ਛੋਟਾ ਸ਼ਕੀਲ

**ਛੋਟਾ ਸ਼ਕੀਲ** (ਜਨਮ **ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਕੀਲ ਬਾਬੂ ਮੀਆਂ ਸ਼ੇਖ**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਪਰਾਧੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਮੂਹ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ 1988 ਵਿੱਚ ਦਾਊਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। 1993 ਦੇ ਬੰਬਈ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਕੀਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਸਟ ਵਾਂਟੇਡ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਲਈ ਵੀ ਲੋਡ਼ੀਂਦਾ ਹੈ।

ਉਸਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਫਤਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੋਨੀਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਕੀਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਕਿੰਗਪਿਨ ਅਹੁਦਾ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਛੋਟਾ ਸ਼ਕੀਲ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਦਸੰਬਰ 1955 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਲ 1960 ਸੀ।[2][3] ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਕੀਲ ਬਾਬੂ ਮੀਆਂ ਸ਼ੇਖ ਸੀ।[4] ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ਕੀਲ ਡੋਂਗਰੀ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕੀ ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਸੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। 1988 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਮੂਹ, ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਿਸ਼ਾਲ ਚੀਤਾ, ਜੌਨੀ ਅਖਾਵਤ ਅਤੇ ਲੀਗਰ ਭਾਈ ਜਾਂ ਮੁਸ਼ੂ ਭਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਇੰਟਰਪੋਲ ਅਪਰਾਧਿਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਕੀਲ 1.7 ਮੀਟਰ (5 ਫੁੱਟ 7 ਇੰਚ) ਲੰਬਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।

ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਰਦ ਸ਼ੈੱਟੀ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦਾਊਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲਈ ਮੈਚ ਫਿਕਸ, ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾ ਸੌਦੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟਾ ਰਾਜਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1993 ਦੇ ਬੰਬਈ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਊਦ ਅਤੇ ਰਾਜਨ ਦੇ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਾਊਦ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰਕੇ ਸ਼ਕੀਲ ਨੂੰ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕੀਲ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ।

ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕੀਲ ਨੂੰ ਸੀਈਓ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਾਊਦ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ, ਇੰਟਰ-ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ISI), ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੰਬਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਕੀਲ ਨੇ ISI ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### 1980 - 2000 ਦਾ ਦਹਾਕਾ 
ਸ਼ਕੀਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜੀਂਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਕਤਲ, ਜਬਰਦਸਤੀ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਖਰੀ ਦੋਸ਼ 1993 ਦੇ ਬੰਬਈ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕਥਿਤ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।[5] ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਕੀਲ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਹੀਮ ਮਰਚੈਂਟ (ਉਰਫ਼ "ਡੋਗਲਾ") ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੌਇਸ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਕੀਲ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਰਚੈਂਟ ਨੂੰ ਉਹ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਉਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਸ਼ਕੀਲ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਾਡਾਰ ਹੇਠ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।[4] ਮਰਚੈਂਟ ਰਾਹੀਂ, ਸ਼ਕੀਲ ਨੇ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਸੌਦਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਕੀਤੀ, ਜਬਰਦਸਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਈਐਸਆਈ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਕੀਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਰਚੈਂਟ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਕੀਲ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੀਰਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖਾਣਾਂ ਖਰੀਦਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਕੀਲ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਾਫੀਆ ਸਮੂਹ ਓਡੇਸਾ ਲਈ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਲਈ ਬਦਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਕੀਲ ਕੋਲ ਦੋ ਹੋਰ ਸਨ - ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਲਾਵੀ ਤੋਂ - ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਹੀਰੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ। ਹੀਰੇ ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ, ਗਿਨੀ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਗਣਰਾਜ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅਫਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਤਸਵਾਨਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਨਾਮੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੰਡ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀਨੀਆ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਕੀਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਮੋਰੋਕੋ, ਅਲਜੀਰੀਆ, ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ, ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਕੀਨੀਆ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਸੀ।

ਸ਼ਕੀਲ ਸਾਬਕਾ ਗੈਂਗਸਟਰ ਅਬੂ ਸਲੇਮ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਵਿੱਤ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਿਲਮ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਲੇਮ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। 1997 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕੀਲ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੋਂਗਰੀ ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਬੇਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਐਸਐਮ ਖਾਲਿਦ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2000 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕੀਲ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ, ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ। 2001 ਵਿੱਚ, ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

### **2010s** 
15 ਮਈ 2012 ਨੂੰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਫਤਰ (OFAC) ਨੇ ਸ਼ਕੀਲ ਅਤੇ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਉੱਚ-ਦਰਜੇ ਦੇ ਨੇਤਾ ਟਾਈਗਰ ਮੇਮਨ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਕਿੰਗਪਿਨ ਅਹੁਦਾ ਐਕਟ (ਕਿੰਗਪਿਨ ਐਕਟ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। OFAC ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਕੀਲ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਮੂਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਰੋਇਨ ਅਤੇ ਹਸ਼ੀਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕੀਲ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2016 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਤੇ ਦਾਊਦ ਦੇ ਭਰਾ ਅਨੀਸ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦਾ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਕੀਲ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਨੀਸ ਸ਼ਕੀਲ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਕੀਲ ਨੇ ਅਨੀਸ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਧੜਾ ਬਣਾਇਆ। ਦਾਊਦ ਨੇ ਪੱਖ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਕੀਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਨੀਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹੋਰ ਉੱਚ-ਦਰਜੇ ਦੇ ਨੇਤਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੜਾਈ ਨੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।[4]

2016 ਵਿੱਚ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ਕੀਲ ਦੀ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੰਬਈ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੱਕੀ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੌਰਾਨ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਕੀਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੈਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਰਹੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਕੀਲ 'ਤੇ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ। 2017 ਵਿੱਚ, ਦਾਊਦ ਦੇ ਭਰਾ, ਇਕਬਾਲ ਕਾਸਕਰ ਨੂੰ ਠਾਣੇ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਜਬਰੀ ਵਸੂਲੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕੀਲ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਕੇ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨੇ ਸ਼ਕੀਲ ਅਤੇ ਅਨੀਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਵਿਗੜ ਦਿੱਤੇ।

## ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ 
ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਦਾਊਦ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਡੀਓ ਕਲਿੱਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕੀਲ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਊਦ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 7 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਭਾਰਤੀ ਖੁਫੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਕੀਲ ਦੀ ਮੌਤ ਦੁਸ਼ਾਨਬੇ, ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਲਿੱਪ ਵਿੱਚ, ਬਿਲਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਕੀਲ ਦੀ ਮੌਤ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਊਦ ਦਾ ਭਰਾ ਅਨੀਸ ਉਸਦੀ ਕਮਾਈ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਇਲ ਥਾਈ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰਪੋਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਕੀਲ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੰਟਰਪੋਲ ਦੇ ਰੈੱਡ ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।

2018 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਟੀਵੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਜਾਅਲੀ ਸੀ। ਰਾਇਲ ਥਾਈ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਪਿਆ ਉਥਾਯੋ, ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇੰਟਰਪੋਲ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਭੇਜਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਫੈਕਸ ਨੰਬਰ ਬੈਂਕਾਕ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸੀ। ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਬੈਂਕਾਕ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਪੱਤਰ ਭੇਜਣ ਲਈ ਥਾਈਲੈਂਡ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਕੀਲ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਊਦ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਦਾਊਦ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਨੀਸ ਅਤੇ ਸ਼ਕੀਲ ਨੇ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਦੂਜੇ-ਇਨ-ਕਮਾਂਡ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਟੀਵੀ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਲਈ ਸ਼ਕੀਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ।

ਸ਼ਕੀਲ ਦੀ ਕਥਿਤ ਮੌਤ ਦੇ ਕਈ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ। ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਓਡੇਸਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਕੀਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਥਿਤ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਬਿਲਾਲ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਸ਼ੀਦ, ਇਕਬਾਲ ਸਲੀਮ, ਯੂਸਫ਼ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਪਰਵੇਜ਼ ਖਵਾਜਾ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ। ਹੋਰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਕੀਲ ਦਾਊਦ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।[8] ਦਾਊਦ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰਕਲ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਨੀਸ ਨੇ 5 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਸ਼ਕੀਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ। ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੀਲ ਦੇ ਖਾਲੀਪਣ ਦਾ ਬਦਲ ਲੱਭਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ। ਸ਼ਕੀਲ ਅਤੇ ਅਨੀਸ ਦੇ ਧੜੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ਕੀਲ ਦੀ ਅਫਵਾਹ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਭਗੌੜਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜੋ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ

* ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ

* ਅੱਤਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਘਨਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ (ਰੋਕਥਾਮ) ਐਕਟ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955