open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਆਸ਼ਾ ਕੁਮਾਰੀ (ਰਾਜਨੇਤਾ)

**ਆਸ਼ਾ ਕੁਮਾਰੀ** ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਏ.ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ। ਉਹ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਤੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਉਹ 2003 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਚੰਬਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

## ਵਿਵਾਦ 
29 ਦਸੰਬਰ 2017 ਨੂੰ, ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹਿਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨੂੰ ਥੱਪੜ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥੱਪੜ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਆਸ਼ਾ ਕੁਮਾਰੀ

* ਆਸ਼ਾ ਕੁਮਾਰੀ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਵਿਕਰਾਂਤ

ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਦੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਮ '*ਆਈਐਨਐਸ* ਵਿਕਰਾਂਤ''''' ਹੈ।

* , ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਜੋ ਕਿ 1961 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, 2002 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2014-2015 ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* , ਇੱਕ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ-ਨਿਰਮਿਤ (ਦੇਸੀ) ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਜੋ 2013 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਲਾਸ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ, ਅਤੇ 2 ਸਤੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ

**ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Paramjeet Kaur;** ਜਨਮ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1976, ਮੇਰਠ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਸੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਕਾਰਤਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2000 ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 4X400m ਰਿਲੇਅ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕ 2000 ਔਰਤਾਂ ਦੇ 4X400 ਰਿਲੇ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ 2000 ਤੱਕ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੀਟ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਵੇਨਿਊ ਸਰਵਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਓਲੰਪੀਅਨ ਵੀ ਹੈ।

ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮਾਣ ਦਾ ਪਲ ਉਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕੇਐਮ ਬੀਨਾਮੋਲ, ਜਿੰਸੀ ਫਿਲਿਪਸ ਅਤੇ ਮੰਜੁਲਾ ਕੁਰਿਆਕੋਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਅੰਤਰ ਰਾਜ ਸੀਨੀਅਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 4x400 ਰਿਲੇਅ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ 13 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਰਿਲੇਅ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸਮਾਂ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਆਰਟਰ ਮਿਲਰਾਂ ਨੇ 3:28.11 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਲੇਅ ਸਕੁਐਡ, ਪੀਟੀ ਊਸ਼ਾ, ਸ਼ਾਇਨੀ ਅਬਰਾਹਮ, ਵੰਦਨਾ ਸ਼ਾਨਬਾਗ ਅਤੇ ਵੰਦਨਾ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ 3:31.55 ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ 3:29.11 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਲਈ "ਮੀਟ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਅਥਲੀਟ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਵਾਰਡ (1993-97)
* ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਤੋਂ ਅਰਾਵਲੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1993)
* ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਨਾਹਰ ਸਨਮਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1997)

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਖੇਡ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਨਸੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਪਰੀ ਬੇਵਾ

**ਪਰੀ ਬੇਵਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Pari Bewa**)**,** ਓਡੀਸ਼ਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੀ। ਈਰਮ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਬੇਵਾ ਦੀ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਹੀਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਬੇਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਣਵੰਡੇ ਬਾਲਾਸੋਰ ਜਾਂ ਇਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਭਦਰਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਬੇਵਾ ਕੋਲ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਲਗਾਵ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਇਰਮ ਕਤਲੇਆਮ 
28 ਸਤੰਬਰ 1942 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਐਕਸ਼ਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਏਰਮ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਇਕੱਠ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ, ਡੀਐਸਪੀ ਕੁੰਜਬਿਹਾਰੀ ਮੋਹੰਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਾਸੁਦੇਬਪੁਰ ਥਾਣੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਨੇ ਇਰਮ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ 1919 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਡੀਐਸਪੀ ਕੁੰਜਬਿਹਾਰੀ ਮੋਹੰਤੀ ਨੇ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 6:30 ਵਜੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 304 ਸ਼ਾਟ ਛੱਡੇ ਗਏ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੈਦਾਨ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ, ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 29 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ 56 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਬੇਵਾ ਉਸ ਦਿਨ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1942
ਸ਼ੀਲਾ ਗੌਤਮ

**ਸ਼ੀਲਾ ਗੌਤਮ** (15 ਨਵੰਬਰ 1931 – 8 ਜੂਨ 2019) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ੀਲਾ ਫੋਮ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੁਲ ਗੌਤਮ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਲੀਪਵੈਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗੱਦੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 10ਵੀਂ, 11ਵੀਂ, 12ਵੀਂ ਅਤੇ 13ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜੂਨ 1991 ਤੋਂ ਮਈ 2004 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ 13 ਸਾਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸਵਰਗੀ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਗੌਤਮ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।

12 ਪਾਸ

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸ਼ੀਲਾ ਗੌਤਮ ਦਾ ਜਨਮ ਗਭਨਾ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸਨ। ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਦਰੋਪਦੀ ਗੌਤਮ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਖਨਊ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਤੋਂ BA, B.Ed., ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਵਿਆਹ 
ਉਸਨੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਐਚਐਸ ਗੌਤਮ ਦੀ ਮੌਤ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1991 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ 10ਵੀਂ, 11ਵੀਂ, 12ਵੀਂ ਅਤੇ 13ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਮਈ 2004 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ 2800 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਪਰੀ ਤੇਲੰਗ

**ਪਰੀ ਤੇਲੰਗ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Pari Telang;** ਜਨਮ 12 ਫਰਵਰੀ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਮਰਾਠੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਲਕਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦਿਸ਼ਾ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ *ਭੂਮਿਕਾ* ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ *ਮੋਰਿਆ* ਅਤੇ *ਗੁਲਦਸਤਾ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਜ਼ੀ ਮਰਾਠੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਬਣ *ਅਭਲਮਾਇਆ* ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਮਰਾਠੀ ' ਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ *ਫੂ ਬਾਈ ਫੂ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ *ਲਕਸ਼ੈ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦਿਸ਼ਾ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਈਟੀਵੀ ਮਰਾਠੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਮਰਾਠੀ ਸੀਰੀਅਲ *ਕਾਮੇਡੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਡਿਜ਼ਨੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੈਰੀ ਪੋਟਰ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੋਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਐਂਕਰਿੰਗ ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਹੁਨਰ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਪਰੀ ਤੇਲੰਗ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭੂਸ਼ਣ ਤੇਲੰਗ ਹਨ, ਜੋ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵੀ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਰਾਮਨਰਾਇਣ ਰੂਈਆ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਿੱਧੇਸ਼ ਸ਼ਿਰਗਾਂਵਕਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ

**ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ** (21 ਅਗਸਤ 1941 - 14 ਦਸੰਬਰ 1976) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ 1972 ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਇੱਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ ਅਤੇ 1972 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਰਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਧਾਇਕ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਧਾਇਕ ਸੀ।

ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਜੂਨ 1972 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਜੂਨ 1974 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸਪਿਤੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਭਾਰਤ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੁਮਦੋ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਫੇਰੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਸਰਦੀਆਂ ਲਈ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੀ ਸਪਿਤੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਆਇਤੀ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਖਰਚੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਲਣ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ।

ਨਾਲ ਹੀ, ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਕਨਵੀਨਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਉਲੀਕਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਨਾਲੀ ਵਿਖੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਬੋਧੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਸਟੋਕਸ ਨੇ ਯਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪਰਮਾਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਪੌਲੀਐਂਡਰੀ ਇਨ ਦ ਹਿਮਾਲਿਆ* ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਪਰਮਾਰ ਹਿਮਾਚਲੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ।

ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੱਰੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਾਹੌਲ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ ਸੜਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ। ਦਾਅਵੇ ਇਹ ਸਨ ਕਿ ਲਤਾ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਚਰਚਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅਟਲ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਰੂਪ
thumb|308x308px| ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਗੇਮੂਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਲਾਹੌਲ ਤਹਿਸੀਲ, ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਮੂਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗਮੂਰ ਦੇ ਨਿਹਾਲ ਚੰਦ ਠਾਕੁਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਿਹਾਲ ਚੰਦ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਨੇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕੋਲੌਂਗ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਿਹਾਲ ਚੰਦ ਨੇ 1966 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਜਨਜਾਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਲਾਹੌਲ ਨੂੰ ਉਭਰਦੇ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨਿਹਾਲ ਚੰਦ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਵੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ ਸਨ। 1975 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 1962 ਵਿੱਚ, ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਅਤੇ ਨਿਹਾਲ ਚੰਦ ਠਾਕੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਵੀ ਠਾਕੁਰ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ।

ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਦੀ 35 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 14 ਦਸੰਬਰ 1976 ਨੂੰ ਪੰਡੋਹ (ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ) ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਲਤਾ ਠਾਕੁਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟੀ-20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1976
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਹਿਤੇਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ

**ਹਿਤੇਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ** (ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ 1942) ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿਛੜਾ ਆਗੂ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਧੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। 1985 ਵਿੱਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬੁਲੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੇਬਾਈ ਹਲਕੇ ਲਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। 1988 ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਐਨ.ਡੀ ਤਿਵਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨਾਲ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਬੁਲੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 2007 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2021 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੰਡਾਰੀ ਬਾਈ

**ਪੰਡਾਰੀ ਬਾਈ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Pandari Bai;** 1930 - 29 ਜਨਵਰੀ 2003) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ 1950, 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲ ਹੀਰੋਇਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਐਮ ਜੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ, ਸਿਵਾਜੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਇਕਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ *ਬੇਦਾਰਾ ਕੰਨੱਪਾ* ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ *ਪਾਰਸਕਤੀ* ਵਿੱਚ ਹੀਰੋਇਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਈ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਲਾਈਮਾਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੰਡਾਰੀ ਬਾਈ ਨੇ 1943 ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ, *ਵਾਣੀ* ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1954 ਦੀ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ *ਬੇਦਾਰਾ ਕੰਨੱਪਾ* ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਕੰਨਾ (ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੀਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ *ਸੰਤ ਸਖੂ* (1955) ਅਤੇ *ਰਾਇਰਾ ਸੋਸ* (1957) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ" ਅਕਸ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਗੀਰੂ ਪਿਤਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। 1959 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਮਾਈਨਾਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ *ਅੱਬਾ ਆ ਹੁਡੂਗੀ* ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪੰਡਾਰੀ ਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
* ਮਹਾਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸ IX ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ *"ਗੁਣਾਸਾਗਰੀ ਪੰਡਾਰੀ ਬਾਈ"* ਪਾਠ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
* 2001 - ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ - ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ
* 1994-95 – ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਡਾ: ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ
* 1968-69 - ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਨਮਾ ਮੱਕਾਲੂ
* 1967-68 - ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਬੇਲੀ ਮੋਡਾ
* 1965 – ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਲਾਈਮਾਮਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਗੀਤਾ ਗੋਪੀ

**ਗੀਤਾ ਗੋਪੀ** (ਜਨਮ 30 ਮਈ 1973) ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਟਿਕਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕੇਰਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਸਾਲ 1995 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਉਹ 2004 ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਵਾਯੂਰ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਉਪ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ ਉਸਦਾ ਜਨਮ 30 ਮਈ 1973 ਨੂੰ ਪੁੰਨਯੁਰਕੁਲਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

15 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ, ਸੀਪੀਆਈ ਨੇ ਗੋਪੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਰਿਸਮਿਤਾ ਸਿੰਘ

**ਪਰਸਮਿਤਾ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Parismita Singh;** ਜਨਮ 1979/1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਓ ਕਲੈਕਟਿਵ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ *ਦ ਹੋਟਲ ਐਟ ਦ ਐਂਡ ਆਫ਼ ਦਾ ਵਰਲਡ* ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਭੱਟ ਫਸਟ ਬੁੱਕ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਪੀਸ ਹੈਜ਼ ਕਮ* ਦੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਆਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਹਾਟੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਛੇ ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬਿਸ਼ਵਨਾਥ ਚਰਿਆਲੀ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ, ਦੁਰਗਾਮੋਨੀ ਸੈਕੀਆ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* 2009 ਸ਼ਕਤੀ ਭੱਟ ਫਸਟ ਬੁੱਕ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ (*ਦਿ ਹੋਟਲ ਐਟ ਦ ਐਂਡ ਆਫ ਦਾ ਵਰਲਡ*)
* *ਸਕਰੋਲ.ਇਨ* ਸਰਵੋਤਮ 2018: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਕਿਤਾਬਾਂ (*ਕੇਂਦਰੀ ਰਚਨਾ: ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਕਲਾ*)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਨਾਬਕਾ ਲਕਸ਼ਮੀ

**ਡਾ. ਪਨਾਬਾਕਾ ਲਕਸ਼ਮੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Dr. Panabaka Lakshmi;** ਜਨਮ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1958) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (2004-2009) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (2009-2014) ਹੈ। ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਪਟਲਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ (ਟੀਡੀਪੀ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਡਾ. ਪਨਾਬਾਕਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਵਾਲੀ, ਨੇਲੋਰ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਡਾ. ਪੀ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਯਾ, ਸਾਬਕਾ ਆਈ.ਆਰ.ਟੀ.ਐਸ. ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਨੇਲੋਰ ਤੋਂ 11ਵੀਂ, 12ਵੀਂ ਅਤੇ 14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਪਟਲਾ ਤੋਂ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ (2004-09), ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਅਤੇ ਕੱਪੜਾ ਮੰਤਰਾਲੇ (2009-14) ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤਿਰੂਪਤੀ ਤੋਂ ਵਾਈਐਸਆਰਸੀਪੀ ਦੇ ਬੱਲੀ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰਾਓ ਵਿਰੁੱਧ ਟੀਡੀਪੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਲੜੀਆਂ। ਹੁਣ ਉਹ ਉਸੇ ਤਿਰੂਪਤੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਪ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬੱਲੀ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰਾਓ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਪਾਰਵਤੀ ਖਾਨ

**ਪਾਰਵਤੀ ਖਾਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Parvati Khan**) ਇੱਕ ਪੌਪ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 1982 ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮ *ਡਿਸਕੋ ਡਾਂਸਰ*,  ਵਿੱਚ ਗੀਤ *ਜਿੰਮੀ ਜਿੰਮੀ ਆਜਾ* ਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ *ਗੋਲਡ ਡਿਸਕ* ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ "*ਖੁੱਲਾ ਤਾਲਾ ਛੋਡ ਆਈ"* ਗੀਤ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਪਾਰਵਤੀ ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਮੁਕਾਬਲਾ *ਮਸਤਾਨਾ ਬਹਾਰ* ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਰਸ ਬਣਨ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪਾਰਵਤੀ ਖਾਨ ਡਿਸਕੋ ਡਾਂਸਰ (1982), ਲਵ ਲਵ ਲਵ (1989) ਅਤੇ ਮਾਂ ਕਸਮ (1985) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ UNGA ਹਾਲ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਗਲੋਬਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2002 ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਿਰਡੀ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ, ਮਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤਾਨੰਦਮਈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਭਜਨ ਗਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੀਤ "ਜਿੰਮੀ ਜਿੰਮੀ" ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਵੱਕਾਰੀ 'ਗੋਲਡਨ ਪੀਕੌਕ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਵਤੀ ਖਾਨ ਨੇ 2 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਸ਼ਨਮੁਖਾਨੰਦ ਹਾਲ, ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਬੱਪੀ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਨਦੀਮ ਖਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਡਾਕਟਰ ਰਾਹੀ ਮਾਸੂਮ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜਤਿਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਵਾਦ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ *ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਿਕਾਂ* ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ, ਏਕਤਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ' ਸਤਿਸੰਗ ' ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਰੋਮਿਤਾ ਵੋਹਰਾ

**ਪਰੋਮਿਤਾ ਵੋਹਰਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Paromita Vohra**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ, ਪੌਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ *ਖਾਮੋਸ਼ ਪਾਣੀ* ਦੀ ਪਟਕਥਾ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ ਪਰੋਦੇਵੀ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਡੇ ਮਿਡ-ਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮ *ਪੈਰੋ-ਨਰਮਲ ਗਤੀਵਿਧੀ* ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਮਿਰਰ ਲਈ ਇੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਾਲਮ ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਵੋਹਰਾ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਖਾ ਵੋਹਰਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਨਿਲ ਬਿਸਵਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਆਸਲਤਾ ਬਿਸਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਧੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਜਿਸਨੇ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵੋਹਰਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1986 - 1989) ਵਿੱਚ ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

ਵੋਹਰਾ ਨੇ *ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ* ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੀਡੀਆ ਫਾਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਰਚਨਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ। *ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ* ਕੋਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸੈਕਸ ਸਿੱਖਿਆ, ਜਿਨਸੀ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਆਪਕ ਲਿੰਗਕਤਾ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੋਹਰਾ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੂੰ "ਇੱਛਾ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਲਿੰਗ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਚੋਣ" ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸੈਕਸ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਰਾਮ ਦੇਵੀਨੇਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੋਹਰਾ ਨੇ *ਪ੍ਰਿਆਜ਼ ਮਿਰਰ*, *ਪ੍ਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ* ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਏ, ਇੱਕ 2016 ਵਿੱਚ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਾਮਿਕ ਜੋ ਕਿ ਤੇਜ਼ਾਬ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ' ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਸਹਿ-ਲਿਖਿਆ।

ਵੋਹਰਾ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਿਨੇਮਾ ਸਿਟੀ ਲਈ ਧੁਨੀ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਸਿਨੇਮਾ, ਸ਼ਹਿਰ, ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ 2012 ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, *ਸੋ ਨਿਅਰ ਯਟ ਸੋ ਫਾਰ*, ਜੋ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ, ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਤੱਕ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਚੈਨਲ V ਦੇ ਪ੍ਰੋਮੋਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਆਂਟੀ 303' ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ *ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਅਗਸਤ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਪ੍ਰਭਾਕਿਰਨ ਜੈਨ

**ਡਾ: ਪ੍ਰਭਾਕਿਰਨ ਜੈਨ** (ਜਨਮ 1963) ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸ ਨੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਹ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਐਨਡੀਟੀਵੀ, ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ, ਐਸਏਬੀ ਟੀਵੀ, ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਇੰਡੀਆ ਟੀਵੀ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਟੀਵੀ, ਸਹਾਰਾ ਟੀਵੀ, ਫੋਕਸ ਟੀਵੀ, ਮਹੂਆ ਟੀਵੀ, ਟੋਟਲ ਟੀਵੀ, ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਸਮੇਤ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਪ੍ਰਭਾਕਿਰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰੀਲੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਸੰਸਥਾਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ੀਆ ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
### ਬੱਚੇ 
; ਕਵਿਤਾ

* *ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਬਲੂਨ* (1995)
* *ਗੀਤ ਖਿਲੋਣੇ* (2002)
* *ਚੱਕ ਭੀ ਜਰੂਰੀ ਮਹਿਕ ਭੀ ਜਰੂਰੀ* (2004) (ਡਾ. ਸ਼ੇਰਜੰਗ ਗਰਗ ਨਾਲ)
* *ਗੋਬਰ ਬਨਮ ਗੋਬਰਧਨ*
* *ਇਬਨਬਤੂਤਾ ਕਾ ਜੂਤਾ* (2015)
* *ਚਲ ਮੇਰੀ ਢੋਲਕੀ* (2015)

; ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ

* *ਅਨਾਥ ਕਿਸਾਨ*
* *ਜਮਲੋ ਕਾ ਚੂਰਾ*
* *ਕਥਾ ਸਰਿਤਾ ਕਥਾ ਸਾਗਰ* (2007)

; ਜੀਵਨੀ

* *ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ* (2017)
* *ਚਾਣਕਯ* (2017)
* *ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ* (2017)
* *ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ* (2017)

; ਇੰਡੋਲੋਜੀ

* *ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਕੇ ਮਹਾਵੀਰ* (2003; ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ) (ਅਮਰੇਂਦਰ ਖਟੂਆ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
* *ਚੈਤੰਨਿਆ* (2017)
* *ਮਹਾਵੀਰ* (2017)
* *ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ* (2017)
* *ਗੋਮਤੇਸ਼ਵਰ ਬਾਹੂਬਲੀ* (2018; ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ) (ਸਾਹੂ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਜੈਨ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ)

;

*

; ਖੋਜ ਕਾਰਜ

* *ਮਨੋਨਯਨ* : *ਰਾਜ ਸਭਾ ਕੇ ਮਨੋਨੀਤ ਸਦਾਸਯਾ* (2013)

; ਸੰਪਾਦਕੀ ਕੰਮ

* *ਵੈਸ਼ਾਲਿਕ ਕੀ ਛਾਇਆ ਮੈਂ* (2005) (ਰਾਜੇਸ਼ ਜੈਨ ਨਾਲ)
* *ਵੀਰ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)* (1989-2017)

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਅਕਾਦਮੀ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ NCT ਦਾ:

* ਪਾਂਡੂਲਿਪੀ ਸਨਮਾਨ ( *ਗੀਤ ਖਿਲੋਣ ਲਈ)* (2002)
* ਬਾਲ ਇਵਮ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਾਹਿਤ ਸਨਮਾਨ ( *ਕਥਾ ਸਰਿਤਾ ਕਥਾ ਸਾਗਰ* ਲਈ) (2007)
* ਹਿੰਦੀ ਅਕਾਦਮੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਸਨਮਾਨ (2016)

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Official Website of ICCR
* Happenings in New Delhi
* Official Website of The High Commission of India in London 
* List of Published Hindi Books for Children
* Official Website of Akhil Bharatvarshiya Digambar Jain Parishad
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਰਾਮ ਰਤਨ ਭਟਨਾਗਰ

ਡਾ. **ਰਾਮ ਰਤਨ ਭਟਨਾਗਰ** (1914-1992) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਸਾਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸਨ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ 
ਭਟਨਾਗਰ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਜਨਵਰੀ 1914 ਨੂੰ ਰਾਮਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ. ਰਾਮਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲਖਨਊ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਵੀ ' ਨਿਰਾਲਾ ' ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ।
## ਸਿੱਖਿਆ 
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੁਮਿਤਰਾਨੰਦਨ ਪੰਤ, ਮਹਾਦੇਵੀ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਵਰਗੇ ਉੱਘੇ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ। 1951 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਅਚਾਰੀਆ ਨੰਦ ਦੁਲਾਰੇ ਬਾਜਪਾਈ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1937) ਵਿੱਚ ਫਿਲਾਸਫੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1939) ਵਿੱਚ ਫਿਲਾਸਫੀ (ਹਿੰਦੀ) ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1948) ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ (1948) ਬਣ ਗਏ। ਖੋਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1972 ਵਿੱਚ ਸਾਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ

ਭਟਨਾਗਰ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ' ਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। 1951 ਵਿੱਚ ਸੌਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 1976 ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਭਟਨਾਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਝਲਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਆਗਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲੀ

**ਆਗਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲੀ** (4 ਫਰਵਰੀ 1949 &#x2013; 8 ਦਸੰਬਰ 2001) ਅਫਗਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ -ਜਨਮੇ ਕਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਸਮਵਾਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਲਹਿਰ। ਉਸਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ *ਏ ਵਾਕ ਥਰੂ ਦ ਯੈਲੋ ਪੇਜਜ਼*, *ਦ ਹਾਫ-ਇੰਚ ਹਿਮਾਲਿਆ,* *ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨੋਸਟਾਲਜਿਸਟ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ*, *ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਦੇਸ਼*, ਅਤੇ *ਰੂਮਜ਼ ਆਰ ਨੇਵਰ ਫਿਨਿਸ਼,* ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2001 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਯੂਟਾਹ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਸ "ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਅਧਿਆਪਕ" ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਆਗਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲੀ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਆਗਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਫਰਵਰੀ, 1949 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 1976 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਗਾ ਅਸ਼ਰਫ ਅਲੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਬੇਗਮ ਜ਼ਫਰ ਅਲੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਅਰੀਜ਼ੋਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮਐਫਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ

ਦਸੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨੌਰਥੈਂਪਟਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ, ਐਮਹਰਸਟ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਕਵੀ ਐਮਿਲੀ ਡਿਕਨਸਨ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਅਲੀ ਨੇ *ਇਨ ਮੈਮੋਰੀ ਆਫ਼ ਬੇਗਮ ਅਖ਼ਤਰ* ਐਂਡ *ਦ ਕੰਟਰੀ ਵਿਦਾਊਟ ਏ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ,* ਜੋ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਫਰੀ ਪੇਨ ਦੀ *ਪੋਇਟਰੀ ਆਫ਼ ਅਵਰ ਵਰਲਡ* ਦੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ *ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੈਵੀਸ਼ਿੰਗ ਡਿਸਯੂਨੀਟੀਜ਼: ਰੀਅਲ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਕੀਤਾ।* ਉਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਕਿਤਾਬ *ਕਾਲ ਮੀ ਇਸਮਾਈਲ ਟੂਨਾਈਟ* ਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ *ਅਮਰੀਕੀ ਵਰਣਮਾਲਾ: 25 ਸਮਕਾਲੀ ਕਵੀਆਂ* (2006) ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹਨ।

ਅਲੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਐਮਹਰਸਟ ਵਿਖੇ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ ਐਮਐਫਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਬੇਨਿੰਗਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਐਮਐਫਏ ਰਾਈਟਿੰਗ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਯੂਟਾਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਾਰੂਚ ਕਾਲਜ, ਵਾਰਨ ਵਿਲਸਨ ਕਾਲਜ, ਹੈਮਿਲਟਨ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਪਰਵੀਨ ਕੌਰ (ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ)

**ਪਰਵੀਨ ਕੌਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Parveen Kaur**) ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸਥਾਏ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਕੌਰ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ: ਇਸ਼ਕ ਅਨਪਲੱਗਡ, ਚੱਕਰਵਰਤੀਨ ਅਸ਼ੋਕਾ ਸਮਰਾਟ, ਹਮਕੋ ਤੁਮਸੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਪਿਆਰ ਕਯਾ ਕਰੇਂ, ਯੇ ਹੈ ਮੁਹੱਬਤੇਂ, ਕਸਮ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕੀ, ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ। ਕੌਰ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦੀ ਅਪਨੀ ਦੁਕਾਨ, ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਟੈਂਪਲਟਨ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾਲ, ਕੁਰਕੁਰੇ, ਅਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਫ੍ਰੀ।

### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਫਿਲਮਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭੱਟ ਨਾਰਾਇਣ

**ਭਟ ਨਾਰਾਇਣ ਮਗਰਰਾਜਲਕਸ਼ਮਨ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਰਾਯਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ *ਸੰਦਿਲਿਆ* ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ *ਪੰਚਰਾਤਰ* ਰਾੜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ 800 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਲਗਭਗ 800 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ (iv.3.28) ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਉਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਨਯਕੁਬਜਾ (ਕਨੌਜ) ਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਅਦਿਸੂਰਾ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ 671 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਮਾਧਵਗੁਪਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਤਯਸੇਨ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਜਿਸਨੇ ਕੰਨਿਆਕੁਬਜਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

ਭਾਟ ਨਾਰਾਇਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਧਰਮਕੀਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚੇਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ *ਰੂਪਾਵਤਾਰਾ ਦਾ* ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੰਡੀ ਨੇ ਆਪਣੀ *ਅਵੰਤੀਸੁੰਦਰਕਥਾ* ਵਿੱਚ ਭਟ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ *ਵੇਨੀਸਮਹਰਾ* ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਐਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਭਾਵੇਂ ਮਾੜੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਪਾਤਰੀਕਰਨ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿੰਸਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿਕ ਪਰ ਗੈਰ-ਨਾਟਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਕੱਚੇ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਵਰਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਨਿਰਲੇਪ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਚਿਤਰਣ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਚਰਿੱਤਰੀਕਰਨ। ਟੈਗੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਨਾਦੀਆ ਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਭੱਟ ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਫੂਲਚੰਦ ਗੁਪਤਾ

**ਫੂਲਚੰਦ ਗੁਪਤਾ** (ਜਨਮ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1958) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਮਤਨਗਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਰਾਜ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਖਵਾਬਖਵਾਹਾਂ ਕੀ ਸਦਾ ਹੈ* ਲਈ 2013 ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਈਸੀ ਮਹੋਲ ਮੈਂ* ਲਈ ਸ਼ਫਦਰ ਹਾਸ਼ਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2000) ਜਿੱਤਿਆ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਫੂਲਚੰਦ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਜਗਤਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1958 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੁਦੌਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਅਮਰਾਇਗਾਓਂ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਮਰੇਗਾਓਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 1969 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ 1970 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਆਇਆ ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਹਿੰਦੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਨਰੋਦਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ (ਪੁਰਾਣੀ SSC) ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਕਾਮਰਸ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲੇ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਕੀਤੀ।

1982 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਐਚ ਕੇ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲੈਂਗੂਏਜ ਤੋਂ 1987 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਭਵਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ 1993 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉੱਤਮਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਵੀਰ ਨਰਮਦ ਦੱਖਣੀ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਇਕਿਸਵੀ ਸਦੀ ਕੇ ਪ੍ਰਥਮ ਦਸਕ ਕੇ ਹਿੰਦੀ ਉਪਨਿਆਸ ਮੈਂ ਦਲਿਤ, ਨਾਰੀ ਇਵਮ ਵਰਗੀਆ ਚੇਤਨਾ (21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ 'ਦਲਿਤ, ਔਰਤ ਅਤੇ ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ') ਲਈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ 1980 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1987 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ *ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1989 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਂਤੀਜ ਵਿੱਚ ਸਾਬਰਗ੍ਰਾਮ ਵਿਦਿਆਪੀਠ, ਸੋਨਾਸਨ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ 1973 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਹੰਸਾ*, *ਸਮਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ*, *ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ*, *ਨਿਰੀਕਸ਼ਕ*, *ਨਵਨੀਤ ਸਮਰਪਨ* ਅਤੇ *ਕੁਮਾਰ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਂਤੀਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। *ਉੱਪਰਵਾਸ*, *ਸਹਿਵਾਸ* ਅਤੇ *ਅੰਤਰਵਾਸ ਦਾ* ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹਰੀਸ਼ ਮੰਗਲਮ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਤਾਲਾਬ* ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ।

## ਮਾਨਤਾ 
ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਈਸੀ ਮਹੋਲ ਮੈਂ* (1997) ਲਈ 2000 ਵਿੱਚ *ਸ਼ਫਦਰ ਹਾਸ਼ਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ* ਜਿੱਤਿਆ। ਗੁਜਰਾਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਫੂਲ ਔਰ ਤਿਤਲੀ* ਲਈ 2014 ਵਿੱਚ *ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ* ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ *ਅਰਾਵਲੀ ਸ਼ਿਖਰ ਸਨਮਾਨ* ਅਤੇ *ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਥਾਗਤ ਸਨਮਾਨ* ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੁਨ ਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਪੱਲਵੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਸਿਧਾਰਥ ਅਤੇ ਰੁਚਿਰ ਹਨ। ਉਹ ਹਿੰਮਤਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਪੇਰੀਨ ਚੰਦਰਾ

**ਪੇਰੀਨ ਭਰੂਚਾ ਚੰਦਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Perin Bharucha Chandra;** 2 ਅਕਤੂਬਰ, 1918, &#x2013; 7 ਜਨਵਰੀ, 2015) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹੱਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਚਮਨ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ (ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਫਿਰੋਜ਼ ਬਿਰਾਮਜੀ ਭਰੂਚਾ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਰਜਨ ਜਨਰਲ ਸਨ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਜਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ (ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ)। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਫਿਰੋਜ਼, ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨੂੰਹ, ਚੰਦੀਤਾ ਮੁਖਰਜੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਪਰੀਨ ਭਰੂਚਾ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1918 ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚਮਨ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਰਾਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਕਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ, ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਰੀਨ ਚੰਦਰਾ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (AISF) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣੀ।

## ਮੌਤ 
ਉਸਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ (ਹੁਣ ਮ੍ਰਿਤਕ) ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ ਹਨ। 7 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ 96 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਅੰਤਿਮ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਦੇਹ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗ੍ਰਾਂਟ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918
ਰਹਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦਿਵੇਦੀ

**ਰਹਿਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦਿਵੇਦੀ** (ਜਨਮ 2 ਜਨਵਰੀ 1947) ਜਬਲਪੁਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਣੀ ਦੁਰਗਾਵਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਬਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ।

## ਜੀਵਨ 
ਰਹਿਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇਲਾਹਾਬਾਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 16 ਡਾਕਟਰੇਟ ਥੀਸਿਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ।
* ਅਰਵਾਚੀਨਾਸੰਸਕ੍ਰਿਤਮਹਾਕਾਵਿਆਨੁਸ਼ੀਲਮ (अर्वाचीन संस्कृतमहाकाव्यानुशीलनम्) (1981) - 134 ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥ। ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਾਗਰਿਕਾ ਸਮਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ।
* ਸਾਹਿਤਵਿਮਰਸ਼: (ਸਾਹਿਤਵਿਮਰਸ਼ः) (2002) - ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ 'ਤੇ ਖੋਜ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ। ਸੰਪੂਰਨਾਨੰਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, 9788172700959.
* ਸਵਾਸਤਿਸਂਦੇਸ਼ਹ (स्वस्तिसन्देशः)
* ਸਵਰਿਤਸਂਦੇਸ਼ਹ (स्वरितसन्देशः)
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਵਾਣਮਯ ਵਿਜਾਨਮ (संस्कृतवाङ्मये विज्ञानम्)
* ਤੀਰਥਭਾਰਤਮ (तीर्थभारतम्) (2010) - ਭਾਰਤੀ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕਵਿਤਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ

thumb|right|alt=ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ|ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ
**ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ** (ਜਨਮ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1954) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਹਾਸਰਸਕਾਰ, ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਹਸਿਆ ਕਵਿਤਾ* (ਹਾਸ-ਰਸ ਕਵਿਤਾ), *ਵਿਅੰਗ* (ਵਿਅੰਗ) ਅਤੇ *ਬਾਲ ਕਵਿਤਾ* (ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂਤ) ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਹਸਿਆ ਕਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਹਸਿਆ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਂਡੇਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਸਿਆ ਕਵਿਤਾ (ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ) ਦੇ ਪਾਠ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਬਲੀਆ (ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ 1967 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਗਏ। ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਸਿਆ ਕਵਿਤਾ (ਹਾਸ-ਰਸ ਕਵਿਤਾ), ਵਿਅੰਗ (ਵਿਅੰਗ ਲੇਖ), ਗੀਤ (ਗੀਤ) ਅਤੇ ਬਾਲ ਕਵਿਤਾ (ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂਤ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਸਿਆ ਕਵਿਤਾ ਉਸਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ।

**ਹਸਿਆ ਕਵਿਤਾ** ਪਾਂਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਿੰਦੀ ਹਾਸੀਆ ਕਵੀ (ਹਾਸੀਆ ਕਵੀਆਂ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

**ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨ** ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 4,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।  2016 ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੰਦੀ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕੀ ਬੱਤ ਹੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਕੀਤਾ।

**ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ** ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ (ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ) ਲਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਸ਼ੋਅ, ਗੀਤ ਲਿਖਣ, ਇਕੱਲੇ ਕਵਿਤਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਲਈ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, ਡੀਡੀ ਭਾਰਤੀ, ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼, ਅੱਜ ਤਕ, ਨਿਊਜ਼ ਨੇਸ਼ਨ, ਈਟੀਵੀ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਸਬ ਟੀਵੀ, ਸੋਨੀ ਪਾਲ, ਜ਼ੀ ਨਿਊਜ਼, ਸਹਾਰਾ ਸਮਾ, ਏਪੀਐਨ ਨਿਊਜ਼ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਾਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ! ਵਾਹ! ਕੀ ਬਾਤ ਹੈ!

**ਵਿਅੰਗਿਆ** (ਹਿੰਦੀ ਵਿਅੰਗ) ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਅੰਗਿਆ (ਹਿੰਦੀ ਵਿਅੰਗ) ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੰਦੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।

**ਬਾਲ ਕਵਿਤਾ** (ਹਿੰਦੀ ਚਿਲਡਰਨ ਰਾਈਮਸ) ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਬਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਕੂਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

**ਕਿਤਾਬਾਂ** ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* *ਚਿਕਨੇ ਘੜੇ*
* *ਵਾਹ ਵਾਹ*
* *ਰੁਕਾਵਤ ਕੇ ਲੀਏ ਖੇਡ ਹੈ*
* *ਪਾਂਡੇਜੀ ਕੇ ਪਠਾਖੇ*
* *ਪਾਂਡੇਜੀ ਕੇ ਥਾਹਕੇ*
* *ਪੇਟ ਮੇਂ ਦਧਿਆਨ ਹੈਂ*
* *ਵਾਹ ਜੀ ਪਾਂਡੇ ਜੀ ਵਾਹ ਵਾਹ*
* *ਆਪੇ ਯਹਾਂ ਸਭ ਚਲਤਾ ਹੈ*
* *ਹਸਿਆ ਵਿਅੰਗ ਸਰਤਾਜ ਸੂਰਿਆਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ*
* *ਗੀਤ ਮੰਜਰੀ*
* *ਮੇਰਾ ਹਰਪਨ ਸ਼ੀਸ਼ ਹੈ (101 ਗੀਤ)*
* *ਲਾਤ ਸਹਿਬ ਕੇ ਠਾਠ*
* *ਖਰੀ ਮਸਕਰੀ*
* *ਆਧਾ ਫੱਗਣ ਆਧਾ ਜੂਨ*
* *ਚਉੜੀ—ਚਉਰਾ : ਜਨਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਾ ਨਯਾ ਸਵਾਰਾ*
* *ਮਰਿ ਪ੍ਰਿ ਬਾਲ ਕਵਿਤਾਈਂ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼ਤਾਵਧਾਨੀ ਗਣੇਸ਼

**ਆਰ. ਗਣੇਸ਼** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਸ਼ਤਾਵਧਾਨੀ ਗਣੇਸ਼** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ 4 ਦਸੰਬਰ 1962  ) ਅਵਧਨਾ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸੀ, ਇੱਕ ਪੌਲੀਗਲੋਟ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ 1300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਵਧਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।  ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਵਿਤਾ (ਆਸ਼ੂਕਵਿਤਾ) ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰਚਨਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚਿੱਤਰਕਾਵਿਆ ਦੀ ਵੀ।  ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਤੋਂ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ਤਾਵਧਾਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਕਵਿਤਾ ਰਚ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। 30 ਨਵੰਬਰ 2012 ਤੋਂ 2 ਦਸੰਬਰ 2012 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਤਾਵਧਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। 16 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ 1000ਵਾਂ ਅਵਧਾਨ ਕੀਤਾ।  

## ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਦਸੰਬਰ 1962 ਨੂੰ ਕੋਲਾਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਆਰ. ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਰਾਇਣ ਅਈਅਰ ਅਤੇ ਕੇਵੀ ਅਲਾਮੇਲੰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਮਿਲ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।  ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ, ਪਾਲੀ, ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ, ਯੂਨਾਨੀ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ।  ਉਸਨੇ UVCE ਤੋਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ BE ਦੀ ਡਿਗਰੀ, IISc ਤੋਂ ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ MSc (ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ,  ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ MA ਡਿਗਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਡੀ. ਲਿੱਟ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੰਪੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਅਵਧਾਨਾ ਦੀ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਥੀਸਿਸ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 
right|thumb| ਗਣੇਸ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਅਸਤਾਵਧਨਾ, ਕੁਵੇਮਪੂ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਧਿਕਾਰਾ ਵਿਖੇ, 14 ਫਰਵਰੀ 2021
[right|thumb| [ਐਸ. ਐਲ. ਭੈਰੱਪ|ਐਸਐਲ ਭੈਰੱਪਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਗਣੇਸ਼]]

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਹਰੀਸੇਨਾ

**ਹਰੀਸੇਨਾ** ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ, ਪੈਨੇਗਰਿਸਟ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਪਤਾ ਸਮਰਾਟ, ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾ, ਲਿਖੀ ਗਈ , ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਪੈਨੇਜੀਰਿਕ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਰੀਸੇਨਾ ਕਾਵਯ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ; ਆਰਥਰ ਬੇਰੀਡੇਲ ਕੀਥ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹਰੀਸੇਨਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਵਯ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੱਦ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸੁਬੰਧੂ ਅਤੇ ਬਾਣਾ ਦੇ ਗੱਦ ਰੋਮਾਂਸ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਨ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਲੇਖਕ (ਜਾਂ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਹੋਰਾਂ) ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ *ਅਪਬਰਾਮਸਾ ਧਰਮਪਰੀਕਸਾ*, *ਕਰਪੁਰਾਪ੍ਰਕਾਰਾ* ( *ਸੂਕਤਵਲ* ), ਡਾਕਟਰੀ ਗ੍ਰੰਥ *ਜਗਤਸੁੰਦਰੀ-ਯੋਗਮਾਲਾਧਿਕਾਰਾ*, *ਯਸੋਧਰਕਾਂਤ*, *ਅਸਥਾਨਿਕਾਕਥਾ* ਅਤੇ *ਬ੍ਰਹਤਕਥਾਕੋਸਾ* । ਉਹ ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸੀ। ਹਰੀਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਨਾਲ ਲੂਟ ਵਜਾਉਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਹਰੀਸ਼ਨਾ ਨੇ ਦੱਤਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗਿਆਨਸਾਗਰ

**ਆਚਾਰੀਆ ਗਿਆਨਸਾਗਰ** ਜਾਂ **ਗਿਆਨਸਾਗਰ** (1891–1973) 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ *ਦਿਗੰਬਰ* ਜੈਨ *ਆਚਾਰੀਆ* ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਤੇ 1972 ਵਿੱਚ ਇੱਕ *ਆਚਾਰੀਆ* ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *ਆਚਾਰੀਆ* ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1891 ਵਿੱਚ ਭੂਰਮਲ ਛਾਬੜਾ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਚਤੁਰਭੁਜ ਛਾਬੜਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਘ੍ਰਿਤਭਰੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ ਸਨ (ਛਗਨਲਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗੰਗਾਪ੍ਰਸਾਦ, ਗੌਰੀਲਾਲ ਅਤੇ ਦੇਵਦੱਤ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਨ)।

ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਰਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਯਾਦਵਾਦ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਜੈਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਆਚਾਰੀਆ ਵੀਰਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲਕ (ਜੂਨੀਅਰ ਭਿਕਸ਼ੂ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਆਚਾਰੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀਸਾਗਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਕਸ਼ੂਲਕ ਗਿਆਨਭੂਸ਼ਣ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਨੀ (ਪੂਰਾ ਸੰਨਿਆਸੀ) ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2 ਸਾਲ ਅਤੇ 2 ਹੋਰ ਸਾਲ ਇਲਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸ਼ੁਲਕ ਰਿਹਾ।

ਉਸਨੂੰ ਆਚਾਰੀਆ ਸ਼ਿਵਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ 1959 ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਖਾਨੀਆ ਜੀ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀਸਾਗਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1968 ਵਿੱਚ ਨਸੀਰਾਬਾਦ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੰਮ 
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 300 ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ 3 ਹੋਰ ਜੈਨ ਗ੍ਰੰਥ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾ ਲਗਭਗ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1891
ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਥ

**ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਥ** ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਜੈਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ, ਕਾਲੀਦਾਸ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਥ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੰਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ "ਤਦ ਏਵ ਗਗਨਮ ਸੈਵ ਧਾਰਾ" ਨਾਮਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖਿਆ ਸੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੋ ਪ੍ਰਭਾਵ), ਜਿਸਨੇ 1999 ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਲਦੇਵਚਰਿਤਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਹਾਕਾਵਯ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰੋ. ਰੱਥ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ, ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਰਵੱਈਏ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੀਤਕਾਰੀ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਨਾਲ ਸੁਚੱਜੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਕਾਵਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਨਿਘਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਕਾਰੀ ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਕਵੀ ਰਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਵਿਕਰਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਉਜੈਨ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਉਜੈਨ ਦੀ ਕਾਲੀਦਾਸਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ। ਉਹ 7 ਜਨਵਰੀ 1997 ਨੂੰ ਤਰਲਾਬਾਲੂ ਕੇਂਦਰ, ਬੰਗਲਾਰੇ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ 10ਵੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਨਫਰੰਸ (3-9 ਜਨਵਰੀ 1997) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। 13 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਉਜੈਨ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਰਾਫ

**ਪਰਵਿਨ ਕੇਕੀ ਸ਼ਰਾਫ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Pervin Keki Shroff;** ਜਨਮ c. 1955) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਐਲ. ਨੈਲਸਨ ਕਾਰਲਸਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਵਿੱਚ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸ਼ਰਾਫ ਦਾ ਜਨਮ 1976 ਵਿੱਚ ਪਾਵਨੀ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਕ੍ਰੈਂਟਨ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 15 ਸਾਲ ਰਹੀ। ਸ਼ਰਾਫ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ 1979 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕਾਸਟ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟਸ, ਲੰਡਨ (ਹੁਣ ਚਾਰਟਰਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕੰਪਨੀ ਸੈਕਟਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਚੁਣੇ ਗਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
* ਪਰਵੀਨ ਕੇਕੀ ਸ਼ਰਾਫ ''ਐਸੋਸਿਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਅਰਨਿੰਗਜ਼ ਵਿਦ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਰਿਟਰਨਜ਼, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1992 'ਤੇ ਲੇਖ*।
* ਪਰਵਿਨ ਕੇਕੀ ਸ਼ਰਾਫ, *ਰਿਟਰਨ-ਅਰਿੰਗਸ ਕੋਰੀਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਕ,* 1993।

* ਓਹਲਸਨ, ਜੇਮਸ ਏ., ਅਤੇ ਪਰਵਿਨ ਕੇ. ਸ਼ਰਾਫ। "ਰਿਟਰਨ ਲਈ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਵੇਰੀਏਬਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਦਲਾਅ: ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਚਾਰ।" *ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਰਿਸਰਚ* (1992): 210-226.
* ਡੀਮੇਲੋ, ਰੰਜਨ ਅਤੇ ਪਰਵੀਨ ਕੇ. ਸ਼ਰਾਫ। " ਇਕੁਇਟੀ ਘੱਟ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖਰੀਦ ਟੈਂਡਰ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਫੈਸਲੇ: ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਜਾਂਚ ।" *ਵਿੱਤ ਦਾ ਜਰਨਲ'' 55.5 (2000): 2399-2424।
* ਈਸਟਨ, ਪੀ., ਟੇਲਰ, ਜੀ., ਸ਼ਰਾਫ, ਪੀ., ਅਤੇ ਸੌਗੀਅਨਿਸ, ਟੀ. (2002)। " ਇਕੁਇਟੀ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਦਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਮਾਈ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ  ." *ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਰਿਸਰਚ,* 40(3), 657-676।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਮਾਨੁਜ

**ਰਾਮਾਨੁਜ** ( 1077 ਈਸਵੀ - 1157 ਈਸਵੀ), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਰਾਮਾਨੁਜਾਚਾਰੀਆ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਮਾਨੁਜ ਦੇ ਗੁਰੂ ਯਾਦਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਨ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਭੇਦਭੇਦ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮਾਨੁਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਦਵੈਤਵਾਦੀ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਾਮਿਲ ਅਲਵਰਸ ਪਰੰਪਰਾ, ਵਿਦਵਾਨ ਨਥਾਮੁਨੀ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ। ਰਾਮਾਨੁਜ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟਦਵੈਤ ਸਬਸਕੂਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸਤਾਵਕ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਤਯਾਨਿਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਰਾਮਾਨੁਜ ਨੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਭਗਤੀ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਪਰਮਾਤਮਾ (ਰਾਮਾਨੁਜ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਤਮਾ (ਆਤਮਾ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਆਤਮਭੌਤਿਕ, ਅੰਤਮ ਹਕੀਕਤ) ਵਿੱਚ ਬਹੁਲਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
thumb| ਰਾਮਾਨੁਜ ਦੀ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਛਾਪ ।
ਰਾਮਾਨੁਜ ਦਾ ਜਨਮ ਚੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼੍ਰੀਪੇਰੰਬਦੂਰ (ਅਜੋਕੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹਾਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਸੱਚ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।

ਰਾਮਾਨੁਜ ਰਾਜ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹਾਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਕਾਂਤੀਮਥੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਅਸੁਰੀ ਕੇਸ਼ਵ ਸੋਮਯਾਜੀ,

ਰਾਮਾਨੁਜ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਰਾਮਾਨੁਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁਰੂ ਅਕਸਰ ਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਮਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਰਾਮਾਨੁਜ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮਾਨੁਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1137
ਵਿਦਿਆਧਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ

**ਵਿਦਿਆਧਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ** (1901–1983) ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਚੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਲਾਹੌਰ) ਤੋਂ *ਸ਼ਾਸਤਰੀ* ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਆਗਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੀਕਾਨੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਯਤਨ। 1962 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ *ਵਿਦਿਆਵਾਚਸਪਤੀ* ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਕਾਦਮਿਕ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ 
1928 ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਧਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਡੂੰਗਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1936 ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ। 1956 ਵਿੱਚ ਡੂੰਗਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਹੀਰਾਲਾਲ ਬਰਾਹਸੈਨੀ ਕਾਲਜ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1958 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ *ਹਿੰਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ* (ਬੀਕਾਨੇਰ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ 
ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ ਲਈ *ਗੁਰੂ* ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਮ ਸਵਾਮੀ ਨਰੋਤਮਦਾਸ, ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਸ਼ਰਮਾ, ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਹਿਤਾ ਅਤੇ ਰਾਵਤ ਸਾਰਸਵਤ ਹਨ।

## ਲੇਖਕ 
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ *ਮਹਾਕਾਵਯ* (ਮਹਾਕਾਵਿ), ਹਰਨਾਮਮਮ੍ਰਿਤਮ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਹਰਨਾਮਦੱਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇਸਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ *ਮਹਾਕਾਵਯ* ਵਿੱਚ, ਕਵੀ *ਵਿਸ਼ਵਮਾਨਵੀਯਮ* ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਅਤੇ 1969 ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। *ਵਿਕਰਮਾਭਿਨਦਨਮ ਚੰਦਰਗੁਪਤ* ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਿਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ, ਰਾਣੀ ਪਦਮਵਤੀ, ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। *ਵੈਚਿਤ੍ਰਯ ਲਹਿਰੀ* ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਰੋਕ ਵਿਵਹਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਨਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, *ਮੱਤਾ ਲਹਿਰੀ ਦਾ* ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੈ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ *ਮੱਟਾ* ), ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। *ਆਨੰਦ ਮੰਦਾਕਿਨੀ* *ਮੱਤਾ ਲਹਿਰੀ* ਦੀ ਪੂਰਕ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਦਾ ਸਾਥੀ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਸਮਾਂ ਅਟੱਲ ਹੋਵੇਗਾ। *ਹਿਮਾਦਰੀ ਮਹਾਤਯਮ* ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਦੇ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ 1962 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। *ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਵਿਗਿਆਨਮ* ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੇ ਨਾਟਕ *ਅਭਿਗਿਆਨ ਸ਼ਕੁੰਤਲਮ* ਦੀ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

*ਸ਼ਿਵ ਪੁਸ਼ਪਾਂਜਲੀ* ਕਵੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾ ਹੈ (1915); ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ *ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ* ਅਤੇ *ਕੱਵਾਲੀਆਂ* ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। *ਸੂਰਜ ਸਟਵਨ* *ਸ਼ਿਵ ਪੁਸ਼ਪਾਂਜਲੀ* ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। *ਲੀਲਾ ਲਹਿਰੀ* ਵਿਚ ਕਵੀ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ *ਅਦਵੈਤ* ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ *ਸਾਹਿਤਸ੍ਰੋਤ*
* ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ *ਹਰਨਾਮਮ੍ਰਿਤਮ*
* ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ *ਗ੍ਰੰਥਾਵਲੀ*
* ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ *ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਗੀਤਾਵਲੀ*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1901