ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ

**ਮੋਹਨ ਮਧੁਕਰ ਰਾਓ ਭਾਗਵਤ** (ਜਨਮ 11 ਸਤੰਬਰ 1950) 2009 ਤੋਂ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਹਿੰਦੂਤਵ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਸੰਗਠਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (RSS) ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਸੰਘਚਾਲਕ (ਮੁਖੀ) ਹਨ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮੋਹਨ ਮਧੁਕਰ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਜਨਮ ਚੰਦਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਕਰਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਵੰਡੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਆਰਐਸਐਸ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਲੋਕਮਾਨਯ ਤਿਲਕ ਵਿਦਿਆਲਿਆ' ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ। ਚੰਦਰਪੁਰ ਦੇ ਜਨਤਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ। ਉਸਨੇ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਟਰਨਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1975 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਰਐਸਐਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ (ਪੂਰਾ-ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਮੋਟਰ/ਕਾਰਕੁਨ) ਬਣ ਗਿਆ।

ਉਹ 1991 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਰੀਰਿਕ ਪ੍ਰਧਾਨ (ਸਰੀਰਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ) ਬਣਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ (ਭਾਰਤ ਲਈ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਰਐਸਐਸ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ) ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

2000 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਐਚ.ਵੀ. ਸ਼ੇਸ਼ਾਦਰੀ ਨੇ ਖਰਾਬ ਸਿਹਤ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਰਐਸਐਸ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕੇਐਸ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੁਖੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਗਵਤ ਸਰਕਾਰਿਆਵਾਹ (ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ) ਬਣ ਗਏ।

ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ 21 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਆਰ ਐਸ ਐਸ (RSS) ਦਾ ਸਰਸੰਘਚਾਲਕ (ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ) ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੇ.ਬੀ. ਹੇਡਗੇਵਾਰ ਅਤੇ ਐਮ.ਐਸ. ਗੋਲਵਲਕਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ (CISF) ਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। Z+ VVIP ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਰ 'ਤੇ ਭਾਗਵਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।

2017 ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਪਹਿਲੇ ਆਰਐਸਐਸ ਮੁਖੀ ਬਣੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਦਿਨਾ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਰਐਸਐਸ ਨੇ ਐਮਐਸ ਗੋਲਵਲਕਰ ਦੇ "ਬੰਚ ਆਫ਼ ਥੌਟਸ " ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਸਨ।

## ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ 
ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰਐਸਐਸ) ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਖਾ - ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੇਵਿਕਾ ਸਮਿਤੀ ਦੀ 80ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸ਼ਿਬੀਰ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹੋਮੋ ਸੇਪੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਮੋ ਜੀਨਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਮੋ ਫਲੋਰੇਸੀਏਨਸਿਸ ਅਤੇ ਨਿਏਂਡਰਥਲਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਮੋ ਸੇਪੀਅਨ ਵੀ ਅਗਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਸਨ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਨ।

2019 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਘ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਰਐਸਐਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ - ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝੌਤਾਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਮਐਸ ਗੋਲਵਲਕਰ ਦੇ " ਬੰਚ ਆਫ਼ ਥੌਟਸ " ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਏਕੀਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵੰਡ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹੱਲ ਇਸਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ," ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 1947 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਖੇਤਰੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।

ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ LGBT ਭਾਈਚਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮਨੁੱਖ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਜੈਵਿਕ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਢੰਗ ਹੈ।"

ਜੂਨ 2024 ਵਿੱਚ, ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨੀਪੁਰ ਦੰਗਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਨਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ, ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ "ਸੱਚੀ ਆਜ਼ਾਦੀ" ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੈ।
## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
2017 ਵਿੱਚ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਗਿਆਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਤੀ।

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* ਯਸ਼ਸਵੀ ਭਾਰਤ , ਪ੍ਰਭਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 2021 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਪ੍ਰਚਾਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ