open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਭੈਣ ਭਰਾ

ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਰਵ ਪ੍ਰਥਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੋਣ ਵਿਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਅਪਣੇ ਮਾਨਵੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਾਣਾ ਬਾਣਾ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਰਾਤਲ ਭੂਮੀ *ਪਰਿਵਾਰ * ਹੈ।ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋ ਹੀ ਵਿਵਿਧ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਨਪਦੇ ਅਤੇ ਪਲਦੇ ਅਤੇ ਵਿਗਸਦੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਪਕੇਰੀਆ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਮਰਦ ਔਰਤ, ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਰੰਚਨਾ ਘੜ ਕੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਕਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਧੁਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਜੇਕਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਵਿਚ ਵਿਵਹਾਰਕ ਇਕਸਾਰਤਾ ਜਾਂ ਸਾਵਾਪਣ ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਖੰਡਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਵੀ ਖਿਸਕਣੀ , ਹੀਲਣੀ ਜਾਂ ਡਗਮਗਾਉਦੀ ਹੈ।ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਤੀ ਪਤਨੀ, ਪਿਉ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਉ ਧੀ, ਮਾਂ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਂ ਧੀ,ਭਰਾ ਭਰਾ, ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਘੜਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਗਿਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ
ਜਨਮ ਦੁਆਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇ
ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ
ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ
ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਾਂ ,ਉਦਾਗਰਾ ,ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਾਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਤਾਣੇ ਬਾਣੇ ਵਿਚੋਂ ਇਥੇ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੇ ਮੋਹ ਭਿੱਜੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸਾਝੀਆ ਤੰਦਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗੇ ।ਭੈਣ ਭਰਾ ਇਕ ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੇ ਜਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ,ਸਮਾਜਿਕਤਾ ,ਆਰਥਿਕਤਾ ਆਦਿ ਦਾ ਆਧਾਰ ਇਕੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਜਨਮ ,ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਅਰੰਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਭੈਣ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਰਬ ਪਾਸ ਅਰਜੋਈਆ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਦਿਲੀ ਲੋਚਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਖਰੇ ਬਥੇਰੇ, ਇਕਲਿਆ ਦੀ ਪੁੱਛ ਕੋਈ ਨਾ

ਭੈਣ ਭਰਾ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਭੰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਦਾ ਥੋਹ ਪਾਉਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ।(ਰਖੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ )ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਉਚਾਰਨ ਯੋਗ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿਚ ਭੈਣ ਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਉਦੀਆ ਹੋਈਆਂ ਲਹਿਰਾ ਨਜਰ ਪੈਦੀਆ ਹਨ।ਰੱਖੜੀ ਦਾ ਇਹ ਗੀਤ:-
ਭੈਣ ਕੋਲੋਂ ਵੀਰ ਵੇ ਬੰਨਾ ਲੈ ਰਖੜੀ ,ਸੋਹਣੇ ਜਿਹੇ ਗੁੱਟ ਤੇ ਸਜਾ ਲੈ ਰਖੜੀ
ਕਈ ਤਿੱਥਾਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਪਾਸੋਂ ਮਾਣ ਤਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮੋਹ ਦੀਕਸ਼ਾ ਮੰਗ ਲੈਦੀਆ ਹਨ।ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪਦਾਰਥਕ ਰੁਚੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੇ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਕੁਝ ਤਰੇੜਾਂ ਸੌੜੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਦਕਾ ਪਸਰ ਰਹੀਆ ਹਨ।ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਬੋਲ ਭੈਣ ਦੀ ਤਹਿ ਦਿਲੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਕੇ ਨਿਕਲੇ ਹਨ ਕਿ:-

ਭੈਣ ਵਰਗਾ ਸਾਕ ਨਾ ਕੋਈ ਟੁੱਟ ਕੇ ਨਾ ਬਹਿ ਜੀ ਵੀਰਨਾ

ਭੈਣ ਨੂੰ ਵੀਰ ਤੇ ਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀਰ ਵੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ਵਾਅ ਨਹੀ ਲਗਣ ਦਿੰਦਾ। ਵੀਰ ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਸੋਹਰੇ ਵਸਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਸੰਧਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।ਭੈਣ ਅਪਣੇ ਵੀਰ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੰਢੜੀ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀਰ ਦੀ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਾਰੇ ਵਾਰੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੈਣ ਭਰਾ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਧੇਰੇ ਪਾਕ ਅਤੇ ਨਜਦੀਕੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।(ਇਕੋ ਕੁੱਖੋਂ ਜਾਏ ਹੋਣ ਕਰਕੇ)ਜੇ ਕਦੇ ਸਸ 'ਭਰਾਵਾਂ ਪਿੱਟੀ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੇਹਣਾ ਦੇ ਦੇਵੇ:

ਬਹੁਤਿਆਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਲੀਏ,ਤੈਨੂੰ ਤੀਆਂ ਚ ਲੈਣ ਨੀ ਆਏ

## ਹਵਾਲੇ
ਬੁੱਧ ਨਗਰ, ਦਿੱਲੀ

**ਬੁੱਧ ਨਗਰ** ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਮੈਰੀ ਟਿਊਡਰ (ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਣੀ)

**ਮੈਰੀ ਟਿਊਡਰ** (18 ਮਾਰਚ 1496–25 ਜੂਨ 1533),  1514 ਵਿੱਚ 3 ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ।  ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੈਨਰੀ ਅੱਠਵੇਂ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਚਾਦਰ ਟ੍ਰੈੱਕ

right|thumb|ਚਾਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਦਿਨ
**ਚਾਦਰ ਟ੍ਰੈੱਕ **ਜੋ ਕਿ ਲੱਦਾਖ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਾਂਸਕਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਔਖੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਾਂਸਕਰ ਘਾਟੀ ਦੀ ਖੜੀ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ 600 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂਸਕਰ ਨਦੀ (ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ) ਕੁੱਝ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ 5 ਮੀਟਰ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਚਾਦਰ ਟ੍ਰੈੱਕ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਜਾਂਸਕਰ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂਸਕਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਮਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਣ ਲਈ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

thumb|ਸਟੈਫ਼ਾਈਲੋਕੌਕਸ ਔਰੀਅਸ (ਜਾਮਨੀ) ਅਤੇ ਐਸਚਰੀਸ਼ੀਆ ਕੋਲਾਈ (ਲਾਲ)
**ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ** (Gram's method) ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਜੀਵਵੈਗਿਆਨਿਕ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਡੇ ਗੁਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਇੱਕ ਢੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਇਲਟ (crystal violet) ਨਾਮਕ ਰੰਗ ਵਲੋਂ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਟੈਲੀਟਬੀਜ਼

**ਟਲੀਟਬੀਜ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Teletubbies), ਐਨ ਵੁਡ ਦੁਆਰਾ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਸਰਜਿਤ ਇੱਕ ਬਾਲ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਪੀਬੀਏਸ ਉੱਤੇ 1997 ਤੋਂ 2001 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹਨ ਟਿੰਕੀ, ਡਿਪਸੀ, ਲਾ-ਲਾ ਅਤੇ ਪੋ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ
ਮੈਟਾਬੌਲਕ ਸਿੰਡ੍ਰੋਮ

right|thumb|300x300px|
**ਮੈਟਾਬੌਲਕ ਸਿੰਡ੍ਰੋਮ** ਕਈ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਰੋਗ ਅਤੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ।  ਉਮਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਸਤੋਂ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਲੱਗਭੱਗ ੨੫ %  ਜਨਸੰਖਿਆ ਇਸ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ ।
ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼

**ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਮਹਿਮੂਦ

**ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਹ** ਇੱਕ ਤੁਰਕ ਸੀ, ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਗੁਲਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਦਰਬਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮਿਨਹਾਜ-ਏ-ਸਿਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਤਬਾਕਤ-ਏ-ਨਸੀਰੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਉਪਲਬਧ ਸਮਕਾਲੀ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਰੋਤ ਹੈ।ਉਹ ਸੁਲਤਾਨ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਬਾਕਤ-ਏ-ਨਸੀਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਨਹਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ)।ਉਹ 1246 ਵਿੱਚ 17 ਜਾਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਕੋਮਲ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਅਲਾਉ ਦੀਨ ਮਸੂਦ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮਸੂਦ ਇੱਕ ਜ਼ਾਲਮ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।

ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਮੂਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਨਕਲ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਹੁਰਾ ਅਤੇ ਨਾਇਬ, ਗ਼ਿਆਸੁੱਦੀਨ ਬਲਬਨ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਸੀ।

1266 ਵਿੱਚ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਲਬਨ (1266-87) ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਿਮੂਦ ਕੋਲ ਉਸਦੇ ਵਾਰਸ ਬਣਨ ਲਈ ਕੋਈ ਬਚਿਆ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
https://indianexpresss.in/sultan-nasiruddin-mahmud-nasir-ud-din-firuz-shah-slave-dynasty/
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ

right|thumb|ਲੋਗੋ
**ਮੀਡਿਆ ਵਿਕੀ** ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਸਰੋਤ ਵਿਕੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਵਿਕੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਚਲਾਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ, ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡਿਆ ਕਾਮਨਜ਼। ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਵਿਕੀਮੀਡਿਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਿਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੇਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਕੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ

**ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ** ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। 1992 ਤੱਕ ਇਹ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਵੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। 1 ਜਨਵਰੀ 1997 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਬੋਰਡ (ਈਸੀਬੀ) ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ 1903 ਤੋਂ 1996 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਮੇਰੀਲੇਬੋਨ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕਲੱਬ ਵੱਲੋਂ ਸੰਚਾਲਤ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ
ਭਾਰਤ–ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਸੰਬੰਧ

right|thumb|300x300px|ਭਾਰਤ(ਹਰਾ) ਅਤੇ ਅਸਟਰੇਲੀਆ(ਕੇਸਰੀ)
ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜਾਦ ਹੋਣ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੋਵੇਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਗ ਸਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਖ਼ਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ
ਕਾਲੀਕਟ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

**ਕਾਲੀਕਟ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ** ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਕਾਲੀਕਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 26 ਕਿਮੀ (16 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਮੰਜੇਰੀ ਨਾਮਕ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਫੇਰੋਕ। ਆਵਾਜਾਈ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 12ਵਾਂ ਵੱਡਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਵੱਡਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਮਨਮੋਹਨ ਸ਼ਰਮਾ

**ਮਨਮੋਹਨ ਸ਼ਰਮਾ** ਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਹਨ।
ਬਿਲੀ ਕੂਪਰ

**ਬਿਲੀ ਕੂਪਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Billy Cooper), ਜਿਸ ਨੂੰ *ਬਿਲੀ ਦ ਟ੍ਰੰਪੈਟ* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀਃ Billy The Trumpet) ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਮਰਥਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਾਰਮੀ ਆਰਮੀ ਦੇ ਟ੍ਰੰਪੈਟ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਹਿਮਦ ਬਦਾਵੀ

right|thumb|ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਹਿਮਦ ਬਦਾਵੀ
**ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਹਿਮਦ ਬਦਾਵੀ** ਇੱਕ ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਜੋ ਕਿ 2003 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ **ਪਕ ਲਾਹ** ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਐਨਾਬੌਲਿਜ਼ਮ

ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮੈਟਾਬੌਲਕ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੇ ਅਣੂ ਬਣਦੇ ਹਨ, **ਐਨਾਬੌਲਿਜ਼ਮ** ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
2009 ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ

## ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਵਿਲੀਅਮ ਵੌਲੈਸ

right|thumb|ਵਿਲੀਅਮ ਵੌਲੈਸ
**ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਵੌਲੈਸ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Sir William Wallace) ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਬਣੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਬ੍ਰੇਵਹਾਰਟ*  ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਐਂਡਰਿਊ ਮੋਰੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੈਲਸ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 1297 ਵਿੱਚ ਸਟਰਲਿੰਗ ਬ੍ਰਿਜ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 1298 ਵਿੱਚ ਫਾਲਕਿਰਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਹਾਰ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਅਗਸਤ 1305 ਵਿੱਚ, ਵੈਲੇਸ ਨੂੰ ਰੋਬਰੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਗਲਾਸਗੋ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ, ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਕੁਆਟਰ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ ਭਗਤ
ਅਮਿਤਾਭ ਕਾਂਤ

**ਅਮਿਤਾਭ ਕਾਂਤ** (ਜਨਮ: 1 ਮਾਰਚ 1956) ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨੀਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ ਦੇ 1980 ਬੈਚ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਆਤਮ-ਪਛਾਣ ਪਰੀਖਣ

thumb|ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਬਬੂਨ
**ਆਤਮ-ਪਛਾਣ ਪਰੀਖਣ** ਜਾਂ **ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਆਤਮ-ਪਛਾਣ ਪਰੀਖਣ** 1970 ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਗੌਰਡਨ ਜੀ. ਗੈਲਪ ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਪਰੀਖਣ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਾਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਪਛਾਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰੋਨਿਨ

* master Utagawa Kuniyoshi depicting famous *rōnin'' Miyamoto Musashi having his fortune told.]]
**ਰੋਨਿਨ** ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸਾਮੁਰਾਈ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਸਦਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਮਾਲਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋ ਜਾਂ ਉਸਨੇ ਸਾਮੁਰਾਈ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। 

ਸਾਮੁਰਾਈ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਜਪਾਨ ਦੇ ਖੱਤਰੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਨਿਡਰ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖੁੰਖਾਰ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਅਤੇ ਮਰਦੇ ਦਮ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਵਫਾਦਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਮੁਰਾਈ ਦਾ ਫਰਜ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਸਾਮੁਰਾਈ ਦਾ ਫਰਜ ਸੀ ਦੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈ ਲਵੇ। ਜਿਸ ਸਾਮੁਰਾਈ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਮਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੋ, ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤਿਅੰਤ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਸਾਮੁਰਾਈ ਨੂੰ ਹੀ ਰੋਨਿਨ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਰੋਨਿਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਭਟਕਦੇ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਂਬਾਜ ਸਨ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਕਈਆਂ ਜਪਾਨੀ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਰੋਨਿਨ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਵਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਰੋਨਿਨ ਦਾ ਆਪ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਸੂਖਮਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬਾਕੀ ਸਮੁਰਾਈਆਂ ਵਾਂਙ ਰੋਨਿਨ ਵੀ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਰੋਨਿਨ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ - ਉਹ ਇੱਕ ਬੋ ਜਾਂ ਜੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਯੂਮੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਥਿਆਰ ਹੋਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
## ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 
ਕਈ ਜਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੋਨਿਨਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸੈਵਨ ਸੈਮੂਰਾਈ, ਯੋਜਿੰਬੋ, ਸੰਜੂਰੋ ਤੇ 47 ਰੋਨਿਨ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਵਖਸ਼ ਨਦੀ

**ਵਖਸ਼ ਨਦੀ**, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਰਖੋਬ ਨਦੀ ਅਤੇ ਕਿਜਿਲ ਸੂਉ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ-ਨਦੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਜੀਕੀਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਨਾਂਅ ਦਾ ਉਚਾਰਨ 
ਵਖਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਰਖੋਬ ਵਿੱਚ ਖ ਅੱਖਰ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਖ਼ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਚਾਰਣ ਖ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਖ਼ਰੀਦ ਦੇ ਖ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
## ਨਦੀ ਦਾ ਰਾਹ 
ਵਖਸ਼ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਦੀ ਅਲਾਈ ਵਾਦੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ 262 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਾਜੀਕੀਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਹ 524 ਕਿਮੀਃ ਚੱਲ ਕੇ ਪਾਮੀਰ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੰਘਣੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਤਾਜੀਕੀਸਤਾਨ ਕੀਤੀ ਬਹੁਤ ਸੀ ਹਿਮਾਨੀਆਂ (ਗਲੇਸ਼ਿਅਰ) ਤੋਂ ਵੀ ਇਸਨ੍ਹੂੰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੁਕਸੁ ਨਦੀ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਤਾਜੀਕੀਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨ੍ਹੂੰ ਵਖਸ਼ ਨਾਮ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੁਰਖੋਬ ਨਦੀ ਅਤੇ ਓਬੀਹਿੰਗੂ ਨਦੀ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਮੀਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਕੇ ਇਹ ਦੱਖਣ - ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਤਾਜੀਕੀਸਤਾਨ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਗੁਜਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਾ ਕੇ ਪੰਜ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਲੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਧਰਿਆ ਨੂੰ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪੁੱਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਰੇਖਾ

or an ellipsoid. The lines from pole to pole are lines of constant longitude, or **meridians**. The circles parallel to the equator are lines of constant latitude, or **parallels**. The graticule shows the latitude and longitude of points on the surface. In this example meridians are spaced at 6° intervals and parallels at 4° intervals.]]
ਗਲੋਬ ਉੱਤੇ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਕਲਪਨਿਕ ਰੇਖਾ ਨੂੰ **ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਰੇਖਾ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ 180+1 (ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਸਹਿਤ) ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ 1 ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ੀ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ 111 ਕਿਮੀਃ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਨਾਲ ਧਰੁਵਾਂ ਤੱਕ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਫਾਈ ਯਾਨੀ \phi\,\! ਤੋਂ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼, ਅੰਸ਼ (ਡਿਗਰੀ) ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਕੋਣੀਧਾਰੀ ਤੱਕੜੀ ਹੈ ਜੋ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਉੱਤੇ 0° ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧਰੁਵ ਉੱਤੇ 90° ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 
ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼, ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਨ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਵੱਲ ਕੋਣੀਧਾਰੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ। ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਨੂੰ 0° ਦੀ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਰੇਖਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਵੱਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਵੱਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਦੱਖਣ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਰੁਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧਣ ਉੱਤੇ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੀਆਂ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਲਕੀਰਾਂ (ਰੇਖਾਵਾਂ) ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਚਰਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰੁਵਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਚਰਿੱਤਰ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। 90° ਦਾ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਧਰੁਵ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿਊਨ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਠੀਕ ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਣਨ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਖਗੋਲੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਭੁਜੀਕਰਣ ਨਾਂਅ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਧੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦੇ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਮਾਪ ਲਈ 1971 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਰੰਕਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭੂਘੂਰਣਨਮਾਪੀ ਨਾਮਕ ਯੰਤਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਦੀ ਮਾਪ ਕੇਵਲ ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋੋਲ
ਕਰੇਨ ਰਾਜ

**ਕਈਨ ਰਿਆਸਤ** ( ਲਾਤੀਨੀ: Kayin State) ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਹੈ।

## ਵੇਰਵਾ
ਕਈਨ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਰਕਬਾ 30,383 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1,431,377 ਹੈ।

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* ਮਿਆਂਮਾਰ
* ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਰਾਜ
2018 ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ

**2018 ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ**, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿ **ਤੀਸਰੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਤੋਂ 16 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 41 ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਗ ਲੈਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* 2018 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
* ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
* ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਬੀਚ, ਗੋਆ

ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਬੀਚ ਗੋਆ, ਰਮਾਨਡਾ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਦਾ ਗੋਆ ਸਥਿਤ ਪੰਜ ਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਵਾਯਨਧਾਮ ਗਰੁਪ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

## ਲੋਕੈਸ਼ਨ
ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਬੀਚ, ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੇਤ ਤੇ ਵਰੇਕਾ ਬੀਚ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਇਹ ਰਿਸੋਰਟ ਫਾਤੋਰਦਾ ਸਟੇਡਿਯਮ ਅਤੇ ਮਾਦਗਾਓ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋ ਸਿਰਫ 10 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਇਸ ਰਿਸੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 199 ਕਮਰੇ ਹਨ ਅਤੇ 24 ਏਕੜ ਦੇ ਖੁਲੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਪਾਰਕ ਹਨ. ਇਹਨਾ 199 ਕਮਰੇਆ ਨੂੰ 5 ਸ਼੍ਰੇਣਿਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਸਟੈਂਡਰਡ ਰੂਮ, ਸੁਪਿਰੀਅਰ ਰੂਮ, ਡੀਲਕ੍ਸ, ਸਿਉਟ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਲਾ. ਸਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.  ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਬੀਚ ਰਿਸੋਰਟ ਦੀਆ ਦੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੁਵਿਧਾਵਾ ਇਸ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦਕ ਸੇਟਰ ਅਤੇ ਡਿਸਕੋ ਹਨ. ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਦਾ ਇਹ ਡਿਸਕੋ (Discotheque) “Saturdays” ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਣਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ ਮਾਨਿਆ ਸਪਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਰਾਤੀ 9.30 ਤੋ ਹਰ ਰਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.

## ਭੋਜਨ ਦਾ ਤਲਾਬ
ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ 7 ਤਰਹ ਦੇ ਡਾਇਨਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ

- ਕੇਫੇ ਕਾਸ੍ਕੇਡ ਅਤੇ ਲਨਾਈ ਇੱਕ ਕੋਫ਼ੀ ਸ਼ੋਪ ਹੈ ਜੋ ਤਿਨ ਵਾਰ ਪਕਵਾਨ ਆਪਣੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ
- ਕਾਰਨਵਲ ਇੱਕ ਸੀ ਫੂਡ ਰੇਸਤਰਾ ਹੈ
- ਬੀਚ ਸੇਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਸਮੀ ਰੇਸਤਰਾ ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤਾਜੇ ਪਕਵਾਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
- ਸਨ ਸੇਟ ਬਾਰ 24 ਘੰਟੇ ਡ੍ਰਿੰਕ੍ਸ ਦੀ ਸੁਵਿਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. 
- ਆਇਸਲੇਡ ਇੱਕ ਮੋਸਮੀ ਰੇਸਤਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪੂਲ ਸਾਇਡ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਾਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ 4700 ਸਕੇਅਰ ਫੁਟ ਦਾ ਇਵੇੰਟ ਪੁਆਇਟ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 200 ਮੇਹਮਾਨਾ ਵਾਸਤੇ ਬੇਨਕਿਉਟ ਹਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ. ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਵਿਧਾਵਾ ਨਾਲ ਸੁਸ੍ਜਿਤ ਦੋ ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ/ਕੋਨ੍ਫ੍ਰੇੰਸ ਹਾਲ ਵੀ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 400 ਮੇਹਮਾਨਾ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ

ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਕਲਪ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.  ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਮੇਹਮਾਨ 9 ਹੋਲ ਦੇ ਗੋਲ੍ਫ਼ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟ ਦੀਆ ਸੁਵਾਧਾਵਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਬੀਚ ਰਿਸੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਟਨੇਸ ਸੇੰਟਰ, ਟੇਬਲ ਟੇਨਿਸ ਦੀਆ ਸਹੂਲਤਾ ਅਤੇ ਟੇਨਿਸ ਕੋਰਟ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹੈ. ਇਹ ਹੋਟਲ ਮੇਹਮਾਨਾ ਵਾਸਤੇ ਫਾਟ੍ਰੇਡ ਬੀਚ ਤੇ ਸਪਾ ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਸੇਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੋਟਲ
ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ

right|thumb|ਵਿਲੀਅਮ ਡ੍ਰੈਪਰ ਜਿਸਨੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸੇਨਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ

**ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ** ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਦਿਸੰਬਰ 1758 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 1759 ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਸੇਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸੇਨਾਪਤੀ ਥੋਮਸ ਅਰਥਰ, ਲਾਲੀ ਦੀ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਂਚੂ ਭਾਸ਼ਾ

**ਮਾਂਚੂ** (ਮਾਂਚੂ: ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ, *ਮਾਂਜੂ ਗਿਸੁਨ*) ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰੀ ਜਨਵਾਦੀ ਗਣਤੰਤਰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਮਾਂਚੂ ਸਮੁਦਾਏ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤੁੰਗੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ 1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਾਂਚੂ ਨਸਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਬਾਕੀਆਂ ਨੇ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਂਚੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ਿਬੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਚੀਨ ਦੇ ਦੂਰ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਗਪੱਗ 40,000 ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਬੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਂਚੂਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1636–1911 ਈਸਵੀ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਛਾਉਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮਾਂਚੂ ਇੱਕ ਜੁਰਚੇਨ ਨਾਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ। ਜੁਰਚੇਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਗੋਲ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਮਾਂਚੂ ਭਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਹੋਰ ਤੁਂਗੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂਚੂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੂਟੀਨੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਵਰ ਸਹਿਸੁਰਤਾ (ਵੌਵਲ ਹਾਰਮੋਨੀ) ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਂਚੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਮਾਂਚੂ ਲਿਪੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਗੋਲ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਿਪੀ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉੱਪਰ ਵਲੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਂਚੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਂਜ ਤਾਂ ਲਿੰਗ-ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਲੇਕਿਨ ਕੁੱਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਸਲਨ ਆਮਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪਿਤਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਏਮੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮਾਤਾ ਹੈ।

## ਮਾਂਚੂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ 
ਮਾਂਚੂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੂਟੀਨੇਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਜੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ਰ ਹੋਰ ਧੁਨੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਹਾਰਣ ਲਈ ਇਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 'ਐਮਬੀ', 'ਆਮਬੀ' ਜਾਂ 'ਇੰਬੀ' ਜੋੜਨ ਨਾਲ 'ਕਰਨ', 'ਆਉਣ' ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
** ਏਜੇਨ (ਅਰਥ: ਰਾਜਾ) → ਏਜੇਲੇਮਬੀ (ਅਰਥ: ਰਾਜ ਕਰਨਾ)
** ਜਾਲੀ (ਅਰਥ: ਚਾਲਾਕ/ਧੋਖ਼ੇਬਾਜ਼) → ਜਾਲੀਦਮ੍ਬੀ (ਅਰਥ: ਧੋਖ਼ਾ ਦੇਨਾ)
** ਅਚਨ (ਅਰਥ: ਮਿਲਣ/ਵਿਲਯ) → ਅਚਨਮ੍ਬੀ (ਅਰਥ: ਮਿਲਣਾ)
** ਗਿਸੁਨ (ਅਰਥ: ਸ਼ਬਦ) → ਗਿਸੁਰੇਮਬੀ (ਅਰਥ: ਸ਼ਬ੍ਦ ਬਨਾਨਾ, ਯਾਨਿ ਬੋਲਨਾ)
** ਏਫ਼ਿਮਬੀ (ਅਰਥ: ਖੇਲਣਾ) → ਏਫ਼ਿਚੇਮਬੀ (ਅਰਥ: ਇਕਠਾ ਖੇਲਣਾ)(ਅਰਥ: ਆਉਣਾ) ਅਤੇ 
** ਜਿਮਬੀ (ਅਰਥ: ਆਨਾ) ਅਤੇ ਅਫ਼ਮਬੀ (ਅਰਥ: ਲੜਨਾ) → ਅਫ਼ਨਜਿਮਬੀ (ਅਰਥ: ਲੜਨ ਲਈ ਆਉਣਾ)

ਮਾਂਚੂ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਸਹਿਸੁਰਤਾ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਵਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਖਾਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਲਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂਚੂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਿੰਗ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
** ਏਮਿਲੇ (ਮੁਰਗ਼ੀ) → ਆਮਿਲਾ (ਮੁਰਗ਼ਾ) - ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਅੰਤ ਦਾ ਸਵਰ *ਈ* ਤੋਂ *ਆ* ਬਦਲਿਆ ਹੈ ਜਦਕਿ ਮਾਂਚੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਗਹ *ਏ* ਨੂੰ *ਆ* ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
** ਹੇਹੇ (ਔਰਤ) → ਹਾਹਾ (ਆਦਮੀ)
** ਗੇਨਗੇਨ (ਕਮਜ਼ੋਰ) → ਗਾਨਗਾਨ (ਤਾਕ਼ਤਵਰ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਹੈਫਾ

**ਹੈਫਾ** (Haifa; ਹਿਬਰੂ: חֵיפָה Heifa, ਹਿਬਰੂ ਉਚਾਰਣ: [χei̯ˈfa], ਅਰਬੀ: حيفا‎ Ḥayfā) ਉੱਤਰੀ ਇਜਰਾਇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਅਤੇ ਇਜਰਾਇਲ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲੱਗਪੱਗ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਲੱਗਪੱਗ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਲੋਕ ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਹਾਈ ਸੰਸਾਰ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ।

ਕਰਮਲ ਪਰਬਤ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਉਸਰੀ ਇਸ ਬਸਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਨੀ ਬਸਤੀ ਅਬੂ ਹਵਾਮ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ (14 ਸਦੀ ਈਪੂ) ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਹਾਇਫਾ ਇੱਕ ਰੰਗ-ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਦੀਆਂ ਬੀਤਦੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਹਕੂਮਤਾਂ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗਈਆਂ: ਫ਼ਨੀਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਹਕੂਮਤ, ਪੁਰਾਤਨ ਰੋਮ ਸਾਮਰਾਜ, ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ, ਅਰਬ, ਸਲੀਬੀ ਯੁੱਧ, ਉਸਮਾਨੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲੀ। 1948 ਵਿੱਚ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਹਾਇਫਾ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਹੁਣ 2016 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਤਟ ਤੇ ਹਾਇਫਾ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ 63,7 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (24.6 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਖੇਤਰਫਲ ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਲ ਅਵੀਵ ਦੇ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (56 ਮੀਲ) ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਇਸਰਾਏਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ K-12 ਸਕੂਲ, ਹਿਬਰੂ ਰੀਲੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਦਾਰੇ, ਹਾਇਫਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਟੈਕਨੀਓਨ, ਹਾਇਫਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਤਮ ਵੀ ਇਥੇ ਹੈ; ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਹਾਇਫਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਰਮੇਲਿਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਇਫਾ ਖਾੜੀ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਹੈਫਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇਰਾਕ ਤੋਂ ਵਾਇਆ ਜਾਰਡਨ ਆਉਂਦੀ ਤੇਲ ਦੀ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਮੋਸੁਲ-ਹਾਇਫਾ ਤੇਲ ਪਾਈਪ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਟਰਮੀਨਸ ਦੇ ਤੌਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਰਾਈਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੱਖ

ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਖ ਦੇਖਿਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਸਮਾਜਕ ਪੱਧਰ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਹਰੇਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚੱ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨੇੇਮਬੱਧ  ਤੇ ਰਸਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਕੁਝ ਨੇਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਭੂਮਿਕਾ
ਸਭਿਆਚਰ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 
ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਦੀ ਤ੍ਹਰਾਂ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। 
 ਐਡਵਰਡ ਬੀ ਟਾਇਲਰ ਨੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।"

## ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ 
ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਆ ਜਾਣਾ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੱਖ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋੲੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ੲੇਕਤਾ ਹੈ।   
### ਰਾਜਸੀ ਹਾਲਾਤ 
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਹਾਲਾਤ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਖੰਡਤਾ ਨਸੀਬ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ ਪਰੰਤੂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਹ ਅਖੰਡਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕਾਇਮ ਸੀ। ਹੜੱਪਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਸੇ ਕਰੋਪੀ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਰਾਜਸੀ ਹਿਲਜੁਲ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਰੀਆ, ਜੈਨ ਮਤ ਤੇ ਬੋਧ ਸਿਧਾਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਿਆਦਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀਆ ਵੰਸ਼ਾ, ਗੁਪਤ ਕਾਲ  ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।              
### ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਜਾਤੰਤਰ 
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਇਲਾਕੇ ਕਈ ਭਾਗਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋੲੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੰਤਰ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਬਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ **"ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਖਿਲਜੀ"** ਨੇ ਅੱਗ 'ਚ  ਫੂਕ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰੋੜ ਦਿੱਤਾ।
### ਇਸਲਾਮੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹਕੂਮਤ 
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਇਸਲਾਮੀ ਹੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਹਿੰਦੂ ਦਲਿਤ ਜਾਤਾਂ 'ਚੋ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚਲੀਆ ਰੀਤਾਂ ਵੇਖੋ ਵੇਖੀ ਸਾਂਝੀ ਹੋ ਗਈਆ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਲਾਮ ਪ੍ਰਥਾ, ਨਸ਼ਾ ਖੋਰੀ, ਜੂੲੇ ਆਦਿ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।    
### ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨਾ 
ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਜਾਤੀ ਭੇਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧੇਰੇ ਵਧ ਗਈ ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋੲੇ।
### ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜ ਸਿਖ,  ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਰਾਜ ਸੀ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾ ਦਾ ਦਖਲ ਵਧ ਗਿਆ ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਬੇਸ਼ਕ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ 'ਚੋ **ਗਦਰ ਲਹਿਰ** ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ, ਗਦਰੀ ਬਾਬਿਆ ਦੀਆ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿਰਦਿਆ ਅੰਦਰ ਦਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ,            

 '"ਉੱਡ ਜਾਣ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਦੇ ਕੜਾਕੇ ਅੱਜ,
 ਜੁੱਤੀ ਨਾਲ ਕੱਢੋ ਜੇ ਫਰੰਗੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ।

## ਸਿੱਟਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਾ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ

**ਬੰਗਲਾਦੇਸ** ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਮੰਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 44ਵੀੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ 2016 7.1% ਵਾਧੇ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ। ਢਾਕਾ ਅਤੇ ਚਿਟਾਗਾਂਗ ਦੇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।

ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 6.5%, ਸੀ ਜੋ ਮੁਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਬਣਾਏ ਵਸਤਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ।ਬੰਗਲਾਦੇਸ ਨੇ ਨਿਰਯਾਤ ਮੁਖੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਤ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ। ਦੇਸ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ ਭਾਰਤ,ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭੂ ਬੰਦ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ ਨੂੰ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲਾ ਦੇਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ

]]
## ਆਰਥਕ ਇਤਿਹਾਸ 
ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖਿੱਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਵਿੱਚ 13 ਸਦੀ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਖੇਤਰ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਦੀ 82% ਸੀ।ਜਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਖੇਤੀ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਸਨ।

## ਪੰਛੀ ਝਾਤ 
ਬੰਗਲਾਦੇਸ ਨੇ 1971 ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਦੇਸ ਨੇ 1990 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਘੱਟ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਸਮਸਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Bangladesh Economic News 
* Bangladesh Budget 2007 - 2008 
* World Bank Summary Trade Statistics Bangladesh, 2007
* Khulna Ship Yard 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਰਕ ਦੇਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ

ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ

## ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ
ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਿੱਖੜਵਾ ਲੱਛਣ ਹੈ| ਪਿੰਡ ਵੱਡੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਛੋਟੇ ਵੀ| ਵੱਡੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ 'ਪੱਤੀਆਂ' ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ| ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ, ਸੱਤ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋ ਵੱਧ ਪੱਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆ ਹਨ|

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਭੂਗੋਲਿਕ,ਸਮਾਜਿਕ ਆਦਿ ਕਾਰਨਾ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕੋਈ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ | (ਪੰਨਾ 5)

* 
# 
* ==ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮਹੱਤਵ==
18 ਵੀ ਸਦੀ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰਾ ਨਾਲੋ ਵੱਧ ਸੀ| ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਨ 1800 ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 97.6%, 1850 ਵਿੱਚ 95.71% ਸੀ | ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ 70% ਆਬਾਦੀ ਪਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ| (ਪੰਨਾ 4)

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪ੍ਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆ ਹੈ| ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ - ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਹੀ ਹੈ| ਏਸ ਤੋ ਛੁਟ ਸ਼ਹਿਰ - ਅਧਰਾਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ| 
## ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਪਰਿਵਰਤਨ
### ਇਕਾਂਤ ਵਸਿਆ ਤੇ ਛੋਟਾ ਆਕਾਰ 
ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |

### ਘੱਟ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ 
ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਆਮ ਕਰਕੇ ਅਨਪੜ੍ਤਾ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਰੁਤਬੇ, ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਇਥੋ ਤਕ ਕਿ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ|

### ਬਦਲਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ 
ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਖਾਣ - ਪੀਣ ਦੀਆ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ | ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋ ਖਰੀਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ | ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹੁਣ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਗਿਆ| ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਬੱਸਾਂ ਦੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਦੇ ਹਨ| ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਦਵਾ ਘਰ ਦੇ ਬਣ ਜਾਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਵੈਦ ਦੀ ਇਲਾਜ ਦੀਆ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾ ਦੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਵਤੀਰੇ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ |

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ

**ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ** ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਈ ਹੈ।

ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1995 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ 2001 ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬੋਰਡ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦਾ ਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। 25 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਆਈਸੀਸੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੀਮ 9ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟੀਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸੀ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2001 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਈ 2008 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ 2009 ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਕੁਈਲੀਫ਼ਾਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੀਮ 2011 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ 2013 ਤੱਕ ਇਹ ਟੀਮ ਫਿਰ ਉਭਰਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ 'ਸਬਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ' ਜਿੱਤ ਲਈ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਬਨਾਮ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਟਵੰਟੀ20 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵੀ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਰਬਾਡੋਸ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 2012 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਕੱਪ ਲਈ ਵੀ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੀਮ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 159/5 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਪਰੰਤੂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸਮੇਂ 19.3 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 136 ਦੌੜਾਂ ਤੇ ਹੀ ਢੇਰ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ਼ 21 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 196/5 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਪਰੰਤੂ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ 17.2 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 80 ਦੌੜਾਂ ਤੇ ਹੀ ਢੇਰ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੁਪਰ ਅੱਠ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਈ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ।

ਫਿਰ ਅਕਤੂਬਰ 3, 2013 ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕੀਨੀਆ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਡਬਲਿਊ.ਸੀ.ਐੱਲ. ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2015 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਇਹ 20ਵੀਂ ਟੀਮ ਬਣੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪੂਲ ਏ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। 24 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕੀਨੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ 2014 ਟਵੰਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਮਾਰਚ 2014 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਕੱਪ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਇਹ ਟੀਮ ਜਾਰੀ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕੀ। ਅਗਲੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

25 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ, ਇਹ ਮੈਚ ਉਸਨੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਰ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਟਵੰਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਪਰੰਤੂ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਇਹ ਟੀਮ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹੀ। ਪਰੰਤੂ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਗਰੱਪ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਕਾਂਗਰਸ

**ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਂਗਰਸ** ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਚੈਂਬਰ ਹਨ: ਸੈਨੇਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦਾ ਹਾਊਸ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. 'ਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੈਨੇਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਸਿਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰੀਪਬਲਿਕ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਡੈਮੋਕ੍ਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ 535 ਮੈਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 435 ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਅਤੇ 100 ਸੈਨੇਟ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਚੀਨੀ ਸਦੀ

**ਚੀਨੀ ਸਦੀ** (ਸਰਲ ਚੀਨੀ: 中国世纪; ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ: 中國世紀) ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਘੜਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਰਹੇਗਾ, ਠੀਕ ਉਂਜ ਹੀ ਜਿਵੇਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਦੀ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਦੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 1830 ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਅਰਥਵਿਅਸਥਾ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਅਰਥਵਿਅਸਥਾ ਤੇ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।

## ਬਹਿਸ 
ਹਾਰਵਰਡ ਕੈਨੇਡੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਮਾਈਕਲ ਬੈਕਲੇ, ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ:
* ਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਗਿਰਾਵਟ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ;
* ਕਿ ਗਲੋਬਲੀਕ੍ਰਿਤ ਇੱਕਧਰੁਵੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕਰਨ ਹਨ।

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਬੈਕਲੇ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੰਢਣਸਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕਧਰੁਵੀ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਇਸ ਹੰਢਣਸਾਰਤਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਭਾਰੂ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਫਾਇਦੇ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਆਰਥਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈ।"

ਮਾਈਕਲ ਬੈਕਲੇ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਚਮੁਚ ਟਰਮੀਨਲ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਨਵਵਣਿਜਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾ ਲੈਣੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜ ਜਾਣਾ ਸੀ। "ਪਰ ਜੇਕਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਚੌਧਰ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਉਲਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਕੇ ਚੀਨ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਥ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਰੀਦ ਜਕਾਰੀਆ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਧਰੁਵੀ ਆਰਡਰ ਇਰਾਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੁਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਵਿੱਚ 21ਵੀਂ ਸਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਪਰਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ

**ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ** ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।ਇਹ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਅਧਾਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 60% ਵੱਸੋਂ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁਜਗਾਰਯੁਕਤ ਹੈ।ਇਥੋਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਗੁਜਾਰਾ ਖੇਤੀ (subsistence farming) ਹੈ।ਇਥੋਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਇਥੇ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਖੜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਵਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਕਾਫੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਕੁਟੀਰ ਉਦਯੋਗ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ।ਜਿਆਦਾ ਵਿਕਸਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ ਲਈ ਇਹ ਦੇਸ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜਦੂਰ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਥੋਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ,ਸਿਹਤ,ਸਮਾਜਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੋਸ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। 
## ਵਿਕਾਸ ਨੀਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ 
ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਨੀਤੀ ਦੀ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ ਹਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਚੌਗਿਰਦੇ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਉਹਨਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪਖੋਂ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣ। ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਰਨ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੇ ਮਾਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਹਾਈਡਰੋਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਭਾਰਤ,ਜੋ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਮੰਡੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ 2008 ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਗਈ ਸੀ। 
## ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ 
ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੋਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਯਟਨ ਆਕਰਸ਼ਣ ਇਥੋਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ।ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰਾ ਰਖਣ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਖਿਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।2004 ਵਿੱਚ ਭੂਟਾਨ ਵਾਹਦ ਐਸਾ ਦੇਸ ਸੀ ਜਿਥੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ 
ਇਹ ਚਾਲੂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ ਹਨ:

http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/01/data/weorept.aspx?sy=1980&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=37&pr1.y=8&c=514&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDP_D%2CNGDPRPC%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CPPPWGT%2CPPPPC%2CPPPSH%2CPPPEX%2CPCPI%2CPCPIPCH%2CLP%2CBCA%2CBCA_NGDPD&grp=0&a=|reported by the International Monetary Fund:

## ਹੋਰ ਅੰਕੜੇ 
**ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਧਾ ਦਰ:**
9.3% (1996 est.)

**ਬਿਜਲੀ:**
* *ਉਤਪਾਦਨ:* 2 TWh (2005)
* *ਉਪਭੋਗ:* 380 GWh (2005)
* *ਨਿਰਯਾਤ:* 1.5 TWh (2005) (ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ)
* *ਆਯਾਤ:* 20 GWh (2005)

**ਬਿਜਲੀ – ਉਤਪਾਦਨ ਸ੍ਰੋਤ ਵਾਰ:**
* *ਫੋਸਿਲ ਇੰਧਨ:* 0.39%
* *ਹਾਈਡਰੋ:* 99.61%
* *ਨਿਊਕਲੀਅਰ:* 0%
* *ਹੋਰ:* 0% (1998)

**ਤੇਲ:**
* *ਉਤਪਾਦਨ:*  (2005)
* *ਉਪਭੋਗ:*  (2005 est.)
* *ਨਿਰਯਾਤ:*  (2004)
* *ਆਯਾਤ:*  (2004)

**ਖੇਤੀਬਾੜੀ – ਉਤਪਾਦਨ:**
ਚਾਵਲ, ਮੱਕੀ, ਜੜ੍ਹ ਫਸਲਾਂ, ਖੱਟੇ ਰਸ, ਅਨਾਜ, ਦੁਧ ਵਸਤਾਂ, ਅੰਡੇ

**ਕਰੰਸੀ:**
1 ਬੀਟੀਐਨ) (

**ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਬਾਦਲਾ ਦਰ:**
:

## ਹਵਾਲੇ 
*
*

## ਹੋਰ ਲਿੰਕ 
*Global Economic Prospects: Growth Prospects for South Asia  The World Bank, 13 December 2006

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਟਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਮਾਲਦੀਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਦੀਵ ਘੋਗੇ ਸਿੱਪੀਆਂ,ਕੁਆਇਰ, ਟੂਨਾ ਮੱਛੀ (ਮਾਲਦੀਵ ਮੱਛੀ) ਆਦਿ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਮੰਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਥੋਂ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੁਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜਰਾਣੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। 
**ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ** ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 28% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਨ (foreign exchange receipts) ਦਾ 60% ਹਿੱਸਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ।ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਕਸ ਆਮਦਾ ਦਾ 90% ਹਿੱਸਾ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
*ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ** ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ 1989 ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਣ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਥੇ **ਖੇਤੀਬਾੜੀ ** ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਨਾਂ ਤਾਂ ਜਿਆਦਾ ਖੇਤੀਯੋਗ ਜਮੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਰਤਸ਼ਕਤੀ।ਜਿਆਦਾ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਆਯਾਤ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਥੋਂ ਉਦਯੋਗ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣਾ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹਸਤਕਲਾ ਵਸਤਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਮੁੱਖ ਹਨ। 
ਦੇਸ ਦੇ ਕੁੱਲ 1,900 ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਹਨ ਜਿਹਨਾ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ 198 ਆਬਾਦ ਹਨ।

## ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ 
ਚਾਲੂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਮੁਦਰਾ ਸਫੀਤੀ ਦੀ ਦਰ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ |1980 ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਅਸਲ ਜੀਡੀਪੀ ਵਾਧਾ ਦਰ 10% ਸੀ।1990 ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ 16.2% ਸੀ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ 4% ਰਹਿ ਗਿਆ।1995–2004 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵਾਧਾ ਔਸਤ 7.5% ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਸੀ।2005 ਵਿੱਚ ਸੁਨਾਮੀ ਦੀ ਆਫਤ ਆ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਾਧਾ 5.5%;ਰਹੀ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ 2006 ਵਿੱਚ ਮੁੜ 13% ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਲਦੀਵ 1997 ਦੌਰਾਨ $200 ਤੋਂ 260 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ ਤੇ ਰਿਹਾ ਜੋ 2004 ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਟਾ 444 ਡਾਲਰ ਸੀ।

## ਆਰਥਿਕ ਸੈਕਟਰਜ਼ 
### ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
ਮਾਲਦੀਵ ਵਿਖੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਾਫ਼ਾਫ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੀਚਾਂ,ਨੀਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਨਜ਼ਾਰੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਾਲਾਨਾ ਦੇਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ 325 ਡਾਲਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸਮੇਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 33% ਹਿੱਸਾ ਸੀ।1972 ਵਿੱਚ ਇਹੇ ਇੱਕ ਰਿਸੋਰਟ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਥੇ 84 ਦੀਪਾਂ ਤੇ ਰਿਸੋਰਟਸ ਹਨ ਜਿਹਨਾ ਦੀ ਸਮਰਥਾ 16,000 ਬਿਸਤਰ ਹੈ।1972ਵਿਚ ਇਥੇ ਕੇਵਲ 1,100ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਜੋ 1994 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 280,000 ਹੋ ਗਏ। 
ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਸੈਲਾਨੀ ਆਏ।

### ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ 
ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਇਥੋਂ ਦੀ 20% ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਰੁਜਗਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 10% ਹਿੱਸਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਡਾ ਸਾਰਾ ਧੰਦਾ ਲਾਈਨ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਇਥੇ ਜਾਲ ਪਾਉਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦਾ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ 119,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੀ ਜੋ ਜਿਆਦਾ ਟੂਨਾ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੀ।ਜਿਆਦਾ ਮੱਛੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਜਾਪਾਨ,ਬਰਤਾਨੀਆ, ਜਰਮਨੀ,ਥਾਈਲੈੰਡ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

### ਖੇਤੀਬਾੜੀ 
ਇਥੇ **ਖੇਤੀਬਾੜੀ *' ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਨਾਂ ਤਾਂ ਜਿਆਦਾ ਖੇਤੀਯੋਗ ਜਮੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਰਤਸ਼ਕਤੀ।ਜਿਆਦਾ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਆਯਾਤ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

### ਉਦਯੋਗ 
ਉਦਯੋਗ ਮਾਲਦੀਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 10% ਹਿੱਸਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣਾ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹਸਤਕਲਾ ਵਸਤਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਮੁੱਖ ਹਨ। http://www.billanderson.com.au/Gazetteer-Patents.htm 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕਸ 
* Global Economic Prospects: Growth Prospects for South Asia  The World Bank, December 13, 2006
* "Doing Business in Maldives" The World Bank Group

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲਦੀਵ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਰਕ ਦੇਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਥਿਕਤਾ
2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ

**2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ**, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ '20 ਵੀਂਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਗੋਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਨਾਗੋਆ ਜਪਾਨ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1958 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ 1994 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

## ਸੰਗਠਨ
### ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ
ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਸਭਾ ਨੇ ਨਗੋਆ ਨੂੰ ਦਾਨਾਂਗ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਆਮ ਸਭਾ ਦੇ ਸ਼ੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 25 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ 2026 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਨਗੋਆ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬਜਟ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਪਰ ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਸਭਾ ਨੇ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਕਿ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚੋਣ 2018 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਪਰੰਤੂ ਅਗਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਜੋ ਕਿ 2018 ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚੋਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਪਿਯੋਗਚਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੋਕੀਓ 2020 ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰੇਗਾ। ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ 2022 ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਟੋਕੀਓ 2019 ਵਿੱਚ ਰਗਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, 2017 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਤੈਰਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰੇਗਾ।

### ਖ਼ਰਚ
ਨਗੋਆ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਆਇਚੀ ਪ੍ਰੀਫੇਕਚਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ¥85 ਬਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚੋਂ 30% ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
### ਸਥਾਨ
ਇਨ੍ਹਾ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ 'ਪਾਲੋਮਾ ਮਿਜ਼ੂਹੋ ਸਟੇਡੀਅਮ' ਵਿੱਚ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵੀ ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੇਡੇ ਜਾਣੇ ਹਨ।
ਨਿਪੋਨ ਗੈਸ਼ੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਨਗੋਆ ਡੋਮ ਵਿੱਚ ਬੇਸਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟੋਆਟਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣਗੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016

## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
ਕੈਰੋਲਾਈਨ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ

thumb|268x268px|ਕੈਰੋਲਾਈਨ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
**ਕੈਰੋਲਾਈਨ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ** (Caroline।slands) ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਫਲ ਉੱਤੇ ਖਿੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਨੀਤਾ ਸ਼ਬਦੀਸ਼

**ਅਨੀਤਾ ਸ਼ਬਦੀਸ਼** ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ ਪਹਿਚਾਣੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾ ਹੈ।
ਅਨੀਤਾ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਕਲਾ-ਜਗਤ ਨਾਲ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਥਕ ਡਾਂਸਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।ਪਰ ਉਸਨੇ ਜਦ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਮੁਹਾਲੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਡਾ. ਆਤਮਜੀਤ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ।

## ਨਾਟਕ
ਅਨੀਤਾ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਨੇ ਸੁਚੇਤਕ ਰੰਗਮੰਚ ਵੱਲੋਂ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ: 
**ਚਿੜੀ ਦੀ ਅੰਬਰ ਵੱਲ ਉਡਾਣ* (ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ)
**ਸੁਲਗਦੇ ਸੁਪਨੇ ਗ਼ਦਰ ਦੇ* (ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ)
**ਕਥਾ ਰਿੜ੍ਹਦੇ ਪਰਿੰਦੇ ਦੀ*
**ਲੜਕੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ*
**ਹਵਾ ਜੇ ਏਦਾਂ ਹੀ ਵਗਦੀ ਰਹੀ*
**ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਂ ਨਹੀਂ*
**ਮੋਹਨ ਦਾਸ* (ਮੁਖਤਾਰਾਂ ਮਾਈ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਨਾਟਕ)
**ਮਨ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬੋਲਿਆ*
ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਰਾਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ‘ਲਾਲ ਕਨੇਰ’ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ
ਨੂਰ ਅਲੀ

**ਨੂਰ ਅਲੀ ਜ਼ਾਦਰਾਨ** **نور علی ځدارڼ** (ਜਨਮ 10 ਜੁਲਾਈ 1988) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੱਧਮ-ਤੇਜ ਗਤੀ ਨਾਲ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੂਰ ਅਲੀ ਸਾਬਕਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਪਤਾਨ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਰਿਕੀ ਪੌਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਿਕੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹੀਰੋ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

## ਖੇਡ ਜੀਵਨ
ਅਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਅੰਡਰ-17 ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ 2004 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੇਡਿਆ। ਫਿਰ ਅਲੀ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ 2006 ਵਿੱਚ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਿਆ। ਫਿਰ ਅਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ 2007 ਏਸ਼ੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਓਮਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੇਡਿਆ। ਅਲੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਲਿਸਟ-ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੈਚ ਉਸਨੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਅਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 45 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ।

ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ 2009 ਵਿੱਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਟੂਰ ਦੌਰਾਨ ਅਲੀ ਨੇ ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜੇ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ 1 ਵਿਕਟ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਗਈ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਜਨਵਰੀ 2010 ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ਼ ਇੰਟਰਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾ ਕੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜਿਤਾਇਆ। ਫਿਰ ਅਲੀ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜਿਤਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕਾਫੀ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ।

## 2010 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20
2010 ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਕੱਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ 48 ਗੇਂਦਾ ਤੇ 50 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਸਗ਼ਰ ਸਤਾਨੀਕਜ਼ਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 68 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪਰੰਤੂ ਅਲੀ ਦੀਆਂ ਇਹ 50 ਦੌੜਾਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਬਚਾ ਸਕੀਆਂ ਅਤੇ ਟੀਮ 7 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਦੂਸਰੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਅਲੀ ਅਜਿਹਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਸਾਹਮਣੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਡੇਲ ਸਟੇਨ ਦੀ ਗੇਦ ਤੇ ਕੈਚ-ਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਨੂਰ ਅਲੀ  ਕ੍ਰਿਕਇੰਫ਼ੋ 'ਤੇ
*ਨੂਰ ਅਲੀ  ਕ੍ਰਿਕਟਅਰਕਾਈਵ 'ਤੇ
*ਨੂਰ ਅਲੀ ਦੇ ਮੈਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੰਕੜੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
2022 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ

**2022 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ** (), ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿ **XIX ਏਸ਼ਿਆਡ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਾਂਙਚੋ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਈਵੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਂਙਝੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਡਾਂ 10 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 25 ਸਤੰਬਰ 2018 ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਹਾਂਙਝੂ ਤੀਸਰਾ ਚੀਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1990 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਚੀਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

## ਸੰਗਠਨ
### ਬੋਲੀ ਲੱਗਣਾ
ਚੀਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਹਾਂਙਝੂ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਹਾਂਙਝੂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 16 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ 34ਵੀਂ ਓਸੀਏ ਆਮ ਸਭਾ ਦੌਰਾਨ ਅਸ਼ਗਾਬਤ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਮਸੌਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿੰਗਬੋ, ਸ਼ੌਜਿੰਗ ਅਤੇ ਹੁਝੂ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਖੇਡਾਂ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰੇਲਵੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਸਮੇਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਾ ਆਵੇ।

### ਸਥਾਨ
2022ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ 44 ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 30 ਸਥਾਨ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ 10 ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੋਰ 4 ਸਥਾਨਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

### ਮੈਡਲ ਟੇਬਲ
## ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ 'ਏਸ਼ਿਆਡ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਹੁ-ਖੇਡ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਓਲੰਪਿਕ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਲਈ ਸੋਨਾ, ਦੂਜੇ ਲਈ ਰਜਤ, ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਲਈ ਕਾਂਸੀ ਪਦਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਆਰੰਭ 1951 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਪਹਿਲੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। 15ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 1 ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ 15 ਦਸੰਬਰ 2006 ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾ, ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। 16ਵੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਆਾਯੋਜਨ 12 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 27 ਨਵੰਬਰ 2010 ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ, ਚੀਨ ਨੇ ਕੀਤੀ। 17ਵੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ 2014 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਇੰਚੇਯਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* 1998 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
* 2002 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
* 2006 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
* 2010 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
* 2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
* 2018 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
* 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ

**ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ** ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2002 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਣ ਨਾਲ 
 ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਮੂਲ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਲੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਲੀ ਵਸੀਲੇ ਸਹਾਇਤਾ ਵਜੋਂ ਇਥੇ 2000 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤਾਲੀਬਾਨ ਵਰਗੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਆਸਾਰ ਬਣਨ ਨਾਲ ਵਧੀ। ਇਹ ਸੁਧਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਅਕਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ 
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾ ਦੇ ਦੇਸ ਕੋਲ $3 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦੇਅਜੇ ਅਣਛੋਹੇ ਖਣਿਜ ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਵਾਲੇ ਖਿਤਿਆਂ ਚੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਅਮੀਰ ਖਿੱਤਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੇਸ ਕਲਾ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਪੱਖੋ 175ਵੇਂ ਦਰਜੇ ਤੇ ਹੈ।ਦੇਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ 34 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ। 
 $19.85 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਤਬਾਦਲਾ ਦਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ [ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ ਆਮਦਨ(ਪੀਪੀਪੀ) $1,150

ਦੇਸ ਦੀ ਲਗਪਗ 35% ਵੱਸੋਂ (2008) ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੈ ਅਤੇ 36% ਲੋਕ [ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਪਾਣੀ,ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਥੁੜ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ। 
## ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਲੇਖੇ 
*ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸੂਚਨਾ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਕੜਾ ਪੁਸਤਕ (The World Factbook) ਵਿਚੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ *

**ਜੀਡੀਪੀ**: ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ (ਪੀਪੀਪੀ) $19.85 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ

**ਜੀਡੀਪੀ - ਅਸਲ ਵਾਧਾ ਦਰ **: 
* 11% (2012 est.)

**ਜੀਡੀਪੀ- ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ **: ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ (ਪੀਪੀਪੀ) - $1,000 (2011 est.)
**ਰੂਸ - $987 ਮਿਲੀਅਨ*
**ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ - $ 596 ਮਿਲੀਅਨ*
**ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ - $435 ਮਿਲੀਅਨ*
**ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ - $114 ਮਿਲੀਅਨ*
**ਜਰਮਨੀ - $18 million*
**ਸਾਊਦੀ ਵਿਕਾਸ ਕੋਸ਼ - $47 ਮਿਲੀਅਨ*
**ਇਸਲਾਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ - $11 ਮਿਲੀਅਨ*
**ਬਲਗਾਰੀਆ - $51 ਮਿਲੀਅਨ*
**ਕੁਵੈਤ ਵਿਕਾਸ ਕੋਸ਼- $22 ਮਿਲੀਅਨ*
**ਈਰਾਨ - $10 ਮਿਲੀਅਨ*
**ਓਪੀਈਸੀ - $1.8 ਮਿਲੀਅਨ*

**ਤੁਰੰਤ ਖਾਤਾ ਬਕਾਇਆ :** -$743.9 ਮਿਲੀਅਨ (2011 est.)
*ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ:* 132

**ਕਰੰਸੀ**: ਅਫਗਾਨੀ

**ਤਬਾਦਲਾ ਦਰ **: ਅਫਗਾਨੀ (AFA) ਪ੍ਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ - 62 = $1
**46.75 (2011)*
**46.45 (2010)*

**ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ **: 21 ਮਾਰਚ - 21 ਮਾਰਚ

## ਹਵਾਲੇ 
*

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*Ministry of Finance, Afghanistan
*Ministry of Commerce & Industry, Afghanistan 
*Ministry of Rural Rehabilitation & Development, Afghanistan 
*Afghanistan Investment Support Agency (AISA) 
*Afghanistan's Paper Money 
*Afghanistan Sixth PRGF Review, International Monetary Fund
*Afghan Agriculture  (information resource site maintained by UC Davis and USDA)
*
;Trade
*World Bank Trade Summary Statistics Afghanistan 2012

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਰਕ ਦੇਸ