open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਵਾਲਮਾਰਟ

**ਵਾਲਮਾਰਟ ਇੰਕ **(ਪੁਰਾਣਾ  **ਵਾਲਮਾਰਟ ਸਟੋਰ, ਇੰਕ**) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁਕੌਮੀ ਪ੍ਰਚੂਨ ਦੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਹੈ, 
ਜੋ ਹਾਈਪਰ ਮਾਰਕਿਟ ਦੀ ਇੱਕ ਚੇਨ, ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਸਟੋਰਾਂ, ਅਤੇ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰਡ ਬੈਨਟਨਵਿਲ, ਅਰਕਾਨਸਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੈਮ ਵਾਲਟਨ ਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਸੀ ਅਤੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ, 1969 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.ਇਹ ਸੈਮ ਦੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਰੀਟੇਲ ਵੇਅਰਹਾਉਸਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਵਾਲਮਾਰਟ ਦੇ 11,718 ਸਟੋਰ ਅਤੇ 28 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਹਨ ਜੋ ਕੀ 59 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ. ਕੰਪਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਾਲਮਾਰਟ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ *ਵਾਲਮਾਰਟ ਡੀ ਮੇਕਸਿਕੋ ਸੈਂਟਰਮੈਰੀਕਾ*, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ *ਅਸਡਾ*, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ *ਸੇਈੂ ਗਰੁਪ* ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ *ਬੇਸਟ ਪ੍ਰਾਈਸ* ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ, ਚਿਲੀ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਹਨ.

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਫਾਰਚੂਨ ਗਲੋਬਲ 500 ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਲਮਾਰਟ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ- ਕੁਲ 480 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀ ਜਿਸਦੇ 2.3 ਮਿਲੀਅਨ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ.ਇਹ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਵਪਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰ-ਮਲਕੀਅਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਲਟਨ ਪਰਿਵਾਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸੈਮ ਵਾਲਟਨ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ, ਵਾਲਟਨ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਿਜ਼ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹੋਲਡਿੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ 50% ਵਾਲਮਾਰਟ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਵਾਲਮਾਰਟ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਰਿਟੇਲਰ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਲਮਾਰਟ ਦੀ 62.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 478.614 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ. ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 1988 ਤੱਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਾਲਮਾਰਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਹੇਵੰਦ ਰਿਟੇਲਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 1989 ਤੱਕ ਇਹ ਆਮਦਨ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਾਲਮਾਰਟ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲੇ: ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਕਾਰਜ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਉਦਮ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਏ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਲਮਾਰਟ
ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ

**ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ**, ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ  ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਉਸ ਢੰਗ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੰਰਚਨਾਗਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਜਿਵੇਂ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸਿਆਸੀ ਸਾਇੰਸ, ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ, ਭਾਈਚਾਰਕਕ ਵਿਕਾਸ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਲਾਂਇਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿਠਣ, ਮੁਲੰਕਣ ਕਰਵਾਉਣ, ਅਤੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦਖਲ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ; ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਦਖਲ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ, ਅਕਸਰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਈਕਰੋ-ਕੰਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ-ਵਰਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸੰਗਠਨਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮਾਜਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਚੈਰਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੋਂ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂ-ਮੰਦਵਾੜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੋਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ।

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 
ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ“ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ-ਅਧਾਰਤ ਪੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਸਮੂਹਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੋਣ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰਜ਼ "ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੋਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਵਾਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗਰੀਬੀ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸਦਾ ਸਰੋਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" - ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰਜ਼         

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ
ਹੈਂਕ ਐਰਨ

**ਹੈਨਰੀ ਲੁਈਸ ਐਰਨ** (5 ਫਰਵਰੀ 1934 ਨੂੰ ਜਨਮ ਹੋਇਆ), ਉਪਨਾਮ "ਹੈਮਰ" ਜਾਂ "ਹੈਮਰਿਨ ਹੈਂਕ", ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਅਮਰੀਕੀ ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ (ਐਮ ਐਲ ਬੀ) ਦਾ ਸੱਜਾ ਫੀਲਡਰ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਅਟਲਾਂਟਾ ਬਰਾਂਵ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗ (ਐੱਲ. ਐੱਲ.) ਵਿੱਚ ਮਿਲਵਾਕੀ / ਅਟਲਾਂਟਾ ਬਰੇਜ਼ ਲਈ 21 ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ 1954 ਤੋਂ 1976 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਲੀਗ (ਐੱਲ.) ਵਿੱਚ ਮਿਲਵਾਕੀ ਬਰੂਰਾਂ ਲਈ ਦੋ ਵਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਕੋਲ ਕਈ ਐਮ ਐਲ ਬੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਹਨ। ਉਸਨੇ 1955 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਹਰ ਸਾਲ 24 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਮ ਹਿੱਟ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 30 ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋਮ ਦੌੜਾਂ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ, ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਖਬਰਾਂ ਵਿੱਚ "100 ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ।
thumb|1960 ਵਿੱਚ ਹਾਰਨ

ਐਰਨ, ਅਲਾਬਾਮਾ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ। ਟੌਮੀ ਹਾਰਨ ਸਮੇਤ ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ, ਟੌਮੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਮ ਐਲ ਬੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੀਗ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਗਰੋ ਅਮਰੀਕਨ ਲੀਗ ਅਤੇ ਮਾਈਨਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਆਪਣੇ ਅੰਤਮ ਐਮ ਐਲ ਬੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ, ਐਰਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੀਗ ਰੋਸਟਰ ਤੇ ਆਖਰੀ ਨੇਗਰੋ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।
thumb|ਹਾਂਗ ਹਾਰਨ ਨੇ 5 ਅਗਸਤ, 1978 ਦੌਰਾਨ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ.
ਐਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਐਮ ਐਲ ਬੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੇਮ ਸੱਜੇ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਡ ਅਤੇ ਆਊਡਰਫੀਲਡ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੋ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਮਨੋਨੀਤ ਹਿੱਟਰ ਸੀ। ਐਰਨ 1955 ਤੋਂ 1975 ਤੱਕ 20 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਐਨਐਲ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਅਤੇ 1 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਏਲ ਆਲ ਸਟਾਰ ਸੀ। ਐਰੋਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਅਤੇ ਆਲ ਸਟਾਰ ਗੇਮ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ (25) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਸਤਾਨੇ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ। 1957 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਐੱਲ ਐੱਲ ਮੋਸਟ ਵੈਲਿਓਬਲ ਪਲੇਅਰ (ਐਮਵੀਪੀ) ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਿਲਵੌਕੀ ਬਰੇਜ਼ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿੱਤੀ ਸੀ. ਮਈ 1, 1958 ਅਤੇ ਜੂਨ 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਐੱਨ ਐੱਲ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਮਿਥ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਐਰੋਨ ਨੇ ਐੱਲ.ਐੱਲ.ਬੀ. ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ (ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ.) (2,297), ਵਾਧੂ ਬੇਸ ਹਿੱਟ (1,477), ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਠਿਕਾਣਾ (6,856) ਵਿੱਚ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਰੀਅਰ ਹਿੱਟ (3,771) ਅਤੇ ਰਨ (2,174) ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 17 ਵਾਰ 150 ਜਾਂ ਵੱਧ ਹਿੱਟ ਹਨ। ਐਰਨ ਦਾ ਹੋਮ ਰਨ (755) ਅਤੇ ਬੈਟ (12364) ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ (3, 2 9 28) ਵਿੱਚ ਹੈ। right|thumb|ਟਰਨਡਰ ਫੀਲਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਾੜ ਜਿਸ 'ਤੇ ਹੈਂਗ ਅਰੋਨ ਨੇ 715 ਵੀਂ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਪਾਰੀ ਦਾ ਆਊਟ ਕੀਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.

ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਟਲਾਂਟਾ ਬਰਾਂਵ ਨਾਲ ਫਰੰਟ ਆਫਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 1982 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੇਸਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। 1999 ਵਿੱਚ, ਐਮਐਲ ਬੀ ਨੇ ਹਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਹੈਕ ਹਾਰਨ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਫ੍ਰੀਡਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਰਜੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰਜੀਆ ਟਰਿਸਟਰੀ 2010 ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਰਜੀਆ ਦੇ ਬਾਨੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਐਰਨ ਐਟਲਾਂਟਾ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
thumb|ਬਰੇਜ਼ਜ਼ ਦੀ ਜਰਸੀ ਹੈਂਕ ਐਰਨ ਨੇ ਜਦੋਂ 1974 ਵਿੱਚ ਰੂਥ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ।
thumb|2015 ਵਿੱਚ ਐਲਬੀਜੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈਂਕ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰੀ ਸਿਨਹਾ

**ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰੀ ਸਿਨਹਾ** (26 ਦਸੰਬਰ 1926-14 ਅਗਸਤ 2007) ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਾਦਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਪਹਿਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 1957, 1962 ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਉਪ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ( ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਸਮੇਂ 1958-64 ਵਿੱਚ)। ਉਸਨੇ ਯੂ ਐਨ ਅਤੇ ਟੋਕੀਓ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਮੰਡਲ ਦੀ ਵੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਫ਼ਿਲਮ "ਆਂਧੀ", ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰੀ ਸਿਨਹਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬਾਂਕੀਪੁਰ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਮਗਧ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਹਾਰ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ, ਜੋ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਐਮ.ਐਸਸੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬਰਹਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਟਿਕਟ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1952 ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਪੂਰਬੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਆਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਹ 1957, 1962 ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ। 

ਸਿਨਹਾ ਨੇ 19 ਨਵੰਬਰ, 1957 ਨੂੰ ਟੂ ਟੈਲ ਦ ਟਰੂਥ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ।

ਉਹ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਦੇਸਾਈ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਵਿਚਕਾਰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਦੇਸਾਈ ਤੇ ਹੋਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਸਪੀਕਰ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। 1971 ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਬਰਹ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ (ਓ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ  ਧਰਮਸ਼ੇਰ ਸਿਨਹਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਈ। 1977 ਵਿਚ, ਉਹ ਬੇਗੂਸਰਾਏ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨਵੰਬਰ 1978 ਵਿੱਚ ਸਮਸਤੀਪੁਰ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਉਪ ਚੋਣ ਲੜੀ ਪਰ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਰ ਗਈ।

ਅਖੀਰ, ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ।

## ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ 
ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰੀ ਸਿਨਹਾ, ਨੇ ਤੁਲਸੀਨਗਰ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਕੈਪਟਨ ਗਿਰੀਸ਼ ਨੰਦਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਇਲਟ ਸੀ ਜੋ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਇਸ ਹਸਪਤਾਲ ਉੱਪਰ ਖਰਚ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਸੀ। ਇਸ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਉਸਨੇ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲ੍ਹਾਂ ਬਣਵਾਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਲਗਭਗ ਮੁਫਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਲੰਦਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦੀ ਅਤੇ ਹਰਨੋਟ ਵਿਚਲੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੜਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਪੱਛਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ

***ਪੱਛਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ*** , 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕਰਤਾ ਵੁ ਚੇਂਗਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਮੌਂਕੀ, ਆਰਥਰ ਵੇਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਨੁਵਾਦ ਸੰਖੇਪ ਅਨੁਵਾਦ, ਬਹੁਤ ਆਮ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। 

ਇਹ ਨਾਵਲ ਤੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਹਿਊਨ ਸਾਂਗ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯਾਤਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰਤ ਵਰਣਨ ਸੀ।ਹਿਊਨ ਸਾਂਗ "ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ", ਅਰਥਾਤ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਬੌਧ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ (ਸੂਤਰ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਇਹ ਹਿਊਨ ਸਾਂਗ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਰਣਨ, ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਗ੍ਰੇਟ ਟਾਂਗ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪਰੇਖਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਨਾਵਲ ਨੇ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਭਿਕਸ਼ੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ (ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਤੈਂਗ ਸਾਨਜ਼ੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਆਇਆ ਹੈ) ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਚੇਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਚੇਲੇ ਹਨ ਵੁਕੋਂਗ, ਜ਼ੂ ਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਵਜਿੰਗ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਡ੍ਰੈਗਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਤੈਂਗ ਸਾਨਜ਼ੰਗ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਘੋੜਾ। 

ਪੱਛਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਚੀਨ ਦੇ ਲੋਕ ਧਰਮ, ਚੀਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ, ਤਾਓਵਾਦੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਾਓਵਾਦੀ ਅਮਰਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਬੌਧ ਬੋਧੀਸਤਵ ਅੱਜ ਵੀ ਕੁਝ ਚੀਨੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਵੱਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਕਹਾਣੀ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕਾਮਿਕ ਅਡਵੈਂਚਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਚੀਨੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਇੱਕ ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਹੈ, ਰੂਹਾਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਗੁਣ ਦੁਆਰਾ ਗਿਆਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਲੇਖਕ ਦੇ ਬਾਰੇ 
thumb|320x320px|ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ: ਸਨ ਵੁਕੋਂਗ, ਤੈਂਗ ਸਾਨਜਾਂਗ (ਚਿੱਟੇ ਡਰੈਗਨ ਘੋੜਾ), ਜ਼ੂ ਬਾਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾ ਵੁਜਿੰਗ
ਪੱਛਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵੂ ਚੇਂਗਨ ਦੁਆਰਾ ਅਗਿਆਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੂ ਸ਼ਿਹ, ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਦੂਤ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਵੁ ਦੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੁ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ 1625 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਦੂਤ ਹੂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ, ਜਰਨੀ ਟੂ ਵੇਸਟ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨੀ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਲੇਖਕ ਦਾ ਦਾਹਵਾ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਇਸ ਦਾਹਵੇ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਰਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਡੇਵਿਡ ਲੈਟੀਮੋਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: "ਰਾਜਦੂਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਿਲਕੁਲ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਸੀ. ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਪੱਛਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਚਰਚਾ ਵਿੱਚਲੀ ਰਚਨਾ ਸਾਡੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਨੁਵਾਦਕ W.J.F. ਜਨੇਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਵੂ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੀ, ਪਰ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ "ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ"। ਐਂਥਨੀ ਸੀ ਯੂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ, ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ, "ਅਸਪਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ" ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਵੁ ਹਿ "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵੀ" ਲੇਖਕ ਹੈ।  ਗਲੇਨ ਡੂਡਬ੍ਰਿਜ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ ਯੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹਵਾਦ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸਾਮਗਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਥ ਦੇ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਡੀਨ ਮਾਰਟਿਨ

**ਡੀਨ ਮਾਰਟਿਨ** (7 ਜੂਨ, 1917 - 25 ਦਸੰਬਰ, 1995) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਮਰੀਕਨੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਭਰੋਸੇ ਲਈ "ਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਕੂਲ" ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਅਤੇ **ਜੈਰੀ ਲੁਈਸ** ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮੇਡੀ ਜੋੜੀ *ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਲੁੲੀਸ* ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਕਨਸਰਟ ਸਟੇਜ, ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ, ਆਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਜ਼, ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਰੈਟ ਪੈਕ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ **ਦੀ ਦੀਨ ਮਾਰਟਿਨ ਸ਼ੋਅ** ਅਤੇ **ਦੀ ਦੀਨ ਮਾਰਟਿਨ ਸੈਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਰੋਸਟਜ਼** ਦਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵੀ ਸੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਸੀ ਸੁਰੀਲੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੇ *ਮੈਮਰਿਜ਼ ਅਾਰ ਮੇਡ ਅਾਫ ਦਿਸ, ਅੈਵਰੀਬਾਡੀ ਲਵ ਸਮਬਾਡੀ, ਯੂ ਅਾਰ ਨੋਬਾਡੀ ਟਿਲ ਸਮਬਾਡੀ ਲਵਸ ਯੂ* ਵਰਗੇ ਜੋਰ ਦਰਜ਼ਨਾਂ ਹਿੱਟ ਗਾਣੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਸਨੂੰ ਐਰਨੀ ਮੈਕੇ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਬ੍ਰੇਕ ਮਿਲਿਅਾ। 1940 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੈਮੀ ਵੋਟਕਿੰਸ ਲਈ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਝਾਅ 'ਤੇ ੳੁਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਡੀਨ ਮਾਰਟਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਿਅਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮਾਰਟਿਨ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੂਨ, 1917 ਨੂੰ ਸਟਿੳੂਬਨਵਿਲੇ ਓਹਾਇਓ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ੳੁਸਦਾ ਪਿਤਾ ਗੈਟਾਨੋ ਅਲਫੋਂਸੋ ਕਰੋਕਤੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਇਟੈਲੀਅਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਐਂਜਲਾ ਕਰੋਕਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇਕ ਨਾਈ ਸਨ। ਮਾਰਟਿਨ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਿਲੀਅਮ ਅਲਫੋਂਸੋ ਕਰੋਕਤੀ ਸੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਤਾਲਵੀ ਦੀ ਅਬਰਜਸੀ ਬੋਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਨੀਤਾ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੋਲਦਾ। ਉਹ ਸਟੂਬੇਨਵਿਲੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਟ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ੳੁਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਟੁੱਟੀ-ਫੁੱਟੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸ਼ੌਂਕ ਵਜੋਂ ਡਰੰਮ ਵਜਾੳੁਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਟਿਨ 10 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸਟੂਬੇਨਵਿੱਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨੇ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੈ । 

ਅਕਤੂਬਰ 1941 ਵਿੱਚ, ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ ਇਲੀਸਬਤ "ਬੈਟੀ" ਐਨੇ ਮੈਕਡੋਨਾਲਡ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ੳੁਹਨਾਂ ਦੇ 4 ਬੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ੳੁਹਨਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਅਾ ਸੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ 1940 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੈਂਡ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਮਾਰਟਿਨ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਰਿਓਬਾਂਬਾ ਤੇ ਫਲਾਪ ਹੋਇਆ। 1946 ਤੱਕ, ਮਾਰਟਿਨ ਵਧੀਅਾ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਇਕ ਆਮ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਈਸਟ ਕੋਸਟ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਗਾਇਕ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧੀਅਾ ਸੀ।

ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ== 
ਮਾਰਟਿਨ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 1941 ਵਿੱਚ, ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ ਅਾਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਇਲੀਸਬਤ "ਬੈਟੀ" ਐਨੇ ਮੈਕਡੋਨਾਲਡ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾੲਿਅਾ। ੳੁਹਨਾਂ ਦੇ 4 ਬੱਚੇ (ਕਰੈਗ ਮਾਰਟਿਨ, ਕਲੌਡੀਅਾ ਮਾਰਟਿਨ, ਗੇਲ ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਡੀਅਾਨਾ ਮਾਰਿਟਨ) ਸਨ ਅਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ੲਿਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਅਾ ਸੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਜੀਨ ਬੀਗਰ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1949 ਵਿੱਚ ਹੋੲਿਅਾ ਅਤੇ 24 ਸਾਲ ਤਕ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ੲਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 3 ਬੱਚੇ (ਡੀਨ ਪਾਲ ਮਾਰਟਿਨ, ਰਿੱਕੀ ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਗੀਨਾ ਮਾਰਟਿਨ) ਸਨ।  ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਜੀਨ ਦਾ ਤਲਾਕ 1973 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਅਾ ਸੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਵਿਆਹ ਕੈਥਰੀਨ ਹਾਨ ਨਾਲ ਹੋੲਿਅਾ ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਹੋੲਿਅਾ ਅਤੇ 3 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1976 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਅਾ।

## ਮੌਤ
ਮਾਰਟਿਨ ਬਹੁਤ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 1993 ਵਿੱਚ ਸੀਡਰ ਸਿਨਾਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ੳੁਸਦੇ ਫੇਫੜੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸ ੲਿਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ 1995 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਗਿਅਾ ਸੀ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ 78 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਬੇਵੈਲੀ ਹਿਲਸ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਐਂਫਿਫਸੀਮਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੰਭੀਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਸਟ੍ਰੀਪ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ੳੁਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀਅਾਂ ਗੲੀਅਾਂ ਸਨ। ਮਾਰਟਿਨ ਦੀ ਲਾਸ਼, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਵੈਸਟਵਵੁੱਡ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਾਰਕ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਦਫਨਾੲੀ ਗਈ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਰਕੋ ਵੈਨ ਬਾਸਟਨ

**ਮਾਰਕਸ "ਮਾਰਕੋ" ਵੈਨ ਬਸਟਨ** (ਡੱਚ ਉਚਾਰਨ: [mɑrkoː vɑn bɑstə (n)] (ਸੁਣੋ); ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1964) ਇੱਕ ਡੱਚ ਫੁਟਬਾਲ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੈਕਸ ਅਤੇ ਮਿਲਾਨ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਫਾਰਵਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਫੁਟਬਾਲਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਈ ਪਰੋਫਾਈਲ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 300 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ 1993 ਵਿੱਚ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲੈ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਜ਼ੈਕ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਰਿਹਾ।

ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਲਈ ਖੇਡਦਿਆਂ ਵੈਨ ਬਾਸਟਨ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਯੂਈਐਫਏ ਯੂਰੋ 1988 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਕਲੱਬ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਈਰਡੀਵਿਸੀ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਅਜੈਂਸ ਅਤੇ ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸੀਰੀਏ ਏ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਅਤੇ ਦੋ ਯੂਰਪੀਨ ਕੱਪ ਜਿੱਤੇ।

ਉਹ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।1992 ਵਿੱਚ ਵੈਨ ਬਾਸਟਨ ਨੂੰ ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਪਲੇਅਰ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1988, 1989 ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਬਲੋਨ ਡੀ ਆਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਫੀਫਾ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਸੈਂਟਰੁਇਨ ਇੰਟਰਨੈਟ ਪੋਲ ਵਿੱਚ ਛੇਵਾਂ, ਆਈਐਫਐਫਐਚਐਸ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਸੈਂਚੁਰੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਅਤੇ ਆਈਐਫਐਫਐਚਐਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਸੈਂਚੁਰੀ ਵਿੱਚ 12 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਇਆ। ਫਰਾਂਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫਰਾਂਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਠਵਾਂ ਵੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਜੀਵਤ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਫੀਫਾ 100 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੇਲੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ, 100 ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਡਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਤਦਾਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੈਨ ਬਸਟਨ ਨੇ 25 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। 2007 ਵਿੱਚ, ਸਕਾਈ ਸਪੋਰਟਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੈੱਨ ਬਿਸਟਨ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਅਥਲੀਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ ਅੰਕੈੜੇ 
### ਕਲੱਬ 
## ਨੋਟਸ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

right|thumb|ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
thumb|ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
**ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ( '** 1908 ਤੋਂ 1940 ਤੱਕ **ਮਿਸਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ**, ਅਤੇ 1940 ਤੋਂ 1952 ਤੱਕ **ਰਾਜਾ ਫੌਦ ਪਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ''') ਮਿਸਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।  ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸ ਕਾਹਿਰਾ ਤੋਂ ਨੀਲ ਦੇ ਪਾਰ ਗੀਜ਼ਾ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਹ 21 ਦਸੰਬਰ 1908 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਹਿਰਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਤੂਬਰ 1929 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਆਰਟਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਫੈਕਲਟੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਗੀਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਅਲ ਅਜ਼ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਉੱਚੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਕੂਲ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਗ ਕਾਲਜ ਬਣ ਗਏ। ਇਹ 1908 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਫੰਡ ਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1925 ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਫੌਦ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਸਟੇਟ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। 1940 ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫੌਦ ਪਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1 ਨਵੰਬਰ 1952 ਦੇ ਫ੍ਰੀ ਅਫਸਰ ਰਾਜ ਪਲਟੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 22 ਫੈਕਲਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 155,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾਖਲੇ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾਨ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 21 ਦਸੰਬਰ 1908 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਈ ਅੰਗ ਕਾਲਜ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ (كلية الهندسة) ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 1816 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ 1854 ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਦੇ ਖ਼ਦੀਵ ਸਯਦ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਅਲ ਅਜ਼ਹਰ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਲਟ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਿਵਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਹੋਰ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਮਾਡਲ ਬਣ ਗਈ। 1928 ਵਿਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। 

## ਨਿਊ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ 
thumb|ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਘੰਟਾ, ਅਮਰ ਰਾਡੀ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀ ਫੋਟੋ
ਇੱਕ ਨਵ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।

## ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਲੂਮਨੀ 
thumb|ਯਾਸਰ ਅਰਾਫਾਤ, 1956
thumb|ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ-ਬਰਾਦੀ, 1962
thumb|ਨਜੀਬ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼, 1934

* ਹੁਸੈਨ ਫਾਵਜ਼ੀ ਅੱਲਨਜਰ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ
* ਨੈਮਾ ਇਲਿਆਸ ਅਲ ਅਯੂਬੀ, ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਕੀਲ
* ਬੋਤਰਸ ਬੋਤਰਸ-ਗ਼ਾਲੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸੈਕਟਰੀ-ਜਨਰਲ (ਯੂਐਨ) 1992-1996
* ਤਾਹਿਰ ਅਲਗਾਮਾਲ, ਅਲਗਾਮਾਲ ਏਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਅਤੇ "ਐਸਐਸਐਲ ਦਾ ਪਿਤਾ"
* ਵਾਏਲ ਘਨੀਮ, ਮਿਸਰ ਦਾ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ 2011 ਦੀ ਮਿਸਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਹਸਤੀ 
* ਸਦਾਮ ਹੁਸੈਨ,  ਇਰਾਕ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਸਦਰ
* ਯੁਰਿਕੋ ਕੋਇਕ, ਜਾਪਾਨੀ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਟੋਕੀਓ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
* ਆਦਲੀ ਮਨਸੂਰ, ਮਿਸਰ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕੋਰਟ ਦਾ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ
* ਅਮਰ ਮੂਸਾ, ਅਰਬ ਲੀਗ ਦਾ 2001-2011 ਤੱਕ ਸਕੱਤਰ-ਜਨਰਲ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਮਿਸਰੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੋਧ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ
* ਉਮਰ ਸ਼ਰੀਫ, ਅਭਿਨੇਤਾ,  ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ ਲਈ ਨਾਮਜਦ 
* ਮੈਗਡੀ ਯਾਕੂਬ, ਇਮਪੀਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਡੀਓਥੋਰੇਸਕ ਸਰਜਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
* ਹਿਸਾਮ ਬਰਕਤ, ਮਿਸਰ ਦਾ ਮਕਤੂਲ ਪ੍ਰੌਸੀਕੁਆਟਰ ਜਨਰਲ 
* ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਰਸੀ, ਮਿਸਰ ਦਾ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਧਾਨ 
* ਸ਼ਾਕਿਰ ਅਲ-ਮਾਰਕਬੀ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀ ਮੁਹੰਮਦ

### ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ 
* ਨਜੀਬ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼, ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ 1988 ਵਿੱਚ 
* ਯਾਸਿਰ ਅਰਾਫ਼ਾਤ, ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ 1994 ਵਿੱਚ 
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ-ਬਰਾਦੀ, ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ 2005 ਵਿੱਚ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Cairo University Official Website
* Official Page on Facebook

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਹਾਰਪ

**ਹਾਰਪ** ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਾਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਉਂਡਬੋਰਡ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਐਂਗਲ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਰਪ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੂਤ 3500 ਈ.ਪੂ. ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਜ਼ ਮੱਧਕਾਲ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਦਾ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰ ਹੋਇਆ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹਾਰਪ ਦੇ ਕਈ ਪੁਰਤਨ ਰੂਪ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੇ ਹਾਰਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਏ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

## ਮੂਲ 
### ਪੂਰਬ ਨੇੜੇ 
left|thumb|263x263px|ਊਰ ਲਾਇਰ
right|thumb|﻿ਸਾਸਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਮੋਜ਼ੈਕ
ਮੁਢਲੇ ਹਾਰਪ ਅਤੇ ਲਾਇਰ ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਮੇਰ ਵਿੱਚ 3500 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਅਤੇ ਊਰ ਵਿਖੇ ਕਈ ਹਾਰਪ ਕਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਕਬਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਨੇੜੇ ਹਾਰਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੀਲ ਵਾਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮਕਬਰਿਆਂ ਦੀ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਉੱਤਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 3000 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਮੁਰਾਲ ਚਿੱਤਰਾਂ (ਕੰਧ ਚਿੱਤਰ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਾਜ਼ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਕਮਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਰਪਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਕੋਈ ਥੰਮ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ
ਹਾਰਪ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਿਕੋਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾਂ ਭੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਨਾਈਲੋਨ ਜਾਂ ਧਾਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਤਾਰ ਦਾ ਸਿਖਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕ੍ਰਾਸਬਾਰ ਜਾਂ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਇੱਕ ਤਾਰ ਕੋਲ ਪਿਚ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟਿਊਨਿੰਗ ਪੈਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ 
### ਯੂਰਪ 
ਜਿੱਥੇ ਬਾਕੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਵਰਗੇ ਹਾਰਪ ਹਰਮਨਪਿਆਰੇ ਸਨ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਨੇ "ਥੰਮ੍ਹ" ਵਾਲੇ ਹਾਰਪ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ।

### ਅਫ਼ਰੀਕਾ 
ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਾਰਪ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਰਪਾਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਹਾਰਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ 
17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਾਰਪ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਏ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਸਰੋਤ
* 
* 
* "Harps of Their Owne Sorte'? A Reassessment of Pictish Chordophone Depictions". Alasdair Ross, *Cambrian Medieval Celtic Studies 36*, Winter 1998.
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* HarpColumn.com
* HarpSpectrum.org

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੰਤੀ ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਰਪ
ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (/ˈɑːzhɑːr/ *AHZ-har*;  '''', ,) ਕਾਹਿਰਾ, ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਮਸਜਿਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀ, ਇਹ ਮਿਸਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਡਿਗਰੀ-ਬਖਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ" ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ "ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।  1996 ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ 4000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਨ।

ਇਸਦੀ  ਸਥਾਪਨਾ 970 ਜਾਂ 972 ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਤਮੀ ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸਿੱਖ਼ਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਰਆਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਤਰਕ, ਵਿਆਕਰਣ, ਭਾਸ਼ਣ-ਕਲਾ ਅਤੇਪ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਆਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅੱਜ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।  1961 ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸਦੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ (ਉਲਮਾ) ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਆਚਰਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਵਾਦਾਂ ਬਾਰੇ ਹੁਕਮ (ਫਤਵੇ) ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਮਿਸਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯੁਕਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਅਵਾ ਦੀ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 

ਇਸਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਮਿਸਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਈ 2005 ਵਿੱਚ ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਨੇ ਦੁਬਈ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ, ਆਈ.ਟੀ. ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (ਆਈ.ਈ.ਈ.ਟੀ.ਪੀ.) ਨੇ ਐਚ.ਐਚ. ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਰਾਸ਼ਿਦ ਅਲ ਮਕਤੂਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਲ ਅਜ਼ਹਰ ਲਿਪੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਨ ਲਾਈਨ ਪਬਲਿਸ਼ ("ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਔਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ") ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਨੂੰ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁਰਲਭ ਖਰੜਿਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 70 ਲੱਖ ਪੇਜ ਸਾਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਨਲਾਇਨ ਪਬਲਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

thumb
thumb|ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ। ਕੂਨਸਾਹ ਅਲ ਗ਼ੁਰੀ ਦਾ ਮੀਨਾਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਪੋਨਾਕਾ ਕਾਨਕਾਮਮਾ

**ਪੋਨਾਕਾ ਕਾਨਕਾਮਮਾ** (1892 - 1963) ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ, ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਕੈਦੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਦੀ ਇੱਕ ਚੇਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦੇਵੀ ਵਿਦੀਆਲਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਨੇੱਲੋਰ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਕੂਲ ਸੀ।

1923 ਵਿੱਚ, ਕਨਾਕਅਮਾ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਉਸਾਰੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੇਠ ਕਸਤੂਰੀਦੇਵੀ ਵਿਦਿਆਲਮ (ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਸੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਤਨਗੁਤੁਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸਮ ਪਨਤੁਲੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਾਂਧੀਜੀ ਨੇ 12 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਈ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਨੇੱਲੋਰ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ 20 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰੀਬ 1947 ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਸ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਤਿਕਵਰਪੁ ਰਾਮਰੇੜੀ ਨੇ 50,000 ਰੁਪਏ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਸਤੂਰੀਦੇਵੀ ਵਿਦਿਆਲਮ ਕੈਂਪਸ, ਕਾਨਕਾਮਮਾ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪੋਨਕਾ ਕਾਨਕਾਮਮਾ ਦੀ ਮੌਤ 15 ਸਤੰਬਰ 1963 ਨੂੰ ਨੇੱਲੋਰ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈ ਸੀ।
thumb|ਪੋਨਕਾ ਕਾਨਾਕਮਮਾ, ਕਸਤੂਰੀ ਦੇਵੀ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਦੀ 3ਜੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
; ਸਰੋਤ

* Jamiinraitu (Telugu Weekly), 1931–1980
* Vikramasimhapuri Mandala Sarvasvam-3
* A biography of Kanakamma written by Raavinootala Sri Ramulu published in the year 2006.
* Kanakapushyaraagam, an autobiography of Ponaka Kanakamma edited by Dr. K. Purushotham and published by Manasu Foundarion in the year 2011.
* "Reddy Rani" Monthly Journal Volumes.
* "Grihalakshmi", "Hidusundari", "Bharathi" and "Krishna Patrika" Volumes.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1892
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਜੈਰੀ ਰਾਈਸ

**ਜੈਰੀ ਲੀ ਰਾਈਸ** (ਜਨਮ ਅਕਤੂਬਰ 13, 1962) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ 49ਈਅਰਜ਼ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ। ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸੀਵਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਰੀਸੀਵਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੀਡਰ ਰਿਹਾ। ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਗਜ਼ ਅਤੇ ਟੱਚਡਾਉਨ ਲਈ ਲੀਡਰ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ, ਟਚਡਾਉਨ ਰਿਐਕਸ਼ਨਸ ਅਤੇ ਯਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਉਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸੀ। ਉਹ 13 ਵਾਰ ਪ੍ਰੋ ਬਾਊਲ (1986-1996, 1998, 2002) ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 20 ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 12 ਵਾਰ ਆਲ-ਪ੍ਰੋ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 49 ਸੀ ਅਤੇ ਓਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਾਂ ਨਾਲ ਏਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸੁਪਰ ਬਾਊਲ ਜਿੱਤੇ। 2016 ਤੱਕ ਰਾਈਸ ਨੇ 100 ਐਨਐਫਐਲ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾੲੇ। 1999 ਵਿੱਚ, ਦਿ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ "ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ 100 ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਜਿਮ ਬਰਾਊਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਈਸ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਫਿਲਮਜ਼ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਰਲੇ 100: ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਈਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਲ 
ਜੈਰੀ ਲੀ ਰਾਈਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਟਾਰਕਿਲ, ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਕ੍ਰੌਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ। ਉਹ ਓਕੋਟ, ਮਿਸਿਸਿਪੀ ਦੇ ਬੀ. ਐਲ. ਮੂਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜਿਆ। ਉਸਦੀ ਆਤਮਕਥਾ "ਰਾਇਸ" ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ  ਸਕੂਲ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਈਸ ਨੂੂੂੰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਭਗੌੜਾ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਫੁਟਬਾਲ ਕੋਚ ਨੂੰ ਰਾਈਸ ਦੀ ਸਪੀਡ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕੋਚ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਈਸ ਨੇ ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖੇਡੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ ਅੰਕੜੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤਾਕੇਸ਼ੀ ਕਿਤਾਨੋ

ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਕੌਮੇਡੀਅਨ, ਟੀਵੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਫ਼ਿਲਮ ਐਡੀਟਰ, ਗਾਇਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੌਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਟੇਜੀ ਨਾਮ  ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਿਤਾਨੋ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਐਲਬਮ *ਟੂ ਬੀਟ* ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੌਮੇਡੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਰੋਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 1989 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ *ਵਾਇਲੈਂਟ ਕੌਪ* ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ 1993 ਵਿੱਚ ਆਈ ਉਸਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਸੋਨਾਟਾਈਨ* ਨਾਲ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ *ਹਾਨਾ-ਬੀ* ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ ਅਵਾਰਡ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ *ਆਊਟਰੇਜ* ਨੂੰ *ਆਊਟਰੇਜ ਕੋਡਾ* ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅਲੱਗ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸਮੀਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਰਾਹਨਾ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖੀਅਕ ਨਾਗਾਹਾਰੂ ਯੋਦੋਗਾਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰੀ ਅਕੀਰਾ ਕੁਰੂਸੋਵਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਅਧਿਕਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਨੋ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਯਾਕੂਜ਼ਾ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਜਵਾਬ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਤਾਨੋ ਅਕਸਰ ਲੰਮੇ ਸ਼ੌਟ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਵਾਪਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਉਹ ਐਡੀਟਿੰਗ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕਦਮ ਘਟਨਾ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਹਿਤਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੀ ਭਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।

## ਅਵਾਰਡ
ਕਿਤਾਨੋ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹਾਨਾ-ਬੀ ਦੇ ਲਈ 54ਵੇਂ ਵੈਨਿਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 2009 ਵਿੱਚ 30ਵੇਂ ਮਾਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਨੋ ਨੂੰ ਲਾਈਫ਼ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਨੋ ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੁਆਰਾ ਦ ਔਰਡਰ ਔਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਲੈਟਰਸ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* 
* 
* 
* Office Kitano – Kitano's Production Company 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਐਲੋ

thumb|240x240px|ਰਲੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਪੌਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਕਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮਾਸਟਰੀ ਪੱਤੇ, ਪੈਦਾਵਾਰ ਜਾਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਸਪਲਿਟ ਕਲੀ ਪੱਤੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
right|thumb|271x271px|*Aloe vossii*
ਅਲੋਈ (/ æloʊi /, / æloʊi, æloʊ /) ਵੀ ਐਲੋਏ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਕ ਜੀਨਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਐਲੋਈ ਵੀਰਾ, ਜਾਂ "ਸੱਚੀ aloe" ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਫਾਰਮਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ "ਐਲੂ ਵੇਰਾ" ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲੌਏ ਫੇਰੋਕਸ, ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜੰਗਲੀ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏ.ਪੀ.ਜੀ. ਚੌਥਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (2016) ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅਸਫੋਲਡੇਸੀਅ ਵਿੱਚ ਉਪਜਾਊ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਬਫੋਮਲੀ ਅਸਫੋਲੋਡੈਲੀ. ਸਬਫੈਮਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਕਬੀਲੇ ਅਲੌਏਈ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਲਓਸੀਏ (ਹੁਣ ਅਸਫੋਡੋਲਾਇਡੇਏਏ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਜਾਈਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਲਿਲੀਆਸੀਏ (ਲਿਲੀ ਪਰਿਵਾਰ) ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਲਾਸਟ ਐਗਵੇਵ ਅਮਰੀਕਨਾਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਲੇ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਪਰਾਗਸੀਏ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਪਰਿਵਾਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਬੀ. ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਿਆਸਤਦਾਨ)

**ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ** ਇੱਕ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ 2007 ਵਿੱਚ ਲਖਨਾ ਸੀਟ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਕ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਨ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾ ਭੀਮਰਾਓ ਰਾਮਜੀ ਅੰਬੇਦਕਰ  ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬੌਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ

thumb|ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜੱਗ
**ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ** ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਕਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਵਰਗੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤੀਆਂ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਬੱਦਲ ਅਤੇ ਸਾਫ; ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਸਨੂੰ "ਲੈਮੋਨੇਡ" (ਜਾਂ ਇੱਕ ਕੋਗਨੇਟ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੇ ਬੱਦਲੀ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ, ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਘਰੇਲੂ ਪੇਆ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ, ਇੱਕ ਨਿੰਬੂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ ਗੈਸ ਵਾਲਾ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ 1833 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਪ੍ਰਾਈਟ, ਇੱਕ ਨਿੰਬੂ-ਸੁਆਦ ਵਾਲੇ ਸਾਫਟ ਡ੍ਰਿੰਕ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੈ।

ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੱਦਲ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ, ਗੁਲਾਬੀ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਜੋ ਕਿ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਸਬੇਰੀ ਜਾਂ ਸਟਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਖ਼ਾਸ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। "-ਏਡ" ਪਿਛੇਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥਾਂ ਮਗਰ ਵੀ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਈਮਏਡ, ਔਰੇੰਜੇਡ, ਜਾਂ ਚੈਰੀਏਡ। ਸ਼ਰਾਬ ਵਾਲਿਆਂ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰਡ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਗੰਨਾ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਖਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
right|thumb|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਾਰਮੂਲਾ ਇੱਕ ਮੋਟਰ ਰੇਸਿੰਗ ਡਰਾਈਵਰ ਜੈਕੀ ਸਟੀਵਰਟ carbonated ਪੀਣ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਵਿੱਚ 1969
ਮਿਸਰ ਦੇ ਵਿੱਚ 1000 ਏਡੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਲਿਖਤੀ ਸਬੂਤ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਲ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ 700 ਏਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਸੀ।  ਇੱਥੇ, ਨਿੰਬੂਆਂ, ਖਜੂਰਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ ਬਣੇ ਨਿੰਬੂ ਦੇ ਰਸ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਤਰਾਮਿਜ਼ਾਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

1676 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ, ਕੈਮਪੇਨੀ ਦੇ ਲਿਮੋਨਦਿਏਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਕਰੇਤਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਟੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥ ਵੇਚਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ।

ਸੰਨ 1767 ਵਿੱਚ ਜੋਸੇਫ ਪ੍ਰਿਸਟਲੀ ਨੇ ਕਾਰਬੋਨੇਟਡ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਸੀ, ਪਰ ਕਾਰਬੋਨੇਟਡ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਰਣਨ 1833 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਫ਼ਰੈਸ਼ਮੈਂਟ ਸਟਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਵਿਕ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ, ਆਰ। ਵਾਈਟ ਦੇ ਲੇਮੋਨੇਡ ਵਜੋਂ, 1845 ਤੋਂ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀ ਜਾ ਰਹਹਿ ਹੈ।
right|thumb|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆਂ, 1960 ਵਿੱਚ ਲਾ ਕਾਨਾਡਾ ਫਲਿੰਤ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕੰਜਵੀ ਬੂਥ ਚਲਾ ਰਹੇ ਬੱਚੇ

### ਸਾਫ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ 
thumb|ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਦਾ ਮੱਗ

#### ਸਿਟ੍ਰੋ ਪ੍ਰੇੱਸੇ 
thumb|ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਫਟ ਡ੍ਰਿੰਕ ਨਿੰਬੂ ਪ੍ਰੈਸ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤਰਲ ਕੀਤਾ

## ਗੈਲਰੀ 

File:Mint lemonade.jpg|Limonana ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਦੰਮਿਸਕ, ਸੀਰੀਆ
File:Liquidity.jpg|ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਜੰਤਰ ਵਿੱਚ Dunav osiguranje

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਏਡ (ਪੇਅ ਪਿਛੇਤਰ)
* ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ
* ਨਿੰਬੂ ਸਕੁਐਸ਼
* ਚਾਂਹ ਮੁਓਈ
* ਰਸਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਨਿੰਬੂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਕਿਸਨ ਫਾਗੁਜੀ ਬੰਸੋਡ

right|thumb|ਕਿਸਨ ਫਾਗੁਜੀ ਬੰਸੋਡ ਦਾ ਜਲਸਾ।
**ਕਿਸਨ ਫਾਗੁਜੀ ਬੰਸੋਡ**, (), (1879-1946) ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਲਿਤ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਜੋ ਮਿਸ਼ਾਲ ਗੋਪਾਲ ਨਾਕ, ਵਿਠਲ ਨਾਕ ਵਲੰਗਕਰ ਨੇ ਮਚਾਈ ਸੀ, ਬੰਸੋਡ ਨੇ ਉਸ ਮਿਸ਼ਾਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਸੀ। ਕਿਸਨ ਫਾਗੁਜੀ ਬੰਸੋਡ ਨੇ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਦਲਿਤ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ ਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਤਿਆਚਾਰਾਂ, ਮਤ-ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।http://amritlalukey.blogspot.in/2012/02/blog-post_2400.html?m=1

## ਜੀਵਨ
ਬੰਸੋਡ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਫਰਵਰੀ 1879 ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਮੋਹਪਾ ਵਿਖੇ ਮਹਾਰ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਛੂਤਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਗਏ) ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਗਪੁਰ ਸੀ.ਪੀ. ਅਤੇ ਬਰਾਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਤੁਲਸਾ ਬਾਈ ਸੀ।http://amritlalukey.blogspot.in/2012/02/blog-post_2400.html?m=1 ਉਸ ਜਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸਾ ਬਾਈ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ, ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਉਹ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਾਲ ਸੀ।http://amritlalukey.blogspot.in/2012/02/blog-post_2400.html?m=1

## ਕੰਮ
ਭਗਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਉਹ ਦਲਿਤ ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਚੋਖਾਮੇਲਾ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣੂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1910 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੈਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸਰਿਤ ਹਿੰਦ ਨਾਗਰਿਕ, ਵਿਧਵਾਨਸਕ, ਮਾਜੁਰ ਪੱਤਰਿਕਾ, ਅਤੇ ਚੋਖਾਮੇਲਾ ਆਦਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। 1920 ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਡਿਪ੍ਰੇਸਡ ਕਲਾਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। 'ਸੰਤ ਚੋਖਾਮੇਲਾ ਚਰਿਤ੍ਰ 'ਤੇ ਚੋਖਾਮੇਲਾ' ਅਤੇ 'ਸਤਿਆ-ਸ਼ੋਧਕ ਜਲਸਾ' ਆਦਿ ਦੋ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ 'ਪ੍ਰਦੀਪ' ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਵੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।http://amritlalukey.blogspot.in/2012/02/blog-post_2400.html?m=1

ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਦਾ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਅਖਵਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਬੋਧ, ਕੇਸ਼ਰੀ, ਮੁੰਬਈ ਵੈਭਵ, ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਹਫਤਾਵਰ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।http://amritlalukey.blogspot.in/2012/02/blog-post_2400.html?m=1 ਆਪਣੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ, ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ 'ਤੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਸੱਟ ਮਾਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫਿਟਕਾਰਦਾ ਸੀ।http://amritlalukey.blogspot.in/2012/02/blog-post_2400.html?m=1

ਬੰਸੋਡ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। 1905 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵੀਠਲ ਰਾਮਜੀ ਸ਼ਿੰਦੇ, ਡਿਪ੍ਰੇਸਡ ਕਲਾਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਆਰਿਆਨ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਡਾ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਸੰਨ 1920 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ 'ਬਹਿਸ਼ੀਕ੍ਰਿਤ ਹਿੱਤਕਰਨੀ ਪਰਿਸ਼ਦ' ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਭਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਛਤਰਪਤੀ ਸਾਹੁਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।http://amritlalukey.blogspot.in/2012/02/blog-post_2400.html?m=1 ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਦਕਰ ਖ਼ੁਦ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਪਸਥਿਤ ਸਨ। ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ *ਕਿਸਨ ਫਾਗੁਜੀ ਬੰਸੋਡ* ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।http://amritlalukey.blogspot.in/2012/02/blog-post_2400.html?m=1

## ਮੌਤ
ਕਿਸਨ ਫਾਗੁਜੀ ਬੰਸੋਡ ਦੀ ਮੌਤ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1946 ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ

**ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ** (1473-1545) ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੇ. ਸ਼ਿਵਰਾਮ

**ਸ਼ਿਵਰਾਮੁ ਕੇਮਪੇਈਆਹ** (ਜਨਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 6, 1953 - ਫ਼ਰਵਰੀ 29, 2024) ਬਿਹਤਰ ਕੇ. ਸ਼ਿਵਰਾਮ,  ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਕੇ. ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1953 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਰਗਾ ਹਾਲੀ, ਰਮਨਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸਵ. ਸ. ਕੇਮਪਈਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਡਰਾਮਾ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਮਾਂ ਚਿਕਾਬੋਰੰਮਾ। ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ਵਰਮ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹੇ। 1972 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਟਾਈਪਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਟਲੈਂਡ ਕੋਰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਲੈ ਲਈ। ਮਈ 1973 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਪਰਾਧ ਜਾਂਚ ਵਿਭਾਗ (ਇੰਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਨੌਕਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਵੀ. ਵੀ. ਪੁਰਮ ਇਵਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਾਮਰਸ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਦੀ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ (ਇਤਿਹਾਸ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1985 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇ.ਏ.ਐਸ. ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਿਨਟੇਨਡੇਂਟ ਆਫ ਪੁਲਿਸ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ।  ਸਾਲ 1986 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ ਪੁਲਿਸ (ਇੰਡੀਆ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਪੁਲਿਸ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ (ਯੂ.ਪੀ.ਐਸ.ਸੀ.) ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ, ਬਣੇ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਈਏਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
2013 ਵਿੱਚ, ਬੰਗਲੋਰ ਰੀਜਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੇ. ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

2014 ਵਿਚ, ਉਹ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸੈਕੂਲਰ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਰਮੇਸ਼ ਜਿਗਾਜੀਨਗੀ  ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚੋਣ ਲੜਿਆ।

2014 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਗਰਸ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਲਿਤ ਲੀਡਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ "ਡਾ. ਜੀ. ਪਰਮਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ" ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।

14 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕੇ. ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਜੌਨ ਹਿਊਸਟਨ

**ਜੌਨ ਮਰਸੀਲਸ ਹਿਊਸਟਨ** (; 5 ਅਗਸਤ, 1906 – 28 ਅਗਸਤ, 1987) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 37 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲਗਭਗ ਆਪ ਹੀ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ *ਦ ਮਾਲਟੀਸ ਫ਼ੈਲਕਨ* (1941), *ਦ ਟਰੈਜ਼ਰ ਔਫ਼ ਦ ਸੀਅਰਾ ਮਾਦਰੀ* (1948), *ਦ ਐਸਫ਼ਾਲਟ ਜੰਗਲ* (1950), *ਦ ਐਫ਼ਰੀਕਨ ਕੂਈਨ* (1951), *ਦ ਮਿਸਫ਼ਿਟਸ* (1961), *ਫ਼ੈਟ ਸਿਟੀ* (1972) and *ਦ ਮੈਨ ਹੂ ਵੁਡ ਬੀ ਕਿੰਗ* (1975) ਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸਦੇ 46 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਹਿਊਸਟਨ ਨੂੰ 15 ਆਸਕਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਆਸਕਰ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਲਟਰ ਹਿਊਸਟਨ, ਅਤੇ ਕੁੜੀ, ਐਂਜੇਲੀਕਾ ਹਿਊਸਟਨ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਸਕਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ ਸਨ।

ਹਿਊਸਟਨ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਈਨ ਆਰਟ ਪੇਂਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਖ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪੜਚੋਲਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰੇਕ ਸੀਨ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਕਲ ਦੇਣ ਲਈ ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਿਊਸਟਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਡੀਟਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਹਿਊਸਟਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਵਲਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਨ, *ਮੋਬੀ ਡਿਕ* ਜਾਂ *ਰੈਡ ਬੈਜ ਔਫ਼ ਕਰੇਜ* ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੀਰੋ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡ੍ਰਾਮਾਈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਸੱਚ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਬਸਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਜੰਗ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹੌਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬੌਕਸਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲਘੂ-ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਕੈਵੇਲਰੀ ਰਾਈਡਰ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਿਊਸਟਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ *ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ* ਜਾਂ *ਇੱਕ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ* ਕਹਿ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੇਖਕ ਇਆਨ ਫ਼ਰੀਅਰ ਦੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* 
* They Shoot Pictures, Don't They?
* Literature on John Huston
* 
* John Huston papers, Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਐਰਿਕ ਹੀਡਨ

**ਐਰਿਕ ਆਰਥਰ ਹੀਡੇਨ**
(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Eric Arthur Heiden**; ਜਨਮ 14 ਜੂਨ, 1958)
ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਲੰਬੇ ਟਰੈਕ ਸਕੇਟਰ, ਸੜਕ ਤੇ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ, ਵਿਲੱਖਣ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਅਨੋਖੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।
ਹੀਡੇਨ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਅਥਲੀਟ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਲ ਸਿਪਾਹੀ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ (10) ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ (9) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ।

ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਐਡੀਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਅਨ ਹਨ।
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ 1980 ਦੇ ਖੇਡਾਂ 'ਤੇ ਐਥਲੀਟ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁਕੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੋਚ ਡਾਇਐਨ ਹੋਲੂਮ ਸੀ।

ਹਿਡੇਨ ਸਪੀਡ ਸਕੇਟਿੰਗ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਕਨ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਗਤੀ ਸਕੇਟਰ (ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿਡਾਰੀ) ਨੇ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਹੀਡੇਨ ਸਪੀਡ ਸਕੇਟਿੰਗ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਓਲੰਪਿਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਜਿੱਤ ਲਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇਕੋ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮੁੱਚੀ ਗਤੀ ਸਕੇਟਰ (ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਈ.ਐਸ.ਪੀ.ਐਨ. ਦੇ ਸਪੋਰਟਸਕੇਟਰਰੀ 50 ਮਹਾਨ ਅਥਲੈਟਸ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਵਨ ਨੂੰ ਨੰਬਰ 46 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਪੀਡ ਸਕੇਟਰ ਸੀ।2000 ਵਿਚ, ਇੱਕ ਡਚ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਕੇਟਰ ਕਿਹਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਹੀਡੇਨ 14 ਜੂਨ, 1958 ਨੂੰ ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਦੇ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਖੇ ਗਏ ਸਨ।
ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ, ਬੇਥ ਹੇਡੀਨ ਵੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ, ਸਪੀਡ ਸਕੋਟਰ ਅਤੇ ਕਰਾਸ ਕੰਟਰੀ ਸਕਾਈਅਰ ਬਣ ਗਈ।
ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਰਵੁੱਡ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ (ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੈਡਿਸਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਆਂਢ ਵਿਚ), ਏਰੀਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਬੇਥ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੌਂਕੀ ਹੈਡਨ ਹਾਊਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਤਾਕਤਾਂ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਬੱਚੇ ਖੇਡਣ ਜਾਂ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿੱਘਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਆਈਸ ਰੀਕ ਉੱਤੇ ਹਾਕੀ (ਅੰਡਰਗ੍ਰਾਉਂਡ ਮਿੱਟੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨਾਲ ਪੂਰਾ)।

ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ-ਮੈਡਿਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰ-ਗਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇਡੇਨ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ, 1984 ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

#### ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ 
thumb|1977 ਵਿੱਚ ਹੀਡੇਨ
thumb|1980 ਵਿੱਚ ਹੇਡੀਨ
thumb|1977 ਵਿੱਚ ਹੀਡੇਨ
thumb|1977 ਵਿੱਚ ਐਰਿਕ ਅਤੇ ਬੈਤ ਹਿਡੇਨ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਲਕਰਮਾਰ ਵਿੱਚ
ਹੈਡੇਨ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ 15 ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ।

#### ਟਰੈਕ ਸਾਈਕਲਿੰਗ 
ਇਕ ਟਰੈਕ ਸਾਈਕਲ ਚਾਲਕ ਹੇਡੀਨ ਨੇ 1981 ਦੀ ਯੂਸੀਆਈ ਟ੍ਰੈਕ ਸਾਈਕਿਲਿੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਨੋ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਪਰ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ 19 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਕੇ' ਤੇ ਰਿਹਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕਈ ਸਾਬਕਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਵਿਜੇਤਾਵਾਂ, ਹੈਡੇਨ ਸਮੇਤ, ਨੂੰ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਿਟੀ, ਯੂਟਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2002 ਦੇ ਸਰਦ ਓਲੰਪਿਕਸ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਓਲੰਪਿਕ ਮਸ਼ਾਲ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀਡੇਨ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

1980 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ, ਜਿਸ ਨੇ 1980 ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹੇਡੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਬੜੀ ਜ਼ਿੱਦੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਬੱਡੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖੋ।
ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਓਲੰਪਿਕ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।"

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਰਸ਼ ਸਾਈਕਲ-ਚਾਲਕ
ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ

**ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਜੂਸ** ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਸੰਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਭਾਂਤ ਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ- ਨਾਭੀ ਸੰਤਰਾ, ਵਲੈਨਸ਼ਿਆ ਸੰਤ੍ਰਾ, ਕਲੀਮੈਂਟਾਈਨ ਅਤੇ ਕੀਨੂ। ਇਸਦੀਆਂ ਭੰਤਾਂ ਸੰਤਰੇ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਗੁੱਦੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹਨ। ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਰਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਚੋੜਨ ਦੀ ਪਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੂੰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਛਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ- ਸੰਤਰੇ ਦੀ ਜਾਤੀਆਂ, ਕਿਸਮਾਂ, ਅਤੇ ਮੌਸਮ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਓਜੇ" ਵਜੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਲੋਰੀਡਾ ਰਾਜ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤਰੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿਟ੍ਰਸ ਸੀਨੇਸਿਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਪੱਕ ਸੰਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੂਸ ਨੂੰ "1967 ਵਿੱਚ ਫਲੋਰੀਡਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ"। ਫਲੋਰੀਡਾ ਸਵਾਗਤ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ (ਅੰਗੂਰ ਦੇ ਰਸ ਦੇ ਨਾਲ) ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਬੀ ਸ਼ੈਲਫ ਲਾਈਫ ਵਾਲਾ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਜੂਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੂਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਤਰਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੂਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਕਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੂਸ ਨੂੰ ਪਾਸਚੁਰਾਈਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਆਦ ਪੈਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਰੰਗੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਜੂਸ ਦਾ ਸਿਹਤ ਮੁੱਲ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ੱਕਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਫਟ ਡਰਿੰਕਸ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋ, ਕੁਝ ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਸ਼ਣ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਫਲ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਕਿ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਜ਼ਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪੋਸ਼ਣ 
left|thumb|190x190px|ਮਿੱਝ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਗਲਾਸ
ਖੱਟੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਫਲੇਵੋਨਾਈਡ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿੱਝ ਵਿੱਚ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ ਐਂਟੀਆਕਸਿਡੈਂਟ ਹਿਸਪਰਡੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਸਿਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਜੂਸ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਪਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ pH 3।5 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
left|thumb|ਪਾਰਕ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ ਯੂਐਚਪੀੱਲਸੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ UH 280 nm ਕ੍ਰੋਮੈਟੋਗ੍ਰਾਮ ਤੇ, ਦੂਜੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾਰੀਰੁਟਿਨ ਅਤੇ ਹਿਸਪੈਰੀਡਿਨ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਵਪਾਰਕ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਗਾੜ੍ਹਾ ਰਸ 
### ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਰਸ 
ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਬੀ ਸ਼ੈਲਫ ਲਾਈਫ ਵਾਲਾ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਜੂਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੂਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਤਰਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੂਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਕਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੂਸ ਨੂੰ ਪਾਸਚੁਰਾਈਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਆਦ ਪੈਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਰੰਗੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਰਸ ਨੂੰ ਵੈਕਿਊਮ ਗਾੜ੍ਹਾ ਕਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜੋ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਟਿਕਤਾ ਗੁੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ)।

ਤਾਜ਼ੇ ਪੰਘਰੇ ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ *ਪੁਨਰਗਠਨ* ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

### ਤਾਜ਼ਾ ਕੱਢਿਆ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਮਿਲਾਵਟ ਦੇ 
thumb|ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਵਪਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਬਰ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਜੂਸ, ਮਾਰਚ 2010
ਰਸ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਸੰਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪਦਾਰਥ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਜਾਂਦੇ। ਭੰਡਾਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਰਸ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਰਸ 5 ਤੋਂ 23 ਦਿਨ ਤੱਕ ਠੀਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰਸਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ