open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਹੂਮਾ ਨਵਾਬ

**ਹੂਮਾ ਨਵਾਬ** (ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ) ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਨਿਜਾਤ ਅਤੇ ਹਾਵਾਏਂ ਵਰਗੇ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 1982 ਦੇ ਪੀਟੀਟੀ ਈਵੀਐਲ ਦੇ ਸੀਲਸੀਲਾ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕ ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੇ ਅਯਾਜ ਨਾਇਕ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਨਵਾਬ ਦਾ ਜਨਮ 1969 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਹੁਮਾ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਨਾਟਕ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਨਾਟਕ ਸੀ ਅਤੇ ਅਯਾਜ਼ ਨਾਇਕ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਜੋੜੀ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਨਾਟਕੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਏ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਨਿਜਾਤ ਅਤੇ ਧੂਪ ਮੈਂ ਸਾਵਨ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੋਅ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿਲਸਿਲਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1999 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਹੁਮਾ 2012 ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਫਿਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਤੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਯਕੀਨ ਕਾ ਸਫਰ, ਦੀਦਾਨ, ਸੁਰਖ ਚਾਂਦਨੀ, ਮੈਂ ਨਾ ਜਾਨੂ, ਦਿਲ ਰੁਬਾ ਅਤੇ ਹਮ ਕਹਾਂ ਕੇ ਸੱਚੇ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਜੋ ਬਲੱਡ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਰਾਮੇ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਦੇਖਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੁਮਾ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਸਿਲਸਿਲਾ *(1982)
* *ਨਿਜਾਤ* (1990s)
* *ਹਾਵਾਏਂ  *(1990s)
* *ਮਹਾ ਈ ਮੀਰ* (2016)
* *ਧੂਪ ਮੇਨ ਸਾਵਨ* (2017)

### ਟੇਲੀਵਿਜਨ 
* *ਗੋਗਲੀ ਮੋਹਲਾ* (2015-)
* *ਏਕ ਥੀ ਮਿਸਾਲ* (2015)
* *ਕੁਛ ਨਾ ਕਹੋ *(2016-17)
* *ਯਕੀਨ ਕਾ ਸਫਰ *(2017)
* *ਥੋੜੀ ਸੀ ਵਫਾ* (2017)
* *ਤੁਮਹਾਰੇ ਹੈਂ* (2017)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ 
* Biography of Huma Nawab

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ

ਸਮੂਹਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ, ਨਾਵਗੋਰਡ, ਕਾਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਪਸਕੌਵ, ਅਸਟਾਰਖਨ ਅਤੇ ਰੋਸਟੋਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੰਦਲਾਂ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਬੁਰਜ਼ੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦੁਰਗ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਸੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਇਹਨਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ, ਚਰਚਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।
ਸ਼ਬਾਨਾ (ਅਦਾਕਾਰਾ)

**ਅਫਰੋਜ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨਾ ਰਤਨਾ **(ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਬਾਨਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੁੱਲ ਦਸ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਜਨਨੀ (1977), ਸੋਖੀ ਟੂਮੀ ਕਰ (1980), ਮੁਹਿੰਮ ਪੋਸਰ ਅਲਤਾ (1982), ਨਾਜ਼ਮਾ (1983), ਭਗਤ ਡੇ (1984), ਅਪੇਸ਼ (1987), ਰੰਗਾ ਭਾਬੀ (1989), ਮੋਰੋਨਰ ਪੋਰ (1990) ਅਤੇ ਅਨੇਨਾ (1991). ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ-ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ 299 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹ 130 ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਨ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਸ਼ਬਾਨਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਡਬਵਾ, ਚਾਟਾਂਗ ਦੇ ਰੋਜਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਉਸਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਚਕੋਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਦੀਮ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ 299 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਤਰੂ ਦਾ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1 9 86 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਮੋਦ ਚੱਕਰਵਤੀ। ਉਸਨੇ ਨਦੀਮ, ਰਾਜ਼ਾਮਕ, ਬੁਲਬੁਲ ਅਹਮਦ, ਪ੍ਰਬੀਰ ਮਿਤਰਾ, ਸ਼ੌਕਤ ਅਕਬਰ, ਸੁਭਾਸ਼ ਦੱਤਾ, ਰਹਿਮਾਨ, ਸਈਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ, ਉਜਲ, ਆਲਮਗੀਰ, ਜਸ਼ਿਮ, ਏ.ਟੀ.ਐਮ ਸ਼ਮਸੂਜ਼ਾਮਨ, ਖਸਰੂ, ਸੋਹੇਲ ਰਾਣਾ, ਮਹਿਮੂਦ ਕੋਲੀ, ਇਲਿਆਸ ਕੱਚਣ, ਵਸੀਮ (ਅਭਿਨੇਤਾ) ਵਰਗੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ), ਹੁਮਾਯੂੰ ਫਰੀਦੀ, ਜਾਵੇਦ ਸ਼ੇਖ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ। 

### ਸ਼ਬਾਨਾ-ਨਦੀਮ ਦੀ ਜੋੜੀ 
ਸ਼ਬਾਨਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਦੀਮ ਦੇ ਨਾਲ 1967 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਉਰਦੂ ਫ਼ਿਲਮ ਚਕੋਰੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਾਰੀ, ਛੋਟੇ ਸਾਹਬ, ਚੰਦ Chandਰ ਚਾਂਦਨੀ ਅਤੇ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਫਿਲਮ, ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵਹੀਦ ਮੁਰਾਦ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀਨਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤੇ ਨਾ ਜੁੜੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਨੇ ਸ਼ਬਾਨਾ ਅਤੇ ਨਦੀਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ.

ਉਸਨੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਟੋਰੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਸੀਰਾ (1984) ਅਤੇ ਆਂਧੀ (1991), ਦੋਵੇਂ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਦੀਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਦ ਸ਼ੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸ਼ਬਾਨਾ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਵਾਸ ਕੀਤਾ। 
ਉਹ 1973 ਤੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਾਹਿਦ ਸਤੀਕ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਈ ਹੈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਪਣ ਟਰਬਾਈਨ

ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਜਨਰੇਟਰ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼]]

**ਪਣ ਟਰਬਾਈਨ** ਇੱਕ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸਥਿਤਿਜ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਯੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ ਜਾਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।

ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 19ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਿਜਲਈ ਗਰਿੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
ਪਣ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡੈਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਥਿਤਿਜ ਅਤੇ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਕਾਰਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ 
ਵਹਿ ਰਹੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਧਾਵਕ (ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ) ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਬਲੇਡਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਬਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧਾਵਕ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬਲ ਬਲੇਡਾਂ ਉੱਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਲੱਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਊਰਜਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਤੋਂ ਯੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਣ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਇੰਮਪਲਸ ਟਰਬਾਈਨਾਂ।

ਪਣ ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਬਲੇਡਾਂ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਟੀਕ ਬਣਤਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਦਬਾਅ,ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਪ੍ਰੇਰਕ (impeller) ਦੀ ਕਿਸਮ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

### ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ (ਰੀਐਕਸ਼ਨ) ਟਰਬਾਈਨਾਂ (Reaction turbines) 
ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਉਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਰਬਾਈਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਊਰਜਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਬੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਢਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਿਊਟਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਨਿਯਮ ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਣ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਘੱਟ (300m/1000&nbsp;ft) ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

### ਪਾਵਰ 
ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਾਵਰ ਹੈ;

P=\eta\cdot\rho\cdot g\cdot h\cdot\dot q

ਜਿੱਥੇ:

*P= ਪਾਵਰ (J/s ਜਾਂ ਵਾਟ)
*\eta= ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
*\rho= ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਣਤਾ (kg/m³)
*g= ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵੇਗ (9.81&nbsp;m/s²)
*h= ਉਚਾਈ ਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਸਥਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇ ਤਲ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਉਚਾਈ *ਦਬਾਅ ਉਚਾਈ* ਅਤੇ *ਗਤਿਜ ਉਚਾਈ* ਦਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*\dot q= ਵਹਾਅ ਦੀ ਦਰ (m³/s) ਹੈ।

## ਪਣ ਟਰਬਾਈਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨਾਂ:
*ਵੀ.ਐਲ.ਐਚ ਟਰਬਾਈਨ
*ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਟਰਬਾਈਨ
*ਕਾਪਲਾਨ ਟਰਬਾਈਨ
*ਟਾਈਸਨ ਟਰਬਾਈਨ
*ਗੋਰਲੌਵ ਹੈਲੀਕਲ ਟਰਬਾਈਨ

ਇੰਮਪਲਸ ਟਰਬਾਈਨਾਂ:
*ਪਾਣੀ ਚੱਕਰ ਟਰਬਾਈਨ
*ਪੈਲਟਨ ਚੱਕਰ ਟਰਬਾਈਨ
*ਟਰਗੋ ਟਰਬਾਈਨ
*ਕਰਾਸ ਫ਼ਲੋ ਟਰਬਾਈਨ 
*ਜੌਨਵਲ ਟਰਬਾਈਨ
*ਸਕਰੂ ਟਰਬਾਈਨ
* ਬਾਰਖ ਟਰਬਾਈਨ

### ਰਨਅਵੇ ਗਤੀ 
**ਰਨਅਵੇ ਗਤੀ** ਉਹ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਪਣ ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਟਰਬਾਈਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸ਼ਾਫ਼ਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ। ਟਰਬਾਈਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਗਤੀ ਦੇ ਯੰਤਰਿਕ ਬਲ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕੇ। ਟਰਬਾਈਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਇਸ ਰਨਅਵੇ ਗਤੀ ਦੀ ਦਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।

### ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਚਾਈਆਂ ਲਈ ਟਰਬਾਈਨਾਂ 

• ਪਾਣੀ ਚੱਕਰ
• ਸਕਰਿਊ ਟਰਬਾਈਨ
• ਵੀ.ਐਲ.ਐਚ. ਟਰਬਾਈਨ
• ਕਾਪਲਾਨ ਟਰਬਾਈਨ
• ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਟਰਬਾਈਨ
• ਪੈਲਟਨ ਚੱਕਰ
• ਟਰਗੋ ਟਰਬਾਈਨ

0.2 
1 
1.5 
2 
10 
80 
50 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜਨਿਅਰਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਬਾਈਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਣ ਬਿਜਲੀ
ਪੈਲਟਨ ਚੱਕਰ ਟਰਬਾਈਨ

, ਜਰਮਨੀ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪੈਲਟਨ ਚੱਕਰ]]
, ਜਰਮਨੀ, ਵਿੱਚ ਪੈਲਟਨ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]]
 ਦਾ ਮੂਲ ਪੇਟੈੰਟ ਦਾ ਚਿੱਤਰ (ਅਕਤੂਬਰ 1880)]]

**ਪੈਲਟਨ ਚੱਕਰ ਟਰਬਾਈਨ** ਇੱਕ ਇੰਪਲਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਣ ਟਰਬਾਈਨ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲੈਸਟਰ ਐਲਨ ਪੈਲਟਨ ਨੇ 1870 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੈਲਟਨ ਟਰਬਾਈਨ ਕਿਸੇ ਆਮ ਪਣ-ਚੱਕੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਧੱਕੇ ਤੋਂ ਊਰਜਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਲਟਨ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਇੰਪਲਸ ਪਣ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੈਲਟਨ ਦੇ ਪੈਡਲ ਦੀ ਜਿਆਮਿਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸਦਾ ਧੁਰਾ ਵਹਿੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਤੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਇੰਪਲਸ ਊਰਜਾ ਯੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਟਰਬਾਈਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ।

## ਵਰਤੋਂ 
ਪੈਲਟਨ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁੱਕਵੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵਹਾਅ ਘੱਟ ਹੋਵੇ। ਪੈਲਟਨ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਪੈਲਟਨ ਚੱਕਰ 15-1800 ਮੀਟਰ (50 ਤੋਂ 5910 ਫੁੱਟ) ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਲਿਖਤੀ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਾਪਲਾਨ ਟਰਬਾਈਨ
* ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਟਰਬਾਈਨ
* ਪਣ ਬਿਜਲੀ
* ਪਣ ਟਰਬਾਈਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਣ ਟਰਬਾਈਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਣ ਬਿਜਲੀ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ

**ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ** ਜੋ **ਰੋਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਾਲਜ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1959 ਈ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਤੇ ਜੂਨ 1977 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਮੋਗਾ-ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਸੜਕ ਉਪਰ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਲਗਪਗ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੇ ਫਾਸਲੇ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਕਾਲਜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਰੂਮ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਵਾਦਾਰ ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਰੀਡਿੰਗ ਰੂਮ ਤੇ ਪਾਰਕ ਹਨ।
## ਖਾਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਚਾਚਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹੀਆ (ਡਾ. ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ), ਪ੍ਰੋ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਿਲਾਸਪੁਰੀਆ, ਜਰਨੈਲ ਘੋਲੀਆ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਚਰਨਜੀਤ ਗਿੱਲ ਸਮਾਲਸਰ ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹੇ ਹਨ।
## ਕੋਰਸ
ਇਹ ਕਾਲਜ ਸਿਰਫ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੀ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਅੱਕਾ ਦੇਵੀ

**ਅੱਕਾ ਦੇਵੀ** (ಆಕ್ಕದೀವಿ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ), 1010-1064 ਸੀਈ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਚਾਲੁਕੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤਰ ਕਿਸ਼ੂਕਾਡੂ, ਜੋ ਬਿਦਾਰ, ਬਗਲਕੋਟ ਅਤੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਦੀ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਚਾਲੂਕੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਯਾਸਿਮਹਾ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰਾ ਦੀ ਮਾਸੀ ਸੀ।

ਅੱਕਾਦੇਵੀ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਜਨਰਲ ਹੋਣ ਦੇ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਣਾਦਾਬੇਦੰਗੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ "ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ" ਹੈ।

ਚਾਲੂਕੀਆ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲਪੱਥਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਮਾਂ ਹੈ। 600 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਲੂਕੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਦੱਖਣ ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਹੋਇਆ। ਅੱਕਾਦੇਵੀ ਪੱਛਮੀ ਚਾਲੂਕੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜੋ ਚੋਲ ਰਾਜਵੰਸ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੇਂਗਲੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਚਾਲੂਇਜ਼ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਟਰਬਾਈਨ

**ਟਰਬਾਈਨ** ਇੱਕ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ (rotary) ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸੇ ਤਰਲ ਦੀ ਗਤਿਜ ਜਾਂ ਸਥਿਤਿਜ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਆਪ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਫ਼ਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਰੇਟਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੌਣ ਚੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਪਣ ਚੱਕੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਬਿਜਲਈ ਪਾਵਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਗੈਸ, ਭਾਫ਼ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

**ਗੈਸ ਕੰਪਰੈਸਰ** ਜਾਂ ਪੰਪ ਵੀ ਟਰਬਾਈਨ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਟਰਬਾਈਨ ਤੋਂ ਉਲਟਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਟਰਬਾਈਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ 
ਟਰਬਾਈਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਇੱਕ ਰੋਟਰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇਸਦਾ ਗਤੀਮਾਨ ਪੁਰਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਲੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਫ਼ਟ ਜਾਂ ਡਰੱਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਡ ਉੱਪਰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੋਟਰ ਜਾਂ ਘਿਰਨੀ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਇਹ ਵਹਾਅ ਰੋਟਰ ਘਿਰਨੀ ਨੂੰ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੈਸ, ਭਾਫ਼ ਜਾਂ ਪਣ ਟਰਬਾਈਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲੇਡ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਢੱਕਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦ੍ਰਵ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦ "ਟਰਬਾਈਨ" 1822 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੈਂਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਕਲਾਊਡ ਬਰਡਿਨ ਨੇ ਲੈਟਿਨ ਸ਼ਬਦ "ਟਰਬੋ" (= ਭੰਵਰ) ਤੋਂ ਘੜਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਰਾਇਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕਾਦਮੀ ਪੈਰਿਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਲਾਊਡ ਬਰਡਿਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੇਨੋਇਟ ਫ਼ੋਰਨੇਰੋਨ (Fourneyron) ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਿਹਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਣ ਟਰਬਾਈਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ ਕਾਢ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਰ ਚਾਰਲਸ ਪਾਰਸੰਸ (1854-1931) ਨੂੰ ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ ਕਾਢ ਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਗੁਸਤਾਫ਼ ਡੇ ਲੈਵਾਲ (1845-1913) ਨੂੰ ਇੰਪਲਸ ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ ਕਾਢ ਦੇ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੋ ਆਧੁਨਿਕ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਪਲਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਇਕੱਠਿਆਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਪਲਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਇਸਦੇ ਬਲੇਡ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਜੜ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
* ਪਣ ਟਰਬਾਈਨ
*ਕਾਪਲਾਨ ਟਰਬਾਈਨ
*ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਟਰਬਾਈਨ
*ਪੈਲਟਨ ਟਰਬਾਈਨ
*ਪਣ ਬਿਜਲੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਣ ਬਿਜਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਊਰਜਾ ਪਰਿਵਰਤਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜਨਿਅਰਿੰਗ
ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਡੇਰਾ ਬਸੀ

**ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਡੇਰਾ ਬਸੀ** ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਅੰਬਾਲਾ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਉਪਰ ਡੇਰਾਬਸੀ ਵਿਖੇ 700 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 15 ਜਨਵਰੀ 1975 ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। 7 ਫਰਵਰੀ 1984 ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਕਾਲਜ 15 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਐਨ.ਏ.ਏ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਬੀ+ਗਰੇਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਹੈ।

## ਕੋਰਸ
ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ, ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ, ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਸਾਇੰਸ ਲੈਬ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀਬਾਲ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਹਨ।

## ਸਾਹਿਤ ਸਰਗਮੀਆਂ
ਕਾਲਜ ਦਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦੀਪ’ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਕਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਥ ਵੈਲਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਬਰਖਾ ਬਿਸ਼ਟ ਸੇਨਗੁਪਤਾ

**ਬਰਖਾ ਬਿਸ਼ਟ ਸੇਨਗੁਪਤਾ **(ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ. ਉਸ ਨੇ ਸਹਿ-ਸਿਤਾਰਾ ਇੰਦਰਨੇਲ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸਰਕਸ ਕੇ ਅਜੋਬੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। 

## ਟੇਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫ਼ਾਰੀਆ ਬੁਖਾਰੀ

**ਫ਼ਾਰੀਆ ਬੁਖਾਰੀ** ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ 'ਇਸ਼ਕ ਪਾਕਿਟਿਟੀ' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੁਖਾਰੀ ਦੀ ਭੈਣ ਨੂਰ ਬੁਖਾਰੀ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਹੋਮ ਦੇ ਸੋਪ ਡਰਾਮਾ ਯਾਦ ਤੇਰੀ ਆਨੇ ਲਗੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਉਂਟੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਫੂਲ, ਜੋ ਦਾਰ ਗਯਾ ਹੋਈ ਮਾਰ ਗੁਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਮਾਣਾ ਵਰਗੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਤਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ, ਨਿੀਂਗਰ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਲ ਤਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ. ਫੜਿਆ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਸਾਨਾ ਨਵਾਜ਼ ਦੀ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਹੈ  ਅਤੇ ਫਿਲਹਾਲ ਦਸੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੀ.ਵੀ. 
**2016-2017:** ਯਾਦ ਤੇਰੀ ਆਨੇ ਲਗੀ (ਪੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਹੋਮ)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਕਾਲਜ ਬਰੜਵਾਲ

**ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਕਾਲਜ ਬਰੜਵਾਲ** 1982 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਧੂਰੀ ਤੋਂ 7.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ 21.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਐਸ.ਕੇ. ਟੁਟੇਜਾ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਆਈ.ਏ.ਐਸ., ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਡੀ.ਆਈ.ਜੀ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦਾਨੀ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹੰਭਲੇ ਸਦਕਾ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 70 ਏਕੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
## ਕੋਰਸ
ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ., ਬੀ.ਸੀ.ਏ., ਪੀ.ਜੀ.ਡੀ.ਸੀ.ਏ., ਐਮ.ਐਸਸੀ. (ਆਈ.ਟੀ.) ਦੇ ਕੋਰਸ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ, 3 ਹਾਈ ਟੈਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬਾਂ, ਇੰਟਰਨੈਟ, ਐਲ.ਸੀ.ਡੀ., ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਰ ਆਦਿ ਵਿਦਿਆਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉਚ ਪੱਧਰੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ., ਐਨ.ਐਸ.ਐਸ., ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਯੂਥ ਕਲੱਬ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ।ਕਾਲਜ ਵਿੱਖੇ ਖੋ-ਖੋ, ਕੁਸ਼ਤੀ, ਬਾਕਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕਰਾਸ ਕੰਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਪੌਦਾ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅਧਿਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ - 2001

ਪਲਾਂਟ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ, 2001 (**ਪੀ.ਪੀ.ਵੀ.ਐਫ.ਆਰ ਐਕਟ**, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Protection of Plant Varieties and Farmers' Rights Act, 2001) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ ਜੋ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ 30 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਮਿਲੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* International Union for the Protection of New Varieties of Plants
* Biological Diversity Act, 2002

## ਹਵਾਲੇ 
1. http://agricoop.nic.in/PPV&FR%20Act,%202001.pdf

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Protection of Plant Varieties and Farmers' Rights Authority
* http://www.plantauthority.gov.in/PGSFA.htm
ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਟਰਬਾਈਨ

**ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਟਰਬਾਈਨ** ਪਣ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਜੇਮਸ ਬੀ. ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਨੇ ਲੌਵੈਲ, ਮਸਾਛੁਟ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਹਾਅ ਵਾਲੀ ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਰੇਡੀਅਲ ਅਤੇ ਐਕਸੀਅਲ ਵਹਾਅ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਵਰਤੋਂ
ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਟਰਬਾਈਨ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਟਰਬਾਈਨ ਹੈ। ਇਹ ਟਰਬਾਈਨ 40 ਤੋਂ 600 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਟਰਬਾਈਨ ਹੈ। ਇਸ ਟਰਬਾਈਨ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਕੁਝ ਕਿਲੋਵਾਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 800 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੈਨਸਟਾਕ (ਟਰਬਾਈਨ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪਾਈਪ) ਦਾ ਵਿਆਸ 3 ਤੋਂ 33 ਫੁੱਟ (0.91 ਤੋਂ 10 ਮੀਟਰ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਸੀਮਾ 75 ਤੋਂ 1000 ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਕਟ ਗੇਟ ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਧਾਵਕ ਦੇ ਆਲ-ਦੁਆਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਪਾਵਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਟਰਬਾਈਨ ਜਨਰੇਟਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਫ਼ਟ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*ਡਰਾਫ਼ਟ ਟਿਊਬ
*ਪਣ ਬਿਜਲੀ
*ਜੌਨਵਲ ਟਰਬਾਈਨ
*ਕਾਪਲਾਨ ਟਰਬਾਈਨ
*ਪੈਲਟਨ ਚੱਕਰ ਟਰਬਾਈਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਣ ਟਰਬਾਈਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਣ ਬਿਜਲੀ
ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)

**ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ** (1943-2018) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਮਲਕੀਤ ਉਹ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਵੀ ਰਿਹਾ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲੰਡੇ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1943 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ. ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਨਾੱਟਮੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਮੈਡੀਕਲ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਸਿਮਲਾ ਆਰਟ ਕਾਲਜ ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਆਫ ਆਰਟ, ਚੰਡੀਗੜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਕੁਤੁਲੂਗ਼ ਨਿਗਾਰ ਖ਼ਾਨਮ

**ਕੁਤੁਲੂਗ਼ ਨਿਗਾਰ ਖ਼ਾਨਮ** (ਕੁਟਲਕ ਨਿਗਾਰ ਖ਼ਾਨਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ d. 1505) ਫੇਰਘਨਾ ਵੈਲੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁਗਲੀਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੋਘੂਲੀਸਤਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਯੂਨਸ ਖਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

ਉਹ ਸਮਰਾਟ ਬਾਬਰ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮਰਾਟ ਸੀ।

## ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ 
ਕੁਤੁਲੂਗ਼ ਖ਼ਾਨਮ ਦਾ ਜਨਮ ਮੋਗ਼ੁਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਯੂਨੁਸ ਖ਼ਾਨ, ਮੋਘੁਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਆਇਸਾਂ ਦੌਲਤ ਬੇਗਮ, ਦੀ ਦੂਜੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਦਾਦਾ ਉਵਾਇਸ ਖ਼ਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਮੋਗ਼ੁਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮੰਗੋਲਤਾ ਦਾ ਪੂਰਵ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। 

ਕੁਤੁਲੂਗ਼ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੇਜ਼ ਖਾਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਖਾਗਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਖਾਨ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੁਤਲੂਗ ਨੇ ਜਨਮ ਦੁਆਰਾ "ਖਾਨਮ" ("ਇੱਕ ਖਾਨ ਜਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਧੀ") ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਰੱਖੀ ਸੀ।

ਕੁਤਲੂਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਲੇ ਬਣ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਮਿਹਰ ਨਿਗਾਰ ਖਾਨੁਮ ਨੇ ਅਬੂ ਸਈਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਖੁਬ ਨਿਗਾਰ ਖਾਨੁਮ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

## ਵਿਆਹ 
ਕੁਤਲੁਗ ਨੇ 1475 ਵਿੱਚ ਤੈਮੂਰਿਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਬੂ ਸਈਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫਰਗਾਨਾ ਘਾਟੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ, ਅੰਡੀਜ਼ਾਨ ਵਿਖੇ, ਉਸ ਨੇ 14 ਫਰਵਰੀ 1483 ਨੂੰ ਉਮਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਸੀ।

ਕੁਤਲੂਗ ਨੇ ਉਮਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਖਾਨਜ਼ਾਦਾ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਬਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ 1478 ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੁਤਲੂਗ, ਇੱਕ ਮੰਗੋਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਰ ਸਿਫ਼ਫ ਦਸ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਕੁਤਲੂਗ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਆਈਸਾਨ ਦੌਲਤ ਬੇਗਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਦ ਪਾਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੁਰੀਲਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਅਤੇ ਗੱਦੀ-ਰਹਿਤ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਗਈ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਕੁਤੁਲੂਗ਼ ਨਿਗਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਦਿਨ ਬੁਖ਼ਾਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜੂਨ 1505 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਬਾਬਰ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਉੱਪਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜਿਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਬਣੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਨਿਊ ਈਅਰ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਪੇਰੀਨ ਕੈਪਟਨ

**ਪੇਰੀਨ ਬੇਨ ਕੈਪਟਨ** (1888&ndash;1958) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਤੇ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1954 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ, ਚੌਥੇ ਉਚੇਰੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ,  ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨ 
ਪੇਰੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1888 ਨੂੰ [//en.wikipedia.org/wiki/Mandvi ਮਾਂਡਵੀ], [//en.wikipedia.org/wiki/Kutch_District ਕੂਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ], [//en.wikipedia.org/wiki/Gujarat ਗੁਜਰਾਤ], ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਰਦੇਸ਼ਿਰ, ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਦਾਦਾਭਾਈ ਨਾਰੌਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ, ਵੀਰਬਾਈ ਦਾਦਿਨਾ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਅੱਠ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਉਹ 1893 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਪੈਰਿਸ III: ਸੋਰਬੋਨ ਨੋਉਵੇਲੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਿਖਾਜੀ ਕਾਮਾ ਦੇ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਨਾਇਕ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਵਰਕਰ ਅਤੇ ਭੀਖੀਜੀ ਕਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ 1910 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੋਲਿਸ਼ ਇਮੀਗ੍ਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਰਿਸਟ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੇਰੀਨ ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ। 1919 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1920 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲਹਿਰ 'ਚ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਖਾਦੀ ਪਾਉਣ ਲੱਗੀ। 1921 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਤ੍ਰੀ ਸਭਾਜੋ ਕਿ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਔਰਤ ਲਹਿਰ ਸੀ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

1925 ਵਿੱਚ, ਪੇਰੀਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਧੁੰਜੀਸ਼ਾ ਸ. ਕਪਤਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬੰਬਈ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ 1930 ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਆਰੰਭੀ ਸਿਵਲ ਅਵੱਗਿਆ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੈਦ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਉਸਨੇ ਸਹਿਣੀ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪੇਰੀਨ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਬਹਿਰਾਮ

**ਬਹਿਰਾਮ** ਨੂੰ ਦੁਆਬੇ ਦਾ ਦਿਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਜੀ ਦਾ ਆਦਮਕੱਦ ਬੁੱਤ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। 

 
## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
## ਆਬਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ
ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਜਰਨੈਲੀ ਸੜਕ ਮੁਹਾਲੀ-ਫਗਵਾੜਾ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਮੰਤਵੀ ਕਾਲਜ, ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਹੈ।
### ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ
### ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਵਾਂ
### ਸਹਿਕਾਰੀ ਥਾਵਾਂ
ਬਿਜਲੀ ਘਰ, ਥਾਣਾ, ਬਲਾਕ  ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਫਤਰ, ਟੈਲੀਫੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਸਰਕਾਰੀ ਪਸ਼ੂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ, ਛੋਟਾ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਆਦਿ ਅਦਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਭਰਵਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਹਿਰਾਮ ‘ਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ‘ਪੇਂਡੂ ਹੱਟ’ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ, ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਤੇ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਵਾਂ ਹਨ।  ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਖਾਦੀ ਨਿਗਮ ਦਾ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰੋਹ
## ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਮੁੱਖ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ
## ਪਹੁੰਚ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਸਰਹਾਲੀ

**ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਸਰਹਾਲੀ** ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੇਵਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਬਾਬਾ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ 1970 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੋ-ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਨੈੱਕ ਵੱਲੋਂ ਬੀ ਗ੍ਰੇਡ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਤਰਨ ਤਾਰਨ – ਹਰੀਕੇ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 
## ਕੋਰਸ
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ, ਕਾਮਰਸ, ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਲਾਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਸੀ.ਏ., ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਆਈ.ਟੀ), ਐਮ.ਐਸਸੀ. (ਕੰਪਿ. ਸਾਇੰਸ), ਐਮ.ਐਸਸੀ. (ਆਈ.ਟੀ), ਪੀ.ਜੀ.ਡੀ.ਸੀ.ਏ, ਡੀ.ਸੀ.ਏ., ਬੀ.ਕਾਮ, ਬੀ.ਕਾਮ (ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ), ਐਮ.ਕਾਮ,ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ), ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਕੰਪਿ. ਸਾਇੰਸ) ਨਾਲ ਬੀ.ਏ., ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਇਕਨਾਮਿਕਸ), ਐਮ.ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ), ਐਮ.ਐਸਸੀ. (ਮੈਥ), ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਡਿਪਲੋਮਾ ਸਟਿਚਿੰਗ ਐਂਡ ਟੇਲਰਿੰਗ ਦਾ ਖਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।

## ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ, ਕੰਪਿਊਟਰਾਈਜ਼ਡ ਡਬਲ ਸਟੋਰੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਅਕਦਾਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸਬੰਧੀ, ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਸੈਮੀਨਾਰ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਲਾਈ, ਖਰੀਦੋ-ਫਰੋਖਤ, ਰੈਗਿੰਗ ਵਿਰੋਧੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਗਾਈਡੈਂਸ/ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਹਨ। ਕਾਲਜ ਦਾ ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਯੂਨਿਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਕੈਂਪ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਕਾਲਜ ਦਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ‘ਪਰਮ-ਪੁਰਖ’ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਭਾਰਤੀ ਅਚਰੇਕਰ

**ਭਾਰਤੀ ਅਚਰੇਕਰ** ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਥੀਏਟਰ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਰੋਲ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ 1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ 1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਗਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਵਗਲ ਕਿ ਦੁਨੀਆ।

ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਿੱਟ ਕਾਮੇਡੀ ਸੁਮਿਤ ਸੰਭਾ ਲੇਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁਮਿਤ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ ਇੱਕ ਟੇਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਡੈਪਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੁਮਿਤ ਸਾਂਭਲ ਲੀਗਾ ਨੂੰ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਡੌਲੀ (ਸੁਮਿਤ ਦੀ ਮਾਂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਮਾਨਿਕ ਵਰਮਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।, ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਮਲਿਆਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੰਦਨਾ ਗੁਪਟੇ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਰਾਣੀ ਵਰਮਾ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਣੀ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਵੰਦਨਾ ਗੁਪਟੇ ਦੁਆਰਾ ਮਨੀਕ ਵਰਮਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ "ਮਣੀਕ ਮੋਤੀ" ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਹੇਂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫਿਲਮਾਂ 
* ਅਪਨੇ ਪਰਾਏ(1980) *ਹਿੰਦੀ*
* ਬ੍ਰਿਜ ਭੂਮੀ (1982) * ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ *
* ਸੰਜੋਗ (1985) *ਹਿੰਦੀ*
*ਸੁਰ ਸੰਗਮ (1985) *ਹਿੰਦੀ*
* ਚਮੇਲੀ ਕੀ ਸ਼ਾਦੀ (1986) *ਹਿੰਦੀ*
* ਈਸ਼ਵਰ (1989) *ਹਿੰਦੀ*
* ਬੇਟਾ (1992) *ਹਿੰਦੀ*
* ਫਿਰ ਵੀ ਦਿਲ ਹੈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ (2000) *ਹਿੰਦੀ*
* ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੈ (2002) *ਹਿੰਦੀ*
* ਦਿਵਸੈਨ ਦਿਵਸ (2006) *ਮਰਾਠੀ*
* ਫਲੇਵਰ (2003) *ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ*
* ਅਗਲੀ ਔਰ ਪਗਲੀ (2008) *ਹਿੰਦੀ*
* ਵਾਲੂ (2008) ਮਰਾਠੀ
* ਆਗੇ ਸੇ ਰਾਈਟ (2009) *ਹਿੰਦੀ*
* ਦੇਸੀ ਬੋਇਜ਼ (2011) *ਹਿੰਦੀ*
* ਰਸਕਲਸ (2011) *ਹਿੰਦੀ*
* ਫਟਸੋ! (2012) *ਹਿੰਦੀ*
* ਚਸਮੇਬਦੂਰ (2013) *ਹਿੰਦੀ*
* ਦੀ ਲੰਚਬੋਕਸ(2013) *ਹਿੰਦੀ*
* ਪਟੇਲ ਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਦੀ (2017)
* ਪੋਸਟਰ ਬੋਏ (2017)

### ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
* *ਕੱਚੀ ਧੂਪ*
* *ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਤੀ ਥੀ*
* *ਕਿਆ ਹੋਗਾ ਨਿੱਮੋ ਕਾ*
* *ਵਗਲੇ ਕੀ ਦੁਨੀਆਂ*
* ਲਾਪਤਾਗੰਜ
* *ਚਿੜੀਆਂ ਘਰ- ਬਿੱਲੋ ਭੂਆ*
* *ਸੁਮੀਤ ਸੰਭਾਲ ਲੇਗਾ*
* ਮੈਂ ਕਬ ਸਾਸ ਬਣੁਗੀ
* ਸਿਯਾ ਕੇ ਰਾਮ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਛਵੀ ਪਾਂਡੇ

**ਛਵੀ ਪਾਂਡੇ** (18 ਜੁਲਾਈ, 1994 ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ-ਗੀਤ ਲੇਖਕ ਹੈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 'ਤੇਰੀ ਮੇਰਿ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ' ਤੋਂ ਸਮਿਤਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ  ਅਤੇ ਬਿਦੇਸਿਆ ਵਰਗੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਕਥਕ (ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸਿਕ ਡਾਂਸ) ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਇਕ ਵੀ ਹੈ. ਉਸਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਕੌਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ। 

### ਟੇਲੀਵਿਜਨ 
## ਅਵਾਰਡ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਨਾ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼

**ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੌਲਵੀ ਅਤੇ ਖਾਤੀਬ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੀ ਲਾਲ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਮੌਲਵੀ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁਪੀਰਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਮੀਆ ਹਾਫਸਾ, ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਮਦਰੱਸਾ, ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੋਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਚੇਲੇ ਗੜਬੜ, ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਅਤੇ ਮਾਰਧਾੜ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2014 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੇ ਮਦਰੱਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲੋਚੀ ਲੋਕ
ਖੁੰਬਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ

**ਫੰਗੀਕਲਚਰ **(*ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Fungiculture*)** **ਜਾਂ **ਖੁੰਬਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ **(*ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mushroom Cultivation*), ਖੁੰਬਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੰਜਾਈ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਭੋਜਨ, ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।

## ਜਾਣ ਪਛਾਣ 
ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼ ਪੌਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪੌਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣੀ carbon dioxide ਨੂੰ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੈਲੂਲੋਜ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਅਪਰਾਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਇੱਕ ਅਨਉਚਿਤ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਫੰਜਾਈ ਫ੍ਰਿਊਟਿੰਗ ਲਈ ਸਿਗਨਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸਾਮੱਗਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮਸ਼ਰੂਮ ਕਰੀਬ 95-100% ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਮੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਧੀਆ ਵਧਦੇ ਹਨ।

ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਬਜਾਏ, ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਪੋਰਸ ਦੁਆਰਾ ਅਸਾਵਧਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਪੋਰਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਜੀਜਮਾਂ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਫਸਲ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਤਕਨੀਕਾਂ 
ਸਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ਰੂਮ ਉਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਲਈ ਨਮੀ, ਤਾਪਮਾਨ, ਘਟਾਓ (ਵਿਕਾਸ ਮਾਧਿਅਮ) ਅਤੇ ਇਨਕੋਕੂਲਮ (ਸਪੌਨ ਜਾਂ ਸਟਾਰਟਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ) ਦੇ ਸਹੀ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੰਗਲੀ ਫਸਲ, ਬਾਹਰੀ ਦਾਖਲਾ ਟੀਕਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟ੍ਰੇ ਸਾਰੇ ਇਹ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
right|thumb|ਸ਼ੀਟੇਕ ਮਸ਼ਰੂਮ

### ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਛੇ ਪੜਾਅ 
## ਬੇਸਮੈਂਟ / ਬੁਨਿਆਦ / ਆਧਾਰ 
ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਕੱਚੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਰੂਮ ਟਿਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਚਿਟਿਨ।

ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਨਸ਼ੀਲੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਬਲੋਕ ਸਬਸਟਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
* ਲੱਕੜ ਚਿਪਸ ਜਾਂ ਬੂਰਾ 
* Mulched ਤੂੜੀ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਣਕ, ਪਰ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੂੜੀ)
* ਸਟਰਾਬੈਡ ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਪੋਲਟਰੀ ਖਾਦ 
* ਕੌਰਨਕੋਬ 
* ਵੇਸਟ ਜਾਂ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੇ ਪੇਪਰ 
* ਕੌਫੀ ਕਾਗਜ਼ ਜਾਂ ਆਧਾਰ 
* ਨਟ ਅਤੇ ਬੀਜ ਹੌਲ 
* ਕਪਾਹ ਹੁੱਡ 
* ਕੋਕੋ ਬੀਨ ਹੌਲ 
* ਕਪਾਹ ਦੇ ਉਤਪਾਦ 
* ਸੋਇਆਬੀਨ ਭੋਜਨ 
* ਬਰੂਅਰ ਦਾ ਅਨਾਜ 
* ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ 
* ਯੂਰੀਆ

## ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
* **ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਖੁੰਬਾਂ:** ਬਟਨ ਖੁੰਬ, ਢੀੰਗਰੀ, ਸ਼ਟਾਕੀ ਖੁੰਬ 
* **ਗਰਮ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਖੁੰਬਾਂ:** ਪਰਾਲੀ ਵਾਲੀ ਖੁੰਬ ਅਤੇ ਮਿਲਕੀ ਖੁੰਬ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸਵਾਤੀ ਬਾਜਪਾਈ

**ਸਵਾਤੀ ਬਾਜਪਾਈ **ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਮੇਜਨ ਟੀਵੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਂਸ ਕਲਾਸ ਸ਼ੋਅ ਨੱਚਲੇ ਵੇ ਵਿਦ ਸਰੋਜ ਖਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫਰ ਸਰੋਜ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਖਾਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ 2009 ਵਿੱਚ ਮਿਲਟਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਲਕਸ ਪਰਫਾਈਡ ਬਰਾਈਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਾਬਣ ਮਿਸਿਜ਼ ਕੌਸ਼ਿਕ ਕੀ ਪਾਂਬ ਬਾਹਈਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਟੀਵੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਲਈ ਰੈਮਪ ਚਲਾਇਆ ਹੈ। 
ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਗ ਬੌਸ 7 ਲਈ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਟੇਲੀਵਿਜਨ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਖ਼ਸ਼

thumb|ਬਖਸ਼ ਸੰਘਾ

ਬਖਸ਼ ਸੰਘਾ ਇੱਕ ਇੰਡੋਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਲਬਰਟਾ ਦੇ ਸ਼ਹਰਿ ਐਡਮੰਟਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਬਖਸ਼ ਸੰਘਾ ਦਾ ਜਨਮ ਢਪਈ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 13 ਜੁਲਾਈ, 1957 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਅਜੀਤ ਸੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਡਿਲ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਕਪੂਰਕੂਲ  ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1983 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਈ। ਸੰਨ 1989 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਸਵੀਰ ਸੰਘਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਲਬਰਟਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੰਪਊਿਟਰ ਤਈਜ਼ਡ ਆਫਸਿ ਐਡਮਨਿਸਟੇ੍ਸ਼ਨ ਦਾ ਡਪਿਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੇ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਅਲਬਰਟਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸ਼ਹਰਿ ਐਡਮੰਟਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਸਾਹਤਿਕ ਜੀਵਨ
ਬਖਸ਼ ਸੰਘਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਸੁਣ ਨੀ ਕੁੜੀਏ ਜਿਊਣ ਜੋਗੀਏ" ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਕਿਤਾਬ "ਮਾਂ ਧੀ ਦਾ ਸੰਵਾਦ" 2014 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਅਤੇ ਧੀ ਵਚਿਕਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਖਸ਼ ਸੰਘਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: … ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁਟਆਿਰ ਰੂੜੀ ਹੋਈਆਂ ਪਰੰਪਾਰਾਂ ਦੇ ਵਰੋਧ ਵੱਿਚ ਖੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਲਾਂ ਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ (ਉਸ ਨੂੰ) ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਬਹਸਿ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਹਿੜੀ ਕ ਿਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਸਮਾਜਕਿ ਢਾਂਚੇ ਵੱਿਚ ਢਾਲਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹੰਿਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਾਂ-ਧੀ ਦੀ ਇਸ ਬਹਸਿ ਨੂੰ ਕਾਵਕਿ ਰੂਪ ਵੱਿਚ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ਿ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਔਰਤ ੋਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕਸਿ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਧ-ਫੁੱਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਹਿੜੇ ਸਮਾਜਕ ਵਰਤਾਰੇ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹਨ, ਮੈਂ ਇਸ ਸਾਰੀ ਬਹਸਿ ਨੂੰ ਮਾਂ-ਧੀ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਹਣਿ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ਿ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਕਤਾਬ ਬਾਰੇ ਲਖਿਦਆਂ ਮੱਖਣ ਕੁਹਾੜ ਨੇ ਕਹਾ ਹੈ, "ਭਖਸ਼ ਨੇ ਮਾਂ-ਧੀ ਦੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਆਰੀ ਗੀਤ ਵਧਾ ਰਾਹੀਂ ਜਸਿ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਬਲ-ਏ-ਦਾਦ ਹੈ।" (ਮਾਂ ਧੀ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਸਫਾ 13)

ਬਖਸ਼ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕਤਾਬ 'ਤੁਰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਤੋਰ' 2015 ਵੱਿਚ ਛਪੀ। ਇਸ ਕਤਾਬ ਵੱਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚਾਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਟੱਪੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਲਖਿਣ ਤੋਂ ਬਨਾਂ ਬਖਸ਼ ਇੱਕ ਰੰਗਮੰਚ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲ਼ਟਿਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਐਡਮੰਟਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਆਰਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਐਡਮੰਟਨ ਵਲੋਂ ਖੇਡੇ ਗਈ ਨਾਟਕਾਂ ਵੱਿਚ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਕਾ ਨਭਿਈਿ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਨਾਂ ਉਹ ਐਡਮੰਟਨ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਐਡਮੰਟਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਕਾਵ ਵਿੰਨਗੀ
* "ਮਾਂ ਧੀ ਦਾ ਸੰਵਾਦ"
* "ਨੀ ਧੀਏ ਨੀ ਭੋਲੀਏ ਧੀਏ
* ਅਸਾਂ ਤਾਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਭਾਣਾ ਨੀ
* ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਤ ਕੇ ਧੀਏ
* ਸਾਭਾ ਕਿੱਥੇ ਟਕਾਣਾ ਨੀ
* ਨੀ ਮਾਏ ਨੀ ਮੇਰੀਏ ਮਾਏ
* ਮੱਤ ਗਈ ਤੇਰੀ ਮਾਰੀ ਨੀ
* ਆਪਣਾ ਆਪ ਛੁਪਾ ਕੇ ਮਾਏ
* ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਿਉਂ ਹਾਰੀ ਨੀ
* ਨੀ ਧੀਏ ਨੀ ਮੇਰੀਏ ਧੀਏ
* ਗੱਲਾਂ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਕਰੇਂ
* ਜਨ੍ਹਾਂ ਆਫ਼ਤਾ ਤੋਂ ਮੈਂ ਡਰਦੀ
* ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੇਂ
* ਨੀ ਮਾਏ ਨੀ ਮੇਰੀਏ ਮਾਏ
* ਜਦ ਵੀ ਆਫਤਾਂ ਆਈਆਂ ਨੀ
* ਕੰਢਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਲਹਰਾਂ ਮਾਏ
* ਵਾਰ ਵਾਰ ਟਕਰਾਈਆਂ
* ਤੁਰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਤੋਰ
* "ਤੁਰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਤੋਰ"
* ਮਾਏ ਨੀ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰੇਂਦੀਏ
* ਕੋਈ ਬਦਲ ਧੀਆਂ ਦੇ ਭਾਗ
* ਸਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੇ
* ਚੁੰਨੀ ਵਾਲੀ ਦਾਗ
* ਜਾਂ ਫਰਿ ਪੱਲੇ ਨੀ
* ਦਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਗ

## ਕਿਤਾਬਾਂ
* ਸੁਣ ਨੀ ਕੁੜੀਏ, ਜਉਿਣ ਜੋਗੀਏ (ਬੋਲੀਆਂ), ਸੁਮਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਆਿਣਾ, 2007
* ਮਾਂ ਧੀ ਦਾ ਸੰਵਾਦ (ਲੰਮੀ ਕਵਤਾ) ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 2014
* ਤੁਰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਤੋਰ (ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਟੱਪੇ) ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 2015

## ਹਵਾਲੇ
ਸੁਗੰਧਾ

**ਸੁਗੰਧਾ** (?–914) 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਰੀਜੈਂਟ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਫੌਜੀ ਟੁਕੜੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ: ਇਕੰਗਾ ਅਤੇ ਟੈਂਟਰੀਨਜ਼, ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ, ਅਣ-ਮੰਨੀਏ, ਅਤੇ ਅਣਹੋਣੀ ਕਬੀਲੇ ਸਨ। ਰਾਣੀ ਸੁਗੰਧਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਕੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਗੁੱਟਾਂ ਵਿਚਾਲੇ 914 ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੁਗੰਧਾ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਹਾਰ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੁਗੰਧਾ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੰਤਰੀਆਂ ਉੱਪਰ ਆਪਣੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ

ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹਨ, ਜਿਸਨੇ 150 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ 2 ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਮ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ 
ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਿਪੰਡ ਮਦਾਰ, ਿਜ਼ਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 1991 ਿਵਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੈਨੇਡਾ ਿਵਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਟਰਾਂਟੋ ਅਤੇ ਰਾਇਰਸਨ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਤੋਂ ਬੀ. ਟੈੱਕ., ਅਪਲਾਈਡ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰਜ਼, ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਟਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਸ਼ੋਰੈਂਸ ਮੈਨੇਜਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੁੱਡਬ੍ਰਿਜ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ / ਸਫਰ 
ਸਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਦਿਆਂ ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਿਸੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਨਕਸਲਬਾਡ਼ੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਲਿਖੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਸਵੰਤ ਸੰਿਘ ਵਿਰਦੀ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ, ਹੋਰ ਵੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਿਵੱਚ ਛਪੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਿਸੰਘ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵੱਿਚ ਛਪਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕਵਤਾ, "ਨਾਈਗਰਾ ਫਾਲਸ"(ਂNaigara Falls) ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਅਮਰੀਕਾ (International Library of Poetry, USA) ਵਲੋਂ ਸਾਲ 2000 ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਸ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਿਵੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਿਸੰਘ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ "ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਖਾਲਸਾ" ਸਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਪਹਲੀ ਵਾਰ ਓਨਟਾਰੀਓ ਪੰਜਾਬੀ ਥੀਏਟਰ (Ontario Punjabi Theatre) ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦੇ 300 ਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਿਸੰਘ 'ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਮਾਂ ਦਾ ਕਾਫਲਾ' ਟਰਾਂਟੋ ਦੇ ਬਾਨੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹਨ। ਕਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸੰਸਥਾ, ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।

ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਿਸੰਘ ਜਾਗੋ ਟੀ ਵੀ (Jaggo TV) ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਬਾਰੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਾਰ ਵੀ ਸਾਂਝੇ ਕਰੇ ਹਨ।

## ਇਨਾਮ 
ਕਨੇਡੀਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਨੇਡੀਅਨ ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਹੈ।

## ਲਖਿਤਾਂ 
ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਿਸੰਘ ਨੇ ਹੇਠ ਲਖੇ ਨਾਟਕ ਲਖੇ:

:ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਖਾਲਸਾ; ਓਨਟਾਰੀਓ ਪੰਜਾਬੀ ਥੀਏਟਰ, 1999
:ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਖਾਲਸਾ; ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 2007
:ਰੋਟੀ ਵਾਇਆ ਲੰਡਨ; ਲੈਸਟਰ ਬੀ ਪੀਅਰਸਨ ਥੀਏਟਰ, ਬਰੈਂਪਟਨ, 2016

ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਿਸੰਘ ਨੇ ਹੇਠ ਲਖੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਲਖੇ: 
:ਕੰਧਾਂ ਰੇਤ ਦੀਆਂ; ਰੋਜ਼ ਥੀਏਟਰ, ਬਰੈਂਪਟਨ, 2016
:ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ; ਓਨਟਾਰੀਓ ਪੰਜਾਬੀ ਥੀਏਟਰ
:ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ; ਪੰਜਾਬੀ ਆਰਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਐਡਮੰਟਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ

ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਿਸੰਘ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ:

:ਮੇਪਲ ਦੀ ਕੈਨਵਸ, ਕੁਕਨਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਜਲੰਧਰ, 2005
:ਨਾਗਰਾ ਫਾਲਜ਼, ਨਾਗਰਾ ਫਾਲਜ਼ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
:ਗ਼ਜ਼ਲ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਐਂਥੋਲੋਜੀ, 2015, ਸਫ਼ਾ 93

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* https://www.youtube.com/user/OnkarPreetSingh/videos
* http://www.niagarapoetry.ca/old_site/preet.htm
* http://theseerat.com/aug2014/index.php
* https://twitter.com/onkar_preet

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਹਿਸਟੀਰੀਸਿਸ

ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਬਿਜਲਈ ਫ਼ੀਲਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਜਲਈ ਵਿਸਥਾਪਨ ਫ਼ੀਲਡ , ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਕਰਾਂ *ਹਿਸਟੀਰੀਸਿਸ ਲੂਪ* ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।]]

**ਹਿਸਟੀਰੀਸਿਸ** ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਉੱਪਰ ਇਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਚੁੰਬਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਮੋਮੈਂਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ੀਲਡ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮੋਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਦੇ ਪਲਾਟ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਲੂਪ ਜਾਂ ਹਿਸਟੀਰੀਸਿਸ ਵਕਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਇੱਕ ਅਸਥਿਰ ਇਕਾਈ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਸਥਿਰ ਇਕਾਈ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਇੱਕ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ ਦੀ ਮੈਮਰੀ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਰੈਜ਼ੀਡਿਊਲ ਮੈਗਨੇਟਿਸਜ਼ਮ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਦੀ ਹੈ,ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹਿਸਟੀਰੀਸਿਸ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ
ਐਡੀ ਕਰੰਟ

**ਐਡੀ ਕਰੰਟ** (Eddy current) (ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ **ਫ਼ਾਉਕਾਲਟ ਕਰੰਟ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਬਿਜਲਈ ਕਰੰਟ ਦੇ ਭੰਵਰ (loops) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਚਾਲਕ ਵਿੱਚ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਫ਼ੈਰਾਡੇ ਦੇ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਡੀ ਕਰੰਟ ਚਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਭਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੰਬ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਲ ਵਾਲੇ ਸਥਿਰ ਚਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਏ.ਸੀ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟ ਜਾਂ ਟਰਾਂਸਫ਼ਾਰਮਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਚੁੰਬਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਚਾਲਕ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਪੇਖਕ ਬਦਲਾਅ (relative motion) ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਭੰਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕਰੰਟਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਭੰਵਰ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ, ਫ਼ਲਕਸ ਦੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਦਰ ਦੇ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਪਾਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰਜ਼ਿਸਟੀਵਿਟੀ (Resistivity) ਦੇ ਉਲਟ ਅਨੁਪਾਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ
ਸਿੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਬੰਗਾ

**ਸਿੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਬੰਗਾ** ਕਾਲਜ ਬੰਗਾ-ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਸੜਕ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਇਹ ਕੋ-ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਅੱਠ ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਰਨ ਕੰਵਲ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤੇ ਮਨਮੋਹਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹਰਗੁਰਅਨਾਦ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨੇ 1953 ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ 1964 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਪੂੰਨੀ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ, ਪੰਜਾਬ) ਐਸ.ਆਰ. ਲੱਧੜ (ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਜਲੰਧਰ ਡਵੀਜ਼ਨ), ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਵਿਜੇਤਾ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਐਨ.ਐਸ. ਨੇਕੀ, ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭੌਰ, ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ (ਪੱਤਰਕਾਰ), ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕੈਂਥ (ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ) ਵਿਧਾਇਕ ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਰੀਹਾ, ਭਾਰ ਤੋਲਕ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਰਜਨ ਐਵਾਰਡੀ, ਪੀ.ਆਰ. ਸੌਂਧੀ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੋਚ) ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਚੈਂਪੀਅਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਮੀਟ) ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹੇ।

## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਕਾਲਜ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੋਹਨ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਸਾਂਝ, ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਾਹਿਲ ਤੇ ਸਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਕਾਲਜ ਨਵੀਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਮਾਸਟਰ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਗੋਸਲ ਭਵਨ 80 ਲੱਖ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ ਇਨਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਕੋਰਟ

## ਕੋਰਸ
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ, ਕਾਮਰਸ, ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਲਾਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਸੀ.ਏ., ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਆਈ.ਟੀ), ਐਮ.ਐਸਸੀ. (ਕੰਪਿ. ਸਾਇੰਸ), ਐਮ.ਐਸਸੀ. (ਆਈ.ਟੀ), ਪੀ.ਜੀ.ਡੀ.ਸੀ.ਏ, ਡੀ.ਸੀ.ਏ., ਬੀ.ਕਾਮ, ਬੀ.ਕਾਮ (ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ), ਐਮ.ਕਾਮ,ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ), ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਕੰਪਿ. ਸਾਇੰਸ) ਨਾਲ ਬੀ.ਏ., ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਇਕਨਾਮਿਕਸ), ਐਮ.ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ), ਐਮ.ਐਸਸੀ. (ਮੈਥ), ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਡਿਪਲੋਮਾ ਸਟਿਚਿੰਗ ਐਂਡ ਟੇਲਰਿੰਗ ਦਾ ਖਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਕੇਲਦੀ ਚੇਂਨਾਮਾ

**ਕੇਲਦੀ ਚੇਂਨਾਮਾ** ਕਰਨਾਟਕਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲਦੀ ਰਾਜ (1671-1696) ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ। ਕੁੰਦਾਪੁਰ, ਕਰਨਾਟਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਲਿੰਗਾਇਤ, ਦੀ ਉਹ ਸਿੱਦਾਪਾ ਸੇਤੀ ਸੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਜੱਦੀ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਕੇਲਦੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਿਜੈਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਚੇਂਨਾਮਾ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸੋਮਾਸ਼ੇਕਾਰਾ ਨਾਇਕ ਨਾਲ 1667 ਈ. ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਸੋਮਾਸ਼ੇਕਾਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1677 ਵਿੱਚ, ਚੇਂਨਾਮਾ ਨੇ ਕੇਲਾਦੀ ਨਾਇਕ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ। 26 ਸਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ, ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੇਲਾਦੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਫੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਾਸਾਵੱਪਾ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਹੀਰਿਆ ਬਾਸਾਵੱਪਾ ਨਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਰਿਹਾ।

## ਰਾਜ 
1677 ਵਿੱਚ ਸੋਮਸ਼ੇਖਰ ਨਾਇਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੇਂਨੰਮਾ ਨੇ ਕੇਲਾਡੀ ਨਾਇਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਆਪਣੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੇਲਾਡੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਸਵੱਪਾ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਹਿਰੀਆ ਬਸਵੱਪਾ ਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸਫਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਚੌਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤਾ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਚੰਨਾਗਿਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਰਜਾਨ, ਹੋਂਨਾਵਰਾ, ਚੰਦਰਵਾੜਾ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।[1] ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਣੀ ਚੇਂਨਭੈਰਦੇਵੀ, ਅਬੱਕਾ ਰਾਣੀ, ਕਿੱਟੂਰ ਚੇਂਨੰਮਾ, ਬੇਲਾਵੜੀ ਮੱਲੰਮਾ ਅਤੇ ਓਨਾਕੇ ਓਬਾਵਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[2]

## ਮੈਸੂਰ ਨਾਲ ਜੰਗ 
ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਚਿੱਕਦੇਵ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਕਤੋਟਾਗੇਰੇ, ਮਗਦੀ, ਲੱਡਾਗਿਰੀ, ਕਦੂਰ, ਵੀਰਾਨੇਦੁਰਗਾ, ਚੰਨਾਰਯਦੁਰਗਾ, ਬਿਜਵਾਰਾ, ਗੁੰਡੂਮਾ ਲੇਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਭੂਟੀਪੁਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋਰੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਇਸ ਵਿਸਥਾਰ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕੋਰੀ ਰਾਜ, ਰਾਣੀ ਚੇਨੰਮਾ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਲਏ ਨਾਬਾਲਗ ਪੁੱਤਰ ਬਸਵ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ। ਇੱਕੋਰੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਵਾਸੁਧਾਰੇ [3] ਵਿਖੇ ਮੈਸੂਰ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਕਦੀਰ, ਬਨਵਾਰਾ, ਹਸਨ ਅਤੇ ਬੇਲੂਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਕਦੇਵ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ।[4]

## ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ 
ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਰਾਮ ਛਤਰਪਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾਰਾਮ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ,  ਪਰ ਔਰੰਗਜੇਬ ਨੇ ਕੇਲਦੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੇਲਦੀ ਚੇਂਨਾਮਾ ਨੇ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ। 

## ਵਿਰਾਸਤ 
ਕੰਨੜ ਔਰਤਾਂ ਰਾਣੀ ਅੱਬਕਾ, ਓਨਾਕੇ ਓਬਾਵਾ ਅਤੇ ਕਿੱਤੂਰ ਚੇਂਨਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹਨੂੰ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਰਜਾਂ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕੇਲਾਦੀ ਚੇਂਨਾਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਚੇਨੰਮਾ ਨੇ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਚੰਨਾਗਿਰੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਚੇਨੰਮਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇਕ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਕਿੱਤੂਰ ਚੇਂਨਾਮਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1671
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1696
ਫ਼ੈਰਾਡੇ ਦਾ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਯਮ

**ਫ਼ੈਰਾਡੇ ਦਾ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਯਮ** ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਈਕਲ ਫ਼ੈਰਾਡੇ ਨੇ 1831 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਧਾਰਨ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਜਲਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਰੇਟਰਾਂ, ਟਰਾਂਸਫ਼ਾਰਮਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਮੋਟਰਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ੈਰਾਡੇ ਦਾ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕ ਵਿੱਚ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵੋਲਟੇਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ 1831 ਵਿੱਚ ਜੋਸਫ਼ ਹੈਨਰੀ ਨੇ ਵੀ ਲੱਭਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ਲਕਸ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਾਰ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਹੱਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਸਮੀਕਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ:

:\Phi_B = \iint\limits_{\Sigma(t)} \mathbf{B}(\mathbf{r}, t) \cdot d \mathbf{A}

ਜਿੱਥੇ,
*Φ*B* ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ਲਕਸ ਹੈ।
**d***A** ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਭਾਗ ਹੈ।
***B** ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਫ਼ਲਕਸ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਈ.ਐਮ.ਐਫ਼. ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਲਕਸ ਉਦੋਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ **B** ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਤਾਰ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ। ਈ.ਐਮ.ਐਫ਼. ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਸਮੀਕਰਨ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।:

: \mathcal{E} = -N {{d\Phi_B} \over dt} 
 ਜਿੱਥੇ,

* \mathcal{E} ਈ.ਐਮ.ਐਫ਼. ਹੈ।
***N** ਤਾਰ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ।
*Φ*B* ਇੱਕ ਕੁੰਡਲ ਦੀ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ਲਕਸ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲਈ ਮੋਟਰਾਂ
ਦਿਲੀਪ ਬੁਵਾ

**ਦਿਲੀਪ ਬੁਵਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੈਂਗਸਟਰ ਸੀ। ਉਹ ਦਾਊਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੀ ਡੀ-ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ 1991 ਵਿੱਚ ਲੋਖੰਡਵਾਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸ਼ੂਟਆਊਟ ਇਨਕਾਊਂਨਟਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇਨਕਾਊਂਨਟਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫਤਾਬ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਇਸ ਸ਼ੂਟਆਊਟ ਤੇ ਬਾਲੀਵੁਡ ਦੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ੂਟਆਊਟ ਐਟ ਲੋਖੰਡਵਾਲਾ ਵੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲੀਪ ਬੁਵਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਤੁਸ਼ਾਰ ਕਪੂਰ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991
ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ

**ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਅਵਨੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2001  ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਪੁਲਿਸ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਸਵੀਂ ਕਲਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਅਨ ਡਾਂਸ ਲਿਟਲ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਡਾਂਸ ਕੇ ਸੁਪਰਸਟਾਰਸ, ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡੀ.ਆਈ.ਡੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਅਵਨੀਤ ਸ਼ੋਪ ਓਪੇਰਾ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਟੇਡੇ ਹੈ ਪਰ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਹੈ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਜੂਨ 2012 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਝਲਕ ਦਿੱਖਾ ਜਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2012 ਦੀਆਂ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ 2013 ਦੀ ਇਕੋ ਫ਼ਿਲਮ 'ਏਕ ਮੁਠੀ ਆਸਮਾਨ' ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਪਾਕੀ ਕਪੂਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ। ਨਵਨੀਤ ਨੇ 2014 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ 'ਮਾਰਦਾਨੀ' ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2014 ਦੀਆਂ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਮਾਰੀ ਸਿਸਟਰ ਦੀਦੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਾ ਨੰਦਨੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਚਾਰੁਮਤੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਿੰਦੁਸਾਰੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਨਵਨੀਤ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਅਤੇ ਮੇਗੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਨਾਲ 40+ ਟੀਵੀਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਕੌਰ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ 'ਮਰਦਾਨੀ' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਭਾਣਜੀ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਕੌਰ ਨੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਓਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੇਹਰਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗੀ।

ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਡੀ.ਜੇ. ਦੇ ਕਰੀਏਟਿਵ ਯੂਨਿਟ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ 'ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ *ਹਮਾਰੀ ਸਿਸਟਰ ਦੀਦੀ*' ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਲੀਡ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਹਥ੍ਰੋਨ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੱਤਵੀਂ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਸਿਤੰਬਰ 2014 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 2015 ਤੱਕ ਸੋਨੀ ਪਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰੂਨੀ ਫਿਲਮ ਜੋ ਕਿ 2017 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਚੰਦਰਾ ਨੰਦੀ ਦੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਚਾਰੂਮਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸੋਨੀਆ ਨੰਦਰਾ ਅਤੇ ਅਮਨਦੀਪ ਨੰਦਰਾ ਦੇ ਘਰ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ,ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ  ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਈ।

ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2010 ਵਿੱਚ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।

2021 ਤੱਕ, ਕੌਰ ਕਾਂਦੀਵਾਲੀ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਮੀਡੀਆ 
ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨ 2020 ਵਿੱਚ 11ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕੌਰ ਨੂੰ ਟੀਵੀ 2020 ਤੇ ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨਸ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 13 'ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੇਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
### ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 
### ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓਜ਼
## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਲੋਕ