open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਵਸੰਤੀ ਖਾਦਿਲਕਰ

**ਵਾਸੰਤੀ ਖਾਦਿਲਕਰ** (ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1961) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਵੂਮੈਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ (WIM) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਨੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।
left|thumb| ਵੈਲੇਟਾ, ਸ਼ਤਰੰਜ ਓਲੰਪੀਆਡ 1980 ਵਿਖੇ ਖਾਲਦੀਕਰ ਭੈਣਾਂ
ਤਿੰਨਾਂ ਖਾਦਿਲਕਰ ਭੈਣਾਂ, ਜੈਸ਼੍ਰੀ, ਵਸੰਤੀ, ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ, ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ, ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਇਬਰਾਹਿਮ ਜਲੀਸ

**ਇਬਰਾਹਿਮ ਜਲੀਸ** (ਉਰਦੂ: ابراہیم جلیس) ਦਾ ਜਨਮ **ਇਬਰਾਹਿਮ ਹੁਸੈਨ** (ਉਰਦੂ: ابراہیم حسین ) (22 ਅਗਸਤ 1924 – 26 ਅਕਤੂਬਰ 1977) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਹਾਸਰਸਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਚਲੀਸ ਕਰੋਰ ਭਿਕਾਰੀ* ਅਤੇ *ਤਿਕੋਨਾ ਦੇਸ* ਅਤੇ ਨਾਵਲ *ਚੋਰ ਬਾਜ਼ਾਰ*। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਮੁਸਾਵਤ, ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਅਵਾਮੀ ਅਦਾਲਤ (ਲੋਕ ਅਦਾਲਤ) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1990 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ (ਤਮਘਾ-ਏ-ਹੁਸਨ-ਏ-ਕਰਕਰਦਗੀ) ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਨਾਹੀਦ ਆਬਿਦੀ

**ਨਾਹੀਦ ਆਬਿਦੀ** ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਨਾਹੀਦ ਆਬਿਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 1961 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਆਬਿਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਮਲਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੇਵੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ, ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ - ਅਹਿਤੇਸ਼ਾਮ ਆਬਿਦੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੀਟ ਵਾਰਾਣਸੀ ਚਲੀ ਗਈ।ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ (MGKV) ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ (ਪੀਐਚਡੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ *ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਦਾ ਸਵਰੂਪ* ( *ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ* ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਥੀਸਿਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। 1993

2005 ਵਿੱਚ, ਆਬਿਦੀ ਨੇ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਸਕੀਮ 'ਤੇ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਨੌਕਰੀ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆਈਆਂ। ਕਵੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ *ਚੈਰਾਗ-ਏ-ਦਾਇਰ* ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ।  ਤੀਜੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ *ਸਿਰ-ਏ-ਅਕਬਰ*, 50 ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਅਨੁਵਾਦ, ਜਿਸਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੁਆਰਾ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੁਆਰਾ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੂਫੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨਾਹੀਦ ਆਬਿਦੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਏਹਿਤੇਸ਼ਾਮ ਆਬਿਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਸ਼ਿਵਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਏ ਕਾਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਪੂਰਨਨਾਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸਰੋਜਿਨੀ ਵਰਦੱਪਨ

**ਸਰੋਜਨੀ ਵਰਦੱਪਨ** (21 ਸਤੰਬਰ 1921 - 17 ਅਕਤੂਬਰ 2013) ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਐਮ. ਭਗਤਵਤਸਲਮ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸਰੋਜਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ 21 ਸਤੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਭਗਤਵਤਸਲਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨਸੁੰਦਰਮਬਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਭਗਤਵਤਸਲਮ ਮਦਰਾਸ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਲੇਡੀ ਸਿਵਾਸਵਾਮੀ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਘਰੇਲੂ ਟਿਊਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਰਾਧ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1944 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਉਸਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜਯੰਤੀ ਨਟਰਾਜਨ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ

## ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਚਿੱਤਰਾ ਮੰਡਲ

**ਚਿਤਰਾ ਮੰਡਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Chitra Mandal**) ਬਾਇਓਮੋਲੀਕਿਊਲਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2014-2015 ਦੌਰਾਨ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ CSIR - ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕੈਮੀਕਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਮੰਡਲ ਨੇ ਬਾਇਓ-ਆਰਗੈਨਿਕ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ, ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿੱਚ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਹ CSIR-IICB ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ 2010-2015 ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ। ਉਸਦਾ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਇਓਮੋਲੀਕਿਊਲਸ ਦਾ ਗਲਾਈਕੋਸੀਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਟਿਊਮਰ ਇਮਯੂਨੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ।  ਲੈਬ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਹੱਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਅਣੂ ਦੀ ਪਛਾਣ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕੈਂਸਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਇਨਫਲਾਮੇਟਰੀ ਡਿਸਆਰਡਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਜੋਸ਼ੀ

**ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਜੋਸ਼ੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Priyanka Joshi**) ਇੱਕ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਡਾਊਨਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਐਵਰਿਟ ਬਟਰਫੀਲਡ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਹੈ। ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਮਿਸਫੋਲਡਿੰਗ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਮੀਲੋਇਡ ਬੀਟਾ ਜੋ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਰੋਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ *ਫੋਰਬਸ* "30 ਅੰਡਰ 30" ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ *ਵੋਗ* 25 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।   

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 1988 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਾਉਂਟ ਕਾਰਮਲ ਸਕੂਲ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਐਮਐਸਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਕਲੇਰ ਹਾਲ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਪੀਐਚਡੀ ਲਈ ਸਾਲਜੇ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਛੋਟੇ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਣਾਈ ਜੋ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਮਿਸਫੋਲਡਿੰਗ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਰੱਗ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਸਨ।

ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਡਾਊਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਅਣੂਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਟਾਬੋਲਾਈਟਸ, ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਯਾਮਿਨੀ ਦਲਾਲ

**ਯਾਮਿਨੀ ਦਲਾਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Yamini Dalal**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰੋਮੈਟਿਨ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਐਪੀਜੇਨੇਟਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਜਾਂਚਕਾਰ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਯਾਮਿਨੀ ਦਲਾਲ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੈਕਲੈਰੀਏਟ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਐਪੀਜੇਨੇਟਿਕ ਜੀਨ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. 1995 ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਲਾਈਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਬਲ ਮੇਜਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੰਮ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ।  ਵਿੱਚਪਰਡਿਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ  ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕ੍ਰੋਮੈਟਿਨ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਟੂਲਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਡੀਐਨਏ ਕ੍ਰਮ ਮੋਟਿਫ ਅਤੇ ਲਿੰਕਰ ਹਿਸਟੋਨ ਸਿਲੀਕੋ, ਵਿਟਰੋ ਅਤੇ ਵਿਵੋ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਮੈਟਿਨ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਾਊਸ ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਲਚਕਦਾਰ ਡੀਐਨਏ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਟ੍ਰੈਕਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਊਕਲੀਓਸੋਮ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਸਿਲੀਕੋ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਹਿਸਟੋਨ ਅਤੇ ਡੀਐਨਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਿਟਰੋ ਵਿੱਚ ਮੁੜ-ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਵੋ ਵਿੱਚ, ਚੂਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਜੀਨਾਂ ਤੇ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਿੰਕਰ ਹਿਸਟੋਨ H1 ਕਿਵੇਂ ਵਿਟਰੋ ਅਤੇ ਵਿਵੋ ਵਿੱਚ ਨਿਊਕਲੀਓਸੋਮ ਪੋਜੀਸ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਮੈਟਿਨ ਫੋਲਡਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਐਨਾਂ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. 2003 ਵਿੱਚ ਪਰਡਿਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।

ਹਿਸਟੋਨ ਵੇਰੀਐਂਟ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਅਗਲਾ ਤਰਕਪੂਰਨ ਕਦਮ ਸੀ ਕਿ ਕ੍ਰੋਮੈਟਿਨ ਫਾਈਬਰ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਏਨਕੋਡ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਮੈਟਿਨ ਬਣਤਰ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਦਲਾਲ 2003-2007 ਤੋਂ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਰਿਸਰਚ ਐਸੋਸੀਏਟ ਵਜੋਂ ਫਰੇਡ ਹਚਿਨਸਨ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਸਟੀਵਨ ਹੇਨੀਕੋਫ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਏਟਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਡਰੋਸੋਫਿਲਾ ਸੈਂਟਰੋਮੀਅਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਿਸਟੋਨ ਰੂਪ ਗੈਰ-ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਨਿਊਕਲੀਓਸੋਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਪੂਰਵਜ ਨਿਊਕਲੀਓਸੋਮ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਖੋਜ 
ਦਲਾਲ ਸਤੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ  ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਰੀਸੈਪਟਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਜੀਨ ਸਮੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕ੍ਰੋਮੈਟਿਨ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਐਪੀਜੇਨੇਟਿਕ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ NIH ਵਿਖੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦਲਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅਸਾਧਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੈਂਟਰੋਮੇਰਿਕ ਨਿਊਕਲੀਓਸੋਮ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੈੱਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸੋਧਾਂ ਵਿੱਚ ਓਸੀਲੇਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਕੈਂਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ CENP-A ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲਤ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਐਕਟੋਪਿਕ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੈਂਟਰੋਮੀਰਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਿਸਾਰਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਟਿਊਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਹਿਸਟੋਨ ਰੂਪਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕ੍ਰੋਮੈਟਿਨ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੰਜੂ ਸ਼ਰਮਾ (ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ)

**ਮੰਜੂ ਸ਼ਰਮਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Manju Sharma;** ਜਨਮ 13 ਦਸੰਬਰ 1940) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀਨਗਰ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਐਡਵਾਂਸਡ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, 2007 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇਮਯੂਨੋਲੋਜੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਲਾਂਟ ਜੀਨੋਮ ਰਿਸਰਚ, ਲਖਨਊ ਅਤੇ ਮਦੁਰਾਈ ਵਿਖੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਲਾਂਟ ਮੋਲੀਕਿਊਲਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ ਡੀਐਨਏ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
* ਮਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਚੰਦਾਬੇਨ ਮੋਹਨਭਾਈ ਪਟੇਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪੁਰਸਕਾਰ (1991)
* ਬੋਰਲੌਗ ਅਵਾਰਡ (1995)
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ (1995-96)
* ਇੰਡੀਅਨ ਸਾਇੰਸ ਕਾਂਗਰਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ (1999)
* ਇੰਡੀਅਨ ਸਾਇੰਸ ਕਾਂਗਰਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (2001) ਤੋਂ ਡਾ ਬੀਪੀ ਪਾਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ
* ਜੀ.ਐਮ ਮੋਦੀ ਸਾਇੰਸ ਅਵਾਰਡ (2002)
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (2007)
* ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ, ਪਰਡਿਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (2012)
* ਫੈਲੋ, ਵਿਸ਼ਵ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼
* ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋ, ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟ
* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਫੋਰਮ ਆਨ ਸਾਇੰਸ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ (2004) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਰਚਨਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਬੋਟੈਨਿਸਟ)

**ਅਰਚਨਾ ਸ਼ਰਮਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Archana Sharma**) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸਾਇਟੋਜੈਨੇਟਿਕਸਿਸਟ, ਸੈੱਲ ਬਾਇਓਲੋਜਿਸਟ, ਅਤੇ ਸਾਈਟੋਟੌਕਸਿਕਲੋਜਿਸਟ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਬਾਲਗ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਵਿੱਚ ਸੈੱਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਟੈਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਾਈਟੋਟੈਕਸੋਨੋਮੀ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਰਸੈਨਿਕ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਰਚਨਾ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਫਰਵਰੀ 1932 ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਨਪੀ ਮੁਖਰਜੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ. 1951 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੋਟਨੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. 1955 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਡੀ.ਐਸ.ਸੀ. 1960 ਵਿੱਚ, ਸਾਇਟੋਜੇਨੇਟਿਕਸ, ਹਿਊਮਨ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਐਨਵਾਇਰਮੈਂਟਲ ਮਿਊਟਾਜੇਨੇਸਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
1967 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਮਾ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1972 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇਨ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣੇ।

ਆਪਣੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਸਾਇਟੋਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ *ਭਾਰਤੀ ਸਾਇਟੋਲੋਜੀ ਦਾ ਪਿਤਾ* ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

14 ਜਨਵਰੀ 2008 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਜੀਪੀ ਚੈਟਰਜੀ ਅਵਾਰਡ, 1995
* ਐਸਜੀ ਸਿਨਹਾ ਅਵਾਰਡ, 1995
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤੀਜਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ), 1984
* ਬੀਰਬਲ ਸਾਹਨੀ ਮੈਡਲ, 1984
* ਫਿੱਕੀ ਅਵਾਰਡ, 1983
* ਇੰਡੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਵਿਖੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, 1977
* ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1975
* ਜੇਸੀ ਬੋਸ ਅਵਾਰਡ, 1972

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਊਸ਼ਾ ਵਿਜਾਯਾਰਾਘਵਨ

**ਊਸ਼ਾ ਵਿਜਾਯਾਰਾਘਵਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Usha Vijayraghavan;** ਜਨਮ 1961) ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਵਿਖੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੈੱਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜ ਰੁਚੀਆਂ ਮੋਲੀਕਿਊਲਰ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਪਲਾਂਟ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਹਨ।

ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਮੈਨ ਇਨ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਊਸ਼ਾ ਵਿਜੇਰਾਘਵਨ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀਐਸਸੀ (ਆਨਰਜ਼) ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (ਪੀਜੀਆਈ), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਐਮਐਸਸੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਖਮੀਰ ਦੇ ਅਣੂ ਜੈਨੇਟਿਕਸ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜੇ ਐਬਲਸਨ ਨਾਲ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਈ ਮੇਏਰੋਵਿਟਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਨਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ (IISc), ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ (1990) ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੁਣ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੈੱਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। IISc ਵਿਖੇ ਉਸਦਾ ਖੋਜ ਸਮੂਹ ਖਮੀਰ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਣੂ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਜੀਨੋਮਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੈੱਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। IISc ਵਿਖੇ ਉਸਦਾ ਖੋਜ ਸਮੂਹ ਖਮੀਰ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਣੂ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਜੀਨੋਮਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। IISc ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਜੇਰਾਘਵਨ ਦੇ ਖੋਜ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੀਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਵਿਜੇਰਾਘਵਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਨ:

* ਡੀਬੀਟੀ-ਬਾਇਓਸਾਇੰਸ ਅਵਾਰਡ
* ਵੈਲਕਮ ਟਰੱਸਟ, ਯੂਕੇ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
* ਜੇਸੀ ਬੋਸ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
* 2007 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼, ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
* ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕੈਡਮੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਿਜ਼, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
* ਕਰੀਅਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਇਓਸਾਇੰਸ ਅਵਾਰਡ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ। ਸਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ
* ਸਰ ਸੀਵੀ ਰਮਨ ਅਵਾਰਡ
* ਰੌਕਫੈਲਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕਰੀਅਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ

ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਬਾਇਓਸਾਇੰਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ *ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਜੈਨੇਟਿਕਸ* ਲਈ ਐਸੋਸੀਏਟ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਵਿਦਿਆਵਤੀ

**ਵਿਦਿਆਵਤੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Vidyavati**), ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ, ਕਾਕਤੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਾਰੰਗਲ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 1939 ਨੂੰ ਗੌਡ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਫਿਕੋਲੋਜੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 8 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ " ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ " ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉੱਘੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
thumb| ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਉੱਘੀ ਮਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਨੇ ਬੰਸੀਲਾਲ ਬਾਲਿਕਾ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਬੇਗਮ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ (ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 1955 ਵਿੱਚ ਹਾਇਰ ਸਕੂਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। 1957 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੋਟੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1959 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੋਟਨੀ ਮੇਨ, ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ (ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ.) ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਮੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਐਮਐਸਸੀ ਬੋਟਨੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਨੂੰ 1967 ਵਿਚ ਉਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਜਾਫਰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਐਮਆਰ ਸਕਸੈਨਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਹਿਤ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ 1963 - 65 ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹਾਈਡਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਫਿਕੋਲੋਜੀ, ਸਾਇਟੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਈਕੋਲੋਜੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
* 1966 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* 1968 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਥਾਈ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਾਰੰਗਲ ਵਿਖੇ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੀਜੀ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸਾਲ 1974 ਵਿੱਚ, ਕਾਕਤੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣ ਗਿਆ। 
* ਅੱਗੇ, ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਭਾਗ (1990) ਵਿੱਚ ਰੀਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਈ।
* ਉਸਨੇ 6 ਮਈ 1998 ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। 

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
thumb| ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਨੂੰ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

* ਉਸ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕੈਮੀਕਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੌਦ ਵਿਗਿਆਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਉਸ ਨੂੰ 30 ਨਵੰਬਰ ਅਤੇ 1 ਦਸੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਕਾਲਜ, ਵਾਰੰਗਲ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ "ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰ" ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 
* ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। 

     

* ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਪਲਾਂਟ ਰਿਸਰਚ, ਬਰੇਲੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ YSRK ਸ਼ਰਮਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* 22 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
* 2 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ, ਵਾਰੰਗਲ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕਦਿਆਮ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਨੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਗਠਨ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। 
* ਉਹ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਐਲਗੀ (NCBBBA-2017), 9 - 10, ਜਨਵਰੀ, 2017 ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ, ਗਿੰਡੀ ਕੈਂਪਸ, ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੋਟਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਲਈ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੀ। 
* ਉਸ ਨੂੰ 8 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੇ. ਕਵਿਤਾ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਅਤੇ ਪਦਮ ਦੇਵੇਂਦਰ ਰੈਡੀ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਤਵੀਲ

***ਤਵੀਲ*** (ਅਰਬੀ: طويل, ਸ਼ਾਬਦਿਕ 'ਲੰਬਾ'), ਜਾਂ ***ਅਲ-ਤਵੀਲ*** (  ), ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਬਹਿਰ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ 'ਮਿਸਰੇ ' ਦੇ ਸ਼ਿਅਰ  ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਪੇਸ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ *ਸਦਰ* (صدر, ਸ਼ਾਬਦਿਕ "ਛਾਤੀ") ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ *ʿਅਜੁਜ਼* (عجز, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢਿੱਡ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। . ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ (ਚਿੰਨ੍ਹ – ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਉਚਾਰਖੰਡ ਦਾ  ਹੈ,  ਅਗਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ *⏑* ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਉਚਾਰਖੰਡ ਦਾ, ਅਤੇ *x* ਇੱਕ ਉਚਾਰਖੰਡ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਲੰਮਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ): 

: | ⏑ – x | ⏑ – – – | ⏑ – x | ⏑ – ⏑ – |&nbsp;(2×)

ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਯਾਦ-ਤਰਕੀਬ ''* (  ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ)। 

ਸਮੁੱਚੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਦਾ ਅੰਤਮ ਉਚਾਰਖੰਡ ਤੁਕਾਂਤ-ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸ਼ਿਅਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਵਾਕ-ਇਕਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਫ਼ਰਕ 
*ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ* *ਤਵੀਲ'' ਬਹਿਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ:

# | ⏑ – x | ⏑ – – – | ⏑ – x | ⏑ – ⏑ – | * | ⏑ – x | ⏑ – – – | ⏑ – x | ⏑ – – – |
# | ⏑ – x | ⏑ – – – | ⏑ – x | ⏑ – ⏑ – | * | ⏑ – x | ⏑ – – – | ⏑ – x | ⏑ – ⏑ – |
# | ⏑ – x | ⏑ – – – | ⏑ – x | ⏑ – ⏑ – | * | ⏑ – x | ⏑ – – – | ⏑ – x | ⏑ – – |

ਦੁਰਲੱਭ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਮਿਸਰੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਕਾਂਤ-ਮੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਹਿਲੇ ਮਿਸਰੇ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਰੁਕਨ ਵਿੱਚ  ਦੂਜੇ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਰੂਕਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੈਟਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੰਦ
ਪੀਰਵਾਨਾ

**ਪੀਰਵਾਨਾ** , ਚੱਕ ਝੁਮਰਾ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਚੱਕ ਝੁਮਰਾ ਟਾਊਨ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਨੰਬਰ 2 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹੀਆਂਵਾਲਾ ਇੰਟਰਚੇਂਜ ਨੇੜੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ ਪਿੰਡੀ ਭੱਟੀਆਂ ਮੋਟਰਵੇਅ M3 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਮੋਟਰਵੇਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ  ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪੀਰ ਸਾਹਬ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਮ ਦੀਵਾਲੀ

**ਰਾਮ ਦੀਵਾਲੀ** (    ) ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਚੱਕ ਨੰਬਰ 112 ਜੇਬੀ*, *ਚੱਕ ਨੰਬਰ 2 ਜੇਬੀ*, *ਚੱਕ ਨੰਬਰ 3 ਜੇਬੀ* ਅਤੇ *ਚੱਕ ਨੰਬਰ 4 ਜੇਬੀ* ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸਰਗੋਧਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ M–3 ਮੋਟਰਵੇਅ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੰਧਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜੱਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।  ਅਗਸਤ 1947 ਵਿੱਚ  ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਜੱਟ ਕਬੀਲੇ, ਅਰਥਾਤ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਸੰਧੂ, ਵੀ ਰਾਮ ਦੀਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਅਰਫਾ ਕਰੀਮ (1995–2012) ਰਾਮ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ *ਚੱਕ ਨੰਬਰ 4 ਜੇਬੀ*  ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ  ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਦਿਤਾ ਵੈਦਿਆ

**ਵਿਦਿਤਾ ਵੈਦਿਆ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Vidita Vaidya**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਟਿਸਟ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਖੇਤਰ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਮੋਲੀਕਿਊਲਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਹਨ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਵਿਦਿਤਾ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਡਾ. ਰਮਾ ਵੈਦਿਆ ਅਤੇ ਡਾ. ਅਸ਼ੋਕ ਵੈਦਿਆ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ ਡਾ. ਅਖਿਲ ਵੈਦਿਆ (ਇੱਕ ਮਲੇਰੀਆ ਪਰਜੀਵੀ ਵਿਗਿਆਨੀ) ਨੇ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਲੀਨਿਕਲ ਫਾਰਮਾਕੋਲੋਜਿਸਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਐਂਡੋਕਰੀਨੋਲੋਜਿਸਟ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮੈਟੋਲੋਜਿਸਟਸ ਡਿਆਨ ਫੋਸੀ ਅਤੇ ਜੇਨ ਗੁਡਾਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਵਿਦਿਤਾ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੋਨਾਲਡ ਡੂਮਨ ਦੇ ਨਾਲ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਲਾਹ ਨੇ ਉਸਦੇ ਖੋਜ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਕੰਮ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਕੈਰੋਲਿਨਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਰਨੈਸਟ ਅਰੇਨਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡੇਵਿਡ ਗ੍ਰਾਹਮ-ਸਮਿਥ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ 2015 ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਇਓਸਾਇੰਸ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਡ-ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ, 2019 ਵਿੱਚ ਮੈਂਟਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਨਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਵਿਦਿਤਾ ਦੇ ਖੋਜ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਰਹੂਮ ਪਤੀ, ਅਜੀਤ ਮਹਾਦੇਵਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਅਲੀਨਾ ਵੈਦਿਆ ਮਹਾਦੇਵਨ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖਾਲੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਤਾ ਘੁੰਮਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾਹੀਆਂਵਾਲਾ

**ਸਾਹੀਆਂਵਾਲਾ** (ਉਰਦੂ:ساہیاںوالا) ਸਲਾਰਵਾਲਾ ਅਤੇ M3 ਮੋਟਰਵੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।  ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 1,500 ਹੈ। ਇਹ ਚੱਕ ਨੰਬਰ 14 ਮੁਰਾਦਵਾਲਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 12 ਕਿ.ਮੀ ਫਾਸਲੇ `ਤੇ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਜਿਤਾ ਬੇੱਟੀ

**ਸਜਿਤਾ ਬੇੱਟੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਸਜਿਤਾ ਬੇੱਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਮਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ; ਵਹੀਦਾ ਬੇਟੀ, ਮੋਤੀਲਾਲ, ਸਾਹਿਦਾ ਬੇਟੀ ਅਤੇ ਹੀਰਾਲਾਲ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 12 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਸ਼ਮਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ  ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਐਲਬਮਾਂ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫ਼ਿਲਮ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
; ਹੋਰ ਸ਼ੋਅ

* ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ ਕਿਚਨ ਮੈਜਿਕ (ਕੈਰਾਲੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਵਜੋਂ
* ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾ ਕਰੋ (ਏਸ਼ੀਅਨੇਟ ਪਲੱਸ) ਨਾ ਕਰੋ
* ਓਨੁਮ ਓਨੁਮ ਮੂਨੂੰ (ਮਜ਼ਹਾਵਿਲ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਇਵਿਦਿੰਗਨਾਨੁ ਭਾਈ (ਮਜ਼ਹਾਵਿਲ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਸੁਪਰ ਸਟਾਰ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਵੀਤੰਮਾ (ਕੈਰਾਲੀ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਪੱਤੂਰੁਮਲ (ਕੈਰਾਲੀ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ
* ਨਿੰਗਲਕਰੀਆਮੋ (ਸੂਰਿਆ ਟੀਵੀ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਸਰੀਗਾਮਾ (ਏਸ਼ੀਅਨੇਟ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਮਾਨਸੀਲੋਰੂ ਮਝਾਵਿੱਲੂ (ਕੈਰਾਲੀ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਕੋਟ ਈਸ਼ਵਰਨ (ਸੂਰਿਆ ਟੀ.ਵੀ.) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਕਾਮੇਡੀ ਸਟਾਰਜ਼ (ਏਸ਼ੀਅਨੇਟ)
* ਕਾਮੇਡੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ (ਏਸ਼ੀਅਨੇਟ) ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੱਜ ਵਜੋਂ
* ਏਸ਼ੀਆਨੇਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡਜ਼ (ਏਸ਼ੀਅਨੇਟ) ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ
* ਹਾਸਰਸ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ (ਏਸ਼ੀਅਨੇਟ ਪਲੱਸ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਸੂਰਜ ਚੈਲੇਂਜ (ਸੂਰਿਆ ਟੀਵੀ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਸੂਰਜ ਸੰਗੀਤ (ਸੂਰਿਆ ਸੰਗੀਤ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
* ਧਵਨੀ ਤਰੰਗ (ਕੈਰਾਲੀ ਟੀਵੀ) ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ
* ਈਸ਼ਾਲ ਨੀਲਾਵੂ (ਕੈਰਾਲੀ ਟੀਵੀ) ਬਤੌਰ ਪਰਫਾਰਮਰ
* ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਰਤੀ ਚੱਕਰ (ਏਸ਼ੀਅਨੇਟ) ਦੇ ਸੌ ਦਿਨ
* ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ (ਕੌਮੁਦੀ) ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ

## ਐਲਬਮਾਂ 
* ਹੈਲੋ ਮਰਹਬਾ
* ਫਰੈਂਡਸ
* 
* ਦੋਸਤ & ਦੋਸਤ
* ਸਰ੍ਵਮਂਗਲੇ
* ਅਵਲਮ ਨਜਾਨੁਮ
* ਮਾਨਿਕਿਆਕੱਲੂ

## ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ 
* ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੁੱਡ ਪੈਲੇਸ
* ਅਰਾਫਾ ਗੋਲਡ
* ਡਾਟਾ ਲੱਕੀ ਸੈਂਟਰ
* ਅਰਬੀ ਜਵੈਲਰਜ਼
* ਐਟਲਸ ਗਹਿਣੇ
* ਅਰਾਫਾ ਗਹਿਣੇ
* ਗੋਲਡਨ ਜੋੜਾ
* ਜੀ.ਆਈ.ਟੀ.ਡੀ
* ਐਸਟਰ
* ਮਨੋਰਮਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
* ਓਰੇਨ ਕਿਚਨ ਵਰਲਡ
* ਵਿਵਾ ਵੈਡਿੰਗ ਪੈਲੇਸ
* EMKE ਸਿਲਕਸ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੁਨੀਆ ਗਾਂਗੁਲੀ

**ਮੁਨੀਆ ਗਾਂਗੁਲੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Munia Ganguli**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਜੀਨੋਮਿਕਸ ਐਂਡ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਵ ਬਾਇਓਲੋਜੀ (IGIB) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਡਰੱਗ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੇ ਗੈਰ-ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਪਲਾਜ਼ਮੀਡ ਡੀਐਨਏ ਵਾਲੇ ਨੈਨੋਮੀਟਰ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਪੇਪਟਾਇਡ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਡਰੱਗ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਦੋ ਪੇਟੈਂਟ ਹਨ। IGIB ਵਿਖੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਈ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚਗੇਟ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਭੰਡਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 76 ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗਾਂਗੁਲੀ ਉਸ ਦਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ CSIR ਅਤੇ IGIB ਵਿਚਕਾਰ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨੂੰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਨਾਲ ਇੰਟਰਫੇਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਖੋਜ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਿੱਚ IGIB ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ *ਨੈਨੋ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ* ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਉਹ IGIB ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, *ਨੈਨੋਮੈਟਰੀਅਲਜ਼ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਨੈਨੋਡਿਵਾਈਸਾਂ* ਦੀ ਆਗੂ ਰਹੀ ਹੈ, ਨੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ *ਵਿੱਚ ਨੈਨੋਵਰਲਡ (ABSMSNW-2017) ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ* ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ *ਜੀਨੋਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ *' ਤੇ *ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਕਲਚਰ* ਜਰਨਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਗ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ*: ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਰੋਗ ਵਿੱਚ ਅਰਜ਼ੀਆਂ*, ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਕੈਰੀਅਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਇਓਸਾਇੰਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਠਾਣ ਵਾਲਾ

**ਪਠਾਨ ਵਾਲਾ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ  ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ 29°32'4"N 71°37'15"E 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੱਕ 354 ਡਬਲਯੂ ਬੀ

**ਚੱਕ ਨੰਬਰ 354/ਡਬਲਯੂ ਬੀ** ਤਹਿਸੀਲ ਦੁਨੀਆਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਧਰਾਂ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆਪੁਰ ਬਸਤੀ ਮਲੂਕ ਰੋਡ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੁਨੀਆਪੁਰ ਤੋਂ 10 ਕਿ.ਮੀ, ਬਸਤੀ ਮਲੂਕ ਤੋਂ 15 ਕਿ.ਮੀ, ਲੋਧਰਾਂ ਤੋਂ 35 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਝੋਕਵਾਲਾ

**ਝੋਕਵਾਲਾ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਧਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਰਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਰਾਇਕੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਜਿਰ ਰਾਜਪੂਤ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ *ਵਸਤੀ ਝੋਕ ਆਲਾ*  ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੱਕ ਚੌਧਰੀਆਂ

**ਚੱਕ ਚੌਧਰੀਆਂ** ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ E5 (ਖਾਨੇਵਾਲ ਰੋਡ) 'ਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਦੁਨੀਆਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਧਰਾਂ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਆਬਾਦੀ 
ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 6,000 ਲੋਕ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 450 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਝੋਕ ਮੇਹਰ ਸ਼ਾਹ

**ਝੋਕ ਮੇਹਰ ਸ਼ਾਹ** ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਪੰਜਗਰਾਈਂ ਨਸ਼ਾਇਬ, ਦਰਿਆ ਖਾਨ ਤਹਿਸੀਲ, ਭੱਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਇਸ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: ਝੋਕ ਮੇਹਰ ਸ਼ਾਹ, ਝੋਕ ਕਲੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਝੋਕ ਲਾਲ ਸ਼ਾਹ।

ਇਹ , 'ਤੇ  ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ  ਪੰਜਗਿਰਾਈਂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੋਕ ਮੇਹਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2017 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 2,298 ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ  ਘੁਮਾਰ, ਸਈਅਦ, ਨੂਨ, ਝੁੰਜ, ਗੋਰਾਈ, ਬਾਭਨ, ਮਾਛੀ, ਦੀਰਖਾਨ ਅਤੇ ਮੁਹਾਣਾ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੰਗੀਤਾ ਅਈਅਰ

**ਸੰਗੀਤਾ ਅਈਅਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sangita Iyer**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਕਾਲਤ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਈਅਰ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਇਸ ਫਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਲੀਫੈਂਟਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਅਈਅਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ, *ਗੌਡਸ ਇਨ ਸ਼ੈਕਲਜ਼*, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਸੰਯੁਕਤ  ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (IFFI) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗਵਾਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ, *ਗੌਡਸ ਇਨ ਸ਼ੈਕਲਸ*  8 ਫਰਵਰੀ, 2022 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, Amazon 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਰੇਤਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ #1 ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ *ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ* ਖੋਜੀ ਵੀ ਹੈ,  ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਥੀਆਂ ਬਾਰੇ 26-ਭਾਗ ਦੀ ਛੋਟੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲੜੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸੰਗੀਤਾ ਅਈਅਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨੈਰੋਬੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਈਕੋਲੋਜੀ ਸਿਖਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਰਮੂਡਾ ਵਿੱਚ ABC/CBS ਐਫੀਲੀਏਟ, ਬਰਮੂਡਾ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰੋਜਰਸ ਟੀਵੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਲਈ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਹੋਸਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਵਿਵਾਦ 
ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਗਜਾ ਸੇਵਾ ਸਮਿਤੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਕੇਰਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਅਈਅਰ ਨੂੰ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ "ਜੈਂਟਲ ਜਾਇੰਟਸ ਸਮਿਟ" ਨਾਮਕ ਮਹਾਵਤ (ਹਾਥੀ ਦੇਖਭਾਲ) ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਮੇਲਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਟੀਸ਼ਨ ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਲਈ ਬਰੋਸ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਈਅਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਓਸੀਆਈ) ਕਾਰਡ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ  ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ 'ਤੇ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਮ ਗੜ੍ਹ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ

**ਰਾਮ ਗੜ੍ਹ** ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ  177 ਮੀਟਰ (583 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ 31°18'0N 73°17'0E 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ 4,214 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ 37 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੱਕ 10/1.ਏ.ਐਲ

**ਚੱਕ 10/1.** **AL (ਉਰਦੂ: چک نمبر 10 ون اے ایل)** ਰੇਨਾਲਾ ਖੁਰਦ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 13.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਅਖਖ਼ਤਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧੂਣੀ ਵਾਲਾ (ਉਰਦੂ : دھنی والا ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ)। ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰ ਦੀ ਕਢੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ।  ਨਾਮ 10/1. AL ਅਸਲ ਵਿੱਚ 10ਵੇਂ ਡਰੇਨ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰੇਨਾਲਾ ਖੁਰਦ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੱਕ 4ਜੀ.ਡੀ

**ਚੱਕ ਨੰਬਰ 4/GD** ( ਪੰਜਾਬੀ,  ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੇਨਾਲਾ ਖੁਰਦ ਨੇੜੇ ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਅਰ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (7.5 ਮੀਲ)  ਇੱਕ ਉਪਜਾਊ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਚੂਚਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਪਿੰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ  ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਵਾਲਾ (  )  ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਿਆ ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਟ ਜੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵਡਾਰੂ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰ ਨਿਕਲਣ ਨਾਲ਼  ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਿਲਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 4/GD ਨਾਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 4ਥੀ ਗੁਗੇਰਾ ਡਰੇਨ (4/GD) ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ਼ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਪਛਾਣ ਦੇਣ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਨਾਮਕਰਨ ਅਭਿਆਸ ਆਮ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਐਮਿਲਿਆ ਮੈਕਕਾਰਥੀ

**ਐਮਿਲਿਆ ਮੈਕਕਾਰਥੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: *Emilia McCarthy*, ਜਨਮ: 28 ਅਗਸਤ 1997) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਮੈਕਸ ਐਂਡ ਸ਼੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਐਬੀ ਐਕਰਮੈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਹੇਮਲਾਕ ਗਰੋਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਰਿਫ ਸਵਰਨ ਦੀਆਂ ਜੁੜਵਾਂ ਧੀਆਂ ਐਲੀਸਾ ਸਵਰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮੈਕਕਾਰਥੀ ਨੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਚੈਨਲ ਦੀ ਮੂਲ ਮੂਵੀ ਜ਼ੈਪਡ ਵਿੱਚ ਟੇਲਰ ਡੀਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਚੈਨਲ ਦੀ ਮੂਲ ਮੂਵੀ ਜ਼ੋਂਬੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੇਸੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਜ਼ੋਂਬੀਜ਼ 2 ਅਤੇ ਜ਼ੋਂਬੀਜ਼ 3 ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ।

ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ-ਮੈਕਸੀਕੋ ਕਲਚਰਲ ਐਕਸਚੇਂਜ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਵਾਈਸ-ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬੈਰੀ ਮੈਕਕਾਰਥੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਮੈਕਕਾਰਥੀ ਦੀ ਮੈਕਸੀਕਨ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਵੰਸ਼ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮੈਕਸੀਕਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਮੈਕਕਾਰਥੀ ਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ।

2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੈ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਫਿਲਮ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਾਬਾਲਗ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਚੱਕ 31/1-ਏ.ਐਲ

**ਚੱਕ 31/1-AL** ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਨਾਲਾ ਖੁਰਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ ਕਸਬੇ ਤੋਂ 8  ਕਿ.ਮੀ. ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ  ਪਿੰਡ 1900 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਵੱਸਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਪਠਾਣੀਆ

**ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਪਠਾਣੀਆ** (ਕਈ ਵਾਰ **ਰਘੁਬੀਰ** ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ),  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸੀ ਜੋ ਜੈਸੀਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਦੂਜੀ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ 4 ਭਾਰਤੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੜ੍ਹੀ  ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਪਰਿਵਾਰ 
ਰਘਬੀਰ ਦਾ ਜਨਮ 1874 ਨੂੰ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਪਠਾਣੀਆ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੰਧਰਬ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ  ਸੀ।  25 ਮਈ 1913 ਨੂੰ ਉਹ ਅਨੰਤ ਸਿੰਘ ਪਠਾਣੀਆ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1915
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1874
ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ

**ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘਵਾਲੀ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ 30°46'50N 74°11'0E 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 180 ਮੀਟਰ (593 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ

**ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sharmila Bhattacharya**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ ਐਸਟ੍ਰੋਬਾਇਓਨਿਕਸ ਲਈ ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਨਾਸਾ ਐਮਸ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਬਾਇਓਮੋਡਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਮਰਸ, ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਮਾਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਸਾ ਏਮਸ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਸਪੇਸ ਬਾਇਓਸਾਇੰਸਸ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਬਾਇਓਮੋਡਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਫਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ। ਉਸ ਨੇ ਐਮਵੀਪੀ-ਫਲਾਈ-01 ਪ੍ਰਯੋਗ, 2018, ਨਾਸਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੈਡਲ, 2018, ਆਦਿ ਦੇ ਸਫਲ ਲਾਂਚ ਲਈ ਐਮਸ ਆਨਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਗੋਸ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਰਕ ਸਟ੍ਰੀਟ ' ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਸੁਖਦੇਬ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ, ਇੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਸਨ।

ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਾ ਮਾਰਟੀਨੀਅਰ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼ ਅਤੇ ਲੋਰੇਟੋ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰੈਸੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਵੇਲਸਲੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਜੀਵ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਖੋਜ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ *ਸੈਕਰੋਮਾਈਸਿਸ ਸੇਰੇਵਿਸੀਆ* ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਓਨਕੋਜੀਨ ਲਈ ਸਿਗਨਲ ਟ੍ਰਾਂਸਡਕਸ਼ਨ ਮਾਰਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਿਊਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਕਰਨ ਗਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਲਾਕਹੀਡ ਮਾਰਟਿਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸਾ ਐਮਸ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ ਫਲਾਈਟ ਪ੍ਰਯੋਗ, ਫੰਗਲ ਪੈਥੋਜਨੇਸਿਸ, ਟਿਊਮੋਰੀਜੇਨੇਸਿਸ, ਅਤੇ ਸਪੇਸ (FIT) ਵਿੱਚ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ (FIT), ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 4 ਜੁਲਾਈ, 2006 ਨੂੰ STS-121 ' ਤੇ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਾਸਾ ਏਮਜ਼ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਬਾਇਓਨਿਕਸ ਲਈ ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।  ਨਾਸਾ ਵਿਖੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਸ਼ਰਮੀਲਾ 1998 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੈਂਟਾ ਕਰੂਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਊਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਦੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਨਾਸਾ ਐਮਸ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ

**ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ** (ਉਰਦੂ ਅਤੇ   &#x27; ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ &#x27;), ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ **ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਹੱਲਾ**  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੂਨ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਹੱਲਾ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿਚ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 'ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੰਡੀ' ਭਾਵ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਮ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਇਹ ਅੰਦਰੂਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਟਕਸਾਲੀ ਗੇਟ ਦੇ ਨੇੜੇ,  ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 15ਵੀਂ ਅਤੇ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ *ਤਵਾਇਫ਼* ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ 
ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 15ਵੀਂ ਅਤੇ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਯੁੱਗ ਦੇ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ *ਤਵਾਇਫ਼*  (ਰਖੇਲ) ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।  ਇਹ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾਚ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਗਲਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੱਥਕ ਵਰਗੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।

ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ  ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ। 

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਖਵਾਜਾਸਾਰਾ (ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ)  ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਵੇਸ਼ਵਾਗਮਨੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿਜੜੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

### ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ 
ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਹਾਰੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟਕਸਾਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਖੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਭੋਜਨ, ਖੁੱਸਾ (ਰਵਾਇਤੀ ਮੁਗਲ ਜੁੱਤੀਆਂ) ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੇ ਵੇਸ਼ਵਾ-ਘਰ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ 'ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ' ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ 'ਤੇ ਕਰੈਕਡਾਉਨ 
ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਵੇਸ਼ਵਾਗਮਨੀ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਜੜਾ (ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਵੀਰ ਬਾਲਾ ਰਸਤੋਗੀ

**ਵੀਰ ਬਾਲਾ ਰਸਤੋਗੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Veer Bala Rastogi**) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੈਰਿਟ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਮੇਰਠ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਮਰਹੂਮ ਡਾ. ਐਮ.ਐਲ. ਭਾਟੀਆ, ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ।

ਰਸਤੋਗੀ "ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ" ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ "ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਾਸ ਕਮੇਟੀ", NCERT, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1967 ਤੱਕ ਮੇਰਠ ਕਾਲਜ, ਮੇਰਠ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਟਾਫ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ISC, CBSE ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਰਾਜ ਬੋਰਡਾਂ ਲਈ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਈਟੋਲੋਜੀ, ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਈਕੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਈਵੋਲੂਸ਼ਨਰੀ ਬਾਇਓਲੋਜੀ 'ਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੰਡਾਮੈਂਟਲਜ਼ ਆਫ਼ ਮੋਲੇਕਿਊਲਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਰਸਤੋਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ

**ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ** (1879-1938) ਇੱਕ ਵਕੀਲ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਸੀ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1879 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਜ਼ੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲਈਅਤੇ 1895 ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਲਾਹੌਰ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।

ਫਿਰ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1898 ਵਿੱਚ ਬੈਰਿਸਟਰ ਐਟ ਲਾਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲਾਹੌਰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 1915 ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ 1918 ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 

## ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ 
1921 ਵਿਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਖੋਹਣ ਦੇ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ 11 ਨਵੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।

26 ਨਵੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਅਜਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਇਕ ਅਕਾਲੀ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ 1000 ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1922 ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 1923 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ  ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਗਠਨ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ 24 ਫਰਵਰੀ 1928 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਲ ਪਾਰਟੀਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਸੱਤ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ 

28 ਅਤੇ 29 ਦਸੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਆਲ ਪਾਰਟੀਜ਼ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1933 ਤੋਂ 1936 ਤੱਕ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ।

ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਦੀ 23 ਮਈ 1938 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ਼ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1938
ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੱਤ

ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਰਿਸਾਲਦਾਰ ਮੇਜਰ **ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੱਤ**,  (1830 - ਜੁਲਾਈ 1903) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੀਤੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਸਜਿਆ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਲਾਂਸਰਜ਼ ਦੀ 19ਵੀਂ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੇਨਜ਼ ਹਾਰਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।

ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੱਤ ਗੋਤ ਦਾ ਮੋਹਿਆਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।  ਉਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਈਆ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜ਼ਫਰਵਾਲ ਦੱਤਣ ਤੋਂ ਸੀ।  ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਸਬੇ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਭਾਗਨ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਰਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ੂਗਰ ਮਿੱਲ਼ਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ੂਗਰ ਮਿੱਲ, ਰੋਹਣਾ (ਯੂ.ਪੀ.), ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਮਵਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਰਕਬੇ ਨਾਲ਼ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।  ਸਰਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਈਕਨ, ਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ, ਬਖਸ਼ੀ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਖਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ।  ਧੀ ਬਿਮਲਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਡੀਐਸਪੀ ਬਖਸ਼ੀ ਰਾਜਪਾਲ ਛਿੱਬਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਬਖਸ਼ੀ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬੈਂਕ ਦਾ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਲ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੁਲ ਬਖਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਗਲਾਸ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1903
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1830
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਣੀਆਂ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਸਿੰਘ** **ਸਿੰਘਣੀਆਂ,** ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੌਲੱਖਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੰਘਾਂ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ 14 ਜੂਨ 1738 ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕਰਤਾਰਪੁਰ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ
* ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਂਦੇੜ  
* ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਹੁਨਰ ਹਾਲੀ

**ਹੁਨਰ ਹਾਲੀ** **ਗਾਂਧੀ** (ਜਨਮ 9 ਸਤੰਬਰ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ *ਛੱਲ-ਸ਼ੇਹ ਔਰ ਮਾਤ*, ਲਾਈਫ ਓਕੇ 'ਤੇ *ਏਕ ਬੂੰਦ ਇਸ਼ਕ*, ਵਿੱਚ ਨੰਦਿਨੀ ਅਤੇ *ਥਪਕੀ ਪਿਆਰ ਕੀ* ਵਿੱਚ ਲਵਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਹੇਲ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਸਤੰਬਰ 1989 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਿਆਲੀ ਹੈ। ਹਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਾਊਂਟ ਕਾਰਮਲ ਸਕੂਲ, ਆਨੰਦ ਨਿਕੇਤਨ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ (BMM) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਿਕਰਮ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ 14 ਫਰਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ ਡੇ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਹੇਲ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ *ਕਹਾਣੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ* ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਸੋਨੀ ਖੁਰਾਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ* ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ' ਤੇ 'ਥਪਕੀ ਪਿਆਰ ਕੀ' ਵਿੱਚ ਲਵਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਸਸੁਰਾਲ ਗੇਂਦਾ ਫੂਲ, ਮੁਕਤੀ ਬੰਧਨ, ਦਹਲੀਜ਼ ਅਤੇ ਏਕ ਬੂੰਦ ਇਸ਼ਕ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਲੇ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ *ਛੱਲ-ਸ਼ੇਹ ਔਰ ਮਾਤ* ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ 'ਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਬੌਸ* ਵਿੱਚ ਡਿੰਪਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
right|thumb|360x360px| 2017 ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਮਯੰਕ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਹਾਲੀ
ਹਾਲੀ ਨੇ 28 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਯੰਕ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਯੰਕ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਕਾ ਸਮਾਰੋਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰੁਝੇ ਹੋਏ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਕਟੇਲ ਪਾਰਟੀ, ਇਹ ਸਭ 26 ਅਤੇ 27 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਾਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਊਘਾਟ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾ ਬੜਾ**, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਘਾਟ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਟਨਾ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ "ਗੁਰੂ ਸਰਕਟ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ - ਜੋ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜਿਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਤ ਜੈਤਾਮਲ ਦਾ ਘਰ ਸੀ। ਜੈਤਾਮਲ,  ਮਿਠਾਈਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀਤੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1509 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1666 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ  ਨਵਾਜ਼ਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਨੂੰ "ਗਊ" (ਗਊ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੈਤਾਮਾਲ ਕੋਲ਼ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਕਾਰਨ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਾਈਘਾਟ’ ਪੈ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ