open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਇਰ

**ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ‘ਸ਼ਾਇਰ’** (ਜਨਮ: 16 ਦਸੰਬਰ1993) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਓਹ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਿਮਾਹੀ ਸ਼ਮਾਦਾਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ 'ਸ਼ਾਇਰ' ਦਾ ਜਨਮ, ਉਸਦੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਮਲਸੀਆਂ (ਪੱਤੀ ਸਾਹਲਾ ਨਗਰ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ 16 ਦਸੰਬਰ,1993 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਬੀਬੀ ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਰ, ਤਿੰਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਝਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨਕੋਦਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਾੜਾ ਸਿੱਧਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਘਾਲਣਾ ਘਾਲ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰੀਅਰ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਪੇਪਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ / ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲੇਖਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਪਾਠਕ, ਅਧਿਆਪਕ, ਦੋਸਤ, ਮੌਟੀਵੇਸ਼ਨਲ ਸਪੀਕਰ, ਯੂਟਿਊਬਰ, ਬਲੌਗਰ ਅਤੇ ਰੀਵਿਊਕਾਰ ਆਦਿ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ (ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ।

## ਵਿੱਦਿਆ 
ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਇਰ ਨੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ (ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ) ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਉਪਰੰਤ ਓਹ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਮਲਸੀਆਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਨੌਂਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਐੱਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ (ਡਾਇਟ) ਰਾਮਪੁਰ ਲੱਲ੍ਹੀਆਂ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ) ਤੋਂ ਈ.ਟੀ.ਟੀ. ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਕਿੱਤਾ 
ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ ਅਧੀਨ ਚੱਲਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇ.ਆਰ.ਐੱਮ.ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਨਕੋਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਸਿਸਟੈਂਟ/ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਓਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਫਿਲੌਰ (ਜਲੰਧਰ) ਵਿਖੇ ਦੋ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 17 ਮਈ, 2023 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਬਾੜਾ ਸਿੱਧਪੁਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੈਂਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਭੋਡੀਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਈ.ਟੀ.ਟੀ. ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਮੌਲਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ 
* *ਨਜ਼ਮਗਾਹ: ਨਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਮਜਲਿਸ (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਨਵੰਬਰ,2023*
* *ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਸਵਾਤੀ (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਮਈ,2024*

### ਸੰਪਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ 
* *ਚਿੰਤਨਧਾਰਾ (ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਅਕਤੂਬਰ,2023*
* *ਸਕਰੀਨ ਸ਼ਾਟ (ਨਾਟਕ/ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਨਵੰਬਰ,2023*
* ''ਅੱਗ ਦੇ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਮਈ,2024*
* *ਕਸਵੱਟੀ (ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਅਗਸਤ,2024*

### *ਰਸਾਲਾ* 
* *ਸ਼ਮਾਦਾਨ (ਤਿਮਾਹੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ) 2020 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ।''

## ਸਨਮਾਨ 
ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ (ਰਜਿ.) ਜਲੰਧਰ ਵਲੋਂ ਸੰਨ 2024 ਦੀ ਪੰਦਰਾਂ ਜੂਨ ਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਮਾਣ' (ਸਨਮਾਨ) ਨਾਲ਼ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 2024 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦਿਹਾੜੇ ਦੌਰਾਨ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ (ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ -2) ਵੱਲੋਂ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਰੁਨ ਕੁਮਾਰ

**ਵਰੁਣ ਕੁਮਾਰ** (25 ਜੁਲਾਈ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਲਈ ਡਿਫੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਕੁਮਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੰਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਵਰੁਨ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਾਕੀ ਖੇਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੂਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਲੀਗ ਦੇ 2015 ਅਤੇ 2016 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਾਂਗਜ਼ੂ ਵਿੱਚ 2022 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ 
ਵਰੁਨ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮ ਲਈ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੱਦੇ ਗਏ। ਵਰੁਨ ਕੁਮਾਰ ਇਹਨਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਕੋਰਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
https://economictimes.indiatimes.com/news/india/himachal-pradesh-govt-announces-rs-1-crore-award-for-hockey-player-varun-kumar-after-olympics-bronze/articleshow/85103527.cms

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਿੰਘ (ਸਕਾਊਟਿੰਗ)

ਲਕਸ਼ਮਜ਼ ਸਿੰਘ (26 ਅਗਸਤ1910– 4 ਫਰਵਰੀ 1996)  ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਕਾਉਟ ਅਤੇ ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 1983 ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 1992 ਤੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

1988 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਕਾਊਟਿੰਗ ਲਈ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਸਕਾਊਟ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ 194 ਵੇਂ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਬਘਿਆਡ਼ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://www.bsgindia.org

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)

**ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ** (17 ਅਗਸਤ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਜੰਮਪਲ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਲਈ ਖੇਡੇ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ਼-ਮੱਧਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ।

ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1987 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਿੰਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜਿਆ ਅਤੇ ਸਿਡਨਹੈਮ ਲਈ ਕਲੱਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ

**ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 17 ਅਗਸਤ 1982) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ. ਜੋ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਡਿਫੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਬਕਾ ਜੇਸੀਟੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਲਦੀਪ ਸਿੱਘ "ਜੂਨੀਅਰ" ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ 
ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ 20 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਿਲੀਗੁਡ਼ੀ ਦੇ ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਐਫ. ਸੀ. ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ

## ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 
### ਕਲੱਬ 
*12 ਮਈ 2013 ਤੱਕ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਸਹੀ ਹਨ।*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸੁਨੀਲ ਠਾਕੁਰ

**ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਠਾਕੁਰ** (15 ਅਕਤੂਬਰ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਬੰਗਾਲ ਐੱਫ. ਸੀ. ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਡਿਫੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਮਠਾੜੂ

**ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਮਠਾੜੂ** (8 ਮਾਰਚ 1942-21 ਜੁਲਾਈ 2011) ਇੱਕ ਕੀਨੀਆ ਦਾ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1964 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 1968 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਇਰੀਨਾ ਰੋਡਿਨਾ

**ਇਰੀਨਾ ਰੋਡੀਨਾ** (ਰੂਸੀ: Ири́на Ви́кторовна Родина) (ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1973) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਜੁਡੋ ਖਿਡਾਰਨ ਅਤੇ ਸਾਮਬਿਸਟ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਂਬੋ ਦੀ 11 ਵਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਬੋ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹੈਵੀਵੇਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 2000 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਜੂਡੋ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ, ਬਰਾਬਰ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਰੋਡੀਨਾ ਨੇ ਮਿਕਸਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* Irina Rodina Awakening Profile 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਖਿਡਾਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਜੂਡੋ ਖਿਡਾਰਨ
ਅਨਵਰ ਅਲੀ (ਫੁੱਟਬਾਲਰ)

**ਅਨਵਰ ਅਲੀ** ( 28 ਅਗਸਤ,  2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਸੈਂਟਰ-ਬੈਕ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਕਲੱਬ ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਦਮਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਅਨਵਰ ਅਲੀ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਲੱਬ ਲਈ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਟਰਾਈਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।

### ਮਿਨਰਵਾ ਪੰਜਾਬ 
ਅਨਵਰ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਮਿਨਰਵਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਯੂਥ ਸੈੱਟ-ਅੱਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਲਈ ਏਲੀਟ ਲੀਗ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੂਥ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਕਾਲ-ਅਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

### ਭਾਰਤੀ ਐਰੋ (ਲੋਨ) 
2017 ਫੀਫਾ ਅੰਡਰ-17 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਵਰ ਆਈ-ਲੀਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਨਰਵਾ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸੀਜ਼ਨ-ਲੰਬੇ ਕਰਜ਼ੇ 'ਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਐਰੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਚੇਨਈ ਸਿਟੀ ਉੱਤੇ 3-0 ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

### ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ 
7 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਅਨਵਰ ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਕਲੱਬ ਮੁੰਬਈ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਸੌਦੇ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ 2018-19 ਆਈ-ਲੀਗ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਐਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਸਿਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਦੁਰਲੱਭ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਆਪਸੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਅਧਾਰਾਂ 'ਤੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਅਨਵਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਏ. ਆਈ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਦੁਆਰਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ 'ਹਾਈਪਰਟ੍ਰੋਫਿਕ ਕਾਰਡੀਓਮੀਓਪੈਥੀ' ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕੰਧ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਪੰਪਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2021 ਵਿੱਚ ਅਨਵਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਡਣ ਲਈ ਏਆਈਐਫਐਫ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 
### ਕਲੱਬ 
### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ 
### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੋਲ 
: *ਸਕੋਰ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੋਲ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ*

## ਸਨਮਾਨ 
**ਮੋਹਨ ਬਾਗਾਨ**

* ਡੂਰੰਡ ਕੱਪ : 2023
* ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰਸ਼ਿਪਃ 2023-242023–24

**ਭਾਰਤ**

* ਐੱਸ. ਏ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ: 2023
* ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਕੱਪ 2023
* ਟ੍ਰਾਈ-ਨੇਸ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ 2023

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000
ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਫੁੱਟਬਾਲਰ)

**ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 25 ਜਨਵਰੀ 1986, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਐਫ. ਸੀ. ਲਈ ਇੱਕ ਸਟਰਾਈਕਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਐਫ. ਸੀ. ਨਾਲ ਆਈ-ਲੀਗ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 15 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਗੋਲ ਕੀਤੇ।

* ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨਾਲ ਸਾਲ 2007-2008 ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ।
* ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨਾਲ ਡੂਰੰਡ ਕੱਪ ਚੈਂਪੀਅਨ।
* ਆਈ-ਲੀਗ ਸਾਲ 2006-2007 ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ।
* ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨਾਲ ਦੋ ਵਾਰ ਆਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਸ਼ੀਲਡ ਜਿੱਤੀ।
* ਸੰਤੋਸ਼ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸੋਨ ਤਗ਼ਮਾ
* ਉਹ ਮੋਹਨ ਬਾਗਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਆਈ ਲੀਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡੇ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਸਬੇ ਦਾ ਲੜਕਾ ਸਿਰਫ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

* ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾ/ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
* ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ SAFF ਕੱਪ ਉਪ ਜੇਤੂ ਖੇਡਿਆ
* 2007 ਨਹਿਰੂ ਕੱਪ ਜੇਤੂ
* ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੁਆਲੀਫਾਇਡ ਰਾਊਂਡ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਨਾਲ ਏ. ਐੱਫ. ਸੀ. ਕੱਪ ਖੇਡਿਆਭਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਡਰ-18 ਟੀਮ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਖ਼ਿਤਾਬ
* ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡੇ।

## ਸਨਮਾਨ 
**ਭਾਰਤ**

* ਐੱਸ. ਏ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਉਪ ਜੇਤੂ-ਅੱਪ: 2008

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Manjit SinghNational-Football-Teams.com ਉੱਤੇ
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਅਲਫ਼ ਕੁਆਂਟਰਿਲ

ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਐਡਵਰਡ ਕੁਆਂਟਰਿਲ (22 ਜਨਵਰੀ 1897-19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1968) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਸੀ। ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ  ਵਿੰਗ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਚਾਰ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ।

ਕੁਆਂਟਰਿਲ ਨੇ ਬੋਸਟਨ ਸਵਿਫਟਸ ਲਈ ਗੈਰ-ਲੀਗ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 1914 ਵਿੱਚ ਡਰਬੀ ਕਾਉਂਟੀ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੁਆਂਟਰਿਲ ਨੇ ਡਰਬੀ ਨੂੰ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੁਆਰਾ ਵਿਘਨ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਡਰਬੀਸ਼ਾਇਰ ਯੋਮਨਰੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਪਰ ਸੈਲੋਨਿਕਾ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਕੁਆਂਟਰਿਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੈਟੀ ਵਿਨੀਫਰੇਡ ਬਲੂਮੇਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੈਟੀ ਸਾਬਕਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੀਵ ਬਲੂਮੇਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਡਰਬੀਸ਼ਾਇਰ ਯੋਮਨਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1897
ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ

ਸ਼੍ਰੀਰੰਜਨੀ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹੈਕਸਾਟੋਨਿਕ ਸਕੇਲ (ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗਮ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਛੇ ਸੁਰਾਂ  ਦਾ"। ਇਹ ਇੱਕ ਉਤਪੰਨ ਪੈਮਾਨੇ (ਜਨਯਾ ਰਾਗਮ) ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਯਾਨੀ ਸੱਤ ਸੁਰ (ਸੰਗੀਤਕ ਨੋਟਸ) ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ **ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ** ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਾਨੀ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅਰੋਹਃ ਸ, ਕੋਮਲ ਗ, ਮ, ਧ, ਕੋਮਲ ਨੀ, ਸੰ , ਅਵਰੋਹ :ਸੰ ਕੋਮਲ ਨੀ, ਧ, ਮ,ਕੋਮਲ ਗ, ਰੇ,ਸ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਾਦਜਮ* ਨਾਲ *ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ* ਸਕੇਲ
*ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ* ਇੱਕ ਸਮਰੂਪ ਪੈਮਾਨੇ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਪੰਚਮ* ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ) ਦੋਵਾਂ ਸਕੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। (ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋਃ

* ਆਰੋਹਨਃ ਸ ਰੇ2 ਗ2 ਮ1 ਧ2 ਨੀ2 ਸੰ [a]  
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਮ1 ਗ2 ਰੇ2 ਸ[b]  

ਇਹ ਸਕੇਲ ਸ਼ਡਜਮ, ਚਤੁਰੂਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸਾਧਾਰਣ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਮਮ, ਚਤੁਰਥੀ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। *ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ* 22ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ, *ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਯਾ* ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਪੈਮਾਨੇ,*ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਯਾ* ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਸਥਿਰ *ਪੰਚਮ* ਗਾਇਬ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
*ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ* ਇੱਕ ਮਨਮੋਹਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਰੰਜਨੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।

* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੂਬਾਲਕਾ, *ਬ੍ਰੋਚੇਵਰੇਵਰ*, *ਸਾਡ਼ੀ* ਏਵਰੇ, ਭੁਵਿਨੀ ਦਾਸੁਦਾਨੇ ਅਤੇ *ਸੋਗਾਸੁਗਾ ਮ੍ਰੁਦੰਗਾ ਤਾਲਮੂ*
* *ਸ਼੍ਰੀ ਦਮ ਦੁਰਗੇ*, *ਬਾਲੰਬਿਕਾਇਆ* ਅਤੇ *ਪਰਵਤਾ ਰਾਜਾ ਕੁਮਾਰੀ* ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ
* ਇਨੀ ਓਰੁ ਕਾਨਮ ਉੱਨਈ, ਕਾਨਾ ਵੇਂਦਾਮੋ, *ਮਾਤਾ ਇਨਮ ਵਾਤਾ* ਅਤੇ *ਗਜਵਾਦਨਾ ਕਰੂਣਾ*-ਪਾਪਾਨਸਮ ਸਿਵਨਪਾਪਨਾਸਾਮ ਸਿਵਨ
* ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਏਨ੍ਨਾ ਬਿੱਟੂ, ਥਾਲਾ ਬੇਕੂ ਪੁਰੰਦਰਦਾਸ ਦੁਆਰਾ
* ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾਦਮੇਨਮ ਕੋਵਿਲੀਲੇ ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
* ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਲੈਅਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਗਲੀਲੇ ਓਰੂ ਨੀਲਵੀਨਾਈ ਕੰਡੇਨ
* ਹਰਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਮਨਚਨਲੂਰ ਗਿਰੀਧਰਨ ਦੁਆਰਾ *ਮੁਕਸ਼ਿਕਾ ਵਾਹਨਨੇ*ਹਰੀਨੀ

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ 
## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

### ਸਕੇਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ 
* *ਅਭੋਗੀ* ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਰੰਜਨੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦੋਵਾਂ ਪੈਮਾਨਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਸ ਰੇ2 ਗ2 ਮ1 ਧ2 ਸੰ -ਸੰ ਧ2 ਮ1 ਗ2 ਰੇ2 ਸ ਹੈ। 
* ਰਾਗਮ ਜਯਮਨੋਹਰੀ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰੋਹ ਅਭੋਗੀ ਵਰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਅਵਰੋਹ ਸ਼੍ਰੀਰੰਜਨੀ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਸ ਰੇ2 ਗ2 ਮ1 ਧ2 ਸੰ , ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਮ1 ਗ2 ਰੇ2 ਸ [b]

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ  
**ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ**
ਸੁਨੀਲ ਪਾਲ

**ਸੁਨੀਲ ਪਾਲ** (12 ਨਵੰਬਰ, 1964) ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉੱਦਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਸਪਰਿੰਗ ਫ੍ਰੀ ਈਵੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਸਾਈਡਕਾਰ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਸਨ। ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਆਨ-ਡਿਮਾਂਡ ਪੀਅਰ-ਟੂ-ਪੀਅਰ ਟੈਕਸੀ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਈਡ ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਸੁਨੀਲ ਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 4 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਨੈਸ਼ਵਿਲ, ਟੈਨੇਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਾਲ ਨੇ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੀ. ਈ. ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
1994 ਵਿੱਚ ਪੌਲ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਔਨਲਾਈਨ ਇੰਕ ਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

1996 ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲਪੌਲ ਨੇ ਮਾਰਕ ਪਿੰਕਸ, ਫ੍ਰੀਲੋਡਰ, ਇੰਕ., ਇੱਕ ਵੈੱਬ-ਅਧਾਰਤ ਪੁਸ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫ੍ਰੀਲੋਡਰ ਨੂੰ ਫਰੈੱਡ ਵਿਲਸਨ ਅਤੇ ਸਾਫਟਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੌਲ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1996 ਤੋਂ ਜੂਨ 1996 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਜਦੋਂ ਫ੍ਰੀਲੋਡਰ, ਇੰਕ. ਨੂੰ ਇੰਡੀਵਿਜੁਅਲ, ਇੰਨ. ਸੀ. ਦੁਆਰਾ 38 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।1998 ਵਿੱਚ ਪੌਲ ਨੇ ਬ੍ਰਾਈਟਮੇਲ (ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਈਟ ਲਾਈਟ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਕਸਲ, ਟੀ. ਸੀ. ਵੀ. ਅਤੇ ਸਿਮੈਨਟੇਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੌਰਾਂ ਵਿੱਚ 55 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਬ੍ਰਾਈਟਮੇਲ ਨੂੰ 19 ਮਈ 2004 ਨੂੰ ਸਿਮੈਂਟੇਕ ਦੁਆਰਾ 370 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਨਕਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪੌਲ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਸਪਰਿੰਗ ਫ੍ਰੀ ਈਵੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਫਿਨਟੈਕ ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆ ਕੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸਾਈਡਕਾਰ ਬਲੌਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਆਸਿਫ ਫਵਾਦ

**ਆਸਿਫ ਫਵਾਦ** (22 ਦਸੰਬਰ 1990) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਾਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸਪਾਡੈਕਸ

**ਸਪਾਡੈਕਸ** () ਜਾਂ **ਸਪੇਸ ਡੌਕਿੰਗ ਪ੍ਰਯੋਗ** () ਇੱਕ ਜੁੜਵਾਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਦ੍ਵਾਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਪੇਸ ਫ਼ਲਾਈਟ, ਇਨ-ਸਪੇਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਰਵਿਸਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਔਰਬਿਟਲ ਰੈਂਡੇਜ਼ਵਸ, ਡੌਕਿੰਗ, ਫ਼ਾਰਮੇਸ਼ਨ ਫ਼ਲਾਇੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਕ਼ਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਪੱਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਪਾਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਧੇ ਹੋਏ IMS-1 ਕਲਾਸ (220 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ) ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਇੱਕ ਚੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਟਾਰਗੇਟ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ-ਯਾਤਰੀ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਪੇਲੋਡ ਵਜੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਖਰੇ ਔਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਇੰਜੈਕਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 

ਐਨ ਸੁਰੇਂਦਰਨ ਸਪਾਡੈਕਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ। ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ 30 ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ 16:30 ਯੂਟੀਸੀ 'ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਧ੍ਰੁਵੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲਾਂਚ ਪੈਡ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 
30 ਦਸੰਬਰ, 2024 ਨੂੰ ਸਪਾਡੈਕਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਂਚਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਬ੍ਰੀਫ਼ਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਇਸਰੋ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਪਣਿੱਕਰ੍ ਸੋਮਨਾਥ੍ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਵਾਲ਼ੇ ਵਾਧੂ ਸਪਾਡੈਕਸ ਮਿਸ਼ਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਗਗਨਯਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਡਾਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਮਲਜੀਤ ਬਾਵਾ

**ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਵਾ** ਐੱਫ. ਆਰ. ਐੱਸ. (7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸੰਭਾਲ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ। ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਟਰੱਸਟ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਈਕੋਲੋਜੀ ਐਂਡ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ (ਏ. ਟੀ. ਆਰ. ਈ. ਈ.) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹਨ। ਸੰਨ 2012 ਵਿੱਚ ਬਾਵਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਗਨਰਸ ਸਸਟੇਨੇਬਿਲਿਟੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਕਮਲਜੀਤ 2019 ਵਿੱਚ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫਿਲਾਸਫਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਬੰਧ 
right|thumb|200x200px|ਕਮਲ ਬਾਵਾ, 2012
ਫਸਟ ਗਨਰਸ ਸਸਟੇਨੇਬਿਲਿਟੀ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਵਾ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। 

ਸੰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਟ੍ਰੌਪੀਕਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਐਂਡ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਨੇ ਕਮਲਜੀਤ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋ ਚੁਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀ. ਐਨ. ਮਹਿਰਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

ਕਮਲਜੀਤ ਬਾਵਾ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਐੱਫ. ਆਰ. ਐੱਸ.) ਦਾ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

2016 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਟ੍ਰੌਪੀਕਲ ਬੋਟਨੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਜੋਸ ਕਵਾਟਰੇਕਾਸਸ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* *ਹਿਮਾਲਿਆ:ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਾੜ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੈਨੀ

**ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੈਨੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਰਥੋਪੀਡਿਕ ਸਰਜਨ ਅਤੇ ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਸਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਰਜਨ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਾ ਹਸਪਤਾਲ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਆਰਥੋਪੈਡਿਸਟ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੈਨੀ ਨੇ ਕਈ ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਯਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਐਮੀਰੀਟਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਥਫਾਈਂਡਰ ਹੈਲਥ ਇੰਡੀਆ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ। ਇਹ  ਕਿਫਾਇਤੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ 2001 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਡਿੱਗ ਪਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਡਾਕਟਰ ਮੈਨੀ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫੈਮਰ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ 'ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਖਾਲਸਾ' ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2007 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

**ਡਾ. ਪੀ. ਐੱਸ. ਮੈਨੀ ਦਾ 27 ਮਾਰਚ 2023 ਨੂੰ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।**

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੰਜੀਵ ਗੁਪਤਾ

**ਸੰਜੀਵ ਗੁਪਤਾ** (ਜਨਮ1971) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਜੰਮਪਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਲਿਬਰਟੀ ਹਾਊਸ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਜੀ. ਐੱਫ. ਜੀ. ਅਲਾਇੰਸ ਦਾ ਸੀ. ਈ. ਓ. ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਸਿਲ ਕੈਪੀਟਲ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਜੀਵ ਗੁਪਤਾ ਅਸਫਲ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਜਾਂਚ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਚਲਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੀਨਸਿਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਿਹਾ ਹੈ।

### ਵਿਵਾਦ 
ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੰਜੀਵ ਗੁਪਤਾ ਉੱਤੇ ਕੰਪਨੀ ਹਾਊਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਬਰਟੀ ਕਮੋਡਿਟੀਜ਼ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ 76 ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਖਾਤੇ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

### ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਐਚ. ਆਰ. ਐਚ. ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਨੇ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੈਡਿਟਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਚ. ਆਰ ਐਬਸਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਗ੍ਰੀਨਸਿਲ ਕੈਪੀਟਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧ 
ਗ੍ਰੀਨਸਿਲ ਕੈਪੀਟਲ ਦੇ 2021 ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਜੀਵ ਗੁਪਤਾ ਅਸਫਲ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਜਾਂਚ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੁਪਤਾ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ "ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਵਿੱਤ" ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਿਕੋਲਾ ਕਰੰਪਟਨ ਕੈਨਵੇ ਟਾਪੂ ਏਸੇਕਸ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਸੀ। ਗੁਪਤਾ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਰੰਪਟਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਆਹ ਸੀ।

ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਕਰੰਪਟਨ ਨੇ 2021 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬੇਲਗ੍ਰੇਵੀਆ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ £42 ਮਿਲੀਅਨ (60 ਮਿਲੀਅਨ) ਦਾ ਟਾਊਨਹਾਊਸ ਖਰੀਦਿਆ। ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੇਪਸਟੋ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਕੰਟਰੀ ਹਾਊਸ ਅਸਟੇਟ ਵਾਈਲੈਂਡਜ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਹੈ (ਬੋਮੇਰਾ, ਪੋਟਸ ਪੁਆਇੰਟ ਵਿੱਚ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ ਯੂਰਪ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦੀਪਕ ਤਾਂਗੜੀ

**ਦੀਪਕ ਤਾਂਗੜੀ** (ਜਨਮ 1 ਫਰਵਰੀ 1999) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਕਲੱਬ ਮੋਹਨ ਬਾਗਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਜਾਂ ਸੈਂਟਰ-ਬੈਕ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 
### ਕਲੱਬ 
### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਜਸਬੀਰ ਸੰਧੂ

**ਜਸਬੀਰ ਸੰਧੂ** (21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1966)  ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 41ਵੀਂ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਹ 2011 ਦੀਆਂ ਸੰਘੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਨਿਊ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਸਰੀ ਉੱਤਰੀ ਦੇ ਚੋਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਗੇਟਵੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਚੋਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਪਰ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਣਦੀਪ ਸਰਾਏ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ।

ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਧੂ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਈਮਨ ਫਰੇਜ਼ਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਰੋਡਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐੱਮ. ਬੀ. ਏ. ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਜਸਟਿਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਟਰੋ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਸੰਧੂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ *ਕੋਮਾਗਾਤਾ ਮਾਰੂ* ਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਲਈ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
* ਜ਼ਸਬੀਰ ਸੰਧੂ-ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਜੀਵਨੀ
* OpenParliament.ca 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ, ਵੋਟਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਮੰਜੀਵ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ

thumb|ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਸ਼੍ਰੀ ਮੰਜੀਵ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।
**ਮੰਜੀਵ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ**  ਭਾਰਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਕਾਡਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਹੈ। ਪੁਰੀ  ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਮੰਜੀਵ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਨੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੀ. ਏ. (ਆਨਰਜ਼) ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕੂਟਨੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮੰਜੀਵ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਸਾਲ 1982 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। 36 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਕਈ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸੰਗਠਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ (ਯੂਐਨ-ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ) ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੇ ਉਪ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਸ਼੍ਰਿੰਗਲਾ
* ਵਿਜੇ ਗੋਖਲੇ
* ਨਵਤੇਜ ਸਰਨਾ
* ਤਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
* ਪੰਕਜ ਸਰਨ
* ਰੀਵਾ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾਸ
* ਡਾ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਜੈਸ਼ੰਕਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ (ਫੁੱਟਬਾਲਰ)

**ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ** (31 ਅਗਸਤ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਲ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਐਸ. ਸੀ. ਲਈ ਡਿਫੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਸਨਮਾਨ 
**ਭਾਰਤ ਅੰਡਰ-20**

* ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ-2004

## ਹਵਾਲੇ 
* Goal.com ਪਰੋਫਾਇਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ (ਫੁੱਟਬਾਲਰ)

**ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ "ਨੰਨਾ"** (18 ਦਸੰਬਰ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਈ-ਲੀਗ ਕਲੱਬ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਡਿਫੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਰੋਪੜ (ਰੂਪਨਗਰ ) ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਗੁਰਤੇਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ। ਜਗਤਜੀਤ ਕਾਟਨ ਐਂਡ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ (ਜੇ. ਸੀ. ਟੀ. ਗੁਰਤੇਜ) ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਲੈ ਗਏ। ਸਿੰਘ ਜੇ. ਸੀ. ਟੀ. ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਈਚੁੰਗ ਭੂਟੀਆ ਅਤੇ ਆਈ. ਐਮ. ਵਿਜਯਨ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਈ-ਲੀਗ ਦੇ ਜੇ. ਸੀ. ਟੀ. ਐਫ. ਸੀ. ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 15 ਮਈ 2011 ਨੂੰ ਚਿਰਾਗ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਲੀਗ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਲਈ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 59 ਵੇਂ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਜੇ. ਸੀ ਸੀਜ਼ਨ ਜੇ. ਸੀ. ਟੀ. ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੈਲਾਨ ਐਰੋਜ਼ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।

### ਚਰਚਿਲ ਭਰਾ 
ਪਾਪਾਈਲਨ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਆਈ-ਲੀਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਚਰਚਿਲ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਲਈ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 17 ਨਵੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਈਸਟ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫਤੋਰਡਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੀਗ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ 81 ਵੇਂ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਟੋਂਬਾ ਸਿੰਘ ਲਈ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਚਰਚਿਲ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਮੈਚ 0-3 ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਘ ਨੇ 1 ਮਈ 2013 ਨੂੰ ਏ. ਐੱਫ. ਸੀ. ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਸੀਮਨ ਪਡਾਂਗ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਟੀਵਨ ਡਾਇਸ ਲਈ 49ਵੇਂ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕਿਉਂਕਿ ਚਰਚਿਲ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਮੈਚ 1-3 ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਏ।

### ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਐਫ ਸੀ 
8 ਜੁਲਾਈ 2013 ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਵੀਂ ਸਿੱਧੀ ਐਂਟਰੀ ਆਈ-ਲੀਗ ਦੀ ਟੀਮ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਐਫਸੀ ਲਈ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਐਫਸੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਫਤਿਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਏ. ਐੱਫ. ਸੀ. 
ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਐੱਫ. ਸੀ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਤਿਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਆਈ-ਲੀਗ 2 ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ ਫਤਿਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਸੀ।

### ਐੱਫ. ਸੀ. ਪੁਣੇ ਸਿਟੀ 
23 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਐਫ. ਸੀ. ਪੁਣੇ ਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 2017-18 ਆਈ. ਐਸ. ਐਲ. ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁਣੇ ਸਿਟੀ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਡਾਇਨਾਮੋਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਨੂੰ 2-3 ਨਾਲ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 
### ਕਲੱਬ 
## ਸਨਮਾਨ 
**ਚਰਚਿਲ ਭਰਾ**

* ਆਈ-ਲੀਗ 2012-132012–13

**ਬੈਂਗਲੁਰੂ**

* ਆਈ-ਲੀਗ 2013-142013–14
* ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ 2014-152014–15

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਰੰਜਨੀ

**ਰੰਜਨੀ** ਇੱਕ ਕਰਨਾਟਕੀ ਰਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ *ਰੰਜਿਨੀ* ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਗ 59ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਧਰਮਾਵਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਅਸਮਮਿਤ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਸਕੇਲ ਮਤਲਬ ਪੰਜ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਗਮਾਲਿਕਾ, *ਸਲੋਕਮ*, ਵ੍ਰਿਤਮ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮਨਮੋਹਣਾ ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ।
right|thumb|300x300px|ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਪੈਮਾਨਾ C ਦੇ ਨਾਲ *ਸ਼ਡਜਮ* (ਟੌਨਿਕ ਨੋਟ)

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਰੇ2 ਦੀ ਥਾਂ ਨੀ3 ਹੈ
ਇਹ ਰਾਗ ਇੱਕ ਅਸਮਰੂਪ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਡਵ-ਔਡਵ ਰਾਗਮ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਨੋਟ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

* ਆਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ2 ਗ2 ਮ2 ਧ2 ਸੰ [a]
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ3 ਧ2 ਮ2 ਗ2 ਸ [b]  

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਨੋਟ ਹਨ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸਧਾਰਨ ਗੰਧਾਰਮ, ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਯਮ, ਅਰੋਹਣ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤਿ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ *ਅਵਰੋਹਣ* ਵਿੱਚ ਵਧੀਕ *ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ*, ਸਧਾਰਨ *ਰਿਸ਼ਭਮ* ਦੀ ਥਾਂ (ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇਖੋ)। ਧਰਮਾਵਤੀ ਪੈਮਾਨੇ (59ਵੇਂ ਮੇਲਕਰਤਾ) ਤੋਂ ਪੰਚਮ ਨੂੰ ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਅਸਮਰੂਪ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਮਨਮੋਹਣਾ ਪਹਿਲੂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ ਰੇ2 ਗ2 ਸ, ਸ ਨੀ3. ਧ2. ਸ-ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਗਮ ਰੰਜਨੀ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ (ਜਿੱਥੇ ਨੀ3 ਅਤੇ ਧ2. ਹੇਠਲੇ ਅੱਠਵੇਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਚੋਣਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰੂਪਕਮ ਵਿੱਚ ਦੁਰਮਰਗਾਚਰ
* *ਕਾਦਿਰੂਵੇਨੂ ਨਾਨੂ* ਅੰਬੁਜਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੰਨਡ਼ ਵਿੱਚ
* ਜੀ. ਐਨ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਰੂਪਕਮ ਆਦਿ ਵਿੱਚ *ਰੰਜਨੀ ਨਿਰੰਜਨੀ*
* *ਅੰਬੋਰੋਹਾ ਪਦਮੇ* ਰੰਜਨੀ ਰਾਗ ਵਰਨਮ ਜੀ. ਐਨ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ
* ਸੁਬਰਾਮਣੀਆ ਭਾਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਭੂਲੋਕਾ ਕੁਮਾਰੀ
* ਆਦਿ ਤਾਲਮ ਵਿੱਚ ਕੇਨਜੁਗੀਰ ਐਨ ਅੰਮਾ।

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
### ਤਮਿਲ 
## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ ਹਨ ਜੋ *ਰੰਜਨੀ* ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

* ਮਾਰਾਰੰਜਨੀ (ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ) 
* ਮਨੋਰੰਜਨੀ
* ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ
* ਸ਼ਿਵਰੰਜਨੀ
* ਜਨਯਾ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਚੋਣਵੀਆਂ ਬਂਦਿਸ਼ਾਂ 
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਲ ਰੂਪਕਮ ਵਿੱਚ ਦੁਰਮਰਗਾਚਰ
* *ਕਾਦਿਰੂਵੇਨੂ ਨਾਨੂ* ਅੰਬੁਜਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੰਨਡ਼ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਰਚਨਾ 
* ਜੀ. ਐਨ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਤਾਲ ਰੂਪਕਮ ਆਦਿ ਵਿੱਚ *ਰੰਜਨੀ ਨਿਰੰਜਨੀ*
* *ਅੰਬੋਰੋਹਾ ਪਦਮੇ* ਰੰਜਨੀ ਰਾਗ ਵਰਨਮ ਜੀ. ਐਨ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ
* ਸੁਬਰਾਮਣੀਆ ਭਾਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਭੂਲੋਕਾ ਕੁਮਾਰੀ
* ਆਦਿ ਤਾਲਮ ਵਿੱਚ ਕੇਨਜੁਗੀਰ ਐਨ ਅੰਮਾ।
* ਰੰਜਨੀ ਮਾਲਾ (ਆਦਿ ਤਾਲਮ ਵਿੱਚ ਪੱਲਵੀ) -ਤੰਜਾਵੁਰ ਸ਼ੰਕਰਾ ਅਈਅਰ
ਕਰਨਾਟਕਾ ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਵੇਰੀ

**ਕਰਨਾਟਕਾ ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਵੇਰੀ** ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਔਡਵ ਰਾਗਮ (ਜਾਂ ਔਡਵ ਰਾਗ, ਭਾਵ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਸਕੇਲ,ਪੰਜ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ) ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗਮ ਹੈ (ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੇਲ) ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮਤਲਬ  ਸੱਤ ਸੁਰ  (ਸੰਗੀਤਕ ਨੋਟਸ) ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ *ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਵੇਰੀ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਮਾਨਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਵੇਰੀ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਸਕੇਲ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ *ਦੇਵਕ੍ਰਿਆ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਕਰਨਾਟਕ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਵੇਰੀ ਸਕੇਲ ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨਾਲ
*ਕਰਨਾਟਕਾ ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਵੇਰੀ* ਇੱਕ ਸਮਰੂਪ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਗੰਧਾਰਮ* ਜਾਂ *ਨਿਸ਼ਾਦਮ* ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਮਿਤੀ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਸਕੇਲ (ਔਡਵ-ਔਡਵ ਰਾਗਮ) ਹੈ-ਔਡਵ ਭਾਵ '5' ਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

* ਆਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ1 ਮ1 ਪ ਧ1 ਸੰ [a]  
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਧ1 ਪ ਮ1 ਰੇ1 ਸ [b] 

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰ *ਸ਼ਡਜਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸ਼ੁੱਧਾ ਮੱਧਮਮ, ਪੰਚਮ* ਅਤੇ *ਸ਼ੁੱਧ ਧੈਵਤਮ* ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ *ਕਨਕੰਗੀ* ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ 8 ਹੋਰ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, *ਗੰਧਾਰਮ* ਅਤੇ *ਨਿਸ਼ਾਦਮ* ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ-ਨਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

* ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ *ਏਕਮਰੇਸ਼ਾ ਨਾਇਕੇ*

## ਫ਼ਿਲਮ ਗੀਤ-ਤਮਿਲ 
## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

### *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* 
ਕਰਨਾਟਕਾ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਵੇਰੀ ਦੇ ਸੁਰ ਜਦੋਂ *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ 1 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਰਾਗ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਵਰਸ਼ਿਨੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ*, ਰਾਗ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਸਾਰੀ ਨੋਟ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ''ਅੰਮ੍ਰਿਤਵਰਸ਼ਿਨੀ 'ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਵੇਖੋ।

### ਸਕੇਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ 
* ਸਾਵੇਰੀ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਕਰਨਾਟਕ ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਵੇਰੀ* ਦਾ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਪੈਮਾਨਾ ਅਤੇ ਮਾਇਆਮਲਾਵਾਗੌਲਾ ਦਾ ਉਤਰਨ ਵਾਲਾ ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਸ ਰੇ1 ਮ1 ਪ ਧ1 ਸੰ-ਸੰ ਨੀ3 ਧ1 ਪ ਮ1 ਗ3 ਰੇ1 ਸ ਹੈ। 
* ਗੁਣਕਾਰੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅੰਤਰਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਮਲਹਾਰੀ

## ਨੋਟਸ 
## ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ 
ਇਹ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਖੋਜ ਦੀ ਬਹੁਤ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

* ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸੰਗੀਤਬੱਧ *ਏਕਮਰੇਸ਼ਾ ਨਾਇਕੇ''
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ
ਲਲਿਤਾ (ਰਾਗ)

**ਲਲਿਤਾ** ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ 15ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਮਾਇਆਮਲਾਵਾਗੌਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਵਸੰਤਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨਜਦੀਕ ਤੋਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ  ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਲਲਿਤਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਲੈਅਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਰਾਗਮ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਪੰਜ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ 
*ਲਲਿਤਾ* ਇੱਕ ਅਸਮਮਿਤ ਪੈਮਾਨੇ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਪੰਚਮ* ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗ ਬਣਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋਃ

* ਅਰੋਹਣ- ਸ ਰੇ1 ਗ3 ਮ1 ਧ1 ਨੀ3 ਸੰ [a]  
* ਅਵਰੋਹਣ- ਸੰ ਨੀ3 ਧ1 ਮ1 ਗ3 ਰੇ1 ਸ [b]  

ਇਹ ਸਕੇਲ ਸ਼ਡਜਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧਾ ਮੱਧਮਮ, ਸ਼ੁੱਧੀ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ *ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ* ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
*ਲਲਿਤਾ*  ਰਾਗ ਵਿੱਚ *ਅਲਾਪਨਾ ਦੀ*  ਕਾਫ਼ੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ *ਲਲਿਤਾ* ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।

* ਹਿਰਨਮਾਇਮ ਲਕਸ਼ਮੀਮ ਅਤੇ *ਅਗਸਤੀਸ਼ਵਰਮ* ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ। ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਗਮਾਲਿਕਾ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਮ ਭਜੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
* ਸ਼ਿਆਮਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ *ਨੰਨੂ ਬ੍ਰੋਵੂ ਲਲਿਤਾ*
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸੀਤੰਮਾ ਮਾਇਆਮਾ (ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਰ ਵੇਦਵੱਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਲਲਿਤਾ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
* *ਅੰਨਾਮਾਚਾਰੀਆ* ਦੁਆਰਾ ਨਟਾਨਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਯਾਕੂ
* *ਜੈਚਾਮਾਰਾਜੇਂਦਰ ਵਾਡਿਯਾਰ* ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀਮ

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਾਮਿਲ 
## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ
ਅਤਾਨਾ

**ਅਤਾਨਾ** ਜਾਂ ਅਥਾਨਾ (ਅੰਤਨਾ/ਅੰਥਨਾ) ਕਰਨਾਟਕਿ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ (ਸੰਗੀਤਕ ਸਕੇਲ) ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਰਾਗ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ (*ਜਨਕ* ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਰਾਗਮ ਸੰਕਰਾਭਰਣਮ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 29ਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਅੜਾਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੜਾਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। 

ਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਅਤਾਨਾ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੁਰ ਹਨ "ਸ਼ਡਜਾ, ਚਤੁਰੂਤੀ ਰਿਸ਼ਭਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਮਾ, ਪੰਚਮਾ, ਚਤੁਰੂਤੀ ਧੈਵਤ, ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਾ ਮੂਲ ਵਿੱਚ"।

ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਰਾਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਦਾ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਸਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ *ਵੀਰਮ* ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ  ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ ਸ਼ਡਜਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮੂਲ ਸਕੇਲ *ਸ਼ੰਕਰਾਭਰਣਮ*
ਅਤਾਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦੁਰਲੱਭ ਜੈਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਨਿਯਮਿਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ) ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਕੇ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ *ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ* ਵੇਖੋ):

* ਆਰੋਹਣਃਸ ਰੇ2 ਮ1 ਪ ਨੀ3 ਸੰ [a] 
* ਅਵਰੋਹਣਃਸੰ ਨੀ3 ਧ2 ਪ ਮ1 ਗ3 ਰੇ2 ਸ [b]  

ਵਰਤੇ ਗਏ *ਸੁਰਾਂ*  ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ, ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤਿ ਦੈਵਤਮ ਅਤੇ *ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਤਾਨਾ ਇੱਕ *ਭਾਸ਼ਂਗਾ* ਰਾਗ ਹੈ (ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਗ ਜਿੱਥੇ ਅਰੋਹਣ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹਣ ਦੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਭਾਵ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਨਯਾਸਵਰ ਹਨ (ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੋਟਸ ਵਿਦੇਸ਼ੀ *ਸਵਰਾਂ*)। ਉਹ ਹਨ ਸਾਧਨਾ ਗੰਧਾਰਮ (ਜੀ2) ਅਤੇ *ਕੈਸ਼ੀਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ* (ਐਨ2)।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤਾਨਾ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਾਮਿਲ 
ਤਾਮਿਲ ਸੀਰੀਅਲ

ਯਮੁਨਾ ਨਾਧੀਅਨ ਸੂਰੀਆ ਥੋਗਾਈ ਧੀਰਗਾ ਸੁਮੰਗਲੀ 2005-2006 ਅਬੀਨਾਇਆ ਰਚਨਾਵਾਂ

### ਭਾਸ਼ਾਃ ਤੇਲਗੂ  
## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ੁਜਾਤ ਅਜੀਮ

**ਸ਼ੁਜਾਤ ਅਜੀਮ** (9 ਨਵੰਬਰ, 1951) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦਾ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਾਇਕ/ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ।

ਸ਼ਜਾਤ ਅਜੀਮ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਪਾਰੀ, ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
* ਓ ਲੈਵਲ 1967
* ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਏਵੀਓਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼
* ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਏਅਰਲਾਈਨ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪਾਇਲਟ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਐੱਫ. ਏ. ਏ. ਲਾਇਸੈਂਸ

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ਼ੁਜਾਤ ਅਜੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਨਰਲ ਡਿਊਟੀ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਉਹ 1968 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ 1979 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਰਟ ਮਾਰਸ਼ਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਪਾਰਕ ਪਾਇਲਟ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

### ਪਾਇਲਟ-ਲੇਬਨਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ 
ਸ਼ੁਜਾਤ ਅਜ਼ੀਮ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਲੇਬਨਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਫੀਕ ਹਰੀਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ 17 ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 1997 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਤਣ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

### ਟਾਈਮ ਲਾਈਨ 
* 1968-1979 PAF ਜਨਰਲ ਡਿਊਟੀ ਪਾਇਲਟ
* 1980-1997 ਰਫੀਕ ਹਰੀਰੀ ਦਾ ਪਾਇਲਟ
* 1997 ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਅਪੋਲੋ ਟੈਲੀਕਾਮ
* 1999 ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਯੂਨੀਕਸ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਰਵਿਸਿਜ਼
* 2005 ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਸੁਖ ਚੈਨ ਗਾਰਡਨਜ਼
* 2005 ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਰਾਇਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ਰਾਇਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸੇਵਾਵਾਂ
* 2013-2014 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ, ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਬਾਰੇ
* 2014-2016 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਾਇਕ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* https://www.facebook.com/shujaat.azeem
* ਸੁਖ ਚੈਨ ਗਾਰਡਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ 
* ਸੁਖ ਚੈਨ ਕੌਫੀ ਟੇਬਲ ਬੁੱਕ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਫੁੱਟਬਾਲਰ)

ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ (25 ਜਨਵਰੀ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ। ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਆਈ-ਲੀਗ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਐੱਫ. ਸੀ. ਲਈ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਪਾਈਲਨ ਐਰੋ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2004 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਟਾਟਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਘ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿਕਾਸ ਪੱਖ ਪੈਲਾਨ ਐਰੋਜ਼ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 20 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਲਾਜੋਂਗ ਐਫ. ਸੀ. ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ 74 ਵੇਂ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਬੈਂਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ।

### ਭਾਰਤ 
ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਨਵੀਂ ਸਥਾਪਤ ਆਈ-ਲੀਗ ਟੀਮ ਭਾਰਤ ਐਫ ਸੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 
### ਕਲੱਬ 
*20 ਜਨਵਰੀ 2013 ਤੱਕ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਸਹੀ ਹਨ।*

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ

**ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ** (16 ਜਨਵਰੀ 1944) ਭਾਰਤ ਦੀ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਅਜਨਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਅਜਨਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚਾਰ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ।

ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਮਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 2012 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਅਜਨਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ ਨੂੰ 12 ਨਵੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰਾ, ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਸੇਖਵਾਂ, ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਮਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ਼ (ਟਕਸਾਲੀ) ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ 13 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਰਾਜਸਾਂਸੀ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਟਕਸਾਲੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਾਦਲ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਮਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ ਫਿਰ ਵੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਚੌਦਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ-ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2009–2014
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਾਲਕ)

**ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਲ੍ਹਾ** (2 ਅਕਤੂਬਰ 1966) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੋਇੰਗ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਹੈ। ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜੱਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰੋਇੰਗ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਬੰਬੇ ਸੈਪਰਸ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਹੋਰ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ (ਸਿਪਾਹੀ)

**ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ** ਵੀ. ਸੀ. (5 ਅਕਤੂਬਰ 1920 - 6 ਅਕਤੂਬਰ 1996) ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਸੀ। ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
right|thumb|ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਵਿਧਾਨ ਹਿੱਲ, ਲੰਡਨ ਐਸਡਬਲਯੂ 1 ਵਿਖੇ "ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਗੇਟਸ" ਉੱਤੇ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਾਹਬਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਹੁਣ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਦੇ ਇੱਕੋ ਪਿੰਡ ਸਾਹਿਬਪੁਰ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ 1937 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਵੇਰਵੇ 
ਉਹ 24 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ 15ਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਬਰਮਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ. ਸੀ. ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 
 
16 ਅਕਤੂਬਰ 1945 ਨੂੰ ਬਕਿੰਘਮ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ ਛੇਵੇਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਆਪਣੀ ਲੱਤ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫੌਜ ਤੋਂ ਅਯੋਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1962 ਦੇ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਅਤੇ 1965 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਵੇਖੀ। 15 ਜੂਨ 1967 ਨੂੰ ਸੂਬੇਦਾਰ ਮੇਜਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਅਗਸਤ 1969 ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਰੈਂਕ ਨਾਲ ਫੌਜ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ। 1996 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਮੈਡਲ 
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਸਮੇਤ ਮੈਡਲ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਚਰਨਜੀਤ ਸੰਘਾ ਕੋਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਸੀ-ਨਾਇਕ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਵੀ. ਸੀ.
* ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂਃ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਵੀ. ਸੀ.
* ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages containing London Gazette template with parameter supp set to y
ਕੁਲਦੀਪ ਸੰਧੂ

__NOINDEX__

**ਕੁਲਦੀਪ ਸੰਧੂ** (ਜਨਮ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਧੂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੰਮ੍ਰਿੱਧ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਕੁਲਦੀਪ ਸੰਧੂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਗਤੀ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਧੁਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਲਾਪ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਉਲੇਖਨਯੋਗ ਕਾਮ 
ਕੁਲਦੀਪ ਸੰਧੂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ" ਅਤੇ "ਜੈ ਜੈ ਦੇਵਾ" ਵਰਗੇ ਭਗਤੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਜਿਦ ਢੋਟ

**ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਜਿਦ ਢੋਟ** (ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਈ-ਲੀਗ ਕਲੱਬ ਸ਼੍ਰੀਨਿਦੀ ਡੈੱਕਨ ਲਈ ਡਿਫੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਜਿਦ ਢੋਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਈ ਸੀ। ਆਖਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਅੰਡਰ-17 ਪੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਢੋਟ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਆਈਐਮਜੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਢੋਟ ਨੇ ਆਈ. ਐਮ. ਜੀ. ਕੱਪ ਅਤੇ ਡੱਲਾਸ ਕੱਪ ਵਰਗੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ।

### ਡੀ. ਐਸ. ਕੇ. ਸ਼ਿਵਾਜੀਅਨਜ਼ 
2015-16 ਆਈ-ਲੀਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਢੋਟ ਨੇ ਨਵੀਂ ਤਰੱਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਟੀਮ ਡੀਐਸਕੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀਅਨਜ਼ ਲਈ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ 14 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਸਲਗਾਓਕਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ 
ਢੋਟ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਡਰ-13 ਅਤੇ ਅੰਡਰ 14 ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏ. ਐੱਫ. ਸੀ. ਫੁੱਟਬਾਲ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਢੋਟ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਲ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 
### ਕਲੱਬ 
### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
## ਸਨਮਾਨ 
**ਭਾਰਤ**

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
* ਡੀ. ਐੱਸ. ਕੇ. ਸ਼ਿਵਾਜੀਅਨਜ਼ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਮਦੀਨਾ ਤੈਮਾਜ਼ੋਵਾ

**ਮਦੀਨਾ ਐਂਡਰੀਏਵਨਾ ਤੈਮਾਜ਼ੋਵਾ** ( [mɐˈdjinə tɐɪ ̃ˈmazəvə] ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1999 ਓਸਤੀਆਈ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਜੂਡੋ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।  2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਟੋਕੀਓ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ 2020 ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 70 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਗਿਓਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2018 ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂ 23 ਜੂਡੋ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 70 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ 2019 ਵਿਸ਼ਵ ਜੂਡੋ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦੋਹਾ, ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਜੂਡੋ ਵਰਲਡ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਤੈਮਾਜ਼ੋਵਾ ਰੂਸੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੀ ਵਾਰੰਟ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਮੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਸੀਐਸਕੇਏ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

2022 ਵਿੱਚ, ਤੈਮਾਜ਼ੋਵਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫੋਟੋਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਤਿਨ ਅਤੇ ਜੰਗ ਪੱਖੀ ਨਾਅਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਤਿਨ ਦੇ 70ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਰੂਸੀ ਕਲੱਬ ਜੂਡੋ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਕਾਊਂਟ' ਤੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।  [ਗੈਰ-ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਰੋਤ ਦੀ ਲੋਡ਼] ਉਸ ਨੇ ਰੂਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਗਏ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਜੂਡੋ ਖਿਡਾਰਨ
ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ

**ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ** (ਉਚਾਰਨ ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰਿ) ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72ਵੀਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 34ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ **ਭੋਗਛਾਇਆਨਾਟਾ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਦੇ ਨਾਲ *ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ* ਸਕੇਲ
ਇਹ ਛੇਵੇਂ *ਚੱਕਰ ਰੂਤੂ* ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ ਰੁਤੂ-ਭੂ ਹੈ। ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ *ਸਾ ਰੂ ਗੁ ਮ ਪ ਧੀ ਨੀ* ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ:

* ਅਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ3 ਗ3 ਮ1 ਪ ਧ2 ਨੀ2 ਸੰ [a]
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਪ ਮ1 ਗ3 ਰੇ3 ਸ [b] 

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ, ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ ਕੈਸੀਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਸੱਤੇ ਸੁਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਸਿਕਭੂਸ਼ਨੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਮਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 70ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਸਕੇਲ ਹੈ।

## ਜਨਯ ਰਾਗਮ 
*ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ* ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਛੋਟੇ ਜਨਯ ਰਾਗ (ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਕੇਲ) ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ *ਮਗਧੀ* ਅਤੇ ਮੋਹਨੰਗੀ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਆਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ *ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ*  ਰਾਗਮ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

* ਸੀ. ਹੋਨਾੱਪਾ ਭਾਗਵਤਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਵਰਨਾ *ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ ਰਾਗ ਸੁਧੇਓ...*। ਸੀ. ਹੋਨਾੱਪਾ ਭਾਗਵਤਾਰ, ਇੱਕ ਕੰਨਡ਼ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹਨ।
* ਕਨਕਾਦਾਸ ਦੁਆਰਾ *ਨੰਨਿੰਦਾ ਨਾਨੇ ਜਾਨੀਸੀ*ਕਨਕਦਾਸ
* ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮਤਮੂਡੂ
* ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ *ਭੋਗਛੇਏ ਨਾਤਕਾਪ੍ਰੀਏ*
* *ਵਾਣੀ ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ*
* ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਣਾਮਾਇਆਹਮ
* ਵਾਗਾਧੀਸ਼ਵਰੀ ਸਾਰਦੇ ਟੀ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਧੀ
* *ਕਮਲਾ ਨਯਨਾ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ* ਸਵਾਤੀ ਥਿਰੂਨਲ ਰਾਮ ਵਰਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ
* ਨਾਦਨੂ ਸੰਥਾਨ-ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ

## ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤ 
## ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਾਗਾਧੀਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਸੁਰ ਜਦੋਂ *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ* ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ 2 ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਮ, ਅਰਥਾਤ *ਨਾਗਾਨੰਦਿਨੀ* ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਿਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। *ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ*, ਰਾਗ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਡਜਮ* ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਸਾਰੀ ਨੋਟ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਨਾਗਾਨੰਦਿਨੀ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦ ਵੇਖੋ।

## ਨੋਟਸ 
## ਸੰਰਚਣਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਣ 
right|thumb|300x300px|ਸੀ 'ਤੇ *ਸ਼ਡਜਮ* ਦੇ ਨਾਲ *ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ* ਸਕੇਲ
ਇਹ ਛੇਵੇਂ *ਚੱਕਰ ਰੂਤੂ* ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਾਮ ਰੁਤੂ-ਭੂ ਹੈ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ *ਸਾ ਰੂ ਗੁ ਮਾ ਪਾ ਧੀ ਨੀ* ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ(ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਦੀ ਬਣਤਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

* ਆਰੋਹਨਃ ਸ ਰੇ3 ਗ3 ਮ1 ਪ ਧ2 ਨੀ2 ਸੰ [ਏ] 
* ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਪ ਮ1 ਗ3 ਰ3 ਸ [ਬੀ] 

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰ  ਸ਼ਤਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ, ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ (ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਨੋਟ ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਸਿਕਭੂਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 70ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਸਕੇਲ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਹਕੀਮ ਅਰਸ਼ਦ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ

**ਹਕੀਮ ਅਰਸ਼ਦ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ (1955)** ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਸੂਲੀ ਉੱਤੇ ਸੱਚ’ ਲਿੱਖ ਕੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਹਕੀਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬੀ ਮਜਲਿਸ਼ ਮਾਂ ਬੋਲੀ, ਸ਼ਕਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਐਵਾਰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  

## ਜੀਵਨ 
ਹਕੀਮ ਅਰਸ਼ਦ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ 1955 ਨੂੰ ਨਾਰੋਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਸੁੱਖੋਚੱਕ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਮੁਹੱਮਦ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਬੀਬੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹਕੀਮ ਮੁਹੱਮਦ ਅਰਸ਼ਦ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਕਿੱਤਾ 
ਅਰਸ਼ਦ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਪੈਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਕੀਮ ਹਨ। ਹਕੀਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬੀ ਮਜਲਿਸ਼ ਮਾਂ ਬੋਲੀ, ਸ਼ਕਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਹਨ।

## ਸਾਹਿਤਿਕ ਰੁਝਾਨ 
* ਚੇਅਰਮੈਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬੀ ਮਜਲੀਸ਼ ਮਾਂ ਬੋਲੀ, ਸ਼ਕਰਗੜ੍ਹ।
* ਨਾਇਬ ਸਦਰ, ਮਜ਼ਲੀਸ਼ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ, ਨਾਰੋਵਾਲ।
* ਸਾਬਕਾ ਜਨਰਲ ਸੈਕਟਰੀ, ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ, ਸ਼ਕਰਗੜ੍ਹ।
* ਬਿਊਰੋ ਚੀਫ਼, ਸਵੇਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਤੇ ਰਵੇਲ।
* ਮੈਂਬਰ, ਆਲਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਂਗਰਸ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਛਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 
# ਸੂਲੀ ਉੱਤੇ ਸੱਚ (ਅਪ੍ਰੈਲ 1998)
# ਵੇਲਣ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੰਨਾ (ਅਪ੍ਰੈਲ 1999)
# ਨੀ ਮਾਏ (ਜੂਨ 1999)
# ਮਕਤਲ ਵਿੱਚ ਧਮਾਲ (ਨਬੰਵਰ 2000)
# ਚਿੱਠੀਏ ਮਲਕ ਦੀਏ (2001)
# ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਜਾਨ (2010)
# ਨੀਲਕਾਂ (ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ— ਲਿੱਪੀਅੰਤਰਨ ਤੇ ਸੰਪਾਦਨ: ਜੁਗਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਪੰਗੋਤਰਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ)

### ਅਣਛਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 
# ਕੁੱਜੇ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ (ਹਿਕਮਤ)
# ਅੱਥਰੂ ਕਰਨ ਕਵਾਲੀ (ਆਜ਼ਾਦ ਨਜ਼ਮਾਂ)
# ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (ਸ਼ਾਇਰੀ)
# ਇੱਕ ਸੀ ਰਾਣੀ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
# ਕੁਰਸੀ ਉੱਤੇ ਸੱਪ
# ਸਰਬਰੀਦਾ (ਸ਼ਾਇਰੀ)
# ਸਲੀਬ (ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ)
# ਦਰਦ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਹਾਲ
# ਮੈਂ ਨੀ ਗੱਲ ਸ਼ਿਮਰ ਦੀ ਮੰਨਣੀ (ਸ਼ਾਇਰੀ)
# ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ (ਸ਼ਾਇਰੀ)
# ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ, ਰੰਗ, ਸਿਤਾਰੇ , ਤਿਤਲੀ (ਨਜ਼ਮਾਂ)
# ਹਰਫ਼ ਸੇ ਦੋਸਤੀ (ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ)
# ਤਿਮਕੜੇ (ਬੈਤ)

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਪੰਜਾਬੀ ਸੇਵਕ, ਸਮਊਦ ਖਦਰਪੋਸ਼ ਅਵਾਰਡ (2009)
* ਮਾਨਤਾ ਪੱਤਰ, ਅਦਾਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਸਕਾਫਤ।
* ਬਰੀ ਨਜ਼ਮੀ ਅਵਾਰਡ (2000)
* ਦਾਇਮ ਇਕਬਾਲ ਦਾਇਮ ਅਵਾਰਡ (2000)
* ਮੀਰ ਕਲਾ ਅਵਾਰਡ (2003)
* ਸੈਵਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਅਵਾਰਡ (2004)
* ਹੁਸਨ ਕਾਰਕਰਦਗੀ ਅਵਾਰਡ
* ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮੀ ਅਵਾਰਡ

## ਤਸਵੀਰਾਂ 
center|thumb|100x100px
center|thumb|147x147px
center|thumb
center|thumb

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਟੇਜੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
__INDEX__