ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਬਾਨੋ

**ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਬਾਨੋ** () (14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1914 – 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001) ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਐਕਟਰ-ਗਾਇਕ ਕੇ.ਐਲ. ਸਹਿਗਲ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਤਾਨਸੇਨ* (1943) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1914 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸਿਨੇਟੋਨ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਬੰਬੇਲ (1935) ਅਤੇ ਚਿਰਾਗ-ਏ-ਹੁਸਨ (1935) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਰੋਜ ਮੂਵੀਟੋਨ ਦੀ ਗੈਬੀ ਸਿਤਾਰਾ (1935) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਖ਼ੁਦ ਗਾਏ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ  ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ।

ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਉਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸਨ *ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ* (1931), *ਮੁਫਲਿਸ ਆਸ਼ਿਕ* (1932), *ਨਕਲੀ ਡਾਕਟਰ* (1933), *ਬੰਬ ਸ਼ੈੱਲ* ਅਤੇ *ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ* (1935), *ਕੀਮਿਆਗਰ* (1936), *ਇਮਾਨ ਫਰੋਸ਼* (1937), *ਮਧੁਰ ਮਿਲਨ* (1937)। 1938) ਅਤੇ *ਸਿਤਾਰਾ* (1939)।

ਉਸਦਾ ਸਿਖਰ ਦਾ ਦੌਰ ਉਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੇ.ਐਲ. ਸਹਿਗਲ ਅਤੇ ਮੋਤੀਲਾਲ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਣਜੀਤ ਮੂਵੀਟੋਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਿਤਾਰੇ ਜੈਰਾਜ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰਲਾਲ ਸਨ।

ਉਸਨੇ 1943 ਵਿੱਚ *ਨਰਸ* ("ਕੋਇਲੀਆ ਕਾਹੇ ਬੋਲੇ ਰੀ") ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। *ਤਾਨਸੇਨ* (1943), ਖੇਮਚੰਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਉੱਚ- ਬਿੰਦੂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇ ਐਲ ਸਹਿਗਲ ਦੇ ਨਾਲ "ਬਰਸੋ ਰੇ", "ਘਟਾ ਘਨ ਘੋਰ ਘੋਰ", "ਦੁਖੀਆ ਜੀਅੜਾ", "ਅਬ ਰਾਜਾ ਭਏ ਮੋਰੇ ਬਾਲਮ", ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੁਇਟ, "ਮੋਰੇ ਬਾਲ ਪਨ ਕੇ ਸਾਥੀ" ਕੇ.ਐਲ. ਸਹਿਗਲ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ: *ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ* (1940) ("ਜੋ ਹਮ ਪੇ ਗੁਜ਼ਰਤੀ ਹੈ", "ਦਿਲ ਕੀ ਧੜਕਨ ਬਨਾ ਲਿਆ"), *ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ* (1944) ("ਮੁਹੱਬਤ ਮੇਂ ਸਾਰਾ ਜਹਾਂ ਜਲ ਰਹਾ ਹੈ", "ਬੁਲਬੁਲ ਆ ਤੂੰ ਭੀ ਗਾ"), *ਪ੍ਰਭੂ ਕਾ ਘਰ* ਅਤੇ *ਮੂਰਤੀ* (1945) ("ਅੰਬਵਾ ਪੇ ਕੋਇਲ ਬੋਲੇ", "ਬਦਰੀਆ ਬਰਸ ਗਈ ਉਸ ਪਾਰ") ਬੁਲੋ ਸੀ. ਰਾਣੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ, *ਮਿੱਟੀ* (1947) ("ਛਾਈ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਮੋਰੇ ਬਾਲਮ") 1947 ਵਿੱਚ ਅਤੇ *ਆਪ ਬੀਤੀ* (1948) ("ਮੇਰੀ ਬਿਨਤੀ ਸੁਣੋ ਭਗਵਾਨ")।

## ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਵਾਸ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਪਪੀਹਾ ਰੇ* (1948) ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਵਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਛੱਡ ਗਈ। ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ 1948 ਵਿੱਚ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਉਸਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ *ਫ਼ਨਕਾਰ* ਅਤੇ *ਮੰਡੀ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੰਡੀ ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰਫੀਕ ਗਜ਼ਨਵੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਪਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਨ, ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ। ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਸੇਂਟ ਪੌਲਜ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰੌਬਰਟ ਮਲਿਕ ਦੀ  ਬਣਾਈ ਗਈ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਫ਼ਨਕਾਰ ਨੂੰ* ਵੀ ਇਸੇ  ਹੋਣੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੈਨੇਜਰ ਲਾਲਾ ਯਾਕੂਬ (ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਯਾਕੂਬ ਨਹੀਂ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਦਾਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਟੀ ਗੇਟ ਗਰੁੱਪ, ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਨਿੱਜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਯਾਕੂਬ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਯੂਸਫ਼ ਭਾਈ ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਬਾਨੋ ਦੀ ਆਪਣੇ 87ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਬਾਅਦ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914