open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜਨੂੰਨ (ਬੈਂਡ)

**ਜਨੂੰਨ** (ਉਰਦੂ: ) ਲਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਠਨ 1990 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਨਿਰਮਾਣ (1990–1993)
ਜਨੂੰਨ ਦਾ ਗਠਨ 1990 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਗਿਟਾਰਵਾਦਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ, ਸਲਮਾਨ ਅਹਿਮਦ, ਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਝੰਜੋੜ ਦੇਣ ਅਤੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ ਕਿ "ਤੁਮਹੇਂ ਮੌਸ਼ੀਕੀ ਕਾ ਜਨੂੰਨ ਹੈ!" ਇਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਦਬਾਅ (ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ)

ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, **ਦਬਾਅ** ਜਾਂ **ਬਲ** **(stress)** ਉਸ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਭਾਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਉੱਚਾਰਨ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਹਿੱਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਵਾਕ ਉੱਚਾਰਨ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਬਦ/ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੋਲ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਅਤੇ ਸਵਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਸਵਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ, ਅਤੇ ਪਿੱਚ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। * ਬਲ * ਅਤੇ *ਲਹਿਜ਼ਾ* ਅਕਸਰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ

**ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ** (11 ਫਰਵਰੀ 1938 - 16 ਮਈ 2008) ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਸੀ।
## ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1938 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੁਕਾਰਾ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, (ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸੰਤ ਕੌਰ ਹੈ।

1947 ਦੀ ਭਾਰਤ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਲੰਮਾ ਪਿੰਡ, ਜ਼ਿਲਾ ਜਲੰਧਰ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਜਾਰੇ ਜੋਗੀ ਪੜ੍ਹਾਏ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਉਹ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ ਸੀਨੀਅਰ ਹਾਇਰ ਸਕੈਂਡਰੀ ਸਕੂਲ ਲਾਡੋਵਾਲੀ ਰੋਡ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।
## ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਸਾਰਾ ਜਹਾਨ ਮੇਰਾ* (1991) 
*ਵਧੀਆ ਸ਼ਿਅਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ* (2007, ਗੁਰਦਿਆਲ ਰੌਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਪਾਦਿਤ)
**ਸਾਰਾ ਆਲਮ ਪਰਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ'' (2009, ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)

## ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ

ਚੰਗਾ ਰੱਬ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਲਾਇਆ ਮਜ੍ਹਬਾਂ ਨੇ
ਜੱਗ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਪਾਇਆ ਮਜ੍ਹਬਾਂ ਨੇ

ਅੱਵਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਇਕੋ ਨੂਰ ਉਪਾਇਆ ਸੀ
ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਸੌ ਚੰਦ ਚੜਾਇਆ ਮਜ੍ਹਬਾਂ ਨੇ

‘ਮਾਣਸ ਕੀ ਇੱਕ ਜਾਤ’ ਪਛਾਣੇ ਕੌਣ ਭਲਾ
ਸਭ ਦੇ ਅੱਖੀ ਘੱਟਾ ਪਾਇਆ ਮਜ੍ਹਬਾਂ ਨੇ

ਵੇਦ- ਕਿਤੇਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇ ਪਾਠ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ
ਪਰ ਨਫਰਤ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਮਜ੍ਹਬਾਂ ਨੇ

ਬਣਮਾਣਸ ਬਣਿਆ ਸੀ ਬੰਦਾ ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ
ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰ ਫੇਰ ਬਣਾਇਆ ਮਜ੍ਹਬਾਂ ਨੇ

ਨਾਨਕ ਤੇਰੀ ‘ਤੇਰਾ ਤੇਰਾ’ ਕੌਣ ਸੁਣੇ
‘ਮੈ ਮੇਰੀ’ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਇਆ ਮਜ੍ਹਬਾਂ ਨੇ

ਸ਼ਰਣ ਪਏ ਨੂੰ ਕੰਠ ਕੋਈ ਹੁਣ ਲਾਉਦਾ ਨਹੀਂ
ਜੋ ਅੜਿਆ ਸੋ ਤਖਤ ਬਹਾਇਆ ਮਜ੍ਹਬਾਂ ਨੇ

ਗੁਰ ਪੀਰਾਂ ਨੇ ਸੱਚੇ ਮਾਰਗ ਪਾਇਆ ਸੀ
ਪਰ ਕੂੜਾ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਇਆ ਮਜ੍ਹਬਾਂ ਨੇ

## ਮੌਤ 
16 ਮਈ, 2008 ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਨਾੜੀ ਫਟ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਰੁਸ਼ਨਾਰਾ ਅਲੀ

**ਰੁਸ਼ਨਾਰਾ ਅਲੀ** (ਬੰਗਾਲੀ: রুশনারা আলী; ਜਨਮ 14 ਮਾਰਚ 1975) ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਰੁਸ਼ਨਾਰਾ ਅਲੀ ਸ਼ੈਡੋ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਰੁਸ਼ਨਾਰਾ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ 11.574 ਵੋਟ ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਦ ਦੇ ਇੱਕ ਮੇੰਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮੂਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਨਸਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਾਨਾ ਮਹਿਮੂਦ ਅਤੇ ਯਾਸਮੀਨ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਚਾਦਰ

**﻿ਚਾਦਰ** (, ) ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਲਿਬਾਸ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਰਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਬੜੀ ਚਾਦਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ﻿ਚਾਦਰ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਹਖ਼ਾਮਨਸ਼ੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਇਹਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਵਸਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਆਮ ਮੰਜੇ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਚੌਰਸ ਟੁਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਰਦ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਸਤਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਰਦ ਇਸਨੂੰ ਲੋਅਰ ਵਜੋਂ ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ।
## ﻿ਚਾਦਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਰਾਵਾ
ਨਜ਼ਰ (ਤਾਵੀਜ਼)

s, charms used to ward off the evil eye.]]
**ਨਜ਼ਰ** ਦੇਖਣ ਦੇ ਓਸ ਲਹਿਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਲੋਂ ਵੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਦਕਿੱਸਮਤੀ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਣਾ ਪਏ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਈਰਖਾ ਜਾਂ ਨਫਰਤ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੁਸ਼ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਲਗਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਲਈ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਬਣਾ ਰਖੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੀ ਤਵੀਤ, ਨਜ਼ਰ ਬੱਟੂ, ਮੰਤਰੋੱਚਾਰਣ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ, ਇਤਆਦਿ।ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਚਿਹਨ ਅਤੇ ਤਵੀਤ ਨੂੰ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਗੋਲ ਚਪਟਾ - ਜਿਹਾ ਇੱਕ ਪੱਥਰਨੁਮਾ ਲਾਕੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਰਗੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨੂੰ ਲਮਕਾਇਆ ਜਾਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਚਿਆਂ ਦੇ ਕਾਲ਼ਾ ਤੀਲ ਜਾਂ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕਾਲ਼ਾ ਧਾਗਾ ਬੰਨ੍ਹਣਾ 2 ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰ ਦੇ ਇਰਦ - ਗਿਰਦ ਮਿਰਚ ਘੁਮਾਉਣ 3 ਮਿਰਚੀ ਅਤੇ ਨੀਂਬੁਵਾਂ ਨੂੰ ਲਮਕਾਉਣਾ 4 ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮੁੰਹ ਕਾਲ਼ਾ ਸੂਤਰਵਾਕਿਅ ਗੱਡੀਆਂ - ਟਰੱਕਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਵਹਿਮ
ਹਰੀਹਰਨ (ਗਾਇਕ )

**ਹਰੀਹਰਨ** (, , , ) (ਜਨਮ 3 ਅਪਰੈਲ 1955) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ, ਕੰਨੜ, ਮਰਾਠੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗਾਇਆ ਹੈ।, ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਊਜ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2004 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੁ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਦੋ-ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਹੈ।
## ਮੁੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰ
; ਸਿਵਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 2004 – ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ

; ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1998 – ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ: "ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਨ", *ਬਾਰਡਰ*
* 2009 – ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ: "Jeev Dangla Gungla Rangla", *Jogwa*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ
ਬਾਸਤੀਲ

**﻿ਬਾਸਤੀਲ** () ਪੈਰਿਸ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਜੋ ਚੌਧਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਲ ਹਾ ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਸਿਆਸੀ ਜੇਲ੍ਹ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। 14 ਜੁਲਾਈ 1789 ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਬਾਸਤੀਲ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤਮਾਮ ਕੈਦੀ ਰਿਹਾ ਕਰਾ ਲਏ ਸਨ। ਇਸ ਕਿਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜਵੀਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਜੇਲ੍ਹ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ (ਲਾਫ਼ੋਰਸ) ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹਸ਼ਰ ਹੋਇਆ। ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਬਾਦ ਫ਼ਰਾਂਸ ਇਨਕਲਾਬ ਲਈ ਰਾਹ ਹੋਰ ਹਮਵਾਰ ਹੋਇਆ।

ਬਾਸਤੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸੌ ਸਾਲਾ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਪੈਰਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ 1357 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਮੁੱਖ ਉਸਾਰੀ 1370 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਠ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲਾ ਬਣਾ 
ਲਿਆ ਗਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ
### ਚੌਧਵੀਂ ਸਦੀ
ਬਾਸਤੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਸੌ ਸਾਲਾ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਪੈਰਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਕਿਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸ
ਬਾਬਲ

**ਬੇਬੀਲੋਨ** ਪੁਰਾਤਨ ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਇਹ ਦਜਲਾ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਤ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਫ਼ਰਾਤ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂਹੰਦ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ, ਬਗਦਾਦ ਤੋਂ 85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਬੇਬੀਲੋਨ 

ਲਗਭਗ 2300 ਈਪੂ. ਵਿੱਚ ਅਕਾਦੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਮੀਤੀ ਅਕਾਦੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ 1893 ਈਪੂ. ਵਿੱਚ ਆਇਮੋਰੇਟ, ਪਹਿਲੇ ਬੇਬਿਲੋਨੀਅਨ ਵੰਸ਼, ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਰਾਜ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

## ਨਾਮ 
**ਬੇਬੀਲੋਨ (**Babylon) ਯੂਨਾਨੀ Babylṓn (Βαβυλών) / ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ  ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੂਲ (ਬੇਬੀਲੋਨੀਅਨ) ਬਾਬਿਲਿਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ"। ਕਿਊਨੀਫਾਰਮ ਸਪੈਲਿੰਗ 𒆍𒀭𒊏𒆠 (KA₂.DIG̃IR.RAKI) ਸੀ। [ਅਸਫ਼ਲ ਤਸਦੀਕ] ਇਹ ਸੁਮੇਰੀਅਨ ਵਾਕਾਂਸ਼ kan dig̃irak ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੰਨ੍ਹ 💆 (KA₂) "ਗੇਟ" ਲਈ ਲੋਗੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, 💀 (DIG̃IR) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਰੱਬ" ਅਤੇ 💊 (RA) ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਮੁੱਲ ਸ਼ਬਦ dig̃ir (-r) ਦੇ ਕੋਡਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੈਨੇਟਿਵ ਪਿਛੇਤਰ -ak. ਅੰਤਮ 𒆠 (KI) ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਇਹ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜੋ ਫਰਾਤ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉੱਚੇ ਕੰਢੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਜੋਕੇ ਹਿੱਲਾਹ, ਬਾਬਿਲ ਗਵਰਨੋਰੇਟ, ਇਰਾਕ, ਬਗਦਾਦ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (53 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੀਆਂ ਮਿੱਟੀ-ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬਾਬਲ ਦੀ ਸਾਈਟ ਵਿੱਚ 2 ਗੁਣਾ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1.24 ਮੀਲ × 0.62 ਮੀਲ), ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਫਰਾਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਟਿੱਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਨਦੀ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਸੀ।  ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਹੁਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਹਨ। ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲੰਡਨ ਬ੍ਰਿਜ

**ਲੰਡਨ ਬ੍ਰਿਜ** () ਲੰਡਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਮੱਧ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਾਊਥਵਾਰਕ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਦਰਿਆ ਟੇਮਜ਼ ਤੇ ਲਾਏ ਗਏ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਲਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਪੁਲ, ਜੋ 1973 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਕਰੀਟ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਬਾਕਸ ਗਰਡਰ ਪੁਲ ਹੈ। ਇਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਡਾਟਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ 600 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੁਲ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪੁਲ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਲੰਡਨ ਦੇ ਰੋਮਨ ਬਾਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸਾਰਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੱਲ-ਯੁੱਧ

**ਮੱਲ-ਯੁੱਧ** (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: मल्लयुद्ध, , ਕੰਨੜ: ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ, ਤੇਲਗੂ: మల్ల యుద్ధం *malla-yuddhaṁ* ਤਮਿਲ:மல்யுத்தம் *malyutham*, ਥਾਈ: มัลละยุทธ์ *mạllayutṭh̒*) 
**ਮੱਲ-ਯੁੱਧ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸੀ। ਇਹ ਦੱਖਣੀਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਨਾਬਨ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੰਬੰਧੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਵਾਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ
ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਐਬੇ

**ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਐਬੇ**, ਰਸਮੀ ਨਾਮ **ਕਾਲਜੀਏਟ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰ ਐਟ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ**, ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਸਿਟੀ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਗੌਥਿਕ ਚਰਚ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਮਹਲ ਦੇ ਐਨ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਸਥਾਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੰਡਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਭੈਣੀ ਕੰਬੋਆਂ

**ਭੈਣੀ ਕੰਬੋਆਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼

**ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼** (18 ਮਈ 1936) ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਸੀ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਬੀਬੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ 18 ਮਈ 1936 ਨੂੰ ਨਾਨਕਾ ਪਿੰਡ ਕੂਮ ਖੁਰਦ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਚੌਧਰੀ ਮਹਿੰਦੀ ਖਾਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਸਿੰਬਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਗੁਲਾਮ ਗੌਂਸ ਤੇ ਦਾਦੇ ਦਾ ਭਰਾ ਫਤਹਿ ਖਾਂ 30 ਘੁਮਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ।

ਉਸਨੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰਹੀ; ਉਥੋਂ ਈ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਈ। ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਲੱਗੀ। ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵੱਲ ਆ ਗਈ।

ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼ ਨੇ ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲਿਟ, ਜੀਵਨੀ ਆਦਿ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਸਮਾਜੀ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਖੂਬ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
## ਕਿਤਾਬਾਂ
*ਲਾਵਾਰਸ (ਨਾਵਲਿਟ) 
*ਹਨੇਰਿਆਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
*ਹਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਫੈਸਲੇ ਤੀਕ
*ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਰਤ ਆਉਣ ਦਾ ਦਿਨ
*ਚੋਣ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ-ਲਾਅ
*ਗੁਲਾਮ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪੂਰਬ
*ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਆਵਾਜ਼
*ਲਿਲੀਆ ਸਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ
*ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੰਝੂ
*ਕੌੜਾ ਸੱਚ
*ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
*ਗੁਜ਼ਰੇ ਥੇ ਹਮ ਯਹਾਂ ਸੇ 
*ਟਾਹਲੀ ਮੇਰੇ ਬੱਚੜੇ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
*ਪੰਝੀਵਾਂ ਘੰਟਾ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
*ਮਨ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ (ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ) 
*ਕੀਹਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜਾਬ
*ਵੇਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਪਕ

**ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਪਕ** ਨਾਵਲੈਟ ਚੰਗੇਜ਼ ਆਇਤਮਾਤੋਵ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲੈਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਾਦੁਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਮਾਸਕੋ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਬਆਦ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਇਸ ਨਾਵਲੈਟ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪੀਪਲਜ਼ ਫੋਰਮ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲੈਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਚੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਏ ਹੈ,ਜਦੋ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਦੂਜੇ ਦਹਾਕੇ ਕਿਰਗਿਜ ਅੰਦਰ ਸੋਵੀਅਤ ਸਤਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ।ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸੁਆਰਥ ਰਹਿਤ ਰਿਸ਼ਤੇ,ਸਮਰਪਣ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਜੋ ਤਸਵੀਰ ਇਸ ਨਾਵਲੈਟ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੁਣ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਭ ਲਈ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ

**ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ** ਮਾਸਕੋ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਲੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਸਾਹਿਤ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਕੇ ਛਪਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਪਰੋਗਰੈੱਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1931 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਮਵਾਦ (ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ) ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਕਲਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਵਿਗਿਆਨ, ਬਾਲ-ਸਾਹਿਤ, ਨਾਵਲ, ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ, ਭਾਸ਼ਾ-ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਸੰਗ੍ਰਿਹ (ਅਲਬਮਾਂ) ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ
ਫਰੈਂਡਸ

**ਫਰੈਂਡਜ਼** ਜਾਂ ਫਰੈਂਡਸ (ਅਕਸਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ***F•R•I•E•N•D•S*** ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਡੇਵਿਡ ਕਰੇਨ ਅਤੇ ਮਾਰਤਾ ਕੌਫਮੈਨ ਦੁਆਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ 22 ਸਤੰਬਰ 1994 ਤੋਂ 6 ਮਈ 2004 ਤੱਕ ਐਨ.ਬੀ.ਸੀ ਤੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਲਈ 10 ਬਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੇਵਿਨ ਐਸ.ਬਰਾਇਟ ਅਤੇ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਸ ਸ਼ੋ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੇਵਿਨ ਐਸ.ਬਰਾਇਟ, ਡੇਵਿਡ ਕਰੇਨ ਅਤੇ ਮਾਰਤਾ ਕੌਫਮੈਨ ਸਨ।

ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੈਨਹੈਟਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਛੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1994
ਪਰਾਈਡ ਐਂਡ ਪਰੈਜੂਡਿਸ

***ਪਰਾਈਡ ਐਂਡ ਪਰੈਜੂਡਿਸ*** (*Pride and Prejudice*) ਜੇਨ ਆਸਟਨ, ਦਾ 1813 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬੈਨੇਟ ਹੈ।

## ਕਥਾਨਕ
ਨਾਵਲ ਦਾ ਕਥਾਨਕ ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬੈਨੇਟ ਦੁਆਲੇ ਬੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਭੱਦਰਪੁਰਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਬੈਨੇਟ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ। ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਸ੍ਰੀ ਬੈਨੇਟ, ਇੱਕ ਕਿਤਾਬੀ ਜਿਹਾ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਥੋੜਾ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਦੀ ਮਾਂ, ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਬੈਨੇਟ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਪਤੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਧੀ ਜੇਨ ਬੈਨੇਟ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਦਿਆਲਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ; ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬੈਨੇਟ, ਤੀਖਣ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੱਖੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੌਕੀਨ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਹਜ ਰੁਚੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ; ਕੈਥਰੀਨ, ਚੌਥੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਟੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਲੀਡੀਆ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਲੀਡੀਆ ਖੁੱਲ੍ਹੀ-ਡੁੱਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਚੋਚਲੋ ਹੈ।
## ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ
### ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬੈਨੇਟ
ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬੈਨੇਟ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਠਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਨੇਟ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਹੈ, ਉਮਰ 20 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਆਣੀ, ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੈ (ਨਾਵਲ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਪ੍ਰੈਜੁਡਿਸ")।

### ਮਿਸਟਰ ਡਾਰਸੀ
ਮਿਸਟਰ ਫਿਟਜ਼ਵਿਲੀਅਮ ਡਾਰਸੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮਰਦ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ 28 ਸਾਲ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਅਤੇ ਡਾਰਸੀ ਦਾ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਟਾਕਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

### ਮਿਸਟਰ ਬੈਨੇਟ
ਮਿਸਟਰ ਬੈਨੇਟ ਬੈਨੇਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ 5 ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹਨ।

### ਮਿਸਿਜ਼ ਬੈਨੇਟ
**ਮਿਸਿਜ਼ ਬੈਨੇਟ** ਮਿਸਟਰ ਬੈਨੇਟ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
### ਜੇਨ ਬੈਨੇਟ
### ਮੈਰੀ ਬੈਨੇਟ
### ਕੈਥਰੀਨ ਬੈਨੇਟ
### ਲਿਡੀਆ ਬੈਨੇਟ
### ਚਾਰਲਜ਼ ਬਿੰਗਲੀ
### ਕੈਰੋਲੀਨ ਬਿੰਗਲੀ
### ਜਿਓਰਜ ਵਿਕਮ
### ਵਿਲੀਅਮ ਕੌਲਿੰਜ਼
### ਲੇਡੀ ਕੈਥਰੀਨ ਦ ਬਰਗ
### ਅੰਕਲ ਅਤੇ ਆਂਟੀ ਗਾਰਡੀਨਰ
### ਜਿਓਰਜੀਆਨਾ ਡਾਰਸੀ
### ਛਾਰਲੋਟ ਲੁਕਾਸ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Digital resources relating to Jane Austen  from the British Library's Discovering Literature website
* 
* *ਪਰਾਈਡ ਐਂਡ ਪਰੈਜੂਡਿਸ*  ਦਾ ਪਾਠ
* Annotated HTML hypertext of *ਪਰਾਈਡ ਐਂਡ ਪਰੈਜੂਡਿਸ*
* *ਜੇਨ ਆਸਟਨ ਦਾ ਪਰਾਈਡ ਐਂਡ ਪਰੈਜੂਡਿਸ*  ਆਨਲਾਈਨ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 1945 *Theatre Guild on the Air* radio adaptation at Internet Archive

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਪੈਲੇਸ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ

**ਪੈਲੇਸ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ**, ਜਿਸਨੂੰ ਹਾਉਸ ਆਫ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਜਾਂ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਦੋ ਸਦਨਾਂ, ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਸ ਅਤੇ ਹਾਉਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਸ ਦਾ ਸਭਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਦਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਿਲ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਥੇਮਜ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਾਈਟਹਾਲ ਅਤੇ ਡਾਉਨ ਸਟਰੀਟ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਂ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਐਬੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਨਿਮਨ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦ ਓਲਡ ਪੈਲੇਸ, ਜੋ ਇੱਕ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 1834 ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਬਨਣ ਵਾਲਾ ਨਿਊ ਪੈਲੇਸ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਇਸਦੀ ਮੂਲ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਠਾਠਬਾਟ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੰਡਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ

ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਮਾਰਚ]]
**ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ**, ( *ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ*), (1952) ਤਤਕਾਲੀਨ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਵਰਤਮਾਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਬੰਗਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮਧੰਦੇ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ, ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਮੁਹਰ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਵੀ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਬੰਗਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।
## ਪਿੱਠਭੂਮੀ 
ਮੌਜੂਦ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਰਤਾਨਵੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਣਵੰਡੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਮੱਧ-19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ, ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਰ ਖ਼ਵਾਜ਼ਾ ਸਲੀਮੁੱਲਾ, ਸਰ ਸਈਅਦ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ, ਨਵਾਬ ਵਿਕਾਰ-ਉਲ-ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਮੌਲਵੀ ਅਬਦੁਲ ਹਕ ਵਰਗੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਵਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ 
ਦੀ ਲੋਕਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਰਦੂ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਹਿੰਦ-ਇਰਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆਈ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ਾਂ (ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ, ਪਾਲੀ-ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ) ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ) ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੀ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਲਈ ਇਸਲਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਸੀ; ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਸਕਰਿਪਟ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਇਸਲਾਮੀ ਕਲੰਡਰ

**ਇਸਲਾਮੀ ਕਲੰਡਰ**, **ਮੁਸਲਿਮ ਕਲੰਡਰ** ਜਾਂ **ਹਿਜਰੀ ਕਲੰਡਰ** (**AH**) ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਕਲੰਡਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ 354 ਜਾਂ 355 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਰਬਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਣ ਦਾ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਮਿਥਣ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੌਰ ਕਲੰਡਰ ਨਾਲੋਂ 11 ਦਿਨ ਛੋਟਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸਲਾਮੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਿਤੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਥੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਸਾਲ ਪਿਛਲੇ ਸੌਰ ਕਲੰਡਰ ਨਾਲੋਂ 11 ਦਿਨ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਹਿਜਰਾ ਜਾਂ ਹਿਜਰੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਉਹ ਸਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ਹਜਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਵੱਲ ਹਿਜਰਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਲ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ H ਜੋ ਹਿਜਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਾਂ AH (ਲਾਤੀਨੀ: ਐਨੋ ਹੇਜਿਰੀ (anno Hegirae) (ਹਿਜਰ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ) ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਜਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲ (BH) ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਤਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਲਈ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ ਲਈ 53 BH।

ਵਰਤਮਾਨ ਹਿਜਰੀ ਸਾਲ 1430 AH ਹੈ।

## ਹਿਜਰੀ ਜਾਂ ਇਸਲਾਮੀ ਮਹੀਨੇ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੰਡਰ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ

**ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ** ਜਾਂ **ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ** (, ਅਲਿਫ਼ਬਾਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ) ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਲਿਪੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਉਰਦੂ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਸਿੰਧੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਸਰਾਇਕੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਕੁਰਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਲਿਊਰਿਸ਼ (ਲਿਊਰੀ), ਉਸਮਾਨ ਤੁਰਕੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਬਲੋਚੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਤਾਤਾਰ, ਅਜ਼ੇਰੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਨਵੇਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਪਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ
ਉਰਦੂ ਵਰਨਮਾਲਾ

**ਉਰਦੂ ਵਰਨਮਾਲਾ** ਵਿੱਚ ਛੱਤੀ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਸੈਂਤੀ ਆਵਾਜਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਅੱਖਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਮਿਸ਼ਰਤ ਅੱਖਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ *ਐਨ* ('ء') ਨੂੰ ਵੱਖ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਮਗਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਉਰਦੂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵੱਖ ਅੱਖਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖ ਅੱਖਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ دائرہ (ਦਾਇਰਾ)। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਰਦੂ ਤਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੋ ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਰਦੂ ਤਖ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਅੱਖਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸਗੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਅੱਖਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਨੂਨ ਗੁੰਨਾ, ਨੂਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ *ਦੋ-ਚਸ਼ਮੀ ਹੇ* ਅਤੇ *ਗੋਲ ਹੇ* ਇੱਕ ਹੀ ਅੱਖਰ ਦੇ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਅਲਫ਼ ਮਮਦੂਦਾ (آ) ਅਤੇ ਅਲਫ਼ ਮਕਸੂਰਾ (ا) ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਰਦੂ ਤਖ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਉਰਦੂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਅੱਖਰ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਵੀਰ ਲੋਰਿਕ

**ਵੀਰ ਲੋਰਿਕ** ਦੀ ਦੰਤਕਥਾ, ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਹੀਰ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਮਸਹੂਰ ਇੱਕ ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਐਸ ਐਮ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਇਸ ਦੰਤਕਥਾ ਨੂੰ ਅਹੀਰ ਕਿਸਾਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਾਕਾਵਿ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

*ਲੋਰਿਕਾਇਨ*, ਭੋਜਪੁਰੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਗਾਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਇਕ ਲੋਰਿਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਹੀਰ ਜਾਤੀ ਦੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੀਰ ਰਸ ਨਾਲ ਓਤਪੋਤ ਇਸ ਲੋਕ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਲੋਰਿਕ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦਾ ਜਿਸ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖਦੇ-ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਯੂਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਏਕ ਖੋਜ ਦੇ 27 ਵੇਂ ਐਪੀਸੋਡ ਦਾ ਮਗਰਲਾ ਅਧ
## ਹਵਾਲੇ
ਆਜੀਵਿਕ

[right|thumb|300px|(ਖੱਬੇ) [ਮਹਾਕਾਸ਼ਿਅਪ ਇੱਕ ਆਜੀਵਿਕ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਣ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।]]
**ਆਜੀਵਿਕ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਖਾਲੀ ਗੋਸਾਲ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਬੇਲੱਠ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਆਜੀਵਿਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮਤਲਬ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਆਜੀਵਿਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਮਣਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਰਮਣ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬੁੱਧ ਪੂਰਵ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਜੀਵਿਕ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਜੈਨ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਇਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਯੂਬ ਖਾਨ

**ਗਾਜ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਯੂਬ ਖਾਨ** (ਪਸ਼ਤੋ: غازي محمد ايوب خان‎) (1857 – 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1914) 12 ਅਕਤੂਬਰ 1879 ਤੋਂ 31 ਮਈ 1880 ਤੱਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਅਮੀਰ ਸੀ ਉਹ ਦੂਜਾ ਐਂਗਲੋ-ਅਫਗਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਾ ਦਾ ਲੀਡਰ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੇਰਾਤ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੂੰ *ਦ ਅਫਗਾਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲੀ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੀਰੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*Relic hunters rob gravestone of Sardar Ayub Khan (The News, 7th June 2010)
*Relics stolen from graveyard still untraced (The News, 10th June 2010)
*Here lies the Victor of Maiwand by Dr. Ali Jan

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1857
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1914
ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ (1905)

ਪਹਿਲੀ **ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ** (1905) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਪੁਨਰਗਠਨ ਸੀ। ਪੁਨਰਗਠਨ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਸਲਿਮ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 20 ਜੁਲਾਈ 1905 ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1905 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਵੰਡ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੰਡਣ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵੰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ "ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ" ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ 'ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ।

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ

**ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ** ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬੰਗਾਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਹਨ:
* ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ (1905)
* ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ (1947)
ਭੂਮਿਕਾ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਭੂਮਿਕਾ*** ( **भूमिका** ) ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 1977 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ, ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ, ਅਨੰਤ ਨਾਗ, ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਹਨ।

## ਕਥਾਨਕ
ਭੂਮਿਕਾ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਊਸ਼ਾ (ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ), ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਆ ਦੇ ਦੇਵਦਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ। ਊਸ਼ਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕਿਸੇ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਜਲਦ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਊਸ਼ਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਣੂੰ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾਲਵੀ (ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ) ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ - ਬੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ 
* ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ - ਊਸ਼ਾ ਜਾਂ ਊਰਵਸ਼ੀ ਦਲਵੀ
* ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ - ਕੇਸ਼ਵ ਦਲਵੀ
* ਅਨੰਤ ਨਾਗ - ਰਾਜਨ
* ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ - ਵਿਨਾਯਕ ਕਾਲੇ
* ਦੀਨਾ ਪਾਠਕ - ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਾਲੇ
* ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ - ਸੁਨੀਲ ਵਰਮਾ
* ਕੁਲਭੂਸ਼ਣ ਖਰਬੰਦਾ - ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
* ਸੁਲਭਾ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ - ਸ਼ਾਂਤਾ
* ਕਿਰਣ ਵਿਰਾਲੇ - ਸੁਸ਼ਮਾ ਦਲਵੀ
* ਮੋਹਨ ਆਗਾਸ਼ੇ
* ਬੇਂਜਾਮਿਨ ਗਿਲਾਨੀ
* ਬੀ ਵੀ ਕਾਰੰਤ
* ਓਮ ਪੁਰੀ
* ਜੀ ਐਮ ਦੁਰਾਨੀ 
* ਸੁਨਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ
* ਅਭਿਸ਼ੇਕ
* ਨਰੇਂਦਰ
* ਕੁਸੁਮ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਯੂ. ਸੀ. ਸੰਪਦੋਰੀਆ

**ਯੂ. ਸੀ. ਸੰਪਦੋਰੀਆ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਾਲਵੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਜੇਨੋਵਾ, ਇਟਲੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਡੀਓ ਲੂਗੀ ਫੈਰਾਰਿਸ, ਜੇਨੋਵਾ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਸੇਰੀ ਏ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਯੂ. ਸੀ. ਸੰਪਦੋਰੀਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸਟੇਡੀਓ ਲੂਗੀ ਫੈਰਾਰਿਸ

**ਸਟੇਡੀਓ ਲੂਗੀ ਫੈਰਾਰਿਸ**, ਇਸ ਨੂੰ ਜੇਨੋਵਾ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਯੁ. ਸੀ. ਸੱਪਦੋਰੀਆ ਅਤੇ ਜੇਨੋਵਾ ਸੀ. ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 36,703 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਇਹ 1911 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਫੁਟਬਾਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਟੇਡੀਅਮ ਨੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਰਗਬੀ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕੁਝ ਸਮਾਰੋਹ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਵਿਸ਼ਵ ਸਟੇਡੀਅਮ ਆਰਟੀਕਲ 
*ਸਟੇਡੀਅਮ ਗਾਈਡ ਆਰਟੀਕਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਡਾਉਨ ਟੂ ਅਰਥ (ਰਸਾਲਾ)

***ਡਾਉਨ ਟੂ ਅਰਥ*** ਇੱਕ ਪੰਦਰਾਰੋਜਾ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੇਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਸਕੰਟ ਵਾਰੇ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਪੇਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਅਨਿਲ ਅਗਰਵਾਲ ਇਸ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ

**ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ** 1960 ਤੋਂ 1996 ਤੱਕ ਚਲਿਆ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਬਾਗੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀ ਗਈ। ਖੱਬੇਪੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਮਾਯਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਲਾਦੀਨੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਸੀ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁੱਲ ਦਿਹਾਤੀ ਗਰੀਬ ਸਨ। ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੀ ਮਾਯਾਨ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਆਪਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਨਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਰੂਸ-ਲੀ

**ਬਰੂਸ-ਲੀ** (; ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਲੀ ਜੂਨ-ਫਾਨ **, ; ਨਵੰਬਰ 27, 1940&nbsp;– 20 ਜੁਲਾਈ 1973) ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਚੀਨੀ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਐਕਟਰ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਲਾਕਾਰ, ਦਾਰਸ਼ਨਕ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਵਿੰਗ ਚੁਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸਕਰਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਕੁਨ ਡੋ ਅਵਧਾਰਨਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਐਕਟਰ ਬਰੈਨਡਨ ਲੀ ਅਤੇ ਐਕਟਰੈਸ ਸ਼ੈਨਨ ਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਰਾਬਰਟ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਦ ਥੰਡਰਬਰਡਸ ਨਾਮਕ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੇ ਇੱਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਵਿੱਠ ਬੈਂਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਬਰੂਸ-ਲੀ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਪਲੇ - ਵਧੇ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁਡ ਨਿਰਮਿਤ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਹਿਰ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲਹਿਜੇ ਨੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰਤੇ ਪੰਜ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੇ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲਓ ਵਾਈ ਦੀ ਦ ਭੇੜੀਆ ਬਾਸ (1971) ਅਤੇ ਫਿਸਟ ਆਫ ਫਿਊਰੀ (1972); ਬਰੂਸ ਲਈ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਉਹ ਵੇ ਆਫ ਦ ਡਰੈਗਨ (1972); ਵਾਰਨਰ ਬਰਦਰਸ ਦੀ ਐਂਟਰ ਦ ਡਰੈਗਨ (1973), ਰਾਬਰਟ ਕਲਾਉਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਦ ਗੇਮ ਆਫ ਡੇਥ (1978)।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਮੂਰਤੀ (ਪਾਤਰ)

**ਮੂਰਤੀ** ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੂਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਈਡੀਅਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਵਲ ਕਾਂਤਾਪੁਰਾ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਉੱਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਖੁਦ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ, ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਪੂਰਨਿਆਂ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਮੂਰਤੀ ਖੁਦ ਰਾਜਾ ਰਾਓ ਹੀ ਹੈ।

ਮੂਰਤੀ ਇੱਕ ਮਾਣਯੋਗ, ਕਾਲਜ-ਪੜ੍ਹਿਆ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਆਪਣੀ ਮਾਤਰ ਭੂਮੀ ਦੇ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ, ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਚ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਜਾਣ ਦੀ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਕੁਬੇਰ ਨਾਥ ਰਾਏ

**ਕੁਬੇਰ ਨਾਥ ਰਾਏ** (26 ਮਾਰਚ 1933 - 5 ਜੂਨ 1996) ਹਿੰਦੀ ਲਲਿਤ ਨਿਬੰਧ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਸਤਾਖਰ, ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਤਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਚਾਰੀਆ ਹਜ਼ਾਰੀਪ੍ਰਸਾਦ ਦਿਵੇਦੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਨਿਵਾਸ ਮਿਸ਼ਰਾ ਵਰਗੇ ਨਾਮਵਰ ਨਿਬੰਧਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਲੇਖਣੀ ਭਾਰਤੀਅਤਾ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਰਹੀ ਹੈ।
ਥਾਮਸ ਜੈਫ਼ਰਸਨ

**ਥਾਮਸ ਜੈਫ਼ਰਸਨ** (ਅਪ੍ਰੈਲ 13, 1743 – ਜੁਲਾਈ 4, 1826) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਡਿਪਲੋਮੈਟ, ਵਕੀਲ, ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸਸਥਾਪਕ ਪਿਤਾ ਸਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1801 ਤੋਂ 1809 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਤੀਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਦੂਜੀ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚੋਂ , ਜੇਫਰਸਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 1801 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੇਫਰਸਨ ਪਹਿਲੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜ ਸਕੱਤਰ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਨ ਐਡਮਜ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ।

## ਨੋਟ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Scholarly coverage of Jefferson at Miller Center, U of Virginia 
* 
* Thomas Jefferson Papers: An Electronic Archive at the Massachusetts Historical Society
* Thomas Jefferson collection  at the University of Virginia Library
* The Papers of Thomas Jefferson, subset of Founders Online from the National Archives
* 
* *The Thomas Jefferson Hour*, a radio show about all things Thomas Jefferson *The Thomas Jefferson Hour*
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1826
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1743
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਮਸ ਜੈਫ਼ਰਸਨ
ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ

**ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ** () ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਰਿਆ ਟੇਮਜ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਮੱਧ ਲੰਡਨ ਦਾ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਬਕਿੰਘਮ ਪੈਲੇਸ, ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਐਬੇ ਅਤੇ ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ ਕੈਥੀਡ੍ਰਲ ਵੀ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਲੰਡਨ ਦਾ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਖ਼ਾਸ ਖਿਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਜ ਬਜ

**ਬਜ ਬਜ** ( *ਬੋਜ ਬੋਜ*), ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣ 24 ਪਰਗਨਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਹੈ।; ਇਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮਹਾਂਨਗਰ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨੰਦਕਿਸ਼ੋਰ ਆਚਾਰੀਆ

**ਨੰਦਕਿਸ਼ੋਰ ਆਚਾਰੀਆ** (ਜਨਮ 31 ਅਗਸਤ 1945) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹਨ। 
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨੰਦਕਿਸ਼ੋਰ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। *ਤਥਾਗਤ* (ਨਾਵਲ), *ਅਗਯੇਯ ਕੀ ਕਾਵ੍ਯ ਤਿਤੀਰਸ਼ਾ*, *ਰਚਨਾ ਕਾ ਸੱਚ* ਅਤੇ *ਸਰਜਕ ਕਾ ਮਨ* (ਆਲੋਚਨਾ) *ਦੇਹਾਂਤਰ ਔਰ ਪਾਗਲਘਰ* (ਡਰਾਮਾ), *ਜਲ ਹੈ ਯਹਾਂ*, *ਵਹ ਏਕ ਸਮੁੰਦਰ ਥਾ*, *ਸ਼ਬਦ ਭੂਲੇ ਹੁਏ*, *ਆਤੀ ਹੈ ਜੈਸੇ ਮ੍ਰਿਤੂ* (ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਨਮਾਨ **ਮੀਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

### ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਨਮਾਨ ਮੀਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* ਕੇ.ਕੇ. ਬਿਰਲਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਬਿਹਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਸਨਮਾਨ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* ਭੂਵਾਲਕਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2001)
## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
### ਕਵਿਤਾ 
* * ਜਲ ਹੈ ਯਹਾਂ* (1980)
* * ਵਹ ਏਕ ਸਮੁੰਦਰ ਥਾ * (1982)
* *ਸ਼ਬਦ ਭੂਲੇ ਹੁਏ * (1987)
* * ਆਤੀ ਹੈ ਜੈਸੇ ਮ੍ਰਿਤੂ * (1990)
* * ਕਵਿਤਾ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ * (1995)
* *ਅਨਿਆ ਹੋਤੇ ਹੁਏ * (2008)
* *ਮ੍ਰਿਤੂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੈ ਖ਼ੁਦ* (2014)
* *ਮੁਰਝਾਨੇ ਕੋ ਖਿਲਾਤੇ ਹੁਏ* (2014)
### ਨਾਟਕ 
* *ਦੇਹਾਂਤਰ* (ਕਿਮੀਦਮ ਯਕਸ਼ਮ ਸਮੇਤ, 1987)
* *ਪਾਗਲਘਰ * (ਜੂਤੇ ਸਮੇਤ, 1988)
* * ਗੁਲਾਮ ਬਾਦਸ਼ਾਹ * (ਹਸਿਤਨਾਪੁਰ ਸਮੇਤ,1992)
* '' ਕਿਸੀ ਔਰ ਕਾ ਸਪਨਾ'
### ਆਲੋਚਨਾ 
* 'ਅਗਯੇਯ ਕੀ ਕਾਵ੍ਯ ਤਿਤੀਰਸ਼ਾ* (1970)
* * ਰਚਨਾ ਕਾ ਸੱਚ * (1986)
* *ਸਰਜਕ ਕਾ ਮਨ * (1987)
* * ਅਨੁਭਵ ਕਾ ਭਵਾਲ * (1994)
* * ਸਾਹਿਤ ਕਾ ਸਭਾਵ * (2001)
### ਹੋਰ 
* * ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਕਾ ਵਿਆਕਰਨ* (1988)
* *ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਚਾਰ ਔਰ ਸਿਕਸ਼ਾ* (1989)
* * ਪਰੰਪਰਾ ਔਰ ਪਰਿਵਰਤਨ * (1991)
* *ਸਭਿਅਤਾ ਕਾ ਵਿਕਲਪ*
* *The Cultural Polity of the Hindus*
* *Polity in Shukranitisaar*

### ਅਨੁਵਾਦ 
* * ਸੁਨਤੇ ਹੁਏ ਬਾਰਿਸ਼ * (1983) (ਰੀਓਕਾਨ)
* * ਨਵ ਮਾਨਵਵਾਦ* (1998) (ਐਮ.ਐਨ. ਰਾਏ)
* *ਵਿਗਿਆਨ ਔਰ ਦਰਸ਼ਨ * * (1999) (ਐਮ.ਐਨ. ਰਾਏ)
*ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਚਾਰੀਆ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਦਾ ਫਾਲਟ ਇਨ ਆਵਰ ਸਟਾਰਸ (ਨਾਵਲ)

**ਦਾ ਫਾਲਟ ਇਨ ਆਵਰ ਸਟਾਰਸ** ਜੌਹਨ ਗ੍ਰੀਨ ਦਾ ਛੇਂਵਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਪਰ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜੋ ਇਸੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸੀ।

## ਪਲਾਟ
ਨਾਇਕਾ ਹੇਜ਼ਲ ਗ੍ਰੇਸ ਇੱਕ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਉਸ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇੱਕ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅਗਸਤ ਵਾਟਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਲੱਤ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਕ ਤਕਲੀਫਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਮਦਰਦ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਕਮੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਲੜਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਇਸ਼ਤਾਦਿਊ ਦਾ ਲੂਸ਼

**ਸਟੇਡੀਓ ਦਾ ਲੂਜ਼**, ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਸਬਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਐੱਸ. ਐੱਲ. ਬੇਨਫਿਕਾ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 65,647 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਸਟੇਡੀਓ ਦਾ ਲੂਜ਼ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਐੱਸ. ਐੱਲ. ਬੇਨਫ਼ੀਕਾ

**ਐੱਸ. ਐੱਲ. ਬੇਨਫਿਕਾ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਲਿਸਬਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਡੀਓ ਦਾ ਲੂਜ਼, ਲਿਸਬਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰਾ ਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਐੱਸ. ਐੱਲ. ਬੇਨਫਿਕਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਨੁਮਾਇੰਦਾ

**ਨੁਮਾਇੰਦਾ** ਜਾਂ **ਡੈਲੀਗੇਟ** ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਰਾਬਰ ਰੁਤਬੇ ਦੀਆਂ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਮੀਟਿੰਗ ਜਾਂ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਤਰਫ਼ੋਂ ਬੋਲੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਲੇਖ
ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ

**ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ** (ਜਿਹਨੂੰ **ਡਿਸਕੋਥੈੱਕ**, ਡਾਂਸ ਕਲੱਬ, ਨਾਚ ਕਲੱਬ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਕਲੱਬ** ਜਾਂ **ਡਿਸਕੋ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਮਨ-ਪਰਚਾਵੇ ਦੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਬਾਰ, ਪੱਬ ਜਾਂ ਟੈਵਨ ਵਰਗੀਆਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਏਸ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਫ਼ਲੋਰ (ਨਾਚ ਵਿਹੜਾ) ਅਤੇ ਡੀਜੇ ਬੂਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਡੀਜੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਗਾਣੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ
ਫ਼ੰਕ

**ਫ਼ੰਕ** ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਜਦੋਂ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸੰਗੀਤ, ਜੈਜ਼ ਅਤੇ ਰਿਦਮ ਐਂਡ ਬਲੂਜ਼ ਦੇ ਰਲੇਵੇਂ ਸਦਕਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਲੈਅਮਈ ਅਤੇ ਨੱਚਣਯੋਗ ਕਿਸਮ ਉਸਾਰੀ। ਫ਼ੰਕ ਵਿੱਚ ਧੁਨ ਅਤੇ ਸੁਰਮੇਲ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਬੇਸ ਅਤੇ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਤਾਲਮਈ ਝਿੜੀ ਨੂੰ ਮੂਹਰੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ
ਅਤੁੱਲ ਗਵਾਂਡੇ

**ਅਤੁੱਲ ਗਵਾਂਡੇ** ਹਾਰਵਰਡ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਸਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਰਜਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਵਿਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਾਮਚੀਨ ਵਿਚਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਰੀਥ ਲੇਕਚਰਸ ਦੇ ਤਹਿਤ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ “ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਾ ਭਵਿੱਖ” (ਫਿਊਚਰ ਆਫ ਮੈਡੀਸਿਨ) ਬਾਰੇ ਬੋਸਟਨ, ਲੰਡਨ, ਏਡਿਨਬਰੋ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ।

ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਤੁੱਲ ਗਵਾਂਡੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਹੈ। ਦੋਨੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਅਤੁੱਲ ਗਵਾਂਡੇ ਸਿਰਫ 26 ਸਾਲ ਦਾ ਸਨ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਡੀਜੇ

**ਡੀਜੇ** ਜਾਂ **ਡਿਸਕ ਜੌਕੀ** ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਰਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਕਲੱਬ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰੋਤੇ ਨੱਚਣ ਲਈ ਆਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਿਸਕੋ
ਮੀਸ਼ੇਲ ਵੇਲਬੇਕ

**ਮੀਸ਼ੇਲ ਵੇਲਬੇਕ** (; ਜਨਮ **Michel Thomas**; 26 ਫਰਵਰੀ 1956)Réunion
ਮੀਸ਼ੇਲ ਵੇਲਬੇਕ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ 	ਨਾਵਲਿਸਟ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹਨ। ਓਹ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਨਾਵਲ **ਸਬਮਿਸ਼ਨ** ਕਾਰਣ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2022 ਤੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇਸਲਾਮੀਕਰਣ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ .ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰਆਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇਗੀ .
ਸੋਰਭ ਸ਼ੁਕਲਾ

**ਸੋਰਭ ਸ਼ੁਕਲਾ** ਦਾ ਜਨਮ ੫ ਮਾਰਚ ੧੯੬੩ ਨੂੰ ਗੋਰਖਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ | ਸੋਰਭ ਸ਼ੁਕਲਾ ਇੱਕ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ,ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ |
ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ

ਡਾਕਟਰ **ਚਰਨ ਸਿੰਘ** (7 ਮਾਰਚ 1853 - 13 ਨਵੰਬਰ 1908) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਮਾਰਚ 1853 ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਈ ਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਕਟੜਾ ਗਰਭਾ ਸਿੰਘ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਘੜਿਆਲੀਏ ਕੋਲੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਬ੍ਰਜ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਛੰਦ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਯੁਰਵੈਦ (ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ) ਅਤੇ ਐਲੋਪੈਥੀ ਵੀ ਸਿੱਖੀ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼* (ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਰਾਏ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ)
**ਦਸਮ ਗੁਰ ਚਰਿਤ੍ਰ*
**ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਣੀ ਬਿਉਰਾ* (1902)
**ਜੰਗ ਮੰੜੋਲੀ*
**ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਕੌਰ* (1893)
**ਹੀਰ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ* (1900)
**ਗੜਗੱਜ ਬੋਲੇ* (1904) 
* ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੀ ਰਚਨਾ *ਅਭਿਗਿਆਨ ਸ਼ਕੁੰਤਲਮ* ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1853
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1908
ਸ਼ਾਰਲੀ ਐਬਦੋ

***ਸ਼ਾਰਲੀ ਐਬਦੋ*** (; ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ for *Charlie Weekly*) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਵਿਅੰਗ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਟੂਨ ਛਾਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਾਲਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹਮਲਾ 2011 ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹਮਲਾ 2015 ਅਤੇ ੨੦੨੦ ਵਿਚ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ| ਦੂਜੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਸਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੇ ਗਏ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਕਾਰਟੂਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਚਾਰਬ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟਾਂ ਸਮੇਤ 12 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
***ਸ਼ਾਰਲੀ ਐਬਦੋ***  ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1970 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਮਾਸਿਕ ਹਾਰਾ-ਕਿਰੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਸਾਬਕਾ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚਾਰਲਸ ਡੀ ਗੌਲ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। 1981 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਰਸਾਲਾ ਹਰ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਨਸੂਚਿਤ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੇਰਾਡ ਬੀਅਰਡ ਸ਼ਾਰਲੀ ਐਬਦੋ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਪਾਦਕ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸੰਪਾਦਕ ਫ੍ਰੈਂਕੋਇਸ ਕੈਵਨਾ (1970–1981) ਅਤੇ ਫਿਲਿਪ ਵੈਲ (1952–2009) ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਅੰਦੋਲਨ

**ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਅੰਦੋਲਨ** (1919 - 1924) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਰਾਜਨੀਤਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਖਲੀਫੇ ਦੇ ਪਦ ਦੀ ਮੁੜ-ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ
ਐਲਨ ਵਿਲਸਨ ਵਾਟਸ

thumb

**ਐਲਨ ਵਿਲਸਨ ਵਾਟਸ ** (6 ਜਨਵਰੀ 1915 – 16 ਨਵੰਬਰ 1973) ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਪਾਠਕਾਂ/ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇੱਕ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਚਿਜਲਹਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, 1938 ਚ ਸਟੇਟਸ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ੇੱਨ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੀਬਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਥੀਓਲਾਜੀਕਲ ਸੈਮੀਨਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਕਾਲੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ
ਮੌਲਾਨਾ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ

**ਮੌਲਾਨਾ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ।
## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਰਾਮਪੁਰ ਵਿੱਚ 1873 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।

ਉਸਨੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ 1896 ਤੋਂ 1913 ਤੱਕ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਖਲੀਫ਼ਾ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ,
* ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ
* ਖਿਲਾਫਤ ਲਹਿਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸਿਰਜਣਾ ਕੇਂਦਰ ਕਪੂਰਥਲਾ

**ਸਿਰਜਣਾ ਕੇਂਦਰ ਕਪੂਰਥਲਾ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁਆਬੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਇਸਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਾਜਨ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੈ। ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਨੂੰ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਅੱਠਵੀਂ ਵਾਰ ਸਿਰਜਣਾ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੋਰੀਆ ਗੋਸਾਵੀ

**ਮੋਰੀਆ ਗੋਸਾਵੀ ** () ਉਰਫ਼ **ਮੋਰੋਬਾ ਗੋਸਾਵੀ** ਚੌਦਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਿੰਚਵੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਣੇਸ਼ਭਗਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੋਰੀਆ ਗੋਸਾਵੀ ਨੂੰ ਗਣਪਤੀ ਪੰਥ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪੂਰਵਜ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ "ਅਤਿਅੰਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਸਤਿਕ

ਨਾਸਤਿਕ ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਜੋ ਰਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ..
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਨਨੂਆ ਬੈਰਾਗੀ

**ਨਨੂਆ ਬੈਰਾਗੀ**, ਜਾਂ **ਨਨੂਆ ਭਗਤ** ਅਤੇ **ਜਮਲਾ ਸਿੰਘ**, ਗੁਰਮਤਿ ਭਗਤੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਭਗਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੈਣੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ।
## ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ

 ਅਨਿਕੁ ਦੁਆਰ ਭਰਮਤ ਭਰਮਾਇਓ।
 ਭਰਮਤਿ ਭਰਮਤਿ ਭਰਮਤਿ ਤਉ ਦਰਿ ਆਇਓ।
 ਜਿਉਂ ਜਾਨਉ ਤਿਉਂ ਮੋਹਿ ਬਚਾਓ।
 
 ਨਨੂਏ ਦੇ ਹੁਣ ਵਡੇ ਭਾਗੁ।
 ਜੇ ਪਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਦਰ ਦੀ ਲਾਗ।
 ਏਦੂੰ ਹੋਰੁ ਨ ਮੰਗਾਂ ਕੁਝ।
 ਮੈਂਡਾ ਹਾਲ ਨ ਤੈਥੋਂ ਗੁਝ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਪ੍ਰਾਣ ਚੋਪੜਾ

**ਪ੍ਰਾਣ ਚੋਪੜਾ** (ਜਨਵਰੀ 1921 - 22 ਦਸੰਬਰ 2013) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।

ਚੋਪੜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1921 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਗਜ਼ਟ ਦੇ ਨਾਲ, 1941 ਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1940ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਧ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਲਈ ਜੰਗ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

60 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਦ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ, ਦਿ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਦ ਵੀਕੈਂਡ ਰਿਵਿਊ, [2] ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਾਲਕੀ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਤਬਾਦਲਾ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[3]

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ 'ਤੇ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਉਹ 22 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ

**ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ** ਉਭਰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ *ਅੱਗ ਦੇ ਰੰਗ* ਦੇ ਮੁੱਖਬੰਦ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਸੁਲੱਖਣ ਸਰਹੱਦੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਜਸਵੰਤ ਜਫ਼ਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ 'ਸਿੱਲ੍ਹੀ ਅੱਖ ਵਰਗੀ ਕਵਿਤਾ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਅੱਗ ਦੇ ਰੰਗ*

### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਜਾਣ ਦੇ ਮੈਨੂੰ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਲੇਡੀ ਪਾਮੇਲਾ ਹਿਕਸ

**ਲੇਡੀ ਪਾਮੇਲਾ ਕਾਰਮੇਨ ਲੌਸੀ ਹਿਕਸ** (ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਮਾਊਟਬੈੱਟਨ; ਜਨਮ 19 ਅਪਰੈਲ 1929) ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਮੀਰਸ਼ਾਹ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਉਂ ਲੇਡੀ ਪਾਮੇਲਾ ਏਡਿਨਬਰੋ ਦੇ ਡਿਊਕ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਫ਼ਿਲਿਪ ਦੀ ਫਸਟ ਕਜ਼ਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਜ਼ਾਰੀਨਾ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਫ਼ਿਓਦੇਰੋਵਨਾ ਦੀ ਪੜਪੋਤ-ਭਤੀਜੀ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ 
ਲੇਡੀ ਪਾਮੇਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 1929 ਵਿੱਚ ਬਾਰਸਿਲੋਨਾ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲੇਡੀ ਪੈਟ੍ਰਿਕਾ ਮਾਉਂਟਬੈਟਨ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਐਡਿਨਬਰਗ ਦੇ ਡਿਊਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਪੜਪੋਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਸ਼ੈਫਟਸਬਰੀ ਦੇ 7ਵੇਂ ਅਰਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪੜਪੋਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਲੇਡੀ ਪਾਮੇਲਾ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਮਿਲਫੋਰਡ ਹੇਵਿਨ ਦੇ ਮਾਰਚਿਨੇਸਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]
ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੇਵਿਟ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ।

## ਭਾਰਤ 
ਸਾਲ 1947 ਵਿਚ, ਲੇਡੀ ਪਾਮੇਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੰਡ ਉੱਪਰੰਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਵਾਇਸਰਾਏ ਰਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1948 ਤੱਕ ਰਹੀ।

## ਮਗਰਲਾ ਜੀਵਨ
ਲੇਡੀ ਪਾਮੇਲਾ ਹਿੱਕਸ 1991 ਤੋਂ ਐਚ. ਸਿਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਅਨਲਿਮਟਿਡ, ਇੱਕ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਫਰਮ, ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੀ। ਉਹ ਕੋਟੇਸਮੋਰ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਟਾਇਅਰਾ ਸੋਥਬੀਜ਼ ਵਿਖੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ।
2007 ਵਿੱਚ, ਲੇਡੀ ਪਾਮੇਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਜੈਕ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਪਵਨ ਹਰਚੰਦਪੁਰੀ

thumb|ਪਵਨ ਹਰਚੰਦਪੁਰੀ
**ਪਵਨ ਹਰਚੰਦਪੁਰੀ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ (ਸੇਖੋਂ) ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਧੂਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ *ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ* ਕਾਵਿ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2013 ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ "ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ" ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਲ ਨਾਵਲ "ਏਲੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ" ਲਈ ਸਾਲ 2019 ਦੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
***ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੁਪਰਮੈਨ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ**
**ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ*
**ਅੰਬਰੀ ਛੋਹਾਂ* 
**ਬੱਚਿਓ ਸੁਣੋ ਸੁਣਾਵਾਂ ਬਾਤਾਂ* 
**ਮਿਠੇ ਮਿਠੇ ਗੀਤ* 
**ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਬਾਲ*
**ਤਾਰਿਆਂ ਭਰਿਆ ਅਸਮਾਨ*
*''ਏਲੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ*
**ਅਦੁੱਤੀ ਪੰਜਾਬੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਖਾਣ ਕੋਸ਼'' (ਸੰਪਾਦਨ) 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਿਜ਼ਾਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ

**ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ-ਉਲ-ਮੁਲਕ** (ਉਰਦੂ:نظام - ال - ملک وف حیدرآبا, ਤੇਲਗੂ: నిజాం - ఉల్ - ముల్క్ అఫ్ హైదరాబాద్, ਮਰਾਠੀ: निझाम-उल-मुल्क ऑफ हैदराबाद, ਕੰਨੜ: ನಿಜ್ಯಮ್ - ಉಲ್ - ಮುಲ್ಕ್ ಆಫ್ ಹೈದರಾಬಾದ್), ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰਵ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਤਿੰਨ ਵਰਤਮਾਨ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਨਿਜ਼ਾਮ-ਉਲ-ਮੁਲਕ ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਨਿਜ਼ਾਮ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮਕਾਮੀ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਨਿਜ਼ਾਮ 1719 ਤੋਂ  ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਹਾਕਮ ਸਨ ਅਤੇ ਆਸਫ ਜਾਹ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਮਰ-ਉੱਦੀਨ ਸਿੱਦੀਕੀ, ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੱਕਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਸੀ। ਕਮਰ-ਉੱਦੀਨ ਸਿੱਦੀਕੀ ਨੇ ਟੁੱਟਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ 1713 ਤੋਂ 1721 ਦੇ ਵਿੱਚ ਹਕੂਮਤ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1724 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਕੰਟਰੋਲ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਸਫ ਜਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਾਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1798 ਤੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ
ਡੇਵਿਡ ਪੈਟਰੀ

**ਸਰ ਡੇਵਿਡ ਪੈਟਰੀ**, (1879–1961) ਯੁਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਸੁਰਖਿਆ, ਐਮI5 ਦਾ 1941 ਤੋਂ 1946 ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ "ਦਿਆਲੂ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਸਕੌਟ ਸੀ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ।"

## ਜੀਵਨੀ
ਪੈਟਰੀ ਨੇ 1900 ਅਤੇ 1936 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਪਦਵੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨੀ ਸੀ। ਅਪਰੈਲ 1941 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਐਮI5 ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 
ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। 1946 ਦੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।

## ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਅਤੇ ਪੈਟਰੀ
ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਕਲਕੱਤੇ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਪੈਟਰੀ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਜ ਬਜ ਦੇ ਘਾਟ ਤੇ ਉਤਾਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਫਸਾਦ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਤ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ ਗੋਲੀਆਂ ਲਗੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਕੁ ਬਾਅਦ ਪੈਟਰੀ ਦੀ ਗੁਪਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖੀ, ਜੋ ਬਜ ਬਜ ਘਾਟ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਂਚ ਕਮੇਟੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ

**ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ** (1880 - 11 ਜਨਵਰੀ 1915) ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 21 ਅਕਤੂਬਰ, 1914 ਨੂੰ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਇੰਸਪੈਕਟਰ, ਡਬਲਯੂ. ਸੀ. ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਸਿੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਕੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1880 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਲੋਪੋਕੇ (ਭਾਰਤ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਸੀ। ਉਹ 1906 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਊ ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ ਦੀ ਫਰੇਜਰ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਗਰੀਨ ਚੇਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1907 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1907 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਭੜਕੀ ਹਿੰਸਾ ਵੀ ਦੇਖੀ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮੇਲ ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਭੀਖੀਵਿੰਡ, ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖੁਰਦਪੁਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ 28 ਜੂਨ 1908 ਨੂੰ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਸਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਠੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ।

## ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ 
ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲ਼ੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਕੀਰ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ  ਡਬਲਯੂ. ਸੀ. ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਸੂਹੀਏ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਮਿੱਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ * ਗ੍ਰੰਥੀ *  ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦੇ  ਰਾਹੀਂ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਨਸਲੀ ਸਰਕਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਸੀ। ਇਸ ਲ਼ੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1913 ਵਿਚ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 1908-1918 ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਖੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਫ਼ਸਰ ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਸੀ। ਉਹ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਪਿਤਾ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਸਮਝ ਤੇ ਬੋਲ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾੜਨ ਲਈ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਬਰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇਣਾ ਸੀ।
 

5 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਖੇ ਭਰੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿੰਚ ਸੰਗਤਾਂ ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਕੇ ਭਾਈ ਬਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪੰਜ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਫੱਟੜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ  ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵੱਧ ਗਈ। ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਸਮੇਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ ਨੂੰ 11 ਜਨਵਰੀ 1915 ਵੈਨਕੂਵਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿਤੀ ਗਈ। 
 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਫ਼ਰੀਦ ਜ਼ਕਰੀਆ

**ਫ਼ਰੀਦ ਰਫ਼ੀਕ ਜ਼ਕਰੀਆ** (, , ; ਜਨਮ 20 ਜਨਵਰੀ 1964)) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ *ਨਿਊਜ਼ਵੀਕ* ਦੇ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਅਤੇ *ਨਿਊਜ਼ਵੀਕ* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ * ਟਾਈਮ * ਦੇ ਐਡੀਟਰ-ਐਟ-ਲਾਰਜ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੀਐਨਐਨ ਦੇ *ਫ਼ਰੀਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਜੀਪੀਐਸ* ਦਾ ਹੋਸਟ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਰੰਤਰ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਈਸ਼ਨਿੰਦਾ

**ਈਸ਼ਨਿੰਦਾ** ਜਾਂ **ਕੁਫ਼ਰਗੋਈ** (blasphemy) ਰੱਬ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪਾਕ ਰੂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਨਿੰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਨੂੰਨ ਵੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਣ ਬੁੱਝਕੇ ਕਿਸੇ ਪੂਜਾ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਬੋਲਕੇ ਜਾਂ ਲਿਖਕੇ ਜਾਂ ਕੁੱਝ ਚਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਗੈਰਕਾਨੂਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ

**ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ |  ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ (ਐਨ.ਆਰ.) ਦਾ ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ  ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ਼ੌਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ

**ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ਼ੌਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ** 28 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਸਮਾਜੀ ਸੰਗਠਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਏ' ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਨਾਲ਼ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। 2014 ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਆਪਣੀ ਏਸ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਅਪੜਾਨ ਦੀ ਫ਼ਿਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਤਾਰਿਕ ਜਟਾਲਾ ਮੋਹਰੀ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਕਜ਼ਾਫ਼ੀ ਸਟੀਡੀਮ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਝਵਾਨ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਇੱਕ ਮਿਲਣੀ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਸੂਫ਼ੀ, ਤਾਰਿਕ ਗੁੱਜਰ, ਸਈਦ ਭੁੱਟਾ, ਪੰਜਾਬ ਅਸੰਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਮਰ ਇਸਲਾਮ,ਇਸ਼ਤੇਆਕ ਅਹਿਮਦ, ਜਮੀਲ ਪਾਲ਼, ਡਾਕਟਰ ਅਜ਼ਹਰ ਮਹਿਮੂਦ, ਰਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਦ, ਸਈਦ ਫਾਰਾਨੀ ਤੇ ਪ੍ਰਵੀਨ ਮੁਲਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਸਾਹਿਰ ਹੋਰਾਂ ਏਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਆਖਿਆ। ਗੱਲਾਂ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਮਤਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
=ਮਤਾ=
'ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਕੌਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਯੂ ਐਨ ਓ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਮੂਜਬ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਨਸਾਨੀ ਹੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਤਾਲੀਮ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਆਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਹੱਕ ਸਾਨੂੰ ਆਈਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਏ ਤੇ ਬਾਕੀ ਸੂਬਿਆਂ ਏਸ ਹੱਕ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਏ। ਕੀ ਇਹ ਹਾਲ ਏਸ ਮਤੇ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦਾ ਏ?'
=ਕਵਿਤਾ ਪਾਠ=
ਤਕਰੀਰਾਂ ਤੇ ਮਤੇ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਅੰਜੁਮ ਕੁਰੈਸ਼ੀ, ਬਾਬਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨਦੀਮ, ਸਾਬਰ ਅਲੀ ਸਾਬਰ ਬਾਬਾ ਨਜਮੀ ਤੇ ਅਫ਼ਸਲ ਸਾਹਿਰ ਹੋਰਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ।
=ਨਾਟਕ=
ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਈ ਕੁਕਨੁਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਟੋਲੀ ਨੇ ਅਪਣਾ ਨਾਟਕ ਵਿਖਾਇਆ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਤੌਹੀਦ ਅਹਿਮਦ ਚਿੱਠਾ ਇਹਦੇ ਅਗਮਾਨ ਸਨ ਤੇ ਆਇਸ਼ਾ ਸਲੀਮ ਹੋਰਾਂ ਇਹਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ
ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (ਬੰਗਾਲੀ: যাদবপুর বিশ্ববিদ্যালয় *जादॉब्पुर् बिश्शोबिद्दॅलॉय्*) ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ