ਔਰਤ, ਜੀਵਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ

[thumb| [ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰ ਇੱਕ ਕੁਰਦੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਔਰਤ, ਜੀਵਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ (ਕੁਰਦੀ ਵਿੱਚ) ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।]]
**ਔਰਤ, ਜੀਵਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ**  ( ) ਜਾਂ **ਵੂਮੈਨ, ਲਾਈਫ, ਲਿਬਰਟੀ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਨਾਅਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਸੰਘਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।    ਮਹਾਸਾ ਅਮੀਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਇੱਕ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਰੋਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। 
thumb| ਇਸ 'ਤੇ ਨਾਅਰੇ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਕੁਰਦਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ

## ਮੂਲ 
ਨਾਅਰੇ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਨਾਅਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਰਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕੁਰਦਿਸ਼ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਈਰਾਨ, ਇਰਾਕ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਓਕਲਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਰਦ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਉਸਦੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਪੁਰਖ-ਵਿਰੋਧੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਕੁਰਦ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਰਦ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੁਰਦੀ ਵਰਤੋਂ 
ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਜੀਨੌਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਕੇਕੇ) ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਓਕਲਾਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਅਰਾ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ, ਲੈਅ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ 
ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਮਹਿਲਾ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ 25 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਕਈ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੋਏ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

### ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ 
thumb| **ਔਰਤ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰੀ, ਜੀਵਨ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ** ਨਾਅਰਾ
20 ਸਤੰਬਰ, 2022 ਨੂੰ, ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਫਰਾਂਸ 
2018 ਵਿੱਚ, ਕਾਨਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੌਰਾਨ, *ਗਰਲਜ਼ ਆਫ਼ ਦਾ ਸਨ* ਦੀ ਕਾਸਟ ਨੇ "ਜਿਨ ਜਿਆੰ ਅਜ਼ਾਦੀ" ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਇਆ। ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਹਸਾ ਅਮੀਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਈਰਾਨ 
"ਔਰਤ, ਜੀਵਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ" ਨਾਅਰੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਮਹਸਾ ਅਮੀਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਕਕੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਮੀਨੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨਦਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ। 21 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਤਹਿਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 28 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ, ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ, ਸਮਾਨ ਨਾਅਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਅਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ: "ਔਰਤ, ਜੀਵਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ; ਆਦਮੀ, ਹੋਮਲੈਂਡ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ"।

ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ "ਔਰਤਾਂ, ਜੀਵਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਰੈਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਕਵਰੇਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਖਬਾਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਨਾਅਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੇਰਵਿਨ ਹਾਜੀਪੁਰ ਦੁਆਰਾ ਗੀਤ " ਬਰਾਏ " ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਆਊਟਰੋ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੀਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। "ਬਾਰਾਏ" ਗੀਤ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਲਈ 1 ਅਕਤੂਬਰ, 2022 ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 150 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਤੁਰਕੀ 
[thumb| **ਵੂਮੈਨ, ਲਾਈਫ, ਫ੍ਰੀਡਮ (ਜਿਨ, ਜਯਾਨ ਅਜ਼ਾਦੀ)** ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, [ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ]]
ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਮਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 
* ਈਰਾਨੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤਾਗੀ ਅਜ਼ਾਦਰਮਾਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਨਾਅਰਾ "ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਹੈ।
* ਈਰਾਨੀ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਫਰਹਾਦ ਖੋਸਰੋਖਾਵਰ ਇਸ ਨਾਅਰੇ ਨੂੰ "ਈਰਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਾਟ" ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
* ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮੇਹਰਦਾਦ ਦਰਵਿਸ਼ਪੌਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਅਰਾ "ਹਿੰਸਕ ਪੁਰਖੀ, ਮਾਰੂ ਅਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣਾ" ਹੈ।
* ਈਰਾਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਕਰੀਮ ਸਦਜਾਦਪੁਰ "ਔਰਤ, ਜੀਵਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪੁਆਇੰਟ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
* ਮੁਹੰਮਦ ਫਜ਼ਲੀ, ਈਰਾਨੀ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਅਰੇ ਵਿੱਚ, ਔਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਚਿਹਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਜਵਾਬ 
* ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੰਨਾਲੇਨਾ ਬੇਰਬੌਕ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ "ਜਿਨ, ਜਿਆਨ, ਅਜ਼ਾਦੀ" ਦੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
* ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਸਦ ਦੇ ਇੱਕ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਅਬੀਰ ਅਲ-ਸਹਿਲਾਨੀ ਨੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਕੱਟੇ ਅਤੇ ਕੈਂਚੀ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਲੈ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਨ, ਜਯਾਨ, ਅਜ਼ਾਦੀ”।
* ਫਿਨਿਸ਼-ਅਮਰੀਕੀ ਕੁਰਦੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈਲੀ ਲਵ ਨੇ ਜਿਨ, ਜਿਆਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਗੀਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।
* ਈਰਾਨੀ-ਡੱਚ ਗਾਇਕਾ ਸੇਵਦਾਲਿਜ਼ਾ ਨੇ "ਵੂਮੈਨ ਲਾਈਫ ਫ੍ਰੀਡਮ زن زندگی آزادی" ਨਾਂ ਦਾ ਗੀਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ
* ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ
* ਇਸਲਾਮੀ ਪੀਨਲ ਕੋਡ
* ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਵਾਜ਼ਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*