open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜਪਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ

ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਤਾਕਤ ਸੀ ਜੋ 3 ਜਨਵਰੀ 1868 ਨੂੰ ਮੇਈਜੀ ਮੁੜ-ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 3 ਮਈ 1947 ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਮਗਰੋਂ ਜਪਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਮਰਾਜ
ਫ਼ਾਦੁਤਸ

**ਫ਼ਾਦੁਤਸ** ਜਾਂ **ਵਾਦੁਜ਼** ( ਜਾਂ ) ਲੀਖਟਨਸ਼ਟਾਈਨ ਰਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਰਾਈਨ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 5,100 ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਗਿਰਜਾ ਫ਼ਾਦੁਤਸ ਦੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਲਾਟ ਪਾਦਰੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।

ਭਾਵੇਂ ਫ਼ਾਦੁਤਸ ਇਸ ਰਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗਰ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਗੁਆਂਢੀ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਇਸ ਨਾਲੋ਼ਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਖਟਨਸ਼ਟਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੁਦਾਪੈਸਤ

**ਬੁਦਾਪੈਸਤ** (,  ਜਾਂ ; ) ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੱਧ-ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਵਪਾਰਕ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 17.4 ਲੱਖ ਹੈ, ਜੋ 1989 ਦੇ ਅੰਕੜੇ 21 ਲੱਖ ਤੋਂ ਘਟ ਗਈ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਪਨਗਰਵਾਦ ਹੈ। ਬੁਦਾਪੈਸਤ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ 33 ਲੱਖ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 525 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
**ਮੁੱਢਲਾ ਇਤਿਹਾਸ**

ਬੁਦਾਪੈਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸੈੱਲਟਸ ਨੇ 1 ਈ. ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰੋਮਨਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੇ ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ, ਐਂਫੀਥਿਟਰਾਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਘਰ ਅਤੇ ਗਰਮ ਫਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਰੋਮਨ ਸ਼ਹਿਰ ਅਕੁਨਿਕਮ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਰੋਮਨ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਬੋਤਮ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਖੁੱਲੇ ਭਾਗ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਿਸ਼ਿਨਊ

**ਕਿਸ਼ਿਨਊ** (ਰੋਮਾਨੀਆਈ: , ; ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਕਿਸ਼ੀਨੇਵ**,  ਤੋਂ) ਮੋਲਦੋਵਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦ੍ਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਬਿਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2012 ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ਼ ਇਸ ਦੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 6,67,600 ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 7,94,800 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਲਦੋਵਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਿਧਾਰਥ ਮਲਹੋਤਰਾ

**ਸਿਧਾਰਥ ਮਲਹੋਤਰਾ** (; ਜਨਮ 16 ਜਨਵਰੀ 1985) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ, ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਦੀ ਫਿਲਮ ਸਟੂਡੈਂਟ ਆਫ ਦ ਯਰ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊਟ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਇੱਕ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਿਆ।

## ਪੇਸ਼ਾ 
### ਮਾਡਲਿੰਗ 
ਉਸਦੇ ਕਾਲਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ​​ਰੈਂਪ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਐਨ.ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ, ਕਲਰ ਪਲਸ ਅਤੇ ਪੈਂਟਾਲੂਨਸ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤਾ। ਡੀਸਾਈਨਕਾਰਾਂ ਮਨੀਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ ਅਤੇ ਰੋਹਿਤ ਬਾਲ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੈਂਪ ’ਤੇ ਚੱਲ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਰਿਸ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤਾ। ਮਲਹੋਤਰਾ ਰੋਬੈਰਤੋ ਕਵੱਲੀ ਦੀਆਂ ਐਡਵੇਰਤਾਈਸਮੈਂਟ ਕੈਮਪੇਨਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਮੈਗਜੀਨ ਰੇਡਬੁੱਕ (RedBook), ਗਲੇਦਰੇਗਸ (Gladrags) ਅਤੇ ਮੈਨਸ ਹੇਲਥ (Men’s Health) ਦੇ ਕਵਰ ਪੇਜ ’ਤੇ ਸੀ।

### ਡੈਬਿਊਟ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਕਥਰੂ (2012) 
 ਅਤੇ ਆਲੀਆ ਭੱਟ ਦੇ ਨਾਲ]]
2012 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਧਾਰਥ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਵਰੂਣ ਧਵਨ ਅਤੇ ਆਲੀਆ ਭੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇ ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਦੀ ਫਿਲਮ ਸਟੂਡੈਂਟ ਆਫ ਦ ਯਰ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊਟ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਨਾਕਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਤਰਾਂ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ: "ਦੋਨੋਂ ਸਿੱਧਾਰਥ ਅਤੇ ਵਰੂਣ ਬਹੁਤੀ ਗੁਣਵੰਤ ਹਨ, ਬਹੁਤੀ ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੈਦਾ, ਆਕਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਸਤ, ਪੱਤਾ ਨਹੀਂ ਕੌਣ ਬਿਹਤਰ, ਸਿੱਧਾਰਥ ਜਾਂ ਵਰੂਣ? ਦੋਨੋਂ ਉਸਦੇ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲਗਤੇ ਹਨ, ਦੋਨੋਂ ਉਸਦੇ ਪਾਠ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰੂਣ ਇੱਕ ਗੁਣਵੰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ, ਸਿੱਧਾਰਥ, ਵਰੂਣ ਅਤੇ ਆਲੀਆ, ਇੱਥੇ ਰਹਾਂਗੇ!".

ਹੁਣ, ਮਲਹੋਤਰਾ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਬਾਲਾਜੀ ਮੋਸ਼ੀਨ ਪਿਕਚਰਸ ਲਈ ਕੱਮ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਮਲਹੋਤਰਾ ਪਰੀਨੀਤੀ ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਟਕ ਫਿਲਮ ਹਸੀ ਤੋ ਫਾਸੀ ਵਿੱਚ ਕਰਾਂਗਾ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰੈਫੀ 
## ਪੁਰਸਕਾਰ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ‏‎
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਫ਼ਸਲ

ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਦੀ ਫਸਲ]]
**ਫ਼ਸਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Crop**) ਕਿਸੇ ਸਮਾਂ-ਚੱਕਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਾਲਤੂ ਪਸੂਆਂ ਦੇ ਉਪਭੋਗ ਲਈ ਉਗਾ ਕੇ ਕੱਟੀ ਜਾਂ ਤੋੜੀ ਵਾਲੀ  ਬਨਸਪਤੀ, ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਸਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ: ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ, ਇਹ ਤਦ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦਾਣੇ ਪੱਕ ਕੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਉਗ ਰਹੇ ਕਣਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਅੰਬ ਦੀ ਫਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਾਗ ਦੇ ਦਰਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਬ ਪੱਕਣ ਲਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ, ਬਿਨਾਂ ਦਰਖਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨਕਰਮ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰਬੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਖਰੀਫ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮਕਾਮੀ ਮੌਸਮ, ਧਰਤੀ, ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜਲ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫਸਲਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਰਬੀ ਦੀ ਫਸਲ
*ਖਰੀਫ ਦੀ ਫਸਲ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਸਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸਕੋਪੀਏ

**ਸਕੋਪੀਏ** (, ) ਮਕਦੂਨੀਆ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ ਅਬਾਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਮਨ ਸਾਕਾ ਮੌਕੇ ਸਕੂਪੀ ਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਕਦੂਨੀਆ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਾਰਾਯੇਵੋ

**ਸਾਰਯੇਵੋ** (ਸਿਰੀਲਿਕ: Сарајево) () ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵਿਨਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਬਾਦੀ ੩੨੧,੦੦੦ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵਿਨਾ ਸੰਘ ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਾਯੇਵੋ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ੪੬੯,੪੦੦ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬੋਸਨੀਆ ਦੀ ਦਿਨਾਰੀ ਐਲਪ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਲੀ ਸਾਰਾਯੇਵੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਯਾਕਾ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਬਾਲਕਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਜਨਅੰਕੜੇ 
right|thumb|ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਸਾਰਜਯੇਵੋ

right|thumb|Ethnic structure of Sarajevo by settlements 1991
right|thumb|Ethnic structure of Sarajevo by settlements 2013

## ਮੌਸਮ 
## ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਰਾਯੇਵੋ ਗੈਲਰੀ 

File:Image from page 71 of "Durch Bosnien und die Herzegovina kreuz und quer; Wanderungen" (1897) (14594888440).jpg|Sarajevo in 1897
File:Sarajevo Historic View.jpg|Sarajevo 1900.
File:Sarajevo Tram (1901).png|Sarajevo Tram in 1901
File:Sarajevo market 1914.png|Sarajevo market (in 1914)
File:1914 Miljacka Sarajevo.png|Miljacka River Sarajevo in 1914
File:Ferenc Ferdinánd emlékmű.jpg|Memorial of Franz Ferdinand

## ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਰਾਯੇਵੋ ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀ|Sarajevo City Center
ਤਸਵੀਰ:Hotel Europe Sarajevo.jpg|Hotel Europe next to medieval ruins
ਤਸਵੀ|UNITIC twin towers

## ਸਾਰਾਯੇਵੋ (1992 ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਲਈ ਤੋਹਫ਼ੇ ਅਤੇ ਦਾਨ 

King Fahd Mosque Sarajevo (1).JPG|King Fahd Mosque, was financed by Saudi Arabia as the largest mosque in Balkans.
Istiqlal Mosque, Otoka, Sarajevo.jpg|Istiqlal Mosque, was a gift from Indonesian people and government.
Most malezijsko-bosanskohercegovačkog prijateljstva, Sarajevo juni 2010.JPG|Malaysian-Bosnian Friendship Bridge, Čengić Vila.

## ਸਾਰਾਯੇਵੋ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ 

File:Hum Hill (Brdo Hum).JPG|Hum Hill to North-NW
File:View towards Koševo Stadium, Sarajevo.JPG|Inter-valley headlands (capes) to Northeast
File:Sarajevo Trebević.JPG|Mount Trebević to Southeast
File:Mount Bjelašnica (snowy peaks).JPG|Mount Bjelašnica (snow peaks) to Southwest
File:Mount Igman.JPG|Mount Igman (foreground) to Southwest

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵਿਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ, ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ

**ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ** ਜਾਂ **ਸੇਂਟ ਜਾਰਜਜ਼** ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਟੋਏ ਦੇ ਪਹਾੜੀ-ਪਾਸੇ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਨਾਲ੍ਹ ਵਰਗੀ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦੋਹਿਰਾ ਛੰਦ

ਦੋਹਿਰਾ ਇੱਕ ਮਾਤ੍ਰਿਕ ਛੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਤੁਕ ਵਿੱਚ 24 ਮਾਤਰਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਤੁਕ ਦੇ ਬਿਸਰਾਮ 13+11 ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਪਹਿਲਾ ਬਿਸਰਾਮ 13 ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 11 ਉੱਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਕ ਦੇ ਅਖੀਰ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਲਘੂ ਇਕੱਠਾ ਹੀ ਆਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ

## ਉਦਾਹਰਨ

"ਦੀਨ ਦਰਦ ਦੁਖ ਭੰਜਨਾ, ਘਟ ਘਟ ਨਾਥ ਅਨਾਥ। 
 ਸਰਨ ਤੁਮਾਰੀ ਆਇਓ, ਨਾਨਕ ਕੇ ਪ੍ਰਭ ਸਾਥ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਕਰਨ
ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀਨਾ

**ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀਨਾ**, ਜਾਂ **ਪ੍ਰਿਸਤੀਨਾ**  ਅਤੇ **ਪ੍ਰਿਸ਼ਟੀਨਾ** ( ; ), ਕੋਸੋਵੋ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀਨਾ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਸੋਵੋ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਲਿਊਬਲਿਆਨਾ

**ਲਿਊਬਲਿਆਨਾ** (; —; , ,  ਜਾਂ *Aemona*) ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਲਿਊਬਲਿਆਨਾ ਹੌਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਊਬਲਿਆਨਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਲਗਭਗ 280,000 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੋਰਟ ਵਿਲਾ

**ਪੋਰਟ ਵਿਲਾ**  ਵਨੁਆਤੂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਆਖ਼ਰੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ (2009) ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 44,040 ਸੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਨਤੀਜੇ (1999 ਵਿੱਚ 29,356) ਨਾਲ਼ੋਂ 50% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 18.8% ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਨੁਆਤੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਮ ਮੀਨਾਰ

**ਜਮ ਮੀਨਾਰ** ਜੋ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਦਾ ਜਠੇਰਾ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਮਾਰਕ ਐਲਾਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਬਣਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਸਲ੍ਹਾਬ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਜਮ ਮੀਨਾਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਤ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 2400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤਕ ਜਾਂਦੇ ਬੰਜਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਹਰੀਰੁਦ ਕੰਢੇ ਸੁਲਤਾਨ ਗਿਆਸੂਦੀਨ (1113-1203) ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਪੱਕੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਸ ਮੀਨਾਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 65 ਮੀਟਰ ਜਾਂ 200 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਮੀਨਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਭਾਵੇਂ ਅੱਠਕੋਣੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਉੱਪਰਲੀ ਉਸਾਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਵਧਦਿਆਂ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਲ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਲਾਲਟੈਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਕਰਦਾਰ ਪੌੜੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧੁਰੇ ਜਾਂ ਲੱਠ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਛੱਜੇ ਅਤੇ ਬਾਲਕੋਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਐਬਕ ਨੇ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਜਮ ਮੀਨਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਲਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਵੱਧ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲਾ ਮੀਨਾਰ ਉਸਾਰਨਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਐਬਕ ਦੇ ਮਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਮ ਮੀਨਾਰ ਤੋਂ ਸੱਤ ਮੀਟਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਐਬਕ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
## ਅਨੋਖੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਜਮ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਲਾਤਮਿਕ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮੀ ਭਵਨ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਟਾਂ ਨੂੰ ਜਟਿਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿਣ ਕੇ ਬਣਾਏ ਰੇਖਾ-ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਫੁੱਲ-ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਹੁਰੂਪਤਾ ਭਰੇ ਹਨ। ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਰੋਗਨ ਦਾ ਚਮਕੀਲਾ ਕੰਮ ਫਿਰੋਜ਼ੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾ-ਗਣਿਤ ਨਮੂਨੇ, ਕੂਫੀ (ਮੂਲ ਅਰਬੀ ਵਰਣਮਾਲਾ) ਸੁਲੇਖ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
## ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਮੀਨਾਰ
11ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਮੱਧ-ਏਸ਼ੀਆ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 60 ਮੀਨਾਰ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਜਮ ਮੀਨਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਫ਼ਤਿਹ ਬੁਰਜ’ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਤਿਹ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਪੁਰਾਤਤਵ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਰਾਤਤਵ ਖੋਜ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗੀ ਵਸੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮੰਗੋਲ ਧਾੜਵੀ ਚੰਗੇਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਮਾਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ
ਪਾਲੀਕਰ

**ਪਾਲੀਕਰ** ਜਾਂ **ਪਾਲੀਕੀਰ** () ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 1989 ਦੀ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕੋਲੋਨੀਆ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣੀ, ਜੋ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਬਸਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 4,645 ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੋਨਪੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਕੇਹਸ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* http://www.fsmlaw.org/fsm/code/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੋਰਤ-ਓ-ਪ੍ਰੈਂਸ

ਅਤੇ ਪੁਏਰਤੋ ਰੀਕੋ ਦਾ 1639 ਦੇ ਨੇੜ-ਤੇੜਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਕਸ਼ਾ]]

**ਪੋਰਤ-ਓ-ਪ੍ਰੈਂਸ** (; ; ਹੈਤੀਆਈ ਕ੍ਰਿਓਲ: *Pòtoprens*; ) ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਦੇਸ਼ ਹੈਤੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2003 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 704,776 ਸੀ ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 897,859 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਤੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਹੋਨੀਆਰਾ

**ਹੋਨੀਆਰਾ** ਸੋਲੋਮਨ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਆਦਾਲਕਨਾਲ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉਤਲੇ ਸੂਬਾਈ ਨਗਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ੨੦੦੯ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ੬੪,੬੦੯ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੋਨੀਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ-ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਪੁਆਇੰਟ ਕਰੂਜ਼ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਕੁਮ ਸ਼ਾਹ-ਰਾਹ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਲੋਮਨ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਫ਼ੁਨਾਫ਼ੁਤੀ

**ਫ਼ੁਨਾਫ਼ੁਤੀ** ਇੱਕ ਮੂੰਗਾ-ਚਟਾਨ ਹੈ ਜੋ ਤੁਵਾਲੂ ਦੇ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 2002 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 4,492 ਸੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਮੂੰਗਾ-ਚਟਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੋਟਾ ਹੈ ਜੋ 20 ਤੋਂ 400 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ 18 ਕਿ.ਮੀ. ਲੰਮੇ ਅਤੇ 14 ਕਿ.ਮੀ. ਚੌੜੀ ਖਾਰੀ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 275 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਤੁਵਾਲੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਰੀ ਝੀਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਵਾਲੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ

**ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ**, ਨੀਲ ਨਦੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਕੰਡੇ ਕੇਂਦਰਤ ਪੂਰਵ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਆਧੁਨਿਕ ਦੇਸ਼ ਮਿਸਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਭਿਅਤਾ 3150 ਈ०ਪੂ० ਦੇ ਆਸ-ਕੋਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਰੋ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਊਪਰੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਏਕੀਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਹਿਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਅਗਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਥਿਤ "ਰਾਜਾਂ" ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਤੋਂ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਡੋਲਤਾ ਦੇ ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਨਵੇਂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਮੰਦ ਪਤਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਿੱਛਲਾ ਅੱਧ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿਸਰ ਉੱਤੇ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਫਤਹਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਫੈਰੋ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 31 ਈ०ਪੂ० ਵਿੱਚ ਤਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਮਿਸਰ ਉੱਤੇ ਫਤਹਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬਣਾ ਲਿਆ।

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ, ਨੀਲ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਪਰੀਸਥਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਢਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਭੋਰਾਕੁ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਉਪਜਾਊ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ, ਉਂਮੀਦ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੋੜ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਫਸਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਇਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਦੋਹਨ, ਇੱਕ ਸਵਤੰਤਰ ਲਿਖਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਸਾਮੂਹਕ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਨੇ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਔਜਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਆਜੋਜਿਤ ਕਰਣਾ ਸੰਭਰਾਂਤ ਲੇਖਕਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਫੈਰੋ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉਪਲੱਬਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਉਤਖਨਨ, ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਜਿਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲਕਾਯ ਪਿਰਾਮਿਡ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਓਬਲਸਕ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ; ਗਣਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਕਾਰਗਰ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਤਕਨੀਕ, ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਆਤ ਪੋਤ, ਮਿਸਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਵਿਰਾਸਤ ਛੱਡੀ। ਇਸਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਗੀਰੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅਪਨਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੂੱਜੇ ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੰਡਰਾਂ ਨੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਨਮਾਨ ਨੇ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਮਿਸਰ ਸਭਿਅਤਾ ਕੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੜਤਾਲ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪੇਲਯੋਲਿਥਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਖੁਸਕ ਜਲਵਾਯੂ ਤੇਜੀ ਤੋਂ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸਕ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਨੀਲ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਕੰਡੇ-ਕੰਡੇ ਬਸਨੇ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਰੀਬ 120 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਲੀਸਟੋਸੀਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਖਾਨਾਬਦੋਸ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਦੋਂ ਨੀਲ ਨਦੀ ਮਿਸਰ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨੀਲ ਨਦੀ ਦੇ ਉਪਜਾਊ ਹੜ੍ਹ ਮੈਦਾਨ ਨੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਵੱਸੀ ਹੋਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਪਰਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ, ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਧਾਰ ਬਣਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਅਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪੂਰਵ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਰੀਕੀ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਵ ਸਾਮਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ
ਪ੍ਰਾਈਆ

**ਪ੍ਰਾਈਆ** (, ਭਾਵ "ਬੀਚ", ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਕੇਪ ਵਰਡੀ ਕ੍ਰਿਓਲ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ), ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚਲੇ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਕੇਪ ਵਰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਤਾਵੇਂਤੋ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਵਿਚਲੇ ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਦਾ ਬੇੜੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ *ਪਲੈਟੋ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਪ ਵਰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੰਜੁਲ

**ਬੰਜੁਲ** (ਪੂਰਵਲ **ਬਾਥਰਸਟ**), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਬੰਜੁਲ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ**, ਗਾਂਬੀਆ ਅਤੇ ਬੰਜੁਲ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 34,828 ਹੈ ਅਤੇ **ਵਡੇਰਾ ਬੰਜੁਲ ਖੇਤਰ**, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਜੁਲ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਾਨੀਫ਼ਿੰਗ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੀ ਅਬਾਦੀ 357,238 (2003 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ) ਹੈ। ਬੰਜੁਲ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਟਾਪੂ (ਬੰਜੁਲ ਟਾਪੂ) ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਾਂਬੀਆ ਦਰਿਆ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਲਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਲਾਬੋ

thumb|ਮਲਾਬੋ
**ਮਲਾਬੋ** () ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾਈ ਗਿਨੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਧਸੀ ਹੋਈ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਰਿਮ ਉੱਤੇ ਵਸੇ ਬਿਓਕੋ ਟਾਪੂ (ਪੂਰਵਲਾ ਫ਼ਰਨਾਂਦੋ ਪੋ) ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 155,963 (2005) ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੁੱਖ-ਦੀਪ ਉੱਤੇ ਰੀਓ ਮੁਨੀ ਵਿਚਲੇ ਬਾਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਗਰੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਓਈਆਲਾ ਉਸਾਰੀ ਹੇਠ ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਮਲਾਬੋ ਦੀ ਥਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾਈ ਗਿਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨੁਕੂ ਅਲੋਫ਼ਾ

**ਨੁਕੂ ਅਲੋਫ਼ਾ** ਜਾਂ **ਨੁਕੂʻਅਲੋਫ਼ਾ** ਟੋਂਗਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੋਂਗਾਤਾਪੂ ਟਾਪੂ, ਜੋ ਟੋਂਗਾ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੋਂਗਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਚੂੰਗਥਾਂਗ

**ਚੂੰਗਥਾਂਗ**, ਉਤਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਕਿਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ 8 ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਸਬ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਇੱਕ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਤੀਜੀ ਉਦਾਸੀ ਵੇਲੇ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲਾਏ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਥੇ ਆਪਣੀ ਪੈਦਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸੋਟੀ ਗੱਡ ਦਿੱਤੀ  ਜੋ ਹੁਣ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉੱਥੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੰਨ 2011 ਨੂੰ ਇਥੇ ਵੱਡਾ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 3000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੰਗਰ ਲਗਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੋਰਟ ਆਫ਼ ਸਪੇਨ

**ਪੋਰਟ ਆਫ਼ ਸਪੇਨ**, ਜਾਂ **ਪੋਰਟ-ਆਫ਼-ਸਪੇਨ**, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਤੋਬਾਗੋ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਾਨ ਫ਼ਰਨਾਂਦੋ ਅਤੇ ਚਾਗੁਆਨਾਸ ਮਗਰੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਬਾਦੀ 49,031 (2000 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ) ਹੈ, ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਅਬਾਦੀ 128,026 (1990 ਦਾ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਕ ਅੰਦਾਜ਼ਾ) ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਬਾਦੀ 250,000 ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰੀਆ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁ-ਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਚਾਗੁਆਰਾਮਾਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਰੀਮਾ ਤੱਕ ਪਸਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 600,000 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਤੋਬਾਗੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬ੍ਰਿੱਜਟਾਊਨ

**ਬ੍ਰਿਜਟਾਊਨ** (), ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਅਬਾਦੀ 96,578 (2006), ਬਾਰਬਾਡੋਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ *ਟਾਊਨ ਆਫ਼ ਸੇਂਟ ਮਾਈਕਲ* ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਬ੍ਰਿਜਟਾਊਨ ਖੇਤਰ ਸੰਤ ਮਾਈਕਲ ਪਾਦਰੀ-ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ "ਦਾ ਸਿਟੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ "ਟਾਊਨ" ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਰਬਾਡੋਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਡਫ਼ਰਿਨ-ਪੀਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ

**ਡਫ਼ਰਿਨ-ਪੀਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ** (**Dufferin-Peel Catholic District School Board**, **DPCDSB**) ਓਂਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਕੂਲੀ ਬੋਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਪੀਲ ਖੇਤਰ (ਮਿਸੀਸਾਊਗਾ, ਬਰੈਂਪਟਨ, ਕੈਲੀਡੋਨ) ਅਤੇ ਡਫ਼ਰਿਨ ਕਾਊਂਟੀ (ਆਰੰਜਵਿਲ ਸਮੇਤ) ਵਿੱਚ 148 ਸਕੂਲੀ ਸਹੂਲਤਾਂ (122 ਮੁਢਲੇ ਸਕੂਲ, 26 ਉੱਚ-ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ 2 ਅਗੇਤਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਕੂਲਾ ਜਾਂ ਬਾਲਗ ਵਿੱਦਿਆ ਕੇਂਦਰ) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 90,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਲਗਭਗ 5,000 ਅਧਿਆਪਕ ਭਰਤੀ ਹਨ; ਲਗਭਗ 3,000 ਮੁਢਲੇ ਸਤਰ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 2,000 ਉੱਚ-ਸਤਰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅਗੇਤਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਤਰ ਲਈ।

ਇਸ ਦਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਮਿਸੀਸਾਊਗਾ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਵਿਖੇ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰਿਚਮੰਡ ਸਕੂਲ ਡਿਸਟਰਿਕਟ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਡਫ਼ਰਿਨ-ਪੀਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ (EN)
**ਡਫ਼ਰਿਨ-ਪੀਲ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਹੈ (PA) (sic) (Archive)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਂਟਾਰੀਓ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ

**ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ** (**New York City Department of Education**, **NYCDOE**) ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲੀ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਕੂਲੀ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 11 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 1,700 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੰਜੋ ਪਰਗਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਕੁਲਪਤੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਕੁਲਪਤੀ ਡੈਨਿਸ ਮ. ਵਾਲਕਟ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ (ਪੁਰਾਲੇਖ)
** ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਈਟਲIII ਪੱਤਰ ਦਾ ਨਮੂਨਾ  - ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਦਫ਼ਤਰ (PA)
* NYCDOE Office of School Support Services (ਪੁਰਾਲੇਖ)
* New York City Board of Education/New York City Department of Education (ਪੁਰਾਲੇਖ)
* NYCDOE ਸਕੂਲ ਜੋਨਕਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ 
* ਭਾਈਚਾਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੋਲ 

## ਹਵਾਲੇ
ਦੱਖਣੀ ਤਰਾਵਾ

**ਦੱਖਣੀ ਤਰਾਵਾ** (ਗਿਲਬਰਟੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Teinainano Urban Council** ਜਾਂ **TUC**, '**ਉੱਤੇਈਨਾਈਨਾਨੋ ਸੰਘੀ ਕੌਂਸਲ***) ਕਿਰੀਬਾਸ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਤਰਾਵਾ ਮੂੰਗਾ-ਚਟਾਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। *ਉੱਤੇਈਨਾਈਨਾਨੋ''' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼ਤੀਰ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਪਾਸਾ" ਜੋ ਇਸ ਮੂੰਗਾ-ਚਟਾਨ ਦੇ ਬਾਦਬਾਨ ਵਰਗੇ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ (ਬੇਤੀਓ ਸਮੇਤ) 50,182 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰੀਬਾਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਡੇ

**ਵੇਲੇਨਟਾਈਨ ਡੇ** ਇੱਕ ਉਤਸਵ ਦਿਵਸ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੰਤ ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਡੇ ਜਾਂ ਫੀਸਟ ਔਫ ਸੇਂਟ ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਡੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ 14 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਛੁਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 14 ਫ਼ਰਵਰੀ ਸੰਨ 278 ਦੇ ਦਿਨ ਰੋਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੇ ਪਾਦਰੀ ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੌਤ ਦਿਤੀ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਰੋਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਲੋਕ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਰਾਜੇ ਕਲੌਡੀਅਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਬੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਮੰਗਣੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿਤੀ। ਪਾਦਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਸ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਨੂੰ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੋਤ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਟੀਆਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੇਲਰ ਦੀ ਬੇਟੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੇਲਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੁੱਕਾ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ 'From your Valentine (ਤੇਰੇ ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਵਲੋਂ)'। ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੇਂਟ' ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। 
14 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੇਗਨ ਲੋਕ (ਰੱਬ ਅਤੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਯਕੀਨ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਯਾਨੀ ਨਾਸਤਕ) ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ 'ਫ਼ੀਸਟ ਆਫ਼ ਲੂਪਰਕੈਲੀਆ' ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪਿਆਰ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਾਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦਿਨ ਇਕੋ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸਤਕਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਸਮਝ ਕੇ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਅਖ਼ੀਰ 496 ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਗੇਲਾਸੀਅਸ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ 'ਸੇਂਟ ਵੈਲਨਟਾਈਨ' ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਨਾਸਤਕਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਨਾ ਮਨਾਇਆ ਕਰਨ ਇਸ ਦਿਨ ਸੇਂਟ ਐਂਗਲੀਕਨ ਫਿਰਕੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਹੋਰ ਚਰਚ ਵੀ ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਲੂਥਰਨ ਚਰਚ, ਈਸਟਰਨ ਔਰਥੋਡੋਕਸ ਚਰਚ।

### ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਲੇਨਟਾਈਨ ਡੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਕਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਜੂਰਾਹੁ ਦੀਆ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਕ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਚਾਰਿਆ ਬੱਤਸੀਅਨ ਦੇ ਕਾਮਸੂਤਰ ਨਾਮਕ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੱਧ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਮਚ੍ਰਿੱਤਮਾਨਸ ਵਿੱਚ ਰਤਿ ਦੇ ਪਤੀ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਵਲੋਂ ਭਸਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਾਸਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਉਧਾਰੀਕਰਨ ਨੇ ਅੱਗ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਯੁਵਾ ਵਰਗ ਨੇ ਫਿਰ ਦੋ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੱਭਨ ਪਿੱਛੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਨ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਾਈ ਉਤਸਵ
ਤੇਗੂਸੀਗਾਲਪਾ

*ਉੱਤੇਗੂਸੀਗਾਲਪਾ*' (, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ *ਉੱਤੇਗੂਸੀਗਾਲਪਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ** ਸਪੇਨੀ: ** *Tegucigalpa, Municipio del Distrito Central* ** ਜਾਂ ** *Tegucigalpa, M.D.C.'''*), ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ *ਉੱਤੇਗੂਸ''', ਹਾਂਡੂਰਾਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਜੌੜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਮਾਇਆਗੇਲਾ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਗਣਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਂਡੂਰਾਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੈਲਮੋਪਾਨ

**ਬੈਲਮੋਪਾਨ** (), ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਬਾਦੀ 20,000, ਬੇਲੀਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੇਲੀਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਾਸਤਰੀਸ

**ਕਾਸਤਰੀਸ** ਜਾਂ **ਕੈਸਟਰੀਸ** (), ਅਬਾਦੀ 10,634, ਮਹਾਂਨਗਰੀ 37,963 (12-5-2001), ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਦੇਸ਼ ਸੇਂਟ ਲੂਸੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 22 ਮਈ 2001 ਵਿੱਚ 61,341 ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ 30.5 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੇਂਟ ਲੂਸੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਉੱਤਰੀ ਨਿਕੋਸੀਆ

**ਉੱਤਰੀ ਨਿਕੋਸੀਆ** ( ), ਉੱਤਰੀ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਾਡਗੋਰਿਤਸਾ

**ਪਾਡਗੋਰਿਤਸਾ** ਜਾਂ **ਪਾਡਗੋਰੀਸਾ** ( ; ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੀ/ਸਰਬੀਆਈ: Подгорица , ਭਾਵ "ਛੋਟੇ ਪਹਾੜ ਹੇਠਾਂ") ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੋ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਿੰਗਸਟਾਊਨ

**ਕਿੰਗਸਟਾਊਨ** ਸੇਂਟ ਵਿਨਸੈਂਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨਾਡੀਨਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 25,418 (2005) ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਸਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਂਟ ਵਿਨਸੈਂਟ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਪਾਦਰੀ-ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ਾਰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੇਂਟ ਵਿਨਸੈਂਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨਾਡੀਨਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫ਼ਟ

**ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫਟ** (30 ਨਵੰਬਰ 1667 - 19 ਅਕਤੂਬਰ 1745) ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਕਵੀ, ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਸਨ। ਤਿੱਖੇ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਕਰਾਰੀ ਚੋਟ ਸਵਿਫਟ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਮਿਲੇ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੈਂਫਲਿਟਕਾਰ ਵੀ ਸਨ (ਪਹਿਲਾਂ ਵ੍ਹਿਗਾਂ ਲਈ, ਫੇਰ ਟੋਰੀਆਂ ਲਈ), ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਦਰੀ ਵਰਗ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਰੁਕਣ ਵਜੋਂ ਉਹ ਸੇਂਟ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਕਥੈਡਰਲ, ਡਬਲਿਨ ਦੇ ਡੀਨ ਵੀ ਬਣੇ।
## ਜੀਵਨੀ
ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫਟ ਦਾ ਜਨਮ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਡਬਲਿਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਬਲਿਨ ਦੇ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕਾਲਜ ਛੱਡਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਟੈਂਪਲ ਦੇ ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 1699 ਤੱਕ ਰਹੇ। ਉਹ ਸਮਾਂ ਦਲਗਤ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਘੜਮਸ਼ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਵਿਫਟ ਨੇ ਵਿਗ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਟੋਰੀ ਦਲ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਟੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਰੂਪ ਵੱਡੀਆਂ ਆਸ਼ਾਂ ਸਨ ਜੋ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦਿਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰੇ।
## ਲੇਖਣੀ
ਸਵਿਫਟ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਆਕਾਂਖਿਆ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਵਿਅੰਗਆਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾਰ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ *ਬੈਟਲ ਆਫ਼ ਦ ਬੁਕਸ* 1697 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪਰ 1704 ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਛਪੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸਵਿਫਟ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਮਹੱਤਵ ਉੱਤੇ ਵਿਅੰਗਆਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤਰਫ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਮਧੂਮੱਖੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਤੁੱਲ ਗਿਆਨ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕ ਮੱਕੜੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਤਾਣਾ ਬਾਣਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। 
### ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸਵਿਫਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ *ਏ ਟੇਲ ਆਵ ਏ ਟੱਬ* ਵੀ 1704 ਵਿੱਚ ਗੁੰਮਨਾਮ ਹੀ ਛਪੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸਵਿਫਟ ਨੇ ਰੋਮਨ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਅਤੇ ਡਿਸੇਂਟਰਸ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਛਾ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ।

ਸਵਿਫਟ ਦਾ *ਗੁਲੀਵਰਸ ਟਰੈਵਲਜ* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਗੁਲਿਵਰ ਇੱਕ ਸਾਹਸੀ ਯਾਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅਜਿਹੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨਾਲੋਂ ਉੱਕਾ ਭਿੰਨ ਹਨ। ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਸਵਿਫਟ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ-ਵਿਵਸਥਾ, ਸ਼ਾਸਨ, ਨਿਆਂ, ਸਵਾਰਥੀਪਣੇ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਰੂਪ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਝਗੜਿਆਂ ਆਦਿ ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਚੋਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੋਸ਼ ਸੰਜਮ ਦੀ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਤੇਜ ਨਫ਼ਰਤ ਹੋਵੇ। ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਸਵਿਫਟ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਮਾਤਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਣਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਵਿਫਟ ਨੇ *ਗੁਲੀਵਰਸ ਟਰੈਵਲਜ* ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖਾ ਵਿਅੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਸੱਚ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਉੱਚੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਹਾਨਤਮ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਏਂਜਲ ਝਰਨਾ

**ਏਂਜਲ ਝਰਨਾ** (; ਪੇਮੋਨ ਭਾਸ਼ਾ: *Kerepakupai Vená*, ਭਾਵ "ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਥਾਂ ਦਾ ਆਬਸ਼ਾਰ", ਜਾਂ *Parakupá Vená*, ਭਾਵ "ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਝਰਨਾ") ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸਾਹ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉੱਚਾਈ 979 ਮੀਟਰ (3,212 ਫੁੱਟ) ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਗਾਅ 807 ਮੀਟਰ (2,648 ਫੁੱਟ) ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝਰਨਾ ਆਊਆਂਤੇਪੂਈ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਕਨਾਈਮਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ (ਸਪੇਨੀ: Parque Nacional Canaima), ਬੋਲੀਵਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਗ੍ਰਾਨ ਸਾਬਾਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਯੁਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ, ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਫਿਰਦੌਸ ਸੁਲਤਾਨਾ

**ਫਿਰਦੌਸ ਸੁਲਤਾਨਾ** (ਅੰਗਰੇਜੀ: Ferdose Sultana) ਸੈਰਵਿਸਜ਼ ਇੰਸਟਿਟਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਈਨਸਜ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਇਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਏਨਾਟਾਮੀ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ
ਗੁਲੀਵਰਸ ਟਰੈਵਲਜ਼

**ਗੁਲੀਵਰਸ ਟਰੈਵਲਜ਼** (1726, 1735 ਵਿੱਚ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ),ਇੱਕ ਐਂਗਲੋ-ਆਇਰਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਾਦਰੀ ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫਟ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਯਾਤਰਾ ਕਹਾਣੀਆਂ" ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ-ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪੈਰੋਡੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਿਫਟ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਮੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਲਾਸਿਕ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕਾਫ਼ੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ,(ਜਾਨ ਗੇ ਨੇ 1726 ਵਿੱਚ ਸਵਿਫਟ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਬਨੇਟ ਕੌਂਸਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਰਸਰੀ ਤੱਕ ਹਰ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਛਪਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
## ਪਲਾਟ
ਕਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਕੁਸ਼ਲ ਸਿਰਲੇਖ 'ਟਰੈਵਲਜ ਇਨਟੂ ਸੈਵਰਲ ਰਿਮੋਟ ਨੇਸ਼ਨਜ ਆਫ ਦ ਵਰਲਡ' ਦੇ ਨਾਲ, ਸਧਾਰਨ ਮੁਸਾਫਰ ਦੇ ਵਿਵਰਣਾਤਮਕ ਵਰਣਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਲੇਖਕਾਰਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕੇਵਲ ਲੇੰਮਿਊਲ ਗੁਲਿਵਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਰਜਨ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਈ ਜਹਾਜਾਂ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਹਨ। ਪਾਠ ਨੂੰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲੈ-ਪੁਰਖ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਗੁਲੀਵਰ ਸਿਰਲੇਖ ਵਰਕੇ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਠ ਦੇ ਤਮਾਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ 'ਦ ਪਬਲਿਸ਼ਰ ਟੂ ਦ ਰੀਡਰ ਅਤੇ ਅ ਲੇਟਰ ਫਰਾਮ ਕੇਪਟਨ ਗੁਲਿਵਰ ਟੂ ਹਿਜ ਕਜਨ ਸਿੰਪਸਨ' ਜੋ ਇਸ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੂਲ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲੇਂਮਿਊਲ ਗੁਲਿਵਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ

(ਹੇਠਾਂ) ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਆਈ ਸਾਗਰ (ਸਿਖਰ) ਵਿਚਕਾਰ ਪਨਾਮਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਉਤਾਂਹ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਖ ਰਹੀ ਹੈ]]

**ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ** ਇੱਕ 48 ਮੀਲ (77.1 ਮੀਲ) ਲੰਮੀ ਸਮੁੰਦਰੀ-ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਨਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ (ਕੈਰੇਬੀਆਈ ਸਾਗਰ ਰਾਹੀਂ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ| ਇਹ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ| ਇਹ ਪੈਸੀਫਿਕ ਅਤੇ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ ਜੋ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ| ਇਹ ਨਹਿਰ ਪਨਾਮਾ ਥਲਜੋੜ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸੌਖ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਜਿੰਦਰੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗਾਤੁਨ ਝੀਲ ਤੱਕ ਉਤਾਂਅ (ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 26 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ) ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਜਿੰਦਰੇ 33.5 ਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੌੜਾ ਜਿੰਦਰਾ-ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਹਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਮੰੁਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਫਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਟ ਗਿਆ| ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ 1903 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ 1914 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। 
## ਲਾਭ
ਇਹ ਨਹਿਰ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡਾ ਸਾਧਨ ਹੈ| ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 11 ਫੀਸਦੀ ਕੇਕੜੇ ਅਤੇ 5 ਫੀਸਦੀ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਸਾਲ 14 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੰੁਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਟੋਲ ਫੀਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਨਹਿਰ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲੋਨ ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ |

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰਾਂ
ਉਲਾਨ ਬਾਤਰ

**ਉਲਾਨ ਬਾਤਰ** , ਜਾਂ **ਉਲਾਨ ਬਤੋਰ** (, , *ਉਲਿਆਨਬਾਇਆਤੂਰ*, ਭਾਵ "ਲਾਲ ਸੂਰਮਾ"), ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਸੂਬੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ
ਵਿਆਂਗ ਚਾਨ

**ਵਿਆਂਗ ਚਾਨ** (; ; , *ਵਿਆਂਗ-ਜੁਨ*, ; , *ਵਿਆਂਗ ਚਾਨ*, ) ਲਾਓਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਥਾਈਲੈਂਡ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀ ਸਰਹੱਦ ਕੋਲ ਮੀਗਾਂਕ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਰਮੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ 1563 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਿਆ। ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਵਿਆਂਗ ਚਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਆਰਥਕ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਕੇ ਹੁਣ ਇਹ ਲਾਓਸ ਦਾ ਆਰਥਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਓਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੋਰਤੋ-ਨੋਵੋ

**ਪੋਰਤੋ-ਨੋਵੋ** (**ਹੋਗਬੋਨੂ** ਜਾਂ **ਅਜ਼ਾਸੇ** ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਬੇਨਿਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਹੋਮੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਰਗਣੇ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 110 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ 223,552 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੇਨਿਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨਿਆਮੀ

**ਨਿਆਮੀ** () ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨਾਈਜਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਈਜਰ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ, ਜਿਸਦਾ 2006 ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 774,235 ਲਗਾਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਜਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ

## ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਜਾਂ ਕਿਰਨ ਪਰਛਾਈਂ ਦੇ ਰੰਗ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ
ਬਾਂਗੀ

**ਬਾਂਗੀ** () ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਅਬਾਦੀ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਾਂਗੀ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਓਂਬੇਲਾ-ਮਪੋਕੋ ਪ੍ਰੀਫੈਕਟੀ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਪਰਗਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੀਫੈਕਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਝਰਨੇ ਵਾਟਰ ਫਾਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
## ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 ਜੋ ਕਿ ਹੋਰਸ ਟੇਲ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ]]
 ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਨਵਾਰੀਉ ਕਨੇਡਾ]]

]]

*ਐਜਲ ਫਾਲਜ਼ ਵੈਨਯੁਏਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਾਟਰ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 979 ਮੀਟਰ ਹੈ।
*ਬਰਿਡਲਵੇਅਲ ਝਰਨਾ ਜਿਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 189 ਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤੇਜ਼ ਚਲਦਾ ਝਰਨਾ ਹੈ।
*ਕੇਸਕਾਟਰ ਡੈਲਾ ਮਰਮੋਰੇ ਇਟਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਆਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਝਰਨਾ ਹੈ।
*ਕੰਬਰਲੈੰਡ ਝਰਨਾ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਰਨਿਆ ਜਿਹਨਾਂ 'ਚ ਮੂਨਬੋਅ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
*ਡੈਟੀਫੋਸ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਆਈਸਲੈਂਡ 'ਚ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਵਾਟਰ ਝਰਨਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ 200 ਘਣਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ ਪਾਣੀ ਡਿਗਦਾ ਹੈ।
*ੲਸ-ਏ-ਲੋਰਾ ਚੁਅਲ ਅਲੁਇਨ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਬਰਤਾਨੀਆ ਜੋ ਉੱਚਾ ਵਾਟਰ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 200 ਮੀਟਰ ਹੈ।.
*ਲੋਰਾ ਦਾ ਝਰਨਾ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ 'ਚ ਜੋ ਪਾਣੀ ਲਾਉਚ ਈਟੀਵੇ ਦੇ ਭੀੜੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਡਿਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
*ਗੋਚਟਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸੋਲਵਾਂ ਉੱਚਾ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਚਾਈ 771 ਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਪੀਰੂ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
*ਹਾਉਨਗੁਉਸ਼ੂ ਝਰਨਾ ਚੀਨ 'ਚ ਜੋ ਏਸੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਝਰਨਾ ਹੈ।
*ਇਗੁਅਜ਼ੂ ਝਰਨਾ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਰਹੰਦ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਚੌੜਾ ਹੈ।
*ਜੇਮਜ਼ ਬਰੂਸ ਝਰਨਾ
*ਜਿਅਉ ਲੰਗ ਝਰਨਾ
*ਜੋਗ ਝਰਨਾ ਕਰਨਾਟਕ ਭਾਰਤ
*ਕਾਈਟੇਉਰ ਝਰਨਾ ਘਾਨਾ
*ਨਿਆਗਰਾ ਫਾਲਜ਼ ਉਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ
*ਨੋਹਕਾਲਿਕਾਈ ਫਾਲਜ਼ ਮੇਘਾਲਿਆ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਝਰਨਾ ਹੈ।
*ਪਿਸੀਇੰਗ ਮਾਰੇ ਫਾਲਜ਼ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ
*ਰਾਮਨੇਫਜੇਲਜ਼ਫੋਸ਼ਨ ਨੋਰਵੇ
*ਵੇਨਟਾ ਰੈਪਿਡ ਲਾਤਵੀਆ
*ਸ਼ੇਰ-ਅਬਾਦ ਫਾਲਜ਼ ਇਰਾਨ
*ਸ਼ੋਸ਼ੋਨ ਫਾਲਜ਼ ਇਡਾਹੋ
*ਸੈਂਟ ਕਲੈਰਜ਼ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ
*ਟਾਕਾਕਵ ਫਾਲਜ਼ ਕਨੇਡਾ
*ਟਾਕੁਆਰੁਸ਼ੁ ਫਾਲਜ਼ ਬਰਾਜ਼ੀਲ
*ਟਾਕੁਏਨਡਾਮਾ ਫਾਲਜ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ
*ਟੂਗੇਲਾ ਫਾਲਜ਼ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ
*ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਫਾਲਜ਼ ਜਾਂਬੀਆ
*ਵਿਰਜੀਨੀਆ ਫਾਲਜ਼ ਕਨੇਡਾ
*ਵਾਇਹੀਲਾਯੂ ਫਾਲਜ਼ ਅਮਰੀਕਾ
*ਯੋਸੇਮਾਈਟ ਫਾਲਜ਼ ਅਮਰੀਕਾ
*ਯੁਮਬਿੱਲਾ ਫਾਲਜ਼ ਪੀਰੂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਰਨੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਟਰ ਫਾਲਜ਼
ਯਾਊਂਦੇ

**ਯਾਊਂਦੇ** ( ਜਾਂ , ) ਕੈਮਰੂਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ 25 ਲੱਖ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਬੰਦਰਗਾਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਆਲਾ ਮਗਰੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 750 ਮੀਟਰ (2,500 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਮਰੂਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮੋਨਰੋਵੀਆ

**ਮੋਨਰੋਵੀਆ** ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਕੇਪ ਮਸੂਰਾਦੋ ਵਿਖੇ ਭੂਗੋਲਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੋਂਤਸੇਰਾਦੋ ਕਾਊਂਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਪਰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਡੇਰਾ ਮੋਨਰੋਵੀਆ, ਵਜੋਂ ਮੋਨਰੋਵੀਆ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਿਗਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 2008 ਵਿੱਚ 970,824 (ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 29%) ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਮੋਨਰੋਵੀਆ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੁਜੁੰਬੁਰਾ

**ਬੁਜੁੰਬੁਰਾ** (; ) ਬੁਰੂੰਡੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵੀ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਕਾਫ਼ੀ, ਕਪਾਹ, ਚਮੜਾ ਅਤੇ ਟੀਨ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੰਗਨਾਇਕਾ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਰੂੰਡੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਗਾਬੋਰੋਨੀ

'''''' (ਤਸਵਾਨਾ ; ਅੰਗਰੇਜੀ  ) ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ 2011 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅਬਾਦੀ 231,626 ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 10% ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁ-ਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 421,907 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਿਬੂਤੀ (ਸ਼ਹਿਰ)

**ਜਿਬੂਤੀ** (, , , ) ਜਿਬੂਤੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਟਵਰਤੀ ਜਿਬੂਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਜੂਰਾ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 6 ਲੱਖ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇ 60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਅਰਬ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼-ਦੁਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਵਪਾਰਕ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮੂਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵੱਲੋਂ 1888 ਵਿੱਚ ਤਜੂਰਾ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉਤਲੇ ਇੱਕ ਪਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਬੂਤੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੋਰਟ ਲੂਈ

thumb|ਪੋਰਟ ਲੂਈ
**ਪੋਰਟ ਲੂਈ** (; **ਪੋਰ ਲਵੀ**) ਜਾਂ **ਪੋਰਟ ਲੂਈਸ** ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਪੋਰ ਲੂਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਕਾਲਾ ਦਰਿਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਰਟ ਲੂਈ ਦਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਰਥਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 137,608 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਯਾਮੂਸੂਕਰੋ

**ਯਾਮੂਸੂਕਰੋ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ**  ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਬੀਜਾਨ ਹੈ। 2010 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 242,744 ਸੀ। ਇਹ ਅਬੀਜਾਨ ਤੋਂ 240 ਕਿ.ਮੀ. ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਲ਼ਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੇ 3500 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਗਰਤਲਾ

**ਅਗਰਤਲਾ** (ਬੰਗਾਲੀ: আগরতলা *ਅਗੋਰਤੋਲਾ*) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਹਾਟੀ ਮਗਰੋਂ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖੋਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਰੋਆ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 2 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 2011 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 399,688 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਕਾਰਡਿਫ਼

**ਕਾਰਡਿਫ਼** (;  ) ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਇਕਾਤਮਕ ਇਖ਼ਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2011 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ 861,400 ਮੰਨੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦਕਿ 2009 ਵਿੱਚ ਵਡੇਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੋਨ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 346,100 ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 2010 ਵਿੱਚ 1.83 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਘੁੰਮਣ ਆਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਮੋਰੋਨੀ

**ਮੋਰੋਨੀ** (ਅਰਬੀ: موروني) ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼, ਕਾਮਾਰੋਸ ਦਾ ਸੰਘ, ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਕੋਮੋਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੋਰੋਨੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਅੱਗ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ" ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਊਂਟ ਕਰਥਲਾ ਨਾਮਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਰ ਕੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਧ-ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਟਾਪੂ ਗ੍ਰਾਂਦ ਕੋਮੋਰ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2003 ਵਿੱਚ 60200 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਮਾਰੋਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਟਨਾ

**ਪਟਨਾ**  () ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਬਾਦ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਪਟਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਰਿਅੰਕ, ਨੰਦ, ਮੌਰਿਆ, ਸੁੰਗ, ਗੁਪਤ, ਪਾਲਾ ਰਾਜ ਹੇਠ ਮਗਧ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਹੇਠ ਸੂਰੀ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਬਮਾਕੋ

**ਬਮਾਕੋ** ਮਾਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 18 ਲੱਖ (2009 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ) ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਾਈਜਰ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀਆਂ ਨਾਈਜਰ ਘਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਡ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋੜ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਰਥੋਪਟੇਰਾ

200px|right|thumb|ਪਤੰਗ ਜਾਪੋਨਿਕਾ
**ਆਰਥੋਪਟੇਰਾ** (Orthoptera ; ਆਰਥੋ = ਸਿੱਧਾ, ਪਟੇਰਾ = ਖੰਭ) ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਵਿਕਸਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿੱਡੀਆਂ, ਟਿੱਡੇ, ਝੀਂਗੁਰ /ਬੀਂਡੇ, ਝਿੱਲੀਆਂ, ਰੀਵਾਂ ਆਦਿ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 10,000 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕੀਟ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕੀਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਨਾਪ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨ - ਭਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਪੰਖਦਾਰ, ਕੁੱਝ ਪੰਖਹੀਣ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਛੋਟੇ ਪੰਖਵਾਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਥਲੀ ਜੀਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਪੰਖ ਪਿਛਲੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਮੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਵਾਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਗੱਦੀਆਂ ਵਿਕਾਸ ਦੌਰਾਨ ਉਲਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਡਰੋਪਕ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਟ ਪਤੰਗੇ
ਬ੍ਰਾਤਿਸਲਾਵਾ

**ਬ੍ਰਾਤਿਸਲਾਵਾ** (,  ਜਾਂ ; ਪੂਰਵਲਾ ਸਲੋਵਾਕ *Prešpork* (ਪ੍ਰੈਸ਼ਪੋਰੋਕ);  ਪੂਰਵਲਾ *Preßburg*, ) ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 460,000 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿੱਚ ਦਨੂਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਮੋਰਾਵਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੋ ਅਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨਿਊ ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ

**ਨਿਊ ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ** () ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ 1,210 ਕਿ.ਮੀ. ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੁੱਖਦੀਪੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੋਂ 16,136 ਕਿ.ਮੀ. ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮੈਲਾਨੇਸ਼ੀਆ ਉਪ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਾਂਦ ਟੈਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ, ਲੌਇਅਲਟੀ ਟਾਪੂ, ਬਲੇਪ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ, ਚੀੜ੍ਹ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੁਰਾਡੇ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੋਰਲ ਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਚੈਸਟਰਫ਼ੀਲਡ ਟਾਪੂ ਵੀ ਨਿਊ ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ ਦੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਗ੍ਰਾਂਦ ਟੈਰ ਨੂੰ "ਲ ਕੈਯੂ" (ਚਟਾਨ) ਆਖਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਥਾਜ ਦੇਸ਼
ਸਕਾਟਲੈਂਡ

**ਸਕਾਟਲੈਂਡ** ਜਾਂ **ਸਕੌਟਲੈਂਡ** ( () ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਐਡਿਨਬਰਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸਰਹੱਦ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਯੂ.ਕੇ. ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਜੁੜਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ 1707 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਯੂ.ਕੇ. ਦੇ ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਚੁਣੇ ਹੋਏ, 650 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ 59 ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟੈਕਸਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਰੱਖਿਆ ਮਾਮਲੇ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਆਦਿ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਯੂ.ਕੇ. ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਕੋਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੰਨ 2011 ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਅਲੈਕਸ ਸਲਮੰਡ ਨੂੰ ਫਸਟ ਮਨਿਸਟਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਪਿਟਕੇਰਨ ਟਾਪੂ

**ਪਿਟਕੇਰਨ ਟਾਪੂ** (; ਪਿਟਕਰਨ: '**), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਪਿਟਕੇਰਨ, ਹੈਂਡਰਸਨ, ਡੂਸੀ ਅਤੇ ਈਨੋ ਟਾਪੂ''', ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਜਾਵਾਲਾਮੁਖੀ ਟਾਪੂ ਹਨ ਜੋ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 47 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਪਿਟਕੇਰਨ, ਜੋ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ 3.6 ਕਿ.ਮੀ. ਲੰਮਾ ਹੈ, ਹੀ ਅਬਾਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੋਬੀ ਮਾਰੂਥਲ

**ਗੋਬੀ** (IPA:, "ਅਰਧ-ਮਾਰੂਥਲ"; ) ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਰੂਥਲੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਲਤਾਈ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਚਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਘਾਹ-ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ਼, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈਕਸੀ ਲਾਂਘਾ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਉੱਤਰ ਚੀਨੀ ਮੈਦਾਨ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਰੋਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੂਥਲ
ਨਮੀਬ ਮਾਰੂਥਲ

**ਨਮੀਬ** ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਤਟਵਰਤੀ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ। *ਨਮੀਬ* ਨਾਂ ਮੂਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਾਮਾ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ "ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ" ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉਦਾਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਨਮੀਬ ਅੰਗੋਲਾ, ਨਮੀਬੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ 2000 ਕਿ.ਮੀ. ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੂਥਲ
ਕਾਲਾਹਾਰੀ ਮਾਰੂਥਲ

**ਕਾਲਾਹਾਰੀ ਮਾਰੂਥਲ** (ਅਫ਼ਰੀਕਾਂਸ ਵਿੱਚ "Dorsland", ਭਾਵ "ਪਿਆਸ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਜਾਂ "ਪਿਆਸੀ ਧਰਤੀ") ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਰਧ-ਸੁੱਕਿਆ ਰੇਤੀਲਾ ਬਿਰਛੇ ਘਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 900,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਰਾ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਅਤੇ ਨਮੀਬੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲਾਹਾਰੀ ਮਾਰੂਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਮੀਬੀਆ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੂਥਲ
ਬੈਤਾਲ ਪਚੀਸੀ

thumb|right| ਦਰਖਤ ਉੱਤੇ ਲਮਕਦਾ ਬੈਤਾਲ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ
**ਬੈਤਾਲ ਪਚੀਸੀ** ਜਾਂ ਬੇਤਾਲ ਪੱਚੀਸੀ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: बेतालपञ्चविंशतिका - ਬੇਤਾਲਪੰਚਾਵਿੰਸ਼ਤਿਕਾ) ਪੱਚੀ ਕਥਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਬੇਤਾਲ ਭੱਟ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਵਿਕਰਮ ਦੇ ਨੌਂ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਪੱਚੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਰਾਜਾ ਵਿਕਰਮ ਦੀ ਨਿਆਂ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵੀ ਬੋਧ ਕਰਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਤੀ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਪਤਨੀ ਕੌਣ ਹੰਦੀ ਹੈ? ਵਫਾਦਾਰੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਲਾਲਚ ਕਿਵੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ? ਰਾਜ ਧਰਮ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਆਦਿ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੇਤਾਲ ਨਿੱਤ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾ ਰੱਖੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਰਾਜਾ ਬੋਲੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਰੁੱਸ ਕੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦਰਖਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਲਮਕੇਗਾ। ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਵਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਚੁਪ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਾਂਦਾ।

ਵੇਤਾਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ, ਤਾਮਿਲ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸੰਸਕਰਣ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬਰਟਨ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਟੈਕਸਸ

**ਟੈਕਸਸ** ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ 48 ਇਕਸਾਰ ਵਸੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ। ਇਹ ਪੱਛਮ-ਦੱਖਣ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਚਿਊਆਊਆ, ਕੋਆਊਈਲਾ, ਨੁਏਵੋ ਲੇਓਨ ਅਤੇ ਤਮਾਊਲੀਪਾਸ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੱਦਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਓਕਲਾਹੋਮਾ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਰਕਾਂਸਸ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲੂਈਜ਼ੀਆਨਾ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 268,820 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ 2.61 ਕਰੋੜ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਅਰਬੀ ਮਾਰੂਥਲ

**ਅਰਬੀ ਮਾਰੂਥਲ** ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਬੀਆਬਾਨ ਹੈ ਜੋ ਯਮਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਰਡਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਬ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 2,330,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰਬ ਅਲ-ਖ਼ਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਟੁੱਟ ਰੇਤ-ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ (ਲਾਲ ਟਿੱਬਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਤਕ ਦਲਦਲਾਂ ਤੱਕ) ਵਿੱਚ ਗਜ਼ੈਲ, ਆਰਿਕਸ, ਰੇਤ ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਡੇਦਾਰ ਪੂਛਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਛਿਪਕਲੀਆਂ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਹੀ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅੱਤ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅੱਗਲਾਊ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਜਮਾਊ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਹੱਦਾਂ
ਇਹ ਮਾਰੂਥਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਮਿਸਰ (ਸਿਨਾਈ), ਦੱਖਣੀ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਜੌਰਡਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਰਬ ਦਾ ਮਾਰੂਥਲ 5 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦਿਆਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (ਯੂਏਈ) ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੁਬਾਲ-ਖਲੀ ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੂਥਲ
ਮੋਂਟਾਨਾ

**ਮੋਂਟਾਨਾ** () ਪੱਛਮੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਹਾੜ-ਲੜੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਰਾਜ ਦੇ ਮੱਧਵਰਤੀ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰਾਕੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 77 ਹੈ। ਇਹ ਭੂਗੋਲਕ ਤੱਥ ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ  (ਪਹਾੜ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਨਾਮ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ: "ਵੱਡੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼" ਅਤੇ "ਖ਼ਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ", ਅਤੇ ਨਾਅਰੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਚਮਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜ" ਅਤੇ ਅਜੋਕਾ "ਆਖ਼ਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਂ" ਵੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਤਕਲਾਮਕਾਨ ਮਾਰੂਥਲ

**ਤਕਲਾਮਕਾਨ** ਜਾਂ **ਤਕਲੀਮਕਾਨ** and *ਉੱਤੇਕਲੀਮਕਾਨ*' ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ ਦੇ ਛਿਨਜਿਆਂਗ ਉਇਘੂਰ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੁਨਲੁਨ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ਼, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਮੀਰ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਤਿਆਨ ਸ਼ਾਨ (ਪੁਰਾਤਨ ਮਾਊਂਟ ਇਮੀਅਨ) ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗੋਬੀ ਮਾਰੂਥਲ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੂਥਲ
ਪੰਚਤੰਤਰ

[thumb|right|270px|[ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੇਨਦੁਤ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ 'ਪੰਚਤੰਤਰ' ਦਾ ਰਿਲੀਫ਼]]
**ਪੰਚਤੰਤਰ** (Sanskrit: पञ्चतन्त्र) ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਅੰਤਰਸੰਬੰਧਿਤ ਫਰੇਮ ਕਥਾ ਚੌਖਟੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੀਤੀ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਤੰਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਗਰੰਥ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਪੰ॰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਲੱਬਧ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸ ਗਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 80 ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ। ਪੰਚਤੰਤਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੰਤਰਾਂ (ਭਾਗਾਂ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
# **ਮਿਤਰਭੇਦ** (ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਜੁਦਾ ਹੋਣਾ) - ਬੈਲ ਤੇ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ 
# **ਮਿੱਤਰਲਾਭ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਸੰਪ੍ਰਾਪਤੀ** (ਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ) - 
# **ਕਾਕੋਲੁਕੀਇਮ** (ਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਲੂਆਂ ਦੀ ਕਥਾ - ਜੰਗ ਅਤੇ ਅਮਨ) 
# **ਲਬਧਪ੍ਰਣਾਸ਼** (ਮਿਲੇ ਲਾਭ ਗੁਆ ਲੈਣਾ) - ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛ 
# **ਅਣਪਰਖੇ ਕਾਰਕਮ** (ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਚੇਤ ਰਹੇ; ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਨਾ ਉਠਾਓ) - ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਨਿਓਲਾ

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਵਹਾਰਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਕਾਜ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਕਰਾਂਦੀਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੋਚਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੰਚਤੰਤਰ ਦੀ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਵਾਰ ਪਸ਼ੂ- ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਗੱਲਾਂ ਕਹਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 
right|thumb|250px|**ਦਮਨਕ ਨਾਮੀ ਚਲਾਕ ਗਿੱਦੜ ਸਿਧੇ ਸਾਦੇ ਸੰਜੀਵਕ ਨਾਮੀ ਬੈਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।**

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਚਤੰਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਸਾਗੋਈ
ਮਿਸ਼ੀਗਨ

**ਮਿਸ਼ੀਗਨ** () ਮੱਧ-ਪੱਛਮੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਓਜੀਬਵਾ ਸ਼ਬਦ *mishigamaa*, ਭਾਵ "ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਣੀ" ਜਾਂ "ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲ" ਦਾ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰਫਲ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਂਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਡੈਟਰਾਇਟ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ 26ਵੇਂ ਰਾਜ ਵਜੋਂ 26 ਜਨਵਰੀ, 1837 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ