open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਧਾਗਾ ਤਵੀਤ ਕਰਾਉਣਾ

ਵੱਟੀ ਹੋਈ ਸੂਤ ਦੀ ਤਾਰ ਨੂੰ ਧਾਗਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਾਗਾ ਤਵੀਤ ਉਹ ਧਾਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤੀ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਿੰਤੂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਾਧਾਂ,ਸੰਤਾਂ, ਪੀਰਾਂ, ਫਕੀਰਾਂ, ਸਿਆਣਿਆਂ ਤੋਂ ਧਾਗੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਖਸਰਾ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਮਾਤਾ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਫੋੜਾ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਤਕਲੀਫ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਧਾਗਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਧਾਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿਆਣਾ ਇਕ ਧਾਗਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਗੰਢਾਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਇਸ ਕੀਤੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਮਰੀਜ ਦੇ ਸੱਜੇ ਗੁੱਟ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਡੌਲੇ ਉੱਪਰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਹੁਣ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹਨ ਤੇ ਧਾਗੇ ਤਵੀਤ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਕਰਾਉਣ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਨਵਾਂ ਚੰਦ ਵੇਖਣਾ

ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਚੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੰਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਾਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਦੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਚੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ ਦਿਖਦਾ ਹੀ ਦੂਜੇ ਜਾਂ ਤੀਜ ਨੂੰ ਹੈ। ਚੰਦ ਜਦ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਘੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਚੰਦ ਦਾ ਗੋਡਾ ਮਾਰਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਵਾਂ ਚੰਦ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਨਤਾਂ, ਮਨੌਤੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਖਣਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਨਵਾਂ ਚੰਦ ਵੇਖਣ ਤੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨੂਹਾਂ, ਸੱਸਾਂ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਪੱਗੜੀ ਵਿਚੋਂ ਧਾਗਾ ਖਿੱਚ ਕੇ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣਾ ਚੁੰਨੀ/ਦੁਪੱਟੇ ਵਿਚੋਂ ਧਾਗਾ ਖਿੱਚ ਕੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨਾਲ ਇਹ ਮਨੌਤ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਨਵਾਂ ਚੰਦ ਹੱਸਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਮਹੀਨਾ ਵਧੀਆ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨਵਾਂ ਚੰਦ ਵੇਖਣ ਸਮੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਉਦਾਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਮਹੀਨਾ ਮਾੜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਦ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੇ ਸੀ। ਏਸ ਕਰਕੇ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਇੰਸ ਨੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਨਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ

ਨਿੰਮ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਾਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਲੱਕੜ ਸਭ ਹੀ ਕੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਸਾਬਨ, ਸ਼ੈਂਪੂ, ਕਰੀਮਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿੰਮ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਖਾਨਾ' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।‘ਦੈਵੀ ਰੁੱਖ” ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।“ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ” ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿੰਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਕਈ ਰਸਮਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਰਸਮ ਸਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਪੁਰਸ਼, ਇਸਤਰੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚੱਬਦੇ ਹਨ। ਚੱਬਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਥੁੱਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜੇਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਰਸਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ। ਹੁਣ ਲੋਕ ਜਾਗਰਤ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਰਸਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਪਇਆਣ ਦੀ ਰੀਤ

ਸਫਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪਇਆਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤੀ ਧਰਤੀ ਜੰਗਲਾਂ ਹੇਠ ਸੀ। ਸਫਰ ਪੈਦਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਸਫਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਫਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰ ਲੁਟੇਰੇ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸਫਰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਸਫਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸ਼ਗਨ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਦੀ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਗਲੀ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਯਾਤਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਦੀ ਭਰੀ ਲੈ ਕੇ ਗਲੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚੂਹੜੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਲੀ ਵਿਚ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਗਨ ਸਫਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਗਨ, ਵਿਚਾਰ, ਵਹਿਮ, ਭਰਮ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਉਪਜ ਸਨ।

ਹੁਣ ਲੋਕ ਜਾਗਰਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਇਆਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੁਣ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਪਹਿਲੀ ਰੋਟੀ

ਗੁੰਨੇ ਹੋਏ ਆਟੇ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਸੇਕ ਤੇ ਪਕਾਏ ਗੋਲ ਫੁਲਕੇ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਰੋਟੀ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤਵੇ ਜਾਂ ਤਵੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਕਾਈ ਜਾਵੇ। ਪਹਿ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ। ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸਨ, ਪਰ ਧਰਮੀ ਸਨ। ਪੰਡਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਏ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਪਕਾਈ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਰੱਬ/ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਰਵਾਜ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹਿਲੀ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਵਾਰੇ ਦੇ ਭਾਈ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ/ਪੋਹਿਤ/ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਪਹਿਲੀ ਰੋਟੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਫਤਰਾਂ ਤੇ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

ਇਹ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਰਸਮ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਜਾਗਰਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਾ ਕੋਈ ਗੁਰਦੁਵਾਰੇ ਦੇ ਭਾਈ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਪਰਵੀਨ ਹਸਨ

**ਪਰਵੀਨ ਹਸਨ** ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਟਰਾਂਸਪੇਰੈਂਸੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਹਸਨ ਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਹਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

1993 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ, ਹਸਨ ਓਬਰਲਿਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰ-ਇਨ-ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ ਵਜੋਂ ਸੀ। ਹਸਨ ਨੂੰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਅਮੈਰੀਕਨ ਐਲੂਮਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 2005 ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਹਸਨ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂਃ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2011 ਦੇ 'ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨਃ ਵਿਕਾਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ' ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਨੋਟ ਪੇਪਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

2013 ਵਿੱਚ, ਹਸਨ ਨੇ ਅਲਾਲ ਜਾਂ ਦੁਲਾਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਡਾ. ਡੇਵਿਡ ਨਲਿਨ ਉੱਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਬੇਗਮ ਰੋਕੇਆ ਦਿਵਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ "ਸਿਚੁਏਟਿੰਗ ਰੋਕੇਆ" ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਹਸਨ ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਅੰਦੋਲਨ ਖੋਜ ਇਕਾਈ ਦੁਆਰਾ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਮਾਈਗ੍ਰੈਂਟਸ: ਡਰੀਮਜ਼ ਐਂਡ ਰੀਐਲਿਟੀਜ਼ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਅਨੰਨਿਆ ਟੌਪ ਟੈੱਨ ਅਵਾਰਡ (2016) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸਃ ਜਨਤਕ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਃ ਭਾਸ਼ਣ (ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਥਾਨ ਅਤੇ (ਡਿਸਪਲੇਟ ਪਲੇਸਮੈਂਟ) ਦੇ ਇੱਕ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।

ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ, ਹਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਦੁਲ ਆਲਮ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਹਸਨ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਪੇਰੈਂਸੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟਰੱਸਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 22 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਵਕੀਲ ਸੁਲਤਾਨਾ ਕਮਲ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਦਸੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ 15 ਵੀਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਟੂਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।

ਹਸਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਫਰੀਡਮ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਟਰੱਸਟੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਗਲਾਪੀਡੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੇਗਜ਼ਾਦੀ ਮਹਿਮੂਦਾ ਨਾਸਿਰ

**ਬੇਗਜ਼ਾਦੀ ਮਹਿਮੂਦਾ ਨਾਸਿਰ** (16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1929-3 ਨਵੰਬਰ 2015) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1956 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 1993-1996 ਦੌਰਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬੇਗਮ ਰੋਕੇਆ ਪਦਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[3] ਉਸ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਨਾਸਿਰ ਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਬ੍ਰੈਬੋਰਨ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ 1950 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 1956 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 1993 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1976 ਤੋਂ 1986 ਤੱਕ ਜਹਾਂਗੀਰਨਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਮੈਂਬਰ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ 1965 ਤੋਂ 1970 ਤੱਕ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 3 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਸਕੁਏਅਰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਅਨਿੰਦਿਤਾ ਪਾਲ

**ਅਨਿੰਦਿਤਾ ਪਾਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Anindita Paul**; ਜਨਮ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਸਾਮੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਅਨਿੰਦਿਤਾ ਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 1979 ਵਿੱਚ ਗੁਹਾਟੀ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਕਾਂਤੀ ਪਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮਾਲੀ ਪਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਨਿਗਮ ਦੇ ਕੰਟਰੈਕਟ ਅਤੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਉਣਾ 
ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਨਿੰਦਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ '' ਦੁਆਰਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਨਿੰਦਿਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਾਮੀ ਸੰਗੀਤ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾਈ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਸਾਮੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜ਼ੁਬੀਨ ਗਰਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ  (2002) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਅਨਿੰਦਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਮ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੰਗੀਤ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਗਾਨੇ ਕੀ ਆਨੇ* ਅਤੇ ਸੋਨਘਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੀਲ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਤੁਕਾ ਪਟੋਰ ਡੋਰੇ (2011) ਦੇ ਗੀਤ 'ਬਿਫੋਲ ਸੋਕੂਪਾਨਿਰੇ' ਅਤੇ ਮੁਨਿਨ ਬਰੂਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ  (2004) ਦੇ ਗੀਤ "ਕੋਰ ਏਜਕ ਸ਼ੋਪੁਨ ਜੇਨ ਬੋਰੋਸੁਨ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਨਿੰਦਿਤਾ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਪਰ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਪੌਲ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ-ਫਿਲਮ  ਦੇ ਗੀਤ 'ਕੋਰ ਏਜਕ ਸ਼ੋਪੁਨ ਜੇਨ ਬੋਰੋਸੁਨ' ਅਤੇ ਜੇਤੁਕਾ ਪਟੋਰ ਡੋਰੇ ਦੇ ਗੀਤ 'ਬਿਫੋਲ ਸੋਕੂਪਾਨਿਰੇ' ਲਈ।

2004 ਜਯੋਤਿਰੂਪਾ ਮੀਡੀਆ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ 'ਕੋਰ ਏਜਕ ਸ਼ੋਪੁਨ ਜੇਨ ਬੋਰੋਸੁਨ' () 

2005 'ਕੋਰ ਏਜਕ ਸ਼ੋਪੁਨ ਜੇਨ ਬੋਰੋਸੁਨ' () ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਗ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ 

2010 * ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਗ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ (ਜੇਟੁਕਾ ਪੈਟਰ ਡੋਰੇ) 

2014 ਰਾਗ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਗ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ (ਫਿਲਮ)

2015 ਸਟੇਟ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ *ਰਾਗ (ਫ਼ਿਲਮ) ''

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1993 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬੇਗਜ਼ਾਦੀ ਮਹਿਮੂਦਾ ਨਾਸਿਰ ਨੇ 1999 ਤੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਮੂਲ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੇ ਕੁਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮਾਡ਼ੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਨਿਆਂਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ ਨੋਟਿਸ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਅਗਸਤ 2010 ਤੱਕ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਫੈਕਲਟੀ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ।

## ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਨ:

* ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ
* ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ
* ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
* ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਇਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ
* ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਵਰਨੈਂਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ
* ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ
* ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਬੈਚਲਰ
* ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ

## ਉਪ ਕੁਲਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਪਰਵੀਨ ਹਸਨ (ਵਰਤਮਾਨ) 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* http://www.dhakatribune.com/opinion/2018/01/15/barcelona-moving-linux-not-dhaka/
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
ਰਸ਼ੀਦਾ ਹੱਕ ਚੌਧਰੀ

**ਰਸ਼ੀਦਾ ਹੱਕ ਚੌਧਰੀ** (ਜਨਮ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1926, ਮੌਤ ਦੀ ਮਿਤੀ ਅਣਜਾਣ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜੋ 1979 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਰਸ਼ੀਦਾ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1926 ਨੂੰ ਤੇਜ਼ਪੁਰ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਅਲਹਾਜ ਨਸੀਬ ਅਲੀ ਮਜੂਮਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਲਚਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਬ੍ਰੈਬੋਰਨ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਚੌਧਰੀ 1950 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ 1977 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਸਿਲਚਰ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਲਡ਼ੀਆਂ ਸਨ। ਚੌਧਰੀ ਨੇ 1,38,638 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੇ ਨੂਰੁਲ ਹੁੱਡਾ ਨੂੰ 28,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ (ਉਰਸ਼) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 1979 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਸਾਲ 1980 ਵਿੱਚ ਸਿਲਚਰ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲਡ਼ੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੂੰ 46.98% ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਮੋਹਨ ਦੇਵ (52% ਵੋਟਾਂ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਰਸ਼ੀਦਾ ਹੱਕ ਨੇ 28 ਦਸੰਬਰ 1948 ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਮੋਇਨੁਲ ਹੱਕ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਰਿਹਾਨਾ ਬੇਗਮ

**ਰਿਹਾਨਾ ਬੇਗਮ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਰੀਗਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿਕਨ (ਕਢਾਈ) ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1952 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਹਸਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਤੋਂ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਸਿੱਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰਾਫਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਲਈ ਸ਼ਿਲਪ ਗੁਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://indianhandicrafts.org.in/GIS/awardees/list_awardees2003.asp 
* http://www.craftrevival.org/Ahtml/Awards/Shilpguru.htm 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ
ਸੂਜ਼ਨ ਚੋਮਬਾ

**ਸੂਜ਼ਨ ਚੋਮਬਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Susan Chomba**) ਇੱਕ ਕੀਨੀਆ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਲਡ ਰਿਸੋਰਸਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਚੋਮਬਾ ਕਿਰੀਨਯਾਗਾ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਚੋਮਬਾ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਪੇਰੈਂਟ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਚੋਮਬਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮਤਰੇਏ ਚਾਚੇ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਲਾਟ 'ਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੀਨਜ਼ ਉਗਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਈ।

ਜਦੋਂ ਚੋਮਬਾ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੂਰ ਪੱਛਮੀ ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ । ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਭੇਜਣ ਦਾ ਖਰਚਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਚੋਮਬਾ ਸੂਬਾਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਿਰੀਨਯਾਗਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਹਰੇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੋੰਬਾ ਨੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ, ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੋਭੀ ਉਗਾਈ। 

ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੋਮਬਾ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਮੋਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਤ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਐਗਰੋਫੋਰੈਸਟਰੀ ਕਲਾਸ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦਾ ਬੁਲਾਵਾ ਮਿਲਿਆ।

ਚੋਮਬਾ ਐਗਰੋਫੋਰੈਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਰੀਗਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅੱਠ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭੂਮੀ ਬਹਾਲੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਿਸਨੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਘਟੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ।

ਚੋਮਬਾ ਬੈਂਗੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕੋਪਨਹੇਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਫੋਰੈਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡਵਰਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕੋਪਨਹੇਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

2021 ਵਿੱਚ, ਚੋਮਬਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਸਾਧਨ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ "ਜੰਗਲ, ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ" 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਾਈਮੇਟ ਐਕਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰੇਸ ਟੂ ਜ਼ੀਰੋ ਅਤੇ ਰੇਸ ਟੂ ਰੇਸਿਲੈਂਸ ਲਈ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਰਾਜਦੂਤ ਵੀ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਪੀਟਰ ਹੈਨਰੀ ਫੋਰੈਸਟਰੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਵਾਰਡ, ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਬੈਂਗੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
* 2016: 16 ਵੂਮੈਨ ਰੀਸਟੋਰਿੰਗ ਦਾ ਅਰਥ, ਗਲੋਬਲ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਫੋਰਮ
* 2022: ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ 25 ਔਰਤਾਂ, ਗ੍ਰੀਨਬਿਜ਼
* 2023: 100 ਔਰਤਾਂ (ਬੀਬੀਸੀ) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੀ. ਲੀਲਾ

**ਪੋਰਯਥ ਲੀਲਾ** (19 ਮਈ 1934-31 ਅਕਤੂਬਰ 2005) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ, ਕਰਨਾਟਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ, ਤੇਲਗੂ, ਤਮਿਲ, ਕੰਨਡ਼, ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਓਡੀਆ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਮਰਾਠੀ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਸਿੰਘਲੇ ਵੀ। ਲੀਲਾ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਨੇ ਗਨਮਾਨੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ *ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ* ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1948 ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ *ਕੰਗਕਾਨਮ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਲੀਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 1934 ਵਿੱਚ ਚਿਤੂਰ, ਪਲੱਕਡ਼, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਵੀ. ਕੇ. ਕੁੰਜਨਮੇਨਨ ਅਤੇ ਪੋਰਯਾਤ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਅੰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਬੇਟੀਆਂ-ਸ਼ਰਧਾ, ਭਾਨੂਮਤੀ ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਵੀ. ਕੇ. ਕੁੰਜਨਮੇਨਨ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਦੇ ਰਾਮਵਰਮਾ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਲੀਲਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਬਣੀ।

13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ-ਤਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਕੰਨਡ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5,000 ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸਿੰਹਾਲਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਆਪਣੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਛੋਹ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿੱਗਜਾਂ-ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ, ਐੱਮ. ਐੱਲ. ਵਸੰਤਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਡੀ. ਕੇ. ਪੱਟਮੱਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ਮੰਨਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਲੀਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਿਆਹ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੀਲਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਲੀਲਾ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਡਿਫੈਂਸ ਕਲੋਨੀ, ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਮਾਊਂਟ (ਪਰੰਗੀਮਲਾਈ) ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।

## ਵਿਰਾਸਤ, ਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ 
ਉਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਛੋਹ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਚਿਲੰਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਿਯਮਾਨਸਾ ਨੀ ਵੀ ਦਕਸ਼ਿਨਾਮੂਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ 'ਤੇ ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੈਅਲਿੱਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ
{{Blockquote|ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਵੋਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਣਾਇਆ। ” ਉਸਨੇ ਸੁਰੀਲੇ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਸਨ। .}}

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਲੇਡਾ ਹਿਊਗੋ

**ਲੇਡਾ ਫਲੋਰਿਡਾ ਹਿਊਗੋ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Leda Florida Hugo;** ਜਨਮ 4 ਜਨਵਰੀ 1963) ਇੱਕ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕਨ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2010 ਤੋਂ ਉਪ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਹਿਊਗੋ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਜਨਵਰੀ 1963 ਨੂੰ ਨਾਮਪਾ, ਨਾਮਪੁਲਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਬੋ ਡੇਲਗਾਡੋ ਸੂਬੇ ਦੇ ਓਕੂਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਨਾਮਪੁਲਾ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਾਪੁਟੋ ਵਿੱਚ ਐਡੁਆਰਡੋ ਮੋਂਡਲੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, 1986 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਟੈਕਸਾਸ ਏ ਐਂਡ ਐਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਾਲਜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਿਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
1994 ਵਿੱਚ, ਹਿਊਗੋ ਨੇ ਐਗਰੋਨੋਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਐਡੁਆਰਡੋ ਮੋਂਡਲੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2001 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਪੇਂਡੂ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ।

ਹਿਊਗੋ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ ਆਫ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਰਮਾਂਡੋ ਗੁਏਬੂਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਪ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਿਊਗੋ ਫਿਲਿਪ ਨਿਯੂਸੀ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਉੱਚ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਉਪ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਹਿਊਗੋ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਕੁਆ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ (ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਿੱਚ)
ਬੈਟੀ ਕਲੈਪਰ

**ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਲੀ "ਬੈਟੀ" ਕਲੈਪਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Elizabeth Lee "Betty" Klepper;** 1936 – 2018) ਮੈਮਫ਼ਿਸ, ਟੈਨੇਸੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
1954 ਵਿੱਚ ਕਲੈਪਰ ਨੇ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੂਨੀਅਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਤੋਂ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਐਕਸੀਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੋਟਨੀ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੈਮਫ਼ਿਸ ਦੇ ਹਚਿਨਸਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਡਾਕਟੋਰਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਡਿਊਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਔਬਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਾਈਜ਼ੋਟ੍ਰੋਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ-ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਡਾ. ਹਾਵਰਡ ਟੇਲਰ ਦੇ ਨਾਲ 1976 ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਪੇਂਡਲਟਨ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਪਠਾਰ ਸੰਭਾਲ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੋਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ। 1985 ਵਿੱਚ, ਕਲੈਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੋਇਲ ਸਾਇੰਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਚੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੋਨੋਮੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਚੁਣੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੋਨੌਮੀ - ਕ੍ਰੌਪ ਸਾਇੰਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ - ਸੋਇਲ ਸਾਇੰਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅਸਤ ਰੱਖਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਕਾਨ ਵੈਂਗ

**ਕਾਨ ਵੈਂਗ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Kan Wang;** ਜਨਮ 1957) ਇੱਕ ਚੀਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਆਇਓਵਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵੈਂਗ ਨੂੰ "ਐਗਰੋਬੈਕਟੀਰੀਅਮ ਟਿਊਮੇਫੇਸੀਅਨਜ਼" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਅਮੈਰੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਵੈਂਗ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਫੂਡਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਘੈਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਥੀਸਿਸ ਸਲਾਹਕਾਰ ਮਾਰਕ ਵੈਨ ਮੋਂਟੈਗੂ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਵੈਂਗ ਦਸੰਬਰ 1995 ਵਿੱਚ ਆਇਓਵਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਪਲਾਂਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਫੈਸਿਲਿਟੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਕੀਤੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਇਨ ਟ੍ਰੇਵਿਨ, ਫ੍ਰੈਂਕੋਇਸ ਟੋਰਨੀ, ਅਤੇ ਵਿਕਟਰ ਲਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨੈਨੋ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਡੀਐਨਏ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਵੈਂਗ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੇਸੋਪੋਰਸ ਸਿਲਿਕਾ ਨੈਨੋਪਾਰਟਿਕਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਡੀਐਨਏ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੂੰ 2015 ਦੇ ਆਇਓਵਾ ਵੂਮੈਨ ਆਫ਼ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵੈਂਗ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਤੋਂ "ਤਕਨੀਕੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਟ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਰੀ ਪੈਦਾਵਾਰ, ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਨਾਲ ਯੈਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ" ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ, $830,000 ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਇਨ ਵਿਟਰੋ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਤੋਂ 2017 ਦੇ ਫੈਲੋ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵੈਂਗ ਨੂੰ "ਐਗਰੋਬੈਕਟੀਰੀਅਮ ਟਿਊਮੇਫੇਸੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ" ਲਈ ਅਮੈਰੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖੋਜ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ 2020 ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੇਘਾ (ਗਾਇਕਾ)

**ਹਰੀਨੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ,** ਜੋ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਮੇਘਾ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ 1987) ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਪਰ ਤਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਕੰਨਡ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਮੇਘਾ ਇੱਕ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪਾਪਨਾਸਮ ਸਿਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੋਤੀ ਹੈ। ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ, ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੀ। ਉਸ ਨੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਆਗਸਟੀਨ ਪਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੱਛਮੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਤੋਂ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੇਘਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਜੈ ਐਂਟਨੀ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮ *ਨਾਨ ਅਵਨੀਲਾਈ* (2007) ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਲੈਅਰਾਜਾ, ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ, ਹੈਰਿਸ ਜੈਰਾਜ, ਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਵਿਜੈ ਐਂਟੋਨੀ ਅਤੇ ਡੀ. ਇਮਾਨ ਸਮੇਤ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਊਰੋ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਐਨਐਲਪੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜੌਹਨ ਗ੍ਰਿੰਡਰ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਿੱਜੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਐਨਐਲਪੀ ਮਾਡਲਿੰਗ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਐੱਨਐੱਲਪੀ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਨਤਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਆਯੋਜਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵੰਚਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਐੱਨਐੱਲਪੀ ਸੈਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਹ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ **ਮਦਰਾਸ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ** ਦੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਕੰਨਦਾਸਨ ਅਵਾਰਡ-ਅਜੰਤਾ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ
* 2010: ਨਾਮਜ਼ਦ, ਵਿਜੈ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਜਨਤਾ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤ-*ਸਿੰਗਮ* ਤੋਂ "ਸਿੰਘਮ ਸਿੰਘਮ"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਰੀਨਾ ਦਰਦਿਸ

**ਰੀਨਾ ਦਰਦਿਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Rena Dardis;** ਜਨਵਰੀ 1924 - 6 ਜਨਵਰੀ 2017), ਐਨਵਿਲ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਦ ਚਿਲਡਰਨ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਜਨਵਰੀ 1924 ਵਿੱਚ ਕਿਲਕੇਨੀ ਵਿੱਚ ਕੈਥਰੀਨਾ (ਰੇਨਾ) ਡਾਰਡਿਸ ਦਾ ਜਨਮ, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਪੈਟਰਿਕ ਡਾਰਡਿਸ, ਕਿਨੇਗੈਡ, ਕੋ ਵੈਸਟਮੀਥ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਇੰਸਪੈਕਟਰ, ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਟੇਰੇਸਾ ਕੋਨਵੇਲ, ਕਿਲੀਬੇਗਸ, ਕੋ ਡੋਨੇਗਲ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਮਾਰਗਰੇਟ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਡਬਲਿਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਮਰਸਟਾਊਨ ਰੋਡ, ਰੈਥਮਾਈਨਜ਼ ' ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਡਾਰਡਿਸ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਹੋਏ; ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ, ਰੇਚਲ ਅਤੇ ਜੌਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ। ਡਾਰਡਿਸ ਸਪੋਰਟੀ ਸੀ, ਬਰੁਕਫੀਲਡ ਟੈਨਿਸ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਟੈਨਿਸ ਅਤੇ ਮਿਲਟਾਉਨ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਗੋਲਫ ਖੇਡਦਾ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਗਿਨੀਜ਼ ਬਰੂਅਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਉੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਓ'ਕੇਨੇਡੀ ਬ੍ਰਿੰਡਲੇ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟਰ ਬਣ ਗਈ। 1969 ਤੋਂ 1971 ਤੱਕ ਉਹ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕ੍ਰਿਏਟਿਵ ਐਡਵਰਟਾਈਜ਼ਿੰਗ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ।

### ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
1962 ਵਿੱਚ ਦਰਦਿਸ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਐਨਵਿਲ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਸੀਮਸ ਮੈਕਕੋਨਵਿਲ ਅਤੇ ਡੈਨ ਨੋਲਨ ਸਨ। ਐਂਵਿਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਯੁੱਧ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਡਾਰਡਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਡੈਨ ਨੋਲਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੈਸ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਲਈ ਫੰਡਿੰਗ ਲਈ ਲਾਬਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਫਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਚਿਲਡਰਨ ਪ੍ਰੈਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ, 1996 ਵਿੱਚ ਦਰਦਿਸ ਨੂੰ ਚਿਲਡਰਨ ਬੁੱਕਸ ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। 2009 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਮਰਸੀਅਰ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਸਨ।

ਦਰਦਿਸ ਆਪਣੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਦਰਦਿਸ ਦੀ ਮੌਤ 6 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਲੀਸਨ ਪਾਰਕ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਇੰਦਰਾ ਨਾਇਕ

**ਇੰਦਰਾ ਨਾਇਕ** ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਭਜਨ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੂਫੀਵਾਦ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਇੰਦਰਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਰੋਦ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤ ਨਾਟਯ ਗੁਰੂ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਗਾਉਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਸਤਿਆਨਾਰਾਇਣ ਸਿੰਘ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ [ਕੌਣ?] ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਦਿਆਲ ਠਾਕੁਰ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸਵਰਗੀ ਵਿੱਠਲ ਰਾਓ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਐਲਬਮ ਰੀਲੀਜ਼ 
* *ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ*-ਭਜਨ ਐਲਬਮ (1994) 
* *ਝੁਨ ਚਲਾਓ*-ਗੁਜਰਾਤੀ ਸੁਗਮ ਸੰਗੀਤ (1994) 
* ਆਪ ਕੇ ਲਿਏ-ਗ਼ਜ਼ਲ ਐਲਬਮ (1998) 
* ਤਸਵੂਰ-ਗ਼ਜ਼ਲ ਐਲਬਮ (2009) 

## ਹੋਰ 
* ਟੀ. ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਲਈ ਪਲੇਅਬੈਕ-*ਸਾਇਆ*, *ਅਲਾਪ*, *ਫਿਰ ਭੀ ਦਿਲ ਹੈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ*, *ਭਾਬੀ*
* ਐੱਮ. ਡੀ. ਐੱਚ. ਮਸਾਲਾ, ਫਲੇਅਰ ਪੈਨ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ।
* ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਤੋਂ ਗਣ ਕਲਾ ਵਾਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪਲੇਅਬੈਕ-*ਮੈਂ ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਬੰਨਾ ਚਾਹਤੀ ਹਾਂ*
* ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਫਿਲਮ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲਈ ਪਲੇਅਬੈਕ-*ਸੂਰਜ ਕਾ ਪਰਿਵਾਰ*

## ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰੋਹ 
* ਵਿਸ਼ਵ ਉਰਦੂ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ
* ਆਰ. ਏ. ਪੀ. ਏ. ਅਵਾਰਡ, ਮੁੰਬਈ
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
* ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਲਾਨਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਹੈਦਰਾਬਾਦਹੈਦਰਾਬਾਦ
* ਮੀਰਾਬਾਈ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਚਿਤੌਡ਼ਗਡ਼੍ਹ
* ਤਰੱਨਮ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਗੁਡ਼ਗਾਓਂ
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੂਪ ਜਲੋਟਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰੋਹ 
* ਰਹਿਮਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਰਵਿਸ (ਟੋਰਾਂਟੋ, ਕੈਨੇਡਾ) 
* ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਸਮਾਰੋਹ, ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਸ਼ਿਕਾਗੋ) 
* ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ (ਪੁਰਤਗਾਲ) 
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿਵਸ ਸੈਂਟਾ ਫੇ, ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਅਮਰੀਕਾ
* ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮੰਡਲ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਉਤਸਵ (ਲੰਡਨ, ਯੂ. ਕੇ.) 
* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼]
* ਏਸ਼ੀਅਨ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਸ਼ਿਕਾਗੋ) 
* ਅਲੀਗਡ਼੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਲੂਮਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਮਿਸ਼ੀਗਨ) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਊਸ਼ਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਆਈ.ਏ.ਐਸ.)

**ਊਸ਼ਾ ਸ਼ਰਮਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Usha Sharma;** ਜਨਮ 26 ਜੂਨ 1963) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ (ਆਈ.ਏ.ਐਸ.) ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕੁਸ਼ਲ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਾ ਸੀਪੀ ਜੋਸ਼ੀ (ਸਾਬਕਾ ਸਪੀਕਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ) ਦੀ ਭਾਬੀ ਹੈ।

**ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ**

ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 2020 ਤੱਕ ਏਐਸਆਈ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣਾ

ਬਾਪ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਭੋਗ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਬੜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ ਜੋ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਾਉਣ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀ ਪੱਗ ਨੂੰ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹੁਣ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣੀ ਹੈ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਪ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁਆਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮੇ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਜਿਆਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬੜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਹੁਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੂਸਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੱਗਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੱਗ ਵੱਟ ਭਰਾ

ਸਿਰ ਉੱਪਰ 5/6 ਕੁ ਮੀਟਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਮਲਮਲ ਜਾਂ ਵੈਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਪੱਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਪੱਗ ਵੱਟਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਗ ਵੱਟ ਭਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਭਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਇਕ ਪੁਰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਜਿਗਰੀ ਯਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੱਗ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੱਗ ਆਪ ਲੈ ਕੇ ਪੱਗ ਵੱਟ ਭਰਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਗ ਐਂਟ ਭਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਸਮ ਸਮੇਂ ਉਹ ਇਕ ਥਾਲੀ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਜੂਠਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ, ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟੋਂ ਜੰਮੇ ਭਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹੁਣ ਪੱਗ ਵੱਟ ਭਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਜਿਹਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਕੇਸ਼ਰਬਾਈ ਕਸ਼ੀਰਸਾਗਰ

**ਕੇਸ਼ਰਬਾਈ ਕਸ਼ੀਰਸਾਗਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕੇਸਰਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਮਾਰਚ 1930 ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਿਮਗਾਓਂ ਮ੍ਹਾਲੁੰਗੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਕਸ਼ੀਰਸਾਗਰ ਨੂੰ 1962 ਵਿੱਚ ਰਾਜੂਰੀ ਪਿੰਡ (ਬੀਡ) ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਸਮਿਤੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1972 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (ਆਈ. ਐੱਨ. ਸੀ.) ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ ਚੌਸਾਲਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਨਤਕ ਉੱਦਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਕਾਂਗਰਸ (ਆਈ. ਐੱਨ. ਸੀ.) ਨੇ 1980 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬੀਡ਼ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕਸ਼ੀਰਸਾਗਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ 67,503 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ 7ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ 1984 ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਕੇਸ਼ਰਬਾਈ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੋਨਾਜੀਰਾਓ ਕਸ਼ੀਰਸਾਗਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ 8 ਬੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜੈਦੱਤਜੀ ਕਸ਼ੀਰਸਾਗਰ 1990 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਰਕਾਕੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 4 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਨਿਤਿਆਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵਨ

**ਨਿਤਿਆਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵਨ** (ਜਨਮ 25 ਅਗਸਤ 1973), ਜਿਸ ਨੂੰ ਐੱਸ. ਨਿਤਿਆਸ਼ਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਨਿਤਿਆਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਰਚਨਾ, "ਕੰਨੋਡੂ ਕਾਨਬਦੇਲਮ"-ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਜੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਡੈਬਿਊ ਗੀਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਨਿਤਿਆਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰਨ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ, ਡੀ. ਕੇ. ਪੱਟਮਲ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਡ਼ਦਾਦਾ, ਡੀ. ਜੇ. ਜੈਰਾਮਨ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਰਨਾਟਕ ਗਾਇਕ ਸਨ ਜੋ ਅੰਬੀ ਦੀਕਸ਼ਿਥਾਰ, ਪਾਪਨਾਸਮ ਸਿਵਨ, ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਚੇਲੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ *ਮ੍ਰਿਦੰਗਮ* ਵਾਦਕ ਪਾਲਘਾਟ ਮਣੀ ਅਈਅਰ ਸਨ।

ਨਿਤਿਆਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਮ੍ਰਿਦੰਗਵਾਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਪਾਲਘਾਟ ਮਨੀ ਅਈਅਰ ਦਾ ਚੇਲਾ, ਲਗਾਤਾਰ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਤਿਆਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਅਤੇ ਚੇਲੇ ਲਾਵਨੀਆ ਸੁੰਦਰਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਨਿਤਿਆਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵੀ. ਮਹਾਦੇਵਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤਨੁਜਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਤੇਜਸ਼੍ਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ, ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

## ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਿਤਿਆਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਨਤਕ ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 10 ਅਗਸਤ 1987 ਨੂੰ ਯੂਥ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਲਈ 1 ਘੰਟੇ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ, ਜੋ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀ. ਕੇ. ਪੱਟਮਲ, ਡੀ. ਕੇ, ਜੈਰਾਮਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ, ਕੇ. ਵੀ. ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
right|thumb|ਡੀ. ਕੇ. ਪੱਟਮੱਲ (ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ) ਅਤੇ ਨਿਤਿਆਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਕੋਲਾਜ ਫੋਟੋ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ
ਨਿਹਿਰਾ ਜੋਸ਼ੀ

**ਨਿਹਿਰਾ ਜੋਸ਼ੀ** (ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਚੈਲੇਂਜ 2005 ਦੀ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਤਕ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ 5ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਜੋਸ਼ੀ ਇਸਮਾਈਲ ਦਰਬਾਰ ਦੇ "ਯਲਗਾਰ ਹੋ" ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਿਹਿਰਾ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਮਿਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ *ਬੰਟੀ ਔਰ ਬਬਲੀ* ਵਿੱਚ ਸੁਨਿਧੀ ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨਾਲ "ਧਡ਼ਕ ਧਡ਼ਕ", ਫਿਲਮ ਅਲਗ ਦੇ "ਸਬਸੇ ਅਲਗ", ਫਿਲਮ 88 ਐਂਟੋਪ ਹਿੱਲ ਦੇ "ਰਾਤ ਕਹੀਗੀ ਦਸਤਾਨ" ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਲਾਮ-ਏ-ਇਸ਼ਕਃ ਏ ਟ੍ਰਿਬਿਊਟ ਟੂ ਲਵ ਅਤੇ *ਮੈਰੀਗੋਲਡ* ਦੇ "ਤਨ ਮਨ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ *ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ* ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ "ਕਸਮਹ ਸੇ" ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਅਤੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਰੇਡੀਓ ਸਿਟੀ ਥੀਮ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।

'ਸਲਾਮ-ਏ-ਇਸ਼ਕਃ ਏ ਟ੍ਰਿਬਿਊਟ ਟੂ ਲਵ' ਦੀ ਪੂਰੀ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਰਾ ਇਕਲੌਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। "ਮੇਰਾ ਦਿਲ" ਇੱਕ ਸ਼ੂਗਰ-ਕੋਟੇਡ ਪ੍ਰੇਮ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਹਿਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਇਸ਼ਾ ਟਾਕੀਆ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਖੰਨਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਹਿਰਾ ਨੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਕਲਾਸਿਕ "ਬਾਬੀ ਧੀਰੇ ਚਲਣਾ" [ਆਰ ਪਾਰ] ਦੇ ਮੁਡ਼-ਵਿਵਸਥਿਤ [ਰੀਮਿਕਸਡ ਨਹੀਂ] ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।

ਨਿਹਿਰਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ੋਅ, '*ਆਦਾਬ ਅਰਜ਼ ਹੈ*' ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਜੇਤੂ ਸੀ।

ਨਿਹਿਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਬੰਟੀ ਔਰ ਬਬਲੀ*, *ਸਲਾਮ ਇਸ਼ਕ*, *ਮੈਰੀਗੋਲਡ*, *ਕਭੀ ਅਲਵਿਦਾ ਨਾ ਕਹਨਾ* ਅਤੇ ਅਲਗ ਅਤੇ 88 ਐਂਟੀਪ ਹਿੱਲ ਉੱਤੇ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਵੋਕਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਨਿਹਿਰਾ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਲਟੀਰ, ਅਮਹੀ ਸਤਪੁਤੇ ਅਤੇ *ਤੁਲਾ ਸ਼ਿਕਵੀਨ ਚਾਂਗਲਾ ਢਾਡਾ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮਰਾਠੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਫਿਲਮ ਲੰਡਾਂਚਾ ਨਵਰਾ ਹੈ।

ਟੀ. ਵੀ. ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੀ. ਟੀ. ਵੀ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਲਈ *ਕਸਮਹ ਸੇ* ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਅਤੇ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਵੋਕਲ ਗਾਇਆ।

## ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ

ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡੋਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹਵਾ ਵਿਚ ਉਡਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, **ਪਤੰਗ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੀ ਡੋਰ ਆਮ ਡੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਮਜਬੂਤ ਡੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਡੋਰ ਉੱਪਰ ਸਰੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੱਚ ਦਾ ਚੂਰਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਰਖੜੀ ਉੱਪਰ ਲਪੇਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਬਹੁਤੀ ਮੀਹਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਿਹਲ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸਮ ਨੌਜੁਆਨ ਪਤੰਗ ਆਮ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਪਤੰਗ ਦੀ ਡੋਰ ਨਾਲ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਪਤੰਗ ਦੀ ਡੋਰ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਤੰਗ ਦਾ ਪੇਚਾ ਪਾਉਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ ਇਕ ਖੇਡ, ਇਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪਤੰਗ ਦੀ ਡੋਰ ਨਾਲ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਪਤੰਗ ਦੀ ਡੋਰ ਕੱਟਣ ਨੂੰ ਪੇਚਾ ਪਾਉਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਤੰਗ ਕੱਟਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਿਹਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਤੰਗ ਲੋਕ ਆਮ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬੰਸਤ ਪੰਚੁੰਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪਤੰਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ। ਸਾਲ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਦੀ ਸਮਾਧ ’ਤੇ ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੋਰ-ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਐਨੀ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਕੋਈ ਹੀ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੀ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ, ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜ਼ਰੂਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਹੁਤੇ ਪਤੰਗ ਉਡਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸੁਨਿਹਰੀ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਦੀ ਸਮਾਧ ਤੇ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਤੋਂ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੁੰਡੇ ਸਾਰੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚੋਂ ਵਿਹਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪਤੰਗ ਉਡਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਪਤੰਗ ਉਡਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ
ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾ

ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੰਜ ਅੰਗ ਮੂੰਹ, ਦੋ ਹੱਥ ਤੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ **ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਸਰੀਰ ਢਿੱਲਾ ਹੋਵੇ। ਜਾਂ ਕਈ ਵੇਰ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਵੀ ਲੋਕ ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵੇਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖ ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪਾਠ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨੇ ਨੂੰ ਹੀ ਪੂਰਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

#### ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ— 
# ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ।
# ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ।
# ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ।
# ਹਵਾ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ।
# ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਧੁੱਪ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ।

ਹੁਣ ਲੋਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਜਾਂ ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ ਹੀ ਕੰਮ ਸਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਪਰਨਾਲਾ ਇਸ਼ਨਾਨ

ਕੋਠੇ ਉੱਪਰਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਬਣੀ ਮੋਰੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਅੱਗੇ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਟੀਨ ਜਾਂ ਰਬੜ ਦੀ ਨਾਲੀ ਲਾਈ ਜਾਵੇ, ਪਰਨਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ਼ਨਾਨ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰਨਾਲਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਉਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਉਣ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੀਂਹ ਸਮੇਂ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਪਰਨਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਉਣ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਮੀਂਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੀਂਹ ਵਿਚ ਭਿੱਜਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਜਿਆਦਾ ਖੱਤਰੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤਰਕ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਰਸਮ ਬਿਲਕੁਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਪੱਲਾ ਝਾੜ

ਪੱਲਾ, ਪੱਲੂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਝੋਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੱਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਝਾੜ, ਝਾੜਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਲਾ ਝਾੜ ਉਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ‘ਹਲ ਪੂਜੀ’ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿਚ ‘ਡਲੀਆ ਝਾੜ’ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਹਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬੀਜ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਪੱਲੇ/ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਬੀਜ ਵਾਲਾ ਪੱਲਾ ਝਾੜ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਬੀਜ ਬਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਬੀਜ ਦਾ ਆਟਾ ਪੀਹ ਕੇ ਰੋਟ ਬਣਾ ਕੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵੰਡ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਬਿਜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਰਦੇ ਸਨ। ਹਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਹੁਣ ਪੱਲਾ ਝਾੜ ਦੀ ਰਸਮ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਪੱਲਾ ਪਾਉਣਾ-ਪੱਲਾ ਛਡਾਉਣਾ

ਪੱਲਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਲਏ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਰਥ ਹਨ।“ਪੱਲਾ ਪਾਉਣਾ” ਮਰਗ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਹ ਰਸਮ ਹੈ ਜਦ ਇਸਤਰੀਆਂ ਘੁੰਡ ਕੱਢ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੀ ਦੇ ਗਲ੍ਹੇ ਲੱਗ ਕੇ ਰੋਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੈਣ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।“ਪੱਲਾ ਛੁਡਾਉਣਾ” ਮਰਗ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਹ ਰਸਮ ਹੈ ਜਦ ਪੱਲਾ ਪਾਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲੇ ਪਾਈਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਘੁੰਡ ਕੱਢਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ।ਹੁਣ ਘੁੰਡ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦਾ।ਹੁਣ ਪੱਲਾ ਪਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੱਲਾ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪਲੰਘੇ ਬਿਠਾਉਣਾ

ਪਲੰਘ ਬੜੇ ਮੰਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨੁਮਾਰ ਜਾਂ ਸੂਤ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵਹੁਟੀ ਲੈਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਲੀਆਂ ਆਪਣੇ ਜੀਜੇ ਨੂੰ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਠਿੱਠ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਜਲੂਸ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਲੰਘੇ ਬਿਠਾਉਣਾ ਵੀ ਜੀਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਚ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਢੰਗ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੰਜੇ ਦੀ ਚੁਗਾਠ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਤਾਣਾ ਪੇਟਾ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਉੱਪਰ ਕਪੜਾ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੂਤ ਦੇ ਬੁਣੇ ਮੰਜੇ ਉੱਪਰ ਕੱਪੜਾ ਸਿਉਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਉੱਪਰ ਬਿਸਤਰਾ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਿਸਤਰੇ ਦੀ ਵਿਛਾਈ ਲੰਮੇ ਚੌੜੇ ਅਰਜ ਦੀ ਵਿਛਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਮੰਜੇ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।ਮੰਜੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੇਰੀ ਦੀ ਸੂਲਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਤਾਂ ਚੁਸਤ, ਚਲਾਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਮੰਜੇ ਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਦੀ ਦਾਬ ਨਾਲ ਮੰਜੇ ਨੂੰ ਚੈਕ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਫੇਰ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿਗਣ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਹੜੇ ਭੋਲੇ ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਲੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਪਰਪੰਚ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਧੜਮ ਕਰਕੇ ਸੂਲਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਪਰ ਆ ਡਿਗਦੇ ਸਨ। ਜੀਜਾ ਕਚੀਚੀਆਂ ਵੱਟਦਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੀ ਸਾਲੀਆਂ ਦੀ ਪਲੰਘੇ ਬਿਠਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਰਾਰਤ/ਚਹੇੜ।

ਹੁਣ ਪਲੰਘੇ ਬਿਠਾਉਣ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ/ਮਸ਼ਕਰੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਵੀ. ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ

**ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਸਾਮਰਾਜੂ** (20 ਅਗਸਤ 1947-16 ਜੁਲਾਈ 2015) ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਵਿਸਾਮਰਾਜੂ ਰੰਗਾਸਾਈ ਅਤੇ ਰਤਨਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਘੰਟਾਸਾਲਾ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਹਲਕਾ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਆ।

ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਗੀਤ 1972 ਵਿੱਚ *ਵਿਚਿਤਰ ਬੰਧਮ* ਵਿੱਚ "ਵਾਯਸੇ ਓਕਾ ਪੂਲਾਥੋਟਾ" ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ 5000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਐੱਨ. ਟੀ. ਆਰ., ਏ. ਐੱਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

ਸੰਨ 1976 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਯੋਤੀ ਖੰਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜੋ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੋਡ਼ੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਲੇਖਾ ਅਤੇ ਸਾਈ ਕਿਰਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ '*ਨੁਵਵੇ ਕਾਵਲੀ* "ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਇੱਕ ਗਾਣਾ ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

## ਮੌਤ 
ਉਹ 16 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੀਡ਼ਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਜਾਰਾ ਹਿਲਸ ਓਮੇਗਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 67 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਸਾਈ ਕਿਰਨ ਅਤੇ ਧੀ ਲੇਖਾ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਭਾਸਵਤੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ

**ਭਾਸਵਤੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ** ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਟਨਾ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਗਸਤ 1973 ਨੂੰ ਮਾਲਦਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਲਦਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਮਲੇਂਦੁ ਚੈਟਰਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰੇਖਾ ਚੈਟਰਜੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਮਾਲਦਾ ਤੋਂ 10ਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਲਦਾ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਤਾਲਿਮ ਗੁਰੂ ਮਹਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਤੋਂ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

### ਬਿਹਾਰ 
* ਸੰਗੀਤ ਬਿਹਾਨ (ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ) ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
* ਮਾਤਰੀਓਧਨੋਦਨ ਆਸ਼ਰਮ, ਪਟਨਾ
* ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਾਊਸ, ਪਟਨਾ
* ਪਟਨਾ, ਰਾਜ ਭਵਨ ਪਟਨਾ
* ਮਗਧ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਨਾ ਆਦਿ।

### ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ 
* ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ, ਬੋਲਪੁਰ
* ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਿਟੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ
* ਚੰਦਰਨਗਰ ਜਾਂ ਚੰਦਨਨਗਰ

### ਉਡ਼ੀਸਾ 
* ਸਿਵਿਕ ਸੈਂਟਰ, ਰਾਉਰਕੇਲਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਰਿਚਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਗਾਇਕਾ)

[thumb|ਸ਼ਰਮਾ [ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਰਂਗ 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।]]
**ਰਿਚਾ ਸ਼ਰਮਾ** (ਜਨਮ 29 ਅਗਸਤ 1974) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਸੰਨ 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਟਰੈਕ, *ਬਿਦਾਈ* ਗੀਤ ਗਾਇਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੰਡਿਤ ਆਸਕਰਨ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ, ਰਿਚਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਹੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਰਿਚਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਸੰਗੀਤ ਰਿਚਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਿਚਾ 1994 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਮੱਖਣ ਹੋਵੇ, ਕਵਰ ਸੰਸਕਰਣ ਅਤੇ ਭਜਨ ਗਾਏ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਸਾਵਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ *ਸਲਮਾ ਪੇ ਦਿਲ ਆ ਗਯਾ* ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਆਈਆਂ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਤਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਲਈ ਗਾਇਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੱਟ ਗੀਤ ਆਏ, *ਜ਼ੁਬੇਦਾ*, ਸਾਥੀਆ (ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ) *ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ* (ਅਨੂ ਮਲਿਕ *ਖਾਕੀ* (ਰਾਮ ਸੰਪਤ) ਤਰਕੀਬ (ਗੀਤ "ਦੁਪੱਟੇ ਕਾ ਪਾਲੂ" *ਬਾਗਬਾਨ* (ਆਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਸੋਚ ਲਈ ਸਿਰਲੇਖ ਗੀਤ) ਜਤਿਨ-ਲਲਿਤ ਲਈ "ਨਿਕਲ ਚਲੀ ਬੇ" ਰੁ*ਤਾਰਕੀਬ*, *ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ* (ਸ਼ੰਕਰ-ਅਹਿਸਾਨ-ਲੋਇ ਗੰਗਜਲ ਲਈ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਦਾ ਸਦ ਸੰ*ਸਾਵਰੀਆ*) (ਸੰਦੇਸ਼ ਸ਼ੰਦਿਲਿਆਃ ਪੌਪਕੋਰਨ ਖਾਓ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਓ (ਵਿਸਾਲ-ਸ਼ੇਖਰ ਸਾਂਵਰੀਆ (ਮੋਂਟੀ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ) (ਵਿਸ਼ਾਲ-ਵਿਕਰੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜੰਤੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ) ।

ਬਹੁਪੱਖੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਐਲਬਮਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। *ਨੀ ਮੈਂ ਯਾਰ ਨੂੰ ਸਜਦਾ ਕਰਦੀ*, *ਪੀਆ* ਅਤੇ ਵਿੰਡਸ ਆਫ਼ ਰਾਜਸਥਾਨ (ਟਾਈਮਜ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਲਈ 2004 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ) ਵਰਗੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਨੇ ਰਿਚਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਮਾਰਚ 2011 ਵਿੱਚ, ਰਿਚਾ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਾਬਾ ਮੰਦਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇਗਾਮਾ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਈਬਾਬਾ ਭਗਤੀ ਐਲਬਮ *ਸਾਈ ਕੀ ਤਸਵੀਰ* ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੇ 2007 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿੰਧੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਪਿਆਰ ਕਰੇ ਦਿਸ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ

ਆਏ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੀ ਜੋ ਟਹਿਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਡੀ ਰੋਜ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਸ਼ਬਦ ਜੁਆਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਪੈਸਾ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਲਾਲਚ ਤਾਂ ਹੈ ਈ ਨੀ ਸੀ। ਪਰ ਪਿਆਰ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਪਿਆਰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਿਹਲ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ| ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਵਿਅਕਤੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ ਮਨੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ/ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਲਾਲਚ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ/ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧਾ ਲਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਗਦੀਗੇੜ ਵਿਚ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤਣਾਓ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਤਣਾਓ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ ਮਨੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਸਗੋਂ ਗੱਲ ਪਿਆ ਢੋਲ ਵਜਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਡੰਗ ਟਪਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਬਹਾਨੇ ਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਖ਼ਾਤਰ ਲੋਕਾਂ/ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅੱਜ ਪੈਸਾ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਨਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਵੀ ਹੁਣ ਗੌਂ ਦੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼