ਦੀਪਿਕਾ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾਵਤ

**ਸ਼੍ਰੀ ਦੀਪਿਕਾ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾਵਤ** ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਹਨ। ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਘਟਿਤ ਕਠੂਆ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੇਸ ਦੀ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਕਠੂਆ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਮੁਆਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਬੱਚੀ ਆਸਿਫਾ ਬਾਨੂੰ ਦੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਹੱਤਿਆ ਹੋਏ।

ਉਹ ਆਸਿਫਾ ਲਈ ਨਿਆਂ ਲਈ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਲੋਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਪੀੜਤ ਬਾਕਰਵਾਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖ਼ਬਰ ਬਣੀ ਜਦੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਬੰਦਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਕਾਰਨ ਪੈਂਥਰਸ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੀੜਤ ਲਈ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਦੋਸ਼ੀ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸਮੂਹਿਕ ਜਬਰ-ਜਨਾਹ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹਮਾਇਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਵਿਆਪਕ ਰੋਸ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ।

10 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ, ਸੱਤ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ (ਐਸ.ਆਈ.ਟੀ.) ਦੇ 6 ਮੈਂਬਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ (ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ.) ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਗਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਘਟਨਾ 
### ਸ਼ਿਕਾਇਤ 
ਜੰਮੂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਕਪਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ 5600 ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਾਲੀ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 12 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ ਨੇ ਹੀਰਾਨਗਰ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 10 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਕੀ, ਦੁਪਹਿਰ 12.30 ਵਜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 2.00 ਵਜੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਘੋੜੇ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ (ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ) ਦਰਜ ਕੀਤੀ।

### ਖੋਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ 
17 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ, ਪੀੜਤ ਲੜਕੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ 2:30 ਵਜੇ ਕਠੂਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਖੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 22 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ, ਕੇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਾਈਮ ਬ੍ਰਾਂਚ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਈਮ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਚਾਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਚਾਰ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਬੂਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪਰਦਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦੋ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਦਾ 15 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਦੋਸ਼ੀ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਸਾਂਜੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਸੱਤ ਬਾਲਗਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਰਣਬੀਰ ਦੰਡ ਜ਼ਾਬਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 302, 376, 201 ਅਤੇ 120-ਬੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੋਸ਼ ਆਇਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਬਾਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

### ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਬੂਤ 
ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ਤੋਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਲੜਕੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਲੋਨੀਜ਼ੇਪਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਬੂਤਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਜੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਬਰਾਮਦ ਵਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਲਏ ਗਏ ਮੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਨੋ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਦਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਵਾਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਪੱਥਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦਿੱਲੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਯੋਨੀ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ, ਵਾਲਾਂ, ਚਾਰ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਲੜਕੀ ਦਾ ਵਿਸੈਰਾ, ਲੜਕੀ ਦਾ ਫਰੌਕ ਅਤੇ ਸਲਵਾਰ, ਸਾਦੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਨੀ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਦੋਸ਼ੀ ਦੇ ਡੀ.ਐਨ.ਏ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਮਿਲੇ ਜਿੱਥੇ ਆਸਿਫ਼ਾ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਲੜਕੀ ਅਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਦੋਸ਼ੀ 
ਸਾਂਜੀ ਰਾਮ ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਉਹ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਿਨ 'ਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਲੜਕਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਜੋ ਕਿ ਨਾਬਾਲਗ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਦੀਪਕ ਖਜੂਰੀਆ ਅਤੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ; ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਤਿਲਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਦੱਤਾ, ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਤੀਜਾ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗੋਤਰਾ ਨੇ ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੈਂਟਰਲ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਲੈਬਾਰਟਰੀ (ਸੀ.ਐਫ.ਐਸ.ਐਲ.) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸ਼ੀਟ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਔਰਤਾਂ