open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬਾਲਾ ਨਾਗੰਮਾ (1942 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਬਾਲਾ ਨਾਗੰਮਾ*** 1942 ਦੀ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸੀ. ਪੁੱਲਿਆ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਐਸ. ਐਸ. ਵਾਸਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਲਾ ਨਾਗੰਮਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੁਰਾਕਥਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਜੈਮਿਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸਫਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਪਲਾਟ 
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਾਲਾ ਨਾਗੰਮਾ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨਵਭੋਜਰਾਜੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਣੀ ਭੁਲਕਸ਼ਮੀ, ਜਟੰਗੀ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚੇ ਹਨ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਲਾ ਨਾਗੰਮਾ (ਕੰਚਨਮਾਲਾ) ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਾਰਿਆਵਰਦੀ ਰਾਜੂ (ਬੰਦਾ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਇਲਾ ਮਰਾਠੀ (ਗੋਵਿੰਦਰਾਜੁਲਾ ਸੁੱਬਾਰਾਓ) ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਗੁਲਪੁਡੀ ਗੱਟੂ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ. ਉਸ ਨੂੰ *ਵਰਤਮ* (ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ) ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ ਦੂਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਇਲਾ ਮਰਾਠੀ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਸੰਗੂ (ਪੁਸ਼ਪਾਵੱਲੀ) ਨੂੰ ਈਰਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਲਵਰਦੀ ਰਾਜੂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਗੱਲਾਪੁਡੀ ਗੱਟੂ ਵਿੱਚ ਮਾਇਲਾ ਫਕੀਰ ਦੇ ਬੰਦੀ ਵਜੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਵਿਕਰੇਤਾ ਤੰਬਲੀ ਪੈੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਵਜੋਂ ਫਕੀਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਫਕੀਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰੈਂਡਰ ਗਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਲਾ ਨਗਾਮਾ ਨੇ ₹40 ਲੱਖ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਇਆ (2023 ਵਿੱਚ ₹59 ਕਰੋੜ ਜਾਂ US$7.4 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ)। ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਧੂਬਾਲਾ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਹੂਵੇ (1954) ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1959 ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂਤਮ ਰਾਘਵਯਯਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ 
ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੀਤ ਹਨ।

# "ਨਾ ਸੋਗਸੇ ਕਾਨੀ ਮਾਰੂਦੇ ਦਾਸੂਡੂ ਕਡ਼ਾ"-ਪੁਸ਼ਪਾਵਾਲੀ
# "ਨੰਨਾ ਮੇਮੂ ਦਿੱਲੀ ਪੋਥਮ"
# "ਸ੍ਰੀ ਜਯਾ ਗੌਰੀ ਰਮਨਾ"-ਬੇਲਾਰੀ ਲਲਿਤਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Cinegoer.com ਉੱਤੇ ਬਾਲਨਾਗਾਮਾ
* ਦੇਖੋ ਬਾਲਾ ਨਗਾਮਾ Basthi.com 
* ਦ ਹਿੰਦੂ/ਸਿਨੇਮਾ ਪਲੱਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲਾ ਨਾਗਮਾ
* ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮਾਂ
ਜਯੋਤਸਨਾ ਭੱਟ

**ਜਯੋਤਸਨਾ ਜਯੋਤੀ ਭੱਟ** (6 ਮਾਰਚ 1940-11 ਜੁਲਾਈ 2020) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਸਰਾਵਿਕਸ ਅਤੇ ਘੁਮਿਆਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਡ਼ੌਦਾ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਿਆਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਪਡ਼ਾਇਆ। 

## ਜੀਵਨ 
ਜਯੋਤਸਨਾ ਭੱਟ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਮਾਰਚ 1940 ਨੂੰ ਮਾਂਡਵੀ, ਕੱਛ ਰਾਜ (ਹੁਣ ਕੱਛ, ਗੁਜਰਾਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਦੇ ਸਰ ਜੇ. ਜੇ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਖੋ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ 1958 ਵਿੱਚ ਬਡ਼ੌਦਾ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਿਆਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਵਸਰਾਵਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਰੁਕਲਿਨ ਦੇ ਬਰੁਕਲਿਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਰਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜੋਲੀਅਨ ਹੋਫਸਟੇਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਸਰਾਵਿਕਸ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਬਡ਼ੌਦਾ (ਹੁਣ ਵਡੋਦਰਾ) ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ। ਸੰਨ 1972 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਿਆਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਬਡ਼ੌਦਾ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਵਸਰਾਵਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉੱਥੇ 40 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਸਿਰੇਮਿਕਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ।

ਭੱਟ ਦੀ ਮੌਤ 11 ਜੁਲਾਈ 2020 ਨੂੰ, ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਪੀਡ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੋਈ। ਭੱਟ  ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਬਡ਼ੌਦਾ ਦੇ ਵਾਦੀ ਵਾਡੀ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਟਾਈਲ 
ਭੱਟ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਟੇਰਾਕੋਟਾ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਵਸਰਾਵਿਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਟ ਅਤੇ ਸਾਟਿਨ ਮੈਟ ਗਲੇਜ਼ ਨੂੰ ਟੀਲ ਨੀਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਈ ਹਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਅਲਕੋਲੇਨ ਮਿੱਟੀ, ਅਮੋਰਫੋਸ ਮੋਲਡ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲੀਆਂ, ਕੁੱਤੇ, ਪੰਛੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਕਲੀ, ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਪਲੇਟਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਭੱਟ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜਯੋਤੀ ਭੱਟ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਵਡੋਦਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਜੈਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ

**ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ 485 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
96ਵੇਂ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ

**96ਵਾਂ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ** ਸਮਾਰੋਹ, ਜੋ ਕਿ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ (AMPAS) ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 10 ਮਾਰਚ, 2024 ਨੂੰ, ਹਾਲੀਵੁੱਡ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਡੌਲਬੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗਾਲਾ ਦੌਰਾਨ, AMPAS ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 23 ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਕਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਜਿੰਮੀ ਕਿਮਲ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ 89ਵੇਂ ਸਮਾਰੋਹ, 2018 ਵਿੱਚ 90ਵੇਂ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ 95ਵੇਂ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।

ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ 23 ਜਨਵਰੀ, 2024 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। *ਓਪਨਹਾਈਮਰ ਨੇ* 13 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 11 ਅਤੇ 10 ਦੇ ਨਾਲ *ਪੁਅਰ ਥਿੰਗਜ਼* ਅਤੇ *ਕਿਲਰਸ ਆਫ਼ ਦਾ ਫਲਾਵਰ ਮੂਨ* ਰਿਹਾ। *ਓਪਨਹਾਈਮਰ ਨੇ* ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਮੇਤ ਮੋਹਰੀ ਸੱਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ *ਪੂਅਰ ਥਿੰਗਜ਼* ਅਤੇ ਦੋ ਦੇ ਨਾਲ *ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਖੇਤਰ* ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਘਰ ਕੀਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ *ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਕਸ਼ਨ*, *ਐਨਾਟੋਮੀ ਆਫ ਏ ਫਾਲ*, *ਬਾਰਬੀ*, *ਦ ਬੁਆਏ ਐਂਡ ਦਿ ਹੇਰਨ*, *ਗੌਡਜ਼ਿਲਾ ਮਾਈਨਸ ਵਨ*, *ਦ ਹੋਲਡੋਵਰ* ਅਤੇ *20 ਡੇਜ਼ ਇਨ ਮਾਰੀਉਪੋਲ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਟੈਲੀਕਾਸਟ 19.5 ਡਰਾਅ ਹੋਇਆ&nbsp;ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਅਨ ਦਰਸ਼ਕ, 2020 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ੋਅ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ 9 ਜਨਵਰੀ, 2024 ਨੂੰ ਓਵੇਸ਼ਨ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਖੇ ਰੇ ਡੌਲਬੀ ਬਾਲਰੂਮ ਵਿੱਚ, ਜੌਨ ਮੁਲਾਨੇ ਦੁਆਰਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਆਪਣਾ 14ਵਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਗਵਰਨਰ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਵਾਰਡ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਨਤਾਸ਼ਾ ਲਿਓਨ ਦੁਆਰਾ 23 ਫਰਵਰੀ, 2024 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਯੂਟਿਊਬ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲਾਈਵਸਟ੍ਰੀਮ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨੋਟ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 
* Oscars Channel at YouTube (run by the Academy of Motion Picture Arts and Sciences)

**Other resources**
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਸਮਾਰੋਹ
ਡੌਲਬੀ ਥੀਏਟਰ

**ਡੌਲਬੀ ਥੀਏਟਰ** (ਪਹਿਲਾਂ **ਕੋਡਕ ਥੀਏਟਰ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਬੁਲੇਵਾਰਡ ਅਤੇ ਹਾਈਲੈਂਡ ਐਵੇਨਿਊ ਉੱਤੇ, ਓਵੇਸ਼ਨ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਈਵ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਹੈ। 9 ਨਵੰਬਰ, 2001 ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੂਮੈਨ ਦੇ ਚੀਨੀ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਬੁਲੇਵਾਰਡ 'ਤੇ ਐਲ ਕੈਪੀਟਨ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਥਾਨ ਨੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ
ਐਮਾ ਥਾਮਸ

**ਐਮਾ ਥਾਮਸ ਨੋਲਨ** (ਜਨਮ 9 ਦਸੰਬਰ 1971) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਨੋਲਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨੋਲਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ $6 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਕੰਪਨੀ ਸਿੰਕੋਪੀ ਇੰਕ ਨੂੰ ਸਹਿ-ਚਲਾਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਥਾਮਸ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਥਾਮਸ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨੋਲਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਪਛਾਣ 
ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ "ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਮਾਤਾ" ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਦੀ ਰੋਬੀ ਕੋਲਿਨ ਨੇ "ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋੜੀ" ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ "ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ" ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਕਿਲੀਅਨ ਮਰਫੀ, ਥਾਮਸ ਦੀ ਅਕਸਰ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਨੇ ਨੋਲਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ "ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਵਧੀਆ, [ਅਤੇ] ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਭਾਈਵਾਲੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ

**ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ** ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ (ਜਿਸਨੂੰ ਆਸਕਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ (AMPAS) ਦੁਆਰਾ 1929 ਵਿੱਚ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਾਰਡ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕੋ ਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਬੈਲਟ 'ਤੇ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਸਰਵੋਤਮ ਤਸਵੀਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਅੰਤਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਡੌਲਬੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਟੈਅਰਕੇਸ ਕਾਲਮ, ਜਿੱਥੇ 2002 ਤੋਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪਿਕਚਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਸਰਵੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ 601 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 96 ਵਿਜੇਤਾ ਹਨ।

## ਨੋਟ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Oscars.org (official Academy site)
* Oscar.com (official ceremony site)
* The Academy Awards Database (official site)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ
+1

**+1** (ਉਚਾਰਨ "ਪਲੱਸ ਵਨ" ਜਾਂ "ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਇੱਕ") ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਕਲਾ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ
* *+1* (ਐਲਬਮ), 2008, ਕੈਲਾ ਕਿਮੂਰਾ ਦੁਆਰਾ
* *+1* (ਫ਼ਿਲਮ) (ਜਿਸਨੂੰ *ਪਲੱਸ ਵਨ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), 2013

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਇੱਕ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
* ਵਨਪਲੱਸ
1 ਈਸਵੀ

**1 ਈਸਵੀ** (**1 ਏਡੀ** ਜਾਂ **1 ਸੀਈ**) ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਨੋਟ
ਇੱਕ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)

**ਇੱਕ** ਜਾਂ **1** ਪਹਿਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ।

**1**, **ਇੱਕ,** ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
* 1 ਈਸਵੀ, ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ
* ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਮਹੀਨਾ, ਜੂਲੀਅਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* +1 (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
* -1 (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
* 
* 
* 
*
ਬਾਜਵਾ ਖ਼ੁਰਦ

**ਬਾਜਵਾ ਖੁਰਦ** ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਤਹਿਸ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। "ਕਲਾਂ" ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਵੱਡਾ" ਅਤੇ "ਖ਼ੁਰਦ" ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਛੋਟਾ"। ਜਦੋਂ ਦੋ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਵੱਡੇ" ਲਈ ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ "ਛੋਟੇ" ਲਈ ਖ਼ੁਰਦ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3,1 ਮੀਲ), ਨਕੋਦਰ ਤੋਂ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (14 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (28 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਤੋਂ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (110 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੱਕ ਸਰਪੰਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਪੰਚ ਕਾਲਾ ਹੈ।

ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ। 

26 ਅਤੇ 27 ਮਈ ਨੂੰ ਇਦਾਲਪੁਰ ਅਤੇ ਬਾਜਵਾ ਖ਼ੁਰਦ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਜਵਾ ਖ਼ੁਰਦ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੇਲਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਮਾਲਸੀਆਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।  ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 84 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (52 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹੈ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 117 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (73 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਾਟੋ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼

thumb| 2024 ਵਿੱਚ ਨਾਟੋ
ਨਾਟੋ (ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੰਧੀ ਸੰਗਠਨ) ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੌਜੀ ਗਠਜੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 32 ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1949 ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਧੀ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 5 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਮੈਂਬਰ ਹਮਲਾਵਰ ਮੈਂਬਰ ਦੀ, ਜੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਗੇ। ਸੰਧੀ ਦਾ ਆਰਟੀਕਲ 6, ਆਰਟੀਕਲ&nbsp;5 ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਰਕ ਰੇਖਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਟਾਪੂਆਂ ਤੱਕ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ, ਪੂਰਾ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਲਜੀਰੀਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖਰੀ ਜੁਲਾਈ 1962 ਤੋਂ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਵਾਈ, ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਗੁਆਨਾ, ਫਾਕਲੈਂਡ ਆਈਲੈਂਡਜ਼, ਸੇਉਟਾ ਜਾਂ ਮੇਲੀਲਾ, ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਆਰਟੀਕਲ 5 ਨੂੰ ਟਰਿੱਗਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।

32 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 30 ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। 1994 ਅਤੇ 1997 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾਟੋ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਫੋਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਭਾਈਵਾਲੀ, ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਡਾਇਲਾਗ ਪਹਿਲਕਦਮੀ, ਅਤੇ ਯੂਰੋ-ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਕੌਂਸਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਆਈਸਲੈਂਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਕੋਲ ਫੌਜਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਆਮ ਫੌਜ ਨਹੀਂ ਹੈ (ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਨਾਟੋ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਯੂਨਿਟ ਹੈ)। ਨਾਟੋ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ: ਫਰਾਂਸ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ। ਨਾਟੋ ਦੇ 12 ਮੂਲ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ 1952 ਅਤੇ 1955 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ 1982 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਟੋ ਨੇ 1999 ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ 16 ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਨਾਟੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵਿਨਾ, ਜਾਰਜੀਆ, ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਓਪਨ ਡੋਰ ਐਨਲਾਰਜਮੈਂਟ ਨੀਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
thumb|ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਨਾਟੋ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ:

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ
### ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟੋ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼
ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦਾਖਾ

**ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦਾਖਾ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਮੰਡੀ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ *ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ* ਹੈ, ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਲੀ ਬਸਤੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
2011  ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦਾਖਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 16,356 ਸੀ। ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 8,595 ਸੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 7,761 ਸੀ। ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦਾਖਾ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 79.41% ਹੈ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 74.04% ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵੱਧ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 5 (ਐੱਨਐੱਚ 5) ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਠਿੰਡਾ, ਮੋਗਾ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਈ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਨ। ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੌਕਿਮਨ,  ਕਿਲੋਮੀਟਰ (4,3 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜੰਕਸ਼ਨ,  ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਤੱਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਹਨ।  ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹਨ ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਜੋ  ਕਿਲੋਮੀਟਰ (83 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਪੋਰਟ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ {Convert|167|km|abbr=on}} ਕਿਲੋਮੀਟਰ (104 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਨੇਡ਼ਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਪੁਰ, ਈਸੇਵਾਲ, ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ, ਭਨੋਹਰ, ਰੱਕਾਬਾ, ਪੰਡੋਰੀ, ਰੁੜਕਾ, ਦਾਖਾ, ਕੈਲਪੁਰ, ਵੜੈਚ ਅਤੇ ਮੋਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਕਾਲੋਨੀਆਂ 
ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। 

ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬਸਤੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਕਲੋਨੀ, ਲਿੰਕ ਰੋਡ, ਹਰਨੇਕ ਨਗਰ, ਸ. ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ, ਹਰਨਾਮ ਸਿਟੀ ਜਾਂਗਪੁਰ ਰੋਡ ਅਤੇ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਨਗਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨਕ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਦਾਖਾ (ਜੀ.ਟੀ.ਬੀ. ਸਕੂਲ, ਦਾਖਾ, ਈਸਟਵੁੱਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ, ਅਤੇ ਪੀਸ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਭਨੋਹੜ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਾਲਜ- ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਦਾਖਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਦਾਖਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਗੁਰੂਸਰ ਸਧਾਰ ('ਸਧਾਰ ਕਾਲਜ' ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।

## ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ 
ਗੁਰਮਤ ਭਵਨ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟਰੱਸਟ ਹੈ, ਜੋ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ - ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ - ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਸਕੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਭਵਨ ਵੀ ਜਗਰਾਉਂ ਰੋਡ 'ਤੇ ਪੰਡੋਰੀ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਮੈਡੀਕਲ ਸਹੂਲਤਾਂ 
ਪੰਜਾਬ ਮੈਡੀਕਲ ਹਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਰੋਡ, ਢਲੀਵਾਲ ਮੈਡੀਕਲ ਰਾਏਕੋਟ ਰੋਡ ਅਤੇ ਅਸ਼ਮੀਨ ਮੈਡੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੈਮਿਸਟ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਏਕੋਟ ਸਡ਼ਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅਕਾਲ ਫੋਟੋ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਮੁੱਖ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲੁਧਿਆਣਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਕਾਮੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣਾ

**ਕਾਮੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣਾ** (**ਈਡਬਲਯੂਓਕੇ**), ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਾਮੰਡ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਉੱਦਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸਿਖਲਾਈ, ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਈਡਬਲਯੂਓਕੇ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਲਗੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
left|thumb|300x300px|ਈਡਬਲਯੂਓਕੇ ਦਫਤਰ, ਸਲਗੀ ਪਿੰਡ, ਜਨਵਰੀ 2020 (ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ)
ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਆਈ. ਆਈ. ਟੀ. ਮੰਡੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਟੀਮ ਨੇ ਨੇਡ਼ਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 75% ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ (12 ਵੀਂ ਜਮਾਤ), ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੀਆਂ, ਗ਼ੈਰ-ਹੁਨਰਮੰਦ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ, ਅਤੇ ਸੇਧ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ। , ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਈਡਬਲਯੂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਟੀ ਮੰਡੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਈਡਬਲਯੂਓਕੇ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸੁਸਾਇਟੀਜ਼ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 2006 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇੱਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਡੀ
ਖੁਸ਼ੀ ਕਪੂਰ

**ਖੁਸ਼ੀ ਕਪੂਰ** (ਜਨਮ 5 ਨਵੰਬਰ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬੋਨੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੀ, ਉਹ *ਦ ਆਰਚੀਜ਼* (2023) ਵਿੱਚ ਬੈਟੀ (ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ) ਕੂਪਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਕਪੂਰ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬੋਨੀ ਕਪੂਰ ਹਨ, ਜੋ ਮਰਹੂਮ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਕਪੂਰ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਜਾਨਵੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਰਜੁਨ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੁਲਾ ਕਪੂਰ ਹਨ। ਕਪੂਰ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਮਰ ਗਈ ਸੀ।

ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਈਕੋਲੇ ਮੋਂਡਿਆਲੇ ਵਰਲਡ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਐਕਟਿੰਗ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2020 ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਸਪੀਕ ਅੱਪ* ਨਾਲ, ਨੈਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ 7 ਦਸੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਨੈਟਫਲਿਕਸ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੈਡਿਫ.ਕਾੱਮ ਦੀ ਸੁਕੰਨਿਆ ਵਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਖੁਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਆਪਣੀ ਧੁੱਪ ਵਾਲੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਅਤੇ ਤਿਆਰ-ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੈਮਰੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਕਿ *ਦ ਹਿੰਦੂ* ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਜੀਤ ਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਉਦਾਸ, ਬੇਦਾਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ "ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ" ਪਾਇਆ।

ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਪੂਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਲ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ ਅਤੇ ਮਿੰਤਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ। 2023 ਵਿੱਚ, ਉਹ *ਕੌਸਮੋਪੋਲੀਟਨ ਇੰਡੀਆ* ਦੇ ਕਵਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

## ਫ਼ਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੋਸਾਂਝ

**ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੋਸਾਂਝ** (ਜਨਮ 5 ਫਰਵਰੀ 1940) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹਨ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੋਸਾਂਝ ਦੇ ਘਰ 5 ਫਰਵਰੀ 1940 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਜਗਤਪੁਰ, (ਜ਼ਿਲਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹ ਗਿਆਤਾ ਸ ਦੇਸਾਂਝ ਨੇ ਸਾਹਿੱਤ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਵੀ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ।  
## ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼
ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਆਪ ਨੇ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਆਪ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਕੇਰਲਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕਰਨਾਟਕਾ, ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।  ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆਪ ਨੇ ਥਾਈਲੈਂਡ (1986), ਇੰਗਲੈਂਡ (1990), ਹਾਲੈਂਡ (1990 ਤੇ 1998), ਕੈਨੇਡਾ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ (1994 ਤੇ 1998), ਪਾਕਿਸਤਾਨ (2001) ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। 
## ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਆਪ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵੀ ਹਾਸਲ ਹੈ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂਬਰ, ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਰਿਸਰਚ ਕੌਂਸਲ ਲੁਧਿਆਣਾ,ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਮੈਂਬਰ, ਜ਼ਿਲਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਮੇਟੀ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ। ਮੈਂਬਰ, ਜ਼ਿਲਾ ਹਾਈਪਾਵਰ ਕਮੇਟੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਵਿਭਾਗ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂਬਰ, ਮਾਈਕਰੋ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ, ਲਿਖਾਰੀ  ਸਭਾ ਜਗਤਪੁਰ (ਰਜਿ.),  ਮੈਂਬਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਸੀਡ ਸੱਬ ਕਮੇਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਮੈਂਬਰ, ਗਵਰਨਿੰਗ ਬੋਰਡ, ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਸੀਡ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਥਾਰਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।  ਮੈਂਬਰ, ਜ਼ਿਲਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਕਮੇਟੀ ਜਲੰਧਰ,ਮੈਂਬਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਅਗਜੈਕੇਟਿਵ ਕਮੇਟੀ ਵਾਸਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਰਟੀ ਕਲਚਰ ਮਿਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ,ਮੈਂਬਰ ਕੋਰ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਬਾ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੰਡ ਮਿੱਲ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ,  ਮੈਂਬਰ, ਜ਼ਿਲਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਕਮੇਟੀ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ,ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ, ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ, ਮੁਕੰਦਪੁਰ (ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ), ਮੈਂਬਰ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਦੂਰ ਦਰਸ਼ਨ ਕੈਂਦਰ ਜਲੰਧਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। 
## ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਆਪ ਦੀਆਂ ਮੌਲਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾ (ਮੌਲਿਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1972) ਕਿਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਿਸ਼ਤੇ (ਮੌਲਿਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1984), ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਭਾਲ (ਮੌਲਿਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1998) ਤੇ ਯਾਦਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ (ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ ਸਫਰਨਾਮਾ) ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। 
## ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੋਸਾਂਝ ਨੇ ਸਾਹਿੱਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਤੇ ਦਿਹਾਤੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 1960 ਵਿਚ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਜਗਤਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।  ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲਗਪਗ 10 ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਸਾਹਿੱਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਨੇ 1975 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲਗਪਗ 7 ਉੱਘੇ ਨਗਰਾਂ ਵਿਚ ਲੇਖਕਾਂ ਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿੱਤ ਸਭਾਵਾਂ ਚਾਲੂ ਕਰਵਾਈਆਂ। ਆਪ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਬਿਰਛ ਬੂਟੇ ਲਵਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਸਫ਼ਲ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਆਪ ਨੇ ਵਿਧਵਾਂ ਇਸਤਰੀਆ, ਬਿਰਧ ਬੀਬੀਆਂ, ਆਸਰਾਹੀਣ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 
## ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ 
* 16 ਅਕਤੂਬਰ 1986 ਛੇਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਖੁਰਾਕ ਦਿਵਸ ‘ਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਵੱਲੋਂ ਬੈਂਕਾਕ (ਥਾਈਲੈਂਡ) ਵਿਖੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।  
* 21 ਅਕਤੂਬਰ 1990 ਨੂੰ ਸਾਹਿੱਤ ਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕੰਮ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਸੰਮੇਲਨ ’ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਸਭਾ ਲੰਡਨ (ਯੂ.ਕੇ.) ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ ਸ. ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਹੱਥੀਂ ਲੰਡਨ (ਯੂ.ਕੇ.) ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 
* 26 ਜਨਵਰੀ 1996 ਨੂੰ ਗਣਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਖੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  
* 22 ਮਾਰਚ 1997 ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸ.ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।  
* 17 ਮਾਰਚ 2007 ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਖੇਤੀ ਵੰਨ ਸਵੰਨਤਾ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
* 2024 ਵਿੱਚ ਸ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਬਾਸੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾਰੀਪਯੱਟੂ

ਕਲਾਰੀਪਯੱਟੂ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਸਾਹਿਤ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ, ਕਾਮਿਕਸ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
## ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ 
* ਬੀਬੀਸੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਉੱਤੇ ਵਾਰੀਅਰ ਦਾ ਰਾਹ 

## ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼ 
* *ਅਸ਼ਵਥਮ-ਅਮਰ*
* *ਓਦੀਆਨ*
* *ਓਡਯਾਨ II-ਯੁੱਧਮ*
* *ਅਲੀਟਾ-ਬੈਟਲ ਐਂਗਲ*

## ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ 
* *ਉੱਚਾ* ਦੁਆਰਾ ਬਸ ਬਲੌਗ ਅਤੇ ਬਾਉਰ, ਜੈ-ਜ਼ੈਡ ਵਿੱਚ ਜੈ-ਜ਼ਾ ਨੂੰ ਨਬਿਲ ਐਲਡਰਕਿਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਫਿਲਮ

## ਹਵਾਲੇ
ਚੌਰਾ ਭਾਸ਼ਾ

**ਚੌਰਾ**, ਜਾਂ **ਟੂਟੇਟ** (ਸਾਨੇਨੀਓ) ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਚੌਰਾ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਿਕੋਬਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸਬਰੀਮਾਲਾ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼

ਇਤਿਹਾਸthumb|1991 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਵਿੱਚ 10 ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਸੀ।
ਸ਼ਸਟਾ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਥਨਾਮਥਿੱਟਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1991 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਔਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ (10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ), ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਤੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ, ਕਿ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੋਰਟ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਕਿ "ਜੈਵਿਕ ਮਤਭੇਦਾਂ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਅਪਵਾਦ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ". ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਕਿ ਪਾਬੰਦੀ ਧਾਰਾ 14 ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਅਤੇ ਧਾਰਾ 25 ਦੇ ਤਹਿਤ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਅਯੱਪਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਲਗਭਗ ਦਸ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਸਨ 2 ਜਨਵਰੀ 2019 ਦੇ ਤਡ਼ਕੇ, ਦੋ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪਿਛਲੇ ਗੇਟ ਰਾਹੀਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਦੰਤਕਥਾ 
ਦੇਵਤਾ ਅਯੱਪਨ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਇੱਕ ਦੰਤਕਥਾ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਅਯੱਪਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਂਤ ਮਹਿਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੇ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮਹਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ ਦਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਯੱਪਨ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮੋਹਿਨੀ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਵਤਾਰ) ਦਾ ਤਿਆਗਿਆ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਅਯੱਪਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁਟਿਆਰ ਦ੍ਰਿੜ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਯੱਪਨ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦਿਨ "ਕੰਨੀ-ਸਵਾਮੀ", ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਮੰਦਰ ਜਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਕੰਨੀ-ਸਵਾਮੀ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਯੱਪਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਔਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਆਂਢੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਮਲਿਕਾਪੁਰਥਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
*ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਅਤੇ ਕੋਚੀਨ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਮੈਮੋਇਰ* ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਸਵੈਨ ਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਆਇਰ ਕੋਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1820 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਵੇਖਣ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, ਉਸ ਸਮੇਂ, "ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਇਸ ਦੇਵਤੇ (ਭਗਵਾਨ ਅਯੱਪਾ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ।"

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਇੱਕਾਰਸ

**ਇਕਾਰੋਸ** ਮਾਸਟਰ ਕਾਰੀਗਰ ਡੈਡਲਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

## ਮਿਥਿਹਾਸ
ਗ੍ਰੀਕ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕਾਰਸ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਤਾ "ਡੈਡਲਸ" ਚੱਕਰਵਿਊ ਰਚਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਮਾਇਨੋਸ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਚੱਕਰਵਿਊ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਰਚੇ  ਚਕਰਵਿਊ ਵਿਚੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਾਜਾ "ਥੇਸਿਅਸ" ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ , ਰਾਜੇ ਮਾਇਨੋਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕੇ ਡੈਡਲਸ ਤੇ ਇਕਾਰਸ  ਚਕਰਵਿਊ ਦਾ ਭੇਦ ਖੋਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਇਸ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਓਹ ਇਕਾਰਸ ਤੇ ਡੈਡਲਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਖੰਭ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਮੋਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇੱਕਾਰਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਤੋਂ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਐਨਾ ਉੱਚਾ ਨਾ ਉੱਡੀ ਕੇ ਮੋਮ ਪਿਗਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਐਨਾ ਨੀਵਾਂ ਨਾ ਜਾਈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਖੰਭ ਗਿੱਲੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਤੂੰ ਉੱਡ ਨਾ ਸਕੇ । ਪਰ ਇੱਕਾਰਸ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਭੁੱਲ ਕੇ ਉੱਚਾ ਉਡਦਾ ਹੈ , ਹੋਰ ਉਚਾ ਉੱਡਦਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੁੱਜ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਅੰਤ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।Sam Gurvinder

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਗੋਸ਼ਾ ਔਰਤ

ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇੱਕ **ਗੋਸ਼ਾ,** ਜਾਂ ਇੱਕ ਗੋਸਾ**ਗੋਸ਼ਾ ਔਰਤ** ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਮੰਨਦਾ ਹੈ,  ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪਰਦਾਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ।

## ਮੈਡੀਕਲ ਲੋੜਾਂ 
 ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿ 1884 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਗੋਸ਼ਾ ਔਰਤਾਂ ਅਯੋਗ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰਾਂ ਦੇ ਰਹਿਮ 'ਤੇ ਸਨ। ਚੇਨਈ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਸ੍ਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਜਾਤੀ, ਅਤੇ ਗੋਸ਼ਾ ਹਸਪਤਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਹੋਲੇਨ ਪੁਰਦਾਹ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਓਰੀਐਂਟਲਿਸਟ "ਟ੍ਰੌਪ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੂਜੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਭਾਸ਼ਣ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਹਿਸ਼ੀਪੁਣੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਪਰਦਾਹ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੋਸ਼ਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਚੇਨਈ 
ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਚੇਨਈ ,ਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੋਸ਼ਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸਲੋਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁਰਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ
ਸੂਸੀ

ਗੂੜੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਖੱਦਰ ਦੇ ਇਕ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਾਲ ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੂਸੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੱਪੜਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਲਵਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਹੀ ਕੱਪੜੇ ਖੱਦਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਕੱਪੜ ਦੀ ਪਸੰਦ ਜਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਕੱਪੜਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੂਸੀ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੱਪੜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਸੀ ਦੀ ਸਲਵਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਾਂ ਕਈ ਨੂੰਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਤੇ ਮਾਹੀ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕ ਗੀਤ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਤਾਂ ਸੂਸੀ ਵੇਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ? ਨਾ ਹੀ ਹੁਣ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਖੱਦਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਰਾਜੀ ਹੈ ?

ਸੂਸੀ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੱਪੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਧਾਰੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਲਵਾਰ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਢ਼ਾਈ ਨੂੰ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸੂਸੀ ਵੀ ਇਹੀ ਕੱਪੜਾ ਵਰਤਦੀ ਸੀ। ਸੂਸੀ ਵੀ ਸਲਵਾਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਾਲ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸੂਸੀ ਦਾ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਔਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਗਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ ਇਹ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੀ। ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਣਾਮ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਦਲਤੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਪਰੋਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਸਾਂਝੀਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਤੇ ਬਿਰਦ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਾਹਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਸੀ ਦੀ ਕੰਮ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਦਿਕਤ ਦਾ ਸਾਮਨਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰ ਦੀ ਕਮਰਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੁੱਭਰ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਉੱਤੇ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਦਿੱਲੀ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ

**ਦਿੱਲੀ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ** ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਦੋ ਸਾਲਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਹੈ। ਡੀ. ਪੀ. ਐੱਫ. ਦਾ ਤੀਜਾ ਸੰਸਕਰਣ 30 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 8 ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੱਕ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਤਸਵ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਆਰਟਸ (ਆਈ. ਜੀ. ਐੱਨ. ਸੀ. ਏ.) ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਪੰਜੀਆਰ ਅਤੇ ਦਿਨੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨੇ ਨਾਜ਼ਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਨਾਜ਼ਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਮੂਲ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸੰਸਕਰਣ ਇੰਡੀਆ ਹੈਬੀਟੈਟ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਆਈਐੱਚਸੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2015 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਈ. ਐੱਚ. ਸੀ. ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਈਵਾਲੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਦਿੱਲੀ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ 2011 
ਪਹਿਲਾ ਦਿੱਲੀ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ 15 ਤੋਂ 28 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਇੰਡੀਆ ਹੈਬੀਟੈਟ ਸੈਂਟਰ (ਆਈ. ਐੱਚ. ਸੀ.) ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜੀਆਰ ਅਤੇ ਦਿਨੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਵੱਲੋਂ  ਆਯੋਜਿਤ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ਰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ, ਇੱਕ ਦਿੱਲੀ-ਅਧਾਰਤ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਆਈਐਚਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ "ਸਬੰਧਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ" ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 24 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 35 ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ 39 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਟੋ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਰਘੂ ਰਾਏ, ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਦਾਸਗੁਪਤਾ, ਰਘੂ ਰਾਏ ਅਤੇ ਦਯਾਨਿਤਾ ਸਿੰਘ,  ਕੇਤਕੀ ਸੇਠ, ਸਵਪਨ ਪਾਰੇਖ, ਰਾਮ ਰਹਿਮਾਨ, ਪਾਬਲੋ ਬਾਰਥੋਲੋਮਿਊ, ਸੈਮ ਹੈਰਿਸ, ਸ਼ਹਿਦੁਲ ਆਲਮ, ਸੋਹਰਾਬ ਹੂਰਾ, ਵਿਦੁਰਾ ਜੰਗ ਬਹਾਦੁਰ ਅਤੇ ਨਿਤਿਨ ਉਪਾਧਿਆਏ ਵੱਲੋਂ  ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਦਾਸਗੁਪਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 2012 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ, ਦੂਜੇ ਦਿੱਲੀ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ "ਗ੍ਰੇਸ" ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਲੰਬੀ ਲਡ਼ੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, "ਮੈਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਸਤਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਰਪਾ ਉਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ, ਗੈਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ, ਗੈਰ ਰੇਖਿਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ".... ਥੀਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 2,349 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੇਨਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਥੀਮ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ 41 ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ 50 ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਤਸਵ ਅਵੀਕ ਸੇਨ, ਸੁਮਿਤ ਦਿਆਲ, ਮੁਨੇਮ ਵਸੀਫ ਅਤੇ ਰਘੂ ਰਾਏ ਵੱਲੋਂ  ਭਾਸ਼ਣ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰੇਗਾ।
thumb|267x267px|ਇਹ ਫੈਸਟੀਵਲ ਇੰਡੀਆ ਹੈਬੀਟੈਟ ਸੈਂਟਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਦਿੱਲੀ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ 2015 
* ਪ੍ਰਿੰਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ, ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਥਾਨ, ਆਈਜੀਐੱਨਸੀਏ 'ਤੇ
* ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਭਾਈਵਾਲ ਗੈਲਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
* ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਟੋ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ  ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ
* ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
* ਬੱਚਿਆਂ, ਵੰਚਿਤ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
* ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਹੋਨਹਾਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੋਟੋ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਕਲਾਸ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਖੜਾਮਾਂ

ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਜੁੱਤੀ ਨੂੰ ਖੜਾਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਤਲਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉੱਪਰ ਚਮੜੇ ਜਾਂ ਨੁਮਾਰ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਚੌੜੀ ਵੱਧਰੀ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਖੜਾਮ ਨੂੰ ਵੱਧਰੀ ਵਾਲੀ ਖੜਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਖੜਾਮਾਂ ਉੱਪਰ ਵੱਧਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਿੱਲੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਟੋਪੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਤਲ ਉੱਪਰ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨੇ ਆਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਖੜਾਮ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਵਾਲੀ ਖੜਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਊਏ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਖੜਾਮਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਧੂ-ਸੰਤ, ਪੰਡਤ ਜਾਂ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਖੜਾਮਾ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਖੜਾਮਾਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਕੀਨੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਮ ਲੋਕ ਤਾਂ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਖੜਾਮਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੜਾਮਾਂ ਜੁੱਤੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਹਨ।

ਹੁਣ ਖੜਾਮਾਂ ਨਾ ਸਾਧ-ਸੰਤ, ਨਾ ਪੰਡਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਕੀਨ ਮੁਟਿਆਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੀ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਸੈਂਡਲ, ਗੁਰਗਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਬੂਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਨਾ ਹੀ ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਖੜਾਮਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ? ਖੜਾਮਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਖੜਾਮਾ ਜੁੱਤੀ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਜੁੱਤੀ ਦਾ ਤਲਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਪਰ ਚਮੜੇ, ਨੁਮਾਈ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਚੌੜੀ ਵੱਧਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੜਾਮ ਨੂੰ ਵੱਧਰੀ ਵਾਲੀ ਖੜਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਖੜਾਮਾਂ ਉੱਪਰ ਵੱਧਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਿਲੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਟੋਪੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੜਾਮ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਵਾਲੀ ਖੜਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਊਏ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਖੜਾਮਾਂ ਦੀ ਯੂਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਵੀਡੀਓ

https://www.youtube.com/watch?v=tX7MklsaRAA
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਚੀਰਾ

ਜਿਹੜੀ ਪੱਗ/ਪੱਗੜੀ ਦੀ ਛਪਾਈ ਧਾਰੀਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਪੱਗ ਨੂੰ ਚੀਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਲਾੜਾ ਜੋ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਆਮ ਧਾਰੀਦਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਪੱਗ ਨੂੰ ਹੀ ਚੀਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ 80 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਰਾ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਛੀਂਟ ਦੀ ਪੱਗ ਵੀ ਬਹੁਤ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਹੀ ਛਪਾਈਦਾਰ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੱਜ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪੱਗ ਰੰਗਦਾਰ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਰੰਗ ਦੀ ਪੱਗ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਚੀਰੇ ਵਾਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਪੱਗ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਬਜੁਰਗ ਦੇ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ।

ਗੜੀ, ਦਸਤਾਰ, ਸਾਫਾ, ਪਰਨਾ, ਮੜਾਸਾ, ਕੇਸਕੀ, ਸਿਰੋਪਾਓ, ਮੁੱਕਾ ਆਦਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਢੰਗ ਨਿਵੇਕਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਲਈ ਦਸਤਾਰ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਸਤਰ ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾਉਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦਸਤਾਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਮਨਾ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਪੱਗ ਦੀ ਆਨ-ਸ਼ਾਨ ਬਦਲੇ ਕਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਗ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰੰਗ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੱਗ ਅਤੇ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੱਗ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ/ਜਾਤ ਦਾ ਹੋਵੇ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਰਨੈਲ ਸ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੋਹਬਦਾਰ ਪੱਗਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੱਗ ਦੀ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਕੱਛਾ

ਗੋਡਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਤੱਕ ਤੇੜ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਸੀਤੇ ਵਸਤਰ ਨੂੰ **ਕੱਛਾ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕੱਛੇ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਢਿੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਡੋਕਲ ਕੱਛਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੱਛੇ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ **ਨਿੱਕਰ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਲੰਗੋਟ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਮਨੁੱਖੀ ਸੂਝ ਵਧੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਨੰਗਾਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਤਿਉਂ-ਤਿਉਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਦੁਆਲੇ ਲੰਮੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਹੁਣ ਕੱਛਾ ਨਿੱਤ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਜਰੂਰੀ ਵਸਤਰ ਹੈ।ਇਹ ਵਸਤਰ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਭਰੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਸਮਰਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਸਥਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੱਛਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੰਗੋਟ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਉਪਰਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੱਛਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਅਹੁਦਗਾਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਅਧਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸੁਨਹਿਰੇ ਮੌਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ।ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਕ੍ਰਿਆਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ  ਕਿਹਾ  ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨਿੱਕਰ ਜਾਂ ਲੰਗੋਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧਿਕ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੌਰਚ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪਹਿਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੁਦਾਇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਹੁਦਗਾਰੀ ਅਤੇ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਛਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਸਾਂਝੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਮਰਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਚੁਤਹੀ

ਚੁਤਹੀ ਉਹ ਖੇਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਤਹਿਆਂ ਕਰਕੇ ਦ ਉੱਪ ਵਿਛਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚੁਤਹੀ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਚਿੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੰਨੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਤੇ ਲਾਲ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਚੁਤਹੀ ਮੋਟੇ ਸੂਤ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਚੁਤਹੀ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਖੱਡੀ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਖੱਡੀ ਉੱਪਰ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੀ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੁਤਹੀ ਵੀ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਚੁਤਹੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਛੋਟੀ ਖੇਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਤਹਿਆਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚਾਵਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਖੇਸ ਚੁਤਹੀ ਕਹਿਣਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੁਤਹੀ ਦੀਆਂ ਕੰਨੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਾਲ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੁਤਹੀ ਮੋਟੇ ਸੂਤ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚੁਤਹੀ ਬਿਸਤਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਥ ਹੀ, ਇਹ ਖੜੀ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦਿਨਾਂ ਇਸ ਦਾ ਉੱਚਾਵਾਂ ਕਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵੀ ਘਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਅੰਗਿਕਾਰ ਦਾ ਸੰਗਤ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਉਪਰ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।ਚੁਤਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਰਸੋਈ ਦੇ ਖਿਲੌਨੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਤਹਿਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਉੱਪ ਵਿਛਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੁਤਹੀ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਚਿੱਟੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੰਨੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੁਤਹੀ ਮੋਟੇ ਸੂਤ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖੱਡਾ ਬਣਾਉਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੁਤਹੀ ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਚੁਤਹੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਮੋਟੇ ਸੂਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਦਰੀ
* ਖੇਸ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਜੰਡਿਆਲੀ, ਐਸ. ਬੀ. ਐਸ. ਨਗਰ

**ਜੰਡਿਆਲੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਚਾਚੋਕੀ ਤੋਂ 7.7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (4.8 ਮੀਲ), ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (21 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਤੋਂ 123 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (76 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਪੰਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹਨ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਡਿਆਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 438 ਘਰ ਹਨ ਅਤੇ 2115 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1115 ਪੁਰਸ਼ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ 1000 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਜੰਡਿਆਲੀ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 81.39% ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 75.84% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 191 ਹੈ ਜੋ ਜੰਡਿਆਲੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9.03% ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਲਗਭਗ 769 ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 846 ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਜੋ ਜੰਡਿਆਲੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 62.65% ਹੈ।  ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੰਡਿਆਲੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ 778 ਲੋਕ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 630 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 148 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਰਵੇਖਣ ਰਿਪੋਰਟ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 82.26% ਕਾਮੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 17.74% ਕਾਮੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ, ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ 1958 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਡ਼ਕਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ 1936 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਮਿਡ-ਡੇਅ ਮੀਲ ਸਕੀਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਡ-ਡੇ-ਮੀਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 6 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹੈ ਜੋ 53 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (33 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡ਼ਾ ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ
* ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ
* ਸਥਾਨ ਅਧਾਰਿਤ ਪਿੰਨਕੋਡ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਛੱਮਾਸ

ਛੱਮਾਸ ਉਹ ਫੁਲਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੁੜੇ ਇਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਲੱਗਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਲੀਆਂ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਛੱਮਾਸ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੇ ਪੱਲੋ ਵੀ ਕੱਢੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ' ਜਿਆਦਾ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖੱਦਰ ਦੇਸੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਰੰਗ ਕਿੱਕਰ ਦੀਆਂ ਬਿਲਕਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਮਜੀਠ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਪਲਾਸ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਘਰੇ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਰੰਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਫੁਲਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

**ਸ਼ੀਸ਼ਦਾਰ ਫੁਲਕਾਰੀ**. .**ਛੱਮਾਸ**

ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਰੋਹਤਕ, ਗੁੜਗਾਵਾਂ, ਹਿਸਾਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਆਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਗੋਲ ਟੁਕੜੇ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਸਲੇਟੀ ਨੀਲੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਜਾਂ ਸਲੇਟੀ ਕੱਪੜੇ ਉੱਤੇ ਜੜ੍ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਫੁਲਕਾਰੀ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਇਹ ਗੋਲ ਚਮਕਦਾਰ ਟੁਕੜੇ ਕਸੀਦੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਫੁਲਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਜੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇਦਾਰ ਫੁਲਕਾਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੀ ਇਹ ਵੰਨਗੀ ਬੜੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਭਾਰ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਨਤਾ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਖਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਦਿੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਗੋਲ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕੋਰ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਧਾਗਿਆਂ ਦੀ ਕਢਾਈ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਇਹ ਫੁਲਕਾਰੀ ਕਲਾ ਦੀ ਸਿਖਰ ਹੋ ਨਿੱਬੜਦੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ/ਦੇਖੋ 
* ਫੁਲਕਾਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਟਸਰੀ

ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਪੱਗ ਨੂੰ ਟਸਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਟਸਰ ਇਕ ਮੋਟਾ ਰੇਸ਼ਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪੱਗ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਟਸਰ ਦੀ ਪੱਗ ਸਾਰੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਟਸਰ ਦੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਬਜੁਰਗ ਦੀ ਹੀ ਟਸਰੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਿਆਦਾ ਪੱਗਾਂ ਵੈਲ ਜਾਂ ਰੂਬੀਏ ਦੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੱਗ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਆਨ ਸ਼ਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਆ, ਵੈਸੇ ਵੀ ਪੱਗ ਬੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਆ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਚਦੀ ਆਂ ਕਿ ਪੱਗ ਦੇ ਸਟਾਈਲ ਤੋਂ ਈ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਬਈ ਕਿਹੜੇ ਏਰੀਏ ਤੋਂ ਬੰਦਾ ਆਇਆ। ਪੱਗ ਤਾਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਚ ਬੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਆ ਪਰ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੰਨਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਜਾਂ ਪੱਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਫਰਕ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ। ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬ ਚ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਕਰਤਾ ਧਰਤਾ ਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਆ ਪਰ ਜੋ ਵੀ ਆ ਕਈ ਇਹਦੇ ਦਿਵਾਨੇ ਜਿਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਆ ਤੇ ਕਈ ਬੰਨਣੀ ਔਖੀ ਮੰਨਦੇ ਆ।

ਪੰਜਾਬ ਚ ਤਾਂ ਪੱਗ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਚਿੰਨ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਬਾਪ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਪੱਗ ਬਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਆ। ਮਤਲਬ ਤਾਂ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਬਾਪ ਦੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਦਾ ਭਾਰ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਆ। ਬਾਪ ਦੀ ਇੱਜਤ ਨੂੰ ਪੱਗ ਨਾਲ ਆਮ ਈ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਆ,ਬੜੇ ਗਾਣੇ ਵੀ ਬਣੇ ਆ ਪਰ ਹੈ ਸਾਰੇ ਜਿਆਦਾ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਈ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਪਰਤੀਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਨੇ,ਕਈ ਚੰਗੇ ਨੇ ਤੇ ਕਈ ਮਾੜੇ ਪਰ ਜੋ ਵੀ ਆ ਪੱਗ ਸਿਰ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਲ,ਧੁੱਪ ਠੰਢ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਕੱਪੜਾ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਅੱਗੇ ਜਦ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਪਰਾਉਣੇ ਕਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਆਮ ਈ ਗਰਮੀਆਂ ਚ ਪੱਗ ਲਾਹ ਕੇ ਉੱਤੇ ਲੈਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ।

ਸਾਡੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕੇ ਇੱਕ ਪੱਗ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪੜਨਾਨੇ ਦੀ, ਚਿੱਟੇ ਜਿਹੇ ਰੰਗ ਦੀ ਬੜੇ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਟਸਰੀ। ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਉਹ ਪੱਗ ਮੰਗ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਮੇਰੀ ਸੁਰਤ ਚ ਵੀ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਨੇ ਨੇ ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਜਾਣੀ ਮੇਰੀ ਬੀਜੀ ਦੇ ਦਾਦੇ ਲਈ ਭੇਜੀ ਸੀ।ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਉਹ ਪੱਗ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਸੀ,ਜਾਂ ਕਹਿ ਲੋ ਉਹਦੇ ਲਈ ਉਹ ਨਾਨੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਆਂ ਪਤਾ ਨੀ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਵਾਰ ਉਸ ਪੱਗ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਚ ਫੜਕੇ ਜਾਂ ਉੱਤੇ ਲੈ ਕੇ ਨਾਨੀ ਨੇ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਫੇਰ ਕੋਈ ਮੰਗ ਕੇ ਐਸਾ ਲੈਕੇ ਗਿਆ ਪੱਗ ਵਾਪਸ ਨੀ ਆਈ, ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਈ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਚੀਜ ਸੀ ਉਹਦੇ ਤੇ ਵੀ ਨੀਤ ਫਿੱਟਗੀ ਕਿਸੇ ਦੀ।ਪਤਾ ਤਾਂ ਸੀ ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਬਈ ਜਾਣ ਕਿ ਨੀ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸੀ ਵਿਚਾਰੀ ਭਗਤਣੀ ਕੁੱਛ ਕਹਿੰਦੀ ਨੀ ਸੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ।

ਪੱਗ ਚਾਹੇ ਸਿਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਨੀ ਵਾਂਗ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਡੇ ਕਲਚਰ ਜਾਂ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿਖੜਵਾਂ ਜਿਹਾ ਅੰਗ ਰਿਹਾ ਤੇ ਰਹੂਗਾ ਵੀ। ਕਈ ਰੰਗ ਰੂਪ ਬਦਲਕੇ, ਕਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਚਿੰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਚ ਤੇ ਕਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਚ ਤੇ ਕਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਤਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਚ ਚਲਦੀ ਆਈ ਤੇ ਚਲਦੀ ਰਹਿਣਾ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਅਫਸੋਸ ਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਨਾਨੀ ਦੀ ਟਸਰੀ ਤੇ ਟਸਰੀ ਵਾਲਾ ਨਾਨੀ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰੇਸ਼ਮ 
* ਪੱਗ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਜਾਂਘੀਆ

ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਤਣੀਦਾਰ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਨੰਗੇਜ ਹੀ ਢਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂਘੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਘੀਆ ਹਰ ਆਦਮੀ ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ। ਘੋਲ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਜਾਂਘੀਆ ਹੀ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਜਾਂਘੀਆ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਲਕਾਂ/ਛਿਲਕਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਦਾ ਸੀ। ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਈਜਾਦ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੋਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਜਾਂਘੀਏ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਚਿੱਤੜਾਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਜੋਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਪਤਲੀ ਪੱਟੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਸਿਰਫ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਜੋਗੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਲੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਘੀਏ ਨੂੰ ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਸ ! ਇਹ ਹੀ ਜਾਂਘੀਆ ਹੈ। ਜਾਂਘੀਏ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸੂਤਨਾ, ਕੈਂਚ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੀ ਜਾਂਘੀਆ ਪਹਿਨਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ?

ਜਾਂਘੀਏ ਦੇ ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਤਣੀਦਾਰ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ "ਸਲਵਾਰ ਕੁਰਤਾ" ਅਤੇ "ਪਜਾਮਾ ਕੁਰਤਾ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਰਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਰਤਾ ਲੱਖ ਲਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਨਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਜਾਮਾ ਕੁਰਤਾ ਜਾਂ ਸਲਵਾਰ ਕੁਰਤਾ ਪਹਿਨਣਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਅਪਣੀ ਸੌਹਣਤਾ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮਾਨਵ ਅਨਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਪਰਿਚਿਤ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਾਂਘੀਏ ਦੇ ਲੱਕ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਤਣੀਦਾਰ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਚਾਣ ਵਾਲਾ ਪਾਰਿਵਾਰਿਕ ਪਹਿਨਾਵਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲੰਗੋਟ

* ਕੱਛਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਨੀਲਕ

ਨੀਲੇ ਖੱਦਰ ਉੱਪਰ ਪੀਲੇ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਜੋ ਫੁਲਕਾਰੀ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਲਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਢਾਈ ਕੁ ਗਜ਼ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਡੇਢ ਕੁ ਗਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਲੜਕੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੀ। ਹਾਂ! ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰੇ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਕਢਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੀ ਇਹ ਵੰਨਗੀ ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਖੱਦਰ ਉੱਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਧਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਫੁਲਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਝਲਕ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨੀਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਖੱਦਰ ਉੱਤੇ ਪੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।ਇਸਨੂੰ ਨੀਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਫੁਲਕਾਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਫਤੂਹੀ-1

ਕਮੀਜ਼ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਸਿਉਂਤੀ ਝੱਗੀ ਨੂੰ ਫਤੂਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕਈ ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਹਲਵਾਈ, ਸੁਨਿਆਰ, ਲੁਹਾਰ, ਤਖਾਣ, ਦਰਜੀ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਕੱਲੀ ਫਤੂਹੀ ਹੀ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉੱਪਰ ਕਮੀਜ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਉੱਪਰ ਕਮੀਜ਼ ਜਰੂਰ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਫਤੂਹੀ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਵਿਚ ਰੁਪੈ ਪੈਸੇ ਰੱਖਣੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਵਪਾਰੀ ਲੋਕ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਤੂਹੀ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੇ ਬਜੁਰਗ ਹੀ ਫਤੂਹੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਫਤੂਹੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਫਤੂਹੀ-2

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਤਿਲ ਪੱਤਰਾ

ਤਿਲ-ਪੱਤਰਾ ਉਹ ਫੁਲਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ, ਬਹੂਆਂ, ਮਾਵਾਂ, ਚਾਚੀਆਂ, ਤਾਈਆਂ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ/ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਕੇ ਕਢਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੱਦਰ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਉੱਪਰ ਬੂਟੀਆਂ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਤਿਲ ਪੱਤਰਾ ਵਿਆਂਹ ਸਮੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਲਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਤੋਹਫੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਨਾ ਕੋਈ ਤਿਲ ਪੁੱਤਰਾ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਢਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਇਹ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਲਾਗੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਭਾਵ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਹਲਕੀ ਖੱਦਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਆਮ ਬਾਜ਼ਰਾ ਵਿਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।*ਫੁਲਕਾਰੀ ਮੇਰੀ ਰੇਸ਼ਮੀ, ਰੰਗ ਢੁਕਾਏ ਠੀਕ,*

*ਛੇਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵਣੇ, ਮੈਂ ਰਸਤੇ ਰਹੀ ਉਡੀਕ।*

*ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਭੈਣ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਭਰਾ-ਭਾਬੀ ਵਲੋਂ ਫੁਲਕਾਰੀ ਭੇਜਣ ਤੇ ਭੈਣ ਆਖਦੀ ਗੀਤ ਰਾਹੀਂ* 

*ਵੀਰ ਮੇਰੇ ਨੇ ਕੁੜਤੀ ਭੇਜੀ, ਭਾਬੋ ਨੇ ਫੁਲਕਾਰੀ,* 

*ਨੀਂ ਜੁੱਗ- ਜੁੱਗ ਜੀ ਭਾਬੋ, ਲੱਗੇ ਵੀਰ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ।*ਲੋਕ ਹੁਨਰ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ

ਫੁਲਕਾਰੀ

ਸ਼ਗਨਾ ਵਾਲੇ ਰੰਗਾਂ 'ਚ ਲਿਪਟੀ

ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ

ਰੀਝਾਂ ਤੇ ਸੱਧਰਾਂ ਦਾ ਸਫਰ ਕਰਦੀ

ਇੱਕ ਸੁਰਾਂਗਲ ਕੁੜੀ ਦਾ ਨਾਓਂ ਸੀ

ਜਿਸਦੇ ਰੂਪ ਰੰਗ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ

ਉਂਝ ਬਾਗ, ਚੋਪ, ਸੁੱਬਰ

ਤਿਲ ਪੱਤਰਾ, ਨੀਲਕ,

ਘੁੰਗਟਬਾਗ ਤੇ ਛੱਮਾਸ ਵੀ

ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਾਥਣਾਂ ਸਨ

ਪਰ ਫੁਲਕਾਰੀ ਤਾਂ ਫੁਲਕਾਰੀ ਹੀ ਸੀ

ਸਿਆਣੇ ਆਖਦੇ ਨੇ

ਕਿ ਇਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖਾਨਾਂ ਬਦੋਸ਼

ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਗੁੱਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਝਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਂਦੀ

ਸਿੰਧ, ਰਾਵੀ, ਸਤਿਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਦੇ ਪੱਤਣਾਂ ਤੇ ਖੇਡਦੀ

ਦੁਆਬੇ ਦੀਆਂ ਅੰਬੀਆਂ ਚੂਪਦੀ

ਟਿੱਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟੱਪਦੀ

ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਰੂਹ ਸੀ

ਗੁਲਕਾਰੀ ਤੋਂ ਫੁਲਕਾਰੀ ਨਾਉਂ ਇਸਦਾ

ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ

ਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ

ਜੋ ਪਿਆਰ, ਉਮੰਗ, ਖੈਰ, ਦੁਆ ਤੇ ਆਮੀਨ

ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਤੇ ਥਿਰਕਦਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਫੁਲਕਾਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼