ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ (ਪਤ੍ਰਿਕਾ)

***ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ*** ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਸ ਦੁਆਰਾ ਦੋ-ਮਾਸਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1957 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅੰਤਰਾ ਦੇਵ ਸੇਨ ਇਸਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1957 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਜੋਂ *ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ*  ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।  ਅਕਤੂਬਰ 1957 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਾਰਚ 1954 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਰ ਜਨਰਲ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।   ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ* *ਦਾ ਉਦੇਸ਼,* ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇਣਾ  ਸੀ। ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ *ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ*  ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਦੇਵੇਗਾ। 

ਜਰਨਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰ ਸਨ; ਐਸ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ, ਹੁਮਾਯੂੰ ਕਬੀਰ, ਅਤੇ ਕੇ.ਆਰ. ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ, ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।  1965 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਰਨਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨੋਨੀਤ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ, ਲੋਕਨਾਥ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ।  ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅੰਤਰਾ ਦੇਵ ਸੇਨ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏ.ਜੇ. ਥਾਮਸ, ਕੇ. ਸਚਿਦਾਨੰਦਨ, ਅਤੇ ਐਚ.ਐਸ. ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

*ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ*  ਦੇ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ 1973 ਤੋਂ, ਕੇਸ਼ਵ ਮਲਿਕ ਨੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਹਰ ਇੱਕ ਅੰਕ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰਜੀਹੀ ਨੋਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਆਮ ਵਿਚਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।  1974 ਵਿੱਚ, ਐਸ. ਬਾਲੂ ਰਾਓ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਮਲਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੋਟ ਵਿੱਚ, ''ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ,* *ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ*  ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।  ਐਸ. ਬਾਲੂ ਰਾਓ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੋਟ ਇੱਕ ਬਾਕਾਇਦਾ ਫ਼ੀਚਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਹਰ ਅੰਕ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ਼ ਤੁਆਰਫ਼ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸ ਨ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅੰਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੋਟ ਸਹਿਤ ਕਢਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

1959 ਤੋਂ *ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ''  ਸਿਰਫ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੋ-ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ  ਸੀ, ਅਤੇ 1966 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ।  1979 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਦੋ-ਮਾਸਿਕ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਰਸਾਲੇ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 50 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ:-

* ਰਾਣਾ ਨਈਅਰ ਨੂੰ ਸੂਫ਼ੀ  ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ।
* ਡਾ: ਤਪਨ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਆਪਣੇ ਉੜੀਆ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਕਾਲਾਹਾਂਡੀ* ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ
* ਪਰੋਮਿਤਾ ਦਾਸ, ਪਾਰਵਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਰੂਵਾ ਦੀਆਂ  ਅਸਾਮੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ।

### ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
*ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ*  ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਆਰ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ, ਐਸ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਹੁਮਾਯੂੰ ਕਬੀਰ, ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ, ਸੁਨੀਤੀ ਕੁਮਾਰ ਚੈਟਰਜੀ, ਕੇਆਰ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਇੰਗਰ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਮਾਚਵੇ, ਆਰ.ਐਸ. ਕੇਲਕਰ, ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਜੋਸ਼ੀ, ਵੀ.ਕੇ. ਗੋਕਾਕ, ਜੀ. ਗੋਕਾਕ, ਜੀ. ਬੀਰਦੰਰਗ, ਬੀਰਦੰਰਗ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਨਾਥ ਚੌਧਰੀ, ਯੂਆਰ ਅਨੰਤਮੂਰਤੀ, ਰਮਾਕਾਂਤ ਰਥ, ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਨਾਰੰਗ, ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਗੰਗੋਪਾਧਿਆਏ ।  

## ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਯੋਗਦਾਨੀ 
*ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ*  ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। *ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ*  ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਾ ਉੱਤੇ ਫਿਲਿਪ ਯੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ Čedomir Minderović ਅਤੇ Seijiro Yoshizawa ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।  ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ
* ਐਸ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ
* ਕੇ. ਐੱਮ. ਪਾਨੀਕਰ
* ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ
* ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇ
* ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਜੋਸ਼ੀ
* ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ
* ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ
* ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ
* ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਜੋਸ਼ੀ
* ਸੁਨੀਤੀ ਕੁਮਾਰ ਚੈਟਰਜੀ
* ਵੀ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ ਮੈਨਨ
* ਜੀਬਾਨਾਨੰਦ ਦਾਸ
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ
* ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
* ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੌਲ
* ਰਾਹੁਲ ਸੰਕ੍ਰਿਤਯਨ
* ਯੂ. ਆਰ. ਅਨੰਤਮੂਰਤੀ
* ਰਸਕਿਨ ਬਾਂਡ
* ਕੇ. ਸਚਿਦਾਨੰਦਨ
* ਸੂਰਿਆਕਾਂਤ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ
* ਵਿਜੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ
* ਫਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪੁਰੀ
* ਭੀਸ਼ਮ ਸਾਹਨੀ
* ਮਕਰੰਦ ਪਰਾਂਜਪੇ
* ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ
* ਓ. ਐਨ.ਵੀ. ਕੁਰੂਪ
* ਸੁੰਦਰਾ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ
* ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ
* ਹਰੀਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ
* ਅਸ਼ੋਕਮਿਤਰਨ
* ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ

* ਯਸ਼ਪਾਲ
* ਨਿਸਿਮ ਹਿਜ਼ਕੀਏਲ
* ਇੰਦਰਾ ਪਾਰਥਸਾਰਥੀ
* ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਜਪੇਈ
* ਪ੍ਰਮਿੰਦਰ ਮਿੱਤਰ
* ਸੁਬਰਾਮਣੀਆ ​​ਭਾਰਤੀ
* ਸਰਤਚੰਦਰ ਚੈਟਰਜੀ
* ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਸਿੰਘ
* ਗੋਪੀਨਾਥ ਮੋਹੰਤੀ
* ਸੁਧੀੰਦਰਨਾਥ ਦੱਤਾ
* ਤੋਰੂ ਦੱਤ
* ਸੁਦਾਮਾ ਪਾਂਡੇ
* ਇੰਟਜ਼ਾਰ ਹੁਸੈਨ
* ਸ਼ਮਸੁਰ ਰਹਿਮਾਨ
* ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ
* ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾਸ
* ਉਪੇਂਦਰਨਾਥ ਅਸ਼ਕ
* ਏ.ਕੇ. ਰਾਮਾਨੁਜਨ
* ਆਗਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲੀ
* ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
* ਨਯਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ
* ਰਾਜਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ
* ਕੁਰਾਤੁਲੈਨ ਹੈਦਰ
* ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਭਾ ਬੋਰਦੋਲੋਈ
* ਯੂਨਿਸ ਡੀ ਸੂਜ਼ਾ
* ਰਣਜੀਤ ਹੋਸਕੋਟ
* ਮਹਾਦੇਵੀ ਵਰਮਾ
* ਮਹਾਸ਼ਵੇਤਾ ਦੇਵੀ
* ਆਸ਼ਾਪੂਰਨਾ ਦੇਵੀ
* ਇੰਦਰਾ ਗੋਸਵਾਮੀ
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ

* ਮੀਨਾ ਸਿਕੰਦਰ
* ਪੁ ਲਾ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ
* ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਖਾਰਾਮ ਖਾਂਡੇਕਰ
* ਦੱਤਾਰਾਮ ਮਾਰੂਤੀ ਮਿਰਸਦਾਰ
* ਅਨੀਤਾ ਦੇਸਾਈ
* ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰਾਨੀ
* ਅਗਯ
* ਨਬਕਾਂਤਾ ਬਰੂਆ
* ਝਾਵਰਚੰਦ ਮੇਘਾਣੀ
* ਅਲਡਸ ਹਕਸਲੇ
* ਬੋਰਿਸ ਪਾਸਟਰਨਾਕ
* ਹਾਲਡੋਰ ਲੇਕਸਨੇਸ
* ਪ੍ਰਤੀ ਹਾਲਸਟ੍ਰੌਮ
* Sándor Petőfi
* ਸਟੈਨਿਸਲਾਸ ਓਸਟ੍ਰੋਰੋਗ
* ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਓਕੈਂਪੋ
* ਐੱਚ. ਡੀ.ਐਫ. ਕਿੱਟੋ
* ਮਿਊਰੀਅਲ ਕਲਾਰਾ ਬ੍ਰੈਡਬਰੂਕ
* ਡੇਵਿਡ ਡੇਚਸ
* ਰਾਬਰਟ ਰੋਜ਼ਡੇਸਟਵੇਂਸਕੀ
* ਐਂਡਰੇ ਅਡੀ
* ਨਿਚਿਤਾ ਸਟੈਨੇਸਕੁ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ