open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਚੰਦੂਬੀ ਝੀਲ

right|200x200px
**ਚੰਦੂਬੀ ਝੀਲ** (ਪ੍ਰੋ: ˌʧʌnˈdʊbɪ) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਰਾਭਾ ਹਾਸੋਂਗ ਆਟੋਨੋਮਸ ਕੌਂਸਲ, ਕਾਮਰੂਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ  ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੁਹਾਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 37 ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ।  ਇਹ ਝੀਲ ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਡੂੰਘੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਪਿਕਨਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ।ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ  ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਝੀਲ 12 ਜੂਨ 1897 ਨੂੰ ਅਸਾਮ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੰਗਲ ਘਟ ਕੇ ਝੀਲ ਬਣ ਗਿਆ। 

## ਟੂਰਿਜ਼ਮ 
ਝੀਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਇੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।ਕੁਝ ਸੈਲਾਨੀ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਚਾਂਗਡੁਬੀ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨ੍ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਟਾਲ ਸਥਾਨਕ ਰਵਾਇਤੀ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦੀਪੋਰ ਬਿਲ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੈਰਗਾਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਿਲਸਾਕੋ ਝੀਲ

**ਸਿਲਸਾਕੋ ਝੀਲ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਸਿਲਸਾਕੋ ਬੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਗੁਹਾਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ  ਇੱਕ ਝੀਲ  ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਾਮ ਦੇ ਕਾਮਰੂਪ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਤਗਾਓਂ, ਹੇਂਗੜਾਬਾੜੀ ਅਤੇ ਮਠਘਾਰੀਆ ਵਰਗੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।  ਗੁਹਾਟੀ ਵਾਟਰ ਬਾਡੀਜ਼ (ਪ੍ਰੀਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ) ਐਕਟ-2008 ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਲਸਾਕੋ ਝੀਲ ਨੂੰ ਅਨੁਸੂਚੀ I ਤੋਂ IV ਵਿੱਚ ਗੁਹਾਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਛੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

*ਸਿਲਸਾਕੋ* *ਸਟੋਨ ਬ੍ਰਿਜ* ਲਈ ਅਸਾਮੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ *ਬੀਲ* ਦਾ ਮਤਲਬ ਝੀਲ ਹੈ।

ਸਿਲਸਾਕੋ ਝੀਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 5 ਹੈ&nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਔਸਤ ਚੌੜਾਈ 250 ਮੀ . 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਡੋਰਾ ਬੀਲ ਜਾਂ ਝੀਲ

**ਦੋਰਾ ਬੀਲ** ਰਾਮਪੁਰ ਨੰ. ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਅਤੇ ਝੀਲ ਹੈ। 2 ਪਿੰਡ ਪਲਸ਼ਬਾੜੀ ਮਾਲ ਸਰਕਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਾਮ ਦੇ ਕਾਮਰੂਪ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਪੁਖੁਰੀ, ਨਾਹਿਰਾ, ਭਕਤਪਾੜਾ, ਤੇਜ਼ਪੁਰ, ਰਾਮਪੁਰ, ਮਾਜਪਾਰਾ, ਕੁਲਦੁੰਗ, ਧੰਤੋਲਾ, ਬੋਰਟਾਰੀ ਅਤੇ ਖਿਦਿਰਪੁਖੁਰੀ ਵਰਗੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ 1971 ਵਿੱਚ ਬੀਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 300.96 ਏਕੜ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2005 ਵਿੱਚ ਲੈਂਡ ਸੈਟ ਇਮੇਜਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸੁੰਗੜ ਕੇ 278.41 ਏਕੜ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ 
ਡੋਰਾ ਬੀਲ ਨੂੰ ਕੁਲਸੀ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਚਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਲਸੀ ਝੀਲ ਲਈ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਊਟਲੈਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ

ਡੋਰਾ ਬੀਲ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਨਦੀ ਡੌਲਫਿਨ ( *ਪਲੈਟਾਨਿਸਟਾ ਗੈਂਗੇਟਿਕਾ* ) ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਡੌਲਫਿਨ ( ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ *ਜ਼ੀਹੂ* ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਡੈਲਟਾ ਦੀ ਕੇਵਲ ਸੁਬਾਨਸਿਰੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਕੁਲਸੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਡੋਰਾ ਬੀਲ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਡੋਰਾ ਬੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਦੇਸੀ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਡੋਰਾ ਬੀਲ ਨੂੰ ਕੁਲਸੀ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਚਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਲਸੀ ਝੀਲ ਲਈ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਊਟਲੈਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਉਰਪਦ ਬੀਲ

**ਉਰਪਦ ਬੀਲ** ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਆਸਾਮ ਦੇ ਗੋਲਪਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਗੀਆ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਗੋਲਪਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਗੋਲਪਾੜਾ ਤੋਂ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ  ਹੈ। ਉਰਪਦ ਬੀਲ ਹੇਠਲੇ ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 

ਉਰਪਦ ਬੀਲ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਗ੍ਰੇਟਰ ਐਡਜੂਟੈਂਟ, ਕਾਟਨ ਪਿਗਮੀ ਗੂਜ਼, ਬਾਯਾ ਬੁਣਕਰ, ਘੱਟ ਸੀਟੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਬਤਖ ਅਤੇ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਜਲਜੀ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਟਰ ਲਿਲੀ ਅਤੇ ਆਮ ਵਾਟਰ ਹਾਈਕਿੰਥ । 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕਪਲਾ ਬੀਲ ਜਾਂ ਝੀਲ

**ਕਪਲਾ ਬੀਲ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਕਪਲਾ ਬਿੱਲ** ਅਤੇ **ਕਪਲਾ ਬਿਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਾਰਪੇਟਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰਥੇਬਾੜੀ ਮਾਲ ਸਰਕਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਨਿਆਕੁਚੀ-ਹਲਦੀਬਾੜੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਅਤੇ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਵੈਟਲੈੰਡ ਕਈ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ । 

## ਖੇਤਰ 
ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 25 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। 

ਇਹ ਝੀਲ ਦੇਸੀ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਵਾਈ ( *ਐਨਾਬਾਸ ਟੈਸਟੂਡੀਨਸ* ), ਮੈਗੁਰ ( *ਚਲਦੀ ਕੈਟਫਿਸ਼* ), ਸਿੰਗੀ ( *ਹੇਟਰੋਪਨੀਉਸਟਸ ਫੋਸਿਲਿਸ* ), ਸੋਲ ( *ਸਨੇਕਹੈੱਡ ਮਰਲ* ), ਪੁਥੀ ( *ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਬਾਰਬ* ), ਖਲੀਹਾਨਾ ( *ਟ੍ਰਿਕੋਗਾਸਟਰ ਫਾਸੀਆਟਾ* ), ਬਰਾਲੀ ( *ਵਾਲਗੋ ਅੱਟੂ* ) ਆਦਿ 
right|thumb| ਕਪਲਾ ਬੀਲ 'ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ

**ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ** ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਹੈ।  1947 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਪਟਨਾ, ਰਾਂਚੀ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਿੰਨ ਇੰਪ੍ਰਿੰਟ ਹਨ - ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੋਕਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੈਨਿਅਨ ਟ੍ਰੀ ਬੁਕਸ।

ਰਾਜਕਮਲ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੋਜ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਪਗ ਡੰਡੀ

ਪਗ, ਕਦਮ/ਡਿੰਘ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਡਿੰਘ ਇਕ ਪੈਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪੈਰ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਦੀ, ਫਸਲ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਦੇ ਬਣਾਏ ਘੱਟ ਚੌੜੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਡੰਡੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਡੰਡੀ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਣ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡੰਡੀ ਤੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ’ਤੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਗ-ਡੰਡੀ/ਡੰਡੀ ਉਹ ਤੰਗ ਰਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ’ਤੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਆਬਾਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਆਬਾਦੀ ਘੱਟ ਸੀ। ਕਈ ਵੇਰ ਇਕ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਲੰਮੇ/ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਸਿੱਧੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਈ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਖੇਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਈਆਂ ਪਗ-ਡੰਡੀਆਂ ਦਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦ ਖੇਤੀ ਸਾਰੀ ਮੀਹਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਜੇ ਆਬਾਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਆਬਾਦ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ/ਖੇਤ ਦਾ ਇਕ ਇੰਚ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ। ਕਈ ਵੇਰ ਤਾਂ ਖੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਦੇ ਰੌਲਿਆਂ ’ਤੇ ਕਤਲ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਾਈ ਪਗ-ਡੰਡੀ/ਡੰਡੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਥੈਡਲਾਸਕੀਨ ਝੀਲ

thumb| ਥੈਡਲਾਸਕੀਨ ਝੀਲ
**ਥਡਲਸਕੀਨ ਝੀਲ**, **ਪੁੰਗ ਸਾਜਰ ਨੰਗਲੀ** , ਮੇਘਾਲਿਆ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 6 ਦੇ ਕੋਲ ਮੁਖਲਾ ਪਿੰਡ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਜੈਂਤੀਆ ਪਹਾੜੀਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੋਵਈ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ  ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ। 

ਇਸ ਝੀਲ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂ *ਸਾਜਰ ਨੰਗਲੀ* ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਖੋਦਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹ ਬੈਠੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਮਾਨ ਅਤੇ ਤੀਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਥੈਡਲਾਸਕੀਨ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਝੀਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿਕਨਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ।  ਝੀਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਰੇਡ ਮੁਖਲਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨਿਆਮਤਰੇ (ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਧਰਮ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ  ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਨਿਆਮਤਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ *ਲਿੰਗਦੋਹ* (ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਪੁਜਾਰੀ) ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਲਮਾਰੇ, ਸ਼ੋਭਨ ਐਨ. (2005)। *ਜੈਂਤੀਅਸ: ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ।*
* ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਅਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ
* ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸੇਂਚਲ ਝੀਲ

**ਸੇਂਚਲ ਝੀਲ**, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਵਾਟਰ ਬਾਡੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੁੜਵਾਂ ਝੀਲ ਹੈ: ਉੱਤਰੀ ਸੇਂਚਲ ਝੀਲ, 1910 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੇਂਚਲ ਝੀਲ, 1932 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ  ਇਹ ਝੀਲ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਉੱਪਰ। ਇਹ ਪਹਾੜੀ  ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸੇਂਚਲ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਪਿਕਨਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸੇਂਚਲ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਟੂਰਿਸਟ ਲਾਜ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਝੀਲ ਸੇਂਚਲ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਝੀਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਭੀੜ ਭਾੜ ਤੋਂ ਬਚਕੇ ਲੋਕ ਉਰੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਲੈਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਿਕੀਮੇਪੀਆ 'ਤੇ ਸੇਂਚਲ ਝੀਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਉਮੀਅਮ ਝੀਲ

**ਉਮੀਅਮ ਝੀਲ** (ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਡੈਮ ਸੈਤ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਪਹਾੜੀਆਂ  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਮੇਘਾਲਿਆ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ। ਇਹ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਅਮ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਝੀਲ ਅਤੇ ਡੈਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਖੇਤਰ 225 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਝੀਲ ਮੇਘਾਲਿਆ ਰਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਐਡਵੈਂਚਰ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਕਾਇਆਕਿੰਗ, ਵਾਟਰ ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਸਕੂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬੋਟਿੰਗ ਲਈ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਉਮੀਅਮ ਡੈਮ, ਜੋ ਝੀਲ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਨੇ  1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੈਮ ਦਾ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਮੀਅਮ ਸਟੇਜ I ਪਾਵਰਹਾਊਸ, ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ 9-MW ਟਰਬਾਈਨ-ਜਨਰੇਟਰ ਹਨ, ਜੋ 1965 ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਮੀਅਮ ਪੜਾਅ I ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਭੰਡਾਰ-ਸਟੋਰੇਜ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੀ। (ਉਮਟਰੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, 8.4 ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਨ-ਆਫ-ਰਿਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ&nbsp;MW, 1957 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ) ਉਮੀਅਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪੜਾਅ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। 

ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਝੀਲ ਮਾਈਕ੍ਰੋ, ਮੇਸੋ ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਡਾਊਨਸਟ੍ਰੀਮ ਸਿੰਚਾਈ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸਥਾਨਕ ਮਾਨਵ ਸੰਬੰਧੀ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

thumb| ਉਮੀਅਮ ਝੀਲ

## ਗੈਲਰੀ 
thumb| ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵੇਲੇ ਉਮੀਅਮ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਉਮੀਅਮ ਝੀਲ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ 
* Umiam ਡੈਮ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
* ਉਮੀਅਮ ਝੀਲ ਦੇ ਵੇਰਵੇ
* ਸਿਲਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ 
* ਉਮੀਅਮ ਝੀਲ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਇੱਜ਼ਤ ਖ਼ਾਤਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ

**ਇੱਜ਼ਤ ਖ਼ਾਤਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ** ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਅਨੈਤਿਕ ਜਾਂ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣੇ, ਕਿਸੇ ਘੋਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ, ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ, ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤਾਂ ਨਿੱਜੀ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਰਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲੇ ‘ਚ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਨਮਾਨ ਖ਼ਾਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਨਿੱਜੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਫੌਜੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ, ਮਾਰਕ ਐਂਟਨੀ, ਵਲਾਡੀਸਲਾਵ ਰਾਗਿਨਿਸ, ਯੋਸ਼ੀਤਸੁਗੂ ਸਾਇਟੋ, ਜੋਜ਼ੇਫ ਗੈਬਚਿਕ ਅਤੇ ਹਾਂਸ ਲੈਂਗਸਡੋਰਫ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਸੇਪਪੁਕੂ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਰਸਮੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁਰਾਈ ਦੁਆਰਾ ਕੈਦੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਬੈਨਜ਼ਾਈ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਕਾਮੀਕਾਜ਼ੇ ਹਮਲੇ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੇ ਗਏ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲੇ ਸਨ। ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਾਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਆਨਰ ਕਿਲਿੰਗ
* ਜਬਰਨ ਖਦਕੁਸ਼ੀ
* ਸੇਪਪੁਕੂ
* ਜੌਹਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਈਕੋਪ ਪਟ

**ਈਕੋਪ ਪਟ** ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਖੰਗਾਬੋਕ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਫਾਲ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। 

ਈਕੋਪ  ਝੀਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਮਨੁੱਖੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ। ਈਕੋਪ ਪਟ ਵੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ - ਮੋਇਰਾਂਗ ਦੇ ਖੰਬਾ ਅਤੇ ਥੋਬੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਈਕੋਪ ਪਟ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖਾਂਬਾ ਨੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲੋਕਟਕ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਣੀਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪੁਮਲੇਨਪਟ ਝੀਲ

**ਪੁਮਲੇਨਪਤ** ਮਨੀਪੁਰ ਦੀ ਲੋਕਟਕ ਝੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ, । ਇੰਫਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ  68 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ( ਮਣੀਪੁਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ) ਅਤੇ ਲਗਭਗ  ਥੌਬਲ ਤੋਂ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਟਕ ਝੀਲ, ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਰਹਿੰਦੇ  ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਝੀਲ ਨੇੜਲੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਹਨ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਵਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਝੀਲ ਹੁਣ ਮਨੁੱਖੀ ਕਬਜ਼ੇ ਕਾਰਨ ਲੁਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਹੈ।

ਇਥਾਈ ਬੈਰਾਜ ਜਾਂ ਡੈਮ, ਲੋਕਟਕ ਲਿਫਟ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਡੈਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਹੈ।

## ਅਲੋਪ ਹੋਣਾ 
ਪੁਮਲੇਨ ਝੀਲ ਜਾਂ ਪੁਮਲੇਨਪਤ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੋਂ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਕਾਰਨ ਲੁਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਫਲੋਟਿੰਗ ਪਲੈਂਕਟਨ, ਜਾਂ ਫੂਮਡੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਲਘਰ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਲਈ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਈਕੋਪ ਪੈਟ
* ਲੋਕਟਕ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
* http://kanglaonline.com/2015/06/protest-against-proposed-sangai-translocation-to-pumlen-pat-continues 
* http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/manipur-to-translocate-critically-endangered-sangai-deer/article7321501.ece
* http://thepeopleschronicle.in/?p=12821 
* http://www.thesangaiexpress.com/pumlen-pat-opposes 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਣੀਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼ਿਲੋਏ ਝੀਲ

**ਸ਼ਿਲੋਈ ਝੀਲ** ਫੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਈਨ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇੱਕ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।  

ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ *ਲੁਟਸਮ* ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ '''ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ'* । ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੂੰ *ਸ਼ੀਲੋਹ'' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਇਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਸ਼ਿਲੋਈ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗਾਲੈੰਡ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਵਾਰਡ ਦੀ ਝੀਲ (ਸ਼ਿਲਾਂਗ)

**ਵਾਰਡਜ਼ ਝੀਲ**, ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਪੋਲੌਕ ਲੇਕ** ਜਾਂ **ਨੈਨ ਪੋਲੋਕ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਘੋੜੇ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਝੀਲ ਰਾਜ ਭਵਨ, ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਇੱਕ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਚੀ-ਪੱਥਰ ਦੇ ਫੁੱਟਪਾਥ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੁਹਾਰਾ ਹੈ।  ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਆਰਕਿਡ ਹਨ।  ਝੀਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪੁਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| ਵਾਰਡ ਦੀ ਝੀਲ
ਇਸ ਝੀਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਸਾਮ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਵਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਟਜ਼ਵਿਲੀਅਮ ਥਾਮਸ ਪੋਲੋਕ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1894 ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ  ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ  ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

 ਝੀਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪੁਲ ਹੈ।  ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਲੋਹੋ ਝੀਲ

**ਲੋਹੋ ਝੀਲ** ( *ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਗ੍ਰਹਿ* ) ਜਿਸ ਨੂੰ **ਚਿਡਾ ਝੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਿਡਾ ਪੋਸਟ, ਖੇਜ਼ਾਕੇਨੋ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ।   ਇਹ ਖੇਜ਼ਾਕੇਨੋ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੋਹੋ ਝੀਲ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਝੀਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦਾ ਖੇਤਰ (ਚੀਡਾ ਪੋਸਟ) ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।  

ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਈਵੇਅ 1 ਅਤੇ NH-2 ਵੀ ਇਸਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਖੇਜ਼ਾਕੇਨੋ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 65 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (40 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਅਸਾਮ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੁਮੌਕੇਦੀਮਾ - ਦੀਮਾਪੁਰ ਦਾ ਦੀਮਾਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗਾਲੈੰਡ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਫਖ਼ਰੂਦੀਨ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ

**ਫਖ਼ਰੂਦੀਨ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ** (13 ਮਈ 1905 – 11 ਫਰਵਰੀ 1977) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1974 ਤੋਂ 1977 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1928 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਸਾਮ ਦੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਨਰਲ ਬਣੇ। 1946. 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਹਿਮਦ 1939 ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਨਾਥ ਬੋਰਦੋਲੋਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਿਮਲਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚਲੀਹਾ ਦੇ ਅਧੀਨ 1957 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਅਸਾਮ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। ਉਸਨੂੰ 1966 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1974 ਤੱਕ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ, ਬਿਜਲੀ, ਸਿੰਚਾਈ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਮੇਤ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਅਗਸਤ 1975 ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਆਰਡੀਨੈਂਸਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਨਾਗਰਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਫ਼ਰਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਬੂ ਅਬਰਾਹਿਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਾਰਟੂਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਈ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੁਆਰਾ ਗੰਧਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਬੜ ਸਟੈਂਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਫਰਵਰੀ 1977 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਹਿਮਦ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ, ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀ ਸਨ। ਅਹਿਮਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀ.ਡੀ. ਜੱਤੀ ਨੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਨੀਲਮ ਸੰਜੀਵਾ ਰੈੱਡੀ ਦੁਆਰਾ 1977 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* *Fakhruddin Ali Ahmed*, by M. A. Naidu, 1975
* *Fakhruddin Ali Ahmed*, by Attar Chand. Pub. Homeland, 1975.
* 
* *Speeches of President Fakhruddin Ali Ahmed*, Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Govt. of India, 1980.
* *My eleven years with Fakhruddin Ali Ahmed*, by F. A. A. Rehmaney. S. Chand, 1979.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Legends of Assam 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਪੇਟਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਤਮ ਦਿਲ ਝੀਲ

**ਤਾਮ ਦਿਲ** ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕਸਬੇ ਸੈਚੁਅਲ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਈਜ਼ੌਲ ਤੋਂ 64 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। 

ਮਿਜ਼ੋ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, *ਤਾਮ* ਸ਼ਬਦ *ਅੰਤਮ* ਦਾ ਸੰਕੁਚਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਬੂਟਾ ; ਅਤੇ *ਦਿਲ ਦਾ* ਅਰਥ ਹੈ "ਝੀਲ"। 

## ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ 
ਤਾਮ ਦਿਲ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਉਤਪਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜੇ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇਸ ਛੋਟੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੂਮ ਪਲਾਟ ਸੀ। ਪਤੀ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਖੇਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜਬੂਤ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਬੂਟਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਮਿਲਣ ਆਏ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬੂਟੇ ਦੀ ਖਾਸ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੇਅੰਤ ਬਰਕਤਾਂ ਦਾ ਧੁਰਾ ਸੀ। ਜਾਗਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੌਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਧਵਾ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਨਵੇਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੋਰੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ (ਕੁੱਝ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਵੇਖਣਾ; ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਝੀਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ "ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਝੀਲ" ਲਈ ਤਾਮ ਦਿਲ ਦਾ ਨਾਮ।  

ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਝੀਲ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਝੀਲ-ਸਾਈਡ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਦਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਦੀ ਦੰਤਕਥਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਤਮ ਦਿਲ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਾਈਂ ਲਭੂ ਸ਼ਾਹ

**ਸਾਈਂ ਲੱਭੂ ਸ਼ਾਹ** (ਅੰ. 1880 - 1947) ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਾਦਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਨੌਸ਼ਾਹੀਆ ਸ਼ਾਖ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਗਦੇਓ ਕਲਾਂ, ਤਹਿਸੀਲ ਅਜਨਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਰਾਈਂ ਸੀ ਅਤੇ ਸੱਯਦ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਮੀਆਂ ਨੱਥੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮੁਰੀਦ ਸੀ। ਇਹ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹਿਰ ਕਿਨਾਰੇ ਝੁੱਗੀ ਪਾ ਕੇ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ 1947 ਦੇ ਫ਼ਸਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਕਾਫ਼ੀਆ ਤੇ ਦੋਹੜੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਹੜੇ ਹਾਸ਼ਮ ਦੇ ਦੋਹੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ।

## ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
ਬਣ ਕਿਰਸਾਨ ਹੱਲ ਜੋੜ ਇਸ਼ਕ ਦਾ, ਵਾਹ ਘੁਸਾ ਭਰਮ ਦਾ ਪਾੜਾ।
ਅਤੇ ਬੀਜ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਫੇਰ ਬੀਜੀਂ; ਟੁੱਟੇ ਮੋਹ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਜਾੜਾ।
ਤਸੱਵਰ ਪੀਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇਵੀਂ, ਤੇਰਾ ਫ਼ਸਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਮਾੜਾ।
ਵੱਢ ਹਿਰਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲੱਭੂ, ਫਿਰ ਗਾਹ ਨਫ਼ਸ ਖਲਵਾੜਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਦੀਪੋਰ ਬਿਲ ਜਾਂ ਝੀਲ

**ਦੀਪੋਰ ਬਿਲ ਜਾਂ ਝੀਲ** , **ਦੀਪੋਰ ਬੀਲ** (ਪ੍ਰੋ: dɪpɔ:(r) bɪl) ( *ਬਿਲ* ਜਾਂ *ਬੀਲ* ਦਾ ਅਰਥ ਸਥਾਨਕ ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਝੀਲ" ਹੈ), ਗੁਹਾਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਰੂਪ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ  ਆਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ।  ਇਹ ਮੁੱਖ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਚੈਨਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। 1989 ਵਿੱਚ ਆਸਾਮ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 4.1 ਕਿਮੀ² ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਵੈਟਲੈਂਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਨਵੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

ਹੇਠਲੇ ਅਸਾਮ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਰਮਾ ਮਾਨਸੂਨ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵ-ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੈਟਲੈਂਡ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ (NH. 31) 'ਤੇ ਗੁਹਾਟੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ,  13  ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਤੇ ਹੈ।  ਜਾਲੁਕਬਾੜੀ-ਖਾਨਾਪਾੜਾ ਬਾਈਪਾਸ 'ਤੇ, ਇਸਦੀ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨਾਲ। ਪੀਡਬਲਯੂਡੀ ਰੋਡ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਗਰਭੰਗਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 37 ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੀਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਸਾਮ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਰੋਡ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਬੀਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਛੋਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕਟ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਬੀਲ ਲਗਭਗ ਗੁਹਾਟੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ  (LGB Int. ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ)। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ।  ਖੇਤਰ ਦਾ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਚੈਨਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਚੈਨਲ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੀਵੇਂ ਭੂਮੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ, ਗਾਦ, ਰੇਤ ਅਤੇ ਕੰਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਐਲੂਵਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਹੇਠਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤੁਰੰਤ ਉੱਚੀ ਭੂਮੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਯੁੱਗ ਦੇ ਗਨੀਸ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। 

## ਫਲੋਰਾ 
[right|thumb|240x240px| ਬੀਲ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਤਝੜ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ &#x2014; *[ਸਾਗਵਾਨ|ਟੈਕਟੋਨਾ ਗ੍ਰੈਂਡਿਸ* - ਆਮ ਟੀਕ]]
[right|thumb|200x200px| *[ਮਖਾਣਾ|Euryale ferox* &#x2014; ਬੀਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਿਲੀ]]

* ਜਲਜੀ ਬਨਸਪਤੀ ਜਿਵੇਂ ਜਾਇੰਟ ਵਾਟਰ ਲਿਲੀ, ਵਾਟਰ ਹਾਈਸਿਂਥ, ਜਲਜੀ ਘਾਹ, ਵਾਟਰ ਲਿਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਉਭਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਤੈਰਦੀਆਂ ਬਨਸਪਤੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ।
* ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਜਲ-ਜਲ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਜਲ ਬਨਸਪਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
* ਡੂੰਘੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਦਲਦਲੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਸਮਤਲ, ਉੱਭਰਦੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਾਈਸਿੰਥ ਪੈਚ, ਜਾਲ-ਘਾਹ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੈਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
* ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਜਲ-ਪੰਛੀ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪਾਣੀ-ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਐਵੀਫੌਨਾ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ, ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ।

right|thumb|256x256px| ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਲਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਾਟ-ਬਿਲ ਪੈਲੀਕਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
 

## Further reading
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬਿਜੋਏ ਸਾਗਰ

**ਬਿਜੋਏ ਸਾਗਰ** ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਬ ਦੀਘੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 750 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 450 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸੰਘਣੀ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਝੀਲ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਡਰੇਨ ਰਾਹੀਂ ਘਰੇਲੂ ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਆਬਾਦੀ ਨਹਾਉਣ, ਧੋਣ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਆਦਿ ਲਈ ਬਿਜੋਏ ਸਾਗਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੂੜਾ ਵੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀਘੀ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਜੋਏ ਸਾਗਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਝੀਲ ਧਨਿਆ ਮਾਨਿਕਿਆ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦਾ ਮਾਨਿਕਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੁੱਟੀ ਗਈ ਸੀ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਬੀਰ ਬਿਕਰਮ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮਾਨਿਕਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਝੁਜਾਰੂਫਾ ਨੇ ਮੋਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਰੰਗਮਤੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਲ 590 ਈਸਵੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਦੈਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਮਾਨਿਕਿਆ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੁੰਦਰੀ ਮੰਦਰ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਦਰ, ਗੁਣਾਬਤੀ ਮੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ, ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਗੋਪੀਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਬਦਰਸਾਹਿਦ ਬਾਰੀ, ਅਤੇ ਦੁਤੀਆ ਮੰਦਰ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਮਰਸਾਗਰ, ਜਗਨਨਾਥ ਦੀਘੀ, ਧਨੀਸਾਗਰ (ਧੰਨਿਆ ਸਾਗਰ) ਅਤੇ ਬਿਜੋਏ ਸਾਗਰ (ਮਹਾਦੇਬ ਦੀਘੀ) ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਝੀਲਾਂ ਪੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਦੈਪੁਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੰਗਮਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ
* ਉਦੈਪੁਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬੀ. ਡੀ. ਜੱਤੀ

**ਬਾਸੱਪਾ ਦਨੱਪਾ ਜੱਤੀ**  () (10 ਸਤੰਬਰ 1912 – 7 ਜੂਨ 2002) 1974 ਤੋਂ 1979 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ। ਉਹ 11 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 25 ਜੁਲਾਈ 1977 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਹੇ। ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਜੱਤੀ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਮਿਉਂਸਪੈਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਰੁਦਰਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਰੁਦਰਸਾਗਰ ਝੀਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਵੀਜਿਲਿਕਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਲਾਘਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਰੁਦਰਸਾਗਰ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਇੱਕ ਵੈਟਲੈਂਡ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਹੈ। ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਨੇ ਰੁਦਰਸਾਗਰ ਝੀਲ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲਾ ਜਲਗਾਹ ਐਲਾਨਿਆ ਹੈ। 

ਰੁਦਰਸਾਗਰ ਝੀਲ ਸਿਪਾਹੀਜਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੋਨਮੁਰਾ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੇਲਾਘਰ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ 2.4km 2  ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ  52 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। . ਇਹ ਝੀਲ 23°29' N ਅਤੇ 90°01' E ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਨੀਰਮਹਿਲ (ਵਾਟਰ ਪੈਲੇਸ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬੀਰ ਬਿਕਰਮ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮਾਨਿਕਿਆ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ 1935 ਅਤੇ 1938 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਰਿਜੋਰਟ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨੀਲਮ ਸੰਜੀਵ ਰੈੱਡੀ

**ਨੀਲਮ ਸੰਜੀਵ ਰੈਡੀ** (Telugu: నీలం సంజీవరెడ్డి)  (27 ਅਕਤੂਬਰ 1920 - 1 ਜੂਨ 1996) ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੇਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 25 ਜੁਲਾਈ 1977 ਤੋਂ 25 ਜੁਲਾਈ 1982 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਦੋ-ਵਾਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਦੋ-ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਨਿਰਵਿਰੋਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਕਮਲਸਾਗਰ

**ਕਮਲਸਾਗਰ** ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ  ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਧਨਿਆ ਮਾਨਿਕਿਆ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਿਕਨਿਕਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਨਵਰਾਤਰੀ ਵੇਲੇ  *ਮੇਲਾ* ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਕਮਲਸਾਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਪੱਛਮੀ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਸਬੇਸਵਰੀ ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸੰਗੇਸਤਰ ਸੋ

**ਸੰਗੇਸਤਰ ਸੋ ਜਾਂ ਝੀਲ** , ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ **ਸ਼ੋਂਗਾ-ਤਸਰ ਝੀਲ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕਿ **ਮਾਧੁਰੀ ਝੀਲ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਵਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਵਾਂਗ ਤੋਂ ਬਮ ਲਾ ਪਾਸ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ।      ਉੱਪਰ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਕੋਇਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ( ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ) ਦੇ ਡਾਂਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸਨੂੰ *ਮਾਧੁਰੀ ਝੀਲ* ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
Sangestar Tso ਲਗਭਗ  ਤਵਾਂਗ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ  ਬਮ ਲਾ ਪਾਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਟਕਸਾਂਗ ਚੂ ਨਦੀ ਜੋ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਕਪੋ ਸ਼ਿਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ  ਨਿਆਮਜੰਗ ਚੂ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ। Taktsang Gompa ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ,  ਪੱਛਮ ਵੱਲ।

## ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 
thumb| ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ ਝੀਲ
ਇਹ ਇੱਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁੰਦਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ. ਇਹ ਟਿਕਾਣਾ ਉਜਾੜ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੁੱਟੇ ਹੋਏ ਟਰੈਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਤਵਾਂਗ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪਿਕਨਿਕ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੈਲਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ। ਟ੍ਰੈਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ SUV ਦੀ ਹੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼ ਮੌਸਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਜਾਂ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬਮ ਲਾ ਪਾਸ  ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਮਿਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਤਵਾਂਗ ਸ਼ਹਿਰ
* ਤਵਾਂਗ ਮੱਠ
* ਤਵਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੁਹਾਟੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

**ਗੁਹਾਟੀ**, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਗੁਹਾਟੀ
* ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਹਾਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

**ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ**, ਪਹਿਲਾਂ **ਮੈਸੂਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ** ਜਾਂ **ਮੈਸੂਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਅਸੈਂਬਲੀ**, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਦੋ ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੋ ਸਦਨੀ ਹੈ। ਦੋ ਸਦਨ ਹਨ: *ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ* (ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ) ਅਤੇ *ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ* (ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ)। 

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 224  ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਲਗ  ਮੱਤ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧੇ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਦੇ  224 ਹਲਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਹਲਕਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ। ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਚੋਣ ਸਧਾਰਨ ਬਹੁਲਤਾ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੋਣਾਂ ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕਰਵਾਈਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਾਧਾਰਨ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮੌਤ, ਅਸਤੀਫਾ ਜਾਂ ਅਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਏ ਹਲਕੇ ਲਈ ਉਪ ਚੋਣ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਕੋਲ ਬਹੁਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਿਧਾਨ ਸੌਧਾ
* ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ
* ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
* ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕਰਨਾਟਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ 2019 ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
ਹਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਾਇਰ

**ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਾਇਰ** ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਦੇਣ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ "ਮਹਾਨ ਖੋਜ਼ਕਾਰ" ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਮਹਾਨ ਖੋਜ਼ਕਾਰ*
**ਲਾਲ ਤਿਤਲੀਆਂ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਫਰਹਾਦ ਸਾਮਜੀ

**ਫਰਹਾਦ ਸਾਮਜੀ** (ਜਨਮ 5 ਮਈ 1974) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਭਿਨੇਤਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ *ਹਾਊਸਫੁੱਲ 4*, *ਬੱਚਨ ਪਾਂਡੇ*, ਅਤੇ *ਕਿਸੀ ਕਾ ਭਾਈ ਕਿਸੀ ਕੀ ਜਾਨ ਨੂੰ* ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ *ਬਾਗੀ 3* ਅਤੇ *ਕੁਲੀ ਨੰਬਰ 1* ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਾਜਿਦ ਸਾਮਜੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਸਾਜਿਦ - ਫਰਹਾਦ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ *ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ* ਅਤੇ *ਹਾਊਸਫੁੱਲ 3* ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਫਰਹਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਡਾਇਲਾਗ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ 2018 ਵਿੱਚ ਸਿੰਬਾ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ *ਸਿੰਘਮ* ਲਈ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ *ਬੂ ਸਬਕੀ ਫਟੇਗੀ* ਅਤੇ ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ *ਹਾਊਸਫੁੱਲ 4* ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ( ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਜਿਦ ਨਾਡਿਆਡਵਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਜੋ ਕਿ *ਹਾਊਸਫੁੱਲ* ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਬਣ ਗਈ। ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ)।

ਸਾਮਜੀ ਨੇ 2020 ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ *ਸਟ੍ਰੀਟ ਡਾਂਸਰ 3ਡੀ*, *ਬਾਗੀ 3* ਅਤੇ *ਕੁਲੀ ਨੰਬਰ 1* ਲਈ ਡਾਇਲਾਗ ਲਿਖੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ, ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤੀ ਸੈਨਨ 2021 ਸਟਾਰਰ *ਬੱਚਨ ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ* ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2021 ਤੱਕ ਹੋਈ ਸੀ ਸਾਮਜੀ ਨੇ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ ਅਭਿਨੀਤ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਮੇਡੀ *ਕਿਸੀ ਕਾ ਭਾਈ ਕਿਸੀ ਕੀ ਜਾਨ* ਵੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਈਦ 2023 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਅਸ ਅਈਅਰ

thumb|ਸ਼੍ਰੇਅਸ ਅਈਅਰ
**ਸ਼੍ਰੇਅਸ ਸੰਤੋਸ਼ ਅਈਅਰ** (ਜਨਮ 6 ਦਸੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਲਈ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਈਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਾ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਈਅਰ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ 2014 ਦੇ ਆਈਸੀਸੀ ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਸ਼੍ਰੇਅਸ ਅਈਅਰ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਦਸੰਬਰ 1994 ਨੂੰ ਚੇਂਬੂਰ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਮਿਲੀਅਨ ਪਿਤਾ ਸੰਤੋਸ਼ ਅਈਅਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਰੋਹਿਨੀ ਅਈਅਰ ਇੱਕ ਤੁਲੁਵਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਰ, ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਡੌਨ ਬੋਸਕੋ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਮਾਟੁੰਗਾ ਅਤੇ ਰਾਮਨਿਰੰਜਨ ਆਨੰਦੀਲਾਲ ਪੋਦਾਰ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕਸ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਈਅਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਪਾਰਕ ਜਿਮਖਾਨਾ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਪ੍ਰਵੀਨ ਅਮਰੇ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਮਰੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਈਅਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵੀਰੇਂਦਰ ਸਹਿਵਾਗ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪੋਦਾਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਅਈਅਰ ਨੇ ਕੁਝ ਟਰਾਫੀਆਂ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਟੀਮ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ

**ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ । ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ 1949, ਨੂੰ ਜ਼ਿਲਾ ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਦੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।     
  
## ਪੁਸਤਕਾਂ
### ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ
**ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ* (1980)
**ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ*
**ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ*
**ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ*

### ਹੋਰ
**ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ* (1985, ਕਹਾਣੀ ਸੰਗਹਿ) 
**ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ* (ਗੀਤ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼ਕਤੀਕਾਂਤ ਦਾਸ

**ਸ਼ਕਤੀਕਾਂਤ ਦਾਸ** (ਜਨਮ 26 ਫਰਵਰੀ 1957) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ 25ਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਦਰਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਜੀ20 ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੇਰਪਾ ਸਨ। ਦਾਸ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕੇਡਰ ਦੇ 1980 ਬੈਚ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ (IAS) ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਫਰਵਰੀ 2025 ਤੋਂ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਦਾਸ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, ਮਾਲ ਸਕੱਤਰ, ਖਾਦ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ, ਏਡੀਬੀ, ਐੱਨਡੀਬੀ ਅਤੇ ਏਆਈਆਈਬੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਐੱਮਐੱਫ, ਜੀ20, ਬ੍ਰਿਕਸ, ਸਾਰਕ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
*
*
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਮੇਨਮੇਚੋ ਝੀਲ

**ਮੇਨਮੇਚੋ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗੰਗਟੋਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਜੈਲੇਪ ਪਾਸ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ  ਹੈ ਅਤੇ  ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਸੋਮਗੋ ਝੀਲ ਤੋਂ ਅੱਗੇ। ਇਹ ਰੰਗਪੋ ਚੂ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਤੀਸਤਾ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲ ਕੇ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਝੀਲ ਇਸ ਦੇ ਟਰਾਊਟ ਨਾਂ ਦੀ ਮਛੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੱਛੀ ਫਾਰਮ ਹੈ। ਮੇਨਮੇਚੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਬੰਦ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪਲਕ ਦਿਲ ਝੀਲ

**ਪਲਕ ਦਿਲ** ਜਾਂ **ਪਲਾ ਟੀਪੋ** ( "ਨਿਗਲਣ ਵਾਲੀ ਝੀਲ" ਲਈ ਮਾਰਾ ਭਾਸ਼ਾ ) ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਾ ਆਟੋਨੋਮਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਾਈਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਫੁਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਇੰਡੋ-ਬਰਮਾ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਹਾਟਸਪੌਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਝੀਲ ਪਾਲਕ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ,  ਅਤੇ ਇਹ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

*ਪਾਲਾ* ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮਾਰਾ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ *ਟਿਪੋ ਦਾ* ਅਰਥ ਹੈ "ਝੀਲ"; ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਜ਼ੋ ਤਾਉਂਗ ਵਿੱਚ ਪਲਕ ਦਿਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਲਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਖੇਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।  

## ਮੂਲ 
ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਲਕ ਦਿਲ ਦਾ ਗਠਨ 800-1200 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਮਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਲਕ ਦਿਲ ਦਾ ਮੂਲ ਮਿਜ਼ੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਹੈ। ਮਾਰਾ ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਥਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਹੰਚਾਓ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਰੀਬ 300 ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੱਟਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੱਪ ਦੀ ਗੁਫਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਗਾਇਬ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਖੰਭੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਕਰੀ (ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੇ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਾਣਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਕੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਦੋ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ:

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਸ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਣਾ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪਕਾਇਆ, ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਝਪਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਘਬਰਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬਾਹਰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੜ੍ਹ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਨ ਲਈ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਤਲਾਬ ਇੱਕ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਬਸਤੀ ਡੁੱਬ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਲਾ ਟੀਪੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

* ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਕੱਟ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਹੇਠਲਾ ਅੱਧ ਭਾਰੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਛਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਝੀਲ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਾਲਾ ਟੀਪੋ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਨਿਗਲਣ ਜਾਂ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲੀ ਝੀਲ"। 

#

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪਰਮਜੀਤ ਪਰਮ

**ਪਰਮਜੀਤ ਪਰਮ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 8 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। 

## ਪੁਸਤਕਾਂ
### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਜੁਗਨੂੰਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ*
**ਅਹਿਸਾਸ ਦੇ ਪਲ* 
**ਬਿਨ ਦਸਤਕ*
**ਰਾਹਨੁਮਾ ਪਿਤਾ*(ਸੰਪਾਦਿਤ) 
* *ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ* (ਸੰਪਾਦਿਤ)
  
### ਹੋਰ
**ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਹੀਰੇ* (ਅਨੁਵਾਦ, ਬਾਲ ਨਾਵਲ) 
**ਬਾਜ਼ ਅੱਖ* (ਅਨੁਵਾਦ, ਬਾਲ ਨਾਵਲ) 
**ਧੁੱਪਾਂ ਤੇ ਛਤਰੀਆਂ* (ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

**ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦਾ ਗਵਰਨਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ, ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1935 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, RBI ਦੀ ਅਗਵਾਈ 25 ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਰਣਨੀਤਕ ਨੀਤੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਵਿੰਗ ਹੈ।

ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, [ਅਸਪਸ਼ਟ] ਹੋਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉਦਘਾਟਨੀ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੈਂਕਰ ਸਰ ਓਸਬੋਰਨ ਸਮਿਥ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰ ਸੀ ਡੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਪਹਿਲੇ ਮੂਲ ਭਾਰਤੀ ਗਵਰਨਰ ਸਨ। ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ, ਸਰ ਬੇਨੇਗਲ ਰਾਮਾ ਰਾਉ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮਿਤਵ ਘੋਸ਼ ਦਾ 20 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਦੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਗਵਰਨਰ, ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਸ਼ਕਤੀਕਾਂਤ ਦਾਸ 12 ਦਸੰਬਰ 2018 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ 25ਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਹਨ।

## ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
 ਨੇ 1977 ਤੋਂ 1982 ਤੱਕ ਆਰਬੀਆਈ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।]]
, 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਗਵਰਨਰ, ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।]]

, ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, 2013 ਅਤੇ 2016 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਰ ਸਨ।]]

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦੇ
ਕਾਮਰੂਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਕਾਮਰੂਪ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ**, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਕਾਮਰੂਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** (ਉਚਾਰਨ: ˈkæmˌrəp ਜਾਂ ˈkæmˌru:p), ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਮਰੂਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਕਾਮਰੂਪ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਲਬਾੜੀ, ਬਾਰਪੇਟਾ, ਕਾਮਰੂਪ ਮਹਾਂਨਗਰ, ਬਜਾਲੀ ਅਤੇ ਬਕਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਣਵੰਡੇ ਕਾਮਰੂਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਕਾਮਰੂਪ ਖੇਤਰ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* District Administration website
ਸਤੀਪਨਸ਼ਿਕੋਵੋ ਦਾ ਪਿੰਡ (ਨਾਵਲ)

***ਸਤੀਪਨਸ਼ਿਕੋਵੋ ਦਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਸ਼ਿੰਦੇ: ਅਗਿਆਤ ਦੇ ਨੋਟਸ ਚੋਂ*** (ਰੂਸੀ: Село Степанчиково и его обитатели. Из записок неизвестного, *Selo Stepanchikovo i ego obitateli. Iz zapisok neizvestnogo*), ਜਿਸਨੂੰ ***ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਦੋਸਤ*** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਿਓਦੋਰ ਦੋਸਤੋਯਵਸਕੀ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1859 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਸਾਰ
ਸੇਰਗੇਈ ਅਲੈਗਸੈਂਦਰੋਵਿਚ (ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ) ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅੰਕਲ ਕਰਨਲ *ਯੋਗੋਰ ਇਲੀਚ ਰੋਸਤਾਨੇਵ* ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਐਸਟੇਟ ਜੋ ਕਿ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਵਿਖੇ  ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਧਖੜ੍ਹ ਉਮਰ ਦੇ ਢੋਂਗੀ *ਫ਼ੋਮਿਚ ਓਪਿਸਕਿਨ* ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਰਈਸਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨੇਕ ਬੰਦਾ ਹੈ ਚਾਹੇ ਉਸਦਾ ਸੁਭਾਅ ਗੁੱਸੇਖੋਰ, ਸੁਆਰਥੀ ਅਤੇ ਘਿਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਫ਼ੋਮਾ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ *ਕਾਮਾਰਿੰਸਕਾਯਾ* ਨਾਚ ਕਰਦੇ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਅੰਕਲ ਯੇਗੋਰ ਸਰਗੇਈ ਨੂੰ ਗਰੀਬ ਮੁਟਿਆਰ ਨਾਸਤੇਨਕਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਕਲ ਯੇਗੋਰ ਖੁਦ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫ਼ੋਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀ ਬਜਾਏ ਅਮੀਰ ਤਾਤਿਆਨਾ ਇਵਾਨੋਵਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ। ਤਾਤਿਆਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਿਨਸ਼ਿਕੋਵ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੇਰਗੇਈ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਤਾਤਿਆਨਾ ਮਿਜ਼ਿਨਚਿਕੋਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਓਬਨੋਸਕਿਨ ਨਾਲ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਤਿਆਨਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਤੀਪਨਸ਼ਿਕੋਵੋ ਫ਼ੋਮਾ ਫੋਮਿਚ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਕਲ ਯੇਗੋਰ ਨੈਸਤੇਨਕਾ ਨਾਲ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਮਿਲਦਿਆਂ ਰੰਗੇ ਹੱਥੀਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ੋਮਾ ਉੱਥੋਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇੱਕ ਖਾਈ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫੋਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਅੰਕਲ ਯੇਗੋਰ ਅਤੇ ਨਾਸਤੇਨਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਓਦੋਰ ਦੋਸਤੋਯਵਸਕੀ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1859 ਦਾ ਸਾਹਿਤ
ਗੰਗਾ ਝੀਲ (ਭਾਰਤ)

**ਗੰਗਾ ਝੀਲ** ਜਾਂ ਗੇਕਰ ਸਿਨਿੰਗ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਈਟਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਈਟਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਝੀਲ ਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਚਲਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਹਰਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰੰਗ ਬਾਰੇ ਕਈ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਫਵਾਹਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਗਯਾਕਰ ਸਿਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕੰਮ ਹਨ।

ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਹਰਿਆਲੀ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਇਹ ਝੀਲ ਹਵਾ ਅਤੇ ਨਿੱਘੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਦੁਪਹਿਰ ਬਿਤਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਝੀਲ ਈਟਾਨਗਰ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਜਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮੁੱਢਲੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰੱਖਤ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਦੂ ਕਰਨਗੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ)

**ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ)** (**ਜੇਡੀ (ਯੂ)**) ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ​​ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਖੱਬੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਵੇਲੇ 20 ਸੰਸਦੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਐੱਨ. ਕੇ. ਸਿੰਘ

**ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ) ਲਈ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ (2008-2014) ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ 2014 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਉਹ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ, ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖਰਚਾ ਅਤੇ ਮਾਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਿਊਟੀ ਅਫਸਰ ਵੀ ਸਨ।

27 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ, ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ICRIER, IMI, ਨਾਲੰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇੰਡੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (MDI), ਗੁੜਗਾਉਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਬਜਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਐਕਟ, 2003 ਦੇ ਅਧੀਨ ਗਠਿਤ ਸਮੀਖਿਆ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ।

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ IC-814 ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Mr. N. K. Singh
* N K Singh-India's supercrat:Prabhu Chawla
* A K Rai takes over N K Singh as the new Chairman of MDI Gurgaon
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਕੱਤਰ

**ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਕੱਤਰ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ **ਸਕੱਤਰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ**, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਸਕੱਤਰ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟਾਫਿੰਗ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਅਹੁਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੈਂਕ ਹੈ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਕੋਲ ਹੈ।

ਸਥਿਤੀ ਧਾਰਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੀਨੀਆਰਤਾ ਵਾਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ।

ਸਕੱਤਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ (ਡੈਪਿਊਟੇਸ਼ਨ; ਕਾਰਜਕਾਲ 'ਤੇ, ਪੈਨਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਗਰੁੱਪ ਏ; ਪੈਨਲਮੈਂਟ 'ਤੇ) ਤੋਂ ਹੈ। ਇਸ ਰੈਂਕ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਕੱਤਰ ਇੱਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਜਾਂ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਥਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚੀਫ਼, ਆਰਮੀ ਕਮਾਂਡਾਂ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਜਨਰਲ ਅਫ਼ਸਰ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ 23ਵੇਂ ਦਰਜੇ 'ਤੇ, ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਮ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* 
* 
* 
* 
*
ਭੀਮਕੁੰਡ

alt=The water shines blue in Bhimkund cave.|thumb
**ਭੀਮਕੁੰਡ** ( **ਨੀਲਕੁੰਡ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਛਤਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਜਨਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਛੱਤਰਪੁਰ ਤੋਂ 77 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ। 

ਭੀਮਕੁੰਡ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ *ਮਹਾਂਭਾਰਤ* ਦੇ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਹੈ। *ਕੁੰਡ* (ਤਲਾਬ) ਦਾ ਪਾਣੀ ਇੰਨਾ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਮੱਛੀਆਂ ਤੈਰਦੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਦੇਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ *ਕੁੰਡ* ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 3 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ *ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ* ਹੈ। ਪੂਲ ਇੱਕ ਡੂੰਘੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।

*ਮਹਾਭਾਰਤ* ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਭੀਮਕੁੰਡ ਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਝੁਲਸਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਭੀਮ, ਪੰਜਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਆਪਣੇ *ਗਡਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਲਾਅ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।*

ਗੁਫਾ ਦੀ ਛੱਤ *ਕੁੰਡ ਦੇ* ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ *ਗਡਾ* ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ ਗਾਨਮ (ਆਕਾਸ਼ੀ ਗੀਤ) ਗਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ *ਕੁੰਡ* ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਨੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। https://ur.booksc.eu/book/8394787/64d399 

ਪੂਲ ਨੂੰ *ਨੀਲ ਕੁੰਡ* (ਨੀਲਾ ਪੂਲ) ਅਤੇ *ਨਾਰਦ ਕੁੰਡ* (ਨਜਯਾ ਤਲਾਅ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਿਲਿਸਰ ਝੀਲ

ਸਿਲਿਸਰ ਝੀਲ ਅਲਵਰ ਤੋਂ 8 ਮੀਲ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 7 (ਚੰਗੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਨਾਲ 10 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ) ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸੰਘਣੀ ਜੰਗਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਸੀਨੋਟਾਫਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।  

ਇਹ 1845 ਵਿੱਚ ਅਲਵਰ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਿਨੈ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰੂਪਰੇਲ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬੰਨ੍ਹ/ਬੰਦ ਬਣਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਝੀਲ ਅਤੇ ਜਲ-ਖੇਤਰ ਅਲਵਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਮਹਿਲ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।   ਪੈਲੇਸ ਹੁਣ Rtdc ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮਤਸਯਗੰਧਾ ਝੀਲ

thumb| ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਮਤਸਿਆਗੰਧਾ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ।
**ਮਤਸਿਆਗੰਧਾ ਝੀਲ** ( मत्स्यगंधा ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਬਿਹਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਹਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੱਤਾਰ ਕਟਾਇਆ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਸੰਕਲਪ 1996 ਵਿੱਚ ਸਹਰਸਾ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਕੁਲੈਕਟਰ, ਤੇਜ ਨਰਾਇਣ ਲਾਲ ਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਉਜਾੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਅਣਗਹਿਲੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਝੀਲ 2006 ਅਤੇ 2017 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਗੜ ਗਈ, ਲਗਭਗ 2018 ਤੱਕ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ। ਜੂਨ 2020 ਤੱਕ, ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜਲ-ਜੀਵਨ-ਹਰਿਆਲੀ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਝੀਲ ਨੂੰ ₹7.47 ਕਰੋੜ (USD 1.02 M),  ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ  ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਨੂੰ 2 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ 81 ਏਕੜ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਤਸਿਆਗੰਧਾ ਦੇ ਅਰਧ-ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਿਤਾ ਭਟਕਦੇ ਰਿਸ਼ੀ (ਰਿਸ਼ੀ) ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮਤਸਿਆਗੰਧਾ ਮੰਦਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤਲਾਬ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਰਜਯੋਗ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਬੋਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਪੀਡ-ਬੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਹੈ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। 8 ਫੁੱਟ ਚੌੜੇ ਪੇਵਰ ਬਲਾਕ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਕਤਾਰਬੱਧ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਲਈ ਪਾਰਕ ਬੈਂਚ ਬਣਾ ਕੇ ਝੀਲ ਦੇ ਸੁੰਦਰੀਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬਿਜਲੀਵਾਲ

**ਬਿਜਲੀਵਾਲ** ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ  ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸਰਪੰਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਬਟਾਲਾ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ 43 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 143505 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਤਵਾਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ

**ਕੋਤਵਾਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ** ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧੌਲਾਧਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਤਲਹਟੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬਾਹਰੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਲੜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ, ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ
ਮਾਲ ਰੋਡ, ਮਨਾਲੀ

thumb|300x300px| ਮਨਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮਾਲ ਰੋਡ
**ਮਾਲ ਰੋਡ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਨਾਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਗਲੀ ਹੈ। ਨਗਰ ਨਿਗਮ, ਫਾਇਰ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ  ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। 

ਮਾਲ ਰੋਡ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੋਅਰੂਮ, ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਸਟੋਰ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਕੈਫੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹਿਮਾਚਲ ਏਮਪੋਰੀਅਮ ਜਿਥੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੈਂਡੀਕਰਾਫਟ ਉਤਪਾਦ ਜਿਵੇਂ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ, ਬ੍ਰਾਂਡਡ ਕੱਪੜੇ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਨਾਕੋ ਝੀਲ

**ਨਾਕੋ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਕਿਨੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪੂਹ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਚਾਈ ਵਾਲ਼ੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਕੋ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 3,662 ਮੀਟਰ (12,014 ਫੀਟ) ਉੱਚੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿਲੋ ਅਤੇ ਪੌਪਲਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਾਰ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੰਤ ਪਦਮਸੰਭਵ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਰਗੀ ਛਾਪ ਹੈ। ਕਈ ਮੀਲ ਦੂਰ ਤਾਸ਼ੀਗਾਂਗ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ।   ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਪਦਮਸੰਭਵ ਨੇ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਚਨ ਦਿੱਤਾ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੰਤਕਥਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਵਰਗੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਪਰੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲਾਈਵ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਾਟੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਪੈਰੋਕਾਰ ਲੱਧਕ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਘਾਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਦੂਰ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
thumb|  ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਕੋ ਝੀਲ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਚੋਟੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ