open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਇਵਾਨ ਪਾਵਲੋਵ

**ਇਵਾਨ ਪਾਵਲੋਵਿਚ ਪਾਵਲੋਵ** (; 27 ਫਰਵਰੀ 1936) ਉਘਾ ਰੂਸੀ ਫਿਜਿਆਲੋਜਿਸਟ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਵਲੋਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰ੍ਬੁਧ, ਯਾਨੀ ਬੌਧਿਕ ਪੱਖੋਂ ਬੜਾ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਬੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਉਸਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਨ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਹ ਖੁਦ ਇਸ ਲਗਣ ਨੂੰ "ਖੋਜ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ 1860ਵਿਆਂ ਦੇ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿਧ ਆਲੋਚਕ ਦਮਿਤਰੀ ਪਿਸਾਰੇਵ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਫਿਜਿਆਲੋਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਇਵਾਨ ਸੀਚੇਨੇਵ, ਸਿਰੇ ਦੇ ਅੱਗੇਵਧੂ ਵਿਚਾਰ ਫੈਲਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪਾਵਲੋਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾਉਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। 1870 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਫਿਜਿਕਸ ਅਤੇ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਵਾਨ ਪਾਵਲੋਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਫਿਜਿਆਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਨੇਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਕਾਢਾਂ ਕਢੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਜੇ ਜਿਹੜੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਜਿਆਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਿਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ (1904) ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾ ਰੂਸੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਿਆ। 2002 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ * ਜਨਰਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ* ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਾਵਲੋਵ ਨੂੰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ 24 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਵਾਲੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਵਲੋਵ ਦਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਤੇ ਕਲੀਨੀਕਲ ਸੈਟਿੰਗਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਦਿਅਕ ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਿਧੀਗਤ ਡੀਸੈਂਸੇਟਾਈਜੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਫੋਬੀਆ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗਿਆਰਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਇਵਾਨ ਪਾਵਲੋਵ ਦਾ ਜਨਮ ਰਿਆਜ਼ਾਨ, ਰਸ਼ੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਪੀਟਰ ਦਿਮਿਤਰੀਵਿਚ ਪਾਵਲੋਵ (1823–1899) ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਸ਼ੀਅਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪਾਦਰੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ, ਵਰਵਰਾ ਇਵਾਨੋਵਨਾ ਉਪੇਂਸਕਾਯਾ (1826–1890), ਇੱਕ ਸਮਰਪਤ ਘਰ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਪਾਵਲੋਵ ਨੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਣ ਪਕਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਬਾਗਬਾਨੀ, ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰੀ, ਰੋ, ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਗੋਰੋਦਕੀ ਖੇਡਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਪਾਵਲੋਵ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਕੰਧ ਤੋਂ ਪੱਥਰੀਲੀ ਫੁੱਟਪਾਥ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਰਸਮੀ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਕਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
1875 ਵਿੱਚ, ਪਾਵਲੋਵ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਤਿ ਰੁਚੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ ਪਾਵਲੋਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਜਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਪਾਵਲੋਵ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਇਲੀਅਸ ਵਾਨ ਸਾਈਨ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਹੋਬਾਰਟ

**ਹੋਬਾਰਟ** s ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਰਾਜ ਤਸਮਾਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ੧੮੦੪ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾਨੁਮਾ ਬਸਤੀ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਡਨੀ, ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਮਗਰੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ੨੦੧੧ ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ੨੧੬,੬੫੬ ਸੀ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਹਿੰਸਕ ਟਕਰਾਅ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਆਬਾਦੀ ਨੇ ਲੈ ਲਈ। ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ ਨੇ ਬੀਗਲ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਫਰਵਰੀ 1836 ਵਿੱਚ ਹੋਬਾਰਟ ਟਾਊਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬੀਗਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਬਾਰਟ ਅਤੇ ਡੇਰਵੈਂਟ ਮੁਹਾਰਾ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:

"...ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਜੋ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੀਲੇ ਖੇਤ, ਅਤੇ ਆਲੂਆਂ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਰੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ... ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ. , ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂ ਬਿਲਡਿੰਗ। 1835 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਹੋਬਾਰਟ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ 13,826 ਵਾਸੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਤਸਮਾਨੀਆ 36,505।"

ਦਰਿਆ ਡੇਰਵੈਂਟ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਾਗਰ ਵ੍ਹੇਲ ਅਤੇ ਸੀਲਿੰਗ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਬੰਦੋਬਸਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਵਰਗੇ ਸਹਾਇਕ ਉਦਯੋਗ ਸਨ।

ਹੋਬਾਰਟ ਟਾਊਨ 21 ਅਗਸਤ 1842 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1881 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਹੋਬਾਰਟ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

7 ਸਤੰਬਰ 1936 ਨੂੰ, ਹੋਬਾਰਟ ਦੇ ਬੀਓਮੇਰਿਸ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਥਾਈਲਾਸੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਹੋਬਾਰਟ ਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ - 1956 ਵਿੱਚ ਲੈਨਹਰਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ (ਹੁਣ ਹੋਬਾਰਟ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ) ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੈਸੀਨੋ, ਰੈਸਟ ਪੁਆਇੰਟ ਹੋਟਲ ਕੈਸੀਨੋ 1973 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹੋਬਾਰਟ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1967 ਦੀ ਤਸਮਾਨੀਅਨ ਅੱਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਬਾਰਟ ਵਿੱਚ ਹੀ 62 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ 1975 ਤਸਮਾਨ ਬ੍ਰਿਜ ਦੀ ਤਬਾਹੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਬਲਕ ਓਰ ਕੈਰੀਅਰ ਕੰਕਰੀਟ ਸਪੈਨ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪੂਰਬੀ ਉਪਨਗਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਸੀ।

21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਹੋਬਾਰਟ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਤਸਮਾਨੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਮੰਦੀ ਤੋਂ ਉਭਰ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰੁਕੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਉਲਟਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਮੈਕਵੇਰੀ ਪੁਆਇੰਟ ਰੇਲਯਾਰਡਜ਼, ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਸਕੁਆਇਰ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਹੋਟਲ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ

**1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ** ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਨ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੰਗਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੱਤਿਆ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਉਸੇ ਦੇ ਜੁਆਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ 3000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਿੰਸਕ ਕਿਰਿਆਂਵਾਂ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਹੁੰ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਵੀ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੰਗਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਜੱਦ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰਖਤ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਧਰਤੀ ਵੀ ਹਿਲਦੀ ਹੈ।"

ਤੱਤਕਾਲੀਨ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ 11 ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੇ ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਿਠਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2018 ਤਕ ਨਿਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੇ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੱਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਭੜਕੇ ‘‘ਫ਼ਸਾਦਾਂ’’ ਵਿੱਚ ‘‘3325 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਕੱਲੇ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 2733 ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ।’’ ਹੁਣ ਵੀ ਨਿਆਂ ਦੇ ਅਮਲ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨੇ 186 ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਲਈ ਨਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੜਤਾਲੀਆ ਟੀਮ (ਐੱਸਆਈਟੀ) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ 
16 ਨਵੰਬਰ 2018 ਨੂੰ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਹਿਮ ਗਵਾਹ ਚਾਮ ਕੌਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਊਸ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਈ ਭੀੜ ਨੂੰ ਉਕਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਊਸ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦੋਵੇਂ ਮੁਜਰਮਾਂ ਯਸ਼ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨਰੇਸ਼ ਸਹਿਰਾਵਤ ਨੂੰ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਿੱਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਤਲ ਇੱਕ ਖਾਸ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੀ ‘ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ’ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਇਹ ਵਿਰਲਿਆਂ ’ਚੋਂ ਵਿਰਲਾ ਕੇਸ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 9 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ 25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 2 ਵਿਅਕਤੀ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੰਗੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (1947–ਵਰਤਮਾਨ)
ਪੈਂਜੀਆ

**ਪੈਂਜੀਆ** ( ;) ਇੱਕ ਮਹਾਂ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਸੀ ਜੋ ਲਗਭਗ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛੇਤਰੇ ਪੈਲੀਓਜ਼ੋਇਕ ਅਤੇ ਅਗੇਤਰੇ ਮੀਸੋਜ਼ੋਇਕ ਯੁੱਗਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਲਗਭਗ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਖੇਰੂੰ-ਖੇਰੂੰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਜਿਹਨੇ ਪੈਂਜੀਆ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦਾ ਨਾਂ ਪੈਂਥਾਲਾਸਾ ਹੈ।
**ਪੈਂਜੀਆ** ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇ πᾶν ਪੈਨ (ਪੂਰਨ) ਅਤੇ Γαῖα ਗਾਯਾ (ਧਰਤੀ), (ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੇਆ ਤੋਂ) ਪਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਨਾਮ ਅਲਫਰੈਡ ਵੇਜੇਨਰ ਦੇ ਮਹਾਦੀਪੀ ਖਿਸਕਾਓ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਚਰਚਾ ਲਈ 1927 ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਸ਼ਟੀ ਦੌਰਾਨ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1915 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਦ ਓਰਿਜਿਨ ਆਫ ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਸ ਐਂਡ ਓਸ਼ਨਜ* (*Die Entstehung der Kontinente und Ozeane*) ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਖੰਡਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਦੂਰ ਖਿਸਕਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਇੱਕੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ *ਉਰਕਾਂਟੀਨੈਂਟ* ਕਿਹਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਇਤਹਾਸ
ਨਵਾਂ ਤਾਈਪਈ ਸ਼ਹਿਰ

**ਨਵੀਂ ਤਾਈਪਈ** ਜਾਂ **ਨਵਾਂ ਤਾਈਪਈ ਸ਼ਹਿਰ** () ਤਾਈਵਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਤਟਰੇਖਾ ਦਾ ਡਾਢਾ ਹਿੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਈਪਈ ਹੌਜ਼ੀ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਥਿਆਨਚਿਨ

**ਥਿਆਨਚਿਨ** (; ; ਥਿਆਨਚਿਨੀ: ; ਡਾਕ ਨਕਸ਼ਾ ਹਿੱਜੇ: **Tientsin**) ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਪੰਜ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬੋਹਾਈ ਆਰਥਿਕ ਰਿਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਥਿਆਨਚਿਨ, ਸ਼ੰਘਾਈ, ਬੀਜਿੰਗ, ਅਤੇ ਵੂਵਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਖੇਤਰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਥਿਆਨਚਿਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮੇਨਲੈਂਡ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਡਰਬਨ

**ਡਰਬਨ** (ਅੰਗਰੇਜੀ:Durban; ਜੂਲੁ: eThekwini *ਏਥੇਕੁਏਨੀ*, ਯਾਨੀ 'ਖਾੜੀ/ਅਨੂਪ'), ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕੀ ਰਾਜ ਕਵਾਜੁਲੂ-ਨਟਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਅਤੇ ਕੇਪ ਟਾਊਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ *ਏਥੇਕੁਏਨੀ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ* ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਡਰਬਨ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵੀ ਹੈ। ਗਰਮ ਉਪੋਸ਼ਣਕਟਿਬੰਧੀ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮੁੰਦਰ ਤਟ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਡਰਬਨ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਖੇਤਰ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਗਭਗ 35 ਲੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਅਫਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ 2292 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (885 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਘਨਤਵ 1513 ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3920/ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨਾਈਨਟੀਨ ਏਟੀ-ਫ਼ੋਰ

***ਨਾਈਨਟੀਨ ਏਟੀ-ਫ਼ੋਰ***1949 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਜਾਰਜ ਆਰਵੈੱਲ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਸਟੋਪੀਆਈ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਟਾਈਮ ਰਸਾਲੇ ਨੇ 1923 ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸੌ ਵਧੀਆ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ। ਇਹ ਅਰਬੀ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਸਪੇਨੀ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਮੇਤ 62 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ 
* ਵਿੰਸਟਨ ਸਮਿਥ
* ਜੂਲੀਆ
* ਓਬਰਾਇਨ 
* ਬਿਗ ਬ੍ਰਦਰ 
* ਇਮੈਨੂਅਲ  ਗੋਲ੍ਡ ਸਟੀਨ 
* ਚੈਰਿੰਗਟਨ 
* ਕੈਥਰੀਨ ਸਮਿਥ 
* ਮਿਸੇਜ ਪਾਰਸਨ 
* ਟੋਮ ਪਾਰਸਨ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਅਬੀਜਾਨ

{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਬਸਤੀ
|ਨਾਂ = ਅਬੀਜਾਨ
|other_name =
|ਦੇਸੀ_ਨਾਂ = District d'Abidjan
|nickname = 
|ਬਸਤੀ_ਕਿਸਮ = ਸ਼ਹਿਰ
|motto =
|ਚਿੱਤਰ_ਦਿੱਸਹੱਦਾ = Abidjan Montage - 1.jpg
|ਚਿੱਤਰਅਕਾਰ = 300px
|ਚਿੱਤਰ_ਸਿਰਲੇਖ = ਅਬੀਜਾਨ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ: ਸੇਂਟ ਪਾਲ ਗਿਰਜਾ, ਫ਼ੇਲੀਜ਼ ਊਫ਼ੂਏ-ਬੋਆਨੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਗਣਰਾਜ ਚੌਂਕ, ਵਰੀਡੀ ਬੀਚ ਅਤੇ ਲਾ ਪਲਾਟੋ
|image_flag =
|flag_size =
|ਚਿੱਤਰ_ਮੋਹਰ = AbidjanLogo.gif
|seal_size =
|ਚਿੱਤਰ_ਢਾਲ = AbidjanLogo.svg
|shield_size =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_ਨਕਸ਼ਾ = ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_mapsize =300
|pushpin_map_caption = ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ
|coordinates_display = inline
|coordinates_region = CI
|coordinates_footnotes =
|ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ = ਦੇਸ਼
|ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ = 
|ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ1 = ਖੇਤਰ
|ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ1 = ਲਾਗੂਨ
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =
|
|government_footnotes =
|government_type =
|ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ = ਰਾਜਪਾਲ
|ਮੁਖੀ_ਨਾਂ =ਬਗਰੇ ਰੋਬਰਟ ਮਾਂਬੇ
|leader_title1 = 
|leader_name1 =
|established_title = 
|established_date =

|area_magnitude =
|unit_pref =
|area_footnotes =
|ਖੇਤਰਫਲ_ਕੁੱਲ_ਕਿਮੀ2 = 2119
|area_land_km2 =
|ਖੇਤਰਫਲ_ਸ਼ਹਿਰੀ_ਕਿਮੀ2 = 422
|ਅਬਾਦੀ_ਤੱਕ =2012
|ਅਬਾਦੀ_ਪਗਨੋਟ=
|population_note =
|ਅਬਾਦੀ_ਕੁੱਲ = 4476397
|ਅਬਾਦੀ_ਘਣਤਾ_ਕਿਮੀ2 = 2100
|population_density_sq_mi =
|ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ = 7108647
|population_density_metro_km2 = auto
|population_density_metro_sq_mi =
|population_blank1_title =Ethnicities
|population_blank1 =
|population_density_blank1_km2 =
|population_density_blank1_sq_mi =
|ਅਬਾਦੀ_ਵਾਸੀ-ਸੂਚਕ = ਅਬੀਜਾਨੀ
|ਸਮਾਂ_ਜੋਨ =ਗ੍ਰੀਨਵਿੱਚ ਔਸਤ ਵਕਤ
|utc_offset = +0
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd=5|latm=19|lats=|latNS=N
|longd=4|longm=02|longs=|longEW=W
|elevation_footnotes = 
|ਉੱਚਾਈ_ਮੀਟਰ = 18
|elevation_ft =
|postal_code_type = 
|postal_code =
|ਖੇਤਰ_ਕੋਡ = +44
|blank_name =
|blank_info =
|blank1_name =
|blank1_info =
|ਵੈੱਬਸਾਈਟ = http://www.districtabidjan.org/ 
|footnotes =
}}

**ਅਬੀਜਾਨ** ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ ਦੀ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਪੂਰਵਲੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯਾਮੂਸੂਕਰੋ ਹੈ। 2011 ਤੱਕ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਉੱਤੇ ਕਿਨਸ਼ਾਸਾ ਮਗਰੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ-ਭਾਸ਼ੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 5,068,858 ਹੈ ਜਦਕਿ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 3,796,677 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ

**ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ** (ਜਨਮ:3 ਨਵੰਬਰ 1933) ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਇਨ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਹਾਰਵਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਾਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੇਨ ਨੇ ਐਮ ਆਈ ਟੀ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ, ਬਰਕਲੇ ਅਤੇ ਕਾਰਨੇਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਅਧਿਆਪਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੇਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਅਕਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਾਰਨ ਮਿਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਫਾਇਦਾ ਅਨਾਜ ਦੀ ਅਸਲ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵੀ ਥੁੜ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ, ਬੰਗਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬੈਦਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ (ਬੰਗਾਲੀ: অমর্ত্য, ਰੋਮਨਾਈਜ਼ਡ: ômorto, lit. 'ਅਮਰ ਜਾਂ ਸਵਰਗੀ')।ਸੇਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾੜੀ ਅਤੇ ਮਾਨਿਕਗੰਜ, ਢਾਕਾ, ਦੋਵੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਸੇਨ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
ਜੇਮਜ ਬਾਲਡਵਿਨ

**ਜੇਮਜ ਆਰਥਰ ਬਾਲਡਵਿਨ** (2 ਅਗਸਤ 1924 – 1 ਦਸੰਬਰ1987) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਬਾਲਡਵਿਨ ਦਾ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨੋਟਿਸ* (1955), ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜਾਂ, ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰ ਅੱਧ 20ਵੀਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਸਲਵਾਦ, ਲਿੰਗਕ ਅਤੇ ਜਮਾਤੀ ਭੇਦਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਉਘੜਵੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਬੋਲ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ
ਨਿਕੋਲਾਈ ਬੁਖਾਰਿਨ

**ਨਿਕੋਲਾਈ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਬੁਖਾਰਿਨ ** (;  – 15 ਮਾਰਚ 1938) ਰੂਸੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ, ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ, ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ।ਉਹ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪੋਲਿਟਬਿਉਰੋ ਮੈਂਬਰ (1924–1929) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ (1917–1937), ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ (ਕੌਮਿਨਟਰਨ, 1926–1929) ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ, *ਪ੍ਰਾਵਦਾ* (1918–1929), *ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ* (1924–1929), *ਇਜਵੇਸਤੀਆ* (1934–1936), ਅਤੇ *ਗ੍ਰੇਟ ਸੋਵੀਅਤ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ*ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ *ਅੰਤਰਕਾਲੀ ਦੌਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ *, *ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਆਰਥਿਕਤਾ* ਅਤੇ *ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਏ ਬੀ ਸੀ * (1919. ਸਹਿ-ਲੇਖਕ),ਅਤੇ *ਇਤਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ* (1921) ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।
## 1917 - 1923
, 1917]]
ਫਰਵਰੀ 1917 ਦੇ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਜਲਾਵਤਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਾਪਸ ਵਤਨ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਟਰਾਟਸਕੀ 27 ਮਾਰਚ 1917 ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਛੱਡ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਬੁਖਾਰਿਨ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਰਾਹ ਰੂਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚੱਲ ਪਿਆ, 1917 ਮਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ
ਐਪਨਾਈਨ ਪਹਾੜ

**ਐਪਨਾਈਨ** ਜਾਂ **ਐਪਨਾਈਨ ਪਹਾੜ** (; , —ਬਹੁਵਚਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ-ਵਚਨ; ) ਪਰਾਇਦੀਪੀ ਇਟਲੀ ਦੀ ਲਗਭਗ 1,200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਦੌੜਦੇ ਪਹਾੜ-ਲੜੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ।
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
## ਹਵਾਲੇ
ਲਿਗੂਰੀਆ

**ਲਿਗੂਰੀਆ** (, , ) ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਿਨੋਆ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਤਟਾਂ, ਨਗਰਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਕਰ ਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਜਾਹਨ ਰੀਡ (ਪੱਤਰਕਾਰ)

**ਜਾਹਨ ਸਿਲਾਸ "ਜੈਕ" ਰੀਡ** (22 ਅਕਤੂਬਰ 1887 – 17 ਅਕਤੂਬਰ 1920) ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਐਕਟਿਵਿਸਟ, ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੱਖੀਂ ਡਿਠੇ ਹਾਲ ਨੂੰ, *ਦਸ ਦਿਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਹਿਲਾ ਦਿਤੀ* ਵਿੱਚ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੂਈਸ ਬ੍ਰਿਯਾਂਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰੀਡ ਦੀ 1920 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਰੈਮਲਿਨ ਵਾਲ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਦੂਜਾ ਅਮਰੀਕਨ ਸੀ ਬਿੱਲ ਹੇਵੁਡ, ਜੋ ਲੇਬਰ ਆਰਗੇਨਾਈਜਰ ਸੀ।
## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਜਾਹਨ ਰੀਡ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਅਕਤੂਬਰ, 1887 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਨਾਨੀ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਆਬਰੂਤਸੋ

**ਆਬਰੂਤਸੋ** () ਕੇਂਦਰੀ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਪੱਛਮੀ ਹੱਦ ਰੋਮ ਤੋਂ 50 ਮੀਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਾਰਕੇ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਾਤਸੀਓ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੋਲੀਜ਼ੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਰੋਮਾਂ ਰੋਲਾਂ

**ਰੋਮਾਂ ਰੋਲਾਂ** (29 ਜਨਵਰੀ 1866 – 30 ਦਸੰਬਰ 1944) ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਂਦਰੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਸ ਅਤੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਰਬਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੈਰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਲਿਓ ਤਾਲਸਤੋਏ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਮਾਇਕਲਏਂਜਲੋ, ਆਦਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ 1915 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
## ਜੀਵਨੀ
ਰੋਮਾਂ ਰੋਲਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਜਨਵਰੀ 1866 ਨੂੰ ਕਲੇਮੇਂਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਮੈਡੇਲੀਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੋਲਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਾਰਤੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੁਭਾਸ਼ੀਆ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ। 1880 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਵਾਰ ਪੈਰਸ ਵਿੱਚ ਬਸ ਗਿਆ। ਇਕੋਲੇ ਨਾਰਮੇਲ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 1886 ਤੋਂ 1889 ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੋਲਾਂ ਨੇ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਗਵਤਗੀਤਾ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਪੜ੍ਹੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਦੱਸਿਆ। 1889 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਐਗਰੀਗੇਸ਼ਨ ਕੰਪੀਟੀਟਿਵ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੇ ਫਰੈਂਚ ਸਕੂਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਟਲੀ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਜੀਨ ਕਰਿਸਟੋਫੇ* ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਬਣਾਈ।1895 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਆਕੇ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ। ਉਹਦਾ ਥੀਸਸ ਆਧੁਨਿਕ ਲਿਰਿਕ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਡੇਜੀਟੇਸ਼ਨ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਓਪੇਰਾ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਬਾਰੇ ਸੀ। 1897 ਵਿੱਚ ਰੋਲਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਏਥਰਟ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਦ ਸਾਈਕਲ ਆਫ਼ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡਰਾਮਾ ਦ ਵੋਲਵਸ (Wolves) ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਾਂਤੋਂ  (Doton) ਦਾ ਸ਼ੋ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ *ਲਾਈਫ ਆਫ਼ ਬੀਥੋਵੇਨ* ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। 1903 ਤੋਂ 1912 ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੀ ਕਥਾਵਸਤੂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ‌ ਮਹਾਂਕਾਵਿ *ਜੀਨ ਕਰਿਸਟੋਫੇ* ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦਸ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਲਾਇਫ ਆਫ਼ ਮਾਇਕਲਏਂਜਲੋ (1906), ਹਾਏਨਡੇਲ (1910) ਅਤੇ ਲਾਈਫ਼ ਆਫ਼ ਟਾਲਸਟਾਏ (1911) ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਬਰੂਗੋਂ ਨਾਮਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਥਿੰਗਸ ਫ਼ੌਲ ਅਪਾਰਟ

**ਥਿੰਗਸ ਫ਼ਾੱਲ ਅਪਾਰਟ** (ਅੰਗਰੇਜੀ: Things Fall Apart) ਨਾਈਜੀਰੀਆਈ ਲੇਖਕ ਚਿਨੂਆ ਅਚੇਬੇ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਅਫਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਠੇਠ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਪਹਿਲੇ ਅਫਰੀਕੀ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਰੀਕਾ ਭਰ ਦੀਆਂ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 50 ਤੋਂ ਵਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 
ਥਿੰਗਸ ਫਾਲ ਅਪਾਰਟ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਕੁਕਰਮਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਕਬੀਲਾਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿਨੁਆ ਨੇ ਕਿਸ ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਮਕਾਮੀ ਸੰਦਰਭਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਮਾਮ ਲੋਕ ਬਿੰਬ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾ ਸਮਝ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਬੀਨਤਾ ਉੱਤੇ ਲੀਨ ਕਰਾਂਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਤੋਸਕਾਨਾ

**ਤੋਸਕਾਨਾ** ਜਾਂ **ਟਸਕਨੀ** (, ) ਕੇਂਦਰੀ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 23,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8,900 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 38 ਲੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਫ਼ਲੋਰੈਂਸ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਅਬਦੁੱਲ ਸੱਤਾਰ ਈਦੀ

**ਅਬਦੁੱਲ ਸੱਤਾਰ ਈਦੀ**, ਐਨ ਆਈ (ਮੈਮਨੀ, , ), ਜਾਂ **ਮੌਲਾਨਾ ਈਦੀ**, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਈਦੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਈਦੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੇਗਮ ਬਿਲਕਿਸ ਈਦੀ, ਬਿਲਕਿਸ ਈਦੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਨ 1986 ਦਾ ਰਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਜ-ਸੇਵਾ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈਨਿਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਬਲਜ਼ਾਨ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਗਿਨੀਜ ਸੰਸਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਈਦੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿਜੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਬੈਡਫੋਰਡਸਾਇਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਈਦੀ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 1985 ਵਿੱਚ ਈਦੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ।

ਈਦੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਲਾਈ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤਕ, ਈਦੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ 20,000 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਛਡੇ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਹੈ, 50,000 ਅਨਾਥਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 40,000 ਨਰਸਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਈਦੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 330 ਭਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਰਸੋਈਆਂ, ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਘਰ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਬਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾ ਲਈ ਸ਼ੇਲਟਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਿਜਾਂ ਲਈ ਕਲੀਨਿਕ ਹਨ।

## ਆਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਈਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 1928 ਨੂੰ ਬੰਟਵਾ ਗੁਜਰਾਤ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ. ਜਦੋਂ ਈਦੀ ਗਿਆਰਾ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਲਕਵਾ ਮਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਈਦੀ 19 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵਾ ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਬਜੁਰਗਾ, ਦਿਮਾਗੀ ਬੀਮਾਰ ਅਤੇ ਚੁਣੋਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਈਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ.ਈਦੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਫੇਰੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੱਜੋ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਦ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਪੜੇ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਦ ਈਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਭਲਾਈ ਟ੍ਰਸਟ ਬਣਾਇਆ, "ਈਦੀ ਟ੍ਰਸਟ"।

ਅਬਦੁੱਲ ਸੱਤਾਰ ਈਦੀ ਦਾ ਨਿਕਾਹ 1965 ਵਿੱਚ ਬਿਲਕਿਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਬਿਲਕਿਸ ਈਦੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿੱਚ ਬਤੋਰ ਨਰਸ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਅਬਦੁੱਲ ਸੱਤਾਰ ਅਤੇ ਬਿਲਕਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁਤਰ। ਬਿਲਕਿਸ ਕਰਾਚੀ ਸਥਾ ਪਤ ਮੁਖ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਮਟਰਨਿਟੀ ਹੋਮ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਾਜਾਇਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ
### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1997 ਵਿੱਚ ਈਦੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਦਰਜ
* 1988 ਵਿੱਚ ਲੇਨਿਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1986 ਵਿੱਚ ਰਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1992 ਵਿੱਚ ਪੌਲ ਹੈਰਿਸ ਫੇਲੋ ਪੁਰਸਕਾਰ ਰੋਟਰੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ
* 2000 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2004), ਮੁੰਬਈ
* 26 ਮਾਰਚ 2005 ਵਿੱਚ ਆਜੀਵਨ ਉਪਲਬਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005), ਹੈਦਰਾਬਾਦ
* ਗਾਂਧੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2007), ਦਿੱਲੀ
* ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2008), ਸਿਓਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸੇਵਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਨੌਲੱਖਾ, ਪੰਜਾਬ

**ਨੌਲੱਖਾ** ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਜਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਹਿੰਦ - ਪਟਿਆਲਾ ਸੜਕ ਤੇ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ 19ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ 13 ਕਿਮੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੌਵਾਂ ਗੁਰੂ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਗਏ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰੁਕੇ। ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੌਲੱਖਾ ਸਾਹਿਬ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। 
ਪਿੰਡ 1000 ਤੱਕ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ, ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬਾਬਾ ਫਤੇਹ ਸਿੰਘ, ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੇਂਡਰੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਨੌਲੱਖਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਕਾਂਵੇਂਟ ਸਕੂਲ, ਵੀ BZSFS ਸਕੂਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਦ ਵੀ ਹੈ। 
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਲੋਂ ਸਬੰਧਤ ਕੁੱਝ ਵੀ ਖਰੀਦ ਜਾਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਇੱਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਹਰਜਨ

**ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਹਰਜਨ** (;  &ndash; ) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ "ਰੂਸੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਅਤੇ ਨਰੋਦਵਾਦ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ, ਤਰੂਦੋਵਿਕਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮੋਢੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨੀ ਲੋਕਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜਨਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦੋਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਦ ਉਹ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨ ਸੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਰੂਸ ਵਿਚਲੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਕਿ 1861 ਵਿੱਚ ਭੌਂ-ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਵਲ *ਦੋਸ਼ੀ ਕੌਣ?* (1845-46) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ, ਮੇਰੇ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ, (1852-1870 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ) ਅਕਸਰ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਧਾ ਦਾ ਬੇਹਤਰੀਨ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਬਿਜਲੀਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ

'**ਬਿਜਲੀਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 
## ਭੂਗੋਲ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਮਰਾਲਾ ਤੋਂ 8 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਕੁੱਬਾ, ਘੁਲਾਲ, ਨੀਲੋਂ ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੋਂ ਖੁਰਦ ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਰਗੇਈ ਮਾਵਰਿਨ

**ਸਰਗੇਈ ਕੋਨਸਤਾਂਤੀਨੋਵਿਚ ਮਾਵਰਿਨ ** (), ਅੱਲ ਨਾਂ "ਮਾਵਰਿਕ" (Маврик) (ਜ. 28 ਫਰਵਰੀ 1963), ਰੂਸੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਵੀ ਮੈਟਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈਵੀ ਮੈਟਲ, ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਮੈਟਲ, ਹਾਰਡ ਰੌਕ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "*ਮਾਵਰੌਕ*" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸੇਰਯੋਜ਼ਾ (ਨਾਵਲ)

***ਸੇਰਯੋਜ਼ਾ*** (,1955 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ) ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ ਵੇਰਾ ਪਨੋਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਸੇਰਯੋਜ਼ਾ ਇੱਕ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰੂਸੀ ਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੇਰੇਗੇਈ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ।

## ਕਥਾਨਕ
ਸੇਰਯੋਜ਼ਾ ਅੱਧ-1950 ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਤੀ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਸੇਰਯੋਜ਼ਾ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਆਢੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਦਮਿਤਰੀ ਕੋਰੋਸਤੇਲੇਵ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਲਾਲ ਫੌਜ ਦੇ ਅਨੁਭਵੀ ਸ਼ਖਸ ਨਾਲ ਸੇਰਯੋਜ਼ਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਕੋਰੋਸਤੇਲੇਵ ਸਥਾਨਕ ਸਮੂਹਕ ਫਾਰਮ ਦੇ ਨਵਾਂ ਮੈਨੇਜਰ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੇਰਯੋਜ਼ਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਨਾਵਲ ਦੌਰਾਨ ਪਨੋਵਾ, ਦਿਹਾਤੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ, ਜਿੱਥੇ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਦੋਨੋਂ ਦੁਰਲਭ ਹਨ, ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਭਿਆਨਕ ਤਸਵੀਰ ਉਲੀਕਦੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਅੰਤ ਕੋਰੋਸਤੇਲੇਵ ਨੂੰ ਦੂਰ Arkhangelsky ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਮੂਹਿਕ ਫਾਰਮ ਤੇ ਭੇਜਣ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਵਾਰਿਆਨਾ

**ਵਾਰਿਆਨਾ** ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਜਲੰਧਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਸੜਕ ਤੋਂ 750 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 4 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਹੈ . ਵਾਰਿਆਨਾ ਇੱਕ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਸਮੁਦਾਏ ਹੈ . ਕੁਲ ਜਨਸੰਖਿਆ 7000 (ਲਗਭਗ) ਹੈ . 95 % ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ 1947 ਵਿੱਚ Faislabad (Layalpur), ਸਰਗੋਧਾ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਲਾਹੌਰ, ਝਾਂਗ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਲੋਂ ਆਇਆ ਹੈ . ਕਨਾਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਬਰੀਟੇਨ, ਹਾਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਆਸਟਰੇਲਿਆ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ . ਪੁਰਤਗਾਲ, ਇਟਲੀ . ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਗ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲੈਟਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ . Jalndhar ਕੁੰਜ Wariana ਦੀ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹੈ . ਏਸਏਸ ਖੇਲ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਬਸ ਬਿਲਡਰਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਈ ਉਦਯੋਗੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ .
ਸਿਚੀਲੀਆ

**ਸਿਚੀਲੀਆ** ( ) ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ; ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ **Regione Siciliana** (ਸਿਚੀਲੀਆਈ ਖੇਤਰ) ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਸਿੱਖ ਰਾਜਪੂਤ

**ਸਿੱਖ ਰਾਜਪੂਤ** ਰਾਜਪੂਤ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ 1901 ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 20,000 ਰਾਜਪੂਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਂਤਰਿਤ ਸਨ। 
ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕ ਕੇ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢਲ ਅਤੇ ਅਨੁਆਈਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਵਾਰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ, ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਢਲੇ। 
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਿੱਖ ਰਾਜਪੂਤ ਹਨ: ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ, ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਮਿਨਹਾਸ, ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਮਿਨਹਾਸ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਜਨ ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ।
## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ
*ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ,
* ਸਰਦਾਰ ਬਜਰ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ
* ਸਰਦਾਰ ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬੰਗੇਸ਼ਵਰ
* ਸਰਦਾਰ ਬਾਜ ਸਿੰਘ (ਪਹਿਲੀ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ)
* ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ
* ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ
* ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਮਿਨਹਾਸ
* ਭਾਈ ਮਹਾ ਸਿੰਘ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਪੂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਵਿਕਟਰ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ

**ਵਿਕਟਰ ਬੋਰਿਸੋਵਿੱਚ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ** (ਜਾਂ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ; ;  – 6 ਦਸੰਬਰ 1984) ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਚਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਵਿਕਟਰ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਥਿਉਰੀ ਆਫ ਪ੍ਰੋਜ਼* 1925 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ ਦੀ ਅੱਜ ਵੀ "ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ"

## ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਪਿਤਾ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਜਰਮਨ/ਰੂਸੀ ਮੂਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਭਾਸ਼

**ਭਾਸ** ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਿਆਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਵਪਨਵਾਸਵਦੱਤਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਰਹਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰਮਿਲਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਾਲੀਦਾਸ ਜੋ ਗੁਪਤਕਾਲੀਨ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਭਾਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਪਤਕਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਦਾ ਜਿਆਦਾ ਠੋਸ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਅੱਜ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉੱਤੇ 1912 ਵਿੱਚ ਤਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿੱਚ ਗਣਪਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਜੋਂ ਗੁੰਮਨਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਮੀਮਾਂਸਾ

**ਮੀਮਾਂਸਾ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: मीमांसा), ਦਾ ਅਰਥ "ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ" (ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ἱστορία ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ) ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਆਸਤਿਕ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਡਿੱਗ ਸਰੋਤ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈ ਦਿੱਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਲੱਖਣ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੀਮਾਂਸਾ ਸੰਪਰਦਾ ਵਿੱਚ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਆਸਤਿਕ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਮੱਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਗਹਿਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ *ਧਰਮ* ਦੇ ਚਰਿਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਖਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਲੋਂਬਾਰਦੀਆ

**ਲੋਂਬਾਰਦੀਆ** ਜਾਂ **ਲੋਂਬਾਰਡੀ** ( , ਪੱਛਮੀ ਲੋਂਬਾਰਦ: *Lumbardìa*, ਪੂਰਬੀ ਲੋਂਬਾਰਦ: *Lombardia*) ਇਟਲੀ ਦੇ 20 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਿਲਾਨ ਹੈ। ਇਟਲੀ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਪਜ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੇ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਇਟਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਕਾਲਾਬਰੀਆ

**ਕਾਲਾਬਰੀਆ** (; ਕਾਲਾਬਰੀਆਈ ਉਪਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ: Calabbria ਜਾਂ Calavria; ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ: Καλαβρία, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ **ਬਰੂਤੀਅਮ** ਜਾਂ ਪੂਰਵਲਾ **ਇਤਾਲੀਆ** ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਦੱਖਣੀ ਇਟਲੀ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਇਤਾਲਵੀ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਪੋਲੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਤਾਨਜ਼ਾਰੋ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਪੂਲੀਆ

rd|41|0|31|N|16|30|46|E|type:adm1st_region:IT|display=title}}

**ਪੂਲੀਆ** ਜਾਂ **ਆਪੂਲੀਆ** () ਦੱਖਣੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਆਇਓਨੀਆਈ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਓਤਰਾਂਤੋ ਪਣਜੋੜ ਅਤੇ ਤਾਰਾਂਤੋ ਖਾੜੀ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 41 ਲੱਖ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਾਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਟਿੱਪਣੀਆਂ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*Official website 
*Official Tourism website
*The Accademia Apulia UK 
*Puglia Video: Art-Endless Treasures
*Environmental League Puglia  (in Italian)
*Emozioni di una Terra 
*Information about best Food and Wine of Puglia 
*Mare di Puglia
*Web site about town of Gargano: Mattinata
*Puglia, Gargano e Salento mare trulli e masserie
*Web site about the town where Padre Pio lived: San Giovanni Rotondo
*Article on the Apulians in the USA "The Apulians", Tiziano Thomas Dossena, Bridge Apulia-USA N.2, ]

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਵੈਨੇਤੋ

]]

**ਵੈਨੇਤੋ** (, , ਜਾਂ **ਵਿਨੀਸ਼ਾ**,  , ; *ਵੈਨੇਤਸੀਆ-ਯੂਗਾਨੀਆ* ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇਟਲੀ ਦੇ ਵੀਹ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 50 ਲੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹਦਾ ਦਰਜਾ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੈਨਿਸ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਦੋਸ਼ੀ ਕੌਣ?

***ਦੋਸ਼ੀ ਕੌਣ?*** (Who is to Blame) () ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਹਰਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ।
## ਇਤਹਾਸ
*ਦੋਸ਼ੀ ਕੌਣ?* ਪਹਿਲਾਂ ਰਸਾਲੇ ਓਤੇਚੇਸਤਵੇਂਨੇ ਜ਼ਾਪਿਸਕੀ (1845-1846)ਵਿੱਚ, ਸੈਂਸਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਟੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ 1847 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਠੇਠ "ਸਮਾਜਕ" ਨਾਵਲ ਸੀ। ਵਿਸਾਰੀਓਨ ਬੇਲਿੰਸਕੀ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਨਾਵਲ ਕਲਾ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕਮਜੋਰ ਸੀ ਪਰ ਸਮਕਾਲੀਨ ਰੂਸੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਮੁਲੰਕਣ ਵਜੋਂ ਮੁੱਲਵਾਨ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਕੂਕਾ, ਪੰਜਾਬ

ਕੂਕਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਬਾਬਾ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ (ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ, ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਖਾਰਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ

**ਖਾਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਾਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਸੂਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਕਸੂਰ ਤਹਸੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1800 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 5300 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 152 212 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਮੁਕਤਸਰ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਵਾਂਧਰ ਜਟਾਣਾ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦ

**ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦ** (Russian formalism) 1910 ਵਿਆਂ ਤੋਂ 1930ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਰੂਸ ਅੰਦਰ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਪਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟਰ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ, ਰੋਮਨ ਜੈਕੋਬਸਨ, ਬੋਰਿਸ ਤੋਮਾਸ਼ੇਵਸਕੀ, ਯੂਰੀ ਤਿਨੀਆਨੋਵ, ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪ੍ਰੋੱਪ, ਬੋਰਿਸ ਇਕੇਨਬਾਮ,ਅਤੇ ਗਰਿਗੋਰੀ ਗੁਕੋਵਸਕੀ ਕਈ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ  ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ   ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1914 ਅਤੇ 1930ਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਵਿ-ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦ ਨੇ ਮਿਖੇਲ ਬਾਖਤਿਨ  ਅਤੇ ਯੂਰੀ ਲੋਟਮਾਨ ਵਰਗੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਉੱਤੇ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਦੌਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਗ ਕਲਾ ਲਈ ਇਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। 
## ਅਹਿਮ ਵਿਚਾਰ
ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦ ਸਾਹਿਤਕ ਜੁਗਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰ੍ਕਾਰਜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਸੰਕਲਪ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕਾਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਬੇਦਖਲੀ ਤੱਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ "ਵਿਗਿਆਨਕ" ਜੁਗਤ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਅਾਨ ਮੰਗਦੇ ਸਫ਼ੇ
ਕਾਂਪਾਨੀਆ

**ਕਾਂਪਾਨੀਆ** () ਦੱਖਣੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 58 ਲੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 13,590 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਆਓਸਤਾ ਘਾਟੀ

**ਆਓਸਤਾ ਘਾਟੀ** (, , ) ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰੋਨ-ਆਲਪ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਾਲੇ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੀਡਮੋਂਟ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ

**ਅਗਸਤਿਆ** ( *ਅਗਤੀਯਾਰ*; ਤੇਲਗੂ:అగస్త్య; ਕੰਨੜ:ಅಗಸ್ತ್ಯ; ; ) ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ। ਉਹ *ਅਗਸਤਯ ਸੰਹਿਤਾ* ਦੇ ਲੇਖਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਸਤਯ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ **ਅਗਸਤੀ** ਅਤੇ '**ਅਗਤੀਯਾਰ** ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਵਣ ਸ਼ੁਕਲ ਪੰਚਮੀ (ਮੂਜਬ 3000 ਈ ਪੂ) ਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ ਉਹ ਸਥਾਨ ਅਗਸਤਿਆਕੁੰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਵਿਦਰਭ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਤਰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਰੋਧ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਛੱਡਕੇ ਦੱਖਣ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਹੀ ਬਸ ਗਏ ਸਨ। ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤਯ ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਦਿ ਵਿਆਕਰਨਕਾਰ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪ੍ਚਾਰ - ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਵਾ, ਸੁਮਾਤਰਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਮੰਤਰ-ਦਰਸ਼ਟਾ ਮੁਨੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਇਕੇਰਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕੇਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਪੀ ਗਏ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ
ਲਾਤਸੀਓ

**ਲਾਤਸੀਓ** (, ) ਇਟਲੀ ਦੇ 20 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਹੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪਰਾਇਦੀਪੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 57 ਲੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਇਟਲੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੋਮ ਹੈ ਜੋ ਇਟਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਮੋਲੀਜ਼ੇ

**ਮੋਲੀਜ਼ੇ** () (ਮੋਲੀਜ਼ਾਨੋ: *Mulise*) ਦੱਖਣੀ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। 1963 ਤੱਕ ਇਹ ਲਾਗਲੇ ਖੇਤਰ ਆਬਰੂਤਸੋ ਸਮੇਤ *ਆਬਰੂਤਸੀ ਏ ਮੋਲੀਜ਼ੇ* ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੰਡ ਜੋ 1970 ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ, ਮੋਲੀਜ਼ੇ ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 3 ਲੱਖ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਸਾਰਦੇਞਾ

**ਸਾਰਦੇਞਾ** ਜਾਂ **ਸਾਰਡੀਨੀਆ** (,  ,  ) ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਵਿਚਲਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ (ਸਿਚੀਲੀਆ ਮਗਰੋਂ ਅਤੇ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ (ਉੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਘੜੀ ਦੇ ਰੁਖ ਨਾਲ਼) ਕਾਰਸਿਕਾ ਦਾ ਟਾਪੂ, ਇਤਾਲਵੀ ਪਰਾਇਦੀਪ, ਸਿਚੀਲੀਆ, ਤੁਨੀਸੀਆ ਅਤੇ ਬੇਲੀਰਿਕ ਟਾਪੂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਮਾਰਕੇ

**ਮਾਰਕੇ** () ਜਾਂ **ਮਾਰਕੇਸ** ਇਟਲੀ ਦੇ 20 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਂਕੋਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਏਮੀਲੀਆ-ਰੋਮਾਞਾ

**ਏਮੀਲੀਆ-ਰੋਮਾਞਾ** (, , ਰੋਮਾਞੋਲ: *Emélia-Rumâgna*) ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਲੇ ਖੇਤਰ ਏਮੀਲੀਆ ਅਤੇ ਰੋਮਾਞਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੋਲੋਞਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 44 ਲੱਖ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਪੀਏਮੋਂਤੇ

**ਪੀਏਮੋਂਤੇ** ਜਾਂ **ਪੀਡਮਾਂਟ** (, ; ਪੀਏਮੋਂਤੀ ਅਤੇ ; ) ਇਟਲੀ ਦੇ 20 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 25,402 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 44 ਲੱਖ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੂਰਿਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਥਾਮਸ ਕਾਰਲਾਈਲ

**ਥਾਮਸ ਕਾਰਲਾਈਲ** (4 ਦਸੰਬਰ1795 – 5 ਫਰਵਰੀ 1881) ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਜੁੱਗ ਦੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਵਿਅੰਗ ਲੇਖਕ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਇਤਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ।
ਉਹ ਅਰਥ-ਸਾਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਵਿਗਿਆਨ" ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ *ਐਡਿਨਬਰਗ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ* ਲਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ, ਅਤੇ ਵਿਵਾਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਬਣ ਗਏ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਕਾਜ਼ੀ

ਦੇ ਕਾਜ਼ੀ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ (1334)]]

**ਕਾਜ਼ੀ** (**ਕ਼ਾਦੀ**, **ਕ਼ਾਜ਼ੀ**, ਜਾਂ **ਕਾਦੀ**) ( ''*) ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਾਕਮ ਵਲੋ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜੱਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਜ਼ੀ ਇਸਲਾਮ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਸਲੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ  *ਇਜਮਾਹ*, ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ (*ਉਲੇਮਾ'') ਦੀ ਇਤਫਾਕ ਰਾਏ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ  ਵਿਰੁਧ ਕੋਈ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੁਫ਼ਤੀ

**ਮੁਫ਼ਤੀ** ( ''''; ) ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਕਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਕ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਕੋਈ ਮੁਫ਼ਤੀ ਸੁੰਨੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੌਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੀਕੋਨ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹਿੰਦੂਤਵ

**ਹਿੰਦੂਤਵ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: हिन्दुत्व) ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਆਈਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾਂ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਦੀ ਅਵਧਾਰਣਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਤਵਵਾਦੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਦੂਤਵ ਕੋਈ ਉਪਾਸਨਾ ਪੱਧਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਇੱਕ ਕੌਮ ਹੈ। ਵੀਰ ਸਾਵਰਕਰ ਨੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜੋ ਹਿੰਦੂਤਵਵਾਦੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਤ-ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਰੀਆ ਵਰਤ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਤਵ ਦਾ ਭਾਵ ਹਿੰਦੂ ਕੱਟੜਵਾਦ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਤੋਂ ਹੈ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵਿਚਾਰ ਧਾਰਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂਤਵ
ਬਾਜ਼ਿਲੀਕਾਤਾ

**ਬਾਜ਼ਿਲੀਕਾਤਾ** (), ਜਿਹਨੂੰ **ਲੁਕਾਨੀਆ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਾਂਪਾਨੀਆ, ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੂਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਾਲਾਬਰੀਆ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੋਤੈਂਜ਼ਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਅੰਬਰੀਆ

**ਊਂਬਰੀਆ** (), ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਾਲਵੀ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤਰਾਸੀਮੇਨੋ ਝੀਲ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਬੇਰ ਦਰਿਆ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੈਰੂਗੀਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਬਰਿਸਟਲ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ

ਬਰਿਸਟਲ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ 2004 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਬਰਿਸਟਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹਰੀ ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਪਾਰੰਪਰਕ ਅਤੇ ਗੈਰ ਪਾਰੰਪਰਕ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਵਰਸ਼ ਆਜੋਜਿਤ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੁੱਲੀ ਹਵਾ ਥਿਏਟਰ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। 
ਤਿਉਹਾਰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਅਵਸਾਇਕ ਖੁੱਲੀ ਹਵਾ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਲਈ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ।  
ਜੁਲਾਈ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਿਉਹਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਰੀਟੇਨ ਭਰ ਵਲੋਂ, ਸੱਤ ਅਤੇ ਦਸ ਸਾਰਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਯੋਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਥਿਏਟਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲਿਆ ਲੜੀ ਲਈ ਮੇਜਬਾਨ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਕਮੇਡੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ
ਘੋਸ਼ਾ

**ਘੋਸ਼ਾ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: घोषा) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਹ ਦੀਰਘਤਮਸ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਕਸ਼ੀਵਤਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਸੂਕਤ ਰਚੇ ਸਨ।

ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਮੰਡਲ ਦੇ ਦੋ ਸੂਕਤ 39 ਅਤੇ 40 (ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ 40-40 ਸਲੋਕ ਹਨ), ਘੋਸ਼ਾ ਦੇ ਲਿਖੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸੂਕਤ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਿਵਨੀਆਂ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਹਿਤ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੀਝ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਜੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਇੱਕ ਸੂਕਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਤੇਜਸਵੀ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਰੰਭਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿਆਹ ਲਾਇਕ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਇਸ ਨਾਰੀ ਦਾ ਇਹ ਭਿਅੰਕਰ ਰੋਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਨਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਸਕੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਫ਼ਿਕਾ

**﻿ਫ਼ਿਕਾ** ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਇਸਤਲਾਹ ਹੈ।
## ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥ 
ਫ਼ਿਕਾ ਦਾ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਹੈ: *ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਝ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ।*
### ਲਫ਼ਜ਼ "ਫ਼ਿਕਾ" ਕੁਰਆਨ ਮਜੀਦ ਵਿੱਚ
ਕੁਰਆਨ ਹਕੀਮ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਮੌਕੇ ਤੇ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ:

* وَمَا كَانَ ٱلْمُؤْمِنُونَ لِيَنفِرُوا۟ كَآفَّةًۭ ۚ فَلَوْلَا نَفَرَ مِن كُلِّ فِرْقَةٍۢ مِّنْهُمْ طَآئِفَةٌۭ لِّيَتَفَقَّهُوا۟ فِى ٱلدِّينِ وَلِيُنذِرُوا۟ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوٓا۟ إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ (التوبہ، 9: 122)

ਤਰਜਮਾ: ਔਰ ਇਹ ਤਾਂ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮੋਮਿਨ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਨਿਕਲ ਆਉਣ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਉਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਦ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਕਿ "ਦੀਨ ਕੀ ਫ਼ਿਕਾ" (ਸਮਝ) ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਔਰ ਜਦ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਤਾਕਿ ਉਹ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।

* قَالُوْا يٰشُعَيْبُ مَا نَفْقَهُ کَثِيْرًا مِّمَّا تَقُوْلُ. (هود، 11: 91)

ਤਰਜਮਾ: ਉਹ ਬੋਲੇ, ਐ ਸ਼ੋਇਬ! ਅਕਸਰ ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ।

* قُلْ كُلٌّ مِّنْ عِندِ اللّهِ فَمَا لِهَـؤُلاَءِ الْقَوْمِ لاَ يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًاo (النساء، 4: 78)

''ਆਪ ਫ਼ਰਮਾ ਦਿਉ (ਹਕੀਕਨ) ਸਭ ਕੁਛ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਤੋਂ (ਹੁੰਦਾ) ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਕੌਮ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਬਾਤ ਸਮਝਣ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਬਾਯੀ ਸੁਕੇਅਰ

**ਬਾਯੀ ਸਕ਼ੁਏਅਰ** (ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ: 八一广场; ਪਿਨਾਇਨ: Bayi Guangchang, ਸਚਮੁੱਚ 1 ਅਗਸਤ ਸੁਕੇਅਰ ਜਾਂ ਪੀਪਲਜ ਸੁਕੇਅਰ) ਨੈਨਚਾਂਗ ਵਿੱਚ ਨੈਨਚਾਂਗ ਬਗ਼ਾਵਤ (1 ਅਗਸਤ 1927 ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ) ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, 1 ਅਗਸਤ 1977 ਤੋਂ 8 ਜਨਵਰੀ 1979 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 
ਇਸ ਚੌਕ ਦਾ ਆਕਾਰ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੁ ਹੋਏ ਪੁਨਰਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 78,000 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤਿਆਨਮੇਨ ਚੌਕ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੌਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਦੇ ਇਹ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਅਤੇ ਜੁਲੂਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਥਾਂ ਬੰਨ ਗਿਆ . ਨੈਨਚਾਂਗ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਲ੍ਹਾ ਜਲਵਾਯੂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਮ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਲਈ, ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਡੇਰਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ (ਹੁਣ ਤਾਂ ਜਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪਰਵਾਰ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਲਵਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਗਏ ਹਨ)। ਚੌਕ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਫੱਵਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਖਾਸਕਰ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਦਾਪਸੰਦੀਦਾ ਥਾਂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗਨ ਦਰਿਆ

**ਗਣ ਨਦੀ** (ਚੀਨੀ ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ: 赣 江, ਪਾਰੰਪਰਕ ਚੀਨੀ: 赣 江, ਪਿਨਾਇਨ: ਗਣ ਮਨ ਜਿਆਂਗ, ਗਣ: ਕੋਮ - ਕਾਂਗ) ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਦੀ ਝੀਲ ਪੋਯਾੰਗ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹਨ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਯਾਂਗਤਜੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ Jiangxi ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ 885 ਕਿਮੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ . ਇਹ ਨੈਨਚਾਂਗ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਮਣੀ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ
ਜਾਨ ਫ਼ਰੇਜ਼ਰ (ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ)

**ਜਾਨ ਫਰੇਸਰ** (ਜਨਮ: 1 ਅਗਸਤ 1935) ਇੱਕ ਪੂਰਵ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

ਉਹ ਮੇਲਬੋਰਨ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਿਊਨਿਖ਼

**ਮਿਊਨਿਖ** ਜਾਂ **ਮੁਨਸ਼ਨ** (; , , ਬਵਾਰੀਆਈ: *Minga*) ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ ਬਾਈਆਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਈਸਾਰ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਬਾਈਆਨੀ ਐਲਪ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਰਲਿਨ ਅਤੇ ਹਾਮਬੁਰਗ ਮਗਰੋਂ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 14.2 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਾਨ ਸ਼ੇਰਮਾਨ

**ਜਾਨ ਸ਼ੇਰਮਾਨ** (10 ਮਈ, 1823 - 22 ਅਕਤੂਬਰ, 1900) ਉਪਨਾਮ ਓਹੀਓ ਹਿਮਲੰਬ ਦਿੱਤਾ, ਨਾਗਰਿਕ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਉਂਨੀਸਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਓਹੀਓ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ

ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀਨੇਟਰ ਸੀ . ਉਹ ਖਜਾਨਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਮੇਨ Antitrust ਅਧਿਨਿਯਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਸਨ . ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਚਾਰਲਸ

ਟੇਲਰ ਸ਼ਰਮਨ, ਓਹਯੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜੱਜ, ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਲੜਾਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਵਿਲਿਅਮ Tecumseh ਸ਼ੇਰਮੇਨ ਸਨ . ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬੈਂਕੇ ਹੋਇਤ ਸ਼ਰਮਨ ਸੀ .

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਮਾਰਕ ਹਾਨਾ

**ਮਾਰਕ ਹਾਨਾ** (24 ਸਤੰਬਰ 1837-15 ਫਰਵਰੀ 1904) ਓਹੀਓ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸੀਨੇਟਰ, ਵਿਲੀਅਮ ਮੈਕਕਿਨਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੀ। ਹਾਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਜਨਸਮੈਨ ਵਜੋਂ ਤਕੜੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ 1896 ਅਤੇ 1900 ਵਿੱਚ ਮੈਕਕਿਨਲੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਦੀ ਮਹਿੰਮ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਲਿਸਬਨ, ਓਹਾਇਓ

ਲਿਸਬਨ ਕੇਂਦਰ ਟਾਉਨਸ਼ਿਪ, ਕੋਲੰਬੀਆਨਾ ਕਾਉਂਟੀ, ਓਹਾਈਓ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਜਨਸੰਖਿਆ 2010 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ 2,821 ਸੀ। ਇਹ ਕੋਲੰਬੀਆਨਾ ਕਾਉਂਟੀ ਦੀ ਕਾਉਂਟੀ ਸੀਟ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਫ਼ਰਾਂਕਫ਼ੁਰਟ

**ਫ਼ਰਾਂਫ਼ੁਰਟ ਆਮ ਮਾਈਨ** (ਮਾਈਨ ਉਤਲਾ ਫ਼ਰੈਂਕਫ਼ਰਟ) (; ), ਜਿਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਫ਼ਰਾਂਕਫ਼ੁਰਟ** ਜਾਂ **ਫ਼ਰੈਂਕਫ਼ਰਟ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਰਮਨ ਰਾਜ ਹੈਸਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀ 2012 ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ 704,449 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
652

**652 (65** 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ 
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ 
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ 
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ 
## ਜਨਮ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ 
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ 
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ 
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ 
## ਮਰਨ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ 
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ 
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ 
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੂਰਤ

**ਸੂਰਤ**, ਜਿਹਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਰਿਆਪੁਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਤੋਂ ੩੦੬ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਪਤੀ ਦਰਿਆ (ਤਪੀ) ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਏ. ਕੇ. ਰਾਮਾਨੁਜਨ

**ਅੱਟੀਪਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸਵਾਮੀ ਰਾਮਾਨੁਜਨ** (ਕੰਨੜ: ಅತ್ತಿಪೇಟೆ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಾನುಜನ್; 16 ਮਾਰਚ 1929 – 13 ਜੁਲਾਈ1993) ਉਰਫ਼ **ਏ ਕੇ ਰਾਮਾਨੁਜਨ** ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਦੋਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਖੋਜਕਾਰ, ਭਾਸ਼ਾਵਿਦ, ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਪੰਜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੱਕ ਵਸੀਹ ਸੀ: ਤਮਿਲ, ਕੰਨੜ, ਤੇਲਗੂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ,ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੋਨਾ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਅਚ੍ਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ, ਗੈਰ-ਮਿਆਰੀ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਸਥਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਜੋਰਦਾਰ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਪਰ ਰਾਮਾਨੁਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਮੌਲਿਕਤਾ, ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤੀ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਬਾਖੂਬੀ ਕੰਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਜੀਵਨੀ 
### ਬਚਪਨ 
ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਮਾਰਚ 1929 ਨੂੰ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਟੀਪਤ ਅਸੂਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ ਇੱਕ ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੇ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਕੰਨੜ ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਵੀ ਹੈ, ਏ.ਕੇ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਜੋ ਕਿ ਲੇਖਕ ਤੇ ਗਣਿਤਕ ਸਨ।
### ਵਿੱਦਿਆ 
ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਮਰੀਮਾਲੱਪਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ "ਇਸਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਗਣਿਤਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ" ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ਾ ਰਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1958–59 ਤੱਕ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਡੈਕਨ ਕਾਲਜ, ਪੂਨੇ ਤੇ 1959–62 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਫ਼ੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀ-ਐੱਚ.ਡੀ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ
ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਨੇ ਕੁਇਲੋਨ ਅਤੇ ਬੇਲਗਾਓ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਅੱਠ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1962 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੀ ਵਿਖੇ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਕਾਰਲਟਨ ਕਾਲਜ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1993
ਸੋਨ ਦਰਿਆ

**ਸੋਨ ਦਰਿਆ** () ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੱਖਣੀ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ

**ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ** ਵੱਡੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ,ਨਾਟਕਕਾਰ,ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ,ਭਾਸ਼ਾ, ਤਰਕਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਤਕੜਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਚਾਰੀਆ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੇ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।ਉੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਆਚਾਰੀਆ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 'ਭਰਤਮੁਨੀ' ਦੇ 'ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ' ਉੱਤੇ 'ਅਭਿਨਵਭਾਰਤੀ' ਅਤੇ 'ਆਨੰਦਵਰਧਨ' ਦੇ 'ਧੁਨਿਆ-ਲੋਕ' ਉੱਤੇ 'ਲੋਚਨ' ਟੀਕਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੇ ਗੁਰੂ 
ਆਚਾਰੀਆ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਗੁਰੂ ਸਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੈਵ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਗੁਰੂ ਲਛਮਣ ਗੁਪਤ ਸਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਵ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।ਲੋਚਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਭੱਟ ਇੰਦੂਰਾਜ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।ਸੰਭਾਵਿਤ ਹੈ ਕਿ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਗੁਰੂ ਭੂਤੀਰਾਜ ਹੀ ਸਨ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ,ਟੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ,ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਾਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

### ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ 
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗ੍ੰਥਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਯਭਿਗਿਆ(ਸ਼ੈਵ) ਤੰਤਰ,ਸਤੋਤ੍ਰ, ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕੋਈ ਸੁਤੰਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ।ਪਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਧੁਨਿਆਲੋਕ ਕਾਵਿ ਕੋੌਤੁਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟੀਕਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਮੂਲ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਉੱਚ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਟੀਕੇ 
### ਅਭਿਨਵਭਾਰਤੀ 
ਇਹ ਟੀਕਾ ਭਰਤਮੁਨੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਟੀਕੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਚਾਰੀਆ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਟੀਕਾਕਾਰ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਤ ਕਰਕੇ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਿ੍ਤ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ।

##### ਵਿਵਰਣ 
ਇਹ ਟੀਕਾ,ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਟਯ ਗੁਰੂ ਭੱਟ ਭੌਤ ਦੇ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥ 'ਕਾਵਿ-ਕੌਤਕ ' 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਹੈ,ਪਰ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਟੀਕਾ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ 'ਤੇ ਟੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਚਾਨਣ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਗਪਗ 35 ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ,ਇੱਕ ਧੁਨਿਆਲੋਕ ਦਾ ਟੀਕਾ 'ਧੁਨਿਆਲੋਕ ਲੋਚਨ',ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਭਰਤਮੁਨੀ ਦੇ ਨਾਟਸ਼ਾਸਤਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਟੀਕਾ ਅਭਿਨਵਭਾਰਤੀ'।

## ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ 
ਅਲੰਕਾਰ ਔਚਿਤ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋ ਦੋ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਅਲੰਕਾਰਯ ਦੀ ਸੱਤਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਲੰਕਾਰਯ ਦੀ ਸੱਤਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਔਚਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਦੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਪਰ ਜੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਾਹਰੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ ਮੁਰਦਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕਾਵਿ ਦੇ ਪਰਾਣ ਰੂਪ ਰਸ ਆਦਿ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਲੰਕਾਰਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਰਸ ਆਦਿ ਦੇ ਰਹਿਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਨੁਚਿਤ ਅਲੰਕਾਰ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹੀ ਹਨ।ਪਰ ਅਭਿਨਵ ਗੁਪਤ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਸ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਔਚਿਤ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਰਸ ਧੁਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਔਚਿਤ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ