open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮੰਗੇਸ਼ ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ

**ਮੰਗੇਸ਼ ਕੇਸ਼ਵ ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ** (10 ਮਾਰਚ 1929 - 30 ਦਸੰਬਰ 2015) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਕਵੀ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਾਰਚ 1929 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿੰਧੂਦੁਰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੈਂਗੁਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਾਤੁਸ਼੍ਰੀ ਮਿੱਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ 1970–1990 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਯੂਐਸ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਰਵਿਸ (ਯੂਐਸਆਈਐਸ) ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸਾਧਨਾ (ਹਫਤਾਵਾਰੀ) ਵਿਖੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ 40 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ ਮੌਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਨ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਯੂ.ਐੱਸ. ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ 31 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਣਾ "ਸਲਾਮ" ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਮਾਜਕ ਸ਼ਕਤੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ “ਸੁਤੀ ਏਕੇ ਸੂਤੀ” ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ “ਨਿਮਬੋਨੀਚਿਆ ਜ਼ਾਦਮਾਗੇ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿੰਦਾ ਕਰੰਦੀਕਰ ਅਤੇ ਵਸੰਤ ਬਾਪਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੂਹ, "ਮੁਰਗੀ ਕਲੱਬ" ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਐਲਗਨਕੁਇਨ ਰਾਊਂਡ ਟੇਬਲ ਦੇ ਵਾਂਗ ਢਿੱਲਾ ਜਿਹਾ ਸੰਗਠਨ ਸੀ। ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿੰਦਾ ਕਰੰਦੀਕਰ, ਵਸੰਤ ਬਾਪਤ, ਗੰਗਾਧਰ ਗਡਗਿਲ, ਸਦਾਨੰਦ ਰੇਗੇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪੂ ਭਾਗਵਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲਈ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲਫ਼ਾਜ਼ੀ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਚੁਟਕਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਹੈਰਲਡ ਬ੍ਰੈਂਟ ਵਾੱਲਿਸ

**ਹੈਰਲਡ ਬ੍ਰੈਂਟ ਵਾਲਿਸ** (ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਂ **ਆਰੋਨ ਬਲਮ ਵੌਲੋਵਿਚ**; 19 ਅਕਤੂਬਰ 1898 - 5 ਅਕਤੂਬਰ 1986) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ *ਕਾਸਾਬਲਾਂਕਾ* (1942), ਦਿ*ਐਡਵੈਂਚਰਸ ਆਫ ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡ* (1938), ਅਤੇ *ਟਰੂ ਗਰਿੱਟ* (1969) ਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਉਸਨੇ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਫਰੀ ਬੋਗਾਰਟ, ਬੈੱਟੀ ਡੇਵਿਸ, ਅਤੇ ਐਰਲ ਫ਼ਲਿਨ ਜਿਹੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਲਈ ਉਹ ਪੈਰਾਮਾਊਂਟ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਡੀਨ ਮਾਰਟਿਨ, ਜੈਰੀ ਲੇਵਿਸ, ਐਲਵਿਸ ਪ੍ਰੈਸਲੀ ਅਤੇ ਜੌਨ ਵੇਨ ਜਿਹੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਰੋਨ ਬਲੱਮ ਵੌਲੋਵਿਚ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1898 ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨਾਏ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਈਵਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜੈਕਬ ਵੌਲੋਵਿਚ ਸੀ, ਜੋ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਸੁਵਾਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਸ਼ਕੇਨਾਜ਼ੀ ਯਹੂਦੀ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਪਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ **ਵਾਲਿਸ** ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ।

ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1922 ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ 1923 ਵਿੱਚ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਲਿਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋੋਡਕਸ਼ਨ ਹੈੱਡ ਬਣ ਗਿਆ। 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ, ਉਹ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਕਾਸਾਬਲਾਂਕਾ*, *ਡਾਰਕ ਵਿਕਟਰੀ*, *ਦਿ ਐਡਵੈਂਚਰਸ ਆਫ ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡ*, *ਮਾਲਤੀਜ਼ ਫ਼ਾਲਕਨ*, *ਸਾਰਜੈਂਟ ਯਾਰਕ*, ਅਤੇ *ਨਾਓ, ਵੌਏਜਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।*

ਮਾਰਚ 1944 ਵਿੱਚ ਵਾਲਿਸ ਨੂੰ 16ਵੇਂ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਕਾਸਾਬਲਾਂਕਾ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਵਾਲਿਸ ਅਵਾਰਡ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਠਿਆ, ਪਰ ਸਟੂਡੀਓ ਹੈੱਡ ਜੈਕ ਐਲ ਵਾਰਨਰ ਸਟੇਜ ਵੱਲ ਭੱਜ ਤੁਰਿਆ "ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਸਕਾਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।" ਵਾਲਿਸ ਨੇ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। *ਕੈਸਾਬਲਾਂਕਾ* ਮੇਰੀ ਰਚਨਾ ਸੀ; ਜੈਕ ਦਾ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨੇ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਕੀਤੀ, ਮੈਂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਗੇਟ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਵਾਰਨਰ ਪਰਿਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੋਇਆ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੁਬਾਰਾ ਬੈਠਣ, ਅਪਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ...ਲਗਭਗ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਘਟਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਾਲਿਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਵਾਲਿਸ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਉੱਦਮ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਿਆ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਆਇਨ ਰੈਂਡ ਅਤੇ ਲਿਲੀਅਨ ਹੈਲਮੈਨ ਸਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਨ ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਜੈਰੀ ਲੂਇਸ ਕਾਮੇਡੀਆਂ ਅਤੇ ਐਲਵਿਸ ਪ੍ਰੈਸਲੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1986 ਵਿੱਚ ਮਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਚਾਰਣ

thumb|ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਚਾਰਣ ਦੀ ਤਸਵੀਰ

ਡਾ. **ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਚਾਰਣ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰੰਗਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਡਾ. ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਚਾਰਣ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 10 ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ ਅਤੇ ਰਤਨ ਥਿਆਮ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾ: ਚਾਰਣ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਈ 1954 ਨੂੰ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਮਥਨੀਆ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਰੇਨਵਤ ਦਾਨ ਚਾਰਣ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਆਪਣੀ ਉਘੀ ਰਚਨਾ *ਉਛਾਲੋ* ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਚਾਰਣ ਨਰੈਣ ਵਿਆਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ, ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ 26 ਨਵੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੇ ਕੇ ਬਿਰਲਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਘਰ ਤੌ ਏਕ ਨਾਮ ਹੈ ਭ੍ਰੋਸੈ ਰੌ" ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਚਾਰਣ ਨੂੰ 2011 ਲਈ 21 ਵਾਂ ਬਿਹਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਧਰਮ ਜੁਧ" ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀ 1999 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਚਾਰਣ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਕੇ ਕੇ ਬਿਰਲਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਘਰ ਤੌ ਏਕ ਨਾਮ ਹੈ ਭ੍ਰੋਸੈ ਰੌ" ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਚਾਰਣ, ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਮਰਪਿਤ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਰੰਮਤ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ, ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚਾਰਣ ਦੇ ਨਾਟਕ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਥੀਏਟਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਰੰਗ ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਚਾਰਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਟਕ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰਣ ਦਾ ਨਾਟਕ "ਮਹਿ ਰਾਜਾ ਥੇ ਪਰਜਾ" ਤੀਸਰੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਾਲਾਨਾ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਉਤਸਵ " ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਦੇਵ ਚਾਰਣ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤ੍ਰਅੰਬਕ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ੇਜਵਲਕਰ

**ਤ੍ਰਅੰਬਕ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ੇਜਵਲਕਰ** (ਟੀ. ਐੱਸ. ਸ਼ੇਜਲਲਕਰ; ਦੇਵਨਾਗਰੀ: त्र्यंबਕ शंकर शेजवलकर, त्र्यं. शं. शेजवलकर) (25 ਮਈ 1895 - 28 ਨਵੰਬਰ 1963) ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸ਼ੇਜਲਲਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸ਼ੇਲੀ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਰੀਅਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 1911 ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਿਲਸਨ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਮਈ 1918 ਤੋਂ ਜੂਨ 1921 ਤੱਕ ਫੌਜੀ ਅਕਾਊਂਟਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਗਸਤ 1939 ਤੋਂ 25 ਮਈ 1955 ਤੱਕ ਡੈੱਕਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਡੈੱਕਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

ਉਹ 1918 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਸ਼ੋਧਕ ਮੰਡਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਦੂਜੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦੱਤਾ ਵਾਮਨ ਪੋਟਦਾਰ, ਗੋਵਿੰਦ ਸਖਾਰਾਮ ਸਰਦੇਸਾਈ ਅਤੇ ਦੱਤੋਪੰਤ ਆਪਟੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਇਤਿਹਾਸ 
ਸ਼ੇਜਵਾਲਕਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਮਰਾਠੀ ਰਸਾਲੇ *ਪ੍ਰਗਤੀ* (1929–1932) ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਸ਼ੇਜਵਲਕਰ 1939-1955 ਤੱਕ ਡੈੱਕਨ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਮਰਾਠਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਰੀਡਰ ਵੀ ਸੀ। ਸ਼ੇਜਵਾਲਕਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁੱਦੇ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ੀ ਕਵੀ-ਸੰਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਅਤੇ ਅਰਨੋਲਡ ਜੇ ਟੌਨਬੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਸ਼ੇਜਵਲਕਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਜੀ ਐਸ ਸਰਦੇਸਾਈ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਨਾਨਾਸਾਹਿਬ ਪੇਸ਼ਵਾ" ਨੂੰ ਭੂਤ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਲਿਖੀ ਸੀ।

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਛਤਾਵਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ।

### ਲੇਖ 
ਸ਼ੇਜਵਲਕਰ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਂਡੇ, ਕਾਸ਼ੀਨਾਥ ਤ੍ਰਿਮਬਕ ਤੇਲੰਗ, ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ, ਗੋਪਾਲ ਗਣੇਸ਼ ਅਗਰਕਰ, ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ, ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ, ਸੁਖਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਕਾਸ਼ੀਨਾਥ ਰਾਜਵਦੇ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਕੇਤਕਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ।

### ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ 
ਸ਼ੇਜਵਲਕਰ ਪਹਿਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਬੜੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੜਾਈ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿਖਾਈ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੰਡਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਅਕੀਰਾ ਮੀਆਵਾਕੀ

**ਅਕੀਰਾ ਮੀਆਵਾਕੀ ** (*ਮੀਆਵਾਕੀ ਅਕੀਰਾ *, ਜਨਮ 29 ਜਨਵਰੀ 1928)==

* *Plants and Human* (NHK Books) ਪੌਧੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ

## ਇਨਾਮ ਤੇ ਉਪਾਧੀਆਂ 
* 1970: ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਮਾਇਂਸ਼ੀ-ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਨਾਮ (Mainichi-Culture Prize)
* 2006: ਬਲਿਊ ਪਲੈਨੇਟ (Blue Planet) ਇਨਾਮ

## ਮੀਆਵਾਕੀ ਲਈ ਲਿਖਤਾਂ 
* Otti Wilmanns (1995): Laudatio durch Frau Prof. Dr. Otti Wilmanns, Freiburg, zu Ehren von Akira Miyawaki anläßlich der Verleihung des Reinhold-Tüxen-Preises 1995 der Stadt Rinteln am 24. März 1995 – Berichte der Reinhold-Tüxen-Gesellschaft – 7: 17–27. (Volltext)

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* www.jise.jp
* IGSE – Japanese Center for International Studies in Ecology 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧਿਆਪਨ
ਜ਼ੀਸ਼ਾਨ ਅਲੀ

**ਜ਼ੀਸ਼ਾਨ ਅਲੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Zeeshan Ali;** ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1970) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸੋਲ ਵਿੱਚ 1988 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਸੱਜਾ-ਹੱਥ ਨਾਲ ਖੇਡ ਦਾ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਏਟੀਪੀ ਰੈਂਕਿੰਗ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ 12 ਦਸੰਬਰ 1988 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 126ਵਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਆਪਣੇ 19ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਵੀ 3 ਹਫਤੇ ਛੋਟਾ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਗਸਤ 1989 ਤਕ ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ 130 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ (ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ)। 1988 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੰਗਲ ਹਾਈਲਾਈਟਸ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਰਕਟ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ, ਸ਼ੈਨੀਕਟਾਡੀ ਵਿੱਚ ਏ.ਟੀ.ਪੀ. ਟੂਰ ਈਵੈਂਟ ਦਾ ਆਰ 2 ਬਣਾਉਣਾ (ਆਰ 2 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕ ਨੂੰ ਹਾਰਨਾ) ਅਤੇ ਸੋਲ ਓਲੰਪਿਕ (ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਰ 2 ਵਿੱਚ ਹਲੇਸੇਕ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੈਲੇਂਜਰ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਨਿਊ ਹੈਵਨ (ਵਿਜੇ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਤੋਂ ਹਾਰ) ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੈਲੇਂਜਰ ਦਾ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ੀਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 1988 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ 178 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਰਕਟ' ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ 126ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

1988 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜ਼ੀਸ਼ਾਨਦੀ ਡਬਲਜ਼ ਰੈਂਕਿੰਗ 154 ਤੇ ਸੀ।

1989 ਵਿਚ, ਜ਼ੀਸ਼ਾਨਨੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੈਲੇਂਜਰ ਦਾ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੀ ਬਿਸਕੈਨ, ਟੋਕਿਓ (ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਰ 2 ਵਿੱਚ ਸਟੀਫਨ ਐਡਬਰਗ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੀਫ ਸ਼ਿਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ), ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਲੰਡਨ (ਕੁਈਨਜ਼ ਕਲੱਬ) ਵਿੱਚ ਟੂਰ ਈਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ)। 1989 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਇਕਲੌਤਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ, ਵਿੰਬਲਡਨ ਵਿੱਚ ਵੈਲੀ ਮਸੂਰ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ।

1989 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਵਿੱਚ ਜੋਬਨਥਨ ਕੈਂਟਰ (ਕੁਆਰਨ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ) ਨਾਲ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਦੌਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਦੋ ਚੈਲੇਂਜਰ ਡਬਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ (ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਅਤੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿਚ)। 1988 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਡਬਲਜ਼ (ਮਾਰਕ ਫੇਰੇਰਾ ਦੇ ਨਾਲ), ਦੋ ਚੈਲੇਂਜਰ ਡਬਲਜ਼ ਫਾਈਨਲ (ਇਕ ਮਾਰਕ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਚਾਰ ਚੈਲੇਂਜਰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ 37 ਸਾਲਾ ਆਨੰਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਰਾਜ ਨਾਲ) ਦਾ ਦੂਜਾ ਦੌਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ। 1990 ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਚੈਲੇਂਜਰ ਡਬਲਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ (ਵਿਨੇਟਕਾ, ਆਈਐਲ ਵਿਚ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੈਲੇਂਜਰ ਡਬਲਜ਼ ਫਾਈਨਲ (ਕੀਨੀਆ ਵਿਚ) ਬਣਾਇਆ। ਪਰ 1991 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ੀਸ਼ਾਨਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੈਲੰਜਰ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਖੇਡਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਜ਼ੀਸ਼ਾਨ1986 ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 2 ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 1 ਨੰਬਰ ਸੀ। ਜ਼ੀਸ਼ਾਨ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਕੁਲ 14 ਆਈ.ਟੀ.ਐਫ. ਜੂਨੀਅਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿੰਬਲਡਨ ਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਜ਼ੀਸ਼ਾਨ ਯੂਐਸ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰਜ਼ ਡਬਲਜ਼ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਜ਼ੀਸ਼ਾਨਨੇ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ 1995 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਰਕਟ 'ਤੇ ਖੇਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਜ਼ੀਸ਼ਾਨਨੇ ਕੁਲ 7 ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲ ਅਤੇ 4 ਡਬਲਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ।

ਜ਼ੀਸ਼ਾਨਭਾਰਤ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਕੋਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਫੇਡ ਕੱਪ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ।

ਜ਼ੀਸ਼ਾਨ ਨੇ 1987 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਲਈ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜੋ 1987 ਵਿੱਚ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਫਾਈਨਲਜ਼ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।

ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਸ਼ਾਨਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਟੈਨਿਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਰਮਾਕਾਂਤ ਅਚਰੇਕਰ

**ਰਮਾਕਾਂਤ ਵਿੱਠਲ ਅਚਰੇਕਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Ramakant Vitthal Achrekar;** 1932 - 2 ਜਨਵਰੀ 2019) ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਦਾਦਰ ਦੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨੌਜਵਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ) ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਚੋਣਕਾਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਮਾਕਾਂਤ ਵਿੱਠਲ ਅਚਰੇਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 1932 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਖੇਡ ਕੈਰੀਅਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਚਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਜਿੰਨਾ ਵਿਲੱਖਣ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1943 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1945 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਨਿਊ ਹਿੰਦ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਲਈ ਕਲੱਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ। ਉਹ ਯੰਗ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਇਲੈਵਨ, ਗੁਲ ਮੋਹਰ ਮਿੱਲਜ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਪੋਰਟ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ, ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਵਿਚ 1963 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਇਨ-ਉਦ-ਦੌਲਾਹ ਗੋਲਡ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡਿਆ। 

ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕੁਨਾਲ ਪੁਰਨਦਰੇ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨੀ "*ਰਮਾਕਾਂਤ ਅਚਰੇਕਰ: ਮਾਸਟਰ ਬਲਾਸਟਰਸ ਮਾਸਟਰ"* ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਡਨ ਇੰਡੀਆ ਅਲਮਨਾਕ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1943 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਬੀਲਦਾਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਦ ਉਸਨੇ ਨਿਊ ਹਿੰਦ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਯੰਗ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਇਲੈਵਨ ਲਈ ਕਲੱਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਇਹ 1945 ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗੁਲ ਮੋਹਰ ਮਿੱਲਜ਼ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਪੋਰਟ ਲਈ ਵੀ ਸੀ। ਮੋਇਨ-ਉਦ-ਡੋਲਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਲਾਸ ਖੇਡ ਖੇਡੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। 

## ਕੋਚਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਕੰਮਥ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਟੈਸਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, ਅਜੀਤ ਅਗਰਕਰ, ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਪੰਡਿਤ, ਵਿਨੋਦ ਕਾਂਬਲੀ, ਰਮੇਸ਼ ਪੋਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੀਨ ਅਮਰੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੋਚਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਲੱਬ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਬੇਟੀ ਕਲਪਨਾ ਮੁਰਕਰ, ਪੋਤੀ ਸੋਹਮ ਦਲਵੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਮਯੇਕਰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਰਮਾਕਾਂਤ ਅਚਰੇਕਰ ਦੀ 2 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। 

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* 1990 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚਿੰਗ ਵਿਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 
* 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਾਟਿਲ ਦੁਆਰਾ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2010 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 
* 2010 ਵਿੱਚ, 12 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਕੋਚ ਗੈਰੀ ਕਰਸਟਨ ਦੁਆਰਾ 'ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ *ਸਪੋਰਟਸ ਇਲੈਸਟਰੇਟਿਡ* ਦੁਆਰਾ *ਸਪੋਰਟਸ* ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
*  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ (ਬਾਸਕਟਬਾਲ)

**ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Ram Kumar;** ਜਨਮ 4 ਫਰਵਰੀ 1964) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰੇਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਪੁਰਸ਼ ਟੀਮ ਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ 1985 ਤੋਂ 1996 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1991 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਗਾਰਡ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਿਭਾਈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਅੱਠ ਸੋਨੇ, ਤਿੰਨ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਾਬਕਾ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਭਰਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ 2003 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ, ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 1983 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕੈਲਿਕਟ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡੀ। ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1987 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਖੁਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਾਲ 2003 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ 1989 ਵਿਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋਣ ਲਈ *ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਵਾਰਡ* ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਮਾਰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਕੋਰਰ ਰਹੇ। ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਸਾਬਕਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਸੀ। 

2003 ਵਿਚ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਮਾਰ " ਇੰਡੀਅਨ ਰੇਲਵੇ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਟੀਮ" ਦੇ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਲ 2003 ਅਤੇ 2004 ਵਿਚ ਇੰਡੀਆ ਜੂਨੀਅਰ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਖੇਡੀ ਸੀ ਜਿਥੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿਖੇ ਰੇਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2010 ਵਿਚ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਯਮਨ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 21 ਵੇਂ " ਐਫ.ਆਈ.ਬੀ.ਏ. ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ " ਲਈ ਏਸ਼ੀਆ ਜ਼ੋਨ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਗੇੜ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ 2004 ਵਿਚ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਜੂਨੀਅਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਅੰਡਰ -18 ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਕੀਤਾ। 

; ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 

* 1987 ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਰੇਲਵੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦਾ ਸਕੋਰਰ 
* 1991 ਵਿਚ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿਚ ਹੋਈ SAF ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ 
* 1995 ਵਿਚ ਸੋਲ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਸਕੋਰਰ 
* 1987 ਵਿਚ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 3 ਪੁਆਇੰਟ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ 
* 1991 ਵਿਚ ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੇਲਵੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਕੋਰਰ 
* 1992 ਵਿਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਯੂ.ਐਸ.ਏ. ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡੇ ਗਏ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ 

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
* ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਅਵਾਰਡ (2003) 
* ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਵਾਰਡ (1989) 
* ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1994) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਜੀ ਏ ਕੁਲਕਰਣੀ

**ਜੀ ਏ ਕੁਲਕਰਣੀ** (ਗੁਰੂਨਾਥ ਅਬਾਜੀ ਕੁਲਕਰਨੀ) ਜਾਂ ਬਸ "ਜੀਏ" (10 ਜੁਲਾਈ 1923 - 11 ਦਸੰਬਰ 1987) (ਮਰਾਠੀ:.. जी ए कुलकर्णी, "जीए") ਇੱਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਮਰਾਠੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ।

ਕੁਲਕਰਨੀ ਬੇਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਧਾਰਵਾੜ ਦੇ ਜੇਐਸਐਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਵਾੜ ਅਤੇ ਬੇਲਗਾਮ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਲਈ, ਉਹ ਝਿਜਕਦੇ ਹੋਏ 1985 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪੁਣੇ ਦੇ ਕੋਥਰੂਦ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੜਕ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਲਕਰਣੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੁਲਕਰਣੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਵਿਧਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਾਲਾ ਹਸਤਾਖਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੰਗਾਧਰ ਗਾਡਗਿਲ, ਅਰਵਿੰਦ ਗੋਖਲੇ ਅਤੇ ਵਿਆਂਕਟੇਸ਼ ਮਾਦਗੁਲਕਰ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਕਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਕੋਰਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਨਵੀਂ ਸੂਝ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਕੁਲਕਰਣੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਅਣਜਾਣੀ ਹੋਣੀ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹਨੇਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਗੰਮ ਢੰਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਉਸਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਛਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ, ਰੂਪਕ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਉਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਬੁਣਤੀ ਅਤੇ ਭਾਵ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ, ਹਾਲਤਾਂ, ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰ ਹੀ ਹਨ। ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਰੂਪਕ ਅਨੁਭਵ - ਸੁਪਨਿਆਂ, ਥੀਮਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਦੀ ਛਾਂਟੀ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰੂਪਤਾ ਸਹਿਤ ਮਨੁੱਖੀ, ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਉਸਦੀ ਤੀਖਣ ਘੋਖ ਸਦਕਾ ਪਾਠਕ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ, ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ।

ਆਲੋਚਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਲਕਰਨੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਬਹੁਪੱਖੀ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਦਿੱਖ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਹ ਕਿਉਂ ਆਪਣੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ, ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ. ਜੀ.ਏ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਗਭਗ ਕਾਫਕਾ, ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਾਫਕਾ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਸੁਖਾਂਤ ਨਹੀਂ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰੂਪਕ ਅਤੇ ਬੋਰਹੇਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਸਤਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ

thumb|ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ
**ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Shabbir Ali;** ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ 1956), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। 

ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ, ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਅਵਾਰਡ ਜੋ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ ਨੂੰ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਟਰਾਈਕਰ, ਸ਼ਬੀਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ।

ਬੰਬੇ ਵਿਚ ਟਾਟਾ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੱਬੀਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਸੱਤਰਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਕਲੱਬ ਨੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਮੁਹੰਮਦਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਉਸੇ ਕਲੱਬ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਉੱਚਾਈ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। 

ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 23 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਚੁਨੀ ਗੋਸਵਾਮੀ, ਪੀ ਕੇ ਬੈਨਰਜੀ, ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਈਚੁੰਗ ਭੂਟੀਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵ-ਸਰਬੋਤਮ ਸਕੋਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ। ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ 1976 ਦੇ ਮਰੇਡੇਕਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ ਨੇ ਪਹਿਲੇ 35 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਬਣਾਈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਫੁੱਟਬਾਲਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਬਣਾਈ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ। 

1972 ਤੋਂ 1984 ਦਰਮਿਆਨ 13 ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਵੈਚਾਲਤ ਚੋਣ ਰਿਹਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, ਪ੍ਰੀ-ਓਲੰਪਿਕ, ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ, ਮਰਡੇਕਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਗੋਲਡ ਕੱਪ, ਕਿੰਗਜ਼ ਕੱਪ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਦਭਾਵਨਾ ਯਾਤਰਾ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ, ਪ੍ਰੀ-ਓਲੰਪਿਕਸ, ਨਹਿਰੂ ਕੱਪ, ਮਰਡੇਕਾ ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ। 

## ਅਵਾਰਡ 
ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 1997 ਤੋਂ 1999 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਚ **ਗੋਆਨ ਆਊਟਫਿੱਟ ਸਲਗਾਓਕਰ ਕਲੱਬ** ਦੀ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਬਦਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਫੁਟਬਾਲ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਸੂਚੀ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ
ਸੁਨੀਲ ਡੱਬਾਸ

**ਸੁਨੀਲ ਡੱਬਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sunil Dabas**) ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸੱਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਕੱਪ -2012 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2014 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਡਬਾਸ ਦਾ ਜਨਮ, ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਝੱਜਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੇਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੁਹੰਮਦਪੁਰ ਮਾਜਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ. ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਐਮ.ਪੀ.ਐਡ.) ਕੀਤੀ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਯਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰੋਹਤਕ ਤੋਂ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ. ਫਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਖੇਡ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ 2005 ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟੀਮ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 2006 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, 2007 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, 2007 ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, 2009 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, 2010 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, 2012 ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਅਤੇ 2013 ਵਿਚਲੀਆਂ ਚੌਥੀਆਂ ਇੰਡੋਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

ਉਹ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਾਲਜ, ਗੁੜਗਾਉਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ। 

साल 2005-06 की बात करें तो दसवेंं सेफ खेल जो श्रीमलंकर में हुए थे उसमें भारतीय टीम ने गोल्ड जीतकर इनके नेतृत्व को सार्थक साबित किया। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2005 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸਾਰਥਕ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟੀਮ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 2007 ਵਿਚ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, 2008 ਵਿਚ ਮਦੁਰੈ ਵਿਚ ਤੀਜੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, 2008-10 ਦੀਆਂ 11 ਵੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਡਾਂ, ਉਸੇ ਸਾਲ 16 ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਜੋ ਕਿ ਚੀਨ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਚਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।  

## ਅਵਾਰਡ 
ਉਸ ਨੂੰ 2012 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡ ਕੋਚਿੰਗ ਵਿਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕੋਚ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਚੌਥੀ ਮਹਿਲਾ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਰਵਉਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਪੋਰਟਸ ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਰ ਅਵਾਰਡ 2014 ਮਿਲਿਆ ਸੀ। 

## ਕਿਤਾਬਚਾ 
ਉਸਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ: 

* ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਡ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤ 
* ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ 
* ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦ 
* ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ 
* ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਯੋਗਾ 
* ਸ਼ੈਰਿਕ ਸਿਖਿਆ ਸਿਧੰਤਾਥ ਮੂਲਾਧਰ (ਹਿੰਦੀ) 
* ਸ਼ੈਰਿਕ ਗਤੀਵਿਧਿਯੁਰ ਸਵਸਥਾਇਆ (ਹਿੰਦੀ) 
* ਸਵਸਥੇਵਮ ਯੋਗ (ਹਿੰਦੀ) 
* ਸ਼ੈਰਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ (ਹਿੰਦੀ) 
* ਸ਼ੈਰਿਕਸ਼ਿਕੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨਿਕ ਪੁਸਤਿਕਾ (ਹਿੰਦੀ) 
* ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਕਿਤਾਬ 
* ਖੇਡ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ 
* ਸਪੋਰਟਸ ਬਾਇਓਮੈਕਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕੀਨੀਸੋਲੋਜੀ (ਹਿੰਦੀ) 
* ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ (ਹਿੰਦੀ) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਹਯਾਤਉੱਲਾ ਅੰਸਾਰੀ

**ਹਯਾਤਉੱਲਾ** **ਅੰਸਾਰੀ** (1912–1999) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ ਦੀ *ਨੀਚਾ ਨਗਰ* ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਚੋਣ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਹਯਾਤਉੱਲਾ ਅੰਸਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਫਿਰੰਗੀ ਮਹਿਲ, ਲਖਨਊ . ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵਹੀਦਉੱਲਾ ਅੰਸਾਰੀ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਦਰੱਸਾ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ "ਉਲੂਮ-ਏ-ਸ਼ਿਕੀਆ" ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਲਖਨਊ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ "ਸੇਵਾਗਰਾਮ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰਸਾ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਉਹ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਾਹਿਤ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਫਤਾਵਾਰੀ *ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ* ਅਤੇ *ਸਭ ਸਾਥ* ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਖਬਾਰ ਕੌਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਕੌਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਰਦੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਣ ਗਈ। 1938 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤਾਲੀਮ ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ *ਜਾਮੀਆ* ਦੇ ਜੂਨ 1930 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਅਨੋਖੀ ਮੁਸੀਬਤ* 1939 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 7 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। 1946 ਵਿੱਚ *ਭਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੇਂ* ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ *ਸ਼ਿਕਸਤਾ ਕਾਗੁਰੇ*। ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ, ਅਲੀ ਜਵਾਦ ਜ਼ੈਦੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਉਸਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਦੇ ਜੀਵਿਤ ਚਿੱਤਰਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹਨ। *ਆਖਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼* ਉਸਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਾਹੀ ਗਈ ਹੈ।” ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ *ਲਹੂ ਕੇ ਫੂਲ* 1969 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ *ਮਦਾਰ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫੋਰਮਾਂ ਤੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਕਾਜ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਪੁਲੇਲਾ ਗੋਪੀਚੰਦ

**ਪੁਲੇਲਾ ਗੋਪੀਚੰਦ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Pullela Gopichand;** ਜਨਮ 16 ਨਵੰਬਰ 1973) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੀਮ ਲਈ ਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਚ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2001 ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਓਪਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਦੂਕੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਸਰਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੋਪੀਚੰਦ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਕੈਡਮੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਉਸਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2009 ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਪੁਲੇਲਾ ਗੋਪੀਚੰਦ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਨਵੰਬਰ 1973 ਨੂੰ ਪੁਲੇਲਾ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਸੁਬਰਾਵੰਮਾ, ਨਾਗੰਡਲਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਵਿਚ ਵਸ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਪੌਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ 1990 ਅਤੇ 1991 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਯੁਕਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। 

## ਖੇਡ ਕਰੀਅਰ 
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਦੂਕੋਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਦੁਕੋਣ ਅਕੈਡਮੀhttp://www.ppba.in/Prakash ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਪੀਚੰਦ ਨੂੰ ਐਸ ਐਮ ਆਰਿਫ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ SAI ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਗਾਂਗੁਲੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਲਈ। ਗੋਪੀਚੰਦ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2000 ਤੱਕ, ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਵਾਰ ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਫਾਲ ਵਿਖੇ 1998 ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਇਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ 3 ਥਾਮਸ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 1996 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਸਾਰਕ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 1997 ਵਿਚ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਤਾਜ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ। 1998 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

1999 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੁਲੂਜ਼ ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਓਪਨ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਵੀ ਜੇਤੂ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਗ੍ਰਾਂਡ ਪ੍ਰੀਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। 

2001 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿਖੇ ਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਓਪਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਪੀਟਰ ਗੇਡ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਚੀਨ ਦੇ ਚੇਨ ਹਾਂਗ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਟਰਾਫੀ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਦੂਕੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਸਰਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।   

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
* ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ, 1999 
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, 2005 
* ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਅਵਾਰਡ, 2009 
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, 2014 
* ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ  
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਲ ਪ੍ਰੋਟਸਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2013, ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧੀਨ ਸਪੋਰਟਸ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ- ਪੁਲੇਲਾ ਗੋਪੀਚੰਦ ਅਕੈਡਮੀ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ 
* ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਕਾਨਪੁਰ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 52 ਵੇਂ ਕਨਵੋਕੇਸ਼ਨ ਸਮਾਰੋਹ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਗੋਪੀਚੰਦ ਨੇ ਸਾਥੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਪੀ. ਵੀ. ਵੀ. ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ 5 ਜੂਨ 2002 ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇਕ ਗਾਇਤਰੀ ਨਾਮ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ। ਉਸਦੀ ਧੀ ਗਾਇਥਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਨੇ 2015 ਅੰਡਰ -13 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਜਿੱਤੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੋਪੀਚੰਦ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ

**ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Guru Hanuman;** 1901–1999) ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੋਚ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1987 ਵਿਚ ਵੱਕਾਰੀ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਸਪੋਰਟਸ ਕੋਚ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ 1983 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਚਿਰਾਵਾ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ 15 ਮਾਰਚ 1901 ਨੂੰ ਵਿਜੈ ਪਾਲ ਯਾਦਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡ ਅਖਾੜਾ ਵਿਖੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ 1919 ਵਿਚ ਸਬਜ਼ੀ ਮੁੰਡੀ ਵਿਚ ਬਿਰਲਾ ਮਿੱਲ ਨੇੜੇ ਇਕ ਦੁਕਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਕੇ.ਕੇ.ਬਿਰਲਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਲਕਾਗੰਜ, ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ (ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ) ਵਿੱਚ ਅਖਾੜਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਬਿਰਲਾ ਮਿਲਜ਼ ਵਿਆਯਮਸ਼ਾਲਾ’ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1925 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਿਰਲਾ ਮਿੱਲਜ਼, ਕਮਲਾ ਨਗਰ, ਦਿੱਲੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਖਾੜਾ। 

ਇੱਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੋਚ ਵਜੋਂ, ਦੋਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਂਪਲੇਟ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਚੇਲੇ ਸੁਦੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਅਤੇ 1958 ਵਿੱਚ ਕਾਰਡਿਫ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਨਾਮਵਰ ਚੇਲੇ ਸਤਪਾਲ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1982 ਅਤੇ 1986 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। 

ਉਹ ਇੱਕ ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਸੀ। 24 ਮਈ 1999 ਨੂੰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰਠ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਰ ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

9 ਅਗਸਤ 2003 ਨੂੰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਵਿਹਾਰ ਸਪੋਰਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ, ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਮਦਨ ਲਾਲ ਖੁਰਾਣਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

## ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਖਾੜਾ 
ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਖਾੜਾ, ਇਕ ਰੈਸਲਰ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਹਿੰਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਖਾੜਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨਾਰਾ ਬਾਗ ਨੇੜੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਗਰ ਵਿਖੇ 1925 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈ। ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਅਖਾੜੇ ਨੇ ਕੁਝ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਰੂ ਸਤਪਾਲ, ਹੰਸ ਰਾਮ (ਪੋਸਟ ਇੰਡੀਆ ਬੈਸਟ ਰੈਸਲਰ) ਉਦਦਲ ਸਿੰਘ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਚੈਂਪੀਅਨ) ਸੁਭਾਸ਼ ਵਰਮਾ, ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ, ਯੋਗੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤ੍ਰਿਖਾ, ਅਨੁਜ ਚੌਧਰੀ, ਰਾਜੀਵ ਟੋਮਰ, ਅਨਿਲ ਮਾਨ, ਸੁਜੀਤ ਮਾਨ, ਨਵੀਨ, ਅਤੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਗੁੰਗਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮੌਜੂਦਾ ਕੁਸ਼ਤੀ ਸਕੂਲ ਹੈ। 

ਉਥੇ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਬਰਕਤ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਧੀਆ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੇ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋਈਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਖਾੜੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇਕ ਆਧੁਨਿਕ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਅਖਾੜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾ ਸਿੰਘ ਰਾਓ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲਗਭਗ 200 ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

2014 ਵਿੱਚ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਚੋਣ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2014 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਲ ਪ੍ਰੋਟਸਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਆਰ.ਕੇ.ਪੀ.ਪੀ.) ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1901
ਮਾਈਕਲ ਫੇਰੇਰਾ

**ਮਾਈਕਲ ਫੇਰੇਰਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Michael Ferreira;** ਜਨਮ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1938 ਮੁੰਬਈ), ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ **“ਬਾਂਬੇ ਟਾਈਗਰ”** ਵੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਿਲੀਅਰਡਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੁਕੀਨ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਕੀਨ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਲੀਅਰਡਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਰਲਡ ਅਮੇਚਿਯਰ ਬਿਲੀਅਰਡਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਡਬਲਯੂ.ਏ.ਬੀ.ਸੀ.) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। 1977 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ੌਕੀਆ ਬਿਲੀਅਰਡਸ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਓਪਨ ਬਿਲੀਅਰਡਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਦੋ ਹੋਰ ਡਬਲਯੂਏਬੀਸੀ ਸਿਰਲੇਖ ਹਨ। 1978 ਵਿਚ, ਉਹ ਬਿਲਿਅਰਡਜ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, 1000 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੁਕੀਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1,149 ਅੰਕ ਬਣਾ ਕੇ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਕੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਫਰੇਰਾ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਸਕੂਲ, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ, ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬਿਲੀਅਰਡ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਫੈਰੀਰਾ ਨੂੰ ਕਿਨੇਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਫੇਰੇਰਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਘਿਨਾਉਣੇ, ਭੈੜੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ” ਕਿਹਾ ਹੈ। 30 ਸਤੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ, ਫੇਰੇਰਾ, ਵਿਹਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਕਿਊਨੈਟ ਘੁਟਾਲੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਪਰਾਧ ਸ਼ਾਖਾ (ਈ.ਡਬਲਯੂ) ਨੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਫਰੇਰਾ ਨੂੰ 1981 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ੌਕੀਆ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵੱਕਾਰੀ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1971), ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ (1973) ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੇਅਰ ਪਲੇ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਵਧਾਈ ਪੱਤਰ (1983) ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਪੂਰਨਿਮਾ ਮਹਾਤੋ

**ਪੂਰਨੀਮਾ ਮਹਾਤੋ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Purnima Mahato**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1998 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਹ 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਕੋਚ ਸੀ ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 29 ਅਗਸਤ 2013 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਤੋ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਦੇ ਬਰਸਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵੇਖਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਰਮੀਮਨੀਜ਼, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਥੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਬਿਰਸਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1992 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ। 

ਇੱਕ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਤੋ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੋਵਾਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਗਮੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1994 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਪਰ ਤਗਮਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। 1997 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਦੋ ਕੌਮੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ 1998 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1999 ਦੀਆਂ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ, ਡੋਲਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ 30 ਸਾਲ ਮੀਟਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤੋ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 

### ਕੋਚਿੰਗ 
ਮਹਾਤੋ ਇੱਕ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਹੈ। 1994 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਟਾਟਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਕੋਚਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਅਹੁਦੇ 2012 ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪੀਅਨ ਦੀਪਿਕਾ ਕੁਮਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

ਮਹਾਤੋ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ 2005 ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਵਰਲਡ ਆਊਟਡੋਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2009 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਵਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ 2010 ਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਗ੍ਰੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। 

ਪੂਰਨੀਮਾ ਮਹਾਤੋ ਨੂੰ 29 ਅਗਸਤ 2013 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਪੂਰਨੀਮਾ ਮਹਾਤੋ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਹਾ ਸਿੰਘ ਰਾਓ

**ਮਹਾ ਸਿੰਘ ਰਾਓ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Maha Singh Rao;** ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1958) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਚਿਰਾਵਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੋਚ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਅਵਾਰਡ, ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਝੰਝੁਨੂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਘਰਦਾਨਾ ਖੁਰਦ ਵਿੱਚ ਭਾਨਾ ਰਾਮ ਰਾਓ ਅਤੇ ਮੋਹਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਜੰਮਪਲ 6 ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ' ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਿਰਾਵਾ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੰਤੋਸ਼ ਨਾਲ 15 ਜੂਨ 1983 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਲਚ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ 1981 ਤੋਂ 1984 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 1985 ਵਿਚ ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਚਿਰਾਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵਸ ਗਏ। ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਤੇ ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਖੇਡ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੰਪਰਕ ਗੁਆ ਲਵੇ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ 1982-83 ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। 
## ਕਰੀਅਰ 
ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਕ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਚੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਸਾਮੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਖਾੜਾ ਵਿਚ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਉਭਰ ਰਹੇ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਖਾੜਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਈ 1999 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੌਜਵਾਨ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਆ ਗਈ। 

ਆਪਣੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਬੁਡਾਪੈਸਟ, ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਚਿੰਗ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਕੋਰਸ ਯੂਨਿਸਿਟੀਸ ਬੁਡਾਪੇਸਟੇਨਿਸ ਡੀ ਸੇਮਮੇਲਵੀ ਨੋਮੇਂਟਾ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਏਕਤਾ ਲਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ 2005 ਲਈ ਵੱਕਾਰੀ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੇਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮਵਰ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਰਾਠੀ (ਭਾਰਤ ਕੇਸਰੀ), ਰਾਜੀਵ ਤੋਮਰ (ਹਿੰਦ ਕੇਸਰੀ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ), ਅਨੁਜ ਚੌਧਰੀ (ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ), ਸੁਜੀਤ ਮਾਨ (ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਜੀਵ ਤੋਮਰ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਹਰਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ

**ਹਰਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Harendra Singh**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਕੋਚ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪੁਰਸ਼, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ ਖੇਡਣਾ 
ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਛਪਰਾ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਾਫਬੈਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਫਕੋ ਟੋਕਿਓ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਿਆਂ ਕੀਤੀ। 1988 ਵਿਚ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੋਚ ਜੇ ਐਮ ਕਾਰਵਾਲਹੋ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮਹਿੰਦਰਾ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ 1990 ਵਿਚ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਨੇਜਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਿੰਘ ਨੇ 1990 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ "ਹਾਕੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀ" ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 43 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 

## ਕੋਚਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਿੰਘ ਨੇ 1995 ਵਿਚ ਕੋਚ ਟੋਨੀ ਫਰਨਾਂਡਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਲੱਬ ਐਚ.ਸੀ. ਲਿਓਨ ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੋਚ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਕਲੱਬ ਦੇ ਜੂਨੀਅਰ ਪੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ। ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ, 2005 ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਜੂਨੀਅਰ ਵਰਲਡ ਕੱਪ, 2006 ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ, 2006 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, 2009 ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਅਤੇ 2010 ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਰਗੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2014 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟੀਮ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2017 ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। 

ਮਈ 2018 ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੋਜਾਰਡ ਮਾਰੀਜਨੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਸਿੰਘ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 2008 ਤੋਂ ਪੁਰਸ਼ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅੰਤ੍ਰਿਮ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਟੀਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਪੈਂਤੜੇ ਲਗਾਏ ਸਨ। ਟੀਮ ਨੇ 2018 ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ 'ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਪੈਨਲਟੀ ਵਿਚ ਹਾਰ ਕੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਈ। ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਟੀਮ ਨੇ 2018 ਵਿਚ ਹੋਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਫਰਮਾਨ ਬਾਸ਼ਾ

**ਫਰਮਾਨ ਬਾਸ਼ਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Farman Basha;** ਜਨਮ 25 ਮਾਰਚ 1974) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਾਵਰਲਿਫਟਰ ਹੈ। ਬਸ਼ਾ ਨੇ ਲੰਡਨ, ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਵਿਖੇ ਸਾਲ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੇ ਮੁਸਤਫਾ ਰਾਧੀ ਨੂੰ ਡੋਪਿੰਗ ਕਾਰਨ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਬਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਮਾਰਚ 1974 ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਮ ਵਰਗ ਦੇ ਐਥਲੀਟ ਐਂਟੋਨੀਟਾ ਫਰਮੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਬਾਸ਼ਾ ਪੋਲੀਓਮਾਈਲਾਇਟਿਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਈ ਸਰੀਰਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਲੀਪਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹੀਏਦਾਰ ਕੁਰਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

## ਪਾਵਰ ਲਿਫਟਿੰਗ 
ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਬਾਸ਼ਾ ਬਾਡੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਵਰਲਿਫਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਾਇਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਉਹ 1997 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹੀਏਦਾਰ ਕੁਰਸੀ ਖੇਡਾਂ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਵਧੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖੇਡ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ" ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। 

1998 ਵਿੱਚ, ਬਾਸ਼ਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ 1999 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਫੇਪਪਿਕ ਖੇਡਾਂ (ਫਾਰ ਈਸਟ ਅਤੇ ਸਾਊਥ ਪੈਸੀਫਿਕ ਗੇਮਜ਼ ਅਪਾਹਜਾਂ) ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਚੋਣ ਟਰਾਇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੁੱਲ 7 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ 2006 ਵਿਚ ਅਪਾਹਜ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਈਵੈਂਟ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੇ "ਪਾਵਰਲਿਫਟਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ [ਇੰਡੀਅਨ ਪਾਵਰ ਲਿਫਟਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ] ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ" ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਅਪਾਹਜ ਅਥਲੀਟਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ 2006 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 156.8 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ (346 lb) ਭਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। 

ਉਸਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਏਕਲਵਯ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ - ਰਾਜ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਹੰਸਰਾਜ ਭਾਰਦਵਾਜ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖਿਡਾਰੀ (2008 ਲਈ) ਲਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। 

ਉਹ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ 5,000-5,500 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਐਂਟੋਨੀਟਾ ਦੁਆਰਾ ਬਾਕੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਕ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਰੋਹਨ ਬੋਪੰਨਾ

**ਰੋਹਨ ਮਾਚੰਦਾ ਬੋਪੰਨਾ** ( ਜਨਮ 4 ਮਾਰਚ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੈਥਿਊ ਏਬਡੇਨ ਨਾਲ 2024 ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਡਬਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 1 ਰੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, 43 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨੰਬਰ 1 ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬਣ ਗਿਆ।

ਬੋਪੰਨਾ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਏਸਾਮ-ਉਲ-ਹੱਕ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਡੋਪਾਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ 2010 ਦੇ ਯੂਐਸ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੋਪੰਨਾ 2012 ਅਤੇ 2015 ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਏਟੀਪੀ ਵਰਲਡ ਟੂਰ ਫਾਈਨਲਜ਼ ਵਿਚ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗੈਬਰੀਏਲਾ ਡਾਬਰੋਵਸਕੀ (ਮਹੇਸ਼ ਭੂਪਤੀ, ਲਿਏਂਡਰ ਪੇਸ ਅਤੇ ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥਾ ਭਾਰਤੀ ਮੇਜਰ ਜੇਤੂ ਬਣਨਾ) ਅਤੇ 2024 ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਓਪਨ ਦੇ ਨਾਲ 2017 ਫ੍ਰੈਂਚ ਓਪਨ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਡੇ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਬੋਪੰਨਾ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ 2018 ਅਤੇ 2023 ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ 2023 ਯੂਐਸ ਓਪਨ ਪੁਰਸ਼ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ। ਬੋਪੰਨਾ ਨੇ ਏਟੀਪੀ ਟੂਰ 'ਤੇ 25 ਡਬਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ 1000 ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, 2023 ਇੰਡੀਅਨ ਵੇਲਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਖਿਤਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਬੋਪੰਨਾ 2002 ਤੋਂ 2023 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਅਤੇ 2012 ਅਤੇ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ|

## 2008 
ਬੋਪੰਨਾ ਨੇ ਸਾਥੀ ਏਰਿਕ ਬੂਟੋਰੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਸ ਐਂਜਲਸ ਵਿਚ 2008 ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਕਲਾਸਿਕ ਵਿਚ ਪੁਰਸ਼ ਡਬਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਏਟੀਪੀ ਡਬਲਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਸੀ। 

## 2009 
ਰੋਹਨ ਨੇ ਚੇਨਈ ਓਪਨ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਕੇ 2009 ਦੀ ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਡਰਾਅ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜਰਕੋਕੋ ਨਿਮਿਨੇਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੈਨ ਜੋਸ ਵਿੱਚ ਐਸਏਪੀ ਓਪਨ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। 

## 2018: ਦੂਜਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਦਾ ਫਾਈਨਲ 
ਬੋਪੰਨਾ ਨੇ ਹੰਗਰੀਅਨ ਟੇਮੀਆ ਬਾਬੋਸ ਨਾਲ 2018 ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਪਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਗੈਬਰੀਏਲਾ ਡਾਬਰੋਸਕੀ ਅਤੇ ਮੈਟ ਪਾਵੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ। ਇਹ ਬੋਪੰਨਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਮਿਸ਼ਰਤ ਡਬਲਜ਼ ਫਾਈਨਲ ਸੀ। 

## ਅਵਾਰਡ 
thumb| ਰੋਹਨ ਬੋਪੰਨਾ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ
ਖੇਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ, ਰੋਹਨ ਬੋਪੰਨਾ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਮੋਨਾਕੋ ਅਧਾਰਤ ਸੰਸਥਾ, ਪੀਸ ਐਂਡ ਸਪੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਫਾਰ ਪੀਸ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ "ਸਟਾਪ ਵਾਰ ਸਟਾਰਟ ਟੈਨਿਸ" ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੋਪੰਨਾ ਨੂੰ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਥਰ ਅਸ਼ੇ ਹਿਊਮੈਨਟਿਅਰਸ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀਸ ਐਂਡ ਸਪੋਰਟਸ *ਇਮੇਜ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ* ਐਵਾਰਡ ਵਿਜੇਤਾ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਉਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ 2005 ਵਿਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਏਕਲਵਯ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਰੋਹਨ ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਘਾਹ-ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਉਸਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੰਬਲਡਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਖਿਡਾਰੀ ਸਟੀਫਨ ਐਡਬਰਗ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਗੋਲਫ, ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬੋਪੰਨਾ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਫੁਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕੋਹ ਸਮੂਈ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਅਨਨਈਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋੜਾਵਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ