open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ

ਦੇ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ]]
]]

**ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ** () ਜਾਂ "**ਅਕਬਰ ਦਾ ਵਿਧਾਨ**", ਅਕਬਰ ਦੇ ਵਜੀਰ, ਅਬੁਲ ਫਜਲ ਇਬਨ ਮੁਬਾਰਕ ਦੀ ਅਕਬਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਵੇਰਵੇ ਭਰਪੂਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਅਬੁਲ ਫਜਲ ਦੀ 16ਵੀਂ-ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਿਤੇ ਵੱਡੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਕਬਰਨਾਮਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਭਾਗ ਹੈ।(), ਅਤੇ ਇਹ ਖੁਦ ਤਿੰਨ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। 
## ਅੰਤਰ ਵਸਤੂ
ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨੀ ਅਤੇ ਮਹਲੀ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਵੇਰਵੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕਰਮਚਾਰੀ, ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪਦ, ਵਿਵਾਹਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮ, ਵਿਵਿਧ ਮਨੋਵਿਨੋਦ ਅਤੇ ਰਾਜਦਰਬਾਰ ਦੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਰਣਿਤ ਹਨ। ਤੀਸਰੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਬੰਧੀ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣਨਯੋਗ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ ਹਨ। ਚੌਥੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮ, ਦਰਸ਼ਨ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਅਣਭਿੱਜ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਅਬੁਲਫਜਲ ਨੇ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ਬਾਨੀ ਕਥਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਾਕੇ ਕੀਤਾ ਸੀ), ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਦੇ ਕਥਨ ਸੰਕਲਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਉਪਸੰਹਾਰ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਖੁਦ ਆਪਣਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ

**ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ** (A Son of the Sun) ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਦਾ ਇੱਕ 1912 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਤੌਹੀਦ

**ਤੌਹੀਦ** ( '**; ) ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਨਣ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਅਸੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ੁਦਾ (ਅਰਬੀ: ਅੱਲ੍ਹਾ) ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਇੱਕ (**') ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀ (***) ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਜ਼ਾਤ ਅਤੇ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਕੁਰਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੌਹੀਦ ਦੇ ਮਾਅਨੇ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਵਜੂਦ ਹੀ ਅਸਲੀ ਵਜੂਦ ਹੈ। ਉਹੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਿਜ਼ਾਜ਼ ਹੈ। ਦੁਨਿਆਵੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਨਸਾਨ, ਹੈਵਾਨ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ, ਸਭ ਇਸ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੁਅਤਜ਼ਲਾ ਸਰਗੁਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਬਲਕਿ ਜ਼ਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਤੌਹੀਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਲਮਾ ਨੇ ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇਲਮ ਦੀ ਇੱਕ ਅਲਿਹਦਾ ਸ਼ਾਖ਼ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ *ਇਲਮ ਅਲਤੌਹੀਦ ਓ ਅਲਸਫ਼ਾਤ'' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਰੀਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਐਪਰ, ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਸਭ ਦਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਜ਼ਾਤ ਵਾਹਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਰੀਕ ਨਹੀਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ
ਸ਼ੈਲੀ (ਗਲਪ)

ਗਲਪ ਦੀ **ਸ਼ੈਲੀ ** ਕੋਡਬੰਦ ਸੰਕੇਤ/ਤਰੀਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੇਖਕ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਚੋਣ, ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਵਾਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਵਾਕ ਚਿਣਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਠ ਅਰਥ ਅਤੇ ਮੂਡ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਲਾਟ, ਪਾਤਰ, ਥੀਮ, ਅਤੇ ਸੈੱਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਗਲਪ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਅੰਗ
ਗਲਪ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਏਕ ਚਾਦਰ ਮੈਲੀ ਸੀ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਏਕ ਚਾਦਰ ਮੈਲੀ ਸੀ**1986 ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸੁਖਵੰਤ ਢੱਡਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲੈੱਟ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ 1965 ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ, ਕੁਲਭੂਸ਼ਨ ਖਰਬੰਦਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪੂਨਮ ਢਿਲੋਂ ਹਨ।
## ਉੜਦੀ ਝਾਤ 
ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ 1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਰੋਲ ਕਰਨੇ ਸਨ, ਪਰ ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਠੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।

ਰੂੜੀਵਾਦ ਦੀ ਜਕੜ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਨਿਮਨ ਮਧਵਰਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਖੂਬੀ ਚਿਤਰਣ ਸਦਕਾ ਇਸਨੂੰ ਖੂਬ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਰੋਲ ਕਰਕੇ ਵੀ ਇਹ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪੂਨਮ ਢਿਲੋਂ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਮਾਲ ਵੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਣ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1986 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਬਦੁਲ ਹਫੀਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਬਰਕਤੁੱਲਾ

*ਅਬਦੁਲ ਹਫੀਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਬਰਕਤੁੱਲਾ**, ਉਰਫ **ਮੌਲਾਨਾ ਬਰਕਤੁੱਲਾ*' (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 7 ਜੁਲਾਈ 1854– 20 ਸਤੰਬਰ1927) ਸਰਬ ਇਸਲਾਮ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸਾਮਰਾਜ-ਵਿਰੋਧੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੀ।
## ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ
1915 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਚਲ ਰਹੀ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਮੌਲਾਨਾ ਬਰਕੁੱਤਲਾ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ (ਕਾਬਲ) ਵਿੱਚ ਪੁੱਜੇ। 1915 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੈਦਉੱਲਾ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਮਹਿੰਦਰ ਪਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਰਜੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਮਹਿੰਦਰ ਪਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਬਰਕਤੁੱਲਾ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੌਲਾਨਾ ਬਰਕਤੁੱਲਾ ਨੇ ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਸੁਲੇਮਾਨੀਆ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਮਿਡਲ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੌਲਾਨਾ ਨੇ ਇਥੋਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੱਕ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਅਤ ਅਨੁਭਵੀ ਮੌਲਵੀਆਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨੇ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਸਿੱਖਿਆ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਸੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸ਼ੇਖ ਜਮਾਲੁੱਦੀਨ ਅਫਗਾਨੀ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੇਖ ਸਾਹਿਬ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੌਲਵੀ ਬਰਕਤੁੱਲਾ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਕਲੌਤੀ ਭੈਣ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੌਲਾਨਾ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕਦਮ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭੋਪਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਖੰਡਾਲਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਟਿਊਸ਼ਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। 4 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ 1887 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਗਲੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਿਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ

﻿**ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਅਫ਼ਸ਼ਾਰ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: نادر شاه افشار‎; ਨਾਦਰ ਕੁਲੀ ਬੇਗ - نادر قلی بیگ ਜਾਂ ਤਹਮਾਸਪ ਕੁਲੀ ਖ਼ਾਨ- تهماسپ قلی خان) ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ (ਨਵੰਬਰ, 1688 ਜਾਂ 6 ਅਗਸਤ 1698

## ਹਵਾਲੇ
ਸਰਗੇਈ ਅਕਸਾਕੋਵ

**ਸਰਗੇਈ ਤੀਮੋਫੀਏਵਿਚ ਅਕਸਾਕੋਵ** () (&mdash;) 19ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦੀ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤਕ ਹਸਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਪਰਵਾਰਿਕ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਨੀਮ-ਸਵੈਜੀਵਨੀਪਰਕ ਕਥਾਵਾਂ ਸਦਕਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੇ ਮਾਹੀਗੀਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਜੋਬਨ
ਸਰਗੇਈ ਤੀਮੋਫੀਏਵਿਚ ਅਕਸਾਕੋਵ ਦਾ ਜਨਮ ਊਫਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਓਰਨਬਰਗ ਗਊਬਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨੋਵੋ-ਅਕਸਕੋਵਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਚੇਤਕ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖੇਰੋਕੋਵ ਦੇ ਰੌਸਿਆਦਾ ਦਾ ਅਤੇ ਸੁਮਾਰੋਕੋਵ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਕਾਜ਼ਾਨ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ (ਸਕੂਲ) ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 1805 ਵਿੱਚ ਕਾਜ਼ਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ (ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ)। ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਜਨੂੰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ ਭੰਗ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਪਾਓਲੋ ਫਰੇਰੇ

**ਪਾਓਲੋ ਰੇਗੁਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ**, ਪੀ ਐਚ ਡੀ (, ; 19 ਸਤੰਬਰ 1921 – 2 ਮਈ 1997) ਬਰਾਜ਼ੀਲੀ ਵਿਦਿਆਵਿਦ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਪੈਡਾਗੋਜੀ ਆਫ਼ ਦ ਓਪਰੈਸਡ’ ਕਰ ਕੇ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਾਠ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਜੀਵਨ
ਫਰੇਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਰੇਸੀਫੇ, ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 19 ਸਤੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭੁੱਖ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਾਹ 1930 ਦੇ ਮਹਾਂ ਮੰਦਵਾੜੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। 1931 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਬੋਆਤਾਓ ਦੋਸ ਗੁਆਰਾਰਾਪੇਸ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ। 1933 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਾਰ ਗਰੇਡ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਜੀ ਜੀਵਨ ਹੋਰ ਗ਼ਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿੱਕ ਅੱਪ ਫੁਟਬਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ।
## ਸਿੱਖਿਆ 
## ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਧਾਂਤ 
## ਲਿਖਤਾਂ 
## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਾਜ਼ੀਲੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਬਸਤੀਵਾਦ
ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ (1960 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਮੁਗ਼ਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ*** (ਹਿੰਦੀ: *मुग़ल-ए आज़म* ; ਉਰਦੂ: مغلِ اعظم ; ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ: *Mughal-e-Azam*) 1960 ਦੀ ਕੇ ਆਸਿਫ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਦੀ ਬਣਾਈ ਉਰਦੂ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ, ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਮਧੂਬਾਲਾ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਖੋਟੇ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।
## ਕਹਾਣੀ ਸਾਰ
ਫਿਲਮ ਅਕਬਰ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸਲੀਮ (ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ) ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਨੀਜ਼ ਨਾਦਿਰਾ (ਮਧੂਬਾਲਾ) ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਦਿਰਾ ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਅਨਾਰਕਲੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਲੀਮ ਅਤੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਇਸ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਕੈਦਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਲੀਮ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਛਡਾਉਣ ਦੀ ਨਾਕਾਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਕਬਰ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਲੀਮ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉੱਤੇ ਅਕਬਰ ਇਸਦੀ ਇਜਾਜਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਸਲੀਮ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਸਲੀਮ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਲੀਮ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉੱਤੇ ਆਖਰੀ ਪਲ ਅਕਬਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਲਾਜਿਮ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਤੋਪ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਅਕਬਰ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਖੰਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਾਕੇ ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿਣਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਰਾਤ ਅਨਾਰਕਲੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ 
## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ 
* ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ - ਸਲੀਮ
* ਮਧੁਬਾਲਾ - ਅਨਾਰਕਲੀ
* ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ - ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਲਾਲੁਦਦੀਨ ਅਕਬਰ
* ਦੁਰਗਾ ਖੋਟੇ - ਮਹਾਰਾਨੀ ਜੋਧਾ ਬਾਈ
* ਨਿਗਰ ਸੁਲਤਾਨਾ - ਬਾਹਰ
* ਅਜੀਤ
* ਐਮ ਕੁਮਾਰ
* ਮੁਰਾਦ
* ਵਿਜਯਲਕਸ਼ਮੀ
* ਏਸ ਨਜ਼ੀਰ
* ਸਰੇਂਦਰ
* ਜਾਨੀ ਵਾਕਰ
* ਜਲਾਲ ਆਗ਼ਾ
* ਤਬੱਸੁਮ

## ਦਲ 
## ਸੰਗੀਤ 
ਸੰਗੀਤ ਨੌਸ਼ਾਦ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਗੀਤ ਲਤਾ ਨੇ ਗਾਏ ਹਨ।

ਗੀਤ:
* ਮੋਹੇ ਪਨਘਟ ਪੇ - ਲਾਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ
* ਪਯਾਰ ਕਿਯਾ ਤੋ ਡਰਨਾ ਕਯਾ - ਲਾਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ
* ਬੇਕਸ ਪੇ ਕਰਮ ਕੀਜਿਯੇ ਸਰਕਾਰ ਏ ਮਦੀਨਾ - ਲਾਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ
* ਮੁਹੱਬਤ ਕੀ ਝੂਠੀ ਕਹਾਨੀ ਪੇ ਰੋਏ
* ਪ੍ਰੇਮ ਜੋਗਨ ਬਨ ਕੇ 
* ਜਬ ਰਾਤ ਹੈ ਐਸੀ ਮਤਵਾਲੀ
* ਤੇਰੀ ਮਹਫ਼ਿਲ ਮੇਂ ਕਿਸਮਤ
* ਜਾਗ ਦਰਦ-ਏ-ਇਸ਼ਕ ਜਾਗ - ਬੜੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਨ
* ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ, ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਏ ਮੁਹੱਬਤ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ
* ਏ ਇਸ਼ਕ ਯੇ ਸਬ ਦੁਨੀਆਂਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮੀਂਹ

**ਮੀਂਹ** (ਜਾਂ **ਵਰਖਾ** ਜਾਂ **ਬਾਰਸ਼/ਬਰਸਾਤ**) ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਖਿੱਚ ਨਾਲ਼ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਜੋਗਾ ਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਚੱਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਲਗਪਗ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਹੀ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੀਂਹ ਜੁਲਾਈ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੀਂਹ ਮਾਨਸੂਨ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਗੰਧ
ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਸੁਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਾਰਨ ਹਨ:-
*ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਵਿਸਰਜਨ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਮਕਣ ਸਮੇਂ ਹਵਾ ਵਿਚਲੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਅਣੂ ਦੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਅਣੂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਓਜ਼ੋਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਓਜ਼ੋਨ ਗੈਸ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਗੰਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
*ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਰਮ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿਨੋ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਕਾਰਬਨਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਅਪਘਟਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖ਼ਾਸ ਰਸਾਇਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀਊਸਮਿਨ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਾਇਣ ਉੱਡਣਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਗੈਸੀ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਸੁਗੰਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਊਸਮਿਨ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿੱਠੀ ਜਿਹੀ ਸੁਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
*ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਤੇਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇਲਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖ਼ਾਸ ਸੁਗੰਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਸਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। .

## a
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਰਸ਼
ਬੱਦਲ

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਵਾਸ਼ਪਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਦੇ ਹੋਣ ਨਾਲ਼ ਬਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ **ਬੱਦਲ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
 ਬੂੰਦਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਇਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਬੱਦਲ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਤਰੇਲ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਠੰਢੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਤ੍ਰੇਲ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਮੀ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਟਰ ਵਾਸਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਯੂਮੰਡਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਦਲ
ਕਟਹਿਰੀ ਚੰਪਾ

**ਕਟਹਰੀ ਚੰਪਾ** (Annonaceae,ਐਂਨੋਨਾਸੀਈ) ਕੁਲ ਦਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹਰਾ, ਅਤੇ ਕਟਹਰੀ, ਚੰਪਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਨਾਮ ਚੰਪਾ ਆਰਟਾਬੋਟਰਿਸ ਓਡੋਰਾਟੀਸੀਮਸ (Artabotrys odoratissimus) ਹੈ। ਇਹ ਅਰਟਾਬੋਟਰਿਸ ਵਰਗ ਦੇ ਬੂਟੇ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੂਰਵੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਗ ਦੀ 10 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ ਝਾੜੀ ਵਰਗਾ, ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੀਆਂ ਸਰਲ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੁਲ ਅਰਧਚੱਕਰਕਾਰ ਡੰਠਲ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਡੰਠਲ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫੁਲ ਹਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਹਲਕਾ ਪੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਅਵਾ ਸੁਗੰਧ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਕੇ ਕਟਹਲ ਦੀ ਗੰਧ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਚੰਪਾ ਦੇ ਦਰਖਤ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸਹੀ ਰੱਖਨ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਛੰਗਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਪੇਗੇਸ਼ਨ ਬੀਜਾਂ ਰਹਿਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸਿਨਕੋਨਾ

***ਸਿਨਕੋਨਾ*** ਜਾਂ ***ਕੁਨੀਨ*** ਰੂਬੀਸੀ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 38 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਗਣ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪੱਛਮੀ ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਤਪਤਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਐਂਡੀਜ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਨੀਨ ਤੇ ਹੋਰ ਯੋਗਿਕਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਥਿਉਰੀ ਆਫ਼ ਲਿਟਰੇਚਰ

***ਥਿਉਰੀ ਆਫ਼ ਲਿਟਰੇਚਰ *** (Theory of Literature) ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਸੰਬੰਧੀ ਪਰਾਗ ਸਕੂਲ ਦੇ ਰੈਨੇ ਵੈਲਕ ਅਤੇ ਔਸਟਿਨ ਵੈਰਨ ਦੀ "ਪੁਰਾਣਾ ਨਵਾਂ ਆਲੋਚਕ" ਵਜੋਂ ਖੁਦ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 1930ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ,1940 ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ
ਮੀਰਦਾਦ ਦੀ ਪੁਸਤਕ

***ਮੀਰਦਾਦ ਦੀ ਕਿਤਾਬ*** ਲੇਬਨਾਨੀ ਲੇਖਕ ਮਿਖਾਇਲ ਨਈਮੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਫਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰੂਪਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1948 ਵਿੱਚ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਈਮੀ ਨੇ ਇਸਦਾ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।  ਨਈਮੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ "ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਸਹਿਤ ਇੱਕ ਧਰਮ [ਪੇਸ਼ ਕਰਨ]" ਦਾ ਯਤਨ ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

1973 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪਾਦੂਕੋਣ ਰਾਮਾਨੰਦ ਨੇ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਐਕਟ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਖ਼ੁਲਾਸਾ 
ਇਹ ਕਿਤਾਬ  ਇੱਕ ਮੱਠ ਦੇ ਐਬਟ, ਮੀਰਦਾਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵਾਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। *ਮੀਰਦਾਦ ਦੀ ਕਿਤਾਬ* ਲਿਓ ਟਾਲਸਟਾਏ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਇਸਲਾਮ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।  ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਮੀਰਦਾਦ ਦੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਤਮਸੀਲਾਂ  ਰਾਹੀਂ, ਨਈਮਾ ਕਈ ਥੀਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਅਤੇ ਥੋਥੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

ਮੀਰਦਾਦ ਦੇ ਡਾਇਲਾਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ  ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦਵੈਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

## ਹੁੰਗਾਰਾ 
*ਫਿਲਾਸਫੀ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ* ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਨੇ ਨਈਮੀ ਦੇ "ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸ਼ਕਤੀ" ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ਼ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।  ਭਾਰਤੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਓਸ਼ੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਏ ਸੌਂਗ ਵਿਦਾਊਟ ਵਰਡਜ਼* ਵਿੱਚ *ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਮੀਰਦਾਦ ਦਾ* ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਯੋਗ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।"  ਓਸ਼ੋ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਇਕਲੌਤੀ ਅਜਿਹੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸਫਲਤਾ ਪਾਠਕ ਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਲੇਖਕ ਦੀ।

ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਜੌਹਨ ਬੁਨਯਾਨ ਦੀ *ਦ ਪਿਲਗ੍ਰੀਮਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ* ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਮਸੀਲਾਂ ਹਨ।  *ਮੀਰਦਾਦ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ* ਤੁਲਨਾ ਅਮੀਨ ਰਿਹਾਨੀ ਦੀ '''ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਖਾਲਿਦ''' ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਈਮੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।  ਨਈਮਾ ਨੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ "ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਸਿਖਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ" ਕਿਹਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਸਿੰਘ

**ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਸਿੰਘ** ( - ) ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿਧ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 1989 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਅਕਾਲ ਮੇਂ ਸਾਰਸ* ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਵੀ ਨੂੰ 10 ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤਾਖਰ ਸੁਮਿਤਰਾਨੰਦਨ ਪੰਤ, ਰਾਮਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਨਕਰ, ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਹੀਰਾਨੰਦ ਵਾਤਸਾਇਨ ਅਗੇਯ, ਮਹਾਦੇਵੀ ਵਰਮਾ, ਨਰੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ, ਨਿਰਮਲ ਵਰਮਾ, ਕੁੰਵਰ ਨਰਾਇਣ, ਸ਼ਰੀਲਾਲ ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਅਮਰਕਾਂਤ ਨੂੰ ਇਹ ਇਨਾਮ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਮਲਿਆਲਮ ਦੇ ਲੇਖਕ ਜੀ ਸ਼ੰਕਰ ਕੁਰੂਪ ਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਸਿੰਘ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਲੀਆ ਦੇ ਚਕੀਆ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1934 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚਕੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਲਈ ਬਨਾਰਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ 1964 ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਉਦੈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕਾਲਜ, ਬਨਾਰਸ, ਅਤੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ, ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਸਿੰਘ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ

"बिजली चमकी, पानी गिरने का डर है;
वो क्यों भाग जाते हैं जिनके घर हैं !
वो क्यों छुओ हैं जिनको आती है भाषा !
वो क्या है जो दिखता है धुयाँ-धुयाँ सा
वह क्या है हरा-हरा सा जिसके आगे
हैं उलझ गए जीने के सारे धागे;
यह शहर के जिसमें रहती हैं इच्छाएँ
कुत्ते,भुनगे, आदमी गिलहरी, गाएँ
यह शहर कि जिसकी जिद्द है सीधी-सादी
ज़्यादा से ज़्यादा सुख सुविधा आज़ादी
तुम कभी देखना इसे सुलगते क्षण में
यह अलग-अलग दिखता है हर दर्पण में !
साथियो रात आई अब मैं जाता हूँ,
इस आने-जाने का वेतन पाता हूँ,
जब आँख लगे तो सुनना धीरे-धीरे
किस तरह रात भर बजती हैं जंजीरें 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਹਰੀਸ਼ੰਕਰ ਪਰਸਾਈ

**ਹਰੀਸ਼ੰਕਰ ਪਰਸਾਈ** () (22 ਅਗਸਤ 1922 &ndash; 10 ਅਗਸਤ 1995) ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਜਮਾਨੀ, ਹੋਸ਼ੰਗਾਬਾਦ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਚਨਾਕਾਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਅੰਗ ਨੂੰ ਵਿਧਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਲਕੇ–ਫੁਲਕੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਾਰ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਅੰਗ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁਦਗੁਦੀ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵੱਖ ਰਹਿ ਸਕਣਾ ਲਗਪਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਖਲੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਾਡੀ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਿਸਦੇ ਮਧਵਰਗੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਫੜਿਆ ਹੈ।ਸਮਾਜਕ ਪਖੰਡ ਅਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਜੀਵਨ-ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ-ਮੁਖੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ–ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਪਣਾਪਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਾਠਕ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗ ਪੁਸਤਕ *ਵਿਕਲਾਂਗ ਸ਼ਰਧਾ ਕਾ ਦੌਰ* ('विकलांग श्रद्धा का दौर') ਦੇ ਲਈ 1982 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਹੰਸਤੇ ਹੈਂ ਰੋਤੇ ਹੈਂ*
**ਜੈਸੇ ਉਨਕੇ ਦਿਨ ਫਿਰੇ*
### ਨਾਵਲ
**ਰਾਨੀ ਨਾਗਫਨੀ ਕੀ ਕਹਾਨੀ*
**ਤਟ ਕੀ ਖੋਜ*
### ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਤਬ ਕੀ ਬਾਤ ਔਰ ਥੀ*
**ਭੂਤ ਕੇ ਪਾਂਵ ਪੀਛੇ*
**ਬੇਇਮਾਨੀ ਕੀ ਪਰਤ*
**ਵੈਸ਼ਣਵ ਕੀ ਫਿਸਲਨ*
**ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਕਾ ਜਮਾਨਾ*
**ਸ਼ਿਕਾਯਤ ਮੁਝੇ ਭੀ ਹੈ*
**ਸਦਾਚਾਰ ਕਾ ਤਾਬੀਜ*
*ਵਿਕਲਾਂਗ ਸ਼ਰਧਾ ਕਾ ਦੌਰ
**ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਚੰਦਨ ਘਿਸੈਂ*
**ਹਮ ਏਕ ਉਮ੍ਰ ਸੇ ਵਾਕਿਫ ਹੈਂ*
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਜਪਾਈ

**ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਜਪਾਈ** () (ਜਨਮ 16 ਜਨਵਰੀ 1941) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਉਘੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਖੂਬ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ (2008-2011) ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ 23 ਤੋਂ ਵਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਕਹੀਂ ਨਹੀਂ ਵਹੀਂ *ਲਈ 1994 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।  
## ਜੀਵਨ
ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਜਪਾਈ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਜਨਵਰੀ 1941 ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਾਗਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੁਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਨਿਮਨ ਮਧਵਰਗੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਾਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫ਼ਨਜ ਕਾਲਜ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਹਿਮ ਪਦਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਗਰ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* *ਕਹੀਂ ਨਹੀਂ ਵਹੀਂ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 81-267-0547-7.
* *ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੈ* (ਹਿੰਦੀ). ਕਿਤਾਬਘਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 1996. ISBN 81-7016-349-8.
* *ਉਜਾਲਾ ਏਕ ਮੰਦਿਰ ਬਨਾਤਾ ਹੈ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਪਾਲ ਐਂਡ ਸੰਜ, ISBN 81-7028-631-X.
* *ਕੁਛ ਰਫੂ ਕੁਛ ਥਿਗੜੇ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 81-267-0846-8.
* *ਏਕ ਪਤੰਗ ਅਨੰਤ ਮੇਂ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 81-267-1047-0.
* *ਸਮੇਂ ਕੇ ਪਾਸ ਸਮੇਂ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 81-7178-972-2.
* *[ਦੁਖ ਚਿੱਠੀਰਸਾ ਹੈ * (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 978-81-267-1506-0.
* *[ਉਮੰਗ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 81-267-0979-0.

### ਆਲੋਚਨਾ
* ਫਿਲਹਾਲ
* *ਸੀੜੀਆਂ ਸੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ* (ਹਿੰਦੀ). ਵਾਨੀ, 1996. ISBN 81-7055-498-5.
* *ਪਾਓ ਭਾਰ ਜੀਰਾ ਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਭੋਜ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 81-267-0533-7.
* *ਕਵਿਤਾ ਕਾ ਗਲਪ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 81-7119-272-6.
* *ਕੁਛ ਪੂਰਵਗ੍ਰਹਿ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 81-267-0546-9.
* *ਕਭੀ ਕਭਾਰ* (ਹਿੰਦੀ). ਵਾਨੀ, 2000. ISBN 81-7055-716-X.
* *ਬਹੁਰ ਅਕੇਲਾ* (ਹਿੰਦੀ). ਵਾਨੀ, 2005.

### ਫੁਟਕਲ
* *ਸੰਸ਼ੇ ਕੇ ਸਾਏ (ਹਿੰਦੀ). ਭਾਰਤੀ ਜਨਪੀਠ. ISBN 81-263-1417-6.
* *ਕਵਿਤਾ ਕਾ ਜਨਪਦ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 81-7119-116-9.
* *ਅਵਿਗਨੋਨ*. ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 81-7178-431-3.
* *ਪੁਨਰਵਾਸੁ (ਐੱਸ.)* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 978-81-267-1454-4.
* *ਵਿਵਾਕਸ਼ਾ* (ਹਿੰਦੀ). [[ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ]. ISBN 81-267-1199-X.
* *ਅਨਿਅਤਰਾ * (ਹਿੰਦੀ). ਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 978-81-267-2029-3
* *ਅਬ ਜਹਾਂ ਨਹੀਂ* (ਹਿੰਦੀ). ਪੇਂਗੁਇਨ, 2011. ISBN 978-0-14-310160-4.
* *ਚੋਣਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* *ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਕਵਿਤਾਏਂ: ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਜਪਾਈ* (ਹਿੰਦੀ). ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. ISBN 978-81-7178-704-3.

### ਸਨਮਾਨ
* ਦਯਾਵਤੀ ਮੋਦੀ ਕਵੀ ਸਿਖਰ ਸਨਮਾਨ
* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ
* ਕਬੀਰ ਸਨਮਾਨ
* ਆਫ਼ੀਸਰ ਆਫ਼ ਦ ਆਰਡਰ ਉਮਰ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਲੈਟਰਜ (ਫ਼ਰਾਂਸ ਸਰਕਾਰ) 
* ਆਫ਼ੀਸਰ ਆਫ ਦ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਕਰਾਸ (ਪੋਲਸ਼ ਸਰਕਾਰ)
* ਭਾਰਤ ਭਾਰਤੀ ਸਨਮਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਦਸ ਦਿਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਹਿਲਾ ਦਿਤੀ

***ਦਸ ਦਿਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਹਿਲਾ ਦਿਤੀ *** (1919) ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਐਕਟਿਵਿਸਟ, ਜਾਹਨ ਰੀਡ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ 1917 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੱਖੀਂ ਡਿਠੇ ਹਾਲ ਨੂੰ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ
ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਰੇ ਜਾਹਨ ਰੀਡ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਸਾਲੇ *ਦ ਮਾਸਜ* ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦੌਰੇ ਤੇ ਸੀ। ਰੀਡ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਸਿਰਫ ਸੱਚ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ, ਲੈਣ ਦੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਖੋਜ ਦੀ ਨਜਰ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ,
(ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਤਾਬ ਵੋਲਸ਼ੇਵਿਕਾਨ ਵੱਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵੱਲ ਝੁਕਦੀ ਹੈ)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੰਯੋਜਨ (ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ)

ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।]]

**ਸੰਯੋਜਨ** (Conjuction), ਤਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸੰਯੋਜਨ ਦਾ ਖਗੋਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ơ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹਸਤਲਿਪੀ ਵਿੱਚ  ਅਤੇ ਯੂਨਿਕੋਡ ਵਿੱਚ U + 260C ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੁਚੀ ਲਈ ਹੈ।

ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦੇ ਔਸਤ ਗ੍ਰਹਿ-ਪਥ ਵੇਗ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਧਦੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਪਥ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਹੋਕੇ ਗੁਜਰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁਕਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁਕਰ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ-ਪਥ ਵੇਗ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਪੇਖ ਹਾਲਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੰਯੋਜਨ ਅਤੇ ਵਿਮੁਖਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਵਰ ਗ੍ਰਹਿ (ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ) ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਠੀਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਅਵਰ ਸੰਯੋਜਨ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਜੇਕਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਤਰਫ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਸੰਯੋਜਨ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਗ੍ਰਿਹਾਂ (ਮੰਗਲ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਸ਼ਨੀ, ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿਊਨ) ਦੇ ਸੰਯੋਜਨ ਤਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਪੇਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਤਰਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਦੋਂ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਰਫ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਦ ਸੰਯੋਜਨ ਨੂੰ ਵਿਮੁਖਤਾ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦਿਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਤਦ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਮੁਖਤਾ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਸਰਬੋਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕੇਵਲ ਅਵਰ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਵਰ ਅਤੇ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਸੰਯੋਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੰਯੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਮੁਖਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਤਰਫ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਇਸ ਤਰਫ ਜਿੱਧਰ ਧਰਤੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਬੁੱਧ ਜਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਗ੍ਰਹਿ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜਰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਵੀ ਕਾਲੀ ਟਾਕੀ ਵਰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੁਖਾਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਖਿਸਕਦੀ ਹੋਈ ਵਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪਾਰਗਮਨ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਲੂੰਬੜੀ

**ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਲੂੰਬੜੀ** ਈਸਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 10 ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਪਿਆਸਾ ਕਾਂ

,1919]] 
***ਪਿਆਸਾ ਕਾਂ*** ***ਅਤੇ ਘੜਾ*** ਈਸਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 390 ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ।

## ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰ
ਇਹ ਪੰਛੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਕਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ| ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇਧਰ ਉਧਰ ਉੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ,ਆਖੀਰ ਉਸ ਨੂੰ  ਇੱਕ ਘੜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਪਰ ਉਸ ਘੜੇ  ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੀ ਚੁੰਜ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਸੀ । 

ਕਾਂ ਆਪਣੀ ਚੁੰਜ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਕੰਕੜ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਉੱਚਾ ਉੱਠਣ ਲਗਾ। ਅਖੀਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਉੱਠਕੇ ਘੜੇ ਦੇ ਗਲ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਸੌਖ ਵਲੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੌਲਿਕ ਕਾਢਕਾਰੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਦ ਹਿੰਦੂ

**ਦ ਹਿੰਦੂ** (The Hindu) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਦ ਹਿੰਦੂ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ (ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ)

**ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ** ਜਾਂ **ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਨੂੰ ਭਾਲਦੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ** ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਟਰ ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਐਪਿਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ। 
ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਨੇ ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਤਰ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੰਡਾ ਕੱਢਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ/ਪ੍ਰੇਮੀ, ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਝਲਕ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਅਹੁਲਦੀ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ
ਨੱਚਦੀ ਕੁੜੀ (ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ)

**ਨੱਚਦੀ ਕੁੜੀ** ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ
ਸਿਮੋਨ ਬੋਲੀਵਾਰ

**ਸਿਮੋਨ ਜੋਸ ਐਨਟੋਨੀਓ ਡੇ ਲਿਆ ਸੰਤੀਸਿਮਾ ਤਰਿਨਿਦਾਦ ਬੋਲੀਵਰ ਵਾਈ ਪਲਾਸਿਓਸ ਪੋਂਟੇ ਵਾਈ ਬਲੈਂਕੋ** (24 ਜੁਲਾਈ 1783 - 17 ਦਸੰਬਰ 1830) ਦਾ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ: ਸਿਮੋਨ ਬੋਲੀਵਰ () ਹੈ। ਉਹ ਵੈਂਜੂਏਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਬੋਲੀਵਰ ਨੇ ਲੈਟਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸਪੇਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਵਾਉਣ ਲਈ ਸਫਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਸਾਨੋਬੂ ਫੁਕੂਓਕਾ

**ਮਾਸਾਨੋਬੂ ਫੁਕੂਓਕਾ**(福岡 正信, 2 ਫਰਵਰੀ 1913 – 16 ਅਗਸਤ 2008) ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਧੀ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਾਰਨ ਜੱਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਵਹਾਈ, ਬਿਨਾਂ ਦਵਾਈ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਦੇਸੀ ਖੇਤੀ ਢੰਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਜਾਂ 'ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੋ' ਨਾਮ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਫੁਕੂਓਕਾ ਅਨੇਕ ਜਾਪਾਨੀ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਟੈਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ 1970ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਆਮ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਲਈ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਘੋਖਣ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਤੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਜਾਣੂ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ
ਫੁਕੂਓਕਾ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਫਰਵਰੀ 1913 ਨੂੰ ਏਓ, ਅਹੀਮੇ, ਜਾਪਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਕੱਖ ਤੋਂ ਕਰਾਂਤੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਗ਼ਦਰ

thumb|right|ਗ਼ਦਰ ਅਖਬਾਰ (ਉਰਦੂ) ਵੋਲਿਊਮ. 1, No. 22, ਮਾਰਚ 24, 1914
**ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਗ਼ਦਰ** (ਹਿੰਦੀ: हिन्दुस्तान ग़दर, ਅੰਗਰੇਜੀ: Hindustan Ghadar, ਉਰਦੂ: ہِندُوستان غدر) ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਤਰਜਮਾਨ ਇੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਜੁਝਾਰਵਾਦੀ ਧੜੇ ਨੂੰ, ਖਾਸਕਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚਲੇ ਭਾਰਤੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਤਕੜੇ ਕਰਨਾ ਸੀ। 1912–1913 ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਟੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੱਟ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ(Hindi Association of the Pacific Coast) ਬਣਾਈ ਸੀ। ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਕਹਾਈ। ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਆਸਪੋਰਾ, ਖਾਸਕਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਉਗਰਾਹੇ ਫੰਡ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 436 ਹਿਲ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈੱਸ ਲਾ ਲਈ। *ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਗ਼ਦਰ* ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਡੀਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ 1 ਨਵੰਬਰ 1913 ਨੂੰ ਛਪਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਜਲਦ ਬਾਅਦ 9 ਦਸੰਬਰ 1913 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਡੀਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਛਪਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਇਸ਼ਰਤ ਜਹਾਂ ਝੂਠਾ ਪੁਲੀਸ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੇਸ

**ਇਸ਼ਰਤ ਜਹਾਂ ਝੂਠਾ ਪੁਲੀਸ ਮੁਕਾਬਲਾ**, 15 ਜੂਨ 2004, 19 ਸਾਲਾ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਇਸ਼ਰਤ ਜਹਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰਨਾਂ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੜਕ ਖੇਤਰ 'ਚ ਕ੍ਰਾਈਮ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲ ਨੇ ਪੁਲੀਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਸ਼ਾਖਾ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਦਾਹਵਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿ ਲਸ਼ਕਰ ਏ ਤੋਏਬਾ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲ ਨੇ ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਫਿਰਕੂ ਕਤਲਾਮ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚੀ ਸੀ। ਇਸ਼ਰਤ ਜਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਅਮਜਦ, ਜੀਸ਼ਾਨ, ਅਤੇ ਜਾਵੇਦ ਸਨ।
ਪੁਲਿਸ ਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਡੀ ਜੀ ਵਨਜਾਰਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਹਰਾਬੁਦੀਨ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਖਿਲਵਾੜ
ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ (ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ)

**ਸੁਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ** ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਹੈ। ਇਹ 27 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 27 ਅਪਰੈਲ 1994 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਰੰਗਭੇਦ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਚੁਣਾਓ ਹੋਏ। 18 ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਸਲ ਸਮੂਹ ਤੋਂ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਸਨੀਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ, ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਗੋਰਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਫ ਵੋਟ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀਮਤ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਦਿਵਾਸੀ ਕਾਲੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀਆ ਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵੋਟਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ
24 ਮਾਰਚ

**24 ਮਾਰਚ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 83ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 84ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 282 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। 
## ਵਾਕਿਆ 
* 1307 &ndash; ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਮਲਿਕ ਕਾਫੁਰ ਨੇ ਅਜੈ ਦੇਵਗਿਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।
* 1837 &ndash; ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਕਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿਤਾ।
* 1855 &ndash; ਭਾਰਤ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਸੰਦੇਸ਼ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਆਗਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* 1882 &ndash; ਜਰਮਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰੋਬਰਟ ਕੋਚ ਨੇ ਬੈਸਿਲਸ ਨਾਮੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* 1898 &ndash; ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੱਡੀ (ਆਟੋ ਮੋਬਾਈਲ) ਵੇਚੀ ਗਈ।
* 1902 &ndash; ਬੰਗਾਲ 'ਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਅਨੁਸੀਲਨ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ।
* 1924 &ndash; ਯੂਨਾਨ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ।
* 1911 &ndash; ਡੈਨਮਾਰਕ ਨੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
* 1927 &ndash; ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਨਾਨਕਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
* 1930 &ndash; ਪਲੂਟੋ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਹੋਇਆ।
* 1944 &ndash; ਨਾਜੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਰੋਮ 'ਚ 300 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।
* 1946 &ndash; ਲਾਰਡ ਪੇਥਿਕ ਲਾਰੇਂਸ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ 'ਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮਿਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਆਇਆ।
* 1946 &ndash; ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਤਿੰਨ ਮੈਬਰਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜੋ ਇਹ ਵਿੱਚਾਰ ਕਰੇ ਕਿ ਬ੍ਰਤਾਨੀਆਂ ਰਾਜ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾ ਭਾਰਤੀ ਲੀਡਰ ਸਿੱਪ ਨੂੰ ਸੋਪ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਣ।
* 1947 &ndash; ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਨ ਵਾਸਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਨੀਅਤ ਕੀਤੀ।
* 1947 &ndash; ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟ ਬੇਟੇਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਾਇਸਰਾਏ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
* 1958 &ndash; ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਐਲਵਿਸ ਪਰੈਸਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਿਟਾਰ ਵੇਚ ਕੇ ਇੱਕ ਰਾਈਫ਼ਲ ਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਵਰਦੀ ਖ਼ਰੀਦੀ।
* 1959 &ndash; ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ 'ਚ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਵਿਰੁਧ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਵਿਰੁਧ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਦਲ ਵੱਡਾ ਐਕਸ਼ਨ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
* 1960 &ndash; ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਡੀ.ਐਚ. ਲਾਰੰਸ ਦਾ ਨਾਵਲ 'ਲੇਡੀ ਚੈਟਰਲੀਜ਼ ਲਵਰ' ਅਸ਼ਲੀਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
* 1977 &ndash; ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ 'ਚ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ।
* 1990 &ndash; ਤਾਮਿਲਾਂ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਬਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਗਈਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਾਪਸ ਆਈਆਂ।
* 1998 &ndash; ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਫਾਨ ਨੇ 250 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 3000 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿਤੇ।
* 2006 &ndash; ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਮੁਲਕ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਬਾਸਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ 'ਈਟਾ' ਨੇ ਪੱਕੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 2008 &ndash; ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਭੂਟਾਨ 'ਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ।

## ਜਨਮ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਜਿੰਨਾਹ

**ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਜਿੰਨਾਹ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਆਈਪੀਏ: fətɪ̈mɑ d͡ʒinnəɦ), (; 30 ਜੁਲਾਈ 1893 – 9 ਜੁਲਾਈ 1967)

1947 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੌਰਾਨ, ਫਾਤਿਮਾ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਰਾਹਤ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਹਿਲਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (APWA) ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ।

ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਜਿਰਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ 
ਫਾਤਿਮਾ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੇ ਇਸ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਫਾਤਿਮਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਫਾਤਿਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡ, ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਆਦਿ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। 1947 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿਵਲ ਨਾਫ਼ਰਮਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਜਲੂਸਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
1,000,000,000

**1,000,000,000** (ਇੱਕ ਅਰਬ) 999,999,999 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 1,000,000,001 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, "ਬਿਲੀਅਨ" ਨੂੰ **b**, **bil** ਜਾਂ **bn** ਵਜੋਂ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ **1 × 109** ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਅਗੇਤਰ ਗੀਗਾ 1,000,000,000 ਗੁਣਾ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਜੀ.

ਇੱਕ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਓਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ (ਪਰ ਅਮਰੀਕਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ), ਸ਼ਬਦ "ਬਿਲੀਅਨ" ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਮਿਲੀਅਨ (1,000,000,000,000) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਹੁਣ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲੀਅਨ (1,000,000,000) ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

***ਮਿਲੀਅਰਡ*** ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ 1,000,000,000 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "ਮਿਲਿਅਰਡ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਨੰਬਰਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ 100 ਕਰੋੜ ਜਾਂ 1 ਅਰਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1,000,000,000 ਵੀ 1000 ਦਾ ਘਣ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਆਈਸੱਸ

thumbnail|ਇਸਿਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
ਆਇਸਸ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਧਰਮ ਚ ਔਸਾਈਰਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ
੮ ਮਾਰਚ

**8 ਮਾਰਚ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 67ਵਾਂ (ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 68ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 298 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਨ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵਾਕਿਆ 
* 1010 &ndash; ਫਿਰਦੌਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤੀ।
* 1702 &ndash; ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਿਲੀਅਮ ਤੀਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਰਾਣੀ ਐਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬੈਠੀ
* 1722 &ndash; ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੀਰ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਪਰਸ਼ੀਆ (ਇਰਾਨ) 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ। 
* 1736 &ndash; ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ, ਅਫਸ਼ਰਦ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਬਾਨੀ, ਸ਼ਾਹ ਇਰਾਨ ਬਣਿਆ।
* 1758 &ndash; ਸਿੱਖ, ਮਰਹੱਟੇ ਤੇ ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ਼ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਫ਼ੌਜ ਵਲੋਂ ਸਰਹਿੰਦ ਉਤੇ ਹਮਲਾ।
* 1783 &ndash; ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
* 1817 &ndash; ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ।
* 1853 &ndash; ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਈਸਾਈ ਬਣਿਆ।
* 1911 &ndash; ਸੋਸਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਗੂ ਕਲਾਰਾ ਜੈਟਕਿਨ, ਨੇ ਕੋਪਨਹੇਗਨ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਵਿਖੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
* 1917 &ndash; ਰੂਸ ਦੇ ਪੇਤ੍ਰੋਗ੍ਰਾਦ 'ਚ ਫਰਵਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ।
* 1922 &ndash; ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਨੇ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
* 1930 &ndash; ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿਵਲ ਨਾਫ਼ਰਮਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
* 1942 &ndash; ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਬਰਮਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੰਗੂਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
* 1942 &ndash; ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜ ਨੇ ਬਰਮਾ (ਮੌਜੂਦਾ ਮਿਆਂਮਾਰ) ਦੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੰਗੂਨ (ਮੌਜੂਦਾ ਯਾਂਗੂਨ) 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।
* 1945 &ndash; ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ।
* 1948 &ndash; ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ।
* 1950 &ndash; ਸਾਬਕਾ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਨਿਊਕਲੀ ਬੰਬ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ।
* 1957 &ndash; ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਫੌਜ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਹਟੀ। ਛੋਟੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸੁਏਸ ਨਹਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹੀ।
* 1957 &ndash; ਸਾਬਕਾ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਹਵਾ 'ਚ ਪਰਮਾਣੂੰ ਪਰਖ ਕੀਤੀ।
* 1967 &ndash; ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਚੀਫ਼ ਮਨਿਸਟਰ ਬਣਿਆ।
* 1983 &ndash; ਆਈ.ਬੀ.ਐਮ. ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਚ 2.0 ਡਾਸ ਵਰਸ਼ਨ ਰੀਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ।
* 1983 &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੋਨਲਡ ਰੀਗਨ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ 'ਬਦੀ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ' ਗਰਦਾਨਿਆ।
* 2013 &ndash; ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
## ਜਨਮ 
* 1864 &ndash; ਮਰਾਠੀ ਦੇ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪਟੇ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1921 &ndash; ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ, ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਮੌਤ
* 1977 &ndash; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ, ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ।
* 1988 &ndash; ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਦੀ ਮੌਤ।

## ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨ
* ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਅੱਬਾਸ ਕਿਆਰੋਸਤਮੀ

**ਅੱਬਾਸ ਕਿਆਰੋਸਤਮੀ** ( *ਅੱਬਾਸ ਕਿਆਰੋਸਤਮੀ*; ਜਨਮ 22 ਜੂਨ 1940 - 4 ਜੁਲਾਈ 2016) ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਰਾਨੀ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। 1970 ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਮੇਤ ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਨੂੰ *ਕੋਕਰ ਟ੍ਰਿਲੋਗੀ* (1987–94), *ਕਲੋਜ-ਅਪ* (1990), *ਟੇਸਟ ਆਫ਼ ਚੈਰੀ* (1997), ਅਤੇ *ਦ ਵਿੰਡ ਵਿਲ ਕੈਰੀ ਅਸ* (1999) ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਤਮਕ ਅਨੁਭਵ ਪੇਟਿੰਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੇਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਹਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਿਨੇਮਾਥੇਕੂ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ 90ਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਨ-ਲਕ ਗੋਡਾਰਡ, ਨੈਨੀ ਮੋਰੇਟੀ (ਜਿਸ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ੋ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ), ਕ੍ਰਿਸ ਮਾਰਕਰ, ਅਤੇ ਰੇ ਕਾਰਨੇ ਵਰਗੇ ਫਿਲਮ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ, ਆਲੋਚਕਾਂ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਅਕੀਰਾ ਕੁਰੋਸਾਵਾ ਨੇ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ: "ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ... ਜਦ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਓਬਲੋਮੋਵ

***ਓਬਲੋਮੋਵ*** () ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਇਵਾਨ ਗੋਂਚਾਰੇਵ ਸਭ ਤੋਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿਧ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1859 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਓਬਲੋਮੋਵ ਨਾਵਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵਾਧੂ ਬੰਦੇ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ,19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਅਲਾਮਤੀ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਇਵਾਨ ਗੋਂਚਾਰੇਵ

**ਇਵਾਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੋਵਿੱਚ ਗੋਂਚਾਰੇਵ** (18 ਜੂਨ 1812 - 27 ਸਤੰਬਰ 1891) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦ ਸੇਮ ਓਲਡ ਸਟੋਰੀ (1847, ਜਿਸਨੂੰ ਏ ਕਾਮਨ ਸਟੋਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਓਬਲੋਮੋਵ (1859), ਅਤੇ ਦ ਪ੍ਰੀਸੀਪਾਈਸ (1869, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਲਿਨੋਵਕਾ ਹਾਈਟਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਸਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਗੋਂਚਾਰੋਵ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿਮਬਿਰਸਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਕੁਲੀਨ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਫਿਰ ਮਾਸਕੋ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿਮਬਿਰਸਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟਿਊਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਪੰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਗਲਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਗੋਂਚਾਰੋਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਦ ਸੇਮ ਓਲਡ ਸਟੋਰੀ, 1847 ਵਿੱਚ ਸੋਵਰੇਮੇਨਿਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਗੋਂਚਾਰੋਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ, ਓਬਲੋਮੋਵ, 1859 ਵਿੱਚ ਓਟੇਚੇਸਤਵੇਂਨੇ ਜ਼ਾਪਿਸਕੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਨਾਵਲ, ਦ ਪ੍ਰੀਸੀਪਾਈਸ, 1869 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਨਿਕ ਏਵਰੋਪੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਂਚਾਰੋਵ ਨੇ ਇੱਕ ਅਣ-ਕਾਮਨ ਸਟੋਰੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਯਾਦ-ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ, ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਇਹ ਯਾਦ-ਪੱਤਰ 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਓਡੋਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ, ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੋਂਚਾਰੋਵ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਕੱਦ ਦਾ ਲੇਖਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੋਂਚਾਰੋਵ "...ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦਸ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਸੀ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਦ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ

**ਦ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ** () 2008 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਡੀਸੀ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਬੈਟਮੈਨ ਕਿਰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਟਮੈਨ ਲੜੀ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਵਿਲਨ ਵਜੋਂ ਜੋਕਰ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿਥ ਲੇਜਰ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪਾਤਰ
* ਕਰਿਸਚਨ ਬੇਲ- ਬਰੁਸ ਵੇਨ/ਬੈਟਮੈਨ। 
* ਮਾਈਕਲ ਕੇਨ- ਅਲਫਰੇਡ ਪੇਨਿਵਰਥ
* ਹੀਥ ਲੇਜਰ - ਜੋਕਰ। 
* ਗੇਰੀ ਓਲਡਮਨ- ਜੇਮਸ ਗਾਰਡਨ। 
* ਏਰਨ ਏਕਹਾਰਟ- ਹਾਰਵੀ ਡੇਂਟ। 
* ਮੈਗੀ ਜਿਲਏਨਹਾਲ- ਰੇਚਲ ਡਾਸ। 
* ਮਾਰਗਨ ਫਰੀਮੈਨ- ਲੂਸ਼ੀਅਸ ਫਾਕਸ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਡਿਕਟੇਟਰ

**ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਡਿਕਟੇਟਰ** 1940 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਮੇਡੀ- ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਅਨੇਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਖੁਦ ਆਪ ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ ਸਨ। ਉਹ ਹਾੱਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੂਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਚੈਪਲਿਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਲਤਾਫ਼ ਹੁਸੈਨ ਹਾਲੀ

**ਖ਼ੁਆਜਾ ਅਲਤਾਫ਼ ਹੁਸੈਨ ਹਾਲੀ** (1837–1914) ( — ), ਮੌਲਾਨਾ ਖ਼ੁਆਜਾ ਦੇ ਵਰਗੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹਾਲੀ, ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਉਹ ਨਾਮਵਰ ਹਸਤਾਖਰ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਰ, ਵਾਰਤਕਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ। ਉਹ ਸਰ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਨਜਦੀਕੀ ਮਿੱਤਰ ਸਨ।
## ਜੀਵਨ
ਹਾਲੀ 1837ਈ. ਵਿੱਚ ਪਾਨੀਪਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਖ਼ੁਆਜਾ ਐਜ਼ੂ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੀ - ਅਜੇ 9 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੜੇ ਭਾਈ ਇਮਦਾਦ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਲਾਮੀ ਦਸਤੂਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਹਿਲੇ ਕੁਰਆਨ ਮਜੀਦ ਹਿਫ਼ਜ਼ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਅਰਬੀ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2 ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ।

1856 ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿਸਾਰ ਦੇ ਕਲਕਟਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੋ ਗਏ ਲੇਕਿਨ 1857 ਵਿੱਚ ਪਾਨੀਪਤ ਆ ਗਏ। 3-4 ਸਾਲ ਬਾਦ ਜਹਾਂਗੀਰਾਬਾਦ ਦੇ ਰਈਸ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ੀਫ਼ਤਾ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਿਖਿਅਕ ਮੁਕੱਰਰ ਹੋਏ। ਨਵਾਬ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੋਹਬਤ ਨਾਲ ਮੌਲਾਨਾ ਹਾਲੀ ਪਾਨੀਪਤ ਸ਼ਾਇਰੀ ਚਮਕ ਉੱਠੀ। ਤਕਰੀਬਨ 8 ਸਾਲ ਮੁਸਤਫ਼ੀਦ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਆ ਕੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਹੋਏ। ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਾਲੀ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਆਏ ਅਤੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਬੁੱਕ ਡਿਪੂ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਲੱਗ ਗਏ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਜਮਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਅਰੋ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।

4 ਸਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਏ ਔਰ ਐਂਗਲੋ ਅਰਬਕ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਸਰ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਤਾਸਿਰ ਹੋਏ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਸੱਦਸ, ਮਦੋਜ਼ਜ਼ਰ ਇਸਲਾਮ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1837
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1914
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼

**ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼** (1830 - 1907)() ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ/ਹਿੰਦਕੋ ਕਵੀ ਸੀ। ਮੀਆਂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਂਗਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਕਾਦਰੀਆ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਪਰੀ-ਕਥਾ *ਸੈਫ਼-ਉਲ-ਮਲੂਕ* ਕਰਕੇ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
**ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼** ਦਾ ਜਨਮ ਖੜੀ ਸ਼ਰੀਫ਼, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਮੌਤ
1324 ਹਿਜਰੀ (1907 ਈਸਵੀ) ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਖੜੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੱਕੜਦਾਦਾ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਮੁਰਸ਼ਦ ਹਜ਼ਰਤ ਪੈਰਾ ਸ਼ਾਹ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਕਲੰਦਰਾ ਦਮੜੀ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਦਰਬਾਰ ਖੜੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਲੰਘਾਇਆ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਸੱਧਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਹੀ ਇੱਕ ਕਬਰ ਇੱਥੇ ਖੁਦਵਾ ਰੱਖੀ ਸੀ।

## ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ

ਨੀਚਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ਨਾਈ ਕੋਲੋਂ, ਫੌਜ਼ ਕਿਸੇ ਨਾ ਪਾਇਆ।
ਕਿੱਕਰ ’ਤੇ ਅੰਗੂਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਹਰ ਗੁੱਛਾ ਜ਼ਖ਼ਮਾਇਆ।
ਬੁਰੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸੰਗਤ ਯਾਰੋ ਜਿਉਂ ਭੱਠੀ ਲੋਹਾਰਾਂ।
ਭਾਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਕੁੰਜ-ਕੁੰਜ ਬਹੀਏ ਚਿਣਗਾਂ ਪੈਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ।
 ----
ਆਮਾਂ ਬੇਇਖ਼ਲਾਸਾਂ ਅੰਦਰ ਖ਼ਾਸਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ
ਮਿੱਠੀ ਖੀਰ ਪਕਾ ਮੁਹੰਮਦ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਧਰਨੀ
 ----
ਕੌਣ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਸੀ ਢੂੰਡੇ ਕੌਣ ਕਬਰ ਨੂੰ
ਕਿਸ ਨੂੰ ਦਰਦ ਅਸਾਡਾ ਹੋਸੀ ਰੋਗ ਨਾ ਰੰਡੇ ਵਰ ਨੂੰ

ਰੂਹ ਦਰੂਦ ਘਿਣ ਸਭ ਜਾਸਨ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ
ਤੇਰਾ ਰੂਹ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਸ਼ਾ ਤਕਸੀ ਕਿਹੜੇ ਦਰ ਨੂੰ

[[]][[]]

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸੈਫ਼-ਉਲ-ਮਲੂਕ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਜੀਵਨ ਵਿਕਾਸ

**ਜੀਵਨ ਵਿਕਾਸ**, ਜੈਵਿਕ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆੳਣ ਵਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਬਦਲਾਅ ਹੈ। ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰਕਰਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਡੀਏਨਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਜਿਹੇ ਕਣਾਂ ਸਮੇਤ ਜੈਵਿਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਲਗਭਗ 38 ਖਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਇੱਕ ਸਾਰਵਭੌਮਿਕ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਉਤੱਰਿਆ ਹੈ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਕਰਣ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਚਲਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਜੈਵ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਅਤੇ ਰੂਪਾਤਮਕ ਲੱਛਣ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋ ਜਾਂ ਸਾਂਝੇ ਡੀਏਨਏ ਲੱੜ੍ਹੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਜਾਤਿਯ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਲੱੜ੍ਹੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਤੀਆ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮ ਪੂਰਵਜ ਜਿਆਦਾ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਭਿੰਨਿਤਾਵਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਾਰੂਪ, ਪ੍ਰਜਾਤੀਕਰਣ ਅਤੇ ਵਿਲੁਪਤੀ ਦੋਨਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਚੇ ਗਏ ਹਨ।
ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ

ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਸ 55,000ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6 ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੂਰ ਹੈ।]]

ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਇੱਕ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਰਾਹੀਂ ਗਠਿਤ ਤਾਰੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਧੂਲ ਅਤੇ, ਕਾਲੇ ਪਦਾਰਥ (dark matter), ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਯੁਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ Galaxias ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। Galaxias ਦਾ ਸਿਧਾ ਸਿਧਾ ਮਤਲਬ ਦੂਧਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ, ਮਿਲਕੀ ਵੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਚ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ ਕੁੱਝ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਬੌਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੇ ਕੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਕਰੋੜ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਿੱਗਜ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੀਆਂ ਰਿਹੰਦੀਆ ਹਨ।

ਬ੍ਰਮਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸੌ ਅਰਬ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਅਸਤੀਤਵ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੋ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਖਗੋਲੀ ਧੂਲ ਨੂੰ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ| ਹਰ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਅਰਬਾਂ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ ਹੈ। ਗੁਰੁਤਵਾਕਰਸ਼ਕ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਤਾਰਾ ਗੁੱਛ (clustre) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗਲੈਕਸੀ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਹਨ, ਸਰੀਆਂ ਗਲੈਕਸੀ ਇੱਕ ਲੱਖ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਦੂਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਗਲੈਕਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ’ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਹੀ ਤਾਰੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਡੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਹੀ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਤਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਤਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਦੋ ਕੁਇੰਟਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੂਪਰ ਨਾਮਕ ਤਾਰੇ ਦਾ ਗੇਂਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਭਾਰ 100 ਟਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਾਰੇ ਦਾ ਆਕਾਰ 6794 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਗਲੈਕਸੀ ਐਡਰੋ ਸੀਡਾ ਨੇਥੂਲਾ ਧਰਤੀ ਵੱਲ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ 20 ਕਰੋੜ ਦੇ ਲਗਪਗ ਤਾਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਉਪ-ਗ੍ਰਹਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 30 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਰ੍ਹੇ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪੁਲਾੜ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਉਪ-ਗ੍ਰਹਿ ਟਾਈਟਨ ਉੱਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੋਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਦਿਸਣ ਕਾਰਨ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਵਸਤੂ, ਉਲਕਾਪਾਤ, ਰਾਕਟ ਆਦਿ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੀ ਜਦੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਕਰਾਲ ਖੂਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੜੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ
ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਤਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਗੋਲਾਕਾਰ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਜਿਨੂੰ ਨਾਭਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਾਭਿਕ ਆਪਣੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਤਲੀਏ ਗੋਲਾਕਾਰ ਡਿਸਕ ਵਲੋਂ ਜੁਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਤਿੰਨ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਕਰਤੇਂ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕਿਉਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਦੇ ਘੂਰਣਨ ਦੇ ਵੇਗ ਅਤੇ ਉਸਮੇ ਸਥਿਤ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਬਨਣ ਕਿ ਰਫ਼ਤਾਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਉਮਰ ਅਤੇ ਦੂਰੀ
ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨੀ **ਡਾਪਲਰ ਪ੍ਰਭਾਵ** ਅਤੇ ਰੈੱਡ ਸ਼ਿਫਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਰੈੱਡ ਸ਼ਿਫਟ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਰੈੱਡ ਸ਼ਿਫਟ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਓਨੀ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਸਾਡੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਓਨਾ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਕਾਲ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾਵਾਂ ਕਰੀਬ 13.75 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰੇ **ਬਿੱਗ ਬੈਂਗ** ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਅੰਗ ਵਿਗਿਆਨ

, *Anathomia*, 1541]]
**ਸਰੀਰ-ਰਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ** (ਏਨਾਟੋਮੀ, Anatomy) ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ-ਵਿਓਂਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਰਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਭਰੂਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਸਰੀਰ ਰਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਭਰੂਣ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਨੇੜਿਉਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਰਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।ਮਾਨਵੀ ਸਰੀਰ-ਰਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ ਚਕਿਤਸਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰੀਰ-ਰਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੈਡੀਸਿਨ

**ਔਸ਼ਧੀ ਵਿਗਿਆਨ**, ਰੋਗ ਦੀ ਪੜਤਾਲ, ਉਪਚਾਰ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਜਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਦੇ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਨਨ

**ਪ੍ਰਜਨਨ** (ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਵ) ੳਹ ਜੈਵਿਕ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜੀਵਾਂਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਾਰੇ ਗਿਆਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਜੀਵ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਗਿਆਤ ਤਰੀਕਿਆ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹ ਯੋਨ ਅਤੇ ਅਲੈਂਗਿਕ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਲੈਂਗਿਕ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਜੀਵ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਜਨਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਦਾ ਦੋ ਸੰਤਾਨ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਨ ਅਲੈਂਗਿਕ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। ਅਲੈਂਗਿਕ ਪ੍ਰਜਨਨ ਇੱਕ-ਕੋਸ਼ਿਕੀ ਜੀਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੱਗਪਗ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਅਲੈਂਗਿਕ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ Mycocepurus smithii ਕੀੜੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਲੈਂਗਿਕ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਜਨਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਣਨ
ਹੀਰਾ

**ਹੀਰਾ** ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧਤਮ ਰੂਪ ਹੈ। ਹੀਰੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂ ਚਾਰ ਹੋਰ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਕੀ ਬੰਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਆਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਚਾਰੇ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਕੀ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੀ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੀਰਾ ਤਾਪ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕੁਚਾਲਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੀਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਕੀ ਬੰਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੀਰਾ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਪਦਾ‍ਰਥ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਈ ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਤਰਾਸਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰੇ ਕੇਵਲ ਸਫੇਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ੇਡ ਨੀਲਾ, ਲਾਲ, ਸੰਤਰੀ, ਪੀਲਾ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਕਾਲ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰਾ ਹੀਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੋਖਾ ਹੈ। ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਓਵਨ ਵਿੱਚ ੭੬੩ ਡਿਗਰੀ ਸੇਲਸੀਅਸ ਉੱਤੇ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਲਕੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਇ-ਆਕਸਾਈਡ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਰਾਖ ਨਹੀਂ ਬਚਦੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸਿਹਤ

**ਸਿਹਤ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋਣ।

ਸੰਸਾਰ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਸੰਨ 1948 ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕੀਤੀ:

: "ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਹੋਣਾ (ਸਮੱਸਿਆ-ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ)।''

## ਹਵਾਲੇ