open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸਿਮੀਨ ਦਾਨਸ਼ਵਰ

**ਸਿਮੀਨ ਦਾਨਸ਼ਵਰ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: سیمین دانشور, 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 1921 – 8 ਮਾਰਚ 2012) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਗਲਪ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਨਾਰੀ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਈਰਾਨੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਆਮ ਈਰਾਨੀਆਂ ਦੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਾਨਸ਼ਵਰ ਬਹੁਤ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ `ਤੇ ਰਹੀ; 1948 ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਿਸੇ  ਈਰਾਨੀ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ  ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਈਰਾਨੀ ਔਰਤ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਵੀ ਉਸੇ ਦਾ ਲਿਖਿਆ  ਸੀ: *سووشون* (ਸਾਵੂਸ਼ੁਨ) ਜਿਸਨੂੰ *ਫ਼ਾਰਸੀ ਰੇਕੁਇਮ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 1966 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦ ਹੀ  ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ।  *ਦਾਨਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪਲੇਹਾਊਸ*, ਪੰਜ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਔਰਤ ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਈਰਾਨੀ ਲੇਖਕ ਜਲਾਲ ਅਲ-ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਜਲਾਲ ਦੀ ਲਿਖਤ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ "ਦ ਡਾਨ ਆਫ਼ ਜਲਾਲ" ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਦਾਨਸ਼ਵਰ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਅਨੁਵਾਦ ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ ਰਚਿਤ  "ਸ਼ਾਹਦਾਨੇ ਦਾ ਬਗੀਚਾ" ਅਤੇ ਨਥਾਨਿਏਲ ਹਾਥੌਰਨ ਦੇ  "ਕਲੰਕ" ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਫੋਰਗ ਫਾਰੂਖਜ਼ਾਦ
* ਸਿਮਰਿ ਬਿਬਹਾਨੀ
* ਮੀਨਾ ਅਸਦੀ
* ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ
* ਈਰਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links
ਮਨੀਜ਼ਾ ਨਕਵੀ

**ਮਨੀਜ਼ਾ ਨਕਵੀ** (ਜਨਮ 1960) ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹੈ।  

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਨਕਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਰੰਭਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈ। 

## ਲਿਖਤਾਂ 
2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ, *ਆਈ ਵਿਲ ਫਾਈਂਡ ਮਾਈ ਵੇ*, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।  ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ, *ਦ ਇਨ*, ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਖ਼ਬਾਰ, *DAWN* ਵਿੱਚ  ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਥੀਮ ਪਰਵਾਸ ਹੈ। 

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ, *ਏ ਗੈਸਟ ਇਨ ਦ ਹਾਊਸ* (2019)।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਕਵੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਲ਼ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ  ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।  

ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ, ਪਾਇਨੀਅਰ ਹਾਊਸ ਬੁਕਸ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। 

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* ਨਕਵੀ, ਮਨੀਜ਼ਾ (1998)। *ਮਾਸ ਟਰਾਂਜ਼ਿਟ*, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ। 
* ਨਕਵੀ, ਮਨੀਜ਼ਾ (2000)। *ਆਨ ਏਅਰ*, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ।
* ਨਕਵੀ, ਮਨੀਜ਼ਾ (2004)। *ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੋ*, ਤਾਰਾ ਪ੍ਰੈਸ।
* ਨਕਵੀ, ਮਨੀਜ਼ਾ (2005)। *ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬਦਲਿਆ*, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
* *ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ* (2019)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਲਤਾਨ

[thumb|281x281px|[ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੁਲੇਮਾਨ|ਸੁਲੇਮਾਨ ਮਹਾਨ, ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਲਤਾਨਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ]]
**ਸੁਲਤਾਨ** (/ˈsundltən/′ ਅਰਬੀਃ سلطان سل) ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਅਮੂਰਤ ਨਾਮ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਤਾਕਤ", "ਅਧਿਕਾਰ", "ਸ਼ਾਸਨ", ਜੋ ਜ਼ਬਾਨੀ ਨਾਮ ਸਲਤਾਹ ਸੁਲਤਾਹ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਂ "ਸ਼ਕਤੀ"। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੁਝ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਭੁਸੱਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਰੂਪ "ਸਲਤਨਿਕ" ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਲਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ **ਸਲਤਨਤ** (ਸਲਤਨਤ ਸਲਤਨਹ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸ਼ਾਸਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। "ਸੁਲਤਾਨ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਲੇਖ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਸਾਮੀ ਮੂਲ *ਸਲਾਤ* "ਸਖ਼ਤ, ਮਜ਼ਬੂਤ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਮ ਸਲਤਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਅਹੁਦਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ
ਗੈਂਟਜ਼

***ਗੈਂਟਜ਼***  ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਮਾਂਗਾ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਹਿਰੋਯਾ ਓਕੂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਜੂਨ 2000 ਤੋਂ ਜੂਨ 2013 ਤੱਕ ਸ਼ੂਏਸ਼ਾ ਦੀ ਮੰਗਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *ਵੀਕਲੀ ਯੰਗ ਜੰਪ* ਵਿੱਚ ਲੜੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਅਧਿਆਇ 37  ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਕੇਈ ਕੁਰੋਨੋ ਅਤੇ ਮਾਸਾਰੂ ਕਾਟੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਰੇਲ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ "ਖੇਡ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਏਲੀਅਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਐਨੀਮੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ, ਇਚੀਰੋ ਇਟਾਨੋ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਗੋਂਜ਼ੋ ਦੁਆਰਾ ਐਨੀਮੇਟਡ, 2004 ਵਿੱਚ 26 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੰਗਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਦੋ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ CGI ਐਨੀਮੇ ਫ਼ਿਲਮ, *ਗੈਂਟਜ਼: ਓ*, 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਪਲਾਟ 
ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਕੇਈ ਕੁਰੋਨੋ ਅਤੇ ਮਾਸਾਰੂ ਕਾਟੋ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬੀ ਬੇਘਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਬਵੇਅ ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ ਟਕਰਾ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਪਟੜੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਰੋਨੋ ਅਤੇ ਕਾਟੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟੋਕੀਓ ਦੇ ਇੱਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜੋਚੀਰੋ ਨਿਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਗੈਂਟਜ਼ ਅਨੁਭਵੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਜਾਣ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ 'ਤੇ "ਗੈਂਟਜ਼" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਲਾ ਗੋਲਾ ਹੈ।

ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਗੈਂਟਜ਼ ਗੋਲਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੰਜੇ ਨੰਗੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਤਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਸਟਮ ਫਿਟਿੰਗ ਕਾਲੇ ਸੂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਤਾਕਤ, ਗਤੀ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਕੰਟਰੋਲਰ ਜੋ ਇੱਕ ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਸਟੀਲਥ ਯੂਨਿਟ, ਐਕਸ-ਗਨ, ਐਕਸ-ਸ਼ਾਟਗਨ, ਵਾਈ-ਗਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੜੀ 'ਤੇ ਗੈਂਟਜ਼ ਤਲਵਾਰ, ਗੈਂਟਜ਼ ਬਾਈਕ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ 100 ਪੁਆਇੰਟ ਮੀਨੂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਗੈਂਟਜ਼ ਗੋਲਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਟੈਕਸਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ "ਜੀਵਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਹੈ"। ਗੈਂਟਜ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ; ਗੈਂਟਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਏਲੀਅਨ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਮ ਲੋਕ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਏਲੀਅਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ. ਗੈਂਟਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਛੱਡ ਜਾਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਾਂ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਜੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸਫਲ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਦੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅੰਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੇ 100 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਇੱਕ "100 ਪੁਆਇੰਟ ਮੀਨੂ" ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।

## ਉਤਪਾਦਨ 
ਹਿਰੋਯਾ ਓਕੂ ਨੇ ਗੈਂਟਜ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੋਚਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਦਾਈਗੇਕੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਿਸਾਤਸੂ, ਅਤੇ ਰੌਬਰਟ ਸ਼ੈਕਲੇ ਦੇ ਨਾਵਲ ਟਾਈਮ ਕਿਲਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਮੰਗਾ ਜ਼ੀਰੋ ਵਨ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਗੈਂਟਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਜ਼ੀਰੋ ਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਸੈਟਿੰਗ ਸੀ, ਪਰ ਓਕੂ ਨੇ ਲੜੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਨੋਰੰਜਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਜਪਾਨੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਮਜ਼ਦਕ

**ਮਜ਼ਦਕ** (   ਮੱਧ ਫ਼ਾਰਸੀ : 𐭬𐭦𐭣𐭪) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਜੋਰੋਸਟ੍ਰੀਅਨ *ਮੋਬਾਡ* (ਪੁਜਾਰੀ) ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਾਸਾਨੀਅਨ ਸਮਰਾਟ ਕਾਵਧ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਹੂਰਾ ਮਜ਼ਦਾ ਦੇ ਪੈਗੰਬਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਮਜ਼ਦਕਵਾਦ 
ਮਜ਼ਦਕ ਮਜ਼ਦਾਕਵਾਦ ਨਾਮਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨਵਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੰਸਕਰਣ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਨੀਕਾਈਇਜ਼ਮ, ਕਾਰਪੋਕਰੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। *ਗਣਰਾਜ* ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ

### ਮੂਲ 
ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮਜ਼ਦਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੋਬਾਡ ਸਨ, ਜ਼ਰਦੁਸਤ-ਏ ਖੁਰਾਗੇਨ (ਜੋਰੋਸਟ੍ਰੀਅਨਵਾਦ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਜ਼ੋਰਾਸਟਰ, ਮੱਧ ਫ਼ਾਰਸੀ *ਜ਼ਰਦੁਸ਼ਤ* ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ) ਅਤੇ/ਜਾਂ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਜੋ ਮਜ਼ਦਾਕ ਦਿ ਐਲਡਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੇਡੋਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ: "ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਭੁੱਖ, ਖੂਨ ਵਹਾਉਣ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਬਾਮਦਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਜ਼ਦਾਕ ਦ ਯੰਗਰ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੇ ਮਜ਼ਦਕ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਧਰੋਹ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਰਗੇ ਘਿਣਾਉਣੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਮਜ਼ਦਕ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਲ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਬਾਨੀ
ਮਿਕੋਸ਼ੀ

thumb| ਹਿਯੋਸ਼ੀ-ਤੈਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ *ਮਿਕੋਸ਼ੀ* ।
thumb| *ਮਿਕੋਸ਼ੀ* ਹਿਮੇਜੀ ਵਿਖੇ ਨਾਡਾ-ਨੋ-ਕੇਨਕਾ ਮਾਤਸੂਰੀ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
thumb| ਇਹ *ਮਿਕੋਸ਼ੀ* ਟੋਕੁਗਾਵਾ ਈਯਾਸੂ ਨੂੰ ਨਿੱਕੋ ਵਿੱਚ ਤੋਸ਼ੋ-ਗੂ ਵਿਖੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮਿਕੋਸ਼ੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਲਕੀ ਹੈ (ਪੋਰਟੇਬਲ ਸ਼ਿੰਟੋ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ)। ਸ਼ਿੰਟੋ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ, *ਮਿਕੋਸ਼ੀ* ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਇਮਾਰਤ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥੰਮ੍ਹਾਂ, ਕੰਧਾਂ, ਇੱਕ ਛੱਤ, ਇੱਕ ਵਰਾਂਡਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਲਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਜਾਪਾਨੀ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਅਗੇਤਰ   ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ   ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
*ਮਿਕੋਸ਼ੀ* ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਰਾ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਲ 749 ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ ਹੈਚੀਮਨ ਨੂੰ ਟੋਡਾਈ-ਜੀ ਵਿਖੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ *ਦਾਇਬੁਤਸੂ ਦੀ* ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਊਸ਼ੂ ਤੋਂ ਨਾਰਾ ਤੱਕ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੈਚੀਮਨ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਓਇਤਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਯੂਸਾ ਜਿੰਗੂ, ਕਿਊਸ਼ੂ ਨੂੰ *ਮਿਕੋਸ਼ੀ* ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਕਾਰ 
thumb| ਜੈਕ ਜਾਪਾਨ ਮਾਤਸੂਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਇੱਕ *ਮਿਕੋਸ਼ੀ*
thumb| ਔਰਤ ਮਿਕੋਸ਼ੀ
thumb| ਬੱਚੇ ਮਿਕੋਸ਼ੀ ( ਸੰਜਾ ਮਾਤਸੂਰੀ )
thumb| ਜਪਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ( ਟੋਮੀਓਕਾ ਹੈਚੀਮਨ ਤੀਰਥ )
thumb| ਉਤਾਗਵਾ ਹੀਰੋਕੇਜ
ਆਮ ਆਕਾਰ ਆਇਤਾਕਾਰ, ਹੈਕਸਾਗਨ ਅਤੇ ਅੱਠਭੁਜ ਹਨ। ਸਰੀਰ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਜਾਂ ਚਾਰ ਖੰਭਿਆਂ (ਢੋਣ ਲਈ) 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਛੱਤ 'ਤੇ ਫੀਨਿਕਸ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਮੋਕੁਸਾਤਸੂ

ਮੋਕੁਸਾਤਸੂ (黙殺) ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਣਡਿੱਠ ਕਰਨਾ", "ਕੋਈ ਨੋਟਿਸ ਨਾ ਲੈਣਾ" ਜਾਂ "ਚੁੱਪ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣਾ"। ਇਹ ਦੋ ਕਾਂਜੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ: 黙 (ਮੋਕੂ "ਚੁੱਪ") ਅਤੇ 殺 (ਸਤਸੂ "ਕਤਲ")। ਇਹ ਅਕਸਰ ਦਲੀਲ ਦੇਣ ਲਈ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਜਾਂ ਗਲਤ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

1945 ਵਿੱਚ, ਪੋਟਸਡੈਮ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, *ਮੋਕੁਸਾਤਸੂ ਦੀ* ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਮਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਇਹ ਦਲੀਲ, ਜਾਂ ਮਿੱਥ, ਕਿ *ਮੋਕੁਸਾਤਸੂ ਨੂੰ* ਗਲਤ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਅੰਤ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ, ਅਜੇ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਵਰਤੋਂ 
ਇਹ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। 1945 ਵਿੱਚ, ਪੋਟਸਡੈਮ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੋਕੁਸਾਤਸੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈਰੀ ਐਸ. ਟਰੂਮਨ ਦੇ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਮਸੂਦ ਅਸ਼ਰ

**ਮਸੂਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ** (10 ਫਰਵਰੀ 1931 -5 ਜੁਲਾਈ 2021) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। 23 ਮਾਰਚ 2010 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਮਿਲਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਮਸੂਦ ਅਸ਼ਰ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਫਰਵਰੀ 1931 ਨੂੰ ਰਾਮਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਸ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਮਦਰੱਸੇ-ਏ-ਆਲੀਆ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਕਿੱਤਾ 
ਸੰਨ 1951 ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਰ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਮਰੋਜ਼, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਹਿਸਾਨ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਆਸਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1954 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਰਦੂ ਡੇਲੀ *ਇਮਰੋਜ਼* ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਉਪ-ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ ਇਮਰੋਜ਼ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। 1958 ਵਿੱਚ ਮਸੂਦ ਅਸ਼ਰ *ਇਮਰੋਜ਼*, ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸੰਨ 1978 ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਕਲੋਨੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਿੱਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮਸੂਦ ਅਸ਼ਰ ਨੇ ਡੇਲੀ ਇਮਰੋਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਛਾਪੀ। ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1983 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਸੰਨ 1988 ਵਿੱਚ, ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਡੇਲੀ ਇਮਰੋਜ਼ ਤੋਂ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। 1992 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਸ਼ਾਲ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਨ 1964 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਮੁੜ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਸਵੇਰਾ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ *ਆਂਖੋਂ ਪਰ ਦੋਨੋ ਹਾਥ*, 1987 ਵਿੱਚ *ਸਰਾਏ ਅਫ਼ਸਾਨੇ*, 2004 ਵਿੱਚ *ਅਪਨਾ ਘਰ*, 2019 ਵਿੱਚ *ਸਵਾਲ* ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ।
* ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ ਕਾ ਗੁੰਬਦ

### ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ 
* ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੇ ਨਜਾਤ

## ਮੌਤ 
ਮਸੂਦ ਅਸ਼ਰ ਦੀ ਮੌਤ 5 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਤਾ-ਉਲ-ਹੱਕ ਕਾਸਮੀ ਅਤੇ ਅਸਗਰ ਨਦੀਮ ਸਈਦ ਸਮੇਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਸੂਦ ਅਸ਼ਰ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ।

ਮਸੂਦ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰੀ ਫਵਾਦ ਚੌਧਰੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਲੈਟਰਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਯੂਸਫ਼ ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਰਦਾਰ ਉਸਮਾਨ ਬਜ਼ਦਾਰ ਨੇ ਡੂੰਘੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਬਾਡੀ ਨੇ ਵੀ ਮਸੂਦ ਅਸ਼ਰ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਮੌਤ 'ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* 2010, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ।''''
* 2015, ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* QUESTIONS
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਕੈਸਰਾ ਸ਼ਹਿਰਾਜ਼

**ਕੈਸਰਾ ਸ਼ਹਿਰਾਜ਼**  ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ   ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। 

ਸ਼ਹਿਰਾਜ਼ ਰਾਇਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ  ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਗੇਟਹਾਊਸ ਬੁੱਕਸ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਕਿੱਲ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ਼ ਕਲਾਸਾਂ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਰਾਹੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ "ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ" ਬਾਰੇ ਕਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਸਲੀ, ਲਿੰਗ, ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵੰਡਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਿਵਰਪੂਲ ਦੇ ਐਂਗਲੀਕਨ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਇਵਰਸਿਟੀ ਅਵਾਰਡ  ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕੈਸਰਾ ਸ਼ਹਿਰਾਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1958 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਤੋਂ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਡਿਗਰੀਆਂ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਆਨਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਸੈਲਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ  ਯੂਰਪੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਰਾਈਟਿੰਗ ਵਿੱਚਦੋ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨਰਾਈਟਰ ਵੀ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਲੈਂਕੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼  ਕਾਲਜ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਮਨਾ ਮੁਫ਼ਤੀ

**ਆਮਨਾ ਮੁਫ਼ਤੀ** ( ਪੰਜਾਬੀ, ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਵੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ  PEN ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਉਹ ਮੈਰੀ ਕਿਊਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਬਣਨ ਵੱਲ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਝੁਕਾਅ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮੁਫ਼ਤੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। 2023 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੋਲਡਨ ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਯੂਏਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ *ਫਿਰ ਵਹੀ ਦਸ਼ਤ* ਲਿਖੀ ਜੋ ਮਈ 1998 ਵਿੱਚ ਅਦਬ ਦੋਸਤ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। 2020 ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ ਨਾਵਲ *ਪਾਣੀ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।

## ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਮੁਫ਼ਤੀ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਰਤੁਲੈਨ ਹੈਦਰ ਅਤੇ ਅਲਤਾਫ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਣਸਪਤੀ (ਰਾਗ)

**ਵਣਸਪਤੀ** (ਭਾਵ *ਜੰਗਲ ਦਾ ਦੇਵਤਾ* ) ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗਮ ਹੈ  । ਇਹ ਕਟਪਾਇਆਦੀ ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ 72 ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ **ਭਾਨੂਮਤੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨਾ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨਾਲ *ਵਣਸਪਤੀ* ਸਕੇਲ
*ਵਣਸਪਤੀ* ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ *ਚੱਕਰ ਇੰਦੂ* ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਾਮ *ਇੰਦੂ-ਭੂ* ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ  *ਸਾ ਰੇ  ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਧੀ ਨੀ* ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਹੇਠ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਇਸ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

ਅਰੋਹਣ : ਸ ਰੇ1 ਗ1 ਮ1 ਪ ਧ 2  ਨੀ 2 [ਏ]

ਅਵਰੋਹਣ : ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਪ ਮ1 ਗ1 ਰੇ1 ਸ 

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਰ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਦ ਮੱਧਯਮ, ਚਤੁਰਥੀ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ (ਜਿਸ ਦੇ ਅਰੋਹ(ਚਡ਼੍ਹਦੇ) ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਉਤਰਦੇ} ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ *ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ* ਹੈ ਜੋ *ਨਵਨੀਤਮ* ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 40ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ।

## ਅਸਮਪੂਰਨਾ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ 
**ਭਾਨੂਮਤੀ** ਵੈਂਕਟਮਾਖਿਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਮੂਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ। ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੁਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ} ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ *ਸ਼ਾਡਵ-ਸੰਪੂਰਨਾ* ਰਾਗ ਹੈ ।ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ(ਅਰੋਹ) ਵਿੱਚ 6 ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ (ਅਵਰੋਹ) ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤੇ ਸੁਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

* ਅਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ1 ਮ1 ਪੀ ਧ2 ਨੀ 2 ਸੰ  [ਸੀ]
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਧ 2 ਪ  ਮ1 ਗ1 ਰੇ1 ਸ  

## ਜਨਿਆ ਰਾਗਮ 
ਰਸਾਲ *ਵਣਸਪਤੀ* ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁੱਝ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ (ਉਤਪੰਨ ਸਕੇਲ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। *ਵਣਸਪਤੀ* ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਾਗ *ਵਣਸਪਤੀ* ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਪਰੀਆਚਕਾਮਾ।
* ਈਸ਼ਵਰ ਜਗਦੀਸਰੀ ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ
* *ਬ੍ਰਿਹਾਦੰਬਾ ਮਦੰਬਾ*, ਮਤਸਿਆਵਤਾਰਾ ਅਤੇ *ਗੁਰੂਗੁਹਾ ਸਵਾਮੀਨੀ* ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਗ *ਭਾਨੂਮਤੀ* ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਾਮਿਲ 
## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵਨਸਪਤੀ ਦੇ ਨੋਟ ਜਦੋਂ *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਮਰਾਰੰਜਨੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ*, ਰਾਗ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਾਦਜਮ* ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਸਾਰੀ ਨੋਟ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਵਣਸਪਤੀ ਬਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ ਵੇਖੋ।

## ਨੋਟਸ 
## ਸੰਰਚਨਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਣ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨਾਲ *ਵਣਸਪਤੀ*  ਰਾਗ
*ਵਣਸਪਤੀ* ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ *ਚੱਕਰ ਇੰਦੂ* ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ *ਇੰਦੂ-ਭੂ* ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ *ਸਾ ਰਾ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਧੀ ਨੀ* ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ (ਇਸ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

* ਅਰੋਹਣ- ਸ ਰੇ1 ਗ1 ਮ1 ਪ ਧ2 ਨੀ2 ਸੰ [ਏ]
* ਅਵਰੋਹਣ-ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਪ ਮ1 ਗ1 ਰੇ1 ਸ [ਬੀ] 

ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਦ ਮੱਧਯਮ, ਚਤੁਰਥੀ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ,ਜਿਸ ਦੇ ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ(ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ) ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਲਗਦੇ    ਹਨ। ਇਹ *ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ* ਹੈ ਜੋ *ਨਵਨੀਤਮ* ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 40ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਸਿਕਰਨ

**ਸਿਕਰਨ** ਇੱਕ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਕਰਨ ਜਿਸ ਵਿਚ *ਲੱਤ ਮਾਰਨ* ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ  ਹੋਰ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦੇ ਕਿੱਕਿੰਗ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਜ਼ਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵੱਖਰੀ ਕਲਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਤ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
thumb| ਸਿਕਰਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 
ਸਿਕਰਨ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ *ਸਿਕਦ* ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਤਾਗਾਲੋਗ, ਕੈਪੰਪੈਂਗਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਕਾਰਨ ਡਾਕਾ - "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰਾਂਗਾ"), ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੇਬੁਆਨੋ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿੱਕ,(ਜਿਵੇਂ "ਸਿਕਰਨ ਟਿਕਾ")।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਿਕਰਨ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪਰ ਤੀਬਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਗੇਮ ਹੈ ਜੋ ਰਿਜ਼ਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰਾਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਾਰਾਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਵਾਂਗ, ਸਿਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਗਿਆਨ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਜਿੰਨੇ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਨਿਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰਾਟੇ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਕਲਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਲਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਡ ਫਾਰਮ ਜਾਂ ਕਟਾਸ ਅਤੇ ਵਰਦੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਢਾਂਚਾਗਤ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣਾ ਪਿਆ।

## ਲੜਾਈ ਸ਼ੈਲੀ 
thumb| ਸਿਕਰਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ
ਸਿਕਰਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿੱਕਿੰਗ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਗਨੇਚਰ *ਬਾਈਕਿਡ* ਕਿੱਕ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਮੋੜ ਵਿੱਚ ਪਿਵੋਟ ਕਰਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪਿਨਿੰਗ ਹੁੱਕ ਕਿੱਕ ਜਾਂ ਉਲਟਾ ਗੋਲ ਘਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਭਿਆਸੀ ਪੰਚਿੰਗ ਰੇਂਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। .

ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਦੋ ਵਰਗੀਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਪਾਂਘਿਲੋ" (ਅਧਰੰਗੀ ਝਟਕਾ) ਅਤੇ "ਪਮਾਤੇ" ਜਾਂ ਘਾਤਕ ਲੱਤ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਲ, ਗਰਦਨ, ਸਿਰ, ਕਮਰ, ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਰਵਤ ਨਜ਼ੀਰ

**ਸਰਵਤ ਨਜ਼ੀਰ** (  ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਲਪਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਮੈਂ ਅਬਦੁਲ ਕਾਦਿਰ ਹੂੰ  ਅਤੇ ਉਮ-ਏ-ਕੁਲਸੂਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।  ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੋਅ *ਦੋ ਬੋਲ* ਸੀ। 

## ਚੋਣਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਨਾਵਲ 
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨਾਵਲ ਸਰਵਤ ਨਜ਼ੀਰ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ: 

* *ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਾ ਲਮ੍ਹਾ*
* *ਰੋਸ਼ਨ ਸਿਤਾਰਾ*
* *ਮੈਂ ਅਬਦ-ਉਲ-ਕਾਦਿਰ ਹੂੰ*
* *ਸਿਤਮਗਰ*
* *ਉਮ-ਏ-ਕੁਲਸੂਮ*
* *ਰੋਸ਼ਨ ਸਿਤਾਰਾ*
* *ਮੁਹੱਬਤ ਐਸਾ ਦਰਿਆ ਹਾ*
* *ਸੀਰਤ-ਏ-ਮੁਸਤਕੀਮ*
* *ਗਾਵਹ ਰਹਿਨਾ*
* *ਖ਼ੁਵਾਬ ਹੈਂ ਹਮ*
* *ਸਚ ਕੀ  ਪਰੀ॥*
* *ਫ਼ਾਸਲੇ ਕਾ ਲਮ੍ਹਾ*
* *ਬੇਸ਼ਰਮ*

### ਨਾਟਕ 
ਉਸਨੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਨਾਵਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪਟਕਥਾਵਾਂਲਿਖ ਰਹੀ ਹੈ: 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਸਾਵੇਰੀ

**ਅਸਾਵੇਰੀ** (ਆਸਾਵੇਰੀ) ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗਮ ਹੈ (8ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਸਕੇਲ *ਹਨੂਮਾਟੋਦੀ* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸਕੇਲ)।ਇਹ ਇੱਕ ਜਨਯਾ ਸਕੇਲ ਹੈ,ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹ(ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸੁਰ (ਸੰਗੀਤਕ ਨੋਟਸ) ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ਹਨ,ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਉਤਰਦੇ ਸਕੇਲ) ਵਿੱਚ ਸੁਰ ਵਕ੍ਰ(ਜ਼ਿਗਜ਼ੇਗ) ਰੂਪ ,ਚ ਲਗਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਂਗਾ ਰਾਗਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਵਰੋਹਣਮ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਗ ਤੋੜੀ ਦੇ ਮੂਲ ਪੈਮਾਨੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ *ਸਵਰਮ* ਹੈ। ਅਸਵੇਰੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੰਗੀਤ ਰਤਨਾਕਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। *ਅਸਾਵੇਰੀ* ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਕੋਮਲ ਅਸਾਵਰੀ ਅਤੇ *ਆਸਾ ਤੋੜੀ* ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰਾਗ *ਆਸਾਵਰੀ*  ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ *ਰਾਗ ਨਟਭੈਰਵੀ* ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨਾ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਦੇ ਨਾਲ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਪੈਮਾਨਾ, ਜੋ *ਕਰਨਾਟਕ ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਵੇਰੀ* ਸਕੇਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਦੇ ਨਾਲ ਉਤਰਦਾ ਪੈਮਾਨਾ, ਜੋ ਕਿ *ਹਨੂਮਾਟੋਦੀ* ਪੈਮਾਨੇ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ
ਅਸਵੇਰੀ ਇੱਕ ਅਸਮਿਤ, ਭਾਸਗ ਰਾਗਮ, ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰਲੇ ਸੁਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ *ਗੰਧਾਰਮ* ਅਤੇ *ਨਿਸ਼ਾਦਮ* ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਓਡਵ-ਵਕਰਾ-ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗਮ (ਜਾਂ ਓਡਵ ਰਾਗਮ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਸਕੇਲ(ਅਰੋਹ)) ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ) ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈਃ

ਅਰੋਹ : ਸ ਰੇ 1 ਮ 1 ਪ ਧ 1 ਸ  

ਅਵਰੋਹ: ਨੀ 2 ਸ  ਪ ਧ 1 ਮ1 ਪ ਰੇ 2 ਗ 2 ਰੇ 1 ਸ   

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰ  ਹਨ *ਸ਼ਡਜਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਮਮ, ਪੰਚਮ* ਅਤੇ *ਸ਼ੁੱਧ ਧੈਵਤਮ*, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਧਮ, *ਸਾਧਾਰਣ ਗੰਧਾਰਮ* ਅਤੇ "ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ" ਅਵਰੋਹੀ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ, ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ।

ਅੰਨਿਆ ਸਵਰਮ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ *ਰੇ 2/ਸ਼ੁੱਧ ਗੰਧਾਰਮ *ਗ1 ਅਤੇ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤਿ ਧੈਵਤਮ * ਧ 2/ਸ਼ੁਧ ਨਿਸ਼ਾਦਮ * ਨੀ 1 ਹਨ।ਵੀਨਾ ਵਿੱਚ, ਅੰਨਿਆ ਸਵਰਮ ਸ਼ੁੱਧ ਗੰਧਾਰਮ ਗ  1 ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਨੀ 1 ਤੋਂ ਗਾਏ-ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਅਸਵੇਰੀ ਰਾਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ *ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ* ਇਹ ਹਨ।

* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ *ਮਾਪਲਾ ਵੇਲਾਸੀ*, ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਅਤੇ ਰਾਰਾ ਮਯੰਤੀਦਕ
* ਚੰਦਰਮ ਭਜਮਾਨਸਾ ਅਤੇ *ਕੁਮਾਰਸਵਾਮੀਨਮ*-ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ
* *ਰਾਮਚੰਦਰੂਲੂ ਨਾਪਾਈ* ਭਦਰਚਲ ਰਾਮਦਾਸੁ ਦੁਆਰਾ
* ਅਰੁਣਾਚਲ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ *ਕਦਾਈਕਨਾਲ*
* ਪੈਰੀਆਸਾਮੀ ਥੂਰਨ ਦੁਆਰਾ *ਸਾਰਨਮ ਸਰਨਮ*ਪੇਰੀਆਸਾਮੀ ਥੂਰਨ

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਾਮਿਲ 
## ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ

## ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ  
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ
ਵਹੀਦਾ ਨਸੀਮ

**ਵਹੀਦਾ ਨਸੀਮ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਨਸੀਮ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ,  ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਗਲਪਕਾਰ ਸੀ। 

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਵਹੀਦਾ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1927 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੌਰਾਨ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿਖੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਸ਼ਮੀਮ ਏਜਾਜ਼ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਜ਼ੀਜ਼-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਏਜਾਜ਼ ਹੁਸੈਨ ਅਲਵੀ ਵੀ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ  ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। 

ਉਸਨੇ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1951 ਵਿੱਚ ਬੋਟਨੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ਼ ਐਮਐਸਸੀ  ਕੀਤੀ।  

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਨਾਲ਼ ਵਹੀਦਾ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।  ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1952 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾਜ਼ਿਮਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਸਾਇੰਸ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 1987 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ।  ਉਸਨੇ 24 ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ।  1972 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ *ਨਾਗ ਮੁਨੀ* ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਸੰਗੀਤਕ ਫ਼ਿਲਮ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਹੀਦ ਮੁਰਾਦ, ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਹਿੱਟ ਸੀ। 

## ਮੌਤ 
ਵਹੀਦਾ ਦੀ ਮੌਤ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1996 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲ ਕਲੋਨੀ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਆਇਸ਼ਾ ਦੁਰਾਨੀ

**ਆਯਸ਼ਾ ਦੁਰਾਨੀ,** ਜਿਸਨੂੰ **ਆਇਸ਼ਾ-ਏ-ਦੁਰਾਨੀ**  ਅਤੇ **ਆਇਸ਼ਾ ਦੁਰਾਨੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (18ਵੀਂ ਸਦੀ) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਕਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਬੀਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ 1882 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਰੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੁਰਾਨੀ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਆਇਸ਼ਾ ਦੁਰਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਯਾਕੂਬ ਅਲੀ ਖਾਨ ਬਰਾਕਜ਼ਈ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਰਾਕਜ਼ਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਾਸਕ ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਆਇਸ਼ਾ ਨੂੰ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ; ਉਸਨੇ ਕਸੀਦੇ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਕ ਸੀ।  ਦੁਰਾਨੀ ਨੂੰ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਰਾਕਜ਼ਈ ਸ਼ਾਸਿਤ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਇਸ਼ਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ 1882 ਵਿੱਚ ਇੱਕ 336 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਮਹੀਣ ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੇਖਕ ਨੇ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 

## ਵਿਰਾਸਤ 
1978 ਦੇ ਸੌਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜੁਟਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਦੁਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। 

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਜਿਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ),  ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਹਾਇਤਾ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਆਇਸ਼ਾ-ਏ-ਦੁਰਾਨੀ ਸਕੂਲ ਰੱਖਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਖਾਨ

**ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਖ਼ਾਨ** 1880 ਤੋਂ 1901 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਅਮੀਰ ਸੀ।  ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਡ਼ਾਈ ਅਤੇ ਡੂਰੰਡ ਲਾਈਨ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬਰਾਕਜ਼ਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ। ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਦੂਜੇ ਐਂਗਲੋ-ਅਫਗਾਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਗਡ਼ਬਡ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੁਡ਼ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ 'ਦਿ *ਆਇਰਨ ਅਮੀਰ*' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਚਕਦਾਰ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

*ਦਿ ਆਇਰਨ ਅਮੀਰ* ਉਪਨਾਮ *ਉਸਦੇ* ਕਈ ਵਿਦਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੁਡ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਰੋਹ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ "ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਰਾਜ" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ 21 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ 100,000 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂਇਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਗਏ, ਮਾਰੂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਮਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਪਰਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹਮੀਰਾ ਕਾਦਰੀ

**ਹਮੀਰਾ ਕਾਦੇਰੀ** (ਦਰੀ: حمیرا قادری) 1980 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਲੇਖਕ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕੀਲ, ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡਕਲਿਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਰਿਸਰਚ, ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਬਰਟ ਜੀ. ਜੇਮਸ ਸਕਾਲਰ ਫੈਲੋ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਾਦਰੀ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਬਚਪਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮਲਾਵਰ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ 1989 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਨਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਦਰੀ, ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਕਲਾਸਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਗੋਲਡਨ ਨੀਡਲ ਸਿਲਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸਰਕਲ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀਆਂ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਮੁਹੰਮਦ ਨਸੇਰ ਰਹਿਆਬ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸਾਹਿਤਕ ਲਿਖਣ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਛਪ[ਵਾਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ।

2001 ਵਿੱਚ ਹਮੀਰਾ ਈਰਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅੱਗੇ ਤੋਰੀ। ਉਸਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਬੇਹਸ਼ਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੈਚੂਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਲਾਮੇ ਤਬਾਤਾਬਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।

2008 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਈਰਾਨੀ ਵਿਦਰੋਹ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕਾਦਰੀ ਤਹਿਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ  ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਈਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਰੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਹੋਮੀਰਾ ਕਾਦਰੀ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ  2014 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਸੀ "ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ"। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਇਓਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਾਦਰੀ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਉਹ 2008 ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਦਰੀ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ  ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ  ਸਾਹਿਤਕ ਪਕੜ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਕਾਬੁਲ ਦੀ ਮਸ਼ਅਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਗਰਜਿਸਤਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਕਾਮਿਲਾ ਸ਼ਮਸੀ

**ਕਮੀਲਾ ਸ਼ਮਸੀ** FRSL (; ਜਨਮ 13 ਅਗਸਤ 1973) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਾਵਲ *ਹੋਮ ਫਾਇਰ* (2017) ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।  ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ 20 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਸੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। *ਦ ਨਿਊ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ*  ਨੇ ਸ਼ਮਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਨਾਵਲਕਾਰ ਦੱਸਿਆ  ਹੈ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸ਼ਮਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਮੁਨੀਜ਼ਾ ਸ਼ਮਸੀ ਹੈ,  ਲੇਖਕ ਅਤੀਆ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦੀ ਪੜਦਾਦੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਯਾਦਗਾਰੀ ਲੇਖਕ ਜਹਾਨਾਰਾ ਹਬੀਬੁੱਲਾ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹੈ।

ਸ਼ਮਸੀ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹੈਮਿਲਟਨ ਕਾਲਜ, ਤੋਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਅਤੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਐਮਹਰਸਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ MFA ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਇੱਕ MFA ਦੀ ਸਨਦ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ ਆਗਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ, ਚੇਨਈ

**ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ** ਵੇਲਾਚੇਰੀ, ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1971 ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਜੀ.ਐਸ. ਗਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 500ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮਦਰਾਸ, ਚੇਨਈ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਗ੍ਰਾਂਟ-ਇਨ-ਏਡ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

## ਕੈਂਪਸ 
ਕਾਲਜ ਰਾਜ ਭਵਨ ਅਤੇ ਆਈਆਈਟੀ-ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ 25 ਏਕੜ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਲੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਰੂਮ, ਲੈਕਚਰ ਹਾਲ, ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫੈਕਲਟੀ ਦਫਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ, ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ ਵੀ ਹੈ।

ਕਾਲਜ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਅਤੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਾਲੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰਿਆਲੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ।

## ਹੋਸਟਲ 
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਹੋਸਟਲ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਈ-ਫਾਈ, ਸਟੱਡੀ ਰੂਮ ਅਤੇ ਮੈੱਸ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਹੈ।

## ਲੰਗਰ ਰਸੋਈ 
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ) ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਗਰ ਰਸੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2014 ਤੋਂ, ਲੰਗਰ ਰਸੋਈ ਕਾਲਜ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੰਗਰ ਰਸੋਈ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹਰ ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 700 ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਕੋਰਸ 
ਕਾਲਜ 32 ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, 10 ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਨੂੰ 2023 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 62ਵਾਂ ਅਤੇ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ 94ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਦਰਜਾਬੰਦੀ 
ਕਾਲਜ 2024 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ (NIRF) ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ 89ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।
 

## ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ 
ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਖੇਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਵਾਲੀਬਾਲ ਅਤੇ ਟੈਨਿਸ ਲਈ ਕੋਰਟ ਵੀ ਹਨ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਨਡੋਰ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਥਾਂਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ 
ਕਾਲਜ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ ਗਰਾਊਂਡ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।  ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ 1978 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ 1996 ਤੋਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਲਈ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, 2002 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ 2016 ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸਦਾਗੋਪਨ ਰਮੇਸ਼, ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਬਦਰੀਨਾਥ, ਵਿਦਯੁਤ ਸ਼ਿਵਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਾਬਾ ਇੰਦਰਜੀਤ, ਰਘੁਪਤੀ ਸਿਲੰਬਰਾਸਨ, ਬਾਬਾ ਅਪਰਾਜਿਤ ਅਤੇ ਸਕੁਐਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਜ਼ਫ਼ਰ ਮਸੂਦ

**ਜ਼ਫ਼ਰ ਮਸੂਦ** ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ।  ਉਸਨੂੰ1970 ਵਿਆਂ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕ *ਖੁਦਾ ਕੀ ਬਸਤੀ*, *ਅੰਕਲ ਉਰਫੀ*, *ਕਿਰਨ ਕਹਾਨੀ* ਅਤੇ ਜ਼ੈਰ, ਜ਼ਬਰ, ਪੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ  
ਜ਼ਫਰ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕੈਥਡ੍ਰਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕਿੱਤਾ 
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੀ. ਟੀ. ਵੀ. ਕਰਾਚੀ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ *ਖੁਦਾ ਕੀ ਬਸਤੀ* ਵਿੱਚ ਨੋਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਸ਼ੌਕਤ ਸਿੱਦੀਕੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨੋਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹੀਨ ਤਾਹਿਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਪਰ ਇਹ ਸੀਰੀਅਲ ਸੁਪਰ-ਹਿੱਟ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਜ਼ਫਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਚਲੇ ਗਏ।

## ਮੌਤ 
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਾਇਰੋ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਕਾਰ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਉਸਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਫ਼ਿਲਮ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਐਗੁਨੀ, ਓਕੀਨਾਵਾ

left|thumb| ਅਗੁਨੀ ਟਾਪੂ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ
right|thumb| ਅਗੁਨੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਜਪਾਨੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਅਗੁਨੀ, ਓਕੀਨਾਵਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਜਪਾਨੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਜ਼ਾਰਗ਼ੋਨਾ ਅਨਾ

**ਜ਼ਾਰਗ਼ੋਨਾ ਅੰਨਾ** (ਮੌਤ 1772), ਜਿਸਨੂੰ **ਜ਼ਾਰਗ਼ੋਨਾ ਅਨਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨ ਹਾਕਮ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ (ਆਰ. 1747-1772) ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮਕਬਰਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਧਾਰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਅਰਗੰਦਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਹਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੁਝ ਫ਼ਾਸਲੇ  'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

ਜ਼ਾਰਗ਼ੋਨਾ ਅੰਨਾ ਖਾਲੂ ਖ਼ਾਨ ਅਲਕੋਜ਼ਈ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੇਮਨ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜਰਗਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ 1747 ਵਿੱਚ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਅਜ਼ੀਮ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਰਗ਼ੋਨਾ ਨੂੰ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜ਼ਰਗ਼ੋਨਾ ਅੰਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨਵਾਲੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਭਾਗ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਕੰਧਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬਾਇਲੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਣ ਵਜੋਂ ਸੁਲਹ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ 'ਤੇ ਸੀ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਸ਼ਤੋ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
* ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ

## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਭੱਟੀ

**ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਭੱਟੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Rai Bular Bhatti;** ਮੌਤ ਸੀ. 1515 ਜਾਂ 1518) 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ ਭੱਟੀ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਪੂਤ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸਨੂੰ ਤਲਵੰਡੀ ਦੇ *ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ* ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਏ ਭੋਈ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਰਾਏ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਮੀਨ - 18,500 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ ਭੱਟੀ ਦਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜੋ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਸਨ ਜਿਸਨੂੰ ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਵੈਕੂਈ ਟਰੱਸਟ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਹੈ।

ਬੁਲਾਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਭੱਟੀਆਂ ਦਾ ਰਾਏ ਪਰਿਵਾਰ, 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

15 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ SGPC ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵੀਜ਼ਾ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਅਸਮਰੱਥ ਸਨ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Janamsakhi_manuscript_painting_with_the_caption_'Rai_Bular_witnesses_cobra_providing_shade_to_young_Guru_Nanak_on_hot_sunny_day'.jpg|alt=Janamsakhi manuscript painting with the caption 'Rai Bular witnesses cobra providing shade to young Guru Nanak on hot sunny day'| ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਪੇਂਟਿੰਗ ਜਿਸਦੀ ਸੁਰਖੀ 'ਰਾਇ ਬੁਲਾਰ ਗਵਾਹ ਕੋਬਰਾ ਨੌਜਵਾਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਧੁੱਪ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਛਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ'
ਤਸਵੀਰ:Rai-Bular-and-nanak-circa-1900-Bular-archives1.jpg|alt=Nanak in the darbar of Rai Bular in 1481| ਨਾਨਕ ਨੇ 1481 ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ
ਤਸਵੀਰ:Rai-Bular-Nanak-Circa-1900-Bular-archives3.jpg|alt=Depiction of Rai Bular witnessing the sakhi involving Guru Nanak and the cobra| ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਕੋਬਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ *ਸਾਖੀ ਦੀ* ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਦਾ ਚਿਤਰਣ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਪੀਰ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ

**ਪੀਰ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Pir Budhan Shah;** ਮੌਤ 1643;   ), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ**, **ਪੀਰ ਬਾਬਾ**, ਅਤੇ **ਸੱਯਦ ਸ਼ਮਸੁਦੀਨ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੂਫ਼ੀ ਪੀਰ ਸੀ। ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਗਭਗ 500 ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

## ਤਿਆਗ 
thumb| ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਬਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਪੀਰ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ
ਬੁੱਦਨ ਸ਼ਾਹ, ਇੱਕ ਮੁਹੰਮਦ, ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਬਣਨ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜੰਮੂ ਆਇਆ ਸੀ।

ਉਹ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਛੀਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਤ 1638 ਵਿੱਚ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਨੇੜੇ ਦੇਵਨਗਰ ਵਿਖੇ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਨਾਲ ਹੋਈ।

## ਮੌਤ 
thumb| ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪੀਰ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1643 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 200 ਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮਕਬਰੇ 'ਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ *ਦਰਗਾਹ* (ਅਸਥਾਨ) ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਕ ਜੰਮੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਤਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕਵੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ

**ਕਵੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Kavi Santokh Singh;** 8 ਅਕਤੂਬਰ 1787 ਈ19 ਅਕਤੂਬਰ 1843/1844) ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਨੇ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਸਨ ਕਿ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਰੈਫਰੈਂਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਕਵੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਹਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। "ਮਹਾਨ ਕਵੀ" (ਮਹਾਕਵੀ) ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਫਿਰਦੌਸੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰਦੌਸੀ ਨੇ ~ 50,000 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਕੁੱਲ ~ 52,000 ਛੰਦਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਿਆਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਗੌਟਲੀਬ ਵਿਲਹੈਲਮ ਲੀਟਨਰ ਨੇ 1883 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੈਂਟਲ ਦੇ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ"।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1787 ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤਰਨਤਾਰਨ ਨੇੜੇ ਨੂਰਦੀਨ ਪਿੰਡ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਾਏ ਨੂਰਦੀਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਕੱਪੜਾ-ਪ੍ਰਿੰਟਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ ਛਿੰਬਾ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕਰੀਰ ਉਪਜਾਤੀ ਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਮਾਈ ਰਾਜਾਦੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਰਮਲਾ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਿੱਜੀ *ਬੁੰਗਾ*, ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਦਿਅਕ ਆਧਾਰ ਸੀ ਪਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। 

### ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 
ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ (2003) ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਰਮਲਾ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਸ਼ੌਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਮਲਾ ਸਕੂਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਲੇਬਲ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਨਿਰਮਲਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੀਰ ਸਿੰਘ (ਲੇਖਕ) ਵੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦਾ। ਸਗੋਂ, ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸਿੱਖਣ ਸੰਸਥਾ, ਗਿਆਨੀ ਬੁੰਗੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ (1768-1832), ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗਿਆਨੀ, ਸਿੱਖ ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਮੰਗਲਾਚਰਣ ( ਮੰਗਲਾਚਰਣ ) ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

### ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸਨੇ 1821 ਵਿੱਚ ਜਗਾਧਰੀ ਦੀ ਰਾਮ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਰੋਹੀਲਾ ਉਪਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਬੁਰੀਆ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਦਿਆਲਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ *ਕਥਾ* ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1823 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। 1829 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੈਥਲ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਆਇਆ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ 1834 ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਮੋਰਥਲੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ *ਜਗੀਰ ਦੀ* ਗਰਾਂਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1843 ਜਾਂ 1844 ਨੂੰ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਿਮ ਕੰਮ, ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ *ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ* ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਬਾਬੋ ਜਾਨ

**ਮਿਰਮੋਨ ਹਲੀਮਾ ਨੂੰ** **ਬਾਬੋ ਜਾਨ** ਜਾਂ **ਬੋਬੋ ਜਾਨ** ( *fl.* 1880) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਣੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਖਾਨ (ਆਰ. 1880-1901) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਮੀਰ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਖੇਲਾਂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਐਪਰ ਬੋਬੋ ਜਾਨ ਉਸਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈ ਸੀ। 

ਉਸਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਬੀਲੇ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਝਗੜਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚੋਲਣ ਵਜੋਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਮਿਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ਼ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਚੋਲਣ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਔਰਤ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਰਗ਼ੋਨਾ ਅਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ; ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਉਸਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਾਵੰਦ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਗਏ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਹੀ ਤਸਦੀਕ ਹੈ। ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਲਈ ਇਹ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ ਸੀ) ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।  

ਬਾਬੋ ਜਾਨ ਨੂੰ ਸਿਆਣੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਹਰਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਮ ਗੱਲ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਕਵਿਤਰੀਆਂ
ਭਾਈ ਅਲਮਸਤ

**ਭਾਈ ਅਲਮਸਤ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Bhai Almast;** 26 ਅਗਸਤ 1553 – 1643) ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਉਦਾਸੀ *ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ* ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਆਗੂ, ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭਾਈ ਬਾਲੂ ਹਸਨਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਅਲਮਸਤ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1553 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ (ਕਸ਼ਮੀਰ) ਦੇ ਇੱਕ ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਹਰਦੱਤ ਅਤੇ ਮਾਈ ਪ੍ਰਭਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਅਲੂ ਸੀ, ਪਰ ਰਹੱਸਵਾਦ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੂੰ ਅਲਮਾਸਟ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਨੰਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ।" ਕੰਬਲ ਜਾਂ ਗੋਦਰੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਾਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਕੰਬਲੀਆ ਜਾਂ ਗੋਦਰੀਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਲੂ ਨੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1574 ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਅਲਮਾਸਟ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮਾਧ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਬੱਕਰੀਆਂ ਚਾਰੀਆਂ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭਾਈ ਅਲਮਸਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪੂਰਬੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
1615 ਵਿੱਚ, ਭਾਈ ਅਲਮਸਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪੁਰੀ (ਉੜੀਸਾ) ਵਿੱਚ ਮੰਗੂ ਮੱਠ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੋਰਖ ਮਾਤਾ ਵਿਚ ਨਾਨਕ ਮਾਤਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰਖਤ ਹੇਠ ਨਾਥ ਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਚਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਕ ਅਸਥਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਅਲਮਸਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ।

### ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕੰਮ 
#### ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ 
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਅਲਮਸਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਨਾਨਕ ਮਾਤਾ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਅੱਠ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਗਏ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

#### ਸਿੰਧ 
ਅਲਮਾਸਟ ਨੇ ਸਿੰਧ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਦਾਸੀਪੰਥ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਧੂਣੀ ਵਿਖੇ ਰੋੜੀ ਵਿਖੇ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਨਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ *ਰਾਮ* ਜਾਂ *ਦਾਸ* ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ 1643 ਵਿਚ ਹੋਈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਈ ਬਾਲੂ ਹਸਨਾ
* ਉਦਾਸੀ
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ
* ਭਾਟੜਾ ਸਿੱਖ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ