open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸਿੰਧੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦਿਵਸ

**ਸਿੰਧੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦਿਵਸ** ਸਿੰਧ ਦੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਦਿਹਾੜਾ ਸਾਰੇ ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸਿੰਧੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦਿਵਸ, ਸਿੰਧ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਸਿੰਧ ਦੇ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਸਿੰਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਪਛਾਣ ਦਰਸਾਉਣ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ 'ਤੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ' ਤੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਇਕੱਠਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ, ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ, ਸੈਮੀਨਾਰ, ਭਾਸ਼ਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਰੈਲੀਆਂ. ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੈ.
ਵਿਸ਼ੂ

**ਵਿਸ਼ੂ** (ਮਲਿਆਲਮ: *Viṣu,* ਤੁਲੁ: *Bisu)* ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਕੇਰਲ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਤੁਲੁ ਨਾਡੂ ਖੇਤਰ, ਪੋਂਡੀਚੇਰੀ ਦਾ ਮਾਹਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਓਹਨਾ ਦੇ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ 14 ਜਾਂ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਵਿਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।   

## ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ 
ਮਲਿਆਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੂ ਦਾ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਦੇ *ਮੇਡਾ ਰਾਸੀ* (ਪਹਿਲੇ ਸੂਰਜੀ ਮਹੀਨੇ) ਵਿਚ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

ਵਿਸ਼ੂ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਸ਼ੂ ਦੇ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਨਰਕਸੂਰਾ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿਸ਼ੂ ਕਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ੂ ਕੇਰਲ ਵਿਚ ਸਥਾਨੁ ਰਾਵੀ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ 844 ਈ. ਤੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੇਲਾ ਇਮਾਮ ਨਸੀਰ ਜਲੰਧਰ

**ਮੇਲਾ ਇਮਾਮ ਨਸੀਰ** ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਮਸਜਿਦ ਇਮਾਮ ਨਸੀਰ ਵਿੱਖੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਜਲੰਧਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਗਾਹ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇਕ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਇਮਾਮ ਨਸੀਰ ਦੀ ਖਾਨਗਾਹ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਮਾਮ ਨਸੀਰ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੱਧ ਪੁਰਬ ਚੋਂ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸੂਫੀ ਫ਼ਕੀਰ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਗਾਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਥਾਂ ਸੀ। ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਵੀ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪੀਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਰਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲੰਧਰ ਨਾਥ ਦਾ ਟਿੱਲਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜਲੰਧਰ ਨਾਥ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਬੋਧੀ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਸਿੱਧ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕ ਕਾਫ਼ਿਰ ਚੋਰ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਜੋ ਲਾਗਲੇ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਮੁਰਦੇ ਪੱਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਫ਼ਨ ਚੋਰੀ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ। ਲੋਕ ਉਹਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਫਿਰਾਨਾ ਹਰਕਤਾਂ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਨਸੀਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾ ਸਕਣ। ਇਮਾਮ ਨਸੀਰ ਇੱਥੇ ਆ ਬਸੇ ਤੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਬਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਬਰ ਵਿਚ 40 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਲੇਟੇ ਰਹੇ। 40 ਦਿਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਜਦੋਂ ਚੋਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਪੁੱਟੀ ਤਾਂ ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਮਾਮ ਨਸੀਰ ਦੇ ਨੂਰਾਨੀ ਬਿੰਬ ਤੋਂ ਏਨਾ ਕੁ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਥਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮਜਲਿਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਖਾਹਿਸ਼ਮੰਦ ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਰਆਨ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਆਉਦੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀਨ-ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਕਰਨ-ਸੁਣਨ ਆਉਂਦੇ। ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਇਮਾਰਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 800 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ 
ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਸ਼ੇਖ਼ ਫਰੀਦ ਗੰਜਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਵੀ ਤਾਲੁਕਾਤ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪਾਕਪਟਨ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਹ ਵਿਚ ਇਸ ਦਰਗਾਹ ਦੀ ਮਕਬੁਲੀਅਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਇਸ ਥਾਂ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਏਨਾ ਕੁ ਮੁਤਾਸਿਰ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਪਰ 40 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਚਿਲਾ ਕੱਟਿਆ ਭਾਵ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਵੀਰਵਾਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਥੇ ਚਿਰਾਗ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਮੇਲੇ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ 
ਇਮਾਮ ਨਸੀਰ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਪਰ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਭਾਰੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ 1947 ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਮੇਲੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਲਾਹੌਰ, ਮੁਲਤਾਨ, ਪਾਕਪਟਨ ਅਤੇ ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਤੋਂ ਵਹੀਰਾਂ ਘੱਤ ਕੇ ਪੁੱਜਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਸੰਤਾਲੀ ਦੀ ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਸੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਕਾਰਨ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸੰਗਤ ਦਾ ਆਉਣਾ ਘਟ ਗਿਆ ਜੋ 1970ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰਜੇ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲਾ ਮੇਲਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮੇਲੇ ਦੇ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਸਿਮਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤਾਂ ਹਰ ਵੀਰਵਾਰ, ਜੇਠੇ ਵੀਰਵਾਰ ਅਤੇ ਹਾੜ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਇਮਾਮ ਨਸੀਰ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਜਰੂਰ ਪੁੱਜਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਸੋਹਰਾਈ

**ਸੋਹਰਾਈ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਾਰਖੰਡ, ਬਿਹਾਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਢੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਜਾਪਤੀ, ਕੁਰਮੀ, ਸੰਥਾਲ, ਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਓਰਾਓਂਸ ਆਦਿ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠਿਆਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਹਿੰਦੂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਲਤੂ ਜਨਵਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

## ਜਸ਼ਨ 
ਸੋਹਰਾਈ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਢੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਤਿਕ/ਕੱਤਕ (ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ) ਦੀ ਮੱਸਿਆ (ਨਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ) ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸਕਰ ਬਲਦਾਂ, ਮੱਝਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਘਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈੱਡਾਂ, ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਸੰਧੂਰ ਨਾਲ ਤੇਲ ਵਿਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਵਰਮੀਅਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਵਤੇ ਗੌਰੀਆ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋਹਰਾਈ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ।    ਵਾਢੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਲਾਤਮਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ, ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਟਰਨ ਵੀ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਜਾਂ ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਹਰਾਈ ਸੰਥਾਲ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਕਲਾ 
ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਦੇਸੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੀਤਵਾਦੀ ਕਲਾ ਵਾਢੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਲਈ ਕੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਰਾਈ ਕਲਾ ਦੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਲਾ ਪ੍ਰਕਾਰ 10,000- 4,000 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ, ਪਰ ਕੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ। 
alt=Bhelwara Sohrai|thumb| ਭੇਲਵਾੜਾ ਸੋਹਰਾਈ
ਇਹ ਸੋਹਰਾਈ ਕਲਾ ਸਰੂਪ ਰੰਗੀਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਕੰਧ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਕੜ ਦੀ ਪਰਤ ਨਾਲ ਪੋਚਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਗਿੱਲੀ ਪਰਤ 'ਤੇ ਹੀ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਕਲਾਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ ਦਾ ਗੋਹਾ ਵੀ ਇਸ ਕਲਾ ਵਿਚ ਰੰਗ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਨਵੈਸ 12 x 18 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਯਾਦ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਤਜ਼ਰਬਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਉਹਾਰ
ਭੁਜੰਗ ਆਸਨ

ਭੁਅਜੰਗ ਆਸਨ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲਾਭ ਹੈ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਬੰਦਾ ਹੈ
ਬਚਨ ਸਾਈਂ ਲੋਕਾਂ ਕੇ

## ਬਚਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ: 
'ਬਚਨ' ਸ਼ਬਦ 'ਵਚਨ' ਦਾ ਤਦਭਵ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ 'ਬੋਲ' ਹੈ। ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਪੀਰਾਂ-ਫਕੀਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਕਲਮਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਅਲਾਪੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।ਭਾਵ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦਾ ਸਾਰ ਰੂਪ ਹਨ। 

ਬਚਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਧਾਂ,ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਵਿੱਚੋ ਨਿਕਲੇ ਬੋਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਸਰਲ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪੇ ਹੀ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ,ਉੱਤਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿਚੋਂ ਬਚਨ ਰੂਪ ਦਾ ਆਰੰਭ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਧੀਵਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਚਨ,ਭਾਈ ਅੱਡਣਸ਼ਾਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਦੇਣ ਹੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। 

## ਬਚਨ ਸਾਈਂ ਲੋਕਾਂ ਕੇ: 
#### (ਸੰਤ ਬਚਨਾਵਲੀ) 
### ਬਚਨ ਗੋਬਿੰਦ ਲੋਕਾਂ ਕੇ 
ਅਸੰਮ ਜੀਵ ਮਾਇਆ ਕੀ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਮਹਿ ਸੂਤੇ ਪੜੇ ਹੈਂ। ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਪੁਰਖ ਇਸ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਤੇ ਜਾਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਜਾਗਿਆ ਹੈ ਤਿਨ ਕੇ ਹਿਰਦੈ ਮਹਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਕੇ ਭਜਨ ਰੂਪੀ ਖੇਤ ਜੰਮਿਆ ਹੈ। ਤਿਸ ਭਜਨ ਰੂਪੀ ਖੇਤ ਕਾ ਫਲ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਕਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਭਜਨ ਰੂਪੀ ਖੇਤ ਊਪਰ ਰਾਖੀ ਭਾਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਚਾਹੀਤੀ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਅਨਾਜ ਕੇ ਖੇਤ ਊਪਰ ਰਾਖੀ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਨ ਖਾਇ ਜਾਵਹਿੰ,ਸਕਤੇ ਨਾ ਵੱਢ ਲੇ ਜਾਵਹਿ,ਪੰਖੀ ਨਾ ਚੁਗਿ ਜਾਹਿ,ਸੂਕਰ ਨ ਉਖੇੜ ਡਾਰਹਿੰ,ਹਰਣ ਨਾ ਖਾਇ ਜਾਵਹਿ,ਸੋ ਐਸੇ ਹੀ ਭਜਨ ਕੇ ਖੇਤ ਕਾ ਨਾਸ-ਕਰਤਾ ਭੀ ਬਹੁਤ ਹੈਂ। ਭੋਗਹੁ ਰੂਪੀ ਪਸੂਅਹੰ ਤੇ ਰਾਖਿਆ ਚਾਹੀਤਾ ਹੈ। ਅਹੰਕਾਰ ਰੂਪੀ ਸਕਤੇ ਤੇ ਭੀ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੀਤੀ ਹੈ। ਸੰਕਲਪਹੰ ਰੂਪੀ ਪੰਖਅਹੁ ਤੇ ਰਖਿਆ ਚਾਹੀਤੀ ਹੈ।ਦੰਭ ਰੂਪੀ ਸੂਕਰ ਤੇ ਰਖਿਆ ਚਾਹੀਤੀ ਹੈ।ਪ੍ਰੋਜਨਹੁ ਰੂਪੀ ਹਰਣਹੁੰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੀਤੀ ਹੈ ਅਰ ਜਿਨਹੁ ਤੇ ਐਸੀ ਰਾਖੀ ਨ ਹਈ ਤਿਨਕਾ ਖੇਤ ਉਜੜ ਜਾਤਾ ਹੈ।
                   2
ਔਰ ਬਚਨ ਇਹੁ ਹੈ,ਕਿਸੀ ਸਾਧ ਸਿਉ ਸਾਧ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਆ ਜੋ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਏਕ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਹੈ ਕਿ ਕੋਊ ਔਰ ਭੀ ਹੈ?ਤਬ ਸਾਧ ਉਤਰ ਦੀਆਂ ਜੋ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਏਕ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਮੰਦਰ ਆਸਰੇ ਕਾਠ ਕੇ ਹੈ,ਕਿਸੀ ਅਸਥਾਨ ਮੰਦਰ ਕੇ ਕਾਠ ਥੰਭ ਹੋਇ ਖੜਾ ਹੈ ਕਿਸੀ ਅਸਥਾਨ ਕਾਠ ਬਰੇਡਾ ਹੋਇ ਖੜਾ ਹੈ। ਕਿਸੀ ਅਸਥਾਨ ਕਾਠ ਕੜੀਆਂ ਹੋਇ ਖੜਾ ਹੈ,ਕਿਸੀ ਅਸਥਾਨ ਕਾਠ ਤਖਤੀਆਂ ਹੋਇ ਖੜਾ ਹੈ। ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੇ ਨਾਮਹੁੰ ਕਰਕੇ ਕਾਠ,ਮੰਦਰ ਕਉ ਉਠਾਈ ਖੜਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਅਨੇਕ ਹੈਂ ਅਰੁ ਕਾਠ ਏਕ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਜਗਤ ਕੀ ਰਚਨਾ ਸਭ ਬੁਧਿ ਕੇ ਆਸਰੇ ਠਹਿਰਾਈ ਹੈ। ਆਸਰਾ ਰੂਪੀ ਜਗਤ ਕੀ ਬੁਧਿ ਹੈ।ਕਿਸੀ ਰਚਨਾ ਮਹਿੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਕੀ ਬੁਧਿ ਮਿਲੀ ਹੈ,ਕੋਊ ਰਚਨਾ ਈਸਵਰ ਕੀ ਬੁਧਿ ਇਸਥਾਪਨ ਕੀਨੀ ਹੈ।ਕਿਸੀ ਰਚਨਾ ਮਹਿ ਜੀਵਹੁ ਕੀ ਬੁਧਿ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਸੋਈ ਬੁਧਿ ਜਾਤਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਕੀ ਹੈ।ਤਾਂਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਹੀ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਹੂਆ,ਕਿਉਂ ਔਰ ਤੋ ਕੋਊ ਨਾ ਹੂਆ।
                   3
ਅਉਰ ਬਚਨ ਇਹੁ ਹੈ,ਜੈਸਾ ਆਪਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਹੈ ਤੈਸੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਕੀ ਰਚਨਾ।ਸੋ ਰਚਨਾ ਅਪਨੀ ਮਹਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਅਪਨਾ ਆਪ ਐਸੇ ਰਾਖਿਆ ਹੈ,ਜੈਸੇ ਪਰੇ ਮਹਿ ਨਿਹਕਲੰਕ ਰਾਖਿਆ ਹੂਆ ਹੈ,ਜੈਸੇ ਤਾਬੇ ਮਹਿ ਤਮੇਸਰ ਰਾਖਿਆ ਹੂਆ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਸਭ ਰਚਨਾ ਮਹਿ ਐਸੇ ਹੀ ਅਪਨਾ ਆਪੁ ਰਾਖਿਆ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਪਾਰੇ ਕੋ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾ ਨਿਹਕਲੰਕ ਪਾਰੇ ਸਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਈਤਾ। ਅਰ ਪਾਰਾ ਨਿਹਕਲੰਕ ਕਰ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਕਾਹੇ ਤੇ ਜੋ ਪਾਰੇ ਹੀ ਕੇ ਅਕਾਰ ਸਿਉਂ ਨਿਹਕਲੰਕ ਉਤਪਤਿ ਹੋਵਣਾ ਹੈ। ਪਾਰੇ ਤੇ ਇਤਰ ਨਿਹਕਲੰਕ ਉਤਪਤਿ ਨਹੀਂ ਹੋਵਣਾ। ਪਰ ਸਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਨਿਹਕਲੰਕ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਹੀ ਜੀਵਹੁੰ ਕਉ ਭੀ ਸਾਧਨਾ ਚਾਹੀਤੀ ਹੈ। ਜਬ ਜੀਵ ਸਾਧਨਾ ਕਰਹਿੰਗੇ ਤਬ ਹੀ ਨਿਹਕਲੰਕ ਰੂਪੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਪ੍ਰਗਟੇਗਾ। ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਕੀ ਰਚਨਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਕਹੇ ਹੈਂ।
                   4
ਅਉਰ ਬਚਨ ਇਹੁ ਹੈ,ਜਬ ਜਗਿਆਸੀ ਸੰਤਹੁੰ ਕੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕਰ ਕਰਤੂਤ ਵਿਖੇ ਲਿਆਂਵਦਾ ਹੈ,ਤਬ ਉਨ ਬਚਨੋਂ ਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਨ ਕੇ ਹਿਰਦੇ ਮਹਿ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕਰਤਤ ਵਿਖੇ ਨ ਲਿਆਇਆ,ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਹੋਇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਚਿਤ ਰਹਿ ਕੇ ਫੇਰ ਵਿਸਰ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ।
                   5
ਅਉਰ ਬਚਨ ਇਹੁ ਹੈ,ਭਲਿਆਈ ਮਨੁਖ ਦੀ ਇਹਨਾਂ ਚਹੁੰ ਬਸਤਾਂ ਮਹਿੰ ਹੈ:- ਏਕ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਕੀ। ਦੂਸਰੀ ਮਾਇਆਵਾਨਹੁ ਸਿਉਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ। ਤੀਸਰੀ ਗਰੀਬੀ। ਚਉਥੀ ਮਨ ਊਪਰ ਖਬਰਦਾਰੀ ਰਾਖਣੀ, ਜੋ ਕਰਮ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾ ਕਰੇ।
ਬਾਜੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ

ਬਾਜੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਵਾਰ ਜਾ ਗੌਰ ਕਹਿ ਕੇ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਬਾਜੀਗਰ ਸ਼ਬਦ ਫਾਰਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਬਾਜੀ ਹੈ। ਫਾਰਸ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਜੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਖੇਡ, ਤਮਾਸ਼ਾ, ਦਗਾ ਫਰੈਬ। ਪਰ ਫਾਰਸੀ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਸਬਦ ਬਾਜੀ ਬਾਜੀਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬੇਪਰਵਾਹੀ। 

ਬਾਜੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ

ਗਰਭਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਸਤਰੀ ਘਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕੜੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਵਿਚ ਪਿਆਜ, ਹਰੀ ਮਿਰਚ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ,ਲੂਣ,ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦਾ ਤੜਕਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
੧ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ 
੨ ਗੂੜਤੀ ਦੀ ਰਸਮ
੩ ਜੱਚਾ ਬੱਚਾ ਵਧਾਓਣ ਦੀ ਰਸਮ
੪ ਧਸਾਨ ਦੀ ਰਸਮ 
ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ 
            ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਬਾਜੀਗਰ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਨਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਰ ਬਾਜੀਗਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ 
ਜਾਤੀ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਣ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜਾਂਗੜ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਬਾਜੀਗਰ ਕਬੀਲਿਆ ਦੇ ਵਿਆਹ ਉਤੇ ਘੋੜੀਆਂ ਜਿਆਦਾ ਗਾਈਆ ਜਾਦੀਆ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਕਬੀਲੇ ਦੀਆ ਔਰਤਾ ਨੇ ਆਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 
ਮੌਤ ਸੰਬੰਧੀ ਰਸਮ 
           ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਆਪਣਾ ਪਿਛਾ ਮਾਰਵਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਵਾੜੀ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਓਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦਫਨਾਉਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਪਾਓਦੇ ਹਨ। 
                       ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਾਜੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੌਰ ਤਰੀਕਿਆ ਨਾਲ  ਕੀਤਾ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਕ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੀਕਰੇਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੁ ਚੀਜਾ ਖੁੱਲ ਕੇ ਨਹੀ ਦੱਸੀਆ ਹੁੰਦੀਆ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੂੰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਪਰ ਹਰ ਸਮਾਜ 'ਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕੌਮ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜਨ ਸਮੂਹ ਜਿਹੜਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈੇ, ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।[1] ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤੇ, ਰੁਤਬੇ, ਜਮਾਤ, ਧਰਮ ਤੇ ਅੱਗੋਂ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਪ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਾਂਝ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣ ਤੱਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਤੱਤ ਮਿਲ ਕਰ ਮੂਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰਤਿਤਵ ਬਣਦੇ ਹਨ।[2]

ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ  
ਲੇਖਕ
ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ
ਦੇਸ਼
ਭਾਰਤ
ਭਾਸ਼ਾ
ਪੰਜਾਬੀ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤਾਰੀਖ
ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 1987 ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 2012
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ	
ਸਭਿਆਚਾਰ: ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ	
ਅੰਗ	
ਲੱਛਣ	
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ	ਸੋਧੋ
ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੱਗ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਧੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ-ਵਿਧੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੀ 'ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਸਤ' ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਧਿਐਨ ਇਕਾਈ ਮੰਨ ਕੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਵੀ। ਪਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਿਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਰਵਰਗ ਉਹੀ ਹੋ ਨਿਬੜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਤਿਮਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਵਿਚਾਰੇ ਗਏ ਹਨ: ਭਾਵ ਲੋਕਾਚਾਰ, ਸਦਾਚਾਰ, ਤਾਬੂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰਲ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਮੁਲੰਕਣ-ਮੁਕਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ	ਸੋਧੋ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਪੇਖ ਸਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਹ ਏਡੀ ਵੱਡੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਹ ਪ੍ਕਿਰਤੀ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹੋਂਦ ਚੌਖਟਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਖੜੀਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਖਿੰਡਾਅ ਦੇ ਅਮਲ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਟਿਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਬੰਧੰਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ-ਖੇਤਰ	
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ	
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਰੋਤ	ਸੋਧੋ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਕਾਲਜ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ

ਅੱਠ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਪਾਵਨ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਕਾਲਜ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਵਨ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿੱਪੀ ਦਾ ਦੈਵੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੱਲ ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ।ਇਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਬਾਬਾ ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ।ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਮਾਣਯੋਗ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਧੀਨ ਸੁਚੱਜੀ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਦੇ ਨਵੀਨ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਸਿਰਜ ਰਹੀ ਹੈ ।ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੀ.ਏ. ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਆਰਟਸ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਦੂਰ ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਸਦਕਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਦੀ ਹਰੇਕ ਦਿਸ਼ਾ (ਸਟਰੀਮ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਡਿਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਰਸ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ।ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਐਮ. ਏ. ਪੰਜਾਬੀ, ਐਮ. ਐਸ. ਸੀ. (ਆਈ.ਟੀ) ਤੇ ਪੀ. ਜੀ. ਡੀ. ਸੀ. ਏ.,  ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬੀ. ਏ., ਬੀ.ਐੱਸ. ਸੀ. (ਨਾਨ ਮੈਡੀਕਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ, ਇਕਨਾਮਿਕਸ), ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ (ਆਈ.ਟੀ), ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. (ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜਾਈਨਿੰਗ), ਬੀ.ਸੀ.ਏ., ਬੀ.ਬੀ.ਏ., ਅਤੇ ਬੀ. ਕਾਮ. ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵੀ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ੀਨ, ਆਰ.ਏ.ਸੀ (ਰੈਫਰੀਜਿਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ), ਡੀ.ਸੀ.ਏ. ਅਤੇ ਸiਟੱਚਿੰਗ ਐਂਡ ਟੇਲਰਿੰਗ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਜ ਕੋਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ, ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਲੈਬ, ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਲੈਬ, ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ ਲੈਬਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।==ਹਵਾਲੇ==
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਕਰਤਾਰਪੁਰ

ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮਾਣਮਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸਰਸਰੀ ਨਜਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸਵ: ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਣਥਕ ਘਾਲਣਾ ਸਦਕਾ 1987 ਵਿਚ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈ ।ਅਜੋਕੇ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ  ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਸਕੂਲ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ।ਇਹ ਸਕੂਲ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇ ਦੇ ਹਾਣੀ ਬਨਾਊਣ ਲਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ  ਸਕੂਲ ਲੋੜਵੰਦ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੂ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਨਿਸ਼ਾਨ ਏ ਸਿੱਖੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ

ਇਲਾਕਾ ਨਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਰਹਿਨਮਾਈ ਹੇਠ, ਸ੍ਰ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਠਕਰਾਲ (ਸਿੰਗਾਪੁਰ) ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਸਿੱਖੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ 15 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਰੱਖੀ ਗਈ।ਇਹ ਸਕੂਲ ਨਿਸ਼ਾਨ – ਏ- ਸਿੱਖੀ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਅਧੀਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ 6 ਏਕੜ ‘ਚ ਸੀ.ਬੀ.ਐਸ.ਈ ਨਵੀ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਇਹ ਸਕੂਲ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ  ਸਿੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਨਵੀਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ,ਸਾਇੰਸ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ , ਮੈਥ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ, ਸਮਾਰਟ ਕਲਾਸਾਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਸਾਡਾ ਸਕੂਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅੰਦਰਲੀ ਕਲਾਤਮਿਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸੇਧ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ,ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਆਦਿ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਿਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਕਲਾ ਭਵਨ(ਅ੍ਰਠ ੍ਰੌੌੰ) ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ  ਗਿਆ।ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉੱਚ-ਯੋਗਤਾ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਪਨ ਅਮਲਾ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ

ਬਾਜੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ 

ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਮਹਾਂ ਪੰਚਾਇਤ ਨੂੰ 'ਢੋਆ'  ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਂ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਝਗੜੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਸਧਾਰਨ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 5-7 ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਪੰਚਾਇਤ ਜਿਸਨੁੰ ਕਿ ਢੋਆ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੰਚਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 7 ਤੋਂ 9 ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਓ ਪੈਂਚ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੋਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਗੋਤਰ ਅਤੇ ਧਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਉੱਚੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਰਾਦਰੀ ਵੱਲੋਂ ਪਰਖ਼ੇ ਹੋਏ ਪੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਚਾਇਤ ਜਾਂ ਢੋਆ ਝਗੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਲਈ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਥਾਂ ਤੇ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਢੋਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਮੁਦਈ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਪੈਂਚਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਚਾਇਤ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਉਜਾੜ ਕਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਹੀ ਮਾਹੌਲ ਬੜੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  

ਢੋਅ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਚਿੱਟਾ ਲਿਬਾਸ ਅਤੇ ਮੁਗਲਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਢੋਅ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂੰਢੇ ਖੂੰਢੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹਨ। ਖੂੰਢੇ ਖੂੰਢੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਝਗੜੇ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਜਾਂ ਝਗੜੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਖੂੰਢੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਗੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਛਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਯ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਪੰਚਾਂ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਢੋਅ ਵਿੱਚ ਹੋਛੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਬਦਨਾਮ ਵਿਅਕਤੀ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਧਿਰ ਬਨਣ ਜਾਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਢੋਅ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੈਂਚਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕਦਮ ਘੂਰ ਕੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦਾ ਹੀਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। 

ਉਂਝ ਪੰਚਾਇਤ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮੈਂਬਰ ਬਹੁਤ ਸਿਆਣੇ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਹੁੱਕੇ ਅਤੇ ਬੀੜੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁੱਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲਦੀ ਰੰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਬੀੜੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਭਰਭੂਰ ਵਰਤੋ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁੱਕਾ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਢੋਅ ਨੇੜਲੇ ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ। ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਜ਼ਿਆਦਤਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਹੀ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਢੋਅ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਇੱਥ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਵੀ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਝਗੜੇ ਜਾਂ ਜੁਰਮ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਢੋਅ ਵਿੱਚ ਹਰ ਗੋਤਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਮੁੱਢ ਕਦੀਮ ਤੋਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬਾੂੀਗਰ ਮਹਾਂਪੰਚਾਇਤ ਢੋਅ ਤੇ ਬਦਲਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 

ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝਗੜੇ ਢੋਅ ਦੁਆਰਾ  ਹੀ ਨਿਪਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬਾਹਰਲੇ ਕੁਝ ਕੁ ਝਗੜੇ ਜਿਹੜੇ ਪੈਂਚਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਜਿਹੇ ਝਗੜੇ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਕਚਹਿਰੀ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਹਨਾਨ ਮੌਲ੍ਹਾ

**ਹਨਾਨ ਮੌਲ੍ਹਾ** (ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 1946) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਾਵੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉਲੂਬੇਰੀਆ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਅੱਠ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ( ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ) ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) (ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ)) ਦਾ ਇੱਕ ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਹਨਾਨ ਮੌਲ੍ਹਾ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 1946 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਾਵੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਾਸਿਚਮ ਬੌਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਬਦੁੱਲ ਲਤੀਫ ਮੌਲ੍ਹਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਜਮੀਲਾ ਖਤੂਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਦੇ ਘਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਚੇਂਗੈਲ ਜੂਨੀਅਰ ਮਦਰੱਸੇ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 16 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਅਣਵੰਡੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਸੀ ਪੀ ਆਈ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1964 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੀ ਪੀ ਆਈ (ਐਮ) ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ 
ਹਨਾਨ ਮੌਲ੍ਹਾ 1980 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਯੂਥ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਡੀਵਾਈਐਫਆਈ) ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸੀ ਪੀ ਆਈ (ਐਮ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, 1982 ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ, 1986 ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ 21 ਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ (ਏ.ਆਈ.ਕੇ.ਐੱਸ.) ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ (2012 ਤੋਂ) ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਕਿਸਾਨ ਮੁਕਤੀ ਮਾਰਚ, ਦਿੱਲੀ (2018)    ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ (2020) ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬਾਰਾਂ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।  

## ਚੋਣ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੌਲਾ 1980 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਠ ਵਾਰ ਉਲੂਬੇਰੀਆ ਹਲਕੇ ਦੀ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਪਰ 2009 ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਉਹ 7 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 14 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਵਕਫ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਸਾਲ 1982 ਵਿੱਚ ਮੈਮੂਨ ਅੱਬਾਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਇਕ ਬੇਟੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀਵਨੀ ਸਕੈੱਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ
ਨਟ ਕਬੀਲਾ

## ਨਟ ਕਬੀਲਾ 
       "ਨਟ" ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਟਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ ਨਾਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਹੈ।ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨਟ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੱਚਣ,ਦਿਖਾਉਣ,ਕੰਬਣ, ਸੰਗਯਾ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯਕਾਵਯ  ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਟ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਦੋਵੇਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤੇਗਤ ਨਾਮ ਹਨ। ਨਟ ਕਬੀਲਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤੇਗਤ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਟ ਇਕ ਜਾਂਬਾਜ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਕਬੀਲਾ ਹੈ,ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਖ਼ੂਨੀ ਝੜਪਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਜਾਨ ਮਾਲ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਲੋਕ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।ਨਟ ਦੇ  ਕਲਾ ਕਰਤੱਬ ਰੱਸੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਖੋਦੀ ਤੋਂ ਕੁੱਦ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਦੀਆਂ ਖਤਰਨਾਕ ਛਾਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਟ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰੱਸੀ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਰਾਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

         ਨਟਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤ ਘਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਖੜੇ ਹੋਏ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਨ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹੀ ਧਾਰਨਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਨਟਾਂ ਦੇ ਆਦਿਕਾਲੀ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਪਿਛ ਝਾਤ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਆਦਿਕਾਲੀ ਜੰਗਲੀ ਕੌਮਾਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂ ਵੀ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ੀ ਹੰਢਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

      ਨਟ ਜੰਗਲੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੁੱਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।ਅੱਜ ਵੀ ਨਟ ਲੋਕ ਗਧੇ ਗਧੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਲੱਦੀ ਇਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਲੋਕ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਕੂਚ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਆਪਣਾ ਪਸ਼ੂ ਪਠੋਰਾ ਅਤੇ ਮੁਰਗੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਵੀ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।ਨਟ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤਾਂ ਇਸ ਕਦਰ ਭਾਰੂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਖਾਨਾਬਦੋਸੀ਼ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੰਢਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਨਟ ਕਲਾ ਲਈ ਚੰਗੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀਆਂ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਇਹ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ,ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਲਾਇਆ ਵਿਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

          ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਟਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੂਜੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਦੀ 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਨਟਾਂ ਦੀ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਇਕੱਤਰ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ  ਲੋਕ ਪਛੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਨਦੀਆਂ , ਨਹਿਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਰੋਹੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਛਪਰੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਟ ਆਪਣਾ ਪਿੱਛਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ,ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਪ੍ਰਸਿਧ ਰਾਜਪੂਤ ਯੋਧੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦੇ ਹਨ।

   ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਅੈਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਟਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸਭਿਆਚਰ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਸਬੰਧੀ ਸਾਰੀ ਤਸਵੀਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਇਹ ਲੋਕ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਜਿੱਥੇ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ੀ ਹੰਢਾ ਰਹੇ ਹਨ,ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਣਖ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਜੰਗਾਂ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਲੰਘਣਾ ਪਿਆ ਹੈ।ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰੂਪੋਸ਼ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ ਜਰਾਇਮ ਪੇਸ਼ਾ ਐਕਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਐਧਰ ਓਧਰ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ  ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁਕੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਰੰਗੀ ਸਭਿਆਚਰ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਕਬੀਲੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਪਦਮਾਵਤੀ ਰਾਓ

**ਪਦਮਾਵਤੀ ਰਾਓ** (ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ **ਅਕਸ਼ਥਾ ਰਾਓ** ਵਜੋਂ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਕਵਿਤਰੀ, ਨਰਤਕੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ।   ਉਹ ਆਪਣੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਨਦਾਨੋਂਦੂ ਕਾਲਾਡਲੀ (1978), ਪਰਦੇਸ (1997), ਪਦਮਾਵਤ (2018) ਅਤੇ ਤਾਨਾਜੀ (2020) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪਦਮਾਵਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨਾਗ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
; ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ

ਰਾਓ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 1978 ਦੀ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ ਓਨਦਾਨੋਂਡੂ ਕਾਲਾਡਲੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1981 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮ ਗੀਤਾ ਵਿਚ ਗੀਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਰਦੇਸ ਅਤੇ ਪਦਮਾਵਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਤੀਨ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਿਭੂ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਉਸ ਨੇ 2020 ਵਿਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਤਾਨਾਜੀ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਮਾਂ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

; ਥੀਏਟਰ ਕਰੀਅਰ

ਰਾਓ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਗ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਮਾਲਗੁੜੀ ਦਿਵਸ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਉਸੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਥੀਏਟਰ ਕਰੀਅਰ ਵਿਚ ਰਾਓ ਨੇ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ, ਐਮ ਐਸ ਸਤੀਯੁ, *ਰਮੇਸ਼ ਤਲਵਾੜ*, *ਸ਼ੌਕਤ ਆਜ਼ਮੀ*, *ਏ ਕੇ ਹੰਗਲ*  ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਉਸ ਦੀ ਥੀਏਟਰ ਰਚਨਾ *ਕਿਚਨ ਕਵਿਤਾਵਾਂ*  ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।   

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

alt=ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜਿਲਦ|thumb|ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਜਿਲਦ
**ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਉਮਾ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1943 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਤਤਕਰਾ 
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ 16 ਲੇਖ ਹਨ :-

# ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ
# ਖ਼ੁਸ਼ੀ
# ਪੂਰਨ ਭਾਈਚਾਰਾ
# ਪਿਆਰ
# ਲਿੰਗ-ਗਿਆਨ
# ਵਿਆਹ
# ਜੀਵਨ ਜਾਚ
# ਰੋਟੀ ਵੇਲਾ
# ਈਰਖਾ
# ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦਾ ਹੁਨਰ
# ਕਾਮਯਾਬੀ
# ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
# ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕੀ ਹੈ ?
# ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮਾਰਗ
# ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ
# ਮੌਤ-ਦੇਵ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 'ਕਾਮਯਾਬੀ' ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਲੇਖ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਓ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਵਾਧੂ ਵਿਸਤਾਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਮਨੋਰਥ 
ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ 28 ਫ਼ਰਵਰੀ 1943 ਨੂੰ ਜੋ ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖੀ ਉਸ ਵਿਚ ਰਚਨਾ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨਿਰਮਲੇ ਸੰਤ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਜਗਿਆਸਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਜੀ ਸੀ – ‘ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਆਦਰਸ਼ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।’ ਇਸ ਪੁੱਛ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਜੋਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ।ਲੇਖਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੈ ਕਿ “ਜੀਵਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਨੱਈਆ ਜੇ ਸਾਵੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਛੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਛੁਲ੍ਹਕ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਵਿਗੜੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਵੀ ਲੱਦਿਆ ਜਾਏ; ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅੱਗਾ ਪਿੱਛਾ, ਸੱਜਾ ਖੱਬਾ ਜੇ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਉਲਾਰ ਹੋ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਭਾਰ ਲੱਦਣਾ ਤੇ ਕਿਤੇ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਖ਼ਾਲੀ ਉਲਟੂੰ ਉਲਟੂੰ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ ਤੇ ਚੱਪੇ ਚੱਪੇ ਉੱਤੇ ਸਾਡਾ ਤ੍ਰਾਹ ਨਿਕਲਦਾ ਰਹੇਗਾ।” ਫਿਰ ਸੱਤਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਛਪਣ ਵੇਲੇ 27 ਜੁਲਾਈ 1959 ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਇਕ ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ 1964 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ 22 ਅਕਤੂਬਰ1964 ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਗਾਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਾਵਾਂ ਪੱਧਰਾ ਰਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਜੇ ਅਸੀਂ ਗਿਣੀ ਮਿਥੀ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਅਗਲੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਗਿਲਾ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਤੌਖਲਾ ਸਾਨੂੰ ਸਾਵਾਂ ਪੱਧਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇ ਸਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਅਸੀਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇ ਸਾਡੇ ਅਮਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇ ਅਮਲਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਵੱਡ-ਰਾਜ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ... ਤਕਦੀਰ ਕੀ ਹੈ? ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬਣਿਆ ਤਣਿਆ ਚਾਲਚਲਣ। ਜੇ ਇਹ ਸਾਵਾਂ ਪੱਧਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤਕਦੀਰ ਵੀ ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਗਰਾਹਾਂ

**ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਗਰਾਹਾਂ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ, ਦਾ ਜਨਮ 1945 ਵਿੱਚ ਸੁਨਾਮ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਰਾਖੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕੋਕਰੀ ਕਲਾਂ

**ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਂਘ ਕੋਕਰੀ ਕਲਾਂ** (ਉਮਰ 70 ਸਾਲ) ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਕਰੀ ਕਲਾਂ ਨਿਵਾਸੀ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਏਕਤਾ (ਉਗਰਾਹਾਂ) ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ  ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਆਰਜ਼ੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਲੀਡਰ
ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਏਕਤਾ) ਉਗਰਾਹਾਂ

**ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਏਕਤਾ) ਉਗਰਾਹਾਂ** ਪੰਜਾਬ,ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਸਾਲ 2002 ’ਚ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈ।  ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਗਰਾਹਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ,ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਜੇਠੂਕੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕੋਕਰੀ ਕਲਾਂ  ਇਸ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹਨ।

## ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ 
* ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਕਰਜ਼ਾ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਰਜ਼ਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਕਰਜ਼ਾ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਹੋਵੇ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
* ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਸਤੀਆਂ ਹੋਣ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਹੱਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ-ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਹੋਵੇ। ਕਿਸਾਨ-ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇਪੱਧਰ ਦਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸਾਨ-ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
* ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਲਾਗੂ ਕੀਤੂ ਜਾਵੇ। ਲਾਗਤ ਕੁੱਲ ਖ਼ਰਚਾ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦਾ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 
* ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤਿ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਇਓਗੈਸ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੌਜੈਕਟ ਲਾਏ ਜਾਣ। 
* ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਜੋਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮਿਲੇ, ਰਹਿਣ ਲਈ ਦਸ ਮਰਲੇ ਦਾ ਪਲਾਟ ਮਿਲੇ, ਮਗਨਰੇਗਾ ਤਹਿਤ ਸਾਲ ’ਚ 300 ਦਿਨ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਿਲੇ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲਣ।। ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਪੂਰੀ ਖੇਤੀ ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਅਤੇ ਵਾਹੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਹਥਿਆ ਕੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਖੇਤੀ ਫਾਰਮ ਉਸਾਰਨ ਦੇ ਸੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਵਰੰਟ ਹਨ। 
*ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂਂ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੀਆਂਂ ਕਿਸਾਨ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ
ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਚਾਲ਼ੀ ਨੇਮ

***ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਚਾਲ਼ੀ ਨੇਮ***  ਤੁਰਕੀ ਲੇਖਿਕਾ ਐਲਫ਼ ਸ਼ਫ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮਾਰਚ 2009 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਰੂਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਸ਼ਮਸ ਤਬਰੀਜ਼ੀ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਮਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੁਆਰਾ ਸੂਫੀ (ਰਹੱਸਵਾਦੀ) ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ 750,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਆਂ ਸਨ।

## ਸਾਰ 
"ਨਾਵਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾਵਲ, *ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਚਾਲ਼ੀ ਨੇਮ* ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੋ ਬਹੁਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਝਲਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।"  ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ, ਐਲਾ ਨੂੰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ *ਸਵੀਟ ਬਲਾਸਫਮੀ* ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.  ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਵੀ ਰੁਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼ਮਸ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਸ਼ਮਸ ਦੇ *ਪਿਆਰ ਦੇ ਚਾਲੀ ਨਿਯਮਾਂ* ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਹਾਣੀ ਅਸਲ ਵਿਚ "ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ"।

## ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ
ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ 2022 ਵਿੱਚ ਆੱਟਮ ਆਰਟ, ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਛਾਪਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਨਵਨੀਤ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਨੁਵਾਦਕ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਰਕੰਦੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ 24 ਸਾਲ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2009 ਦੇ ਨਾਵਲ
ਖ਼ੂਨੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ

**ਖ਼ੂਨੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ** ( ਉਰਦੂ خونی دروازہ),ਜਿਸ ਨੂੰ **ਲਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਮਾਰਗ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ 13 ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਕੋਟਲਾ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦਾ ਦੁਆਰ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਰਣ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਖ਼ੂਨੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਤੱਦ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ  -  ਬਹਾਦੁਰਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਦੇ ਬੇਟਿਆਂ ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਗ਼ਲ ਅਤੇ ਕਿਜਰ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਅਬੂ ਬਕਰ  -  ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਨਰਲ ਵਿਲੀਅਮ ਹਾਡਸਨ ਨੇ 1857 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਜਾਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਆਤਮਸਮਰਪਣ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿਲੀਅਮ ਹਾਡਸਨ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  22 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਮਾਯੂੰ  ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਤੋਂ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਰੋਕਿਆ, ਨਗਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾਗ਼ ਕੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਕੇ ਕੋਤਵਾਲੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਾਬੁਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਹੋਈਆਂਹੋਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ-

* ਅਕਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਜਹਾਂਗੀਰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ, ਅਕਬਰ ਦੇ ਕੁਝ ਨਵਰਤਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਨਵਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਬਦੁੱਲ ਰਹੀਮ ਖਾਨੇ-ਖਾਨਾ ਦੇ ਦੋ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਇਥੇ ਸੜਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 
* ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਗੱਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। 
* ਜਦੋਂ 1739 ਵਿਚ ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖ਼ੂਨ ਵਗਿਆ।  ਪਰ ਕੁਝ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਖ਼ੂਨ-ਖਰਾਬਾ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਦੇ ਦੜੀਬਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਵਾਪਰਿਆ। 

ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਖ਼ੂਨੀ ਦਰਵਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ 1858 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਿਆ।

## ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 
ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਹੋਏ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਇਥੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਦਸੰਬਰ 2002 ਵਿਚ ਫਿਰ ਬਦਨਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਥੇਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਯਾਦਗਾਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਇਹ ਦਰਵਾਜਾ 15.5 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਆਰਟਜਾਈਟ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਪੌੜੀਆਂ ਵੀ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। 

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Khuni Darwaza Front view.jpg|ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ
ਤਸਵੀਰ:Khuni Darwaza front view, details.jpg|ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ
ਤਸਵੀਰ:Khuni Darwaza side.jpg|ਪੱਖ ਤੋਂ
ਤਸਵੀਰ:Khuni Darwaza rear view, Delhi.jpg|ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਗੁਣ ਪ੍ਰਸਾਦ

## ਪ੍ਰਸਾਦ 
ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ, ਸਰਲਤਾ ਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕਤਾ ਦਾ ਗੁਣ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨਮੲੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਸੰਚਾਰ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸਦੇ ਵਾਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੇ ਭਾਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਂਤਮੲੀ ਗੰਭੀਰ ਭਾਵ ਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾਂ,ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ/ਅਖਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਮੁਹਾਵਰੇ/ਅਖਾਣ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਅਰਥ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਵਰਤੋਂ ਬੜਾ ਅਨੁਕੂਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਦਮ ਲੋਕ ਨੇੜਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਰਚਨਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੋਣ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਮੈਤ੍ਰੀ-ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਗਟਾਉ, ਗੋਰਵਮੲੀ ਭਾਸ਼ਾਂ ਆਦਿ ਪੱਖਾਂ ਉਪਰ ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਲੇਖਕ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗੁਣ ਮੰਨੇ ਗੲੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।

## ਗੰਭੀਰਤਾ 
ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਲੇਖਕ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾੲੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅੰਸ਼ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ, ਸੰਗਠਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਂਹੀ ਸੂਤਰਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬੜੀ ਗਹਿਰਾੲੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਥੇ ਸ਼ੇਖੀ ਤੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

## ਵਿਸ਼ਾਦ 
ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਦ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਮਾਨਸਿਕ ਚਿਤਰਣ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਵਿਰੱਕਤੀ 
ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਦੁਖਿਤ ਘਟਨਾ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਿਰਾਰਥਕ ਦੱਸ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ 
ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ, ਚਟਕੀਲਾ/ਭੜਕੀਲਾ ਢੰਗ, ਹਾਸਾ- ਠੱਠਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਦਿ।

## ਸੰਜੀਵਤਾ 
ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਭਾਵ ਦਾ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤਵਿਕ ਚਿਤਰਣ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲੈ ਆਉੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੜਾ ਸੰਜੀਵ ਬਣਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਤਪਾਦਕਤਾ 
ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸਜੀਵ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਪਾਠਕ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਤੇ ਮੁਗਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਰਕ/ਦਲੀਲ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਲਤਾ,ਸੁਭਾਵਕਤਾ, ਉਲਾਸ, ਲਲਿਤ, ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾ, ਚੁਸਤ ਵਾਕ-ਬਣਤਰ, ਗੋਰਵਤਾ,ਵਿਆਕਰਣਕ ਸ਼ੁਧਤਾ, ਵਾਕ ਤਰਤੀਬ ਆਦਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਣ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਲਤਾ, ਸੁਭਾਵਕਤਾ, ਉੱਲਾਸ, ਲਲਿਤ, ਉਯਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾ, ਚੁਸਤ ਵਾਕ-ਬਣਤਰ, ਗੋਰਵਤਾ, ਵਿਆਕਰਣਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਵਾਕ ਤਰਤੀਬ ਆਦਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਣ ਹ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬਚਾਉ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਕੁਝ ਪੱਖ

• ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਸਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਏ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੇਲੋੜੇ ਸਮਾਸ ਬਣਾਏ ਜਾਣ।

• ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਏ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਚਲਿਤ‌ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ ਜਾੲੇ।

• ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ, ਅਪ੍ਰਚਲਿਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਦੋਸ਼ਪੂਰਣ ਹੈ।

• ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਅਜਨਬੀ ਤੇ ਅਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੂਪਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਏ।

• ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕਰਣਕ ਅਸ਼ੁਧੀਆਂ, ਕ੍ਰਮਦੋਸ਼, ਅਸਪੱਸ਼ਟਤਾ, ਧੁੰਧਲਾਪਨ, ਰੁੱਖਾਪਨ, ਅਵੈਧ ਵਰਤੋਂ, ਸਥਾਨਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਆਦਿ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਦੋਸ਼ਪੂਰਣ ਪੱਖ ਹੈ।

#
##
##
## ↑ ਡਾ. ਗੁਰਨਾਇਬ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ. *ਵਾਰਤਕ ਸਿਧਾਂਤ*. ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ. p. 43. ISBN 978-81-302-0460-4.
# ↑ ਡਾ. ਗੁਰਨਾਇਬ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ. *ਵਾਰਤਕ ਸਿਧਾਂਤ*. ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ. p. 43. ISBN 978-81-302-0460-4.
ਮੁਹੰਮਦ ਕਿਬਰੀਆ

**ਮੁਹੰਮਦ ਕਿਬਰੀਆ** (  - 7 ਜੂਨ 2011) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1983 ਵਿਚ ਏਕੁਸ਼ੀ ਪਦਕ ਅਤੇ 1999 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ।  

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਕਿਬਰੀਆ ਨੇ1950 ਵਿਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤੀ। 1951 ਵਿਚ ਉਹ ਢਾਕਾ ਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨਵਾਬਪੁਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਕਿਬਰੀਆ 1951 ਵਿਚ ਢਾਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵਾਬਪੁਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 1954 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜ਼ੈਨੂਲ ਆਬੇਦੀਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਬਰੀਆ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟਸ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਫਾਈਨਲ ਆਰਟਸ, ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ) ਵਿਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ। 

ਕਿਬਰੀਆ ਨੇ 1959 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਕਲਾ ਦੀ ਟੋਕਿਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਸਟਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਕਾਲੀ ਅਭਿਆਸੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

## ਮੌਤ 
ਕਿਬਰੀਆ ਦੀ ਢਾਕਾ ਦੇ ਲੈਬਏਡ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ 7 ਜੂਨ 2011 ਨੂੰ 82 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਬੁਲਬੋਨ ਓਸਮਾਨ

**ਬੁਲਬੋਨ ਓਸਮਾਨ** (ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ 1940) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 1973 ਵਿਚ ਬੰਗਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਓਸਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ 1940 ਨੂੰ ਹਾਵੜਾ ਦੇ ਝਮਾਤੀਆ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਸ਼ੌਕਤ ਓਸਮਾਨ ਅਤੇ ਸਲੇਹਾ ਓਸਮਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬੇਟਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਯੇਫੇਸ਼ ਓਸਮਾਨ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। 

ਓਸਮਾਨ ਦਾ ਜੱਦੀ ਘਰ ਹੁਗਲੀ ਦੇ ਸਬਲਸਿੰਘਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਰਕੰਡਾ

**ਸਰਕੰਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Saccharum spontaneum**; ਜੰਗਲੀ ਗੰਨਾ, ਜਾਂ ਕੰਸ ਘਾਹ) ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਘਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਘਾਹ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਚਾਈ, ਫੈਲੀਆਂ ਰਾਈਜ਼ੋਮੈਟਸ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਨੇਪਾਲ, ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਰੇਂਜ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਟੇਰਾਈ-ਡੁਆਰ ਸਵਾਨਾ ਅਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਭੂਮੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕਨਸ ਘਾਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਰਹੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਗਾਦ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ ਸਟੈਂਡ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ। ਕੰਸ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਭਾਰਤੀ ਗੈਂਡੇ (*Rhinoceros unicornis*) ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ, ਕੰਸ ਘਾਹ ਦੀ ਕਟਾਈ ਛੱਤਾਂ ਜਾਂ ਵਾੜ ਵਾਲੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਸਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ (ਨਦੀਨ) ਬਣਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਨਾਮਾ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ 
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਦੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਲੀ ਅਤੇ ਫਾਲਤੂ ਥਾਵਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਜਾਂ ਛੱਪੜਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲੰਬੇ ਤੇ ਬਰੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦੇ ਤਣੇ ਸਿਰਕੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਣੇ (ਸੂਲਾਂ) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਵਰਣਨ 
ਇਹ ਪਲਾਂਟ *ਸੈਕਰਮ ਆਫਿਸਿਨਾਰਮ*, ਇੱਕ ਪਾਲਤੂ ਗੰਨੇ ਨਾਲ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੇ *ਸੈਕਰਮ ਬਾਰਬੇਰੀ* ਅਤੇ *ਸੈਕਰਮ ਸਾਈਨੈਂਸ* ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਪੀਸੀਜ਼-ਸਬੰਧਤ ਅਨਾਥ ਜੀਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ, *ਸੈਕਰਮ ਸਪੌਂਟੇਨਿਅਮ* ਬਾਇਓਟਿਕ ਤਣਾਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੇਮੇਟੋਡਜ਼, ਫੰਜਾਈ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਬਾਇਓਟਿਕ ਤਣਾਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਠੰਡੇ, ਸੋਕਾ, ਖਾਰੇਪਣ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਾਟ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਟਾਈਗਰੇ ਟਕਰਾਅ

**ਟਾਈਗਰੇ ਟਕਰਾਅ** ਇਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਹੈ ਜੋ ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿਚ ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਟਾਈਗਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਪੱਖ ਹਨ: ਟਾਈਗਰੇ ਖੇਤਰੀ ਸਰਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਟਾਈਗਰ ਪੀਪਲਜ਼ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ (ਟੀਪੀਐਲਐਫ) ਕਰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਈਥੋਪੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸ (ਓ.ਐੱਨ. ਐੱਫ. ਐੱਫ.), ਅਫਾਰ ਅਤੇ ਅਮਹਾਰਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫ਼ੌਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਏਰੀਟਰੀਅਨ ਰੱਖਿਆ ਫੋਰਸ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਮਿਲਟਰੀ ਗੱਠਜੋੜ।

ਜਦੋਂ ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਅਬੀ ਅਹਿਮਦ 2018 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ। ਈਥੋਪੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਹੈਲੇਮਰਿਅਮ ਡੇਸਲੇਗਨ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੀਪੀਐਲਐਫ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਚਿੰਤਤ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਹਰਕਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੀਪੀਐਲਐਫ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਥੋਪੀਆਈ ਸੰਸਦ, ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਟੀਪੀਐਲਐਫ, ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਸਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਿ 30 ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਈਥੋਪੀਆ 'ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਸੀ, ਨੇ ਨਵ ਪਾਰਟੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਅਬੀ ਅਹਿਮਦ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਕਾਰਨ 29 ਅਗਸਤ 2020 ਰੱਖ ਕੇ 2021 ਤੱਕ ਇੱਕ ਨਜਾਇਜ਼ ਹਾਕਮ ਬਣ ਗਿਆ।

ਟੀਪੀਐਲਐਫ, ਚੇਅਰਮੈਨ ਡੈਬ੍ਰੇਟਸਨ ਗੇਬਰਿਮਾਈਕਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਟਾਈਗਰੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਚੋਣਾਂ ਵਜੋਂ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਟਾਈਗਰੇ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। 

4 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਇਥੋਪੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਮਾਂਡ ਹੈਡਕੁਆਟਰਾਂ ਤੇ ਟੀਪੀਐਲਐਫ ਦੁਆਰਾ ਕਥਿਤ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ਹਿੰਸਾ ਵੱਲ ਵਧ ਗਈ। ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਦਾਇਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਟੀਪੀਐਲਐਫ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਏਰੀਟਰੀਆ ਵਿਖੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੈਰੇਜ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਏਰੀਟਰੀਆ ਨੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੁਵਾਂਢੀ ਅਮਹਾਰਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੀਪੀਐਲਐਫ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਸੰਘੀ ਬਲਾਂ ਨੇ 28 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਟਾਈਗਰੇਰੀਅਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੇਕੇਲੇ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੀ ਨੇ ਟਾਈਗ੍ਰੇ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ‘ਓਵਰ’ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਟੀਪੀਐਲਐਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਗੇ। 

thumb| ਟਾਈਗਰੇ 'ਤੇ ਆਰੰਭੀ ਗਈ ਜੰਗ ਵਿਰੁੱਧ ਬਰੱਸਲਜ਼ ਵਿਚ ਟਾਈਗ੍ਰੇਯਨ ਅਤੇ ਏਰੀਟਰੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਏਨਾ ਸਰਲ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਵਰਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤਕਾਰੀ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਦੇ ਦੋ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕੋ,ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੂਪ ਕਾਇਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸੁਭਾਵਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ, ਉਚਾਰਨ, ਸ਼ਬਦ-ਭੰਡਾਰ,ਅਪਭਾਸ਼ਾ, ਮੁਹਾਵਰੇ, ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤਾਓ ਆਦਿ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਏਨੇ ਕੁ ਫ਼ਰਕ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਬਣਾਉਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੇ ਜਾਣ।ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਉਪਜ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਖੇੜ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਉਘੜਵੇਂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਥੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਇਕ ਸੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਇਕ ਸੀ,ਪਰ ਮਾਹੌਲ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਬਦਲੇ ਮਾਹੌਲਾਂ ਵਿਚ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਬਾਅ, ਕੌਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪੱਧਰ ਉਤੇ ਧਾਰਮਕ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਈ ਦਬਾਵਾਂ ਦਾ ਬਦਲਣਾ ਅਤੇ ਉਲਝਣਾ ਉਪਰੋਕਤ ਫ਼ਰਕਾਂ‌‌ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਮਲ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨਿੱਖੜ ਪਰ ਜਟਿਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਲਪਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ,ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਹਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਛੋਟਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਲੱਛਣ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰੋਲ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਸੰਚਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਤੋੋਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਭਾਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਦੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ,ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚੋਂ ਲਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਭਾਸ਼ਾ ਉਹੋ ਕੁਝ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ,ਦੋ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਉਤੇਜਕ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲਾ ਕੋਈ ਅੰਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਗ-ਨਿਖੇੜ ਕਰਕੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਤਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਧੁਨੀ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ।

ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਅਰਥ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੂਬਹੂ ਅਨੁਵਾਦ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਭ ਪੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਭਰਪੂਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾਂ ਹੈ। ਤਾਂ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨਾ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਸਲ ਵਿਚ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਰੰਗਤ ਰੱਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ,ਜਦ ਕਿ ਧੁਨੀ ਦੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੋਖ ਢੰਗ ਦਾ ਹੈ।
ਪੋਰਗ

**ਪੋਰਗ** ( ਅਸਾਮੀ : **পাগ** ) ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਾਮ ਦੇ ਮਾਈਸਿੰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਗਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ **ਨਾਰਾ ਸਿੰਘਾ ਬਿਹੂ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮਹੱਤਵ 
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਰੀ ਨੌਜਵਾਨ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿਚ ਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਣੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਮੁਰੁੰਗ 
ਮਾਈਸਿੰਗ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੁਰੁੰਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਬੰਧ 
ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਯੁਵਾ ਸੰਗਠਨ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਾਗੀਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਗਮ ਬੋਰਾ ਅਤੇ ਬਾਰ ਪੁਵਾਰੀ ਆਦਿ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਡੇਕਾ ਬੋਰਾ, ਤਿਰੀ ਬੋਰਾ, ਤਮੂਲੀ ਅਤੇ ਬਾਰ ਬਾਰਾਨੀ ਦੇ ਕੁਝ ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਬੂ ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਗਾਮ ਬੋਰਾ ਅਤੇ ਬਾਰ ਪੁਵਾਰੀ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। 

## ਦਾਵਤ 
ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਾਅਵਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸੂਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਪਿੰਡ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਮਿਨਮਜ਼ (ਮਹਿਮਾਨ) ਵਜੋਂ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੋਨੂ ਨੂਨਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਸਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਉਹਾਰ
ਅਵਿਕਾ ਗੋਰ

**ਅਵਿਕਾ ਗੋਰ** (ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1997)  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਲੜੀ *ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ*  ਵਿੱਚ ਅਨੰਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਫ਼ਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ (2013), ਸਿਨੇਮਾ ਚੋਪਿਸਥਾ ਮਾਵਾ (2015) ਅਤੇ ਰਾਜੂ ਗੜੀ ਗਧੀ 3 (2019) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2013 ਵਿੱਚ ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਵਿਕਾ ਨੇ ਤੀਜੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਡੈਬਿਉ (ਤੇਲਗੂ) ਲਈ ਫ਼ਿਲਮ ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ (2013) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਾਈਮਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* Avika Gor on Instagram
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ