ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ

**ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ** ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Kidney stone disease**), ਨੂੰ **ਯੂਰੋਲੀਥੀਆਸਿਸ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੂਤਰ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਇੱਕ ਠੋਸ ਟੁਕੜਾ (ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ) ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪਥਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੱਥਰ ਤਾਂ ਬਗੈਰ ਲੱਛਣਾਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੱਥਰ 5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (0.2 ਇੰਚ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਯੂਰੀਟਰ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੇਠਲੀ ਪਿੱਠ ਜਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇੱਕ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਉਲਟੀਆਂ, ਜਾਂ ਦਰਦਨਾਕ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੱਥਰ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਿਤ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੇ ਪੱਧਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਮੋਟਾਪਾ; ਕੁਝ ਭੋਜਨ; ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ; ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਪੂਰਕ; ਹਾਈਪਰਪੈਥੀਰੋਇਡਿਜ਼ਮ; ਗਾਉਟ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤਰਲ ਨਾ ਪੀਣ ਕਰਕੇ। ਪੱਥਰ ਗੁਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਵਧੇਰੇ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਦਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੱਥਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਨੇਫਰੋਲੀਥੀਅਸਿਸ (ਗੁਰਦੇ ਵਿਚ), ਯੂਰੇਟਰੋਲਿਥੀਅੱਸਸ (ਯੂਰੇਟਰ ਵਿੱਚ), ਸਿਸਟੋਲੀਥੀਅਸਿਸ (ਬਲੈਡਰ ਵਿੱਚ), ਜਾਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ (ਕੈਲਸੀਅਮ ਆਕਸਲੇਟ, ਯੂਰਿਕ ਐਸਿਡ, ਸਟ੍ਰੁਵਾਇਟ, ਸੈਸਟੀਨ)।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਉਹ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਪੀਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੋ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਸ਼ਾਬ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਥਿਆਜ਼ਾਈਡ ਡਾਇਯੂਰੇਟਿਕ, ਸਾਇਟਰੇਟ, ਜਾਂ ਐਲੋਪੂਰੀਨੋਲ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫਾਸਫੋਰਿਕ ਐਸਿਡ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਲਾਸ) ਵਾਲੇ ਸਾਫਟ ਡਰਿੰਕਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦਰਦ ਨਿਯੰਤਰਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਉਪਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੋਨਸਟਰਾਈਡਲ ਐਂਟੀ-ਇਨਫਲੇਮੇਟਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਓਪੀਓਡਜ਼। ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਟੈਮਸੂਲੋਸੀਨ ਨਾਲ ਲੰਘਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਐਕਸਟਰਕੋਰਪੋਰਿਅਲ ਸਦਮਾ ਵੇਵ ਲਿਥੋਟਰਿਪਸੀ, ਯੂਰੀਟਰੋਸਕੋਪੀ, ਜਾਂ ਪਰਕੁਟੇਨੀਅਸ ਨੇਫਰੋਲੀਥੋਥੋਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 1% ਤੋਂ 15% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 2015 ਵਿੱਚ, 22.1 ਮਿਲੀਅਨ ਕੇਸ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 16,100 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਦਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 600 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਡਨੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨੇ ਸਰਬਪੱਖੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕ 
ਘੱਟ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਸੇਵਨ ਤੋਂ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ, ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਮੋਟਾਪਾ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੋਖਮ ਵਾਲਾ ਕਾਰਕ ਹੈ।

ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਉੱਚ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਸੇਵਨ, ਸੋਡੀਅਮ, ਸ਼ਹਿਦ ਸਮੇਤ ਸ਼ੱਕਰ, ਰਿਫਾਇੰਡ ਸ਼ੱਕਰ, ਫਰੂਟੋਜ ਅਤੇ ਹਾਈ ਫਰੂਚੋਜ਼ ਮੱਕੀ ਦੀ ਸ਼ਰਬਤ, ਆਕਲੇਟ, ਅੰਗੂਰ ਦਾ ਰਸ, ਅਤੇ ਸੇਬ ਦਾ ਜੂਸ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਬਣਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਹਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕਰੋਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹਾਈਪਰੋਕਸ਼ੈਲੂਰੀਆ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਦੇ ਮੈਲਾਬਰਸੋਪਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ।

ਵਾਰ ਵਾਰ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 24 ਘੰਟੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਟੈਸਟ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੱਥਰ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

### ਦਰਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 
ਦਰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਐਨ.ਐਸ.ਏ.ਆਈ.ਡੀਜ਼ ਜਾਂ ਓਪੀਓਡਜ਼ ਦੇ ਨਾੜੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਐਨ.ਐਸ.ਏ.ਆਈ.ਡੀਜ਼ ਆਮ ਕਿਡਨੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਓਪੀਓਡਜ਼ ਜਾਂ ਪੈਰਾਸੀਟਾਮੋਲ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਬਿਹਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੂੰਹ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਐਂਟੀਸਪਾਸਮੋਡਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੀਬਰ ਦਰਦ