open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸਾਹਰ ਹਬੀਬ ਗਾਜ਼ੀ

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਗਾਜ਼ੀ ਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 2010-2011 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਈਟ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਗਾਜ਼ੀ ਨੇ 2012 ਤੋਂ ਬਲੌਗਰਾਂ, ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ, ਅਕਾਦਮਿਕਾਂ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਗਲੋਬਲ ਵੌਇਸਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜੀਵੀ ਵਿਖੇ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ "ਸਾਡੇ ਵਿਲੱਖਣ, ਸਰਹੱਦ ਰਹਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਚੁਅਲ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀਆਂ" ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ 'ਸੰਪਾਦਕੀ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੀਤੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਵਰੇਜ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ' ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸੀ।

ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿਕਾਸ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ, ਮੀਡੀਆ ਮੈਟਰਸ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਦੇ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।

ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਗਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜੀਓ ਨਿਊਜ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਟੀਵੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਾਨ ਨਿਊਜ਼ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

2009 ਵਿੱਚ, ਗਾਜ਼ੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਡਿਸਪੋਜ਼ੇਬਲ ਅਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2011 ਵਿੱਚ, ਗਾਜ਼ੀ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਈਟ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਸਮੱਗਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸੋਚ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਗਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕੰਮ ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਡਾਨ, ਡਾਨ ਨਿਊਜ਼ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਜੀਓ ਨਿਊਜ਼ ਟੀਵੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਆਉਟਲੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਜ਼ੀਆ ਭੱਟੀ

**ਰਜ਼ੀਆ ਭੱਟੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Razia Bhatti;** ਉਰਦੂ: **رضیہ بھٹی** ) (ਜਨਮ 1944 &#x2013; ਮੌਤ 12 ਮਾਰਚ 1996) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹੇਰਾਲਡ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ਲਾਈਨ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ 52 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰੈਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਧਿਆਏ ਦਾ ਅੰਤ" ਕਿਹਾ। ਭੱਟੀ ਨੇ ਹੇਰਾਲਡ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਟਾਫ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਨਿਊਜ਼ਲਾਈਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਉਹ 12 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੇਰਾਲਡ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਨਿਊਜ਼ਲਾਈਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 8 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। 1994 ਵਿੱਚ, ਭੱਟੀ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਥਿਤ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਤੋਂ "ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਦਲੇਰੀ" ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਰਜ਼ੀਆ ਭੱਟੀ ਦਾ ਜਨਮ 1944 ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

## ਪੱਤਰਕਾਰੀ 
ਰਜ਼ੀਆ ਭੱਟੀ ਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦਾ ਰਿਹਾ। 1967 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *ਦ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਵੀਕਲੀ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ *ਦ ਹੇਰਾਲਡ* ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਭੱਟੀ 1970 ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਲਡ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ 1976 ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ। ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰੈਸ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਭੱਟੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਬੀਨਾ ਸਰਵਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ, ਰਜ਼ੀਆ ਭੱਟੀ ਅਤੇ ਨਜਮਾ ਬਾਬਰ: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਦੋ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੰਨਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।" ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਉਲ-ਹੱਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਜ਼ੀਆ ਭੱਟੀ ਨੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
ਰਜ਼ੀਆ ਭੱਟੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੁਲ ਹਮੀਦ ਭੱਟੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ - ਕਾਮਿਲ ਅਤੇ ਸਾਰਾ। ਰਜ਼ੀਆ ਭੱਟੀ ਦੀ 12 ਮਾਰਚ 1996 ਨੂੰ 52 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੇਨ ਹੈਮਰੇਜ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਇਕਬਾਲ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਰਜ਼ੀਆ ਭੱਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, "ਉਹ ਕਰੈਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ। ਉਸਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤੇ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਜੈਸਮੀਨ ਮਨਜ਼ੂਰ

**ਜੈਸਮੀਨ ਮੰਜ਼ੂਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Jasmeen Manzoor**) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਹੈ ਜੋ ਬੋਲ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨਿੱਜੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ, ਜੈਸਮੀਨ ਨੇ ਸਮਾ ਟੀਵੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਅਫੇਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ *ਟੂਨਾਈਟ ਵਿਦ ਜੈਸਮੀਨ ਦੀ* ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਜੈਸਮੀਨ ਨੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 2009 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਐਂਕਰ ਲਈ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਸੀ।

## MQM ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ 
ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ, ਮੰਜ਼ੂਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਮੁਤਾਹਿਦਾ ਕੌਮੀ ਮੂਵਮੈਂਟ (MQM) ਤੋਂ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਜੈਸਮੀਨ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ MQM ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹੋਏ ਕਰਾਚੀ ਸਥਿਤ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਗੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਮੁਨੀਜ਼ਾ ਜਹਾਂਗੀਰ

**ਮੁਨੀਜ਼ਾ ਜਹਾਂਗੀਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Munizae Jahangir**) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ *ਸਪੌਟਲਾਈਟ* ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਸਮਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਤਾਹਿਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਮਾਂਟਰੀਅਲ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮੈਕਗਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਨਿਊ ਸਕੂਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਯੂਐਸਏ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮੀਡੀਆ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ.  ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਪੱਤਰਕਾਰੀ 
ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਊਥ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੂਮੈਨ (SAWM) ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। SAWM ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੋਈ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਵਿੱਚ *ਨਿਊਜ਼ਲਾਈਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਲਈ ਮਾਹੀਨ ਇਰਫਾਨ ਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਗਈ, ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। 

### ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ 
2003 ਵਿੱਚ, ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ, 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਚਾਰ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯੂਐਸਏ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੋਲਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ " *ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਲਈ ਖੋਜ* " ਨਾਮਕ ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭਰ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।   

ਜਹਾਂਗੀਰ ਐਸਿਡ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਕੈਮਰਾ-ਪਰਸਨ ਸੀ। ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਦੁਬਈ, ਯੂਏਈ ਵਿੱਚ ਇੰਡਸ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁੱਪ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਮੀਨਾ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਨਾਲ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਦੇ ਸੋਫੋਮੋਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ *ਸ਼ਰਰਤ* (2003) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀ, ਜੋ 2003 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਫਲ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਿਲਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜਾਹਤ ਅਤਰੇ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਗਾ-ਹਿੱਟ ਸਨ। ਅਕੀਲ ਰੂਬੀ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਅਲੀ ਜ਼ਫ਼ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਨਮ ਮਜੀਦ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ *ਜੁਗਨੂੰ ਸੇ ਭਰ ਲੇ* ਆਂਚਲ ਵਰਗੇ ਗੀਤ। 

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
2008 ਵਿੱਚ, ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਇਕਨਾਮਿਕ ਫੋਰਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਗਲੋਬਲ ਲੀਡਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ 2018 ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਬੀਬਾ ਨੋਸ਼ੀਨ

**ਹਬੀਬਾ ਨੋਸ਼ੀਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Habiba Nosheen;** ) ਇੱਕ ਖੋਜੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ *ਆਊਟਲਾਵਡ ਇਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ* ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2013 ਵਿੱਚ ਸਨਡੈਂਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ *ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਟਾਈਮਜ਼* ਦੁਆਰਾ ਸਨਡੈਂਸ ਦੇ "ਸਟੈਂਡਆਉਟ ਵਿੱਚ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦਾ ਲੰਬਾ ਸੰਸਕਰਣ *ਪੀਬੀਐਸ ਫਰੰਟਲਾਈਨ* 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨੋਸ਼ੀਨ ਦੀ 2012 ਦੀ ਰੇਡੀਓ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ, "ਡੌਸ ਐਰੇਸ ਵਿਖੇ ਕੀ ਹੋਇਆ?" *ਦਿਸ ਅਮੈਰੀਕਨ ਲਾਈਫ* 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ *ਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕਰ* ਦੁਆਰਾ "ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰਪੀਸ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

ਨੋਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲਈ ਪੀਬੌਡੀ, ਤਿੰਨ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ।

2017-2019 ਵਿੱਚ, ਨੋਸ਼ੀਨ ਸੀਬੀਸੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਨਿਊਜ਼ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੀਰੀਜ਼ *ਦ ਫਿਫਥ ਅਸਟੇਟ* ਦੀ ਸਹਿ-ਹੋਸਟ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ *ਫਿਫਥ ਅਸਟੇਟ* ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਰੰਗੀਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।

2022 ਵਿੱਚ, ਨੋਸ਼ੀਨ ਨੇ ਸਪੋਟੀਫਾਈ ਅਤੇ ਜਿਮਲੇਟ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ 8 ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਖੋਜੀ ਪੋਡਕਾਸਟ ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ Conviction: The Disappearance of Nusiba Hasan (ਸਜ਼ਾ: ਨੁਸੀਬਾ ਹਸਨ ਦਾ ਅਲੋਪ ਹੋਣਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਡਕਾਸਟ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਔਰਤ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਜਾਂਚ ਹੈ ਜੋ 2006 ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਰਾਗ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਨੋਸ਼ੀਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ *ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼*, *ਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ*, *ਟਾਈਮ*, *ਗਲੈਮਰ*, ਬੀਬੀਸੀ, ਸੀਬੀਸੀ, ਪੀਬੀਐਸ, ਐਨਪੀਆਰ ਅਤੇ ਦਿਸ ਅਮਰੀਕਨ ਲਾਈਫ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਊਜ਼ ਆਊਟਲੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਨੋਸ਼ੀਨ ਦੀਆਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦ ਫੰਡ ਫਾਰ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਟਿਵ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ, ਦ ਪੁਲਿਟਜ਼ਰ ਸੈਂਟਰ ਆਨ ਕਰਾਈਸਿਸ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਦ ਨੇਸ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਟਿਵ ਫੰਡ ਅਤੇ ਆਈਟੀਵੀਐਸ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ।

ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ, ਨੋਸ਼ੀਨ ਨੇ ਕਨਵੀਕਸ਼ਨ: ਦਿ ਡਿਸਪੀਅਰੈਂਸ ਆਫ਼ ਨੁਸੀਬਾ ਹਸਨ ਨਾਮਕ 8 ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਜਿਮਲੇਟ ਮੀਡੀਆ ਪੋਡਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਹੈਮਿਲਟਨ ਔਰਤ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਰੀਆ ਮੇਮਨ

**ਮਾਰੀਆ ਮੇਮਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Maria Memon;** ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਨਿਊਜ਼ਕਾਸਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਏਆਰਵਾਈ ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨਿਊਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਹਮਦਰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ 
ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣੀ, ਮਾਰੀਆ ਮੇਮਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ARY ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਬਿਊਰੋ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

ਮਾਰੀਆ ਜੀਓ ਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ ਨਜਮ ਸੇਠੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਸ਼ੋਅ ਰੱਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਜੀਓ ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਫੀਲਡ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਮਾਰੀਆ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੀਓ ਨਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਹਸਨ ਨਿਸਾਰ ਅਤੇ ਸੋਹੇਲ ਵੜੈਚ ਨਾਲ *ਮੇਰੈ ਮੁਤਾਬੀਕ* ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। 2015 ਤੱਕ ਜੀਓ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਰੀਆ ਮੇਮਨ ਨੇ ਵੀ 2015 ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ-ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਨਵੇਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਚੈਨਲ ਬੋਲ ਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਵੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਛੱਡ ਗਈ। 

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ ਏਆਰਵਾਈ ਨਿਊਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ। ਉਸਨੇ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫਿਲਮ *ਟਿਕ ਟੋਕ* ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਲਾਲੀਵੁੱਡ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮ ਮੋਹੀਉਦੀਨ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫਿਲਮ ਟਿਕ ਟੌਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੌਇਸ-ਓਵਰ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰੀਆ ਨੇ ਇੱਕ ਐਂਕਰ/ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਫਰਕ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਭਖਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। 

2011 ਵਿੱਚ ਇੱਕ CNN ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਣਾ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ GEO TV ਦੁਆਰਾ 2011 ਵਿੱਚ ਅਟਲਾਂਟਾ, ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਗਰੀਬ ਬਿਮਾਰ ਬੱਚਿਆਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੀਲਡ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਸਵਾਤ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। ਕੇਪੀਕੇ ਦੀ ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਉਸਨੂੰ ਮਰਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਈਡੀਪੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਵਾਤ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦਾਤਾ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ, ਲਾਹੌਰ ਸਾਈਟਾਂ ਤੋਂ ਲਾਈਵ ਇਨਫੀਲਡ ਬੁਲੇਟਿਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਬੰਬ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਰੀਆ ਮੇਮਨ ਹਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ 'ਜੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਦੋ ਘੰਟੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵੀਕੈਂਡ ਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਸਹਿ-ਹੋਸਟ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜ਼ੁਬੇਦਾ ਮੁਸਤਫਾ

**ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਮੁਸਤਫਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Zubeida Mustafa;** ਜਨਮ 1941) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ 1975 ਵਿੱਚ ਡਾਨ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਮੁਸਤਫਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਮੁਸਤਫਾ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੀਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਵੂਮੈਨ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਮੁਸਤਫਾ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਂ ਅਤੀਤ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ਲਾਈਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ "ਸੱਤਾ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਝੁੰਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਪਦੰਡ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਆਰਥੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ. ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ"। 

ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਮੁਸਤਫਾ 2009 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ 33 ਸਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। 2020 ਤੱਕ, ਉਹ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਕਾਲਮ ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। 

ਡਾਨ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ *ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਮੁਸਤਫਾ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਜਰਨਲਿਸਟਿਕ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਦੀ* ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਸ਼ਾਹੀਦਾ ਕਾਜ਼ੀ

**ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਕਾਜ਼ੀ** (1944 – 28 ਅਕਤੂਬਰ 2023) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਕਾਜ਼ੀ 1963 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ‘ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ’ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਦੀ ਐਕਟਿਵ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਣਾਇਆ। ਕਾਜ਼ੀ 1966 ਵਿਚ ਡਾਨ ਨਿਊਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਰਿਪੋਰਟਰ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 18 ਸਾਲ ਪੀ.ਟੀਵੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਮੌਤ 
ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਕਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ 28 ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਨੂੰ 79 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਐਮਿਲੀ ਬੈਂਕਰ

thumb|312x312px|ਐਮਿਲੀ ਬੈਂਕਰ c. 1882-97 ਨਿਊਯਾਰਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਗੈਲਰੀ&nbsp;
**ਐਮਿਲੀ ਬੈਂਕਰ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀਃ Emily Banker) (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀਃ Emily Banker) 5 ਜੂਨ 1897 ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟੇਜ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਜੋ 1880 ਅਤੇ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਸਰੋਤ ਉਸ ਦੇ ਮੂਲ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਮਤ ਹਨ, ਸਮਕਾਲੀ ਨਿਊਜ਼ਪ੍ਰਿੰਟ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੀ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
1882 ਤੱਕ ਉਹ ਕਾਮੇਡੀ ਵਨ ਆਫ ਦ ਫਾਈਨੈਸਟ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲੇ ਪੇਵ ਡੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਗਸ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਕਰ ਸੋਲ ਸਮਿਥ ਰਸਲ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕੈਲ ਵਾਲੇਸ 1887 ਦੇ ਫਾਰਸ ਪਾ ਵਿੱਚ ਸਿਬਿਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਬੈਂਕਰ 1888 ਵਿੱਚ ਹੈਨਲੋਨ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵੋਏਜ ਐਨ ਸੁਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਤੀ, ਅਦਾਕਾਰ ਥਾਮਸ ਡਬਲਯੂ. ਰਾਈਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਰੋਜ਼ੀਨਾ ਵੋਕਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜੋ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1891 ਨੂੰ ਡੇਲੀ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿਖੇ ਏ ਗੇਮ ਆਫ਼ ਕਾਰਡਜ਼, ਵਿੱਗ ਐਂਡ ਗਾਊਨ ਅਤੇ ਦ *ਰਫ ਡਾਇਮੰਡ* ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ।[3] ਅਤੇ 1 ਮਈ 1891 ਨੂੰ, ਗਰੰਡੀ ਦੀ ਦਿ *ਸਿਲਵਰ ਸ਼ੀਲਡ* ਵਿੱਚ ਲੂਸੀ ਪ੍ਰੈਸਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਰ ਚਾਰਲਸ ਫ੍ਰੋਹਮੈਨ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ (ਬਿਸਨ-ਕੈਰੇ-ਗਿਲੇਟ ਫਾਰਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਜਾਰਜੀਆਨਾ ਡ੍ਰਯੂ, ਮਿਸਟਰ ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ 'ਦਿ *ਜੂਨੀਅਰ ਪਾਰਟਨਰ*', 'ਹਿਜ ਵੈਡਿੰਗ ਡੇ' ਅਤੇ '*ਗਲੋਰੀਆਨਾ*' ਵਰਗੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
right|thumb|270x270px|ਐਮਿਲੀ ਬੈਂਕਰ, ਸੀ. 1891&nbsp;
ਬੈਂਕਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1897 ਨੂੰ ਮਰੇ ਹਿੱਲ ਥੀਏਟਰ ਵਿਖੇ ਨਾਟਕ '*ਸਾਡਾ ਫਲੈਟ*' ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮਸਗ੍ਰੋਵ ਦੀ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਕਾਮੇਡੀ ਸਾਡਾ ਫਲੈਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1889 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਨਿ New ਯਾਰਕ ਵਿ*ਸਾਡਾ ਫਲੈਟ* ਗਈ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਐਮਿਲੀ ਬੈਂਕਰ ਅਲਬਾਨੀ, ਐਨ. ਵਾਈ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਚੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗਡ਼ ਗਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ 5 ਜੂਨ, 1897 ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਫਲ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਰੀਟੋਨਾਈਟਿਸ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮੈਨੇਜਰ ਵੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਥਾਮਸ ਡਬਲਯੂ. ਰਾਈਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਂਕਰ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਸਾਰਡੋ ਦੁਆਰਾ ਨਾਟਕ ਏ ਤਲਾਕ ਕਿਓਰ ਵਿੱਚ ਅਪਸਟੇਟ ਨਿ New ਯਾਰਕ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਐਮਿਲੀ ਬੈਂਕਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਿਨਾ ਵੋਕਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਆਈ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੀਹਵਿਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1897
ਸਾਦੀਆ ਗਰਦੇਜ਼ੀ

**ਸਾਦੀਆ ਗਰਦੇਜ਼ੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Saadia Gardezi**) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾਸਤਾਨ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਗਰਦੇਜ਼ੀ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਐਮ.ਫਿਲ. ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵੇਡੇਨਫੀਲਡ-ਹੋਫਮੈਨ ਸਕਾਲਰ ਵਜੋਂ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਵਾਰਵਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਗਰਦੇਜ਼ੀ ਨੇ ਸਪਸ਼ ਆਹੂਜਾ ਅਤੇ ਸੈਮ ਡੈਲਰੀਮਪਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾਸਤਾਨ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ ਜੋ 1947 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

ਗਰਦੇਜ਼ੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ *ਦ ਨੇਸ਼ਨ* ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਮੀਡੀਆ ਆਉਟਲੈਟਾਂ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਗਾਰਦੇਜ਼ੀ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਂਗੁਇਨ ਪੌਪ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਆਰਟ ਸਟੂਡੀਓ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗਰਦੇਜ਼ੀ ਨੇ 1947 ਦੀ ਵੰਡ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫਿਲਮ *, ਚਾਈਲਡ ਆਫ ਐਂਪਾਇਰ ਦਾ* ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2022 ਵਿੱਚ ਸਨਡੈਂਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੁਨੀਜ਼ਾ ਸ਼ਮਸੀ

**ਮੁਨੀਜ਼ਾ ਸ਼ਮਸੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Muneeza Shamsie;** ਜਨਮ 1944) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ, ਆਲੋਚਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਗ੍ਰੰਥੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਿਹਾਸ *ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਟੇਪੇਸਟ੍ਰੀਜ਼: ਦਿ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲਿਟਰੇਚਰ* (ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ) ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ *ਦ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਲਿਟਰੇਚਰ* ਦੀ ਬਿਬਲਿਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੈ।

ਸ਼ਮਸੀ *ਡਾਨ ਅਖਬਾਰ* ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ *ਹੇਰਾਲਡ* ਅਤੇ *ਨਿਊਜ਼ਲਾਈਨ* ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਾਹਿਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਲਈ ਵੀ।

ਉਸ ਦੇ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਲੇਖ ਲੀਜ਼ਾ ਐਪੀਗਨੇਸੀ, ਰਾਚੇਲ ਹੋਮਜ਼ ਅਤੇ ਸੂਜ਼ੀ ਓਰਬਾਚ (ਵਿਰਾਗੋ, 2013), ਮੂਵਿੰਗ ਵਰਲਡਜ਼: 13.2 ਪੋਸਟ-ਕੋਲੋਨੀਅਲ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਿਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਦ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮੁਸਲਿਮ, ਪੋਸਟ-ਕੋਲੋਨੀਅਲ ਐਂਡ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਜਰਨਲ: ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ 50 ਸ਼ੇਡਜ਼ ਆਫ਼ ਫੈਮਿਨਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
1968 ਵਿੱਚ, ਮੁਨੀਜ਼ਾ ਸ਼ਮਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਈਅਦ ਸਲੀਮ ਸ਼ਮਸੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਕੈਮਿਲਾ ਸ਼ਮਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਲ ਲੇਖਕ, ਸਮਨ ਸ਼ਮਸੀ

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* *ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਟੇਪੇਸਟ੍ਰੀਜ਼: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ* (2017)  

## ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ 
* *A Dragonfly in the Sun: An Anthology of Pakistan Writing in English* (1997),
* *ਘਰ ਛੱਡਣਾ: ਨਵੇਂ ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਵੱਲ: ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗੱਦ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ* (2001),
* *ਐਂਡ ਦਿ ਵਰਲਡ ਚੇਂਜਡ: ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਕਾਲੀ ਕਹਾਣੀਆਂ* (2005),  
* *ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬਦਲਿਆ: ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਕਾਲੀ ਕਹਾਣੀਆਂ* (2008) (ਯੂਐਸ ਐਡੀਸ਼ਨ),

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਬਾਔਡੇਟਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਨਸੀਮ ਜ਼ੇਹਰਾ

**ਨਸੀਮ ਜ਼ੇਹਰਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Nasim Zehra;** ਉਰਦੂ : نسیم زہرہ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਚੈਨਲ 24 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਮ ਟਾਈਮ ਕਰੰਟ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਟਾਕਸ਼ੋ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਜ਼ੇਹਰਾ ਨੇ ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1989 ਵਿੱਚ ਟਫਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਲੇਚਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਏਜੰਸੀ ਅਤੇ ਸਵਿਸ ਏਜੰਸੀ ਫਾਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਐਂਡ ਕੋਆਪਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜ਼ੇਹਰਾ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2010 ਵਿੱਚ ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਨਵੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਨਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2013 ਤੱਕ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ *ਨੀਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ* ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* goodreads.com ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਨਸੀਮ ਜ਼ੇਹਰਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਿਡਨੀ ਫਰਾਂਸਿਸ ਬੇਟਮੈਨ

**ਸਿਡਨੀ ਫਰਾਂਸਿਸ** (29 ਮਾਰਚ, 1823-13 ਜਨਵਰੀ, 1881) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਮੈਨੇਜਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਬਿਤਾਇਆ।

## ਜੀਵਨੀ 
**ਸਿਡਨੀ ਫਰਾਂਸਿਸ ਕੋਵੇਲ** ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਾਮਿਕ ਅਦਾਕਾਰ ਜੋਸਫ ਕੋਵੇਲ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਕੋਵੇਲ (ਨੀ ਸ਼ੇਪਾਰਡ) ਦੀ ਧੀ ਸੀ। 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਿਜ਼ਕੀਯਾਹ ਲਿੰਥਿਕਮ ਬੇਟਮੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਜ਼ਕੀਯਾਹ ਨੇ ਲਾਇਸੀਅਮ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ।

1875 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਡਨੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਟਮੈਨ ਨੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲਾਇਸੀਅਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈਨਰੀ ਇਰਵਿੰਗ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆਃ "ਲਾਇਸੀਅਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਇਰਵਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਬੇਟਮੈਨ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸੀ. ਸ਼੍ਰੀ ਇਰਵਿੱਗ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਬੇਟਮਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਕਲਪ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਗੁੱਡੀਆਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਹੁਣ ਲਾਇਸੀਅਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡੇਗਾ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਬੇਟਮੇਨ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਇਰਵਿਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ।" ਉਹ ਸੈਡਲਰ ਵੇਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਮੈਨੇਜਰ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਟਕ, ਜੋਆਕੁਇਨ ਮਿਲਰ ਦੀ ਦ ਡੈਨਾਈਟਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ।

ਬੇਟਮੈਨ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ, ਸੈਲਫ (1857) ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਬੇਟਮੈਨਜ਼ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਛੇ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰਾਂ ਬੇਟੀਆਂ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਕੇਟ (ਬੀ. 1842) ਅਤੇ ਐਲਨ (ਬੀ. 1845) ਨੇ ਆਪਣੇ ਥੀਏਟਰ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੰਨੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ "ਬੇਟਮੈਨ ਚਿਲਡਰਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬੇਟਮੈਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਦੌਰੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਨੇ 1856 ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਕੇਟ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਜਾਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤੀਜੀ ਧੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਟਮੈਨ (1853-1940) ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 1871 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ *ਫੈਂਚਲ* ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਚੌਥੀ ਧੀ, ਇਜ਼ਾਬੇਲ (ਜਨਮ 1854) ਵੀ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1881
ਨਸੀਰਾ ਜ਼ੁਬੇਰੀ

**ਨਸੀਰਾ ਜ਼ੁਬੇਰੀ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਨਸੀਰਾ ਜ਼ੁਬੇਰੀ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ 1988 ਵਿੱਚ ਬਿਜ਼ਨਸ ਰਿਕਾਰਡਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨੱਬੇ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨਾਂ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ, *ਸ਼ਗਨ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।

ਨਸੀਰਾ ਜ਼ੁਬੇਰੀ ਨੇ ਗੇਅਰ ਬਦਲ ਲਏ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ ਵਰਲਡ ਲਈ ਬਿਜ਼ਨਸ ਰਿਵਿਊ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ 2002 ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਨੇ ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਨਸੀਰਾ ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਦੀ ਲਾਂਚਿੰਗ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡੀਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

ਜਦੋਂ ਰਿਕਾਰਡਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਅੱਜ ਟੀਵੀ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ; ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਉੱਦਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉੱਥੇ ਕੰਟਰੋਲਰ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਕਰੰਟ ਅਫੇਅਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ, ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਦੀ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ 2005 ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਵਰੇਜ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 

ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਮੁਗਲ ਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਗੁਰੂ ਤਾਹਰ ਏ ਖਾਨ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਨਸੀਰਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਦਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਨਸੀਰਾ ਨੇ ਇਸ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ *ਨਿਊਜ਼ ਵਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ)* ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ੈਰੀ ਰਹਿਮਾਨ

**ਸ਼ੈਰੀ ਰਹਿਮਾਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sherry Rehman;** ; ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ 1960) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਹੈ ਜੋ 2015 ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2018 ਤੱਕ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਨੇਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 2011 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਸੰਘੀ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਸਮਿਥ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀਏ ਅਤੇ ਸਸੇਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. 1988 ਵਿੱਚ, ਉਹ *ਹੇਰਾਲਡ* ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 1999 ਤੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨਾਲ ਰਹੀ। 2002 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗਿਲਾਨੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਘੀ ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰੀਸੈਂਟ ਦੀ ਚੇਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਪੱਖਪਾਤੀ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ, ਜਿਨਾਹ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੈਨੇਟ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* 2002 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸਨੂੰ ਯੂਕੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਸ਼ਵ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
* 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ *ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸ਼ਾਲ* ਲਈ ਆਰਐਲ ਸ਼ੇਪ ਐਥਨਿਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
* ਜਨਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ "ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਦਾ ਹੀਰੋ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ, ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਯੂਏਈ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਹਲਾਨ ਦੁਆਰਾ "100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਏਸ਼ੀਆਈਆਂ" ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। 
* 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ "ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਦੇ ਹੀਰੋ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 
* 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 'ਦਿ ਫ੍ਰੀਡਮ ਅਵਾਰਡ' ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਿਲਿਆ।
* 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਦਿ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੁਆਰਾ ਜੀਨ ਜੇ. ਕਿਰਕਪੈਟਰਿਕ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ
* 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਉਸਦੀ 'ਅਸਾਧਾਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾ' ਲਈ ਸਮਿਥ ਕਾਲਜ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
* 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਸਿਫ਼ ਅਲੀ ਜ਼ਰਦਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਨੀਜ਼ੇਹ ਜ਼ੈਨਲੀ

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਜ਼ੈਨਲੀ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਚਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਫਿਰ 2016 ਵਿੱਚ ਲਿੰਕਸ ਸਕੂਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ 2018 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਡੇਵਿਡ ਗੇਮ ਕਾਲਜ, ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣੀ।

ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀਆ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਲਈ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡੀ।

PFF ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਬਣਨ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਸੜਕ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਊਟਰੀਚ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ ਫੀਫਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਤ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪੀਐਫਐਫ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਬਣੀ ਸੀ। ਮੁਨੀਜ਼ੇਹ ਕੋਲ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਵੀ ਹੈ।

ਮਨੀਜ਼ੇਹ ਜ਼ੈਨਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਮਨੀਜ਼ੇਹ ਨੂੰ ਆਸੀਆਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ 5 ਮਹਿਲਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਨੀਜ਼ੇਹ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਫੁਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇਕਲੌਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਜ਼ੋਹਰਾ ਯੂਸਫ਼

**ਜ਼ੋਹਰਾ ਯੂਸਫ਼** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Zohra Yusuf;** ਜਨਮ 2 ਮਈ 1950) ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰ, ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ (HRCP) ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਜ਼ੋਹਰਾ ਨੇ ਹੋਲੀ ਕਰਾਸ ਕਾਲਜ, ਢਾਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ੋਹਰਾ ਯੂਸਫ ਨੇ ਐਮਐਨਜੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 1971-1981 ਤੱਕ MNJ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜੂਨ 1981 ਵਿੱਚ, ਉਹ *ਦ ਸਟਾਰ* (ਡਾਨ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਵੀਕੈਂਡ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਹ 1986 ਵਿੱਚ ਸਪੈਕਟਰਮ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ Y&R ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। 1990 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਪ-ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਕੱਤਰ-ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 2011 ਵਿੱਚ, ਯੂਸਫ਼ ਨੂੰ HRCP ਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਯੂਸਫ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ FIDH ਦਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2014-17 ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ HRCP ਦੀ ਸਹਿ-ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।  ਯੂਸਫ਼ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੱਲ, ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਜ਼ੋਹਰਾ ਯੂਸਫ ਨੂੰ *ਨਿਊਜ਼ਲਾਈਨ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ "ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਪਲਪਿਟਸ" ਲਈ 2011 ਵਿੱਚ ਆਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਿਊਜ਼ਪੇਪਰਜ਼ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੁਲਾਮ ਸੁਘਰਾ

thumb| ਗੁਲਾਮ ਸੁਘਰਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
**ਗੁਲਾਮ ਸੁਘਰਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Ghulam Sughra;** ਉਰਦੂ : غلام صغری; ਜਨਮ 2 ਮਾਰਚ, 1970) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਸੁਘਰਾ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਵੀ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕੁੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਕਾਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਰੀਬੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੂਮੈਨ ਆਫ਼ ਕਰੇਜ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਫਸਟ ਲੇਡੀ ਮਿਸ਼ੇਲ ਓਬਾਮਾ ਤੋਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਰਾਈਆ ਸ਼ਾਹਾਬ

**ਸੁਰੱਈਆ ਸ਼ਹਾਬ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Suraiya Shahab;** 1945 – 13 ਸਤੰਬਰ 2019) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਿਊਜ਼ਕਾਸਟਰ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਬੀਬੀਸੀ ਉਰਦੂ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਰੇਡੀਓ ਡੂਸ਼ ਵੇਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸੁਰੱਈਆ ਦਾ ਜਨਮ 1945 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੁਰੱਈਆ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਰੇਡੀਓ ਈਰਾਨ ਜ਼ਹੇਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਜ਼ਾਹੇਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1973 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਉਰਦੂ ਸੇਵਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਡੀਓ ਡੂਸ਼ ਵੇਲ ਲਈ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਠਹਿਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 2 ਨਾਵਲ, ਇੱਕ ਗਲਪ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸੁਰੱਈਆ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ *ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ ਅਫਜ਼ਾ ਨਾਲ* ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਈਰਾਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦਾ ਜਨਮ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਪਤੀ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਸੁਰੱਈਆ ਦੀ 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 13 ਸਤੰਬਰ 2019 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਕਾਰਨ ਡਿਮੇਨਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਉਹ 2002 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਵਰਜੀਨੀਆ ਫਰਾਂਸਿਸ ਬੇਟਮੈਨ

**ਵਰਜੀਨੀਆ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਟਮੈਨ** (1 ਜਨਵਰੀ 1853&#x2D; ਮਈ 1940) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ-ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਐਡਵਰਡ ਕਾਮਪਟਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕੰਪਟਰ ਕਾਮੇਡੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ 1881 ਤੋਂ 1923 ਤੱਕ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1918 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਚਲਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਗਰਲਜ਼ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਉਹ 1853 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਅੱਠ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹਿਜ਼ਕੀਯਾਹ ਲਿੰਥਿਕਮ ਬੇਟਮੈਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤ*ਨੀ*, ਥੀਏਟਰ ਮੈਨੇਜਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸਿਡਨੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਟਮੈਨ ਨੀ ਕੋਵੇਲ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੀ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 1864 ਵਿੱਚ ਐਚ. ਐਲ. ਬੇਟਮੈਨ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਸਮੇਤ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਸ ਗਏ।

## ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫਰਵਰੀ 1871 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਲਾਇਸੀਅਮ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਬਣ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਕੇਟ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਅਤੇ ਇਜ਼ਾਬੇਲ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦ ਬੇਟਮੈਨ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਰਜੀਨੀਆ ਬੇਟਮੈਨ, ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1871 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਫੈਨਚੇਟ ਦੀ ਸਿਰਲੇਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਨਾਟਕ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲਾਇਸੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਟੈਨੀਸਨ ਦੀ ਕਵੀਨ ਮੈਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਇਰਵਿੰਗ ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਫਿਲਿਪ II ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਲਿਓਪੋਲਡ ਡੇਵਿਡ ਲੇਵਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿ ਬੈੱਲਜ਼ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈਨਰੀ ਇਰਵਿੰਗ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਵਰਜੀਨੀਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਮਾਂ ਨੇ 1878 ਵਿੱਚ ਸੈਡਲਰ ਦੇ ਵੇਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਲਈ ਲਾਇਸੀਅਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਇਰਵਿੰਗ ਨੇ "ਗੁੱਡੀਆਂ" ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸੰਨ 1914 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਗਰਲਜ਼ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਿਹਰਸਲ ਦੌਰਾਨ ਨੌਜਵਾਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਲਈ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀ ਅਸਥਾਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ (ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੰਮ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਇਹ ਕਲੱਬ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ। 1920 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੰਪਟਨ ਕਾਮੇਡੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਰਿਪਰਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੌਟਿੰਘਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਐਲਨ ਅਤੇ ਵਿਓਲਾ ਕੰਪਟਨ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੰਪਟੋ ਮੈਕੇਂਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਸਕੈਂਡਲ ਅਤੇ *ਕੋਲੰਬਾਈਨ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਲੇਖਕ ਡੀ. ਐਚ. ਲਾਰੈਂਸ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਨਾਟਿੰਘਮ ਰਿਪਰਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਿਬਿਲ ਥੋਰਨਡਾਇਕ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਐਨਲੇ ਦੁਆਰਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਪਰ 1923 ਤੱਕ ਮੰਦੀ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਵਰਜੀਨੀਆ ਬੇਟਮੈਨ ਕੰਪਟਨ ਦੀ ਮਈ 1940 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀ ਦੇ ਬਰੁਕਵੁੱਡ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1940
ਜ਼ੈਨਬ ਅੱਬਾਸ

**ਜ਼ੈਨਬ ਅੱਬਾਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Zainab Abbas;** ਪੰਜਾਬੀ, ; ਜਨਮ 14 ਫਰਵਰੀ 1988) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ, ਖੇਡ ਪੇਸ਼ਕਾਰ, ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੇਕਅੱਪ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅੱਬਾਸ 2015 ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਮੇਕਅਪ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2015 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਨਿਊਜ਼ ' ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਸਈਦ ਅਜਮਲ ਅਤੇ ਇਮਰਾਨ ਨਜ਼ੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਫਿਰ ਉਹ 2016 ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ *ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਸਪੈਸ਼ਲ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨਿਊਜ਼ ' ਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੋਅ ਸੀ *ਰਿਕੇਟ ਦੇਵਾਂਗੀ* ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸਨੇ 2016 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁਤੰਤਰ ਖਬਰਾਂ ਡਾਨ  ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ।

ਅੱਬਾਸ 2016 ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਬੂ ਧਾਬੀ T10 ਦੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ TEN ਸਪੋਰਟਸ, ਸਟਾਰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

2017 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਸਾਵਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਾ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵੈੱਬ-ਸੀਰੀਜ਼ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਐਪੀਸੋਡ ਸਨ। ਮਈ 2018 ਤੋਂ ਮਈ 2019 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਕਰਿਸਿੰਗਫ 'ਤੇ ਵੈੱਬ-ਸੀਰੀਜ਼ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ *ਵਾਇਸ ਆਫ਼ ਕ੍ਰਿਕੇਟ* ਦੇ 14 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ੋਅਜ਼ 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ।

ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ, ਅੱਬਾਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਈਸੀਸੀ 2019 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਖੇਡ ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਬਣ ਗਈ।

ਜੁਲਾਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਦ ਹੰਡਰਡ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਟੀਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਕਾਈ ਸਪੋਰਟਸ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਬਣ ਗਈ।

ਅੱਬਾਸ ਨੇ 2023 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਟਵੀਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਟਵੀਟਸ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਉਹ ਮੇਰੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅੱਤਿਆ ਦਾਊਦ

**ਅਤੀਆ ਦਾਊਦ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Attiya Dawood;** ਉਰਦੂ : عطیہ داؤد ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1958) ਇੱਕ ਸਿੰਧੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮੋਲੇਡਿਨੋ ਲਾਰਿਕ ( ਨੌਸ਼ਹਿਰੋ ਫਿਰੋਜ਼, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿੰਧੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੀਆ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੰਧੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 1980 ਤੋਂ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਤੀਆ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹਿਲਾਲ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਪੰਨਿਆਂ 'ਸਰਤਿਯੂਨ' ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਯੋਗਦਾਨ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਪੇਪਰ ਲਿਖ ਕੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਛੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਲੇਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।

### ਕਵੀ 
ਅਤੀਆ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਕੈਰੀਅਰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1995 ਵਿੱਚ, ਅਤੀਆ ਨੇ "ਰੈਗਿੰਗ ਟੂ ਬੀ ਫ੍ਰੀ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਿੰਧੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਆਤੀਆ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹਾਂਗਾ।

### ਕਾਰਕੁਨ 
ਅਤੀਆ ਦਾਊਦ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੋਲਡ ਸਟੈਂਡ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਰਕਾਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ, ਅੱਤੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਵੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਇਸਦੀ ਗਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਪਾਈ ਪਰ ਆਲੋਚਨਾ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕੇਗੀ।

ਅਤੀਆ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ NGO ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ASR ਰਿਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰ, ਇੱਕ ਲਾਹੌਰ-ਅਧਾਰਤ NGO ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। NGO ਵਿੱਚ 130 ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਸਰਗਰਮੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਸੁਮੇਤਾ ਅਫਜ਼ਲ ਸਈਦ

**ਸੁਮੇਤਾ ਅਫਜ਼ਲ ਸਈਅਦ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sumeta Afzal Syed**) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਜੂਨ 2013 ਤੋਂ ਮਈ 2018 ਤੱਕ ਸਿੰਧ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੰਧ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਐਮ.ਪੀ.ਏ ਬਣੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1987 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਬੈਚਲਰ (ਮੇਜਰ: ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਮਾਇਨਰ: ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। 

ਉਸਨੇ ਹਿਊਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕੀਤੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਮੁਤਾਹਿਦਾ ਕੌਮੀ ਮੂਵਮੈਂਟ (MQM) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸਿੰਧ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ MQM ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕ ਸਰਜ਼ਮੀਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

ਉਹ ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਅਗਸਤ 2023 ਤੱਕ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਗੋਲਸ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ, ਸਿੰਧ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ।

* ਜਨਮ ਮਿਤੀ - 1987-04-01
* ਜਨਮ ਸਥਾਨ - ਕਰਾਚੀ
* ਪੂਰਾ ਨਾਂਮ - ਸੁਮੇਤਾ ਅਫਜ਼ਲ ਸਈਅਦ
* ਕੌਮੀਅਤ - ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ
* ਦਫ਼ਤਰ - ਸਿੰਧ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
* ਮਿਆਦ ਸ਼ੁਰੂ -  ਜੂਨ 2013
* ਮਿਆਦ ਸਮਾਪਤ -  2018-05-28

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਰਹੀਮਤੂਲਾ

**ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਹਬੀਬ ਰਹੀਮਤੂਲਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Zubeida Habib Rahimtoola;** 12 ਅਗਸਤ 1917 – 5 ਜੁਲਾਈ 2015), ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ **ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਸੁਲਤਾਨ ਚਿਨੌਏ** ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ। ਉਹ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਆਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੂਮੈਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਯੂਬ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ *ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਖਿਦਮਤ* (ਸੇਵਾ ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਚਿਨੋਏ ਨੇ 1935 ਵਿੱਚ ਹਬੀਬ ਰਹੀਮਤੂਲਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਮਹਿਲਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। 

ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ, ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਰਹੀਮਤੂਲਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੁਲਤਾਨ ਚਿਨੋਏ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਦੇ ਮੇਅਰ ਰਹੇ ਸਨ [1938-39]। ਹਬੀਬ ਇਬਰਾਹਿਮ ਰਹਿਮਤੂਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ ਭਾਵ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਾਨਵੈਂਟ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ, ਬੰਬਈ (ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੰਬਈ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਈਨ ਮੈਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਐਲਫਿੰਸਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਰਹੀਮਤੂਲਾ ਆਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏਪੀਡਬਲਯੂਏ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 1947 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਉਹ APWA ਯੂਕੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। ਉਹ 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।

ਉਹ 1953 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ APWA ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਆ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਫਦਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਸਿੰਧ APWA (1953-54) ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ - ਫਿਰ ਉਹ APWA ਨੈਸ਼ਨਲ (1955-58) ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। ਉਹ APWA ਕਾਟੇਜ ਇੰਡਸਟਰੀ (1956-74) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਵੀ ਰਹੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਕਰਾਚੀ APWA (1991-97) ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਮਰੀਕਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਸੰਭਾਲਿਆ। 

## ਅਵਾਰਡ 
ਬੇਗਮ ਰਹੀਮਤੂਲਾ ਨੂੰ 1960 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਯੂਬ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ' ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ' 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ *ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਖਿਦਮਤ* (ਸੇਵਾ ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਹਬੀਬ ਰਹੀਮਤੂਲਾ ਦੀ 5 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਖੇ 97 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਬਲੈਂਚ ਬੇਟਸ

**ਬਲੈਂਚ ਬੇਟਸ** (25 ਅਗਸਤ, 1873; ਦਸੰਬਰ, 1941) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਬੇਟਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ (ਦੋਵੇਂ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ) ਇੱਕ ਸਡ਼ਕ ਦੌਰੇ ਉੱਤੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਦੌਰੇ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬੇਟਸ ਇੱਕ ਲਡ਼ਕੀ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਟੀਚਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਕਵੈਲ ਸਟਾਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਬੇਟਸ ਨੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਂਡਰ ਮੈਥਿਊਜ਼ ਦੀ 'ਦਿਸ ਪਿਕਚਰ ਐਂਡ ਦੈਟ' ਦੇ ਇੱਕ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਸੈਨੇਟਰ* ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਿਸਜ਼ ਹਿਲੇਰੀ, *ਚੈਰਿਟੀ ਬਾਲ* ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਸ ਅਤੇ ਏ ਡੌਲਜ਼ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਨੋਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹ 1898 ਵਿੱਚ ਡੇਲੀ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਡੈਲੀ ਦਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਡੇਲੀਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ, ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਰੂਬੀ ਵਿੱਚ ਮਿਰਟਜ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

1900 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਲਈ ਬੇਟਸ ਨੇ ਡੇਨਵਰ, ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਵਿੱਚ ਐਲਿਚ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਝੇਵੇਂ ਕੀਤੇ। ਮੈਰੀ ਐਲਿਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਸਟਾਰ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖਾਸ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੁੰਦਰ ਗਾਊਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦਸ ਤਣੇ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਨਿਭਾਏ ਸਨ।" ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦ *ਡਾਂਸਿੰਗ ਗਰਲ* ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਗਸਤੀਨ ਡੇਲੀ ਦੀ ਦ ਲਾਸਟ ਵਰਡ ਆਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਐਜ਼ ਯੂ ਲਾਇਕ ਇਟ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਲਿੰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ "ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਟੇਜ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਫੈਲ ਸਕੇ"।

## ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਐਫ. ਐਮ. ਬੇਟਸ ਦੀ ਧੀ, ਬੇਟਸ ਨੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬੇਟਸ ਨੇ 1894 ਵਿੱਚ ਮਿਲਟਨ ਐੱਫ. ਡੇਵਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਯੂਐਸ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੋਡ਼ਸਵਾਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸੀ, ਪਰ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। 28 ਨਵੰਬਰ, 1912 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਾਰਜ ਕ੍ਰੀਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਾਰਜ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ।

25 ਦਸੰਬਰ, 1941 ਨੂੰ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਬੇਟਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1941
ਜ਼ਰਕਾ ਤੈਮੂਰ

**ਜ਼ਰਕਾ ਸੁਹਾਰਵਰਦੀ ਤੈਮੂਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Zarqa Suharwardy Taimur**) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਚ 2021 ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਕਾਸਮੈਟੋਲੋਜਿਸਟ ਹੈ। ਉਹ 2010 ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਆਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਇਨਸਾਫ਼ ਸੈਨੇਟਰ ਡਾ. ਜ਼ਰਕਾ ਤੈਮੂਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੋ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਲਾ ਸੈਨੇਟਰਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ ਨੇਤਾ ਖਵਾਜਾ ਮੁਹੰਮਦ ਆਸਿਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਟਿੱਪਣੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਲੀ ਜਾਨ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਜ਼ਰਕਾ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਦੰਡਕਾਰੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਫੌਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਲਬਰਗ ਅਤੇ ਡਿਫੈਂਸ ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਥਾਰਟੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਚ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਡਾ. ਜ਼ਰਕਾ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ 'ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਪੀ.ਐਚ.ਸੀ.) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੀਐਚਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਹਤ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਡਾਕਟਰ ਜ਼ਰਕਾ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ਼ ਵੱਲੋਂ ਡੇਂਗੂ ਵਿਰੋਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹਾਤੇ 'ਤੇ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਲਾਰਵਾ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਲੀਨਿਕ ਗੈਰ-ਕੁਆਲੀਫਾਈਡ ਸਟਾਫ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਟਾਫ਼ ਪੀਐਚਸੀ ਤੋਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਟੀਮ ਨੇ ਕਲੀਨਿਕ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਡੇਂਗੂ ਵਿਰੋਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦਰਖਾਸਤ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਸੈਨੇਟਰ ਡਾ. ਜ਼ਰਕਾ ਤੈਮੂਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ 'ਤੇ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿਹਤ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਸ਼ਮਲਾ ਤਾਰਿਕ

**ਕਸ਼ਮਾਲਾ ਤਾਰਿਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Kashmala Tariq;** ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2018 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2022 ਤੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੰਘੀ ਲੋਕਪਾਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ 2002 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਤਾਰਿਕ ਨੇ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਐਂਡ ਪੋਲੀਟਿਕਲ ਸਾਇੰਸ ਤੋਂ ਲਾਅ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਤਾਰਿਕ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਵਕਾਸ ਖਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਤਾਰਿਕ 2002 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਕਿਊ) (ਪੀਐਮਐਲ-ਕਿਊ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ।

2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

ਉਹ 2008 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪੀਐਮਐਲ-ਕਿਊ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਤਾਰਿਕ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕੰਮ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੰਘੀ ਓਮਬਡਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਵਕ਼ਤ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਉਪਕਰਣ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਣ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ