open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਰਜੁਨ ਪਟਿਆਲਾ

**ਅਰਜੁੁੁਨ ਪਟਿਆਲਾ** ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਰੋਹਿਤ ਜੁਗਰਾਜ ਦੁੁੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਮੈਡਕ ਫ਼ਿਲਮਸ ਦੇ ਦਿਨੇਸ਼ ਵਿਜਨ ਦੁੁੁੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ, ਕ੍ਰਿਤੀ ਸਨੇਨ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਲਾਟ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਰੋਮਾਂਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਚਾਈ ਦਾ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਹਾਸਰਸ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ 3 ਮਈ 2019 ਦਾ ਦਿਨ ਮਿੱਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ 
ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਔਰਤ (ਕ੍ਰਿਤੀ ਸਨੇਨ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ (ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ) ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਅੰਤਰ ਕਾਮਿਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।

## ਸਿਤਾਰੇ 
* ਕ੍ਰਿਤੀ ਸਨੇਨ - ਰੀਤੂ ਰੰਧਾਵਾ ਵਜੋਂ
* ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ - ਅਰਜੁੁੁਨ ਪਟਿਆਲਾ ਵਜੋਂ
* ਵਰੁਣ ਸ਼ਰਮਾ - ਓਨਿਡਾ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ
* ਰੋਨਿਤ ਰਾਏ - ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਵਜੋਂ
* ਸਨੀ ਲਿਓਨ (ਕੈਮਿਓ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰੋਨਿਤ ਰਾਏ

**ਰੋਨਿਤ ਰਾਏ** (ਜਨਮ ੧੧ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੬੫) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀਕਿਉਂਕਿ ਸਾਸ ਭੀ ਕਭੀ ਬਹੂ ਥੀਉੜਾਨ2 ਸਟੇਟਸਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਫਰਹੀਨ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਜਾਨ ਤੇਰੇ ਨਾਮਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਜਾਨ ਤੇਰੇ ਨਾਮ (੧੯੯੨)
* ੧੫ ਅਗਸਤ (੧੯੯੩)
* ਗਾਤਾ ਰਹੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ (੧੯੯੩)
* ਸੈਨਿਕ (੧੯੯੩)
* ਤੈ
* 

## ਹਵਾਲੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ

**ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ, 2015 ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਦਾ ਢੋਲ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ "ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ" ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਚੰਨਾ ਮੇਰਿਆ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਗੋਨਿਆਣਾ ਮੰਡੀ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਰਾਮਨਗਰ, ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚੰਨਾ ਮੇਰਿਆ

**ਚੰੰਨਾ ਮੇਰਿਆ,** ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੋਮਾਂਨਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਕਜ ਬੱਤਰਾ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ‘ਸੈਰਾਟ’ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਾਇਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਕਲਾਕਾਰ 
* ਨਿੰਜਾ
* ਪਾਇਲ ਰਾਜਪੂਤ
* ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ
* ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ
* ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ
* ਬੀ.ਐੱਨ. ਸ਼ਰਮਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਕਰਮਾ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ)

**"ਕਰਮਾ"** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Karma**) ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1989 ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਇਕਜੁਟ ਕਹਾਣੀਆ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ "ਜੈਂਟਲਮੈਨ" ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਰਾਣੀ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ" ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਬੰਧ ਬਾਰੇ ਹੈ।

## ਥੀਮ 
ਕਰਮ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਵਤ "Pride Comes Before a Fall" ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਘਮੰਡ ਪਤਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਘੁਮੰਡੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਬੁਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਆਮ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਮੀਰ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੀ। ਕਈ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਹਨ: ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਨਕਲ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਮੀਰਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ।

## ਪਲਾਟ 
ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਐਂਗਲੀਸਾਈਜ਼ਿਡ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕ੍ਰਾਸਵਰਡ ਪਜ਼ਲਜ਼ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੱਛਮੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਅੰਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਵਿਵਾਹਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਗੁਜਰਦੀ ਹੈ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਇੱਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਲਛਮੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਛਮੀ ਆਮ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਦੋ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹੰਕਾਰੀ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੱਲ ਰਹੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਰੇਲਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ।

## ਕਿਰਦਾਰ 
* ਸਰ ਮੋਹਨ ਲਾਲ - ਇੱਕ ਹੰਕਾਰੀ ਮੱਧ-ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ।
* ਲੇਡੀ ਲਾਲ - ਇੱਕ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਜੋ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਟਲ ਪੱਤੀਆਂ ਚਬਾਉਣੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
* ਇੱਕ ਅਹੁਦੇਦਾਰ
* ਇੱਕ ਪੌਰਟਰ
* ਦੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਿਕ (ਬਿਲ ਅਤੇ ਜਿਮ)।

## ਹਵਾਲੇ 

* ਸਿੰਘ, ਖੁਸ਼ਵੰਤ."ਕਰਮਾ". ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ (2005 ਐਡੀ.) ਓਰੀਐਂਟ ਬਲੈਕਸਵਾਨ / ਗੂਗਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਫ਼ੇ 8-12 . 15 ਜਨਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
* ਸਰ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ: ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ "ਕਰਮਾ"- ਕੇ. ਨਰਾਇਣ ਚੰਦਨ https://web.archive.org/web/20100225102804/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2455/is_n3_v30/ai_14336980/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀਆਂ
ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ

**ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ** ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਧਰਮ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਾਨਤਾ ਵੱਲ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਲਿੰਗਕ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਕੀ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਹਨ ਜੋ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਅਕਸਰ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਚਿੱਤੀਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਖਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਆਖ਼ਰੀ ਰੁਕਾਵਟ ਵਜੋਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਬੁੱਧ ਧਰਮ 
right|thumb|upright|A high-ranking Bhikkhuni in the Chinese Buddhist tradition during an alms round.
ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਵਰਗੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇ ਸੰਬੰਧੀ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਬੋਧੀ ਸਮਾਜ 'ਚ ਘਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਰੂਪ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੋਧੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ।

## ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 
thumb|upright|ਹਿੰਦੂ ਲਾੜੀ
[thumb|[ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਬੁੱਤ,ਹੀਰਾਨੰਦਨੀ  ਬਾਗ, ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ, 2015.]]

## ਸਿੱਖ ਧਰਮ 
thumb|Volunteers preparing langar at the Golden Temple in Amritsar, India.
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਇੱਕੋ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਇਥੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਔਰਤ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ ਮਰਦ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਮਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਔਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਉਸ ਔਰਤ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ 1499 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਇਹ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਨਸਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ" ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ "ਔਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਪ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਔਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* Bahá'í Faith and gender equality
* Women as theological figures
* Women in Daoism

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
**Position of Women in Buddhism: Spiritual and Cultural Activities**

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Spots of Light: Women in the Holocaust | Faith  from an exhibition by Yad Vashem
* Women in Religion section of American Academy of Religion 
* Sociologyofreligion.net has a useful bibliography on this topic from the point of view of the social sciences

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ
ਮੀਰ ਵਾਈਸ ਹੋਤਕ

**ਮੀਰ ਵਾਈਸ ਹੋਤਕ** (1673 - 1715) ਕੰਧਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਸਰਦਾਰ ਸੀ ਊਦਾ ਜੋੜ ਗ਼ਿੱਲਜ਼ਈ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ਼ ਸੀ।ਕੰਧਾਰ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਟੁਰਨ ਤੇ ਸਫ਼ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਚ ਸੀ ਤੇ ਇਰਾਨੀ, ਈਰਾਨ ਵਾਂਗੂੰ ਕੰਧਾਰ ਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦੋਬਦੀ ਸ਼ੀਆ ਬਨਾਣਾ ਚਾਨਦੇ ਸਨ। ਮੀਰ ਵਾਈਸ ਹੋਤਕ ਨੇ ਏਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਾਨ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ਼ ਲੜ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਚੋਂ ਕਢ ਦਿੱਤਾ
## ﻿ਜੀਵਨ ਕਹਾਣੀ
ਮੀਰ ਵਾਈਸ ਹੋਤਕ ਕੰਧਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਵਾਲੇ ਹੋਤਕੀ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ 1673 ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ। ਹੋਤਕੀ ਦਾ ਜੋੜ ਅੱਗੇ ਗ਼ਿੱਲਜ਼ਈ ਨਾਲ਼ ਰਲਦਾ ਏ। ਉਹਦੇ ਪਿਓ ਦਾ ਨਾਂ ਸਲੀਮ ਖ਼ਾਨ ਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨਾਜ਼ੋ ਤੋਖ਼ੀ ਸੀ। ਨਾਜ਼ੋ ਤੋਖ਼ੀ ਪਸ਼ਤੋ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰਾ ਸੀ। ਮੀਰ ਵਾਈਸ ਹੋਤਕ ਦਾ ਵਿਆਹ ਖਾ ਨਜ਼ ਉਦੀ ਸਦੋਜ਼ਈ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਜਿਹੜੀ ਅਬਦਾਲੀ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਸੀ।

1707 ਵਿੱਚ ਕੰਧਾਰ ਆਪੋਧਾਪੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਤੇ ਸਫ਼ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਵਸ਼ਕਾਰ ਲੜਾਈ ਦਾ ਮੁੱਢ। ਏਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਥੱਲੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਫ਼ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੇ ਮੀਰ ਵਾਈਸ ਹੋਤਕ ਨੂੰ ਬੰਧੀ ਬਣਾਇਆ ਲਿਆ ਜੇ ਉਹਦਾ ਕਬੀਲਾ ਥੱਲੇ ਲੱਗਾ ਰੋਏ। ਉਹਨੂੰ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਪੀਜਿਆ ਗਿਆ। ਸਫ਼ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਮੱਲੋਜ਼ੋਰੀ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸੁਣੀ ਤੋਂ ਸ਼ੀਆ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ਵੀ ਪਲਟ ਰਈ ਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ਼ ਅਪਣਾ ਮਜ਼ਹਬ ਪਲ਼ਟਾ ਰਈ ਸੀ। ਮੀਰ ਵਾਈਸ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਤੋਂ ਹੱਜ ਕਰਨ ਲਈ ਮੱਕਾ ਜਾਂਦਾ ਏ ਤੇ ਓਥੋਂ ਸਫ਼ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫ਼ਤਵਾ ਲੈਂਦਾ ਏ ਜਿਹੜੀ ਕੰਧਾਰ ਤੇ ਪੂਰੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰ ਰਈ ਸੀ।

1709 ਵਿੱਚ ਕੰਧਾਰ ਵਾਪਸ ਅੱਪੜ ਕੇ ਉਹਨੇ ਸਫ਼ਵੀ ਮੱਲੋਜ਼ੋਰੀ ਮਜ਼ਹਬ ਪਲਟਣੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ਵੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅੰਗ ਕੰਧਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹਨੇ ਕੰਧਾਰ ਨੂੰ ਸਫ਼ਵੀ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕੁਰਾਲੀਆ ਤੇ ਸਫ਼ਵੀ ਸੂਬੇਦਾਰ ਗੋਰ ਗਿਣ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।ਹੋਤਕ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਗਰੋਂ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜ਼ਾਦ ਕੁਰਾਲੀਆ। ਇੱਕ ਸਫ਼ਵੀ ਫ਼ੌਜ ਆਈ ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੇ ਤੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1711 ਵਿੱਚ 30,000 ਫ਼ੌਜੀ ਸਫ਼ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਵੱਲੋਂ ਕਿੱਲੇ ਗੇਅ ਗੋਰ ਗਿਣ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਪਤੀਜੇ ਖ਼ੁਸਰੋ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਆਗਵੀ ਵਿਚ। ਮੀਰ ਵਾਈਸ ਨਾਲ਼ ਲੜਨ ਮਗਰੋਂ ਇਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 700 ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਜਾ ਸਕੇ ਤੇ ਖ਼ੁਸਰੋ ਖ਼ਾਨ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। 1713 ਵਿੱਚ ਰੁਸਤਮ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਆਗਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੇਜੀ ਗਈ ਸਫ਼ਵੀ ਫ਼ੌਜ ਵੀ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਮੀਰ ਵਾਈਸ ਕੰਧਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਹੁਣ ਫ਼ੌਜੀ ਆਗੂ ਸੀ।

ਮੀਰ ਵਾਈਸ ਹੋਤਕ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1715 ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖ ਦੇਸ ਬਨਾਣ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਏ। ਦੂਜੇ ਉਹਨੇ ਸਫ਼ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਈਰਾਨ ਵਾਂਗੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮੱਲੋਜ਼ੋਰੀ ਮਜ਼ਹਬ ਪਲਟਣੇ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ
ਚੌਬੁਰਜੀ

**ਚੌਬੁਰਜੀ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰੀਖ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਚ ਮੁਗ਼ਲ ਦੂਰ ਦੀ ਤਮੀਰ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। 
## ਨਾਮ
ਚੌਬੁਰਜੀ ਦਾ ਮਤਲਬ "ਚਾਰ ਬੁਰਜ ਵਾਲੀ". ਏਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਬੁਰਜ ਹੈਗੇ ਨੇ ਏਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਚੌਬੁਰਜੀ ਪੇ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਹੌਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਹੌਰ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ। ਔਰਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਇੱਕਠ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

"ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।"

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ, ਸ਼ਰਧਾ, ਬਲੀਦਾਨ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਮਾਣ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ, ਮਾਈ ਭਾਗੋ, ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ, ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ, ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ
* ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
* ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Sikh women
* Guru Quotes on women
* www.sikhs.org
* www.sikhnarimanch.com 
* Concepts In Sikhism - Edited by Dr. Surinder Singh Sodhi 
* Important women in the Sikh History
* Sikh Spirituality and Contribution of Women

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 errors: missing author or editor
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕਾਨੂੰਗੋ

**ਕਾਨੂੰਗੋ ਦਫ਼ਤਰ ਕਾਨੂੰਗੋ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਮਾਲ ਕਲਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਟਵਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ।**

## ਸ਼ਬਦ-ਉਤਪਤੀ 
ਕਾਨੂੰਗੋ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨ + ਗੋ। ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਮਾਲ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ।

ਕਾਨੂੰਗੋ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ - ਬਿਰਿਆਨਲੀ

## ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ 
 ਕਾਨੂੰਗੋ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਕਾਨੂੰਗੋ, ਦਫ਼ਤਰ ਕਾਨੂੰਗੋ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਨੂੰਗੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

### ਫੀਲਡ ਕਾਨੂੰਗੋ 
ਫ਼ੀਲਡ ਕਾਨੂੰਗੋ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਰੀਪੋਰਟ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਪਟਵਾਰੀ ਦੇ ਹਲਕੇ ਦੀ ਚੈਕਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੀਲਡ ਕਾਨੂੰਗੋ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਪਟਵਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਕਲ ਮਾਲ ਅਫਸਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਹੱਦਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਕਾਨੂੰਗੋ ਆਪਣੇ ਚਾਰਜ ਅਧੀਨ ਪਟਵਾਰੀ ਦੇ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਪਟਵਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਅਣਗਹਿਲੀ ਜਾਂ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ ਉਸਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।

### ਦਫ਼ਤਰ ਕਾਨੂੰਗੋ 
ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਾਨੂੰਗੋ ਜ਼ਰਾਇਤੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਡੈਟਾ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਕਾਨੂੰਗੋ ਤੇ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਰੀਪੋਰਟ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਗੋਂ ਯੋਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।ਦਫ਼ਤਰ ਕਾਨੂੰਗੋ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਮਾਲ ਕਲਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਟਵਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ।

### ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਨੂੰਗੋ 
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਨੂੰਗੋ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਾਨੂੰਗੋ ਪਾਸ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਸਬੰਧੀ ਹਵਾਲਾ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਨੂੰਗੋ ਤਹਿਸੀਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਾਨੂੰਗੋਆਂ ਅਤੇ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰੀਟਰਨਾਂ ਤੇ ਰੀਕਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਾਂ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਬਿਆਨ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ  ਜੋ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਹ ਪਟਵਾਰੀਆਂ, ਫ਼ੀਲਡ ਕਾਨੂੰਗੋਆਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਾਨੂੰਗੋਆਂ ਦਿਆਂ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਨੂੰਗੋ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਕਾਨੂੰਗੋ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਖੇ ਕਾਨੂੰਗੋ ਪਟਵਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ।

## ਕਾਨੂੰਗੋ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਮ ਹੈ 
ਪਟਵਾਰੀ, ਗ੍ਰਾਮ ਅਫਸਰ, ਲੇਖਪਾਲ,ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੇਖਾਕਾਰ

## ਕੰਮ 
ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨਗੋ ਅਧੀਨ 10 ਪਟਵਾਰੀ ਹਨ।  ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨਗੋ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਪਟਵਾਰੀ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ ਕਾਨੂੰਗੋ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।

ਕਾਨੂੰਗੋ ਰੈਵੇਨਈ ਕਲਰਕ ਅਫਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਿੱਥੇ ਪਟਵਾਰੀ ਲੈਂਡ ਰਿਕਾਰਡ ਅਫਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨਗੋ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਾਵਲੇ
ਸਟੀਵਿਆ

**ਸਟੀਵਿਆ** ( - ਸਟੀਵਿਆ *ਰੇਬੋਦਿਆਨਾ*) ਵਿਚ ਸਟੇਵਿਓਲ ਗਲਾਕੋਸਾਈਡਸ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੀਵਿਓਸਾਈਡ ਅਤੇ ਰੇਬੋਦਿਓਸਾਈਡ) ਨਾਮਕ ਮਿਠਾਸ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਖੰਡ ਤੋਂ 30 ਤੋਂ 150 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਠਾਸ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪੀਐੱਚ 'ਚ ਸਥਿਰਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਟੀਵਿਆ ਦੇ ਗਲਾਕੋਸਾਈਡਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਚਾਉਂਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਪੰਤਨਗਰ

**ਪੰਤਨਗਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਗੋਵਿੰਦ ਵੱਲਭ ਪੰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਬਸਾ ਪੰਤਨਗਰ ਇਥੇ ਸਥਿਤ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਤਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੋਵਿੰਦ ਵੱਲਭ ਪੰਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ 17 ਨਵੰਬਰ 1960 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਪੰਤਨਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸਟੇਟ ਇੰਡਸ੍ਟ੍ਰਿਯਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਉਤਰਾਖੰਡ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਸਿਦਕੁਲ) ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਨਅਤੀ ਅਸਟੇਟ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਮੋਟਰ, ਬਜਾਜ, ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਆ, ਐਚਪੀ, ਐਚਸੀਐਲ, ਵੋਲਟਾਜ਼, ਸ਼ੈਨਈਡਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ, ਨੈਸਲੇ, ਡਾਬਰ, ਵੇਦਾਂਤਾ ਰਿਸੋਰਸ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਪੁਖਰਾਜ ਭੱਲਾ

**ਪਖਰਾਜ ਭੱਲਾ** (ਜਨਮ ੨੦ ਨਵੰਬਰ ੧੯੯੪) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ੨੦੧੩ ਵਿੱਚ "ਸਟੂਪਿਡ ੭" ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ "ਯਾਰ ਜਿਗਰੀ ਕਸੂਤੀ ਡਿਗਰੀ" ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਜਾਲ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਲਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ 
ਪਖਰਾਜ ਭੱਲਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਟੈਂਕ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਸਟੂਪਿਡ ੭(੨੦੧੩)
* ਰੋਂਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹ ਪਿੱਛੋਂ(੨੦੧੩)
* ਵਿਸਾਖੀ ਲਿਸਟ(੨੦੧੬)
* ਹਰਜੀਤਾ(੨੦੧੭)
* ਗੋਲਕ ਬੁਗਨੀ ਬੈਂਕ ਤੇ ਬਟੁਆ (੨੦੧੭)
* ਅਫ਼ਸਰ (੨੦੧੮)
* ਤੇਰੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਹੇਰਾ ਫੇਰੀਆਂ (੨੦੧੯)

## ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 
* ਯਾਰ ਜਿਗਰੀ ਕਸੂਤੀ ਡਿਗਰੀ (੨੦੧੮)

## ਹਵਾਲੇ
ਪਹਿਲਵੀ ਵੰਸ਼

**ਪਹਿਲਵੀ ਵੰਸ਼** ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਈਰਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨੇ 1925 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਈਰਾਨ 'ਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਂਵੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਸਖਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਉਲੰਘਣ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 1979 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੰਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨ ਵੰਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਸੱਭਿਅਤਾ
ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਵਿਗਿਆਨ

ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ, ਜਣੇਪਾ, ਅਤੇ ਛਿਲਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਬਤੌਰ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ, ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨੂੰ ਗਾਇਨੇਕੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਰੋਗ (OB/GYN) ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਜੀਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ
### ਜਣੇਪੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜਣੇਪੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਰੁਟੀਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਟੈਸਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੁਟੀਨ ਦਫਤਰ ਦੇ ਦੌਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

Image:Ultrasound_image_of_a_fetus.jpg| ਭਰੂਣ ਦਾ 3 ਡੀ ਅਲਟਰਾਸਾਉਂਡ  (about 14 weeks gestational age)
Image:Sucking his thumb and waving.jpg|Fetus at 17 weeks
Image:3dultrasound 20 weeks.jpg|Fetus at 20 weeks

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*Henry Jacques Garrigues, who introduced antiseptic obstetrics to North America
*Maternal-fetal medicine
*Obstetrical nursing
*Obstetric ultrasonography
*Postpartum period, also post-natal period or puerperum, the time after giving birth
*Obstetrical complications

## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਦਾ ਬਾਂਝਪੁਣਾ

**ਮਾਦਾ ਬਾਂਝਪੁਣਾ** ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਝਪਨ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 48 ਮਿਲੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਸਬ-ਸਹਾਰਾ ਅਫਰੀਕਾ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ / ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ / ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਂਝਪਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਬਾਂਝਪੁਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕਤਾ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਹੋਰ ਨਿਕਾਰਾਪਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲੰਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਣਨ
ਪਰਜੀਵੀ ਸੰਖਿਆ

**ਪਰਜੀਵੀ ਸੰਖਿਆ** ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅੰਕ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਅੰਕ ਉਸ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਸੰਖਿਆ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ 4•128205=512820, ਵਿੱਚ ਸੰਖਿਆ 128205 ਦਾ ਅਖੀਰਲਾ ਅੰਕ 5 ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੱਗ ਕੇ ਸੰਖਿਆ 512820 ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ 128205 ਨੂੰ 4-ਪਰਜੀਵੀ ਸੀਖਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹੱਲ 
ਕਿਸੇ *n*-ਪਰਜੀਵੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਕ *k* (ਜੋ *n* ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।)
ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ *n* = 4 ਅਤੇ *k* = 7

:4•7=2**8**
:4•**8**7=3**48**
:4•**48**7=1**948**
:4•**948**7=3**7948**
:4•**7948**7=3**17948**
:4•**17948**7=**717948**.

ਇਸਲਈ 179487 ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਦੇ ਅੰਕ 7 ਵਾਲਾ 4-ਪਰਜੀਵੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਕ 179487179487, 179487179487179487, ਆਦਿ ਹਨ।

ਅਸ਼ਾਂਤ ਪਰਵਰਤਿਤ ਸੰਖਿਆ 
:x=0.179487179487179487\ldots=0.\overline{179487} \mbox{ has }4x=0.\overline{717948}=\frac{7.\overline{179487}}{10}.
ਤਦ
:4x=\frac{7+x}{10} \mbox{ so } x=\frac{7}{39}.

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਜੇ *n* = 2, ਤਦ 10*n* − 1 = 19 ਅਤੇ 1/19 ਲਈ ਪਰਵਰਤਿਤ ਦਸ਼ਮਲਵ

: \frac{1}{19}=0.\overline{052631578947368421}.

ਅਤੇ 2/19 ਦਾ ਪਰਵਰਤਿਤ ਦਸ਼ਮਲਵ ਦੁਗਣਾ ਹੈ।

: \frac{2}{19}=0.\overline{105263157894736842}.

ਇਸ ਪੀਰਡ ਵਿੱਚ *m* ਦੀ ਲੰਬਾਈ 18 ਹੈ।  = 105263157894736842.

105263157894736842 × 2 = 210526315789473684, ਜੋ ਅੰਤਿਮ ਅੰਕ ਨੂੰ ਉਨੇ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਾ ਹੈ।
## ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪਰਜੀਵੀ ਸੰਖਿਆ 
ਫਰੀਮੈਨ ਡਾਈਸਨ ਨੇ ਨਾਲ ਤੇ ਡਾਈਸਨ ਸੰਖਿਆ ਹੈ। They are: (leading zeros are not allowed) 

## ਹੋਰ ਅਧਾਰ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕਗਣਿਤ
ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ

**ਜੋੋੋੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ** (1 ਦਸੰਬਰ 1927 - 17 ਜੁਲਾਈ 2017) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਫ਼ਿਜੀਆਈ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਦਸੰਬਰ 1927 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਚੰਨਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਿਜੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਤਾਂ ਕੰਵਲ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕੰਵਲ ਨੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਮਾਸਟਰ ਔਂਫ ਅਰਟਸ ਕੀਤੀ।

1955 ਵਿਚ, ਸ੍ਰੀ ਕੰਵਲ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਟੀਚਰਜ਼ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ।

ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਿਜੀ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੱਸ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਉਹ 1960 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1987 ਤੱਕ ਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। 1987-1991 ਤੱਕ ਫ਼ਿਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਖੇ ਬਿਜਨਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ,1993-2003 ਤੋਂ ਫਿਜੀ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਬਾ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀ-ਨਸਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਜਸਟਿਸ ਰਹੇ।

ਸਰਦਾਰ ਕੰਵਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 17 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸਸਕਾਰ ਬੁੱਧਵਾਰ,18 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਹੋਇਆ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
**ਨਾਵਲ**

* ਸਵੇਰਾ
* ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ
* ਕਰਵਟ
* ਏ ਲਵ ਸਟੋਰੀ 1920

**ਗੈੈਰ-ਗਲਪ**

* ਏ ਹੰੰਡਰਡ ਯੀਅਰ ਆਫ਼ ਹਿੰਦੀ ਇਨ ਫ਼ਿਜੀ
* ਮੇੇੇੇਰਾ ਦੇੇਸ਼, ਮੇੇਰੇ ਲੋੋਗ
* ਵਾਲਕਿੰਗ

**ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ**

* ਯਾਦੋ ਕੀ ਖੁਸ਼ਬੋ
* ਕੁਛ ਪੱਤੇ ਕੁਛ ਪੰਖੁੜੀਆਂ
* ਦਰਦ ਅਪਨੇ ਅਪਨੇ
* ਫ਼ਿਜੀ ਦੀ ਛੋਟੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ

## ਸਨਮਾਨ 
* 1981 - ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1984 - ਬਾ ਟਾਊਨ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਆਉਟਸਟੈਡਿੰਗ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1993 - ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਊਥ ਪੈਸੀਫਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ
* 1995 - ਮੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਦ ਓਡਰ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਜੀ
* 2001 - ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੰਵਰਧਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
* 2001 - ਫ਼ਿਜੀ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸਮਿਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 2007 - ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਵਾਰਡ - ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੀ ਸੰਮਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
ਮਲਵਈ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼

ਮਲਵਈ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
10 ਦੀ ਘਾਤ

**10 ਦੀ ਘਾਤ** ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਦਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਨੇ ਵਾਰੀ ਗੁਣਾ ਕਰੋ ਜਿਨੀ ਇਸ ਦੀ ਘਾਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੇ 10 ਦੀ ਘਾਤ ਦੋ ਹੈ ਤਾਂ 10 ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਗੁਣਾ ਕਰੋ।ਹੇਠ ਕੁਝ 10 ਦੀ ਘਾਤਾਂ ਲਿਖੀਆ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
:1, 100, 100, 1,000, 10,000, 100,000, 1,000,000, 10,000,000. ... 

## ਧਨ ਘਾਤ
10 ਦੀ ਘਾਤ *n* ਨੂੰ '1' ਦੇ ਪਿਛੇ *n* ਸਿਫ਼ਰਾਂ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 10*n* ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਛੋਟੀ ਸਕੇਲ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ : ਬਿਲੀਅਨ = 10 [(2 + 1) × 3] = 10 9 ; ਅਕਟੀਲੀਅਨ= 10 [(8 + 1) × 3] = 10 27

## ਰਿਣ ਘਾਤ
10 ਦੀ ਘਾਤ ਰਿਣ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ:
10 -[(prefix-number + 1) × 3]

ਉਦਾਹਰਣ: ਹਜ਼ਾਰਵਾਂ = 10 -3 ; ਲੱਖਵਾਂ= 10 -5

## ਗੂਗੋਲ 
10100 ਨੂੰ ਗੂਗੋਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਡਵਰਡ ਕਸਨਾਰ ਦੇ 9 ਸਾਲਾਂ ਭਤੀਜੇ ਮਿਲਟਨ ਸਿਰੋਤਾ ਨੇ ਖੋਜਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਅੰਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 10 ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਘਾਤ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ 1010100 ਨੂੰ ਗੂਗੋਲਪਲੈਕਸ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵਿਗਿਆਨ ਢੰਗ
ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਣ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਢੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ:

: *m*×10*n*

: 10*n*
: 105 = 100,000
: 10−5 = 0.00001''' 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕਗਣਿਤ
ਗੋਲਕ ਬੁਗਨੀ ਬੈਂਕ ਤੇ ਬਟੂਆ

***ਗੋਲਕ ਬਗਨੀ ਬੈਂਕ ਤੇ ਬਟੂਆ*** ਇੱਕ 2018 ਕਾਮੇਡੀ ਭਾਰਤੀ-ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਤਿਜ ਚੌਧਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ, ਅਦਿਤੀ ਸ਼ਰਮਾ, ਸਿਮੀ ਚਾਹਲ, ਹਰੀਸ਼ ਵਰਮਾ, ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ ਅਤੇ ਬੀ.ਐਨ. ਸ਼ਰਮਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਗੋਲਕ ਬੁਗਨੀ ਬੈਂਕ ਤੇ ਬੱਟੂਆ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ੧੩ ਅਪ੍ਰੈਲ ੨੦੧੮ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਲਾਕਾਰ 
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰ

*ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ - ਭੋਲਾ
*ਹਰੀਸ਼ ਵਰਮਾ - ਨੀਟਾ
*ਅਦਿੱਤੀ ਸ਼ਰਮਾ - ਸ਼ਿੰਡੀ
*ਸਿਮੀ ਚਾਹਲ - ਮਿਸ਼ਰੀ
*ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ - ਨੀਟੇ ਦਾ ਪਿਉ
*ਬੀ ਐੱਨ ਸ਼ਰਮਾ - ਮਿਸ਼ਰੀ ਦਾ ਪਿਉ 
* ਅਨੀਤਾ ਦੇਵਗਨ - ਗੋਲੂ ਦੀ ਮਾਂ
*ਸੁਤਿਮ ਗੁਲਾਟੀ - ਗੋਲੂ
* ਪੁਖਰਾਜ ਭੱਲਾ - ਕਾਲ਼ਾ
* ਗੁਰਸ਼ਬਦ - ਦੋਧੀ
* ਰੋਹਿਤ - ਨਾਈ 
* ਗਗਨ ਮਹਿਤਾ - ਕਿਰਨ
* ਮਾਸਟਰ ਸਲੀਮ 
* ਅਲਫ਼ਾਜ਼ - ਲਾੜਾ
* ਦੀਪ ਸਹਿਗਲ - ਹਰਲੀਨ

## ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਧੀਆ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ੭.੩ / ੧੦ ਦੀ ਵਧੀਆ ਸਮੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੁਕਮਾਈਸ਼ੋਅ ਨੇ ੮੨% ਸਮੀਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।

ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਵਾਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ੧੦ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਰਾਈ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸੁਪਰ ਹਿੱਟ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 18.2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕਮਾਏ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਗੋਲਕ ਬੁਗਨੀ ਬੈਂਕ ਤੇ ਬਟੁਆ ਟਰੇਲਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਛੱਜਾ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ

**ਸਰਦਾਰ** **ਛੱਜਾ ਸਿੰਘ**, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਜਥੇ ਦੇ ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਆਗੂ ਸਨ। ਉਹ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪੰਜਵਾਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜੱਟ ਸੀ ਜੋੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ੨੪ ਕਿ.ਮੀ ਦੂੂੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਬੰੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਾਥੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਕਨੱਈਆ ਲਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਸੀ।

ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਛੱਜਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭੂਮਾ ਸਿੰਘ ਢਿਲੋਂ, ਨਾਥ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਬਣਾਇਆ। ਛੱਜਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਭੂਮਾ ਸਿੰਘ ਢਿਲੋਂ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਛੱਜਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਧੂਸਾ ਪਿੰਡ (ਛੇ ਮੀਲ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ), ਚੌਧਰੀ ਕਰੋਰਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਰੋੜਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਸੰਧੂ ਜੱਟ, ਅਗਰ ਸਿੰਘ ਖੰਗੋੜਾ ਅਤੇ ਸਾਵਨ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਜੁੁੜ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਛੱਜਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ। ਛੱਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੂਮਾ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਭੰਗੀ *ਮਿਸਲ* ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਗੂ ਬਣੇ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸਿੱਖ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨਸੀ 
* ਮਿਸਲ 
## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ
ਬਾਬਾ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ

**ਬਾਬਾ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ** ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਜਥੇਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਭੁਲੇੇੇਖਾ ਨਾ ਕਰੋ ਜੋ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ ਸੀ।

ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦੇ ਭਰਾ ਨਾਨੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ। ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 16 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 90 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਉਹਨਾਂ ਦੇੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਹੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1643
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1733
ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੀ ਲੜਾਈ (੧੭੬੧)

**ਸਿਆਲਕੋਟ** ਦੀ ਲੜਾਈ ੧੭੬੧ ਵਿੱਚ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਸੁਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਅਤੇ ਦੁਰਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਅਹਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ੧੭੬੦ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਾਰੀਘਾਟ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕਿ ਮਰਾਠੇ ਨੂੰ ਡੈਕਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਿਨਾਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ 12,000 ਅਫਗਾਨੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੂਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।

## ਲੜਾਈ 
ਨੂਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਪਰ ਉਹ ਚਿਨਾਬ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਗਏ। ਨਫ਼ਰਤ ਪਿੱਛੋਂ, ਨੂਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਿਆਲਕੋਟ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਉਪਰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿਖੇ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਨਤੀਜੇ 
ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਹਾਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ (1761) ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਲਕੋਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬਿਨੋਦ ਸਿੰਘ

ਬਾਬਾ ਬਨੋਦ ਸਿੰਘ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇੇਵ ਜੀ ਜੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਚੇਲਾ ਸੀ ਜੋੋ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨੰਦੇੜ 1708 ਵਿੱਚ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਥ ਅਕਾਲੀ ਬੁੱਢੇ ਦਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, **ਸਤਿਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ** ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਬਿਨੋਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਕਾਲੀ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਜੱਥੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਤ੍ਰੇਹਨ ਖੱਤਰੀ ਸੀ।

ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਬਨੋਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਕਾਲੀ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਮਾਹੌਰਖਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਮਹਾਂਕੌਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: *ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਦਾ ਹਜ਼ੂਰੀ ਤੇਹਣ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਨੇ ਅਬਿਚਲਨਗਰ ਤੋਂ ਬੰਦੇ ਬਹਾਦੁਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਧਰਮਵੀਰ ਨੇ ਪੰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਕੇ ਬਹੁਤ ਜੰਗ ਜਿੱਤੇ।* *24 ਮਈ 1710 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਕਿਲੇ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਲਗਭਗ 500 ਸਿੱਖ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਅੰਤ ਸਿੱਖ ਸਰਹਿੰਦ ਉਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਏ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਜਿੱਤ ਪਿੱਛੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਲੁੱਟ ਮਾਰ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।ਝੂਠਾ ਨੰਦ (ਨਾਮ ਸੁੱਚਾ ਨੰਦ ਸੀ ਸਿੰਘ ਇਸ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਨੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ) ਨੂੰ,ਜਿਸ ਨੇ ਵਜੀਰ ਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ।ਉਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੁਤੀਆਂ ਮਾਰ ਮਾਰ* ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਜੀਰ ਖਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸੁੱਚਾ ਨੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਘਰੋ ਕੁੱਝ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹੱਥ ਆਏ।*

## ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਨਾਲ ਅੰਤਰ 
ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬਿਨੋਦ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਵਤੀਰੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦੁਆਰਾ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਤੇ, ਬਿੰਦੋਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਕੀ ਨਿਹੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਐਲਾਨਿਆ ਅਤੇ ਬੰਦਾ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦਈ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਬਿਨੋਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਹੰਗ ਬਚ ਗਏ, ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ।

ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਾਲ ਵਿਖੇ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਨੋਦ ਸਿੰਘ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਆ ਗਿਆ।

## ਨਤੀਜੇ 
ਖਫੀ ਖ਼ਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਮਰਦ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨੋਦ ਸਿੰਘ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਲਈ, ਇਹ 1716 ਵਿੱਚ ਸੀ

## ਬਾਬਾ ਬਿਨੌਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜੰਗਾਂ 
* ਸੋਨੇਪਾਤ ਦੀ ਲੜਾਈ 
* ਅੰਬਾਲੇ ਦੀ ਲੜਾਈ 
* ਸਮਾਣੇ ਦੀ ਲੜਾਈ 
* ਸਢੌਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ 
* ਚੱਪੜਚਿਰੀ ਦੀ ਲੜਾਈ 
* ਰਾਹੋਂ ਦੀ ਲੜਾਈ (1710) 
* ਕਪੂਰੀ ਦੀ ਲੜਾਈ 
* ਜੰਮੂ ਦੀ ਲੜਾਈ 
* ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਦੀ ਲੜਾਈ (1710) 
* ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਦੀ ਲੜਾਈ 
* ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਾਂ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਹੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:18 ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਮੁਗ਼ਲ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ

**ਹੇਠਾਂ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਹੈ।**

## ਜੰਗਾਂ 
### ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ 
* ਰੁਹੀਲਾ ਦੀ ਜੰੰਗ (੧੬੨੧)
* ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ (੧੬੩੪)
*ਲਹੀਰਾ ਦੀ ਜੰਗ (੧੬੩੪)
*ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਜੰਗ (੧੬੩੫)

### ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ 
* ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਜੰਗ(੧੬੮੮)
*ਗੁਲੇਰ ਦੀ ਜੰਗ (੧੬੯੬)
*ਬਸੌਲੀ ਦੀ ਜੰਗ (੧੬੯੧)
*ਨਾਦੌਣ ਦੀ ਜੰਗ (੧੬੯੬)
*ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ (੧੭੦੦)
*ਨਿਰਮੋਹ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੦੨)
*ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੦੪)
*ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ (੧੭੦੪)
*ਸਰਸਾ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੦੪)
*ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੦੪)
*ਖਿਦਰਾਣਾ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੦੫)

### ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ 
* ਸੋਨੀਪਤ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੦੯)
* ਸਮਾਣਾ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੦੯)
* ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੧੦)
* ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੧੦)
* ਸਢੌਰਾ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੧੦) 
* ਰਾਹੋਂ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੧੦) 
* ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੧੦)
* ਜੰਮੂ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੧੨)
* ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਦੀ ਜੰਗ (੧੭੧੦) 
* ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਦੀ ਜੰਗ(੧੭੧੫)

### ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ 
* ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ (੧੭੮੩)

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ
*ਮੱਸਾ ਰੰਘੜ
*ਸਾਕਾ ਸਰਹਿੰਦ
* ਛੋਟਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ
* ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਹਿੰਮ
* ਅਫ਼ਗਾਨ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ

## ਹਵਾਲੇ 

* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੧੮ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੧੭ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੜਾਈਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਨਾਲ ਸੰ ਲੜਾਈਆਂ
ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ

[right|thumb|300x300px|ਟ੍ਰੇਸੀ ਕਾਲਡਵੈਲ ਡਾਈਸਨ [ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਲਾੜ ਅੱਡਾ|ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ. ਕਪੋਲਾ, 2010  ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ]]
thumb|300x300px|ਐਸ.ਟੀ.ਐਸ,-47, 1992 'ਤੇ ਸਪੇਸਲੈਬ ਵਿੱਚ ਮਾਏ ਜੈਮੀਸਨ
[thumb|300x300px|ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ., 2011 'ਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਕੈਥਰੀਨ ਕੋਲਮੈਨ [ਫ਼ਲੂਟ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ]]
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ, ਸੋਵੀਅਤ ਖਗੋਲਯਾਤਰੀ ਵੈਲੇਨਟੀਨਾ ਤੇਰੇਸ਼ਕੋਵਾ, ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਸੀ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਸਪੇਸ ਫਲਾਇਟ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਹੌਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1980ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੁਲਾੜ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਪੇਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ ਸਰਗਰਮ ਥਾਂ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਇਹ ਦੇਸ਼ ਚੀਨ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਫਰਾਂਸ, ਭਾਰਤ, ਇਰਾਨ, ਇਟਲੀ, ਜਾਪਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਰੂਸੀ ਜਾਂ ਯੂਐਸ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।

##  ਸਪੇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ 
left|thumb|293x293px|ਵੈਲੇਨਟੀਨਾ ਤੇਰੇਸ਼ਕੋਵਾ, ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ, 1969
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ 1963 ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ 'ਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਡਾਣ ਭਰੇਗਾ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤਾਂ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ - ਅਤੇ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ - ਉਹ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ: ਸਾਰੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਟੈਸਟ ਪਾਇਲਟ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਪਲੱਬਧ ਕੈਰੀਅਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਨਾਸਾ ਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਪੇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸੈਲੀ ਰਾਈਡ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ, ਸਪੇਸ ਲਈ ਗਈ, ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਕੁਝ ਗਲਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਵੇਗੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਕੌਮੀਅਤ ਦੁਆਰਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ 
* ਖਗੋਲ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ
* ਮਹਿਲਾ ਖੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Women in Space  from *Telegraph* Jobs
* 50 years of humans in space: European Women in Space (ESA)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਕਾਕਾ ਜੀ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਕਾਕਾ ਜੀ**,* ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨਦੀਪ ਬੈਨੀਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਖਰੌੜ, ਆਰਸ਼ੀ ਸ਼਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 18 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਕਹਾਣੀ 
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਕਾਕਾ ਜੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ਼ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਲ 95-96 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਕਲਾਕਾਰ 
* ਦੇਵ ਖਰੌੜ
* ਆਰਸ਼ੀ ਸ਼ਰਮਾ
* ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ
* ਲੱਕੀ ਧਾਲੀਵਾਲ
* ਧੀਰਜ ਕੁਮਾਰ
* ਲੱਖਾ ਲਹਿਰੀ
* ਅਸ਼ੀਸ਼ ਦੁੱਗਲ
* ਰੋਜ ਕੌਰ
* ਅਨੀਤਾ ਮੀਤ
* ਗੁਰਮੀਤ ਸਾਜਨ 
* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਧੂ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸ਼ੀਤਲ ਕੁੰਡ

**ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸ਼ੀਤਲ ਕੁੰਡ** ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਰਾਜਗੀਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵਾਕਿਆ ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਪੂਰਬੀ ਉਦਾਸੀ ਸਮੇਂ ਸੰਨ 1506 ਵਿੱਚ ਆਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਨ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਵਿਚਾਰ ਗੋਸ਼ਟੀ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ੀਤਲ ਜਲ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਨ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਸ਼ੀਤਲ ਜਲ ਦਾ ਰਿਸਾਲਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸ਼ੀਤਲ ਕੁੰਡ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਰਾਜਗੀਰ ਜੋ ਨਾਲੰਦਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ

ਹੇਠ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ:

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਕੈਂਪਸ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ

**ਕੈਂਪਸ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ**, ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲੈ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ `ਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਸਹਿਤ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਜ਼ਦੂਰ-ਸੰਘ

ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘ, ਜਿਸਨੂੰ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ-ਧੰਦੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪ-ਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ, ਲਾਭ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛੁੱਟੀ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ), ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੰਗਠਨ ਸ਼ਕਤੀ ਬਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਅਗਲੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਗਠਨ, ਆਪਣੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੁਆਰਾ, ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਤਰਫ਼ੋਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੂਹਿਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮਕਸਦ "ਆਪਣੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰਨਾ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਕੰਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ, ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ, ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਬੱਧ ਕਰਨਾ, ਲਾਭ, ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵਰਗ ਦੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਵਰਕਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ-ਕਾਰਾਂ (ਆਮ ਯੂਨੀਅਨਾਂ) ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਸੰਗਠਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯੋਕਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗ਼ੈਰ-ਮੈਂਬਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੱਨਅਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ।ਹੁਣ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਮਿਆਂ, ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ, ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸਾਂ ਜਾਂ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਘਣਤਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਯੂਰਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

## Notes and references 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਗਠਨ
ਕੁਦਰਤੀ ਜਣਨ

**ਕੁਦਰਤੀ ਜਣਨ** ਸ਼ਕਤੀ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯੰਤਰਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜਣਨ ਦੀ ਕਮੀ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸੇ ਉਮਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਿਣਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਪਰਿਵਾਰਕ ਨਿਯੋਜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਜਾਊਪਨ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਬਾਦੀਆਂ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜਣਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
; ਸੂਚਨਾ

### ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਣਨ
ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ

**ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ**, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਮਾਵਾਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਾਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫਰਜ਼ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਤ ਅਧਿਕਾਰ, ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ। ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਬੋਤਲ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।

## ਬਾਲ ਹਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਮਾਤਾ ਦਾ ਖਾਸ ਹਿਰਾਸਤ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਿਰਾਸਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਥਿਤੀ ਚੁਣਨਾ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ
ਔਰਤ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

**ਔਰਤ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ** ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਗ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਨਵੀਂ ਔਲਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੂਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਪੂਰੇ ਮਿਆਦ ਲਈ ਲੈ ਜਾਣ ਦੇ ਲਈ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਿੰਗ ਅੰਗ ਬੱਚੇਦਾਨੀ, ਫਾਲੋਪੀਅਨ ਟਿਊਬ ਅਤੇ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਹਨ। ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਜਾਂ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਗਰੱਭ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਸੁਗੰਧ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਫੇਲੋਪਿਅਨ ਟਿਊਬਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਓਵਾ (ਅੰਡੇ ਸੈੱਲ) ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਗ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਣਨ ਅੰਗਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੇਬੀ, ਕਲੈਟੀਰੀ, ਅਤੇ ਯੋਨੀ ਖੋਲ੍ਹਣ ਸਮੇਤ ਯੋਨੀ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ। ਯੋਨੀ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਗਰਭ 'ਤੇ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਯੋਨੀ 
ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋਨਸ ਪੁਬਿਸ, ਪੁਡੈਨਡਲ ਫਲੇਫਟ, ਲੇਬੀਆ ਮਿਨੋਰਾ, ਬਰੇਥੋਲਿਨ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ, ਕਲੀਟੋਰਿਸ ਅਤੇ ਯੋਨੀ ਖੁਲ੍ਹਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ 
thumb|Sagittal MRI showing the location of the vagina, cervix, and uterus
thumb|Illustration depicting female reproductive system (sagittal view)
thumb|Frontal view as scheme of reproductive organs
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗ ਯੋਨੀ, ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ, ਫਾਲੋਪੀਅਨ ਟਿਊਬ ਅਤੇ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਔਰਤ ਜਣਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਪੋਰਟਲ
* ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
* ਜਿਨਸੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
* ਮਾਦਾ ਬਾਂਝਪੁਣਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Female reproductive system 
* Interactive diagram of female reproductive system 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਖਵਾਜਾ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਅਨਵਰ

**ਖਵਾਜਾ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਅਨਵਰ** (21 ਮਾਰਚ 1912 − 30 ਅਕਤੂਬਰ 1984) (, ) ਸਾਂਝੇ ਭਾਰਤ / ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਕਲਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*http://epaper.dainiktribuneonline.com/1977634/Satrang/ST-12-January-2019#dual/1/2
*Filmography of Khwaja Khurshid Anwar on Complete Index To World Film (C.I.T.W.F.) website 
* Profile of Khwaja Khurshid Anwar on pakmag.net website  
* , Filmography of Khwaja Khurshid Anwar

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984
ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ

**ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ** ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿੰਗਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ, ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਓਵਰਲੈਪ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਮੇਸੋਡਰਮ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਗ਼ ਦੇ ਪੱਕੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਭਰੂਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਰੂਣ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭ੍ਰੂਣਿਕ ਢਾਂਚੇ ਮੇਸੋਨੇਫ੍ਰੀਕ ਨਕਲਾਂ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੁਲਫੀਨ ਡੈਕੇਟਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਪੈਰਾਮੇਸਨਫ੍ਰਿਕ ਡੈਕੇਟਸ (ਮੂਲਰਿਅਨ ਡੈਕੇਟਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹਨ।ਮੇਸੋਨੇਫ੍ਰਿਕ ਡੈਕੇਟਸ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾੜ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰਾਮੇਸਨਫ੍ਰਿਕ ਡੈਕੇਟਸ ਜਿਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

#### ਅਵਸ਼ੇਸ਼ 
right|thumb|500x500px| Section of the fold in the mesonephros of a chick embryo of the fourth day.

## ਹਵਾਲੇ 
### ਜਨਰਲ 
* Henry Gray (1821–1865). Anatomy of the Human Body. 1918.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Animations of gonadal sex, duct differentiation, and external genital development at AboutKidsHealth.ca
ਪ੍ਰਸੂਤੀ

**ਪ੍ਰਸੂਤੀ** (ਜਪੁਜੀ) ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਵੈਂਭੂਵ ਮਨੂ ਅਤੇ ਸਤਰੂਪ ਦੀ ਧੀ ਹੈ; ਦਕਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕਈ ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਬੱਚੇ 
ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਧੀਆਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ: ਸਵਾਹਾ (ਅਗਨੀ ਦੀ ਪਤਨੀ), ਸਵਧਾ (ਪਿਤਰਸ ਦੀ ਪਤਨੀ), ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ (ਦੋਵੇਂ ਕਸ਼ਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ) ਅਤੇ ਸਤੀ (ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੇਟੀ, ਖ਼ਿਆਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੱਚੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ - ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

[right|thumb|230x230px|Indirect [ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ|advertisements for abortion services, like these in *The New York Sun* in 1842, were common during the Victorian era. At the time, abortion was illegal in New York.]]
ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ -ਇੱਕ ਗਰਭ ਦਾ ਅੰਤ-ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗਰੱਭਸਥ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਤਿੱਖੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਪੇਟ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਇਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਗਰਭਪਾਤ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੁੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਗਰਭਪਾਤ-ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਗਰਭਪਾਤ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ "ਪ੍ਰੋ-ਲਾਈਫ" ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਪੂਰਵ-ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ 
[right|thumb|240x240px|Bas relief at [ਅੰਗਕੋਰ ਵਾਤ|Angkor Wat, , depicting a demon performing an abortion upon a woman who has been sent to the underworld.]]
ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ ਔਰਤ ਲਈ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਦਰੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਨੂੰਨਾਂ 'ਚ ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਸਬੂਤ ਐਸੀਰੀਆਈ ਕਾਨੂੰਨ 'ਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੀ. 1075 ਬੀ.ਸੀ. 'ਚ ਅਸੁਰਾ ਕੋਡ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਹ ਕੇਵਲ ਉਸ ਔਰਤ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸਬੂਤ 1550 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰੀ ਈਬਰਜ਼ ਪੈਪਿਰਸ ਤੋਂ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਅਲੇਕ ਬੌਰਨ 
* ਹੈਨਰੀ ਕਾਟਜ਼

## ਹਵਾਲੇ 

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Text of the Roe v Wade decision from Findlaw

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਜਨਨ
ਚੂਚੀ

**ਚੂਚੀ** ਛਾਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਣ ਲਈ ਮਾਦਾਵਾਂ ਚੂਚੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁੱਧ ਅਚਾਨਕ ਨਿੱਪਲ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੇਤਲੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਸੁੰਗੜਨ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਰਮ-ਪਦਾਰਥ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ। ਚੂਚੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰੇਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨਾਲੋਂ ਗਹਿਰਾ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ **ਥਣ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥਣ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੋਤਲ ਦੇ ਲਚਕੀਲਾ ਮੁਖਬਾਨੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ, ਦੋਵਾਂ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੂਚੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਸੋਸ਼ਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਦਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੂਚੀਆਂ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ "...ਸਰੀਰਕ ਲੱਛਣ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

## ਅੰਗ ਵਿਗਿਆਨ 
thumb|347x347px|The breast: cross-section scheme of the mammary gland:
ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚੂਚੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਥਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਚਮੜੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 15-20 ਲੇਕਟੇਜ਼ਰ ਡੈਕਟਸ ਦੇ ਆਉਟਲੇਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਥਣ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਿਲੰਡਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
*Breast milk
*Fleischer's syndrome
*Nipple prosthesis for breast cancer survivors
*Nipple piercing
*Supernumerary (third) nipple
*Udder

## ਹਵਾਲੇ 

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
*
*
*
*
* 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਈਪੁਣਾ
ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨਰਸਿੰਗ

**ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨਰਸਿੰਗ**, ਨੂੰ **ਪੈਰੀਨੈਟਲ ਨਰਸਿੰਗ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਰਸਿੰਗ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹਨ, ਜਾਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਡਿਲਿਵਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਨਰਸਾਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਡਿਲਿਵਰੀ, ਅਤੇ ਡਿਲਿਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਵਜ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਲਈ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨਰਸਾਂ ਆਬਸਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨ, ਦਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਰਸ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਸਰਜੀਕਲ ਤਕਨਾਲੋਜਿਸਟ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨਰਸਾਂ ਸਰਜੀਕਲ ਯੂਨਿਟ, ਪੜਾਅ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਖੂਨ ਸੰਬੰਧੀ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ, ਨਾੜੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨਰਸਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁਨਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਨਿਰੋਧਕ ਜਾਂਚਾਂ, ਨਵਜਾਤ ਰੀਸੂਸੀਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਇਨਸਟਰਵਿਨਸ ਡਰਿਪ ਦੁਆਰਾ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨਰਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਰਸਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਰਸਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਹੁਨਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕੜੀ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੇਤੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨਰਸਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਾਤਾਵਰਨਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਮੈਡੀਕਲ ਦਫਤਰ, ਪ੍ਰੀਨੈਟਲ ਕਲੀਨਿਕ, ਲੇਬਰ ਅਤੇ ਡਲਿਵਰੀ ਯੂਨਿਟ, ਅਨਪਾਰਟਮ ਇਕਾਈਆਂ, ਪੋਸਟਪਾਰਟਮੈਂਟ ਇਕਾਈਆਂ, ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਖੋਜ ਹਨ।

ਯੂ.ਐਸ. ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਰਸਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਰਸਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਵੂਮੈਨ'ਸ ਹੈਲਥ, ਓਬਸਟੇਰਿਕ ਐਂਡ ਨਿਊਨੈਟਲ ਨਰਸਿੰਗ (ਏ.ਡਬਲਿਊ.ਐਚ.ਓ.ਐਨ.ਐਨ.) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Association of Women's Health, Obstetric and Neonatal Nurses
* National Certification Corporation

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਸੂਤੀ
ਚੂਚੀ ਐਡੇਨੋੋਮਾ

**ਚੂਚੀ ਐਡੇਨੋੋਮਾ** ਛਾਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਸੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

:* ਚੂਚੀ ਦਾ ਫਲੋਰਿਡ ਪੈਪਲੂਮੋਟੋਸਿਜ਼ 
:* ਫਲੋਰਿਡ ਐਡਮਿਨੋਮਾਟੋਕਸ
:* ਸੁਬਾਰੇਓਲਰ ਡਕਟ ਪੈਪਲੂਮੋਟੋਸਿਜ਼ 
:* ਇਰੋਸਿਵ ਐਡਮਿਨੋਮਾਟੋਕਸ

## ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ 
ਚੂਚੀ ਐਡੀਨੋਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੋਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੱਪਲ ਜਾਂ ਐਰੀਓਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੂਚੀ ਦੇ ਦਰਦ, ਛਾਲੇ, ਸੋਜ ਜਾਂ ਡਿਸਚਾਰਜ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਇਲਾਜ 
ਸਮਕਾਲੀ ਪੱਛਮੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵਾਂ ਇਲਾਜ ਆਮ ਬਾਹਰੀ ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਅਸਧਾਰਨ ਉਭਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਰਜਰੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਵਿਆਪਕਤਾ 
ਨਿੱਪਲ ਐਡੇਨੋਮਾ ਲਗਭਗ 30 ਤੋਂ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ, ਬਿਰਧ ਉਮਰ ਅਤੇ ਬਾਲਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀ ਦੇ ਰੋਗ
ਮੱਸਾ ਰੰਘੜ

**ਮੱੱਸਾ ਰੰਘੜ**, ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਮੀਰ ਮਸਾਲ ਉਲਦੀਨ ਸੀ ਅੰੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ੮ ਕਿ.ਮੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੰੰਡਿਆਲਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ। ਇਹ ਜਾਤ ਪੱਖੋਂ ਰਾਜਪੂਤ ਸੀ ਜਿਸ ਇਸਲਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜਾਤੀ ਰੰਘੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਪੁਕਾਰ ਕੇ ਉਪ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ– ਚੌਧਰੀ  ‘ਮੱਸਾ ਰੰਘੜ’। 
੧੭੪੦ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਨੇੇ ਕਾਜ਼ੀ ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਮਾਰੇੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਕੋਤਵਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸਨੇੇ ਸਿੱੱਖਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੇਸਵਾ ਦਾ ਨਾਚ ਦੇਖਦਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਪੀਦਾਂ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਲੂੰਧਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ।

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਭਾਈ ਬਲਾਕਾ ਸਿੰਘ ਇਹ ਖਬਰ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬੀਕਾਨੇਰ (ਹੁਣ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ) ਪਹੁੰਚਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਖਬਰ ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਰੋਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸੁਣਾਈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਉਬਾਲੇ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੱਸੇ ਰੰਘੜ ਦਾ ਸਿਰ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਆਗੂ ਸ੍ਰ. ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ 'ਹੈ ਕੋਈ ਜੋ ਮੱਸੇ ਰੰਘੜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਬੁਲਾ ਸਕੇ ਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕੇ? ਇਸ 'ਤੇ ਮੀਰਾਂਕੋਟ ਦਾ ਭਾਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਕੰਬੋ ਕੀ ਦਾ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੁਲ੍ਹੇਆਮ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮੱਸੇ ਨੂੰ ਸੋਧਾ ਲਾਉਣਗੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾ ਜਾਣਗੇ ਪਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ੧੧ ਅਗਸਤ ੧੭੪੦ ਨੂੰ ਦੋਨੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ ਤੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲਈ ਚਾਲੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਟੀ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਪਠਾਣੀ ਭੇਸ ਧਾਰ ਲਏ ਤੇ ਠੀਕਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਗਲੀਆਂ ਭਰ ਲਈਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕੋਲ ਮੋਹਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਹੋਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਪਾਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਮਲਾ ਤਾਰਨ ਆਏ ਜਗੀਰਦਾਰ ਸਮਝ ਲੈਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਲਏ। ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੇਰੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕਰੀਆਂ ਖੜਕਾ ਕੇ ਮਾਮਲਾ ਤਾਰਨ ਲਈ ਮੱਸੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੱਸੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੁੱਕਾ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੋਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਰਾਬੋਰ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਰਧ ਨਗਨ ਲੜਕੀਆਂ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੋਨਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਸਬਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਮੱਸੇ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਗੁੱਝਾ ਭੇਤ ਦੱਸਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਿਸਤੇ ਮੱਸਾ ਰੰਘੜ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਗੱਲੀ ਬਾਤੀਂ ਲਾਇਆ ਤੇ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰ 'ਚ ਮੱਸੇ ਦਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰਕੇ ਠੀਕਰੀਆਂ ਉੱਥੇ ਢੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਮੱਸੇ ਦਾ ਸਿਰ ਬਗਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਦੋਨੋਂ ਸਿੰਘ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਲੈ ਕੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਜਦ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਮੱਸਾ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਇਆ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
alt=|right|ਮੱੱਸਾ ਰੰੰਘੜ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਲਿਆਉਦੇ ਭਾਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁੁੱਖਾ ਸਿੰਘ

ਦੋਨੋਂ ਸਿੰਘ ਮੱਸੇ ਦਾ ਸਿਰ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਆਏ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਬੀਕਾਨੇਰ (ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ) ਵਿਖੇ ਮੱਸੇ ਰੰਘੜ ਦਾ ਸਿਰ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸੁੱਟਿਆ।

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* ਛੋਟਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ
* ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ

## ਹਵਾਲੇ