open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮੰਡੀ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ

ਮੰਡੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀ **ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ** ਸਾਹਿਬਾ ਦਾ ਜਨਮ 1904 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਗਤਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੌਥੀ ਪਤਨੀ ਰਾਣੀ ਕਨਾਰੀ ਸਾਹਿਬਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਸੀ। ਜਗਤਜੀਤ ਨੇ 1890 ਅਤੇ 1947 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਉੱਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਈਸਟਬੋਰਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਰਲਜ਼ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡੀ, ਇੱਕ ਪੰਜ-ਪੀਸ ਜੈਜ਼ ਬੈਂਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵਿਆਹ 1923 ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸੇਨ ਬਹਾਦਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੋੜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ V ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੈਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੰਡੀ, ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, ਟਿੱਕਾ ਯਸ਼ੋਦਨ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 1923) ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਿਰਵਾਣਾ ਦੇਵੀ (ਜਨਮ 1929) ਸਨ। 1927 ਵਿੱਚ *ਨਿਊਯਾਰਕ ਹੇਰਾਲਡ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ* ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਲਈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ 1933 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।

ਕੌਰ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 8 ਦਸੰਬਰ 1940 ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਗੇਸਟਾਪੋ ਦੁਆਰਾ "ਫਰਾਂਸ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣੇ ਵੇਚਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ" ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੇਸਨਕੋਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਪੇਟੇਨ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਜਰਮਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਜਾਸੂਸ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸੌਦੇ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਵਾਪਸੀ "ਕਾਫ਼ੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ" ਸੀ। ਕੌਰ ਦੀ 1948 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੀ।

2022 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰ "ਲਿਵੀਆ ਮਨੇਰਾ ਸੰਬੂਏ" ਨੇ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ, *Il segreto di Amrit Kaur*, ਜੋ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ *In Search of Amrit Kaur* ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 2023 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ II ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904
ਉਦੈ ਤਾਰਾ ਨਾਇਰ

**ਉਦੈ ਤਾਰਾ ਨਾਇਰ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਦੈ ਤਾਰਾ ਨਈਅਰ ਦਾ ਜਨਮ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿੱਚ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸ਼੍ਰੀ ਐਸ ਅਯੱਪਨ ਪਿੱਲੈ ਅਤੇ ਜੇਬਲਾਬਾਈ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਲੀ ਏਂਜਲਸ ਕਾਨਵੈਂਟ, ਕੁੰਨੂਕੁਝੀ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਦੈ ਤਾਰਾ ਨਾਇਰ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਐਂਥਨੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਚੇਂਬੂਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਉਸਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਰਾਮਨਰਾਇਣ ਰੂਈਆ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਵਜੋਂ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਦੈ ਤਾਰਾ ਨਈਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1967 ਵਿੱਚ *ਸਕ੍ਰੀਨ *' ਤੇ, ਸੰਪਾਦਕ ਸ਼੍ਰੀ ਐਸ.ਐਸ. ਪਿੱਲਈ, ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ, ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਪਿਲਈ ਨੇ "ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਤੋਂ, ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਠੇਸ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਨਿਰਲੇਪ, ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣ" ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਈਅਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

1995 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਈਅਰ ਨੇ *ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡਸ ਦੀ* ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ,  ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਿਊਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, *ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ* ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ।

1996 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਈਅਰ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ *ਸਕ੍ਰੀਨ* ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰੌਡਸ਼ੀਟ ਫਾਰਮੈਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਈਅਰ 1998 ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਅਤੇ ਬ੍ਰੌਡਸ਼ੀਟ ਫਾਰਮੈਟ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ।

2000 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਾਇਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ *ਸਕ੍ਰੀਨ* ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ, *ਦ ਸਬਸਟੈਂਸ ਐਂਡ ਦ ਸ਼ੈਡੋ*,   ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦੀ ਬੈਸਟ ਸੇਲਰ ਸੂਚੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਭੀਕੂ ਬਟਲੀਵਾਲਾ

**ਭੀਕੂ ਬਟਲੀਵਾਲਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Bhicoo Batlivala;** 13 ਅਕਤੂਬਰ 1910 – 10 ਅਕਤੂਬਰ 1983), ਜਿਸਨੂੰ **ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗਾਈ ਮਾਨਸੇਲ** ਜਾਂ **ਬੀ ਮਾਨਸੇਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੈਰਿਸਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੀ।

ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੋਸ਼ਲਾਈਟ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ *ਟੈਟਲਰ* ਅਤੇ *ਦ ਸਕੈਚ* ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ ਸਨ। 1935 ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਰਿਸਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਬਣ ਗਈ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਹ 1938 ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਰਹੀ। ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਏਗੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿੰਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

1962 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੋਭਮ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕੋਭਮ ਹਾਲ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਟਲੀਵਾਲਾ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੈਰਿਸਟਰ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, 1935 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 

1938 ਵਿੱਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਰੌਬਿਨਸਨ ਮਾਨਸੇਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਟੂਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ। ਆਨੰਦ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪ ਦੇ ਰਸਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਕਰੇਗੀ। 1938-39 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ "ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਉੱਤੇ ਪੱਛਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਚਟਨ ਕਲੱਬ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਮੌਤ 
ਬਟਲੀਵਾਲਾ ਦੀ ਮੌਤ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1983 ਨੂੰ ਬਰਗੇਸ ਹਿੱਲ, ਵੈਸਟ ਸਸੇਕਸ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਭਮ ਹਾਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਤਖ਼ਤੀ ਲਗਾਈ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910
ਸੁਪ੍ਰਿਯਾ ਸ਼੍ਰੀਨਾਤੇ

**ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਸ਼੍ਰੀਨੇਟ** (ਜਨਮ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1977), ਜਿਸਨੂੰ **ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਸ਼੍ਰੀਨੇਟ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਹਾਰਾਜਗੰਜ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 2019 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣ ( ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ) ਲੜੀ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੀਨੇਟ ਨੇ 18 ਸਾਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ *ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ* ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਦੇ *ਈਟੀ ਨਾਓ* ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸ਼੍ਰੀਨਾਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਪੱਤਰਕਾਰੀ 
ਸ਼੍ਰੀਨੇਟ ਨੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ 18 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ (ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ) ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ NDTV ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਈਟੀ ਨਾਓ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ - ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਈਟੀ ਨਾਓ ਲਈ ਨੀਤੀ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਹਿੰਦੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਬਾਂਬਾ ਸਦਰਲੈਂਡ

**ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਾਂਬਾ ਸਦਰਲੈਂਡ** (29 ਸਤੰਬਰ 1869 - 10 ਮਾਰਚ 1957) ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ' ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਜੀਵਿਤ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਮਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਵੁਕ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਵਾਂਗ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਵਿਰਾਸਤ 
ਸਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਮੌਤ 10 ਮਾਰਚ 1957 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

ਬਾਂਬਾ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਕੱਤਰ *ਪੀਰ ਕਰੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੁਪਰਾ* ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਸਤੂਆਂ ਛੱਡੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖਰਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰਾਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਚੌਦਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੰਗ, ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦੀਆਂ 22 ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ *ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਾਂਬਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਡਿਸਟੀਚ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:"ਰਾਇਲਟੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵਿਚਲਾ ਫਰਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,

ਜਿਸ ਪਲ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,

ਜੇ ਕੋਈ ਕਬਰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ,

ਕੋਈ ਵੀ ਅਮੀਰ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1869
ਕਮਲਾ ਮਨਕੇਕਰ

**ਕਮਲਾ ਮਾਨਕੇਕਰ** (   -2018), ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।   

ਮਾਨਕੇਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ *ਇੰਡੀਅਨ ਨਿਊਜ਼ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ* ਲਈ ਲੇਖਕ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ, ਅਤੇ ਉਪ-ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ,  1950 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਉਪ-ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। . 

1958 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਅਤੇ *ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੰਪਾਦਕ DR ਮਾਨਕੇਕਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਕਿਤਾਬ *ਡਿਕਲਾਈਨ ਐਂਡ ਫਾਲ ਆਫ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ* ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਬਣਨਗੇ। 

ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ, ਉਸਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਗਾਈਡੈਂਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੂਮੈਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।  

ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਚਲੀ ਗਈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼ਬਨਮ ਗਨੀ ਲੋਨ

**ਸ਼ਬਨਮ ਗਨੀ ਲੋਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Shabnum Gani Lone**) ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਔਰਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ, ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਅਬਦੁਲ ਗਨੀ ਲੋਨ ਦੀ ਛੋਟੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ. 2007 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਆਮ ਚੋਣਾਂ, 2008 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ, 2008 ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ।

ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸ਼ਬਨਮ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੰਧਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਟਾਡਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼ਬਨਮ ਲੋਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਹੈ , ਸੱਜਾਦ ਗਨੀ ਲੋਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* ਸ਼ਬਨਮ ਗਨੀ ਲੋਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਨ ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ 'ਆਊਟਸਟੈਂਡਿੰਗ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦ ਮਿਲੇਨੀਅਮ' ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਆ ਸਿੰਘਲ

**ਸ਼੍ਰੇਆ ਸਿੰਘਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Shreya Singhal**) ਇੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਮੀ ਵਕੀਲ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਐਕਟ 2000 ਦੀ ਧਾਰਾ 66A ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਦੀ ਲੜਾਈ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿਵਾਈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਹ ਉੱਘੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਐਚਆਰ ਗੋਖਲੇ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਨੂੰਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ, ਜਸਟਿਸ ਸੁਨੰਦਾ ਭੰਡਾਰੇ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਜੱਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਐਮਸੀ ਭੰਡਾਰੇ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ, ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਮਨਾਲੀ ਭੰਡਾਰੇ, ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਸੰਤ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਂਪਸ ਲਾਅ ਸੈਂਟਰ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਧਾਰਾ 66ਏ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ 
IT ਐਕਟ, 2000 ਦੀ ਧਾਰਾ 66A ਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ ਯੰਤਰ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ -

(a) ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜੋ ਘੋਰ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਤਰਨਾਕ ਅੱਖਰ ਹੈ; ਜਾਂ

(ਬੀ) ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਝੂਠਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਅਸੁਵਿਧਾ, ਖ਼ਤਰਾ, ਰੁਕਾਵਟ, ਅਪਮਾਨ, ਸੱਟ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਧਮਕੀ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਨਫ਼ਰਤ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੰਚਾਰ ਜੰਤਰ; ਜਾਂ

(c) ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੇਲ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੇਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਅਸੁਵਿਧਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਬਾਰੇ ਪਤੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਜਾਂ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਾਲ।

2015 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਵੈ-ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਜਾਂ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।

2012 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੇਆ ਨੇ ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਹਿਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਐਕਟ, 2000 ਦੀ ਧਾਰਾ 66ਏ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੁਸ਼ਪਾ ਗਿਰਿਮਾਜੀ

**ਪੁਸ਼ਪਾ ਗਿਰੀਮਾਜੀ** ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਕੀਲ ਹਨ। ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਖਪਤਕਾਰ ਕਾਲਮ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਗਿਰੀਮਾਜੀ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪੇਪਰ ਸਿਟੀ ਟੈਬ ਨਾਲ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਿਟੀ ਟੈਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ *ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ *ਡੇਕਨ ਹੇਰਾਲਡ* ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1983 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਖਪਤਕਾਰ ਕਾਲਮ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਿੰਡੀਕੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ: *ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ*, *ਦਿਵਿਆ ਭਾਸਕਰ* ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ, *ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ*, *ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ*, *ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ*, ਅਤੇ *ਸੰਯੁਕਤ ਕਰਨਾਟਕ* ਅਤੇ *ਵਿਜਯਾ ਕਰਨਾਟਕ*, ਦੋਵੇਂ ਕੰਨੜ ਤੋਂ।

ਉਹ 2000 ਤੋਂ 2003 ਤੱਕ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ (IRDA) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਨਿਯਮਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਲਿਸੀ ਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1986 ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੋਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 

ਉਪਭੋਗਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਅੰਡਰਰਾਈਟਰਜ਼ ਲੈਬਾਰਟਰੀ, ਯੂਐਸਏ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖਪਤਕਾਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। 

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੰਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਅਵਾਰਡ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਵਾਰਡ, ਐਮਆਰ, ਪਾਈ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਚਮੇਲੀਦੇਵੀ ਜੈਨ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਲਮ ਲਿਖਦੀ ਹੈ - ਇੱਕ *ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼* ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ *ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ* ਲਈ।

## ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ 
* ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ/ਸੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਗਠਿਤ ਕਮੇਟੀ 
* ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰ-ਮੰਤਰਾਲਾ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਮੇਟੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰਾਲੇ।
* ਖਪਤਕਾਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ, ਅੰਡਰਰਾਈਟਰਜ਼ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ।
* ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
* ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ: ਪਹਿਲੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਭਾਰਤੀ ਬੀਮਾ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (IRDA) 2000-2003। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੀਮਾ ਸਮਰਿਧੀ

**ਸੀਮਾ ਸਮਰਿਧੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Seema Samridhi**) **ਨੂੰ** **ਸੀਮਾ ਸਮਰਿਧੀ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ** (ਜਨਮ 10 ਜਨਵਰੀ 1982) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੁਲਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ 2012 ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤਾ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਲੰਬੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਬਾਲਗ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ 20 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਟਾਵਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਉਗਰਾਪੁਰ, ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਬਿਧੀਪੁਰ ਬਲਾਕ ਮਹੇਵਾ ਤਹਿਸੀਲ ਚੱਕਰਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲਦੀਨ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ ਅਤੇ ਰਾਮਕੁਆਨਰੀ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਬਲਾਦੀਨ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ ਬਿਧੀਪੁਰ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਐਲ.ਐਲ. ਬੀ . 2005 ਵਿੱਚ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੂ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ। ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਟੰਡਨ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 2006 ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ. ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਭਿਆਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਰਗਰਮੀ 
ਜਦੋਂ ਨਿਰਭਯਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਯਾ ਦੀ ਵਕੀਲ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਬਾਲਗ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। 24 ਜਨਵਰੀ 2014 ਨੂੰ, ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਰਭਯਾ ਜਯੋਤੀ ਟਰੱਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਨਿਰਭਯਾ ਜਯੋਤੀ ਟਰੱਸਟ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੀੜਤ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੇਸ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫਾਸਟ ਟ੍ਰੈਕ ਕੋਰਟ ਲਿਸਟਿੰਗ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੇਕ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਸੰਬੰਧੀ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸੁਸਤੀ ਕਾਰਨ, ਕੇਸ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 4 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ, 20 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਸਾਢੇ 5:30 ਵਜੇ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਿਮ ਮੌਤ ਦਾ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 20 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 5:30 ਵਜੇ ਚਾਰ ਬਾਲਗ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982
ਸੁਜਾਤਾ ਮਧੋਕ

**ਸੁਜਾਤਾ ਮਧੋਕ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਵਰਲਡ ਵੀਕਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ *ਯੂਥ ਟਾਈਮਜ਼*, ਚਿਲਡਰਨ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, ਅਤੇ *ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ* ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ *ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼* ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਕਾਨਵੈਂਟ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ (ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
1989 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੇਵਾ, ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ/ਯੂਨੈਸਕੋ ਛਤਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ ਜੋ "ਲਿੰਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਏ" ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਾ ਟਾਈਮ  ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅਖਬਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ" ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (2005) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਸਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮਧੋਕ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ

## ਕੁਝ ਲੇਖ ਆਨਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ 
* ਲਿੰਗ ਪੱਖਪਾਤ, ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਾਲ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ 
* ਭਾਰਤ: ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕੌਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ? 
* ਔਰਤਾਂ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਿੰਗ
* Built On Bias? 

## ਹੋਰ ਹਵਾਲੇ 
* ਉਸਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਜਾਤਾ ਮਧੋਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ
* ਮਧੋਕ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ ਸਮੇਤ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬ 
* ਇੱਕ ਲੇਖ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ "ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਲਿੰਗ ਪੱਖਪਾਤ, ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਬਾਲ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ" 
* https://www.amazon.com/Indian-Activist-Journalists-including-Kunjikannan/dp/124302223X
* http://www.wfsnews.org/aboutus.html
* "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ" ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਬਾਂਬਾ ਮੂਲਰ

**ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਾਂਬਾ, ਲੇਡੀ ਸਿੰਘ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Maharani Bamba, Lady Singh;** ਬਾਂਬਾ ਮੂਲਰ; 6 ਜੁਲਾਈ 1848 – 18 ਸਤੰਬਰ 1887)। ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਾਂਬਾ ਬਣ ਗਈ। ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਅਬੀਸੀਨੀਅਨ (ਇਥੋਪੀਅਨ) ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕੁੜੀ ਤੋਂ, ਕਾਇਰੋ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਇੱਕ ਮਹਾਰਾਣੀ ਤੋਂ "ਪਰਥਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਬਲੈਕ ਪ੍ਰਿੰਸ" ਨਾਲ ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲਾਵ ਦੀ ਤੁਲਨਾ " ਸਿੰਡਰੈਲਾ " ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਬਾਂਬਾ ਮੂਲਰ ਲੁਡਵਿਗ ਮੂਲਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਟੌਡ ਮੂਲਰ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਵਪਾਰੀ ਬੈਂਕਰ, ਸੋਫੀਆ ਨਾਮਕ ਅਬੀਸੀਨੀਅਨ ਮੂਲ ਦੀ ਉਸਦੀ ਮਾਲਕਣ ਦੁਆਰਾ। ਨਾਮ ਬਾਂਬਾ *ਗੁਲਾਬੀ* ਲਈ ਅਰਬੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨਜਾਇਜ਼ ਧੀ ਨੂੰ ਕਾਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਮੂਲਰ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਕਾਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਪ੍ਰੈਸਬੀਟੇਰੀਅਨ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸੀ। 

## ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਫੋਲਕ ਵਿੱਚ ਐਲਵੇਡਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਛੇ ਬੱਚੇ ਸਨ: ਵਿਕਟਰ ਅਲਬਰਟ ਜੇ (1866–1918), ਫਰੈਡਰਿਕ ਵਿਕਟਰ (1868–1926), ਬਾਂਬਾ ਸੋਫੀਆ ਜਿੰਦਾਨ (1869–1957), ਕੈਥਰੀਨਾ ਹਿਲਡਾ (1871–1942), ਸੋਫੀਆ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ (1876–1948), ਅਤੇ ਅਲਬਰਟ ਐਡਵਰਡ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ (1879-1893)।

ਵਿਕਟਰ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਰੈਡਰਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ ਐਂਟੀਕਿਊਰੀਜ਼ ਆਫ ਲੰਡਨ ਦੇ ਫੈਲੋ ਬਣ ਗਏ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਬਾਂਬਾ ਸੋਫੀਆ ਜਿੰਦਾਨ, ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਲਾਹੌਰ ਪਰਤ ਆਈ। ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਾਂਬਾ ਸਦਰਲੈਂਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

1886 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਅਦਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਂਬਾ ਦੀ ਮੌਤ 18 ਸਤੰਬਰ 1887 ਨੂੰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਐਲਵੇਡਨ ਵਿਖੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ "ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਕੇਸ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਆਪਕ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਪੀਣ (ਸ਼ਰਾਬ) ਦੁਆਰਾ ਵਿਗੜ ਗਈ" ਵਜੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

ਬਾਂਬਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ 1889 ਵਿੱਚ ਐਡਾ ਡਗਲਸ ਵੇਥਰਿਲ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਸਨ।

ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਐਲਬਰਟ ਐਡਵਰਡ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ 1 ਮਈ 1893 ਨੂੰ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਬਾਂਬਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਐਲਵੇਡਨ ਵਿਖੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1887
ਲਾਵਨਿਆ ਰਾਜਮਣੀ

**ਲਾਵਨਿਆ ਰਾਜਮਣੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Lavanya Rajamani;** ਜਨਮ 1973) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਨੂੰਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਵਿੱਚ ਯਾਮਨੀ ਫੈਲੋ, ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।

ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੋਡਸ ਸਕਾਲਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੇਗ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਲਾਵਣਿਆ ਰਾਜਮਣੀ ਨੇ 1998 ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਵਾਰਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਫਰੇਮਵਰਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ (UNFCCC) ਸਕੱਤਰੇਤ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਅਧੀਨ ਐਡਹਾਕ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਚੇਅਰਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। UNFCCC. ਉਹ 2015 ਪੈਰਿਸ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ UNFCCC ਕੋਰ ਡਰਾਫਟ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਰਾਜਮਣੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ, UNDP, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਪਾਲਿਸੀ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਈਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇਨ ਲਾਅ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰਸੇਸਟਰ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹੇਗ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ, ਅਸ਼ੋਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਓਸਾਕਾ ਗਾਕੁਇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਏਕਸ-ਮਾਰਸੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਬੋਲੋਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਨੂੰਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਨੂੰਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ।

ਰਾਜਮਣੀ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪੈਨਲ ਲਈ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਿੰਗ ਲੀਡ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਰ ਡੇਵਿਡ ਕਿੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਮੂਹ (CCAG) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਨੈੱਟ ਜ਼ੀਰੋ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਿ-ਜਾਂਚਕਾਰ ਹੈ।

ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਰਤੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਲਾਈਵਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਕਸਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗਲੋਬਲ ਜਲਵਾਯੂ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ ਮੁਹਾਰਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਲਬਰਟੀਨਾ ਅਲਮੇਡਾ

**ਅਲਬਰਟੀਨਾ ਅਲਮੇਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Albertina Almeida;** ਜਨਮ 1966) ਗੋਆ ਦੀ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਲਮੇਡਾ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਥੀਸਿਸ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ *ਬੈਲਾਂਚੋ ਸਾਦ* ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ (), ਇੱਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਸੰਸਥਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਸਾਦ ਆਂਗਨ।*, ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਸਰੋਤ ਸਮੂਹ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਟੀਜ਼ਨਜ਼ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵਜ਼ ਫਾਰ ਕਮਿਊਨਲ ਹਾਰਮੋਨੀ ਅਤੇ SEZ ਵਾਚ ਦੀ ਸਹਿ-ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਲ-ਜ਼ੁਲੈਜ ਕਲੈਕਟਿਵ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਜਸਟਿਸ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ-ਗੋਆ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਆ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਲਿਟਰੇਚਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੀਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੰਵਾਦ 2018 ਦੇ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ *ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ: ਵੂਮੈਨ ਐਂਡ ਦ ਲਾਅ*, ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਫੋਰਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਰਜਾ ਹੈ। UN ESCAP ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਅਲਾਇੰਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉਹ '''ਟਗ ਐਂਡ ਟੀਅਰ: ਡੀਲਿੰਗ ਵਿਦ ਚਾਈਲਡ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ''' ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਸਲਗਾਂਵਕਰ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਹਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ 'ਤੇ ਲੈਕਚਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐੱਮ.ਏ. (ਵੂਮੈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼) ਗੋਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਲੀਗਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੈਕਲਟੀ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੰਗਲੌਰ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਿੱਲੀ। ਉਹ ਗੋਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੂਮੈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਲੀਗਾਓ, ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ *ਹੇਰਾਲਡ ਗੋਆ, "ਗੋਆ ਟੂਡੇ" ਦਿ ਵਾਇਰ* ਅਤੇ *ਡੀਐਨਏ ਨਿਊਜ਼* ਲਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ। ਉਹ ਗੋਆ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਸੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਗੋਆ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗਠਿਤ ਡਰਾਫਟ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਸਮੰਥਾ ਆਰਸੇਨੌਲਟ

**ਸਾਮੰਥਾ ਆਰਸੇਨੌਲਟ** (ਜਨਮ ਅਕਤੂਬਰ 11, 1981), ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਨਾਮ **ਸਮੰਥਾ ਲਿਵਿੰਗਸਟੋਨ** ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਤੈਰਾਕ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। ਅਰਸੇਨੌਲਟ ਨੇ ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 2000 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਡਾਇਨਾ ਮੁਨਜ਼, ਲਿੰਡਸੇ ਬੇਂਕੋ ਅਤੇ ਜੈਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ 4×200-ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਰਿਲੇਅ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਯੂਐਸ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਥਾਮਸਨ ਚਾਰ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ 7:57.80 ਦੇ ਈਵੈਂਟ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਓਲੰਪਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। 

ਆਰਸੇਨੌਲਟ ਦਾ ਜਨਮ ਪੀਬੌਡੀ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗਾਰਡਨਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗਾਰਡਨਰ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਨੌਰਥ ਸ਼ੋਰ ਸਵਿਮ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਤੈਰਾਕੀ ਕਲੱਬ ਲਈ ਤੈਰਾਕੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵੁਲਵਰਾਈਨਜ਼ ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਤੈਰਾਕੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰਜੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਕੋਚ ਜੈਕ ਬਾਉਰਲੇ ਦੀ ਜਾਰਜੀਆ ਬੁਲਡੌਗਸ ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਕਾਲਜ ਖੇਡ ਕੈਰੀਅਰ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸਮੰਥਾ ਆਰਮੀਟੇਜ

**ਸਮੰਥਾ ਆਰਮੀਟੇਜ** (ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1976)  ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਹੈ।

ਆਰਮੀਟੇਜ ਪਹਿਲਾਂ ਡੇਵਿਡ ਕੋਚ ਦੇ ਨਾਲ 2013 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਸੇਵਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਬ੍ਰੇਕਫਾਸਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ *ਸਨਰਾਈਜ਼* ਦਾ ਸਹਿ-ਹੋਸਟ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ *ਵੀਕੈਂਡ ਸਨਰਾਈਜ਼ ਦੀ* ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ *ਸੇਵਨਜ਼ 4.30 ਨਿਊਜ਼* ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਆਰਮੀਟੇਜ ਦਾ ਜਨਮ ਮੈਕ ਅਤੇ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਆਰਮੀਟੇਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਬੋਲਾਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਐਡਮਿਨਾਬੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਭੇਡ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮੈਨੇਜਰ ਸਨ।  ਆਰਮੀਟੇਜ ਜਾਰਜ ਆਰਮੀਟੇਜ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ, ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਇਨੀਅਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਸਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।  ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਚਾਰਲੀ ਹੈ। 

ਉਸਨੇ ਸਿਡਨੀ ਦੇ ਕਿਨਕੋਪਲ-ਰੋਜ਼ ਬੇਅ ਦੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਾਰਲਸ ਸਟਰਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਰਮੀਟੇਜ ਨੇ ਕੈਨਬਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਵਜੋਂ 1999 ਵਿੱਚ ਕੈਨਬਰਾ ਵਿੱਚ WIN ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਮੀਡੀਆ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 2002 ਵਿੱਚ ਸਕਾਈ ਨਿਊਜ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਰਿਪੋਰਟਰ ਸੀ।
thumb| 2013 ਮੈਲਬੌਰਨ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਹੋਰ *ਸਨਰਾਈਜ਼* ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਰਮੀਟੇਜ (ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਦੂਜਾ)

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ, ਆਰਮੀਟੇਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਥੀ, ਰਿਚਰਡ ਲੈਵੇਂਡਰ ਨਾਲ ਕੁੜਮਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।  ਦੋਵਾਂ ਨੇ 31 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਹਾਈਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ  ਆਰਮੀਟੇਜ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਲੈਵੇਂਡਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਬਣ ਗਈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਮੁਥੁਮਨੀ

**ਮੁਥੁਮਨੀ ਸੋਮਸੁੰਦਰਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Muthumani Somasundaran**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਸਤਯਾਨ ਅੰਤਿਕਾਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ *ਰਾਸਥਾਨਥਰਮ* ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਮੁਥੁਮਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਏਰਨਾਕੁਲਮ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਸੋਮਸੁੰਦਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਰਲੀ ਸੋਮਸੁੰਦਰਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਥੀਏਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਥੀਏਟਰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੋਨੋ-ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਕੇਰਲਾ ਸਕੂਲ ਕਲੋਲਸਵਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੋਨੋ-ਐਕਟ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਲੀਗਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ (NUALS), ਕੋਚੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਫ਼ਿਲਮ 
ਮੁਥੁਮਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਤਯਾਨ ਅੰਤਿਕਾਡਜ਼, *ਰਾਸਥਾਨਥਰਾਮ* ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਹ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਜੋ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ *ਕਦਲ ਕਦੰਨੂ ਓਰੂ ਮਾਥੁਕੁਟੀ*, *ਹਾਓ ਓਲ੍ਡ ਆਰ ਯੂ?*, *ਓਰੂ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰਣਾਇਕਧਾ*, *ਨਜਾਨ* ਅਤੇ *ਲੁਕਾ ਛੁਪੀ*  ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮੁਥੁਮਨੀ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਐਡਵਾਂਸਡ ਲੀਗਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕੇਰਲਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਹੁਣ, ਪ੍ਰੇਰਨਾ, ਇੱਕ ਜੀਵਨ-ਹੁਨਰ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ "ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਲਈ ਲੋੜ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ/ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਰੁਣ ਪੀਆਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ 2019 ਮਲਿਆਲਮ ਮੂਵੀ ਫਾਈਨਲਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚੱਕਤ ਅਬੋਹ

**ਚੱਕਟ ਅਬੋਹ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Chakat Aboh**) ਇੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 24 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਖਾਂਸਾ ਪੱਛਮੀ ਤੋਂ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅਜ਼ੇਟ ਹੋਮਟੋਕ ਨੂੰ 3,818 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 5,705 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। 1 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

ਉਹ NPP ਨੇਤਾ ਤਿਰੋਂਗ ਅਬੋਹ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੋਨਲ ਕਾਲੜਾ

**ਸੋਨਲ ਕਾਲੜਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ-ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ *ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼*, ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਕਾਲੜਾ, HT ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਐਡੀਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੂਰਕ *HT ਸਿਟੀ* ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ HT ਕੈਫੇ ਦੇ 28 ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਜੇਤੂ - ਰਾਮਨਾਥ ਗੋਇਨਕਾ ਅਵਾਰਡ - ਸੋਨਲ ਕਾਲੜਾ ਵੀ ਐਚਟੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਾਲਮ *ਏ ਕੈਲਮਰ ਯੂ*  ਲਿਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2008 ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੈਸਟ ਸੇਲਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ - ਏ. ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ-ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਾਲੜਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਜਾਵਟ, ਸਿਹਤ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਫੈਸ਼ਨ, ਭੋਜਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲਾ।

ਉਹ ਏ ਕੈਲਮਰ ਯੂ, ਮੋਰ ਆਫ਼ ਏ ਕੈਲਮਰ ਯੂ ਅਤੇ ਸਮ ਮੋਰ ਆਫ਼ ਏ ਕੈਲਮਰ ਯੂ (ਵਿਜ਼ਡਮ ਟ੍ਰੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼) ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਕਾਲਮ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬ *E-Government Toolkit for Developing Countries*  ਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਹੈ। ''India.gov.in 'ਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਪੇਪਰ: ਸਿੰਗਲ ਐਂਟਰੀ ਪੋਰਟਲ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਵਾਬ''  ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਰਿਸਰਚ 2008, ਮਾਂਟਰੀਅਲ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਨਿਮਾਬੇਨ ਅਚਾਰੀਆ

**ਨਿਮਾਬੇਨ ਭਾਵੇਸ਼ਭਾਈ ਅਚਾਰੀਆ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Nimaben Bhaveshbhai Acharya**) ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ 12ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਜਰਾਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਘਟਨਾਵਾਂ 
ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਵਿੱਚ, ਅਚਾਰੀਆ ਇੱਕ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਗੱਡੀ 'ਤੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟੇ, ਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਆਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

## ਵਿਵਾਦ 
ਉਸ ਨੂੰ 2009 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਕਾਂਤੀ ਅਮ੍ਰਿਤੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਮੋਰਬੀ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ 2002 ਅਤੇ 2007 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ 6 ਕਾਰਪੋਰੇਟਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪੱਖ ਬਦਲ ਲਿਆ, ਨਿਮਾਬੇਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਈ।

ਉਸ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਮੰਥਾ ਅਲਬਰਟ

**ਸਮੰਥਾ ਮੇਜੇਂਡੀ-ਐਲਬਰਟ** (ਜਨਮ 31 ਮਈ 1971) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ -ਜਨਮ ਘੋੜਸਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਮਾਇਕਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਮਾਂਟਰੀਅਲ, ਕਿਊਬਿਕ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਮੈਕਨ ਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਜਮੈਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ 1989 ਵਿੱਚ ਬਾਸੈਟ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 

ਐਲਬਰਟ ਨੇ 2007 ਪੈਨ ਐਮ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਘੋੜਸਵਾਰ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਇਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।  

ਸਮੰਥਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਥੀ ਈਵੈਂਟ ਰਾਈਡਰ ਡੇਗ ਅਲਬਰਟ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਦੋ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 2005 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵੀ ਅਗ੍ਰਹਰੀ

**ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵੀ ਅਗ੍ਰਹਿਰੀ** (ਅੰਗੇਰੇਜ਼ੀ: **Chandrama Devi Agrahari**) ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਮੇਠੀ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਅਗ੍ਰਹਿਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਮੇਠੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣ ਵਿੱਚ 2085 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਲੀਕ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। 2013 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 3969 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ, ਜਦੋਂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸੰਸਦੀ ਖੇਤਰ ਅਮੇਠੀ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਲੀਲਾ ਦੇਵੀ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਨਵੰਬਰ 2006 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ, ਉਹ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਮੇਠੀ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵੀ 13 ਫਰਵਰੀ 2004 ਤੋਂ ਰਾਜੇਸ਼ ਮਸਾਲਾ ਅਤੇ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਤੋਂ ਰਾਜੇਸ਼ ਮਿਲਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ (MCA) ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਉਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ

**ਉਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Upinder Kaur Ahluwalia**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਟ੍ਰਾਈਸਿਟੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੇਅਰ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ 2013 ਵਿੱਚ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਮੇਅਰ ਲਈ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।  ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਐਮਸੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 12 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਮੇਅਰ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਉਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੀ, ਪੰਚਕੂਲਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦੇਖੀ, ਪਰ 2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ।

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੜਕ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਐਮਸੀਪੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਿਲਪਾ ਸਿੰਘ

**ਸ਼ਿਲਪਾ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ, ਡਾਂਸਰ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ।  ਉਹ ਆਈ ਐਮ ਸ਼ੀ - ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਇੰਡੀਆ 2012 ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2012 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 9.6/10 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ।     

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਿਲਪਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੂਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀ.ਟੈਕ. ( SVKM's NMIMS ), ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਕਿਊਬ26 ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਈ ਐਮ ਸ਼ੀ 2012 ਦੀ ਅਸਲੀ ਜੇਤੂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਰੌਤੇਲਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ, ਜੋ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਨਾਜਾ ਆਇੰਗਰ

**ਵਨਜਾ ਆਇੰਗਰ** (ਮੌਤ 2001) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ  ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਯਮ, ਤਿਰੂਪਤੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਸੀ।  ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਮਹਿਲਾ ਸਭਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਨਫੋਰਮੈਟਿਕਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।  ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ  ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਅਣਵੰਡੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈਦਰਾਬਾਦ  ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1950 ਵਿੱਚ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫੋਰਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ, ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।  ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੋ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਕੋਟੀ (ਉਸਮਾਨੀਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ) ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਾਲਜ ।  ਉਹ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੀਚਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਡੀ. ਕੇ. ਅਰੁਣਾ

**ਧਰਮਵਰਪੂ ਕੋਟਮ ਅਰੁਣਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **D. K. Aruna**; ਜਨਮ 4 ਮਈ 1960) ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵਾਈਐਸ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਰੈੱਡੀ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ (2004-2009) ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਲਈ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰੋਸਈਆ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ (2009-2010) ਵਿੱਚ ਸਮਾਲ ਸਕੇਲ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼, ਖੰਡ, ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2004-2014 ਦਰਮਿਆਨ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2014 ਅਤੇ 2018 ਦਰਮਿਆਨ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਗਡਵਾਲ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

ਅਰੁਣਾ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ 2004 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਈ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੁਝ ਚੋਣਾਂ ਘੱਟ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਕੇ, ਉਹ 2004 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਿਬੂਬਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗਦਵਾਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੀ। 

2004 ਵਿੱਚ, ਡੀਕੇ ਅਰੁਣਾ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2009 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਜਲੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਮਹਿਬੂਬਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੰਚਾਈ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗਡਵਾਲ ਤੋਂ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੱਕ ਇੱਕ ਪਦਯਾਤਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ਕ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਗਡਵਾਲ ਮੰਡਲ ਦੇ ਜਮੁਲੰਮਾ ਮੰਦਿਰ ਤੋਂ ਆਲਮਪੁਰ ਦੇ ਜੋਗੁਲੰਬਾ ਮੰਦਿਰ ਤੱਕ ਪਦਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਵੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਗਡਵਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

2018 ਵਿੱਚ, ਅਰੁਣਾ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਮਿਤੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਬੰਦਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੋਹਨ ਰੈੱਡੀ ਤੋਂ ਗਡਵਾਲ ਤੋਂ 2018 ਦੀ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।

ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਹਿਬੂਬਨਗਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 77,829 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ।

ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਮਤਾ ਰਾਕੇਸ਼

**ਮਮਤਾ ਰਾਕੇਸ਼** ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਮਮਤਾ ਭਗਵਾਨਪੁਰ (ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਮਤਾ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੁੰਗੋਥਾਈ ਅਲਾਦੀ ਅਰੁਣਾ

thumb|ਪੁੰਗੋਥਾਈ ਅਲਾਦੀ ਅਰੁਣਾ
**ਪੂੰਗੋਥਾਈ ਅਲਾਦੀ ਅਰੁਣਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Poongothai Aladi Aruna**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ 2006-2011 ਵਿੱਚ DMK ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। 2016 ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਲੰਗੁਲਮ (ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਖੇਤਰ) ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ 88891 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਮਰਹੂਮ ਡੀਐਮਕੇ ਮੰਤਰੀ ਅਲਾਦੀ ਅਰੁਣਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1964 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1980 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲਾਜੀ ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੰਥਾ ਅਤੇ ਕਾਵਿਆ।

## ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਟਿਕਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 2006 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੰਗੁਲਮ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।

## ਸਕੈਂਡਲ 
13 ਮਈ 2008 ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਸੀਡੀ ਵਿੱਚ, ਪੂੰਗੋਥਾਈ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਐਸਕੇ ਉਪਾਧਿਆਏ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਪ੍ਰਤੀ ਨਰਮ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਵਾਹਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਂਦਿਆਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਟੇਪ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੇ. ਬਾਲਭਾਰਤੀ

**ਕੇ. ਬਾਲਭਾਰਤੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **K. Balabharathi**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿੰਡੀਗੁਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ 2006 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਿਛਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਵੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2016 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਏਡੀਐਮਕੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡਿੰਡੀਗੁਲ ਸੀ. ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਡੀਐਮਕੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਸ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਵਿਵਾਦ 
ਉਸ ਨੇ ਇਰੋਡ ਨੇੜੇ ਟੋਲ ਗੇਟ 'ਤੇ 45 ਰੁਪਏ ਦਾ ਟੋਲ ਚਾਰਜ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਟੋਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਬਹਿਸ ਕਾਰਨ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਬ 1 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੋਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੰਦੂਕ ਨਾਲ ਧਮਕਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਟੋਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਦੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਲੰਘੇ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚਿੰਤਾ ਅਨੁਰਾਧਾ

**ਚਿੰਤਾ ਅਨੁਰਾਧਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Chinta Anuradha**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਲਾਪੁਰਮ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ (ਵਾਈਐਸਆਰਸੀਪੀ) ਲਈ ਸੰਸਦ ਦੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਮੁਹਿੰਮ 
ਵਾਈਐਸਆਰਸੀਪੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ, ਅਨੁਰਾਧਾ 17ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਦੌੜੀ। 16 ਮਾਰਚ 2019 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ, ਅਫਵਾਹਾਂ ਫੈਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਕਿ ਉਹ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਨੁਰਾਧਾ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਨ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਅਨੁਰਾਧਾ ਚਿੰਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮਾਰੂਤਰੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

1991 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਸ਼੍ਰੀ ਤੱਲਾ ਸਤਿਆਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਣਤੀ ਰਾਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼

**ਪ੍ਰਣਤੀ ਰਾਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ *ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਕਸਟ ਟਾਪ ਮਾਡਲ* ਦੀ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2015 ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਅ *ਮੰਨਫੋਡਗੰਜ ਕੀ ਬਿੰਨੀ*, ਕਈ ਟੀਵੀ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਲੈਕਮੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬ੍ਰਾਈਡਲ ਵੀਕ ਲਈ ਚੱਲਿਆ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਪ੍ਰਣਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਨਲ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਟਨਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।  ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆ ਵਸਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮਹੂ, ਦਿੱਲੀ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ, ਦਿੱਲੀ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਨਿਫਟ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਫੈਸ਼ਨ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਤੀ ਨੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਿਖੇ ਮਿਸ ਟੈਲੇਂਟਡ, ਮਿਸ ਫੈਸ਼ਨ ਆਈਕਨ ਅਤੇ ਮਿਸ ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ ਲੈਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਮਿਸ ਸੁਡੋਕੁ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰਨਰ ਅੱਪ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਸਟਿਊਮ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਟਾਪ 5 ਅਤੇ ਮਿਸ ਬਾਡੀ ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ ਦੇ ਟੌਪ 5 ਸਨ। ਪ੍ਰਣਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਲੀ ਟਾਪ ਮਾਡਲ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਐਪੀਸੋਡ 3 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮੇਕਓਵਰ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਲੰਬੇ ਕਾਲੇ ਵਾਲ ਬੈਂਗਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਔਬਰਨ ਲੋਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਲਾ ਪੰਤ

**ਇਲਾ ਪੰਤ** (ਜਨਮ 10 ਮਾਰਚ 1938) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਹੁਣ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਦੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਕੇਸੀ ਪੰਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਇਲਾ ਪੰਤ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਉਤਰਾਖੰਡ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਬੱਲਭ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 20 ਜੂਨ 1957 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ ਪੰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

## ਰਾਜਨੀਤੀ 
ਇਲਾ ਪੰਤ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਗੋਵਿੰਦ ਬੱਲਭ ਪੰਤ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਵੀ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਉਸਨੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ 38.52% ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ 1998 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।  ਉਸਨੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਨਰਾਇਣ ਦੱਤ ਤਿਵਾੜੀ ਨੂੰ 15,557 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। 

1998-99 ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 

ਉਸਨੇ ਪੰਤ ਨਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜੀਬੀ ਪੰਤ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤਸਨੀਮ ਬਾਨੋ

**ਤਸਨੀਮ ਬਾਨੋ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Tasneem Bano**) ਮੈਸੂਰ ਸਿਟੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ 158 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਮਹਿਲਾ ਮੇਅਰ ਹੈ। ਉਹ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸੈਕੂਲਰ) ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਬਾਨੋ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਨਵਰ ਪਾਸ਼ਾ (ਇੱਕ ਦਰਜ਼ੀ) ਅਤੇ ਤਹਸੀਨ ਬਾਨੋ (ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ) ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਾਲਜ, ਮੈਸੂਰ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਬਾਨੋ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਈਦ ਸਮੀਉਲਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਚਾ ਅਲਹਾਜ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਬਾਬੂ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟਰ ਰਹੇ ਸਨ। 

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਾਨੋ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ ਵਾਰਡ 26 - ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣ ਕੇ ਚੋਣ ਲੜੀ, ਜੋ ਵਾਰਡ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸੈਕੂਲਰ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ 31 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਸਿਟੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ-ਜੇਡੀ(ਐਸ) ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 18 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਮੇਅਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਸੂਰ ਦੀ 22ਵੀਂ ਮੇਅਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੇਅਰ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਗੀਤਾ ਯੋਗਾਨੰਦ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ CAA-NRC ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਵਿਵਾਦ 
ਬਾਨੋ ਨੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰੋਹਿਣੀ ਸਿੰਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿਮਹਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਝਗੜਾ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡੇ ਗਾਰਡਨਰ

**ਡੇ ਡੇਬੋਰਾਹ ਰੀਕਾ ਲਿਪਫੋਰਡ**, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਡਾ. **ਡੇ ਗਾਰਡਨਰ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮਿਸ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸਿਟੀ ਹੈ, (1974) ਜਿਸਨੇ ਮਿਸ ਡੇਲਾਵੇਅਰ 1976  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਖਰਲੇ ਦਸ ਸੈਮੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਫਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਬਣ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ। ਮਿਸ ਅਮਰੀਕਾ 1977 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲਿਸਟ। 

ਮੁਲਿਕਾ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਐਲਵੁੱਡ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, 1973 ਵਿੱਚ ਹੈਮਿਲਟਨ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਕਾਉਂਟੀ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਓਕਕ੍ਰੈਸਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ 

ਉਹ ਲਿਪਫੋਰਡ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਥੀਮੈਟਿਕ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸੈਂਡਕੈਸਲ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਆਮ ਦੇ ਸੰਪੰਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ $40 ਮਿਲੀਅਨ ਡਿਨਰ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਸਹੂਲਤ ਸੀ।

ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਔਰਡੋਟ, ਗੁਆਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ KUAM ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਮੇਨਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਨ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਨ-ਏਅਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ।

ਉਹ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ( ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਟ ਟੂ ਲਾਈਫ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਆਊਟਰੀਚ) ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਅਮਰੀਕਨ ਫਾਰ ਲਾਈਫ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਰਸਾ ਸਿੰਘ ਬਰੀਹਾ

**ਬਰਸਾ ਸਿੰਘ ਬਰੀਹਾ ਬੀਜੂ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Barsha Singh Bariha**) ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਦਮਪੁਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸਨੇ 5 ਦਸੰਬਰ 2022 ਦੀ ਉਪ ਚੋਣ 120,807 ਵੋਟਾਂ ਅਤੇ 42,679 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਬਿਜਯਾ ਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਬਾਰੀਹਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਸਤਿਆਬਾਦੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਰਾਮਰੰਜਨ ਬਲੀਅਰਸਿੰਘ ਦੀ ਨੂੰਹ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਬੈਂਕਰ

**ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਕਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Vaishali Bankar**) ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ 50 ਦੂਜੀ ਮੇਅਰ ਸੀ।  ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸੱਤਵੀਂ ਮਹਿਲਾ ਹੈ। ਉਹ 2012 ਦੀਆਂ ਪੁਣੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਅਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

ਬੈਂਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੁਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਪਿਸ਼ਾਬਘਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮੇਤ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜ ਕਰਵਾਏਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਰਜੀਹ ਹੈ। 

ਬੈਂਕਰ ਨੇ 12 ਅਗਸਤ 2013 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੌਰਿਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਣੇ ਮੇਅਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ