open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪਾਵਰ ਫ਼ੈਕਟਰ

ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਏ.ਸੀ. ਬਿਜਲਈ ਪਾਵਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ **ਪਾਵਰ ਫ਼ੈਕਟਰ** ਨੂੰ ਲੋਡ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਸਲ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪਾਵਰ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਇਕਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਾਪ −1 ਤੋਂ 1 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਾਵਰ ਫ਼ੈਕਟਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵੋਲਟੇਜ ਅਤੇ ਕਰੰਟ ਦੀਆਂ ਵੇਵਫਾਰਮਾਂ ਇੱਕ ਫੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੋਵਾਂ ਵੇਵਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਗੁਣਾਂਕ (V × I) ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲਈ ਪਾਵਰ
ਕਵਿਤਾ ਚੌਧਰੀ

thumb|240x240px|Kavita Chaudhry (2011)
**ਕਵਿਤਾ ਚੌਧਰੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਲੜੀ ਉਦਯ ਵਿੱਚ ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਲਿਆਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਕੰਚਨ ਚੌਧਰੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹਨ।

 ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਦੋ ਹੋਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ ਹਨ - ਯੂਅਰ ਆਨਰ and *ਆਈ.ਪੀ.ਐੱਸ. ਡਾਇਰੀ।*

ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਚ.ਯੂ.ਐਲ ਦੇ ਸਰਫ ਡੀਟੇਰਜੈਂਟ ਵਪਾਰਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਿਹਰੇ ਸਨ, ਜਿਨਾ ਨੇ 1980 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰ ਲਲਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Udaan (Doordarshan) title song on YouTube
* Udaan first episode on YouTube
* Lallita ji in Surf ad on YouTube
* Kavita anchors an episode of IPS Diaries

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਾਲਚੀ ਕੁੱਤਾ

thumb|The dog swimming in the 1564 edition of Hieronymus Osius
**ਕੁੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੇ ਪ੍ਰਛਾਵਾਂ** (ਜਾਂ ਲਾਲਚੀ ਕੁੱਤਾ) ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ  ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ  ਜਿਸਦਾ ਪੇਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 133 ਹੈ। 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਪੂ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਡੈਮੋਕਰੇਟੁਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਿੰਨੀ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਹੋਰ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ਭਰੀ ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ 'ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ' ਹੋਣਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਕਥਾ 
ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ, ਇਕ ਕੁੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਹੱਡੀ, ਜਾਂ ਮਾਸ ਜਾਂ ਪਨੀਰ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਦਾ ਪੁਲ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੁੱਤਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲੋਂ  ਬਿਹਤਰ ਕੋਈ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਉਹ "ਦੂਜੇ" ਤੇ ਭੌਂਕਣ ਲਈ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚਲਾ ਟੁਕੜਾ ਡੇਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਧਕਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਲਗਪਗ 1200 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਈ ਆਬੇਰਡੀਨ ਬੈਸਟਾਈਰੀ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਜੇ ਕੋਈ ਕੁੱਤਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ  ਮੀਟ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਜਾਂ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ  ਮੀਟ ਦਾ ਦੂਜਾ ਟੁਕੜਾ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵੀ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ'।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ

**ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ** ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਗਾਰੋ ਭਾਸ਼ਾ

**ਗਾਰੋ**, ਜਾਂ ਏਚਿਕ (ਗਾਰੋ ਦਾ ਨਾਂ), ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਸਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ 8,89,000 ਗਾਰੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; 1,30,000 ਹੋਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਸਥਿਤੀ 
ਮੇਘਾਲਿਆ ਸਟੇਟ ਭਾਸ਼ਾ ਐਕਟ 2005 ਅਧੀਨ ਗਾਰੋ ਨੂੰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਪੰਜ ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। (ਮੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਹੈ)

ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ, ਗਾਰੋ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਕੋ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ, ਗਾਰੋ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਡਰਨ ਇੰਡੀਅਨ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ (ਐੱਮ.ਆਈ..ਐਲ.), ਕਾਲਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਐਮ.ਆਈ.ਏ. ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਾਰੋ ਦੀ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ (ਜੀਐਸਐਲ) ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ. (ਆਨਰਜ਼) ਵੀ ਗਾਰੋ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

1996 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਟਰਾ ਕੈਂਪਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਗਾਰੋ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗਾਰੋ ਪ੍ਰਿੰਟਿਡ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ, ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਾਲੇ, ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ, ਵਿਦਵਤਾ ਭਰਪੂਰ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
*Burling, Robbins. 2003. *The Language of the Modhupur Mandi*, Volume 1. Ann Arbor, MI: Michigan Publishing, University of Michigan Library 
*Ager, Simon. "Garo". Omniglot, 1998–2015
*SIL।nternational. "Garo". Ethnologue, 2014
* Burling, Robbins and Joseph, U.V. 2006. *A Comparative Phonology of Boro Garo Languages*. Mysore: Central।nstitute of।ndian Languages.
* Breugel, Seino van. 2009. *Atong-English Dictionary*. Tura: Tura Book Room.
* Breugel, Seino van. 2014. *A grammar of Atong*. Leiden, Boston: Brill.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਵਾਰ ਭਾਸ਼ਾ

**ਵਾਰ ਭਾਸ਼ਾ**, **ਵਾਰੈ**, **ਵਾਰ-ਜੈਨਟੀਆ** ਜਾਂ **ਆਮਵੀ** ਇੱਕ ਆੱਸਟ੍ਰੇਸੀਅਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰੀਬ 16,000 ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 26,000 ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਦਾਤਾਰ ਕੌਰ

**ਰਾਣੀ ਦਾਤਾਰ ਕੌਰ** (ਮੌਤ 20 ਜੂਨ 1838), ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਿਰਵਾਲ ਦੇ ਨਕਈ ਮਿਸਲ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸ਼ਾਸਕ **ਸਰਦਾਰ ਰਣ ਸਿੰਘ ਨਕਈ** ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਰਾਜ ਕੌਰ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਰਾਜ ਕੌਰ ਤੋਂ ਬਦਲਕੇ ਦਾਤਾਰ ਕੌਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਿਆ ਇਹ ਨਾਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸੀ।ਉਸਨੇ 1798 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜਿਸਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਈ ਨਕਈਅਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1802 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ 1818 ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਾਨ (30°11'N 71°29'E) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨਾਲ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 20 ਜੂਨ 1838 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਦਾ ਪੋਤਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ (1839–40) ਸੀ। 

## ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਪਿਛੋਕੜ 
**ਬੀਬੀ ਰਾਜ ਕੌਰ** ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ।ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ; ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਖਜ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਰਣ ਸਿੰਘ ਨਕਈ, ਨਕਈ ਮਿਸਲ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸ਼ਾਸਕ, ਨੇ ਕਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਸਯਾਦਵਾਲਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਵਿਰੁਧ ਲੜਾਈ ਲਈ। 1781 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸੱਯਦਵਾਲਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।ਸਰਦਾਰ ਰਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਸਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾ ਲਿਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਸੂਰ, ਸ਼ਾਰਕਪੁਰ, ਗੁਗੇਰਾ ਪਰਗਨਾ ਅਤੇ ਕੋਟ ਕੁਮਲੀਯਾਹ ਦੇ ਖਰਾਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮਿਸਲ
* ਨਕਈ ਮਿਸਲ
* ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ
* ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ

## ਹਵਾਲੇ 
* Suri, Sohan Lal, Umddt ut-Twarikh. Lahore, 1885-89.
* Ganda Singh, ed., Maharaja Ranjit Singh (First Death Centenary Memorial Volume).

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਫੋਮ ਭਾਸ਼ਾ

**ਫੋਮ** ਇੱਕ ਚੀਨ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਫੋਮ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੋਮ ਲੋਂਗਲੇਂਗ ਸਬਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ 36 ਪਿੰਡਾਂ, ਟੂਏਨਸੰਗ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਨਾਗਾਲੈਂਡ (ਐਥਨੋਲੋਗੂ) ਵਿੱਚ ਫੋਮ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਐਥਨਲੋਗਯ ਯੋਂਗਯਸ਼ਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਨੀਯਕ ਵਰਗੀ ਹੈ। 

## ਨਾਮ 
ਫੋਮ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਸਿਸਿੰਗੀਆ, ਚਿੰਗਮੈਂਗ, ਫੋਮ, ਫੋਨ, ਤਮਲੂ, ਅਤੇ ਤਾਮਲੂ ਨਾਗਾ (ਐਥਨਲੋਗੂ)। 

## ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
ਫੋਮ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਟੋ-ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Phom Phonology
* Linguistic Ecology of Phom Language

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਯੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ

**ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ** ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਥਿਤਿਜ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜਨਿਅਰਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਹਲਾਕੂ ਖ਼ਾਨ

**ਹਲਾਕੂ ਖ਼ਾਨ**, ਜਾਂ **ਹਲੇਕੂ** ਜਾਂ **ਹਲੇਗੂ ** (; Chagatay: ہلاکو

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲ ਇਤਿਹਾਸ
 , *Hulâgu xân*;  [ɕu&#x302;.lje&#x302;.u&#x302;;  8 ਫ਼ਰਵਰੀ 1265), ਐਲਖ਼ਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਬਾਨੀ ਤੇ ਮੰਗੋਲ ਹੁਕਮਰਾਨ ਚੰਗੇਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ। ਚੰਗੇਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੁੱਲੋਈ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਂ ਇਕ ਮੰਗੂ ਖ਼ਾਨ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਰਾਕੁਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪੂਰੀ ਮੰਗੋਲ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਖ਼ਾਨ ਇ-ਆਜ਼ਮ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਬਲਾ ਖ਼ਾਨ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਚੀਨ ਚ ਮੰਗੋਲ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ। ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਹਲਾਕੂ ਖ਼ਾਨ ਸੀ।

ਹਲਾਕੂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ,  ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਈਲਖਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਹਲਾਕੂ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਧੀਨ, ਬਗਦਾਦ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ (1258) ਨੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦਮਿਸਕ ਨੂੰ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਾਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਮਸਲੁਕ ਸੁਲਤਾਨੇਤ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪਰਵਾਰਿਕ ਸੰਬੰਧ
ਹਲਾਕੁ ਖ਼ਾਨ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਚੰਗੇਜ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ  ਪੁੱਤਰ ਤੋਲੋਈ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਹਲਾਕੁ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੋਰਗੋਗਤਾਨੀ ਬੇਕੀ (ਤੋਲੋਈ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰਿਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਾਬੂ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਹਲਾਕੁ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਮਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਹਲਾਕੁ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੋਕੁਜ ਖਾਤੂਨ ਇੱਕ ਨੇਸਟੋਰਿਆਈ ਈਸਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹਲਾਕੁ ਦੇ ਇਲਖਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੋਕੁਜ ਖਾਤੂਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ  ਦੇ ਹਲਾਕੁ ਵੀ ਈਸਾਈ ਬਣ ਜਾਵੇ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਮਰਦੇ ਦਮ ਤੱਕ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੀ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲਾਲ ਕੁੰਵਰ

**ਇਮਿਤਾਜ਼ ਮਹਲ** (; ਮਤਲਬ "ਮਹਿਲ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ") ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਨਾਂ **ਲਾਲ ਕੰਵਰ** () ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਦਾਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਮਰਾਟ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਉਸਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਬਰਬਾਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਜਹਾਂਦਾਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਰਖੇਲ ਸੀ  ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਾਲ ਕੁੰਵਰ ਦੁਆਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੂਲ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ, ਇਕ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ, ਇਕ ਨਾਚੀ ਜਾਂ ਕੰਚਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਅਦਾਲਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਾਂ ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਜਹਾਂਦਾਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਖਾਸੂਸੀਅਤ ਖ਼ਾਨ, ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੀਆਂ ਤਾਨਸੇਨ, ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਦਾ ਕੁਲੰਗੀ ਸੀ।

## ਜਹਾਂਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਤ 
ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੁਖਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਲਾਲ ਕੁੰਵਰ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਤਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਰਕਾਰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਮਿਲ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸਾਂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਸਾਂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ**, ਸਾਂਸੀਬੋਲੀ, ਜਾਂ ਭਿੱਖੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਖਤਰਨਾਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਭ੍ਰਾਂਤਿਕ ਸਾਂਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

ਐਥਨੋਲੌਗ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ (ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ। ਕੁਝ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਗਲੌਟੋਲੋਗ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ, ਸਾਂਸੀ ਬੋਲੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖੇਤਰੀ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਇਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਾਰਵੜੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਉਧਾਰ ਲਏ ਹਨ। 

ਸਾਂਸੀਬੋਲੀ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਅਸਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਸਥਾਪਨ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਂਸੀ ਆਪਣੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਮਰਾਵੜੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦੇਣਗੇ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
*ਖੜੀ ਬੋਲੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਭਗਤਾ ਭਾਈ ਕਾ

**ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਭਗਤਾ ਭਾਈ ਕਾ** ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾ ਕਿ ਮਲਵੇ 'ਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਹੋ ਸਕੇ।
## ਸੁਵਿਧਾਵਾ
ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਂਗੁਏਜ਼ ਲੈਬ, ਈ.ਟੀ. ਲੈਬ, ਮੈਥਡ ਲੈਬ, ਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਲੈਬ, ਸਾਇੰਸ ਲੈਬ, ਬੀ.ਬੀ. ਰਾਈਟਿੰਗ, ਮਲਟੀ ਪਰਪਜ਼ ਸੈਮੀਨਾਰ ਹਾਲ, ਗਾਈਡੈਂਸ ਤੇ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਸੈੱਲ, ਸਪੋਰਟਸ ਰੂਮ, ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ, ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ ਰੂਮ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਐਨ.ਐਸ.ਐਸ. ਯੂਨਿਟ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਲਈ ਖੋ-ਖੋ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਰਾਊਂਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਬਿਜਲਈ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕਤਾ

ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ **ਬਿਜਲਈ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕਤਾ** ਜਾਂ **ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਰਜ਼ਿਸਟੀਵਿਟੀ** (Electrical resistivity; या resistivity, specific electrical resistance, or volume resistivity) ਤੋਂ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਬਿਜਲਈ ਧਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕਤਾ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਐਸ.ਆਈ. ਇਕਾਈ ਓਹਮ-ਮੀਟਰ [Ω m] ਹੈ।

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਬਿਜਲਈ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕਤਾ *ρ* (ਯੂਨਾਨੀ: ਰ੍ਹੋ) ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ-

:\rho={E \over J} \,\!

ਜਿੱਥੇ

:*ρ* ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕਤਾ ਹੈ।(Ω-m ਵਿੱਚ)
:*E* ਬਿਜਲਈ ਖੇਤਰ, V/m ਵਿੱਚ
:*J* ਬਿਜਲਈ ਖੇਤਰ ਘਣਤਾ, A/m² ਵਿੱਚ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਸ਼ੁਭੀ ਅਹੂਜਾ

**ਸ਼ੁਭੀ ਅਹੂਜਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ 2011 ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਅਸ਼ਿਕੀ.ਅ.ਓ. ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਅਹੂਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
13 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਆਹੂਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਸਿਤਾਰਾ ਅਨਿਰੁਧ ਡੇਵ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *Aashiqui.in* (2011)

### ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
* *Suryaputra Karn* (2015)
* *Badii Devrani* (2015)
* *Yam Hain Hum* (2015-2016)
* *Y.A.R.O Ka Tashan* (2017)
* * Diwane Anjane* (2017)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਝੀ ਪਿੰਡ

**ਮਾਝੀ** ਪਿੰਡ ਨਾਭਾ-ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ-ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਿੰਡ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੋਈ 7-8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਢੀ ਪਿੰਡ ਬੀਬੜ, ਨਕਟੇ, ਤੁਰੀ, ਫੁੰਮਣਵਾਲ, ਗੁਣੀਕੇ, ਘਨੁੜਕੀ, ਆਲੋਅਰਖ ਅਤੇ ਬਖਤੜੀ ਹਨ।
## ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਨਿਹਚਲ ਦਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਗੁਲਾਬ ਦਾਸ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਥਾਨ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਜੋਗੀ ਰਾਜ ਜਾ ਬਾਬਾ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ, ਸ਼ਿਵ ਦੀਵਾਲਾ, ਬਾਬਾ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਗੇਟ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦਸਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।

## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਤੇ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਸਿਵਲ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਪਸ਼ੂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਦੋ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ, ਡਾਕਘਰ, ਮਾਲਵਾ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕ, ਤਿੰਨ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ, ਖੇਤੀ ਸੇਵਾ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਜਲਘਰ, ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ, ਪੱਕੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਨਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੋਰਾ ਭਾਸ਼ਾ

**ਸੋਰਾ ਭਾਸ਼ਾ** () ਆਸਟ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਇਹ *ਮੁੰਡਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ* ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਸੋਰਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਇਸ ਤੇ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਓੜੀਆ ਅਤੇ ਦ੍ਰਵਿੜ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇਲਗੂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਸੋਰਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ਮੇਰ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੋਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਸਮੀ ਸਾਹਿਤ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪਾਸਵਾਨਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਸੋਰਾ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
## ਲਿਖਣ ਦਾ ਢੰਗ 
ਸੋਰਾ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸੋਰਾ ਸੋਮਪੈਂਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਲਿਖਤੀ ਢੰਗ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸੋਰਾ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1936 ਵਿੱਚ ਮਾਂਗੇਈ ਗੋਮਾਂਗੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸੋਰਾ ਨੂੰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਓੜੀਆ ਅੱਖਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੋ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਢੰਗ ਹੈ, ਉਹ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹੀ ਢੰਗ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Austroasiatic Languages: Munda and Mon–Khmer 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਡਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਤਾਰਿਕਾ ਬਾਨੋ

**ਤਾਰਿਕਾ ਬਾਨੋ** ਪਹਿਲੀ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਦ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਗ੍ਰੇਸ ਬਾਨੋ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
2013 ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਕਾ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜਨਾ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਥੂਟਕੁੜੀ ਜਿਲੇ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਚੇਨਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਗਰੇਸ ਬਾਨੋ ਨੇ ਗੋਦ ਲੈ ਲਿਆ। ਗਰੇਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਵੀਂ ਲਿੰਗਕ ਪਛਾਣ, ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਬਦਲ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਤਾਰਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਉਂ ਜੀਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਰਿਪੋਰਟ ਆਫ਼ ਏ ਟੂਰ ਇਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਇਨ 1878-79

**ਰਿਪੋਰਟ ਆਫ਼ ਏ ਟੂਰ ਇਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਇਨ 1878-79**,(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ**Report of a Tour in the Punjab in 1878-79**), ਸਰ ਅਲੈਗਜੈਡਰ ਕਨਿੰਘਮ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ,ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਖੋਜ ਸਮੱਗਰੀ
ਮਿੰਟੂ ਗੁਰੂਸਰੀਆ

**ਮਿੰਟੂ ਗੁਰੂਸਰੀਆ** (ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 1979) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਵੈਜੀਵਨੀ **ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ** ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਕਾਰਨ ਚਰਚਾ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਿੰਟੂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਲੋਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੁਰੂਸਰ ਯੋਧਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨਾਮ ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੰਟੂ ਗੁਰੂਸਰੀਆ ਉਸਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੈ। 
ਉਹ 7 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਧੰਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਨਸ਼ੇੜੀ ਸੀ। ਮਿੰਟੂ ਆਪ ਵੀ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਸ਼ੇਖੋਰੀ, ਚੋਰੀ ਚਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਲ ਵੀ ਗਿਆ। ਮਿੰਟੂ ਉਦੋਂ 16 ਕੂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਡਰੱਗ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਉਹ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਰਾਦਾ ਕਤਲ ਅਤੇ ਡਕੈਤੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਦਖ਼ਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਨਵੀਂ ਨਰੋਈ ਲੀਹ ਤੇ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿੰਟੂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਚੈਨਲਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿੰਟੂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਫਿਲਮ "ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ" ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਹੈ ਜਦਕਿ ਮਿੰਟੂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਸੂਲਾਂ" ਉਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ "ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ" ਹੈ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
## ਲਿਖਤਾਂ
* ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ (ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ)
* ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਸ਼ਕ (ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 
* ਸੂਲਾਂ (ਸਵੈ ਬਿਰਤਾਂਤ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਵਿੰਤੀ ਇਦਨਾਨੀ

**ਵਿੰਤੀ ਇਦਨਾਨੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੜੇ ਅੱਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈ, *ਦਿਲ ਦੋਸਤੀ ਡਾਂਸ*, ਅਤੇ*ਏਕ ਥਾ ਚੰਦਰ ਏਕ ਥੀ ਸੁਧਾ। *ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ *ਜਾਨੇ ਕਿਆ ਹੋਗਾ ਰਾਮਾ ਰੇ* ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਯੁਵਾ*

## ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
* ਸੋਨੀ ਟੀ.ਵੀ. ਬਰੇਡ ਅਚੀ ਲਾਗੇਤੇ ਹੈਨ ਮਰਾ ਰਾਮ ਰਾਮ ਕਪੂਰ
* ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਏਕ ਹਜ਼ਰਰੋਨ ਮੇਨ ਬੇਹਨਾ ਹੈਈ ਵਿਸਾਖਾ ਅਤੇ ਬੋਲੇ ​​ਚੂਦੀਅਨ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
* ਚੈਨਲ ਵੀ ਦੇ ਵਿਹਾਰਾ ਦੇ ਦਿਲ ਦੋਸਤੀ ਡਾਂਸ
* ਲਾਈਫ ਓਕ 'ਏਕ ਥਾ ਚੰਦਰ ਏਕ ਥੀ ਸੁਧਾ ਅਤੇ ਜਨੇ ਕੀ ਹੂਗਾ ਰਾਮ ਰ ਨ ਨੰਦੀਨੀ / ਨੰਦੂ। 
* ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦਾ - ਹਰਜੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਜੇਂਜ (ਅਪਰਸ਼ਨ 103) ਡੌਲੀ ਵਜੋਂ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੋਸਲਾ ਦੇਵੀ

**ਕੋਸਲਾ ਦੇਵੀ** ਮਾਗਧਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੀ ਜੋ ਬਿੰਬੀਸਾਰ (558–491 ਬੀਸੀ) ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕੋਸਲਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸਾਣਜੀਤ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਕੋਸਲਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਸਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸਾਣਜੀਤ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੋਸਲਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜਾ ਬਿੰਬੀਸਾਰਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਬਣ ਗਈ। ਬੌਧ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦਾ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ, ਚੇਲੇਨਾ, ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੱਸਿਆ। ਉਸਦੀ ਭਾਣਜੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵਜ਼ੀਰਾ, ਪਸੇਨਾਦੀ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਰਾਭਾ ਭਾਸ਼ਾ

**ਰਾਭਾ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਦੋ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਮੈਟੂਰੀ ਅਤੇ ਰੋਂਗਦਾਨੀ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਭਿੰਨ ਹਨ। ਯੂ.ਵੀ. ਜੋਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ , ਤਿੰਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਗਡਾਨੀ ਜਾਂ ਰੋੰਡੀਆਨੀਆ, ਮੇਟੂਰੀ ਜਾਂ ਮੇਟੂਰੀਆ ਅਤੇ ਸੋਂਗਾ ਜਾਂ ਕੋਚਾ (ਪੰਨਾ ix)। ਜੋਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਬ੍ਰਹਮਾਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਵਾਲੀ ਕੋਚੀ ਬੋਲੀ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੋੰਗਡਾਣੀ ਜਾਂ ਮੇਟੂਰੀ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ"। ਜੋਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਅਸਾਮ ਦੇ ਗੋਲਪੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਰੋਂਗਦਾਨੀ ਅਤੇ ਮੈਟੂਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਨਿਊਨਤਮ ਹਨ।" ਜੋਸ ਨੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰੋਂਗਦਾਨੀ-ਮਾਇਟੂਰੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵੱਧ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" 

2007 ਵਿੱਚ, ਯੂ.ਵੀ. ਯੂਸੁਫ਼ ਨੇ ਰਾਭਾ ਦੇ ਵਿਆਕਰਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਲ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੜੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ
ਐਥਨੋਲੌਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਭਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:

*ਦਾਰਰੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਗੌਲਪਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਕਮਰਅਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮੀ ਅਸਾਮ
*ਨਾਗਾਲੈਂਡ
*ਜਲਪੈਗੁਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਅਲੀਪੁਰਦੁਆਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ
*ਤੁਫਾੰਗਨੀ ਉਪਵਿਭਾਗ, ਕੋਚ ਬਿਹਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
*ਪੂਰਬੀ ਗਾਰੋ ਪਹਾੜ ਜ਼ਿਲਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗਾਰੋ ਪਹਾੜ ਜ਼ਿਲਾ, ਮੇਘਾਲਿਆ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਰਾਭਾ ਲਿਕ
*ਰਾਭਾ ਹਾਸੰਗ ਆਟੋਨੋਮਸ ਕੌਂਸਲ
*ਰਾਭਾ ਬੈਪਟਿਸਟ ਚਰਚ ਯੂਨੀਅਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਮ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼ਗੁਨ ਅਜਮਾਨੀ

**ਗਰਿਮਾ ਅਜਮਾਨੀ**, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਗੁਨ ਅਜਮਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਹਾਰਾ ਇੱਕ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਜ਼ਾਰਾ (ਟੀ ਵੀ ਸੀਰੀਜ਼) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਰੀਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਬਨਮ ਖੇਡਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੈਰਾਮ ਰਾਜ (ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼) ਜਿਹੇ ਹਿੱਟ ਲੜੀ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੋਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਵੀਨਤਮ ਉੱਦਮ ਹੈ। ਨਾਗਿਨ 2 ਵਿੱਚ ਤਾਨਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 

## ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
## References 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚਾਨਣ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ

**ਚਾਨਣ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ** (5 ਫ਼ਰਵਰੀ 1924 -­ 29 ਜਨਵਰੀ 2006) ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਹੰਢਿਆ ਹੋਇਆ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ, ਜੋਸ਼ ਮਲਸਿਆਨੀ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ।

## ਲਿਖਤਾਂ
**ਸਾਡਾ ਲੋਕ ਵਿਰਸਾ* (2011) 
**ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੇ ਮੀਲ ਪੱਥਰ*
**ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ*
**ਗ਼ਜ਼ਲ ਤੇ ਅਰੂਜ਼* (1994) 
**ਗਜ਼ਲ ਦੀਪ* (ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਦਿੱਲੀ, 1989) 
**ਗੁਲਜਾਰ ਚਾਨਣ* (1955)
*ਮਿਠੀਆਂ ਪੀੜਾਂ (1958)
**ਗੀਤ ਮੰਜਰੀ* (ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ, 1978)
**ਗਜ਼ਲ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ* (1980)
**ਗਜ਼ਲ ਦੀ ਮਹਿਕ* (2002)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਭਾਈ ਕੀ ਪਸ਼ੌਰ

**ਭਾਈ ਕੀ ਪਸ਼ੌਰ** ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ ਵੀਹ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਵੱਸਿਆ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਆਢੀ ਪਿੰਡ ਸੰਗਤੀਵਾਲਾ, ਛਾਹੜ, ਕੌਹਰੀਆਂ, ਘੋੜੇਨਬ, ਨੰਗਲਾ ਅਤੇ ਸੇਖੂਵਾਸ ਹਨ।

ਪਸ਼ੌਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਸਨ। ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗਰੰਥ ਸ੍ਰੀ ਸੂਰਜ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਜਿਲਦ (ਪੰਨਾ 1839 ਤੋਂ 1856) ਅਨੁਸਾਰ ‘‘ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ (ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਵਿਖੇ ਪੰਜ ਸੌ ਮਣ ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਅੰਨ ਲੰਗਰ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਘਰ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।’’ (ਭਯੋ ਸਿੱਧ, ਸਤਿਗੁਰ ਕੇ ਜੋਰ) ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਸਦਕਾ ਰਿਧੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਰਗਰਾਮੀ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੇ ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼’ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਚਨਾ ‘ਅਸ਼ਟ ਗੁਰੂ ਚਮਤਕਾਰ’ ਵਿਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੈਕਾਲਿਫ ਦੀ ਰਚਨਾ ‘ਦਿ ਸਿੱਖ ਰਿਲੀਜਨ ਭਾਗ ਤੀਜਾ’ ਵਿਚ ਵੀ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਕਾਲਿਫ ਅਨੁਸਾਰ ‘‘The Guru who was naturally pleased to meet such a disinterested friend, commended and blessed him.’’ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਲਗਨ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੰਗਾ ਰਾਮ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਲਈ ‘ਭਾਈ ਗੰਗਾ ਰਾਮ’ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ‘ਭਾਈ ਕੇ’ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।

## ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
thumb|320px|ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਸਿੱਧਸਰਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਪੰਜਵੀਂ, ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਭਾਈ ਮੂਲ ਚੰਦ ਜੀ, ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਸਿੱਧਸਰ, ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਬਲਰਾਮ ਗਿਰ ਜੀ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ, ਰਵਿਦਾਸ ਮੰਦਰ, ਬਿਰੱਕਤ ਕੁਟੀ, ਵਾਲਮੀਕ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁੱਗਾਮਾੜੀ ਆਦਿ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹਨ। 

## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਡਾਕਘਰ, ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਆਦਿ ਹਨ।ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਸਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਵੈਲਫੇਅਰ ਕਲੱਬ ਹਨ।

## ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਵਿਆਕਤੀ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਪਟਿਆਲਾ ਰਾਜ-ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਖਾਸ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ 1875ਈ. ਵਿੱਚ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸਟੇਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਰੈਜੂਏਟ, ਜਸਟਿਸ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ, ਪ੍ਰੀਤਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਕਟਰ, ਮਾਹਿਰ ਸਰਜਨ ਡਾ. ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ, ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਜੁਆਇੰਟ ਸੈਕਟਰੀ (ਖੇਡਾਂ), ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰ, ਡਾ. ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ, ਪ੍ਰੋ. ਸਤਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਘਣਸ਼ਾਮ ਜੋਸ਼ੀ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ, ਬਾਬਾ ਕਰਮ ਚੰਦ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦ ਜੋਸ਼ੀ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀਸ਼ਰ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਓਲੰਪਿਕ ਵਾਸੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਗਮਤੀ

**ਭਾਗਮਤੀ** ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਕੁੱਲੀ ਕੁਤਬ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਰਾਣੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਿਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਤੁਬ ਸ਼ਾਹ ਪੁਰਾਣੇ ਕੁਤੁਬ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਲੋਕਾਂਡਾ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਂ ਭਜਨਗਰ ਜਾਂ ਭਾਗਯਾਨਗਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਭਗਸਮਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਭਾਗਮਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚੀਚਲਮ (ਯਾਕੁਤਪੁਰਾ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ) ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। 

## ਮੌਤ 
ਭਾਗਮਤੀ ਦੀ ਮੌਤ 1611 ਸੀਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਬੁੱਤ ਤੇ ਕੋਈ ਮਕਬਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ 
* Scholars opinion, Times of India
* Scholars opinion, The Hindu

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Mohammad Quli Qutb Shah, Volume 216, By Masud Hussain Khan, Publisher: Sāhitya Akademi
*The Legend of Bhagmati, Queen of Muhammad Quli Qutub Shah

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਕੋਟ ਰਾਣੀ

**ਕੋਟ ਰਾਣੀ** ਮੱਧਕਾਲੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1339 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਾਜ 
ਕੋਟਾ ਰਾਣੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਹਾਦੇਵ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ। ਰਾਮਚੰਦਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਰਿੰਚਨ, ਇੱਕ ਲੱਦਾਖੀ, ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਿੰਚਨ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਭੇਜੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮਚੰਦਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਵਿਰਾਸਤ 
ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਚਿੰਤਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੜਾਂ ਤੋਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ ਬਚਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ "ਕੁੱਟ ਕੋਲ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਹਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 
ਰਾਕੇਸ਼ ਕੌਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ *ਦ ਲਾਸਟ ਕ਼ੁਈਨ ਆਫ਼ ਕਸ਼ਮੀਰ  *ਕੋਟ* *ਰਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਰਾਜਤਰੰਗਿਣੀ
* ਸਯੱਦ ਰਾਜਵੰਸ਼
* ਸ਼ਾਹ ਮੀਰ 
* ਰਿੰਚਨ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਪਾਲੋਨੀਆ

**ਪਾਉਲੋਨੀਆ** ਪਾਉਲੋਨੀਆਸੀਆਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ  6 ਤੋਂ 17 ਸਪੀਸੀਆਂ (ਟੈਕਸਾਨੋਮਿਕ ਅਥਾਰਟੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ) ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ Scrophulariaceae ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੀਨ ਵਿਚ, ਉੱਤਰੀ ਲਾਓਸ ਅਤੇ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।  ਇਹ 12-15 ਮੀਟਰ (39-49 ਫੁੱਟ) ਕੱਦ ਵਾਲੇ ਪੱਤਝੜੀ ਰੁੱਖ ਹਨ।ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ ਵੱਡੇ, ਦਿਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ  15-40 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਤਨੇ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਫੁੱਲ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ 10-30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਪੈਨਿਕਸ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਲਕੀ ਨੁਮਾ ਜਾਮਨੀ ਕੋਰੋਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਫੌਕਸਗਲਵ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਲ ਇੱਕ ਸੁੱਕਾ ਕੈਪਸੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 
left|thumb|*Paulownia fortunei* flowers and bark
ਇਸ ਗਣ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਵਲੋਨੀਆ ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਉਲੋਨੀਆ, ਦਾ ਨਾਮ  ਅਨਾ ਪਾਓਲੋਨਾ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਰਾਣੀ (1795-1865), ਰੂਸ ਦੇ ਜ਼ਾਰ ਪਾਲ ਪਹਿਲੇ  ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਰਖ਼ਤ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਭੀਲੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਭੀਲੀ** ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਪੱਛਮੀ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਹੋਰ ਨਾਂ ਭਗੋਰੀਆ ਅਤੇ ਭੀਲਬੋਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਗਾਰਸੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੀਲੀ ਭੀਲ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।

ਨਾਹਾਲੀ (ਕਲਤੋ) ਅਤੇ ਖੰਡੇਸ਼ੀ ਭਿੱਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਭਿੱਲੀ ਸ਼ਬਦ ਡ੍ਰਵਿਡਿਅਨ ਮੂਲ ਦੇ "ਵਿਲ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਧਨੁਸ਼, ਬੌ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
* Bodhankar, Anantrao. *Bhillori (Bhilli) – English Dictionary*. Pune: Tribal Research & Training Institute, 2002.
* Jungblut, L. *A Short Bhili Grammar of Jhabua State and Adjoining Territories*. S.l: s.n, 1937.
* Thompson, Charles S. *Rudiments of the Bhili Language*. Ahmedabad [India]: United Printing Press, 1895.

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
*ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਐਕਟ 1960
*ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਜੋਬ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ

**ਜੋਬ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਓਹਨਾ ਜੋਬ ਬੋਰਡ ਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ.

ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਐਚਆਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜੋ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਕਈ ਇੰਟਰਨੈਟ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਭੇਜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆ ਨੋਕਰੀ ਦੀਆ ਸੂਚੀਆ ਭੇਜਣ ਦੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਹੀ ਜੋਬ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ ਕੇਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਜੌਬ ਵ੍ਰੇਪ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਅਪਡੇਟਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋਬ ਬੋਰਡਾ ਤੇ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ.

ਸ਼ਬਦ "ਜੋਬ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ" "ਸਪਾਈਡਰਿੰਗ", "ਸਕ੍ਰੈਪਿੰਗ", ਜਾਂ "ਮਿਰਰਿੰਗ" ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ. ਜੋਬ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਲਿੰਕਡ ਇਨ, ਮੌਨਸਟਰ, ਸਿਮ੍ਪ੍ਲੀ ਹਾਇਰੱਡ, ਇਨਕਰੁਟ ਅਤੇ ਇਨਡਿੰਡ ਜੋਬ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ ਦੀਆ ਸੇਵਾਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੌਕਰੀ ਲੱਭਣ ਦੀਆਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੈਬਸਾਈਟ ਹਨ. ਉਧਹਾਰਣ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਲਿੰਕਡ ਇਨ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਅਧੀਨ ਰੋਜਗਾਰ ਦਾਤਾ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ, ਏਕ ਏਮ ਏਲ ਫੀਡ ਜਾ ਆਰ ਏਸ ਏਸ ਫੀਡ ਤੋ ਸਾਰਿਆ ਨੋਕਰੀਆ ਲਿਨ੍ਕਿਡ ਜੋਬ ਸਲੋਟ ਤੇ ਇਸਤਿਹਾਰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਜੋਬ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜਗਾਰ ਦਾਤਾ ਦੀਆ ਨੌਕਰੀਆਂ ਬਿਨਾ ਦਸਤੀ ਪੋਸਟਿੰਗ (ਮੇਨੁਅਲ ਫਿਡਿੰਗ) ਤੋ ਲਿੰਕਡ ਇਨ ਜੌਬਜ਼ ਨੈਟਵਰਕ ਤੇ ਵਧੀਆ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਸੱਕਣ.

ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਜੋਬ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾ ਦਸਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾ ਤੋ ਜੋਬ ਬੋਰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੋਬ ਸ੍ਲਾਟ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ. ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਵਾਸਤੇ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਟੀਮ ਆਪਣਾ ਫੋਕਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਸੋਰਸਿੰਗ ਅਤੇ ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਸ਼ਿਪ ਬਿਲਡਿੰਗ ਤੇ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.

**ਜੋਬ ਵ੍ਰੇਪਿੰਗ ਜਰੂਰੀ ਹੈ**

## ਸੰਦਰਭ
ਕੁੰਡਲ

**ਕੁੰਡਲ** ਅਬੋਹਰ-ਮੁਕਤਸਰ ਵਾਇਆ ਪੰਨ੍ਹੀਵਾਲਾ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ, ਭੰਗਾਲਾਂ, ਰੱਤਾ ਟਿੱਬਾ, ਧਰਾਂਗਵਾਲਾ, ਕਰਮਪੱਟੀ ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਹਨ। ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 4,367, ਕੁੱਲ ਜ਼ਮੀਨ 4,062 ਏਕੜ ਹੈ।
## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ 1906-07 ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਿੰਨੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ, ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ, ਡਾਕਖਾਨਾ, ਟੈਲਫੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ, ਪੱਕੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਦਾ ਪਿੜ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕ, ਸਸਤੇ ਭਾਅ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਦੁਕਾਨ, ਪਸ਼ੂ ਹਸਪਤਾਲ, ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ 1975 ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
## ਸਨਮਾਨ ਯੋਗ ਇਨਸਾਨ
ਬਾਬਾ ਮਸਤਾਨ ਸਿੰਘ, ਰਣਸਿੰਘ ਸੂਰਮਾ, ਭਾਈ ਕਟਾਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਪੰਡਿਤ ਮੁਕੰਦ ਲਾਲ, ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਲੇਪਾਣੀ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ 1962 ਦੀ ਹਿੰਦ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦ ਸ਼ਹੀਦ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ 1923 ਦੇ ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਤੀ ਸਾਧਨੀ

**ਸਤੀ ਸਾਧਨੀ **ਸ਼ੁਤੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਆਖ਼ਿਰੀ ਰਾਣੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਤੀਆ ਰਾਜਾ ਧਰਮਾਧਵਾਜਪਾਲ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਧੀਰਨਾਰਾਇਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸਾਦੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਨੀਤਿਆਪਾਲ ਜਾਂ ਨਿਤਾਈ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। 

1523 ਵਿੱਚ, ਨੀਤਿਆਪਾਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਕਮਾਂ ਕਾਰਨ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਦੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਆਤਨਪਾਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਹੌਮਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀੇ ਸਾਧਨੀ ਨੇ ਸਾੜੀਆਖੋਵਾ ਗੋਹੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਸਾਦਿਆ ਦੀ ਅਹੋਮ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। ਸਾਧਾਨੀ ਨੇ 1524 ਵਿੱਚ ਸਾਦਿਆ ਨੇੜੇ ਚੰਦਰਾਗਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।

## ਸਤੀ ਸਾਧਨੀ ਦਿਵਸ 
ਅਸਮ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ, 21 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਤੀ ਰਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਤੀ ਸਾਧਨੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਮ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਸਤੀ ਸਾਧਨੀ ਅਵਾਰਡ 
ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸੁਤਿਆ ਜਾਤੀ ਉਨਾਈਆਂ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਲਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਆਲ ਅਸਮ ਸ਼ੁਤੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ (AACSU)
* ਸ਼ੁਤੀਆ ਲੋਕ

## ਹਵਾਲੇ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਹਾਕੂ ਵਾਲਾ

**ਹਾਕੂ ਵਾਲਾ** ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ- ਅਬੋਹਰ ਰੋਡ ਉਪਰ ਪਿੰਡ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਬਾਬਾ ਹਾਕੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਗਭਗ 200 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲੀ ਸਾਬੋ ਕੀ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਗੱਡੀ ਸੀ। ਹਾਕੂ ਵਾਲਾ ਇਕੋ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 2600 ਦੇ ਲਗਪਗ ਹੈ।

ਹਾਕੂ ਵਾਲਾ, ਫੱਤਾ ਕੇਰਾ ਉੱਚੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ,
ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਲਗਦਾ, ਲਗਾਉਂਦੇ ਲੋਕ ਬੇਰੀਆਂ। ਬਾਬੂ ਰਜਬ ਅਲੀ

## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ ਬਾਬਾ ਹਾਕੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਪੱਤੀ ਵਸਾਵਾ ਸਿੰਘ, ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਨ 1958-59 ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੋਂ ਮਿਡਲ, 1970 ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਅਤੇ 2001-02 ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਦੇਵ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਦੀ ਬਰਾਂਚ ਹਨ।
## ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ
ਕੈਪਟਨ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ, ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ, ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵਿਚਰੇ ਸਨ। ਡਾ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਲਖੇਸਰ, ਡਾ. ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਐਮ. ਡੀ. ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਬਾਬਾ ਜਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤੋੜੇਦਾਰ ਬੰਦੂਕ ਨਾਲ ਡਾਕਾ ਮਾਰਨ ਆਏ ਡਾਕੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤਾਮਰ-ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਘੇਵਾਲਾ

**ਬਾਘੇਵਾਲਾ** ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ-ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਦੇ 7ਵੇਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ’ਤੇ ਹਟਵਾ ਹੈ। ਗੁਆਢੀ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਚਕਬਸਵਾਲਾ, ਜੈਮਲ ਵਾਲਾ, ਮੱਲਾਂ, ਕੋਹਾਲਾ, ਮਹਾਲਮ ਆਦਿ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1500 ਦੇ ਲਗਪਗ ਹੈ।
## ਸਹੂਲਤਾਂ
ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਸੰਤ ਨਿਰਵਾਣ ਦਾਸ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ, ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਤੇ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ੱਕਰਖ਼ੋਰਾ

ਸ਼ੱਕਰਖ਼ੋਰਾ ਅਤੇ ਮੱਕੜੀਮਾਰ, ਨੈਕਟਾਰੀਨੀਡਾਏ, ਪਾਸਰਾਈਨ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਵਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ&nbsp; ਛੋਟੀਆਂ, ਪਤਲੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੀ ਚੁੰਝ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਚਾਪਨੁਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।&nbsp; ਕਈ ਬੇਹੱਦ ਚਮਕੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਭ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗੀਨ‌ਤਾਬੀ (ਝਿਲਮਿਲ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।&nbsp; ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਮੇ ਪੂਛ ਦੇ ਖੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੇਂਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤਕ ਪਸਰੀ&nbsp; ਹੋਈ ਹੈ। ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।&nbsp;

15 ਜਾਨਰਾ ਵਿੱਚ 132 ਸਪੀਸੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੱਕਰਖ਼ੋਰੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਅਤੇ ਮੱਕੜੀਆਂ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਬੋਟਾਂ ਨੂੰ ਚੋਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਫੁੱਲ ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਤੰਗ ਫੁੱਲ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਸ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਸ ਨਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਮੁਢ ਕੋਲ&nbsp; ਪੰਕਚਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਪੰਛੀ ਰਸ ਚੂਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਵੀ ਕੁਝ ਸਪੀਸੀਆਂ&nbsp; ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਖੰਭਾਂ ਸਦਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੜਾਨ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।&nbsp;

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਨੀਰਵ ਮੋਦੀ

**ਨਿਰਵ ਮੋਦੀ** ਇੱਕ ਹੀਰਾ ਕਾਰੋਬਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇਸੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਹੀਰਾ ਕੰਪਨੀ ਵੀ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਿਰਵ ਮੋਦੀ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਹੀਰਾ ਕਾਰੋਬਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਚੀ ਅਤੇ ਸੋਥਬੇਅ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਟਾਲੌਗ ਦੇ ਕਵਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ (ਪੀਐੱਨਬੀ) ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਧੋਖ਼ੇਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ 1.8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਜਾਂ 11,400 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਨਿਰਮਲ ਮੋਦੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਮਝੌਤਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਾਏ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ
ਸ਼ਬੀਨਾ ਅਦੀਬ

**ਸ਼ਬੀਨਾ ਅਦੀਬ** (ਜਨਮ 27 ਦਸੰਬਰ 1974) ਕਾਨ੍ਹਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰਾ ਹੈ। 

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸ਼ਬੀਨਾ ਅਦੀਬ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਦਸੰਬਰ 1974 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਹਮਦ ਮਾਤਾ ਰੈਬੋ ਬੇਗਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। 

## ਲਿਖਤਾਂ
**तुम मेरे पास रहो* (2007)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਐਸ.ਐਮ.ਡੀ.ਆਰ.ਐਸ.ਡੀ.ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਪਠਾਨਕੋਟ

**ਐਸ.ਐਮ.ਡੀ.ਆਰ.ਐਸ.ਡੀ.ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ** ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜਯਸ਼੍ਰੀ ਅਰੋੜਾ

**ਜਯਸ਼੍ਰੀ ਅਰੋੜਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਥਕ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰੀ ਡਾਂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਅਤ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਓਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਰੋੜਾ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1 ਜੀ 1984 ਵਿੱਚ ਹਾਮ ਲੌਗ ਨਾਲ ਟੀ.ਵੀ. ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਰੀ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। 

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
; ਫਿਲਮਾਂ

; ਟੈਲੀਵਿਜਨ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਏ ਵੈਰੀ ਸ਼ੋਰਟ ਸਟੋਰੀ

[thumb|[ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦਾਅਗਨੇਸ ਵਾਨ ਕੁਰੋਵਸਕੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ। ]]
"**ਏ ਵੈਰੀ ਸ਼ੋਰਟ ਸਟੋਰੀ**" ਅਰਨਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1924 ਦੇ ਪੈਰਸ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਨਾਇਟ, ਜਾਂ ਚੈਪਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛਪੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਇਨ ਆਵਰ ਟਾਈਮ* ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ  *ਇਨ ਆਵਰ ਟਾਈਮ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੋਨੀ ਐਂਡ ਲਿਵਰਾਈਟ ਦੁਆਰਾ 1925 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ, ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਰਸ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਲੂਜ਼" ਹੈ, ਦਾ ਪਿਆਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿਪਾਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੂਜ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਫਸਰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰ ਬੈਠੀ  ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸਿਪਾਹੀ ਉਸ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਇੱਕ ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਗੌਨੋਰੀਏ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

ਹੇਮਿੰਗਵੇ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵੇਲੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਚੱਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।  ਉਦੋਂ ਇਟਲੀ ਦੇ ਮੁਹਾਜ ਤੇ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਇਲਾਜ ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕਾਮਰੇਡ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ

ਕਾਮਰੇਡ **ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ** ਧਾਰੀਵਾਲ ( ?- 20 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਅਮਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ। 1972 ਤੋਂ 1978 ਅਤੇ 1980 ਤੋਂ 1985 ਦੋ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਹਲਕਾ ਧਾਰੀਵਾਲ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਧਾਇਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਧਾਰੀਵਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ। ਕਾਮਰੇਡ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਮਜ਼ਦੁਰ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਧਾਰੀਵਾਲ ਦੀ ਵੂਲਨ ਮਿਲ ਦੀ ਮਜਦੂਰ ਯੁਨੀਅਨ ਦੇ ਵੀ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ।

ਕਾਮਰੇਡ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਜਾਨ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਅਮਨ ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਉਘਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇਸਕਸ (ਹਿੰਦ-ਰੂਸ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸਭਾ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਕੋਆਪਰੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਫਰੈਂਡਸ਼ਿਪ (ਇਸਕਫ) ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪਧਰ ਦੇ ਆਗੂ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ

**ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ** ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਰਸੂਲਪੁਰ (ਜਗਰਾਉਂ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਪਿੰਡ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਅਠਵੀਂ ਤੋਂ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸ ਨੇ ਪੱਤੋ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ  ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅੱਧ ਵਿੱਚਕਾਰ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਿੰਡ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ 1976 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ।
## ਕਿਤਾਬਾਂ
### ਨਾਵਲ
**ਨਥਾਵੇਂ* 
**ਪਿਉਂਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ* 
**ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੋਰ ਪਰ੍ਹੇ*
**ਰੁੱਤਾਂ ਲਹੂ ਲੁਹਾਣ* 
**ਨਹੀਂ ਸੁੱਕਣੇ ਕਦੇ ਦਰਿਆ*
**ਸੋਫੀਆ*
**ਅੰਕਲ ਟੌਮ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ* (ਹੈਰੀਅਟ ਬੀਚਰ ਸਟੋਅ ਦੇ ਨਾਵਲ Uncle Tom's Cabin ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ)
**ਬੇਚੈਨ ਥੇਮਜ਼*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸੁਹਜਾਤਮਿਕ ਦੂਰੀ

**ਸੁਹਜਾਤਮਿਕ ਦੂਰੀ** ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਚੇਤੰਨ ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਲਪੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿਚਲੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪਾਠਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਮਨੋਕਲਪਿਤ ਕਥਾ-ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਰੀਬੀ ਸੁਹਜਾਤਮਿਕ ਦੂਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਗਰ ਲੇਖਕ ਫਿਰ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਰਅਸਲ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਨੇ "ਸੁਹਜਾਤਮਿਕ ਦੂਰੀ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ" ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਰਤਾਂਤ ਤਕਨੀਕਾਂ
ਸ਼ਮਤਾ ਅੰਚਨ

**ਸ਼ਮਤਾ ਅੰਚਨ** ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਗਲੌਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਪੈਂਟਾਲੂਨ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਸਾਊਥ 2012 ਪੇਸੈਂਟ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਉਹ ਪੈਂਟਾਲੂਨ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2012 ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਸ਼ਮਤਾ ਅੰਚਨ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਗੋਆਾਰੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਐਵਰੈਸਟ (ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਲ ਕਰੀਅਰ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅੰਜਲੀ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਰੋਹਨ ਗੋਂਗੋਰਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਲ ਸਲਥਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਲੀਡ ਇਹ ਸਟਾਰ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਮਤਾ ਨੇ ਆਗਾਮੀ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਦਿਲਬਿੱਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸਤਰਿਤ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਸੀਰੀਅਲ ਬਿਨ ਕੁਚਲ ਕੇੇ ਦੀ ਮਾਦਾ ਲੀਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ 6 ਵਜੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਕਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਚਾਲਕ ਪੱਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੀ. ਸ਼ਮਤਾ 2017 ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਥ ਫੀਲਡ ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
* 2014-2015 ਏਵਰੇਸਟ (ਭਾਰਤੀ ਟੀ ਵੀ ਲੜੀ) ਅੰਜਲੀ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ
* 2017 ਬਿਨ ਕੁਛ ਕਹੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਇਰਾ ਕੋਹਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Shamata Anchan Biography, Wiki, AGE, DOB, Photos, ProfileInfo
* Shamata Anchan Biography- Anjali in Indian TV Show 'Everest' 
* Shamata Anchan on Tellychakkar
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਰੁਤਿਕਾ ਦੇਸਾਈ ਖਾਨ

**ਕਰੁਤਿਕਾ ਦੇਸਾਈ ਖਾਨ** (ਨਾਈ ਦੇਸਾਈ, ਰਵਾਇਤੀ ਕ੍ਰਾਤਿਕਾ ਦੇਸਾਈ; ਜਨਮ 23 ਫਰਵਰੀ 1968), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਾ ਖੇਡਣ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਬਣ ਗਈ - ਬੂਆਇਆਦ ਉਹ ਚੰਦਰਕਾਂਤ, ਮੰਜੀ-ਇਕ ਟੋਲੀ ਸ਼ੋਅ, ਏਅਰ ਹੋਸਟਸ, ਸੁਪਰ ਹਿੱਟ ਮੁੱਕਬਾ- ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਉਣ, ਬੱਦਾਮਾ-ਇਕ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੋਅ, ਨੂਰਜਹਾਂ-ਇਤਿਹਾਸਕ, ਦੀਵਾਰ-ਹੇਮਲੇਟ ਸਟਾਰ, ਅੰਬਾਜੀ ਨੂੰ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਰਾਮ ਮਿਲਾਏ ਜੋੜੀ। ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਮੀਰ ਐਂਗਨ ਮੀਨ' ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸ਼ੋਅ ਬਣ ਗਈ। 2 ਸਾਲ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਸਤ 2017 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋਇਆ।

ਉਹ ਮਰਹੂਮ ਸ਼੍ਰੀ ਗੇਰਸ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। 

## ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ ਸੜਕ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ  ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਲਾਸਾਂ ਤੋਂ ਰਾਇ ਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 125 ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ।

ਉਸ ਨੇ ਉਤਰਾਓਨ ਦੇ ਸਿਰ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਗੰਢਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਣ ਓਪੇਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਮਿਲਖਾਯੋਜੀ ਜੋਡੀ ਅਤੇ ਉਤਰਾਨ ਆਦਿ. ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਮੇਰੇ ਐਂਗਨ ਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਦੇਸਾਈ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਜੈੰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਮਜਦ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ. ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ। 

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
; ਫਿਲਮਾਂ
* *ਇਨਸਾਫ* (1987) 
* *ਦੀ ਅਡੋਪਟਿਡ* (2001)
* ਡੱਟਕ
* *ਟਰਨ ਲੇਫਟ ਐਟ ਦੀ ਏਂਡ ਆਫ ਵਰਲਡ* (2004)
* ਦਸਤਕ

## ਟੈਲੀਵਿਜਨ 
* ਦੇਖ ਭਾਈ ਦੇਖ
* ਬੇਤਾਲ ਪੱਛਿਸੀ
* ਬੁਨਿਆਦ
* ਚੰਦਰਕਾਂਤ
* * ਜ਼ਮਾਨ ਆਸਾਸਨ*
* *ਕਿਸਮਤ (ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼)*
* *ਹੰਗਾਮਾ*
* ਸੁਪਰਹਿਟ ਮੁਕਤਬਲਾ 
* ਇੱਕ ਮਾਊਂਸਪੱਲ ਆਕਾਸ਼
* ਨੂਰਜਹਾਂ (ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼)
* *ਮਾਨਸੀ*
* *ਬਲੈਕ*
* ਕਰੋ ਸੈਲੀਆਂਅਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਹਾਰਾਣੀ ਚਿਮਨਾਬਾਈ

thumb|ਚਿਮਨਾਬਾਈ
[thumb| ਮਹਾਰਾਣੀ ਚਿਮਨਾਬਾਈ ਅਤੇ [ਵਡੋਦਰਾ ਦੀ ਇੰਦਰਾ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਹੋਈ 'ਨੌਵਾਰੀ', ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾੜੀ]]

**ਮਹਾਰਾਣੀ ਚਿਮਨਾਬਾਈ** (1872 – 23 ਅਗਸਤ 1958), ਉਸਨੂੰ **ਚਿਮਨਾਬਾਈ II **ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਉਹ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਗਾਇਕਵਦ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੜੌਦਾ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੀ।

ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਔਰਤ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ 1927 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੁਮੈਨਸ ਕਾਨਫਰੰਸ (ਏ.ਆਈ.ਡਬਲਯੂ.ਸੀ.) ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ।

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਬਤੌਰ ਸ਼੍ਰੀਮੰਤ ਗਜਰਾਬਾਈ ਦੇਵੀ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮੰਤ ਸਰਦਾਰ ਬਾਜੀਰਾਓ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਓ ਘਾਟਗੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਧੀ ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਿਤੇਂਦਰ ਨਾਰਾਇਣ, ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।

## ਕਾਰਜ 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ 
* Moore, Lucy (2004) *Maharanis: the lives and times of three generations of Indian princesses*. London: Viking 0-670-91287-5
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1872
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਅਦੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਅਦੀ ਭਾਸ਼ਾ**, ਜਿਸਨੂੰ ਅਬੋਰ (ਅਭੋਰਾਹ, ਅਬੋਰ-ਮੀਰੀ) ਅਤੇ ਲੋhਬੋ (ਲਹੋ-pa, ਲੂਓਬਾ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਤਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੀਨੋ-ਤਿਬਤੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਅਦੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਦਮ, ਮਿਨਯਾਂਗ, ਸ਼ਿਮੋਂਗ, ਮਾਈਸਿੰਗ (ਏ.ਕੇ.ਏ. ਪਲੇਨਸ ਮੀਰੀ) ਅਤੇ ਪਸੀ।

## ਸਕਾਰਲਸ਼ਿਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਅਦੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 1900 ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ, ਜੇ.ਐਚ. ਲੋਰੈਨ ਅਤੇ ਐੱਫ.ਡਬਲਯੂ. ਸੇਵਿਗੇ ਨੇ 1906 ਵਿੱਚ ਮੁੱਪਕ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਅਤਸੋਂਗ ਪਰਟਿਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਅਦੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
, ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਨਾਲ ਇੱਕ *ਅਬੋਰ-ਮੀਰੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ
ਅਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੀਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
* Lalrempuii, C. (2011). "Morphology of the Adi language of Arunachal Pradesh" (Doctoral dissertation).
* Nyori, T. (1988). Origin of the name'Abor'/'Adi'. In Proceedings of North East India History Association (Vol. 9, p.&nbsp;95). The Association.

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* A short BBC documentary composed of nineteen clips on the life, language, and culture of the Adi.http://www.bbc.co.uk/tribe/tribes/adi/
*Mark Post, A documentation of the Upper Belt variety of Minyong (Adi), Arunachal Pradesh, North East India. Endangered Languages Archive.
* Adi Audio Sample  at the Endangered Languages Project

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਮ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ

**ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ** ਪਿੰਡ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਬਲਾਜ ਮਾਜਰੀ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੈਰਗਾਹ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੁਪਰ ਸਟਾਰ ਪਿੰਡ ’ਚ ਫੇਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 
## ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਸਥਾਨ
1914 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ’ਚ ਇੱਕ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ, 22.40 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਅਤੇ 21.40 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਡੈਮ ਹੈ ਜਿਥੇ ਹਰੇਕ ਵਰ੍ਹੇ ਸੈਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਤੋਂ ਨਵੀਆਂ-ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਛੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੋਥਾ ਭਾਸ਼ਾ

**ਲੋਥਾ ਭਾਸ਼ਾ** ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ 166,000 ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੋਖਾ (ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੋਖਾ) ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੰਗਤੀ, ਮਰਾਜੂ (ਮੇਰਾਪਨੀ), ਇੰਗਲਾਨ, ਬਾਗ਼ਟੀ (ਪੱਕਤੀ) ਅਤੇ ਹੋਰ 114 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਨਾਂ
ਬਦਲਵੇਂ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਿਮਾ, ਚੋਈਮੀ, ਹਲੋਤਾ, ਕਓਂਗ, ਲੋਹਾਤਾ, ਲੋਥਾ, ਲੂਥਾ, ਮਿਕਲਾਈ, ਸਿਦੀਰ ਅਤੇ ਟੀਸਨਟੀਸੀ (ਐਥਨੋਲੋਗੂ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਉਪਭਾਸ਼ਾ
ਐਥਨਲੋਗੁ ਲੋਥਾ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ।

*ਲਾਇਵ
*ਸੋਂਟਸੂ
*ਨਦ੍ਰੇਨਗ
*ਯੋਂਗ
*ਕਯੋ
*ਕਯੋਂ
*ਕਯੂ

ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਰਜ ਅਬਰਾਹਮ ਗਰੀਅਰਸਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਨਾਗਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ: ਪੱਛਮੀ ਨਾਗਾ, ਪੂਰਬੀ ਨਾਗਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨਾਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Translation of the beginning of the Book of Genesis in Lotha.
* Sino-Tibetan Languages
* Endangered Languages Project: Lotha Naga 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ

**ਪੰਜਾਬੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ** ਨੂੰ ਪੀਫਾ (*PIFAA*) ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਗਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਰਵਾਸੀ ਮੀਡੀਆ ਇੰਕ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪੀਫਾ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ 15 ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਰਵਾਸੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸੈਣੀ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਵਾਰਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਲਈ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਧਰਮਿੰਦਰ 2012 ਦੇ PIFA ਅਵਾਰਡਜ਼ ਲਈ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਸਨ।

## ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਗਮ 
ਹੇਠ ਲਿਖੇ 2012 ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ:

## ਅਵਾਰਡ 
**ਮਸਹੂਰ ਅਵਾਰਡ**
* ਬੈਸਟ ਫਿਲਮ - ਜੂਰੀ 
* ਬੈਸਟ ਫਿਲਮ - ਪਬਲਿਕ ਚੁਆਇਸ 
* ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ 
* ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਾ - ਮਰਦ 
* ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਾ - ਔਰਤ 
* ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ - ਮਰਦ 
* ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ - ਔਰਤ 
* ਨੈਗੇਟਿਵ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
* ਕਾਮਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 
* ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ 
* ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ 
* ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ 
* ਬੇਸਟ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ - ਮਰਦ 
* ਬੈਸਟ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ - ਔਰਤ 
* ਵਧੀਆ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗਰਾਫੀ 
* ਵਧੀਆ ਸੰਪਾਦਕ 
* ਵਧੀਆ ਗੱਲਬਾਤ 
* ਵਧੀਆ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ 
* ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* http://www.pifaawards.com/index.php