open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਈਮਾਨ (ਸੰਕਲਪ)

**, **ਈਮਾਨ** ਅਤੇ **ਇਹਸਾਨ**)]]
**ਈਮਾਨ'* () ਇਸਲਾਮੀ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਤਿਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਨਿਰੂਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।। ਆਪਣੀ ਸਰਲਤਮ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਛੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ *ਅਰਕਾਨ ਅਲ-ਈਮਾਨ* ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

*ਈਮਾਨ'' ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਜਬਰਾਈਲ ਦੀ ਹਦੀਸ਼ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਲਈ ਈਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇਕ ਅਮਲਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ

ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਅਨੇਕ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਤੇ ਉਤਾਰਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਕੜੀ ਕੁਰਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਭੇਜੇ ਗਏ ਤਮਾਮ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਂਜ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਕੁਰਆਨ ਪਵਿਤਰ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਆਖਰੀ ਕਲਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਇਹ ਵੀ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਕਰੋ। ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, ਕੁਰਆਨ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੌਰਾਤ (ਜੋ ਮੂਸਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਈ), ਜਬੂਰ (ਜੋ ਦਾਉਦ ਉੱਤੇ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਈ), ਅੰਜੀਲ (ਜੋ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਉੱਤੇ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਈ) ਅਤੇ ਕੁਰਆਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੰਥ
ਮਜੀਦ ਅਮਜਦ

**ਮਜੀਦ ਅਮਜਦ** () (ਜ. 29 ਜੂਨ 1914 – ਮ. 11 ਮਈ 1974) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮਜਦ ਦੇ ਪਾਠਕ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼, ਨੂਨ ਮੀਮ ਰਾਸ਼ਿਦ, ਨਾਸਿਰ ਕਾਜ਼ਮੀ ਜਾਂ ਮੀਰਾਜੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਵੀ"ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੰਜਰੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ

**ਮੰਜਰੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ** (ਜਨਮ 9 ਦਸੰਬਰ 1974) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਕਥਕ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਲਖਨਊ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਫ਼ੀ ਕਥਕ ਨਾਮ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਲਾ ਵਿਧਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਮੰਜਰੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਜਸਟਿਸ ਹਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਚਤੁਰਵੇਦੀ, ਲਖਨਊ ਬੈਂਚ ਵਿਖੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰੋ: ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਜੀਓਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਆਈਆਈਟੀ ਰੁੜਕੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਿਓਫਿਜ਼ਿਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਤ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮੰਜਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਾਰਮੇਲ ਕਾਨਵੈਂਟ ਅਤੇ ਹੋਨਰਰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ (ਐਮ. ਐਸ. ਸੀ) ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਯੂਪੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਅਧੀਨ ਕਥਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿਖੇ ਕਥਕ ਡਾਂਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਰਜੁਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਕਥਕ ਦੇ ਲਖਨਊ ਘਰਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬੇਦੀ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਲਾਨੀਧੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਭਿਨਯਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਨੇੜਿਓਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਮੌਲਾਨਾ ਰੂਮੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ।

## ਕਰੀਅਰ
ਮੰਜਰੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਥਕ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਅਵਧ, ਪੰਜਾਬ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਫੇਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਫੀ ਰਹੱਸਵਾਦ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨ੍ਰਿਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੂਫੀ ਕਥਕ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ *ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਕੀਤਾ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਲ-ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ

**ਅਬੂ ਹਾਮਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ** (;ਫਾਰਸੀ:ابو حامد محمد ابن محمد غزالی; c.1058–1111), ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਲ ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ ਜਾਂ ਅਲ ਗ਼ਾਜ਼ੇਲ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤਤਵਿਗਿਆਨੀ, ਸੂਫ਼ੀ ਸੀ।

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਲਾਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਜਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਅਲ ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਇਸਲਾਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਲ ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਮੁਜੱਦਿਦ ਜਾਂ ਨਵਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ
ਕੂਫ਼ਾ

**ਕੂਫ਼ਾ** ( ) ਇਰਾਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਗਦਾਦ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 170 ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਨਜਫ਼ ਤੋਂ 10 ਕਿਮੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਫਰਾਤ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਿਆ ਹੈ। 2003 ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਪਗ 110,000 ਸੀ।
## ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ
ਸਾਮਰਾ, ਕਰਬਲਾ, ਕਾਜੀਮਿਆ ਅਤੇ ਨਜਫ ਦੇ ਨਾਲ ਕੂਫਾ ਸ਼ਿਆ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਰਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪਿਆਮਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਜੁਆਈ,ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬੁ ਤਾਲਿਬ ਦੀ ਅੰਤਮ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਸਜਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਮਹਾਨ ਕੂਫਾ ਮਸਜਦ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਗਦੇਵ ਢਿੱਲੋਂ

**ਜਗਦੇਵ ਢਿੱਲੋਂ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ।ਉਹ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਨਾਟਕ 
*ਜਿੰਦਗੀ 
*ਬਸ਼ੀਰਾਂ
*ਸੀਰੀ
*ਗਾਥਾ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ
ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਮੁਗੋਵਾਲੀਆ

**ਮੰਗੂ ਰਾਮ** (14 ਜਨਵਰੀ, 1886 – 22 ਅਪਰੈਲ 1980), ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਂ **ਬਾਬੂ ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਚੌਧਰੀ**, ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ।  ਉਹ ਚਮਾਰ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਅਛੂਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਛੂਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਈ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਆਦਿ ਧਰਮ ਲਹਿਰ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1946 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬਾਬੂ ਮੰਗੂਰਾਮ ਮੁਗੋਵਾਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਜਨਵਰੀ, 1886 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪਿੰਡ ਮੁਗੋਵਾਲ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਹਰਨਾਮ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਅਤਰੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਜੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਕੋਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 6 ਕੁ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਮੰਗੂਰਾਮ ਪਿੰਡ ਚੂੜਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਪਿੰਡ ਆ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।1909 ਵਿੱਚ ਬਾਬੂ ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇੱਥੇ ਵੀ ਜਾਤ ਆਧਾਰਿਤ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਹੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ, ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਵਲੋਂ ਇਕ ਖਾਸ ਮਿਸ਼ਨ ਉਲੀਕਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਰਸਤੇ ਭਾਰਤ ਲਿਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਾਬੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਖਬਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਰਤਾਨੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਸੂਸੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਜੋ 1915 ਵਿਚ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪੰਜ ਆਗੂ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਬਰਤਾਨੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿਤਾ। ਬਾਬੂ ਜੀ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਚ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਪੀਨਜ਼, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਰ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1925 ਵਿਚ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਆਣ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 1913 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਲਈ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1925 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1926 ਨੂੰ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਧਰਮ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। 1926 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਧਰਮ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਫ਼ਤਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਬੂ ਮੰਗੂਰਾਮ ਜਲੰਧਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1940 ਤਕ ਰਿਹਾ।ਬਾਬੂ ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਦਿ ਧਰਮ ਲਹਿਰ ਨੇ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਵਲਗਣ ਵਿਚੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ (ਆਦਿ) ਧਰਮ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ
22 ਅਪਰੈਲ 1980 ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1886
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਭਾਈ ਲਕਸ਼ਵੀਰ ਸਿੰਘ

'''ਭਾਈ ਲਕਸ਼ਵੀਰ ਸਿੰਘ 'ਮੁਜ਼ਤਰ' ਨਾਭਵੀ''' (ਮੌਤ 15 ਫ਼ਰਵਰੀ 2007) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਬਾਣੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮੁਨਾਜਾਤ-ਏ-ਬਾਮਦਾਦੀ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰਸ਼ਿੱਪ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਮੁਨਾਜਾਤ-ਏ-ਬਾਮਦਾਦੀ
ਮੁਨਾਜਾਤ-ਏ-ਬਾਮਦਾਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1969 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀਆਂਤਰਨ ਅਤੇ ਅਸਲ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

-ਤਸਨੀਫ਼ਾਤ-ਏ-ਗੋਯਾ-

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵਾਦਕ
ਮੁੱਗੋਵਾਲ

**ਮੁੱਗੋਵਾਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਹਲਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਆਦਿ-ਧਰਮੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉਘੇ ਮਰਹੂਮ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਬਾਬੂ ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਮੁਗੋਵਾਲੀਆ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੇਕ ਚੰਦ ਸੈਣੀ

**ਨੇਕ ਚੰਦ ਸੈਣੀ** (15 ਦਸੰਬਰ 1924 - 12 ਜੂਨ 2015) ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰਾਂ ਏਕੜ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੌਕ ਗਾਰਡਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਵੈ-ਸਿਖਿਅਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।
## ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਨੇਕ ਚੰਦ ਸੈਣੀ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1924 ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੇਰੀਆਂ ਕਲਾਂ, ਸ਼ਕਰਗੜ੍ਹ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ) ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਵਕੀਲਾ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਨੇਕਚੰਦ ਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪੀ. ਡਬਲਿਊ. ਡੀ. ਵਿਭਾਗ 'ਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ। 1958 'ਚ ਉੁਸਨੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਕਾਰ ਪਈਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਜੋੜ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਸ੍ਰੀ ਅਜੈ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਨੇਕ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ।

ਉੁਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1976 'ਚ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਰੌਕ ਗਾਰਡਨ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਉੁਸ ਦੀ ਕਲਾ ਤੇ ਲਗਣ ਦੀ ਕਦਰ ਪਾਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ। 1984 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਨੇਕ ਚੰਦ ਨੂੰ ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ। 1985 'ਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੇਕ ਚੰਦ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਲਗਣ ਨਾਲ ਖੁਭ ਗਿਆ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਏਟਰ ਰੌਕ ਗਾਰਡਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਦਿਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਜਰਮਨ, ਸਪੇਨ, ਲੰਡਨ, ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ 'ਚ ਵੀ ਰੌਕ ਗਾਰਡਨ ਬਣਾਏ ਹਨ।
### ਗੈਲਰੀ

image:RockGardenEntrance.jpg
image:RockGarden.jpg
image:RockGardenRock.jpg
image:Waterfall at Rock Garden, Chandigarh.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੂਰਤੀਕਾਰ
ਰਾਤ

thumb|ਰਾਤ
**﻿ਰਾਤ** (Night) ਆਥਣ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਵਕਤ ਦੀ ਮੁਦਤ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਬ ਜਾਣ ਨਾਲ ਰਾਤ ਪਈ ਗਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਦੁਮੇਲ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਫਿਰ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਾਤ ਮੁੱਕ ਗਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਸ਼ਬਦ ਦਿਨ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਵਕਤ ਦੇ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੁਕਤੇ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ (ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਰੁੱਤ, ਵਿਥਕਾਰ, ਲੰਬਕਾਰ ਅਤੇ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ) ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬੈਤ ਅਲ-ਮਾਲ

**ਬੈਤ ਅਲ-ਮਾਲ** ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਰਲ ਅਰਥ ਹੈ ਦੌਲਤਖ਼ਾਨਾ। ਇਸਲਾਮੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਇਸਲਾਮੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਢਲੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਇਸਲਾਮੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ। 
## ਇਤਿਹਾਸ
ਬੈਤ ਅਲ-ਮਾਲ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਭਾਗ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਥਾਈ ਬੈਤ ਅਲ-ਮਾਲ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਜੋ ਵੀ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਤੁਰੰਤ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਤਨਖਾਹਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਕੀ ਖਰਚਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਨਤਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅਬੂ ਬਕਰ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਜਮ੍ਹਾਂ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਬੂ ਬਕਰ ਨੇ ਇੱਕ ਘਰ ਮਿਥ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਰਸੀਦ ਕਰ ਕੇ ਮਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਭ ਇਕੱਤਰ ਪੈਸੇ ਤੁਰੰਤ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ, ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਦਰਾ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਅਬੂ ਬਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਜਨਤਕ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਦਹਿਰਾਮ ਸੀ।
## ਭਲਾਈ ਰਾਜ
ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਰਾਸ਼ੀਦੁਨ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਦੇ ਤਹਿਤ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਥੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, *ਜ਼ਕਾਤ* ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅੱਬਾਸਿਦ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਿਹਾ। *ਜ਼ਕਾਤ* ਅਤੇ *ਜਜ਼ੀਆ*) ਸਮੇਤ, ਟੈਕਸਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਇਸਲਾਮੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਗਰੀਬਾਂ, ਬੁਢਿਆਂ, ਯਤੀਮਾਂ, ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਸਮੇਤ ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ-ਮਾਹਿਰ ਅਲ-ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ (1058–1111) ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ, ਬਰਬਾਦੀ ਜਾਂ ਅਕਾਲ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨ ਭੰਡਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਲਾਈ ਰਿਆਸਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ

**ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ** ਜਾਂ **ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ**, ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦਾ ਖੇਡ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਭਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ (ਆਈਸੀਸੀ) ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਇਹਦਾ ਨੰਬਰ ਸਿਰਫ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 1975 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1987 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਕਿਸੇ ਬਦਲਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2015 ਦਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਵਿਜੇਤਾ ਦੀ ਸੂਚੀ 
## ਟੀਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
ਪਿਛਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ:

†ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਾ।

੧੯੯੨ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਪਿਹਲੇ, ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰਾ ਦੇ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਸੀ।

**ਸੂਚਨਾ**

*1st- ਵਿਜੇਤਾ
*2nd- ਉਪਵਿਜੇਤਾ
*SF&nbsp;– ਸੈਮੀ-ਫਾਈਨਲ
*S8&nbsp;– ਸੁਪਰ ਅੱਠ (ਸਿਰਫ ੨੦੦੭)
*S6&nbsp;–ਸੁਪਰ ਛੇ (੧੯੯੯–੨੦੦੩)
*QF&nbsp;– ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ (੧੯੯੬ & ੨੦੧੧)
*R1&nbsp;– ਪਹਿਲੀ ਦੌਰ

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
### ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਟੁਰਨਾਮੇਂਟ 
ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ੧੯੯੨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਫਾਈਨਲ ਦਾ 'ਚ ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਮੈਚ' 
ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ "ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਮੈਚ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ
ਜੇਟ ਏਅਰਵੇਜ਼

**ਜੇਟ ਏਅਰਵੇਜ਼** ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਡੀਗੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 74 ਥਾਵਾਂ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ 300 ਉਡਾਨਾ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਮੁੰਬਈ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਕੇਂਦਰ ਦਿੱਲੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* 
* Indian Aviation Business news report on Bloomberg
* Jet Airways
ਮੁਨਾਫ਼ਿਕ

ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, **ਮੁਨਾਫ਼ਿਕ** (*ਨ.*, ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ: منافق, ਬਹੁਵਚਨ *ਮੁਨਾਫ਼ਿਕੁਨ*) ਉਸ ਦੰਭੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਉੱਪਰੋਂ ਉੱਪਰੋਂ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਕਾਫ਼ਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੰਭ ਨੂੰ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ *ਨਿਫ਼ਾਕ* () ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਆਇਤਾਂ ਵਿੱਚ *ਮੁਨਾਫ਼ਿਕੁਨ* ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰੋਧੀ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਰਬਲਾ

**ਕਰਬਲਾ** (; *Karbalā*) ਇਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਬਗ਼ਦਾਦ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਅਲ-ਕਰਬਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 572,300 (2003) ਹੈ।

ਇਹ ਕਰਬਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ (680) ਅਤੇ ਹੁਸੈਨ ਇਬਨ ਅਲੀ ਦੇ ਰੌਜ਼ਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਹਜਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਗਪਗ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਯਾੱਸ ਹਾਕਮ ਯਜਿਦ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ 680 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਰਬਲਾ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਫ਼ਰਾਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ 680 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਯਜੀਦ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 72 ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਸੁੰਨੀ ਬਾਗ਼ੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਡੋਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸਲਾਮ ਇਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹਰਗ਼ਿਜ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਹਕੂਮਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਲਾਂ ‘ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਖੇਤਰ ਸੀਰੀਆਈ ਮਰੁਸਥਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਰਬਲਾ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਕੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਪਣੇ ਮੱਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਰਬਲਾ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਗੁੰਬਦ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਲੇਸ਼ ਅਲੰਕਾਰ

**ਸਲੇਸ਼ ਅਲੰਕਾਰ** ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਰਥ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਲੇਸ਼ ਅਲੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਉਦਾਹਰਨ

ਉਸਦੀ ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ
ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ 'ਪਾਣੀ' ਦੇ ਦੋ ਅਰਥ ਹਨ; ਅਥਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲੰਕਾਰ
ਯਮਕ ਅਲੰਕਾਰ

**ਯਮਕ ਅਲੰਕਾਰ** ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਅਲੱਗ ਅਰਥ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਯਮਕ ਅਲੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਉਦਾਹਰਣ

ਵਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨੇ 
ਲਿਆ ਵਲ ਜਹਾਨ ਦੇ ਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ

ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ 'ਵਾਲੀਆਂ' ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਰਥ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਯਮਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲੰਕਾਰ
ਜੁਵੇਂਟਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ

**ਜੁਵੇਂਟਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਾਲਵੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਟ੍ਯੂਰਿਨ, ਇਟਲੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜੁਵੇਂਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਟ੍ਯੂਰਿਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ,

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਜੁਵੇਂਟਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਜੁਵੇਂਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ

**ਜੁਵੇਂਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ**, ਇਸ ਨੂੰ ਟ੍ਯੂਰਿਨ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਜੁਵੇਂਟਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 41,254 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਜੁਵੇਂਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਹੁਸੈਨ

**ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ** (ਅਲ ਹੁਸੈਨ ਬਿਨ ਅਲੀ ਬਿਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ (, ਯਾਨੀ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ ਦੇ ਬੇਟੇ ਅਲੀ ਦੇ ਬੇਟੇ ਅਲ ਹੁਸੈਨ, 8 ਜਨਵਰੀ 626 - 10 ਅਕਤੂਬਰ 680) ਅਲੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੇਟੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਿਆਮਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਦੋਹਤਾ। ਆਪਦਾ ਜਨਮ ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਜਾਹਰਾ ਸੀ।

ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਸ਼ੀਆ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਯਾਜੀਦ ਪਹਿਲਾ ਦੀ ਕੁਕਰਮੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਲਈ 680 ਵਿੱਚ ਕੂਫ਼ਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਕਰਬਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁਰਾ (ਦਸਵਾਂ ਦਿਨ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਰਮ (ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਮ) ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਪਰਿਵਾਰ
ਜ਼ੈਨਬ ਬਿੰਤ ਅਲੀ

**ਜ਼ੈਨਬ ਬਿੰਤ ਅਲੀ** ( A
ਹਜ਼ਰਤ ਜ਼ੈਨਬ ਸਲਾਮ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀਹਾ ਇਮਾਮ ਅਲੀ ਅਲੀਆ ਅੱਸਲਾਮ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਸਲਾਮ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀਹਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਯਾਨੀ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸੱਲੀ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀਆ ਵ ਆਲਾਹ ਵ ਸਲਿਮ ਦੀ ਦੋਹਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਰਬਲਾ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੁਮਾਇਆਂ ਔਰਤ ਸੀ।

## ਮੁਖ਼ਤਸਰ ਹਾਲਾਤ
ਹਜ਼ਰਤ ਜ਼ੈਨਬ ਸਲਾਮ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀਹਾ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸੱਲੀ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀਆ ਵ ਆਲਾਹ ਵ ਸਲਿਮ ਦੀ ਜ਼ਿਆਰਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਤ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਨਾਨਾ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹਜ਼ਰਤ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਸਲਾਮ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀਹਾ ਦਾ ਵੀ ਇੰਤਕਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਹਜ਼ਰਤ ਜ਼ੈਨਬ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹਜ਼ਰਤ ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਜਾਫ਼ਰ ਤਿਆਰ ਅਲੀਆ ਅੱਸਲਾਮ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਹੋਏ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਜ਼ਰਤ ਔਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਕਰਬਲਾ ਵਿੱਚ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਅਲੀਆ ਅੱਸਲਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।

 ਖ਼ੁਦ ਜ਼ੈਨਬ ਕਰਬਲਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਕਰਬਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਮਿਸ਼ਕ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਯਜ਼ੀਦ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਉਸ ਦਾ ਖ਼ੁਤਬਾ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ੁਤਬੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ:-

"ਯਜ਼ੀਦ ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਮੋੜ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਜਾਣ ਲੈ ਮੇਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਕਸਮ, ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਸਿਵਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ। ਉਸਦੇ ਸਿਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਗਿਲਾ ਸ਼ਿਕਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ। ਯਜ਼ੀਦ ਮਕਰ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜਿੰਨੀ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈਂ ਲੈ। ਹਮ ਅਹਲੇ ਬੈਤ ਪਿਆਮਬਰ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਲਈ ਤੂੰ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਰ ਲੈ। ਲੇਕਿਨ ਖੁਦਾ ਦੀ ਕਸਮ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲੋ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਇਤਹਾਸ ਤੋਂ ਮਿਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਚਿਰਾਗ਼ ਵਹੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੁਝਾ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਅਣਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਦਾਮਨ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਜੁਰਮ ਦੇ ਬਦਨੁਮਾ ਦਾਗ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਧੋ ਸਕਦਾ, ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਨਫ਼ਰੀਨ ਤੇ ਲਾਹਨਤ ਹੋਵੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਔਰ ਸਿਤਮਗਰਾਂ ਤੇ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਪਰਿਵਾਰ
ਫ਼ਰੀਹਾ ਪਰਵੇਜ਼

**﻿ਫ਼ਰੀਹਾ ਪਰਵੇਜ਼** (; ਜਨਮ 2 ਫਰਵਰੀ 1970) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 
## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪਰਵੇਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਫਰਵਰੀ 1970 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। 1995 ਵਿੱਚ, ਪਰਵੇਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਫਿਰੋਜ਼ ਗਿੱਲ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਨਾਰੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਭੈਣ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਪੇਅਰ ਟਾਈਮ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਫ਼ਰੀਹਾ ਪਰਵੇਜ਼ ਨੇ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਟਕ "ਐਨਕ ਵਾਲਾ ਜਿੰਨ" ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਪਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਲਬਮ 1996 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਇਸ ਐਂਡ ਨੋਟੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੱਤ ਐਲਬਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਐਲਬਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਟ ਗਾਣੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚੀਫ਼ ਸਾਹਿਬ, ਸਲਾਇਬ, ਘੁੰਘਟ, ਸੰਗਮ, ਇੰਤੇਹਾਂ ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਖਾਨ ਲਈ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਫ਼ਰੀਹਾ ਪਰਵੇਜ਼ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਦੇ ਰਹੱਸਮਈ ਗੀਤਾਂ "ਵੋਹ ਬਾਹਾਰ ਆਈ" ਅਤੇ ਚਿਲਮਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫ਼ਰੀਹਾ ਪਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਅਰਿਫ਼ਾ ਸਿਦੀਕੀ, ਇਰਮ ਹਸਨ, ਸੀਮੀ ਜ਼ੈਦੀ, ਸ਼ਬਨਮ ਮਜੀਦ ਅਤੇ ਸਾਇਰਾ ਨਸੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਗਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫ਼ਰੀਹਾ ਪਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਪੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਲਈ ਮੀਆਂ ਯੂਸਫ਼ ਸਲਾਹੁਦੀਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਲੜੀ "ਵਿਰਸਾ" ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਟਕ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਹੋਰ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਹਨ।

## ਐਲਬਮ- ਪੈਸ਼ਨ (2005)
6ਵੀਂ ਐਲਬਮ ਪੈਸ਼ਨ 2005 ਵਿੱਚ ਸਦਾਫ ਸਟੀਰੀਓ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ 12 ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। "ਯਾਦ ਪੀਆ ਕੀ" (ਉਸਤਾਦ ਬਾਰਾਏ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ) ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਵਾਦ ਬਸ਼ੀਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ 'ਥੁਮਰੀ' ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ "ਦਿ ਮੁਸਿਕ ਅਵਾਰਡਜ਼" (ਟੀ.ਐੱਮ.ਏ.) ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਬੈਲੈਡ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। (Tribute to Ustad Baray Ghulam Ali Khan) was the first one directed by Jawad Bashir. This 'Thumri' also received the award for the Best Ballad in the first "The Musik Awards" (TMA).

## ਸਨਮਾਨ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਅਹਲ ਅਲਬੈਤ

**ਅਹਲ-ਏ-ਬੈਤ**(, ਤੁਰਕੀ: ***Ehl-i Beyt***), ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਘਰ ਦੇ ਲੋਕ", ਇਸਲਾਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ

**ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ**, ,ਜਾਂ "ਸ਼ਹਰਜ਼ਾਦ" () ਕਿੱਸਾ ਗੋਈ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ, ਆਲਿਫ਼ ਲੈਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸੇ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

## ਬਿਰਤਾਂਤ
ਸਮਰਕੰਦ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਹਰਯਾਰ ਆਪਣੀ ਮਲਿਕਾ ਦੀ ਬੇਵਫ਼ਾਈ (ਉਸ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ) ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਕਦਰ ਬਦਜ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਦਸਤੂਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਰਚਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ। ਆਖ਼ਿਰ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਤ ਨੂੰ ਇਸ ਅਜ਼ਾਬ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲਿਦ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਹਰਯਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ 1000 ਅਜਿਹੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

ਆਲਿਫ਼ ਲੈਲਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਾਦ ਬਹੁਤ ਅਕਲਮੰਦ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:

ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਨਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਰਾਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਮਗਰ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਐਸੇ ਮੋੜ ਤੇ ਸੀ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਨੂੰ ਹਲਾਕ ਨਾ ਕੀਤਾ ਕਰਨੇ। ਹਰ ਰਾਤ ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਸੁਵੱਖਤੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੀ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਲੜ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਏਨਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵੱਸ ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਦਾ ਕਤਲ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ 1,001 ਰਾਤਾਂ ਬੀਤ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ 1,000 ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਿੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ 1,001 ਰਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਬਣਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲਿਫ਼ ਲੈਲਾ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਪੰਕਜ ਸਬੀਰ

**ਪੰਕਜ ਸਬੀਰ** (, ਜਨਮ 11 ਅਕਤੂਬਰ 1975) ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਕਤੂਬਰ 1975 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਭੋਪਾਲ ਦੀ ਬਰਕਤਉਲ੍ਹਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੰਦੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਯੇ ਵੋਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋ ਨਹੀਂ' ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਪੀਠ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਕੁਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

**ਕੁਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ** ( ਜਾਂ ) ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਈਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਰਦ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਕੁਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ:ਉੱਤਰੀ ਕੁਰਦੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਕੁਰਦੀ, ਦੱਖਣੀ ਕੁਰਦੀ ਅਤੇ ਲਾਕੀ। ਹਾਲੀਆ (2009 ਦੇ) ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁਰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 2-3 ਕਰੋੜ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਏ. ਐੱਸ. ਰੋਮਾ

**ਏ. ਏਸ. ਰੋਮਾ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਾਲਵੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਰੋਮ, ਇਟਲੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਡੀਓ ਓਲੰਪਿਕੋ, ਰੋਮ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਸੇਰੀ ਏ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਏ. ਏਸ. ਰੋਮਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਜੌਨ ਬਰਜਰ

**ਜੌਨ ਪੀਟ ਰਬਰਜਰ** (ਜਨਮ 5 ਨਵੰਬਰ 1926) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਜੀ* ਨੇ 1972 ਦਾ ਬੁਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਇੱਕ ਦੀ ਜੋੜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ, ਕਲਾ ਆਲੋਚਨਾ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਲੇਖ *ਦੇਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ*, ਅਕਸਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਾਠ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਡਵਾਨੀ

**ਪੰਡਵਾਨੀ** ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੀ ਲੋਕ ਗੀਤ-ਨਾਟ ਕਲਾ ਹੈ। ਪੰਡਵਾਨੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪਾਂਡਵ ਵਾਣੀ - ਅਰਥਾਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਯਾਨੀ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ। ਭੀਮ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹੀਰੋ ਹੈ।

ਲੋਕ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਇਹ ਵਿਧਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।

ਝਡੂਰਾਮ ਦੇਵਨਗਣ ਅਤੇ ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਹਨ। ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਰਿਤੂ ਵਰਮਾ, ਸ਼ਾਂਤੀਬਾਈ ਚੇਲਕ ਅਤੇ ਊਸ਼ਾ ਬਾਰਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਰੋਸ਼ਨ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ

**ਸਿਵਲ ਸਮਾਜ** ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ " ਉਹਨਾਂ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੰਡਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦਾ "ਤੀਜਾ ਖੇਤਰ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਗਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸਿਵਲ ਸਮਾਜ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ
*ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ;
*ਵਿਕਸਤ ਲੋਕਤੰਤਰ;
*ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ;
*ਨਾਗਰਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸਚਿਤ ਪੱਧਰ;
*ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ;
*ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ;
*ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ;
*ਆਜ਼ਾਦ ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਅਤੇ ਬਹੁਲਵਾਦ;
*ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀ;
*ਮਿਸਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ;
*ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਨੁਪਾਤ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਅਲੈਕਸੀ ਦ ਤੋਕੂਵੀਲ

**ਅਲੈਕਸੀ-ਚਾਰਲਸ-ਹੈਨਰੀ ਕਲੇਰਲ ਦ ਤੋਕੂਵੀਲ** (; 29 ਜੁਲਾਈ 1805 – 16 ਅਪਰੈਲ 1859) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਿਆਸੀ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ *ਅਮਰੀਕਾ (ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ* (ਦੋ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀ: 1835 ਅਤੇ 1840) ਅਤੇ *ਪੁਰਾਣੀ ਹਕੂਮਤ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬ * (1856) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। *ਅਮਰੀਕਾ (ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ* ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਤੋਕੂਵੀਲ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਸਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੰਤਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਡਾ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ

**ਡਾ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ** ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਸੀ। 
## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
1975 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਐਮਏ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ, "ਸਿੱਖ ਧਰਮਿਕ ਪੋਥੀਆਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਰਾਜ ਦਾ ਸੰਕਲਪ" ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਉਸ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ, ਕਾਮਰਸ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 32 ਸਾਲ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਰਾਜ ਦਾ ਸਿੱਖ ਸੰਕਲਪ* (1990)
**ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ* (1997)
**ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ: ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ* (2007)
**ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ: ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ* (2009)
**ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤ: ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਵਿਹਾਰ* (2010)

## ਸਨਮਾਨ
*ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ 'ਭਾਸ਼ਾ ਸਨਮਾਨ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਇੰਡੀਗੋ

**ਇੰਡੀਗੋ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹੈਡਕਵਾਟਰ ਗੁੜਗਾਓ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਈ 2014 ਅਨੁਸਾਰ 32.6% ਸ਼ੇਅਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ 534 ਉਡਾਨਾ ਭਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 37 ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 5 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਆਈ.ਜੀ.ਆਈ. ਹਵਾਈਅੱਡਾ, ਦਿੱਲੀ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
 flight deck]]

## ਹਵਾਲੇ
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਭਾਊ

**ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ** (24 ਫਰਵਰੀ 1928 - 27 ਜਨਵਰੀ 2017) ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1969 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।  

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੇਰਵੇ
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਫਰਵਰੀ 1928 ਨੂੰ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਤਾਲੀ ਦੀ ਵੰਡ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਬਾਕੀ ਦੀ ਉਮਰ ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਵੱਸਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਉਮਰ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਦੀ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਜਿਥੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੱਤਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 'ਮੀਂਹ ਕਣੀ ਦੇ ਦਿਨ', 'ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਪਉੜੀ', 'ਭਾਊ', 'ਗੈਲਰੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ', 'ਬਟਵਾਰਾ' ਅਤੇ 'ਲੋਟਾ' ਚਰਚਿਤ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਉਮਰੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਕੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ 'ਲੋਟਾ' 1915 ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 'ਢਾਹਾਂ ਇਨਾਮ' ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ 'ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ' ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਵਲ
**ਮੀਂਹ ਕਣੀ ਦੇ ਦਿਨ* 
**ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਪਉੜੀ* 
**ਗੈਲਰੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ* 
**ਬਟਵਾਰਾ* 
**ਲੋਟਾ* 
**ਦੇਸ਼ ਕੁਦੇਸ਼*
**ਕੰਡਾ*
**ਮਿੱਟੀ*
**ਭਾਊ*
**ਮੀਂਹ ਵਰਸੇਂਦਾ*
**ਭੂਮਿਕਾ*
**ਬੁਝਾਰਤ*
**ਚਕਰਵਿਊ* 

### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਹਨੇਰੀ*

### ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ
**ਅੱਧ ਚਾਨਣਾ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼ਾਈਲਾਕ

(late 19th century)]]
**ਸ਼ਾਈਲਾਕ** ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕ ਵੀਨਸ ਦਾ ਸੌਦਾਗਰ (ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:The Merchant of Venice ਦ ਮਰਚੈਂਪਟ ਆਫ਼ ਵੇਨਿਸ) ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਵੇਨਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਧਨਵਾਨ ਯਹੂਦੀ, ਸੂਦਖੋਰ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਬਰੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸਿਖਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸਮਧੁਨੀ

**ਸਮਧੁਨੀ** ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਚਾਰਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅਰਥ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੋ ਸੱਕਦਾ ਹੈ।

## ਉਦਾਹਰਨ
ਹੇਠਲੇ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਧੁਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:-

* ਗਲ ਗਲ ਪਾਣੀ, ਗਲਗਲ ਖਾਣੀ
* ਮਲ ਮਲ ਨਹਾਉਣਾ, ਮਲਮਲ ਪਾਉਣਾ
* ਵਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ("ਵਾਲਾ" ਸਬੰਧਕ ਦਾ ਇਲਿੰਗ ਬਹੁ-ਵਚਨ) ਤੇਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ (ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ)
ਹੈਦਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਜਤੋਈ

**ਹੈਦਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਜਤੋਈ** (**حيدر بخش جتوئي**) (1970 - 1901) ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ, ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ, ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕ ਉਸਨੂੰ "ਬਾਬਾ-ਏ-ਸਿੰਧ" ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਿੰਧੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਸਾਲ ਸਿੰਧ ਹਰੀ ਕਮੇਟੀ (ਸਿੰਧ ਕਿਸਾਨ ਕਮੇਟੀ), ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਵਾਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ	1970
2015 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ

**2015 ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ**, 11 ਵਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, 14 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 29 ਮਾਰਚ 2015 ਤੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 14 ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 49 ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਮੈਲਬਰਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਯੋਗ ਟੀਮ 
ਹੇਠ ਟੀਮ ਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਹੈ:

## ਮੈਚ ਦੇ ਸਥਾਨ 
## ਗਰੁੱਪ ਚਰਣ 
### ਪੂਲ 'ਏ' 
----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### ਪੂਲ 'ਬੀ' 
----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## ਨਾਕਆਊਟ ਚਰਣ 
### ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ 
----

----

----

### ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ 
----

### ਫਾਈਨਲ 
## ਅੰਕੜੇ 
### ਬਹੁਤੇ ਰਨ 
### ਬਹੁਤੇ ਵਿਕਟ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* 2015 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ espncricinfo.com 'ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ
ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸੱਦਕ਼

**ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸੱਦਕ਼** (, , 16 ਜੂਨ 1882 - 5 ਮਾਰਚ 1967) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ 1951 ਤੋਂ 1953 ਤੱਕ ਈਰਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤ੍ਰੀ ਸੀ। 1953 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਸੂਹੀਆ ਏਜੰਸੀ (CIA) ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਮਿਲੀਜੁਲੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਉਲਟਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਐੱਸ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਨਪੋਲੀ

**ਐੱਸ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਨਪੋਲੀ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਾਲਵੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਨੇਪਲਜ਼, ਇਟਲੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਡੀਓ ਸਨ ਪਾਓਲੋ, ਨੇਪਲਜ਼ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਸੇਰੀ ਏ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਐੱਸ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਨਪੋਲੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸਟੇਡੀਓ ਸਨ ਪਾਓਲੋ

**ਸਟੇਡੀਓ ਸਨ ਪਾਓਲੋ**, ਇਸ ਨੂੰ ਨੇਪਲਜ਼, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਐੱਸ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਨਪੋਲੀ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 60,240 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸਟੇਡੀਅਮ ਗਾਈਡ ਆਰਟੀਕਲ
*1960 ਓਲੰਪਿਕ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਿਪੋਰਟ.  ਵਾਲੀਅਮ 1. ਸਫ਼ਾ.&nbsp;86.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਜੂਨੋ ਦਿਆਜ਼

**ਜੂਨੋ ਦਿਆਜ਼** (ਜਨਮ 31 ਦਸੰਬਰ 1968) ਡੋਮੀਨੀਕਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਐਮਆਈਟੀ) ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਅਤੇ *ਬੋਸਟਨ ਰਿਵਿਊ* ਵਿਖੇ ਗਲਪ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਇੱਕ ਵਲੰਟੀਅਰ ਸੰਗਠਨ, ਫ਼ਰੀਡਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੋ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸਟ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰਵਾਸੀ ਅਨੁਭਵ ਉਹਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰੋਕਾਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਇਰਾਨ ਦੀ ਤੂਦੇ ਪਾਰਟੀ

**ਇਰਾਨ ਦੀ ਤੂਦੇ ਪਾਰਟੀ ** ("ਇਰਾਨ ਦੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ";  *ਹਿਜ਼ਬੇ ਤੂਦੇ ਇਰਾਨ *) ਇਰਾਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਲੇਮਾਨ ਮੋਹਸਿਨ ਸਕੰਦਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 1941 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਆਰੰਭਿਕ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹਦਾ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸੱਦਕ ਦੀ ਤੇਲ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦਾ ਕੌਮੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਤਕੜਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸੱਦਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ 1953 ਦੇ ਰਾਜਪਲਟੇ ਉਪਰੰਤ ਹੋਏ ਜਬਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ,। ਅੱਜ ਇਹ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੁਆਰਾ 1982 ਵਿੱਚ ਲਾਈ ਪਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ 1988 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਫਾਹੇ ਲਾਏ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਕੇਹਰੂ ਦਸ ਨੰਬਰੀਆ

***ਕੇਹਰੂ ਦਸ ਨੰਬਰੀਆ*** ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
## ਪਾਤਰ
#ਕੇਹਰੂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ

**ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ** ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕੁੜੱਤਣਾਂ ਅਤੇ ਬਰਕਤਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। 
## ਪਾਤਰ
*ਆਹੂਜਾ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ
ਟੋਨੀ ਮੋਰੀਸਨ (ਖਿਡਾਰੀ)

**ਟੋਨੀ ਮੋਰੀਸਨ** 1980ਵਿਆਂ, ਅਤੇ '90ਵਿਆਂ ਦਾ ਰਗਵੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਲਾੜੀ ਹੈ।, playing at club level for Oldham, Swinton, and Castleford.
ਦ ਬਲੂਇਸਟ ਆਈ

***ਦ ਬਲੂਇਸਟ ਆਈ*** ਟੋਨੀ ਮੋਰੀਸਨ ਦਾ 1970 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਰੀਸਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਦੋਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਾਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਬਲੈਕ ਕੁੜੀ ਪਿਕੋਲਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪਿਕੋਲਾ ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਨਸਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਗੋਰੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਨੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨਾਲ ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਹਿਸਾਸ ਏ ਕਮਤਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੋਰ ਡਿਪ੍ਰੈਸਨ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਟੋਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਓਦੋਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦ ਟੋਨੀ ਮੋਰੀਸਨ ਦਾ ਹਾਲੇ ਤਲਾਕ ਹੋਇਆ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਿਕੋਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸ਼ੈਰਲੀ ਟੈਮਪਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਵੀ ਹੋਣ। ਉਹ ਰੋਜ ਐਵੇਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰੱਬ ਤੋਂ ਮੰਗਦੀ। ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਉਹ ਏਨੀ ਦੁਖੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲ ਜਾਣ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਤਹਿਲਕਾ

***ਤਹਿਲਕਾ*** ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਤਥਪਰਕ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਹਿਲਕਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੁਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੂਹ ਦੋ ਪਤਰਿਕਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ 2000ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਰੁਣ ਤੇਜਪਾਲ ਅਤੇ 
ਅਨਿਰੁਧਾ ਬਹਿਲ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੇਬਲੋਇਡ-ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਢਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤਹਿਲਕਾ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਵੇਸਟਐਂਡ ਦੇ ਜਰੀਏ ਵਧੇਰੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬੰਗਾਰੂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਸੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਕੈਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹਦੀ ਹਿੰਦੀ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਸਾਲੇ
ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਫਿਲੌਰੀਆ

**ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਫਿਲੌਰੀਆ** (ਜਨਮ 1955) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। 
## ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਮੋਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤ* (2007)
**ਲਾਗੀ* (2000, ਦਲਿਤ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਸਰਕਾਰੀ ਵਰਦੀ*
**ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬੋਝ*
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਮਰੂਆ

**ਮਰੂਆ** (***Origanum majorana***, syn. *Majorana hortensis* Moench, *Majorana majorana* (L.) H. Karst) ਬਨਤੁਲਸੀ ਜਾਂ ਬਬਰੀ ਦੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਬਬਰੀ ਦੀ ਪੱਤੀਆਂ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਵੱਡੀਆਂ, ਨੁਕੀਲੀਆਂ, ਮੋਟੀਆਂ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਚੀਕਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੱਖੀ ਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪੌਦਾ ਡੇਢ ਦੋ ਹੱਥ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਨ

**ਇਵਾਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੋਵਿੱਚ ਇਲੀਅਨ** (ਰੂਸੀ: ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ, 1883 - 21 ਦਸੰਬਰ 1954) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸਮਲਿਖਤ

**ਸਮਲਿਖਤ** (Homograph) ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਮਿਲੇ ਹੋਣ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ। 

## ਉਦਾਹਰਨ
* ਵਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ("ਵਾਲਾ" ਸਬੰਧਕ ਦਾ ਇਲਿੰਗ ਬਹੁ-ਵਚਨ) ਤੇਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ (ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦ ਖੇਡ
ਕੈਰਨ ਰਸਲ

**ਕੈਰਨ ਰਸਲ** (ਜਨਮ 10 ਜੁਲਾਈ 1981) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *Swamplandia!*, ਗਲਪ ਲਈ 2012 ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਇਨਾਮ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਗਲਪ ਲਈ ਕੋਈ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਰਸਲ, ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਮਿਆਮੀ ਦੇ ਕੋਰਾਲ ਗੈਬਲਜ਼ ਸੀਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਥਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 2003 ਸਪੇਨੀ ਦੀ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫ਼ਾਈਨ ਆਰਟਸ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਰਸਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਮਰੀਕੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਨਜੈਂਕਸ਼ਨਜ਼, ਗ੍ਰਾਂਟਾ, ਦਿ ਨਿਊ-ਯਾਰਕ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਅਮਰੀਕੀ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਏਟਰੋਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ "5 ਅੰਡਰ 35" ਨਾਮਵਰ ਨੌਜਵਾਨ ਲੇਖਕ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਨਵੰਬਰ 2009 ਦੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸੇਂਟ ਲੂਸੀ ਦੇ ਘਰ ਲਈ ਲੜਕੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੋਲਵਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਸਲ ਬਾਰਡ ਕਲਪਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ 2011 ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।

ਰਸਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਸਵੈਮਪਲੈਂਡਿਆ, ਐਲੀਗੈਡੇਟਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੰਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ ਬਾਰੇ ਐਵਰਗਲੇਡਜ਼, 2011 ਦੇ ਸੰਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਦਿ ਨਿਉ-ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ "10 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਤਾਬਾਂ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ 2012 ਯੰਗ ਲਾਇਨਜ਼ ਫਿਕਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਸਵੈਮਪਲੈਂਡਿਆ! ਗਲਪ ਲਈ 2012 ਦੇ ਪੁਲੀਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।. *Swamplandia!* was a finalist for the 2012 Pulitzer Prize for Fiction; However, none of the three finalists received enough votes, and no prize was awarded.

ਰਸਲ ਦਾ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਵੈਂਪਾਇਰਜ਼ ਇਨ ਨਿੰਬੂ ਗਰੋਵ, ਵਿੰਟੇਜ ਕੰਟੈਂਪੋਰਰੀਜ ਦੁਆਰਾ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਛੋਟਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਓਰੇਂਜ ਵਰਲਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਜ਼ੋਏਟਰੋਪ: ਆਲ-ਸਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ "ਦਿ ਹੌਕਸ ਰਿਵਰ ਵਿੰਡੋ", ਨੂੰ 2012 ਦੇ ਗਲਪ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਮੈਰੀ ਐਲਨ ਵਾਨ ਡੇਰ ਹੇਡਨ ਬਰਲਿਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਸੰਤ 2012 ਲਈ ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।  "ਰੀਲੀਜ ਫਾਰ ਦਿ ਐਂਪਾਇਰ" ਨੇ 2012 ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਨਾਵਲੇਟ ਲਈ ਸ਼ਰਲੀ ਜੈਕਸਨ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।ref>

2010 ਵਿੱਚ ਰਸਲ ਨੇ ਆਇਓਵਾ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੈਰਾਟੋਗਸ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼, ਐਨ.ਵਾਈ. ਵਿੱਚਯਾਦਡੋ ਵਿਖੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਪਤਝੜ 2013 ਵਿੱਚ, ਰਸਲ ਰਟਜਰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ-ਕੈਮਡੇਨ ਵਿਖੇ ਐਮਐਫਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।

ਰਸਲ 2017 ਤੋਂ ਟੈਕਸਸ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਮ.ਐਫ.ਏ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਰੀਏਟਿਵ ਰਾਈਟਿੰਗ ਦੀ ਐਂਡਵਾਇਡ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ
*; Random House Digital, Inc. 2007, 
*; Random House Digital, Inc., 2011, 
*; Random House Digital, Inc., 2013, 
*; Atavist Books, 2014, .
*; Knopf Doubleday Publishing Group, 2019, .

### ਨਿੱਕਾ ਗਲਪ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਪੀ.ਕੇ.(ਫ਼ਿਲਮ)

***ਪੀ.ਕੇ.*** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: P.K.) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਲੀਵੁਡ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਿਰਾਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਿਰਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਧੂ ਵਿਨੋਦ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਰਾਏ ਕਪੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 19 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ, ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ, ਸੰਜੇ ਦੱਤ, ਬੋਮਨ ਈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ ਹਨ।

## ਪਲਾਟ
ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਡਨ ਤਸ਼ਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਪਰ ਉੱਤਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਉਸਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲਾਕਟ-ਨੁਮਾ ਵਸਤ ਕੋਈ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਸਤ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਉੱਡਨ ਤਸ਼ਤਰੀ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਸਥਾਪਤੀ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਰਸਤਾ ਲੱਭਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਵਸਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਅਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੰਭਵ-ਅਸੰਭਵ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਲਾਕਟ ਤੱਪਸਵੀ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਢੋਂਗੀ ਬਾਬੇ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਨੇ ਹਾਜ਼ਿਰ-ਜਵਾਬੀ ਅਤੇ ਤਰਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜੱਗੂ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ| ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦਾ ਲਾਕਟ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|

## ਕਲਾਕਾਰ 
* ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ (ਪੀਕੇ)
* ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਜਗਤ ਜਨਨੀ)
* ਸੰਜੇ ਦੱਤ (ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ)
* ਬੋਮਨ ਈਰਾਨੀ ਸਮਾਚਾਰ ਚੈਨਲ ਮੁਖੀ 
* ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ (ਸਰਫ਼ਰਾਜ਼ ਯੌਸਿਫ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014 ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਟੇਡੀਓ ਓਲੰਪਿਕੋ

**ਸਟੇਡੀਓ ਓਲੰਪਿਕੋ**, ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਮ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਏ. ਏਸ. ਰੋਮਾ ਅਤੇ ਐੱਸ. ਐੱਸ. ਲੇਜ਼ੀਓ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 70,634 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਸਟੇਡੀਓ ਓਲੰਪਿਕੋ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਰਾਜਿੰਦਰ ਸੱਚਰ

**ਰਾਜਿੰਦਰ ਸੱਚਰ** (ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1923) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਬ-ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਵਲ ਲਿਬਰਟੀਜ਼ ਦੇ ਲਈ ਪੀਪਲਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗਠਿਤ ਸੱਚਰ ਕਮੇਟੀ, ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਰਚਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। 16 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਸੱਚਰ ਨੂੰ ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਰੁਧ ਰੋਸ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ
ਸੰਜੇ ਦੱਤ

**ਸੰਜੇ ਬਲਰਾਜ ਦੱਤ** (ਜਨਮ 29 ਜੁਲਾਈ 1959) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ।

ਅਦਾਕਾਰ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਨਰਗਿਸ ਦੱਤ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸੰਜੇ ਨੇ ਫਿਲਮ *ਰੌਕੀ* (1981) ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕ੍ਰਾਈਮ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ *ਨਾਮ* (1985) ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜੀਤੇ ਹੈ ਸ਼ਾਨ ਸ਼ਾਨ ਸੇ (1988), ਮਰਦੋਂ ਵਾਲੀ ਬਾਤ (1988), ਇਲਾਕਾ (1989), ਹਮ ਭੀ ਇੰਸਾਂ ਹੈਂ (1989) ਅਤੇ ਕਨੂੰਨ ਅਪਣਾ ਅਪਣਾ (1989) ਵਰਗੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਾਜਨ (1991) ਅਤੇ ਖਾਲਨਾਇਕ (1993) ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਸੰਜੇ ਨੇ *ਵਾਸਤਵ: ਦਿ ਰਿਐਲਿਟੀ* (1999) ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਗੈਂਗਸਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਮਾਇਆ। ਉਸਨੇ *ਮਿਸ਼ਨ ਕਸ਼ਮੀਰ* (2001) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਐਮ ਬੀ ਬੀ ਐਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰਮ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਮੂਰਖ ਗੈਂਗਸਟਰ (2003) ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ(2006) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵੀ ਜਿੱਤੀ।

ਸੰਜੇ ਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ (ਰੋਕੂ) ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੰਗੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੰਗੇ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਜੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਬਾਇਓਪਿਕ *ਸੰਜੂ* 2018 ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸੰਜੇ ਬਲਰਾਜ ਦੱਤ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਨੇਮਾ ਅਦਾਕਾਰ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ (ਜਨਮ ਬਲਰਾਜ ਦੱਤ) ਅਤੇ ਨਰਗਿਸ (ਜਨਮ ਫਾਤਿਮਾ ਰਾਸ਼ਿਦ) ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਪ੍ਰਿਆ ਦੱਤ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਦੱਤ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਡੈਬਿਊ ਫਿਲਮ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ 1981 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ; ਸੰਜੇ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਭੈੜੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਦੀ ਮਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੰਜੇ 1972 ਵਿੱਚ *ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ* ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਕ਼ੱਵਾਲੀ ਗਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਦਬੀਰ

**ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਦਬੀਰ** (1803–1875) (ਉਰਦੂ: مرزا سلامت علی دبیر) ਉਰਦੂ ਮਰਸੀਆ ਗੋ ਸੀ।

ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 1803 ਨੂੰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਘਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਰਸੀਆ ਗੋਈ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਰਸੀਆ ਗੋ ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰ ਹੁਸੈਨ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੀਰ ਅਨੀਸ ਫ਼ੈਜ਼ਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲਖਨਊ ਆਏ ਤਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਹੋ ਗਈ।

## ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
ਤਕੀ ਅਬਦੀ

**ਸਈਦ ਤਕੀ ਹਸਨ ਅਬਦੀ** (ਉਰਦੂ: سید تقی حسن عبودی; ਜਨਮ ਮਾਰਚ 1952, ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ), ਇੱਕ ਟੋਰੰਟੋ-ਆਧਾਰਿਤ ਵੈਦ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਤੋਨ੍ ਮੈਡੀਕਲ (ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ.) ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਐਮਐਸ, ਯੂਐੱਸ ਤੋਂ ਐਫਸੀਏਪੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਐਫਆਰਸੀਪੀ ਕੀਤੀਆਂ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਜਿਬਰਾਨ ਨਾਸਿਰ

**ਮੁਹੰਮਦ ਜਿਬਰਾਨ ਨਾਸਿਰ** (ਜਨਵਰੀ 10 ਫਰਵਰੀ 1987) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਕੀਲ, ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਿਰਕਾਵਾਰਾਨਾ ਤਸ਼ੱਦੁਦ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਤਾਸਿਰਕੁਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਜਿਬਰਾਨ ਨੇ ਨਾਰਥੰਬਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐੱਲਐੱਲਬੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐੱਲਐੱਲਐਮ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮਈ 2013 ਵਿੱਚ, ਜਿਬਰਾਨ ਐਨਏ-250 ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੀਟੀਆਈ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡਾ. ਆਰਿਫ਼ ਅਲਵੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਦਸੰਬਰ 2014, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਹਮਲੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 141 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਿਬਰਾਨ ਨੇ ਲਾਲ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੌਲਵੀ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਤੋਂ ਕਥਿਤ ਧਮਕੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਜਲਸੇ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਲਾਲ਼ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਖ਼ਾਲੀ ਪਲਾਟ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਏ ਜਿਸ ਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਹਲਾਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਉਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

thumb

**ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਉਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (ਉਰਦੂ: **مولانا آزاد نيشنل أردو يونيورسٹی**, ਹਿੰਦੀ: मौलाना आज़ाद नेशनल यूनिवर्सिटी) ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ, ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ 1998 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਫ਼ਰੋਗ਼ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਫ਼ਤਿਹਪੁਰ ਰਾਜਪੂਤਾਂ

thumb|ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ, ਫਤਿਹਪੁਰ ਰਾਜਪੂਤਾਂ
thumb|ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ, ਫਤਿਹਪੁਰ ਰਾਜਪੂਤਾਂ
**ਫ਼ਤਿਹਪੁਰ ਰਾਜਪੂਤਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਰਨਾਰਡ ਦੱਜ਼ੀ

**ਬਰਨਾਰਡ ਬਿਨਲਿਨ ਦੱਜ਼ੀ** (ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਬਰਨਾਰਡ ਦੱਜ਼ੀ) (ਅਬਿਜਾਨ ਨੇੜੇ 1916 ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ), ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇਵੋਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੈ। 1957 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ 1977 ਤੋਂ 1986 ਤੱਕ ਉਹ ਕੋਟੇ ਡਲਵਾਇਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ

**ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ** ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਅਵਤਾਰ, ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮਾਇਣ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੇ ਲਿੰਕ
*A closer look at the Ayhodya issue 
*Koenraad Elst, Articles on the Ayodhya Debate 
* http://www.nytimes.com/slideshow/2010/09/30/world/20101001_INDIA.html Hindus and Muslims to Share Holy Site] – slideshow by *The New York Times*
ਸਟੇਡੀਓ ਅਰਟੇਮਿਓ ਫ੍ਰਂਛੀ

**ਸਟੇਡੀਓ ਅਰਟੇਮਿਓ ਫ੍ਰਂਛੀ**, ਇਸ ਨੂੰ ਫ੍ਲਾਰੇਨ੍ਸ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਏ. ਸੀ. ਏਫ. ਫਿਓਰੇਂਟੀਨਾ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 47,282 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
	
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਏ. ਸੀ. ਏਫ. ਫਿਓਰੇਂਟੀਨਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਸਟੇਡੀਅਮ ਗਾਈਡ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)

**ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਚੋਣ ਲੜਿਆ। ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਜ਼ਕਾਤ

**ਜ਼ਕਾਤ** ਇਸਲਾਮ ਪੰਜ ਅਸੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਅਸੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥ ਪਾਕੀਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਹੈ। ਜ਼ਕਾਤ ਦਾ ਪੈਸਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ, ਮਸਕੀਨਾਂ, ਮਦਰਸਿਆਂ, ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)

**ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ** (21 ਮਾਰਚ 1934 - 2 ਜਨਵਰੀ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਯੂਨੀਅਨ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ, ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਕੌਮੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ (2007 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ) ਰਿਹਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ  21 ਮਾਰਚ 1934 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਮੁਸਤਫ਼ਾਪੁਰ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਬੀ.ਈ.(ਆਨਰਸ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੁਦੇਲਖੰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1964 ਈ. ਵਿੱਚ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।

ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 1960 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਇਆ। 

ਮੌਤ 2 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਏਮਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਖੇ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਕਲਿਆਣ ਸਿੰਘ

**ਕਲਿਆਣ ਸਿੰਘ** (5 ਜਨਵਰੀ 1932 - 21 ਅਗਸਤ 2021) ਅਗਸਤ 2014 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ। ਕਲਿਆਣ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਰੋਲ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਕਲਿਆਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1932 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਤੇਜਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ
### ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
ਕਲਿਆਣ ਸਿੰਘ 1991 ਈ. ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ।

### ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੋਲ
## ਹਵਾਲੇ
2014 ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਸਕੂਲ ਹਮਲਾ

16 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਮਰਿਆਂ ਵੱਲ ਗਏ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੁੰਨ ਦਿੱਤਾ, ਦਫਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 9 ਅਧਿਆਪਕਾਂ, 3 ਫ਼ੌਜੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁੱਲ 144 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ 113 ਤੋਂ ਵਧ ਮਰਨ ਵਾਲੇ 132 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰਾਂ 9 ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹਨ। ۔ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਰਮੀ ਨੇ 950 ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਕਢਿਆ।۔ ਇੱਕ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਜਦ ਕਿ 6 ਮਾਰੇ ਗਏ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਖਬਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਕਾਰਵਾਈ 2004 ਨੂੰ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਬੇਸਲਾਨ ਸਕੂਲ ਉੱਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ 2011 ਦੇ ਹਿਲੇਰੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਆਪ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਪਿਛਵਾੜੇ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਪਾਲ਼ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕੱਟਣਗੇ"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ

**ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ **ਗਿਆਨੀ ਸੰਪਰਦਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਥਾ ਭਿੰਡਰਾਂ, ਜਾਂ ਸੰਪਰਦਾ ਭਿੰਡਰਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਸਿੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਉਹ *ਵਿਦਿਆ* ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਥਿਆ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਹਿਤਾ ਚੌਕ ਦੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਰੀ ਜਾਂ "ਮੂਵਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਖ਼ਾਲਸਾ
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
*Giani Jaswant singh Manji Sahib Book ~ Chita Chola

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Damdami Taksal – Official Website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ