open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਭਾਊ ਰਾਓ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਜੀ ਗਾਇਕਵਾੜ

**ਭਾਊ ਰਾਓ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਜੀ ਗਾਇਕਵਾੜ** (15 ਅਕਤੂਬਰ 1902 – 29 ਦਸੰਬਰ 1971) ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਦਾਦਾ ਸਾਹੇਬ ਗਾਇਕਵਾੜ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਬਾਣੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਮਰਪਿਤ ਸੇਵਾ ਲਈ 1968 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਅਨੁਆਈ ਸੀ। 

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ 2002 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
, ਦਾਦਾ ਸਾਹੇਬ ਗਾਇਕਵਾੜ ਨਾਲ ਨਾਸਿਕ ਵਿਖੇ]]
ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1902 ਨੂੰ ਨਾਸਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੰਡੋਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਅੰਬੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਸਨ ਰਾਓ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪਬਲੀ ਬਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਊ ਰਾਓ ਸੀ। ਭਾਊ ਰਾਓ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਭਾਊ ਰਾਓ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰ ਜਾਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਪਾਪ ਸਮਝਦੇ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਊ ਰਾਓ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਤ ਦਾ ਦਰਦ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਭਾਵਇਆ ਕਿਸਨ ਮਹਾਰ' ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਬੈਠਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭਾਊ ਰਾਓ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਵਾਲ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸਲੇਟ ਰੱਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲ ਨੂੰ ਖਿਸਕਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਭਾਊ ਰਾਓ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਜੀ ਗਾਇਕਵਾੜ' ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
 
ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭਾਊ ਰਾਓ ਨੇ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 8 ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਦੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਰਕੇ ਭਾਊਰਾਓ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਰੁਕ ਗਈ।

1919 ਵਿੱਚ ਭਾਊਰਾਓ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਊਰਾਓ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਮੈਟਰਿਕ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ਿਕ ਦੇ ਐਕਸਾਈਜ ਡਿਪਾਰਟਮੇਂਟ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਪੋਸਟ ਐਂਡ ਟੇਲੀਗਰਾਫ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਭਾਊਰਾਓ ਨੇ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮਗਰ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਨ ਉਹ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। 1920 ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜ-ਸ਼ੋਭਾ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੂ ਬੋਰਡਿੰਗ ਨਾਸ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਨਵਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ ਭਾਊ ਰਾਓ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ।

ਸੰਨ 1926 ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਸਾਹੇਬ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਕੋਰਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਾਸ਼ਿਕ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜ-ਸ੍ਰੀ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੂ ਬੋਰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਾਲ ਭਾਊਰਾਓ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਥੇ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਣ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਬਾ ਸਾਹੇਬ ਨੂੰ ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਵਿਰਾਸਤ 
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ, ਕਰਮਵੀਰ ਦਾਦਾਸਾਹਿਬ ਗਾਇਕਵਾੜ, ਸਬਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਵਾਭਿਮਾਨ ਯੋਜਨਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਲਿਖਤਾਂ
ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਊਰਾਓ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ:
* 'आंबेडकरी चळवळीतील दादासाहेब गायकवाड यांचे योगदान’ - ਲੇਖਕ ਡਾ. ਅਵਿਨਾਸ਼ ਦਿਗੰਬਰ ਫੁਲਜ਼ੇਲੇ 
* 'पद्मश्री कर्मवीर दादासाहेब गायकवाड’ - ਲੇਖਕ ਰੰਗਨਾਥ ਦਾਸ
* 'जननायक कर्मवीर दादासाहेब गायकवाड’ - ਲੇਖਕ ਅਰੁਣ ਰਸਾਲ
* 'लोकाग्रणी दादासाहेब गायकवाड’ - ਲੇਖਕ ਭਾਈ ਭਾਰਗਵ
* 'कर्मवीर दादासाहेब गायकवाड’ - ਲੇਖਕ ਭਾਲੇਰਾਉ ਯਾਂਨੀਹੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਉਮਈਆ ਮਸਜਿਦ

left|thumb|260px|ਉਮਈਆ ਮਸਜਿਦ ਰਾਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
**ਉਮਈਆ ਮਸਜਿਦ**, ਜਾਂ  **ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਸਜਿਦ **(, Romanization: ''Ğāmi' Banī 'Umayya al-Kabīr''),ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮਸਜਿਦ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ    ਕਿ ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ।

634 ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਦਮਿਸ਼ਕ ਤੇ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਸੀਹੀ ਬੈਸੀਲਿਕਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਜੌਨ ਬੈਪਟਿਸਟ (ਯਾਹਯਾ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇੱਕ ਨਬੀ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਸੀ। 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੌਹਨ ਬੈਪਟਿਸਟ ਦਾ ਸਿਰ ਹੈ। ਮਸਜਿਦ ਬਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਯਿਸੂ (ਈਸਾ) ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਵਾਪਿਸ ਆਏਗਾ। ਸਲਾਦੀਨ ਦੀ ਕਬਰ  ਵਾਲਾ ਮਕਬਰਾ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਪੂਰਵ-ਇਸਲਾਮੀ ਦੌਰ 
ਇਹ ਜਗਾਹ ਲੋਹਾ ਜੁੱਗ ਤੋਂ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਦਮਿਸ਼ਕ ਅਰਾਮਈ ਰਾਜ ਅਰਾਮ-ਦਮਿਸਕ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹੱਦਦ-ਰੱਮਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਉਮਈਆ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਅਰਾਮੀਆ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜਾ ਹਜ਼ਾਏਲ ਦੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਹੱਦਦ-ਰੱਮਾਨ ਦਾ ਮੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਰੋਮਨਾਂ ਨੇ 64 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਦਮਿਸ਼ਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਤਾਂ ਹਦਦ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦਮਸ਼ਿਕਸ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਪੋਲੋਡੋਰਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਰੂਪ ਦੇਣ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਨਵੇਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ।.

ਰੋਮਨ ਮੰਦਰ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪੰਥ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਦਾ ਕੰਮ ਲੈਣ ਦਾ ਮਨਸ਼ਾ ਸੀ।  ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਰੋਮਨ ਰਾਜ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧੇ ਹੋਣੇ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਤੋਂ ਯੋਗਦਾਨ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਗੇਟਵੇ ਨੂੰ ਸੇਪਟੀਮੀਅਸ ਸੇਵੇਰਸ (ਆਰ. 193-211 ਈ.) ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤਕ ਇਹ ਮੰਦਰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲੋਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵਾਗਲੇ ਮਾਰ ਕੇ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ, ਵੱਡੀ ਕੰਧ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਗਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕੰਧ, ਜੋ ਕਿ ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਅਸਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਸੀ, ਇਹ ਰੋਮਨ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਦਰ ਸੀ।

ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 391 ਵਿੱਚ, ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਸਮਰਾਟ ਥੀਓਡੋਸੀਅਸ ਪਹਿਲੇ ਨੇ (ਰ. 379-395) ਨੇ ਇੱਕ ਕੈਥੇਡੈਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲ ਦੇਣ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਜੌਹਨ ਬੈਪਟਿਸਟ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇਹ ਜੋੜ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ, ਜੋ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਦੰਦਕਥਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸੇਂਟ ਜੌਹਨ ਦੇ ਸਿਰ ਇਥੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਹ ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੇ ਬਿਸ਼ਪ ਦੀ ਸੀਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਰੁਤਬਾ ਖ਼ੁਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀ।

### ਉਮਈਆ ਮਸਜਿਦ 
ਦਮਿਸ਼ਕ ਨੂੰ 634 ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਦ ਇਬਨ ਅਲ-ਵਾਲਿਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਮੁਸਲਿਮ ਅਰਬ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। 661 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਲਾਮੀ ਖਲੀਫ਼ਾ ਉਮਈਆ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਦਮਿਸ਼ਕ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਸਜਿਦਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੌਹਨ ਬੈਪਟਿਸਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ
ਆਰਥਰ ਸੀ ਕਲਾਰਕ

**ਸਰ ਆਰਥਰ ਚਾਰਲਸ ਕਲਾਰਕ**, CBE, FRAS (16 ਦਸੰਬਰ 1917 – 19 ਮਾਰਚ 2008) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਲੇਖਕ, ਸਾਇੰਸ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਵਾਦੀ, ਖੋਜੀ, ਅੰਡਰਸੀ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਹੋਸਟ ਸੀ।

ਉਹ 1968 ਦੀ ਫਿਲਮ 2001: ਏ ਸਪੇਸ ਓਡੀਸੀ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਦੇ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਲਾਰਕ ਇੱਕ ਸਾਇੰਸ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜੋ ਸਪੇਸ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਭਵਿੱਖਵਾਦੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਸਨ। 1961 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲਿੰਗ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸਾਇੰਸ ਨੂੰ ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੂੰ "ਸਪੇਸ ਯੁੱਗ ਦਾ ਪੈਗੰਬਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿਊਗੋ ਅਤੇ ਨੇਬੂਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿਵਾਏ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਾਠਕ ਦਾਇਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਉਘੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਇਆ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਕਲਾਰਕ, ਰਾਬਰਟ ਹੈਨਲੀਨ ਅਤੇ ਇਸਾਕ ਅਸੀਮੋਵ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਦੇ "ਬਿਗ ਥਰੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਕਲਾਰਕ ਸਪੇਸ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। 1934 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਉਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਟਰਪਲੈਨੇਟਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। 1945 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਟਰਪਲੈਨੇਟਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਰਿਹਾ, ਪਹਿਲਾਂ 1946-47 ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 1951-53 ਤੱਕ। 

ਕਲਾਰਕ 1956 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ (ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਲੋਨ) ਚਲੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਕੂਬਾ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ।  ਉਸ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਟ੍ਰਿੰਕੋਮਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕੋਨੇਸਵਰਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਥੱਲੇ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਕਲਾਰਕ ਦੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਰਥਰ ਡੀ. ਕਲਾਰਕ'ਜ ਮਿਸਟੀਰੀਅਸ ਵਰਲਡ ਵਰਗੇ ਕਈ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਆਂ ਦਾ ਹੋਸਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ  ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸਿਵਲ ਆਨਰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾਭਿਮਾਨਿਆ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਕਲਾਰਕ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਈਨਹੈਡ, ਸੋਮਰਸੈਟ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਬਿਸ਼ਪ ਲਾਇਡੀਅਰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਦੇ ਤੌ ਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤਾਰੇ ਵੇਖਣ ਦਾ, ਪਥਰਾਟ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟਾਊਨਟਨ ਵਿੱਚ ਰਿਚਰਡ ਹਿਊਸ਼ ਕਾਲਜ, ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਲੇਖਕ
ਸੇਲੀਨ ਦੀਓਨ

**ਸੇਲੀਨ ਮੈਰੀ ਕਲੌਦੈਤ ਦੀਓਨ** (; ; ਜਨਮ 30 ਮਾਰਚ 1968) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਲਮੇਨ, ਕਿਊਬੈਕ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧਰਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਉਹ ਫਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਤਾਰਾ ਬਣ ਗਈ ਜਦੋਂ ਇਸਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਪਤੀ ਰਨੇ ਐਂਗੇਲੀਲ ਨੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਲੌਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਘਰ ਗਹਿਣੇ ਰੱਖ ਦਿਤਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਯਾਮਾਹਾ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਐਲਬਮਾਂ ਲੌਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਐਪਿਕ ਰਿਕਾਰਡ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1990 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਐਲਬਮ, *ਯੂਨੀਸਨ *(Unison) ਲੌਂਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ  ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੌਪ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਜੀਵਨ 
### 1968-1989: ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
ਦੀਓਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਾਰਲਮੇਨ, ਕਿਊਬੈਕ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਥੇਰੈਸ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਆਦੇਮਾਰ ਦੀਓਨ, ਇੱਕ ਕਸਾਈ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਹ 14 ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ। ਦੀਓਨ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਸ਼ਾਰਲਮੇਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਦੀਓਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਂ "ਸੇਲੀਨ" ਵੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਗਾਇਕ ਹੂਗੁਏਸ ਔਫਰੇ ਦੇ ਗੀਤ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਇਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ ਸੀ। 13 ਅਗਸਤ 1973 ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੀ ਸੇਲੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਇਸਦੇ ਭਰਾ ਮਾਈਕਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਕ੍ਰਿਸਤੀਨ ਸ਼ਾਰਬੋਨੋ ਦਾ ਗੀਤ "Du fil des aiguilles et du coton" ਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭੈਣ-ਭਾਈਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿਆਨੋ ਬਾਰ, *Le Vieux Baril*, (ਪੁਰਾਣਾ ਬੈਰਲ) ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਦੀਓਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਫਾਮਰ ਬਣਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। 1994 ਵਿੱਚ ਪੀਪਲ ਰਸਾਲੇ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸਮੇਂ ਇਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਗਵਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਹੀ ਸੁਪਨਾ ਸੀ: ਮੈਂ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਰਮਨਿਕ ਲੋਕ

right|thumb|ਜਰਮਨਿਕ ਥਿੰਗ (ਗਵਰਨਿੰਗ ਅਸੈਂਬਲੀ), 193 ਸੀਸੀ ਦੀ ਮਾਰਕੁਸ ਅਰਲੇਲੀਅਸ ਦੇ ਕਾਲਮ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
**ਜਰਮਨਿਕ ਲੋਕ** (ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟਿਊਟੋਨੀਕ, ਸਿਏਬੀਅਨ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਥਿਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪੀ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਨੈਟੋ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਉਹ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰੀ-ਰੋਮਨ ਆਇਰਨ ਏਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਜੌਰਨੀਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਹਨ।

"ਜਰਮਨਿਕ" ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲੋਅਰ, ਅਪਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਜਰਮਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਲਿਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਲੇਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। "ਜਰਮਨਿਕ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰੋਮੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਲਕਸਮਬਰਗ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਉੱਤਰੀ ਫਰਾਂਸ, ਅਲਸੈਸੇ, ਪੋਲੈਂਡ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਲਟਿਕ ਗੌਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸਵਸਿਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਠੋਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੌਲਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਰੋਮੀ ਲੇਖਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਜਰਮਨਿਕ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਮਨ-ਜਰਮਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੂਟੋਬਰਗ ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯੂਰਪ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕੋਰਸ ਉੱਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚੈਰੁਸਸੀ ਮੁਖੀਆ ਅਰਮੀਨੀਅਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਜਰਮਨਿਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ, ਤਿੰਨ ਰੋਮੀ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਕਸਲੀਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਮੈਗਨ ਜਰਮਨਿਆ ਤੋਂ ਰੋਮੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ।

ਆਧੁਨਿਕ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਰਮਨਿਕ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਫਰੀਕਨ, ਆਸਟ੍ਰੀਅਨਜ਼, ਡੈਨੇਸ, ਡਚ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਫਰੂ ਆਇਲੈਂਡਰਜ਼, ਫਲੇਮਿਸ਼, ਫ੍ਰੀਸੀਅਨਜ਼, ਜਰਮਨਸ, ਆਈਸਲੈਂਡਰਜ਼, ਆਈਰਿਸ਼, ਸਕੌਟਸ, ਲਕਬਰਬਰਸ, ਮੈਂਕਸ, ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ, ਅਤੇ ਸਵੀਡਨਜ਼। .

## ਵਰਗੀਕਰਨ 
thumb|ਸਾਲ ਦੇ ਲਗਭਗ 1 ਈਸਵੀ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਜਰਮਨਿਕ ਬੋਲੀ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਲੱਗਭੱਗ ਵੰਡ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਤ ਥਿਊਰੀ:
ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਾਮਪੋਨਿਅਸ ਮੇਲਾ, ਪਲੀਨੀ ਏਲਡਰ ਅਤੇ ਟੈਸੀਟਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਜਰਮਨਿਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਡ ਨੂੰ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਟੈਸੀਟਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਵੇਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਬੀਲੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੈਮਨਸ, ਲੈਂਗਬੋੜਡੀ ਘੱਟ ਹਨ, ਪਰ ਜੰਗਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਿਮੋਟਰ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਬਚਾਅ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੀਯੂਗਨੀ, ਐਵੀਨੀਸ, ਐਂਗਲੀ, ਵਰਿਨੀ, ਈਉਦਸ, ਸੁਅਰਡੋਨਸ ਅਤੇ ਨੂਓਥੋਨਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਲੀਨੀ, ਐਲਡਰ, ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਦੌੜਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਨਾ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਬਲਾਕਾਂ ਨੂੰ, ਵੰਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪੂਰਬ ਬਸਤਰਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧੇਰੇ ਖਾਸ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀਆਂ:

ਰਿਮੋਟ ਵਾਰੀਨੀ ਟਾਇਟਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉੱਪਰਲੇ ਟੈਸੀਟਸ ਦੁਆਰਾ ਸੂਏਬਿਕ ਜਾਂ ਹਰਮੋਨੀਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ, ਪਰ ਪੂਰਬੀ ਵੰਦਾਲਿਕ ਜਾਂ ਗੋਥਿਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪਲੀਨੀ ਦੁਆਰਾ, ਇਸ ਲਈ ਦੋ ਖਾਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
### ਹਵਾਲੇ
ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ

**ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ** ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਾਇਓਮਿੰਗ, ਮੋਂਟਾਨਾ ਅਤੇ ਆਇਡਾਹੋ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਨ ਮਾਨਤਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉੱਲੀਸੱਸ ਐਸ. ਗਰਾਂਟ ਨੇ 1 ਮਾਰਚ 1872 ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂ-ਤਾਪੀ  ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਓਲਡ ਫੇਥਫੁਲ ਗੀਜ਼ਰ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫੀਚਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਾਰਿਸਥਿਤੀਕੀ ਤੰਤਰ ਹਨ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਮੱਧ ਰੌਕੀਜ਼ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਪਾਰਿਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 11,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪਹਾੜੀ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੋਜਨਾ 1860ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਪਾਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਕੱਤਰ ਕਲੰਬਸ ਦੇਲਾਨੋ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ 1886 ਤੋਂ 1916 ਤੱਕ 30 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1917 ਵਿੱਚ, ਪਾਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬਦਲਕੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਗਠਨ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਅਣਗਿਣਤ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਤੱਤਵਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰੱਖਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 3,468.4 ਵਰਗ ਮੀਲ (8,983 km2) ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ, ਕੈਨਨ (canyon), ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਪਰਬਤਧਾਰਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਝੀਲ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਕੈਲਡੇਰਾ (ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਕੁੰਡ) ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਪਰਵੋਲਕੈਨੋ (ਵੱਡਾ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ) ਹੈ। ਇਸ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 20 ਲੱਖ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਫਟ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਲਵਾਨਮ

**ਗੋਪਾਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਲਵੰਨਮ** (10 ਅਕਤੂਬਰ 1930 - 14 ਅਗਸਤ 2015), **ਜੀ. ਲਵੰਨਮ **ਜਾਂ **ਲਵੰਨਮ** ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਸਤਿਕ ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਸਨ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1930 ਨੂੰ ਨਾਸਤਿਕ ਆਗੂ ਗੋਪਾਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ"ਗੋਰਾ" ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਗੋਰਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ ਦਾ ਦੁਭਾਸ਼ੀਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੇਮਲਾਤਾ ਲਵੰਨਮ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਗੁਰਰਾਮ ਜੌਸ਼ੁਆ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ, ਨਾਲ 1960 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

1977 ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੱਕਰਵਾਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਵੰਨਮ ਨੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਗਠਨ, ਸੰਸਕਾਰ ਦੁਆਰਾ  ਜੋਗਿਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਇਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ। 19 ਮਾਰਚ 2008 ਨੂੰ 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ. 14 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ ਲਵੰਨਮ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿਜੈਵਾੜਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅੰਗ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋ ਗਈ।

## ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਰਾਇ 
ਲਵੰਨਮ ਨੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਬੰਧ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਸਤਿਕ ਚੋਣ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਲਿਖੀ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ-
* 2009: ਡੀਨੋਟਿਫਾਇਡ ਟਰਾਈਬਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਲਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਅਵਾਰਡ।
* 2011: ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਵਿਸ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਐਨਲਾਇਟਨਮੈਂਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ,ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ।
* 2015: ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਪੜਤਾਲ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਅਵਾਰਡ।

## ਕਿਤਾਬ 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ-
* ਗਾਂਧੀ ਐਜ਼ ਵੀ ਨੋ ਹਿਮ, ਮਾਰਕ ਲਿੰਡਲੇ ਨਾਲ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਂਧੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 2005; ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ, 2009)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 'Goddess, Let Them Go'
* 'Evolution of Voluntary Sector in Modern Andhra:     Past and Present- Sundar Kompalli, Ph D (HCU)' 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਵਾਰੇਨ ਬਫ਼ੇ

**ਵਾਰੇਨ ਐਡਵਰਡ ਬਫ਼ੇ** (ਜਨਮ 30 ਅਗਸਤ, 1930) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਹਨ ਜੋ ਬਰਕਸ਼ਾਇਰ ਹੈਥਾਵੇ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2022 ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ $109.5 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਫ਼ੇ ਓਹਾਮਾ, ਨੇਬਰਾਸਕਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁ੍ਰੁ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨੈਬਰਾਸਕਾ-ਲਿੰਕਨ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਚੇਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੁੱਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਊਯਾਰਕ ਇੰਸਟੀਟਯੂਟ ਆਫ ਫਾਇਨ੍ਹਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਚਾਰਲੀ ਮੁੰਗਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਫ਼ੇ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਰਮ ਨੇ ਅਖੀਰ ਇੱਕ ਬਰਕਸ਼ਾਇਰ ਹੈਥਾਵੇ ਨਾਮਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਨਿਰਮਾਣ ਫਰਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

ਬਫ਼ੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਾਜ-ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਿਲ ਅਤੇ ਮੈਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤ ਦੇ 99% ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਮਾਜ-ਸੇਵੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਜ਼ੁਕਰਬਰਗ ਨਾਲ 2009 ਵਿੱਚ **ਦਿ ਗੀਵਿੰਗ ਪਲੈੱਜ** ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਧਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2016 ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਕੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਬਫ਼ੇ ਦਾ ਜਨਮ 1930 ਵਿੱਚ ਓਹਾਮਾ, ਨੇਬਰਾਸਕਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਾਵਰਡ ਬਫ਼ੇਅਤੇ ਲੀਲਾ ਸਟ੍ਹਾਲ ਬਫੇ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। 1942 ਵਿਚ, ਬਫੇ ਨੇ ਰੋਸ ਹਿੱਲ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਲਿਸ ਡੀਲ ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਵੁਡਰੋ ਵਿਲਸਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਦਮ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਉੱਦਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਫ਼ੇ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਬਫ਼ੇ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ **ਦ ਥਾਊਜ਼ੈਂਡ ਵੈਅ ਟੂ ਮੇਕ $ 1000** ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਹ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਓਹਾਮਾ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦੇ ਦੇ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ[ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵੇਚਕੇ, ਗੌਲਫ ਬਾਲ ਅਤੇ ਸਟੈਂਪ ਵੇਚਕੇ ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ਕਰਕੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 1945 ਵਿੱਚ, ਬਫ਼ੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿਨਬਾਲ ਮਸ਼ੀਨ 25 ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਖ੍ਰੀਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਨਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਓਮਾਹਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਈ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸਨ। ਇਹ ਵਪਾਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ 1,200 ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਬਪਤੀ
ਅਨੀਅਡ

thumb|300x300px|*Aeneas ਨਠ ਬਲਦੀ Troy*ਕੇ, ਫੇਡੇਰੀਕੋ Barocci (1598). Galleria Borghese, ਰੋਮ, ਇਟਲੀ
right|thumb|300x300px|ਨਕਸ਼ਾ ਦੇ Aeneas ਦੀ ਯਾਤਰਾ
***ਅਨੀਅਡ*** (/ɪˈniːɪd/;  ) ਇੱਕ ਲਾਤੀਨੀ ਮਹਾਕਾਵਿ, ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਰਜਿਲ ਨੇ  29 ਅਤੇ 19 ਈਪੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। , ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਰੋਜਨ ਏਨੀਅਸ ਦੀ ਮਹਾਗਾਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਟਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰੋਮਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾਮੀਟਰ ਵਿੱਚ 9,896 ਲਾਈਨਾਂ ਹਨ। ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਛੇ ਟਰੋਏ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਟਲੀ ਤੱਕ ਏਨੀਅਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅੱਧਾ ਟਰੋਜਨਾਂ ਦੀ 'ਲੈਟਿਨਾਂ' ਤੇ ਆਖਿਰ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਹੇਠ ਏਨੀਅਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਟਰੋਜਨ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਨੇ ਸਮਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। 

ਹੀਰੋ ਐਨੀਅਸ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਰੋਮਨ ਦੰਤਕਥਾ ਅਤੇ ਮਿੱਥ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਇਲੀਅਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਿੱਤਰ ਸੀ। ਵਰਜਿਲ ਨੇ ਏਨੀਅਸ ਦੀਆਂ ਘੁਮੰਤਰੂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਨਿੱਖੜੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਰੋਮ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੂਝਵਾਨ ਵਡਾਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਨੀਅਡ ਨੂੰ ਰੋਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਿਥ ਜਾਂ ਕੌਮੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਰੋਮ ਨੂੰ ਟਰੋਏ ਦੀਆਂ ਦੰਦ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਪੂਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਰਵਾਇਤੀ ਰੋਮਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੂਲੀਓ-ਕਲੌਡੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਬਾਨੀ, ਰੋਮ ਅਤੇ ਟਰੋਏ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ, ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। 

ਐਨੀਅਡ ਨੂੰ ਵਰਗਿਲ ਦਾ ਸ਼ਾਹਕਾਰ  ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਹਾਣੀ 
ਅਨੀਅਡ ਨੂੰ ਬੁੱਕ 1-6 (ਐਨੀਅਸ ਦੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਓਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ) ਅਤੇ ਬੁੱਕਸ 7-12 (ਲਤੀਯੂਅਮ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ) ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਥੀਮ ਅਤੇ ਈਲੀਅਡ ਦੇ ਯੁੱਧ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਥੀਮਾਂ ਦੇ ਨਿਭਾਅ ਨਾਲ ਹੋਮਰ ਨੂੰ ਮਾਤ ਪਾਉਣ ਦੀ ਵਰਜਿਲ ਦੀ ਅਕਾਂਖਿਆ ਦੇ ਅਕਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਕੱਚੀ ਜਿਹੀ ਸੰਗਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

### ਇਟਲੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ (1-6 ਕਿਤਾਬਾਂ) 
#### ਥੀਮ 
ਵਰਜਿਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਥੀਮ (Arma virumque cano ..., "ਮੈਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ...") ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਸੱਤ ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, (Musa, mihi causas memora ...,"ਓ ਕਾਵਿ ਦੇਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਣ ਬਿਆਨ ਕਰ ...") ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੜਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਟਰੋਜਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਜੂਨੋ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ। ਇਹ ਹੋਮਰਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। 

## ਫੁਟਨੋਟ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
### ਅਨੁਵਾਦ 
* Perseus Project – Latin text, Dryden translation, and T.C. Williams translation (from the Perseus Project)
* Gutenberg Project: John Dryden translation (1697)
* Gutenberg Project: J. W. Mackail translation (1885)
* Gutenberg Project: E. F. Taylor translation (1907)
* Fairclough's Loeb Translation (1916) Theoi.com (Books 1–6 only)
* The Online Library of Liberty Project from Liberty Fund, Inc.: The *Aeneid* (Dryden translation, New York: P.F. Collier and Son, 1909) (PDF and HTML)
* LibriVox

### ਟੈਕਸਟ 
* *Aeneidos Libri XII* Latin text by Publius Vergilius Maro, PDF format
*  The *Aeneid* in several formats at Project Gutenberg
* Latin Text Online

### ਉੱਤਰ-ਲਿਖਤਾਂ 
* The Thirteenth Book of the *Aeneid*: a fragment by Pier Candido Decembrio, translated by David Wilson-Okamura
* Supplement to the twelfth book of the *Aeneid* by Maffeo Vegio at Latin text and English translation
ਕੇ ਪੀ ਵੱਲੋਨ

**ਕੋਲੋਟੇ ਪੀ ਵੱਲੋਨ** (2 ਜਨਵਰੀ 1894 &ndash; 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1940) ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕੋਚੀਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾਇਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਪੰਡਤ ਕਰੱਪਨ ਅਤੇ ਚਾਂਚਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਕੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾਇਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਮੈਂਬਰ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ 
ਵੱਲੋਨ ਕੋਚੀਨ ਵਿਧਾਨਿਕ ਸਭਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ, ਕੋਚੀਨ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ 1931 ਅਤੇ 1939 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੂੰ ਦੱਬੀਆਂ ਕੁਚਲੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਕਾਜ ਨੂੰ ਲਈ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਦੱਬੀਆਂ ਕੁਚਲੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।  ਵੱਲੋਨ ਦੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਦਲਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਹੋਸਟਲ ਸੀ ਜੋ 1938 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਹੋਰ ਹੋਸਟਲਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ 
ਵੱਲੋਨ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਜਨਵਰੀ 1894 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਦੇ ਕਾਨਿਆਨੂਰ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਮੁਲਵੁਕਾਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਟ ਪੀਜ਼ਾਨਗਨ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਵੱਲੋਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸਿਖ ਲਿਆ ਸੀ।

ਵੱਲੋਨ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਰਸਤਿਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹੋਣ ਕਰਨ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਉਹ ਵਰਜਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਵੈੱਕਮ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵੈਰਾਕਮ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠਲਿਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।

1935 ਵਿੱਚ ਵੱਲੋਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 1936 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਏਰਨਾਕੂਲਮ ਤੋਂ 'ਮੋਰ' ਛਾਪਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹਰਿਜਨ ਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਲੋਨ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੱਟੜ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ। 
ਵੱਲੋਨ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਮੁਢਲੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਬੜੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਝੀਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵੱਲੋਨ ਨੇ 1917 ਵਿੱਚ ਥਾਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹੋਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਟੀਚਰ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਕੇ.ਵੀ. ਕੁਮਾਰਨ ਇੱਕ ਵਕੀਲ।

## ਮੌਤ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ 
ਮਾਲਾ ਦੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੈਲਨ ਚੇਚਕ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1940 ਵਿੱਚ 46 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 
ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ ਕੇ ਪੀ ਵੱਲੋਨ ਰੋਡ, ਕੋਦਵੰਤਰਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੋਦਵੰਤਰਾ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨਮ ਵੇਨੂੰਗੋਪਾਲਨ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਕੇ ਪੀ ਵੱਲੋਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜੀਵਨ-ਚਿੱਤਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸਵਕੇਰਲਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਡਾ. ਸੂਰਾਨਦ ਕੁੰਜਨ ਪਿੱਲੇ ਦੇ ਮੁਖਬੰਧ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਡਤ ਕਰੱਪਨ, ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਏ. ਆਰ. ਮੇਨਨ, ਪੀ. ਕੇ. ਚਥਾਨ ਦੇ ਲੇਖ ਸਨ। 
ਚੇਰਾਇਆ ਰਾਮਾਦਾਸ ਦੀ ਕੇ.ਪੀ. ਵੈਲੋਨ ਨਿਯਮਾਂਭੇਲ ਪੇਪਰਬੈਕ - 23 ਜੂਨ 2010ਦੁਆਰਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1894
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਜੋਸਫ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ

**ਜੋਸਫ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ** (; ; ਜਨਮ **ਜੋਜ਼ੇਫ਼ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ**; 10 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1847 – 29 ਅਕਤੂਬਰ, 1911) ਸੇਂਟ ਲੁਈਸ ਪੋਸਟ ਡਿਸਪੈਚ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਰਲਡ ਦਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਪੀਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ (ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਣਦੀ ਚੰਗੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ) ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਸਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਟੈਚੂ ਆਫ਼ ਲਿਬਰਟੀ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵਰਲਡ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਰੈਡੋਲਫ ਹੈਰਸਟਸ ਦੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਜਰਨਲ ਵਿਚਾਲੇ ਭਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਅਪੀਲ ਲਈ ਪੀਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਜਨਤਕ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜੋ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੀ ਆਮਦਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਖਬਰਾਂ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। 

ਅੱਜ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1917 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਅਵਾਰਡ ਹਰ ਸਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਸਾਹਿਤ, ਇਤਿਹਾਸ, ਕਵਿਤਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਕੂਲ ਆਫ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ 1912 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।  

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪੈਸਟ ਤੋਂ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮਾਕੋ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਜੋਜ਼ੇਫ਼ (ਨਾਮ ਦੀ ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਮ ਦੀ ਤਰਤੀਬ) ਸੀ। ਉਹ ਏਲੀਜ਼ (ਬਰਗਰ) ਅਤੇ ਫੁਲਪ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।  ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਕਈ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਜੋਜ਼ੇਫ਼ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਤ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੀ, ਉਹ ਮਕੋ ਦੇ "ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰੀਆਂ" ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸੀ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਮੋਰਾਵੀਆ ਤੋਂ ਹੰਗਰੀ ਤੱਕ ਆਏ ਸਨ।

1853 ਵਿੱਚ ਫੁਲਪ ਪੂਲਜ਼ਰਜ਼ਰ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਅਮੀਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪੈੱਸਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟਿਊਟਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖ ਲਈਆਂ। ਫੁਲਪ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1858 ਵਿਚ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀਆ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਗ਼ਰੀਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਯੂਸੁਫ਼ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।

17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ 1864 ਵਿੱਚ ਬੋਸਟਨ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਲਈ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਦੀ ਫੌਜੀ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਕਿ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਨੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਡੀਅਰ ਆਈਲੈਂਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। 30 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਰੈਜਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਲਿੰਕਨ ਘੋੜ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 200 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1847
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1911
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤਰਕਾਰ
ਰੋਕੋਕੋ

**ਰੋਕੋਕੋ** ( or ), ਜਾਂ "**ਮਗਰਲਾ ਬਾਰੋਕ**", 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇਕ ਬੇਲਗਾਮ ਸਜਾਵਟੀ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ ਜੋ ਬਾਰੋਕ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅੰਤਮ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਭਰਮ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀਅਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਸੰਘਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਅਸਮਿਟਰੀ, ਤਰਲ ਵਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਅਤੇ ਪੇਸਟਲ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਚੁੰਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਜੋ ਨਿਗਾਹ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਖਿੱਚਦਾ ਸੀ। ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਗਹਿਣੇ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ। 

ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਦੀ ਰੋਕੋਕੋ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੂਈ ਚੌਧਵੇਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਰਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੂਈ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਟਾਈਲ ਰੌਕੈਲ, ਜਾਂ ਰੌਕੈਲ ਸਟਾਈਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਇਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਵਾਰੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ।  ਇਸਨੇ ਦੂਸਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ, ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰੋਕੋਕੋ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟਾਂ ਨੇ ਬਰੋਕ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਵਿਨੋਦੀ, ਲਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਰੋਕੋਕੋ ਵਿਚ ਖਿਲੰਦੜੇ ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਥੀਮ ਸੀ। ਰੋਕੋਕੋ ਕਮਰਿਆਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਜਾਵਟ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਫਰਨੀਚਰ, ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਸਜਾਵਟੀ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਟੇਪਸਟਰੀ ਨਾਲ ਪੂਰਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਰਿਲੀਫਾਂ, ਅਤੇ ਕੰਧ ਚਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕ੍ਰਿਤੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੋਕੋਕੋ ਨੂੰ ਸ਼ੀਨੋਅਜਰੀ ਨੇ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਚੀਨੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਗੋਡਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਪਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ 
ਰੋਕੋਕੋ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1835 ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਰੋਕੈਲ ਜਾਂ ਰੋਕੈਲ ਅਤੇ ਬਾਰੋਕ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਰੌਚਿਕ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ।    ਰੋਕੈਲ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾਵਟ ਦੀ ਇਕ ਵਿਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੀਟੇ, ਸੰਖ ਸਿੱਪੀਆਂ ਅਤੇ ਸੀਮੇਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਗ੍ਰੇਟੋਆਂ ਅਤੇ ਫੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੇ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਸਜਾਵਟੀ ਮੋਟਿਫ ਜਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮਗਰਲੇ ਸਟਾਇਲ ਲੂਈ ਚੌਦਵੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਐਂਥਸ ਪੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਟਰਲੇਸ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਿੱਪ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 1736 ਵਿਚ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਅਤੇ ਜੌਹਰੀ ਜੀਨ ਮੋਂਡੋਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲਾਈਵਰੇ ਡਿ ਫਾਰਮ ਰੋਕਵਿਊਲ ਐਂਡ ਕਾਰਟੇਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ।  ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ "ਰੋਕੈਲ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਕਲ ਸੀ।ਤਰਾਸਿਆ ਅਤੇ ਢਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿੱਪ ਮੋਟਿਫ਼ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਕੰਧ ਪੈਨਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਤਾੜ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਵਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਸਜਾਵਟੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।  19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪਦ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਬਹਿਸ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਰੁਕੋਕੋ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕਾਲ-ਖੰਡ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* All-art.org: Rococo in the "History of Art" 
* 
* Bergerfoundation.ch: Rococo style examples
* Barock- und Rococo- Architektur, Volume 1, Part 1, 1892(in German)  Kenneth Franzheim II Rare Books Room, William R. Jenkins Architecture and Art Library, University of Houston Digital Library.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ
ਅਮਲਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ

**ਅਮਲਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ** (née **ਮੁਖਰਜੀ**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਇਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਦੱਖਣੀ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੋ ਵਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਲਈ ਮਿਲਿਆ। ਅਮਲਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ "ਦ ਬਲੂ ਕਰੋਸ ਆਫ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ" ਦੀ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ (NGO) ਹੈ ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਅਮਲਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੱਲਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਬੁਲਾਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ  ਇੱਕ ਨੇਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਫਾਈਣ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਬੈਚੁਲਰ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਕਾਲਜ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੀ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਜੋਰ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫਿਲਮ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਲਾ ਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਅਮਲਾ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਨਾਗਾਰਜੁਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਔਲਾਦ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਅਖਿਲ, ਹੈ। ਇਹ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਲਾ ਤੇਲਗੂ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਾਗਾ ਚੈਤਨਿਆ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਮਲਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ "ਮੈਥਿਲੀ ਇੰਨਾਈ ਕਾਥਾਲੀ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ "ਟੀ. ਰਾਜੇਂਦਰ" ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ਉੱਪਰ ਪੂਰੀ ਹਿੱਟ ਰਹੀ। ਅਮਲਾ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਚਾਸ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖਕਾਲੀ ਪਤੀ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਨਾਗਾਰਜੁਨਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ "ਨਿਰਨਾਯਮ" ਅਤੇ "ਸਿਵਾ" ਹਿੱਟ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸਨੇ ਉੱਲਾਡੱਕਮ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਬੇਸਟ ਐਕਟਰਸ- ਮਲਿਆਲਮ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 

## ਅਵਾਰਡ 
; ਦੱਖਣੀ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ 

* 1991 : ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਬੇਸਟ ਐਕਟਰਸ- ਮਲਿਆਲਮ - ਉੱਲਾਡੱਕਮ ਫ਼ਿਲਮ
* 2012 : ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਬੇਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ – ਤੇਲਗੂ – *ਲਾਈਫ਼ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁਲ*

; ਸਿਨੇਮਾ ਅਵਾਰਡ

* 2012 : ਬੇਸਟ ਆਉਟਸਟੈਂਡਿੰਗ ਐਕਟਰਸ – *ਲਾਈਫ਼ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁਲ*

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚਾਰਲਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

ਚਾਰਲਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਰਾਗ (Charles University in Prague) ਸੇਂਟ ਚਾਰਲਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਕ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1348 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। 

ਚਾਰਲਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਲਾ, ਵਿਗਿਆਨ, ਵਪਾਰ, ਕਾਨੂੰਨ, ਮੈਡੀਸਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੈਕੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, 1348 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਰਲੇ 1.5 ਫੀਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਰੈਂਕ ਹੈ। 

ਇਸ ਦੀ ਮੁਹਰ ਰੋਮ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਬੋਹੀਮੀਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਟ ਆਫ਼ ਆਰਮਜ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰਪਰਸਤ ਸਮਰਾਟ ਚਾਰਲਸ ਚੌਥੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਹੀਮੀਆ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੇਂਟ ਵੈਂਸੀਸਲਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਿਖਿਆਹੋਇਆ ਹੈ, Sigillum Universitatis Scolarium Studii Pragensis (ਪੰਜਾਬੀ: ਪ੍ਰਾਗ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਸੀਲ)

## ਇਤਿਹਾਸ 
[right|thumb|300x300px|Monument to the protector of the university, Emperor Charles।V, in [ਪਰਾਗ|Prague (built in 1848)]]

### ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1349-1419) 
ਪਰਾਗ ਵਿੱਚ ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟ ਚਾਰਲਸ ਚੌਥੇ ਦੀ ਪਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪੋਪ ਕਲੇਮੈਂਟਸ ਚੌਥੇ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। 26 ਜਨਵਰੀ 1347 ਨੂੰ ਪੋਪ ਨੇ ਪਰਾਗ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਡਲ ਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੀ (4) ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। 7 ਅਪਰੈਲ 1348 ਨੂੰ ਬੋਹੀਮੀਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਚਾਰਲਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੋਲਡਨ ਬੁਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀl  ਅਤੇ 14 ਜਨਵਰੀ 1349 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਰੋਮਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤੇ ਚੈਕ ਸਰੋਤ, ਆਮ ਇਤਿਹਾਸ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਿਕਾਰਡ - 1347 ਜਾਂ 1349 ਦੀ ਬਜਾਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਾਲ ਵਜੋਂ 1348 ਨੂੰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰਮਸੱਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚੈੱਕ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 
left|thumb|231x231px|Teacher and students shown in a medieval manuscript from Bohemia
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ 1349 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: ਬੋਹੀਮੀਅਨ ਕੌਮਾਂ ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ, ਮੋਰਾਵੀਆਈ, ਦੱਖਣੀ ਸਲਾਵ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਬਾਵੇਰੀਆਈਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੀਆਈ, ਸਵਾਬੀਆਈ, ਫ਼ਰਾਂਕੋਨੀਆ ਦੇ ਅਤੇ ਰਾਈਨ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ; ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਲੇਸੀਅਨ, ਪੋਲਿਸ, ਰਥੇਨੀਅਨ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ; ਸੈਕਸਨ ਵਿੱਚ ਮਾਈਸੇਨ ਦੇ ਮਾਰਗਰਾਵੇਟ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਥੂਰਿੰਗੀਆ, ਅੱਪਰ ਅਤੇ ਲੋਅਰ ਸੈਕਸੀਨੀ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਨਸਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ 16-20% ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੈੱਕ ਸਨ। ਪਾਰਦੁਬੀਸੇ ਦੇ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਅਰਨੋਸਟ ਨੇ ਪਾਦਰੀਵਰਗ ਤੋਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਵਾਉਣ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ (ਅਰਥਾਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing explicitly cited English-language text
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਿਖਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਸਫ਼ੇ
ਏਲੀਆ ਦਾ ਜ਼ੇਨੋ

**ਏਲੀਆ ਦਾ ਜ਼ੇਨੋ** (; ; ਲਗਭਗ 490 – ਲਗਭਗ 430 ਈ.ਪੂ.) ਮੈਗਨਾ ਗਰੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸੁਕਰਾਤ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਏਲੀਏਟਕ ਸਕੂਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਅਰਸਤੂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ ਦਾ ਖੋਜੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਰਟਰੈੇਂਡ ਰਸਲ ਦੁਆਰਾ *ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੂਖ਼ਮ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾ* ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ੇਨੋ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਗਣਿਤਿਕ ਅਨੰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਜ਼ੇਨੋ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿਤਾਬ ਜੇਨੋ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਦੀ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਜ਼ੇਨੋ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਪਲੈਟੋ ਦੀ ਰਚਨਾ *ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ (ਸੰਵਾਦ)* ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਫ਼ਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਪਲੈਟੋ ਜ਼ੇਨੋ ਦੁਆਰਾ ਏਥਨਜ਼ ਦੇ ਦੌਰੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਲਗਭਗ 65 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸੀ, ਜ਼ੇਨੋ ਲਗਭਗ 40 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ। ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮੰਨ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 469 ਈ.ਪੂ. ਮੰਨ ਕੇ ਜ਼ੇਨੋ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 490 ਈ.ਪੂ. ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਲੈਟੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ *ਜ਼ੇਨੋ ਲੰਮੇ ਕੱਦ ਦਾ ਅਤੇ ਗੋਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਦਾ ਚਹੇਤਾ ਸੀ*। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਟੈਲੇਓਟਾਗੋਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਪਰ ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਦੇ ਉਸਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਨਰ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਆਲੋਚਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਵੇਲੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਾਲਿਮ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜ਼ੇਨੋ ਦੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ (Zeno's paradoxes) 
ਜ਼ੇਨੋ ਦੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸਾਂ ਨੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ, ਹਿਸਾਬਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਲਝਾਇਆ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਰਸਤੂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਫ਼ਿਜ਼ਿਕਸ* ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀ ਵਿਰੁੱਧ ਦਲੀਲਾਂ ਹਨ।

Zeno Achilles Paradox.png|ਅਕੀਲੀਅਸ ਅਤੇ ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ
Zeno Dichotomy Paradox alt.png|ਦਵੰਦ ਜਾਂ ਦੋਫਾੜ
Zeno Arrow Paradox.png|ਤੀਰ
Zeno Moving Rows Paradox.png|ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਤਰਾਂ 

## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* Jonathan Barnes *The Presocratic Philosophers, 2nd edition, London: Routledge and Kegan Paul, 1982.
* G. E. L. Owen. *Zeno and the Mathematicians*, *Proceedings of the Aristotelian Society* (1957-8).
* Mark Sainsbury, *Paradoxes*. Cambridge, 1988.
* Wesley C. Salmon, ed. *Zeno's Paradoxes* Indianapolis, 1970.
* Gregory Vlastos, *Zeno of Elea*, in *The Encyclopedia of Philosophy'' (Paul Edwards, ed.), New York, 1967.

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
*
* 
*Plato's *Parmenides* .
*Aristotle's *Physics* .
*
*Fragments of Zeno 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:5ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 490 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 430 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਪਾਪੜੀ ਚਾਟ

thumb|ਪਾਪੜੀ ਚਾਟ ਨਾਲ ਉਬਾਲੇ ਆਲੂ, ਪੁਦੀਨਾ ਚਟਨੀ, ਇਮਲੀ ਚਟਨੀ, ਅਤੇ ਦਹੀਂ
[thumb| ਪਾਪੜੀ ਚਾਟ*(ਸੱਜੇ)* ਨਾਲ [ਦਾਲ]]
**ਪਾਪੜੀ ਚਾਟ **ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਵਾਇਤੀ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੁਦੀਨਾ

## ਪੁਦੀਨੇ ਦੀ ਚਟਨੀ 
ਪੁਦੀਨੇ ਦੀ ਚਟਨੀ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਪੁਦੀਨਾ ਅਤੇ ਧਨੀਆ ਪਾ ਦੋ ਅਤੇ ਫੇਰ ਧੋਕੇ ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਲੋ। ਫੇਰ ਬਲੈਨਡਰ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾ ਲੋ। ਹੁਣ ਸਵਾਦ ਲਈ ਨਮਕ, ਮਿਰਚ ਪਾਕੇ ਮਿਲਾ ਦੋ। ਇਸਨੂੰ 2-3 ਦਿਨ ਲਈ ਫਰਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦੋ। 

## ਗਲੀ ਭੋਜਨ 
ਪਾਪੜੀ ਚਾਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਰੇੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਇਸਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਸਟ ਫੂਡ
ਜੌਨ ਡੇਵੀ

**ਜੌਨ ਡੇਵੀ** (; 20 ਅਕਤੂਬਰ, 1859 – 1 ਜੂਨ, 1952) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ, ਜੀਓਰਿਜਿਸਟ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਡੇਵੀ ਵਿਹਾਰਕਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ *ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ* ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ *ਏ ਰਿਵਿਊ ਆਫ਼ ਜਨਰਲ ਸਾਈਕਾਲੋਜੀ* ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 9ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਡੇਵੀ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਨਤਕ ਬੌਧਿਕ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਡੇਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ-ਸਿਧਾਂਤ, ਤੱਤ-ਵਿਗਿਆਨ, ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਕਲਾ, ਮੰਤਕ, ਸੋਸ਼ਲ ਥਿਊਰੀ, ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ।

ਡੇਵੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥੀਮ ਸੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਗਹਿਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਚਾਹੇ ਇਹ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ, ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਡੇਵੀ ਨੇ 1888 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਉਹ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੀ: "ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਨੈਤਿਕ ਆਦਰਸ਼ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹਨ।"

ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਡੇਵੀ ਨੇ ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤਾਂ - ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ - ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਹੁਲਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਡੇਵੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੂਰਨ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਬਲਕਿ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਆਪਣਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੋਣ। 

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਜੌਨ ਡੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਲਿੰਗਟਨ, ਵਰਮੌਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਣ ਜ਼ਰੀਏ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਡੇਵੀ ਆਰਚੀਬਲਡ ਸਪਰਾਗ ਡੇਵੀ ਅਤੇ ਲੂਸੀਨਾ ਆਰਤੇਮਿਸਿਆ ਰਿਚ ਡੇਵੀ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਚਾਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਆਰਚੀਬਾਲਡ ਅਤੇ ਲੂਸੀਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ 17 ਜਨਵਰੀ 1859 ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 40 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1859 ਨੂੰ ਜੌਨ ਡੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ, ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਰਾ ਡੇਵਿਸ ਰਿਚਰਡ ਡੇਵੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਵਰਮੌਂਟ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੈਲਟਾ ਸਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,  ਅਤੇ 1879 ਵਿੱਚ ਫਾਈ ਬੀਟਾ ਕਾਪਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਵਰਮੌਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਡੇਵੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈਨਰੀ ਏ ਪੀ ਟੌਰੀ ਸੀ, ਵਰਮੌਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੋਸਫ ਟੌਰੀ ਦਾ ਜਵਾਈ ਅਤੇ ਭਤੀਜਾ ਸੀ। ਵਰਮੌਂਟ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਡੇਵੀ ਨੇ ਟੌਰੀ ਕੋਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Explicit use of et al.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1859
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਇਮਰੇ ਲਕਾਤੋਸ

**ਇਮਰੇ ਲਕਾਤੋਸ** (,;  ; 9 ਨਵੰਬਰ, 1922 – 2 ਫਰਵਰੀ, 1974) ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ  ਦਾ ਹੰਗਰੀਆਈ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 'ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਅਤੇ ਰੱਦਣਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ' ਦੇ ਇਸ ਦੇ  ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਸਵੈਸਿੱਧੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲਣਹਾਰਤਾ ਦੇ ਥੀਸਿਸ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਾਰਜ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 'ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲਕਾਤੋਸ ਦਾ ਜਨਮ 1922 ਵਿੱਚ ਡੇਬਰੇਸੇਨ, ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਇਮਰੇ (ਆਵਰਮ) ਲਿਪਸੀਹਿੱਜ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਡੇਬਰੇਸਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗਣਿਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਚ 1944 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਨੇ ਹੰਗਰੀ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਕਾਤੋਸ ਨੇ ਈਵ ਰੇਵੇਜ਼, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿੱਛੋਂ ਇੱਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਮਈ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਏਵਾ ਇਜ਼ਾਕ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ 19 ਸਾਲਾ ਯਹੂਦੀ ਨਾਜੀਵਾਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਸੀ। ਲਕਾਤੋਸ, ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇੱਕ ਖਤਰਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜਵਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਗਰੁੱਪ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨਾ ਸੀ।   ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮੂਹ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਉਸਨੂੰ ਡੇਬਰੇਸੇਨ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਇਨਾਈਡ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਲਕਾਤੋਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਇਮੇਰ ਮੌਲਨਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਹੂਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਾਜ਼ੀ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ। ਆਉਸ਼ਵਿਟਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਗੇਜ਼ਾ ਲਕਾਤੋਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਉਪਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਲਕਾਤੋਸ (ਜੰਦਰੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਕਰ ਲਿਆ।  

ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1947 ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਹੰਗਰੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਡਿਬਰੇਸੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਲੁਕਾਸ ਦੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਬੁੱਧਵਾਰ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਸੋਫ਼ੀਆ ਯਾਨੋਵਸਕੀਆ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁੱਟਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਅਤੇ 1950 ਤੋਂ 1953 ਤੱਕ ਸੋਧਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕੇਟਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਲੈਕਟੋਸ ਇੱਕ ਕੱਟੜ ਸਟਾਲਿਨਵਾਦੀ ਸੀ ਅਤੇ, ਉਸਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼ਾਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, 1945 ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਤਕੜਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ (ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ) ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।  ਵਿਆਨਾ ਭੱਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਟੇਟ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਖ਼ਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਤਜਰਬਾ

**ਤਜਰਬਾ** ਜਾਂ **ਅਨੁਭਵ** ਕਿਸੇ ਇਵੈਂਟ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਭਰਪੂਰ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਹ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ "ਅਨੁਭਵ-ਸਿੱਧ ਗਿਆਨ" ਜਾਂ "ਨਿਰਖ-ਅਧਾਰਿਤ ਗਿਆਨ" ਵਰਗੇ ਸੰਕਲਪ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਗਿਆਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅਨੁਭਵ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਜਾਂ ਅਨੁਭਵੀ/ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ: ਕਿਤਾਬੀ-ਘੋਟੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਧੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸਿਖਲਾਈ। 

ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿਚ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੀਰਘ ਕਾਲੀਨ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਸੋਰੇਨ ਕਿਅਰਕੇਗਾਡ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦ ਏਰਫਾਹਰੂੰਗ, ਜਿਸਦਾ ਅਕਸਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "experience" ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਸੁਮੇਲਤਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਧੀ ਧਰਮ, ਸੁਰਤ ਸ਼ਬਦ ਯੋਗ, ਰਹੱਸਵਾਦ ਅਤੇ ਪੈਂਟੇਕੋਸਟਲਿਜ਼ਮ) ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਪੈਰਾਦੀਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੌਜੀ ਭਰਤੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ (ਜਿਸ ਨੂੰ "ਬੂਟ ਕੈਂਪ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ, ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ-ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਅਨੁਭਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ: ਸਿਧਾਂਤ, ਮੰਤਕ ਜਾਂ ਤਰਕ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ। ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਅਤਿ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 

ਸ਼ਬਦ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। 

## ਅਨੁਭਵ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ  
"ਤਜਰਬਾ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੁਝ ਕੁ ਅਸਪਸ਼ਟ ਜਾਂ ਬਹੁਅਰਥੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਣ-ਸੋਧੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਬੋਧ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਬਾਅਦ ਕਸੀਦ ਕੀਤੀ ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਵੀ। 

ਕੁਝ ਸਿਆਣਪ-ਅਨੁਭਵ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,  ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਜਣਾ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਘੜੀ ਪਲ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ (ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ) ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੋਈ ਜਣਾ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ) ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ, ਆਤਮਿਕ, ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੰਡਾਏ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਰਚੂਅਲ ਅਨੁਭਵਾਂ (ਵਿਚਕਾਰ) ਅੰਤਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

### ਸਰੀਰਕ 
ਸਰੀਰਕ ਅਨੁਭਵ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਸਰੀਰਕ ਤਜਰਬੇ ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਡਾਲ (ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾ ਹੀ  ਮਾਨਸਿਕ ਤਜਰਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

### ਮਾਨਸਿਕ 
ਮਾਨਸਿਕ ਤਜਰਬੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸੋਚ,ਬੋਧ, ਮੈਮੋਰੀ,ਭਾਵਨਾ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਸੰਜੋਗਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਅਚੇਤ ਬੋਧਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਪਦ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਤਜਰਬਾ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਦਿਮਾਗ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਹਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਣਦੇ ਹਨ: ਕੁਝ ਇੱਕਰੂਪਤਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਦਿਮਾਗ਼ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕਰੂਪਤਾ ਕੇਵਲ ਕੁਝ ਕੁ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਲਈ ਹੀ ਢੁਕਵੀਂ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਨੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਲਈ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਸਰਲੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

### ਭਾਵਨਾਤਮਕ 
### ਰੂਹਾਨੀ 
### ਧਾਰਮਿਕ 
### ਸਮਾਜਿਕ 
### ਵਰਚੁਅਲ ਅਤੇ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ 
### ਅੰਤਰਮੁਖੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੋਤ