open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਰਗ

ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਿਸਰ, ਸੋਮਾਲੀਆ, ਅਰਬ ਪਰਾਇਦੀਪ, ਇਰਾਨ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਜਾਵਾ-ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਂ ਉਤਲੇ ਰਾਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ]]

 

**ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਰਗ** () ਜਾਂ **ਸਿਲਕ ਰੂਟ** ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪਦ ਹੈ ਹੋ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆਈ ਭੋਂਆਂ ਉਤਲੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਭੂ-ਮੱਧ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਜਗਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦੇ ਸਨ। ਇਸ 4,000 ਮੀਲ (6,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਲੰਮੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਨਫ਼ੇਦਾਰ ਚੀਨੀ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਵਪਾਰ ਸਦਕਾ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹਾਨ ਰਾਜਕੁਲ (206 ਈਸਾ ਪੂਰਵ- 220 ਈਸਵੀ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਵਾਧਾ 114 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹਾਨ ਰਾਜਕੁਲ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂਗ ਛਿਆਨ ਵੱਲੋਂ; ਪਰ ਇਹਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਵਪਾਰ ਮਾਰਗ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਸਨ।ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨਕਾਲ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਏਸ਼ਿਆ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਉੱਤਰੀ ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜੋ ਚੀਨ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਕੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਏਸ਼ਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਲ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤਾ ਦਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਿੱਸਾ 6, 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਚੀਨ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਜਿਸਦਾ ਵਪਾਰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀ ਏਸ਼ਿਆ ਵਿਚਕਾਰ, ਯੂਰੋਪ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਪਹੁੰਚਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤੇ ਦਾ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਮਿਸਰ, ਈਰਾਨ, ਅਰਬ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਆਲਾਵਾ ਗਿਆਨ, ਧਰਮ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ, ਭਿਕਸ਼ੂ, ਤੀਰਥਯਾਤਰੀ, ਫੌਜੀ, ਘੂਮੰਤੂ ਜਾਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਫੈਲੀਆਂ। ਵਪਾਰਕ ਨਜਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਚੀਨ ਰੇਸ਼ਮ, ਚਾਹ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਭੇਜਦਾ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਮਸਾਲੇ, ਹਾਥੀ-ਦੰਦ, ਕੱਪੜੇ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਭੇਜਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰੋਮ ਵਲੋਂ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੁਵਾਂ, ਸ਼ਰਾਬ, ਕਾਲੀਨ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਹੀ ਰਸਤਾ ਸੀ ਪਰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਇਸਦੇ ਪੂਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਉੱਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਪਾਰੀ ਇਸਦੇ ਹਿੱਸੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂੱਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਮਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਮਾਨ ਇੱਕ ਹੱਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਬਦਲ-ਬਦਲਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਤੱਕ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਵਪਾਰੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਬੈਕਟਰਿਆਈ ਸਨ, ਫਿਰ ਸੋਗਦਾਈ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਰਬ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ। ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਮਸਲਨ ਤਾਰਿਮ ਦਰੋਣੀ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟਰਿਆਈ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਸੋਗਦਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਸੁਰਾਗ ਮਿਲੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਪਾਰ
ਬੂਸਾਨ

**ਬੂਸਾਨ** (부산, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਬੂਸਾਨ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰ**), 2000 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹਨੂੰ **ਪੂਸਾਨ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ () ਸਿਓਲ ਮਗਰੋਂ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 36 ਲੱਖ ਹੈ। ਮਹਾਂਨਹਰੀ ਇਲਾਕੇ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਗਿਮਹਾਈ ਅਤੇ ਯਾਂਗਸਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ 4,573,533 ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੀਚ (ਹਾਊਨਦੇ) ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ (ਨਾਕਦੋਂਗ) ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੰਦਰਗਾਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਰੀਆਈ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੂਸਾਨ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ 15 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਊਂਟੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਇਨਚਨ

**ਇਨਚਨ** (ਕੋਰੀਆਈ: 인천, 仁川  ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ 'ਸਿਆਣਾ ਦਰਿਆ', ਜਿਹਨੂੰ ਪਹਿਲੋਂ **ਇਨਚੋਨ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 1883 ਵਿੱਚ ਜੇਮੂਲਪੋ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੌਕੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਮਸਾਂ 4,700 ਸੀ। ਹੁਣ ਇੱਥੇ 27.6 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਸਿਓਲ ਅਤੇ ਬੂਸਾਨ ਮਗਰੋਂ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ

ਕੈਟਾਲਨ: ਕੈਟਾਲੂਨਿਆ [ਕਾਲੀਆਲੋਨਜੈਏ /] ਕੈਟਾਲਨ: ਕੈਟਾਲੂਨਿਆ ਕਟਲੂਆ; ਸਪੇਨੀ: ਕੈਟਲੂਨਾ [ਕਾਟਲੂਆ]; ਓਸੀਟੈੱਨਿਕ: ਕੈਟਲੋਨਹਾ [ਕੈਟਲੂਓ]) ਇਕ

ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਈਬੇਰੀਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਹਨ: ਬਾਰ੍ਸਿਲੋਨਾ, ਗਿਰੋਨਾ, ਯੂਏਈਡਾ ਅਤੇ ਤਾਰਰਾਗੋਨਾ. ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰ੍ਸਿਲੋਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰ 32,114 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਆਬਾਦੀ 7,535, 251 ਹੈ
## ਕੈਟੋਲੋਨੀਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸੁਆਲ
2014 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੈਟੋਲੋਨੀਆ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਕੈਟੋਲੋਨੀਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ|
1 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਨੂੰ ਹੋਈ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ 91.96% ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੋਟ ਪਾਈ|
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਭਾਈਚਾਰਾ
ਬਠਿੰਡਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

**ਬਠਿੰਡਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ** ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ 13 ਲੋਕ ਸਭਾ (ਸੰਸਦੀ) ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 17ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਬਾਦਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2009 ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 2009 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਯੁਵਰਾਜ ਰਣਇੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਨੂੰ 1,20,948 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। 2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ 19,395 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਨੂੰ 21,722 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ 
ਬਠਿੰਡਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ 9 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ) ਹਲਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2012 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ, ਕੁਝ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਮੁੜ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੋਗਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮੌੜ, ਨਥਾਣਾ ਦਾ ਨਾਂ ਭੁੱਚੋ ਮੰਡੀ, ਸੰਗਤ ਦਾ ਨਾਂ ਬਠਿੰਡਾ ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
*ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
* ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
*ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Bathinda lok sabha  constituency election 2019 result details

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ
ਕੇਬੈੱਕ ਸ਼ਹਿਰ

**ਕੇਬੈੱਕ** (;  ), ਜਾਂ **ਕੇਬੈੱਕ ਸ਼ਹਿਰ** (), ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਸੂਬੇ ਕੇਬੈੱਕ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 2011 ਤੱਕ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 516,622 ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 765,706 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮਾਂਟਰੀਆਲ ਮਗਰੋਂ ਕੇਬੈੱਕ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੈਮਸੰਗ

**ਸੈਮਸੰਗ ਗਰੁੱਪ** (; ) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਈ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਤ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਸਦਰ-ਮੁਕਾਮ ਸੈਮਸੰਗ ਟਾਊਨ, ਸਿਓਲ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਇਸ ਹੇਠ ਕਈ ਸਹਾਇਕ ਜਾਂ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ *ਸੈਮਸੰਗ* ਬਰਾਂਡ ਹੇਠ ਹੀ ਇਕੱਤਰ ਹਨ।

1938 ਵਿੱਚ ਲੀ ਬੁੰਗ ਚਾਲ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ, ਲੀ ਬੁੰਗ ਚਾਲ ਨੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, 1960 ਵਿੱਚ ਸੈਮਸੰਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

1987 ਵਿੱਚ ਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੈਮਸੰਗ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: ਸ਼ਿਨਸੇਗੇ ਗਰੁੱਪ, ਸੀਜੇ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਹੈਨਸੋਲ। 1990 ਵਿੱਚ, ਸੈਮਸੰਗ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ। ਸੈਮਸੰਗ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਸੈਮਸੰਗ ਗਰੁੱਪ (ਹੰਗੁਲ: 사진; ਹੰਜਾ: 三星; ਕੋਰੀਆਈ ਉਚਾਰਨ: [sʰamsʰʌŋ]) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਈ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਸੈਮਸੰਗ ਟਾਊਨ, ਸਿਓਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਮਸੰਗ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਈ ਚੈਬੋਲ (ਵਪਾਰਕ ਸਮੂਹ) ਹੈ।

ਸੈਮਸੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1938 ਵਿੱਚ ਲੀ ਬਯੁੰਗ-ਚੁਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੂਹ ਨੇ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਬੀਮਾ, ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਸਮੇਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕੀਤੀ। ਸੈਮਸੰਗ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; 1987 ਵਿੱਚ ਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੈਮਸੰਗ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਪਾਰਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ - ਸੈਮਸੰਗ ਗਰੁੱਪ, ਸ਼ਿਨਸੇਗ ਗਰੁੱਪ, ਸੀਜੇ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਹੈਨਸੋਲ ਗਰੁੱਪ। 1990 ਤੋਂ, ਸੈਮਸੰਗ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

2019 ਵਿੱਚ ਸੈਮਸੰਗ ਦੀ ਆਮਦਨ (ਆਮਦਨ) $305 ਬਿਲੀਅਨ, 2020 ਵਿੱਚ $107+ ਬਿਲੀਅਨ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ $236 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
2. ਸੈਮਸੰਗ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਯੂਜ਼ਰ ਗਾਈਡ
ਐਪਲ ਇੰਕ.

**ਐਪਲ ਇੰਕ.,** ਜਾਂ **ਐਪਲ ਸੰਸਥਾਪਣ**, ਪੂਰਵਲਾ **ਐਲਪ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਇੰਕ.,** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਗਮ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਸਦਰ-ਮੁਕਾਮ ਕੂਪਰਟੀਨੋ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿਖੇ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਖਪਤਕਾਰੀ ਬਿਜਲਾਣੂ ਯੰਤਰਾਂ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਕਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਤਪਾਦ ਮੈਕ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਆਈਪੌਡ ਸੰਗੀਤ ਵਜੰਤਰੀ, ਆਈਫ਼ੋਨ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਆਈਪੈਡ ਟੈਬਲਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਰੁੱਖ

[thumb|300px|**ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ [ਨਾਰੀਅਲ (ਰੁੱਖ)**]]
**ਰੁੱਖ** ਜਾਂ ﻿ਦਰਖ਼ਤ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਬੜਾ ਤਣਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਉੱਪਰ ਜਾ ਕੇ ਟਾਹਣਿਆਂ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਕਸੀਮ ਹੋ ਜਾਏ। ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ਼ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕੁਛ ਬੌਟਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਦਰਖ਼ਤ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉੱਚਾਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਜੋ 3 ਤੋਂ 6 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਗਰ ਕਿਸੇ ਪੌਦੇ ਦਾ ਕੱਦ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 10 ਮੀਟਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਘੇਰਾ 30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਰੁੱਖ ਹੋਵਗਾ। ਇੱਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਤਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝਾੜੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦਰੱਖ਼ਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਰੁੱਖ ਹੀ ਹਨ ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੋਇਲੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੁਣ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਰੁੱਖ ਕੁੱਝ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਰੁੱਖ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦਵਾਈ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਛਾਲ਼,ਪੱਤੇ , ਬੀਜ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ਼ ਸਭ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਦਰਖਤਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਰੁੱਖ ਉਸ ਵਕ਼ਤ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਲੱਗਪਗ ਪੰਜ ਹਜਾਰ ਸਾਲ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਹਿਤ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਚੀੜ ਦੇ ਦਰੱਖਤ। ਅਜਿਹੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰੁੱਖ ਜੋ ਹਜਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪੀ ਸੰਯੁਕਤ ਨੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੱਟ ਕੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਲਿਆ ਮਗਰ ਹੁਣ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਰੁੱਖ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਛਾਂ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਸੰਗਰੂਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

**ਸੰਗਰੂਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ 9 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਹਨ।
## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
#ਲਹਿਰਾ
#ਦਿੜ੍ਹਬਾ
#ਸੁਨਾਮ
#ਭਦੌੜ
#ਬਰਨਾਲਾ
#ਮਹਿਲਕਲਾਂ
#ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ
#ਧੂਰੀ
#ਸੰਗਰੂਰ
## ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* * = ਉਪ-ਚੋਣ

## ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ 
### 2022 ਲੋਕ ਸਭਾ ਉਪ-ਚੌਣ
### 2019

### 2014 

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
#ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ
#ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ
#ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸਾਮਾਜਕ ਸਿਧਾਂਤ

**ਸਮਾਜਕ ਸਿਧਾਂਤ** ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਨੁਭਵਮੂਲਕ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੇ ਚੌਖਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਔਜਾਰ ਵਜੋਂ, ਸਮਾਜਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਯਮਕ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਵਿਧੀ-ਵਿਗਿਆਨ (ਜਿਵੇਂ ਪਰਤੱਖਵਾਦ ਅਤੇ ਉਲਟ-ਪਰਤੱਖਵਾਦ) ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਰਚਨਾ ਦੀ ਜਾਂ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਪਹਿਲ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਬਹਿਸ ਨਾਲ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਸਮਾਜਕ ਸਿਧਾਂਤ ਕਰੜਾਈ, ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਵਰਣਨਾਤਮਿਕ, ਅਤੇ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਥਿਊਰੀਆਂ
ਵਣਜਾਰੇ (ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ)

**ਵਣਜਾਰੇ** (ਰੂਸੀ: Цыганы) ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ 1824 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1827 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
## ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ
ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਬੇਸਾਰਾਬੀਆ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਰੰਗੀਨ ਅਤੇ ਸਜੀਵ ਵਰਣਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:

Между колесами телег,
Полузавешанных коврами,
Горит огонь; семья кругом
Готовит ужин; в чистом поле
Пасутся кони; за шатром
Ручной медведь лежит на воле. (ll.7–12)

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ:
ਗੱਡਿਆਂ ਦੇ ਥੱਕੇ ਪਹੀਆਂ ਦੇ ਗੱਭੇ
ਲਟਕਦੀਆਂ ਦੂਹਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਦਰੀਆਂ 
ਬਲਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂਹਰੇ ਬੈਠਾ ਇੱਕ ਪਰਵਾਰ
ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ
ਸੱਜਰੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਚਰਦੇ ਘੋੜੇ
ਡੇਰੇ ਦੇ ਪਾਰ
ਸੁੱਤਾ ਬੇਕੈਦ ਇੱਕ ਸਿਧਾਇਆ ਭਾਲੂ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ

ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਅਰਸਤੂ, ਰਾਫ਼ੇਲ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤੀ 'ਦ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਏਥਨਜ' ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚੋਂ]]

**ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ** ਜਾਂ **ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ** (political philosophy) ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਸਿਆਸਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਨਿਆਂ, ਜਾਇਦਾਦ, ਹੱਕ, ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਆਦਿ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਵਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਕੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਹੜੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਸਹੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਕੀ ਫਰਜ਼ ਹਨ, ਕਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣਾ ਸਹੀ ਹੈ ਆਦਿ।

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਵਿਵਸਥਿਤ ਚਿੰਤਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਮੂਲਕ ਪੱਧਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਦਲੀਲ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਭਾਵਿਕ ਪੱਖਾਂ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਉਹ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਸਰਗਰਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉੱਪਰੋਕਤ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕਿਰਿਆਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ 
#### ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ 
ਚੀਨੀ ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਮੁਢ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਕਨਫਿਊਸ਼ਸ ਨਾਲ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਪੀਰੀਅਡ ਦੌਰਾਨ ਬਝਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਮਾਜਕ ਸਿਧਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ
ਬਾਖ਼ਤ੍ਰ

**ਬਾਖ਼ਤਰ** ਜਾਂ **ਬਾਖ਼ਤਰੀਆ** ਜਾਂ **ਬੈਕਟਰੀਆ** ( ਤੋਂ, ਪੁਰਾਤਨ ਫ਼ਾਰਸੀ *Bāxtriš* ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਰੂਪ; ਬਾਖ਼ਤਰ: *Baktra*; ਫ਼ਾਰਸੀ/ਪਸ਼ਤੋ: باختر *Bākhtar*; ; ਚੀਨੀ:  '''') ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਗੰਧਾਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੈਂਦੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਂ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਬਾਖ਼ਤਰ ਅਜੋਕੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਪਰਬਤ-ਲੜੀ ਅਤੇ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਪਾਰਸੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਨੇ ਫੇਰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਸ਼ੀਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਮੱਈਅਦਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਇਸਲਾਮੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬਾਕਤਰੀਆਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਖੁਰਾਕ ਲੜੀ

**ਖੁਰਾਕ ਲੜੀ** ਖੁਰਾਕ-ਜਾਲ ਵਿਚਲੇ ਜੋੜਾਂ (ਕੜੀਆਂ) ਦੇ ਲਕੀਰਬੱਧ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਨਾ ਖਾਧੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜਾਤੀ ਉੱਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਲੱਛਣ ਇਹਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖੁਰਾਕ ਲੜੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਲੀ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਅਧਾਰ ਵਿਚਲੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਸਤ ਲੜੀ-ਲੰਬਾਈ ਕਿਸੇ ਖੁਰਾਕ ਜਾਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈਆਂ ਦੀ ਔਸਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਕੋਸ਼ਾਣੂ

**ਕੋਸ਼ਾਣੂ** ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਬਣਤਰੀ, ਕਾਰਜਾਤਮਕ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਜਿੰਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਇੱਕ ਜਿਊਂਦੀ ਚੀਜ਼ (ਵਿਸ਼ਾਣੂ (ਵਾਇਰਸ) ਤੋਂ ਛੁੱਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਲਿਪਡ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਡੀ0ਐੱਨ0ਏ/ਆਰ0ਐੱਨ0ਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਜ਼ੋਰਬਾ ਦ ਗਰੀਕ

***ਜ਼ੋਰਬਾ ਦ ਗਰੀਕ*** (*Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά*, ਅਲੈਕਸੀ ਜ਼ੋਰਬਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਮੇ) ਯੂਨਾਨੀ ਲੇਖਕ ਕਜ਼ਾਨਜ਼ਾਕਸ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1946 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਯੂਨਾਨੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਕਿਰਦਾਰ ਅਲੈਕਸੀ ਜ਼ੋਰਬਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 
## ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
1930 ਵਿਆਂ ਦੀ ਪਤਝੜ ਦੀ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਪੇਰਿਆਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੈਫ਼ੇ ਤੋਂ *ਜ਼ੋਰਬਾ ਦ ਗਰੀਕ* ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਨਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਛੱਡ ਇੱਕ ਕੋਲੇ ਦੀ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਰੀਟ ਦੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ਦਾਂਤੇ ਦੀ ਡਿਵਾਈਨ ਕਾਮੇਡੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ 65 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਆਦਮੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਚ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿੱਚੀਂ ਤਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਦਮੀ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ, ਅਲੈਕਸੀ ਜ਼ੋਰਬਾ ਵਜੋਂ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫੋਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਰੀਟ ਦੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਸਫਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਬਾ ਦੀਆਂ ਮਨੋਬਬਚਨੀਆਂ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਟੋਨ ਸੈੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। 
## ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਬਲਰਾਜ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੀਸਟਾਰ ਬੁਕਸ, ਮੁਹਾਲੀ ਨੇ ਛਾਪਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਸਫ਼ੇ 392 ਹਨ ਅਤੇ ਕੀਮਤ 350/- (ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ) ਹੈ। ਅਨੁਵਾਦਕ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕਾਰਲ ਵਾਈਲਡਮੈਨ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਵਲ
ਭਰੂਣ

thumb|ਝੁਰੜੀਦਾਰ ਡੱਡੂ ਦੇ ਭਰੂਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੱਡ ਬੱਚਾ
thumb|ਇੱਕ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਜਾਂ ਗਰਭ-ਕਾਲ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਭਰੂਣ
**ਭਰੂਣ** () ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਗੇਤਰੇ ਪੜਾਅ (ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼-ਵੰਡ ਤੋਂ ਜਣੇਪੇ, ਆਂਡਾ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਜਾਂ ਪੁੰਗਰਣ ਤੱਕ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਕੋਸ਼ੀ ਡਿਪਲਾਇਡ ਯੂਕੈਰੀਆਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨੂੰ ਆਂਡਾ ਸਿੰਜਣ ਦੇ ਅੱਠ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ (ਭਾਵ ਆਖ਼ਰੀ ਮਾਹਵਾਰੀ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦਸ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ) ਭਰੂਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਇਹਨੂੰ ਗਰਭ (ਫ਼ੀਟਸ) ਕਹਿਣਾ ਚਾਲੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਰੂਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਭਰੂਣ ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਂ ਐਂਬਰਿਓਜੈਨਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗਰਭਪਾਤ

**ਗਰਭਪਾਤ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸੰਚਾਰ ਗਰਭਪਾਤ ਅਤੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਗਰਭ ਜਾਂ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਤ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ |ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਗਰਭ ਦੇ 20 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਕੱਟੋ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੀ ਮੌਤ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣ ਯੋਨੀ ਰਾਹੀਂ ਖੂਨ ਨਿਕਲਣਾ ਜਾਂ ਦਰਦ, ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |  ਉਦਾਸੀ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਅਕਸਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ  
ਟਿਸ਼ੂ ਅਤੇ ਗਤਲਾ-ਵਰਗੇ ਸਾਮੱਗਰੀ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਯੋਨੀ ਵਿਚੋਂ  ਬਾਹਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ || 

ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਪੇ, ਪਿਛਲੀ ਗਰਭਪਾਤ, ਤੰਬਾਕੂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ, ਮੋਟਾਪਾ, ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ, ਥਾਈਰੋਇਡਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਜਾਂ ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ | ਲਗਭਗ 80% ਗਰਭਪਾਤ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ (ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰਿਮਤਰ) ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ|  ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਸਰਵਾਈਕਸ ਖੁੱਲੇ ਜਾਂ ਬੰਦ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੀਓਨੀਕ ਗੋਨਾਡੋਟ੍ਰੋਪਿਨ (ਐਚਸੀਜੀ) ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਕਟੋਪਕ ਗਰਭ ਅਤੇ  ਇਮਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਖੂਨ ਨਿਕਲਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ | | ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ 7 ਤੋਂ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਇਲਾਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ||ਜਿਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਖੂਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਰੀਸਸ ਨੈਗੇਟਿਵ (ਆਰ.ਏ. ਨੈਗੇਟਿਵ) ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋ (ਡੀ) ਇਮਿਊਨ ਗਲੋਬੂਲਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ     ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ

ਗਰਭਪਾਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਉਲਝਣ ਹੈ  |ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹਨ, ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਦਰ ਲਗਪਗ 10% ਤੋਂ 20% ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਾਰੇ ਗਰੱਭਧਾਰਣ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ 30% ਤੋਂ 50% ਹੁੰਦੀ ਹੈ ||  35 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 10% ਜੋਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 45% ਹੈ | ਜੋਖਮ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |ਲਗਭਗ 5% ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗਰਭਪਾਤ ਹਨ | ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ "ਗਰਭਪਾਤ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | 

## References 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ
ਪਟਿਆਲਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

'**ਪਟਿਆਲਾ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)** ਪੰਜਾਬ ਦੇ 13 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1344864ਅਤੇ 1558 ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ 9 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੋ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
## ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਪਿਸ਼ਾਬ

**ਪਿਸ਼ਾਬ** ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੂਤ-ਤਿਆਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ਼ ਸਰੀਰ 'ਚੋਂ ਅਲੱਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਅਫਲ ਤਰਲ ਗੌਣ-ਉਪਜ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੂ ਕਿਰਿਆ ਮੌਕੇ ਕਈ ਵਾਧੂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ

**ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾਤਾ ਸ੍ਰੀ ਕਾਂਸੀ ਰਾਮ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ 1984 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਾਥੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੋਢੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਕੁਮਾਰੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਜੂਨ 1926 ਵਿੱਚ ਬਾਬੂ ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਮੂਗੋਵਾਲੀਆ ਨੈ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ। 1931 ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਧਰਮ ਮੂਵਮੈਂਟ ਬਣਾਈ। ਅਤੇ 1931 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਧਰਮ ਮੂਵਮੈਂਟ ਨੇ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 8 ਵਿਚੋਂ 6 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਸ਼ਡਿਊਲਡ ਕਾਸਟ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਮੰਗੂ ਰਾਮ 1945 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮ ਐਲ ਏ ਬਣੇ। ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਕਾਂਸੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੋ ਆਦਿ ਧਰਮ ਮੰਡਲ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਰੀਪਬਲਿਕ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਥਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1958 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਸ੍ਰੀ ਲਹੋਰੀ ਰਾਮ ਬੈਲੇ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਰਨਲ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਨੇ 1967 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾ ਵਿੱਚ 4 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾ. ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੋਹਾਨ ਸਨ ਜਿਹੜਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮੋਢੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 6 ਦਸੰਬਰ 1978 ਨੂੰ ਕਾਂਸੀ ਰਾਮ ਨੇ ਬਾਮਸੇਫ਼ BAMCEF ਬਣਾਈ ਅਤੇ 6 ਦਸੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਡੀਐਸ4 (DS4) ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਦਲਿਤ, ਸੋਸਿਤ ਸਮਾਜ ਸੰਘਰਸ ਸੰਪਤੀ ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ 14 ਅਪਰੈਲ 1984 ਨੂੰ ਬੀਐਪੀ (ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ) ਬਣੀ।

## ਲੋਕ ਸਭਾ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ
ਦਰਿਆਈ ਡੈਲਟਾ

ਦਾ ਡੈਲਟਾ। ਨੀਲ ਡੈਲਟਾ ਛੱਲ-ਅਧਾਰਤ ਡੈਲਟਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਅਕਾਰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਡੈਲਟਾ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਆਇਆ ਹੈ।]]

**ਡੈਲਟਾ** ਜਾਂ **ਦਹਾਨਾ** ਕਿਸੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਹਾਨੇ ਉੱਤੇ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਅਕਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਰਿਆ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਸਮੁੰਦਰ, ਝੀਲ, ਦਹਾਨਾ ਜਾਂ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਗਾਰ ਦੇ ਜੰਮਣ ਨਾਲ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਵਹਾਅ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਡੈਲਟਾ ਅਕਾਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਜੁਪੀਟਰ (ਮਿਥਿਹਾਸ)

ਪੁਰਾਤਨ ਰੋਮਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ **ਜੂਪੀਟਰ** () ਜਾਂ **ਜੋਵ** ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਗੜਗੱਜ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗਣਰਾਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਨ ਮੁਲਕ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ਇਸਾਈ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਨੇ ਰੋਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜੇ ਨੂਮਾ ਪੋਂਪੀਲਿਅਸ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਕੇ ਰੋਮਨ ਧਰਮ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਵਰਗੇ ਸਿਧਾਂਤ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮ ਦੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰਾਜੇ
ਮਾਰਸ

**ਮਾਰਸ** () ਰੋਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਰਾਖਾ ਵੀ ਸੀ; ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਗੇਤਰੇ ਰੋਮਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ ਇਹਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਜੂਪੀਟਰ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਰੋਮਨ ਸੈਨਾ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੁੱਧ ਦੇਵਤਾ ਸੀ। ਇਹਦੇ ਬਹੁਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਮਾਰਚ (ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਂ ਇਹਦੇ ਤੋਂ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੈਨਾ ਕੂਚ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮ ਦੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਅਮਰਪਾਲੀ (1966 ਫ਼ਿਲਮ)

**ਅਮਰਪਾਲੀ** 1966 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। 
## ਸੰਖੇਪ
## ਚਰਿੱਤਰ
## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ
* ਵੈਜੈੰਤੀ ਮਾਲਾ 
* ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ 
* ਪ੍ਰੇਮਨਾਥ 
* ਬਿਪਿਨ ਗੁਪਤਾ 
* ਗਜਾਨਨ ਜਾਗੀਰਦਾਰ 
* ਕੇ ਐਨ ਸਿੰਘ 
* ਰਣਧੀਰ 
* ਕੇਸ਼ਵ ਰਾਣਾ 
* ਬੇਲਾ ਬੋਸ 
* ਮ੍ਰਦੁਲਾ ਰਾਣੀ 
* ਰੂਬੀ ਮੇਅਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਨੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਵੀਨਸ (ਮਿਥਿਹਾਸ)

**ਵੀਨਸ** (, ਪੁਰਾਤਨ ਲਾਤੀਨੀ: ) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਕਾਰਜਭਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਕਾਮ, ਜ਼ਰ-ਖ਼ੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਰੋਮਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਈਨੀਅਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਕਿਊਪਿਡ

ਪੁਰਾਤਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ **ਕਿਊਪਿਡ** (ਲਾਤੀਨੀ ***Cupido***, ਭਾਵ "ਲੋਚਾ/ਕਾਮਨਾ") ਖ਼ਾਹਿਸ਼, ਕਾਮੀ ਪਿਆਰ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵੀਨਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ *ਆਮੋਰ* ("ਪਿਆਰ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਤੁਲ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇਵਤਾ ਈਰੋਸ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਹਾਸ
ਮਰਕਰੀ

**ਮਰਕਰੀ** (; ਲਾਤੀਨੀ: *Mercurius* *ਮਰਕੂਰੀਅਸ* ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੋਮਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਨਫ਼ੇ, ਵਣਜ, ਖ਼ੁਸ਼-ਬਿਆਨੀ (ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਕਾਵਿ), ਸੁਨੇਹਿਆਂ/ਸੰਚਾਰ, ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ, ਸਰਹੱਦਾਂ, ਤਕਦੀਰ, ਠੱਗੀ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਕੁੱਤੇ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ

**"ਕੁੱਤੇ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ"** () ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਫ਼ਾ 1899 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਭਚਾਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਹਨ: ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਯਾਲਟਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੀਟਿੰਗ, ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਯਾਲਟਾ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ, ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੋਵ ਦੀ ਮਾਸਕੋ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਦੌਰਾ, ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾ ਦਾ ਮਾਸਕੋ ਦੌਰਾ। ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਨਾਬੋਕੋਵ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਹਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ (ਨਾਟਕ)

, ਚਿੱਤਰ,1905 ]]

*** ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ *** (, ਗੁਰਮੁਖੀ: ਤ੍ਰੀ ਸੇਸਤਰੀ) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਬ੍ਰੋਂਟ ਭੈਣਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1900 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1901 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਆਰਟ ਥੀਏਟਰ ਵਿਖੇ ਇਹਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਜਸਟਿਨ ਬੀਬਰ

**ਜਸਟਿਨ ਡ੍ਰੂ ਬੀਬਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Justin Drew Bieber**, ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ 1994) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਪੌਪ/ਆਰ ਅਤੇ ਬੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ। ਬੀਬਰ ਨੂੰ ਸਕੂਟਰ ਬ੍ਰਾਊਨ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਢਿਆ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਯੂਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਬੰਨ ਗਏ। ਬ੍ਰਾਊਨ ਨੇ ਉਹ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਸ਼ਰ ਨਾਲ ਅਟਲਾਂਟਾ, ਜੋਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਬੀਬਰ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰੇਮੰਡ ਬ੍ਰਾਊਨ ਮੀਡੀਆ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਅਸ਼ਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਊਨ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਬਾਆਦ ਤੋਂ ਬੀਬਰ ਨੂੰ ਆਇਲੈਂਡ ਰਿਕਾਰਡਸ ਨੇ ਸਾਇਨ ਕਰ ਲਿਆ ਜੋ ਏਲ ਏ ਰੀਡ ਦੀ ਸੰਪੱਤੀ ਹੈ। ਬੀਬਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ "ਵਨ ਟਾਈਮ" 2009 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦਸ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਆਂ। ਉਹ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਲਬਮ "ਮਾਈ ਵਰਲਡ", ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵਁਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਲਦ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਲੈਟਿਨਮ ਪ੍ਰਾਣਿਤ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਬੰਨ ਗਏ ਜਿਸਦੇ ਸੱਤਾਂ ਗਾਨੇ *ਬਿਲਬਾਰਡ ਹੌਟ 100* ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।

ਬੀਬਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰਾ ਸਟੂਡੀਓ ਅਲਬਮ "ਮਾਈ ਵਰਲਡ 2.0" ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਦਸ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਲੈਟਿਨਮ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਭਰ ਦਾ ਸਿਖਰ-ਦਸ ਗੀਤ "ਬੈਬੀ" ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। "ਬੈਬੀ" ਦਾ ਮਿਊਜਿਕ ਵੀਡੀਓ ਯੂਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੇਖੀ ਗਈ ਵੀਡੀਓਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਰਦ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ

**ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ** ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ, ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗਣਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੋਣ ਪ੍ਰੀਕ੍ਰਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਾਉਣ ਹੈ। ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ 25 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਲੜੀਵਧ ਅਨੁਸਾਰ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰੀਕ੍ਰਿਆ ਇਲੋਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਵੋਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ (EVM) ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਦੋ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1989 ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜਿਹਨਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਾਲ ਬਹੁਤ ਥੋੜਾ ਸੀ ਸਿਰਫ 1 ਜਨਵਰੀ 1990 ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1993 ਤੋਂ ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੰਡ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈ ਤੋਂ ਕਿ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੱਤੇ ਸਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ
ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

'**ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)** ਪੰਜਾਬ ਦੇ 13 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1338591 ਅਤੇ 1586 ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ 9 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੋ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਰੋਪੜ(ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ) ਸੀ ਸੰਨ 2009 ਤੋਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹੋ ਗਿਆ|
## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰਬੰਗਾਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰਬਲਾਚੌਰਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬਰੂਪਨਗਰਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬਖਰੜਅਜੀਤਗੜ੍ਹ

## ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਚੈਰੀ ਦਾ ਬਗੀਚਾ

***ਚੈਰੀ ਦਾ ਬਗੀਚਾ*** (ਰੂਸੀ: Вишнëвый сад) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਆਖਰੀ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸ਼ੋਅ ਕੋਂਸਸਤਾਂਤਿਨ ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 1904 ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਆਰਟ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖਵ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਜ਼ਿਊਸ

thumb|ਸਮੀਮਾ ਵਿੱਚ 1680 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਜ਼ਿਊਸ ਦਾ ਬੁੱਤ

**ਜ਼ਿਊਸ** (ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: , *Zeús*; ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨੀ: Δίας, *Días*) ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਬਹੁਦੇਵਵਾਦੀ ਪੁਨਰਨਿਰਮਾਨਵਾਦ ਮੁਤਾਬਕ "ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ" (, *ਪਾਤੇਰ ਆਂਦਰੋਨ ਤੇ ਥੇਓਨ ਤੇ*) ਹੈ ਜੋ ਮਾਊਂਟ ਓਲੰਪਸ ਦੇ ਓਲੰਪੀਅਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਉੱਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਗੜਗੱਜ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਰੋਮਨ ਦੇਵਤਾ ਜੂਪੀਟਰ, ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਇਸਤਰਸਕੀ ਦੇਵਤਾ ਤਿਨੀਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਅਧਰੰਗ

**ਅਧਰੰਗ** ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਰੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਨਾੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਜਾਂ ਫਟ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਰੁਕਾਵਟ ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਧਰੰਗ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਹੈਲੀਫ਼ੈਕਸ, ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ਾ

**ਹੈਲੀਫ਼ੈਕਸ ਖੇਤਰੀ ਨਗਰਾਪਾਲਿਕਾ** (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਹੈਲੀਫ਼ੈਕਸ**) ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰੀ ਨਗਰਾਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ੨੦੧੧ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵੇਲੇ ੩੯੦,੦੯੬ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ੨੯੭,੯੪੩ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਧ ਕੈਨੇਡਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਬਾਦੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਬੈਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਮਨੀਸੀ ਰਸਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨੂੰ ੨੦੧੨ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੋਨ ਜੋਵੀ

**ਬੋਨ ਜੋਵੀ (Bon Jovi)** ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਸੇਅਰਵਿਲ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਰੌਕ ਬੈਂਡ ਹੈ। 1983 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਇਸ ਬੋਨ ਜੋਵੀ ਬੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਹਮਨਾਮ ਜਾਨ ਬੋਨ ਜੋਵੀ, ਗਿਟਾਰਵਾਦਕ ਰਿਚੀ ਸੰਬੋਰਾ, ਕਿਬੋਰਡਵਾਦਕ ਡੈਵਿਡ ਬ੍ਰਾਈਨ, ਡ੍ਰਮਵਾਦਕ ਟਿਕੋ ਟੋਰੇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਵਰਤਮਾਨ ਬਾਸਵਦਕ ਹਿਊ ਮੈਕਡਾਨਲਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਬੈਂਡ ਦੀ ਲਾਈਨ-ਅਪ (ਸਦੱਸ-ਮੰਡਲੀ) ਆਪਣੇ 26 ਵਰ੍ਹਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਥਿਰ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ 1994 ਵਿੱਚ ਏਲੇਕ ਜਾਨ ਸਚ ਦਾ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਅਨਾਧਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਿਊ ਮੈਕਡਾਨਲਡ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਰੌਕ ਗਾਨ ਲੇਖਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੈਂਡ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 1986 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਅਲਬਮ, *ਸਲਿਪਰੀ ਹਵੇਨ ਵੇਟ* ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਬੋਨ ਜੋਵੀ ਆਪਣੇ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਾਨੇ ਲਈ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾ ਚਿਹਨਕ ਗੀਤ ਬੰਨ ਚੁੱਕੇ *ਲਿਵਿੰਗ ਆਨ ਏ ਪ੍ਰੇਅਰ* ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ *ਯੂ ਗਿਵ ਲਵ ਏ ਬੈਡ ਨੈਮ*, "ਵਾਂਟੇਡ ਡੇਡ ਆਰ ਅਲਾਈਵ", "ਬੈਡ ਮੇਡਿਸਿਨ", "ਕੀਪ ਦ ਫੈਥ", "ਬੇਡ ਆਚ ਰੋਜੇਜ", "ਆਲਵੇਜ", "ਇਟਸ ਮਾਈ ਲਾਈਫ", "ਏਵ੍ਰੀਡੇ" ਅਤੇ "ਹੈਵ ਏ ਨਾਈਸ ਡੇ" ਜਿਵੇਂ ਗਾਨੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਹ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਹਿਟ ਏਕ*ਵੀ ਵੇਇਰ ਨਾਟ ਬੋਰਨ ਟੂ ਫਾਲੋ* ਹੈ।

1984 ਅਤੇ 1985 ਵਿਚ, ਬੌਨ ਜੋਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੰਗਲ "ਰਨਅਵੇ" ਚੋਟੀ ਦੇ 40 ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। 1986 ਵਿਚ, ਬੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਐਲਬਮ, ਸਲਿਪਰੀ ਵੇਨ ਵੈੱਟ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਿੰਗਲ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ("ਯੂ ਜਿਵ ਲਵ ਏ ਬੈਡ ਨੇਮ" ਅਤੇ "ਲਿਵੀਨ ਆਂ ਏ ਪਰੇਅਰ") ਨੰਬਰ 1 ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੌਥੀ ਐਲਬਮ, *ਨਿਊ ਜਰਸੀ* (1988) ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਗਾਣੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਸਿੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬੈਂਡ ਦੇ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1988-90 ਦੇ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਟੂਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਜੋਨ ਬੋਨ ਜੋਵੀ ਅਤੇ ਰਿਚੀ ਸਾਂਬੋਰਾ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1990 ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਸਿੰਗਲ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ।

1992 ਵਿੱਚ, ਬੈਂਡ ਨੇ ਡਬਲ-ਪਲੈਟੀਨਮ *ਕੀਪ ਦ ਫੇਥ* ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ-ਚਾਰਟਿੰਗ ਵਾਲੀ ਸਿੰਗਲ *ਫਾਰੈਵਰ* (1994) ਅਤੇ ਐਲਬਮ *ਦੀਜ਼ ਡੇਜ਼* (1995), ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਦੂਸਰੇ ਵਕਫ਼ੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ 2000 ਐਲਬਮ *ਕਰੱਸ਼*, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁੱਖ ਸਿੰਗਲ, "ਇਟਸ ਮਾਈ ਲਾਈਫ" ਨੇ ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਬੈਂਡ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ *ਬਾਊਂਸ* ਐਲਬਮ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਪਲੈਟੀਨਮ ਐਲਬਮ *ਹੈਵ ਏ ਨਾਈਸ ਡੇ* (2005) ਅਤੇ *ਲੌਸਟ ਹਾਈਵੇ* (2007) ਵਿੱਚ ਬੈਂਡ ਨੇ ਕੁਝ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2006 ਦੇ ਸਿੰਗਲ "ਹੂ ਸੇਜ਼ ਯੂ ਕਾਂਟ ਗੋ ਹੋਮ" ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੈਂਡ ਨੇ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਨੰਬਰ 1 'ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ ਬਣ ਗਿਆ। * ਦੀ ਸਰਕਲ* (2009) ਨਾਲ ਬੈਂਡ ਦੀ ਰਾਕ ਸਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਹੋਈ। ਬੈਂਡ ਨੇ ਵੀ 2005–06 ਦੇ *ਹੈਵ ਏ ਨਾਇਸ ਡੇ* ਅਤੇ 2007–08 ਦੇ *ਲੌਸਟ ਹਾਈਵੇ* ਟੂਰ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਟੂਰ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ ਟੂਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ 2013 ਦਾ *ਬਿਕੋਜ਼ ਵੂਈ ਕੈਨ* ਟੂਰ 2010 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬੈਂਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਲ ਦੀ ਐਲਬਮ 'ਦਿਸ ਹਾਊਸ ਇਜ਼ ਨੋਟ ਫ਼ਾਰ ਸੇਲ' ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਟੂਰ ਦੇ ਨਾਲ 2016–19 ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੌਕ ਬੈਂਡ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 2 (ਭਾਰਤ)

**ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 2** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਮ ਦੇ ਡਿਬਰੂਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਤੁਈਪਾਂਗ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਅਸਾਮ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਮਨੀਪੁਰ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 1,325.6 ਕਿਮੀ (823.7 ਮੀਲ) ਲੰਬਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਨੰਬਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, NH-2 ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 37, 61, 39, 150 ਅਤੇ 54 ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ
ਚਿੱਟਾ

**ਚਿੱਟਾ** ਰੰਗ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਉੱਤੇ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟਾ ਵਰਣ ਤਕਨੀਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹਿਊ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਚਿੱਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁਢਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਉਚਿਤ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਉੱਤੇ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੰਯੋਗੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਠੀਕ ਸਵੇਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ
ਨਿਕੋਸ ਕਜ਼ਾਨਜ਼ਾਕਸ

**ਨਿਕੋਸ ਕਜ਼ਾਨਜ਼ਾਕਿਸ** (; '18 ਫਰਵਰੀ 188326 ਅਕਤੂਬਰ 1957) ਯੂਨਾਨੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲ *ਜ਼ੋਰਬਾ ਦ ਗਰੀਕ* ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ 1964 ਵਿੱਚ ਰਲੀਜ ਹੋਈ ਫਿਲਮ *ਜ਼ੋਰਬਾ ਦ ਗਰੀਕ* ਸਦਕਾ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਮਿਲੀ। 1988 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਵਲ ਦ ਲਾਸਟ ਟੈਮਪਟੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਰਾਈਸ਼ਟ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ *ਫਿਲਮ* ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਮਿਲੀ।

## ਜੀਵਨੀ
ਨਿਕੋਸ ਕਜ਼ਾਨਜ਼ਾਕਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਫਰਵਰੀ 1883 ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਈ ਦੇ ਟਾਪੂ ਤੇ ਹਰਕਲੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਓਟੋਮਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਸੀ। 1902 ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ,। ਇਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ 1906 ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, 1907 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਏ ਬਰਜਸਨ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਸੁਣੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

**ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)** ਪੰਜਾਬ ਦੇ 13 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1318968 ਅਤੇ 1552 ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ 9 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੋ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
#
#
#
#
#
#
#
#
#
## ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* *** = ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ**

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ
ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ

**ਵਿਕਟੋਰੀਆ** () ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 80,017 ਹੈ ਜਦਕਿ ਵਡੇਰੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 344,615 ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ 15ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਾਂ ਦਿਵਸ

**ਮਾਂ ਦਿਵਸ** 1908 ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਮਾਂ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗ, ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ 'ਚ 'ਮਾਂ ਦਿਵਸ' ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਇੱਕ ਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ 1981 ਦੀ ਇੱਕ ਸਟੈਂਪ
1870 'ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ 'ਜੂਲੀਆ ਵਾਰਡ ਹੋਵੇ' ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਵਲ ਵਾਰ' ਅਤੇ 'ਫ੍ਰੈਂਕੋ ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਵਾਰ' ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਲਿਆ। ਜੂਲੀਆ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੀਸ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਜੋ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ 'ਚ ਹੋਈ ਸੀ, 'ਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਰੋਧ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਜੂਲੀਆ ਨੇ 'ਬੋਸਟਨ' 'ਚ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਅਸਲ 'ਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ 'ਮਦਰਸ ਡੇ' ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਛਪਿਆ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਜੂਲੀਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ 'ਮਦਰਸ ਡੇ' ਦਾ ਵਿਚਾਰ 'ਐਨ ਮੈਰੀ ਰੀਵਜ਼ ਜਾਰਵਿਸ' ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1858 'ਚ ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ 'ਮਦਰਸ ਫ੍ਰੈਂਡਸ਼ਿਪ ਡੇ' ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸੰਨ 1900 'ਚ ਜਾਰਵਿਸ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਸਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਪਿੱਛੋਂ ਜਾਰਵਿਸ ਦੀ ਬੇਟੀ ਐਨਾ ਜਾਰਵਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ 'ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 'ਮਦਰਸ ਡੇ' ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਰੀਵਜ਼ ਜਾਰਵਿਸ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ
9 ਮਈ 1905 'ਚ ਐਨ ਰੀਵਜ਼ ਜਾਰਵਿਸ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ 'ਚ ਕਾਫੀ ਬੀਮਾਰ ਰਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਐਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਐਨਾ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਕਸਰ ਬੱਚੇ ਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਓਨਾ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਜਿਸ ਦੀ ਕਿ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਐਨਾ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। 1907 'ਚ ਐਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਚਲਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ 'ਮਦਰਸ ਡੇ' ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਤ ਅਤੇ ਮਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਦ 'ਚ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ 'ਚ ਉਹ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਭਾਵ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਪੀਸ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਕਿ 'ਮਦਰਸ ਡੇ' ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੇ ਮੰਨ ਕੇ ਛੁੱਟੀ ਐਲਾਨੀ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇੰਝ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨ 'ਚ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਲਈ ਇੱਜ਼ਤ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ। 
## ਪਹਿਲਾ ਮਾਂ ਦਿਵਸ
10 ਮਈ 1908 ਨੂੰ ਗਰਾਟਨ 'ਚ 'ਐਂਡ੍ਰਿਊਸ ਮੈਥੋਡਿਸਟ' ਨਾਮੀ ਚਰਚ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਮਦਰਸ ਡੇ' ਮਨਾਇਆ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿਥੇ ਐਨ ਮੈਰੀ ਰੀਵਜ਼ ਜਾਰਵਿਸ 20 ਸਾਲ ਤਕ ਐਤਵਾਰ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਫਿਲਾਡੇਲਫੀਆ 'ਚ, ਜਿਥੇ ਜਾਰਵਿਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ ਕਿ 12 ਦਸੰਬਰ 1912 'ਚ 'ਦਿ ਮਦਰਸ ਡੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ' ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਦਿਆਂ 9 ਮਈ 1914 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੁਡਰੋ ਵਿਲਸਨ ਨੇ ਹਰ ਸਾਲ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ 'ਮਦਰਸ ਡੇ' ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਨ ਐਲਾਨਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਦਿਨ ਯੁੱਧ 'ਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ, ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਤਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੰਨ 1911 ਤਕ ਇਹ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕਾ'ਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਕੈਨੇਡਾ, ਸਾਊਥ ਅਮਰੀਕਾ, ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਆਦਿ 'ਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਸੰਨ 1934 'ਚ ਪੋਸਟ ਮਾਸਟਰ ਜਨਰਲ ਜੇਮਸ ਏ. ਫਾਰਲੇ ਨੇ 'ਮਦਰਸ ਡੇ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟੈਂਪ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਭਾਰਤ 'ਚ ਜ਼ੋਰ ਫੜਨ ਲੱਗੀ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਤਿਓਹਾਰ ਭਾਰਤ 'ਚ ਵੀ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ
ਜਾਨ ਬੋਨ ਜੋਵੀ

**ਜਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਬੋਨ ਜੋਵੀ ਜੂਨੀਅਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: John Francis Bongiovi; ਜਨਮ 2 ਮਾਰਚ, 1962), ਜੋ **ਜਾਨ ਬੋਨ ਜੋਵੀ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਹੈ। ਇਹ ਰੌਕ ਬੈਂਡ ਬੋਨ ਜੋਵੀ ਦਾ ਆਗੂ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਂਡ 1983 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਅੰਕਲ ਵਾਨਿਆ

***ਅੰਕਲ ਵਾਨਿਆ*** ( – *ਦਯਾਦਿਆ ਵਾਨਿਆ*, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ *ਅੰਕਲ ਜਾਨੀ*) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ 1897 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1899 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਆਰਟ ਥੀਏਟਰ ਵਿਖੇ ਕੋਂਸਸਤਾਂਤਿਨ ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਇਹਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦਮਕ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਖਾਸੀ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ, ਯੇਲੇਨਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅਧਾਰ, ਦਿਹਾਤੀ ਐਸਟੇਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋ ਦੋਸਤ, ਵਾਨਿਆ, ਜੋ ਦੇਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਐਸਟੇਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਡਾਕਟਰ, ਅਸਤ੍ਰੋਵ ਦੋਨੋਂ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਜਾਦੂ ਅਧੀਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਅੰਕਲ ਵਾਨਿਆ ਚੇਖਵ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ, ਦ ਵੁੱਡ ਡੈਮਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਹੈ। ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਖਾਸ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ - ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਨੌਂ ਕਰਨਾ, ਦ ਵੁੱਡ ਡੈਮਨ ਦੀ ਕਲਾਈਮੇਟਿਕ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਅੰਕਲ ਵਾਨਿਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਸਫਲ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਅਸਪਸ਼ਟ, ਘੱਟ ਅੰਤਮ ਸੰਕਲਪ — ਡੋਨਾਲਡ ਰੇਫੀਲਡ, ਰਿਚਰਡ ਗਿਲਮੈਨ, ਅਤੇ ਐਰਿਕ ਬੈਂਟਲੇ ਵਰਗੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਚੇਖੋਵ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਚਾਰਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਰੇਫੀਲਡ ਨੇ ਹਾਲੀਆ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੇਖਵ ਨੇ 1891 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਕਾਲੋਨੀ, ਸਖਾਲਿਨ ਟਾਪੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦ ਵੁੱਡ ਡੈਮਨ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਵਿਨੀਪੈਗ

thumb|ਵਿਨੀਪੈਗ

**ਵਿਨੀਪੈਗ**  ਮਾਨੀਟੋਬਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ 2011 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ 730,018 ਸੀ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ੀ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਐਸੀਨੀਬੋਆਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਪ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜੁਗਨੂੰ ਦੀਵਾ ਤੇ ਦਰਿਆ

**ਜੁਗਨੂੰ ਦੀਵਾ ਤੇ ਦਰਿਆ** ਡਾ. ਜਗਤਾਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1996 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
118

**1181** ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
## ਜਨਮ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
## ਮਰਨ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 3 (ਭਾਰਤ)

**ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 3(ਭਾਰਤ)** ਜਿਹੜਾ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼(26ਕਿਮੀ), ਰਾਜਸਥਾਨ(32ਕਿਮੀ), ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ(712) ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ(391ਕਿਮੀ) ਦਾ ਸਫਰ ਤਹਿ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 1161 ਕਿਮੀ ਜਾਂ 721 ਮੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਆਗਰਾ, ਧੌਲਪੁਰ, ਮੋਰੀਨਾ, ਗਵਾਲੀਅਰ, ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ, ਗੁਨਾ, ਬਾਇਉਰਾ, ਮਕਸੀ, ਦੇਵਾਸ, ਇੰਦੋਰ, ਧੁਲੇ, ਨਾਸ਼ਿਕ, ਥਾਨੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ
ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ

**ਸ਼੍ਰੀ ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ** (14 ਫ਼ਰਵਰੀ 1937 - 26 ਨਵੰਬਰ 2021) ਇਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਮੂਨ ਦੀ ਅੱਖ* ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਇਹ ਇਨਾਮ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ 
ਉਸਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ ਦੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ (ਅਨੁਵਾਦਕ: ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੁਮਾਣਾ) ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ‘ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ‘ਜ਼ ਸਿਲੈਕਟਡ ਸਟੋਰੀਜ਼' ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਤਿਲਚੌਲੀ*
* *ਕਾਠ ਦੀ ਲੱਤ*
* *ਗੋਰਾ ਬਾਸ਼ਾ*
* *ਮੂਨ ਦੀ ਅੱਖ*
* *ਪਛਾਣ*
* *ਬੇਦੀ ਜਿਸੇ ਕਹਿਤੇ ਹੈਂ*
* *ਇਹ ਅਜਬ ਬੰਦੇ*
* *ਬਰਫ਼ ਲਤਾੜੇ ਰੁੱਖ*
* *ਕਥਾ-ਵਾਰਤਾ*
* *ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪੈੜ*
* *ਤਨ ਪੱਤਣ*
**ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ‘ਜ਼ ਸਿਲੈਕਟਡ ਸਟੋਰੀਜ਼* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ:ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੁਮਾਣਾ)

## ਹਿੰਦੀ
* *ਤਿਲ ਚਾਵਲੀ*
* *ਪੀਤਲ ਕੇ ਬਟਨ*

## ਅਨੁਵਾਦ
* *ਇਕ ਅਜੀਬ ਆਦਮੀ ਦਾ ਸੁਫਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ*
**ਜਮੀਲਾ*
* *ਬਾਂਬੀ*
* *ਮੰਟੋ ਦੇ ਰੰਗ*
* *ਮੰਟੋ ਤਾਂ ਅਜੈ ਜਿਉਂਦੈ*
**ਖੁਦਾ ਕੀ ਕਸਮ*  
* *ਲਾਖੀ*
* *ਸਾਰੇ ਪਾਗਲ*
* *ਸੁਬਰਾਮਨੀਆ ਭਾਰਤੀ*

## ਸੰਪਾਦਨ
* *ਗਾਥਾ ਗਾਰਗੀ ਦੀ*
* *ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਢੰਡ ਦਾ ਸਿਮਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥ*
* *ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਢੰਡ ਦੀ ਗਲਪ ਚੇਤਨਾ*
* *ਪੰਝੀ ਨਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ*
* *ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ ਜੀਵਨ, ਕਲਾ ਤੇ ਯਾਦਾਂ*
* *ਮੰਟੋ ਦੇ ਰੰਗ*

## ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ
* ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਸੰਵੇਦਨਾ (ਡਾ.ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ)
* ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ (ਸੰਪਾਦਕ:ਡਾ.ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ)

## ਸਨਮਾਨ
* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਚੰਡੀਗੜ ਵਲੋਂ *ਤਿਲਚੌਲੀ* ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਇਨਾਮ
* ਹਰਬੰਸ ਰਾਮਪੁਰੀ ਇਨਾਮ, ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੋਰਾਹਾ ਵਲੋਂ *ਪਛਾਣ* ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ (1988)
* *ਪਛਾਣ* ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਇਨਾਮ
* *ਮੂਨ ਦੀ ਅੱਖ* ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ (1998) 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਡਾਕਟਰ ਫਾਸਟਸ (ਨਾਟਕ)

ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨਾਟਕਕਾਰ ਕਰਿਸਟੋਫਰ ਮਾਰਲੋ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ 'ਡਾਕਟਰ ਫਾਸਟਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਤਰਾਸਦਿਕ ਇਤਹਾਸ' ‘(ਦ ਟਰੈਜਿਕ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਦ ਲਾਈਫ ਐਂਡ ਡੈਥ ਆਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਫਾਸਟਸ)’ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਡਾਕਟਰ ਫਾਸਟਸ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਲਈ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਵੇਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਾਊਸਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। *ਡਾਕਟਰ ਫਾਸਟਸ* ਮਾਰਲੋ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, 1604 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

"ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਕੈਨਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਲਿਜਬੇਥਨ ਨਾਟਕ ਨੇ **ਡਾਕਟਰ ਫਾਸਟਸ** ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਪਾਠ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।...ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਫਾਊਸਟ ਦੀ ਕਥਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀਅਤਾ ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਮੁਢੋਂ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।..."

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸਰੂਆਤ, ਨੇਤਕਤਾ ਤੇ ਚੰਗਿਆਈ,ਧਰਮ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਰਚ ਦਾ ਨਾਟਕ,ਦੁਨਿਆਵੀ ਨਾਟਕ,ਨੇਕੀ ਤੇ ਬਦੀ
ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਭਟਾਈ

**ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭਟਾਈ** (18 ਨਵੰਬਰ 1689-1 ਜਨਵਰੀ 1752) (ਸਿੰਧੀ:** شاهه عبداللطيف ڀٽائي **}}, ) ਸਿੰਧ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਹ ਲਤੀਫ ਦਾ ਕਾਲਜਈ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਸਾਲੋ ਸਿੰਧੀ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਧੜਕਨ ਵਾਂਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਲਤੀਫ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੱਤ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਮਾਰੁਈ, ਮੂਮਲ, ਸੱਸੀ, ਨੂਰੀ, ਸੋਹਣੀ, ਹੀਰ ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਰਾਣੀਆਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਪਾਕੀਜਗੀ, ਵਫਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਤੀਤਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਸਦੀਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈ। 
## ਜੀਵਨ ਤਥ
ਅਬਦੁਲ ਦਾ ਬਾਪ ਸ਼ਾਹ ਹਬੀਬ ਸਿੰਧ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਵੇਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰਾ ਚੋਲਾ ਪਾਂਉਂਦਾ ਸੀ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਦੁਆ ਕਰਦਾ। ਅਬਦੁਲ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੀ। 18 ਨਵੰਬਰ 1689 ਨੂੰ ਇਸ ਰੂਹਾਨੀ ਮਾਹੌਲ ਵਾਲੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਦਾ ਜਨਮ ਅਜੋਕੇ ਨਗਰ ਭਿੱਟ ਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੀਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਾਲਾ ਹਵੇਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਸਤਾਦ ਅਖੰਦ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਭੱਟੀ ਸੀ। ਰਸਮੀ ਵਿਦਿਆ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਐਵੇਂ ਨਾਮ ਮਾਤਰ ਸੀ ਪਰ ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਚੰਗਾ ਧਨੀ ਸੀ।
ਫਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਆਈਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਿੱਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਪਾਟਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਤੀਰਥਸਥਾਨ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਦੇ ਦਾਦੇ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਕਰੀਮ (ਸੰਨ 1536 - 1622) ਵੀ ਇੱਕ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਹੈਰਾਤ ਤੋਂ 1398 ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਕੇ ਬਸੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਸਾਲੋ

**ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਸਾਲੋ** (ਸਿੰਧੀ: شاھ جو رسالو) ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭਟਾਈ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਅੰਜੂ ਬੌਬੀ ਜਾਰਜ

**ਅੰਜੂ ਬੌਬੀ ਜਾਰਜ** (19 ਅਪਰੈਲ 1977-) ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਲੰਬੀਆਂ ਛਾਲਾਂ ਲਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਸਮੇਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਵਲ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਟ੍ਰਿਪਲ ਜੰਪਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰੌਬਰਟ ਬੌਬੀ ਜਾਰਜ” ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਸੰਨ 1998 ਤੋ ਅੰਜੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਬਣ ਗਏ। ਅੰਜੂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਈਵੈਂਟ ਹੈਪਟੈਥਲਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਤਕ ਹੀ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਲਿਆ।
## ਰਿਕਾਰਡ
#ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅੰਜੂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ 27 ਅਗਸਤ 2004 ਨੂੰ 6.83 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ। 
#ਉਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 6.70 ਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। 
#ਉਸ ਨੇ 2005 ਦੀ ਹੇਲੰਸਿਕੀ (ਫਿਨਲੈਂਡ) ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 6.66 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਰੈਂਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ
#2007 ਦੀ ਓਸਾਕਾ (ਜਪਾਨ) ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 6.53 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ 9ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
## ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਏਸੀਆ ਖੇਡਾਂ
#ਅੰਜੂ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ 2004 ਦੀਆਂ ਏਥਨਜ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 6.83 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਛੇਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। 
#ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ 2008 ਦੀਆਂ ਬੀਜਿੰਗ (ਚੀਨ) ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੰਪ ਫਾਊਲ ਕਰ ਗਈ। 
#ਅੰਜੂ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਮੈਡਲ ਆਪਣੀ ਝੋਲੀ ਪਾਏ।
#ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬੁਸਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 6.53 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। 
#ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 6.52 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। 
#ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ।
#ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ 2005 ਦੀ ਇਨਚਿਓਨ (ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ) ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 6.65 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ
#2007 ਵਿੱਚ ਓਮਾਨ (ਜੋਰਡਨ) ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ 6.65 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮੈਡਲ ਹੀ ਜਿੱਤ ਸਕੀ। 
#ਏਸ਼ੀਅਨ ਇੰਨਡੋਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਤਾਇਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਨਡੋਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 6.32 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ
#2008 ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 6.38 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।
#ਐਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 6.53 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। 
#2002 ਦੀਆ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 6.49 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ
#2006 ਦੀਆਂ ਮੈਲਬਰਨ (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 6.54 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਰਹੀ। 
#ਆਈਏਏਐਫ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਫਾਈਨਲ 2005 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 6.75 ਮੀਟਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਅੰਜੂ ਬੌਬੀ ਜਾਰਜ ਆਈਏਏਐਫ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ #ਜਾਂਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ 2001 ਵਿੱਚ 61ਵੇਂ ਰੈਂਕ ਉਪਰ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੇਵੇਂ ਰੈਂਕ ਉਪਰ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੈਂਕਿੰਗ ਨੰਬਰ ਚਾਰ ਹੈ। 
## ਸਨਮਾਨ
#2002-03 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ। 
#2003-04 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਡ ਰਤਨ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। 
#ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਵਾਰਡ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਉਸ ਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
]

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ‏‎
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ‏‎
ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ

**ਸੱਯਦ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ** (5 ਨਵੰਬਰ 1905 - 13 ਸਤੰਬਰ 1973) (ਉਰਦੂ: سید سجاد ظہیر), ਪ੍ਰ੍ਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਆਗੂ ਸੀ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
﻿ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ 5 ਨਵੰਬਰ 1905 ਨੂੰ ਰਿਆਸਤ ਅਵਧ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਸਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਵਾਲਿਦ ਦੇ ਨਕਸ਼-ਏ-ਕ਼ਦਮ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਜਾ ਕੇ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਬੈਰਿਸਟਰ ਬਣ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ) ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ 1948 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ। ਦੋਨੋਂ ਰਹਿਨੁਮਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਅਤਾ ਔਰ ਜ਼ਫ਼ਰਉੱਲਾ ਪਸ਼ਨੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਏ। ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਅਕਬਰ ਖ਼ਾਨ ਇਸ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਮਬੀਨਾ ਸਰਗ਼ਨਾ ਸਨ। 1954 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਜਮਨ-ਏ-ਤਰੱਕੀ ਪਸੰਦ ਮੁਸੱਨਫ਼ੀਨ (ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸਭਾ), ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਇਪਟਾ) ਅਤੇ ਐਫ਼ਰੋ ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀਆਂ। ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਰੂਹੇ ਰਵਾਂ ਸਨ ਬਲਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਸਨ।

ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਦੀ 13 ਸਤੰਬਰ 1973 ਨੂੰ ਅਲਮਾ ਅੱਤਾ, (ਕਾਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ), ਜੋ ਕਿ ਉਦੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਐਫ਼ਰੋ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਇਜਲਾਸ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਅੰਗਾਰੇ
1932 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਅੰਗਾਰੇ" ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ, ਰਸ਼ੀਦ ਖ਼ਾਨ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਲਜ਼ਫ਼ਰ ਅਤੇ ਸਯਦ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਨੇ ਅਹਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬੀ ਅਵਾਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਜਨਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹਤ‍ਵ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਸੀ। ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪੁਨਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਜਨਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਨੇ ਮਹਤ‍ਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਪਰਵਾਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਜ਼ੀਆ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਵੀ ਉਰਦੂ ਦੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਦਿਰਾ ਜ਼ਹੀਰ ਖੱਬੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਾਲੀਵੁਡ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਫਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰੇ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਆਰਿਆ ਬੱਬਰ ਅਤੇ ਜੂਹੀ ਬੱਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਨ। 
## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਨਾਵਲ: ਲੰਦਨ ਕੀ ਏਕ ਰਾਤ*
* *ਰੋਸ਼ਨੀ, ਤਰੱਕੀ ਪਸੰਦ ਅਦਬ ਅਤੇ ਤਹਿਰੀਕ ਬਾਰੇ ਅਦਬੀ ਮਜ਼ਾਮੀਨ*
* *ਜ਼ਿਕਰ ਹਾਫਿਜ, ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਾਇਰ ਹਾਫਿਜ ਪਰ ਮਲਫ਼ੂਜ਼ਾਤ*
* *ਪਿਘਲਤਾ ਨੀਲਮ, ਆਖ਼ਿਰੀ ਸ਼ੇਅਰੀ ਮਜਮੂਆ*

## ਅਨੁਵਾਦ
* ਉਥੈਲੋ
* ਕੇਂਡਾਇਡ
* ਗੋਰਾ, (ਟੈਗੋਰ) 
* ਪੈਗੰਬਰ, ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ