open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪੇਰੀਕਲੀਜ਼

**ਪੇਰੀਕਲੀਜ਼** (; ਅੰ. 495 - 429 ਈਪੂ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਯੂਨਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਬੁਲਾਰਾ ਅਤੇ ਏਥਨਜ਼ ਦੇ ਸਨਹਿਰੀ ਜੁੱਗ ਸਮੇਂ - ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਪੈਲੋਪਨਨੇਸੀਆਈ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਜਰਨੈਲ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਲਕਮੇਓਨੀਡ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵਾਰਸ ਸੀ। ਪੇਰੀਕਲਜ਼ ਦਾ ਏਥਨੀ ਸਮਾਜ 'ਤੇ ਏਨਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਥੂਸੀਡੀਡਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਏਥਨਜ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਗਰਿਕ" ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਪੇਰੀਕਲਜ਼ ਨੇ ਡੇਲੀਅਨ ਲੀਗ ਨੂੰ ਏਥੀਨੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੈਲੋਪਨੇਨੇਸੀਅਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਲਗਪਗ 461 ਤੋਂ 429 ਬੀਸੀ ਤੱਕ, ਜਿਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਏਥਨਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ " ਪੇਰੀਕਲਜ਼ ਦਾ ਯੁੱਗ " ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਰਸੀਅਨ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੇਰੀਕਲਜ਼ ਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ; ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਹੀ ਐਥਨਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਐਕਰੋਪੋਲਿਸ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਰਥੇਨੋਨ ਸਮੇਤ) ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਚੇ ਹੋਏ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੇਰੀਕਲਜ਼ ਨੇ ਏਥੇਨੀਅਨ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਲੋਚਕ ਉਸਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ, 429 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਏਥਨਜ਼ ਦੀ ਪਲੇਗ ਵਿੱਚ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਪਾਰਟਾ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਪੇਰੀਕਲਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 495 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਖਾਂਤੀਪਸ ਨਾਮ ਦੇ ਉਸ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ 485-484 ਬੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਮਾਈਕਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਏਥੇਨੀ ਟੁਕੜੀ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹਥ ਲੈਣ ਲਈ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਰਤ ਆਇਆ ਸੀ। ਪੇਰੀਕਲਜ਼ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਅਗਰਿਸਟੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ, Alcmaeonidae ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਆਏ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੇ ਖਾਂਤੀਪਸ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਅਗਰਿਸਟੇ ਸਿਸੀਅਨ ਦੇ ਜ਼ਾਲਮ ਕਲੈਥਿਨੇਸ ਦੀ ਪੜ-ਪੋਤੀ, ਅਤੇ ਏਥੇਨੀ ਸੁਧਾਰਕ ਕਲੀਸਟੇਨੀਜ਼ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ। [ਹੇਠਲਾ-ਯੂਨਾਨ 3]

ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਅਤੇ ਪਲੂਟਾਰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੇਰੀਕਲਜ਼ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਰਾਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਰਿਸਟੇ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ਼ਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਕਡੋਨ ਦੇ ਫਿਲਿਪ ਦੂਜੇ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ, ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪੇਰੀਕਲਜ਼ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਅਕਾਰ ਦਾ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨਾਂ (ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸਕੁਇਲ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ-ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਹਿਸਾਬ "ਸਕੁਇਲ-ਹੈਡ" ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ) ਦਾ ਆਮ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਲੂਟਾਰਕ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਗਾੜ ਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਪੇਰੀਕਲਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੈਲਮਟ ਪਹਿਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਹੈਲਮਟ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ (ਜਨਰਲ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਸਨਬੀਬੀ

**ਅਸਨਬੀਬੀ** (  ) ਇੱਕ ਲੋਕ-ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੂਜਾ ਦੱਖਣੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਛੇ ਭੈਣਾਂ, ਅਰਥਾਤ, ਓਲਾਬੀਬੀ (ਹੈਜ਼ਾ ਦੀ ਦੇਵੀ), ਅਜਗਾਬੀਬੀ, ਚਾਂਦਬੀਬੀ, ਬਹਾਦਬੀਬੀ, ਜੇਠੂਨਬੀਬੀ ਅਤੇ ਝੋਲਾਬੀਬੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ *ਸਤਬੀਬੀ* (ਸੱਤ ਮਹਿਲਾ) ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਮੋਹੇਂਜੋਦੜੋ ਵਿਖੇ ਮਿਲੀ ਇੱਕ ਟੇਰੇਕੋਟਾ ਮੋਹਰ ਦੁਆਰਾ ਸੱਤ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ
ਜੰਗਲ

thumb|ਸਵਿਸ ਆਲਪਸ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਨੀਫਾਇਰ ਜੰਗਲ
thumb|ਅਪਸਟੇਟ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦਾ ਐਡੀਰੋਨਡਾਕ ਪਹਾੜ ਪੂਰਬੀ ਜੰਗਲ-ਬੋਰਲ ਟਰਾਂਜੀਸ਼ਨ ਈਕੋਰੀਜਿਅਨ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
[thumb| [ਦਾਜਤੀ ਪਹਾੜ|ਮਾਊਂਟ ਦਾਜਤ, ਅਲਬਾਨੀਆ ਵਿਖੇ ਜੰਗਲ ]]
**ਜੰਗਲ** ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹਾਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਜ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ, 2006 ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੇਤਰ  (15 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਮੀਲ) ਜਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਲਗਭਗ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭੂਮੀ ਸੀ।

ਜੰਗਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 75% ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੌਦ-ਜੀਵ-ਪੁੰਜ ਦਾ 80% ਹਿੱਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਤੇ ਹੈ। ਨੈੱਟ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਤਪਤਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ 21.9 ਗੀਗਾਟਨ ਕਾਰਬਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤੋਸ਼ਣ ਜੰਗਲ ਦਾ 8.1 ਗੀਗਾਟਨ,, ਬਰਫੀਲੇ ਜੰਗਲ ਦਾ 2.6 ਗੀਗਾਟਨ ਕਾਰਬਨ ਹੈ।

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਜੰਗਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਈਕੋਜ਼ੋਨ ਬਣਦੇ ਹਨ : ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਰਫੀਲੇ ਜੰਗਲ, ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਤਪਤਖੰਡੀ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸ਼ੀਤੋਸ਼ਣ ਜੰਗਲ। ਵਧੇਰੇ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਉੱਚ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦੋਵਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਸਮੇਤ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਤ ਦੀਆਂ ਈਕੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 
thumb|ਸਕਾਟਿਸ਼ ਹਾਈਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ
ਹਾਲਾਂਕਿ *ਜੰਗਲ* ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੋਈ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜੰਗਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਉੱਗਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਉਗਾਏਗਾ, ਜਾਂ ਬਨਸਪਤੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਕਰਜ਼

[right|thumb|250x250px| ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਪੈਟ੍ਰਵੀਨ, [ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ 1936 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕਰਜ਼ਾ ਲੋਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼। ]]
**ਕਰਜ਼ ਜਾਂ ਰਿਣ, ਉਧਾਰ, ਤਕਾਵੀ** ਵਿੱਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਸੰਗਠਨ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ, ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕਰਜ਼ ਦੀ ਮੂਲ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਮੋੜਨ ਤਕ ਵਿਆਜ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਕਨੂੰਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੋਟ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਧਾਰ ਲਈ ਗਈ ਧਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਕਮ, ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰ ਅਤੇ ਮੁੜ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰਜ਼ ਦੇਣਾ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆ ਹੈ।

## ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
### ਸੁਰੱਖਿਅਤ 
ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਜ਼ਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਰਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਜਾਇਦਾਦ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਕਾਰ ਜਾਂ ਮਕਾਨ) ਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

### ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ 
ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਦਰਾ ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਜ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਤਰਕਾਂ ਜਾਂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਪੈਕੇਜਾਂ ਅਧੀਨ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:

* ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ 
* ਨਿੱਜੀ ਕਰਜ਼ੇ 
* ਬੈਂਕ ਓਵਰਡ੍ਰਾਫਟਸ 
* ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਹੂਲਤਾਂ 
* ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬਾਂਡ (ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ)

### ਮੰਗ ਕਰਜ਼ 
ਡਿਮਾਂਡ ਲੋਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੜ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤਾਰੀਖਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਡਿਮਾਂਡ ਲੋਨ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਘਟਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਧਾਰ ਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ।

### ਸਬਸਿਡੀ ਯੁਕਤ ਕਰਜ਼ 
ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲਾ ਕਰਜ਼ ਉਹ ਕਰਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਵਿਆਜ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਸਬਸਿਡੀ ਦੁਆਰਾ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਰਿਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਰਿਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਆਜ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

### ਰਿਆਇਤੀ ਕਰਜ਼ 
ਇੱਕ ਰਿਆਇਤੀ ਰਿਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਸਾਫਟ ਲੋਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉਦਾਰ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਖੇਤਰ 
ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਅਕਤੀ (ਉਪਭੋਗਤਾ) ਹੈ ਜਾਂ ਵਪਾਰੀ।

### ਨਿੱਜੀ ਕਰਜ਼ 
ਆਮ ਨਿੱਜੀ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮੌਰਗਿਜ ਲੋਨ, ਕਾਰ ਲੋਨ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਇਕਵਿਟੀ ਲਾਈਨਾਂ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ, ਕਿਸ਼ਤ ਲੋਨ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਲੋਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

### ਵਪਾਰਕ ਕਰਜ਼ 
ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬਾਂਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਕਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿੱਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਆਕਾਂਕਸ਼ਾ ਸਿੰਘ

**ਅਕਾਂਕਸ਼ਾ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 7 ਸਤੰਬਰ 1989) ਵਾਰਾਣਸੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2004 ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਦਿਵਿਆ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤੀ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਿੰਘ, ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਬਾਸਕਟਬਾਲਰਾਂ ਦੀ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਾਰ ਜਣੀਆਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ *ਸਿੰਘ ਭੈਣਾਂ* ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਖੇਡਣ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 
2010 ਵਿੱਚ, ਅਕਾਂਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਲੀਗ, ਐਮਬੀਪੀਐਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਈਐਮਜੀ ਰਿਲਾਇੰਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ "ਏ ਗਰੇਡ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਰ ਜਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਿੱਚ "ਛੋਟੇ ਅਚੰਭੇ" (ਸਮਾਲ ਵੌਂਡਰ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਨਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਲੌਰ ਵਿਖੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਅਕਾਂਕਸ਼ਾ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਆਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦਿਵਿਆ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਭੈਣ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਸਿੰਘ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸਪੋਰਟਸ ਵਿਖੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੋਚ ਹੈ। ਇਕੱਠੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਸਿੰਘ ਭੈਣਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਇੱਕ ਐਨਆਈਐਸ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੋਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਦਾ ਪਤੀ ਐਨਆਈਐਸ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੋਚ, ਮਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਹੈ। ਭੈਣ ਦਿਵਿਆ ਸਿੰਘ ਨੇ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੋਵਾਂ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਮਿੱਤਰ, ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਪੇਸ਼ੇਵਰ, ਕੁਨਾਲ ਸੈਨ ਨਾਲ 7 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਰਵਾੜੀ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਚਾਰ ‘ਏ ਗਰੇਡ ਖਿਡਾਰੀਆਂ’ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
* ਮਈ 2010 - ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਪਹਿਲੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਸਤਾਨ ਬਾਸਕੇਟਬਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਲੀਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨ 
* ਮਈ 2010 - ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਐਮ ਬੀ ਪੀ ਐਲ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ। 
* 2008 - ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੇਲੋਰ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ। 
* 2008 - ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਸਤੰਬਰ 2006 - ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ XXXII ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਕਾਲਜ ਇਨਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਅਰ ਅਵਾਰਡ 
* ਸਤੰਬਰ 2005 - ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ XXXI ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਕਾਲਜ ਇਨਵਾਈਟੇਸ਼ਨਲ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਅਰ ਅਵਾਰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਪੌਲ ਰੁਡ

**ਪੌਲ ਸਟੀਫਨ ਰੁਡ** (ਜਨਮ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1969) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ, ਸਕਰੀਨਾਈਟਰ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਪੌਲ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਐਨ ਬੀ ਸੀ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ *ਸਿਸਟਰਜ਼* ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੰਸਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਡਰਾਮੇਟਿਕ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

ਉਹ *ਕਲੂਲੈਸ* (1995), *ਰੋਮੀਓ + ਜੂਲੀਅਟ* (1996), *ਵੈੱਟ ਹੌਟ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਮਰ* (2001), *ਐਂਕਰਮਨ: ਦਿ ਲੀਜੈਂਡ ਆਫ ਰੋਨ ਬਰਗੰਡੀ* (2004), *ਦਿ 40-ਈਅਰ ਓਲਡ ਵਰਜਿਨ* (2005) *ਨਾਕਡ ਅਪ* (2007), *ਰੋਲ ਮਾੱਡਲਸ* (2008), *ਆਈ ਲਵ ਯੂ, ਮੈਨ* (2009), *ਡਿਨਰ ਫਾਰ ਸ਼ਮਕਸ* (2010) *ਦਿਸ ਇਜ਼ 40* (2012), *ਦਿ ਪਰਕਸ ਆਫ ਬਿਇਗ ਵੌਲਫਲਾਵਰ* (2012), *ਐਂਕਰਮਨ 2:* (2013), *ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਆਫ ਕੇਅਰਿੰਗ* (2016), *ਮਿਊਟ* (2018), ਅਤੇ *ਆਇਡਲ ਹੋਮ* (2018) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਲ ਦੀ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟ ਲੈਂਗ / ਐਂਟ-ਮੈਨ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ *ਐਂਟ-ਮੈਨ* (2015), *ਕੂਪਟਨ ਅਮੈਰੀਕਾ: ਸਿਵਲ ਵਾਰ* (2016), *ਐਂਟ-ਮੈਨ ਐਂਡ ਦ ਵਾਸਪ* (2018), *ਐਵੈਂਜਰਸ: ਐਂਡਗੇਮ* (2019) ਅਤੇ ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਕਾਮੇਡੀ ਦੀ ਲੜੀ *ਲਿਵਿੰਗ ਵਿਦ ਯੂਅਰ ਸੈਲਫ* (2019) ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।

ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੂਡ ਕਈ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨ ਬੀ ਸੀ ਸੀਟਕਾੱਮ *ਫ੍ਰੈਂਡਸ* ਵਿੱਚ ਫੋਬੀ ਬਫੇ ਦੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਤੀ ਮਾਈਕ ਹੈਨੀਗਨ, *ਟਿਮ ਐਂਡ ਐਰਿਕ ਔਸਮ ਸ਼ੋਅ, ਗਰੇਟ ਜੌਬ* ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ *ਪਾਰਕਸ ਐਂਡ ਰੀਕਰੀਏਸ਼ਨ,* ਅਤੇ *ਸੈਟਰਡੇ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ* ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੌਲ ਨੂੰ 1 ਜੁਲਾਈ, 2015 ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2019 ਵਿੱਚ ਫੋਰਬਸ ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ 100 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਪੌਲ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਜਰਸੀ ਦੇ ਪਾਸਿਏਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਈਕਲ ਰੁਡ, ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟੂਰ ਗਾਈਡ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ ਵਰਲਡ ਏਅਰਲਾਈਂਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 2008 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ, ਗਲੋਰੀਆ ਆਇਰੀਨ (ਗ੍ਰੈਨਵਿਲੇ), ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ, ਮਿਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੇਸੀਐਮਓ-ਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੇਲਜ਼ ਮੈਨੇਜਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਐਡਵੇਅਰ ਤੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਸੀ। ਪੌਲ ਦੇ ਮਾਪੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਕੇਨਜ਼ੀ ਯਹੂਦੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਨ ਜੋ ਰੂਸ, ਬੇਲਾਰੂਸ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਅਸਲ ਉਪਨਾਮ, "ਰੁਡਨੀਤਸਕੀ", ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਕੇ "ਰੁਡ" ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ "ਗੋਲਡਸਟੀਨ" ਸੀ। ਪੌਲ ਦੀ ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਾਰ ਅਤੇ ਬਾਤ ਮਤਸਵਾਹ ਸਰਵਿਸ ਸੀ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਮਿਕਸ, *ਦਿ ਬੀਨੋ* ਅਤੇ *ਡਾਂਡੀ* ਪੜ੍ਹਨਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਜੋ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਚਾਚਾ ਉਸਨੂੰ ਭੇਜਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਵਿਆਜ

right|thumb| ਮਲਾਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਸੰਕੇਤਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
**ਵਿਆਜ** ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਦ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਉਧਾਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਰਕਮ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਤੇ ਕੀਤੇ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਦੇ ਇਵਜਾਨੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਮੂਲ ਰਕਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਧਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫੀਸ, ਲਾਭ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਪਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਦਰ ਜੋਖ਼ਮ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਤੇ ਵਿਆਜ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰਕਮ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਧਾਰ ਲਈ ਗਈ ਰਕਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ; ਜਾਂ ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਆਪਣੀ ਬਚਤ 'ਤੇ ਵਿਆਜ ਕਮਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਚਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਗਾਹਕ ਰਿਣਦਾਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪਾਲ ਜੌਹਨਸਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 5000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਉਧਾਰ ਦੇਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਸੀ। ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਬੀਜ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੈਦਾਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਿਆਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਲਗਭਗ 2400 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਆਜ ਦਰ ਲਗਭਗ 20% ਸੀ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਲਈ ਕਰਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।

## ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ 
ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਜ ਦੀ ਦਰ ਉਧਾਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੰਡੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਜ਼ੇਯੋਗ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕਾਂ ਨੇ ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਟਿਨ ਡੀ ਅਜ਼ਪਿਲਕੁਇਟਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤਰਕ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਆਜ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਿਣਦਾਤਾ ਪੈਸੇ ਖਰਚਣ ਦੇ ਲਾਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕਿ ਵਿਆਜ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, 1770 ਵਿਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਐਨ-ਰਾਬਰਟ-ਜੈਕ ਟਰਗੋਟ, ਬੈਰਨ ਡੀ ਲਾਯੂਨ ਨੇ ਫਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ।

ਐਡਮ ਸਮਿੱਥ, ਕਾਰਲ ਮੇਂਜਰ, ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਬਸਟਿਐਟ ਨੇ ਵੀ ਵਿਆਜ਼ ਦਰਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਟ ਵਿਕਸਲ ਨੇ ਆਪਣੀ 1898 ਦੀ ਵਿਆਜ*ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ* ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਨਾਮਾਤਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।

## ਗਣਨਾ 
### ਸਧਾਰਨ ਵਿਆਜ 
**ਸਧਾਰਨ ਵਿਆਜ** ਦੀ ਗਣਨਾ ਸਿਰਫ ਮੁੱਖ ਰਕਮ 'ਤੇ, ਜਾਂ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਰਕਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਵਿਆਜ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

:

:

### ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਿਆਜ 
ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਿਆਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਆਜ ਤੇ ਵਿਆਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।---

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਕਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿੱਤ
ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ

[thumb| [ਅਰਸਤੂ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਇੱਕ ਮੱਧਯੁਗੀ ਅਰਬੀ ਚਿੱਤਰ। ]]
**ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ** ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਵਾਰ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ - *ਫ਼ਲ**ਸਫ਼ਾ* (ਸ਼ਾਬਦਿਕ: "ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ"), ਜੋ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤਰਕ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ; ਅਤੇ *ਕਲਾਮ* (ਸ਼ਾਬਦਿਕ "ਬਚਨ"), ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਰੂਪ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਅਲ-ਕਿੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ (9ਵੀਂ ਸਦੀ ਆ.ਯੁ.) ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ **ਇਬਨ ਰੁਸ਼ਦ** ਨਾਲ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਹਿਜਰੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸਮਾਂ ਇਸਲਾਮੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਵਰਰੋਸ ਦੀ ਮੌਤ ਇਸਲਾਮਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਰੀਪੇਟੈਟਿਕ ਅਰਬੀ ਸਕੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਖਾਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਇਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਪੱਛਮੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸਲਾਮਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਮੁਸਲਿਮ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਫਾਵਿਦ ਪਰਸੀਆ, ਉਸਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ, ਜਿਥੇ ਫਲਸਫੇ ਦੇ ਕਈ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ: ਅਬੇਸੈਨਿਜ਼ਮ, ਐਵਰਰੋਵਾਦ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ, ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ, ਟ੍ਰਾਂਸੈਂਡੈਂਟ ਥੀਓਸੋਪੀ ਅਤੇ ਇਸਫਾਹਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ। ਇਬਨ ਖਾਲਦੂਨ ਨੇ ਆਪਣੇ *ਮੁਕਦਮਿਆਂ* ਰਾਹੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਨਹਦਾ ("ਜਾਗਰਤੀ") ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸਲਾਮੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੱਜ ਤਕ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਈਸਾਈ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਅਰਬੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ "ਮੱਧਯੁਗੀ ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ", ਕੁਦਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤੱਤ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਜਾਣ ਪਛਾਣ 
ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਇਸਲਾਮੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।

## ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸੀਐਮ ਪੰਕ

**ਫਿਲਿਪ ਜੈਕ ਬਰੂਕਸ** (ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ, 1978), ਰਿੰਗ ਨਾਮ **ਸੀ.ਐਮ.ਪੰਕ** ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਕਸਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਿਸਟ, ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਦੋਨੋਂ ਅਲਟੀਮੇਟ ਫਾਈਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਯੂਐਫਸੀ), ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੈਲਟਰਵੇਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਜ ਫਿਊਰੀ ਫਾਈਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਸੀਐਫਐਫਸੀ) ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ 434 ਦਿਨਾਂ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਰਾਜ 2010 ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ ਹੈ

ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸਰਕਟ ਤੇ ਕੀਤੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿੰਗ ਆਫ ਆਨਰ (ਆਰਓਐਚ) ਨਾਲ 2005 ਤਕ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ) ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਆਪਣੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੀ ਵਰਲਡ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਅਤੇ ਈਸੀਡਬਲਯੂ ਅਤੇ ਆਰਓਐਚ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਇਕ-ਇਕ ਵਾਰ ਜਿੱਤੀ। ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੀ ਵਰਲਡ ਟੈਗ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਕੋਫੀ ਕਿੰਗਸਟਨ ਦੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਇੰਟਰਕਾੱਟੀਨੈਂਟਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦਾ 19 ਵਾਂ ਟ੍ਰਿਪਲ ਕ੍ਰਾਊਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 203 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਖਿਡਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2011 ਦੇ ਸਲੈਮੀ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿਖੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੇ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਅਤੇ *ਪ੍ਰੋ ਰੈਸਲਿੰਗ ਇਲੈਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਦੇ* ਪਾਠਕਾਂ ਦੁਆਰਾ 2011 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਰੈਸਲਰ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਸੀਐਮ ਪੰਕ ਮੋਨਾਮ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ, ਸਥਾਪਤੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਸਿੱਧੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ  ਦੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਧੇ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾ ਪੀਣਾ ਜਾਂ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾ ਲੈਣਾ, ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਜਾਂ ਖਲਨਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇਕਸਾਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਕ ਨੇ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਿਕਸਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਯੂਐਫਸੀ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਲੜਾਈ 10 ਸਤੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਯੂਕੇਸੀ 203 ਤੇ ਮਿਕੀ ਗੈਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਅਧੀਨਗੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਯੂਐਫਸੀ 225 ਵਿਖੇ 9 ਜੂਨ, 2018 ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਰਾਹੀਂ ਮਾਈਕ ਜੈਕਸਨ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੀਐਫਐਫਸੀ ਲਈ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, 14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸੀਐਫਐਫਸੀ 71 ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਫਿਲਿਪ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਨੇੜਲੇ ਲਾੱਕਪੋਰਟ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ-ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਘਰੇਲੂ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਫਿਲਿਪ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ਰਾਬੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਟ੍ਰੇਟ ਐੱਜ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਬਾਈਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਹ ਲਾੱਕਪੋਰਟ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਰਸ਼ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਅੰਨਾ ਫ਼ਰਾਇਡ

**ਅੰਨਾ ਫ਼ਰਾਇਡ** (3 ਦਸੰਬਰ 1895 - 9 ਅਕਤੂਬਰ 1982) ਆਸਟ੍ਰੀਆ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਅਤੇ ਮਾਰਥਾ ਬਰਨੇਜ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਮੇਲਾਨੀਆ ਕਲੇਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਬਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਹਉਮੈ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਮ "ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ" ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਾਰਜਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।

ਫ਼ਰਾਇਡ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ 1938 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਵਿਆਨਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਬਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੋਹਰੀ ਕੰਮ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, 1952 ਵਿੱਚ ਹੈਮਪਸਟਡ ਚਾਈਲਡ ਥੈਰੇਪੀ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕ (ਹੁਣ ਅੰਨਾ ਫ਼ਰਾਇਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਚਿਲਡਰਨ ਐਂਡ ਫੈਮਿਲੀਜ਼) ਦੀ ਥੈਰੇਪੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
### ਵੀਆਨਾ ਸਾਲ 
ਅੰਨਾ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਦਸੰਬਰ 1895 ਨੂੰ ਆਸਟਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਗਮੰਡ ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਅਤੇ ਮਾਰਥਾ ਬਰਨੇਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ "ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬੁਰਜੂਆ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ" ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅੰਨਾ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦਾ ਬਚਪਨ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨਾਖੁਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ "ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਨੇੜਲਾ ਜਾਂ ਅਨੰਦਮਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਦੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਨਰਸ ਜੋਸਫਾਈਨ ਨੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ।" ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਸੋਫੀ ਫ਼ਰਾਇਡ ਨਾਲ ਘੁਲਣਾ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਸੋਫੀ ਵਧੇਰੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੀ, ਇਸਲਈ ਅੰਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਸੀ: “ਦੋਨੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਰਾਇਡ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਭੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਵੰਡ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ: 'ਸੁੰਦਰਤਾ' ਅਤੇ 'ਦਿਮਾਗ਼', ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ 'ਸੋਫੀ ਨਾਲ ਜੁੱਗਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਈਰਖਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1982
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895
ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਪਾਰਕ

**ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਪਾਰਕ** ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਲੂਪ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਮਬੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਝੀਲ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪਾਰਕ ਦੇ  ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਕਲੈਂਡ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਸੈਂਟਰਲ ਦੇ ਰੇਲ ਗਜ਼ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਲਾਟਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ। ਪਾਰਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਐਵੀਨਿਊ, ਰੇਂਡੋਲਫ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਕੋਲੰਬਸ ਡ੍ਰਾਈਵ ਅਤੇ ਈਸਟ ਮੋਨਰੋ ਡ੍ਰਾਈਵ ਨੇ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਸਾਲ 2009 ਤਕ, ਮਿਲਨੀਅਮ ਪਾਰਕ ਨੇ ਸਿਰਫ ਨੇਵੀ ਪੀਅਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 2017 ਤੱਕ ਇਹ ਮੱਧ ਪੱਛਮੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਟ੍ਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ।

ਪਾਰਕ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਕਤੂਬਰ 1997 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 1998 ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਪਾਰਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 16 ਜੁਲਾਈ, 2004 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 300,000 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪਾਰਕ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਅਤੇ ਕੋਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਹਰੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੈ ਪਰਿਟਜ਼ਕਰ ਪਵੇਲੀਅਨ, *ਕਲਾਉਡ ਗੇਟ*, *ਕ੍ਰਾਊਨ ਫੁਹਾਰਾ*, ਲੂਰੀ ਗਾਰਡਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਬੀਪੀ ਪੈਡਸਟ੍ਰੀਅਨ ਬ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਨਿਕੋਲਸ ਬ੍ਰਿਜਵੇਅ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪਾਰਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਕ ਇੱਕ ਪਾਰਕਿੰਗ ਗਰਾਜ ਅਤੇ ਕਮਿਊਟਰ ਰੇਲ ਮਿਲਿਨੀਅਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਬਗੀਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਨਿਰੀਖਕ 1893 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਨੀਅਮ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ 150 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਬਜਟ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ।ਅੰਤਮ ਕੀਮਤ 475 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਦਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ $ 270 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਬਾਕੀ ਭੁਗਤਾਨ ਨਿੱਜੀ ਦਾਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਖਰਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਾੜੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਦਲਾਵ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਨਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਪਾਰਕ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

2017 ਵਿੱਚ, ਮਿਲੀਨੀਅਮ ਪਾਰਕ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅਤੇ ਮਿਡਵੈਸਟ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦਾ ਟੂਰਿਸਟ ਟਿਕਾਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਨਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਨਤਕ ਪਾਰਕ
ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ

**ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦੁਰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ** ਵੀ.ਸੀ, ਓ.ਬੀ.ਆਈ (30 ਦਸੰਬਰ 1895 - 2 ਦਸੰਬਰ 1963) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੋ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਬਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨੈਨਵਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਸੀ।

## ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ 
ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ 25 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰਸਤਾਨ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ 28 ਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ, ਜਦੋਂ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1921 ਨੂੰ ਹੈਦਰੀ ਕੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਸਨੇ ਐਸੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਕੈਪਟਨ ਬਰਨਾਰਡ ਓਡੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀਸੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸਦਾ ਹਵਾਲਾ 25 ਨਵੰਬਰ 1921 ਦੇ ਲੰਡਨ ਗਜ਼ਟ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

" ਵਾਰ ਆਫਿਸ, 25 ਨਵੰਬਰ, 1921.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਕੇ ਬੜੇ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋਏ: -

ਨੰਬਰ 1012 ਸਿਪਾਹੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ, 28 ਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ

10 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1921 ਨੂੰ, ਹੈਦਰੀ ਕੱਚ (ਵਜ਼ੀਰਿਸਤਾਨ) ਨੇੜੇ ਸਭ ਸਪਸ਼ਟ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਡਿਊਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਕਾਫਲੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈਨਿਕਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸਿਪਾਹੀ ਇੱਕ ਲੁਈਸ ਗਨ-ਸੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਸੀ। ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਲੁਈਸ ਬੰਦੂਕ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਡਿੱਗੀ। ਹੱਥ-ਪੈਰ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੌਲਦਾਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਲੁਈਸ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ।

ਉਸਨੇ ਦੋ ਹੋਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਉਹ ਉੱਠਿਆ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ, ਲੇਵਿਸ ਬੰਦੂਕ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਵਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੁਬਾਰਾ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।

ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਜੇਮਾਦਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਿਪਾਹੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬੰਦੂਕ ਲੈ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਖਮ ਉਪਰ ਮੱਲਮ ਲਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਸਿਪਾਹੀ ਇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੈਡੀਕਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਾਕੀ ਜ਼ਖਮੀ ਕਿੱਥੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਦੀ ਦੀ ਅਣਗਿਣਤ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਅੱਗ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ਖਮੀ ਆਦਮੀ ਦੀ ਰਾਈਫਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉਹ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਜ਼ਖਮੀ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਖੂਨ ਵਗਣ ਕਰਕੇ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਡਿਊਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। "

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਪਤਾਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਡਰ, ਫਸਟ ਕਲਾਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ" ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ।

ਉਸਦਾ ਤਮਗਾ ਲਾਰਡ ਐਸ਼ਕ੍ਰਾਫਟ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
### ਫੁਟਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸੁਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ

**ਸੁਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **S. S. Ahluwalia**) (ਜਨਮ 4 ਜੁਲਾਈ 1951) ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵਜੋਂ, ਉਹ 17 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ (2019-2024) ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਬਰਧਮਾਨ-ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ 1986–1992, 1992–1998 (ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ), ਅਤੇ 2000-2006 ਵਿਚ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ 2006–2012 ਵਿਚ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ) ਤੋਂ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।

ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 1986 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਪੀ ਵੀ ਨਰਸਿਮ੍ਹਾ ਰਾਓ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਅਹੁਦੇ ਸੰਭਾਲੇ ਹਨ।  ਉਹ 1999 ਵਿਚ ਭਾਜਪਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਉਹ ਸਾਲ 2012 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਉਪ ਨੇਤਾ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਹੈ। 

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ 1986-1992, 1992-1998, 2000-2006, ਅਤੇ 2006-2012 ਵਿਚ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਮਈ 2014 ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਗੈਰ-ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਾਰਟੀ ਗੋਰਖਾ ਜਨਮੁਕਤੀ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। 

ਉਸਨੇ 15 ਸਤੰਬਰ 1995 ਤੋਂ 16 ਮਈ 1996 ਤੱਕ ਪੀ ਵੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਸ਼ਹਿਰੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਓ ਵਿਭਾਗ) ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜੂਨ 2010 ਤੋਂ ਮਈ 2012 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਉਪ ਨੇਤਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੂੰ 5 ਜੁਲਾਈ, 2016 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੋਗਦਾਨ 
* 1989 - ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਜਿਨੇਵਾ ਵਿਖੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਯੂ.ਐੱਨ.ਐੱਚ.ਸੀ.ਆਰ.) ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪਕ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। 
* 2002 - ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ (ਯੂ ਐਨ ਜੀ ਏ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੈਲੀਗੇਟ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। 
* 2002 - ਸੋਲ, ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਟੀਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਚੇਅਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਚਾਲਨ 2 ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਸੋਲ, ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ (ਆਈ.ਪੀ.ਏ.ਆਈ.ਟੀ.) ਆਈ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਚਾਰ  
* 2002 - ਵਿੰਡੋਹੱਕ, ਨਮੀਬੀਆ ਵਿਖੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸੰਸਦੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਸਪੀਚ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ 
* 2008 - ਸੋਫੀਆ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿਖੇ ਆਈਪੀਏਆਈਟੀ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਆਈਪੀਏਆਈਟੀ) VI ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ. ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਚਾਰ 
* 2010 - ਆਈਪੀਯੂ: (i) ਜੇਨੀਵਾ ਵਿਚ ਆਈਪੀਯੂ ਦੀ 109 ਵੀਂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ. (ii) ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ 122 ਵੀਂ ਆਈਪੀਯੂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 
* 2012 ਅਪ੍ਰੈਲ- ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਾਇਗੀ ਭਾਸ਼ਣ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵੱਲੀ

**ਵੱਲੀ** () (“Creeper, ਮਿੱਠਾ ਆਲੂ ਦਾ ਪੌਦਾ”) ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

ਵੱਲੀ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਰੋੜਿਆ ਤੇ ਵੇੱਡਾ ਦੁਆਰਾ ਪੁਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵੱਲੀ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਵੇਲੌਰ ਵਿੱਚ ਵੱਲੀਮਲਾਈ ਵਿਚ*ਪੋਂਗੀ ਦੇ* ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਤਲਾਅ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਮੁਰੂਗਨ ਦੀ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਕੱਢਿਆ ਸੀ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੱਪੜ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੇੱਡਾ ਅਜੇ ਵੀ ਕਟਾਰਗਾਮਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਦੇਵਤਾ ਮੁਰੂਗਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਦਰ ਹਨ।

## ਜਨਮ 
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੁਰਾਵਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਨੰਬੀ ਰਾਜਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਦੇਵਤਾ ਮੁਰੂਗਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੜਕੀ-ਬੱਚੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਲੀ ਨਾਮੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਵੱਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਮੂਕ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੰਤ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖੀ।

ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਕਟਾਰਗਾਮਾ ਨੇੜੇ ਵੇੱਡਾਹ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਣ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਤਾਰਾਗਾਮ ਉਹ ਸਥਾਨ ਸੀ ਜਿਥੇ ਮੁਰੂਗਨ ਨੇ ਸੁਰਪੈਡਮੈਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ। 
right|thumb|ਦੀਵਾਨਈ (ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ) ਅਤੇ ਵੱਲੀ (ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ) ਨਾਲ ਮੁਰੂਗਨ।
thumb|ਵੱਲੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੁਰੂਗਨ ਨਾਲ।

## ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਵੱਲੀ ਦਾ ਦਿਲ ਅਤੇ ਰੂਹ ਮੁਰੂਗਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਪੱਕਣ ਵਾਲੀ ਪਤੈ (ਫੋਸਟਾਇਲ ਬਾਜਰੇ) ਲਈ ਇਕ ਖੇਤ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਵੱਲੀ ਨੂੰ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ। ਵੱਲੀ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਮੁਰੂਗਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕਬਾਇਲੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਮੁਰੂਗਨ ਦੇ ਇਸ ਸਰੂਪ ਨੂੰ 'ਵੇਦੁਵਾਨ ਕੋਲਾਮ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੇਲੁਕੂਰੀਚੀ ਵਿਖੇ ਪਲਾਨੀਆਪਰ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਲੀ ਨੇ ਅਜਨਬੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਮੁੱਖੀ ਨੂੰ ਵੱਲੀ ਲਈ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਰੂਗਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਰੁੱਖ ਵਿਚ ਬਦਲ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਬਦਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਵੱਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਮੁਰੂਗਨ ਸੀ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ' ਤੇ ਭੜਕ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ, ਮੁਰੂਗਨ ਨੇ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਮੁਖੀ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਵੱਲੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।

## ਵਿਆਹ
ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਵਾਢੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੱਖੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਧਰਤੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਮੁਰੂਗਨ ਬੁੱਢੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਵੱਲੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਵੱਲੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਨੱਬੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੱਲੀ ਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮੁਰੂਗਨ
* ਮੁਰੁਗਾ ਦੇ ਛੇ ਨਿਵਾਸ

## ਹਵਾਲੇ 
* Ancient myths of the aborigines of Kerala
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Pongi.org web site of Vallimalai Tiruppukazh Ashram, home of Pongi a.k.a. Valli Amma
* http://www.murugan.org/centers/vallimalai.htm

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਬਾਲਾਮਬਿਕਾ

**ਬਾਲਾਮਬਿਕਾ (ਦੇਵੀ)** (ਜਿਸ ਨੂੰ "ਬਾਲਾ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ "ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੇਵੀ", ਜਾਂ "ਬਾਲ ਦੇਵੀ" ਹੈ।

ਬਾਲਾਮਬਿਕਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਬਾਲਾਮਬਿਕਾ ਦਸਕਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੱਕਰ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਰੱਖੀ ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੱਟੀ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਲਾਮਬਿਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਸਹੀ ਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਆਣਪ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਉਸਦਾ ਮੰਦਰ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

## ਮੂਲਮੰਤ੍ਰਮ 
“ਆਈਮ ਕਲੀਮ ਸੋ। ਸੋ, ਕਲੀਮ, ਆਈਮ. ਆਈਮ, ਕਲੀਮ, ਸੋ।"

"ਆਈਮ" ਦਾ ਅਰਥ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਹੈ।

"ਕਲੀਮ" ਚੁੰਬਕੀ ਖਿੱਚ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

"ਸੋ" ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਹੈ।

ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਮੂਲਮੰਤ੍ਰਮ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਕ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਰਾਹਤ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਗਏ: 

## ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ 
ਉਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਜੋ ਉਸਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਬਾਲਾਮਬਿਕਾ ਦਸਕਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Sribalathirupurasundari.com
* Hindupedia.com
* Temple.dinamalar.com
* Secure.flickr.com
* Balambikathirupanitrust.webs.com

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਚਿਲੀ–ਭਾਰਤ ਸੰਬੰਧ

**ਚਿਲੀ – ਭਾਰਤ ਸੰਬੰਧ** ਚਿਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਦੌਰੇ 
ਵਿਦੇਸ਼ ਦਫ਼ਤਰ ਪੱਧਰੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦਾ ਤਾਣਾਬਾਣਾ ਸੈਂਟਿਯਾਗੋ ਵਿੱਚ 2000 ਦੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2003 ਦੇ ਅਪਰੈਲ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਬੈਠਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਟਾਂਦਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ 1968 ਵਿੱਚ ਚਿਲੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਗਈ ਸੀ, 1990 ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਕੇ ਪੀ ਉਨੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਉਥੋਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਚਿਲੀ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ, ਕਿਸੇ ਐਚੋਐਸ/ ਐਚੋਜੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਦੌਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਿਲੀ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ, ਚਿਲੀ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦਸੰਬਰ, 2001 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਚਿਲੀ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਉਪ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਐਲਵਾਰੋ ਡਿਆਜ਼ 10 ਤੋਂ 12 ਨਵੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਅਤੇ ਖਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਐਲਫੋਂਸੋ ਦੁਲਤੋ 13-15 ਨਵੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸਨ। 24-25 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰੀਆ ਸੋਲਦੈਡ ਅਲਵੇਰ ਦੀ 46 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਚਿਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਦੁਵੱਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਯਾਤਰਾ ਸੀ।

## ਵਪਾਰ ਸੰਬੰਧ 
ਚਿਲੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। 20 ਜਨਵਰੀ, 2005 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਵਿਚਾਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫਰੇਮਵਰਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਸੰਬੰਧਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਤਰਜੀਹੀ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ (ਪੀਟੀਏ) ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਕਈ ਦੌਰ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੀਟੀਏ 17 ਅਗਸਤ 2007 ਤੋਂ ਚਿਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 11 ਸਤੰਬਰ 2007 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਚਿਲੀ ਤਰਜੀਹੀ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ (ਪੀਟੀਏ) ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਰਿਆਇਤੀ ਡਿਊਟੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 10 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨਗੇ। ਵਿੱਤ ਸਾਲ 16 ਵਿੱਚ ਚਿਲੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ 2.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ - ਨਿਰਯਾਤ 0.68 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਆਯਾਤ 1.96 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ।

## ਚਿਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ 
ਚਿਲੀ ਵਿਚਲੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 1000+ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਂਤੀਆਗੋ, ਆਈਕੁਇਕ, ਵੀਆ ਡੈਲ ਮਾਰ ਅਤੇ ਪੁੰਟਾ ਅਰੇਨਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੁਦਰਤੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਔਸਤਨ 1000 ਚਿਲੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਬੰਧ 
ਚਿਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਧੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਚਾਰ ਸਮਾਰਕ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਕ, ਸਾਂਤੀਆਗੋ ਵਿੱਚ 1968 ਵਿੱਚ, ਦੂਜਾ ਕਿਊਰਿਕੋ ਵਿੱਚ 1999 ਵਿੱਚ, ਤੀਜਾ Sagrada Familia ਵਿੱਚ ਮਈ, 2002 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਰੰਕਾਗੁਆ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਯਾਦਗਾਰ, ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਲਪਾਰੇਸੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਦਰਜਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ - ਵਿਖੇ ਉਸਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਛੇਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ 1993 ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਸਾਲ 2003-2005 ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਲਚਰਲ ਐਕਸਚੇਂਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ, 2003 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ

**ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ** ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ 1955 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਗੀਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਸਲਾਂ ਉਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਬੱਲੀਆਂ ਝੂਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਕੌਣ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੌਣ ਨੋਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਈ ਵਾਰ ਇਸੇ ਖੋਹਾ-ਖਿੰਝੀ ਵਿਚ ਬੱਲੀ ਲਿਤਾੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਤਾਰੋ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ
#ਬਚਨਾ: ਚੂੜੀਆਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ
#ਤਾਰੋ: ਇਕ ਸੁਹਣੀ ਕੁੜੀ
#ਤਾਬਾਂ: ਫਫੇਕੁੱਟਣੀ
#ਝੰਡੂ: ਮੱਘਰ ਦਾ ਨੌਕਰ
#ਨਿਹਾਲੀ: ਬਚਨੇ ਦੀ ਮਾਂ
#ਮੱਘਰ: ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ
#ਠਾਕਰੀ: ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ
#ਨਰਾਇਣਾ: ਬੁੱਢਾ ਪੈਨਸ਼ਨੀਆਂ
#ਮਾੜੂ: ਤਾਰੋ ਦਾ ਸ਼ਰਾਬੀ ਮਾਮਾ 
#ਦੇ ਖਚਰੀਆਂ ਬੁੱਢੀਆਂ
#ਸ਼ੇਰਾ ਤੇ ਕਿਰਪਾ: ਮੱਘਰ ਦੇ ਦੋ ਬੁਰਛੇ ਜੱਟ 
#ਕੁੜੀਆਂ, ਬਰਾਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ

**ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ ਆਸਟਰੇਲੀਆ** ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਨ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੋਰਟ ਜੈਕਸਨ, ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫਲੀਟ ਦੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਗਵਰਨਰ ਆਰਥਰ ਫਿਲਿਪ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਕੋਵ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ 1788 ਦੀ ਬਰਸੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ, ਜਸ਼ਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਮਾਰੋਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਮਕਾਲੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ, ਛੁੱਟੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਦਿਵਸ ਹੱਵਾਹ 'ਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਾਲ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ ਆਨਰਜ਼ ਸੂਚੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪਤੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਲਾਨਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਰੋਹ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੁਝ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁਣ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1938 ਤੋਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਕਈ ਵਾਰ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ **ਹਮਲਾ ਦਿਨ**, **ਬਚਾਅ ਦਿਵਸ**, ਜਾਂ **ਸੋਗ ਦਾ ਦਿਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ** ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਾਰੀਖ ਬਦਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਛੁੱਟੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਮਿਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਬਦਲੋ 
ਕੁਝ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 26 ਜਨਵਰੀ 1888 ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਫਲੀਟ ਉਤਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੈਨਰੀ ਪਾਰਕਸ ਨੂੰ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਓ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਹੈ?"

## ਹਵਾਲੇ
ਐੱਨ ਬੀ ਏ ਸਟੋਰ

**ਐੱਨ ਬੀ ਏ ਸਟੋਰ** ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਐਨਬੀਏ) ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਵਿਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਟੋਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਪੰਜਵੇਂ ਐਵੀਨਿ ਅਤੇ 45 ਵੀਂ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਮੈਨਹੱਟਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੱਤ ਹੋਰ ਸਥਾਨ ਹਨ: ਇੱਕ ਮਿਲਾਨ, ਇਟਲੀ, ਦੋ ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਤਾਈਪੇ, ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮੈਟਰੋ ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ ਸਿਬੂ ਸਿਟੀ, ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਸਟੋਰ।

ਨਿਊਯਾਰਕ ਦਾ ਸਥਾਨ ਆਨਲਾਈਨ ਰਿਟੇਲਰ *ਫੈਨੈਟਿਕਸ* ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਐੱਨਬੀਏਐਸਟੀਓਰ ਡਾਟ ਕਾਮ 'ਤੇ ਲੀਗ ਦਾ ਆਨਲਾਈਨ ਸਟੋਰ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਐੱਨ ਬੀ ਏ ਸਟੋਰ ਐੱਨ ਬੀ ਏ ਵਪਾਰ ਦੇ 35,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੁਕੜੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਕਰਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਇਥੇ ਅਕਸਰ ਖਿਡਾਰੀ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਐਨਬੀਏ ਲਈ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਚੈਰਿਟੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

1998 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਟੋਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਐੱਨ ਬੀ ਏ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧ ਰਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਖਿਡਾਰੀ ਯਾਓ ਮਿੰਗ ਅਤੇ ਯੀ ਜਿਆਂਲਿਨ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ, 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੋ ਨਵੇਂ ਸਟੋਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਐਨਬੀਏ ਦੂਜੀ ਲਾਈਫ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਐਨਬੀਏ ਸਟੋਰ ਬਣਾਇਆ।

ਅਸਲ ਪੰਜਵਾਂ ਐਵੀਨਿ ਸਟੋਰ 13 ਫਰਵਰੀ, 2011 ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੀਗ ਨੇ ਅਗਸਤ 2015 ਤਕ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੋਰ ਨੂੰ 590 ਪੰਜਵੇਂ ਐਵੀਨਿ ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।।ਨਵਾਂ ਸਥਾਨ, 545 ਪੰਜਵੇਂ ਐਵੀਨਿ 'ਤੇ, 21 ਦਸੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।

14 ਜਨਵਰੀ, 2008 ਨੂੰ, ਐੱਨ ਬੀ ਏ, ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ ਐੱਨ ਬੀ ਏ ਚੀਨ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਈਐਸਪਐਨ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰੇਟਰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੰਭਾਲੇਗਾ", ਨਵੀਂ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਟਿਮ ਚੇਨ (ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਗਰੇਟਰ ਚੀਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੀਈਓ ) ਕਰਨਗੇ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ, ਐਨਬੀਏ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਸਟੋਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ; ਜੂਨਆਯੋ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੂਨ ਚੇਨ-ਸਟੋਰ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ

**ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ** ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਲਾਟ ਸਮਾਂ-ਸਥਾਨ ਅਤੀਤ ਦਾ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ **ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ** ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਥੀਏਟਰ, ਓਪੇਰਾ, ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵੀਯਨ, ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੱਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਖਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਏ ਸਮੇਂ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਵਿਹਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਅਕਸਰ ਉਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਛਾਣਬੀਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਉਪ-ਵਿਧਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕਲਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਪਨਾ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕਿਆਸਰਾਈਆਂ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਇਤਿਹਾਸਵਾਦੀ ਤੱਤ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਠਕ ਜਾਂ ਵਿਧਾ ਦੀਆਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਹੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ, ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਤਣਾਅ ਅਕਸਰ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਲੋਚਕਾਂ ਲਈ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਆਲੋਚਨਾ ਅਕਸਰ ਇਸ ਟੀਕਾ-ਟਿੱਪਣੀ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਗਤ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲਾਂ ਲਈ ਵਿਧਾ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਮਕਾਲੀ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਧਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਰ ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਸਾਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਆਨੋਰ ਡੀ ਬਾਲਜ਼ਾਕ, ਅਮਰੀਕਨ ਜੇਮਜ਼ ਫੈਨਿਮੋਰ ਕੂਪਰ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ, ਲਿਓ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਇਤਿਹਾਸਕ" ਅਤੇ "ਕਲਪਿਤ" ਦੇ ਘੁਲ ਮਿਲ ਜਾਣ ਦੀ ਬਹੁਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ; ਪੱਛਮੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ) ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ਮੌਖਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ (ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇਖੋ) ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਰੁਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਨਾਵਲ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਲਪੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮਕਾਲੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਿਰਜਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਦੇ ਰਚਨਾ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਸ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ "ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣ", ਜਦਕਿ ਆਲੋਚਕ ਸਾਰਾ ਜੌਨਸਨ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਨਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਧਾ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੈ ਜੋ "ਪਿਛਲੀ [20 ਵੀਂ] ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਹਨ ...ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖੋਜ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਫੇਰ ਲੀਂਡਾ ਐਡਮਸਨ ਨੇ, ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ-ਮੂਲਕ ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬ *ਵਰਲਡ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਫਿਕਸ਼ਨ ਦੇ* ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਦੀ ਇੱਕ "ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਗਭਗ 25 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਲਿਖ਼ਿਆ ਗਿਆ" ਨਾਵਲ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਨਾਵਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੇਨ ਔਸਟਨ (1775–1817) ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਹੋਣ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਯਾਨਰ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ

**ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਪੁਸ਼ਕਰ ਸਰੋਵਰ** ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਅਜਮੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਤੀਰਥ-ਰਾਜ” ਦੱਸਿਆ ਹੈ - ਜਲ-ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ-ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੰਦਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ 52 ਨਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਘਾਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ (ਝੀਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ), ਜਿਥੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮੇਲਾ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਝੀਲ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸਥਿਤ ਹਨ।

ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਨੇ ਝੀਲ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ' ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਸਰਕਾਰ ਡੀ-ਸਿਲਟਿੰਗ, ਡੀ-ਵੇਡਿੰਗ, ਵਾਟਰ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ, ਅਤੇ ਵਣ-ਘਰ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਨ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਕਸਬੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਅਜਮੇਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਅਰਾਵਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਨਾਗ ਪਰਬਤ ("ਸੱਪ ਪਹਾੜ") ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਅਜਮੇਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਾਦੀ  ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ  ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਅਜਮੇਰ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8.7 ਮੀਲ) 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਨਕਲੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ ਨੂੰ ਤਿੰਨੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਉਜਾੜ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ" ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਝੀਲ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਸੈਕਰੇਡ ਲੇਕ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

### ਮੌਸਮ 
ਇਹ ਖੇਤਰ ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗਰਮ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਠੰਡੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਮਈ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 45 45 C (113. F) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 25-10&nbsp;°C (77–50&nbsp;°F) ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਔਸਤਨ ਬਾਰਸ਼ 400-600 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (16-24 ਇੰਚ) ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੰਗੀਨ ਅਤੇ ਰੌਚਕ ਊਠ ਮੇਲਾ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 2 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ 50,000 lsਠਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲੱਗੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਊਠ ਬਹੁਤ ਰੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਝਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪਰੇਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਈ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕਬੀਲੇ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰੰਗੀਨ ਵਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨੀਮਾ 'ਤੇ ਮੇਲਾ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੱਗ ਦੀ ਝੀਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਆਰਟੀਡੀਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਮਿਊਂਸਪਲ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ। ਮੇਲਾ ਇੱਕ ਰੰਗਾਰੰਗ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਾਚ, ਸੰਗੀਤ, ਊਠਾਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਮੇਲਾ ਵੀ ਹੈ। ਰੱਸਾ ਕੱਸੀ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਨੋਰੰਜਕ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਰਾਜਸਥਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਮੈਚ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
* 
*