open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮੋਹਾਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ** ਮੋਹਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ ਦੇ ਹਾਕੀ ਕਲੱਬ, ਪੰਜਾਬ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਦਾ  ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। 25 ਮਈ, 2021 ਨੂੰ, ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ **ਓਲੰਪੀਅਨ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ** ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਉਦਘਾਟਨ 
ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 2011 ਵਿੱਚ 11.8 ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ  42 ਕਰੋੜ (6.75 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਈ ਸੀ। ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਨਤ ਗੁਲਾਬੀ-ਨੀਲੀ ਐਸਟ੍ਰੋਟਰਫ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 13,500 ਜਣਿਆਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਡੀਅਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਛੇ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ 27 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਇਸ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਇਲੈਵਨ ਅਤੇ ਰੈਸਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਨੁਮਾਇਸ਼ੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਟੀਮ ਨੇ 3&#x2013;2 ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਹਾਕੀ ਓਲੰਪੀਅਨ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਸੀਨੀਅਰ, ਕਰਨਲ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਹਰਮੀਕ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ, ਮੁੱਖ ਸੰਸਦੀ ਸਕੱਤਰ ਐਨ.ਕੇ.ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ
ਲੰਗੜੋਆ

[thumb|250x250px| [ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ|ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੋਹੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਗਰਾਊਂਡ]]
thumb|250x250px| ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੋਹੜਾਂ ਵਾਲਾ
**ਲੰਗੜੋਆ** ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰੋਡ 'ਤੇ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

## ਸਹੂਲਤਾਂ 
ਲੰਗੜੋਆ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਲਾ, ਕੁਟੀਆ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਝੂੰਦਾ ਜੀ ਸਮੇਤ ਦੋ ਵੱਡੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਡਾਕਘਰ, ਟੈਲੀਫੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ, ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ,  ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ, ਅਤੇ  ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਹਸਪਤਾਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਾਬਾ ਕੁੱਕੜ ਦਾਸ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਹੈ।
ਮੋਹਾਲੀ ਪਿੰਡ

**ਮੋਹਾਲੀ** ਐਸ.ਏ.ਐਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  ਮੋਹਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਿਆ। ਹੁਣ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 56 ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੰਡੀ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ

**ਮੰਡੀ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,   ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਜਗਰਾਉਂ ਵਾਲ਼ੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ' ਤੇ 18 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦੋ ਲਿੰਕ ਸੜਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੰਡੀ-ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਕ ਸੜਕ 'ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਮਸ਼ਕੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ (ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੈ। ਦੂਸਰੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੇਲ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ [ *ਲਗਭਗ 1950* ]।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਮੇਹਟੀਆਣਾ

**ਮੇਹਟੀਆਣਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 18.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਫਗਵਾੜਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। ਇਹ ਐਨਐਚ344ਬੀ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ, ਮੈਡੀਕਲ ਕਲੀਨਿਕ (ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ), ਸਕੂਲ (ਸਰਕਾਰੀ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ), ਬੱਸ ਸਹੂਲਤ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ। ਮਾਊਂਟ ਕਾਰਮਲ ਸਕੂਲ, ਮੇਹਟੀਆਣਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਜੀਐਨਏ ਗਰੁੱਪ, ਮੇਹਟੀਆਣਾ ਖੇਤਰ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਮੇਹਟੀਆਣਾ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ II ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 344 ਬੀ `ਤੇ ਫਗਵਾੜਾ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ 19 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਆਦਮਪੁਰ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

ਮੇਹਟੀਆਣਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਫਗਵਾੜਾ, ਆਦਮਪੁਰ ਹਨ ਅਤੇ  ਸਿੰਬਲੀ ਅਤੇ ਰੇਹਾਨਾ ਜੱਟਾਂ ਕੁਝ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਾਤੀ ਉਮਰਾ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)

**ਜਾਤੀ ਉਮਰਾ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ) ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ  ਮੰਨਿਆ-ਪ੍ਰਮੰਨਿਆ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਰੀਫ ਜਾਤੀ ਉਮਰਾ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਤਫ਼ਾਕ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਫ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਸ  ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ, ਨਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜਾਤੀ ਉਮਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਰੀਫ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਵੀ ਇਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਨ।   ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਪਿੰਡ  ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪੜਦਾਦਾ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਸ਼ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਗਿਆਅਤੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਦਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ।  ਸ਼ਰੀਫ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਰੀਫ਼ 1947 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਤੀ ਉਮਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੰਦਪੁਰ ਕਲੌੜ

**ਨੰਦਪੁਰ ਕਲੌੜ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਜੁੜ ਕੇ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੱਖ ਵੱਖ  ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਵੰਡ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾ ਰੋਡ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਲੌੜ ਦੇ ਸਹੀ ਮੁੱਢ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਖੋਦਣ ਵੇਲੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੰਦਪੁਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ  ਨਵੀਂ ਬਸਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਬੰਨ੍ਹਣ  ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ 9ਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਨੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਨੰਦਪੁਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਧਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲੈ ਲਿਆ।

ਨੰਦਪੁਰ ਦਾ ਨਾਂ ਨੰਦੋ ਕੌਰ ਤੋਂ ਪਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਕਲੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜੱਟ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ  ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ ਸੁਜਾਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਹੁਣ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਨੰਦੋ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਕਲੌੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਆ ਕੇ ਕਿਉਂ ਵਸ ਗਏ ਅਤੇ ਨੰਦੋ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਜੱਟ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪਿਤਰੀ ਨਾਮ ਹਾਂਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਪਰ ਸੂਜਾਪੁਰ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੰਗਲ ਥਥਲ

**ਨੰਗਲ ਥਥਲ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 27 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਨੰਗਲ ਥਥਲ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦਸੂਹਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉੜਮੜ ਟਾਂਡਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਟਾਂਡਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਲਵਾੜਾ ਤਹਿਸੀਲ  ਹੈ।

ਉੜਮਾਰ ਟਾਂਡਾ, ਦਸੂਹਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਤਲਵਾੜਾ ਨੰਗਲ ਥਥਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਝਾਂਸਲਾ

**ਝਾਂਸਲਾ** ਬਨੂੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ   ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਚਿਤਕਾਰਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ,  ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸਾਗਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ  ਝਾਂਸਲਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਨਯਾ ਨੰਗਲ

**ਨਯਾ ਨੰਗਲ**, ਰੂਪਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਨੰਗਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਾਦ-ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਐਵੇਨਿਊ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਨੀਵੇਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ, ਨੰਗਲ ਡੈਮ, ਪਰਵਾਸੀ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੰਛੀ, ਐਨਐਫਐਲ ਕਲੋਨੀ, ਪੀਏਸੀਐਲ ਕਲੋਨੀ, ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਐਵੇਨਿਊ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਦੌਰੇ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਟਾਊਨ ਪਲਾਨਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸ।

ਨਯਾ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੈਕਟਰ-1, ਸੈਕਟਰ-2, ਸੈਕਟਰ-4, ਸੈਕਟਰ-5, ਸੈਕਟਰ-7, ਜਿੱਥੇ ਐਨ.ਐਫ.ਐਲ. ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਮੁੱਲੀਆਂਵਾਲੀ

**ਮੁੱਲੀਆਂਵਾਲੀ** (ਜਿਸਨੂੰ ਮੂਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇ ਫ਼ਾਜ਼ਲਿਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮਲੋਟ ਤੋਂ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ  ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਲਿਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋੜਾ

**ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋੜਾ** ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਨੰਦਗੜ੍ਹ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 5-6 ਦਸੰਬਰ 1705 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ  ਹੈ। ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਜਾਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। 6 ਦਸੰਬਰ 1705 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਿਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗਤ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ  ਰੁਕਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਅਚਾਨਕ  ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮਚ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਿਰਸਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਫਾਂ  ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ਼  ਲੜਨਾ ਸੀ, ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਟੁਕੜੀ ਸਮੇਤ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ 50 ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਈ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਸਮੇਤ ਵਿਛੜ ਗਏ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ । ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਫੌਜ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ 40 ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕੌਰ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ਼ ਲੈ ਕੇ  ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਅਹਿਲਕਾਰ ਧੁੰਮਾਂ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਸਹੇੜੀ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਫੜਵਾ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। 
right|thumb| ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋੜਾ ਦਾ ਸਥਾਨ

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋੜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੀ ਘਾਟੀ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇੱਥੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਰੂਪਨਗਰ, ਪੰਜਾਬ 140114 ਵਿੱਚ ਸਿਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਪੀਰ ਮੁਸੱਲਾ

**ਪੀਰ ਮੁਸੱਲਾ** ਭਾਰਤੀ  ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 20 ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਮੋਹਾਲੀ, ਪੰਚਕੂਲਾ ਅਤੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਨੇੜਤਾ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬਿਲਡਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਹੁ-ਮੰਜ਼ਲਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਸਦਕਾ ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪੌਸ਼ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਉਪਨਗਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਐਨਕਲੇਵ, ਮੈਟਰੋ ਟਾਊਨ, ਮੋਤੀਆ ਬਲੂ ਰਿਜ, ਮੋਤੀਆ ਹਿਊਜ਼, ਯੂਫੋਰੀਆ ਹੋਮਜ਼, ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਗਾਰਡਨ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹਾਈਟਸ (1 ਅਤੇ 2), ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਹਾਈਟਸ, ਚਿਨਾਰ ਹਾਈਟਸ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਗਾਰਡਨ, ਰੋਇਲ ਐਮਪਾਇਰ, ਰੋਇਲ ਮੈਨਸ਼ਨ, ਪੰਚਕੂਲਾ ਹਾਈਟਸ ਹਨ। ਸ਼ਿਆਮ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, ਪਲੈਟੀਨਮ ਟਾਵਰ, ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਗਾਰਡਨ, ਰਾਇਲ ਅਸਟੇਟ, ਐਕਸੋਟਿਕ ਹਾਈਟਸ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਹਾਈਟਸ, ਰਹਿਮਤ ਹੋਮਜ਼ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਨ।

ਟ੍ਰਾਈਸਿਟੀ ਪਲਾਜ਼ਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਇੱਕ ਮੌਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ, ਪੰਚਕੂਲਾ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਮੋਤੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਸੈਂਟਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਮਾਲ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਚੂਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਪ੍ਰੋਮੇਨੇਡ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਸੈਕਟਰ 20 ਪੰਚਕੂਲਾ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ 500 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੈਕਟਰ 20 ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਦੀ ਦਰ ਅਤੇ ਫਲੈਟਾਂ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਸਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲੈਟਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਪੀਰ ਮੁਸੱਲਾ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਦਾ ਕਿਸ਼ਨਪੁਰਾ ਖੇਤਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੁਡਾ ਅਤੇ ਗਮਾਡਾ ਐਰੋਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੰਗਲ ਖ਼ੁਰਦ (ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ)

**ਨੰਗਲ ਖ਼ੁਰਦ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। **ਕਲਾਂ** ਅਤੇ **ਖ਼ੁਰਦ** ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਅਰਥ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਰਤ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 15 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ 1300 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਨੰਗਲ ਖ਼ੁਰਦ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਤੋਂ ਮਾਹਿਲਪੁਰ-ਫਗਵਾੜਾ ਰੋਡ (ਵਾਇਆ-ਪਾਸਤਾ) 'ਤੇ 4 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ।  

ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਬੈਂਸ ਜੱਟ ਜਾਤੀ ਦੀ ਹੈ। ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ
ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ)

**ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ** ਜਾਂ **ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ** (**ਆਈਸੀਐਸ**), ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 1858 ਅਤੇ 1947 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਸੀ।

ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ 250 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1858 ਦੀ ਧਾਰਾ XXXII(32) ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਈ.ਸੀ.ਐਸ. ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਾਜ ਸਕੱਤਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ "ਸਿਵਿਲੀਅਨਜ਼" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਆਈਸੀਐਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸਿਖਰਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮੈਂਬਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ।

1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਈ.ਸੀ.ਐਸ. ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਕਸਰ ਆਈਸੀਐਸ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਨੋਟ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* The Indian Civil Service
ਨੌਰਾ, ਪੰਜਾਬ

**ਨੌਰਾ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਗਾ-ਗੜ੍ਹ ਸ਼ੰਕਰ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨਗਰ ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਪਾਰ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਨੌਰਾ ਗਏ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅੱਲ "ਨੌਰਾ ਭੌਰਾ" ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਚੌ. ਮਹਿਬੂਬ ਅਲੀ ਖਾਨ (1912-1947), ਨੌਰਾ ਦਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਸੈਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਸੈੱਸਰ ਸੀ।  
* ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਕਿਲਾ ਅਨੰਦਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੇ) - ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ

**ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ** ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਜਾਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਕੈਰੀਅਰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਕਾਰਜਕਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੋਕ ਸੇਵਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ।

"ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ" ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ (ਯੂ.ਕੇ.) ਵਿੱਚ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਾਊਨ (ਕੌਮੀ ਸਰਕਾਰ) ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ "ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀਆਂ (ਕਾਉਂਟੀਆਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ) ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ", ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸੇਵਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੇਵਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੇਵਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ)। "ਗੈਰ-ਵਿਭਾਗੀ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ" (ਕਈ ਵਾਰ "QUANGOs" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ਼ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਈ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਇਸਦੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ।

ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟਾਫ਼ ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ (ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਛੋਟ ਹੈ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਟਾਫ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਇਹਨਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ILO ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਮਾਹਰ ਸੰਸਥਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (ICSC) ਨੂੰ ਖਾਸ ਰੈਫਰਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਪਿੰਡ ਕੱਸੋਆਣਾ

**ਪਿੰਡ ਕੱਸੋਆਣਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।   ਇਹ ਜ਼ੀਰਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਭਾਈ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (7.5 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (15 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੀਬ 250 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਗਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਸੌਦਾਗਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਰੀਸਟਾਈਲ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕੁਮੇਦਾਨ ਸਾਬਕਾ ਪੀਸੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਜਲ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੰਗ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਰਦਾਸਾ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਸੋਆਣਾ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ।ਸਰਦਾਰ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸਨ।  ਐਸ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਵੈਟਰਨਰੀ  ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫਰਾਲਾ

**ਫਰਾਲਾ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।ਫਗਵਾੜਾ ਨਗਰ ਤੋਂ 11 ਕਿ.ਮੀ. ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਥਾਣਾ ਬੰਗੇ ਦਾ ਇਹ ਪਿੰਡ  ਰੇਲਵੇਸਟੇਸ਼ਨ ਬਹਿਰਾਮ ਤੋਂ ਦੋ ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਹੈ।  ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਾਸ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜੇਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰੋਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਜਾਂਦੇ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ੩-੪ ਘੁਮਾਉਂ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਪਾਸ ਹੀ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨਿਰਮਲੇ ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਮਕਾਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਰਾਲਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਬਾ ਹਡਲ ਅਟਵਾਲ ਨੇ ਕੀਤੀ  ਸੀ। ਬਾਬਾ ਹਡਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਧਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ "ਸੰਧਵਾਂ-ਫਰਾਲਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਹਡਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸਨ। ਇੱਕ ਨੇ  ਚਿੱਟੀ ਪਿੰਡ ( ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ  ਖੁਰਦ ਪੁਰ ( ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਨੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ "ਅਟਵਾਲ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਬੀੜ ਪੁਆਧ ( ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਵਿੱਚ ਅਟਵਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਫਰਾਲਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੈਦੋ ਪੱਟੀ

**ਸੈਦੋ ਪੱਤੀ** ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਿਨਕੋਡ 146102 ਹੈ। 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸਾਰੰਗੜਾ

**ਸਾਰੰਗੜਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ  ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਚੋਗਾਵਾਂ-2 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 33 ਕਿਮੀ ਚੋਗਾਵਾਂ-2 ਤੋਂ 8 ਕਿਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 275 ਕਿਮੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।  

ਓਧਰ (3 ਕਿਮੀ), ਕੱਕੜ (4 ਕਿਮੀ), ਮੰਝ (4 ਕਿਮੀ), ਬਚੀਵਿੰਡ (4 ਕਿਮੀ), ਲੋਪੋਕੇ (5 ਕਿਮੀ) ਸਾਰੰਗੜਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਸਾਰੰਗੜਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਰਸ਼ਾ ਛੀਨਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਜਨਾਲਾ -1 ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਡੀਵਿੰਡ-9 ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ, ਪੱਟੀ, ਬਟਾਲਾ ਸਾਰੰਗੜਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਰੋਆ, ਪੰਜਾਬ

**ਸਰੋਆ** ਤਹਿਸੀਲ ਬਲਾਚੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਇਥੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਘਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਾਮਚੁਰਾਸੀ

**ਸ਼ਾਮਚੁਰਾਸੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਲਕਾ ਵੀ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਮਚੌਰਾਸੀ ਨੂੰ  ਸਬ-ਤਹਿਸੀਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।  ਸ਼ਾਮਚੌਰਾਸੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਸੀਆ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।

ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਚੁਰਾਸੀ ਘਰਾਣੇ (ਸਕੂਲ) ਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ।

ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਿਆਤ ਜਿਹੇ ਸ਼ਾਮਚੁਰਾਸੀ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਧਿਆਨ ਚ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਪਧਰ ਤੱਕ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ
* ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ
* ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਖਾਨ
*ਨਜ਼ਾਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ
*ਸ਼ਰਾਫਤ ਅਲੀ ਖਾਨ
*ਸ਼ਫਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
=

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸਰਹਾਲਾ ਰਾਣੂੰਆਂ

**ਸਰਹਾਲਾ ਰਾਣੂੰਆਂ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹੁਣ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਗਵਾੜਾ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.2 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਫਗਵਾੜਾ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੁੱਖ ਸੜਕ, ਬੰਗਾ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਚੱਕ ਮਾਈ ਦਾਸ, ਕੁਲਥਮ, ਭੜੋ ਮਜਾਰਾ, ਚੱਕ ਰਾਮੂ, ਚੱਕ ਗੁਰੂ, ਨਾਨੋ ਮਜਾਰਾ, ਦੁਸਾਂਝ ਕਲਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਟਾਹਲੀਆਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦੇਣ ਲਈਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਸਰਹਾਲਾ ਰਾਣੂੰਆਂ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਮੇਲਾ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਸ਼ਿਮਲਾਪੁਰੀ

**ਸ਼ਿਮਲਾਪੁਰੀ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੈ।  ਸਿੱਧਵਾਂ ਨਹਿਰ ਇਸ ਦੇ ਕੋਲ਼ੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡਾਕ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 141003 ਹੈ।
ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ

**ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ**, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ ਪਠਾਨਕੋਟ ਰੋਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਲਾਵਲਪੁਰ ਅਤੇ ਧੋਗੜੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਗਭਗ 200 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਮਾ ਗੋਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਭਰਾਵਾਂ

**ਸਭਰਾਵਾਂ** ਜਾਂ **ਸਭਰਾਓਂ**  ਭਾਰਤੀ  ਪੰਜਾਬ, ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ  ਹਰੀਕੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 192 ਮੀਟਰ (633 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ 31°10'39N 74°51'10E ਗੁਣਕਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਸਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਾਜਪੁਰਾ

**ਤਾਜਪੁਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ  ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ

thumb| ਇੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਰੋ ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
ਇੱਕ **ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Happy Seeder**) ਜ਼ੀਰੋ-ਟਿਲਜ ਵਾਲਾ ਪਲਾਂਟਰ ਸੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਟਰੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪੂਰਵ ਵਾਹੁਣ ਅਤੇ ਬੀਜਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜ (ਪੌਦੇ) ਬੀਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ PTO ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਲਿੰਕੇਜ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟ੍ਰਾ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ੀਰੋ ਟਿਲ ਡਰਿੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੀ ਫਸਲ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਫਸਲ ਨੂੰ ਬੀਜਣਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਿੱਧੇ ਬਲੇਡ ਸਟਰਾ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਰੋਟਰ 'ਤੇ ਮਾਊਂਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਟਾਈਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਿਛਲੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਬੀਜੇ ਹੋਏ ਖੇਤ ਉੱਤੇ ਮਲਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਰੋ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਜ਼ੀਰੋ ਟਿੱਲ ਫਰਟੀ ਸੀਡ ਡਰਿੱਲ  ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ (CO 2), ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ (CO), ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਕਸਾਈਡ (NO x), ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ (CH 4) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਣ ਪਦਾਰਥ (PM10 ਅਤੇ PM2.5) ਵਰਗੀਆਂ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਦੇ 
# ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ 50% ਤੋਂ 80% ਤੱਕ ਸਬਸਿਡੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
# ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਮਸ਼ੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਣਾਂ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਵੱਢੇ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਅਤੇ ਉਗਣ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਦੇ ਲਾਭ 
# ਵਧੇ ਹੋਏ ਫਿਲਟਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਕਾਰਨ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
# ਇਹ ਇਸਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਲਾਈਮੇਟ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
# ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
# ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਡਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
# ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਟਾਵ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਇਹ ਇਸਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੜਨ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਤਿਊੜ, ਪੰਜਾਬ

**ਤਿਊੜ**,  ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ) ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ,  ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 4500 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ NH 21 ਦੇ ਖਰੜ-ਕੁਰਾਲੀ ਟੋਟੇ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 7-8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਊੜ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਡਿਆਲਾ, ਜੈਕੜ ਮਾਜਰਾ, ਭਜੌਲੀ, ਘਟੌਰ, ਪਲਹੇੜੀ, ਰੁੜਕੀ ਖਾਂ, ਅਭੇਪੁਰ ਆਦਿ ਲਈ ਮੰਡੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ, ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਸਟੋਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਟੋਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸਟੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ 3 ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੈਂਟਰ ਵੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕ, ਡਾਕਖਾਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੇਰਕਾ ਦੁੱਧ ਦੀ ਡੇਅਰੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹਨ: 1 ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭੰਡਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 2 ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ 3 ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਹੈ।

ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਤਿਊੜ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਥੇ ਉਸ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਾਧੂ ਸੰਤਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਊਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ  ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਅਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰੂਪਨਗਰ
* ਖਰੜ
* ਕੁਰਾਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

**ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ** 2012 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਸੀ  ਇਥੋਂ 1997 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ 

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
## ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਉਂਚੀ ਬੱਸੀ

**ਉਂਚੀ ਬੱਸੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਦਸੂਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਫੌਜ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬੇਸ ਹੈ।

ਉਂਚੀ ਬੱਸੀ 31.25°N 75.65°E ਗੁਣਕਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 240 ਮੀਟਰ (787 ਫੁੱਟ) ਹੈ।

ਉਂਚੀ ਬੱਸੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 44 (ਨਵਾਂ) NH-1A (ਪੁਰਾਣਾ) 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਉਂਚੀ ਬੱਸੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ (48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਜਲੰਧਰ (65  ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ (36 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (93 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ (52 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਚੱਕ ਭਗਤੂਪੁਰ

**ਚੱਕ ਭਗਤੂਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ  ਪੰਜਾਬ  ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ  ਬਟਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੁੜਕੀ ਕਸਬਾ

**ਰੁੜਕੀ ਕਸਬਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ  ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਪਿੰਡੋਰੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ

**ਪਿੰਡੋਰੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਕੋਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਨਕੋਦਰ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16 ਮੀਲ), ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (21 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (26 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (110 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਨਕੋਦਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 87 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (54 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 113 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (70 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਛੋਟੇਪੁਰ

**ਛੋਟੇਪੁਰ,** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰੀਵਾਲ ਤਹਿਸੀਲ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ 1,109 ਸੀ। 

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇਪੁਰ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖਾਨ ਸ਼ੀਨ ਕੁੰਵਰ

**ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ** ਕਲਮ-ਨਾਮ **ਖਾਨ ਸ਼ੀਨ ਕੁੰਵਰ**, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। 37 ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਾਲੀ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, *ਫਾਸਲੋਂ ਕਾ ਸਫਰ* ਮਈ 2008 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਗਲਪ
* ਸੁਲਗਤੇ ਲਮਹੋਂ ਕਾ ਕਰਬ
* ਮੰਜ਼ਰ ਪਾਸ ਮੰਜ਼ਰ
* ਚੀਕਤੀ ਰੂਹੇ
* ਤਫਸੀਲ-ਏ-ਬੇਸਾਦਾ
* ਫਨ-ਏ-ਜਦੀਦ
* ਜ਼ਖਮੋਂ ਕੀ ਸੇਜ ਪਾਰ
* ਲਸ਼ੋਂ ਕਾ ਕਰਬ
* ਬਿਜ਼ਾਨ
* ਖਿਆਲ ਖਿਆਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
* ਮੌਜੂਦ ਲਾ ਮੌਜੂਦ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਗੋਗੋਈ

**ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਗੋਗੋਈ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਮੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ *ਅਹੇਤੁਕ* ਨੂੰ2015 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
### ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ 
* ਪੈਦਲ ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ- ਬਾਬੂ ਬੋਰਹਾ
* ਬੀਜੁ ਬੀਜੁ ਸੋਮ - ਦੀਕਸ਼ੂ ਸਰਮਾ
* ਮਾਲੋਬਿਕਾ ਬੋਰੂਆ - ਦੀਕਸ਼ੂ ਸਰਮਾ

## ਥੀਏਟਰ 
ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਗੋਗੋਈ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2016 - 17 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ *ਹੇਂਗੁਲ ਥੀਏਟਰ* ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੋਸੇਨਜੀਤ ਬੋਰਹਾ ਅਤੇ ਸਿਆਮੋਨਟਿਕਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨ।

## ਇਨਾਨ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇਪੁਰ

**ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇਪੁਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਸੂਬਾ ਕਨਵੀਨਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਆਜ਼ਾਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਛੋਟੇਪੁਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ ਮਰਹੂਮ  ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੁੜ ਦਾ ਜਵਾਈ ਹੈ। ਉਹ 1975 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

1985 ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਾਰੀਵਾਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਧਾਰੀਵਾਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ।

ਉਸਨੇ ਧਾਰੀਵਾਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 2002 ਦੀ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗਾਹ ਨੂੰ 80 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ।

2009 ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇਪੁਰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ ਨੂੰ 8,342 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

2012 ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇਪੁਰ ਨੇ ਮੁੜ ਆਜ਼ਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਬਾਜਵਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਇਆ ਪਰ 17000 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।

2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦਾ ਬੰਦਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ  'ਆਪ' ਦਾ ਕਨਵੀਨਰ ਬਣਿਆ।

2017 ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇਪੁਰ ਨੇ 'ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬ ਪਾਰਟੀ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 'ਆਪ' ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ 20 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿ ਗਈ। 9 ਦਸੰਬਰ 2021 ਨੂੰ, ਉਹ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।

2022 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਟਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਪਰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਮਨਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਗਦੀਸ਼ ਪਾਪੜਾ

**ਜਗਦੀਸ਼ ਪਾਪੜਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ-ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਚੇਤਨਾ ਮੰਚ ਦਾ  ਆਗੂ ਹੈ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
*ਨਾਨਕ ਵੇਲ਼ਾ 
*ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਬਦਿਆਲ

**ਬਦਿਆਲ** ਕਪੂਰਥਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 500 ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਾ ਸੰਘਿਆਂ-ਸਿਦਵਾ ਦੋਨਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਗੜੀਆਂ, ਭੁਲੱਥ

**ਬਾਗੜੀਆਂ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਭੁੱਲਥ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।ਇਹ ਭੁਲੱਥ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2.5 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (17 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
## ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਭੁਲੱਥ
* ਕਪੂਰਥਲਾ
* ਫਗਵਾੜਾ
* ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
* ਕਪੂਰਥਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨ

**ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੈਦਾਨ** ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲ-ਥਲ ਵਾਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬੇ ਵਾਲ਼ਾ  ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ   ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 200-300 ਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

ਮੈਦਾਨ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਦਰਿਆਈ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ - ਜੇਹਲਮ, ਚਨਾਬ, ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਨੇ  ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

***ਦੋਆਬ*** ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਲੋਢ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਥੇ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ।

**ਬਾਂਗਰ :** ਪੁਰਾਣੀ ਜਲੋਢ ਮਿੱਟੀ  ਦੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ *ਬਾਂਗਰ*  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

**ਬੇਟ :**  ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਜੋ ਹਰ ਹੜ੍ਹ ਦੌਰਾਨ ਨਵੀਂ ਜਲੋਢ ਮਿੱਟੀ  ਦੇ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ *ਬੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।* *ਮੈ* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨ
ਕਬੀਰਪੁਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਪੰਜਾਬ

**ਕਬੀਰਪੁਰ** , ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  2011 ਤੱਕ, ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸਿਰਫ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। 

ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 35 ਕਿਮੀ , ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ (ਦਿਹਾਤੀ) ਤੋਂ 9 ਕਿਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 196 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

ਕਬੀਰਪੁਰ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 144626 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਹੈ।

ਪੱਤੀ ਭੱਲੂ ਬਹਾਦਰ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਅੱਲੂਵਾਲ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਫੱਤੋਵਾਲ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਹਜ਼ਾਰਾ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਬੁਸੋਵਾਲ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਕਬੀਰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਦਰਾਬਾਦ, ਕਪੂਰਥਲਾ

**ਕਾਦਰਾਬਾਦ** ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.2 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਦਰਾਬਾਦ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਸਹੂਲਤ 
ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਵਾਲ਼ਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੱਦੂਪੁਰ

**ਕੱਦੂਪੁਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  ਇਹ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਜੋ ਕਿ ਕੱਦੂਪੁਰ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ, ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1.9 ਮੀਲ)  ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
* ਕਪੂਰਥਲਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਝੁੱਗੀਆਂ ਗੁਲਾਮ

**ਝੁੱਗੀਆਂ ਗੁਲਾਮ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (4.3 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਝੁਗੀਆਂ ਗੁਲਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਾਜ

**ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਿਆਸਤ**, ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਪੂਰਥਲਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰਿਆਸਤ ਸੀ। ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ  ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ   1901 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 314,341 ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਬੇ ਅਤੇ 167 ਪਿੰਡ ਸਨ। 1930 ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਾਜ ਆਪਣੀ ਫਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਜਗਤਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਜਾ ਲਈ ਮੂਰਿਸ਼ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।

## ਮੂਲ 
ਕਪੂਰਥਲਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਮਿਸਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਗਜ ਨੇ ਗਜਨੀ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰੋਮਨ - ਖੁਰਾਸਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਲੀਬਹਾਨ ਨੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 78 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਜੈਸਲਮੇਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੱਟੀ ਰਾਜਪੂਤ ਕਬੀਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਲਜੀ ਦੀ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੱਟੀ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਜਾਟਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਧੂ ਜੱਟ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਹ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਹੌਰ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦਿਲਾਵਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਹਲੂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਸੌਂਪੀ। ਚੌਧਰੀ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਧੂ (ਜਾਂ ਸਾਧੋ) ਸਿੰਘ ਆਹਲੂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਚੌਧਰੀ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਲਾਲ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ (ਜੋ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਾਦਾ ਸੀ) ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਲੈਪਲ ਗ੍ਰਿਫਿਨ (1873) ਨੇ ਇਸ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਦੂਜੀਆਂ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। 1846 ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਹਾਕਮ ਪਰਿਵਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ 
### ਸਰਦਾਰਾਂ 
* ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ (1777 – 20 ਅਕਤੂਬਰ 1783) (ਜਨ. 1718 – ਮਰ. 1783)
* ਬਾਘ ਸਿੰਘ (20 ਅਕਤੂਬਰ 1783 – 10 ਜੁਲਾਈ 1801) (ਜਨਮ 1747 – 1801)

### ਰਾਜਸ 
thumb|ਰਾਜਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਸੀ.ਆਈ.ਈ

* ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ (10 ਜੁਲਾਈ 1801 – 20 ਅਕਤੂਬਰ 1837) (ਜਨਮ 1784 – ਮਰ. 1837)
* ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ (20 ਅਕਤੂਬਰ 1837 – 13 ਸਤੰਬਰ 1852) (ਜਨਮ 1817 – ਮੌਤ 1852)
* ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ (13 ਸਤੰਬਰ 1852 – 12 ਮਾਰਚ 1861) (ਜਨਮ 1831 – ਮੌਤ 1870)

## ਰਾਜਾ—ਇ ਰਾਜਗਣ 
* ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ (12 ਮਾਰਚ 1861 – 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1870) (ਜਨਮ 1831 – ਮੌਤ 1870)
* ਖੜਕ ਸਿੰਘ (2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1870 – 3 ਸਤੰਬਰ 1877) (ਜਨਮ 1850 – 1877)
* ਜਗਤਜੀਤ ਸਿੰਘ (3 ਸਤੰਬਰ 1877 – 12 ਦਸੰਬਰ 1911) (ਜਨਮ 1872 – 1949)

### ਮਹਾਰਾਜੇ 
* ਜਗਤਜੀਤ ਸਿੰਘ (12 ਦਸੰਬਰ 1911 – 15 ਅਗਸਤ 1947) (ਜਨਮ 1872 – 1949)
* ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ
* ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ ਐਮ.ਵੀ.ਸੀ

### ਤਾਜ ਰਾਜਕੁਮਾਰ 
* ਟਿੱਕਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤਰੂਜੀਤ ਸਿੰਘ[right|thumb|335x335px|[ਜਗਤਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਜੀ.ਸੀ.ਐਸ.ਆਈ., ਜੀ.ਸੀ.ਆਈ.ਈ., ਜੀ.ਬੀ.ਈ.]]

## ਨੋਟਸ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Kapurthala www.sikh-heritage.co.uk
*
ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

**ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ** (ਜਨਮ 11 ਜੁਲਾਈ 1968) ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਹੈ। 

ਸੁਨੀਲ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਵੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ 11 ਜੁਲਾਈ 1968 ਨੂੰ ਚੰਦਿਆਣੀ ਕਲਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸੁਨੀਲ (ਅਦਾਕਾਰ)

**ਇੰਦੁਕੁਰੀ ਸੁਨੀਲ ਵਰਮਾ** (ਜਨਮ 28 ਫਰਵਰੀ 1974), **ਸੁਨੀਲ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਹਾਸਰਸ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਸੁਨੀਲ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 180 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1IFC0 ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

ਸੁਨੀਲ ਨੇ *ਅੰਦਾਲਾ ਰਾਮੂਡੂ* (2006)  ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਮਰਿਯਾਦਾ ਰਾਮਨਾ* (2010), *ਪੂਲਾ ਰੰਗਡੂ* (2012), ਅਤੇ *ਤਦਾਖਾ* (2013) ਵਰਗੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਾਲਰੂ

**ਕਾਲਰੂ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (7.5 ਮੀਲ), ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (14 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਭੁਲੱਥ
* ਕਪੂਰਥਲਾ
* ਫਗਵਾੜਾ
* ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਮਾਲਪੁਰ, ਭੁਲੱਥ

**ਕਮਾਲਪੁਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਭੁੱਲਥ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਭੁਲੱਥ ਤੋਂ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.8 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਭੁਲੱਥ
* ਕਪੂਰਥਲਾ
* ਫਗਵਾੜਾ
* ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੜਾਹਲ ਖ਼ੁਰਦ

**ਕੜਾਹਲ ਖ਼ੁਰਦ** ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। **ਖ਼ੁਰਦ** ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਛੋਟਾ। ਇਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 17 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (11 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੜਾਹਲ ਖ਼ੁਰਦ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
* ਕਪੂਰਥਲਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਪੂਰਥਲਾ ਛਾਉਣੀ

**ਕਪੂਰਥਲਾ ਛਾਉਣੀ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਫੌਜ ਦੇ  ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਦਫਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ (ਸੈਂਟਰਲ ਸਕੂਲ) ਕਪੂਰਥਲਾ ਛਾਉਣੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਕਪੂਰਥਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿੱਥੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਣਾ ਕਪੂਰ ਨੇ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਵਾਬ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਗੂ ਸੀ।

ਕਪੂਰਥਲਾ ਉੱਤੇ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਾਲੀਆ ਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ 652 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 1901 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 314,341 ਸੀ, ਹਰ ਇੱਕ 178,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੁੱਲ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

## ਹੋਰ 
ਕਪੂਰਥਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਚੰਗੇ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਚੈਨਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ 19 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਜਲੰਧਰ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਕਪੂਰਥਲਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 66 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

ਕਪੂਰਥਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੈਨਿਕ ਸਕੂਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਜਗਤਜੀਤ ਪੈਲੇਸ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਬਾਗ ਗਾਰਡਨ, ਮੂਰੀਸ਼ ਮਸਜਿਦ, ਪੰਚ ਮੰਦਰ ਭਾਵ ਪੰਜ ਮੰਦਰ ਸਨ, ਰਾਜ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਕਲਾਕ ਟਾਵਰ, ਕਾਂਜਲੀ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼, ਜਗਜੀਤ ਕਲੱਬ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਪੋਰਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਐਨਜੇਐਸਏ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ।

ਕਪੂਰਥਲਾ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਸਰਵਿਸ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਗਰੁੱਪ ਨੇ 1897-98 ਦੀ ਤਿਰਾਹ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੱਕ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਕਪੂਰਥਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਪ੍ਰਸਤੁਤਿ ਪਰਾਸ਼ਰ

**ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਪਰਾਸ਼ਰ (ਪੋਰਾਸਰ)** ਅਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਅਸਾਮੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਜਨਮ ਜੋਰਹਾਟ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਮਾਲੋ ਅਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਿਜੋਏ ਚੰਦਰ ਸਰਮਾ ਜਗਨਨਾਥ ਬਰੂਹਾ ਕਾਲਜ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸ ਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ *ਬਰਨਾਲੀ* ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਰੀਅਲ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਸਾਮੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਣੀ ਦਾਸ ਦੀ *ਮਹਾਰਥੀ* ਸੀ, ਜੋ 1999 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

* *ਬਰਨਾਲੀ*
* *ਨਿਸਾਰ ਨਾਇਕ*
* *ਚਕ੍ਰਬਿਹੂ*
* *ਮਹਾਂਨਗਰ*
* *ਮੇਜਰ ਸਾਹਬ*
* *ਜੋਨਾਕਤ ਸਿਹਾਰਨ*
* *ਬਿੰਦਾਸ*
* *ਸੇਂਦੂਰ*
* *ਸਾਹੂ ਬੁਵਾਰੀ (ਅੰਥੋਲੋਜੀ ਲੜੀ: ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ)*
* *ਪ੍ਰੋਹੇਲਿਕਾ (ਐਂਥੋਲੋਜੀ ਸੀਰੀਜ਼: ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੀਡ)*
* *ਯਾਰ ਦੋਸਤੀ*
* *ਰਾਖੇ ਹੋਰਿ ਮਾਰੇ ਕੁਨੇ*

### ਸਟੇਜੀ ਨਾਟਕ 
ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸਟੇਜ ਨਾਟਕ ਹਨ:

* *ਰੁਪਾਲੀਮ*
* *ਨਿਮਤਿ ਕੋਇਨਾ*
* *ਅਪਰਹਨ*
* *ਅਸਂਕਾਰ ਦਿਨ ਰਾਤੀ*

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Prastuti Parashar at rupaliparda.com
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਖਜੂਰਲਾ

**ਖਜੂਰਲਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਫਗਵਾੜਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (26 ਮੀਲ), ਫਗਵਾੜਾ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8.7 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਅਤੇ ਚਿਹੇੜੂ ਖਜੂਰਲਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ; ਜਲੰਧਰ ਸਿਟੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ  107 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਫਗਵਾੜਾ, ਜੰਡਿਆਲਾ, ਜਲੰਧਰ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
* ਕਪੂਰਥਲਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖਾਨੋਵਾਲ

**ਖਾਨੋਵਾਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (7.5 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਖਾਨੋਵਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਜਰੀ ਮਹਿਲ (ਹਿਸਾਰ)

ਹਿਸਾਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਜਰੀ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਗੁਜਰੀ ਰਾਣੀ ਲਈ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਿਸਾਰ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਤੁਗਲਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਮਹਿਲ ਦੀ ਬਾਰਾਂਦਰੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਥੜ੍ਹੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਕਮਰੇ ਹਨ। ਬਾਰਾਂਦਰੀ ਇੱਕ ਵਰਗਾਕਾਰ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਿੰਨ ਵਿਕਸਤ ਡਾਟਾਂ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦਾਖ਼ਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੁਗਾਠਾਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਗਾਂਧੀ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ, ਪਟਨਾ

**ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ**  ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਗਾਂਧੀ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
1948 ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਇਸ ਖ਼ਾਤਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।   ਪਟਨਾ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1967  ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਜੁਲਾਈ 1971 ਤੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਗਾਂਧੀ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ ਸਮਿਤੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪੰਜ ਅਜਾਇਬ ਘਰ (ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਮਧੁਰਾਏ, ਬੈਰਕਪੁਰ, ਮੁੰਬਈ, ਪਟਨਾ) ਸੁਤੰਤਰ ਕੀਤੇ  ਗਏ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਗਾਂਧੀ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ, ਪਟਨਾ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*  ਦਾ ਬੁੱਤ, ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ
* ਬਿਹਾਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਿਵਸ
* ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ

thumb| ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਾਡਿਊਲਰ ਇਮਾਰਤਾਂ।
**ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ** ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ  ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਾਬਰਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ 1917 ਤੋਂ 1930 ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਇਸਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਚਾਰਲਸ ਕੋਰਿਆ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ 

## ਨੋਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ
ਪਰਵਰਦਗਾਰ

**ਪਰਵਦਗਾਰ**, **ਪਰਵਰਦਗਾਰ** ਜਾਂ **ਪਰਵਰਦਿਗਾਰ** () ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਲਈ ਇੱਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ।  ਇਸਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਾਮ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਤੌਰ `ਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਜਾਂ ਰੱਬ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ *ਪਰਵਾ* ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ- ਭਾਵ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ। *ਦੀਗਰ*, ਜਦੋਂ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਵਾਰ-ਵਾਰ"। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ *ਪਰਵਰਦਗਾਰ ਦਾ* ਅਰਥ ਹੈ "ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਜਾ, ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ

**ਬਾਜਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਭੁਲੱਥ
* ਕਪੂਰਥਲਾ
* ਫਗਵਾੜਾ
* ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ

## ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਸਹੂਲਤ 
ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
* ਕਪੂਰਥਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ

**ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ** (ਜਨਮ **ਰਤਨਾਕਰਮ ਸੱਤਿਆਨਾਰਾਇਣ ਰਾਜੂ**; 23 ਨਵੰਬਰ 192624 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੁਰੂ ਸੀ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਰਡੀ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਸੀ,

ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਭੂਤੀ (ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਆਹ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਘੜੀਆਂ, ਚਮਤਕਾਰੀ ਇਲਾਜਾਂ, ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ, ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ, ਦੁਵੱਲੇਪਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸੀ। ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਚਾਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਸਨ ਜੋ ਅਲੌਕਿਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

1972 ਵਿੱਚ, ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਸੈਂਟਰਲ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਨੇ ਮੁਫਤ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਕਲੀਨਿਕ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ, ਆਸ਼ਰਮ, ਐਡਟੈਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀਆਂ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ, ਇਸਦੀ ਭੈਣ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਗਲੋਬਲ ਕੌਂਸਲ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* International Sai Organization
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ
ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਮਦੁਰਾਏ

[thumb|270x270px| [ਮਦੁਰਈ|ਮਦੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ]]
**ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ**, 1959 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਮਦੁਰਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। **ਗਾਂਧੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਗਾਂਧੀ ਸੰਗ੍ਰਆਲਿਆਂ (ਗਾਂਧੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵੇਲ਼ੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ਼ ਰੰਗੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁੱਕੜਾਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, 1948 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਾਰਜ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ । ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1959 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਦੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਗਠਨ (ਯੂਐਨਓ) ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਣੀ ਮੰਗਮਮਲ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਦੁਰਾਈ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦਫਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। 

## ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ  
ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਕੋਟਾਈ ਦੇ ਨਾਰਾਇਣਨ ਸਤਸੰਗੀ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਵਧਾਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਚਿੱਠੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਐਡੌਲਫ ਹਿਟਲਰ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ "ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ" ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

### ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ 
265 ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ "ਇੰਡੀਆ ਫਾਈਟਸ ਫਾਰ ਫਰੀਡਮ" ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

### ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀ 
ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਇਸ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿੱਚ "ਬਾਪੂ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਆਂ, ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ, ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ, ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 124 ਦੁਰਲੱਭ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਬੈਠ ਜਾਵੇ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। 

### ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀਆਂ 
ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ 14 ਮੂਲ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦਿਨ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਕੱਪੜਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਕੱਚ ਦੇ ਬਕਸੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ