open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ

[thumb|2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ਪਰੇਡ ਦੌਰਾਨ [ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ* ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ* ਹੋਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ।]]

**ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ** ਇੱਕ ਲਿੰਗਕ ਅਨੁਸਥਾਪਨ ਜਾਂ ਲਿੰਗਕ ਹੋਂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਸਭ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਇਸ ਗੁੰਝਲ ਨੂੰ ਖੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਕਦਰ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਪੈਮਾਨੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਹੋਣਾ ਆਮ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤਾਰਾ। ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਲਿੰਗਕ ਹੋਂਦਾਂ ਦੇ ਸਿੰਧਾਂਤਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਖਰਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਕੁਈਰ ਨਾਲ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਈਰ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸੰਬੰਧ ਗੈਰ-ਕਦਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿੰਗਕ ਅਨੁਸਥਾਪਨ
ਅਵਨਧ ਸਾਜ਼

**ਅਵਨਧ ਸਾਜ਼** ਉਹਨਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਉੱਪਰ ਖੱਲ ਜਾਂ ਚਮੜਾ ਮੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਡੱਗੇ/ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜਾਂ ਹੱਥ ਦੀ ਥਾਪ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਰ/ਤਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
*ਢੋਲ
*ਢੋਲਕੀ
*ਨਗਾਰਾ
*ਡਫ਼ਲੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਜ਼
ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ

**ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਏ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਖਤ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖ਼ਜਾਨਾ ਮੰਤਰੀ ਦੀਵਾਨ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਵਾਨ ਅਮਰ ਨਾਥ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਿਖਤ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ 1836 ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਜ਼ ਹਨ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉੱਪਯੋਗੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਕੋਹਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ, *ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਏ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ* ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਦੁਆਰਾ 1928 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖਰੜੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੇ 23 ਚੈਪਟਰ ਤੇ 511 ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਉਪਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਚੈਪਟਰ 2
:6-ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਮਝਣਾ 
:7-ਸਮੀਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ 
:8-ਲਿੰਗ 
:9-ਅੰਕ 
:10-ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ 
:11-ਵਿਅਕਤੀ 
:12-ਜਨਤਕ
:13-ਮਿਟਾਇਆ 
:14-ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ 
:15-ਮਿਟਾਇਆ 
:16-ਮਿਟਾਇਆ 
:17-ਸਰਕਾਰ 
:18-ਭਾਰਤ 
:19-ਜੱਜ 
:20-ਨਿਆਂ ਅਦਾਲਤ 
:21-ਜਨਤਕ ਸੇਵਕ 
:22-ਚਲ ਸੰਪਤੀ 
:23-ਨਾਜਾਇਜ਼ ਘਾਟਾ ਤੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਵਾਧਾ 
:24-ਬੇਇਮਾਨੀ
:25-ਧੋਖਾਧੜੀ 
:26-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ 
:27-ਪਤਨੀ,ਕਲਰਕ ਜਾਂ ਨੋਕਰ ਦਾ ਸੰਪਤੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ 
:28-ਨਕਲੀ 
:29-ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 29A - ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਰਿਕਾਰਡ
:30-ਕੀਮਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ
:31-ਵਸੀਅਤ 
:32-ਐਕਟ ਦੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਭੁੱਲ ਬਾਰੇ ਦਸਦੇ ਹਨ 
:33-
:34-ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੰਮ
:35-ਜਿਹੜਾ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਅਪਰਾਧਿਕ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ 
:36-ਉਹ ਅਸਰ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਭੁੱਲ ਕਾਰਨ ਜਾ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪਏ ਹੋਣ 
:37-ਸਾਂਝੇ ਤੋਰ ਤੇ ਉਹ ਐਕਟ ਕਰਨੇ ਜਿਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਪਰਾਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 
:38-ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੋਸ਼ੀ ਹਨ 
:39-ਸਵੈ-ਇੱਛੁਕ
:40-ਅਪਰਾਧ
:41-ਖ਼ਾਸ ਕਾਨੂੰਨ 
:42-ਆਮ ਕਾਨੂੰਨ 
:43-ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਨਿਆ ਹੋਇਆ 
:44-ਸੱਟਾ 
:45-ਜਿੰਦਗੀ 
:46-ਮੌਤ
:47-ਜਾਨਵਰ 
:48-ਵਸੀਲਾ
:49-ਸਾਲ,ਮਹੀਨਾ 
:50-ਧਾਰਾ 
:51-ਕਸਮ 
:52-ਵਿਸ਼ਵਾਸ,52 A-ਹਾਰਬਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਰਾਓ ਸਾਹਿਬ ਦਾਨਵੇ

**ਰਾਓਸਾਹਿਬ ਦਾਦਾਰਾਓ ਪਾਟਿਲ ਦਾਨਵੇ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਬਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਾਲਨਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਐਮ.ਪੀ ਬਣਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।  

ਉਹਨਾਂ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੰਚਾਇਤ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੰਡਰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਸ੍ਰੀ ਦਾਨਵੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1999 'ਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ ਸਨ। ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਦੋ ਵਾਰ ਚੁਣੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Official biographical sketch in Parliament of India website 
*http://www.mahabjp.org 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
1591

**1591** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1590 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*ਮਿਤੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ
**ਮੁਹੰਮਦ ਕੁੱਲੀ ਕੁਤਬ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਡੀ.ਏ.ਵੀ ਕਾਲਜ, ਅਬੋਹਰ

**ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ** ਦਾ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਹਨੁਮਾਨਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ 20 ਕਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਕਾਲਜ 1960 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੇ ਲਈ ਡੀ.ਏ.ਵੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਅੱਜ ਅਬੋਹਰ, ਮਲੋਟ ਅਤੇ ਗੰਗਾਨਗਰ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਾਲਜ ਹੈ।
## ਕੋਰਸ
*ਬੀ.ਏ
*ਬੀ.ਸੀ.ਏ
*ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ
*ਐੱਮ.ਏ (ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਹਿਸਟਰੀ)
## ਉੱਘੇ ਲੋਕ
*ਬਲਰਾਮ ਜਾਖੜ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਹੇਅਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ

**ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਹੇਅਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ** ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ ਸੀਤੋ ਰੋਡ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੁੜਿਆਂ ਦਾ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੁੜਿਆਂ ਦੁਰੋਂ ਦੁਰੋਂ ਪੜ੍ਹਣ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਕਾਲਜ 60 ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਨਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਹੁਣ ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ 2000 ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
## ਕੋਰਸ
*ਬੀ.ਏ
*ਬੀ.ਸੀ.ਏ
*ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ
*ਐੱਮ.ਏ (ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਹਿਸਟਰੀ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ(ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਾਲਜ
ਉਮਾ ਭਾਰਤੀ

**ਉਮਾ ਭਾਰਤੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੰਸਾਧਨ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਇਹ 2003 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਹੀ। ਉਸਨੂੰ ਵਿਜੈ ਰਾਜੇ ਸਿੰਧਿਆ ਦੁਆਰਾ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਹ 1984 ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀ। 1989 ਵਿੱਚ ਉਹ ਖਾਜੁਰਾਹੋ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਹ 1991, 1996 ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ। 1999 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ ਬਦਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਭੋਪਾਲ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ, ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ, ਯੁਵਾ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਤੇ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਅਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 2014 ਵਿੱਚ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲ ਸਰੋਤ, ਨਦੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਪੁਨਰ ਉਥਾਨ ਲਈ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2017 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੀ।

ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ 1980 ਅਤੇ 1990 ਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਹਾਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

2003 ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਮਲੇਹਰਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ (ਆਈ.ਐੱਨ.ਸੀ.) ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਗਸਤ 2004 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ-ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 1994 ਦੇ ਹੁਬਲੀ ਦੰਗਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸਾਧਵੀ ਵੀ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤਿਆਗੀ ਔਰਤ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਮਾਤਾ ਵਿਜੇਰਾਜੇ ਸਿੰਧੀਆ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਧਾਰਮਿਕ ਮਿਸ਼ਨਰੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਵਿਜੈਰਾਜੇ ਸਿੰਧੀਆ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ। 1984 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਪਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ.ਐਨ.ਸੀ. ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। 1989 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਖਜੂਰਹੋ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤੀ, ਅਤੇ 1991, 1996 ਅਤੇ 1998 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੀਟ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।

ਐਲ.ਕੇ. ਅਡਵਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਗਈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Official Twitter
* "''India's firebrand Hindu nun''" – BBC News article dated 30 November 2005
* BBC article on Uma Bharti's suspension

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
1589

**1589** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1580 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
*ਮਿਤੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ 
*ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤਾਨਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ

**ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ** ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ ਫ਼ਾਜਲਿਕਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
## ਕੋਰਸ
*ਬੀ.ਏ
*ਬੀ.ਸੀ.ਏ
*ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ
*ਐੱਮ.ਏ (ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਹਿਸਟਰੀ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ(ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਤੜੌਲੀ

**ਤੜੋਲੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐੱਸ ਏ ਐੱਸ ਨਗਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹਦਬਸਤ ਨੰਬਰ 175 ਹੈ ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵੱਸੋਂ 536 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 272 ਮਰਦ ਅਤੇ 264 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਵੱਸੋਂ ਵਿਚੋਂ 410 ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਐਚ.ਡੀ ਦੇਵ ਗੌੜਾ

**ਐਚ.ਡੀ ਦੇਵ ਗੋੜਾ** ਦਾ ਜਨਮ 18 ਮਈ 1933 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਦੇਵ ਗੋੜਾ ਜੂਨ 1996 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1997 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਭਾਗਵਤ ਝਾਅ ਆਜ਼ਾਦ

**ਭਾਗਵਤ ਝਾਅ ਆਜ਼ਾਦ**  ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦਾ  ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।  ਉਹ 14 ਫਰਵਰੀ 1988 ਤੋਂ 10 ਮਾਰਚ 1989 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ  ਉਹ ਕੀਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦ, (ਭਾਜਪਾ) ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ'

ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਟਰਮਾਂ ਲਈ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗਲਪੁਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੀਜੀ, ਚੌਥੀ, ਪੰਜਵੀਂ, ਸਤਵੀਂ ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਿੱਖਿਆ, ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਤੇ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 1983 ਤੋਂ 1967 ਤੱਕ  ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 

ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ  28 ਨਵੰਬਰ 1922 ਨੂੰ ਅਣਵੰਡੇ ਬਿਹਾਰ (ਹੁਣ ਝਾਰਖੰਡ ਚ) ਦੇ ਗੋੱਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੇਹਰਾਮ ਦੇ ਕਸਬਾ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ TNB ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ TNB ਕਾਲਜ, ਭਾਗਲਪੁਰ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ। ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਸੀ।

 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ

thumb|ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ
**ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ** (1966 - 1 ਜੁਲਾਈ 2018) ਪਹਿਲਾ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਸਿੱਖ ਹੈ ਜੋ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਅਸੈਬਲੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ।

ਇਸਦੀ ਮੌਤ 1 ਜੁਲਾਈ 2018 ਨੂੰ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 18 ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਦੂ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਸਨ। ISIL ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਆਰਿਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ

**ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਆਰਿਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ** ਹਨੁਮਾਨਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕੁੜਿਆਂ ਦਾ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਕਾਲਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚੰਗੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਕੋਰਸ
*ਬੀ.ਏ
*ਬੀ.ਸੀ.ਏ
*ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ
*ਐੱਮ.ਏ (ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਹਿਸਟਰੀ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ(ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਰਾਧਾ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ

**ਰਾਧਾ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ **(ਜਨਮ 1 ਸਿਤੰਬਰ 1949) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਸਿੰਘ 2006 ਤੋਂ 2009 ਤਕ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਉਹ 11 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ, 13 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ 15 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ 16 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਚੰਪਾਰਨ ਹਲਕੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਕੋਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਜਨਨ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਕ ਸਰਗਰਮ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਸਵੈਂਸੇਵਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਨ ਸੰਘ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਯਾਤਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਏ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਾਡਾ ਮਕਸਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੈ।

## ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ 
ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ:
* ਵੈਧਿਆਨਾਥ ਸੇਵਾ ਟਰੱਸਟ 
* ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕ ਕਲਿਆਣ ਕਮੇਟੀ, ਮੋਤੀਹਾਰੀ ਬਿਹਾਰ 
* ਪੰਡਤ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਉਪਧਿਆਇਆ ਸਮ੍ਰਿਤੀ

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਲਚਸਪੀ 
* ਪੇਂਡੂ ਕਲਿਆਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਅਤੇ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ; 
* ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸ਼ੌਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ 
* ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜ 
* ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਕਲਬ 
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ- ਬਿਹਾਰ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ; ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ - ਬਿਹਾਰ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੀ ਸਾਂਝ

## ਦੌਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੇਸ਼ 
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਤੁਰਕੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਫਰਾਂਸ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ. ਸਕਾਟਲੈਂਡ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ

**ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ** ਮਨੁੱਖੀ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਲਿੰਗਕ ਪਸੰਦਾਂ, ਵਤੀਰੇ ਅਤੇ ਪਰਕਾਰਜ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ  
### ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ - ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਜੋਂ 
thumb|Havelock Ellis, a pioneering figure in the movement towards sexual emancipation in the late 19th century.
left|thumb|250x250px|Hirschfeld's books were burned by the Nazis in Berlin for being "un-German".

### ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ  
## 21ਵੀਂ ਸਦੀ 
## ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨੀ  
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰੀਰ-ਰਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ

**ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2006 ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਕੈਬੀਨੇਟ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ 2008 ਤੋਂ 2009 ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ 2009 ਤੋਂ 2010 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਝਾਰਖੰਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ। ਸੋਰੇਮ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਯੂਨੀਅਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਤਲ ਦੇ ਇਲਜਾਮ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।

ਉਹ 30 ਦਸੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ 30 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਕਰਕੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ 14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣ ਦੁਮਕਾ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੜਿਆ। ਉਹ ਝਾਰਖੰਡ ਮੁਕਤੀ ਮੋਰਚਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਭੁਵਨ (ਸੌਫਟਵੇਅਰ)

**ਭੁਵਨ** (Bhuvan) ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਿਕ੍ਸ਼ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਸੰਗਠਨ ਭਾਵ ਇਸਰੋ,ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਖ ਵਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਮੀਨੀ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਭਾਵ ਥ੍ਰੀ ਡੀ (Three D) ਚਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਾਚਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ . ਇਸਦਾ ਬੀਟਾ ਵਰਜ਼ਨ 2009 ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ .
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਮੋਟ ਸੈਸਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
2016 ਪਠਾਨਕੋਟ ਹਮਲਾ

**2016 ਪਠਾਨਕੋਟ ਹਮਲਾ** 2 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਪਠਾਨਕੋਟ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 2 ਅੱਤਵਾਦੀ ਅਤੇ 3 ਸੁਰੱਖਿਆ ਫ਼ੌਜੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। 2 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਲਗਾਤਾਰ 17 ਘੰਟੇ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ। ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਵਰਦੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਂ ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।

3 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 6 ਹੋ ਗਈ। 3 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਇੱਕ ਧਮਾਕੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ 4 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚੱਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। 4 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਜਿਹਾਦ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਲਈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਠਾਨਕੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਅਹਿੰਸਾ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੱਡੀ ਸਰਕਲ

**ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੱਡੀ ਸਰਕਲ** ਸਵੈ ਸੇਵੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1972 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਤੱਕ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਤੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਪਸਾਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਸਰਕਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਧਾਵੇ ਦੇ ਲਈ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਕਰਵਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ

**ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ** ਅਹਿੰਸਾ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।
## ਨੈਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤ
*ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰਨਾ
*ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲਣਾ
*ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨਾ
*ਵਿਭਚਾਰ ਨਾ ਕਰਨਾ
*ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾ ਕਰਨਾ
## ਅਹਿੰਸਾ
ਜੈਨ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਹਿੰਸਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੈਨ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸੂਖਮ ਵਿਵੇਚਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਰੂਪਣ ਸਰਵਗਿਅ - ਸਰਵਦਰਸ਼ੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਲੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ,ਬ੍ਰਹਮ ਭੂਤਕਾਲ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ - ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ),ਵੀਤਰਾਗੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਰਾਗ - ਦਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ)ਪ੍ਰਾਣੀ ਸਿਰਫ ਦੇ ਹਿਤੇੱਛੁਕ, ਅਨੰਤ ਅਨੁਕੰਪਾ ਯੁਕਤ ਜਿਨੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵੰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਤਾਏ ਹੋਏ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਕਰ ਹਰ ਇੱਕ ਆਤਮਾ ਆਪਣਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜੀਵ ਆਪ ਹੈ,ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਉਸਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ .ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ,ਪਿਛਲਾ ਜਨਮ,ਬੰਨ - ਮੁਕਤੀ ਆਦਿ ਜੈਨ ਧਰਮ ਮਾਨਦਾਂ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਾ,ਸੱਚ,ਤਪ ਇਹ ਇਸ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।

## ਤ੍ਰਿਰਤਨ
*ਸਮਯਕ ਦਰਸ਼ਨ
*ਸਮਯਕ ਗਿਆਨ
*ਸਮਯਕ ਆਚਾਰ
## ਰੱਬ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ
ਜੈਨ ਦਰਸ਼ਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ,ਅਪਿਤੁ ਸਦੀਵੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।ਜਨਮ ਮਰਨ ਆਦਿ ਜੋ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਉਸਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਸਾਰਵਭੌਮਿਕ ਸੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਜੀਵ ਜਿਵੇਂ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਵਰੁਪ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਭੈੜੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਭੁਗਤਣ ਲਈ ਉਹ ਮਨੁੱਖ,ਨਰਕ,ਦੇਵ,ਅਤੇ ਤੀਰਿਆੰਚ(ਜਾਨਵਰ)ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਮਰਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕਤ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਈਸ਼ਵਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
1594

**1594** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1590 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
27 ਫ਼ਰਵਰੀ&ndash; ਹੈਨਰੀ ਚੌਥਾ ਨੇ ਫ੍ਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ

**ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ** ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਬੁਰਿਆਂ ਚੀਜਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ੇ ਹਨ।
## ਤ੍ਰਿਸ਼ਰਨ
*ਬੁੱਧ
*ਧਰਮ
*ਸੰਘ
## ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਮਾਰਗ
*ਸਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
*ਸਹੀ ਸੰਕਲਪ
*ਸਹੀ ਵਾਕ
*ਸਹੀ ਕਰਮ
*ਸਹੀ ਨਿਰਬਾਹ
*ਸਹੀ ਉੱਦਮ
*ਸਹੀ ਧਿਆਨ
*ਸਹੀ ਸਮਾਧੀ(ਇਕਾਗਰਤਾ)
## ਅਹਿੰਸਾ
ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਾਂਗ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਵੀ ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਨੈਤਿਕ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੇ ਜਾਤ ਪਾਤ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਧਰਮ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।
## ਨੈਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤ
*ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਪਾਲਣ
*ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨਾ
*ਬ੍ਰਹਮਚਰੀਆ ਦਾ ਪਾਲਣ
*ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲਣਾ
*ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨਾ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ ਧਰਮ
ਪ੍ਰਣਵ ਧਨਾਵੜੇ

**ਪ੍ਰਣਵ ਧਨਾਵੜੇ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਵਲ 'ਤੇ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਰੀ 'ਚ 1000 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਸੀ ਗਾਂਧੀ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਿਆਂ 15 ਸਾਲਾ ਧਨਵਾੜੇ ਨੇ ਮੁੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਭੰਡਾਰੀ ਕੱਪ ਅੰਤਰ ਸਕੂਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਗੁਰੂਕੁਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 323 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 312.38 ਦੇ ਸਟਰਾਈਕ ਔਸਤ ਨਾਲ 1009 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। 395 ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਧਨਵਾੜੇ ਨੇ 129 ਚੌਕੇ ਤੇ 59 ਛੱਕੇ ਲਾਏ। ਧਨਵਾੜੇ ਨੇ ਅੱਜ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਰੀ ਖੇਡ ਕੇ ਸਾਲ 1899 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਏਈਜੇ ਕੋਲਿਨਸ ਦੇ ਕਲਾਰਕ ਹਾਊਸ ਖਿਲਾਫ਼ ਨਾਰਥ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਨਾਬਾਦ 628 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਮਾਤ ਪਾਈ। ਕੇਸੀ ਗਾਂਧੀ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨੇ ਧਨਵਾੜੇ ਦੀ ਪਾਰੀ ਦੀ ਬਦੌਲਤ 1907 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਣਾਏ 1107 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਿਆ। ਥਾਨੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਵਾਯਲੇਂਗਰ ਮੈਦਾਨ ’ਤੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਧਨਵਾੜੇ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਹ ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਅੰਬਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮਹਿਜ਼ 31 ਦੌੜਾਂ ’ਤੇ ਢੇਰ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਬਣਾਇਆ। ਧਨਵਾੜੇ ਨੇ ਖੇਡ ਸਮਾਪਤੀ ’ਤੇ 652 ਦੌੜਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਖੇਡਦਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
## ਜੀਵਨ
ਉਹ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ ਜੋ ਐਮਸੀਏ ਦੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕੋਚ ਮੋਬਿਨ ਸ਼ੇਖ਼ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਆਟੋ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਵ ਨੇ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੋਬਿਨ ਸ਼ੇਖ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਹਨ। 15 ਸਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਣਵ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਟੋ ਡਰਾਈਵਰ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਡਰ-16 'ਚ ਪ੍ਰਣਵ ਕੇ. ਸੀ. ਗਾਂਧੀ ਸਕੂਲ, ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਕੋਚਿੰਗ ਦਾ ਖਰਚਾ ਚੁੱਕੇਗੀ। ਪ੍ਰਣਵ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ 'ਚ ਉਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬਰੈਡ ਹੈਡਿਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਈਡਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ
ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ

**ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ** ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕ **ਬਾਈਬਲ** ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
## ਆਦੇਸ਼
*ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨੋ ਨਾ ਮਾਰੋ
*ਵਿਭਚਾਰ ਨਾ ਕਰੋ
*ਕਿਸੇ ਵਿਰੁੱਧ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਨਾ ਦਿਉ
*ਆਪਣੇ ਗਵਾਂਢੀ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖੋ
*ਗਵਾਂਢੀ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵੱਲ ਮਾੜੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖੋ
*ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ
*ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰੋ
*ਕਿਸੇ ਬੁੱਤ ਅੱਗੇ ਨਹੀ ਝੂਕਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਾ
## ਛੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰੋ
*ਹੰਕਾਰ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾ
*ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ੁਬਾਨ
*ਬੇਗ਼ੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਡੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥ
*ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਭੈੜੀਆਂ ਵਿਉਂਤਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ
*ਬੁਰਾਈ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮ
*ਉਹ ਪੂਰਸ਼ ਜਿਹੜਾ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ
## ਸੱਬਾਬ
ਇਹ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਆਰਾਮ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਸੱਬਾਬ ਦਾ ਦਿਨ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖੋ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ
ਰੁੱਖ ਮਹਿਮਾ

**ਰੁੱਖ  ਮਹਿਮਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ:Psalm Of Trees) ਪ੍ਰੋ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ  ਲਿਖਿਤ ਦੋ –ਭਾਸ਼ੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ

**ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ: Communist Movement in Punjab) ਭਗਵਾਨ ਜੋਸ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਗ

**ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਾਖ** ਨੂੰ ਓਲਡ ਟੈਸਟਾਮੈਂਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਸਾਈ ਧਰਮ 'ਚ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 
## ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥ
#ਜੈਨੇਸਿਸ
#ਇਕਸੋਡਸ
#ਲੇਵੀਟਿਕਸ
#ਨੰਬਰਜ਼
#ਡਿਊਟੇਰੋਨਾਮੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਾਈ ਧਰਮ
ਚੋਣਵੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ

**ਚੋਣਵੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ** (Selected Pakistani Short Stories) ਖ਼ਾਲਿਦ ਫ਼ਰਹਾਦ ਧਾਰੀਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਲੇਖ
ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ

right|thumb|320x320px|ਸਿੰਗ - ਇੱਕ ਆਮ ਲਿੰਗਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ
right|thumb|220x220px|Greater sage-grouse at a lek, with multiple males displaying for the less conspicuous females.
thumb|307x307px|Anatomical structures on the head and throat of a domestic turkey. 1. Caruncles, 2. Snood, 3. Wattle (dewlap), 4. Major caruncle, 5. Beard. During sexual behaviour, these structures enlarge or become brightly coloured.
**ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ** ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਇੱਕ ਹੋ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਹੋਣ। ਆਮ ਸੰਭੋਗ ਜਾਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਜਾਨਵਰ ਜਿਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਮੋਨੋਗੈਮੀ, ਪੋਲੀਐਂਡਰੀ, ਪੋਲੀਗੈਮੀ ਅਤੇ ਪਰੋਮੀਸਕੁਟੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਲਿੰਗਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਉਹ ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿੰਗਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਕਾਮ ਪੂਰਤੀ, ਸਮਲਿੰਗਕਤਾ, ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਲਿੰਗਕ ਹੋਂਦਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। 

## ਮੇਟੀਂਗ ਪ੍ਰਬੰਧ 
### Monogamy 
### Polygyny 
### Polyandry 
right|thumb|The anglerfish *Haplophryne mollis* is polyandrous. This female is trailing the atrophied remains of males she has encountered

### Polygynandry 
### Polygamy 
## Parental investment and reproductive success 
thumb|Mating grey slugs, suspended from a slime thread.

## Seasonality 
right|thumb|Brain corals typically spawning in connection with the full moon every August

### Mammals 
### Amphibians 
### Fish 
## Motivation 
### Neurohormones in the mating systems of voles 
### Oxytocin and rat sexual behaviour 
### Oxytocin and primate sexual behaviour 
### Pleasure 
## Koinophilia 
## Interpretation bias 
## Types of sexual behaviour 
### Reproductive sexual behaviour 
#### Cuckoldry 
right|thumb|Small male bluegill sunfishes cuckold large males by adopting *sneaker* strategies

#### Hermaphroditism 
right|thumb|Female groupers change their sex to male if no male is available

#### Sexual cannibalism 
right|thumb|220x220px|Araneus diadematus - cannibalistic mating behaviour

## References 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਨਵਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਨਨ
ਡਰੈਗਨ ਬਾਲ

**ਡਰੈਗਨ ਬਾਲ** (ਜਪਾਨੀ: ド ラ ゴ ン ボ ー ル) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਐਨੀਮੀ ਅਤੇ ਮਾਂਗਾ ਲੜੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਰੈਗਨ ਬਾਲ
ਹੋਟਲ ਗੈਲਵੇਜ਼

**ਹੋਟਲ ਗੈਲਵੇਜ਼**, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਗੈਲਵੈਜ਼ਟਨ ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹੋਟਲ ਹੈ, ਜੋਕਿ ਸਾਲ 1911 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆI ਇਸਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਾਂ ਗੈਲਵਜ਼ ਸੀ, ਜੋਕਿ ਮਹਾਨ ਬਰਨਾਡੋ ਡੇ ਗੈਲਵਜ਼ ਵੇ ਮੈਡਰਿਡ, ਕਾਉਂਟ ਆਫ਼ ਗੈਲਵਜ਼ ਦੇ ਆਦਰ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀI ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈI ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਇਤਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1979 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈI ਹੋਟਲ ਗੈਲਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਪਾ, ਇੱਕ ਵਯਣਧਾਮ ਗਰੈਂਡ ਹੋਟਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹੋਟਲ ਦਾ ਸਦੱਸ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੱਸਟ ਫ਼ਾਰ ਹਿਸਟਾਰਿਕ ਪ੍ਰੀਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈI

## ਇਤਿਹਾਸ
ਗੈਲਵੈਜ਼ਟਨ ਨਾਗਰਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਆਗ ਦੀ ਵਜਾਹ ਨਾਲ ਗੈਲਵੈਜ਼ਟਨ ਆਈਲੈੰਡ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹੋਟਲ (ਦਾ ਬੀਚ ਹੋਟਲ) ਦੇ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੈਲਵੈਜ਼ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਸਾਲ 1898 ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈI ਸਾਲ 1900 ਦੇ ਤੁਫ਼ਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਵੀਪ ਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਅਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈI ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਮੌਰਨ, ਸੇਂਟ ਲੁਇਸ ਦੇ ਰੁਸੈਲ ਤੇ ਕਰੌਵੈਲ, ਮਿਸੂਰੀ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨ ਰਿਵਾਇਵਲ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਰਿਵਾਇਵਲ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀI ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ 1 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ 1911 ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆI

3 ਅਕਤੂਬਰ 1940 ਨੂੰ, ਗੈਲਵੈਜ਼ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਵਿਲਿਯਮ ਲੂਇਸ ਮੂਡੀ, ਜੂਨਿਯਰ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਸਟ ਗਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਾਏ ਤੇ ਕਮਰੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀI ਗੈਲਵੈਜ਼ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਇਥੇਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਖਾਸਤੌਰ ਤੇ 1940 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਨਜੈਜ਼ ਜੂਆ ਉਦਯੋਗ ਗੈਲਵੈਜ਼ਟਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀI ਪਰ, ਜਦੋਂ ਨਜੈਜ਼ ਜੂਏ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਟੇਕ੍ਸਾਸ ਰੇਂਜਰਸ ਦੁਆਰਾ ਮੱਧ 1950 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਘੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਗੈਲਵੈਜ਼ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈI

ਸਾਲ 1965 ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੋਟਲ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਰੰਮਤ ਹੋਈI ਸਾਲ 1971 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਹਾਰਵੇਅ ਓ ਮੈਕਕੈਰਿਥੇ ਅਤੇ ਡਾ. ਲਿਓਨ ਬਰੋਮਬਰਗ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿੱਤਾ ਗਿਆI ਸਾਲ 1979 ਵਿੱਚ, ਹੋਟਲ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡੈਂਟਨ ਕੂਲੇਅ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਹੋਟਲ 1978 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਹੋਟਲ 1989 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਰਿਅਟ ਫ਼ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆI ਹੋਟਲ ਗੈਲਵੈਜ਼ ਨੂੰ ਗੈਲਵੈਜ਼ਟਨ ਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਿਯਲ ਇਸਟੇਟ ਡਵੈਲਪਰ ਜਾਰਜ ਪੀ ਮਿਸ਼ੈਲ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1995 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੇਆ ਸੀI ਮਿਸ਼ੈਲ ਨੇ ਗੈਲਵੈਜ਼ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਉਸਦੇ 1911 ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾI ਮਿਸ਼ੈਲ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦੁਆਰਾ, 1996 ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿਨਡਮ ਹੋਟਲਸ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਾਰਟ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਗੈਲਵੇਜ਼ ਤੇ ਨਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆI ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ 226 ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਸੂੱਟ ਹਨI

ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਤੁਫ਼ਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਟਲ ਦੀ ਛੱਤ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਟਾਇਲਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਧੱਰ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਪਾ, ਹੈਲਥ ਕਲੱਬ, ਵਪਾਰਿਕ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਲਾਂਡਰੀ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੱੜ ਦਾ ਪਾਣੀ ਭਰ ਗਿਆI ਤੁਫ਼ਾਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੈਲਵੈਜ਼ਟਨ ਟਾਪੂ ਦੇ 6000 ਵਸਨੀਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੀ, ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੋਟਲ 1911 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀI

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹੋਟਲ
ਹੈਂਡਸੈੱਟ

ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਟੈਲੀਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੈਂਡਸੈੱਟ ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੰਨ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਆਵਾਜ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਹੈੱਡਸੈੱਟ (ਆਡੀਓ) 
## ਹਵਾਲੇ
*http://www.telephonymuseum.com/telephone%20history.htm 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਲੀਫੋਨ
ਸ਼ੀਤਪਿਤ

**ਸ਼ੀਤਪਿਤ** ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਲਾਲ-ਲਾਲ ਉਭਰਵੇਂ ਦਾਣੇ ਜਾਂ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਪੈ ਜਾਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ‘ਅਰਟੀਕੇਰੀਆ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਗ਼ਲਤ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਗੰਦਾ ਮਾਸ, ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜੇ, ਭੂੰਡੀਆਂ ਲੜਨ ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਗੰਦਾ ਹੋ ਕੇ ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਲਾਲ-ਲਾਲ ਉਭਰਵੇਂ ਦਾਣੇ ਜਾਂ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਲੱਛਣ
ਚਮੜੀ ਤੇ ਸੋਜ਼, ਖਾਰਿਸ਼, ਜਲਣ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਉਭਰੇ ਦਾਣੇ ਜਾਂ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦਾ ਬਣ ਜਾਣਾ।
## ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
ਹਲਕਾ ਸਾਦਾ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਭੋਜਨ ਕਰੋ। ਹਲਕੀ ਸੈਰ ਅਤੇ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਤੌਲੀਆ ਸਾਫ਼ ਵਰਤੋਂ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਕਾਨੂੰਨ

**ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਜਾਂ ਕੌਮੀਅਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ** ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਮਿਲਣਾ ਜਾਂ ਦੇਣਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ 2 ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 5 ਤੋਂ 11 ਅਧੀਨ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਹੋਰ ਐਕਟ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਐਕਟ 1986, ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਐਕਟ (ਸੋਧ) 1992, ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਐਕਟ (ਸੋਧ) 2003 ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਐਕਟ (ਸੋਧ) 2005 ਆਦਿ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਮੁਫ਼ਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਈਦ

**ਮੁਫ਼ਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਈਦ** (12 ਜਨਵਰੀ 1936 - 7 ਜਨਵਰੀ 2016) ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੀਪਲਸ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜੇ. ਬੀ. ਡਸੂਜਾ

**ਜੇ. ਬੀ. ਡਸੂਜਾ** ਨੂੰ ਜੇ. ਬੀ. ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1921 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਗਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਚਿਵ ਦਾ ਪਦਭਾਰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਸਮਾਜਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪੱਕਾ ਸਮਰਥੱਕ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿ ਸੰਵੇਦਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉਤਰਦਾਈ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨੌਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੌਕਰ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਸਾਈ
ਨੰਦਿਨੀ ਸ਼ੰਕਰ

**ਨੰਦਿਨੀ ਸ਼ੰਕਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Nandini Shankar) (1993 ਜਨਮ) ਭਾਰਤੀ ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਡਾ ਸੰਗੀਤਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡਾ. ਮਮਤਾ ਜੋਸ਼ੀ (ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕਾ)

**ਡਾ. ਮਮਤਾ ਜੋਸ਼ੀ** ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਡਾ. ਮਮਤਾ ਜੋਸ਼ੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਗਰਲ (ਸੋਨ ਕੁੜੀ) ਦੇ ਨਾ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪੀ ਐਚ.ਡੀ.ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਐਮ.ਏ. (ਸੰਗੀਤ) ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. (ਕੱਥਕ ਨ੍ਰਿਤ) ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿਤੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਇਸ ਸੋਨ ਪਰੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ) ਦਾ ਵੱਕਾਰੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਮਤਾ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵੋਕਲ ਮਿਊਜ਼ਕ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਹਨ। ਉਹ ਲਾਲ ਚੰਦ ਯਮਲਾ ਜੱਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।

## ਡਾ ਮਮਤਾ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਗਾਏ ਗੀਤ
ਚੰਗੇ ਆ ਕਿ ਮੰਦੇ ਆ ਨਿਭਾਈ ਰੱਖੀ ਸੋਹਣਿਆ, 
ਦਿਲ ਦੇਣਾ ਤੇ ਦਿਲ ਮੰਗਣਾ ਸੌਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ, 
ਮੌਲਾ ਦੇ ਰੰਗ ਨਿਆਰੇ ਨੇ,
ਸਭ ਐਬ ਪਛਾਨਣ ਲੋਕਾਂ ਦੇ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਖੋਜੀ)

thumbnail|ਬਾਊ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ 'ਖੋਜੀ'
**ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖੋਜੀ** (-1999)ਜੋ **ਬਾਊ ਜੀ **ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਬੁੰਗਾ ਟਰਸਟ ਦੋਦੜਾ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਸੰਗਤ ਦੋਦੜਾ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸਨ।ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ, 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ 'ਬਾਊ ਜੀ 'ਦੀ ਅੱਲ ਪੈ ਗਈ।
ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤੀ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਬਣੇ।1999 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਨਾ ਕਰ ਗਏ। ਜੀਵਨ ਭਰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ,ਸੰਗਤ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਅਲਿਪਤ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜਹੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ।
1981 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੈਲਗਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਤੇ ਬਾਦ ਇਹ ਸੰਗਤੀ ਕੀਰਤਨ ਦੋਦੜਾ ਲਹਿਰ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ।
## ਕੀਤੇ ਕੰਮ
### ਸਿੱਖ ਸੰਗਤੀ ਕੈਂਪ ਲਹਿਰ
ਉਹਨਾਂ ਬਰਮਾ ਫੌਜ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਆਪਣੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਫ਼ੌਜੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ, ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। 1960 ਤੋਂ ਅਰੰਭ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਹਿਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।ਅੱਜਕਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ(ਭਾਰਤ)ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ/ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨੀਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤੀ ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਕੈਂਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ 8-10 ਦਿਨੀਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੋਦੜਾ ਤੇ ਦੁਰਾਹਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਂਉਦੀ ਹੈ।
### ਗੁਰਦੁਆਰੇ
#ਉਹਨਾਂ 1973 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੋਦੜਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਫ਼ੌਜੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੂਬੇਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਪਲਾਟ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
#1990ਵਿੱਚ ਦੋਦੜਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਾਲ (200ਫੁੱਟ*150ਫੁੱਟ) ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ **ਸੰਗਤ**, **ਹਉਮੈ**,**ਸਬਦ**,**ਦੂਜਾ ਭਾਉ**, **ਸਿਮਰਨ**, **ਧਰਮ ਜਾਂ ਮਜ਼ਹਬ**, **ਭਰਮ **,**ਬੰਧਨ-ਛੁਟਨ ** ਆਦਿ ਤੇ ਲਿਖੇ ਜੋ 13 ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ (ਧਾਰਾ 304 ਬ)

**ਧਾਰਾ 304 B** ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਹੇਜ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਮੌਤ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦ ਕਿਸੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਜਲਨ ਦੇ ਜਖਮਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਿਸੀ ਹੋਰ ਚੋਟ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਹਾਲਤ ਦੇ ਉਲਟ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ 7 ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾ ਉਹ ਜ਼ੁਲਮ ਕਿਸੇ ਦਹੇਜ ਦੀ ਮੰਗ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾ ਅਜਿਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦਹੇਜ ਦੇ ਲਈ ਮੌਤ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਐਸ਼ੇ ਪਤੀ ਜਾ ਸਬੰਧੀ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਕਸੂਰਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ
ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 312

**ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 312** ਅਨੁਸਾਰ, ਗਰਭਪਾਤ ਕਾਰਤ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਰਭਪਤੀ ਇਸਤਰੀ ਦਾ, ਸਵੈ ਇਛਾ ਨਾਲ ਗਰਭ-ਪਾਤ ਕਾਰਤ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਅਜਿਹਾ ਗਰਭਪਾਤ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਨੇਕ-ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਕਾਰਤ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਆਦ 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕੇਗੀ, ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ, ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ, ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਇਸਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਹਿਲਣ ਜੁਲਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਦੀ ਕੈਦੀ ਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਆਦ 7 ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕੇਗੀ, ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋਵੋਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ
ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 313

**ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 313** ਅਨੁਸਾਰ, ਗਰਭ-ਪਾਤ ਕਾਰਤ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਸਬੰਧਿਤ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਤੋ ਬਿਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਹਿਲਣ ਜੁਲਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾ ਨਾ, ਅੰਤਲੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਅਪਰਾਧ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ, ਜਾ ਸਧਾਰਨ ਜਾ ਸਖਤ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਆਦ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕੇਗਾ, ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਵੀ ਭਾਗੀ ਹੋਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ
ਪਾਸਪੋਰਟ ਐਕਟ

**ਪਾਸਪੋਰਟ ਐਕਟ** ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਐਕਟ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟ ਭਾਰਤ ਪਾਸਪੋਰਟ ਆਰਡੀਨੈਸ 1967 ਦੀ ਥਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ 5 ਮਈ 1967 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਲੈਣ ਲਈ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
*ਸਧਾਰਨ ਪਾਸਪੋਰਟ
*ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਪਾਸਪੋਰਟ
*ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਪਾਸਪੋਰਟ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਮਕਤਬ

ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਚਾਰ ਦੋਸਤਾਂ ਹਜ਼ਰਤ ਅਬੂਬਕਰ, ਹਜ਼ਰਤ ਉਮਰ, ਹਜ਼ਰਤ ਉਸਮਾਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਪਦਾਂ ਨੂੰ **ਮਕਤਬ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀਆਂ ਮਸਨਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ
ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 314

**ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 314** ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਗਰਭਪਾਤੀ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਗਰਭ-ਪਾਤ ਕਾਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਜ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਆਦ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕੇਗੀ, ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਵੀ ਭਾਗੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੇ ਉਹ ਕਾਰਜ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਤੋ ਬਿਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ. ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਕਾਰਜ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਤੋ ਬਿਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਕਾਰਜ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਤੋ ਬਿਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ, ਜਾ ਉਪਰ ਜਿਕਰ ਕੀਤੀ, ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ

**ਮਹਾਰਾਜਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ** ਜੋ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਜਨਵਰੀ, 1691 ਦੇ ਦਿਨ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਫ਼ੂਲ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਖੰਨਾ ਦੇ ਭਾਈ ਕਾਲਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਫੱਤੋ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਤਿਹ ਕੌਰ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਆਪ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਆਪ 1714 ਵਿੱਚ 30 ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਹੀ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਬਣਿਆ। 1723 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਰਨਾਲਾ ਨੁ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਿਲਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। 1731 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਰਾਇ ਕਲ੍ਹਾ ਨੂੰ, ਛਾਜਲੀ, ਲੌਂਗੋਵਾਲ, ਦਿੜ੍ਹਬਾ, ਸ਼ੇਰੋਂ ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬਠਿੰਡਾ 'ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਆਪ ਨੇ 1732 ਵਿੱਚ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲਈ ਤੇ ਸਿੱਖ ਸਜ ਗਿਆ| ਆਪ 1753 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਨਗਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। 1761 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਮਰਹੱਟਿਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿਤਾ ਜਿਸ 'ਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਆਲਾ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮਰਹੱਟਿਆਂ, ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਮਾਲ ਲੁੱਟਣ ਮਗਰੋਂ, ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਤਾਕਤ ਸਮਝਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮੁੜ ਪਿਆ 29 ਮਾਰਚ, 1761 ਦੇ ਦਿਨ ਪੁੱਜੇ।ਇਥੇ ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੀਮਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੀਤੇ ਸਾਲ ਮਰਹੱਟਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਇਸ ਗ਼ਲਤੀ ਦੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗ ਲਈ। ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਖਿਆ। ਜੁਰਮਾਨਾ ਵਸੂਲ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਹਕੂਮਤ ਵਲੋਂ 'ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਰਾਜਾ' ਦਾ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿਤਾ। ਮਗਰੋਂ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਕਬੂਲਣ 'ਤੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹੂਲਵਾਲੀਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪੋਤਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। 7 ਅਗਸਤ, 1765 ਨੂੰ ਆਪ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਬਾ ਸੱਭਾ ਸਿੰਘ : ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1691
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1765
ਮਦਹ

**ਮਦਹ** ਫ਼ਾਰਸੀ ਮਨਸਵੀਆਂ 'ਚ ਤਤਕਾਲੀਨ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਸੀ। ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਆਖਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਿੱਸਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ
ਗੁਰੂ ਬੰਦਗੀ

ਫ਼ਾਰਸੀ ਮਸਨਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ, ਪੀਰ, ਔਲਿਆ ਆਦਿ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਤੇ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਨੂੰ **ਗੁਰੂ ਬੰਦਗੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ
ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ (ਪਹਿਲਵਾਨ)

**ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਸੋਲੰਕੀ (**ਜਨਮ 26 ਮਈ 1983) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ 66 ਕਿਲੋ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ 2010 ਵਰਲਡ ਟਾਈਟਲ, 2012 ਲੰਦਨ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਗਮਾ 2008 ਬੀਜਿੰਗ ਓਲਿਂਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸੁਸ਼ੀਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। 2008 ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀਆ ਗਿਆ ਤਗਮਾ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਤਗਮਾ ਸੀ ਅਤੇ 1952 ਦੇ ਗਰਮ ਰੁੱਤ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾਂ ਤਗਮਾ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2009 ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂ ਵਾਲ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਡ ਰਤਨ ਮਿਲਿਆ ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੇ 74 ਕਿ: ਗ੍ਰਾ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ.

## ਜੀਵਨ 
## ਕੈਰਿਯਰ 
thumb|Kumar at 2008 Summer Olympics

### 2008 ਬੀਜਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ 
### 2010 ਵਰਲਡ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਮੋਸਕੋ 
### 2010 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ, ਦਿੱਲੀ 
### 2012 ਲੰਦਨ ਓਲੰਪਿਕ 
thumb|Kumar (left) at the 2012 Olympics

### 2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ, ਗਲਾਸਗੋ 
## ਇਨਾਮ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* Arjuna Award, 2005
* Padma Shri, 2011
; For the bronze medal at 2008 Beijing Olympics
* Rajiv Gandhi Khel Ratna award (joint), India's highest sporting honour.
*  cash award and promotion to Assistant Commercial Manager from chief ticketing inspector by Railway Ministry (his employer)
*  cash award from the Delhi Government.

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* India at the 2008 Summer Olympics
* Wrestling at the 2008 Summer Olympics – Men's freestyle 66 kg
* Wrestling at the 2012 Summer Olympics – Men's freestyle 66&nbsp;kg

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ

**ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ** ਜਾਂ **ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ** ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਜਾਂ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਿਰਫ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਜੁਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਮੈਨੇਜਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆ ਨਾਲ, ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ, ਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਰਡ ਆਫ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਜਮਾ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਿੱਤੇ
ਗੁੁਰਦੁਆਰਾ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ

**ਗੁੁਰਦੁਆਰਾ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ** ਦਾ ਅਸਥਾਨ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਡਾਬਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਦਮਪੁਰ-ਜੈਤਸਰ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਤੋਂ 85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਰਾਇਸਿੰਘਨਗਰ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ 1953 ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਬਰਤਨ ਪਰਾਤ, ਦੇਗ, ਕੜਛੇ ਆਦਿ ਵੀ ਇੱਥੇ ਲੰਗਰ ਵਰਤਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਢਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ 150 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਘੋਰ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਮੁਗ਼ਲਾਂ, ਪਠਾਣਾਂ, ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਨਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੂਝਦੇ ਰਹੇ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ-ਛਿਪ ਕੇ ਆਪਣਾ ਬਚਾਉ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਦਮਪੁਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਵੇਲੇ-ਕੁਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਲੁਕ-ਛਿਪ ਕੇ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੰਨ 1740 ਈਸਵੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਜ਼ਕਰੀਏ ਦੇ ਸਤਾਏ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਆਪਣਾ ਘਰ-ਘਾਟ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆ ਵਸੇ ਸਨ। ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੇ ਜੋ ਹੁਣ ਸ਼ਹੀਦ ਨਗਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। 
## ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ ਬਲਾਕਾ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਕਾਰਿੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਮੀਰਕੋਟੀਆ ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਮਾੜੀ ਕੰਬੋਜ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਚੌਧਰੀਆਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਗਏ। ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਲਾਚੀ ਬੇਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮਾਮਲਾ ਦੇਣ ਆਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੱਸਾ ਰੰਗੜ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਚੌਧਰੀ ਮਾਮਲਾ ਤਾਰਨ ਆਏ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਅੰਦਰ ਕੰਜਰੀ ਨੱਚ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦੌਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਥੈਲੀਆਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੱਸਾ ਰੰਗੜ ਗਰਦਨ ਨੀਵੀਂ ਕਰਕੇ ਥੈਲੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੈਸੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ, ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸੀਸ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਧੜ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੱਸੇ ਰੰਗੜ ਦੇ ਵੱਢੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਨੇਜੇ ਨਾਲ ਟੰਗ ਲਿਆ ਤੇ ਸਭ ਦੇ ਵੇਖਦੇ-ਵੇਖਦੇ ਘੋੜੇ ਭਜਾ ਕੇ ਲੈ ਆਏ। ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ ਪੁੱਜ ਕੇ ਉਥੇ ਇਕੱਤਰ ਖਾਲਸਾ ਦਲ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ
ਦਾਨਾ

**ਦਾਨਾ** ਵਜੀਦ ਦਾ ਸਮਕਾਲਾ ਕਵੀ ਸੀ। ਦਾਨੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਜੀਦ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਉਹ ਵਜੀਦ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਕਾਵਿ ਰੰਗ ਤੋਂ ਇਨਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਜੀਦ ਦੇ ਕਲਾਮ ਦੀ ਹੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ 'ਦਾਨਾ ਕੌਣ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਆਖੇ ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਇੰਜ ਕਰ' ਕਾਵਿ ਤੁੱਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ 'ਮੂਰਖਨਾਮਾ' ਹੈ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਵਜੀਦ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਖ਼ੁਦ ਬੜੀ ਵੱਡੀ ਮੂਰਖਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ

ਸਮਾਂ ਕਾਲ ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਦੇ ਸਿਰ ਆਇਆ।
ਤਾਂ ਲੋਭ ਦਾਮ ਦੇ ਪਕੜ ਦਾਮ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ।
ਮਾਲ ਦੌਲਤ ਧਨ ਹੁੰਦੇ, ਭਟਕੇ ਦਰ-ਬਦਰ।
ਦਾਨਾ ਕੌਣ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਆਖੇ,
ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਇੰਜ ਕਰ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
1765

**1765** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1760 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 9 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ।
* 4 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਨਜੀਬੁਦੌਲਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ।
* 2 ਮਈ &ndash; ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰਾਬਰਟ ਕਲਾਈਵ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਤੁਰੰਤ ਕੋਲਕਾਤਾ ਪੁੱਜਿਆ।
* 12 ਅਗਸਤ &ndash; ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਸੰਧੀ ਹੋਈ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਪਨੀ ਰਾਜ ਸ਼ੁਰੂ।

## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਸੰਧੀ

**ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਸੰਧੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Treaty of Allahabad**) 16 ਅਗਸਤ 1765 ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਲਮਗੀਰ ਦੂਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸਾਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਰਾਬਰਟ ਲਾਰਡ ਕਲਾਇਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ। ਇਹ ਸੰਧੀ ਬਾਕਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜੋ 22 ਅਕਤੂਬਰ 1764 ਨੂੰ ਹੋਈ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ 'ਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ
1642

**1642** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1640 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
* 8 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗੈਲੀਲਿਓ ਗੈਲੀਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੀ

**ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੀ** ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ **ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਬਦੀ** ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ **ਮੀਆਂ ਜਾਨ ਮੁਹੰਮਦ** ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਮਲਕਾ ਹਾਂਸ, ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਕਪਟਨ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜਕੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਹੀ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤਰੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਮੌਲਾਨਾ ਬਖ਼ਤ ਕੁਸ਼ਤਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਰਾਅ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚਾਲੀ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਇਸ ਨੇ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਉਹ ਸਾਰੀ **ਬਾਗ ਅਨਵਾਹ** ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ਼ ਹੈ।
## ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ
**ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਡੂੰਘੇ ਕੌਣ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣੇ।**
**ਵਿਚੇ ਬੇੜੇ ਛੇੜੇ ਕੱਪਰ, ਬਿਨ ਮਲਾਹ ਮੁਹਾਣੇ।**
**ਚੌਦਾਂ ਤਬਕ ਦਿਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਤੰਬੂ ਵਾਂਗਣ ਤਾਣੇ।**
**ਜੇ ਕੋਈ ਮਹਿਰਮ ਦਿਲ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਸੋਈ ਰੱਬ ਪਛਾਣੇਂ।**

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤ
ਵਿਲਫਰੇਡ ਓਵਨ

**ਵਿਲਫਰੇਡ ਓਵਨ** ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਖੱਟੀ।
## ਜਨਮ
ਵਿਲਫਰੇਡ ਓਵਨ ਦਾ ਜਨਮ 1893 ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
## ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲੰਦਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
## ਨੌਕਰੀ
ਸੰਨ 1913 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹੁਣ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆਂ ਸਨ।
ਸੰਨ 1915 ਵਿੱਚ ਓਵਨ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੋਰਚੇ ਬਣਾ ਕੇ ਲੜਨ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਉਸ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇ ਵਸਤੂ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਬਾਰਬਰਤਾ ਉੱਪਰ ਉਸਦੀ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਦੋਂ 1917 ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਏਡਿਨਬਰਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
## ਮੌਤ
ਸੰਨ 1918 ਦੇ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਓਵਨ ਵਾਪਸ ਫ਼ਰਾਂਸ ਆ ਗਿਆ। ਯੁੱਧ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੰਬਰ 'ਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
## ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਏਡਿਨਬਰਾ 'ਚ ਕਵੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੀਜਫਰਾਇਡ ਸੈਸੂਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਿਸਨੇ ਓਵਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਓਵਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛਪਵਾਇਆ।
## ਹਲਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ

**ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ**(ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Multinational corporation) ਇੱਕ ਨਿਗਮ ਜਾਂ ਉਪਕਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਬਜਟ ਤਾਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਆਰਥਕ ਬਜਟ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮਕਾਮੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪਕੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਐੱਮਐੱਨਸੀ ਜਾਂ ਮਲਟੀਨੇਸ਼ਨਲ ਕੰਪਨੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
* Data on transnational corporations
* UNCTAD publications on multinational corporations
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦਯੋਗ
ਤਨਹਾਈ

**ਤਨਹਾਈ** ਜਾਂ **ਇਕਲਾਪਾ** ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਤੀਖਣਤਾ ਨਾਲ ਖਾਲੀਪਣ ਅਤੇ ਏਕਾਂਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕਲਾਪੇ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਅਕਸਰ ਖਾਲੀ, ਅਵਾਂਛਿਤ ਅਤੇ ਮਹਤਵਹੀਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕੱਲੇਪਣ ਦੇ ਰੋਗੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਏਦਾਰ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਠਿਨਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਹਿਮਾ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਹਿਮਾ **ਬਾਵਾ ਸਰੂਪ ਦਾਸ ਭੱਲਾ** ਦਾ ਰਚਿਆ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਇਸੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਚ ਹੀ ਭੱਲਾ ਜੀ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸ**ਰੂਪ ਚੰਦ** ਵੀ ਲਿਖ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ **ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ** ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਨੌਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਨੂੰ **ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਹਿਮਾ** ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ **ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।
## ਰਚਨਾ ਤੇ ਛਪਾਈ
ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ 1776 ਈ: ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਉਤਾਰੇ ਹੋਏ। ਸੰਨ 1971 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਗ੍ਰੰਥ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਛਾਪ ਦਿੱਤਾ।
## ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਰੇ
ਗੁਰੂ ਅੰਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰੂਪ ਦਾਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਤਕਾਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਕੁੱਝ ਮਾਣ ਵੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਭੱਲਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਮੱਧ ਭਾਰਤ (ਰਾਜ)

**ਮੱਧ ਭਾਰਤ**, ਜਿਸਨੂੰ ਕੀ **ਮਾਲਵਾ ਯੂਨੀਅਨ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਸੀ। ਇਹ 28 ਮਈ 1948 ਨੂੰ 25 ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਇਆ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤੀ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਜੀਵਾਜੀਰਾਓ ਸਿੰਧੀਆ ਇਸਦਾ ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਐਕਟ 1947 ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। 

ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਖੇਤਰ 46,478 ਵਰਗ ਮੀਲ (120,380 km2) ਸੀ। ਗਵਾਲੀਅਰ ਇਸਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਇਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬੰਬੇ ਰਾਜ, ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਿੰਧੀਆ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭੋਪਾਲ ਰਿਆਸਤ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਸਨ। 

1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੰਧੀਆ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲ ਰਿਆਸਤ ਨਾਲ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ।   

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਚੈਨ ਸਿੰਘ ਚੈਨ

ਕਾਮਰੇਡ **ਚੈਨ ਸਿੰਘ ਚੈਨ** (27 ਅਗਸਤ 1917 — 8 ਜਨਵਰੀ 2016) ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਟਰੱਸਟੀ, ਉੱਘੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ, ਲੇਖਕ, ਸੂਝਵਾਨ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ *ਮੇਰਾ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ* (ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ), *ਕਾਮਰੇਡ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ* (ਜੀਵਨੀ), *ਕਿਰਤੀ ਪਾਰਟੀ* (ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਸਮੇਂ), *ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ* ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਕਿਸ਼ਵਰ ਮਰਚੈਂਟ

**ਕਿਸ਼ਵਰ ਮਰਚੈਂਟ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਏਕ ਹਸੀਨਾ ਥੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਰਿੱਤਰ ਰਾਈਮਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਚਰਚਿਤ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਭਾਗ ਲਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਸ਼ਿਕਵਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਿਤ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਵਰ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਿਪ ਹਿਪ ਹੁੱਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦੇਸ ਮੇਂ ਨਿਕਲਾ ਹੋਗਾ ਚਾਂਦ, ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ, ਪਿਆਰ ਕੀ ਯੇ ਏਕ ਕਹਾਨੀ, ਬਾਬੁਲ ਕੀ ਦੁਆਏਂ ਲੇਤੀ ਜਾ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। 

## ਕਿਸ਼ਵਰ ਮਰਚੈਂਟ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਸੀਜ਼ਨ 9 ਵਿੱਚ 
ਕਿਸ਼ਵਰ ਬਿੱਗ ਬੌਸ 9 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮਨ ਯਤਨ ਵਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੁਯਾਸ਼ ਰਾਏ ਵੀ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਕਿਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਫਾਇਨਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨਰੂਲਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟਾਸਕ ਵਿੱਚ ਹਾਰਨ ਕਾਰਣ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਸਨੂੰ 15 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਧਨ ਰਾਸ਼ੀ ਮਿਲੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗਰਾਫ਼ੀ 
## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
 ਨਾਲ 2016 ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ।]]
2010 ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਵਰ ਮਰਚੈਂਟ ਨੇ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰ ਸੁਯਾਸ਼ ਰਾਏ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 16 ਦਸੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਹਾਜੀ ਮੁਹੰਮਦ ਭੂਰੇ ਵਾਲਾ

**ਹਾਜੀ ਮੁਹੰਮਦ** ਨੂੰ **ਬਾਬਾ ਨੌਸ਼ਾਹ ਗੰਜਬਖਸ਼** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੌਸ਼ਾਹੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ 1552 ਈ: ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ **ਸੱਯਦ ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਹਸਨ ਹਾਜੀ** ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ **ਬੀਬੀ ਜਿਉਣੀ** ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਘੱਘਾਂਵਾਲੀ ਫਾਲੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਤ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਹੱਜ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਹਿੰਮ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹਾਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ। ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਨਾਮ **ਕੁਲੀਆਤ ਨੌਸ਼ਾਹ** ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ 906 ਪੰਨੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ੇਅਰ ਹਨ।
## ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ
**ਜੋ ਚਾਹੇ ਜੱਗ ਜੀਵਣਾ ਤਾ ਜਾਗ ਅੰਧਾਰੀ ਰਾਤ,

**ਅੰਧੇਰੇ ਮੂੰਹ ਪਾਈਏ ਨੌਸ਼ਾਹ ਆਬਿ -ਹਯਾਤ।'''

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ