open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਡੀਲਿਨ ਗ੍ਰੇ

**ਅਡੀਲਿਨ ਗ੍ਰੇ **(ਜਨਮ ਜਨਵਰੀ 15, 1991) ਯੂਨਾਈਟਿਡਸਟੇਟ, ਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਅਡੀਲਿਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਨ ਦਾ ਮਨ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ। 

ਗ੍ਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਜਨਵਰੀ 15, 1991 ਨੂੰ ਡੇਨਵਰ, ਕੋਲੋਰੈਡੋ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਅਡੀਲਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੌਰ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।

27 ਸਤੰਬਰ, 2012 ਨੂੰ ਗ੍ਰੇ ਨੇ ਵੁਮੇਨ ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਏਡਮੋਂਟੋਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਰਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਬੁਲਗਾਰਿਆ ਦੀ ਡਜ਼ਹਨਨ ਮਨੋਲੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਬਾਊਟ ਵਿੱਚ 3-0 ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਬਾਊਟ ਵਿੱਚ 2-0 ਨਾਲ ਪਛਾੜਿਆ। ਦੂਜੇ ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਯੋਸ਼ੀਕੋ ਇਨੌਏ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਸੇਮੀਫਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਜਗਾਹ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

ਫਾਇਨਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅਡੀਲਿਨ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਦੋਰੋਂਥੀ ਯਿਟਸ ਨੂੰ ਪਛਾੜਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੀ। ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਡੀਲਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ  ਬਣ ਕੇ ਮਿਲੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
1687

**1687** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1687 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*16 ਦਸੰਬਰ - ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫਰ ਵਿਲੀਅਮ ਪੈਟੀ ਦੀ ਮੌਤ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1776

**1776** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1770 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 4 ਮਾਰਚ &ndash; ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਲੋਂ ਜ਼ਾਬਤਾ ਖ਼ਾਨ ਰੁਹੀਲਾ ਦੀ ਮਦਦ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਲ ਕੂਚ
* 16 ਦਸੰਬਰ - ਜਰਮਨੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਹਨ ਵਿਲੀਅਮ ਰਿਟਰ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1809

**1809** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1800 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ
## ਜਨਮ
* 12 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਾ ਜਨਮ।(ਮ. 1882)
* 12 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਅਬਰਾਹਮ ਲਿੰਕਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 16ਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ। (ਮ. 1865)
## ਮਰਨ 
* 16 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਨਟੋਨੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸਕੋਇਸ ਕੋਮਟੇ ਡੇ ਫ਼ੌਰਕਰੋਓ ਦਾ ਮੌਤ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1882

**1882** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1880 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 9 ਮਾਰਚ &ndash; ਨਕਲੀ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਪੇਟੇਂਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 16 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਜਰਮਨ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਾਲਥਰ ਮੈਸ਼ਨਰ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਲਾ ਐੱਸਪਰੋ

**"ਲਾ ਐੱਸਪਰੋ"** ("ਉਮੀਦ") ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਰ, ਪੋਲਿਸ਼-ਯਹੂਦੀ oculist ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਐਲ ਐਲ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ਼ (1859-1917) ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਅਕਸਰ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਮਾਰਚ ਲਈ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1909 ਵਿਚ Félicien  Menu de Ménil ਨੇ  ਕੰਪੋਜ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਭਾਵੇਂ Claes Adelsköld ਦੁਆਰਾ 1891 ਵਿਚ ਕੰਪੋਜ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ, ਘੱਟ ਮਾਰਸ਼ਲ ਟਿਊਨ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਈ ਘੱਟ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਟਿਊਨਾਂ ਵੀ ਹਨ)। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਹਿਰ ਦਾ ਭਜਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤਿਸਟਾਂ ਨੂੰ, ਲਾ ਐੱਸਪਰੋ ਲਈ "ਭਜਨ" ਜਾਂ "ਗਾਨ" ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ 
## Videos 
* Sung by Aiko Asano ft. Andrej Korobejnikov
* Instrumental version
* Instrumental version, march

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਰਿਤੀਕ ਰੋਸ਼ਨ

**ਰਿਤੀਕ ਰੋਸ਼ਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਛੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਲੀਵੁਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਅਭਿਨੇਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ 1980 ਦੇ ਲਗਭਗ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਵੱਜੋਂ ਵੀ ਅਦਾਕਰੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹੀਰੋ ਵੱਜੋਂ ਅਭਿਨੈ ਕਹੋ ਨਾ ਪਿਆਰ ਹੈ (2000) ਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 
* Twitter

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਤਾਇਰੋ

**ਤਾਇਰੋ** ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਦਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ **ਮਹਾਂ ਸਿਆਣਾ**। ਇਹ ਪਦਵੀ ਗ਼ੈਰ-ਅਸੂਲੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਚੁਨੌਤੀ ਹੋਵੇ। ਤੋਕੁਗਾਵਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਦੇ 265 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਦਵੀ ਕੇਵਲ ਦਸ ਵਾਰ ਹੀ ਭਰੀ ਗਈ। ਇਹ ਪਦਵੀ ਸਥਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਪਦਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕੇ ਤਾਇਰੋ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਫੈਸਲੇ ਅਟੱਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤਾਇਰੋ ਹੀ ਹੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀਸਤ

**ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀਸਤ** (ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ: esperantistoj) ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਰੁਕਤੀ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਸ ਲਫ਼ਜ਼ ਦਾ ਅਰਥ "ਆਸਵੰਦ" ਜਾਂ "ਆਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ" ਹੈ।

## ਮਸ਼ਹੂਰ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀਸਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
*ਮੁਜ਼ਤਰ ਅੱਬਾਸੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ
*ਵਿਲੀਅਮ ਔਲਡ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਵੀ
*ਜੂਲੀਓ ਬਾਗੀ, ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਵੀ
*ਹੈਨਰੀ ਬਾਰਬੂਸ, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਜੋਟੋ ਦੀ ਬੋਨਡੋਨੇ

**ਜੋਟੋ ਦੀ ਬੋਨਡੋਨੇ** (1266/7 – ਜਨਵਰੀ 8, 1337), ਨੂੰ **ਜੋਟੋ** () ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋਟੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ ਸੀ।

 

## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ 
* ਜੋਟੋ ਦੀ ਬੋਨਡੋਨੇ - ਜੀਵਨੀ, ਢੰਗ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ
* ਜੋਟੋ ਦੀ ਬੋਨਡੋਨੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1226
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1337
ਰੌਮਵਾਦ

**ਰੌਮਵਾਦ **(Esperanto&#x3A; *Raŭmismo*) 1980 ਵਿੱਚ *ਰੌਮ ਦੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ* ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਰੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀਸਤਾਂ ਨੂੰ "ਸਵੈ-ਚੁਣੀ ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ" ਕਿਹਾ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਿਵੀਤੋ () ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਹ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣ। 

ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਹਿਰ (according to the *Enciklopedio de Esperanto*) ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਪਿੱਛੇ ਵਿਚਾਰ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਸਰਲ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਜੀ ਜਾਏ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੱਦਾਂ-ਸਰਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼  ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* http://www.esperantio.net/ 
* Discussion in June 2000 in Bja-listo

### ਰੌਮਵਾਦ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ 
* ''La liturgio de l' foiro (kun suplemento)* or *La liturgio de l' foiro (unua eldono, nekompleta)'' 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ  ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਥਰਮੋਪਲਾਸਟਿਕ

**ਥਰਮੋਪਲਾਸਟਿਕ**(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Thermoplastic) ਇੱਕ ਪਲਾਸਟਿਕੀ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਕਿ ਗਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਤੇ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਲਗਭੱਗ ਬਹੁਤੇ ਥਰਮੋਪਲਾਸਟਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਅਣਵੀ ਭਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਲਾਸਟਿਕ
ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ

**ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ** (ਏਅਰਬਰਲਿਨ ਜਾਂ airberlin.com ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ) ਲੁਫ਼ਤਹਾਂਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਪ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਹੈ।

ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦਾ ਹੱਬ ਬਰਲਿਨ ਟੈਗਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਤੇ ਡਸਲ਼ਡੋਰਫ਼ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੈ। ਇਹ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ 17 ਜਰਮਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਯੂਰੋਪ ਅਤੇ ਉਤੱਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਸਥਾਨਾਂਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਡਾਣ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਓਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਹਾਦ੍ਵੀਪ ਵਿਚਕਾਰ ਕੈਰਿਬਿਯਾਈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ।

ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ ਵਾਨਵਲੱਡ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਵੀ ਸਦੱਸ ਹੈ, ਇਹ ਨੀਕੀ ਦੀ ਓਸਟੀ੍ਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੱਲੇਅਰ ਦੀ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਲਕੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀ ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ ਪੀ-ਐਲ-ਸੀ ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਲੁਫ਼ਤਵਰਕਹਿਰਸ ਕੇਜੀ, ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ। 2011 ਤੋਂ ਲੈਕੇ, ਇਤੱਹਾਦ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਹਨ। ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਚੈਰਲੋਟਣਬਰੱਗ-ਵਿਲਮਰਸਡੋਰਫ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋਕਿ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈI

## ਇਤਿਹਾਸ
### 1978-1990: ਵੈਸਟ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਚੈਟਰ ਏਅਰਲਾਈਨ 
ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ ਯੂਐਸਏ[7] ਨਾਂ ਨਾਲ ਰਜ਼ਿਸਟਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ 1978 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈਲਕੋ, ਜੋਕਿ ਅਮਰੀਕਨ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਐਂਟਰਪਾ੍ਇਸ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਓਰੈਗਨ[7] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੇਠਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਤਾਂਕਿ ਬਰਲਿਨ ਟੈਗਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਟੂਰ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਵੱਲੋ ਚੈਟਰ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਜੋਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਹਾਲੀਡੇ ਰਿਜ਼ਾਰਟਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਸਕਣ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਪਛੱਮ ਬਰਲਿਨ ਏਅਰਲਾਈਨ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸ਼ੀਤ ਯੁਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਏਅਰ ਕੋਰੀਡੋਰਸ ਦੀ ਤੇਗਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਆਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਵਲ ਫ਼ਰਾਂਸ, ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਈ ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਤੇਗਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਓਨਾਰਡ ਲੰਡਗਰੇਨ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ।

ਏਅਰਲਾਈਨ ਲਾਈਸੈਂਸ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਦੋ ਬੋਇੰਗ 707 ਜੈਟ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਖਰੀਦੇ ਜੋਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰਾਸ ਵਲੱਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਸੀ, ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ ਯੂਐਸਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 1979 ਨੂੰ ਬਰਲਿਨ-ਤੇਗਲ ਤੋਂ ਪਾਲਮਾ ਦੇ ਮਾੱਲੋਰਕਾ ਤੱਕ ਉਡਾਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਏਅਰ ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ(ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤੇ ਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 1979 ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਏ)[12], ਪਛੱਮ ਬਰਲਿਨ-ਬਰੁਸ਼ੈਲ਼ਸ-ਫਲੋਰਿਡਾ ਰੂਟਾਂ ਲਈ ਲੰਬੀ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ।

1980 ਵਿੱਚ, ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਏਅਰ ਫਲੋਰਿਡਾ[13] ਤੋਂ ਲੀਜ਼ ਤੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ ਯੂਐਸਏ ਨੇ ਬੋਇੰਗ 737-200 ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਲਿਤੇ। 1982 ਤੱਕ, 707 ਵਾਲੇ ਏਅਰਕਰਾਫਟਾਂ ਨੂੰ ਹੱਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ, ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ ਯੂਐਸਏ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ 737-200[14] ਜਾਂ (1986 ਤੋਂ) ਦਾ ਹੀ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 1990 ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ, ਦੋ ਹੋਰ ਅਧੁਨਿਕ ਬੋਇੰਗ 737-400 ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ।

## 1990-2000: ਮਲਕੀਅਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਰੇਟ ਤੇ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਇਂਕਲਾਬ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਜਰਮਨ ਮਹਿਕਮੇ ਕਰਕੇ ਬਰਲਿਨ ਐਵਿਏਸ਼ਨ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਰਮਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕੀ। ਸਾਲ 1991 ਵਿੱਚ, ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ 90 ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ) ਜੋਆਚਿਮ ਹੁਨੌਲਡ (ਡੇ), ਜੋਕਿ ਐਲਟੀਯੂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਸਬਕਾ ਸੇਲ੍ਸ ਅਤੇ ਮਾਰਕੇਟਿੰਗ ਡਰੈਕਟਰ ਸੀ, ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਏਅਰ ਬਰਲਿਨ ਜੀਐਮਬੀਐਚ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਲੁਫ਼ਤਵਰਕਿਹਰਸ ਕੇਜੀ, ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਰਜ਼ਿਸਟਰੇਸਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਸਮ ਪਗੜੀ

[thumb|[ਸੈਫ਼ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ|ਸੈਫ਼ ਅਲੀ ਖਾਨ ਆਪਣੀ ਰਸਮ ਪਗੜੀ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ  ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪਹਿਲੇ ਨਵਾਬ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ 40 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਪਟੌਦੀ ਦੇ ਨਾਮਧਰੀਕ ਨਵਾਬ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।]]
**ਰਸਮ ਪਗੜੀ** (रसम पगड़ी, رسم پگڑی)  ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ  ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਮਾਜਕ ਰੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਾਲਣ ਹਿੰਦੂ,  ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਾਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਰਿਵਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪਰਵਾਰ  ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਅਗਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਜਿੰਦਾ ਪੁਰਖ  ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰਸਮੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ ਪਗੜੀ (ਜਿਸਨੂੰ ਦਸਤਾਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ)  ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਸਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਿੰਦਾ ਮਰਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਸਮ ਪਗੜੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਤੇਹਰਵੀਂ ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਗੜੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਜਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਰਸਮ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਮਾਨ - ਇੱਜਤ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਹੁਣ ਇਸ ਪੁਰਖ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
*ਰਸਮ  *ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਿਧੀ ਜਾਨ ਰੀਤ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Turban as a Symbol of Responsibility
ਲੋਪੋਕੇ (ਭਾਰਤ)

**ਲੋਪੋਕੇ** ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਉੱਘਾ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਪੱਛਮ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਛੀਨਾ ਮੋਘਾ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਕਰਮ ਭੂਮੀ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅਧੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲੇ ਕਮਿਊੂਨਿਸਟ ਆਗੂਆਂ ਕਾਮਰੇਡ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਟਪਿਆਲਾ ਅਤੇ ਕਾਮਰੇਡ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਲੋਪੋ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਭਾਈ ਦਿਹਾਤ ਨੇ ਪਿੰਡ ਲੋਪੋਕੇ ਦੀ ਮੋਹੜੀ ਗੱਡੀ ਸੀ। ਦਿਹਾਤ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਨੋਹੁਦਾ, ਜਗਤਾ, ਆਦਿ ਸਨ। ਪੱਤੀ ਸਾਹੀਕੀ ਨੋਹੁਦਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ। ਜਗਤਾ ਦੀ ਲੌਹਢਿਆਂ ਦੀ ਪੱਤੀ ਹੈ। ਹਥਾਰੜੀਏ, ਉਤਾੜੀਆਂ, ਸਿਜੋਲੀਏ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਹਨ। 
## ਸ਼ਹੀਦ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜੰਗ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਹਰ ਕੌਰ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ (ਕੈਨੇਡਾ) ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ’ਤੇ ਜਬਰ-ਜ਼ੁਲਮ ਢਾਹੁਣ, ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤਾਬਿਆ ’ਤੇ ਬੈਠੇ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਜਬਜ ਘਾਟ ’ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਸਿੱਖਾਂ ’ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਲੀਸ ਕਪਤਾਨ ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਨੂੰ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਦਿਹਾੜੇ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੁੰਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ ਨੂੰ 11 ਜਨਵਰੀ 1915 ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ (ਕੈਨੇਡਾ) ਵਿਖੇ ਫਾਂਸੀ ’ਤੇ ਲਟਕਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹਰ ਕੌਰ ਨੇ 13 ਅਪਰੈਲ 1919 ਦੀ ਖੂਨੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿਖੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਖਾਤਿਰ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਲੋਪੋਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਜੂਝੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਅਤੇ 2 ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ 7-7 ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਈ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਖਾਤਿਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਕੈਦ ਕੱਟੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਪਿੰਡ ਘਰ ’ਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪਰਵਾਨੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀਆ, ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਮਹਿਲਾਵਾਲੀਆ, ਕਾਮਰੇਡ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਕਾਮਰੇਡ ਭਾਨ ਸਿੰਘ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਉਤਾੜੀਆ, ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਦੇ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ  ਤੇ ਰਾਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਨੇ 1941 ਵਿੱਚ ਲੋਪੋਕੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਆਏ ਸਨ। ਧਨੀਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦਾ ਲੋਪੋਕੇ ਨਾਨਕਾ ਪਿੰਡ ਸੀ।
## ਹੋਰ ਸਹੁਲਤਾਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਂਗਨਵਾੜੀ, ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਹਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਰਾਗ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ

**ਪਰਾਗ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ** (ਰੂਸੀ: Пражский Манифест) ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੋਵੀਅਤ ਨੇਤਾ ਯੋਸਿਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਨੂੰ ਲਾਹੁਣ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇਕਗੈਰ-ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਰੂਸ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ  ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਰੋਧੀ ਗਠਜੋੜ, ਰੂਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਈ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਦਾ ਆਰੰਭ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ  ਜਬਰ ਅਤੇ ਬਨਾਉਟੀ ਅਕਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦਮਨ ਦੁਆਰਾ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਸਮੇਤ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਥਿਤ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਸਖਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ, ਉਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾ ਕਰਾਉਣ, ਸਗੋਂ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ("ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ") ਦੇ ਸਟਾਲਿਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੀ ਸਿਆਸਤ
ਤਾਰਿਕ ਫ਼ਤਹ

**ਤਾਰਿਕ ਫ਼ਤਹ**  (ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ 1949), ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। *ਚੇਜਿੰਗ ਅ ਮਿਰਾਜ: ਦ ਟਰੈਜਿਕ ਇਲੂਜਨ ਆਫ ਐਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ* (Chasing a Mirage: The Tragic Illusion of an Islamic State) ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਖਿਲਾਫ ਬੋਲਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਪਾਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਰਿਕ ਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਘਾਣ ਖਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Tarek Fatah: India is the only country where Muslims exert influence without fear (ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਰੋਟੋ-ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ

**ਪਰੋਟੋ-ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ** (ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ - *pra-Esperanto*) 1887 ਵਿੱਚ ਲੁਦਵਿਕ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਊਨੂਆ ਲੀਬਰੋ* ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## 1878 ਦੀ ਲੀਂਗਵੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲਾ 
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਆਂਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਹੋ ਸਕੇ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸੋਚਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸੌਖੀ ਲਾਤੀਨੀ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਇਸ ਨਿਸਚੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਇਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। 17 ਦਸੰਬਰ 1878 ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ "ਲੀਂਗਵੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲਾ"(*Lingwe Uniwersala*) ਜਾਂ "ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਸ਼ਾ" ਕਿਹਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, **ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ** ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਿਕ (ਲੋਕਲ) ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਗਰੁੱਪ ਅਧੀਨ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ (ਸਥਿਰ) ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦ ਗੇਜ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਅਤਿਰਿਕਤ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਭਵ ਗੇਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੇਜ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ ਰਚਦੇ ਹਨ- ਜਿਸ ਵੱਲ ਨੂੰ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਸਮਿੱਟਰੀ ਗਰੁੱਪ ਜਾਂ ਗੇਜ ਗਰੁੱਪ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਗਰੁੱਪ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧਤ ਲਾਈ ਅਲਜਬਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਗਰੁੱਪ ਜਨਰੇਟਰ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ ਵੈਕਟਰ ਫੀਲਡ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਗੇਜ ਫੀਲਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਵਿੱਚ ਗੇਜ ਫੀਲਡਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਥਾਨਿਕ ਸਮੂਹ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਅਧੀਨ ਇਸਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਯਕੀਨੀ ਰਹੇ (ਜਿਸਨੂੰ ਗੇਜ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ)। ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੇਜ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਕੁਆਂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਗੇਜ ਬੋਸੌਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮਿੱਟਰੀ ਗਰੁੱਪ ਗੈਰ-ਵਟਾਂਦਰਾਤਮਿਕ (ਨੌਨ-ਕਮਿਊਟੇਟਿਵ) ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਅਬੇਲੀਅਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਮ ਉਦਾਹਰਨ ਯਾਂਗ-ਮਿਲਜ਼ ਥਿਊਰੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਗਰੀਬ ਰੱਥ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

ਗਰੀਬ ਰੱਥ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ: “ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦਾ ਰੱਥ”) ਇੱਕ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਟਰੇਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ 2005 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਟਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਕਲਾਸ ਦਾ ਖਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਾਇਆ ਹੋਰ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਟਰੇਨਾਂ ਦੇ ਕਰਾਏ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਘੱਟ ਹੈ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੀਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਸੀਟਾਂ ਤੰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੀ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਟਰੇਨਾਂ ਦੇ ਡੱਬੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੀਟਾਂ ਵੱਧ ਹਨ I ਗਰੀਬ ਰੱਥ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਬੈਠਕ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਟਾਯਰ (78 ਸੀਟਾਂ) ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੀ ਪ੍ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ I ਇਸ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰੀ ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਸੇਵਾ ਪ੍ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਦੂਸਰੀ ਸੁਪਰ ਫਾਸਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟਰੱਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਰੱਥ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤਕਰੀਬਨ 95 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ ਹੈ। ਟਰੇਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਸਹਾਰਸਾ, ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ (ਸਹਾਰਸਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗਰੀਬ ਰੱਥ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।

## ਮੌਜੂਦਾ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ 26 ਗਰੀਬ ਰੱਥ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟਰੇਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 3:1 ਕੈਰੇਜ਼ ਬੈਠਕ ਦਾ ਪ੍ਬੰਧ ਹੈI ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹਨ:-

## ਗਰੀਬ ਰੱਥ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਰੀਬ ਰੱਥ ਰੇਲਾਂ
ਡਾ. ਵਿਦਵਾਨ ਸਿੰਘ ਸੋਨੀ

**ਡਾ. ਵਿਦਵਾਨ ਸਿੰਘ ਸੋਨੀ** (ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1943) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਪਥਰਾਟ ਲੱਭ ਕੇ ਜੀਵ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਿਆਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਇੰਦੌਰ ਡੂਰੌਨਟੋ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

**ਇੰਦੌਰ ਡੂਰੌਨਟੋ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ** ਭਾਰਤੀਯ ਰੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟਰੇਨ ਹੈ ਜੋਕਿ ਮੁਮਬਈ ਸੈਂਟਰਲ (ਬੀ-ਸੀ-ਟੀ) ਨੂੰ ਇੰਦੌਰ (ਆਈ-ਐਨ-ਡੀ-ਬੀ) ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ I ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ 12227 ਅਤੇ 12228 ਨੰ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁਮਬਈ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਨੂੰ ਜੋੜਣ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਟਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੇਨ ਨੰਬਰ 12961 ਅਤੇ 12962 ਅਵੰਤਿਕਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
## ਡੱਬਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ
ਇਸ ਰੇਕ ਵਿੱਚ 8 ਏਸੀ ਟਾਇਰ ਡੱਬੇ, 2 ਏਸੀ 2 ਟਾਇਰ ਡੱਬੇ, 1 ਏਸੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਸ, 1 ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ ਅਤੇ 2 ਈਓਜੀ ਕਾਰਾਂ ਸਹਿਤ ਡੱਬਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 14 ਹੈ I ਮੰਗ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਡੱਬਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਘੱਟਾ ਅਤੇ ਵੱਧਾ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ I
## ਸੇਵਾਵਾਂ
ਇਹ ਮੁਮਬਈ-ਇੰਦੌਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੈ I 12227 ਡੂਰੌਨਟੋ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਰਫ਼ਤਾਰ 65.66 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 829 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 12 ਘੰਟੇ 35 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। 12228 ਡੂਰੌਨਟੋ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਰਫ਼ਤਾਰ 65.66 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵਾਪਸੀ 829 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 12 ਘੰਟੇ 40 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਇਸਤੋ ਇਲਾਵਾ ਮੁਮਬਈ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਟਰੇਨ ਨੰ 12961/62 ਅਵੰਤਿਕਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਚਲਦੀ ਹੈ I
## ਟਰੇਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਟਰੇਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਦਘਾਟਨੀ ਯਾਤਰਾ 28 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਕੀਤੀ I ਇਹ ਟਰੇਨ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟਰੇਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਸੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲਐਚਬੀ ਰੇਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ I
ਹੇਠਾਂ ਰੇਕ ਸਾਂਝਾ ਤਹਿ ਹੈ :- ਰੇਕ ਏ --- ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾਇਗੀ ਬੀਸੀਟੀ ਤੋਂ ਆਈਐਨਡੀਬੀ ਰੇਕ ਏ ਲਈ --- ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਆਗਮਨ ਬੀਸੀਟੀ ਤੇ ਆਈਐਨਡੀਬੀ ਰੇਕ ਏ ਤੋਂ --- ਬੀਸੀਟੀ ਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਰੇਕ ਬੀ --- ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਬੀਸੀਟੀ ਤੋਂ ਵਿਦਾਇਗੀ ਆਈਐਨਡੀਬੀ ਰੇਕ ਬੀ ਲਈ --- ਬੀਸੀਟੀ ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਰੇਕ ਏ --- ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਜੇਪੀ ਰੇਕ ਏ ਤੇ --- ਆਗਮਨ ਬੀਸੀਟੀ ਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਜੇਪੀ ਰੇਕ ਬੀ ਤੋਂ --- ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾਇਗੀ ਬੀਸੀਟੀ ਤੋਂ ਜੇਪੀ ਰੇਕ ਬੀ ਲਈ --- ਬੀਸੀਟੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ I
## ਜ਼ੋਰ
ਦੋਹਰੇ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲਾ ਡਬਲਿਊ-ਸੀ-ਏ-ਐਮ 2/2ਪੀ ਲੋਕੋ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਮੁਮਬਈ ਸੈਂਟਰਲ ਤੇ ਵਡੋਦਰਾ ਜ਼ੰਕਸ਼ਨ ਤੱਕ ਖਿਚਦਾ ਹੈ I ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਡੋਦਰਾ ਅਧਾਰਿਤ ਡਬਲਿਊ-ਏ-ਪੀ 4 ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਰਤਲਾਮ ਜ਼ੰਕਸ਼ਨ ਤੱਕ ਜੋਕਿ ਰਤਲਾਮ ਅਧਾਰਿਤ ਡਬਲਿਊ-ਡੀ-ਐਮ 2 ਜਾਂ ਡਬਲਿਊ-ਡੀ-ਐਮ 3ਏ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I 
ਉਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਡੀਸੀ ਇਲੈਕ੍ਟ੍ਰਿ ਨੂੰ ਏਸੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ 5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇੰਦੌਰ ਉਜ਼ੈਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਇਹ ਨਿਯਮਿਤ ਤੋਰ ਤੇ ਮੁਮਬਈ ਸੈਂਟਰਲ ਤੋਂ ਇੰਦੌਰ ਤੱਕ, ਵਡੋਦਰਾ ਅਧਾਰਿਤ ਡਬਲਿਊ-ਏ-ਪੀ 4ਈ ਜਾਂ ਡਬਲਿਊ-ਏ-ਪੀ 5 ਨਾਲ ਖਿਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I
ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਰਾਮ: ਵਡੋਦਰਾ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਰਤਲਾਮ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਉਜ਼ੈਨ ਜੰਕਸ਼ਨ

## ਤਹਿ
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:WAP 4 engine of the 12227 Indore Duronto Express.jpg|WAP 4 engine of the 12227 Indore Duronto Express
File:12227 Indore Duronto Express (2).jpg|12227 Indore Duronto Express - AC 3 tier coach
File:12227 Indore Duronto Express.jpg|12227 Indore Duronto Express at Ratlam Junction
File:WAP 4E with the Indore Duronto Express at Ujjain Junction.jpg|WAP 4E with the Indore Duronto Express at Ujjain Junction

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਵਿਸ਼ਵ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਾਂਗਰਸ

, president of the World Esperanto Association, during the 100th World Esperanto Congress in Lille (France), 2015]]
ਵਰਲਡ ਏਸਪਰਾਂਤੋ ਕਾਂਗਰਸ (Esperanto: *Universala Kongreso de Esperanto*) ਇੰਟਰਨੇਸ਼ਨਲ ਏਸਪਰਾਂਤੋ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਨਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸੰਮੇਲਨ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਲਗਾਤਾਰ 100 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ 1905 ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ ਹਰ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 1920 ਤੋਂ ਵਰਲਡ ਏਸਪਰਾਂਤੋ ਐਸੋਸੀਏਸਨ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 
thumb|The attendance at each World Esperanto Congress from the 1st in 1905 until the 100th in 2015.

## ਇਤਿਹਾਸ
thumb|Countries which have hosted the UK, 1905–2016

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* Language festival

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Web site of the Universala Kongreso de Esperanto 2015  
* Web site of the Universala Kongreso de Esperanto 2012 
* Web site of the Universala Kongreso de Esperanto 2011 
* Web site of the Universala Kongreso de Esperanto 2010 
* Web site of the Universala Kongreso de Esperanto 2009 
* Web site of the Universala Kongreso de Esperanto 2008 
* Web site of the Universala Kongreso de Esperanto 2007 
* Web site of the Universala Kongreso de Esperanto 2006
ਗੋਰਖ ਉਪਨਿਸ਼ਦ

**ਗੋਰਖ ਉਪਨਿਸ਼ਦ** ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਰਤਕਕਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਜੋਗੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ)" ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ
ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਕਾ ਪੱਧਤੀ ਨਾਮਾ

**ਫਰੀਦ ਜੀ ਕਾ ਪੱਧਤੀ ਨਾਮਾ** ਮੁੱਢਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਜਿਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਨਾਗਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰਨੀ ਸਭਾ, ਬਨਾਰਸ ਦੀ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਤੋਂ ਸਨ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਰੱਬ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਖੁਹਾਇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਰਿਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਰੀਦ ਜੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬੰਦਗੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਣ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਉਸਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੀ ਕਚਿਹਰੀ ਵਿੱਚ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਰੀਦ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ,ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਪੱਧਤੀ ਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਉੱਪਰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। 

ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਧੰਦਿਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਸਿਮਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੇ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਬਾਦਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। 

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।  ਲੋੜ ਨਿਮਾਣਾ ਹੋ ਕਿ ਰਹਿਣ ਦੀ, ਫ਼ਕੀਰੀ ਵਿੱਚ ਜਿਉਣ ਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਸੰਯਮ, ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ  ਸੋਚਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨਿਆਵੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾਵਾਂ,ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕਿ ਇਲਾਹੀ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ
ਏਕਾਦਸੀ ਮਹਾਤਮ

**ਏਕਾਦਸੀ ਮਹਾਤਮ** ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਏਕਾਦਸੀ ਦੀ ਮਿਤੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ
ਸੋਨੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ

**ਸੋਨੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ** ਜੋ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਨ 1709 ਨੂੰ ਲੜੀ ਗਈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਸੋਨੀਪਤ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਿੱਖ ਸਨ ਜਿਹਨਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 500 ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸੋਨੀਪਤ ਦੇ ਫੌਜਦਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੱਮਤ ਨ ਕਰ ਸਕਿਆ ਅੰਤ ਫੋਜਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਜੇਤੂ ਰਹੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਾਂ
ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਘੁਟਾਲਾ (ਭਾਰਤ)

**ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਘੁਟਾਲਾ** ਜੋ ਇਤਾਲਵੀ ਕੰਪਨੀ ਅਗਸਟਾ ਵੇਸਟਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਾਸਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਖਰੀਦ ਸੌਦੇ ‘ਚ 362 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦਾ ਘੁਟਾਲਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਗਸਟਾ ਵੇਸਟਲੈਂਡ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ 2010 ਨੂੰ 12 ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
## ਜਾਂਚ
ਇਸ ਘੋਟਾਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਘੁਟਾਲੇ ਦੇ ਸਬੰਧ 'ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰੇਟ (ਈ.ਡੀ) ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿਚਾਲੇ 3600 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਇਸ ਸੌਦੇ ਦੇ ਸਬੰਧ 'ਚ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅੱਗੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਈ.ਡੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜੇ 'ਚ ਲੈ ਲਏ ਹਨ। ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰੇਟ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਈ.ਡੀ ਇਸ ਸੌਦੇ 'ਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਟਚ ਕਥਿੱਤ ਉਲੰਘਣ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੀ.ਬੀ ਆਈ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਸਾਬਕਾ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਐਸ.ਪੀ ਤਿਆਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਤੀਜਿਆਂ, ਯੂਰਪੀ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਮੇਤ 11 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਘੋਟਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਡਲ ਝੀਲ

**ਡਲ ਝੀਲ** ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਝੀਲ ਹੈ। 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਇਹ ਝੀਲ ਤਿੰਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਨਾਲ ਹੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਝੀਲਾਂ ਆਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਲਾਸ਼ਏ ਹਨ- ਗਗਰੀਬਲ, ਲੋਕੁਟ ਡਲ, ਬੋਡ ਡਲ ਅਤੇ ਨਾਗਣ। ਲੋਕੁਟ ਡਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੂਪਲੰਕ ਟਾਪੂ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਡ ਡਲ ਜਲਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨਾਲੰਕ ਟਾਪੂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਲ ਹੀ ਸਥਿਤ ਮੁਗਲ ਬਗੀਚੀ ਤੋਂ ਡਲ ਝੀਲ ਦਾ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਸੁਹੱਪਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਆਵੇ ਅਤੇ ਡਲ ਝੀਲ ਦੇਖਣ ਨਾ ਜਾਵੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। or "Srinagar's Jewel". 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ

ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ  ਉਹ ਗਰੁੱਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਏਬਲ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰੁੱਪ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਤਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਈ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਫਸ ਲਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਰੱਖੀਆਂ । ਸ਼ਬਦ ‘ਗਰੁਪਸ ਡਿ ਲਾਈ’ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ 1893 ਵਿੱਚ ਲਾਈ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਰਥੁਰ ਟਰੈਸੇ ਦੇ ਥੀਸਿਸ ਦੇ ਪੰਨਾ 3 ਉੱਤੇ ਦਿਸਿਆ । 

ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ ਗਣਿਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਸਿਸ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀਨ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਅਜੋਕੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਔਜ਼ਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨਾਂ (ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਗਾਲੋਇਸ ਥਿਊਰੀ) ਦੀਆਂ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਢਾਂਚਾ ਮੁੱਹਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਅਲਜਬਰਿਕ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨਿਰੰਤਰ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਾਸਤੇ ਗਾਲੋਇਸ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ ਪਰਮਿਊਟੇਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਰੰਤਰ ਸਮਰੂਪਤਾ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਈ ਗਾਲੋਇਸ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਲਾਈ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 

## ਸੰਖੇਪ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
 ਅੰਦਰ ਕੇਂਦਰ 0 ਅਤੇ ਰੇਡੀਅਸ 1 ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਗੁਣਨਫਲ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ]]

ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ ਸੁਚਾਰੂ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਏਬਲ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕੈਲਕੁਲਸ ਵਰਤ ਕੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲੋਂ ਉਲਟ ਗੱਲ ਹੈ। ਲਾਈ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਵਸਤੂ, ਗਰੁੱਪ, ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਥਾਨਿਕ ਜਾਂ ਰੇਖਿਕ  ਵਰਜ਼ਨ ਨਾਲ ਬਦਲਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇਸਦਾ ‘ਅਤਿਸੂਖਮ ਗਰੁੱਪ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲਾਈ ਅਲਜਬਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ।

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਨਾਂ
### ਪਹਿਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ
### ਸਬੰਧਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
## ਲਾਈ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨਾਂ
### ਅਯਾਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ
### n ਅਯਾਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ
### ਬਣਤਰਾਂ
### ਸਬੰਧਤ ਚਿੰਨ-ਧਾਰਨਾਵਾਂ
## ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
### ਕਿਸੇ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਲਾਈ ਅਲਜਬਰਾ
### ਹੋਮੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਆਇਸੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ
### ਘਾਤੀ ਨਕਸ਼ਾ (ਐਕਪੋਨੈਂਸ਼ਲ ਮੈਪ)
### ਲਾਈ ਸਬ-ਗਰੁੱਪ
## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਤਿਹਾਸ
## ਕਿਸੇ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਸੰਕਲਪ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੰਡ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ
## ਅਨੰਤ-ਅਯਾਮੀ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ
ਨੰਗਲ, ਜ਼ੀਰਾ

**ਨੰਗਲ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ ਅੰਕੜੇ 
ਭਾਰਤ ਦੇ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ 55 ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। (6 ਸਾਲ  ਦੇ ਅਤੇ  ਹੇਠ  ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ = 76,26 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ

ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਅਮੂਰਤ ਅਲਜਬਰੇ ਵਿੱਚ, **ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ** ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਲਜਬਰਿਕ ਬਣਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਅਮੂਰਤ ਅਲਜਬਰੇ ਪ੍ਰਤਿ ਕੇਂਦਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਲਜਬਰਿਕ ਬਣਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਛੱਲੇ, ਫੀਲਡਾਂ, ਅਤੇ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸਾਂ, ਸਭ ਅਤਿਰਿਕਤ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰੁੱਪ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜਗਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੇ ਅਲਜਬਰੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲੀਨੀਅਰ ਅਲਜਬਰਿਕ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਲਾਈ ਅਲਜਬਰਾ ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਖਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਬਣੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਭਿੰਨ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ, ਸਮਰੂਪਤਾ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਡਲਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਯੋਗ ਹਨ। ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ ਪਬਲਿਕ ਕੀ ਕ੍ਰਿਸਟੈਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਪ੍ਰਤਿ ਵੀ ਕੇਂਦਰੀ ਹੈ।

20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਣਿਤਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਹੋਯੋਗਿਕ ਯਤਨ ਸੀ।, ਜਿਸਦੇ 10,000 ਜਰਨਲ ਪੰਨੇ ਸਨ ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ 1960 ਅਤੇ 1980 ਦਰਮਿਆਨ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਸੀਮਤ ਸਰਲ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੇ।

## ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ
### ਪਰਮਿਉਟੇਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ
### ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਗਰੁੱਪ
### ਟਰਾਂਸਫੋਮੇਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ
### ਅਮੂਰਤ ਗਰੁੱਪ
### ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਅਤੇ ਅਲਜਬਰਿਕ ਗਰੁੱਪ
## ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ
### ਸੀਮਤ ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ
### ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ
### ਲਾਈ ਥਿਊਰੀ
### ਅਨੁਕੂਲਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਰੇਖਾਗਣਿਤਕ ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ
## ਗਰੁੱਪਾਂ ਅਤੇ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦਾ ਸਬੰਧ
## ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਉਪਯੋਗ
### ਗਾਲੋਇਸ ਥਿਊਰੀ
### ਅਲਜਬਰਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ
### ਅਲਜਬਰਿਕ ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ
### ਅਲਜਬਰਿਕ ਨੰਬਰ ਥਿਊਰੀ
### ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਲਣ
### ਅਨੁਕੂਲਾਤਮਿਕਤਾਵਾਂ
### ਸੰਗੀਤ
### ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
### ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਵਿਗਿਆਨ
### ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ
## ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਟਾਈਟੈਨਿਕ (1997 ਫ਼ਿਲਮ)

**ਟਾਈਟੈਨਿਕ **1997 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਟਾਈਟੈਨਿਕ ਜਹਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਡੁੱਬਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪਟਕਥਾ-ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੇਮਸ ਕੈਮਰੌਨ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਡੀ ਕਪੈਰਿਓ ਅਤੇ ਕੇਟ ਵਿੰਸਲੇਟ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜੈਕ ਡਾਵਸਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਹਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਟਾਈਟੈਨਿਕ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫੇਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਗਲੋਰੀਆ ਸਤਰੁਅਟ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਟਾਈਟੈਨਿਕ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 11 ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਆਮਦਨ $ 1.8 ਬਿਲੀਅਨ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *ਟਾਈਟੈਨਿਕ*  ਦ ਨੰਬਰ ਤੇ
* *ਟਾਈਟੈਨਿਕ* ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ imsdb.com/scripts  ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੁਜਾਨਪੁਰ

**ਸੁਜਾਨਪੁਰ** ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਸਭਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਲੰਧਰ-ਜੰਮੂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ (NH-1 ਏ) ਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਤੋਂ ਜੰਮੂ ਵੱਲ  6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਪਰ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਲਿੰਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰ ਹੈ।ਇਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ। ਸੁਜਾਨਪੁਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਿਮ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ

**ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ** (), ਪੂਰਾ ਨਾਮ **ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਿਮ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹ** () ਫ਼ਾਰਸੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1560 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1620 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਸਤਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 1552 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਨਿੱਕੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਨਗਰ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮਿਰਾਨ ਹੁਸੈਨ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਲਈ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪ

ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪ** ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਣਤਰ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅਯਾਮਾਂ ਅੰਦਰ ਸਮਰੂਪਤਾ ਗਰੁੱਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਅਯਾਮਾਂ ਅੰਦਰ, 219 ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ 230 ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੇਕਰ ਚੀਰਲ ਨਕਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ। ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ 3 ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਅਯਾਮਾਂ ਅੰਦਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬੇਬਰਬੈਚ ਗਰੁੱਪ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਯੁਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ ਦੀਆਂ ਆਇਸੋਮੈਟ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨਿਰੰਤਰ ਸਹਿ-ਸੰਗਠਿਤ ਗਰੁੱਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰਿਸਟੈਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅੰਦਰ, ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਟੈਲੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਜਾਂ ਫੈਡੋਰੋਵ ਗਰੁੱਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। 3-ਅਯਾਮੀ ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੋਮਾ ‘ਕ੍ਰਿਸਟੈਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੇਬਲ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਕਿਸੇ ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਤੱਤ
### ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਫਿਕਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤ
### ਟਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨਾਂ
### ਗਲਾਈਡ ਪਲੇਨਾਂ
### ਪੇਚਦਾਰ ਧੁਰੇ
### ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਫਾਰਮੂਲਾ
## ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪਾਂ ਲਈ ਚਿੰਨ-ਧਾਰਨਾਵਾਂ
## ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੰਡ ਸਿਸਟਮ
## ਹੋਰ ਅਯਾਮਾਂ ਅੰਦਰ ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪ
### ਬੇਬਰਬੈਚ ਦੀਆਂ ਥਿਊਰਮਾਂ
### ਘੱਟ ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੰਡ
### ਚੁੰਬਕੀ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਵਕਤ ਪਲਟਾਓ ਪਰਿਵਰਤਨ
## 2 ਅਯਾਮਾਂ ਅੰਦਰ ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ (ਵਾਲਪੇਪਰ ਗਰੁੱਪ)
## 3 ਅਯਾਮਾਂ ਅੰਦਰ ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

**ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ** ਦੱਖਣ ਸੈਂਟਰਲ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਫਾਸਟ ਟਰੇਨ ਹੈ ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ I ਇਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 27 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਵਕਤ ਲਗਦਾ ਹੈ I ਇਹ ਟਰੇਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋ ਨਿਕਲਦਿਆਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ I

ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ – ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਰਵਿਸ ਨੰਬਰ 12723 ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲੱਣ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ 12724 ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਹੈ I ਇਹ ਟਰੇਨ ਸੇਵਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਧੂ ਦਂਡਾਵਤੇ ਦੁਆਰਾ 1976 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ I

## ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ
ਆਂਧਰਾ ਪਰਦੇਸ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਂਧਰਾ ਪਰਦੇਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਤੋਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ 15 ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਨਵੀਂ ਟਰੇਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਤਨਮ – ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਵੱਲੋ ਚੱਲੇਗੀ, ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਏਪੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ I

## ਹਵਾਲੇ-
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ
ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ

**ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ** ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਉਹ ਲੱਛਣ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦ੍ਰਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੂਪਤਾ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। **ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ** ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਹੱਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਭੌਤਿਕੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ
## ਗਣਿਤਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
## ਕਿਲਿੰਗ ਸਮਰੂਪਤਾ
## ਹੋਮੋਥੈਟਿਕ ਸਮਰੂਪਤਾ
## ਅੱਫਾਈਨ ਸਮਰੂਪਤਾ
## ਕਨਫਰਮਲ ਸਮਰੂਪਤਾ
## ਕਰਵੇਚਰ ਸਮਰੂਪਤਾ
## ਪਦਾਰਥ ਸਮਰੂਪਤਾ
## ਸਥਾਨਿਕ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ
## ਉਪਯੋਗ
### ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੰਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਏਅਰ ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ

**ਏਅਰ ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ** ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਏ-ਟੀ-ਸੀ-ਐਲ) ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਫਲੈਗ ਕੈਰੀਅਰ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਡਾਰ ਏਸ ਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਹੱਬ ਜੁਲਿਅਸ ਨਯੇਰੇਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1977 ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਮਗਰ ਏਅਰ ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ ਕੋਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਏਟੀਸੀ) ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀI ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਸੀ। ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ, ਬਰੈਟਨ ਵੁਡੱਸ ਇੰਨਸਟੀਟਯੂਸ਼ਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਗਤ ਵਿਵਸਥਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਨੀਜੀਕਰਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਘਟਾਕੇ 51% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰ ਲਈ।

ਇਹ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੱਲੀ ਅਤੇ ‌ਇਕੱਠਿਆਂ ਇਸ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੇ ਟੀ-ਐਸ-ਐਚ 24 ਅਰਬ ($19 ਲੱਖ ਯੂ.ਐਸ.) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਇਆ। ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕੰਪਨੀ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਘਰੇਲੂ, ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਇਸਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੇਅਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜਦਾ ਹੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ 19.02% ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੇ 0.4% ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆI

## ਇਤਿਹਾਸ
### ਏ-ਟੀ-ਸੀ (1977-2002)
ਏਅਰ ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ ਕੋਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਏ-ਟੀ-ਸੀ) 11 ਮਾਰਚ 1977 ਨੂੰ ਇਸਟ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਪੂਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਸੀ।

ਸਾਲ 1994 ਵਿੱਚ, ਐਲਾਇੰਸ ਏਅਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਏਅਰ ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ ਯੂਗਾਂਡਾ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਏਅਰਵੇਜ਼ (ਐਸ-ਏ-ਏ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ। ਏਅਰ ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ ਕੋਲ ਇਸ ਉਦੱਮ ਵਿੱਚ 10% ਹਿੱਸਾ ਸੀ

ਉਡਾਣਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਡਾਰ ਏਸ ਸਲਾਮ ਤੋਂ ਲੰਦਨ-ਹੀਥ੍ਰੋ ਐਨਟੈਬੇ ਰਾਹੀਂ ਬੋਇੰਗ 747SP ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੋਇੰਗ 767-200 ਨਾਲ। ਇਕੱਠਾ ਯੂ.ਐਸ. $50 ਲੱਖ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸੰਚਾਲਨ ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਵਿੱਚ ਥੰਮ ਗਿਆI

ਫ਼ਰਵਰੀ 2002 ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰੈਸੀਡੈਂਸ਼ਿਅਲ ਪੈਰਾਸਟੈਟਲ ਸੈਕਟਰ ਰਿਫਾਮ ਕਮੀਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਏ-ਟੀ-ਸੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 19 ਸਤੰਬਰ 2002 ਤੱਕ, ਜੋ ਕਿ ਬੋਲੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਤਰੀਕ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਤੱਕ ਕੇਵਲ ਐਸ-ਏ-ਏ ਨੇ ਹੀ ਬੋਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੇਨਯਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਨੇਸ਼ਨਵਾਈਡ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬੋਲੀ ਲਗਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ।

## ਏ-ਟੀ-ਸੀ-ਐਲ (2002-2006)
ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਨ ਏਅਰਵੇਜ਼ (ਐਸ-ਏ-ਏ) ਨੂੰ ਵਿਜੇਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਸ-ਏ-ਏ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਏ-ਟੀ-ਸੀ-ਐਲ) ਦੇ 49% ਸ਼ੇਅਰ ਯੂਐਸਡੀ 20 ਲੱਖ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ ਲਏ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਯੂਐਸਡੀ 10 ਲੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਯੂਐਸਡੀ 10 ਲੱਖ ਏਅਰ ਤੰਨਜ਼ਾਨਿਆ ਦੇ ਪ੍ਸਤਾਵਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰਿਕ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਕੈਪੀਟਲ ਅਤੇ ਟਰੇਨਿੰਗ ਅਕਾਉਂਟ ਵਿਤੀ ਲਈ।

ਰਣਨੀਤਿਕ ਸਾਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਐਸ-ਏ-ਏ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਸਟ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਹੱਬ ਡਾਰ ਏਸ ਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਤਾਂਕਿ ਦੱਖਣ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ “ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਿਰਕੋਣਾ” ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਉਡਾਨਾਂ
ਇਬਰਾਹਿਮ ਹਿਮੇਤਨੀਆ

**ਇਬਰਾਹਿਮ ਹਿਮੇਤਨੀਆ** (ਜਨਮ 25 ਜੂਨ 1976) ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਡਚ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਹਸੀ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮੋਟਰ ਬਾਇਕ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ 68 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਂਫਿਬਿਯਸ ਸਾਇਕਲ (ਬੋਟ ਬਾਇਕ) ਜੋ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਾਇਕਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਓਸ਼ਨ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਪਾਰ ਕੀਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਕਾਰ, ਨੇਟਲ, ਜੋਵੋ ਪੇਸੋਆ, ਰਸਾਇਫੇ, ਅਰਕਜੂ, ਸਾਲਵਾਡੋਰ, ਵਿਕ੍ਟੋਰੀਯਾ, ਰਿਓ ਦੇ ਜਨੇਯਰੋ ਅਤੇ ਸਾਓ ਪੌਲੋ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸਰਕਾਰੀ ਯੌਟੂਬੇ ਚੈਨਲ
*
*
ਸਮਰੂਪਤਾ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)

ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਰਿੱਲੁਇਨ ਜ਼ੋਨ]]

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਰੂਪਤਾ, ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਉਹ (ਪਰਖਿਆ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ) ਭੌਤਿਕੀ ਜਾਂ ਗਣਿਤਿਕ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਝ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਅਧੀਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਦਲਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਖਾਸ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਫੈਮਲੀ ਨਿਰੰਤਰ (ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ) ਜਾਂ ਡਿਸਕ੍ਰੀਟ (ਅਨਿਰੰਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਦੋਭੁਜ ਸਮਰੂਪ ਅਕਾਰ ਦੀ ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਯਮਿਤ ਬਹੁਭੁਜ ਦੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ) ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਅਨਿਰੰਤਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸਮਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰੰਤਰ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਅਨਿਰੰਤਰ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਗਰੁੱਪਾਂ (ਦੇਖੋ ਸਮਰੂਪਤਾ ਗਰੁੱਪ) ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਦੋ ਧਾਰਨਾਵਾਂ, ਲਾਈ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਗਰੁੱਪ, ਅਜੋਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਥਿਊਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਹਨ। ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਗਰੁੱਪ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀਆਂ ਲਈ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫਰੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਣਿਤਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਆਇਨਕੇਅਰ ਗਰੁੱਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਸਮਰੂਪਤਾ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਨ ਮਨਚਾਹੇ *ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਏਬਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ* ਅਧੀਨ ਭੌਤਿਕੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ (ਸਥਿਰਤਾ) ਹੈ, ਜੋ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।

## ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ (ਸਥਿਰਤਾ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਰੂਪਤਾ
### ਬਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ
## ਸਥਾਨਿਕ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ
## ਨਿਰੰਤਰ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ
### ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ
## ਅਨਿਰੰਤਰ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ
### C, P, ਅਤੇ T ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ
### ਸੁਪਰ-ਸਮਰੂਪਤਾ
## ਭੌਤਿਕੀ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦਾ ਗਣਿਤ
### ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸਮਰੂਪਤਾ
## ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਕਾਦਮੀਓ ਡੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ

**ਅਕਾਦਮੀਓ ਡੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ) ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁੱਖਤਿਆਰ ਸੀ ਪਰ ਅਕਾਦਮੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੁਦਵਿਕ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਾਂਗਰਸ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ *ਲੀਨਗਵਾ ਕੋਮੀਟਾਟੋ* (ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ) ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਉਪਰਾਲੇ ਅਦਾਰੇ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀਓ (ਅਕਾਦਮੀ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ। 1948 ਵਿੱਚ ਸਰਵਜਨੀਕ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮੀ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਅਕਾਦਮੀਓ ਡੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

ਇਸ ਅਦਾਰੇ ਵਿੱਚ 45 ਮੈੰਬਰ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਕੱਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਅਦਾਰੇ ਨੂੰ ਚੰਦੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਸੋਸ਼ਿਏਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਮੈਂਬਰ 
ਇਸ ਅਦਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਜੋਗੀਆ ਵਲੋਂ ਨੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਸਾਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਮਤਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ, ਮਈ 2014 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਾਦਮੀਓ ਡੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
 
* ਵਿਲਮੋਸ ਬੈਂਕਜ਼ਿਕ [Vilmos Benczik] 
* ਗੇਰ੍ਰਿਤ ਬੇਰ੍ਵੇਲਿੰਗ [Gerrit Berveling] 
* ਮਾਰੇਕ ਬਲਾਹੁਸ [Marek Blahuš]
* ਮਰਜੋਰੀਏ ਬੌਲਟੋਨ [Marjorie Boulton]
* ਰੇਨਾਟੋ ਕੋਰਸੈੱਟੀ [Renato Corsetti]
* ਮਾਰਕੋਸ ਕ੍ਰਾਮੇਰ [ Marcos Cramer]
* ਪ੍ਰੋਬਲ ਦਾਸਗੁਪਤਾ [Probal Dasgupta]
* ਰੁਡੋਲਫ਼ ਫਿਸਰ [Rudolf Fischer]
* ਮਿਚੇ ਦੂਕ-ਗੋਨਿਨਾਜ਼ [Michel Duc-Goninaz]
* ਏਡ੍ਮੁੰਡ ਗ੍ਰਿਮਲੀ-ਇਵਾਂਸ [Edmund Grimley-Evans]
* ਪੁਲ ਗੁਬ੍ਬਿੰਸ [Paul Gubbins]
* ਚ੍ਰਿਸ੍ਟਰ ਕਿਸੇਲਮਾਂ [Christer Kiselman]
* ਬੋਰਿਸ ਕੋਲ੍ਕੇਰ [Boris Kolker]
* ਕੋਉਤੀ ਇਲੋਨਾ[Koutny Ilona]
* ਕਾਤਾਲਿਨ ਕੋਵਾਟਸ [Katalin Kováts]
* ਏਰਿਚ-ਡੀਏਟਰ ਕ੍ਰੌਸੇ [Erich-Dieter Krause]
* ਹਰਰੀ ਲੈਣੇ [Harri Laine]
* ਜੋਉਕੋ ਲਿੰਦਸੇਦੁ [Jouko Lindstedt]
* ਫ੍ਰੈਂਕੋਇਸ ਲੋ ਜਾਕੋਮੋ [François Lo Jacomo]
* ਅੰਨਾ ਲੋਵੇਨੰਸ [Anna Löwenstein]
* ਮਾ ਯੰਗ-ਤੇ [Ma Young-tae]
* ਕੈਰ੍ਮੇਲ ਮੱਲਿਆ [Carmel Mallia]
* ਸ੍ਤਾਨੋ ਮਾਰਸੇਕ [Stano Marček]
* ਅਲੇਕ੍ਸਾੰਦਰ ਮੇਲਨੀਕੋਵ [Alexander Melnikov]
* ਕਾਰਲੋ ਮਿੰਨਾਜਾ [Carlo Minnaja]
* ਪੁਲੋ ਮੋਜਾਜੇਵ [Paŭlo Moĵajev]
* ਬਰੀਆਂ ਮੂਨ [Brian Moon]
* ਨਜੁਏਂ ਕ੍ਸੁਆਂ ਠੁ [Nguyễn Xuân Thu]
* ਬਾਰਬਾਰਾ ਇਏਤ੍ਰਜ਼ਕ [Barbara Pietrzak]
* ਸਸੈਰਗੇਜ ਪੋਕ੍ਰੋਵਸਕਿਜ [Sergej Pokrovskij]
* ਓਟੋ ਪਰਯਤਜ਼ [Otto Prytz]
* ਬਲਦਰ ਰਗਨਰਸੂਨ [Baldur Ragnarsson]
* ਰੰਗਾਨਾਯਾਕੁਲੁ ਪੋਤਰੂ [Ranganayakulu Potturu]
* ਤਸਵੀ ਸਦਨ [Tsvi Sadan]
* ਸਾਕਾ ਤਦਸੀ [Saka Tadasi]
* ਅਲੇਜ਼ੈਂਡਰ ਸ਼ਲਫਰ [Alexander Shlafer] 
* ਸੁਮਫਰੇ ਆਰ. ਟੋਂਕਿੰਨ [Humphrey R. Tonkin]
* ਉਸੁਈ ਹੀਰੋਯੁਕੀ [Usui Hiroyuki]
* ਅਮਰੀ ਵੰਡੇਲ [Amri Wandel]
* ਜੋਹਨ ਸੀ। ਵੇੱਲਸ [John C. Wells]
* ਬੇਰਤੀਲੋ ਵੈੱਨਰਗ੍ਰੇਨ [Bertilo Wennergren]
* ਯਮਸਕੀ ਸੇਕੋ [Yamasaki Seikô]

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* List of language regulators

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਜੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਜੇ

ਤਰਕ ਅਤੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਅੰਦਰ, **ਜੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਜੇ** (ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ iff/ਇੱਫਫ) ਕਥਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ ਸ਼ਰਤ ਵਾਲਾ ਤਾਰਕਿਕ ਸੰਯੋਜਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਹਰੀ ਸ਼ਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੰਯੋਜਕ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਪਦਾਰਥਕ ਸਸ਼ਰਤ (‘ਸਿਰਫ ਜੇ’, ‘ਜੇਕਰ…ਤਾਂ’ ਬਰਾਬਰ) ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਉਲਟ (‘ਜੇਕਰ’) ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁੜੇ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਦਾ ਸੱਚ ਦੂਜੇ ਕਥਨ ਦੇ ਸੱਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਕਥਨ ਸੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੋਹੇ ਝੂਠ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ)। ਇਹ ਆਪਾਵਿਰੋਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸੰਯੋਜਕ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪੂਰਵ-ਮੌਜੂਦ ਅਰਥ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ “ਇੱਫ ਐਂਡ ਔਨਲੀ ਇੱਫ” ਨੂੰ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਯੋਜਕ ਨੂੰ ‘ਜੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਜੇ’ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ ਸਕਦੇ ਜਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗਲਤ ਫਹਿਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ, ਬਹਿਸਯੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਮੁਹਾਵਰੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ P ‘ਜੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਜੇ’ Q ਵਿੱਚ Q ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ R ਵਾਸਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇ, P (ਪਦਾਰਥਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਨ) Q ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, P ਸ਼ੁੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇਕਰ Q, P ਸ਼ੁੱਧ ਤੌਰ ਤੇ (ਜਾਂ ਇੰਨਬਿੰਨ) ਜਦੋਂ Q ਸਮਾਨ, P ਇੰਨਬਿੰਨ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ Q ਸਮਾਨ, ਅਤੇ P ਸਿਰਫ Q ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ “ਇੱਫਫ’’ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਨਾ-ਅਨੁਕੂਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦੇਖੋ

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
*p ↔ q* ਵਾਸਤੇ ਟਰੁੱਥ ਟੇਬਲ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ XNOR ਗੇਟ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਟੇਬਲ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ XOR ਗੇਟ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਟੇਬਲ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|

## ਵਰਤੋਂ
### ਧਾਰਨਾ
### ਸਬੂਤ
### ਇੱਫਫ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
## “ਜੇ” ਅਤੇ “ਸਿਰਫ ਜੇ” ਤੋਂ ਵਖਰੇਵਾਂ
# **"ਮਾਡੀਸਨ ਫਲ ਖਾਏਗਾ ਜੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸੇਬ ਹੋਵੇ"** (ਇਹ ਇਸਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; **"ਸਿਰਫ ਜੇ ਮਾਡੀਸਨ ਫਲ ਖਾਏਗਾ, ਇਹ ਸੇਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;"** ਜਾਂ '*"ਮਾਡੀਸਨ ਫਲ ਖਾਏਗਾ *←* ਫਲ ਸੇਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ"**)

# **"ਮਾਡੀਸਨ ਫਲ ਖਾਏਗਾ ਸਿਰਫ ਜੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸੇਬ ਹੋਵੇਗਾ"** (ਇਹ ਇਸਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; **"ਜੇ ਮਾਡੀਸਨ ਫਲ ਖਾਏਗਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸੇਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ"** ਜਾਂ **"ਮਾਡੀਸਨ ਫਲ ਖਾਏਗਾ *→* ਫਲ ਸੇਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ"**)

# **"ਮਾਡੀਸਨ ਫਲ ਖਾਏਗਾ ਜੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਜੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸੇਬ ਹੋਵੇ"** (ਇਹ ਇਸਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; **"ਮਾਡੀਸਨ ਫਲ ਖਾਏਗਾ *↔* ਫਲ ਇੱਕ ਸੇਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ"*')

## ਹੋਰ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਉਪਯੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਾਸਫੀ
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀਓ

thumb|400x400px|ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀਓ

**ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੁਜੋ** () ਜਾਂ **ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੂਇਓ** [e̞spe̞ranˈti.o̞] ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ (ਅਰਥ: "ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਧਰਤੀ") ਹੈ ਜੋ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੁਜੋ/ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੂਇਓ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

1908 ਵਿੱਚ, ਡਾਕਟਰ ਵਿਲੀਅਮ ਮੋੱਲੀ ਨੇ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਉਦਾਸੀਨ ਮੋਰਸਨੇਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮ "ਅਮੀਕੇਜੋ" (ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ) ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ ਹੁਣ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। 1919 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵਰਸਾਏ ਦੀ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ

ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ (Esperanto: Vikipedio en Esperanto, IPA: [vikipeˈdi.o en espeˈranto] or Esperanta Vikipedio [espeˈranta vikipeˈdi.o]) ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਡੀਸਨ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦਸੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ (ਵਾਸਕੂ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ) ਦੇ 11ਵੇ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਸੰਸਕਰਨ ਵਜੋਂ ਸੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੇ 223,000 ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ 32ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਨਿਰਮਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਦੋ ਵੱਧ ਵਿਕਸਤ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਚੁੱਕ ਸਮਿਥ, ਅਮੇਰਿਕਨ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਨਾਮ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਲਈ ਇਹ ਸੁਰੂਆਤੀ ਕਦਮ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਮਿਥ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਲਬਲੰਡਾ ਵਿੱਚ ਸਟੇਫਨੋਂ ਕਲਬ ਵਲੋਂ ਛਾਪੇ ਗਏ 139 ਲੇਖਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ। 15 ਨਵੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਸੁਰੂ ਕੀਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਫਤੇ ਦੇ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

## ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ 
## ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਮਾਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟਾ 
[thumb|300x300px|One of the Wikipedia meetups at [ਵਿਸ਼ਵ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਾਂਗਰਸ|World Esperanto Congress, Rotterdam 2008]]

### ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਦੀਆਂ ਹੱਥ ਪੁਸਤਕਾਂ 
## ਗੈਲਰੀ 

File:Wikipedia-training.jpg|ਮਈ 2007 ਵਿੱਚ ਆਂਟਵਰਪ ਵਿੱਚ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਸੋਧਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੇਸਨ
File:Eo Vikipedio 10000.png|ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਦੇ 100K ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ (ਜੂਨ 2008)
File:Vikipedio 150000.png|ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਦੇ 150K ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ (ਅਗਸਤ 2011)
File:Wikipedia-logo-v2-eo-200k.png|ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਦੇ 200K ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ (ਅਗਸਤ 2014)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ

**ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ** (,  or  ) ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋਂ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਵੇਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਅਗਸਤ 2014 ਮੁਤਾਬਕ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, 223,000 ਲੇਖਾਂ ਨਾਲ਼, ਇਹ 32ਵਾਂ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਘੜੀ ਹੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੀ।

## ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 
ਅਗਸਤ 2014 ਮੁਤਾਬਕ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ 252 ਫ਼ੀਚਰ-ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਲੇਖ ('**) ਅਤੇ 197 ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਲੇਖ (**') ਸਨ।

## ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ 
, Rotterdam 2008 ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਬੈਠਕ]]
ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਦਰਜੇ ਦੇ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਅਤੇ ਮੂਲ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
### ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੱਥ-ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੇ ਚਾਲੀ-ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਿਤਾਬ, "ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ: ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਹੈਂਡਬੁੱਕ" ਵੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜੋ ਆਨਲਾਈਨ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਨਵੇਂ ਵਰਤੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਹੈ।
## ਗੈਲਰੀ

File:Wikipedia-training.jpg|ਮਈ 2007 ਵਿੱਚ Antwerp ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ
File:Eo Vikipedio 10000.png|ਇੱਕ ਲੱਖ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਲੋਗੋ (ਜੂਨ 2008)
File:Vikipedio 150000.png|ਡੇਢ ਲੱਖ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਲੋਗੋ (ਅਗਸਤ 2011)
File:Wikipedia-logo-v2-eo-200k.png|ਦੋ ਲੱਖ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਲੋਗੋ (ਅਗਸਤ 2014)

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 
*ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੋਬਾਇਲ ਵਰਜਨ 
*Manual at *Vikilibroj* (ਵਿਕੀਬੁਕਸ) 
**Libera Folio* ਤੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਟ, ਮਾਰਚ 2008  
*ਯੂ-ਟਿਊਬ ਤੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ-ਵੀਡੀਓ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਕੀਪੀਡੀਏ
1634

**1634** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1630 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*16 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਮਹਿਰਾਜ (ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਹੋਈ
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1661

**1661** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1660 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 18 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ
* 18 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1845

**1845** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1840 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 22 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਡਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਸੇਰਾਮਪੁਰ ਅਤੇ ਬਾਲਾਸੋਰ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲਿਆ।
* 3 ਮਾਰਚ&ndash; ਫਲੋਰੀਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 27ਵਾਂ ਸੂਬਾ ਬਣਿਆ।
* 2 ਮਈ &ndash; ਚੀਨ ਦੇ ਕੇਂਟਨ ਖੇਤਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ 'ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ 1600 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
* 18 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਦਕੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
* 21 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਫੇਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜੰਗ (ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ) ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਹੋਈ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਚਾਰਾ ਘੁਟਾਲਾ

**ਚਾਰਾ ਘੁਟਾਲਾ** ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭ੍ਰਿਸਟਾਚਾਰ ਘੁਟਾਲਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰੇ ਦੇ ਨਾ ਤੇ 950 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜਾਨੇ 'ਚ ਰਕਮ ਕਢਵਾ ਲਈ। ਇਸ ਘੁਟਾਲੇ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਗਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਗੱਦੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਗੋਡਾ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਅਲਸਾਜ਼ੀ ਨਾਲ 1.16 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕਢਵਾਏ ਸਨ।
## ਜਾਂਚ
ਚਾਰਾ ਘਪਲਾ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ (ਸੀ. ਬੀ.ਆਈ.) ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਰਾਜਦ) ਮੁਖੀ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਤਲਬੀ ਕੀਤੀ। ਇਥੋਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀਬੀਆਈ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਚਾਰਾ ਘਪਲੇ ਵਿੱਚ ਜੇ.ਡੀ. (ਯੂ.) ਦੇ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਜਗਦੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਸਣੇ 19 ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੀਬੀਆਈ ਦੇ ਜੱਜ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ 11 ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ 7 ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ 3 ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਘੋਟਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਹੌਟ ਡੌਗ

**ਹੌਟ ਡੌਗ** (ਫਰੈਂਕਫਰਟਰ, ਵੀਨਰ) ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੁਰਗੰਧ ਯੁਕਤ ਮੁਲਾਇਮ ਮਾਸ ਦੇ ਘੋਲ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਮ ਸਾਸੇਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਤੋਂ ਗੌਮਾਂਸ ਜਾਂ ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਚਿਕਨ ਜਾਂ ਟਰਕੀ ਦੇ ਮਾਸ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਪਚਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਧੂਏ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੌਟ ਡੌਗ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਹੌਟ ਡੌਗ ਬਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾ ਕਰ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਲਾਇਮ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਬੇਲਨਾਕਾਰ ਟੁਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਂ, ਕੇਚਪ, ਪਿਆਜ, ਮੇਯੋਨੀਜ, ਸਵਾਦਾਨੁਸਾਰ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਬਜੀਆਂ,ਪਨੀਰ,ਬੇਕਨ(ਸੂਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਦਾ ਮਾਸ), ਮਿਰਚ ਜਾਂ ਬੰਦ ਗੋਭੀ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਕੁੱਝ ਹੌਟ ਡੌਗ ਮੁਲਾਇਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕਾਏ ਗਏ (ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਸਖ਼ਤ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
*Home page for a PBS documentary about hot dogs 
*USDA Fact Sheet on hot dogs