* ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤਲਾਬ ਦੀ ਬਹਾਲੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ 66 ਵਰਗ ਮੀਲ (171 ਕਿਮੀ2) ਸੀ , 1959 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਟੈਂਕ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ 5,850 ਫੁੱਟ (1,783 ਮੀਟਰ) ਲੰਬਾ ਅਤੇ 27 ਫੁੱਟ (8 ਮੀਟਰ) ਉੱਚਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰੋਵਰ  ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ 41,000 ਏਕੜ⋅ ਫੁੱਟ (50,572,755 m3) ਸੀ   ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ 3,100 ਏਕੜ (1,255 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਸੀ । 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਹੁਨਰ

**ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਹੁਨਰ** (18 ਦਸੰਬਰ 1904 - 3 ਜੁਲਾਈ 1995) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ। 

ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਹੁਨਰ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਤਾਲਾਬ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੂਚਾ ਵਿੱਜਾਂ, ਚੌਕ ਸੁਰਜਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਉਂਸਪਲ ਬੋਰਡ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ ਊਰਦੂ, ਫਾਰਸੀ  ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਮੌਲਾਨਾ ਤਾਜਵਰ ਨਜੀਬਾਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਉਸਦੀ ਨੇੜਤਾ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ਿਅਰ ਕਹਿਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਲਾਨਾ ਤਾਜਵਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੰਡਤ ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫਾ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਦੀ ਨੋਕ-ਪਲਕ ਸੰਵਾਰਦੇ ਰਹੇ।  

## ਲਿਖਤਾਂ
### ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਆਹੰਗ-ਏ-ਗ਼ਜ਼ਲ* (1960)
**ਜਾਮ-ਓ-ਸਿੰਦਾਂ* (ਇਸ ਵਿੱਚ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, 1968)
**ਸ਼ਾਖ*
**ਔਰਾਕੇ-ਗੁੱਲ* (1997)

### ਹੋਰ
**ਮੋਤੀਓਂ ਕਾ ਹਾਰ*
*ਮਤਾਏ-ਦਰਦ (1989)
**ਹਾਲਾਤ-ਏ-ਹੁਨਰ* (ਸਾਹਿਤਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸਵਾਂਕੀ

**ਸਵਾਂਕੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Echinochloa colona** ਜਾਂ **Panicum Colona**), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਗਲੀ/ਜੰਗਲੀ ਚਾਵਲ, ਡੇਕਨ ਘਾਹ, ਝੜੂਆ ਜਾਂ ਬੇਰਹਿਤ ਬਾਰਨਯਾਰਡ ਘਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਘਾਹ (ਨਦੀਨ) ਹੈ, ਜੋ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ *ਪੈਨਿਕਮ* ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਫਸਲ *ਏਚਿਨੋਚਲੋਆ ਫਰੂਮੈਂਟੇਸੀਆ*, ਆਵਾ ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਪੂਰਵਜ ਹੈ। ਕੁਝ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਸਟ ਦੋ ਟੈਕਸਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲਤੂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ *ਈ. ਕੋਲੋਨਾ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਨਦੀਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਬੜੀ ਛੇਤੀ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆ ਦਾ ਵਧੀਆ ਚਾਰਾ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਰਸੋਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਾਹ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਿਚੜੀ ਨਾਮਕ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ "ਸਮੋ" (સામો) ਜਾਂ "ਮੋਰੀਓ" (મોરિયો) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ  (भगर) ਜਾਂ "ਵਾਰੀ ચા ਤੰਦੁਲ" (वरी चा तांदुळ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "ਮੋਰਧਨ" (मोरधन) ਜਾਂ "ਸਾਵਾ ਕਾ ਚਾਵਲ" (ਸਵਾ ਕਾ ਚਾਵਲ)। ਸਮੈ ਕੇ ਚਾਵਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1889 ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਦਿ ਯੂਜ਼ਫੁੱਲ ਨੇਟਿਵ ਪਲਾਂਟਸ ਆਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ' ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਨਿਕਮ ਕੋਲੋਨਮ, (ਇਸ ਪੌਦੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ) ਦੇ ਆਮ ਨਾਮ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ "ਸ਼ਾਮਾ ਮਿਲਟ" ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ; ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, "ਜੰਗਲੀ ਚੌਲ" ਜਾਂ "ਜੰਗਲ ਰਾਈਸ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ "ਦੋ ਤੋਂ ਅੱਠ ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਸੀਲੇ ਤਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੈਨਿਕਲ ਨੂੰ ਆਦਿਵਾਸੀ [sic.] ਦੁਆਰਾ ਭੋਜਨ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸਵਾਂਕ

**ਸਵਾਂਕ** ਜਾਂ ਈਡਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Echinochloa crus-galli**) ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਘਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਨਿਕਮ ਘਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਕਸਪੁਰ ਘਾਹ, ਬਾਰਨਯਾਰਡ ਬਾਜਰਾ, ਜਾਪਾਨੀ ਬਾਜਰਾ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਘਾਹ, ਆਮ ਬਾਰਨਯਾਰਡ ਘਾਹ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **"ਬਾਰਨਯਾਰਡ ਘਾਹ"** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਵਾਂਕ ਜਾਂ ਈਡਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ 60" (1.5 ਮੀਟਰ) ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੰਬੇ, ਚਪਟੇ ਪੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਮਨੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਣੇ ਸਿੱਧੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਣੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਚਪਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੀਜ ਦੇ ਸਿਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਜਾਮਨੀ, ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਸਪਾਈਕਲੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਾਜਰੇ ਵਰਗੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।

ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਨਦੀਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੇ 80% ਤੱਕ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਮੋਜ਼ੇਕ ਵਾਇਰਸ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਾਢੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਨਦੀਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੌਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 40,000 ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ, ਪੰਛੀ, ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਇਸ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਬੀਜ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
left|thumb|ਸਵਾਂਕ
left|thumb|ਸਵਾਂਕ ਦੇ ਬੀਜ
 ਮੋਟੇ, ਸਲਾਨਾ, ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਨਦੀਨਦਾਰ; ਸਿਲਮ 0.8-1.5 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ, ਨਾ ਕਿ ਮੋਟੇ, ਬੇਸ 'ਤੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਡਿਕੰਬੈਂਟ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੱਤੇ ਫਲੈਟ, ਚਮਕਦਾਰ, ਲੰਬੇ, 30-50 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ, 1-2 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜਾ, ਖੁਰਕ ਵਾਲਾ, ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੋਟਾ; ਪੱਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ, ਹੇਠਲੇ ਅਕਸਰ ਲਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪੈਨਿਕਲ 8-30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ, ਹਰਾ ਜਾਂ ਜਾਮਨੀ, ਸੰਘਣੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ 5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲੰਬੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਪਾਈਕਲੇਟ 3-4 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਲੰਬੀ, ਸੰਘਣੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ, ਅੰਡਕੋਸ਼, ਅਕਸਰ ਲੰਬੇ- ਚੰਗੇ, ਫਿੱਕੇ ਹਰੇ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਜਾਮਨੀ, ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਛੋਟੀ-ਚਮਕਦਾਰ; ਰੇਸਮੇਜ਼ ਫੈਲਦੇ ਹੋਏ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ, ਹੇਠਲੇ ਕੁਝ ਦੂਰ, ਜਿੰਨਾ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ; ਨਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਠੋਰ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਗਲੂਮਜ਼ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਲੇਮਾ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ; ਪਹਿਲਾ ਗਲੂਮ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸਪਾਈਕਲੇਟ ਜਿੰਨਾ ਲੰਮਾ, ਡੈਲਟੌਇਡ, ਦੂਜਾ ਸਪਾਈਕਲੇਟ ਜਿੰਨਾ ਲੰਮਾ, ਸ਼ਾਰਟ-ਅਨਡ; ਨਿਰਜੀਵ ਲੇਮਾ ਝਿੱਲੀ, ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਖੁਰਕਦਾਰ ਆਵਨ ਦੇ ਨਾਲ, 2-4 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਜਾਂ ਬੇਰਹਿਤ; ਉਪਜਾਊ ਲੇਮਾ ਅੰਡਾਕਾਰ-ਅੰਡਾਕਾਰ, ਤੀਬਰ, ਫਿੱਕੇ ਪੀਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਵਿਘਨ, 3–3.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ।

ਅਗਸਤ -ਅਕਤੂਬਰ: ਬੀਜ ਪੱਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਮਾਤਰਾ: 40,000 ਬੀਜ/ਪੌਦਾ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸੋਰਾਬੋਰਾ ਝੀਲ

**ਸੋਰਾਬੋਰਾ ਝੀਲ** ( ਸਿੰਘਾਲੀ :  ) ਮਾਹਿਯਾਂਗਨਾ, ਬਦੁਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜਾ ਦੁਤੁਗੇਮਨੁ (161 ਈਸਾ ਪੂਰਵ - 137 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਵੇਲੇ ਬੁਲਥਾ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ 'ਸੀ ਆਫ ਬਿਨਟੇਨਾ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
left|thumb| ਇਹ ਚੱਟਾਨ ਕੱਟ ਡੂੰਘੀ ਨਹਿਰ ਤਲਾਬ ਲਈ ਸਲੂਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ 485 ਮੀਟਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਦੀਆਵੰਨਾ ਓਆ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਿਸੋਕੋਟੁਵਾ ਨਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟੈਂਕ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਲੂਇਸ ਗੇਟਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਖਿਸਕਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਲਾਬ ਦੇ ਸਲੂਇਸ ਗੇਟ (ਸੋਰੋਵਰ) ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਲੂਇਸ ਗੇਟ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਡੁੱਲਾ ਥੰਮ੍ਹ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ
* ਬਡੁੱਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਟਿੱਸਾ ਝੀਲ (ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ)

thumb| ਟਿੱਸਾ ਝੀਲ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ
**ਟਿੱਸਾ ਵੇਵਾ** ਜਾਂ **ਟਿੱਸਾ ਝੀਲ**, ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਾਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਨਾਮਪਿਆ ਟਿਸਾ (ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ.) ਵੱਲੋਂ ਉਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਪਾਂਡਾ ਵੇਵਾ (ਸਰੋਵਰ) (5ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ.) ਅਤੇ ਅਭਯਾ ਵੇਵਾ (5ਵੀਂ-4ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ.) ਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ। ਟਿੱਸਾ ਵੇਵਾ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ 2 ਮੀਲ (3.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਲੰਬਾ ਅਤੇ 25 ਫੁੱਟ (7.6 ਮੀਟਰ) ਉੱਚਾ ਹੈ।.

ਹੋਰ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਰੋਵਰ ਟਿੱਸਾ ਝੀਲ ਦੇ ਰਾਇਲ ਗਾਰਡਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਟਿੱਸਾ ਝੀਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਜਲ-ਕੁੰਬੀ

**ਜਲ-ਕੁੰਬੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Eichhornia crassipes** ਜਾਂ **Pontederia crassipes**), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਟਰ ਹਾਇਸਿੰਥ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜਲ-ਪੌਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸਦੀ ਮੂਲ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਮਲਾਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ *ਪੋਂਟੇਡੇਰੀਆ* ਜੀਨਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਪਜੀਨਸ *ਓਸ਼ੁਨੇ* ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ।  ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਦੀ ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ "ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਆਤੰਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।thumb| ਹਲਦੀਆ ਮਿਉਂਸਪੈਲਟੀ ਪੂਲ, ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਜਲ ਹਾਈਸਿਂਥ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਦਬਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
thumb| ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਤਾਲ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਫਟਣ ਕਾਰਨ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਸੈਨ ਨਿਕੋਲਸ, ਬੈਟੰਗਸ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:Water_hyacinth.jpg|ਫਲੋਟਿੰਗ ਪੌਦਾ
File:IMG_2365.jpg|ਫੁੱਲ
File:Eichhornia_crassipes_A.jpg|ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਫੋਟੋ
File:Eichhornia_crassipes-water_hyacinth.jpg|ਵੱਡੇ ਤਾਲਾਬ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਾਈਸਿਨਥ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
File:Eichhornia_Crassipes.jpg|ਫੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪੇਟੀਓਲ
File:Eichhornia_crassipes_field_at_Langkawi.jpg|ਪੋਂਟੇਡੇਰੀਆ ਕ੍ਰੈਸੀਪਸ ਦੁਆਰਾ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਲਦਲ ਖੇਤਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਜਪਾਨੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਟਿੱਸਾ ਝੀਲ (ਟਿੱਸਾਮਹਾਰਾਮਾ)

**ਟਿੱਸਾ ਵੇਵਾ** ਜਾਂ **ਟਿੱਸਾ ਝੀਲ**  ਟਿੱਸਾਮਹਾਰਾਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤੀਸਰੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਰੁਹੁਨਾ ਦੇ ਮਹਾਨਾਗਾ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਰੁਹੁਨਾ ਦੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਯਤਾਲਾ ਟਿੱਸਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ  ਸਰੋਵਰ ਤਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗੀਆ ਕਿ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਟਿੱਸਾਮਹਾਰਾਮਾ ਦੇ ਵਧਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਝੀਲ ਨੂੰ 1871 ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
[left|thumb| ਟਿੱਸਾ ਵੇਵਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ [ਚਮਗਿੱਦੜ]]
thumb| *ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੀਲੋਨ* ਤੋਂ ਟਿੱਸਾ ਵੇਵਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ (1909)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਵਾਵੁਨੀ ਕੁਲਮ

**ਵਾਵੁਨੀ ਕੁਲਮ** (   Vavuṉi Kuḷam) ਉੱਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਤਲਾਬ ਹੈ, ਮੱਲਵੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 2 ਮੀਲ (3 ਕਿ.ਮੀ.) ਦੂਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪਾਲੀ ਅਰੂ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ *ਪੇਲੀ ਵਾਪੀ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤਲਾਬ ਦੀ ਬਹਾਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ  ਸੀ  , ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ 1954 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

1960 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਤਲਾਬ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ  ਲੰਬਾ ਅਤੇ  ਉੱਚ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਲਾਬ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ 35,300 ਏਕੜ⋅ ਫੁੱਟ (43,541,909 m3) ਸੀ  ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ  ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬੂਟੀ

ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬੂਟੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Eclipta prostrata** ਜਾਂ **Eclipta alba)**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਝੂਠੇ ਡੇਜ਼ੀ**, *ਯਰਬਾ ਡੇ ਟੈਗੋ*, *ਗੁੰਟਾ ਕਾਲਗਾਰਕੂ/ਗੁੰਟਾ ਗਲਗਾਰਕੂ*, *ਕਰੀਸਲੰਕੰਨੀ* ਅਤੇ *ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਟੇਰੇਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਬੇਲਨਾਕਾਰ, ਚਿੱਟੇ ਬਰੀਕ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਠੋਸ, ਗੋਲ, ਜਾਮਨੀ ਤਣੇ ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਉਲਟ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ, ਦੋ-ਪਾਸੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਲੈਂਸੋਲੇਟ, 2-12.5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੇ, 5-35 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਚੌੜੇ। ਇਕੱਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰ  ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਵਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਉਖੜੇ ਹੋਏ ਦਰਦ ਸੰਕੁਚਿਤ ਅਤੇ ਤੰਗ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
[right|thumb| [ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ]]
ਇਹ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਗਰਮ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਚੀਨ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:IUCN Red List least concern species
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਚਰਮਖਾਂ

ਚਰਖ਼ੇ ਦੇ ਫੱਲੜ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਦੇ ਛੇਕਾਂ ਵਿਚ ਮੁੰਜ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਜਾਂ ਚਮੜੇ ਦੇ ਪਾਏ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਚਰਮਖਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਚਰਮਖਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਚਰਮਖਾਂ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਤਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਤਲੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਚਰਮਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਡੀਆਂ ਦੇ ਛੇਕਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਮਖਾਂ ਦੇ ਗੁੱਡੀਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰਹੇ ਮੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਤੱਕਲਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਰਮਖਾਂ ਹੀ ਤਕਲੇ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਰਮਖਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕੱਸਣ ਤੱਕਲੇ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਘੁਮਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਤੱਕਲੇ ਦੇ ਇਕਸਾਰ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਣੀ ਵਿਚੋਂ ਧਾਗਾ ਕੱਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਮਖਾਂ ਦੇ ਤੱਕਲੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਤੇਲ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਚਰਖਾ ਰੈਲਾ ਚੱਲੇ। 

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕੋਈ ਕੋਈ ਕੁੜੀ, ਬੜੀ ਹੀ ਚਰਖਾ ਕੱਤਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਬਹੁਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਚਰਮਖਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਛੋਟੀ ਘੂੰਈਂ

thumb|**ਛੋਟੀ ਘੂੰਈਂ**
**ਛੋਟੀ ਘੂੰਈਂ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Eleocharis atropurpurea**) ਸਪਾਈਕਸੇਜ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਨਾਮ ਜਾਮਨੀ ਸਪਾਈਕਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ( ਅਫਰੀਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ) ਦਾ ਇੱਕ ਜਲਜੀ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਵਿਆਪਕ ਵੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਛੋਟੀ ਘੂੰਈਂ ਦਾ ਬੂਟਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਖੱਡਿਆਂ ਤੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਤੱਕ ਗਿੱਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਸੇਜ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਦਸ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਲਾਲ-ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਤਲੇ ਖੜ੍ਹੇ ਤਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਟੁਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਤਣੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਅੰਡਾਕਾਰ-ਆਕਾਰ ਦਾ, ਨੋਕਦਾਰ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਇੱਕ ਸਪਾਈਕਲੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਛੋਟੇ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਰੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਾਮਨੀ-ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਲ ਇੱਕ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੰਬਾ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਕਾਲਾ ਅਚਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਚੱਕੀ

ਪੱਥਰ ਦੇ ਦੋ ਪੁੜਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਘੁਮਾ ਕੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਆਟਾ ਪੀਸਿਆ ਜਾਵੇ, ਦਾਣੇ ਦਲੇ ਜਾਣ, ਚੱਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੱਕੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਟਾ ਪੀਹਣ ਵਾਲੀ ਚੱਕੀ ਹੈ। ਇਕ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਆਟਾ ਪੀਹਣ ਵਾਲੀ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਟਾ ਪੀਹਣ ਵਾਲੀ ਚੱਕੀ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆਂ ਹਾਂ। ਇਸ ਚੱਕੀ ਨਾਲ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਬਹੂਆਂ ਅਤੇ ਬੁੜੀਆਂ ਆਪ ਹੀ ਆਟਾ, ਦਾਣਾ ਪੀਂਹਦੀਆਂ ਸਨ। ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਚੱਕੀ ਨਾਲ ਆਟਾ, ਦਾਣਾ ਪੀਹਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਚੱਕੀ ਲਾਉਣ ਦੀ ਇਕ ਰਸਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਚੱਕੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੁੜ ਨੂੰ ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਗੰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਗੰਡ ਉਪਰ ਚੱਕੀ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਪੁੜ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਡ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਚੱਕੀ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜਾਵੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੜਾਵੇ ਏਨੇ ਕੁ ਉੱਚੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠਕੇ ਚੱਕੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਹੇਠਲੇ ਪੁੜ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਵਿਚ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦੀ ਇਕ ਮੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦਾ ਇਕ ਟੁੱਕੜਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਪੱਥਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੱਥੇ ' ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕੀਲੀ/ਕਿੱਲੀ ਫਿੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੀਲੀ ਵਿਚ ਲੀਰਾਂ ਦਾ ਗੋਲ ਬੁੱਝਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬੁੱਝੇ ਨੂੰ ਰਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੱਕੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਪੁੜ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਵੀ ਇਕ ਗੋਲ ਮੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਏਸ ਮੋਰੀ ’ਤੇ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਉੱਚੀ ਗੋਲ ਜਿਹੀ ਬੀਂਡਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੋਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਲਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਮੰਨਮੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਨਮੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਮੋਰੀ/ਗਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਲੇ ਪੁੜ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਕਿੱਲੀ ਵਿਚ ਉਪਰਲੇ ਪੁੜ ਦੀ ਮੰਨਮੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਮੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਖਾਲੀ ਜਗਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਦਾਣੇ ਪੀਹਣ ਲਈ ਚੱਕੀ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਏ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਪਰਲੇ ਪੁੜ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਗਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੱਕੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦਾ ਇਕ ਹੱਥਾ/ਹੱਥੜਾ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਹੱਥੜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਹੀ ਜਨਾਨੀਆਂ ਚੱਕੀ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਚੱਕੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁਮਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗਲਾ ਘੱਟ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀਲੀ ਵਿਚੋਂ ਰਾਲ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਟਾ ਬਰੀਕ ਪੀਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਚੱਕੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘੁਮਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗਲਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀਲੀ ਵਿਚ ਰਾਲ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦਾਣਾ ਪੀਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਕੀ ਨਾਲ ਪੀਸਿਆ ਆਟਾ ਗੰਢ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਗੰਡ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਪਰਨਾਲੇ ਰਾਹੀਂ ਚੱਕੀ ਦੇ ਹੇਠ ਰੱਖੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਸਾਰਾ ਆਟਾ ਪੀਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੰਡ ਵਿਚ ਰਹੇ ਆਟੇ/ਦਾਣੇ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਟੋਟੇ ਨਾਲ ਗੰਡ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਇਸ ਟੋਟੇ ਨੂੰ ਪਰੋਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੱਕੀ ਦੇ ਪੁੜਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਟੱਕ ਜਦ ਘਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਆਟਾ ਮੋਟਾ ਪੀਹਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਚੱਕੀ ਦੇ ਪੁੜਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਮਿਸਤਰੀ/ਚੱਕੀਰਾਹੇ ਤੋਂ ਰਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਕੀ ਦੇ ਪੁੜਾਂ ਨੂੰ ਸੈਣੀ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟੱਕ ਲਾਉਣ ਨੂੰ ਚੱਕੀ ਰਾਹੁਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ ਚੁੱਕੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਚੱਕੀ ਦਾ ਕਰੱਤਵ।

ਹੁਣ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਘਰ ਹੀ ਚੱਕੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਚੱਕੀ ਦੇ ਪੁੜਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਗੱਢ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਚੱਕੀ ਹੈ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਕਦੇ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਟਾ ਚੱਕੀਆਂ ਥਾਂਥਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼