open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰੋਮਨ ਪਰੋਪਕਾਰੀ ਦਿਆਲਤਾ

]]

**ਰੋਮਨ ਪਰੋਪਕਾਰੀ ਦਿਆਲਤਾ** (English ***Roman Charity***; Latin ***Caritas romana***; Italian ***Carità Romana***;), ਪੇਰੋ,ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਐਸੀ ਰੋਮਨ ਔਰਤ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗਾਥਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਓ (ਰਾਜਾ ਸਿਮੋਨ) ਨੂੰ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਕੇ ਜਿੰਦਾਂ ਰਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਸਜਾ ਵਜੋਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰਨ ਲਈ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜੇਲ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ ਪਰ ਪੇਰੋ ਦੀ ਨਿਰਸੁਆਰਥਤਾ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹਦ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਿਹਾਈ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  
ਇਹ ਗਾਥਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਲੇਰੀਅਸ ਮੈਕਸੀਮਸ ਨੇ 9 ਯਾਦਗਾਰੀ ਰੋਮਨ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ (Nine Books of Memorable Acts and Sayings of the Ancient Romans) ਅਤੇ ਬਜੁਰਗਾਂ ਦਾ ਆਦਰ (filial piety) ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋਮਨ ਦੇ ਬਿੰਬ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਿਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰੋਮਨ ਚੈਰੀਟੀ (Roman Charity) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
### ਕਲਾਤਮਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
17 ਵੀ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ। 1973 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ''0 ਲੱਕੀ ਮੈਨ! (O Lucky Man!) ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸੀਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤਸਵੀਰ:Affresco romano - Pompei - Micon e Pero.jpg|Fresco from Pompeii Artist unknown. Mid 1st century AD
ਤਸਵੀਰ:Roman Charity c.1500-1520.jpg|"Roman Charity"Artist unknown.(c. 1500-1520)
ਤਸਵੀਰ:Cimon and Pero - Hans Sebald Beham.jpg|"Cimon and Pero"By Hans Sebald Beham(1544)
ਤਸਵੀਰ:Roman Charity - Pieter Pauwel Reubens.jpg|"Roman Charity"By Peter Paul Rubens(c. 1612)
ਤਸਵੀਰ:Jan Janssens - Caritas Romana.jpg|"Caritas Romana'"By Jan Janssens(1620)
ਤਸਵੀਰ:Roman Charity, Cimon and Peres - Dirck Van Baburen.jpg|"Roman Charity" By Dirck Van Baburen(c. 1623)
ਤਸਵੀਰ:Roman Charity by Mellin Louvre RF 1985-81 n01.jpg|"Cimon and Pero"By Charles Mellin(c. 1628)
ਤਸਵੀਰ:Maucher Cimon und Pero.jpg|"Cimon and Pero"By Christoph Maucher(amber, 1690)
ਤਸਵੀਰ:Roman Charity - Jean-Baptiste Greuze.jpg|"Roman Charity"By Jean-Baptiste Greuze(c. 1767)
ਤਸਵੀਰ:Roman Charity - Johan Zoffany.jpg|"Roman Charity"By Johan Zoffany(c. 1769)
ਤਸਵੀਰ:The roman daughter rembrandt peale.jpg|"The Roman Daughter"By Rembrandt Peale(1811)
ਤਸਵੀਰ:BMVB - Anònim - Cimó i Pero. Caritat romana - 1281.tif|"Roman Charity"Baroque painting of Italian School(17th century)

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Nine Books of Memorable Acts and Sayings of the Ancient Romans, in Latin
*"The Female Breast as a Source of Charity: Artistic Depictions of Caritas Romana", an essay by Golda Balass, a lecturer in the Department of Art History at Tel Aviv University
*Stargate Libraries Gallery 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵ ਕਲਾਸੀਕਲ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਚੂਨੇਦਾਰ ਚਟਾਨ

**ਚੂਨੇਦਾਰ ਚਟਾਨਾਂ** ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰ ਅਤੇ ਮੁਰਦ-ਮਾਲ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰਤਦਾਰ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਚਟਾਨਾਂ ਪਰਤਦਾਰ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਥੋਮਸਨ ਝੀਲ ਇਸ ਚਟਾਨਾ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਚੂਨੇਦਾਰ ਚਟਾਨਾਂ ਖਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ pH ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 15% ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਸਮਾ ਹਨ।
*ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਚਟਾਨ 
*ਚਾਕ ਚਟਾਨ
*ਡੋਲੋਮਾਈਟ ਚਟਾਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
1814

**1814** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1810 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*4 ਅਪ੍ਰੈਲ&ndash; ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪਦ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਾਇਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1818

**1818** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1810 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*4 ਅਪਰੈਲ&ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਪਣਾ ਕੌਮੀ ਝੰਡਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ 13 ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ 20 ਤਾਰੇ ਰੱਖੇ ਗਏ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1781

**1781** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1780 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 3 ਅਪਰੈਲ&ndash; ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ ਸਵਾਮੀਨਰਾਇਣਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
## ਜਨਮ
* 17 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਰੈਨੇ ਲਿਆਨੇਕ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਜਨਮ।(ਮ. 1826) 
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1680

'''1680 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1680 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
## ਵੀਰਗਤੀ 
*3 ਅਪਰੈਲ&ndash; ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਦਾ ਮੌਢੀ ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਵੀਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਵਾਲਟਰ ਰੀਡ

**ਵਾਲਟਰ ਰੀਡ** (3 ਸਤੰਬਰ, 1851 - 23 ਨਵੰਬਰ, 1902), ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1900 ਵਿੱਚ ਗਠਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੌੰਪੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਿਊਬਾਈ ਵੈਦ ਕਾਰਲੋਸ ਫ਼ਿਨਲੇ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਿਊਬਾਈ ਵੈਦ ਕਾਰਲੋਸ ਫ਼ਿਨਲੇ ਨੇ ਪੀਲਾ ਬੁਖਾਰ ਇਲਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਦਾਹਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੱਛਰ ਇਸ ਬੁਖਾਰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਾਲਟਰ ਰੀਡ ਦਾ ਜਨਮ ਗਲੱਸਟਰ ਕਾਊਂਟੀ, ਵਰਜੀਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਲਮੂਏਲ ਸਟਨ ਰੀਡ (ਇੱਕ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਮਨਿਸਟਰ) ਅਤੇ ਫਰਾਬਾ ਵ੍ਹਾਈਟ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਰਫ਼ਰੀਸਬੋਰੋ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਘਰ ਮਰਫ਼ਰੀਸਬੋਰੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬੋਨ ਕਰਸ਼ਰ

**ਬੋਨ ਕਰਸ਼ਰ** ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਪਿੜਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਜੰਤਰ ਸੀ। ਵਢਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਸੁੱਕਾ ਕੇ ਪੀਹਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ ਇਹ ਪਾਊਡਰ ਖਾਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਡੀ-ਪੈੜ

**ਡੀ-ਪੈੜ** ਜਾ ਫਿਰ ਕੰਟਰੋਲ ਪੈੜ ਇੱਕ ਇਜਹਾ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗੇਮਿੰਗ ਕਾਨਸੋਲ ਤੇ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
1708

**1708** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1700 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*3 ਅਪਰੈਲ&ndash; ਚਿਤੌੜ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਾਲਿਤ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ 20 ਸਿੱਖ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਚੌਕੀਦਾਰਾਂ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। 
*13 ਮਈ&ndash; ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁੱਜੇ।
*7 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
*28 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਨੇ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਮਸ਼ੈਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖਿੱਲਤ ਦਿਤੀ।
## ਜਨਮ
## ਵੀਰਗਤੀ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੈਲੈਕ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ

**ਸੈਲੈਕ** ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ [ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ (ਅਮਰੀਕਾ) ਵਿਖੇ  ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ [ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਬਾ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ

**ਬਾਬਾ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ** (11 ਜੁਲਾਈ 1882 – 15 ਅਕਤੂਬਰ 1943) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਰੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਸਾਧਾਰਣ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬਾ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਜਾਗਰਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਛੁਆਛੂਤ ਉਨਮੂਲਨ, ਹਰੀਜਨ ਪ੍ਰੇਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਵਿਸ਼ਵਭਰੱਪਣ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਖੋਰ (ਧਰਤ ਵਿਗਿਆਨ)

**ਖੋਰ** ਜਾਂ **ਢਾਹ** ਜਾਂ **ਕਾਟ** ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰੁੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਢਲਾਣ ਉੱਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਾਤਲ ਦੇ ਸਤਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਮ ਸਿਰਫ ਭੂ-ਖੋਰਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਚਟਾਨੀ ਮਾਲ ਰੁੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਢੋਅ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਲ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਲ਼ਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
#ਸਥਗਿਤ ਮਾਲ
#ਮਿਸ਼ਰਤ ਮਾਲ
#ਕਰਸ਼ਤ ਮਾਲ
ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਚੱਟਾਨੀ ਮਾਲ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇੱਕ ਭੂ-ਖੋਰਣ ਬਲ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੇਗ ਦੂਜਾ ਬਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਲ ਕੇ ਭੂ-ਖੋਰਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੀਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਨੁਹਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਨਦੀ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਨਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਇਹ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਰਗੀਆਂ ਭੂ-ਖੋਰਣ ਗੈਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੈਸਾਂ ਸਮੇਤ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤੇੜਾਂ ਜਾਂ ਦਰਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੱਜ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੱਟਾਨੀ ਕਣ ਸਥਗਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮਾਲ ਨੂੰ ਰੋੜ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਸੋਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
:ਨਦੀ ਦਾ ਭੂ-ਖੋਰਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
#ਨਦੀ ਦਾ ਚੱਟਾਨੀ ਮਾਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ।
#ਚੱਟਾਨੀ ਮਾਲ ਦਾ ਢੋਇਆ ਜਾਣਾ।
#ਚੱਟਾਨਾਂ ਦਾ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਰਗੜ ਕਾਰਜ ਦਾ ਹੋਣਾ।
#ਚਟਾਨੀ ਮਾਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਣ।
#ਛਿੱਜਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ ਚਟਾਨੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਤੋੜ-ਫੋੜ।
ਭੂ-ਮੰਡਲ ਉੱਪਰ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਨਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਚਟਾਨੀ ਸਮੂਹ ਨਦੀ ਦੀ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਟੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੁੜ੍ਹਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਸਰ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਰੀਕ ਮਾਲ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਗੰਧਲਾ ਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਚਟਾਨੀ ਟੋਟੇ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗੋਲ ਗੀਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਦੀ ਦੀ ਢਲਾਣ ਅਤੇ ਰੁੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੇਗ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਾਲ ਨਦੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਧਰੀਕਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਭੂ-ਖੋਰ ਜਾਂ **ਅਪਰਦਣ ਕਾਰਜ** ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਲਕ

ਪਲਕਾਂ ਅੱਖ ਦੀ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਬੰਦ, ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਅੱਖ ਨੂੰ ਤਰ ਤੇ ਧੂਲ-ਰਹਿਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੰਦ-ਖੁਲ੍ਹਣ ਦੀ ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਨੂੰ ਅੱਖ ਦਾ ਝਪਕਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਲਕਾਂ ਦਾ ਸਵੈਚਾਲਤ ਰੀਫਲੈਕਸ ਅਮਲ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੌਂ ਅੱਖ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪਲਕਾਂ ਉਦੌਂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦ ਤੱਕ ਅੱਖ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਭਰਵੱਟੇ ਵੀ ਪਲਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੱਖ ਦਾ ਧੂਲ ਮਿੱਟੀ ਤੌਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

## ਗੈਲਰੀ 

 Image:Gray515.png|
 Image:Gray866.png|
 Image:Gray888.png|
 Image:Gray893.png|
 Image:Gray894.png|
 Image:Gray896.png|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ
ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤ

**ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਧਾਂਤ** ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਵਿੱਚ **ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤ** ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਰਥ, ਅਨੁਭਵ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਆਸ਼ਿਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ (ਜੋ ਅਜੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ) ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਉਚਿਤਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਰਾਮਾਤ (ਕਹਾਣੀ)

***ਕਰਾਮਾਤ*** ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਖੀਨੁਮਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਜੰਜੀਬਾਰ

***ਜਾਂਜੀਬਾਰ*** (/ zænzɨbɑr /) (जंजीबार) ਉਂਗੁਜਾ ਦੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ, ਜਾਂਜੀਬਾਰ ਸ਼ਹਿਰ. ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕੇਂਦਰ, ਸਟੋਨ ਟਾਉਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਆਟੋਨੋਮਸ (ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ) ਹਿੱਸਾ ਹੈ।ਜਾਂਜੀਬਾਰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

 slave gang in Zanzibar|ਜਾਂਜੀਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ (1889)]]

## ਗੈਲਰੀ 

File:ZanzibarBeach.jpg|A Zanzibar beach
File:Zanzibar from sea.jpg|Stone Town
File:Zanzibar sultan palace.jpg|Stone Town with Sultan's Palace
File:Zanzibar Red Colobus Monkey.jpg|The Red Colobus of Zanzibar (Procolobus kirkii), taken at Jozani Forest, Zanzibar, Tanzania.
File:Cloves-spice.jpg|Cloves have played a significant role in the history of Zanzibar's economy
File:Zanzibarsultanpalace22.JPG|House of Wonders
File:Zanzibar east coast pristine beach.JPG|Zanzibar East Coast beach
File:Red-Knobbed_Starfish_Nungwi.jpg|Red-knobbed starfish on the beach in Nungwi, northern Zanzibar
File:TipputipPortrait.jpg|Zanzibari slave trader Tippu Tip
File:ZanzibarOmaniRuler.jpg|Omani Sultan of Zanzibar
File:View of ferry docked at Zanzibar Old Town's Ferry Terminal.JPG|View of ferry docked at the Zanzibar Ferry Terminal

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਂਜੀਬਾਰ ਦੇ ਦੀਪ ਸਮੂਹ
ਜਾਂਜੀਬਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ

***ਜਾਂਜੀਬਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ*** (Zanzibar) (ज़ांज़ीबार) ਜਾਂਜੀਬਾਰ ਸ਼ਹਿਰ.ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਆਟੋਨੋਮਸ (ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ) ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜਾਂਜੀਬਾਰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਰੀਕਾ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਓ

**ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਓ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਾਹ-ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। 24 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਵਲ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਰਾਓ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਗਰੈਜੂਏਟ ਹੈ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਓ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਜੁਲਾਈ 1954 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਧਾਮਣਗਾਂਵ ਤਹਸੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਤੜੇਗਾਂਵ-ਦਸ਼ਾਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਏ।

ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਓ ਨੇ ਮਿਹਨਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਬਰਤਨ ਧੋਕੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਓ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਰਾਮਦਾਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਹਸਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ *ਰਾਮਦਾਸ* ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
1849

**1849** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1840 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
* 4 ਮਾਰਚ &ndash; ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੋਲਮੇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਐਤਵਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਟੇਲਰਜ਼ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਨਾ ਚੁਕਾਈ ਜਾ ਸਕੀ। ਸੋ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। 
* 2 ਅਪਰੈਲ &ndash; ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਤੋੜ ਕੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰੋ-ਘਰੀ ਭੇਜਿਆ।
* 7 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋਅ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਦਰਦਨਾਕ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 40 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ।
## ਜਨਮ
## ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਹਵੇਲੀ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ

**ਹਵੇਲੀ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਵੱਡ ਅਕਾਰੀ ਹਵੇਲੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਭੀੜੇ ਭਾਬਰਾ ਬਜਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਅਮੀਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਾਇ ਬਹਾਦੁਰ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਨਵਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਹਿਲਨੁਮਾ ਦਿਖ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਨਿਹਰੀ ਤਖ਼ਤ, ਸ਼ਾਹੀ ਫਰਨੀਚਰ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋਰ ਰਖੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੈਲ ਪਾਉਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੀਤੇ ਦਾ ਬਚਾ ਵੀ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਘੁਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਜਿੰਦੇ ਵੀ ਰਖੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਵਾਦਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਹਵੇਲੀ ਰਾਇ ਬਹਾਦਰ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਜੋਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਾਂਭੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*http://www.dawn.com/news/215457/lal-haveli-offered-to-women-varsity-turning-heritage-buildings-into-varsities
*http://sikhchic.com/architecture/haveli_soojan_singh_the_disappearing_sikh_heritage_of_rawalpindi
*http://www.dawn.com/news/1085201
*http://tribune.com.pk/story/658278/changing-hands-building-that-beckons/
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵੇਲੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1893 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮਕਾਨ
ਵੀ ਡੀ ਚੋਪੜਾ

**ਵੀ ਡੀ ਚੋਪੜਾ** ਇੱਕ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ *ਪੈਟਰੀਆਟ* ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
*Pentagon Shadow over India
*India-Hungary
*Nam Summit
*India and the socialist world
*Agony of Punjab
*Genesis of Indo-Pakistan conflict on Kashmir
*Double-talk on weapons of mass destruction and Indian security
*New spring in Kampuchea
*Disarmament and Development
*Nuclear bomb and Pakistan

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਹਿਨਾਚੀ ਡੈਮ

, ਜਾਪਾਨ,ਦਾ ਇੱਕ ਡੈਮ ਹੈ ਜੋ ਨਾਬਰੀ ਦਰਿਆ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Dams in Mie Prefecture
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Dams completed in 1998
ਓਰਚਾਤਾ

[right|thumb|266x266px|[ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ (ਰਾਜ)|ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਜਾਰ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਖਮਾਇਆਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਰ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਓਰਚਾਤਾ ਦਾ ਜਾਰ ਹੈ।]]
**ਓਰਚਾਤਾ **(; ), ਜਾਂ **ਓਰਛਾਤਾ** (), ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਾਮ, ਚਾਵਲ, ਜੌਂ, ਤਿਲ ਜਾਂ ਚੂਫ਼ਾ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਪੇਨ 
left|thumb|ਓਰਚਾਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਗਲਾਸ, ਸਪੇਨ
ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਓਰਚਾਤਾ ਦੇ ਚੂਫ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਚੂਫ਼ਾ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ 
ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਓਰਚਾਤਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
* ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਗੁਆਤੇਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਓਰਚਾਤਾ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਦਾਲਚੀਨੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕਦੇ ਵਨੀਲਾ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਹਾਂਡੂਰਾਸ ਅਤੇ ਸਾਲਵਾਦੋਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਓਰਚਾਤਾ ਚਾਵਲ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਰੋ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਕੋਆ, ਦਾਲਚੀਨੀ, ਤਿਲ, ਚੂਫ਼ਾ ਅਤੇ ਵਨੀਲਾ ਵੀ ਵਰਿਤਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਦਾਮ, ਕਾਜੂ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
* ਨਿਕਾਰਾਗੂਆ ਅਤੇ ਹਾਂਡੂਰਾਸ ਵਿੱਚ ਓਰਚਾਤਾ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਕਾਰੋ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਕਾਰਾਗੂਆ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁਣ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।
* ਪੁਇਰਤੋ ਰੀਕੋ ਵਿੱਚ ਓਰਚਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ, ਵਨੀਲਾ ਅਤੇ ਦਾਲਚੀਨੀ ਨੂੰ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਕੇ ਰਾਤ ਭਰ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕਪਾਹ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਨੁਸਖ਼ਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਵਲ, ਬਦਾਮ, ਦੁੱਧ, ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਔਲਸਪਾਈਸ ਅਤੇ ਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੌਂ ਅਤੇ ਲਾਈਮ ਦੇ ਛਿੱਲੜ ਦਾ ਓਰਚਾਤਾ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ।
* ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਓਰਚਾਤਾ ਤਿਲ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖੰਡ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
* ਏਕੁਆਦੋਰ ਵਿੱਚ ਓਰਚਾਤਾ 18 ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਖਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ 
* ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲਾਤੀਨੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਜਾਂ ਲੌਕੀ ਦੇ ਓਰਚਾਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
* ਕੁਝ ਕੈਫੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਓਰਚਾਤਾ ਫ਼ਰਾਪੇ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੀਣ ਲਈ ਬਰਤਨ
ਝਰੀਟ

**ਝਰੀਟ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸਤਿਹ ਤੱਕ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਲਾਤ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਤੇ ਸਤਿਹ (ਐਪੀਡਰਮਿਸ) ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ  ਤਿੱਖੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੱਟ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਜ਼ਖਮ ਘੱਟ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਵੀ ਘੱਟ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੁਰਦਰੇ ਅਤੇ ਸਪਾਟ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖੁੰਢੀ ਅਤੇ ਖੁਰਦਰੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਝਰੀਟਾਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਹਲਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਖੁਰਦਰੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਸੱਟ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਕੇ ਵਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਪਤਾ ਲਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਤੋਂ ਉਲਟੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਉਖੜਿਆ ਮਾਸ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਪੀਥੀਲਿਅਲ ਟੈਗਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਹਲਕੀਆਂ ਝਰੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਗਦਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਖਮ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਨ ਵੀ ਲਾਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।  

## ਵਰਗੀਕਰਨ
* **ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਝਰੀਟਾਂ**- ਚਮੜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਤਿਹ ਤੱਕ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖੂਨ ਨਹੀਂ ਵਗਦਾ।
* **ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਝਰੀਟਾਂ**- ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਸਤਿਹ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਸਤਿਹ ਡਰਮਿਸ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਦਾ ਰਸਾਵ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
* **ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਝਰੀਟਾਂ**- ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੇ ਨੀਚੇ ਦੀ ਪਰਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਐਵਲਜ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਖੂਨ ਵਗਦਾ ਹੈ।

## ਇਲਾਜ
ਫਟੇ ਹੋਏ ਮਾਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਖਮ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਲਾਗ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਰੋਗਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

## ਜ਼ਖਮ ਦਾ ਭਰਨਾ
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਜਿਹੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦੇ ਭਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ-

Image:Hand Abrasion - 32 minutes after injury.JPG|ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੋਂ 32 ਮਿੰਟ ਬਾਦ
Image:Hand Abrasion - 16 hours 45 minutes after injury.JPG|ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੋਂ 17 ਘੰਟੇ ਬਾਦ
Image:Hand Abrasion - 1 day 19 hours 32 minutes after injury.JPG|ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੋਂ 1 ਦਿਨ 19 ਘੰਟੇ ਬਾਦ
Image:Hand Abrasion - 2 days 22 hours 12 minutes after injury.JPG|ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੋਂ 3 ਦਿਨ ਬਾਦ
Image:Hand Abrasion - 12 days 23 hours 24 minutes after injury.JPG|ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੋਂ 13 ਦਿਨ ਬਾਦy
Image:Hand Abrasion - 13 days 15 hours 30 minutes after injury.JPG|ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੋਂ 14 ਦਿਨ ਬਾਦ
Image:Hand Abrasion - 17 days 11 hours 30 minutes after injury.JPG|ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੋਂ 17 ਦਿਨ ਬਾਦ
Image:Hand Abrasion - 18 days 11 hours 43 minutes after injury.JPG|ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੋਂ 18 ਦਿਨ ਬਾਦ
Image:Hand Abrasion - 21 days 18 hours 21 minutes after injury.JPG|ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੋਂ 22 ਦਿਨ ਬਾਦ
Image:Hand Abrasion - 30 days 4 hours 43 minutes after injury.JPG|ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੋਂ 30 ਦਿਨ ਬਾਦ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਕੋਰਨੀਅਲ ਲਿਮਬਸ

**ਕੋਰਨੀਅਲ ਲਿਮਬਸ** ਕੋਰਨੀਆ ਅਤੇ ਸਕਲੇਰਾ ਦਾ ਬਾਰਡਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਮਵਲੀਨੋਂਗ (ਪਿੰਡ)

thumb
**ਮਵਲੀਨੋਂਗ**,ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਾਤਾ-ਵੰਸ਼ੀ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਥਾ ਲਈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਪਿੰਡ ਹੋਣ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧ 
ਇਹ ਪਿੰਡ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਜਿਲੇ ਦੇ ਪਿਨੂਰਸਲਾ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਮਵਲੀਨੋਂਗ ਪਿੰਡ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ 90&nbsp;ਕਿ.ਮੀ.ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਭਾਰਤ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਬਾਦੀ 
ਜੂਨ 2015 ਤੱਕ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ 500 ਵਸੋਂ ਸੀ। ਅਤੇ , 95 ਘਰ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਹੈ ਪਾਨ ਇਥੋਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਹੈ।

## ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ 
ਮਵਲੀਨੋਂਗ ਪਿੰਡ ਸਵੱਛਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ ਬਾਂਸ ਦੇ ਬਣੇ ਕੂੜਾਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਠਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਖੱਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਾਦ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਟ੍ਰੇਵਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *ਡਿਸਕਵਰ ਇੰਡੀਆ * ਨੇ ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਅਤੇ 2005 ਦਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪਿੰਡ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*http://www.scoopwhoop.com/inothernews/beautiful-indian-villages/

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਘਾਲਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਲਕ

**ਪਾਲਕ** (ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ: Spinacia oleracea) ਅਮਰੰਥੇਸੀ ਕੁਲ ਦਾ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤਨੇ ਸਾਗ ਭਾਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਲਕ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਲੂਣ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਵਾਹਵਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਕਜੈਲਿਕ ਅਮਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੂਲ ਫਸਲ ਹੈ। ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਅਭਿਲੇਖ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਲਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਵਲੋਂ ਗਿਆ ਸੀ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਫਰੀਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਯੂਰਪ ਅੱਪੜਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਡੋਰੀਆ ਸ਼ਫ਼ੀਕ

**ਡੋਰੀਆ ਸ਼ਫ਼ੀਕ** (14 ਦਸੰਬਰ 1908 – 20 ਸਤੰਬਰ 1975) ਮੱਧ 1940 ਵਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਯੁਨਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਵਾਲੀ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ, ਕਵਿਤਰੀ, ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਧੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਯੂਨਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁਨਾਨ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀ ਵਾਦੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁਨਾਨ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ
2014 ਕਿੱਸ ਆਫ਼ ਲਵ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ

**ਕਿੱਸ ਆਫ਼ ਲਵ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Kiss of Love protest) ਨੈਤਿਕ ਪੁਲਿਸ ਖ਼ਿਲਾਫ ਇੱਕ ਅਹਿੰਸਕ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਲਹਿਰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦ 'ਕਿੱਸ ਆਫ਼ ਲਵ' ਨਾਂ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ ਉੱਤੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ 2 ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਮਰੀਨ ਡਰਾਈਵ, ਕੋਚੀ ਵਿਖੇ ਨੈਤਿਕ ਪੁਲਿਸ ਖ਼ਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ 154,404 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਈਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ, ਐਸ.ਡੀ.ਪੀ.ਆਈ., ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰੀਸ਼ਦ, ਸ਼ਿਵ ਸੇਨਾ, ਬਜਰੰਗ ਦਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸੇਨਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014
ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

ਦਾ **ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ** 12105/12106 ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਸੀ ਐਸ ਟੀ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੁਪਰ ਤੇਜ਼ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਹੈ . ਇਹ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੇਵਾ ਹੈ. ਮੁੰਬਈ ਸੀ ਐਸ ਟੀ ਤੱਕ ਗੋਡਿਆ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਦਾ ਨੰਬਰ 12105 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਅਤੇ ਰਿਵਰਸ ਦਿਸ਼ਾ (ਗੋਡਿਆ ਤੋ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਸੀ ਐਸ ਟੀ) ਵਿੱਚ ਗੱਡੀ ਦਾ ਨੰਬਰ 12106 ਹੈ.

## ਕੋਚ
ਦਾ ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ 12105/12106 ਵਿੱਚ 1 ਏ ਸੀ 1 ਕਲਾਸ ਕਮ ਏ ਸੀ 2 ਟੀਅਰ, 2 ਏ ਸੀ 2 ਟੀਅਰ, 1 ਏ ਸੀ 2 ਕਮ ਏ ਸੀ 3 ਟੀਅਰ, 10 ਸਲੀਪਰ ਕਲਾਸ ਅਤੇ 4 ਜਨਰਲ ਸ਼ਰਤ ਕੋਚ ਹਨ. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕੋਚ ਰਚਨਾ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ' ਤੇ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.

## ਸੇਵਾ
ਦਾ ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ12105/12106 ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਸੀ ਐਸ ਟੀ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੋਡਿਆ ਨੂੰ ਵੱਲ ਚਲਦੀ ਹੈ. ਇਹ 2105 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 16 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ 967 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 16 ਘੰਟੇ 05 ਮਿੰਟ12106 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 60,44 ਕਿਲੋਮੀਟਰ / ਘੰਟੇ ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ ਸਫਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.

## ਰੂਟਿੰਗ
ਦਾ ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 12105/12106 ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਦੁਆਰਾ ਸੀ ਐਸ ਟੀ, ਇਗਤਪੂਰੀ, ਮਨਮਾੜ, ਬੁਸਵਾਲ, ਅਕੋਲਾ, ਬਨਦੇਰਾ, ਗੋਡਿਆ ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ.

## ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ
ਡਿਊਲ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਡਬਲਿਊ ਕੈ ਮ 3 ਲੋਕੋ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਸੀ ਐਸ ਟੀ ਤੋ ਇਗਤਪੂਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਖੀਚਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਬੁਸਵਾਲ ਡਬਲਯੂਏਪੀ ਚਾਰ ਦੀ ਬਾਕੀ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਦੇ ਲਈ ਵੱਧ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਵਿੱਚ ਬੈਕਰ ਇੰਜਣ ਕਸਾਰਾ ਅਤੇ ਇਗਤਪੂਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਜੁੜੀਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਡੀ ਸੀ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਏ ਸੀ ਨੂੰ ਤੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਬੁਸਵਲ ਆਧਾਰਿਤ ਡਬਲਯੂਏਪੀ ਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

## ਵੇਰਵਾ
ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਇਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਪੁਰ ਤੱਕ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਜੋਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਦਰਭ ਖੇਤਰ 'ਚ ਪੈਦਾ ਹੈ. ਚਾਹੇ ਰੇਲਵੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਾਰ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਇਗਤਪੂਰੀ ਹਾਲਟ ਇੱਕ 5 ਅਤੇ 1 ਮਿੰਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 15 ਮਿੰਟ ਰੁਕਣਾ ਪੈਦਾ ਹੈ ਕਿਊਕਿ ਇੰਜਣ ਇਗਤਪੂਰੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਨੂੰ 12105 ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਤਾ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਹੈ.

## ਓਪਰੇਸ਼ਨ
ਦਾ ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 12105 ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਸੀ ਐਸ ਟੀ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗੋਡਿਆ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ. ਵਾਪਸੀ ਉੱਤੇ, 12106 ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਹਰ ਦਿਨ ਗੋਡਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੀ ਐਸ ਟੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ

## ਰੇਲ ਘਟਨਾ
20 ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਕਸਾਰਾ ਤੱਕ ਓੁਮਰਾਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਟੱਕਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਟੀ -ਘੱਟ 70 ਯਾਤਰੀ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ. ਰੇਲਵੇ ਸਰੋਤ ਗੱਡੀ ਕਸਾਰਾ ਘਾਟ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਦ ਵਿਦਰਭ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਉਸੇ ਟਰੈਕ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਰਭ
ਨੇਤਾਗਿਰੀ

**ਨੇਤਾਗਿਰੀ** (leadership) ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, "ਨੇਤਾਗਿਰੀ ਇੱਕ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਰਵਸਾਂਝਾ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਏਲਨ ਕੀਥ ਗੇਨੇਂਟੇਕ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਦੇ ਬਹੁਤ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ, " ਨੇਤਾਗਿਰੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਓੜਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਰਗ ਬਣਾਵੇ ਜਿਸ ਤੇ ਚੱਲਕੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਕੁੱਝ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਕਰ ਸਕਣ।"

ਓਸਵਾਲਡ ਸਪੈਗਲਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਮੈਨ ਐਂਡ ਟੈਕਨਿਕਸ (Man and Techniques) ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘‘ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਵੀ ਹਨ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ ਉਸੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੁੱਝ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੁਵੈਭਾਵਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਪ ਯੁੱਗ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਬਦਲਦਾ ਰਹੇ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅਸਤਿਤਵ ਤਦ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਹੇਗਾ।’’
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਪਾਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਕਲਪ
ਨਿਸਾਰ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ਾਰੂਕੀ

**ਨਿਸਾਰ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ਾਰੂਕੀ** () (ਜਨਮ 1934 – ਮੌਤ 2004) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਤੇ ਅਥਾਰਟੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆਂ ਪ੍ਰਮੰਨਿਆਂ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਚਟਾਨਾਂ

**ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਚਟਾਨਾਂ** ਉਹ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਜਾਂ ਸ਼ਕਲ ਤਾਂ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਚਟਾਨ ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਖੰਡ ਅਤੇ ਅਟੁਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਚਟਾਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਭੌਤਿਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਵੀ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਖਣਿਜ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਪ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਕਰ ਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਣ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਾਹਰੀ ਕਣ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਾਪ, ਸੰਪੀੜਨ ਅਤੇ ਘੁਲਣ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
#ਸਪਰਸ਼ੀ ਪਰਿਵਰਤਨ: ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਿਸਫੋਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਪਿਘਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਂ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਚਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮੈਗਮਾ ਸਪਰਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਾਪ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਗਮਾ ਜਾਂ ਲਾਵਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾੜਾਂ ਜਾਂ ਤੇੜਾ ਖੋੜਾਂ ਰਾਹੀ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਭਾਗਾਂ ਰਾਹੀ ਚੂਜੇ ਚਟਾਨੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੰਗਮਰਮਰ ਜੋ ਕਿ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਹੈ ਜੋ ਅਗਨ ਮੈਗਮਾ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
#ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਕ ਪਰਿਵਰਤਨ: ਇਹ ਪਰਬਤ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਚਟਾਨੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਬਤ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਰਗੜ ਅਤੇ ਸੰਪੀੜਨ ਬਲ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਟਾਨੀ ਸਮੂਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਟਾਨਾਂ ਬਲੌਰੀ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਬਲੌਰੀ ਹਨ ਉਹਨ ਪੁਨਰ-ਬਲੌਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੁਨੀ ਗਤੀਆਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਕ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਚਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚਟਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੜਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਰਹਨਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ( ), ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। 1921 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ "ਪੂਰਬ ਦੀ ਆਕਸਫੋਰਡ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨੇਕਨਾਮੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਐਡਵਰਡ ਹੀਥ

**ਸਰ ਐਡਵਰਡ ਰਿਚਰਡ ਜਾਰਜ ਹੀਥ**, ਕੇਜੀ, ਐੱਮ.ਬੀ.ਈ. (9 ਜੁਲਾਈ 1916 - 17 ਜੁਲਾਈ 2005), ਅਕਸਰ ਟੈੱਡ ਹੀਥ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ, 1970 ਤੋਂ 1974 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ 1965 ਤੋਂ 1975 ਤੱਕ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ।
ਬੈਂਗਣ

**ਬਤਾਊਂ** ਜਾਂ **ਬੈਂਗਣ** ਇੱਕ ਸਬਜ਼ੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ **ਬਰਿੰਜਲ** (brinjal) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕਾ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ **ਐੱਗਪਲਾਂਟ** (Eggplant) ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ **ਔਬਰਜੀਨ** (Aubergine) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੈਂਗਣ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪੌਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਭੜਥਾ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਗਣ ਨੂੰ ਭੁੰਨ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੁੱਕੀ ਸਬਜ਼ੀ ਨੂੰ ਭੜਥਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਗਣ ਨੂੰ ਬਤਾਊਂ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਗਣ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਰੰਗ ਬੈਂਗਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੰਬਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਨੀਰੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਨੀਰੀ ਤੋਂ ਫੇਰ ਇਸ ਨੂੰ ਫਲ ਲਈ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਘਰ ਵਰਤਣ ਜੋਗੇ ਬੈਂਗਣ ਦੇ ਪੌਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਲਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਕਣੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਬੰਬੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਘਰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਬੈਂਗਣ ਬੀਜਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਬੈਂਗਣ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਖਰੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਤਾਂ ਬੈਂਗਣਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
1629

**1629** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1620 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
*27 ਮਾਰਚ&ndash; ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਏ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1668

**1668** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1660 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 13 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਪੁਰਤਗਾਲ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
* 26 ਮਾਰਚ &ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਬੰਬਈ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਰਫੀ ਰੇਡੀਓ

***ਮਰਫੀ ਰੇਡੀਓ*** ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1929 ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਕ ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਈ॰ਜੇ॰ ਪਾਵਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1937 ਵਿੱਚ ਮਰਫੀ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1955 ਨਿਧਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰੇਡੀਓ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇਹ ਰੇਡੀਓ ਆਪਣੇ ਵਿਗਿਆਪਨ 'ਚ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਸੁੰਦਰ ਜਿਹੇ ਬੱਚੇ 'ਮਰਫੀ ਬੇਬੀ' ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅੱਜ ਸਰੋਵਰ

**ਅੱਜ ਸਰੋਵਰ** ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੋਹਾਲੀ-ਖਰੜ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤਲਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਠੀਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖੋਜਕਾਰ ਇਸ ਤਲਾਬ ਦੀ ਤਾਰੀਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ, ਕੁਝ 200 ਕੂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਨੇ।  ਇਸ ਜਗਾ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸੰਬੰਧ ਜੈਨ ਮੱਤ ਨਾਲ ਹੈ। ਖੋਜ ਦੌਰਾਨ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕੀ ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਸਬਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਜਗਾ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਜੈਨ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਅੰਗ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਇਥੇ ਇਕ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਹਮਣਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਤਬਾਹ ਕਰਕੇ, ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਿਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਜਗਾ ਦਾ ਜੈਨ ਮੂਲ ਕੱਜਣ ਲਈ, ਕਾਇਆ-ਕਲਪ ਕਰਕੇ ਬਿਨਾ ਸਬੂਤ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਹਸਤੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅੱਜ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਲਈ 15 ਏਕੜ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ । ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਦੀਨ ਅਤੇ ਘਾਹ ਫੂਸ ਉਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਦਸ਼ਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਿਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਨ 1926 ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਅੰਬਾਲਾ ਜਿਲੇ ਦੀ ਰੋਪੜ ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨ (ਜਿਸ ਅਧੀਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਏਰੀਆ ਆਓਂਦਾ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫਸਰ ਜੇ ਡਬਲਿਊ ਫੇਅਰਲੀਏ ਨੇ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਇਥੇ ਇਕ ਚਿੰਤਾ ਹਰਨ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਖੰਡਰ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਇਸ ਤਲਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਤਲਾਬ ਬਾਰੇ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਪ੍ਰਚਲਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਰਾਜਾ, ਰਾਜਾ ਅੱਜ ਜੋ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦਾਦਾ ਸਨ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਐਪੀਥੀਲਿਅਲ ਟੈਗਸ

ਅਕਸਰ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਝਰੀਟਾਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਖੁਰਦਰੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਸੱਟ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰ ਕੇ ਵਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਲਟੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਖੜਿਆ ਮਾਸ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ **ਐਪੀਥੀਲਿਅਲ ਟੈਗਸ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਭਾਰਦਵਾਜ

**ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਭਾਰਦਵਾਜ** ਨੂੰ ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 1914 ਅਤੇ 1917 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ,ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਭਾਰਦਵਾਜ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਗਦਰ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਜਰਮਨ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਆਗੂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਪ੍ਰੋ. ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ

**ਪ੍ਰੋ. ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ** (1 ਦਸੰਬਰ 1937 - 2 ਜੂਨ 2020) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ ਉਸ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸੀ, ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਸੀ।

ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਦਸੰਬਰ 1937 ਨੂੰ ਸ. ਉਤਮ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਪੰਨੂਆਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਪੰਨੂਆਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਅੱਠਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸਰਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਨੌਵੀਂ 'ਚ ਦਾਖਲ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਤੇ ਫਿਰ 1966 ਤੋਂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਲੱਗ ਗਿਆ`। ਉਸ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ ਬੌਂਦਲੀ, ਨੇੜੇ ਸਮਰਾਲਾ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ ਸੀ।
 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਡਾਚੀ ਵਾਲਿਆ ਮੋੜ ਮੁਹਾਰ*
**ਕਾਲੇ ਲਿਖੁ ਨਾ ਲੇਖ*
**ਬਰਫ਼ ਦੇ ਆਦਮੀ ਤੇ ਸੂਰਜ*
**ਤੁਰਾਂ ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ*
**ਅੰਧੇ ਕਾ ਨਾਉ ਪਾਰਖੂ*
**ਨੀਰੋ ਬੰਸਰੀ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ*
**ਕਹਾਣੀ ਅਜੇ ਮੁੱਕੀ ਨਹੀਂ*
**ਧੁੱਪ ਉਜਾੜ ਤੇ ਰਾਹਗੀਰ*
**ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਆਸਮਾਨ*
**ਪੰਡਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਥਾ*
**ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਹਿਟਲਰ*
**ਗਵਾਚ ਗਏ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼*
**ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਆਸਮਾਨ*
**ਬੰਦੇ ਅਤੇ ਖੰਭੇ*
**ਤੀਲੇ ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਣਾ* (ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਬਾਰੇ ਚੋਣਵਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸੰਪਾਦਨਾ)

### ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਧਰਤੀ ਭਰੇ ਹੁੰਗਾਰਾ* 
**ਤਪਦਾ ਥਲ ਨੰਗੇ ਪੈਰ*
**ਚੱਟਾਨ ਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ*
**ਧੁੱਪੇ ਖੜਾ ਆਦਮੀ*
**ਫੇਰ ਆਈ ਬਾਬਰਵਾਣੀ*
**ਕਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ*
**ਵਕਤ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼*

### ਵਾਰਤਕ
**ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਅਨੁਭਵ* (ਆਲੋਚਨਾ)
**ਦੂਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਛਤਾਵਰ

**ਛਤਾਵਰ** ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਛਤਾਵਰੀ, ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਛਗਾਵਰ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਛਾਤਮੂਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Wild asparagus ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਬੇਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬੇਲ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਲ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਵੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
## ਬਣਤਰ
ਇਹ ਬੇਲ ਦਰੱਖਤਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕਿ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਝਾੜੀਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਕੰਡੇ 6 ਤੋਂ 12 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਗੁਛਿਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ 3 ਤੋਂ 5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਫੁੱਲ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬੇਲ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੁੱਲ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਗੋਲ ਮਟਰ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। 
## ਗੁਣ
#ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਰਸ ਵਿੱਚ ਮਧੁਰ, ਤਿਕਤ, ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ, ਸਵਾਦ ਭਰਪੂਰ, ਵਿਪਾਕ ਵਿੱਚ ਮਧੁਰ, ਤਾਸੀਰ ਵਿੱਚ ਠੰਡੀ, ਵੀਰਜ ਵਧਾਉ, ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੂਲ ਆਦਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
#ਇਹ ਦੁਧ ਦੀ ਘਾਟ, ਪ੍ਰਦਰ, ਬਾਂਝਪਨ, ਹਿਸਟੀਰੀਆ, ਪਿੱਤ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਗਲਾ, ਜੀਭ, ਆਂਤਕ, ਜੋਨੀ, ਗਰਭ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਗ ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਆਦਿ ਲਈ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਰਸਾਇਣਿਕ ਬਣਤਰ
ਇਸ ਵਿੱਚ 7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਛਲੇਸ਼ਮਕ, ਸੈਪੋਨਿਨ ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਪਟੜੀ ਨੁਮਾ ਨੀਲ

Tramline Bruises ਨੂੰ ਹੀ **ਪਟੜੀ ਨੁਮਾ ਨੀਲ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਰੀਰ ਤੇ ਕੋਈ ਖੂੰਢੀ ਚੀਜ਼ ਐਨੇ ਕੁ ਜੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਸਤਿਹ ਤੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪਵੇ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਫਟ ਜਾਣ ਤਾਂ ਖੂਨ ਦੇ ਰ੍ਸਾਵ ਕਰ ਕੇ ਚਮੜੀ ਤੇ ਇੱਕ ਗਹਿਰੇ ਲਾਲ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਧੱਬਾ ਜਿਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੀਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਨਸਾਂ ਫਟਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਖੂਨ ਦਾ ਰ੍ਸਾਵ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਗੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੰਡੇ ਜਾਂ ਡਾਂਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਂਗ ਦਾ ਵਿਚਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਭਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਖੂਨ ਅਕਸਰ ਦੰਦ ਦੇ ਸਤਹ ਵਾਲੇ ਪੱਸੇ ਵੱਲ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਟੜੀ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ **ਪਟੜੀ ਜਿਹੇ ਨੀਲ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਫ਼ੌਰੈਂਸਿਕ ਮਹੱਤਵਤਾ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਤੇ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੇ ਕੁੱਟ-ਮਾਰ ਦੇ ਇਲ੍ਜ਼ਾਮ ਹੋਣ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰ ਕੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਸਥਾਨਕ ਨੀਲ

**ਅਸਥਾਨਕ ਨੀਲ** ਨੂੰ **ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਨੀਲ** ਜਾਂ **ਮਿਚਿਆ ਨੀਲ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਤੇ ਖੂੰਢੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੋਰ ਦੀ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਸਤਿਹ ਤੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਫਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰਸਾਵ ਕਰ ਕੇ ਚਮੜੀ ਤੇ ਇੱਕ ਗਹਿਰੇ ਲਾਲ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਧੱਬਾ ਜਿਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੀਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਨਸਾਂ ਫਟਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਖੂਨ ਦਾ ਰ੍ਸਾਵ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਗੇ ਦੇ ਕੁਝ ਕਿਸਸੇ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਵਾਰ ਸਿਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗ੍ਰੂਤਵਆਕਰਸ਼ਣ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਰਸਤਾ ਫੜਦੇ ਹੋਏ ਖੂਨ ਚਿਹਰੇ ਵਲ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਨੀਲ ਅੱਖ ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਸਥਾਨਕ ਨੀਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਮੀਪ ਕੰਗ

**ਸਮੀਪ ਕੰਗ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।

ਸਮੀਪ ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਮਾਹੌਲ ਠੀਕ ਹੈ’ ਵਿੱਚ ਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਫੀ ਟੀ.ਵੀ ਸੀਰੀਅਲ,3-4 ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ.ਸੀ.ਡੀ ‘ਮੇਰੀ ਵੁਹਟੀ ਦਾ ਵਿਆਹ’ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਮਾਰੂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬੇਨਰ ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਹਿੱਟ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਸ਼ਮਾਰੂ ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਚੱਕ ਦੇ ਫੱਟੇ’ ਬਣਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਿੱਕਰ ਸਿੰਘ

**ਕਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ** (1857-1914) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਦੰਦਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਉਹ ਜੰਮੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਮੈਚ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਰੋਟੀ ਮੰਗੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਲੱਕੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਕਿੱਕਰ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਲੈ ਆਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਘਣੀਏਕੇ ਵਿੱਚ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ 13 ਜਨਵਰੀ 1857 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਆਪ ਇੱਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰੀਝ ਸੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਕਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਲਾਮ, ਘੁਮਿਆਰ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ, ਨੂਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਵਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ

**ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਪਹਿਲੇ ਆਈ.ਏ.ਐਸ . ਆਧਿਕਾਰੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ 2008 ਦੀ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬਤੌਰ ਵਿਕਲਾਂਗ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿਓਂ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਮ ਸ੍ਰੇਣੀ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਕਾਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਰਨਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ, ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸ੍ਰੋਤ ਬਣ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਹੈ।
## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸ੍ਰੀ ਵਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੋਹਣਾ,ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਸ.ਏ.ਐਸ.ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਜੀਤ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੱਕ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਘਨੌਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਮਿਡਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਕਾਮੀ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਲਾਲੜੂ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਇਨਜਿਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨਿਯੁਕਤ ਰਹੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ 2008 ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਅਜਕਲ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈ.ਏ.ਐਸ.ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਰਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*http://punjabitribuneonline.com/2012/02/%E0%A8%A6%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A9%9C%E0%A9%8D%E0%A8%B9-%E0%A8%87%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%B2-%E0%A8%B8%E0%A8%AD-%E0%A8%95%E0%A9%81%E0%A8%9D-%E0%A8%B8/
*https://pa.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A8%B5%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%A6%E0%A8%B0_%E0%A8%95%E0%A9%81%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%B0_%E0%A8%B8%E0%A8%BC%E0%A8%B0%E0%A8%AE%E0%A8%BE&action=edit
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਕੇਡਰ ਦੇ ਆਈ ਏ ਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਹਿਣ ਆਈ ਏ ਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2009 ਵਿੱਚ ਆਈ ਏ ਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਬਾਇਬਿੰਡਗ

**ਬਾਇਬਿੰਡਗ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬਿਡੰਗ, ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ विडंग, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Embelia ribes) ਦਾ ਪੌਦਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕਿ ਮੋਟੀ, ਵੱਡੀ ਟਾਹਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਆਕਾਰ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਖੁਰਦਰੀਆਂ, ਗੱਠਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਬੇਲਨਾਕਾਰ, ਲਚਕੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਇੰਚ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਡੇੜ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਹਰੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਸੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜੋ ਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
## ਗੁਣ
#ਇਹ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਲਘੁ, ਤੇਜ, ਰਸ ਵਿੱਚ ਕੌੜਾ, ਤਾਸੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮ, ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
#ਇਹ ਪਿਸ਼ਾਬ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਕਬਜ, ਦਰਦ, ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
#ਇਹ ਮੋਟਾਪਾ ਘੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
#ਇਹ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਉਜਲ ਸਿੰਘ

**ਉਜਲ ਸਿੰਘ** (1895-1983): ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ (1 ਸਤੰਬਰ 1965 - 26 ਜੂਨ 1966) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ (28.06.1966 -16.06.1967) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਹਿਬਾਕੁਸ਼ਾ

***ਹਿਬਾਕੁ***ਸ਼ਾ,Hibakusha ਹਿਰੋਸ਼ਿਮਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਦੇ ਐਟਮੀ ਬੰਬ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜੀਵਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਬਾਕੁਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ (被 爆 者?) ਇਹ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹਨ 'ਧਮਾਕਾ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕ " ਅਤੇ ਜੋ ਕਾਫੀ ਬਾਅਦ ਤਕ ਬੰਬ ਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। 1957 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਹਿਬਾਕੁਸ਼ਾ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਭਿਜੀਤ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ

**ਅਭਿਜੀਤ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ 15 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅਭਿਜੀਤ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਵਿਚੋਂ ਸਬ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ *ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਇਅਰ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੈੰਡਰੀ ਸਕੂਲ* ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ, ਬਾਰਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੀਐਨਐਸਡੀ(BNSD) ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ ਚੁਨੀ ਗੰਜ, ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਬੀ.ਕੋਮ 1977 ਵਿੱਚ ਕਰਾਇਸਟ ਚਰਚ ਕਾਲਜ, ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਮੰਚ ਉੱਪਰ ਗਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਭਿਜੀਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕੀਤਾ।

## ਅੰਕੜੇ
ਅਭਿਜੀਤ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਲਗਭਗ 423 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 634 ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਅਭਿਜੀਤ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਖ਼ਾਤਿਰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਨੇ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਬਣਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਵੱਲ ਆਪਣੀ ਵਧੇਰੇ ਝੁਕਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਅਭਿਜੀਤ ਨੂੰ ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਵਲੋਂ ਦੇਵ ਅਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਆਨੰਦ ਔਰ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਈਡਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ।

1990 ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਬਾਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਏ: "ਇੱਕ ਚੰਚਲ ਸ਼ੋਖ ਹਸੀਨ", "ਚਾਂਦਨੀ ਰਾਤ ਹ", "ਹਰ ਕਸਮ ਸੀ ਬੜੀ ਹੈ"। ਇਸਨੇ ਖਿਲਾੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਲਾ ਔਰ ਸ਼ਬਨਮ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਪਰ ਹਿਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਜਿਵੇਂ: *ਯੇ ਦਿਲਲਗੀ*, *ਅੰਜਾਮ*, *ਰਾਜਾ ਬਾਬੂ* ਅਤੇ *ਮੈਂ ਖਿਲਾੜੀ ਤੂੰ ਅਨਾੜੀ*। ਇਸਨੂੰ 1997 ਵਿੱਚ ਯਸ ਬੋਸ ਫਿਲਮ ਲਈ ਬੇਸਟ ਪਲੇਬੈਕ ਗੀਤਕਾਰ ਦਾ *ਫਿਲਮਫੇਅਰ* ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਇਸਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ: *ਬਾਦਸ਼ਾਹ*, *ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੈ ਜਾਏਂਗੇ*, *ਜੋਸ਼*, *ਧੜਕਨ*, *ਚਲਤੇ ਚਲਤੇ*, ਮੈਂ ਹੂੰ ਨਾ* ਅਤੇ *ਦਿਲ ਸੀ ਪੁਛ ਕਰ ਦੇਖ ਕਿਧਰ ਜਾਨਾ ਹੈ* ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਅਭਿਜੀਤ ਨੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ, ਅਨੁਰਾਧਾ ਪੋਂਡਵਾਲ, ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ, ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ, ਕੇ.ਐਸ. ਚਿਤਰਾ, ਸੁਨਿਧੀ ਚੌਹਾਨ, ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਔਰਤ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਇਸਨੇ ਸਬ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੀਤ ਅਲਕਾ ਯਾਗਨਿਕ ਨਾਲ ਗਾਏ ਹਨ।
ਇਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੋ ਐਲਬਮ *ਮੈਂ ਦੀਵਾਨਾ ਹੂੰ* ਅਤੇ *ਟਪੋਰੀ ਨੰ, 1* ਵੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ *ਆਸ਼ਕੀ'' ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਅਭਿਜੀਤ ਨੇ ਇੱਕ ਪੋਪ ਐਲਬਮ 'ਉੱਤੇਰੇ ਬਿਨਾ* ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ।

3 ਮਈ, 2006 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਐਲਬਮ *ਲਮਹੇ* ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਐਲਬਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਟਾਇਟਲ *ਏਬੀ* (*AB'') ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਨਾਗਾਸਾਕੀ

() ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਪ੍ਰੀਫ਼ੇਕਚਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗੇਜੀਆਂ ਨੇ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਈਸਾਈ ਗਿਰਜੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਅਹਿਮ ਫ਼ੌਜੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ।
﻿ਦੂਸਰੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜਾ ਐਟਮ ਬੰਬ ਡੇਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਥਾਪਨਾ
## ਬੰਬ ਇਤਿਹਾਸ
ਦੂਜਾ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਜਪਾਨ ਉੱਤੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 26 ਜੁਲਾਈ, 1945 ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈਰੀ ਐੱਸ. ਟਰੂਮੈਨ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 6 ਅਗਸਤ ਅਤੇ 9 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਐਟਮ ਬੰਬ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਐਟਮ ਬੰਬਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਪਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ, ਕੋਕੂਰਾ, ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਅਤੇ ਨਾਈਗਟਾ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਤਕ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਪਹੁੰਚ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕੀ ਸੀ। ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ 9 ਅਗਸਤ, 1945 ਨੂੰ ਜਦ ਜਪਾਨ ਅਜੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗੋਤੇ ਖਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਦੂਜਾ ਭਿਆਨਕ ਵਾਰ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ। ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਅਗਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੋਕੂਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਪਰ ਕੋਕੂਰਾ ਉੱਪਰ ਧੁੰਦ ਪਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ। ਸੋ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਜੋ ਕਿ ਅਗਲੀ ਤਰਜੀਹ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਉੱਪਰ ਐਟਮ ਬੰਬ ‘ਫੈਟ ਮੈਨ' ਸੁੱਟਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਵੇਰ ਦੇ 11 ਵੱਜ ਕੇ 2 ਮਿੰਟ ’ਤੇ ਫਟਿਆ ਸੀ। ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਘੜ-ਦੁੱਘੜ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਆਕਾਰ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਬਾਹੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਬਚਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿੱਥੇ ਬੰਬ ਫਟਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਥੱਲੇ ਕੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਤਬਾਹੀ ਇੰਨੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕਰੀਬ ਢਾਈ ਲੱਖ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੀਬ 75,000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇੰਨੇ ਹੀ ਹੋਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ।

## ਅਬਾਦੀ
## ਸਮੱਸਿਆ
## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਿਤ ਝਰੀਟਾਂ

ਝਰੀਟ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸਤਿਹ ਤੱਕ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਲਾਤ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਤੇ ਸਤਿਹ (ਐਪੀਡਰਮਿਸ) ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੁਰਦਰੇ ਅਤੇ ਸਪਾਟ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖੁੰਢੀ ਅਤੇ ਖੁਰਦਰੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਝਰੀਟਾਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਹਲਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਡਾ ਭਾਰ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਉਸਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਿਤ ਝਰੀਟਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਫਾਂਸੀ ਲਾ ਕੇ ਮਰਨ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਗਰਦਨ ਤੇ ਰੱਸੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਰ ਤੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇਸਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਹੁਲ ਬਜਾਜ

**ਰਾਹੁਲ ਬਜਾਜ** (10 ਜੂਨ 1938 – 12 ਫਰਵਰੀ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਮੂਹ ਬਜਾਜ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਐਮਰੀਟਸ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਹੁਲ ਬਜਾਜ ਨੂੰ ਨਾਈਟ ਆਫ ਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਡਰ ਆਫ ਦ ਲੀਜਨ ਆਫ ਆਨਰ ਨਾਮਕ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸਰਵਉਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲਵੀ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ

**ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ** (National Rural Health Mission) (ਐਨਆਰਐਚਐਮ) ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਸਿਹਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ 12 ਅਪਰੈਲ 2005 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਕੇਵਲ ਸੱਤ ਸਾਲ (2005 - 2012) ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਪਰੋਗਰਾਮ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਹੀ, ਸਮੁਦਾਇਕ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਵਿਕੇਂਦਰਿਤ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਗਮਤਾ ਨਾਲ ਚੁੱਕਣ ਯੋਗ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਣਵੱਤਾਯੁਕਤ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੋਕ ਸਿਹਤ ਸਪੁਰਦਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ - ਪ੍ਰਜਣਨ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਪਰਯੋਜਨਾ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰੋਗ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਮਲੇਰੀਆ, ਕਾਲਾਜਾਰ, ਤਪਦਿਕ ਅਤੇ ਕੋਹੜ ਆਦਿ) ਲਈ ਇੱਕ ਹੀ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜਾਰ ਜਿੰਦਾ ਜਨਮਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਹ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਕੁਲ ਪ੍ਰਜਣਨ ਅਨਪਾਤ ਨੂੰ 2012 ਤੱਕ 2.1 ਤੱਕ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ 18 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਢਾਂਚਾ ਅਤਿਅੰਤ ਤਰਸਯੋਗ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਕੇਤਕ ਨੀਵੇਂ ਹਨ, ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਸਿਖਿਅਤ ਆਸਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਲੱਗਭੱਗ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਪੇਂਡੂ ਜਨਸੰਖਿਆ ਉੱਤੇ 1 ਆਸਾ ਨਿਯੁਕਤ ਹੈ। 2012 - 13 ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ 18115 ਕਰੋੜ ਰੂਪਏ ਦੀ ਧਨਰਾਸ਼ੀ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੇਂਦਰਤ ਰਾਜ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਸਾਮ, ਬਿਹਾਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਝਾਰਖੰਡ, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਮਨੀਪੁਰ, ਮਿਜੋਰਮ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਉੜੀਸਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਸਿੱਕਿਮ, ਤਿਰਪੁਰਾ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼।

ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ। ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਸੁਧਾਰ, ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ। ਦੇਸ਼ੀ/ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਬਣਾਉਣਾ। ਨਿਜੀ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨੇਮੀਕਰਣ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਅਤੇ ਅਧਿਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣਾ। ਨਿਜੀ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਬਣਾਉਣਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਬੀਮਾ - ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ। ਜ਼ਿਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਕਰਨਾ ਤਾਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲਾ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਚਲਾਏ ਜਾ ਸਕਣ। ਸਿਹਤ ਦੇ ਪਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ/ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ। ਸਮਾਂਬੱਧ ਲਕਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਉੱਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ।
ਅਰਵਿੰਦ ਗੁਪਤਾ

**ਅਰਵਿੰਦ ਗੁਪਤਾ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਖਿਡੌਣਾ ਕਾਢਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਪਸਾਰਕ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਨ, ਕਾਨਪੁਰ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਲਕੋ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਝੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪੂਨਾ ਦਾ ਇੰਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਐਸਟਰੋਨਾਮੀ ਐਂਡ ਐਸਟਰੋਫਿਜਿਕਸ ਨਾਮਕ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿਖਾਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ, ਖਿਡੌਣੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 150 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਸ‍ਤੇ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪੁਖ‍ਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਿਡੌਣੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉਸਨੂੰ ਜਨੂੰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤਰਕੀਬਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਇਟ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਲਾਭਦਾਇਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਹਨ।

ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਭਿੰਨ‍‍ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਚੁਨਿੰਦਾ ਪੁਸ‍ਤਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਭਿਆਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸੰਪਾਦਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗਪਗ ਚਾਰ ਸੌ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੀਡੀਐਫ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਾਇਟ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਅਤੀਰਿਕ‍ਤ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਵਿਸ‍ਤ੍ਰਤ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਇੱਥੇ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ- ਪੰਝੀ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਯਮ ਕਿਸੇ ਖਿਡੌਣੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਕੀਰ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਅਰਵਿੰਦ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਅਰਵਿੰਦ ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬਾਲ ਕਿਤਾਬਾਂ (ਹਿੰਦੀ) (A million books for a Billion People) 
*ਅਰਵਿੰਦ ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬਾਲ ਕਿਤਾਬਾਂ (ਹਿੰਦੀ)  
*ਅਰਵਿੰਦ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਬਹਾਨੇ 
*ਅਰਵਿੰਦ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਜਾਲਘਰ -f or popularising science through childrens toys.
*? tInput = d23 Citation for Distinguished Alumnus Award  from Indian Institute of Technology Kanpur in 2001.
*Arvind Gupta receiving  the TWAS award from Dr Manmohan Singh, the Prime Minister of India.
*ਅੱਜ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਿ‍ਪਲ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੀਕ-ਚੂਲ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। (ਅਰਵਿੰਦ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ) 
*ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਖ਼ਰਾਬ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ (ਅਰਵਿੰਦ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ