open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਯੰਗਹਸਬੈਂਡ

**ਸਰ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਐਡਵਰਡ ਯੰਗਹਸਬੈਂਡ** ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਸਰ, ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਦੇ ਅਹੁੱਦੇ ਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ 1904 ਦੀ ਤਿਬੱਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1863
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1942
2012 ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ

**2012 ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ** ਇਹ 34ਵਾਂ ਹਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿਤੀ 1–9 ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੁਕਬਲੇ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਨੂੰ 2–1 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕਿ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਤੇਰਵੀਂ ਵਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ ਹਾਕੀ ਦਾ 34ਵਾਂ ਆਯੋਜਨ ਪਹਿਲੀ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ 9 ਦਸੰਬਰ 2012 ਤਕ ਚੱਲੇਗਾ। ਇਹ ਹਾਕੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਟੀਮਾਂ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਸਦਕਾ ਇਸ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਓਲੰਪਿਕ ਹਾਕੀ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਜਰਮਨੀ, ਹਾਲੈਂਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਖਿੱਤੇ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਖੇਡੀਆ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਛੇ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਭਾਵ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਖੇਡੀਆਂ।
* 
* 
*
* 
*
* 
* 
* 
## ਅੰਪਾਇਰ
* ਰਿਚਮੰਡ ਐਟੀਪੋ
* ਡੀਗੋ ਬਰਬਸ
* ਡੈਵਿਡ ਜੈਂਟਲਜ਼
* ਐਂਡਰਿਓ ਕੇਨੇਡੀ
* ਮਾਰਟੀਨਾ ਮੈਡਨ
* ਦਿਉਨ ਨੇਲ
* ਰਘੂ ਪ੍ਰਸਾਦ
* ਹੈਦਰ ਰਸੂਲ
* ਸਿਮੋਨ ਟੇਲਰ
* ਪਾਕੋ ਵਜਕੁਏਜ਼

## ਨਤੀਜਾ
### ਪਹਿਲਾ ਰਾਉਡ
ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਪੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੂਲ ‘ਏ’ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਪੂਲ ‘ਬੀ’ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਹਾਲੈਂਡ ਹਨ।
#### ਪੂਲ A
----

----

----

----

----

#### ਪੂਲ B
----

----

----

----

----

### ਦੁਜਾ ਰਾਉਡ
#### ਕੁਆਟਰਫਾਈਨਲ
----

----

----

#### ਪੰਜਾਵੀਂ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀ ਸਥਾਨ
##### ਕਰਾਸਉਵਰ
----

##### ਸੱਤਵੀਂ ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਸਥਾਨ
##### ਪੰਜਾਵੀਂ ਅਤੇ ਛੇਵੀਂ ਸਥਾਨ
#### ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਚੋਥੀਂ ਸਥਾਨ
##### ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ
----

##### ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਚੋਥੀ ਸਥਾਨ
##### ਫਾਈਨਲ
## ਇਨਾਮ
## ਫਾਈਨਕ ਰੈਂਕ
#
#
#
#
#
#
#
#
## ਪ੍ਰਸਾਰਨ
ਖੇਡ ਚੈਨਲ ‘ਟੈੱਨ ਸਪੋਰਟਸ’ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੈਚਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 38 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਕੀ
ਚਿਲਮ

, Assam]]
**ਚਿਲਮ**, ਅਫੀਮ, ਗਾਂਜਾ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਆਦਿ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੰਤਰ ਜਾਂ ਪਾਈਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨੋਕ ਕੱਟੇ ਸ਼ੰਕੂ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪਿਆਲੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਹੈ।

## ਮੂਲ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਚਿਲਮ ਦਾ ਸਟੀਕ ਮੂਲ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਆਇਟਮ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚਿਲਮ ਪੀਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਕੈਥੋਲਿਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੈੱਡ ਵਾਈਨ ਪੀਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਜਾ
ਡੈਨਿਸ ਰਿਚੀ

**ਡੇਨਿਸ਼ ਮੈਕਅਲੀਸਟਰ ਰਿੱਚੀ** (9 ਸਤੰਬਰ 1941 –  12 ਅਕਤੂਬਰ 2011) ਅਮਰੀਕਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ C ਕੰਪਿਊਟਰ ਭਾਸ਼ਾ ਇਜਾਦ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕੇਨ ਥਾਮਸਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ UNIX ਕੰਪਿਊਟਰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕੇਨ ਥਾਮਸਨ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਸੋਸੀਏਸਨ ਆਫ਼ ਕੰਪਿਊਟੰਗ ਮਸ਼ੀਨੀਰੀ ਵੱਲੋਂ 1983 ਵਿੱਚ ਟਿਊਰਿੰਗ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ IEEE ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਹੇਮਿੰਗ ਤਮਗੇ ਨਾਲ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਵੱਲੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਿੱਚੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਲੂਸੈਂਟ ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਸਿਸਟਮ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸੈਲੀ ਪੀਅਰਸਨ

**ਸੈਲੇ ਪੀਅਰਸਨ** (ਸਤੰਬਰ 19, 1986) ਦਾ ਜਨਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕੂਇੰਜ਼ਲੈਂਡ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗੋਲਡਕੋਸਟ ’ਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੇਲੇਨਸਵਿਲੇ ਸਟੇਟੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪੀਅਰਸਨ ਦਾ ਕੱਦ 1.67 ਮੀਟਰ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਸੈਲੇ ਮੈਕਲੇਨ ਪੀਅਰਸਨ ਹੈ। ਆਪ ਐਨੇ ਮੈਕਲੇਨ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ ਆਪ ਦੀ ਸਾਦੀ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਅਰਨ ਪੀਅਰਸਨ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਪੀਅਰਸਨ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ’ਚ ਆਪਣਾ ਖੇਡ ਸਫਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਆਲਮੀ ਦੌੜ ਟਰੈਕ ’ਚ ਸਿਖਰਲੀਆਂ ਖੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਛੇ ਇੰਚ ਲੰਮੀ ਸੈਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਘਰੇਲੂ ਕੋਚ ਸ਼ਰੋਨ ਹਨਾਨ ਹਨ। ਸੌ ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ਼, ਸੌ ਮੀਟਰ ਸਪਰਿੰਟ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸੌ ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ਼ ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾਂ ਚਾਰ ਸੌ ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਰੇਸ ਪੀਅਰਸਨ ਸੈਲੇ ਦੀਆਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਦੌੜਾਂ ਹਨ
## ਖੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
*2003 ’ਚ ਸ਼ਰਬਰੂਕ ’ਚ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਥ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ’ਚ 100 ਹਰਡਲਜ਼ ਰੇਸ ’ਚ ਸੋਨ ਮੈਡਲ ਜਿਤਿਆ।
*ਗਰੈਸਟੋ ’ਚ ਖੇਡੀ ਗਈ ਜੂਨੀਅਰ ਸੰਸਾਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ’ਚ 100 ਮੀਟਰ ਸਪਰਿੰਟ ’ਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਜਿਸ ਦੀ ਟਾਈਮਿੰਗ 11.14 ਸੈਕਿੰਡ ਸੀ।
*2006 ਦੇ ਮੈਲਬਰਨ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ’ਚ ਚਾਰ ਗੁਣਾਂ ਚਾਰ ਸੌ ਰਿਲੇਅ ਰੇਸ ’ਚ ਟੀਮ ਨੇ 1.02.98 ਦੇ ਵਧੀਆ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਮੈਡਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। 
*2008 ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੇਇਚਿੰਗ ’ਚ ਹੋਏ ਓਲੰਪਿਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ’ਚ ਪੀਅਰਸਨ ਨੇ 12.28 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।
*2010 ਸੈਲੇ ਪੀਅਰਸਨ ਦਿੱਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਅਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪਲਿਟ ’ਚ ਹੋਏ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਕਾਂਟੀ ਕੱਪ ’ਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 4 ਗੁਣਾਂ ਸੌ ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਟੀਮ ਨਾਲ ਦੌੜ ਕੇ ਪੀਅਰਸਨ ਨੇ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। 
*ਸਾਲ-2011 ’ਚ ਡੀਓਗੋ ’ਚ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਮੀਟ ’ਚ ਸੈਲੇ ਪੀਅਰਸਨ ਨੇ ਸੋਨ ਮਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।
*ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਸੰਘ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ’ਚ ਸਾਲ-2011 ਦੀ ਬਿਹਰਤਰੀਨ ਅਥਲੀਟ ਚੁਣੀ ਗਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਇੱਕ ਰੈਂਕ, ਇੱਕ ਪੈਨਸ਼ਨ

**ਇੱਕ ਰੈਂਕ, ਇੱਕ ਪੈਨਸ਼ਨ** (ਓ ਆਰ ਓ ਪੀ) ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਆਨ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੀ 14ਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ, ਜੋ 19 ਦਸੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ, ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੈਰ੍ਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਓ ਆਰ ਓ ਪੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਰਜ ਹੈ, ‘ਜੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੈਂਕ ਵਾਲੇ ਦੋ ਅਹੁਦੇਧਾਰੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਾਸਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅੱਗੜ-ਪਿੱਛੜ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਭਵਿੱਖੀ ਲਾਭ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ'। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਮੁਲਤਵੀ ਇਵਜ਼ਾਨਾ ਹੈ।

## ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਓ ਆਰ ਓ ਪੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤੀਸਰੇ ਵੇਤਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਸੀ। ਓਦੋਂ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਾ ਕਰੀਬ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ 65 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤਕ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਾ 33 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਵੇਤਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਿਵਲੀਅਨ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਧਾ ਕੇ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਘਟਾ ਕੇ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਹੇਠਾਂ ਡੇਗ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਏ ਸੀ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ 58/60 ਸਾਲ ਤਕ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਸਿਆਚਿਨ ਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ਆਦਿ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ 15/17 ਸਾਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਪਿੱਛੋਂ ਫ਼ੌਜ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
## ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਸੀ ਜੀ ਡੀ ਏ ਅਤੇ ਪੀ ਸੀ ਡੀ ਏ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਫ਼ੌਜੀ ਸੰਨ 2006 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਆਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਨਵਰੀ 2006 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਛੇਵੇਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ, ਜੋ ਸੰਨ 2006 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ 5196 ਰੁਪਏ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਮੁਤਾਬਕ 6450 ਰੁਪਏ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਸੰਨ 2014 ਵਿੱਚ ਪੈਨਸ਼ਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿਪਾਹੀ ਵਾਂਗ ਕਰੀਬ 8349 ਰੁਪਏ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
## ਬਜ਼ਟ
17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਪੀ. ਚਿਦੰਬਰਮ ਨੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਿਮ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਓ ਆਰ ਓ ਪੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਪਰੈਲ 2014 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ 31 ਮਾਰਚ 2014 ਤਕ 500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਾਲੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐੱਨ ਡੀ ਏ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਅਰੁਣ ਜੇਤਲੀ ਨੇ 10 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪੈਨਸ਼ਨ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਜਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
## ਹੋਰ ਸਹੁਲਤਾ
ਜਾਰਜ ਫਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿਆਚਿਨ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ‘ਸਨੋਅ ਸਕੂਟਰ’ ਹਾਸਲ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਾਬੂਗਿਰੀ ਵੱਲੋਂ ਅੜਚਣਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸਨੋਅ ਸਕੂਟਰ ਹੀ ਮੁਹੱਈਆ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ, ਸਗੋਂ ਫਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਆਚਿਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਕਈ ਭੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਈ ਅਲਟੀਚਿਊਡ ਅਲਾਊਂਸ, ਸਿਆਚਿਨ ਭੱਤਾ ਨਵਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭੱਤਾ ਵਧਾਇਆ ਆਦਿ ਅਤੇ ਸਿਆਚਿਨ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੌਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ
ਸ਼ਲਭ ਆਸਨ

**ਸ਼ਲਭ ਆਸਨ** (शलभासन;) ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਵ ਹੈ ਟਿੱਡਾ। 
## ਵਿਧੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੂਧੇ ਲੇਟ ਜਾਓ, ਠੋਡੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਪੱਟਾਂ ਥੱਲੇ ਰੱਖੋ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪੱਟ ਥੱਲੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪੱਟ ਥੱਲੇ ਰੱਖੋ। ਹੁਣ ਸਾਹ ਭਰਦੇ ਹੋਏ ਦੋਵੇਂ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਰ ਚੁੱਕੋ, ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਗੋਡੇ ਨਾ ਮੁੜਨ। ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਪੰਜੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਲੱਤ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਆਸਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਤ ਨਾਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਰਧ ਸ਼ਲਭ ਆਸਨ ਕਹਾਂਗੇ ਜੇ ਦੋਨੋਂ ਲੱਤਾ ਨਾਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪੂਰਨ ਸ਼ਲਭ ਆਸਨ ਕਹਾਂਗੇ। ਸਾਹ ਫੁੱਲ’ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਲੈ ਆਓ। ਇਸ ਆਸਨ ਨੂੰ 5-6 ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
## ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
*ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਕਰੋ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਕਰੋ। 
*ਸ਼ਲਭ ਆਸਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਧ ਸ਼ਲਭ ਆਸਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ। 
*ਠੋਡੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਰਹੇ। 
*ਧਿਆਨ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 
*ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਨ।
## ਲਾਭ
ਕਮਰ ਦਰਦ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੇਟ, ਕਮਰ ਅਤੇ ਪੱਟਾਂ ਦਾ ਮੋਟਾਪਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਮਰ ਲਚਕੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੋਗ
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ (ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼)

**ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ** ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2010 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਸਮੇਂ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ। 25 ਮੀਟਰ ਰੈਪਿਡ ਫਾਇਰ ਪਿਸਟਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾ ਕੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿਖੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।31 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਆਈਐਸਐਸਐਫ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਰਾਈਫਲ/ਪਿਸਤੌਲ ਨਾਲ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ 2016 ਰਿਓ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਵ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** () ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਨਵਿਕੀ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ, ਕਮਰਸ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਆਦਿ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੋਧ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਸਿਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 8 ਜਨਵਰੀ 1947 as ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਮ 1956 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਗਭਗ 300 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 8 ਜਨਵਰੀ 1947 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਨੀ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਥੇ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਿਸਰ ਜੈਪੁਰ ਨਗਰ ਦੇ ਬਾਪੂਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਰੋਬੇਰਤੋ ਬੋਲਾਨੀਓ

**ਰੋਬੇਰਤੋ ਬੋਲਾਨੀਓ ਆਵਾਲੋਸ** ( ) (28 ਅਪਰੈਲ 1953 – 15 ਜੁਲਾਈ 2003) ਇੱਕ ਚੀਲੀਅਨ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸੀ। ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਉਸ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ" ਕਿਹਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਰੋਬੇਰਤੋ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਅਪਰੈਲ 1953 ਨੂੰ ਸਾਂਤੀਆਗੋ, ਚੀਲੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਬਾਪ ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ (ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਵੀ ਸੀ) ਅਤੇ ਮਾਂ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ। 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਹਨੇ ਟਿਕਟਾਂ ਵੇਚਣ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

1968 ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਇਹ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਸਿਆਸੀ ਮਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋਇਆ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਵਲ
* ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਨਾਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ (1996)
* ਤਵੀਤ (1999)
* ਚੀਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਤ (2000)
* 2666 (2004)

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
; ਬੋਲਾਨੀਓ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ
* "The Caracas Speech", Roberto Bolaño accepting the Rómulo Gallegos Prize, translated in *Triple Canopy*
* "Literature + Sickness = Sickness" translated in  *News from the Republic of Letters*

; ਬੋਲਾਨੀਓ ਬਾਰੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ
* Roberto Bolaño at *Complete Review* (reviews, meta-reviews, links to reviews and essays)
* Roberto Bolaño in the Encyclopedia of Science Fiction
* Literary Game  in *Souciant*
* "Bolaño Etica del desorden"  (PDF) in *Revista Nómadas* (ਸਪੇਨੀ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਲੀਅਨ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
2008 ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਾ

**2008 ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਾ** ਜਿਸ ਵਿੱਚ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਮਨ ਹਾਊਸ,  ਅਤੇ  ਹਮਲੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 6 ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਸਮੇਤ 166 ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। 
## ਹਮਲਾ
ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤਾਇਬਾ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਹਿਰ 30 ਸਾਲਾ ਜ਼ਰਾਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਹ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਹਿਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਬਣ ਕੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਵਾਇਸ-ਓਵਰ-ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਫ਼ੋਨ ਸੇਵਾ ਖ਼ਰੀਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤਾਇਬਾ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਸੰਪਰਕ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਥਾਂ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਫ਼ੋਨ ਸਿਸਟਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਕਾਲਾਂ ਨਿਊਜਰਸੀ ਰਾਹੀਂ ਘੁੰਮ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਗੂਗਲ ਅਰਥ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤੋਇਬਾ ਦਾ 53 ਸਾਲਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹੇਡਲੀ ਮੁੰਬਈ 'ਚ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੋਸ਼ਾਂ 'ਚ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 35 ਸਾਲ ਜੇਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇਡਲੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਾਜੀਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੋਰਸ਼ੀਆ ਪੀਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਤਹਿਵੁਰ ਰਾਣਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਕੀਤੀ। ਰਾਣਾ ਮੁੰਬਈ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ 'ਚ ਹੇਡਲੀ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਸ਼ਕਰ ਏ ਤੋਇਬਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਵਿੰਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਬੂ ਯਾਕੂਬ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੰਗ ਨੂੰ 'ਆਈਸ ਕਿਊਬ' ਦੇ ਨਾਂਅ ਤੋਂ ਜਾÎਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਲਈਟੀ ਦੇ ਲਈ 26/11 ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਯਾਕੂਬ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਾ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। 
## ਸਥਾਨ
## ਹਮਲਾਵਰ
ਇਸ ਵਿੱਚ 10 ਹਮਲਾਵਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਸਾਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਸਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਮਾਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਸਿਰਫ ਕਸਾਬ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਫੜ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ। 
10 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਹੀ ਬਚਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਸ਼ੀ ਤੇ ਲਟਕਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ, ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਛੋਟਾ, ਅਬੁ ਅਲੀ, ਫਾਹਦ ਉਲਾ, ਇਸਮਾਇਲ ਖਾਨ, ਬਾਬਰ ਇਮਰਾਨ, ਅਬੁ ਉਮਰ, ਅਬੁ ਸੋਹਰਾਬ, ਸੋਇਬ ਉਰਫ ਸੋਹੇਬ ਸਨ।

## ਚੇਤਾਵਨੀ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਚਿਤਾਵਨੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ
ਭੁਜੰਗੀ

**ਭੁਜੰਗੀ** ਜਾਂ **ਕਿਰਲੇ** ਜਾਂ **ਰੈਪਟਿਲੀਆ** () ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਟੋਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਕੱਛੂ, ਮਗਰਮੱਛ, ਸੱਪ, ਕਿਰਲੀਆਂ ਵਗੈਰਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋਪ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਲੋਪ ਹੋਏ ਪੁਰਖੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਹਦਾ ਮਤਲਬ **ਸੱਪ ਦਾ ਪੁੱਤ** ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੋਕੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ *ਪੁੱਤਰ* ਦਾ ਸਮਅਰਥੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਚਿੱਤਰ

Image:Micrurus tener.jpg|ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਕੋਰਲ ਸੱਪ। 
Image:Nerodia sipedon shedding.JPG|ਕੁੰਜ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸੱਪ। 
Image:Carpet snake.jpg|ਮੁਰਗੀ ਨਿਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਅਜਗਰ। 
Image:Eierschlange frisst Zwergwachtelei.jpg|ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਡੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸੱਪ। 
Image:Baumpython.jpg|ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਅਜਗਰ ਸੱਪ, ਇਹ ਰੁੱਖ ਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Image:Ophiophagus hannah2.jpg|ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਕਿੰਗ ਕੋਬਰਾ। 
image:Bandedkrait.jpg|ਇੱਕ ਸੂੰਦਰ ਕਰਇਤ ਸੱਪ। 
Image:Indiancobra.jpg|ਭਾਰਤੀ ਨਾਗ। 
Image:A. gigantea Aldabra Giant Tortoise.jpg|ਭਾਰਤੀ ਕੱਛੂ।
Image: Crocodylus porosus.jpg|ਰੈਪਟਿਲੀਆ ਵਰਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਗਰਮੱਛ।
Image:Python molurus molurus 2.jpg| ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਅਜਗਰ।
Image:Red-eyed Tree Frog - Litoria chloris edit1.jpg| ਲਾਲ-ਅੱਖਾ ਰੁੱਖ ਡੱਡੂ। 
Image:Litoria aurea green.jpg|ਇੱਕ ਹਰਾ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰਾ ਡੱਡੂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ। 
Image:Kikkercamouflage.JPG| *ਰਾਣਾ ਈਸੂਲੇਂਟਾ*, (ਬੈਲਜੀਅਮ, ਯੂਰਪ)। 

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਭੁਜੰਗ ਪਰਵਾਰ
* ਭੁਜੰਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
* ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਧਾਰ 
* ਭੁਜੰਗੀਆਂ ਦਾ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਭੁਜੰਗੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਘੋਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ 22-ਜਿਲਦੀ 13000 ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਾਲ਼ੀ ਮੁਕੰਮਲ ਲਿਖਤ ਦੀ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਨਕਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੁਜੰਗੀ
ਪੁੱਤ

ਦਾ ਰਾਜਾ ਚੂਲਾਲੌਙਕਰਨ (ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਜੇ) 1897 ਵਿੱਚ ਈਟੌਨ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ 33 ਪੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਨਾਲ਼]]

**ਪੁੱਤ** ਜਾਂ **ਪੁੱਤਰ** ਨਰ ਔਲਾਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਬੰਦੇ ਦਾ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਨਾਤਾ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜ਼ਨਾਨਾ ਹਮਰੁਤਬਾ ਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਈ ਵਡੇਰਾ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ "ਪੁੱਤ" ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੱਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਸ਼ਤੇ
2007 ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ

**2007 ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ** ਦੁਜਾ ਕਬੱਡੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੱਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ 29 - 19 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕਿ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 14 ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ 11 ਦੇਸ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਸਨ।

## ਟੀਮਾਂ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼

## ਪੂਲ
ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।

## ਨਿਯਮ
ਸੋਲਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਰਾਉਡ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਰਾਉਡ ਵਿੱਚ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੂਲਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਚਾਰ ਟੀਮਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਉਡ ਰੋਬਿਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਿਲੀ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਹਰੇਕ ਪੂਲ ਦੀਆਂ ਕੁਆਟਰ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੈਮੀਫਾਇਨਲ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

### ਨਾਕ ਆਉਟ 
#### ਕੁਆਟਰ ਫਾਈਨਲ
----

----

----

### ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ
----

### ਫਾਈਨਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਬੱਡੀ
ਰੈਡ ਰਿਬਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

**ਰੈਡ ਰਿਬਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ** ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ ਏਡਜ਼ ਬਾਰੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਰੇਲਵੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਏਡਜ਼ ਵਰਗੀ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਨਹਿਰੂ ਯੁਵਾ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਰੈਡ ਰਿਬਨ ਟਰੇਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਟਰੇਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ 20 ਰਾਜਾਂ ਦੇ 150 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵਾਪਸ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ 8 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਖੀਰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪਹੁੰਚਣ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਡੀ ਦੇ ਕੁੱਲ 8 ਕੋਚ ਹਨ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਕੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਏਡਜ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਫੇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 27,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫਰ ਤਹਿ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ 180 ਸਟੇਸਟਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇਗੀ। ਇਸ ਤਕਰੀਬਨ 50,000 ਪਿੰਡਾ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਣਗੇ। ਦੁਜੇ ਫੇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ, ਛੂਤ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਬਾਰੇ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵੇਗੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੀਜਾ ਫੇਸ 12 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਡਜ਼ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ

**ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ** (; ; 15 ਸਤੰਬਰ 12548–9 ਜਨਵਰੀ 1324) ਇਸ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਬਾਰੇ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ।

ਇਸਨੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੋ ਆਪਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਕੁਬਲਾ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। 1269 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਰਕੋ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵੈਨਿਸ ਵਾਪਿਸ ਆਏ। ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ 24 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੈਨਿਸ ਵਾਪਿਸ ਆਏ ਜਦੋਂ ਵੈਨਿਸ ਦੀ ਜਨੋਆ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਾਰਕੋ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਵਾਈਆਂ। ਮਾਰਕੋ 1299 ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਧਨੀ ਵਪਾਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਰਕੋ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹੋਏ। ਮਾਰਕੋ ਦੀ ਮੌਤ 1324 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੈਨਿਸ ਦੇ ਸਾਨ ਲੋਰੇਨਸੋ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

ਮਾਰਕੋ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚੀਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕੋ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਕੋ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਨਕਸ਼ਾਨਵੀਸੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।

## ਜੀਵਨ
**ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ** ਦਾ ਜਨਮ 15-16 ਸਤੰਬਰ,1254 ਨੂੰ ਵੈਨਿਸ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਮਾਰਕੋ ਦਾ ਪਿਤਾ,ਨਿਕੋਲੋ ਪੋਲੋ, ਨੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਨ ਤੇ ਸ਼ੋਹਰਤ ਖੱਟੀ। ਨਿਕੋਲੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮਾਰਕੋ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1262 ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਲੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਕਾਨਸਟੈੰਟੀਨੋਪਲ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਏ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਤੀਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਕੁਬਲਾ ਖ਼ਾਨ,ਜੋ ਇੱਕ ਮੰਗੋਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਹੀ ਕਾਨਸਟੈੰਟੀਨੋਪਲ ਨੂੰ ਛਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਕਜ ਅਡਵਾਨੀ

**ਪੰਕਜ ਅਡਵਾਨੀ** ਦਾ ਜਨਮ 24 ਜੁਲਾਈ, 1985 ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮਾਅਰਕਾ ਮਾਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੀਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਮਾਇਕ ਰਸੇਲ ਨੂੰ 1895-1216 ਅੰਕਾ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ 11 ਵਾਰ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚੌਥਾ ਵਿਸ਼ਵ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਖੇਡ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਹਿਲਾ ਬਿਲੀਅਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਨੂਕਰ। ਇਹ ਅਡਵਾਨੀ ਦਾ ਕੁੱਲ ਅੱਠਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਈ.ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਅੰਕ ਦੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਰਨਾਮਾ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਅਡਵਾਨੀ ਨੇ ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ ਆਈ.ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੰਕਜ ਅਡਵਾਨੀ ਨੇ 16ਵੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਵੂਨ ਥਾਵੇ ਵੂ ਨੂੰ 3-2 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਪਾਇਆ ਸੀ।
## ਸਨਮਾਨ
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੋਥਾਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ, 2009
* ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਲ ਰਤਨ ਅਵਾਰਡ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ 2005-06
* ਰਾਜਯੋਤਸਵਾ ਸਨਮਾਨ, ਕਰਨਾਟਿਕਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ, 2007.
* ਕਰਨਾਟਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੇਮਪੇਗੋਵਦਾ ਸਨਮਾਨ, 2007.
* ਇਕਲੱਬਿਆ ਸਨਮਾਨ, 2007
* ਵਿਜਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦਾ *ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਰਤੀ* ਸਨਮਾਨ, 2005.
* ਸਾਲ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨਮਾਨ, 2005
* ਐਸ਼ੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਬੰਗਲੋਰ ਦਾ **ਦਿ ਸਪੋਰਟਸ ਰਾਈਟਰਜ਼
* ਬੰਗਲੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਪੋਰਟਸ ਪਰਸਨ ਸਨਮਾਨ, 2005
* ਹੀਰੋ ਇੰਡੀਆ ਸਪੋਰਟਸ ਸਨਮਾਨ, 2004
* ਰਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਸਨਾਮਨ, 2004
* ਅਰਜੁਨ ਇਨਾਮ 2004
* ਇੰਡੋ-ਅਮਰੀਕਨ ਨੋਜਵਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਨਮਾਨ- 2003
* ਸਾਲ ਦਾ ਸਪੋਰਟਸ ਸਟਾਰ, 2003.

## ਖੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆ।
* **2014**
** ਵਿਸ਼ਵ -ਰੈਡ ਸਨੂਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -ਗੋਲਡ
** ਵਿਸ਼ਵ ਟੀਮ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ - ਗੋਲਡ
* **2012**
** ਵਿਸ਼ਵ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (27 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ 8 ਵਾਰ ਜੇਤੂ)
**ਏਸ਼ੀਆ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (5 ਵਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ)
* **2010**
**ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਗੋਲਡ — ਇੰਗਲਿਸ ਬਿਲਿਆਰਡ ਸਿੰਗਲ (ਭਾਰਤ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ)
**ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
* **2009**
**2009 ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
**ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
* **2008**
**IBSF ਵਿਸ਼ਵ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕਾ ਦੋਨੋ) (ਪਹਿਲਾ 2005 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ 2 ਵਾਰੀ)
**ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
* **2006**
**ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਸੋਨ ਤਗਮਾ — ਇੰਗਲਿਸ ਬਿਲਿਆਰਡ ਸਿੰਗਲ
* **2005**
**IBSF ਵਿਸ਼ਵ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਦੋਨੋ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕ) (ਪਹਿਲਾ ਮਰਦ ਜਿਸ ਨੇ ਦੋਨੋਂ ਜਿਤੇ)
**ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 
**ਭਾਰਤੀ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 
**ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਸਨੂਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
**ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 
**WSA ਚੈਲੇਜ਼ ਟੂਰ
* **2004**
**WSA ਚੈਲੇਜ਼ ਟੂਰ
* **2003**
**IBSF ਵਿਸ਼ਵ ਸਨੂਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
**ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 
**ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਸਨੂਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
* **2001**
** ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
* **2000**
**ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
* **1999**
**ਪੋਟ ਸੂਟ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤਿਕੋਣੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
**ਪਟ ਸੂਟ ਨਨ-ਮੈਡੀਲਿਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
* **1998**
**ਕਰਨਾਟਿਕਾ ਸਟੇਟ ਜੂਨੀਅਰ ਸਨੂਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
* **1997'''
**27ਵੀ ਬੀਐਸ ਸੰਪਥ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹੈਡੀਕੈਪਡ ਸਨੂਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
**ਟੀ ਏ. ਸੇਲਵਾਰਾਜ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 
**ਕਰਨਾਟਿਕਾ ਸਟੇਜ਼ ਜੂਨੀਅਰ ਸਨੂਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਲਿਆਰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਦ ਬਾਡੀ ਸ਼ਾਪ

**ਦ ਬਾਡੀ ਸ਼ਾਪ** ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀ.ਐਲ.ਸੀ., ਦ ਬਾਡੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾ ਲਿਟਲਹੈੰਪਟਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰੰਭ 1976 ਵਿੱਚ ਅਨੀਤਾ ਰੋਡਿਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
## ਇਤਿਹਾਸ
1970 ਵਿੱਚ ਅਨੀਤਾ ਰੋਡਿਕ ਦ ਬਾਡੀ ਸ਼ਾਪ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਵਿਹਲੇ ਬਰਕਲੇ, ਕੇਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਉਥੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਸ਼ਨ ਬਣਦੇ ਦੇਖੇ। 6 ਸਾਲ ਬਾਦ, 1976 ਵਿੱਚ, ਅਨੀਤਾ ਰੋਡਿਕ ਨੇ ਯੂ ਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਜੀ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ, ਕਮਪਨੀ, ਲੋਗੋ, ਸਮਗਰੀ ਸਬ ਬਰਕਲੇ ਦੀ ਉਸ ਦੁਕਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੋਇਆ ਰਖਿਆ। 1987 ਵਿੱਚ ਰੋਡਿਕ ਨੇ ਬਰਕਲੇ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਨੂੰ 3.5 ਮਿਲਯਅਨ USD ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਬਾਡੀ ਟਾਈਮ ਰਖ ਦੇਣ। 1992 ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਖਤਮ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹਾਨ ਰਾਜਕਾਲ

ਵਿੱਚ ਹਾਨ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ]]

**ਹਾਨ ਰਾਜਕਾਲ** 202 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹਕੂਮਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਇਹ ਕਨਫਿਊਸ਼ੀਅਨਿਜ਼ਮ (Confucianism) ਤੇ ਕਨੂੰਨ ਪਬੰਦੀ (Legalism) ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਸੀ। ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਲਤਨਤ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ ਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਪਾਰੀ ਚੀਨ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਰਾਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਆਇਆ। ਹਾਨ ਰਾਜਕਾਲ ਪੁਰਾਤਨ ਚੀਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚੀਨ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰਾ ਯੁਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਨੇ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤ
ਫ਼ੇਅਰਬੈਂਕ, ਜੌਨ ਕਿੰਗ ਤੇ ਮਰਲੇ ਗੋਲਡਮੈਨ (1992) ਚੀਨ: ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ; ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਰਨ (2006)।
ਕੈਮਬਰਿਜ: ਐਮ ਏ; ਲੰਡਨ: ਦ ਬੇਲਕਨੈਪ ਪਰੈਸ ਆਫ਼ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਰੈਸ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਰਾਜਕਾਲ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਚੌਧਰੀ

**ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਚੌਧਰੀ** (26 ਜੂਨ 1972 - 22 ਅਕਤੂਬਰ 2012) ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।

ਉਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਕਾਰ ਦਲਜੀਤ ਅਮੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਾਵੀ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਰਤਨ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਭਾਈ ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ-ਗਾਇਨ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ 'ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ' ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਜਤਿੰਦਰ ਪ੍ਰੀਤ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੈਪੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੀਤੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਕਰਡ ਹਰਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (ਸਿਧੂਪੁਰ) ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੇਂਟ ਯੂਸੁਫ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਿਧਾਰਥ ਅਤੇ ਜੇਪੀ ਨਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1997 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣ ਗਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ 'ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ' ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਕ ਲਈ ਇੱਕ ਯੋਗਦਾਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬਣ ਗਈ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਧੜਕਣ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਵਰੇਜ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਚ ਲੱਗੇ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਤਿੰਦਰ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਮੀਡੀਆ ਆਰਟਿਸਟਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਲਗਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ।

ਉਸ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਤਮਿਕ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੁਨਿਆਦ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਜੈਪੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਈ-ਮੇਲ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ 3 ਮਈ, 2013 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੁਨਿਆਦ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਲਈ ਗਰਮ ਕੱਪੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*
*
*
*
*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਐਲਫ਼ਰੈੱਡ ਹਿਚਕੌਕ

**ਸਰ ਐਲਫ਼ਰੈੱਡ ਜੋਜ਼ਫ਼ ਹਿਚਕੌਕ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Sir Alfred Joseph Hitchcock; 13 ਅਗਸਤ 1899 – 29 ਅਪਰੈਲ 1980) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ "ਸਸਪੈਂਸ ਦਾ ਉਸਤਾਦ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਸਸਪੈਂਸ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਈਜਾਦ ਕੀਤੀਆਂ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। 1939 ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਿਆ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹਿਚਕੌਕ ਦਾ ਜਨਮ ਲੇਟਨਸਟੋਨ, ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਈਸੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਾਈ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਈਸਾਈ ਵਜੋਂ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਨੇ ਸੈਲੇਸ਼ੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਸੰਤ ਇਗਨੌਸ਼ੀਅਸ ਕਾਲਜ, ਐਨਫ਼ੀਲਡ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਅੱਧੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਆਈਰਿਸ਼ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘੁਲਮਦਾ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਮੋਟੇ ਹੋਣਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2014

'''2014 ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠਿਆ ਦੀ 10ਵੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹੈ ਜੋ ਉਜਬੇਕਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਤੀ 8 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 14 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਹੋਈ।

## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਟੀਮ ਰੈਂਕ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਲਾਂਗ ਅਤੇ ਪੈਰੋਲ

**ਲਾਂਗ ਅਤੇ ਪੈਰੋਲ** (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: Langue et parole; "ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਚਾਰ") ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮੋਢੀ ਫਰਦੀਨਾ ਦ ਸੌਸਿਊਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਕਲਪ ਹਨ। ਲਾਂਗ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਪੂਰਣ ਅਮੂਰਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰੋਲ ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਸੀਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੂਪ, ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਸੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥਪੂਰਨ ਉਚਾਰ, "ਪੈਰੋਲ", ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੈਰੋਲ, ਲਾਂਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਠੋਸ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਰਤਾ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਲਾਂਗ
ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਾਂਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਪਰ, ਆਮ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੌਸਿਊਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੰਕਲਪ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਿਕ ਗਰੁੱਪ ਵਲੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਰੋਜ਼ਮਰਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਬੇਖਬਰ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਂਗ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸੰਰਚਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਇਸ ਦੇ ਫਰਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
## ਪੈਰੋਲ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਜੇਮਜ਼ ਵਾਟ

**ਜੇਮਸ ਵਾਟ**, (30 ਜਨਵਰੀ 1736 (19 ਜਨਵਰੀ 1736 OS) – 25 ਅਗਸਤ 1819) ਸਾਲ 1764 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਨਿਊਕੋਮੇਨ ਜੋ ਕਿ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਇੰਜਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਢਕਾਰ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਵਾਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੰਜਨ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਮਰੰਮਤ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਇੰਜਨ ਦੀ ਮਰੰਮਤ ਕਰਦੇ ਸਮਾਂ ਵਾਟ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਇਹ ਗੱਲ ਆਈ ਕਿ ਇਸ ਇੰਜਨ ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਲੋੜ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਖਰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਇਸ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇੰਜਨ ਦੇ ਬਾਇਲਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਾਟ ਅਜਿਹੇ ਇੰਜਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਖਪਤ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਬਰਬਾਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਭਾਫ਼ ਇੰਜਨ ਦੇ ਇਸ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਉਹ 1 ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੂਝਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ 1765 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਇਹ ਹੱਲ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਕੰਡੇਸਰ ਬਣਾਉਣਾ। ਵਾਟ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਾਇਲਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਕੰਡੇਸਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਇਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਊਕੇਮੋਨ ਦੇ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜੇਮਸ ਵਾਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਮ ਖੋਜ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕ
ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੰਧੀ

**ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੰਧੀ**, 4 ਅਪਰੈਲ 1949 ਨੂੰ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਗੱਠਜੋੜ ਨਾਟੋ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਪਿਛੋਕੜ
ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੰਧੀ ਦਾ ਖਰੜਾ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਥੀਓਡੋਰ ਅਕਿੱਲੀਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਧੀ ਅਪਰੈਲ 1949 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ, ਬਰਤਾਨੀਆ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਹਾਲੈਂਡ, ਲਕਸਮਬਰਗ, ਕੈਨੇਡਾ, ਇਟਲੀ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਨਾਰਵੇ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤੀ ਗਈ। 
## ਮੈਂਬਰ 
### ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ 
ਹੇਠਲੇ ਬਾਰਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਸੰਧੀ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਨਾਟੋ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ। ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ:

*  – Prime Minister and Foreign Minister Paul-Henri Spaak and Ambassador Baron Robert Silvercruys
*  Canada – Secretary of State for External Affairs Lester B. Pearson and Ambassador H. H. Wrong
*  – Foreign Minister Gustav Rasmussen and Ambassador Henrik de Kauffmann
*  – Foreign Minister Robert Schuman and Ambassador Henri Bonnet
*  – Foreign Minister Bjarni Benediktsson and Ambassador Thor Thors
*  – Foreign Minister Carlo Sforza and Ambassador Alberto Tarchiani
*  – Foreign Minister Joseph Bech and Ambassador Hugues Le Gallais
*  – Foreign Minister Dirk Stikker and Ambassador Eelco van Kleffens
*  – Foreign Minister Halvard M. Lange and Ambassador Wilhelm von Munthe af Morgenstierne
*  – Foreign Minister José Caeiro da Mata and Ambassador Pedro Teotónio Pereira
*  – Foreign Secretary Ernest Bevin and Ambassador Oliver Franks, Baron Franks
*  – Secretary of State Dean Acheson

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਧੀਆਂ
ਹੇਕਤੋਰ ਬੇਰਲੀਓਸ

ਹੇਕਤੋਰ ਬੇਰਲੀਓਸ (ਫ੍ਰੇਂਚ: [ɛktɔʁ bɛʁljoːz]; 11 ਦਸੰਬਰ 1803 - 1869 ਮਾਰਚ 8) ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫ੍ਰੇਂਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ symphonie fantastique(ਸਿਮਫੋਨੀ ਫੈਂਟਾਸਟੀਕ਼) ਅਤੇ Grande Messe (ਗ੍ਰਾਂਦੇ ਮੇੱਸੇ)ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|ਬੇਰਲੀਓਸ ਨੇ ਸਾਜ਼ਗ਼ਾਰੀ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਅਜੋਕੇ ਸਾਜ਼ਗ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ| ਹੇਕਤੋਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੰਗੀਤ ਰੋਮਾਂਟਿਕਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤੇ।
thumbnail|ਹੇਕਤੋਰ ਬੇਰਲੀਓਸ ਦੀ ਫ੍ਰੇਂਕ ਦੀ ਬਣਾਈ ਤਸਵੀਰ
## ਜੀਵਨ
ਹੇਕਤੋਰ ਇੱਕ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਮਾਹਿਰ ਲੂਈਸ ਬੇਰਲੀਓਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬਾਲਪੁਣੇ ਤੋਂ ਹਿ ਹੇਕਤੋਰ ਗੀਟਾਰ,ਬੰਸਰੀ ਤੇ ਫਲੇਜਿਓਲੇਟ ਨਾਂਅ ਦੇ ਸ਼ਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ| 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ |ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਗੁਆਂਢਣ Estelle Fornier (ਏਸਤੇਲੇ ਫ਼ੋਰਨੀਰ) ਲਈ ਜਨੂਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ|
## ਕਾਰਜ ਦਾ ਦੌਰ
1830 ਤੋਂ 1847 ਵਿਚਾਲੇ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ Symphonie fantastique (ਸਿਮਫੋਨੀ ਫੈਂਟਾਸਟੀਕ਼1830), Harold en Italie (ਹੇਰੋਲਦ ਏਨ ਇਤਲੀ 1834), the Grande messe des morts (Requiem) (ਦ ਗ੍ਰਾਂਦੇ ਮੇੱਸੇ ਦੇਸ ਮੋਰਤਸ,ਰੇਕ਼ੀਅਮ 1837) ਤੇ Roméo et Juliette (ਰੋਮੀਓ ਏਤ ਜੁਲੀਅਤ 1839) ਲਿਖੀਆਂ|
ਪੈਰੀਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਗੀਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਚੋਖਾ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ|ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੌੜੇ ਮਿਠੇ ਅਨੁਭਵ ਲੈਂਦਿਆਂ ਇਟਲੀ,ਇੰਗਲੈਂਡ,ਆਸਟਰੀਆ,ਰੂਸ,ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤੇ|
## ਵਿਆਹ
ਉਸਨੇ ਐੰਗਲੋ-ਆਈਰੀਸ਼ ਅਦਾਕਾਰਾ Harriet Smithson(ਹੈਰੀਅਟ ਸਮਿਥਸਨ) ਨਾਲ 1833 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ|ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਕਲੇਸ਼ਪੂਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ|
thumbnail|ਹੈਰੀਅਤ ਸਮਿਥਸਨ
ਹੇਕਤੋਰ ਨੇ ਫੇਰ Marie Recio(ਮੈਰੀ ਰੇਸਿਓ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ|
## ਹਵਾਲੇ
ਕਲੌਦ ਅਗਸਤ ਕੂਰ

**ਕਲੌਦ ਅਗਸਤ ਕੂਰ** (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: Claude Auguste Court; 24 ਸਤੰਬਰ, 1793 - ਜਨਵਰੀ 1880) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ੌਜੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨ
### ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਸਤੰਬਰ, 1793 ਨੂੰ ਸੰਤ ਸੇਜ਼ਾਰ-ਸੁਰ-ਸਾਈਨੇ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਪੋਲੀਟੈਕਨੀਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

### ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ
1813 ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ। 1815 ਵਿੱਚ ਵਾਟਰਲੂ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

### ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ
1818 ਵਿੱਚ ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੀਆ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ-ਅਫ਼ਸਰ, ਯੌਂ-ਬਾਪਤੀਸਤ ਵੈਂਤੂਰਾ ਅਤੇ ਪਾਊਲੋ ਦੀ ਆਵੀਤਾਬੀਲੇ, ਵੀ ਮਿਲੇ। ਪਾਊਲੋ ਦੀ ਆਵੀਤਾਬੀਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ 1827 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚੇ।

### ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ। 1834 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1836 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਜਰਨੈਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1837 ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਮਰੌਦ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੜਿਆ।

1843 ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਗਿਆ ਜੋ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੀਵੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਇਹ 1844 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।

### ਮੌਤ
ਕੂਰ ਦੀ ਮੌਤ 1880 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਫ਼ਰਤ

**ਨਫ਼ਰਤ** ਜਾਂ **ਘਿਰਨਾ** ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਗੱਚ ਭਰੀ ਨਾਪਸੰਦੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਟੋਲੀਆਂ, ਇਕਾਈਆਂ, ਵਸਤਾਂ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਗ਼ੁੱਸੇ, ਗਿਲਾਨੀ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਝੁਕਾਅ ਨਾਲ਼ ਨੇੜੇ ਦਾ ਨਾਤਾ ਹੈ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
*ਰੌਬਰਟ ਸ਼ਟਰਨਬਰਕ ਦੀ *The Psychology of Hate* (ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ)
*ਵਿਲਾਡ ਗੇਲਿਨ ਦੀ *Hatred: The Psychological Descent into Violence* (ਨਫ਼ਰਤ: ਹਿੰਸਾ ਵੱਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਉਤਰਾਈ)
*ਜੈਕ ਲੈਵਿਨ ਦੀ *Why We Hate* (ਅਸੀਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਫ਼ਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿਆਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਤਕਰਾ
ਨਿਕੋਲਸ ਕੋਪਰਨਿਕਸ

**ਨਿਕੋਲੌਸ ਕੋਪਰਨੀਕਸ** (; ; ; 19 ਫਰਵਰੀ 1473 – 24 ਮਈ 1543) ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਿਹਾ ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਹੈ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ। ਕੋਪਰਨੀਕਸ ਨੇ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਅਕਾਸ਼ੀ-ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਘੁਮੰਣ ਬਾਰੇ*(De revolutionibus orbium coelestium) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਨਿਕੋਲੌਸ ਦੀ ਮੌਤ 1543 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮੌਤ *ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਮੰਨੀ ਗਈ। *ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ* ਵਿੱਚ ਕੋਪਰਨੀਕਸ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਈ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰੂਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ ਜੋ 1466 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ *ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ* ਅਤੇ *ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਖਣ ਵਾਲਾ* ਮਨੁੱਖ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਚਰਚ ਕਾਨੂਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਚਿਕਿਤਸਾ,ਵਿਦਵਤਾ,ਅਨੁਵਾਦ,ਗਵਰਨਰ,ਕੂਟਨੀਤੀ,ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਿਹਾ। 1517 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ *ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ* ਦਾ ਵਿਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1519 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਰੇਸ਼ਮ ਸਿਧਾਂਤ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਜੀਵਨ
ਨਿਕੋਲੌਸ ਕੋਪਰਨੀਕਸ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਫਰਵਰੀ 1473 ਵਿੱਚ ਥੋਰਨ ਨਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਇਆ,ਇਹ *ਸ਼ਾਹੀ ਪਰੂਸ਼ੀਆ* ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸੀ ਜੋ *ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ* ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ।
ਇਸਦਾ ਪਿਤਾ ਕਰਾਕੋ ਦਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਥੋਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਇਹ ਚਾਰ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਹੈਨਰੀ ਫ਼ੋਰਡ

**ਹੈਨਰੀ ਫ਼ੋਰਡ** (30 ਜੁਲਾਈ 1863 - 07 ਅਪ੍ਰੈਲ 1947) ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਰਡ ਮੋਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲ਼ਾਈਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫ਼ੋਰਡ ਨੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲ਼ਾਈਨ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਫ਼ੋਰਡ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਡਲ ਟੀ ਨਾਮਕ ਗੱਡੀ ਕੱਢੀ ਜਿਸਨੇ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਖੋਜੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 161 ਪੇਟੇਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਫ਼ੋਰਡ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਧਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਫ਼ੋਰਡ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਨਿਅੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਰਹੇ। 
## ਜੀਵਨੀ
ਹੈਨਰੀ ਫ਼ੋਰਡ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਰਾਜ ਦੇ ਡੀਇਰਬਾਰਨ ਨਾਮਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਇਰਲੈਂਡਵਾਸੀ ਸਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਆਕੇ 1847 ਵਿੱਚ ਡੀਇਰਬਾਰਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਬਸ ਗਏ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫ਼ੋਰਡ ਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲ਼ਈ ਅਤੇ ਉਹ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਰਹੀ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਯੰਤਰ ਲਿਆਕੇ ਮੁਫਤ ਮਰੰਮਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡਕੇ ਡਿਟਰਾਇਟ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਯੰਤਰਿਕ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 1886 ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ 80 ਏਕੜ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਬਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਖਾਨਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। 1887 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਇਸ ਨੇ ਗੈਸ ਇੰਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡਿਟਰਾਇਟ ਚਲਾ ਗਿਆ।

1890 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਡਿਟਰਾਇਟ ਐਡੀਸਨ ਇਲੈਕਟਰਿਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1893 ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੌਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗੱਡੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਘੁੜਸ਼ਕਤੀ ਤੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ 25 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਸੀ। 1893 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਦੂਜੀ ਗੱਡੀ ਬਣਾਉਣੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1899 ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟਰਿਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਕੇ ਡਿਟਰਾਇਟ ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1863
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1947
ਸੀਮਾ ਕਿਆਨ

**ਸੀਮਾ ਕਿਆਨ** ( 145 ਜਾਂ 135 -86 ਈ. ਪੂ.) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਰਿਕਾਰਡਸ ਆਫ਼ ਦਾ ਗ੍ਰਾਂਡ ਹਿਸਟੋਰੀਅਨ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਚੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਜੋ *ਹਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੂ* ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ *ਯੈਲੋ ਬਾਦਸ਼ਾਹ* ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਤੱਕ ਦਾ ਦੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਸੀਮਾ ਕੋਰਟ ਜੋਤਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸੀਮਾ ਕਿਆਨ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਲੋਂਗਮੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜੋ ਹੁਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ *ਹਾਨਚੈੰਗ* ਹੈ ਜਿਥੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਪਿਤਾ, *ਸੀਮਾ ਤਾਨ*, ਕੋਰਟ ਜੋਤਸ਼ੀ ਸੀ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸ਼ਾਹੀ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਲੇਂਡਰ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤੀਬਰ ਸਿਖਲਾਈ ਕਾਰਣ,ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ। ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ ਕਿਆਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮੁਢੋਂ-ਆਖਿਰ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਿਥੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਨੇ *ਹੁਨਾਨ* ਦੇ ਪਹਾੜ *ਕੁਆਈਜੀ* ਅਤੇ *ਸ਼ੁਨ* ਦੀ ਕਬਰਾਂ ਲਈ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਹੁਨਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਕਈ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਰੁਕਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੁਰਸ਼

**ਮਰਦ** (ਫ਼ਾਰਸੀ) ਜਾਂ **ਜਨਾ** ਜਾਂ *ਆਦਮੀ* (ਇਬਰਾਨੀ) ਜਾਂ **ਮੈਨ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Man), ਨਰ ਮਾਨਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮਾਦਾ ਮਾਨਵ ਨੂੰ ਔਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਲਗ ਨਰ ਮਾਨਵ ਲਈ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੇ ਨਰ ਮਾਨਵ ਨੂੰ ਮੁੰਡਾ ਜਾਂ ਲੜਕਾ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤੇ ਹੋਰ ਨਰ ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇੱਕ ਮਰਦ ਦਾ ਜੀਨੋਮ ਆਮ ਤੌਰ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ X ਗੁਣਸੂਤਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ Y ਗੁਣਸੂਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਭਰੂਣ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਐਂਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਭਰੂਣ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਐਸਟਰੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੈਕਸ ਸਟੀਰੌਇਡਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸਾਪੇਖਕ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਖੇੜਨ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰਕ ਅੰਤਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਸ਼
ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼

**ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼** ਜਾਂ **ਮਿੰਗ ਸਲਤਨਤ** (ਚੀਨੀ: 明朝) ਦੁਆਰਾ 1368 ਤੋਂ 1644 ਈਸਵੀ ਤੱਕ 276 ਸਾਲ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੰਨਾਂ ਨੇ ਮੋਂਗੋਲੋ ਦੇ ਯੂਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਿੱਤਾ। ਹਾਨ ਚੀਨਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਆਖਿਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਮਿੰਗ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤੇ ਸਫਲ ਸਰਕਾਰ ਮਿਲੀ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਆਰਥਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ, ਫੌਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕੀ "ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਵਸਥਿਤ ਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਦੌਰ ਸੀ। ਜੱਦੀ ਹਾਨ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਆਖ਼ਰੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਮਿਙ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵੇਲੇ ਦੇ ਉੱਘੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀਆਂ ਚੀਨ ਔਨਲਾਈਨ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿਖੇ
* ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਕਲਾ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿਖੇ ਮਿਙ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਕਲਾ
* ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੀ ਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼
2004 ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ

**2004 ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ** ਪਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ 55-27 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕਿ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਟੀਮਾ
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## ਪੂਲ
The teams were divided into three ਪੂਲs of four teams each.

## ਨਿਯਮ
ਨੌ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਰਾਉਡ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਰਾਉਡ ਵਿੱਚ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੂਲਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਚਾਰ ਟੀਮਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਉਡ ਰੋਬਿਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਿਲੀ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਹਰੇਕ ਪੂਲ ਦੀਆਂ ਕੁਆਟਰ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੈਮੀਫਾਇਨਲ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

### ਗਰੁੱਪ ਸਟੇਜ਼
#### ਪੂਲ A
: ਕੁਆਟਰ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ

----

----

----

----

----

----

#### ਪੂਲ B
: ਕੁਆਟਰ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ

----

----

----

----

----

----

#### ਪੂਲ C
: ਕੁਆਟਰ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ

----

----

----

----

----

----

### ਨਾਕ ਆਉਟ
#### ਕੁਆਰਟ ਫਾਈਨਲ
----

#### Semi-finals
----

#### ਫਾਈਨਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਬੱਡੀ
ਐਰਵਿਨ ਸ਼ਰੋਡਿੰਗਰ

**ਐਰਵਿਨ ਰੁਡੋਲਫ ਜੋਸਿਫ਼ ਅਲੈਗਜਾਂਦਰ ਸਰੋਡਿੰਗਰ** (; 12 ਅਗਸਤ 1887– 4 ਜਨਵਰੀ 1961), ਇੱਕ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਆਸਟਰੀਆਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕੁਅੰਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਨਤੀਜੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਤਰੰਗ ਮਕੈਨਿਕੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੇ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਐਰਵਿਨ ਸ਼ਰੋਡਿੰਗਰ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਗਸਤ, 1887 ਨੂੰ ਵਿਆਨਾ, ਆਸਟਰੀਆ ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰੋਡਲਫ਼ ਸ਼ਰੋਡਿੰਗਰ ਤੇ ਜਾਰਜੀਨ ਬਰੇਂਡਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਇਕਲੌਤਾ ਬੱਚਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਅੱਧੀ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੂਲ ਦੀ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਲੂਥਰਨ। ਇੱਕ ਲੂਥਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਸਤਿਕ ਸੀ। ਪਰ, ਉਸਦਾ ਪੂਰਬੀ ਧਰਮਾਂ, ਸਰਬਦੇਵਵਾਦ ਵਿੱਚ ਤਕੜੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹਵਾਦ ਵਰਤਿਆ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਾ ਕੰਮ ਖ਼ੁਦਾਈ ਵੱਲ ਇੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਹੀ। 
ਉਸ ਨਾਨੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬਗੈਰ ਸਕੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। 1906 ਅਤੇ 1910 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰੋਡਿੰਗਰ ਨੇ ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਤੇ ਫ਼ਿਜ਼ਿਕਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
1914 ਤੋਂ 1918 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1920 ਚ ਐਨਮੀਰੀ ਬਰਟਲ ਨਾਲ਼ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੀਨਾ, ਜ਼ੀਊਰਚ, ਸਟੁੱਟਗਾਰਟ ਤੇ ਬਰੀਸਲਾਓ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਨ ਲਈ ਸੱਦੇ ਆਏ।

1921 ਚ ਉਹ ਜ਼ੀਊਰਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਇਆ। 1926 ਉਸਨੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੇ ਇੱਕ ਆਰਟੀਕਲ ਲਿਖਿਆ। 1927 ਚ ਹਮਬੋਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਰਲਿਨ ਚ ਆਇਆ ਪਰਰ 1933 ਚ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਣ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆ ਗਿਆ। ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਆਇਆ ਤੇ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਕੋਲੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਪਰ ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਥੋਂ ਨੱਸ ਕੇ ਉਹ ਇਟਲੀ ਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਇਆ। 1940 ਚ ਉਸਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸੱਦਾ ਆਇਆ ਜਿਸ ਤੇ ਉਹ ਡਬਲਿਨ ਆਇਆ ਤੇ ਉਥੇ ਉਨੇ ‌ਵਿਕਸ ਤੇ ਇੱਕ ਅਦਾਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਥੇ ਉਹ 1955 ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਤੇ ਦੋ ਆਇਰਸ਼ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਦੋ ਜਵਾਕ ਹੋਏ।

1956 ਚ ਉਹ ਆਸਟਰੀਆ ਆਇਆ ਤੇ 4 ਜਨਵਰੀ 1961 ਨੂੰ ਟੀ ਬੀ ਨਾਲ਼ ਵਿਆਨਾ ਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਵਾਈਸੋਤਸਕੀ

**ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਸੇਮੀਓਨੋਵਿੱਚ ਵਾਈਸੋਤਸਕੀ** (; 25 ਜਨਵਰੀ 1938 – 25 ਜੁਲਾਈ 1980) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸੋਵੀਅਤ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਦੇਰ ਰਹਿਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਗਾਇਕੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। 
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਵਾਈਸੋਤਸਕੀ 25 ਜਨਵਰੀ 1938 ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰਨਲ, ਸੇਮੀਓਨ ਵੋਲਫੋਵਿੱਚ ਦੇ ਘਰ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਨੀਨਾ ਮੈਕਸੀਮੋਵਨਾ ਰੂਸੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਵਾਈਸੋਤਸਕੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਠੋਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਫਲੈਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਮਸਾਂ 10 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, ਜਦ, ਨੀਨਾ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ, (ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜ ਲਈ ਜਰਮਨ ਨਕਸ਼ੇ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ) ਗੋਇਡਸੀ ਅਤੇ ਕਾਰਟੋਗਰਾਫ਼ੀ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਲਿਪੀਆਂਤਰਣ ਬਿਊਰੋ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਦਾ ਨਾਟਕਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਡੋਰਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਫੈਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਖੂਬ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕੁਰਸੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਕੇ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਕਵੀ ਵਾਂਗ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਵਾਲ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹਾਵਭਾਵ ਵਰਤਦਾ ਜਿਹੜੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੁਣੇ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਤੋਂ ਅੱਕਿਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਜਿਹੇ ਹਾਵ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਵ-ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਥੱਲੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੌਕਾ ਜਿਹਾ ਭਰ ਕੇ ਉਚਾਰਿਆ:"ਓ ਤੁਸੀਂ ਮੂਰਖ ਮੁਠਮਾਰ! ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦੋ ਕੁਝ ਰਾਹਤ!" ਉਸ ਦੀ ਹਾਸਰਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਅਸਧਾਰਨ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਕਸਰ ਅਟਪਟੀ ਅਤੇ ਅਣਭਾਉਂਦੀ। ਇੱਕ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਅਕਹਿ ਕਾਵਿਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਾਥਰੂਮ 'ਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਠੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ("ਹੁਣ ਦੇਖੋ ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ ਆਹ ਕੀ / ਸਾਡਾ ਬੱਕਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗਿਐ ਸ਼ੇਵ ਆਪਣੀ!")

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980
ਕੀਟ

**ਕੀੜੇ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Insect) ਜਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜਿੰਨਾਂ ਦਾ ਸੰਘ ਜਾਂ ਫਾਈਲਮ ਅਰਥਰੋਪੋਡਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗ, ਛੇ ਲੱਤਾਂ ਪੇਚੀਦਾ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਦੋ ਅਨਟੀਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਦਸ ਲੱਖ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਪੀਸ਼ੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਹਨ।

## ਨਾਂਅ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਅਨਸੀਕਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1600 ਤੋਂ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਅਨਸੀਕਟਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਕੱਚੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡਾ" ਜਾਂ "ਜਿਹਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕੇ", ਕਿਉਂਕਿ ਕੀੜੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਚ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਾਦ ਚ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਅਨਸੀਕਟ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ।
, 2- ਥਲਵਾਂ ਔਸੀਲਾਈ, 3- ਉਤਲਾ ਔਸੀਲਾਈ, 4- ਕੰਪਾਊਂਡ ਅੱਖ, 5- ਦਿਮਾਗ਼ (ਸੀਰੀਬਰਲ ਗੀਨਗਲਿਆ), 6- ਪੂਰੋ ਥੋਰੈਕਸ 7- ਡਾਰ ਸਿਲ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਨਾਲ਼ੀ, 8- ਟਰੀਕਿਆ ਦੀ ਟਿਊਬਾਂ (ਸਪਾਇਰਕਲ), 9- ਮੇਜ਼ ਇਥੋ ਰੈਕਸ, 10- ਮਿਟਾ ਥੋਰੈਕਸ, 11- ਅਗਲਾ ਪਰ, 12- ਪਿਛਲਾ ਪਰ, 13- ਮੁਡ ਗੁੱਟ (ਮਾਦਾ), 14- ਡਾਰ ਸਿਲ ਟਿਊਬ (ਦਿਲ), 15- ਓਵਰੀ, 16- ਹਿੰਡ ਗੁੱਟ (ਅਨਟੀਸਟਾਇਨ, ਰੀਕਟਮ, ਇੰਸ), 17- ਇੰਸ, 18- ਔਵੀਡਕਟ, 19- ਨਰਵ ਕਾਰਡ (ਐਬਡਾਮੀਨਲ ਗੀਨਗਲਿਆ), 20- ਮੀਲਪੀਘੀਨ ਟਿਊਬਾਂ, 21- ਟਾਰਸਲ ਪੀਡ, 22- ਕਲਾਜ਼, 23- ਟਾਰਸਜ਼, 24- ਟਿੱਬਿਆ, 25- ਫ਼ੀਮਰ, 26- ਟਰੋ ਕੈਂਟਰ, 27- ਫ਼ੋਰ ਗੁੱਟ (ਕਰਾਪ, ਗਜ਼ ਰੁਡ), 28- ਥੋਤਰੀਸਕ ਗੀਨਗਿਆਨ, 29- ਕੁ ਕਸਾ, 30- ਸਲਾਉਰੀ ਗ਼ਦੂਦ, 31- ਸਭ ਐਸੋਫ਼ੀਜੀਲ ਗੈਂਗਲਿਆਨ, 32- ਮੂੰਹ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ]]
## ਵਰਗੀਕਰਣ
ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸਰੂਪ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਹਨ:

*ਚਾਨੇ ਪਰ
**ਪਖੜੋਂ
***ਅਬਾਬੀਲ ਪੂਛਲ ਪਖੜੋਂ 
*** ਅਸ਼ਨਾਕ ਪਖੜੋਂ
*** ਚਿੱਟੀ ਪਖੜੋਂ
**ਪਤੰਗਾ
*** ਮੋਰ ਪਤੰਗਾ 
*** ਅਸਮਾਨੀ ਸੁਹਣੱਪ 
*** ਉੱਲੂ ਪਤੰਗਾ
*** ਪਟਵਾਰੀ ਪਤੰਗਾ
* ਛਿੱਲੜ ਪਰ
** ਭਰਿੰਡ
** ਮੱਖੀ
** ਕੀੜੀ
* ਬੀਟਲ
* Fly

## ਦਿੱਖ
ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਜਿਸਮ ਨਿੱਕੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਦੇ ਅਤੇ ਬਾਰਲਾ ਟਾਂਚਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ "ਕਾਈਟਨ" ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: 1- ਸਿਰ, 2- ਥੋਰੈਕਸ ਤੇ 3- ਐਬਡੋਮਨ। ਸਿਰ ਤੇ ਦੋ ਹੱਸੀ ਅਨਟੀਨੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਕੰਪਾਊਂਡ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਹਿੱਸੇ। ਥੋਰੈਕਸ ਤੇ ਛੇ ਟੁਕੜੀ ਲੱਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 2 ਯਾ 4 ਪਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਐਬਡੋਮਨ ਦੇ 11 ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਐਬਡੋਮਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਰਾਕੀ, ਸਾਹੀ, ਖ਼ਾਰਜੀ ਤੇ ਜਣਨ ਵਿਖਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰ, ਲੱਤਾਂ, ਐਂਟੀਨਾ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਜਨਨ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀੜੇ ਆਂਡਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਰਟੀਲਾਈਜ਼ੀਸ਼ਨ ਤੇ ਵਾਧਾ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚ ਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਛ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਮਾਦਾ ਦੇ ਜਿਸਮ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਕਰੋਚ, ਐਫਿਡ, ਜ਼ੀਜ਼ੀ ਮੱਖੀ ਆਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਮਪਰੀਵ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਭਿੜ ਵਿਚ।

**ਵਿਖਾਲਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ**:

ਵਿਖਾਲਾ ਬਦਲਣ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਹਰ ਕੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 1-ਪੂਰਾ ਵਿਖਾਲਾ ਬਦਲਣ, 2- ਅੱਧਾ ਵਿਖਾਲਾ ਬਦਲਣ

## ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ
ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਦੇ ਮਹੌਲ ਨਾਲ਼ ਰਾਬਤੇ ਲਈ ਬੜੇ ਹੱਸਾਸ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਜ ਕੀੜੇ (ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੁਖੀ) ਅਲਟਰਾ ਵਾਈਲਟ ਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਜ ਪੋਲਰ ਆਈਜ਼ ਚਾਨਣ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਜ ਮਾਦਾ ਦੇ ਫ਼ਿਰ ਅੰਮੂ ਨਜ਼ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਕਿਲੋ ਮੈਟਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਪਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਗਤੀ ਭਾਵ ਤੁਰਨਾ
ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣ ਦੀ, ਚੱਲਣ ਫਿਰਨ ਦੀ ਤੇ ਤੈਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਟ ਪਤੰਗੇ
ਤਲਵਾਰ

**ਤਲਵਾਰ**, **ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ** ਜਾਂ **ਕਿਰਪਾਨ** ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਤਲਵਾਰਾਂ ਇੱਕ ਧਾਰੀ ਜਾਂ ਦੋ ਧਾਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਬਦ "ਤਲਵਾਰ" ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਤਰਵਾਰਿ" (तरवारि) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਜੋ ਵਾਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਰੋਕੇ"।

ਤਲਵਾਰ ਇਕ ਲੰਮਾ ਧਾਰਦਾਰ ਤੇ ਥੋੜਾ ਵਿੰਗ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਇਕ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਹੱਥਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਸ੍ਰੀ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਲਵਾਰਾਂ ਬਗੈਰ ਮਿਆਨ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਕਿਰਪਾਨ ਨੂੰ ਮਿਆਨ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਮਿਆਨ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾਨ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਂ ਕੱਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਰਪਾਨ ਇਕ ਕੱਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਜਨੇਊ ਵਾਂਗ ਮੋਢੇ ਉਪਰ ਦੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਤਰਾ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਬਣੀ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਕਿਰਪਾਨ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਲੜਾਈਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਵਿੱਦਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲਾੜਾ ਜਦ ਵਿਆਹੁਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਲਾੜੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਾਂ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਤਲਵਾਰ ਹੁਣ ਲੜਾਈ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਹਾਂ ! ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਤਲਵਾਰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
### ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ
#### ਤਾਂਬਾ ਯੁੱਗ
ਤਲਵਾਰ ਖ਼ੰਜਰ ਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 3000 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

#### ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ
13ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਹਾ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੋ ਗਈਆਂ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
*ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਹੇਠਲੀ ਸਤਰ ਕਾਫ਼ੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ:

ਵਾਰਸ, ਰੰਨ, ਫਕੀਰ, ਤਲਵਾਰ, ਘੋੜਾ ਚਾਰੇ ਥੋਕ ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਯਾਰ ਨਾਹੀਂ

*ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ਼ ਸਾਦੀ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ:

ਚੁ ਕਾਰ ਅਜ਼ ਹਮਹ ਹੀਲਤੇ ਦਰ ਗੁਜ਼ਸ਼ਤ॥ 
ਹਲਾਲ ਅਸਤ ਬੁਰਦਨ ਬ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਦਸਤ॥

## ਨੋਟ
:1. ਸ਼ੇਖ਼ ਸਾਦੀ ਨੇ "ਗੁਜ਼ਸ਼ਤ" ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ "ਗੁਸਸਤ" ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮੁੱਕ ਜਾਣਾ" ਜਾਂ "ਹੱਥੋਂ ਨਿੱਕਲ ਜਾਣਾ" ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਸ਼ਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਰ ਜਾਣਾ" ਜਾਂ "ਚਲੇ ਜਾਣਾ"।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਥਿਆਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼