open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ

**ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ** (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **SoCal** ) ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ  ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ)   ਅਤੇ ਇਨਲੈਂਡ ਐਮਪਾਇਰ (ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀਆਂ 58 ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਇੰਪੀਰੀਅਲ, ਕੇਰਨ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਔਰੇਂਜ, ਰਿਵਰਸਾਈਡ, ਸੈਨ ਬਰਨਾਰਡੀਨੋ, ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ, ਸੈਂਟਾ ਬਾਰਬਰਾ, ਸੈਨ ਲੁਈਸ ਓਬਿਸਪੋ ਅਤੇ ਵੈਨਟੂਰਾ ਕਾਉਂਟੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਇਲਾਕੇ
ਅਜਨੌਦ (ਦੋਰਾਹਾ)

**ਅਜਨੌਦ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੋਰਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਐਸਟਨ ਵਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਐਸਟਨ ਵਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ। ਇਹ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਲਾ ਪਾਰਕ, ਬਰਮਿੰਘਮ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*
*ਐਸਟਨ ਵਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਉੱਤੇ
*ਐਸਟਨ ਵਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਟਵਿੱਟਰ ਉੱਤੇ
*ਐਸਟਨ ਵਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਸਕਾਈ ਸਪੋਰਟਸ ਉੱਤੇ
*ਐਸਟਨ ਵਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੀਬੀਸੀ ਉੱਤੇ
*ਐਸਟਨ ਵਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ statto.com ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਬਰੂ

**ਬਰੂ** ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਪੋਰੀਦਾਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰੇਤਲੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਚ ਬੜੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਗੰਨੇ ਵਾਂਗ ਫੁੱਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਭਰਵਾਂ ਬੂਝਾ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਾਹ
ਸਾਨ ਆਂਤੋਨੀਓ

**ਸਾਨ ਆਂਤੋਨੀਓ** ਜਾਂ **ਸੈਨ ਐਂਟੋਨੀਓ** ( ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ "ਸੰਤ ਐਂਥਨੀ" ਦਾ ਨਾਂ), ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਸਾਨ ਆਂਤੋਨੀਓ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ** ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸਸ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ੧,੪੦੯,੦੧੯ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਕਸਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਗੋਕੁਲਕਾਂਟਾ

ਭੱਦਰਕੰਟ ਜਾਂ ਗੋਕੁਲ ਕਾਂਟਾ (en:Astercantha longifolia)

**ਗੋਕੁਲਕਾਂਟਾ**

ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ, ਕੰਡੇਦਾਰ, ਖਰ੍ਹਵਾ,ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਲੰਬੀ ਸਲਾਨਾ ਝਾੜੀਦਾਰ ਪੌਧੇ ਹੈ।ਪੌਧੇ ਦਾ ਤਨਾਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਪਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਪੌਧੇ ਸਿੱਧਾ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਖੜਾ ਉੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਟਹਿਕਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।ਪੱਤੇ ਸਧਾਰਨ ਪਰ ਲੱਛੇਦਾਰ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਗਾਣੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਬੀਜ ਛੋਟੇ, ਪੱਧਰੇ, ਗੋਲ ਤੇ ਗਹਿਰੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਸਾਰੇ ਪੌਧੇ ਤੇ ਨਰਮ ਵਾਲ ਉੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਸਾਰਾ ਪੌਧੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਜੜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਇੱਕ ਟਾਨਿਕ ਤੇ ਉਤੇਜਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੂਟੀ ਹੈ।ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਉਤਪਨ ਕਰਨ ਤੇ ਰਿਸਾਵ ਤੇ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੈ।

thumbnail|left|ਭੱਖੜੇ ਦੀ ਵੇਲ
thumbnail|ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਕੰਡੇਦਾਰ ਗੇਂਦਾਕਾਰ ਭੱਖੜੇ ਦਾ ਫਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਯੁਰਵੈਿਦਕ ਦਵਾਈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਹੰਸਾ ਸਿੰਘ

**ਹੰਸਾ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ  ਅਤੇ ਨਵਚਿੰਤਨ ਕਲਾ ਮੰਚ ਬਿਆਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਕ ਸੀ।

## ਨਾਟਕ
**ਵਾਰਿਸ*
**ਕਾਂਗਲਾ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ*
**ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਪਰਤਣਗੇ*
**ਚੁਬਾਰਾ* (ਬਚਿੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਚੁਬਾਰਾ ਤੇ ਆਧਾਰਤ)  
**ਪੰਜੋ ਰਿਫਊਜ਼ਣ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਵਿਲਾ ਪਾਰਕ

**ਵਿਲਾ ਪਾਰਕ**, ਇਸ ਨੂੰ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਤੋਨ ਵਿਲਾ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 42,682 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਵਿਲਾ ਪਾਰਕ ਉੱਤੇ ਫਲੀਕਰ
*ਵਿਲਾ ਪਾਰਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਗਾਈਡ ਲੇਖ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਡੀਲਾ (ਮੋਥਾ)

**ਮੋਥਾ** (ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ: ਸਾਇਪ੍ਰਸ ਰੋਟੰਡਸ /**Cyperus rotundus**) ਇੱਕ ਬਹੁਵਰਸ਼ੀ ਸੇਜ ਵਰਗੀ ਨਦੀਨ ਹੈ, ਜੋ 75-140 ਸਮ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਵਧਣ ਵਾਲਾ, ਤਿਕੋਨਾ, ਟਾਹਣੀ-ਰਹਿਤ ਤਨੇ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਫੁੱਲੀ ਹੋਈ ਗਟੋਲੀ ਜਿਹੀ ਜੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਅਫਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਯੂਰਪ (ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆ), ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ(ਭਾਰਤ) ਦੀ ਇਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹੈ।ਪੱਤੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ 5-20 ਸੈਮੀ (2–8 ਇੰਚ) ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਵਿਚ ਤਿਕੋਣੀ ਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਦਾ ਬੂਜਾ ਬਣ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਹੋਰ ਮੋਥੇ ਦੇ ਜਵਾਨ ਬੂਟੇ ਉੱਗ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ  ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਦੰਦ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਖਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਦੰਦ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸੀ।

## ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ
* ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
* ਇਸ ਨਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ,ਹਾਜਮਾ ,ਆਦਿ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
* ਅਰਬ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗੱਠਾਂ ਨੂੰ ਭੁੰਨ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਵਾਹ ਨੂੰ ਜਖਮਾਂ ਤੇ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਕੇ ਆਰਾਮ ਆ ਸਕੇ।
* ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਦੰਦ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੇ।

## ਭੋਜਨ
ਇਸ ਦੇ ਕੌੜੇ ਸੁਆਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਖਾਣ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਵੀ ਹੈ. ਪੌਦੇ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਮੇਸੋਲਿਥਿਕ ਅਤੇ ਨੀਓਲਿਥਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਪੌਦੇ ਵਿਚ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ-ਗ੍ਰਸਤ(ਸੋਕਾ ਪੈਣ ਵਾਲੇ) ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
thumb|ਮੋਥੇ ਦੀਆਂ ਗੱਠਾਂ(ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ)

## ਗਦੈਲੇ
ਇਸ ਦੇ ਸੌਣ ਵਾਲ਼ੇ ਗਦੈਲੇ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।

## ਨਦੀਨ
ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਦੀਨ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਜੇ ਪੁੱਟ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜੇ ਕਰ ਜੜ੍ਹ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
thumb|ਮੋਥਾ ਖੇਤ ਵਿੱਚ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਸਾਨ ਦੀਏਗੋ

**ਸਾਨ ਦੀਏਗੋ** ਜਾਂ **ਸੈਨ ਡੀਏਗੋ**  ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ੧੨੦ ਮੀਲ (੧੯੦ ਕਿ.ਮੀ.) ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਐਨ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਵਧ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਨ ਦੀਏਗੋ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਮਰਜੀਤ ਸਾਥੀ

**ਅਮਰਜੀਤ ਸਾਥੀ** (ਜਨਮ 21 ਮਈ 1940) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਹਾਇਕੂ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੋਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੂਬਸੂਰਤ ਵਿਧਾ (ਹਾਇਕੂ) ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਸਾਲ 2014 ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀ ਹਾਇਕੂ ਜਰਨਲ *ਵਾਹ* (Wah) ਦੇ ਮੁਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਅਮਰਜੀਤ ਸਾਥੀ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਮਈ 1940 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਰੌਂਘਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਚਨਾਰਥਲ ਕਲਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ (ਹੁਣ ਜਿਲ੍ਹਾ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ) ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਬੀਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀੌ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਐਮ. ਏ. ਦੇ  ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਹੀ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਟਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 1964 ਵਿਚ ਸੈਂਕੰਡ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਬਣਕੇ ਫੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਅੱਜਕਲ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਨਿਮਖ* (ਹਾਇਕੂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ), ਅਸਥੈਟਿਕਸ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਲੁਧਿਆਣਾ, 2008 
* *ਹਰੇ ਹਰੇ ਤਾਰੇ* (ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਾਇਕੂ: ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨਾ), ਉਡਾਣ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਮਾਨਸਾ, 2010 
* *ਨੀਲਾ ਅੰਬਰ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ* (ਅਨੁਵਾਦ) ਅਮਰੀਕਨ ਹਾਇਕੂ ਲੇਖਕ ਜੌਨ ਬਰੈਂਡੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ Blue Sky Ringing ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ। ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2010  
* *ਹਾਇਕੂ ਬੋਧ* (ਵਾਰਤਕ), ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2013

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਲੇਖਕ
1991 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ

**ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1991** 10ਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਬਹੁਮਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਜਿਸ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੀ. ਵੀ. ਨਰਸਿਮਾ ਰਾਓ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਸਥਿਰ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ। ਮੰਡਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਸ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੀ ਸਰਕਾਰ 16 ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਚੱਲ ਸਕੀ ਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਭੰਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਈ ਨਵੇਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ।
## ਨਤੀਜੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ

**ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ**  (ਛੋਟਾ ਨਾਂ **ਇੰਡੀ** ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੰਡੀਆਨਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮੈਰੀਅਨ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। 2010 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 820,445 ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ 12ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 29ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਆਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ
ਹਰਭਜਨ ਮਾਂਗਟ

**ਹਰਭਜਨ ਮਾਂਗਟ** ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹਨ।
## ਕਿਤਾਬਾਂ
* *ਚੁੱਪ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼* (ਕਵਿਤਾ) 
* *ਮਨ ਦੀ ਛਾਵੇਂ* (ਕਵਿਤਾ) 
* *ਹਾਦਸੇ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* (ਕਵਿਤਾ) 
* *ਰਾਖੇ* (ਕਵਿਤਾ)
* *ਦਸਤਕ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ*
* *ਬਿੱਛੂ ਬੂਟੀ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਆਸਟਿਨ, ਟੈਕਸਸ

**ਔਸਟਿਨ** ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਟੈਕਸਾਸ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸੀਟ ਅਤੇ ਟਰੈਵਿਸ ਕਾਉਂਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। 27 ਦਸੰਬਰ, 1839 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 11ਵਾਂ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ,  ਟੈਕਸਾਸ ਦਾ ਚੌਥਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਦੂਜਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ 2010 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਔਸਟਿਨ ਅਤੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਸੈਨ ਐਂਟੋਨੀਓ ਲਗਭਗ  ਹਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਜੀ 35 ਕੋਰੀਡੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਡੱਲਾਸ ਅਤੇ ਫੋਰਟ ਵਰਥ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਨਵਾਂ "ਮੈਟ੍ਰੋਪੈਕਸ" ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਸਟਿਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਖੋਜ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ " ਬੀਟਾ - " ਗਲੋਬਲ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਿਨ, ਟੈਕਸਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਕਸਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ
1989 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ

**ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ** 1989 ਵਿੱਚ 9ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਹੋਈਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ। ਤੀਜੇ ਫਰੰਟ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਣਾਈ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬੋਫੋਰਸ ਘੋਟਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਾਲਾਤ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੋਰਾਨ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।

## 1989
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਜੈਕਸਨਵਿਲ, ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ

**ਜੈਕਸਨਵਿਲ** ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ ਰਾਜ ਦਾ ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਕਬੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ। ਇਹ ਡੁਵਾਲ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਰਾਹੀਂ 1968 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਕਸਨਵਿਲ, ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ
ਕਲੰਬਸ, ਓਹਾਇਓ

**ਕਲੰਬਸ** ਜਾਂ **ਕੋਲੰਬਸ** () ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਓਹਾਇਓ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 2013 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 822,533 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ 15ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲੰਬਸ, ਓਹਾਇਓ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਹਾਇਓ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਗਿੱਲ ਮੋਰਾਂਵਾਲੀ

**ਗਿੱਲ ਮੋਰਾਂਵਾਲੀ** (? - 1917) ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਇਸਦੀਆਂ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛੱਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਗਿੱਲ ਮੋਰਾਂਵਾਲੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ **ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ** ਸੀ। ਉਹ ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੋਰਾਂਵਾਲੀ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ ਅਤੇ 1970 ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ।

## ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਹੰਝੂ ਹਾਉਕੇ*, ਕਿਰਤੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਜਲੰਧਰ, 1964 
* *ਮੈ-ਖਾਨਾ*, ਕਿਰਤੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਜਲੰਧਰ, 1965 
* *ਲਲਕਾਰ*, ਕਿਰਤੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਜਲੰਧਰ, 1965 
* *ਜਾਗ ਪਏ ਹਿੰਦ ਦੇ ਜਵਾਨ*, ਕਿਰਤੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਜਲੰਧਰ,1966 
* *ਕੈਫ-ਇ-ਗ਼ਜ਼ਲ*, ਕਿਰਤੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਜਲੰਧਰ, 1966 
* *ਗੀਤ ਮਣੀ*, ਹਜ਼ੂਰੀਆ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼ ਜਲੰਧਰ,1967 
* *ਅਸਵਾਤ-ਇ-ਗ਼ਜ਼ਲ*, ਸੀਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਜਲੰਧਰ, 1973 
* *ਆਰ ਚਾਨਣ ਪਾਰ ਚਾਨਣ*, ਸੀਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਜਲੰਧਰ, 1973 
* *ਚੰਬੇ ਦੀ ਡਲੀ*, ਆਰਸੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦਿੱਲੀ, 1975 
* *ਜਿੰਦ ਬਲੇ ਅਧਮੋਈ*, ਸੀਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਜਲੰਧਰ,1976 
* *ਬੰਜਰ ਧਰਤੀ*, ਸੀਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਜਲੰਧਰ,1976 
* *ਅਰਕ-ਇ-ਗਜਲ਼*, ਸੀਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਜਲੰਧਰ,1977 
* *ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ*, ਆਰਸੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦਿੱਲੀ, 1978 
* *ਗਜ਼ਲਮਣੀ*, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਲੀ, 1995 
* *ਤਨਵੀਰ-ਇ-ਗ਼ਜਲ*, ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦਿੱਲੀ, 1996 
* *ਕਾਵਿ ਟੁਕੜੀਆਂ*, ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦਿੱਲੀ, 1998 
* *ਮੌਸਮ ਦਾ ਸੰਤਾਪ*, ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦਿੱਲੀ, 2004 
* *ਸ਼ਰਾਰੇ*, ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦਿੱਲੀ, 2005 
* *ਸੋਜ-ਇ-ਨਿਹਾਂ*, ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ, 2006 
* *ਹਾਸਲ-ਇ-ਜਨੂ*, ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ, 2006 
* *ਗ਼ਜ਼ਲ਼ਾਂ ਦਾ ਪਰਾਗਾ*, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਲੀ, 2007 
* *ਬਾਬਲ ਜਾਈ ਕੀ ਕਰੇ*, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਲੀ, 2007 
* *ਉਅੰਕਾਰ*, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਦਿੱਲੀ, 2008
* *ਉਲਟੀ ਗੰਗਾ ਵਹਿ ਤੁਰੀ* (ਤ੍ਰੈ-ਭਾਸ਼ੀ ਦੋਹੇ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਬਾਲਟੀਮੋਰ

**ਬਾਲਟੀਮੋਰ** (, ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ 26ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲਟੀਮੋਰ
ਕਰਿਸਟੋਫਰ ਹਿਚਨਜ਼

**ਕਰਿਸਟੋਫਰ ਐਰਿਕ ਹਿਚਨਜ਼** (13 ਅਪਰੈਲ 1949 – 15 ਦਸੰਬਰ 2011) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਬਹਿਸਬਾਜ਼, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਝੰਡਾਬਰਦਾਰਾਂ -ਰਿਚਰਡ ਡਾਕਿਨਜ਼, ਸੈਮ ਹੈਰਿਸ ਤੇ ਡੈਨੀਅਲ ਡੈਨਿੱਟ - ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਨਿਊ ਸਟੇਟਸਮੈਨ, ਦ ਨੇਸ਼ਨ, ਦ ਅਟਲਾਨਟਿਕ, ਲੰਡਨ ਰਿਵਿਊ ਆਫ਼ ਬੁੱਕਸ, ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਲਿਟਰੇਰੀ ਸਪਲੀਮੈਂਟ, ਸਲੇਟ, ਅਤੇ ਵੈਨਿਟੀ ਫੇਅਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਹਿਚਨਜ਼ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸਾਹਿਤ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਪੰਜ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਸਹਿ-ਲੇਖਕ, ਸੰਪਾਦਕ ਜਾਂ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬੋਫੋਰਸ ਘੁਟਾਲਾ

**ਬੋਫੋਰਸ ਘੋਟਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਬੋਫੋਰਸ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 400 ਹੋਵਿਤਜ਼ਰ ਤੋਪਾਂ ਦਾ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਬੋਫੋਰਸ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਿੱਚ 64 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਲਈ ਗਈ। ਸੀ. ਬੀ. ਆਈ. ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਐੱਸ. ਕੇ. ਭਟਨਾਗਰ, ਓਟਾਵੀਓ ਕਵਾਤਰੋਚੀ, ਵਿਨ ਚੱਡਾ ਅਤੇ ਬੋਫੋਰਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਮਾਰਟਿਨ ਆਰਡਬੋ ਅਤੇ ਬੋਫੋਰਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦੋਸ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਸਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਘੋਟਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20 ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਘੋਟਾਲੇ
ਸ਼ਾਰਲਟ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ

**ਸ਼ਾਰਲਟ**  ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮੈਕਲਨਬਰਗ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ੨੦੧੩ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ੭੯੨,੮੬੨ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ੧੬ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਸ਼ਾਰਲਟ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ੨੩ਵੇਂ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ੨੦੧੩ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ੨,੩੩੫,੩੫੮ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਾਰਲਟ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਿੱਤਰ ਰਾਸ਼ਾ

**ਮਿੱਤਰ ਰਾਸ਼ਾ** (ਜਨਮ 13 ਜੂਨ 1939) ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹਨ। ਉਹ **ਪੰਜਾਬੀ ਹੈਰੀਟੇਜ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਕੈਨੇਡਾ** ਨਾਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।
## ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਅਕਾਸਮਾ* (1976)
* *ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਬੁੱਕਲ* (1983)
* *ਚੁੱਪ ਦੇ ਬੰਜਰ* (1983)
* *ਕੰਚਰ ਚੰਦਰ* (1990)
**ਅੱਕ ਦੇ ਫੁੱਲ* (1983)
**ਤੱਤੇ ਅੱਖਰ* (1990)
**ਖੰਭਾਂ ਵਰਗੇ ਬੋਲ* (1994) 
**ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਅੱਖ* (2000)
**ਰੰਗ ਸੁਗੰਧ* (2005)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਫ਼ੋਰਟ ਵਰਥ

**ਫ਼ੋਰਟ ਵਰਥ** ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 17ਵਾਂ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਟੈਕਸਸ ਰਾਜ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤਰ-ਕੇਂਦਰੀ ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2013 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 792,727 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਕਸਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਰਟ ਵਰਥ
ਸੁਖਿੰਦਰ

**ਸੁਖਿੰਦਰ** ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ 'ਸੰਵਾਦ' ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਸੰਚਾਲਕ ਹੈ।
## ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਸ਼ਹਿਰ ਧੁੰਦ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ* (1974) 
* *ਤਿੰਨ ਕੋਣ* (ਸੁਰਿੰਦਰ ਧੰਜਲ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ, 1979) 
* *ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ*, (ਇਕੱਤੀ ਫਰਵਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਦਿੱਲੀ, 1979)
* *ਮਕਤਲ* (ਕੋ-ਸੰਪਾ:, 1983)
* ''ਤੂਫਾਨ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 'ਚ* (ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਯਾਦਗਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1985)
* *ਬਘਿਆੜਾਂ ਦੇ ਵੱਸ* (ਸੰਪਾਦਿਤ, ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਯਾਦਗਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1987)
* *ਬੁੱਢੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਆਤਮ ਕਥਾ* (ਕਵਿਤਾ), 1991
* *ਸਕਿਜ਼ੋਫਿਰੇਨੀਆ* (ਅਸਥੈਟਿਕਸ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਲੁਧਿਆਣਾ, 1993)
* *ਇਹ ਖ਼ਤ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲਿਖਾਂ* (1998)
* *ਕੁੱਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ* (2006) 
* *ਪਰਦੂਸ਼ਤ ਹਵਾ* (2006)
**ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼*
## ਹੋਰ
* *ਅਲਾਰਮ ਕਲੌਕ* (ਨਾਵਲ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ, 2003)
* *ਕਨੈਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ'' (ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੀਰ

**ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੀਰ** (ਜਨਮ 13 ਮਈ 1935) ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।

ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਮਈ 1935 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਜਾਵਾਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* *ਕਸਕਾਂ* (1960) 
* *ਗਮ ਨਹੀਂ* (1981
### ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* *ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਬੋਲ* (1989)
* *ਅਣਵਗੇ ਅਥਰੂ* (1996)
### ਹੋਰ
**ਆਰ ਦੀਆਂ ਤੇ ਪਾਰ ਦੀਆਂ* (2010)
**ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀ* (ਚਾਰਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
### ਬਾਲ-ਕਾਵਿ
**ਗਾਉਂਦੇ ਬਾਲ*
**ਝਿਲਮਿਲ ਝਿਲਮਿਲ ਤਾਰੇ*
**ਫੁੱਲ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ*
**ਮਿੱਠੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ

**ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ** ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ-ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1988 ਤੋਂ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਹਹਿ 'ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ' ਲਈ ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਦੇ 'ਢਾਹਾਂ ਇਨਾਮ' ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਨਵੰਬਰ 1967 ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੇਖਾਂ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਕੇ, ਬੀ ਸੀ ਆਈ ਟੀ ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨਿਸਟ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲਿਆ। ਹਰਪ੍ਰੀਤ 1988 ਵਿੱਚ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਹ 1989 ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨਿਸਟ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਟਾਇਮ ਟੈਕਸੀ ਵੀ ਚਲਾਈ। ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸੈਂਡਵਿੱਚ ਪੈਕਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਜੋਬ ਕਲਰਕ ਦੀ ਸੀ। ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ। ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਲੜਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ।

## ਸਾਹਤਿਕ ਜੀਵਨ
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਤ 1988 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੋਂਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਉਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਵਧਦੇ ਕਦਮ' ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ 1989 ਵਿੱਚ ਵਤਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਜਦੋਂ ਵਤਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। 1994 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਲਿਖਣ ਪੜਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਮੁੱਕ ਗਿਆ। 1998 ਜਾ 1999 ਦੀ ਗਲ ਹੈ, ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਟੀ ਵੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲਕਾਰ ਜਸਵੰਤ ਕੰਵਲ ਦਾ ਇੰਟਰਵਊ ਵੇਖੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਟਰਵਊ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸੋਚ ਆਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ *ਦੋਰੰਗੀ* ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ। ਹੁਣ ਤਕ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ 'ਬੀ ਜੀ ਮੁਸਕਰਾ ਪਏ' ਅਤੇ 'ਬਾਰਾਂ ਬੂਹੇ' ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਟੈਕਸੀਨਾਮਾ' ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਵੇਂ ਆਏ ਅਵਾਸੀਆਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਬੀ ਜੀ ਮੁਸਕਰਾ ਪਏ' 2006 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾ ਵਿੱਚ ਛਪਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* *ਬੀ ਜੀ ਮੁਸਕਰਾ ਪਏ* (ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 2006, 2011)
* *ਬਾਰਾਂ ਬੂਹੇ* (ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 2013)
**ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ*

### ਵਾਰਤਕ
* *ਟੈਕਸੀਨਾਮਾ* (ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 2012)

## ਇਨਾਮ 
* 2018 - ਕਿਤਾਬ "ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ" ਲਈ ਉਪ ਜੇਤੂ ਢਾਹਾਂ ਇਨਾਮ
* 2021 - ਉਰਮਿਲਾ ਆਨੰਦ ਸਿਮਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* ਇੰਟਰਵਊ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ
* ਲੋਕਲ ਪੰਜਾਬੀ ਬੁੱਕ ਫੇਅਰ
* ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ ਦੇ ਪਲੇਠੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਸਮਾਗਮ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸਾਨ ਹੋਜ਼ੇ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ

**ਸਾਨ ਹੋਜ਼ੇ** ਜਾਂ **ਸੈਨ ਹੋਜ਼ੇ** (; ਸਪੇਨੀ: ਸੰਤ ਜੋਜ਼ਫ਼) ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸਾਂਤਾ ਕਲਾਰਾ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਲੀਕਾਨ ਘਾਟੀ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਵਡੇਰੇ ਬੇਅ ਏਰੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਨ ਹੋਜ਼ੇ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਰਮਦ ਸਹਿਬਾਈ

**ਸਰਮਦ ਸਹਿਬਾਈ** (ਜਨਮ 1945 ਲਾਹੌਰ   ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।    

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਰਮਦ ਸਹਿਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ 1945 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ 

ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ ਮਾਹ ਏ ਮੀਰ (2016 ਫਿਲਮ) ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 2016 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਸੀ। 

ਸਰਮਦ ਸਹਿਬਾਈ ਨੇ ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਨਾਟਕ ਮੋਰ ਮਹਿਲ (2016 ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ) ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਇਹ 2016 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਮਦ ਖੁਸਤ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਨਾਮ *ਪੀਕੌਕ ਪੈਲੇਸ* ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ

**ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ**  ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜੁਲਾਈ 1956 ਨੂੰ ਹੋਇਆ   

## ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਮਲੂਕਾ* ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ (ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਰਾਇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਨੁਵਾਦ) 
* *ਪਿਕਟ-ਲਾਈਨ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ* (ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ), ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਯਾਦਗਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 1995 
* *ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਆ*: ਪੰਜਾਹਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇ-ਗੰਢ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ (ਵਾਰਤਕ-ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ), ਸੱਥ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਵੈਨਕੂਵਰ, 1997 
* *ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ: ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ*, (ਵਾਰਤਕ-ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ), ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ, 2000 
* *ਕਥਾ ਕਨੇਡਾ* (ਸੰਪਾਦਤ ਕਹਾਣੀਆਂ: ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਨਾਲ), ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ, 2000 
* *ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਭੂਤ* (ਨਾਟਕ: ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ), ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2001 
* ''ਧਰਤੀ ਧਨ ਨਾ ਆਪਣਾ'' (ਨਾਵਲ: ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ), ਵਤਨ, 2011

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਾਡੇਵਾਲ

**ਭਾਡੇਵਾਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੋਰਾਹਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਇਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੂਹੜ ਸਿੰਘ ਲੀਲ੍ਹ

**ਬਾਬਾ ਚੂਹੜ ਸਿੰਘ ਲੀਲ੍ਹ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਗ਼ਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਆ ਸੀ।

ਚੂਹੜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਲੀਲ੍ਹ (ਨੇੜੇ ਪੱਖੋਵਾਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਸ: ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਆਪ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਉਥੋਂ ਦੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੋਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਉਲਟਾਉਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਏ ਅਤੇ 29 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉੱਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਰਾਏਵਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਹੋਰਨਾਂ ਕਈਆਂ ਸਮੇਤ ਬਾਬਾ ਚੂਹੜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨਵੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਵੱਲੋਂ ਲਾਡੋਵਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ‘ਡਕੈਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਅਮੀਰ ਬੰਦਿਆ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਰਬੋਂ, ਝਨੇਰ, ਰਾਜੋਆਣਾ ਅਤੇ ਦੋਰਾਹਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਡਾਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਪਾਰਟੀ ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 3 ਫਰਵਰੀ 1915 ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਭਾਈ ਗਾਂਧਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਮਾਈ ਕੋਲੋਂ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਮਾਲ ਵਾਪਸ ਵੀ ਕਰਕੇ ਆਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਮਾਈ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਧ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਐਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਉਹ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਲੀਲ੍ਹ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਖਬਰ ਨੇ ਸੀਆਈਡੀ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜਿਸ਼ ਅਧੀਨ ਕੇਸ ਚਲਾ ਕੇ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਮੌਤ 
ਫਰਵਰੀ 1932 ਨੂੰ ਫਿਰ ਕੈਦੀਆਂ ਉੱਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਵਧ ਗਏ ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 82 ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਅੰਦਰ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੜਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੇਲ੍ਹ ਅੰਦਰ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਕਾਰਨ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਿੰਜਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਘਰ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕਾਫੀ ਭੱਜ-ਨੱਠ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 9 ਸਤੰਬਰ 1933 ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਇਹ ਯੋਧਾ ਅਧੂਰਾ ਸੁਪਨਾ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਯੁਗਾਂਤਰ ਆਸ਼ਰਮ

**ਯੁਗਾਂਤਰ ਆਸ਼ਰਮ** ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਗ਼ਦਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਇਥੋਂ ਹੀ ਕਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1912 ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਯੁਗਾਂਤਰ' ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ

**ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮਣ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ
ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1890 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ (ਹੁਣ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ) ਸੁਨਾਮ ਲਾਗੇ ਬਖਸ਼ੀਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ’ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਿੰਡ ਜਖੇਪਲ ਦੇ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਹੋਰਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਲਈ ਫਿਲਪੀਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਨੀਲਾ ਜਾ ਪੁੱਜੀ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਹ ਗ਼ਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। 
ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ 
ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ, ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ

ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਚੌਕਸੀ ਰੱਖੀ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਪਾਸ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵੰਡੇ। ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਸਾਹਿਤ ਵੰਡ ਕੇ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਕੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲਾਹੌਰ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਐਸ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ "ਗਦਰ ਦੀ ਧੀ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਬੰਦਿਸ਼

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸਕੀ ਸੰਗੀਤ ਗਾਉਣ ਬਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬੰਦਸ਼ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੁਰਸਹਿਤ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਬੰਦਿਸ਼ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗਾਉਣ/ਬਜਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਤਬਲਾ ਜਾਂ ਪਖਾਵਜ ਦੁਆਰਾ ਤਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੰਗੀ, ਵਾਇਲਿਨ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਰਾਗਾਤਮਿਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਚਨਾ ਦੇ ਵਭਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗ ਹਨ। ਮਿਆਰੀ ਸੰਗਠਿਤ ਗਾਇਕੀ ਲਈ ਬੰਦਿਸ਼ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗਾਉਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਚ ਇਸਨੂੰ *ਚੀਜ਼* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
## ਭਾਗ 
*ਸਥਾਈ* ਜਾਂ *ਅਸਥਾਈ* -ਇੱਕ ਸਥਿਰ, ਸੁਰੀਲੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ, ਇੱਕ ਮਧੁਰ ਰਚਨਾ ।

ਅੰਤਰਾ - ਇੱਕ ਸਥਿਰ, ਸੁਰੀਲੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰੀਰ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਜਾਂ ਲਾਈਨ.

ਸੰਚਾਰੀਃ ਇੱਕ ਸਥਿਰ, ਸੁਰੀਲੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਜਾਂ ਲਾਈਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਧਰੁਪਦ ਬੰਦਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਭੋਗਃ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਸੁਰੀਲੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਜਾਂ ਲਾਈਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਧਰੁਪਦ ਬੰਦਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ
ਹੋਪੀ

**ਹੋਪੀ** ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਲ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਉਤਰ ਪੂਰਬੀ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਊਟੋ ਏਜੀਕਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ 30 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਐਚ.ਐਲ.ਏ. ਹਰਟ

thumb

**ਹਰਬਰਟ ਲਿਓਨਲ ਅਡੋਲਫਸ ਹਰਟ** (18 ਜੁਲਾਈ 1907 – 19 ਦਸੰਬਰ 1992) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਸੀਨੋਸ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਉਹ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਮ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ (1961) ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਚੈੱਕ ਸਾਹਿਤ

**ਚੈੱਕ ਸਾਹਿਤ**, ਜਿਆਦਾਤਰ ਚੈੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਚੈੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਸਾਹਿਤ ਹੈ। ਕੁਝ ਚੈੱਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਚੈੱਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਬਾਹਰਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਫ਼ਰੈਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ ਦੀਆਂ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ
ਡਿਟਰੋਇਟ

**ਡੈਟਰੋਇਟ**  ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਵੇਨ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੈਟਰੋਇਟ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਮੀਰਾਤ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਅਮੀਰਾਤ ਸਟੇਡੀਅਮ**, ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਸਅਨਲ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 60,338 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਲੋਲਟ

**ਭੱਟ ਲੋਲਟ** ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਆਚਾਰੀਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਰਸ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਸੀ। ਆਚਾਰੀਆ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਨੇ ਅਭਿਨਵਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋੱਲਟ ਦੀ ਚਰਚਾ ਭਰਤਮੁਨੀ  ਦੇ ਨਾਟਸੂਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਟੀਕਾਕਾਰ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਰਤ ਦੇ ਰਸਪਰਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋੱਲਟ ਹੀ ਹੈ।  ਰਸਨਿਸ਼ਪਤੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਆਜਾਦ ਮਤ ਸਾਹਿਤਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਮੀਮਾਂਸਕ ਅਤੇ ਅਭਿਧਾਵਾਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਮਤਲਬ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਅਭਿਧਾ ਨਾਲ ਠੀਕ ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਕਵਚ ਨੂੰ ਭੇਦਦੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੜਕੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਸਾਮੰਜਸ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ -ਸ਼ਾਸਤਰ ਚ' ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮਤ 'ਉਤਪੱਤੀਵਾਦ' ਅਥਵਾ ਆਰੋਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ 'ਉੁਤਪਾਦ੍ਰਯ-ਉਤਪਾਦਕਸੰਬੰਧਾਤ੍ਰ' ਅਤੇ'ਨਿਸ਼ਪੱਤਿਹ੍ਰ' ਪਦ ਦਾ ਅਰਥ 'ਉਤਪੱਤਿਹ੍ਰ' ਕੀਤਾ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ 'ਰਸਸੂਤ੍ਰ'  ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨਾਇਕਾ (ਸੀਤਾ) ਆਦਿ ਆਲੰਬਨ ਵਿਭਾਵ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਬਸੰਤ ਆਦਿ ਉੱਦੀਪਨ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਨਾਇਕਾ(ਰਾਮ) ਆਦਿ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਟਾਕ੍ਰਸ਼, ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਆਦਿ ਕਾਰਯਰੂਪ ਅਨੁਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਇਕਰਾਤ 'ਰਤੀ' ਆਦਿ ਸਥਾਈਭਾਵ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਦੇਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਨਾ ਦੀ ਲੱਜਾ, ਚਿੰਤਾ , ਖੁਸ਼ੀ ਆਦਿ ਵਿਆਭਿਚਾਰਿਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਜਾਦੀਂ ਹੈ । ਇਸ ਤਰਤ 'ਰਤੀ' ਆਦਿ ਭਾਵ ਕਾਵਿ ਜਾਂ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।ਜਦੋੰ ਕੋਈ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਮ ਆਦਿ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰੂੁਪ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਉਸ 'ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿੱਚ 'ਮੱਮਤਵ' (ਆਪਣੇਪਨ) ਦਾ ਆਰੋਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਉਸੀ ਨੂੰ 'ਰਾਮ' ਸ਼ਮਝ ਲੈਦਾਂ  ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ 'ਰਾਮ' ਆਦਿ ਚ' ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ 'ਰਤੀ' ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਨਟ (ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਚ' ਵਿਸ਼ੇਸ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਪੰਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ 'ਰਸ' ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲੈਦੀਂ ਹੈ ।

ਰਸਸੂਤ੍ਰ ਦੀ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ 'ਸਿੱਧੀ' ਚ' ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਕਾਰਣ  ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋ ਜਾਦਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਤਰਤ ਰਾਮ ਆਦਿ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਚ ' ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ 'ਰਤੀ' ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਟ ਚ' ਨਾ  ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ 'ਰਤੀ' ਅਭਿਨੈ  ਦਰਸ਼ਕ  ਨੂੰ ਉਸ ਨਟ ਚ' ਨਾ ਰੋਣ ਤੇ ਉਹ 'ਰਤੀ' ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਉਸ ਨਟ ਚ' ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁਂੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਦਰਸਕ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਚਾਹੇ ਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮੂਲਰੂਪ ਚ' ਅਨੁਕਾਰ (ਰਾਮ) ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ; ਪਰੰਤੂ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਨਿਪੁਣਤਾਪੂਰਣ ਅਭਿਨੈ ਦੇ ਕਾਰਣ ਦਰਸ਼ਕ ਉਸੇ ਤੇ ਅਨੁਕਾਰਯ (ਰਾਮ) ਦਾ ਆਰੋਪ ਕਰ ਲੈਦਾਂ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਉਸੇ ਨੂੰ 'ਰਾਮ' ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦਾ ਮਤ 'ਆਰੋਪਵਾਦ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ।

ਆਚਾਰੀਆ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੀ ਉਕਤ ਰਸਸੂਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਚ' ਬਾਅਦ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾ ਦੀ ਘਾਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਕਾਰਯ ਰਾਮ ਆਦਿ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਚ' ਮੰਨੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਨਟ ਚ'  ਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਸਲੀ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਆਦਿ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ । ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਚ' ਦਰਸ਼ਕ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਚ' ਰਸ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗੀ । ਅਤੇ ਉਹ ਰਸ ਦਾ ਆਸਆਦਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗੀ । ਜੇ ਦਰਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਭ੍ਰਾਤੀਂ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ । ਇਸ ਲਈ ਕਾਵਿ ਜਾਂ ਨਾਟਕ ਦੇ ਰਸ- ਆਸੁਆਦਨ ਚ' ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਚ' ਉਕਤ ਘਾਟ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਰਸਸਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ

**ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ** (7 ਦਸੰਬਰ 1879 – 10 ਸਤੰਬਰ 1915), ਜਨਮ **ਜਤਿੰਦਰਨਾਥ ਮੁਖਰਜੀ**, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਯੁਗਾਂਤਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰਮਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅਸਲਾ ਭੇਜਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਜਰਮਨ ਪਲਾਟ ਨਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ
1984 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ

**ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ** ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ 1984 ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆ ਤੇ 533 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚ 404 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਨਤੀਜੇ
### ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਤੀਜ਼ੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਅਨੁਸ਼ੀਲਨ ਸਮਿਤੀ

**ਅਨੁਸ਼ੀਲਨ ਸਮਿਤੀ** (ਬੰਗਾਲੀ:অনুশীলন সমিতি) ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਗੁਪਤ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਗਠਨ ਸੀ। ਅਨੁਸ਼ੀਲਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰਤ ਦਰ ਪਰਤ ਖੋਲਣਾ ਜਾਂ ਖੋਲ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ।

ਇਹ ਸਮਿਤੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕਲੱਬ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਢਾਕਾ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸਨ। ਇਸ ਸਮਿਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣਾ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਚੈਲਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਛੇਲਸੇਅ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੈਮਫੋਰਡ ਬ੍ਰਿਜ, ਲੰਡਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* ਛੇਲਸੇਅ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਫੇਸਬੁੱਕ
* ਛੇਲਸੇਅ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਟਵਿੱਟਰ
* ਛੇਲਸੇਅ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਇਨਸ੍ਤਗ੍ਰਮ
* ਛੇਲਸੇਅ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਉੱਤੇ
* ਛੇਲਸੇਅ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੀਬੀਸੀ ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਵੈਸਟਰਨ

**ਵੈਸਟਰਨ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Western), ਜਿਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਪੱਛਮੀ ਹੈ, ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਵਿਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਰੇਡੀਓ, ਟੈਲੀਵਿਜਨ, ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਕਲਾ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵੈਸਟਰਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਕਸਰ ਉਂਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸੂਰਜ ਪਾਲੀਵਾਲ

**ਸੂਰਜ ਪਾਲੀਵਾਲ** (ਜਨਮ: 8 ਨਵੰਬਰ 1951 ਮਥੁਰਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਵਾਹਕ ਹਨ।
## ਜੀਵਨ 
ਸੂਰਜ ਪਾਲੀਵਾਲ ਕਾ ਜਨ੍ਮ 8 ਮਈ 1951 ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ, ਪੀਐਚਡੀ (ਹਿੰਦੀ) ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਸੰਪਾਦਨ, ਆਲੋਚਕ, ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਚ ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
*ਟੀਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ 
*ਜੰਗਲ
### ਆਲੋਚਨਾ
* ਫਣੀਸ਼੍ਵਰਨਾਥ ਰੇਣੁ ਕਾ ਕਥਾ ਸਾਹਿਤ੍ਯ, 
* ਸੰਵਾਦ ਕੀ ਤਹ ਮੇਂ 
* ਰਚਨਾ ਕਾ ਸਾਮਾਜਿਕ ਆਧਾਰ
* ਆਲੋਚਨਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਗ 
* ਸਾਹਿਤ੍ਯ ਔਰ ਇਤਿਹਾਸ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
* ਮਹਾਭੋਜ: ਏਕ ਵਿਮਰਸ਼
* ਸਮਕਾਲੀਨ ਹਿੰਦੀ ਉਪਨਿਆਸ 
* ਹਿੰਦੀ ਮੇਂ ਭੂਮੰਡਲੀਕਰਣ ਕਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਔਰ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਆਲੋਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਰਿਚਰਡ ਐਟਨਬਰੋ

**ਰਿਚਰਡ ਸੈਮੁਅਲ ਐਟਨਬਰੋ** (29 ਅਗਸਤ 1923 - 24 ਅਗਸਤ 2014) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਦਾਕਾਰ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ | ਰਿਚਰਡ ਐਟਨਬਰੋ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਰਾਯਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਡ੍ਰਾਮੈਟਿਕ ਆਰਟ ਦੇ ਪਰਧਾਨ ਸੀ |
ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿਚਰਡ ਐਟਨਬਰੋ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਫਿਲਮ ਗਾਂਧੀ ਵਾਸਤੇ ਦੋ ਆਸਕਰ ਮਿਲੇ 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਰਿਚਰਡ ਐਟਨਬਰੋ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਅਗਸਤ 1923 ਨੂੰ ਹੋਇਆ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਕੈਂਬਰਿਜ

**ਕੈਂਬਰਿਜ** ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕੈਂਬਰਿਜਸ਼ਾਇਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਕਾਊਂਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 50 ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੂਰਬੀ ਐਂਗਲੀਆ ਵਿੱਚ ਕੈਮ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਿਊਕੈਸਲ ਯੂਨਾਈਟਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਨ੍ਯੂਕੈਸਲ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ। ਇਹ ਨ੍ਯੂਕੈਸਲ ਅਪਓਨ ਟਾਈਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੇੰਟ ਜੇਮਸ 'ਪਾਰਕ, ਨ੍ਯੂਕੈਸਲ ਅਪਓਨ ਟਾਈਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* ਨ੍ਯੂਕੈਸਲ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਸਕਾਈ ਸਪੋਰਟਸ ਉੱਤੇ
* ਨ੍ਯੂਕੈਸਲ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੀਬੀਸੀ ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸੇਂਟ ਜੇਮਜ਼ ਪਾਰਕ

**ਸੇਂਟ ਜੇਮਜ਼ ਪਾਰਕ**, ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਊਕੈਸਲ ਅਪੌਨ ਟਾਈਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਊਕੈਸਲ ਯੂਨਾਈਟਡ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ੫੨,੪੦੫ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸੇਂਟ ਜੇਮਜ਼ ਪਾਰਕ  NUFC.co.uk 'ਤੇ
*ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਨੂੰ ਸੂਚੀ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ

thumb
thumb
**ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੌਥੀ ਪੀੜੀ ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਚ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਅਤੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਨਾਟਕ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਉੱਪਰ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ
ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 04 ਸਤੰਬਰ 1955 ਸਨੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. (ਹਿੰਦੀ), ਐਮ.ਏ. ਆਨਰਜ਼ (ਪੰਜਾਬੀ), ਐਮ.ਏ. (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), ਐਮ.ਫਿਲ. ਅਤੇ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬੀਤੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 60 ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਤੇ 100 ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੈਸਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਨਾਂ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ
ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗਿਆ।
#ਯੁਵਾ ਮਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼ (ਸੰਪਾਦਨ) 2003 ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ
#ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ (ਬਹੁਵਿਧਾਈ ਨਾਟਕ) 2004, ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਕਾਸ਼ਨ (ਦਿੱਲੀ)
#ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਮੰਚ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਤੇ ਵਿਕਾਸ(ਖੋਜ) 2011 ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਦਿੱਲੀ)
#ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਨਾਟਕਕਾਰ (2015)

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਟਕ
**ਪਰਤ ਆਉਣ ਤੱਕ* 
**ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ * (ਨਾਟਕ,2004)
*ਦਾਇਰੇ (ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ,1992/2000)
*ਬਰੈਖ਼ਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ (ਆਲੋਚਨਾ,1983) 
*ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ (ਅਨੁ,1984)
*ਮੰਚਨ ਨਾਟਕ (ਸੰਪਾ. 1988)
*ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ ਚਿੰਤਨ (ਆਲੋਚਨਾ,1989)
*ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਲੋਕ ਨਾਟ ਪੰਰਪਰਾ (ਸੰਪਾ. 1991)
*ਲੋਰੀਆਂ (ਕਵਿਤਾ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, 1991/2002)
*ਨਵੀਨ ਮੰਚਨ ਨਾਟਕ (ਸੰਪਾ. 1992)
*ਨੌਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਚੋਣਵਾਂ ਨਾਟਕ (ਸੰਪਾ. 1993) 
*ਇਕਾਂਗੀ ਯਾਤਰਾ (ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ, ਸੰਪਾ. 1995)
*ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਾਟਕ ਕਲਾ (ਸੰਪਾ. 1995)
*ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ (ਸੰਪਾ., 1996)
*ਨਾਟ ਧਾਰਾ (ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ, ਸੰਪਾ, 1997)
*ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ (ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ, 1997)
*ਹਿਊਮਨ ਵੈਲੂਜ਼ ਇਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਚਰ (ਮੋਨੋਗਰਾਫ, 1998)
*ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ: ਵਿਭਿੰਨ ਪਰਿਪੇਖ, (2000)
*ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ (ਅਨੁ., 2002)
*ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ: ਏ ਡਿਸਕ੍ਰਿਪਟਿਵ ਬਿਬਲੋਗਰਾਫੀ (ਰੈਫ਼ਰੈਸ਼ ਬੁੱਕ, 2002)
*ਰੰਗ-ਕਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ (ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ, 2002)
*ਜਗਦੀਸ਼ ਫਰਿਆਦੀ ਦੇ ਉਪੇਰੇ (ਸੰਪਾ., 2002)
*ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ (ਸੰਪਾ., 2002)
*ਚੋਣਵਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਟਕ (ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ, ਸੰਪਾ., 2003)
*ਯੁਵਾ ਮਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼ (ਸੰਪਾ,.2003)
*ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ (ਆਲੋਚਨਾ, 2003) 
*ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ: ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਪਸਾਰ (ਆਲੋਚਨਾ, 2003) 
*ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਮੁਹਾਂਦਰਾ (2004)
*ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਆਈ ਗੁਰੀ (ਬਾਲ-ਸਾਹਿਤ,2004)
*ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਖੋਜ,2005) 
*ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ: ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਵਿਹਾਰ (ਅਨੁ, 2002) 
*ਪੰਜ-ਆਬ (ਸੰਪਾ., 2007) ਬੋਦੀ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ (ਅਨੁ., 2006)
*ਇੰਜ ਹੋਇਆ ਇਨਸਾਫ਼ (ਅਨੁ., 2007) 
*ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸ਼ਾਇਰ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ (ਸੰਪਾ., 2007) 
*ਬਚਨ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ (ਅਨੁ., 2008) 
*ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਔਰ ਰੰਗਮੰਚ ਕੇ ਸੌ ਵਰਸ਼ (ਖੋਜ, 2008)

## ਹਵਾਲੇ
:- ਨੋਵੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਚੋਣਵਾ ਨਾਟਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।
:- ਨਾਟਕਕਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤ

**ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਗੀਤ**, ਅਤੇ **ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ**, ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ **ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾਗਤ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਰਬਾਬੀ, ਰਾਗੀ ਅਤੇ ਢਾਡੀ (ਸੰਗੀਤ) ਹਨ। ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਰੀਲੇ ਢੰਗਾਂ, ਸੰਗੀਤਕ ਰੂਪਾਂ, ਸ਼ੈਲੀਆਂ, ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* The 31 Raags of Sri Guru Granth Sahib
* raag-melodies

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਦਸਤੂਰ
ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ

**ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ** 1975 ਅਤੇ 1977 ਦੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਹ ਸਟੇਟ ਐਮਰਜੰਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1975 ਅਤੇ 1977 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਚ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1977 ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੈਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਮੋਰਾਰਜੀ ਡੇਸਾਈ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਬਿਲਾਵਲ

**ਬਿਲਾਵਲ ਰਾਗ** ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਾਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਵਰਨਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਲਣੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅੰਗ 795 ਤੋਂ 858 ਤੱਕ ਦਰਜ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਾਣੀ
ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਗੜਜੋੜ

**ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਗੜਜੋੜ** ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ 34 ਸਾਲ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ 1978 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ 30 ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ।
## ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਗਠਜੋੜ
*ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) 
*ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ
*ਰੈਵੋਲਿਉਸ਼ਨੀ ਸੋਸਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ
*ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਵਰਡ ਬਲਾਕ
*ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ
*ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਫਾਰਵਰਡ ਬਲਾਕ
*ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ
*ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ
*ਬਿਪਲੋਬੀ ਬੰਗਲਾ ਕਾਂਗਰਸ
*ਭਾਰਤੀ ਮਜਦੂਰ ਪਾਰਟੀ
*ਭਾਰਤੀ ਬੋਲਸ਼ਵਿਕ ਪਾਰਟੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਫੂਲਾਂ ਰਾਣੀ

**ਫੂਲਾਂ ਰਾਣੀ** (ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1923) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।

## ਸਨਮਾਨ
*ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ - ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ(1994)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ

thumb|ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ
**ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ** ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਐਵਾਰਡ ਵਿਨਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ *ਨਾਬਰ* ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਆਤੂ ਖੋਜੀ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਝ ਦਸਤਾਵੇਜੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਆਰਸਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਆਰਸਅਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਮੀਰਾਤ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਲੰਡਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* ਆਰਸਅਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ  ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ
* ਆਰਸਅਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਯੂਈਏਫਏ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ
* ਆਰਸਅਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਸਕਾਈ ਸਪੋਰਟਸ ਉੱਤੇ
* ਆਰਸਅਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੀਬੀਸੀ ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਗੋਬਿੰਦ ਠੁਕਰਾਲ

**ਗੋਬਿੰਦ ਠੁਕਰਾਲ** (1939 - 29 ਸਤੰਬਰ 2019) ਉਘੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਸਨ। ਉਹ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ, ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ, ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੁੜੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
**Troubled Reflections: Reporting Violence* 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
1977 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ

**ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1977** ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 298 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੋਰਾਰਜੀ ਡੇਸਾਈ ਨੂੰ ਨੇਤਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 200 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਹਾਰ ਦਾ ਮੁੰਹ ਦੇਖਣਾ ਪਿਆ ਖਾਸ ਕਾਰਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਟਾ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੋਨੋਂ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਏ। ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆ।

## ਚੋਣ ਨਤੀਜ਼ੇ
**ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1977 ਦੇ ਨਤੀਜ਼ੇ ਦੀ ਸੂਚੀ**
 **ਸ੍ਰੋਤ: http://www.keesings.com/search?kssp_selected_tab=article&kssp_a_id=28429n01ind**
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|ਗਠਜੋੜ
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|ਪਾਰਟੀ
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਸੀਟਾਂ ਜਿਤੀਆ
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਅੰਤਰ
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਵੋਟਾਂ ਦੀ %
|-
|align=left rowspan=9 valign=top|ਜਨਤਾ ਗਠਜੋੜ**ਸੀਟਾਂ: ** 345 **ਅੰਤਰ: **+233**ਵੋਟਾਂ ਦੀ %: ** 51.89
|align=left| ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ 
| 298 
| ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ
| 43.17
|-
|align=left| ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)
| 22
| -3
| 4.30
|-
|align=left| ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ
| 9
| +8
| 1.26
|-
|align=left| ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਮਜਦੂਰ ਪਾਰਟੀ
| 5
| —
| 0.55
|-
|align=left| ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ
| 3
| +2
| n/a
|-
|align=left| ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਵਰਡ ਬਲਾਕ
| 3
| +2
| 0.34
|-
|align=left| ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਪਾਰਟੀ
| 2
| +1
| 0.51
|-
|align=left| ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੀਰ ਕੜਗਮ
| 1
| -22
| 1.76
|-
|align=left| ਅਜ਼ਾਦ
| 2
| —
| —
|-
|align=left rowspan=8 valign=top|ਕਾਂਗਰਸ ਗਠਜੋੜ**ਸੀਟਾਂ:** 189**ਅੰਤਰ: **-217**ਵੋਟਾਂ ਦਾ %: ** 40.98
|align=left| ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
| 153
| −197
| 34.52
|-
|align=left| ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੀਰ ਕੜਗਮ
| 19
| —
| 2.9
|-
|align=left| ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ
| 7
| -16
| 2.82
|-
|align=left| ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੌਮੀ ਕਾਨਫਰੰਸ
| 2
| —
| 0.26
|-
|align=left| ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ
| 2
| -2
| 0.3
|-
|align=left| ਕੇਰਲਾ ਕਾਂਗਰਸ
| 2
| -1
| 0.18
|-
|align=left| ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ
| 1
| -1
| —
|-
|align=left|ਅਜ਼ਾਦ
| 2
| —
| —
|-
|align=left rowspan=1 valign=top|ਹੋਰ**ਸੀਟਾਂ:** 19 
|align=left|ਹੋਰ 
| 19
| —
| —
|-
|}

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਫ਼ਕੀਰ ਚੰਦ ਸ਼ੁਕਲਾ

**ਡਾ. ਫਕੀਰ ਚੰਦ ਸ਼਼ੁਕਲਾ** ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਗ ਲੇਖਕ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹਨ। 
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ, ਨਿਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ 30 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
**ਪੰਖ ਕਟੀ ਗੌਰਈਆ (ਨਾਵਲ)*
**ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਸੰਦਰਭ (ਨਾਵਲ)*
*.*ਕੈਂਸਰ ਲੱਗੇ ਮਨ (ਨਾਵਲ)*
**ਬੰਦ ਖਿੜਕੀਓਂ ਵਾਲਾ ਮਨ (ਨਿਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ)*
* *ਵਿਸ਼ਪਾਨ (ਨਿਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ)*
**ਜੋਤ ਸੇ ਜੋਤ ਜਲੇ (ਨਾਟਕ)*
**ਅੰਧੇਰੀ ਸੁਰੰਗ (ਨਾਟਕ)*
**ਪੇੜਾਂ ਕੇ ਬੀਜ (ਨਾਟਕ)*
* *ਨਈ ਸੁਬਹ (ਕਹਾਣੀਆਂ)*

### ਨਾਟਕ
**ਡਾਕਟਰ ਬੀਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਬਾਲ ਨਾਟਕ* 
**ਗਰਮਾਂ ਗਰਮ ਪਕੌੜੇ*
**ਹੈਪੀ ਬਰਡੇ*
**ਜਦੋ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੋਈ*

## ਹੋਰ
**ਵਖਰੇ ਰੰਗ ਗੁਲਾਬ ਦੇ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਰਾਨੀਖੇਤ

**ਰਾਨੀਖੇਤ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਾੜੀ ਸੈਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦੇਵਦਾਰ ਅਤੇ ਬਲੂਤ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਮਣੀਕ ਲਘੂ ਹਿੱਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਕਾਠਗੋਦਾਮ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 85 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਚੰਗੀ ਪੱਕੀ ਸੜਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। 1869 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਰਾਨੀਖੇਤ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫੌਜੀ ਛਾਵਣੀ ਹੈ - ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਕੁਮਾਊਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦਾ ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਸੈਂਟਰ ਇਥੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
1971 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ

**ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ** ਪੰਜਾਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਮਾਰਚ 1971 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ। ਇਹ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਵੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 27 ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 518 ਸੀਟਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੇਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ **ਗਰੀਬੀ ਹਵਾਓ** ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
## ਨਤੀਜੇ
** ਮਾਰਚ 1971 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ**
 **ਸ੍ਰੋਤ: http://www.ipu.org/parline-e/reports/arc/INDIA_1971_E.PDFhttp://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-5989.html**
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|ਗਠਜੋੜ
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|ਪਾਰਟੀ
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਅੰਤਰ
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਵੋਟਾਂ ਦੀ %
|-
|align=left rowspan=1 valign=top|ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (R)**ਸੀਟਾਂ: ** 350 **ਅੰਤਰ: **+93**ਵੋਟਾਂ ਦੀ %: ** 43.68
|align=left| ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (R)
| 352
| +93
| 43.68
|-
|align=left rowspan=5 valign=top|ਕੌਮੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਫਰੰਟ ਗਠਜੋੜ**ਸੀਟਾਂ:** 51**ਅੰਤਰ: **-65**ਵੋਟਾਂ ਦੀ %: ** 24.34
|align=left| ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (ਸੰਗਠਨ)
| 16
| −17
| 10.43
|-
|align=left| ਭਾਰਤੀਆ ਜਨ ਸੰਘ
| 22
| -22
| 7.37
|-
|align=left| ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ
| 8
| -15
| 3.07
|-
|align=left| ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ
| 3
| -10
| 2.43
|-
|align=left| ਪ੍ਰਰਪ੍ਰਜਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ
| 2
| -17
| 1.04
|-
|align=left rowspan=2 valign=top|ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀਆਂ**ਸੀਟਾਂ:** 48**ਵੋਟਾਂ ਦੀ %: ** 9.86 
|align=left|ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)
| 25
| -6
| 5.13
|-
|align=left|ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ
| 23
| —
| 4.73
|-
|align=left rowspan=1 valign=top|ਹੋਰ**ਸੀਟਾਂ:** 66**ਵੋਟਾਂ ਦੀ %: ** 22.14 
|align=left|ਹੋਰ
| 67
| -12
| 22.16
|-
|}
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ

ਮਾਰਚ 2019 ਸਮੇਂ ]]
thumb
thumb|ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ 2024 ਵਿੱਚ।
thumb|ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ 2024 ਵਿੱਚ।
thumb|ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ
**ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ** (ਜਨਮ ਨਾਭਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ) ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ ਨਾਭਾ ਕਵਿਤਾ ਉਤਸਵ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ 22 ਸਾਲ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹਨ। 
## ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਔੜ ਦੇ ਬੱਦਲ*
**ਸਲ੍ਹਾਬੀ ਹਵਾ*
**ਸ਼ਬਦ. ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਰੇਤ*
**ਖੜਾਵਾਂ*
**ਦਰਦ ਮਜੀਠੀ* 
**ਮਹਾਂ ਕੰਬਣੀ*
**ਅੱਕਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ*

## ਅਵਾਰਡ 
ਉਸ ਨੂੰ 2012 ਵਿਚ 'ਮਹਾਂ ਕੰਬਣੀ' ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਜੰਗ ਬਹਾਦੁਰ ਗੋਇਲ

thumb
**ਜੰਗ ਬਹਾਦੁਰ ਗੋਇਲ** (ਜਨਮ 23 ਅਗਸਤ 1946) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਲੇਖਣ ਦੀ ‘ਨਵੀਂ ਵਿਧਾ’ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਨੋਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹਨ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲ* (ਪੁਸਤਕ ਲੜੀ, ਭਾਗ 1 ਤੋਂ 5) 

### ਨਾਵਲ
**ਵਾਇਆ ਬਠਿੰਡਾ*

### ਅਨੁਵਾਦ
**ਇਕ ਜੀਵਨੀ ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ - ਮਿਖ਼ਾਇਲ ਨਾਇਮੀ*
**ਇੱਕ ਅਵਾਰਾ ਰੂਹ ਦਾ ਰੋਜ਼ਨਾਮਚਾ - ਮਿਖ਼ਾਇਲ ਨਾਇਮੀ*

### ਹੋਰ
**ਮੁਹੱਬਤਨਾਮਾ*
**ਸਾਹਿਤ ਸੰਜੀਵਨੀ* (2022)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਘਰਿਆਲਾ

**ਘਰਿਆਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਦੇ ਵੱਲ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਟੀ-14 ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 236 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੰਡਰਲੈਂਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਸੁੰਦਰਲਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਸੁੰਦਰਲਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਡੀਅਮ ਓਫ ਲਾਈਟ, ਸੁੰਦਰਲਡ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* ਸੁੰਦਰਲਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੀਬੀਸੀ 'ਤੇ
* ਸੁੰਦਰਲਡ ਦੇ ਅੰਕੜੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਖੇਡ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਡ ਰਤਨ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਡ ਇਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਇਨਾਮ ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੂਤਪੂਰਵ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡਲ, ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 2005 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਕਮ 500,000 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 750,000 ਰੁਪੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
*
*
*

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* Khel Ratna award 2007 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਨਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਇਨਾਮ
1967 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ

**ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1967** ਜੋ ਕਿ ਮਿਤੀ17 ਤੋਂ 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਚੋਥੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਹੋਈਆ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲਗਾਤਾਰ ਚੋਥੀ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
## ਨਤੀਜੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
1962 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ

**ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1962** ਜੋ ਕਿ ਮਿਤੀ 19 ਤੋਂ 25 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਹੋਈਆ ਪਹਿਲੀ ਦੋ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 44.7% ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕਿ 361 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
## ਨਤੀਜੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਸਟੇਡੀਅਮ ਆਫ਼ ਲਾਈਟ

**ਸਟੇਡੀਅਮ ਓਫ ਲਾਈਟ**, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਲਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੰਦਰਲਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 48,707 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸਟੇਡੀਅਮ ਓਫ ਲਾਈਟ safc.co.uk ਤੇ
*ਸਟੇਡੀਅਮ ਓਫ ਲਾਈਟ ਬੀਬੀਸੀ ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਸਵਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ

**ਸਵਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ**, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀ. ਰਾਜਗੁਪਾਲਚਾਰੀ ਨੇ 4 ਜੂਨ 1959 ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਦੀ ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਟੀ ਸੈੱਲ

**ਟੀ ਸੈੱਲ** ਜਾਂ **ਟੀ ਲਿੰਫੋਸਾਈਟਾਂ ** ਲਿੰਫੋਸਾਈਟ (ਖੁਦ ਸਫੈਦ ਖੂਨ ਸੈੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ) ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹਨ ਜੋ ਸੈੱਲ-ਵਿਚੋਲਗੀ ਵਾਲੀ ਰੋਗ-ਨਿਰੋਧਤਾ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਰੋਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੈੱਲ ਸਤਹ ਤੇ ਇੱਕ * ਟੀ ਸੈੱਲ ਰਿਸੈਪਟਰ *ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੁਆਰਾ, ਬੀ ਸੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਿੱਲਰ ਸੈੱਲਾਂ (ਐਨ ਕੇ ਸੈੱਲਾਂ) ਵਰਗੇ, ਹੋਰ ਲਿੰਫੋਸਾਈਟਾਂ, ਤੋਂ ਵੱਖਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੀ ਸੈੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਥਾਈਮਸ (thymus) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੌਢ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਟੌਂਸਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰੌਢ ਹੁੰਦੇ ਹਨ)। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ

**ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ** (ਅਰਥ."ਦ੍ਰਵਿੜ ਪ੍ਰਗਤੀ ਸੰਘ") ਜਿਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਨਾਮ **ਡੀਐਮਕੇ** ਵੀ ਹੈ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਐਮ ਕੇ ਸਟਾਲਿਨ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਮਾਮੋਨੀ ਰਾਇਸਮ ਗੋਸਵਾਮੀ

**ਇੰਦਰਾ ਗੋਸਵਾਮੀ** (ਆਸਾਮੀ: ইন্দিৰা গোস্বামী) (14 ਨਵੰਬਰ, 1942 – 29 ਨਵੰਬਰ, 2011), ਕਲਮੀ ਨਾਮ **ਮਾਮੋਨੀ ਰਾਇਸਮ ਗੋਸਵਾਮੀ** ਅਤੇ **ਮਾਮੋਨੀ ਬੈਦੀਓ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਆਸਾਮੀ ਸੰਪਾਦਕ, ਕਵੀ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ।

ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1983)ਗਿਆਨਪੀਠ (2001) ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਿਪਲ ਪ੍ਰਿੰਸ ਕਲੌਸ ਲੌਰੀਏਟ (2008) ਜੇਤੂ ਸੀ। ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ, ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮੂਲ ਅਸਾਮੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਦ ਮੋਥ ਈਟਨ ਹਾਉਡਾਹ ਆਫ਼ ਦ ਟਸਕਰ*, *ਪੇਜਸ ਸਟੈਨਡ ਵਿਦ ਬਲੱਡ* ਅਤੇ *ਦ ਮੈਨ ਫਰਮ ਚਿੰਨਮਸਤਾ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਖਾੜਕੂ ਸਮੂਹ *ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ ਆਫ ਅਸੋਮ* ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਹੀਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਕੰਸਲਟੇਟਿਵ ਗਰੁੱਪ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਚੋਲੇ ਜਾਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ "ਨਿਰੀਖਕ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।

ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਅਦਾਜਾ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। *ਵਰਡਜ਼ ਫਰੌਮ ਦ ਮਿਸਟ* ਜਾਹਨੂੰ ਬਰੂਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਬੋਰਿਸ ਲਵਰੇਨਿਓਵ

**ਬੋਰਿਸ ਐਂਦਰੀਏਵਿੱਚ ਲਵਰੇਨਿਓਵ** () (ਅਸਲ ਨਾਮ **ਸਰਗੀਯੇਵ**), (17 ਜੁਲਾਈ 1891 - 7 ਜਨਵਰੀ 1959) ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਫ਼ਾਦੀਯੇਵ, ਫ਼ੇਦਿਨ, ਅਲੈਕਸੇਈ ਤਾਲਸਤਾਏ, ਸ਼ੋਲੋਖੋਵ ਦੀ ਸਫ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਰਕੀ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਲਵਰੇਨਿਓਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲੈੱਟ ”ਇਕਤਾਲ਼ੀਵਾਂ” 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਕਾਅਬਾ

**ਕਾਅਬਾ** ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਮੱਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸਰਾਫ਼ੀਮੋਵਿਚ

**ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸਰਾਫ਼ੀਮੋਵਿਚ** (ਜਨਮ ਸਮੇਂ *ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸਰਾਫ਼ੀਮੋਵਿੱਚ ਪੋਪੋਵ*; ; O.S. 7 ਜਨਵਰੀ (N.S. 19 ਜਨਵਰੀ), 1863&ndash; 19 ਜਨਵਰੀ 1949) ਰੂਸੀ / ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਸਾਹਿਤਕ ਗਰੁੱਪ ਸਰੇਦਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ
ਰੇਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ

***ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ*** ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਟੈਲੀ ਨਾਟਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ