open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰੋਵਮੈਨ ਪਾਵੇਲ

**ਰੋਵਮੈਨ ਪਾਵੇਲ** (ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1993) ਇੱਕ ਜਮੈਕਨ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ T20I ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ (ODI) ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ।  ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਜਮਾਇਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਜਮਾਇਕਾ ਤੱਲਵਾਹ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਪਾਵੇਲ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1993 ਨੂੰ ਕਿੰਗਸਟਨ, ਜਮਾਇਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਪਾਵੇਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਜੋਨ ਪਲੂਮਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਓਲਡ ਹਾਰਬਰ ਬੇ ਦੇ ਬੈਨਿਸਟਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਾਵੇਲ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ,ਓਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਓਲਡ ਹਾਰਬਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ,  ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੱਕਰੀ-ਚਾਰਨ ਦਾ ਚਰਵਾਹੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।  ਉਸ ਨੇ 3/20 ਵਿਕੇਟ ਲਏ ਅਤੇ ਡੈਬਿਊ 'ਤੇ 31 ਸਕੋਰ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।  ਪਾਵੇਲ ਨੇ 2015-16 ਖੇਤਰੀ ਚਾਰ ਦਿਨਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਗਯਾਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਜਮਾਇਕਾ ਲਈ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ।  2015-16 ਖੇਤਰੀ ਸੁਪਰ50 ਲਈ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਕੈਂਪਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦੋਹਰੇ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ, ਵਿੰਡਵਰਡ ਟਾਪੂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 71 ਅਤੇ ਗੁਆਨਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨਾਬਾਦ 63 ਰਨ ਬਣਾਏ। ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 5-36 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 45 ਗੇਂਦਾਂ (9 ਛੱਕਿਆਂ ਅਤੇ 6 ਚੌਕਿਆਂ ਸਮੇਤ) ਵਿੱਚ 95 ਰਨ ਬਣਾਏ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਲਿਸਟ ਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਨ-ਆਫ-ਦ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।  ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ 2017 CPL ਪਲੇਅਰ ਡਰਾਫਟ ਦੇ 6ਵੇਂ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਮਾਇਕਾ ਤਲਾਵਹ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ (CWI) ਨੇ ਉਸਨੂੰ 2018-19 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਗੇਂਦ ਦਾ ਠੇਕਾ ਦਿੱਤਾ।   ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2019–20 ਖੇਤਰੀ ਸੁਪਰ50 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਜਮਾਇਕਾ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਜਮਾਇਕਾ ਲਈ ਅੱਠ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 412 ਸਕੋਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। 

## ਟੀ-20 ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਕਰੀਅਰ 
ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਟੀਮ ਨੇ 2017 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਲਈ 30 ਲੱਖ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ। 

ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2018-19 ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਢਾਕਾ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟਸ ਟੀਮ ਲਈ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2020 ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਲਈ ਜਮਾਇਕਾ ਟਾਲਾਵਾਹਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।   ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2021 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ- ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜਾਲਮੀ ਲਈ ਖੇਡਿਆ।

ਸਾਲ 2022 ਦੇ ਫਰਬਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਸ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪਾਵੇਲ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਤਿਕੋਣੀ ਲੜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ (ODI) ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।  ਉਸਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਲਈ 26 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਕੌਮਾਂਤਰੀ  (T20I) ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ  ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ,  ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ (ICC) ਨੇ ਪਾਵੇਲ ਨੂੰ 2018 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦਸ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ  ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

ਸਾਲ 2022 ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਤੀਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਪਾਵੇਲ ਨੇ 53 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 107 ਰਨਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਟੀ-20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਤਿਰੂਪਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਤਿਰੂਪਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੱਠ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤਿਰੂਪਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਮਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਲਹਸਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ (ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਰੇਂਜ), ਸ਼੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਕੇਟ ਲਾਂਚ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ। ਸਵਰਨਮੁਖੀ ਨਦੀ ਤਿਰੂਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਕਾਲਹਸਤੀ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਲਦੀ ਹੈ।

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਹੱਬ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਟੀ ਤਿਰੂਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਆਈਆਈਐਸਈਆਰ ਤਿਰੂਪਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਿਟੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ (SEZ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* [Mandals of Tirupati district - Overpass turbo OSM interactive map](https://overpass-turbo.eu/map.html?Q=%2F*%0AShow%20Mandals%20with%20English%20labels%20for%20Andhra%20Pradesh%0A*%2F%0A%5Bout%3Ajson%5D%5Btimeout%3A25%5D%3B%0Aarea%5Bname%3D%22Andhra%20Pradesh%22%5D-%3E.b%3B%0Arel(area.b)%5Bname%3D%22Tirupati%22%5D%3B%0Amap_to_area%20-%3E%20.searchArea%3B%0A(%0A%20%20relation%5B%22admin_level%22%3D%226%22%5D(area.searchArea)%3B%0A)%3B%0A%2F%2F%20print%20results%0Aout%20body%20geom%3B%0A%0A%0A%0A%0A%0A%7B%7Bstyle%3A%20%0A%20%20node%2Cway%2Crelation%20%7B%0A%20%20%20%20text%3Aeval(%27tag(%22name%22)%27)%3B%0A%7D%0A%20%7D%7D)
* [Railways in Tirupati district - Overpass turbo OSM interactive map](https://overpass-turbo.eu/map.html?Q=%0A%5Bout%3Ajson%5D%3B%0Aarea%5Bname%3D%22Andhra%20Pradesh%22%5D-%3E.b%3B%0Arel(area.b)%5Bname%3D%22Tirupati%22%5D%3B%0Amap_to_area%20-%3E%20.searchArea%3B%0A%0A%0Arelation%5B%22admin_level%22%3D%226%22%5D(area.searchArea)-%3E.mydistrict%3B%0A(way(area.searchArea)%5B%22railway%22%3D%22rail%22%5D%5B%22usage%22%3D%22main%22%5D%3B%3E%3B)-%3E.myrail%3B%0A%0A(%0A%0A.mydistrict%3B%0A%0A.myrail%3B%0A%0A)%3B%0Aout%20body%20geom%3B%0A%0A%0A%0A%0A%0A%0A%7B%7Bstyle%3A%20%0A%09way%20%7B%20color%3A%20green%3B%20dashes%3A%205%2C8%3B%20opacity%3A%201%3B%20width%3A%205%3B%20%7D%0A%0A%20%7D%7D)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਰੂਪਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਰੂੰ ਵੇਲਨਾ

ਕਪਾਹ, ਨਰਮੇ ਦੀਆਂ ਫੁੱਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਸ ਘਰੇਲੂ ਸੰਦ ਨਾਲ ਵੜੇਵੇਂ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੂੰ ਵੇਲਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੱਪੜਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਟੇਜ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਫੁੱਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵੜੇਵੇਂ ਅੱਡ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੰਮ ਰੂੰ ਵੇਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਰੂੰ ਵੇਲਨੇ ਦੇ ਪੈਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 2 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ, 4 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਤੇ 2 ਕੁ ਇੰਚ ਮੋਟਾ ਟੋਟਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੋਟੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸੱਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੂੰ ਵੇਲਨੇ ਦੇ ਦੋ ਮੁੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ 12 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੰਨੇ ਗੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੇਠੋਂ ਚੌੜਾਈ 32 ਕੁ ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉਪਰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਪਹੁੰਚਦੇ 5 ਕੁ ਇੰਚ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੰਨਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਚੂਲਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੱਲ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੂਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਲਨੇ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਸੱਲਾਂ ਵਿਚ ਫਿਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਨਿਆਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸੱਲਾਂ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦਾ ਰੂਲਾ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਰੀਏ ਦਾ ਰੂਲਾ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਦੇ ਰੂਲੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 2 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਹੇ ਦਾ ਰੂਲਾ ਥੋੜ੍ਹਾ 14 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼ਾਹ ਗੁਲ ਰਜ਼ਾਈ

**ਸ਼ਾਹ ਗੁਲ ਰਜ਼ਾਈ** ( Dari: شاه گل رضایی) ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਅfਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੋਲਸੀ ਜਿਰਗਾ, ਇਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਧਾਨ ਮੰਡਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਘੋਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਹਜ਼ਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਪੌਲ ਬਾਲਡਵਿਨ

**ਪੌਲ ਕੇਰ ਬਾਲਡਵਿਨ** (ਜਨਮ 18 ਜੁਲਾਈ 1973) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। 

ਬਾਲਡਵਿਨ ਨੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ICC ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਅਤੇ ਐਫੀਲੀਏਟਸ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅੰਪਾਇਰਜ਼ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਬਾਲਡਵਿਨ ਨੇ 5 ਅਗਸਤ 2006 ਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਲਡਵਿਨ ਨੇ 18 ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅਤੇ 9 ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਟੀ-20 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਾਲਡਵਿਨ ਸਾਲ 2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ECB ਦੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਟੀ-20 ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਲਟੈਣ

ਛੱਤ ਦੀ ਮੋਟੀ ਤੇ ਲੰਮੀ ਲੱਕੜ ਜੋ ਛਤੀਰਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਆਡੇ ਰੁਖ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਟੈਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਟੈਣ ਚੌਰਸ, ਗੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਟੈਣ ਸਾਰੀ ਛੱਤ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਕੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਬਾਤਾਂ/ਦਲਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਘਰ ਲਟੈਣਾਂ ’ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਤੂੜੀ ਵਾਲੇ ਕੋਠੇ ਤਾਂ ਬਣਾਏ ਹੀ ਲਟੈਣਾਂ ’ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹਰ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਖ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਲਟੈਣਾਂ ਘਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਜਦ ਘਰ ਪੱਕੇ ਬਣਨ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਟੈਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੋਟੇ ਗਾਡਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਲਟੈਣਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਹੁਣ ਲੱਕੜ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਲਟੈਣ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਹੁਣ ਲਟੈਣਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮੋਟੇ ਗਾਡਰਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਫਰੀਦਾ ਮੋਮੰਦ

**ਫਰੀਦਾ ਮੋਮੰਦ** (ਜਨਮ 14 ਜਨਵਰੀ 1965) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਮੋਮੰਦ ਦਾ ਜਨਮ 1965 ਵਿੱਚ ਨੰਗਰਹਾਰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮੋਮੰਦ ਦਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਸ਼ਤੂਨ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਬੀਆ ਬਲਖੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਮੋਮੰਦ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਾਬੁਲ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਉਹ ਨਵੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਾਬੁਲ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 2009 ਦੀਆਂ ਸੂਬਾਈ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ 2010 ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ। ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮੋਮੰਦ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਬੀਬ ਰੇਅਦ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਕਾਕੋਰੀ

**ਕਾਕੋਰੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਲਖਨਊ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। ਕਾਕੋਰੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਾਦਿਰੀਆ ਕਲੰਦਰੀ ਸੂਫੀ ਤਰਤੀਬ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। 9 ਅਗਸਤ 1925 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਾਕੋਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਲੁੱਟ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਕੋਰੀ ਰੇਲ ਡਕੈਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਖਨਊ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਗੋਵਾਲੀਆ ਟੈਂਕ

**ਗੋਵਾਲੀਆ ਟੈਂਕ ਮੈਦਾਨ**, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਅਗਸਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਮੈਦਾਨ** ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ, ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਟ ਰੋਡ ਵੈਸਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 8 ਅਗਸਤ 1942 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਭਾਸ਼ਣ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਤੁਰੰਤ ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਜਨਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਇਤਿਹਾਸ
7 ਅਗਸਤ, 1942 ਨੂੰ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਆਪਣਾ ਸੈਸ਼ਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬੀਤੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਸਥਾਨ ਗੋਵਾਲੀਆ ਤਲਾਬ ਮੈਦਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਗੋਕੁਲਦਾਸ ਤੇਜਪਾਲ ਹਾਊਸ ਤੋਂ 250 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਦਸੰਬਰ 1885 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ (8 ਅਗਸਤ. 1942) "ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ" ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। "ਕਰੋ ਜਾਂ ਮਰੋ" ਦੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, "ਇਹ ਇੱਕ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਛਾਪ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਹਰ ਸਾਹ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨ ਦਿਓ। ਮੰਤਰ ਹੈ: "ਕਰੋ ਜਾਂ ਮਰੋ"। ਜਾਂ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰੋ ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਓ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਗੁਲਾਮੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜੀਵਾਂਗੇ।" ਇਸ ਸੱਦੇ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿਵਲ ਅਵੱਗਿਆ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਲਾਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1939 ਤੋਂ 1945) ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਨਾਮ ਦਾ ਮੂਲ
ਗੋਵਾਲੀਆ ਤਲਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੋ - ਵਾਲੀਆ ਮਰਾਠੀ/ਗੁਜਰਾਤੀ ਸ਼ਬਦ ਗਾਏ (ਗਊ) ਵਾਲਾ (ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ ਮਾਲਕ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਲਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਮੈਦਾਨ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਗੋਵਾਲੀਆ ਟੈਂਕ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਰਾਮ ਟਰਮੀਨਸ ਸੀ। ਟਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਨਾ (ਛੇ ਪੈਸੇ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।

## ਮੌਜੂਦਾ ਵਰਤੋਂ
ਮੈਦਾਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਲਈ ਹੈ। ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ 5 ਛੋਟੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇੱਕ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਗੀਚਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਸਕੂਲ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਦੇ ਆਖਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਟਾਵਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਗੁਲਾਬੀ ਕਮਲ ਨੂੰ ਪਕੜਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸੜਕ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਰੋਡ ਨੂੰ ਹਿਊਜ਼ ਰੋਡ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਤੇਜਪਾਲ ਰੋਡ ਅਤੇ ਲੈਬਰਨਮ ਰੋਡ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਰੋਡ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਰੋਡ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।

ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਉਪਨਗਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗ੍ਰਾਂਟ ਰੋਡ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਅਗਸਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ
ਟ੍ਰੈਵਿਸ ਫਰੈਂਡ

**ਟ੍ਰੈਵਿਸ ਜੌਨ ਫਰੈਂਡ** (ਜਨਮ 7 ਜਨਵਰੀ 1981) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਪਾਇਲਟ ਵੀ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ ਸਿਰਫ 13 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਅਤੇ 51 ਵਨਡੇ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਫਿਟਨੈਸ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਕਸਰ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਸੱਟਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਪਲੇਇੰਗ XI ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੀ। 24 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਰਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਗੁਆਉਣ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬਾ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ, ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਉਹ ਉਮੀਦਾਂ 'ਤੇ ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰ ਸਕਿਆ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੈਕ ਕੈਲਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਖ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹੈਨਰੀ ਓਲੋਂਗਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਤੰਬਰ 2000 ਵਿੱਚ ਕੁਈਨਜ਼ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ, ਹਰਾਰੇ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ  ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਵੇਕਵੇ, ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇਆਨ ਫਰੈਂਡ ਵੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ ਜੋ ਰੋਡੇਸ਼ੀਆ ਬੀ ਲਈ ਦੋ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਜੇਸਨ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ ਜੋ ਲੋਗਨ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡੇ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਚੰਕਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਲੈੱਗ ਸਪਿਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਡੈਬਿਊ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ।

ਦੋਸਤ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿਚ ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਉਪ-ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਅੰਡਰ-19 ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ 30 ਸਤੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਦੁਵੱਲੀ ਵਨਡੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਵਨਡੇ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ 2-1 ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ 29 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸੱਤ ਵਿਕਟਾਂ ਝਟਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਨੇ 21 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਲੜੀ 1-1 ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 15 ਜੂਨ 2001 ਨੂੰ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਟੈਸਟ ਲੜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 4 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਲੜੀ 1-1 ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਲਈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਵਿਕੀਫੰਕਸ਼ਨ

**ਵਿਕੀਫੰਕਸ਼ਨ** ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੋਧ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੈਟਾਲਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਜੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ-ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਕਰਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਾਲੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਵਿਕੀਲੈਮਡਾ* ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, *ਵਿਕੀਫੰਕਸ਼ਨ* ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਾਮ ਦਾ ਐਲਾਨ 22 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਮਕਰਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਕੀਫੰਕਸ਼ਨ 2012 ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਕੀਫੰਕਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਉੱਤੇ 
* ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਉੱਤੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਅਸਦ ਜ਼ੈਦੀ

**ਅਸਦ** **ਜ਼ੈਦੀ** (ਜਨਮ 31 ਅਗਸਤ 1954) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਸੰਪਾਦਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ 1980  ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਕੰਮ 
ਜ਼ੈਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰੌਲੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1974 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਆਏ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ, ਉਸਨੇ  ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜ਼ੈਦੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨਲਿਨੀ ਤਨੇਜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

### ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ 
ਜ਼ੈਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ  ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। 1981 ਵਿੱਚ, ਜ਼ੈਦੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1993 ਵਿੱਚ, ਚਮਨ ਲਾਲ ਨੇ ਜ਼ੈਦੀ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਰਚਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜ਼ੈਦੀ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਮਾਨ ਕੀ ਤਲਾਸ਼ (2008) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।

## ਚੁਣੀਦਾ ਪੁਸਤਕਾਂ 
### ਮੂਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 
* बहने और अन्या कविताएं (1980, हिंदी में)

* कविता का जीवन (1988, हिंदी में)

* समन की तलाश: कविताएं 1989-2007 (2008, हिंदी में)

* सारे शाम: असद ज़ैदी के तीन कविता संगरेह (2014, हिंदी में - ऊपर दी गई तीन पुस्तकों को आत्मसात करने वाला एक खंड)

### ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ 
* रघुवीर सहाय (विष्णु नागर और असद जैदी (सं.), 1994, हिंदी में)

* अपनी ज़बान: संप्रदायिकता विरोधी कविताओं का संगरेह (विष्णु नागर और असद जैदी (सं.), 1994, हिंदी में)

* आज का पाठ: सामकालें हिंदी कहानी का एक चायन (असद जैदी और विष्णु नागर (सं.), 1994, हिंदी में)

* ये ऐसा समय है: सामलें हिंदी कविता का एक चयन (असद जैदी और विष्णु नागर (सं.), 1994, हिंदी में)
* दस बरस: हिंदी कविता अयोध्या के बाद (असद जैदी (संस्करण), 2003, हिंदी में)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ (ਲੋਕ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਨਰਗਿਸ ਨੇਹਾਨ

**ਨਰਗਿਸ ਨੇਹਾਨ** (ਜਨਮ ਕਾਬੁਲ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ, 1981 ) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਾਬਕਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਖਾਣਾਂ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਨੇਹਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (12 ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ) ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੇਹਾਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ (1992-1996) ਦੌਰਾਨ ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨੇਹਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੱਖਾਂ ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਨੇਹਾਨ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮਦਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਖਰਚਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਨੇਹਾਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, 2001 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਰਵੇਈ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਨਾਰਵੇਈ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਸੌਂਪਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਦਫ਼ਤਰ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕੇ। ਨੇਹਾਨ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਅੰਤਰਿਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਲੈਣ ਲਈ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਵਿੱਚ: ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਲਈ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਹੁਦੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਨੇਹਾਨ ਨੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

ਨੇਹਾਨ ਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਖਾਨ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਦਾਊਦ ਸ਼ਾਹ ਸਾਬਾ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।

ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਉੱਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੇਹਾਨ ਨਾਰਵੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
2007 ਵਿੱਚ, ਨੇਹਾਨ ਨੇ ਅਸ਼ਰਫ਼ ਗਨੀ ਅਹਿਮਦਜ਼ਈ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਦ ਬਜਟ ਐਜ਼ ਏ ਲਿੰਚਪਿਨ ਆਫ਼ ਦ ਸਟੇਟ: ਲੈਸਨਜ਼ ਫਰਾਮ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ* ਹੈ। ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ,

ਨੇਹਾਨ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਜੁਆਇੰਟ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ (CS-JWG), ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਲਈ ਅਫ਼ਗਾਨ ਗੱਠਜੋੜ (ACTA), ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ, ਦਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਖਾਨ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਜੌਹਨ ਮਿਲਜ਼ (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟਰ)

**ਜੌਨ ਅਰਨੈਸਟ ਮਿਲਜ਼** (3 ਸਤੰਬਰ 1905) – ਮੌਤ(11 ਦਸੰਬਰ 1972), **ਜੈਕੀ ਮਿਲਜ਼** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਹ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1930 ਅਤੇ 1933 ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਤ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ।

## ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੈਰੀਅਰ 
ਜੈਕੀ ਮਿਲਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਾਰਜ ਇੱਕ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਸਨ ਜੋ 1890 ਅਤੇ 1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਕਲੈਂਡ ਲਈ ਖੇਡੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਕਲੈਂਡ ਦੇ ਈਡਨ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਗਰਾਊਂਡਸਮੈਨ ਸਨ। 

ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼, ਮਿਲਜ਼ ਨੇ 1924-25 ਤੋਂ 1937-38 ਤੱਕ ਆਕਲੈਂਡ ਲਈ ਖੇਡਿਆ, ਅਤੇ 1927 ਅਤੇ 1931 ਦੀਆਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਹਰੇਕ ਦੌਰੇ 'ਤੇ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। 1924-25 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਈਡਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਲੈਂਡ ਸੀਨੀਅਰ ਕਲੱਬ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਮਿਲਜ਼ ਅਤੇ ਹੈਕਟਰ ਗਿਲੇਸਪੀ ਨੇ 441 ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਟੈਂਡ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ 1929-30 ਪਲੰਕੇਟ ਸ਼ੀਲਡ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਓਟੈਗੋ ਉੱਤੇ ਆਕਲੈਂਡ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ 185 ਰਨ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਹੈ। 

ਜੈਕੀ ਮਿਲਜ਼ ਡੈਬਿਊ 'ਤੇ ਟੈਸਟ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1929-30 ਵਿੱਚ ਬੇਸਿਨ ਰਿਜ਼ਰਵਵੈਲਿੰਗਟਨ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਲਈ 117 ਰਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਸਟੀਵੀ ਡੈਮਪਸਟਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਿਕਟ ਲਈ 276 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਿਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਨੌਂ ਟੈਸਟ ਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 124 ਦੌੜਾਂ ਹੀ ਬਣੀਆਂ।

ਡਿਕ ਬ੍ਰਿਟੇਨਡੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮਿੱਲਜ਼, ਪਤਲਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਕਦੇ ਵੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ; ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕਲੌਤਾ ਟੈਸਟ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਦਨ ਤੋਂ ਗਿੱਟੇ ਤੱਕ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਉੱਨ ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਡ੍ਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਕਟਰ, ਉਸ ਕੋਲ ਹੁੱਕ ਲਈ ਖੱਬੇ-ਹੱਥ ਦੀ ਸ਼ੌਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Short film of Mills batting in England in 1927 from British Pathé

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਮਾਸਟਰ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ

**ਮਾਸਟਰ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ** ( - 10 ਅਗਸਤ 2023) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਪਲਸ ਮੰਚ, ਤਰਕਸੀਲ ਲਹਿਰ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਆਗੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੇ ਟੀ.ਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਮਾਸਟਰ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ 'ਹਸ਼ਰ' ਅਤੇ 'ਏਕਮ’ ਸਮੇਤ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸਨ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ‘ਮੰਗੋ ‘ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਨਲ ਦਿੱਲੀ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ‘ਇੱਕ ਉਡਾਰੀ ਐਸੀ ਮਾਰੀ’ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਲੋਟ

ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਊਠਾਂ ਉਪਰ ਲੱਦ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਜਿਸ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਟ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਿੱਬੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਊਠਾਂ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦੂਰ ਤੋਂ ਲਿਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਲੋਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦ ਸੀ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਲੋਟ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਹੈ ਲੁੜ੍ਹਕਣਾ। ਲੋਟ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਟ ਦੇ ਸਾਈਜ਼ ਦੀ ਤਿੰਗੜੀ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਊਠ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉਪਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਲੁਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਊਠ ਉਪਰ ਦੋ ਲੋਟ ਦੀ ਲੱਦ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਚਾਰ ਲੋਟ ਵੀ ਲੱਦ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

ਲੋਟ ਚੱਕ ਉਪਰ ਘੁਮਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਆਵੀ ਵਿਚ ਪਕਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਲੋਟ ਦੀ ਬਣਤਰ ਘੜੇ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਲੋਟ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਊਠ ਦੀ ਵੱਖੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਗੁਲਾਈ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਲੋਟ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੀ ਉਪਰ ਦੀ ਥਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਘੜੇ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਲੋਟ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੜੇ ਕੁ ਜਿੰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਨਾ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਨਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਭਾਲਿਆ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋਟ ਕਿਤੋਂ ਮਿਲੇਗਾ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੀ। ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸੀ। ਇਹ ਗੰਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ ,ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੀ 29 ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਰਲ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ   ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ, ਰਾਏਸਿੰਘਨਗਰ, ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ, ਸ੍ਰੀ ਵਿਜੇਨਗਰ, ਘੜਸਾਣਾ, ਰਾਵਲਾ,  ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 7 ਅਗਸਤ 2023 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਰੋਰ ਅਤੇ ਬਿੰਜੌਰ ਵਿਖੇ ਮਿਲੇ ਹਨ ।

### ਮੱਧਯੁਗ
ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਮ ਚੁੱਘੇਰ ਸੀ। ਚੁੱਘੇਰ (ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ) ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ 'ਤੇ ਭਾਟੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ। 1678 ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ  ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਟੀ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾਇਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਸੀ। 

### ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ
1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 17 ਮਾਰਚ 2023 ਨੂੰ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਐਡਵੋਕੇਟ ਸੁਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਥਾਨਕ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ 11 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ  ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਐਲਾਨਿਆ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ- ਢਾਂਚਾ
ਅਨੁਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ  5 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖਿਤ ਸਨ

#ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ
#ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਨਗਰ
#ਘੜਸਾਨਾ 
#ਰਾਵਲਾ 
#ਰਾਏਸਿੰਘਨਗਰ

==ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉੱਪ ਤਹਿਸੀਲਾਂ===
ਸਮੇਜਾ
ਮੁਕਲਾਵਾ
ਜੈਤਸਰ
ਰਾਮਸਿੰਘਪੁਰ
365 ਹੈੱਡ
### ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀਆਂ
ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 9 ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀਆਂ ਜਾਂ ਬਲਾਕ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਹਨ ।

ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ - 32 ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ
ਰਾਏਸਿੰਘਨਗਰ - 47 ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ
ਵਿਜੇਨਗਰ - 29 ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ
ਘੜਸਾਨਾ - 36 ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ
ਖਾਜੂਵਾਲਾ - 45 ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ
## ਵੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ
#ਸ਼ਿਵਪੁਰ ਕਿਲਾ - ਵਿਜੇਨਗਰ
#ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਕਿਲਾ - ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ
#ਬਰੌਰ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਪਿੰਡ - ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ
#ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੁੱਢਾਜੋਹੜ- ਡਾਬਲਾ
#ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੇਵੀ ਪਾਰਕ - ਡਾਬਲਾ
#ਲੈਲਾ ਮਜ਼ਨੂ  ਮਜ਼ਾਰ – ਬਿੰਜੋਰ
#ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀ ਫ਼ਾਰਮ-  ਜੈਤਸਰ
#ਰੋਜੜੀ ਬਾਲਾ ਜੀ ਮੰਦਿਰ- ਰੋਝੜੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਵਛਾਈ

ਵਛਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤ ਨੂੰ ਵਛਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਦਰੀ ਉਪਰ ਜੋ ਚਾਦਰ ਵਛਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਵਛਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਛਾਈਆਂ ਸਾਫ ਖੱਦਰ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੱਢੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਖੱਦਰ ਦੀਆਂ ਵਛਾਈਆਂ 'ਤੇ ਠੱਪਾ ਲਾ ਕੇ ਛਪਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਖੱਡੀ 'ਤੇ ਬਣੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀਆਂ ਵਛਾਈਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਫੇਰ ਦਸੂਤੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਮਿੱਲ ਦੇ ਬਣੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀਆਂ ਵਛਾਈਆਂ ਤੇ ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਛਾਈਆਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਦਾਜ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਦਾਜ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਬਿਸਤਰੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਛਾਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

ਪਹਿਲਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਕਢਾਈ, ਬੁਣਾਈ, ਸਿਲਾਈ ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੜਕੀਆਂ ਬਾਗ, ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ, ਵਛਾਈਆਂ, ਸਰਾਣੇ, ਝੋਲੇ, ਰੁਮਾਲ ਆਦਿ ਕੱਢਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਛਾਈਆਂ ਦੀ ਕਸੀਦਾਦਾਰੀ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਛਾਈਆਂ 'ਤੇ ਵੇਲਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੂਟੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਬਣਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਹੁਣ ਬਹੁਤੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਵਛਾਈਆਂ ਕੱਢਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਛਾਈਆਂ ਕੱਢਣਾ ਪੈਂਦਾ ਵੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਵਛਾਈਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਵੀ ਸਸਤੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਲ ਵੀ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਵਛਾਈਆਂ ਵੀ ਹੁਣ ਦਾਜ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੱਢੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਛਾਈਆਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੀ ਬੜੀ ਕੋਲ ਸਾਂਭੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਠੱਪੇ ਦੀਆਂ ਵਛਾਈਆਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ ਫਰਮਾਹੀਂ, ਮਾਨਸਾ

**ਕਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ** ਜਾਂ **ਫਰਵਾਹੀ** ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮਾਨਸਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਜਨਗਣਨਾ 
ਸਾਰਣੀ; ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011, ਫਰਵਾਹੀ, ਮਾਨਸਾ (ਪੰਜਾਬ) ਦਾ ਡਾਟਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਿਲਬਰ ਨਜ਼ਾਰੀ

**ਦਿਲਬਰ ਨਾਜ਼ਾਰੀ** (ਜਨਮ 1958) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਨਾਜ਼ਾਰੀ ਬਲਖ ਸੂਬੇ ਦੇ ਖੁੱਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਜ਼ਬੇਕ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਬਲਖ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਡਿਗਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਨਾਜ਼ਾਰੀ ਸਮੰਗਾਨ ਦੇ ਨਈਮ ਸ਼ਹੀਦ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ ਅਤੇ ਆਕਸਫੈਮ ਅਤੇ ਯੂਨੀਸੈਫ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ 2005 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਸਮਾਗਨ ਲਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।

ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਾਜ਼ਰੀ ਬੀਬੀਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ *ਓਪਨ ਜਿਰਗਾ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲ ਮਹਿਲਾ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। 13 ਦਸੰਬਰ 2016 ਨੂੰ, ਨਾਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 87% ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ "ਵੰਚਿਤਤਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਤਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ।" ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੇ 4,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਵਾੜਾ

ਵਾੜਾ ਉਹ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਵਗਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾੜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿੱਕਰ, ਬੇਰੀ, ਜੰਡੀ ਆਦਿ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਝਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਾੜੇ ਵਿਚ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਈਆਂ, ਬਲਦ, ਕੱਟਰੂ, ਵੱਛਰੂ, ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਆਦਿ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੋਂ ਜਦ ਕੁੱਲੀਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫੇਰ ਕੱਚੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਵਾੜਿਆਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਾੜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਥਾਂ ਰੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਲਈ ਛਿੜਕਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿੜਕੇ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਖਿੜਕਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਫਿੜਕਾ ਵੀ ਕਿੱਕਰ, ਬੇਰੀ, ਜੰਡੀ ਦੀਆਂ ਝਿੰਗਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਛਿੜਕਾ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਾੜੇ ਦਾ ਕੰਡੇਦਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਈਆਂ, ਬਲਦਾਂ ਆਦਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤੇ ਘਰ ਪੱਕੇ ਹਨ। ਪਰ ਮਾਨਸਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮੁਕਤਸਰ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ ਅਜੇ ਵੀ ਕੱਚੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵਾੜਿਆਂ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਭੇਡਾਂ ਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੁਕਤਸਰ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਕੁਝ ਏਰੀਏ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵ ਵਾੜਿਆਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬਨਾਰਸੀ

**ਬਨਾਰਸੀ** ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ੍ਹ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਮੂਣਕ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਅਨਦਾਣਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਖਨੌਰੀ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਹਰਿਆਣੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 61 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅੰਦਾਨਾ ਤੋਂ 11 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 141 ਕਿ.ਮੀ ਹੈ। ਬਨਾਰਸੀ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। 
## ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ ਬੋਪੁਰ,ਅੰਦਾਣਾ,ਚੱਠਾ,ਖਨੌਰੀ,ਗਲਾੜ,ਮੰਡਵੀ,ਥੇੜੀ,ਚਾਂਗੂ,ਰਿਓਰ,ਆਦਿ ਪਿੰਡ ਹਨ।
## ਅਬਾਦੀ
ਬਨਾਰਸੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 3230 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 522 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 46.9% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 50.7% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 20.6% ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
https://sangrur.nic.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜੀਵਨ ਲਾਲ ਮੱਟੂ

ਜੀਵਨ ਲਾਲ ਮੱਟੂ ਸੰਗੀਤ ਘਰਾਣਾ ਆਗਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲਾਹੌਰ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਰਨੀਆ

**ਹਰਨੀਆ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **hernia**) ਟਿਸ਼ੂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਦਾ ਅਸਧਾਰਨ ਨਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਤੜੀ, ਕੈਵਿਟੀ ਦੀ ਕੰਧ ਦੁਆਰਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰਨੀਆ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਪੇਟ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਰੋਇਨ ਹਰਨੀਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨਗੁਇਨਲ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਫੈਮੋਰਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਹਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਾਲ, ਚੀਰਾ, ਅਤੇ ਨਾਭੀਨਾਲ ਹਰਨੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗਰੋਇਨ ਹਰਨੀਆ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 66% ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਬੇਅਰਾਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖੰਘ, ਕਸਰਤ ਜਾਂ ਬਾਥਰੂਮ ਜਾਣਾ। ਅਕਸਰ, ਇਹ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਟਣ 'ਤੇ ਸੁਧਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਖੇਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰੋਇਨ ਹਰਨੀਆ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲੋਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਧੇਰੇ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟਣਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਤੜੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। Hiatus, ਜਾਂ hiatal, hernias ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਕਸਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਰਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਰਨੀਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਰੁਕਾਵਟੀ ਪਲਮਨਰੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪਾ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ, ਪੈਰੀਟੋਨੀਅਲ ਡਾਇਲਸਿਸ, ਕੋਲੇਜਨ ਵੈਸਕੁਲਰ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀ ਓਪਨ ਐਪੈਂਡੈਕਟੋਮੀ, ਆਦਿ। ਹਰਨੀਆ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਗਰੋਇਨ ਹਰਨੀਆ ਭਾਰੀ ਲਿਫਟਿੰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਹਰਨੀਆ ਦਾ ਅਕਸਰ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਈਟਸ ਹਰਨੀਅਸ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਅਕਸਰ ਐਂਡੋਸਕੋਪੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਅਜਿਹੇ ਗਰੋਇਨ ਹਰਨੀਆ ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਰੰਮਤ ਜਾਂ ਇਲਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਲਾਜ਼, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਮੋਰਲ ਹਰਨੀਆ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਗਲਾ ਘੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁਰੰਮਤ ਓਪਨ ਸਰਜਰੀ ਜਾਂ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪਿਕ ਸਰਜਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਓਪਨ ਸਰਜਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਅਨੱਸਥੀਸੀਆ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਥਾਨਕ ਅਨੱਸਥੀਸੀਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੈਪਰੋਸਕੋਪਿਕ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੰਤਰਾਲ ਹਰਨੀਆ ਦਾ ਇਲਾਜ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਸਤਰੇ ਦਾ ਸਿਰ ਚੁੱਕਣਾ, ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨਾ। ਦਵਾਈਆਂ H2 ਬਲੌਕਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਪੰਪ ਇਨਿਹਿਬਟਰਸ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪਿਕ ਨਿਸਨ ਫੰਡੋਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸਰਜਰੀ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਲਗਭਗ 27% ਮਰਦ ਅਤੇ 3% ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਗਰੀਨ ਹਰਨੀਆ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨਗੁਇਨਲ, ਫੈਮੋਰਲ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਹਰਨੀਆਂ 18.5 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 2015 ਵਿੱਚ 59,800 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਗਰੋਇਨ ਹਰਨਿਆਸ ਅਕਸਰ 1 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿਏਟਸ ਹਰਨੀਆ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨ 10% ਤੋਂ 80% ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ। ਹਰਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਵਰਣਨ ਮਿਸਰ ਦੇ ਏਬਰਸ ਪੈਪਾਇਰਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1550 ਬੀ.ਸੀ. ਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਹਾਲੀ

ਹਲ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹਾਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਲ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਊਂਠਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਜਮੀਨ ਦੀ ਵਾਹੀ ਹਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਹੀਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਜਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਰਾਜਿਆਂ, ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ, ਨਵਾਬਾਂ ਤੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਵਾਹੀ ਲਈ ਵਾਹੀਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਵਾਹੀਕਾਰ ਹੋਈ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਇਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ । ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਵਾਹੀਕਾਰ ਆਪਣੀ ਜਮੀਨ ਦੇ ਆਪ ਮਾਲਕ ਹਨ ।

ਹਾਲੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 15/16 ਕੁ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਲੀ ਚਿੜੀ ਚੁਕਦੀ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਰੇ ਸਾਝਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਲੀ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਲੀ ਦੀ ਹਰਨਾਲੀ ਵਿਚ ਹਲ ਟੰਗ ਕੇ ਵਾਹੀ ਲਈ ਖੇਤ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ । ਹਾਲੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਰੋਟੀ ਖੇਤ ਵਿਚ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਹਾਜਰੀ ਰੋਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਹਾਲੀ 10/11 ਕੁ ਵਜੇ ਤੱਕ ਹਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ । ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਹਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਲ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾ ਕੇ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਲੀ ਨ੍ਹਾ ਧੋ ਕੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਅਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ।

ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਹਾਲੀ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘਣੀ ਜਮੀਨ ਦੀ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਵਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸੇਦੀਕਾ ਬਲਖੀ

**ਸੇਦੀਕਾ ਬਲਖੀ** (Dari صدیقه بلخی) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਹਾਮਿਦ ਕਰਜ਼ਈ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਬਲਖੀ ਦਾ ਜਨਮ 1950 ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਾਰ-ਏ-ਸ਼ਰੀਫ, ਬਲਖ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇਸਮਾਈਲ ਬਲਖੀ, ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੀਏ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੇ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਸੱਯਦ ਅਲੀ ਬਲਖੀ, ਇੱਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪੀਪਲਜ਼ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੋਨ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਮੇਸ਼ਰਨੋ ਜਿਰਗਾ (ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸੈਨੇਟ) ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਚੇਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 2005 ਵਿੱਚ, ਬਲਖੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਿਸਮਿੱਲ੍ਹਾ ਖਾਨ ਮੁਹੰਮਦੀ ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਬਚ ਗਏ। ਹਾਦਸੇ ਨੂੰ ਹਾਦਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ

**ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। 17 ਮਾਰਚ 2023 ਨੂੰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਨੂੰ 6 ਜਾਂ 7 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਲਗਭਗ 42% ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਜੋਨੰਗ

[thumb|[ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਜੋਮੋਨਾਂਗ ਵਿਖੇ ਡੋਲਪੋਪਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸਤੂਪ]]
**ਜੋਨੰਗ** ()  ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਉਤਪਤੀ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਯੂਮੋ ਮਿਕਿਓ ਦੋਰਜੇ ਤੋਂ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਡੋਲਪੋਪਾ ਸ਼ੇਰਾਬ ਗਿਆਲਟਸੇਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋਨੰਗ ਸਕੂਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਭਿਆਸ ਕਲਾਕਕਰ ਤੰਤਰ (ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਹੀਆ) ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੇਨਟੋਂਗ ("ਹੋਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ") ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋਨੰਗ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗੇਲੁਗ ਸਕੂਲ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਕੌਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ। ਜੋਨੰਗ ਅਮਦੋ ਵਿੱਚ ਬਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਗੋਲੋਕ, ਨਾਖੀ ਅਤੇ ਖਾਮ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਜੋਨਾਂਗ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 5,000 ਭਿਕਸ਼ੂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਭਿਕਸ਼ੂ ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|ਡੋਲਪੋਪਾ ਸ਼ੇਰਾਬ ਗਿਆਲਟਸੇਨ ਦਾ ਥੰਗਖ
[thumb|[ਤਾਰਾਨਾਥ]]

### ਵਿਕਾਸ 
ਭਿਕਸ਼ੂ ਕੁਨਪਾਂਗ ਟੁਕਜੇ ਸੋਂਡਰੂ (ਵਾਈਲੀ: ਕੁਨ ਸਪੈਂਗਸ ਠੱਗਸ ਆਰਜੇ ਬਰਟਸਨ 'ਗਰੂਸ, 1243–1313) ਨੇ ਯੂ-ਸਾਂਗ (ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਿਗਾਤਸੇ) ਵਿੱਚ ਤਸ਼ਿਲਹੁਨਪੋ ਮੱਠ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (99 ਮੀਲ) ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੋਮੋਨਾਂਗ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੰਬਮ ਜਾਂ ਸਤੂਪ-ਵਿਹਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜੋਨਾਂਗ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ "ਜੋਮੋਨੰਗ" ਮੱਠ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੋਲਪੋਪਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
 

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
* Brunnholzl, Karl (2015). *When the Clouds Part: The Uttaratantra and Its Meditative Tradition as a Bridge between Sutra and Tantra.* Shambhala Publications.
* 
* Gruschke, A. (2000). *The Jonangpa Order - Causes for the downfall, conditions of the survival and current situation of a presumably extinct Tibetan-Buddhist School.* Ninth Seminar of The International Association for Tibetan Studies
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Jonang Dharma Association
* Jonang Dharma Channel
ਮੌਰੀਸ ਓਡੁੰਬੇ

**ਮੌਰਿਸ ਓਮੋਂਡੀ ਓਡੁੰਬੇ** (ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1969) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕੀਨੀਆ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਕੀਨੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ODI ਕਪਤਾਨ ਹੈ। ਓਡੁੰਬੇ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 2004 ਵਿੱਚ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਕੀਨੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਡੇਵਿਡ ਓਬੂਆ ਵਲ੍ਹੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 

## ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਮਾਂ 
ਨੈਰੋਬੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਓਡੁੰਬੇ ਨੇ ਡਾ. ਐਗਰੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅੱਪਰ ਹਿੱਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਔਫਬ੍ਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਦਿਖਾਈ।

## ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ 
ਓਡੁੰਬੇ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ16 ਰਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ 0/29 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਏ ਟੀਮ ਖੇਡੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਥਾਨਕ ਨੈਰੋਬੀ ਟੀਮ, ਆਗਾ ਖਾਨ ਕਲੱਬ ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ,  ਓਡੁੰਬੇ ਨੇ ਲੀਵਰਡ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 207 ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਫਰਸਟ-ਕਲਾਸ ਸਕੋਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਓਡੁੰਬੇ ਨੇ ਕੀਨੀਆ ਲਈ 4 ਜੂਨ 1990 ਨੂੰ ਐਮਸਟਲਵੀਨ ਵਿਖੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਈਸੀਸੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, 41 ਸਕੋਰ ਅਤੇ 1/26 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਅਤੇ 1996 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਓਡੀਆਈ) ਡੈਬਿਊ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। . ਓਡੁੰਬੇ ਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ 'ਤੇ ਕੀਨੀਆ ਦੀ ਜਿੱਤ 'ਚ 14 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਝਟਕਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇਕ 'ਚ ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਮੈਚ ਦਾ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।

ਓਡੁੰਬੇ ਨੂੰ 1999 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਨਿਆ ਟੀਮ ਦਾ  ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 95 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 82 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੈਨ ਆਫ ਦ ਮੈਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2003 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਸਟੀਵ ਟਿਕੋਲੋ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਓਡੁੰਬੇ ਵਧੀਆ ਖੇਡਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕੀਨੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।

### ਪਾਬੰਦੀ 
ਸਾਲ 2004 ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ, ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ ਵਲ੍ਹੋ ਓਡੁੰਬੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2004 ਵਿੱਚ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁਅੱਤਲੀ ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਓਡੁੰਬੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਅੱਤਲੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਖੇਡਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਓਡੁੰਬੇ ਨੇ 61 ODI ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ, 26.09 'ਤੇ 1409 ਰਨ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ 46.33 'ਤੇ 39 ਵਿਕਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ 17 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਮੈਚਾਂ 'ਚ 34.34 'ਤੇ 894 ਰਨ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ 19.55 'ਤੇ 40 ਵਿਕਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ 
ਉਹ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2009 ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ

## ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਪਰੇ 
ਓਡੁੰਬੇ ਏਡਜ਼ ਅਨਾਥਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਰੇਡੀਓ ਸਪੋਰਟਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਗੀਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ 2007 ਦੀਆਂ ਕੀਨੀਆ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਯੂਨੀਅਨ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਨੈਟੋ, ਕੇ. (2007) "ਰਿਬ੍ਰਾਂਡਡ ਓਡੰਬੇ ਨਾਓ ਪਲੇਇੰਗ ਡਿਫਰੈਂਟ ਬਾਲ ਗੇਮ", *ਦ ਨੇਸ਼ਨ*, ਨੈਰੋਬੀ, 17 ਮਾਰਚ 2007।
* ਵਿਲੀਅਮਸਨ, ਐੱਮ. (2004) "ਮੌਰਿਸ ਓਡੁੰਬੇ", *ਕ੍ਰਿਕਇੰਫੋ*, http://content-aus.cricinfo.com/kenya/content/player/24708.html, 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2007 ਨੂੰ ਐਕਸੈਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਕੰਘਾ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)

**ਕੰਘਾ** ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

### ਸੰਦ 
* ਕੰਘਾ/ ਕੰਘੀ
* ਕੰਘਾ (ਰੇਕ)

### ਸਿੱਖ ਧਰਮ 
* ਕੰਘਾ (ਕਕਾਰ)
ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ

**ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ** ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨ-ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਿਕੀਫੰਕਸ਼ਨ ਢਾਂਚਾਗਤ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ-ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਕਰਣ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਡੈਨੀ ਵ੍ਰਾਂਡੇਸੀਕ ਦੁਆਰਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੂਗਲ ਵਰਕਿੰਗ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਈ 2020 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ (*ਵਿਕੀਲੈਮਡਾ* ਵਜੋਂ), ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟਰੱਸਟੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ *ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ* ਵਜੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2021 ਵਿੱਚ, ਵ੍ਰਾਂਡੇਸੀਕ ਨੇ ACM ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਜਰਨਲ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਬੂਟਾ

**ਬੂਟਾ** ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਪੌਦਾ 
* ਪੌਦਾ ਜਾਂ ਬੂਟਾ

## ਪਿੰਡ 
* ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ (ਸਮਾਣਾ)
* ਬੂਟਾ

## ਵਿਅਕਤੀ 
* ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ
* ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਦ
* ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ
* ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)
* ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ (ਲੇਖਕ)

__DISAMBIG__
ਤਾਰਾਨਾਥ

thumb|ਤਾਰਾਨਾਥ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਥੰਗਕਾਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
 
**ਤਾਰਾਨਾਥ** (1575-1634) ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਜੋਨਗ ਸਕੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਲਾਮਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਾਲ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਰਾਨਾਥ ਦਾ ਜਨਮ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਪਦਮਸੰਭਵ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ ਕੁੰਨ-ਡਗਾ-ਸਨੀਿੰਗ-ਪੋ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਬਰਾਬਰ ਆਨੰਦਗਰਭ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਤਾਰਾਨਾਥ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦੇਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਜਦੋਂ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਪਕ ਬੁੱਧਗੁਪਤਨਾਥ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਸਰ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੇ ਜੇ ਡ੍ਰੈਕਟੋਪਾ, ਯੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗਪੋ, ਕੁੰਗਾ ਤਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜੰਪਾ ਲੁੰਡਰੂਪ ਵਰਗੇ ਮਾਸਟਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬੁੱਧਗੁਪਤਨਾਥ ਸੀ।

ਤਾਰਾਨਾਥ ਨੂੰ ਖੇਨਚੇਨ ਲੁੰਗਰਿਕ ਗਿਆਤਸੋ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਖੇਨਚੇਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਜੇਟਸਨ ਕੁੰਗਾ ਡਰੋਲਚੋਕ ਦੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## Later life 
ਸ਼ਾਇਦ 1614 ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਤਾਰਾਨਾਥ ਮੰਗੋਲੀਆ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਮੱਠਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਉਰਗਾ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁਨਰਜਨਮ ਜ਼ਨਾਬਾਜ਼ਾਰ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੋਗਡ ਗੇਗੀਨ ਅਤੇ ਜੇਬਤਸੁੰਦੰਬਾ ਖੁਟੁਕਟੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਪੁਨਰਜਨਮ 9 ਵੇਂ ਜੇਬਤਸੁੰਬਾ ਖੁਤੁਗਤੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ 2012 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## See also 
* ਜੋਨੰਗ

## ਹਵਾਲੇ
ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ

thumb|260x260px|ਫੂਡ ਐਂਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (FAO) ਫੂਡ ਪ੍ਰਾਈਸ ਇੰਡੈਕਸ 1961–2021, ਸਾਲ 2014-2016 100 ਹੈ।
**ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਸਥਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Food and Agriculture Organization of the United Nations** ਜਾਂ **FAO**) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਏਜੰਸੀ ਹੈ, ਜੋ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਮੋਟੋ, "ਰੋਟੀ ਦੀ ਹੋਂਦ" ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1945 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

FAO ਵਿੱਚ 195 ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 194 ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਰੋਮ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ 130 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਜੰਗਲਾਤ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਉਟਪੁੱਟ, ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

FAO ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਦੋ-ਸਾਲਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ 49-ਮੈਂਬਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ, 2019 ਤੱਕ ਚੀਨ ਦੇ ਕਿਊ ਡੋਂਗਯੂ, ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਮੇਟੀਆਂ - ਵਿੱਤ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* Aquastat, FAO database of global water usage

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ
ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਕਾਨਿਤਕਰ

**ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਹੇਮੰਤ ਕਾਨਿਤਕਰ** (ਜਨਮ 14 ਨਵੰਬਰ 1974) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਪੂਨੇ ਮਹਾਰਾਸਟਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ।

ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਆਫਬ੍ਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ। ਕਨਿਤਕਰ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਆਸ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ 8000 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਐਲੀਟ ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਲੀਗ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਸੀ।

## ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਸੋਲਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸੰਜੇ ਮਾਂਜਰੇਕਰ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਾਲੀ ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1994-95 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖੇਡ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੋਣ ਲਈ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਕਨਿਤਕਰ 2006 ਵਿਚ ਏਸੇਕਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਂਟਵੁੱਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਪੂਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 76 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 1000 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਕੋਰ ਬਣਾਏ।

ਕਾਨਿਟਕਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਣਜੀ ਟੀਮ ਲਈ ਸੀਨੀਅਰ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ  ਵੀ ਖੇਡਿਆ। 2010-11 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਬੜੌਦਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।

ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ 100 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ 27ਵਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ।

ਸਾਲ 2015 ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਨਿਤਕਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਚੌਕਾ ਮਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਢਾਕਾ ਵਿਖੇ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਭਾਰਤੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 2 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ 3 ਰਨਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਸੀ।ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਚੌਕਾ ਲਗਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲੜੀ ਜਿਤਵਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹੀ ਵਨਡੇ ਖੇਡੇ ਅਤੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ (ਜੋ ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਦੀ ਤੀਜੀ ਵਨਡੇ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆਂ ਸੀ)।

ਉਸਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਸਟ ਕੈਰੀਅਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1999/00 ਵਿੱਚ ਮੈਲਬੋਰਨ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋ ਟੈਸਟ ਖੇਡੇ। ਉਸਨੇ ਮੈਲਬੌਰਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਬਾਕਸਿੰਗ ਡੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ 11 ਅਤੇ 45 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ 180 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ, ਕਾਨਿਤਕਰ ਨੇ 10 ਅਤੇ 8 ਸਕੋਰ ਬਣਾਏ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਅਤੇ 141 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਨਿਤਕਰ ਨੇ ਫਿਰ ਕਦੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡਿਆ।

## ਕੋਚਿੰਗ ਕਰੀਅਰ 
2011 ਵਿੱਚ, ਕਾਨਿਤਕਰ ਨੂੰ ਕੋਚੀ ਟਸਕਰਸ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਸੀ।

ਕਨਿਤਕਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਨਾਲ 2015-16 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਕਨਿਤਕਰ ਫਿਰ 2016 - 2019 ਤੱਕ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਬਣੇ। ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਬਾਲਾਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਾਨਿਟਕਰ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2023 ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਕਾਨਿਤਕਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਸਟੈਂਡ-ਇਨ ਚੀਫ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਹੇਮੰਤ ਕਾਨਿਤਕਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਦੋ ਟੈਸਟ ਵੀ ਖੇਡੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸਪਰੇਅਰ

ਇੱਕ ਫੋਲਡ ਸਪਰੇਅਰ ਸਿਸਟਮ
ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਫੀਲਡ ਸਪਰੇਅਰ ਸਿਸਟਮ।
 
thumb| ਇੱਕ ਸਪਰੇਅਰ ਦਾ ਏਰੀਅਲ (ਉਪਰੋਂ ਵਿਊ) ਵੀਡੀਓ
ਇੱਕ **ਸਪਰੇਅਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **sprayer**) ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਲ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਪਰੇਅਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਣੀ, ਨਦੀਨ ਨਾਸ਼ਕਾਂ, ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਈਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਪ੍ਰੇਅਰ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫਸਲਾਂ 'ਤੇ ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਪਰੇਅ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਪਰੇਅਰਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਮੈਨ-ਪੋਰਟੇਬਲ ਯੂਨਿਟਾਂ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਰੇਅ ਗਨ ਵਾਲੇ ਬੈਕਪੈਕ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਟ੍ਰੇਲਡ ਸਪਰੇਅਰਾਂ ਤੱਕ,  ਦੇ ਬੂਮ ਮਾਊਂਟ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਵੈ-ਚਾਲਿਤ ਇਕਾਈਆਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਤੱਕ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਆਕਾਰ ਲਈ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਪਰੇਅਰ 
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਪਰੇਅਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਿਸਮਾਂ, ਆਕਾਰਾਂ, ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਸਪਾਟ-ਸਪਰੇਅ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਪ੍ਰੇਅਰਾਂ ਤੱਕ ਵਿਆਪਕ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੰਜਨੀਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਫਸਲਾਂ, ਬਨਸਪਤੀ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਸਪ੍ਰੇਅਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਜਾਂ ਕੀਟ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਐਸਿਡ ਜਾਂ ਕਾਸਟਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ/ਰਸਾਇਣਕ ਘੋਲ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਭਾਵ ਖਾਦ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ।

ਸਪਾਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਫਸਲਾਂ, ਕਤਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਫਲਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਅੰਗੂਰੀ ਬਾਗਾਂ, ਘੇਰੇ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ, ਨਦੀਨ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਬਹੁਮੁਖੀ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਪਰੇਅਰ ਹਨ। ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਰੇਂਜਲੈਂਡ ਸਵੈ-ਚਾਲਿਤ ਸਪਰੇਅ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛਿੜਕਾਅ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਰ ਮਿੰਟ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ।

### ਕਿਸਮਾਂ 
ਆਮ ਸਪਰੇਅਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
thumb| ਖਾਦ ਸਪਰੇਅਰ

* ਬੂਮ ਸਪਰੇਅਰ
* ਬੂਮ ਰਹਿਤ ਸਪਰੇਅਰ ਨੋਜ਼ਲ
* ਮਿਸਟ (ਧੁੰਦ) ਸਪਰੇਅਰ
* ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਅੜਿੱਕਾ ਸਪਰੇਅਰ
* ਟਰੱਕ-ਬੈੱਡ ਸਪਰੇਅਰ
* ਟੋਇੰਗ-ਹਿੱਚ ਸਪਰੇਅਰ
* UTV ਸਪਰੇਅਰ
* ATV ਸਪਰੇਅਰ
* ਸਪਾਟ ਸਪਰੇਅਰ
* ਬੈਕਪੈਕ ਸਪਰੇਅਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ