open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੇਨ

**ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੇਨ (ਇਛੁੱਕ)** (19 ਅਕਤੂਬਰ 1956 &#x2013; 27 ਮਈ 2002) ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।

ਉਹ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਮਾਓਵਾਦੀ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸੇਨ ਮਾਓਵਾਦੀ ਪੱਖੀ ਸਥਾਨਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਜਨਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 20 ਮਈ, 2002 ਨੂੰ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਓਵਾਦੀ ਬਾਗੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੰਪਰਕ ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਥਾਨਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਸੈਕਟਰ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰ (ਇਨਸੈੱਕ) ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੇਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਇਕ ਹਫਤੇ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਮਹਿੰਦਰ ਪੁਲਿਸ ਕਲੱਬ ਵਿਖੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।

ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਓਵਾਦੀ) ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸੇਨ ਓਨਲਾਈਨ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੇਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਓਨਲਾਈਨ ਨਿਊਜ਼ ਪੋਰਟਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੇਨ ਨਲਾਈਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਦੀਪਾ ਪਰਬ

**ਦੀਪਾ ਪਰਬ** ( ਮਰਾਠੀ : दीपा परब) (ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1974) ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਰਾਠੀ ਥੀਏਟਰ, ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਡਰਾਮਾ ਕੇਦਰ ਸ਼ਿੰਦੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ "ਬੰਬੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ" ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਰਾਠੀ ਨਾਟਕ "ਆਲ ਦ ਬੈਸਟ" ਸੀ।

ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੋਂ, ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੀ 'ਸ਼ੌਰਿਆ ਔਰ ਅਨੋਖੀ ਕੀ ਕਹਾਨੀ' ਵਿੱਚ ਅਸਥਾ ਕਸ਼ਯਪ ਸਭਰਵਾਲ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅੰਕੁਸ਼ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
2002 - ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਤੇ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਕੀਤੇ ਡੇਲੀ ਸੋਪ 'ਚੋਟੀ ਮਾਂ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੋਨੀ ਤੇ ਥੋਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਥੋਡੇ ਗਮ ਵਿਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਸਬਨੀਸ

**ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਸਬਨੀਸ** (ਜਨਮ 27 ਜਨਵਰੀ 2007) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਨਸ ਉਪੋਨ ਏ ਵਰਸ  ਦੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ *- ਬੀਕੌਸ ਪੋਇਮਸ ਟੈੱਲ ਸਟੋਰੀਜ਼*, ਜੋ ਕਿ 52 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ| ਉਹ 2018 ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਲੇਖ ਮੁਕਾਬਲੇ  ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਸਦਭਾਵਨਾ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ|  ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ, ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 

ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਕਵੀ (ਔਰਤ) ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। 

ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬਲਾੱਗ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਉਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ| ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ, ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਰਚੀ।

ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਮਤੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ 52 ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ 52 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ| ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਵੈੱਲਫੇਅਰ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਸੀਐਸਡਬਲਯੂਜੀਆਈ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਹੈ| ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ 2019 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਸਨ। 

ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ, ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ - ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚਾ ਕਲੱਬ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ|

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੇਟੀ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਬੇਕਰੀ

[thumb| [ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਬੇਟੀ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਬੇਕਰੀ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ।]]
**ਬੇਟੀ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਬੇਕਰੀ** ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਜਸ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ 2017 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਤੋਂ ਬਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ 2017 ਵਿਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬੇਟੀ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਬੇਕਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਜਸ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਨਸਾਬੇਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ, ਬੇਕਰੀ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਕ ਅਤੇ ਕੂਕੀਜ਼ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਚ 15 ਤੋਂ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜ਼ਿਲਾ ਵਪਾਰ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਔਰਤ ਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਬੇਕਰੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਲ 2018 ਤੱਕ ਬੇਕਰੀ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੁਨਾਫਾ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਾਗਤ 8800 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।  ਹੋਰਨਾਂ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 4000 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ 5200 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।

ਬੇਕਰੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ, 2017 ਦਾ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ 100,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬੇਕਰੀ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲੱਭਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਪੰਜਾਬ ਸਪੋਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ

**ਪੰਜਾਬ ਸਪੋਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ 2012** ( ), ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਖੇਡ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਮੰਡਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਪੱਧਰੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹਮਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦੁਆਰਾ 28 ਫਰਵਰੀ, 2012 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਡ ਬੋਰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੁਆਰਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਖੇਡਾਂ 
ਇਹ ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਚ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ-

* ਅਥਲੈਟਿਕਸ
* ਬੈਡਮਿੰਟਨ
* ਬਾਸਕਟਬਾਲ
* ਕ੍ਰਿਕੇਟ
* ਸਾਈਕਲਿੰਗ
* ਫੁਟਬਾਲ
* ਹਾਕੀ
* ਕਬੱਡੀ
* ਕਰਾਟੇ
* ਮੈਰਾਥਨ
* ਤਾਈਕਵਾਂਡੋ
* ਵਾਲੀਬਾਲ
* ਭਾਰ ਚੁੱਕਣਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੋਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ

**ਪੰਜਾਬ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੋਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੋਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ), ਪੰਜਾਬ , ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਖੇਡ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ 6 ਨਵੰਬਰ, 2012 ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 24 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 1,381 ਅਥਲੀਟਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ (2020-2021) ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ

ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ 2020-2021, ਦੇਸ ਭਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿੰਘੂ ਅਤੇ ਟਿਕਰੀ ਬਾਰਡਰਾਂ ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਅੰਦੋਲਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ  ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਸਤੰਬਰ, 2020 ਵਿਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ ।ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।[ ਇਸ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲੇਖਕਾਂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਭਰਵਾਂ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰ੍ਪਤ ਹੈ ।ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਸ਼ਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ।ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਆਨਲਾਈਨ ਕਾਵਿ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਾਇਰ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਨੇ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਦਾਤਾਵੇਜ਼ ਧਰਤਿ ਵੰਗਾਰੇ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ - ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ(2020-2021) ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਖ਼ ਵੱਖ਼ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੀ.ਡੀ। ਐਫ. ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ।ਜਿਸਦੇ 12 ਭਾਗ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ ਭਾਵ ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਅਗਲੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ।

ਇਹ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਇਸ ਲਿੰਕ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ:

*ਧਰਤਿ ਵੰਗਾਰੇ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ - ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ(2020-2021) ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨੀ ਮਸਲੇ
ਧਰਤਿ ਵੰਗਾਰੇ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ - ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ(2020-2021) ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ

**ਧਰਤਿ ਵੰਗਾਰੇ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ - ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ(2020-2021) ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ** ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ 2020 -2021 ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪੀ.ਡੀ. ਐਫ.  ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੰਕਲਨ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਾਇਰ ਪ੍ਰੋ.ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ  । 

## ਸਮਗਰੀ ਲਿੰਕ 
ਧਰਤਿ ਵੰਗਾਰੇ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ - ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ(2020-2021) ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
ਜੌਨ ਬੀ. ਵਾਟਸਨ

**ਜੌਨ ਬ੍ਰਾਡਸ ਵਾਟਸਨ** (9 ਜਨਵਰੀ, 1878 - 25 ਸਤੰਬਰ, 1958 ਤੱਕ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਜਿਸਨੇ ਵਿਵਹਾਰਵਾਦ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਾਟਸਨ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ 1913 ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਹਾਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਵਿਵਹਾਰਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਵਾਟਸਨ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ, ਬੱਚੇ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ "ਲਿਟਲ ਐਲਬਰਟ" ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਕੇਰਲਪਲਕ ਪ੍ਰਯੋਗ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1910 ਤੋਂ 1915 ਤੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ। 2002 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਜਨਰਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਵਾਟਸਨ ਨੂੰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ 17 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਜੌਨ ਬ੍ਰਾਡਸ ਵਾਟਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜਨਵਰੀ 1878 ਨੂੰ ਟਰੈਵਲਰਜ਼ ਰੈਸਟ, ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਪਿਕਨਸ ਬਟਲਰ ਵਾਟਸਨ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਜੌਨ 13 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ  ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਭੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਏਮਾ ਕੇਸੀਆ ਵਾਟਸਨ (ਨੀਓ ਰੋ) ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ, ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਨਾਹੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੌਹਨ ਦਾ ਨਾਮ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਿਵਸ

**ਪੰਜਾਬ ਕਲਚਰ ਡੇ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਚਰ ਡੇ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਨਿਊ ਯੀਅਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 14 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜਸ਼ਨ 
ਪੰਜਾਬ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ, ਸੰਗੀਤ, ਡਾਂਸ, ਭੰਗੜਾ, ਨਾਟਕ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ, ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਸਟਾਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਨਵੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2020 ਪੰਜਾਬ ਕਲਚਰ ਡੇਅ ਨੇ 14 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਅਲਹਮਰਾ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ।  ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਰਦਾਰ ਉਸਮਾਨ ਬੁਜ਼ਦਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਮਾਨ ਬੁਜ਼ਦਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Colours of Punjab.jpg
ਤਸਵੀਰ:Art of Punjab Culture.jpg
ਤਸਵੀਰ:Culture Of Punjab.jpg
ਤਸਵੀਰ:Charkha and Chakki.jpg
ਤਸਵੀਰ:Saron Da Saag.jpg
ਤਸਵੀਰ:Kikli and salwar suits.jpg
ਤਸਵੀਰ:Virasti Mela, Bathinda (Punjabi Heritage Festival) (23).jpg
ਤਸਵੀਰ:Virasti Mela, Bathinda (Punjabi Heritage Festival) (47).jpg
ਤਸਵੀਰ:Virasti Mela, Bathinda (Punjabi Heritage Festival) (38).jpg
ਤਸਵੀਰ:Virasti Mela, Bathinda (Punjabi Heritage Festival) (104).jpg
ਤਸਵੀਰ:Virasti Mela, Bathinda (Punjabi Heritage Festival) (40).jpg
ਤਸਵੀਰ:Punjabi Traditional Fashion - Cultural Night - Wiki Conference India - CGC - Mohali 2016-08-05 7363.JPG
ਤਸਵੀਰ:Punjabi Traditional Fashion - Cultural Night - Wiki Conference India - CGC - Mohali 2016-08-05 7370.JPG
ਤਸਵੀਰ:Punjabi Traditional Fashion - Cultural Night - Wiki Conference India - CGC - Mohali 2016-08-05 7357.JPG
ਤਸਵੀਰ:Punjabi Dance - Cultural Night - Wiki Conference India - CGC - Mohali 2016-08-05 7429.JPG

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ
* ਪੰਜਾਬੀਅਤ
* ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਝੰਡਾ
* ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਹਿਰ
* ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੰਜਾਬ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਿਵਸ ਸਮਾਗਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਸਲੋਨੀ ਗੌੜ

**ਸਲੋਨੀ ਗੌੜ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਹਾਸਰਸ ਨਾਮ **ਨਜ਼ਮਾ ਆਪੀ** ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਮਿਮੀਕਰੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਹਸਰਸ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸਲੋਨੀ ਗੌੜ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1999 ਨੂੰ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੇਨੇਸੈਂਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਲੋਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ “ਪਿੰਕੀ ਡੋਗਰਾ” ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ “ਕੁਸਮ ਬਹੇਂਜੀ” ਅਤੇ “ਆਸ਼ਾ ਬਹੇਂਜੀ” ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ 2018 ਵਿੱਚ "ਨਜ਼ਮਾ ਆਪੀ" ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਟਵਿੱਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਐਕਟ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ 2020 'ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿਚ ਸਲੋਨੀ ਨੇ ਓ.ਟੀ.ਟੀ. ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸੋਨੀ ਲਿਵ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੋਅ 'ਅਨਕੌਮਨ ਸੈਂਸ ਵਿਦ ਸਲੋਨੀ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੇ ਵੀ ਮਨੀਸ਼ਾ

{{Infobox person|name=ਜੇ ਵੀ ਮਨੀਸ਼ਾ ਬਜਾਜ|birth_name=|birth_date=|birth_place=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ|alma mater=ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ|occupation=ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ, ਕਵਿਤਾ|years_active=1989–ਮੌਜੂਦਾ|spouse=ਦਵੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਬਜਾਜ (1993 – ਮੌਜੂਦਾ)|children={ਬੇਰੋਕ ਸੂਚੀ  ਪੰਚਮ ਬਜਾਜ  ਪਵਨ ਬਜਾਜ}|parents=ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਰਮਾ  ਡਾ. ਗੀਤਾ ਵਰਮਾ}}**ਜੇ ਵੀ ਮਨੀਸ਼ਾ** ਨੀ ਬਜਾਜ, ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ 'ਤੇ ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ੇਤਮਕ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਜੇ ਵੀ ਮਨੀਸ਼ਾ ਨੀ ਬਜਾਜ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗੀਤਾ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਸ਼. ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ| ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਜੰਮੀ ਅਤੇ ਪਲੀ | ਉਸ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਭੈਣ, ਮੋਨਿਕਾ ਅਖੌਰੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵਸ ਗਈ ਹੈ| ਮਨੀਸ਼ਾ ਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖਮਰੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਯੱਗ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਵਿ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 1993 ਵਿੱਚ ਦਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਬਜਾਜ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਹਨ, ਪੰਚਮ ਅਤੇ ਪਵਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1996 ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 2003 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਰੀਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਕ ਐਨਜੀਓ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਾਵਿ ਪਾਠ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੀਰੀਅਲਾਂ, ਟੈਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ| ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਜਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਨਿਊਜ ਪੇਪਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹ, ਲੜਕੀ ਬੱਚਾ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਜਨ ਸੰਮਨ ਕਰਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਭੋਪਾਲ ਅਰਿਸ਼ਥ ਐਮਡੀਯੂ, ਰੋਹਤਕ ਵੈਧਵਰਿਕ ਆਧਿਆਤਮ "ਵੈਭਵ" ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ ਵੈਲਯੂ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਬੈਸਟ ਸ਼ੌਰਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ 2012 ਆਰ ਐਮ ਏ ਆਈ  ਵਰਗੇ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲੇ। ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ| ਯੋਸ਼ਾ: ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ: ਔਰਤ  ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜੁਲਾਈ 2002 ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਚੇ ਅਹਿਸਾਸ| ਉਸਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਲਈ 'ਸਾਂਝੀ ਸਾਂਝ' ਲਈ 2013 ਵਿਚ ਇਕ ਅਖਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖਬਾਰ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਮਾਂ ਕਾਰਨ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ| ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਡੀ ਡੀ ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਲੜੀਵਾਰ (1 ਅਗਸਤ 2015 ਤੋਂ ਓਨ ਏਅਰ ਤੇ) ਵਾਹ ਚੌਧਰੀ ਲਿਖਿਆ ਜੋ 2002 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਯੁਗ ਯਤ੍ਰਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ: ਖੋਜ: 70 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2005 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤਰਸੇਮ ਅੰਟੀਲ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਫਿਲਮਾਂ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ, ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ, ਸੀਰੀਅਲ ਅਤੇ ਐਡ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ| ਹੁਣ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ "ਟੂ ਬੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਟੂ ਬੀ" ਦੇ ਬੋਲ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਕਰਨਾਲ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਗੀਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗਾਣਾ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਰਿੰਗ ਟੋਨ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ| ਨਿਊਜ ਪੇਪਰ ਬੋਲਦਾ ਹੈ|        

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧ

## ਲੋਕਧਾਰਾ 
## ਜਾਣ-ਪਛਾਣ 
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ **"ਫੋਕਲੋਰ"** ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਹੈ। ‘ਫੋਕਲੋਰ` ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ 1846 ਈ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨ '**ਵਿਲੀਅਮ ਜਾਨ ਥਾਮਸ**' ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਉਦਗਮ ਜਰਮਨ ਭਰਾਵਾਂ "ਜੈਕੁਬ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਗਰਿਮ" ਦੁਆਰਾ ਮੌਖਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੇ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ, ਸੰਕਲਨ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵਿਭਿੰਨ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣਾ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਫੋਕਲੋਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਵਿੱਚ ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਫੋਕਲੋਰ` ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਫੋਕਲੋਰ ਨੂੰ ਤਤਸਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤ ਕੇ ਕੰਮ ਸਾਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਦੂਜੀ ਤੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਫੋਕਲੋਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ "ਕਹਾਣੀ" ਕੀਤਾ। 

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
**"ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੇਨਕਾ"** ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫੋਕਲੋਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰਾਂ, ਰਸਮਾਂ-ਰੀਤਾਂ ਤੇੇ ਕਰਮ-ਕਾਂਡਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਪੈਟਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਖੰਡਿਤ, ਸੁਧਰੇ ਪਰ ਨਿਸਬਤਨ ਬਦਲਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਤੀਕ ਵੀ ਹੋਂਦ ਕਾਇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, “ਸਮੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਨਮੁਖ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੋਚਣੀ ਦਾ ਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਹੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਕਿਸਮ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਚਾਰ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਲੋਕਗੀਤ ਬਣਦਾ ਉਚਾਰ ਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਤੋਂ ਕਥਾ, ਕਥ ਤੇ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਰੀਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ, ਧਾਗੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਆਦਿ ਬਣਦਾ ਹੈ।"

ਆਰਚਰ ਟੇਲਰ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ, ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੀਤੀ- ਰਿਵਾਜਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮ-ਧੰਦਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਉਹ ਅੰੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਇਸ ਦੇ ਘੜਨਹਾਰਿਆ ਦਾ ਅਲਿਖਤ ਇਤਿਹਾਸ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਾਂਂ, ਰੁਚੀਆਂ, ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੰਬੰਧੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਤੱਤ
ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ

**ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ** (1 ਜੁਲਾਈ, 1941 - 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2021) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ 2014 ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ।ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅੱਠ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਨਮਾਨਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਸ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜਿਉਣ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਸਕਰੌਦੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। 

## ਮੌਲਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ
*''ਤੇਰਾ ਅੰਬਰਾਂ 'ਚ ਨਾਂ ਲਿਖਿਆ*(ਕਵਿਤਾ) 
**ਅਸੀਂ ਪੁੱਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ''(ਕਵਿਤਾ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਝਾਨੋ ਹੰਸਦਾਹ

**ਝਾਨੋ ਹੰਸਦਾਹ** (ਜਨਮ (1975-10-24 )  ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ| ਉਸਨੇ 2013 ਵਿਸ਼ਵ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ| 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮੀ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ।

* 16 ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਫਸਟ ਡੀਓਰਾਮਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਐਂਡ ਮਾਰਕੀਟ
* ਜੈਪੁਰ ਦਾ ਆਰੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਚਿਲਡਰਨ'ਜ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ
* ਅਲਪਵੀਰਾਮਾ ਸਾਉਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲਘੂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਅੰਬਰਨਾਥ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਬੰਗਲੌਰ ਕਵੀਅਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਬੇਸਟ ਫ਼ਿਲਮ ਫਸਟ 
* ਬਾਇਓਸਕੋਪ ਗਲੋਬਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਬੋਧੀਸਤਵ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 

ਬ੍ਰਹਮਾਪੁਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ

* ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਵੈਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਬ੍ਰਿੰਗ ਯੂਅਰ ਓਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 
* ਕਲਕੱਤਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੌਰਟ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ https://ifsofindia.org/cishortff/ 
* ਕਲਕੱਤਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਲਟ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 
* ਸੀਆਈਐਚਫੈਸਟੀਵਲ (ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਡੀਅਨ ਹਾਈਲੈਂਡਜ਼ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ)
*
* ਕਲਟ ਕ੍ਰਿਟਿਕ ਮੂਵੀ ਅਵਾਰਡ 
* ਚੇਨਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਚੇਨਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੁਈਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਸਿਨੇਮੇਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਸਿਨੇਵਿਲ ਸਾਲਾਨਾ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ 
* ਸੰਗਮ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਦਰਭੰਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ( ਦਰਭੰਗ ਆਈਐਫਐਫ )
* ਡਵਲਪਮੈਂਟ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਡਾਇਓਰਾਮਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼
* ਫਲੈਸ਼ਪੁਆਇੰਟ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਇੰਡੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਐਂਡ  ਲਿਟਰੇਚਰ ਫੈਸਟੀਵਲ 
* ਗੁਹਾਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ
* ਚੇਨਈ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ
* ਇੰਡੀਆ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
* ਇੰਡੋਗਮਾ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਭਾਰਤ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਉਤਸਵ
* ਕੇਰਲ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਡਜ਼ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਆਈਕੇਐਫਐਫ) 
* ਮਧੂਬਾਨੀ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ (ਐਮਐਫਐਫ )
* ਸੁਨਹਿਰੀ ਹਾਥੀ
* ਜੈਪੁਰ ਫਿਲਮ ਮਾਰਕੀਟ-ਜੇਐਫਐਮ
* ਜਾਗਰਣ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਜੈਪੁਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਜੀਵਿਕਾ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਜੀਵਿਕਾ: ਏਸ਼ੀਆ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਕਸ਼ੀਸ਼ ਮੁੰਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਵੀਅਰ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਕਲਕਾਰੀ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ
* ਕੋਲਕਾਤਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਲੱਦਾਖ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਲੈਕਸੀਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* L'Age D'or ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟ ਹਾਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਮਦਰਾਸ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮ ਸਮਾਰੋਹ
* ਮਦਰਾਸ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮ ਸਮਾਰੋਹ 
* ਮੂਵਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਮੁੰਬਈ ਅਕੈਡਮੀ
* ਮੁੰਬਈ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਮੁੰਬਈ ਮਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ
* ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ
* ਓਸ਼ੀਅਨ'ਜ ਸੀਨੇਫੈਨ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ ਏਸੀਅਨ ਐਂਡ ਅਰਬ ਸਿਨੇਮਾ
* ਓਰਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਪਟਨਾ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਪਿਗੀ ਬੈਂਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ਾਰਟ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਪੁਣੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਰੋਲਿੰਗ ਰੀਲਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ - ਆਰਆਰਐਫਐਫ 
* ਸੀਜਰ ਸ਼ਾਰਟ ਫ਼ਿਲਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ - ਐਸਐਸਐਫਆਈਐਫ
* ਐਸਕੇਜੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ - ਐਸਆਈਐਫਐਫ
* ਸ਼ਾਹੂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮਾਰੋਹ - ਐਸ.ਆਈ.ਐਫ.ਐਫ.
* ਸਾਈਨਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਸਿਨੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ

ਟਾਈਗਰਲੈਂਡ ਇੰਡੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ

* ਥ੍ਰਿਸੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ
* ਵਡਫੈਸਟ
* ਵਰਾਈਟ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਕਸ਼ਮੀਰ)
* ਵਰਜਿਨ ਸਪਰਿੰਗ ਸਿਨੇਫੈਸਟ
* ਵਿਬਗਯੋਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਵਿੰਟੇਜ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਵਿੰਟਰਸਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 
* ਵੁੱਡਪੇਕਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਅਮਦਾਵਦ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ।

## ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ 
* ਸ਼ਾਂਦੂਰ ਪੋਲੋ ਤਿਉਹਾਰ
* ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ
* ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ
* ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)

## ਇਸਲਾਮੀ 
## ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ

## ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰ 
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਿਵਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ 23 ਮਾਰਚ 1940 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿੰਟੋ ਪਾਰਕ (ਹੁਣ ਇਕਬਾਲ ਪਾਰਕ), ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਤੇ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਤਾ ਏ ਕੇ ਫਜ਼ਲੂਲ ਹੱਕ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕੌਮ ਇਸ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਸਨੇ ਕੁਏਦਾ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

* ਚੰਦ ਰਾਤ
* ਇਕਬਾਲ ਦਿਵਸ
* ਕੁਏਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਦਿਵਸ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫਲਾਵਰ ਸ਼ੋਅ
* ਯੋਮ-ਏ ਬਾਬ ਉਲ-ਇਸਲਾਮ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ ਡੇਅ

## ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਉਤਸਵ 
* ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ
* ਕਰਾਚੀ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ
* ਲਾਹੌਰ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਰੋਹ

## ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮੀ ਤਿਉਹਾਰ 
* ਸਿਨੇਸਟ ਵਨ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਇੰਡਸ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਕਾਰਾ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ

## ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ 
* ਆਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕਾਨਫਰੰਸ
* ਦੋਸਤੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

## ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
## ਮੇਲੇ 
* ਮੇਲਾ ਚਿਰਾਘਨ, ਇਹ ਮੇਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
* ਕਲਾਮ ਸਮਰ ਫੈਸਟੀਵਲ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਉਹਾਰ
ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰ

ਮੁਲਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਿਉਹਾਰ ਉਰਸ ਸ਼ਾਹ ਰੁਕਨ-ਏ-ਆਲਮ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਂਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਬਸੰਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ (ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਬਹਾਰਨ) 
ਬਸੰਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਰਕ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੈਂਟ ਗਾਰਡਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ  ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਬਸੰਤ 
ਬਸੰਤ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਗਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਤੰਗ ਦੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਡੋਰ ਨਾਲ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਕੱਟਣ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਉਰਸ ਸ਼ਾਹ ਰੁਕਨ-ਏ-ਆਲਮ 
ਉਰਸ ਸ਼ਾਹ ਰੁਕਨ-ਏ-ਆਲਮ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸ਼ਾਹ ਰੁਕਨ-ਏ-ਆਲਮ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਉਰਸ ਬਹਾਉਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ 
ਉਰਸ ਬਹਾਉਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਇਕ ਸਲਾਨਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੋਕ ਬਹਾਉਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਉਰਸ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਮਸ ਤਬਰੀਜ਼ੀ 
ਉਰਸ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਮਸ ਤਾਬਰੀਜ਼ੀ ਹਰ ਸਾਲ 1 ਤੋਂ 3 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਅਲੋਕ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ

**ਅਲੋਕ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ** (24 ਅਗਸਤ 1953 &#x2013; 24 ਦਸੰਬਰ 2016) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1998 ਅਤੇ 2002 ਦਰਮਿਆਨ ਤਿੰਨ ਵਨ ਡੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ (ਵਨਡੇ) ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 1971 ਤੋਂ 1987 ਤੱਕ ਬੰਗਾਲ ਲਈ ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਈਸਟ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1974–75 ਵਿਚ ਅਸਾਮ ਵਿਰੁੱਧ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿਚ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈ 7 ਦੇ ਸਰਵਉੱਤਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ 12.2–6 1211-10 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਸਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Aloke Bhattacharjee at CricketArchive (subscription required)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਕ੍ਰਿਕਟਅਰਕਾਈਵ

**ਕ੍ਰਿਕਟਅਰਕਾਈਵ** ਇਕ ਖੇਡ ਵੈਬਸਾਈਟ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁਰਾਲੇਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਫਿਲਿਪਸ ਬੈਲੀ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਗ੍ਰਿਫਿਥਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਇਸ ਵੈਬਸਾਈਟ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅੰਕੜਾ ਫਿਲਪੀ ਬੈਲੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ, 750,000 ਸਕੋਰ ਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ 14,000 ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਡੇਟਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।

ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਓਨਲਾਈਨ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। *ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਨੂੰਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਲਈ ਇਕ ਆਸਰਾ ਦੱਸਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ESPNCricinfo

## ਹਵਾਲੇ 
 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਵੈਬਸਾਈਟ
ਸੁਰੇਸ਼ ਦਿਓ

**ਸੁਰੇਸ਼ ਡੀ. ਦਿਓ** (ਜਨਮ 20 ਮਾਰਚ 1946) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1996 ਵਿਚ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਵਿਜੇ ਚੋਪੜਾ

**ਵਿਜੇ ਚੋਪੜਾ** (ਜਨਮ 5 ਜੁਲਾਈ 1948) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1974 ਤੋਂ 1984 ਦਰਮਿਆਨ 65 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ 1996 ਅਤੇ 2002 ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਛੇ ਵਨ ਡੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਐਸ. ਚੌਧਰੀ

**ਐਸ. ਚੌਧਰੀ** ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1993 ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਨੌ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਖਾ ਬੋਸ

**ਸੁਖਾ ਬੋਸ** (1 ਨਵੰਬਰ 1930 &#x2013; 12 ਅਕਤੂਬਰ 2008) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1983 ਵਿਚ ਇਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ -ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦੋ ਵਨਡੇ ਮੈਚ ਵਿਚ 1983 ਅਤੇ 1984 ਦਰਮਿਆਨ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* 1983–84 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸੁਧੀਰ ਅਸਨਾਨੀ

**ਸੁਧੀਰ ਅਸਨਾਨੀ** (ਜਨਮ 7 ਦਸੰਬਰ, 1960 ਭੋਪਾਲ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਦਸ ਵਨ ਡੇਅ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਚਾਰ ਟੀ -20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ 23 ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਅੰਪਾਇਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਟੀ -20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸੁਧੀਰ ਅਸਨਾਨੀ ਈਐਸਪੀਐਨਕ੍ਰੀਕਾਈਨਫੋ ਵਿਖੇ
* ਸੁਧੀਰ ਅਸਨਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਆਰਚਿਵ ਵਿਖੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਬੀ. ਜਮੁਲਾ

**ਬੋਮੀ ਅਰਦੇਸ਼ੀਰ ਜਮੁਲਾ** (ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 1953) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1990 ਅਤੇ 1999 ਦਰਮਿਆਨ ਪੰਜ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਐਸ. ਕੇ. ਬਾਂਸਲ

**ਸ਼ਿਆਮ ਕੁਮਾਰ ਬਾਂਸਲ** (ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1940 ਦਿੱਲੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ) ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਵਨ ਡੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ ਛੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ, 30 ਵਨਡੇ, ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਅਤੇ ਦੋ ਮਹਿਲਾ ਵਨਡੇ ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਤੇਜ ਹੰਦੂ

**ਤੇਜ ਕੇ ਹੰਦੂ** ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1994 ਵਿਚ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐਸ. ਐਨ. ਹਨੁਮੰਤ ਰਾਓ

**ਐਸ. ਐਨ. ਹਨੁਮੰਤ ਰਾਓ** (4 ਸਤੰਬਰ 1929 &#x2013; 29 ਜੁਲਾਈ 2013) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1978 ਤੋਂ 1983 ਵਿਚਾਲੇ ਨੌਂ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ 1981 ਤੋਂ 1982 ਵਿਚਾਲੇ ਦੋ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਾਓ ਨੇ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ 1958–59 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿਚ 29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 24 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿਚ 36 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰ ਬਣੇ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਆਰ. ਆਰ. ਕਦਮ

**ਆਰ. ਆਰ. ਕਦਮ** ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1986 ਅਤੇ 1987 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਰ ਇਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਵਨਡੇ) ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਰੀਹਰਨ

**ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਰੀਹਰਨ** (ਜਨਮ 24 ਸਤੰਬਰ 1955) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ।

ਹਰੀਹਰਨ 2001 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੀ -20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1997 ਤੋਂ 2006 ਦਰਮਿਆਨ 34 ਵਨ-ਡੇਅ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਿਰਫ 2 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵੀ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਈ 2005 ਵਿਚ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿਖੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਵਿਚ ਟੈਸਟ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਵਿਕਟਾਂ ਗੁਆ ਕੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਰੀ ਅਤੇ 261 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਈ  ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਮਾਰਚ 2006 ਵਿਚ ਬੋਘਰਾ ਵਿਖੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ 2008, 2009 ਅਤੇ 2010 ਦੌਰਾਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕ੍ਰਿਕਿਨਫੋ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਨਿਲ ਚੌਧਰੀ

**ਅਨਿਲ ਚੌਧਰੀ** (ਜਨਮ 12 ਮਾਰਚ 1965) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ।  ਉਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚਾਲੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ, 2013 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਟੀ -20 ਕੌਮਾਂਤਰੀ (ਟੀ 20 ਆਈ) ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 27 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦਰਮਿਆਨ ਪਹਿਲੇ ਵਨ ਡੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ (ਵਨਡੇ) ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਅੰਡਰ -19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਲਈ ਸਤਾਰਾਂ ਆਨ-ਫੀਲਡ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ 2020 ਅੰਡਰ -19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ 16 ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈਸੀਸੀ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ। 5 ਫਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚਾਲੇ, ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਅੰਪਾਇਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਟੀ -20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸਤੀਸ਼ ਗੁਪਤਾ

**ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਗੁਪਤਾ** (ਜਨਮ 5 ਸਤੰਬਰ 1951) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਗੇਮਜ਼ ਵਿਚ 1999 ਅਤੇ 2002 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਰਾਮ ਬਾਬੂ ਗੁਪਤਾ

**ਰਾਮ ਬਾਬੂ ਗੁਪਤਾ** (17 ਜੁਲਾਈ 1935 &#x2013; 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1986 ਤੋਂ 1988 ਵਿਚਾਲੇ 11 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ 1985 ਅਤੇ 1990 ਦਰਮਿਆਨ 24 ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1987 ਵਿਚ ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਮੁਹੰਮਦ ਘੌਸ

**ਮੁਹੰਮਦ ਘੌਸ** (15 ਮਾਰਚ 1931 &#x2013; 29 ਸਤੰਬਰ 2014) ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅੰਪਾਇਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਚ ਰੈਫਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਘੌਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲਾਂ ਚੇਨਈ, ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੇਨੱਈ ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ ਲੋਯੋਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਅੰਪਾਇਰ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਮੈਚ ਰੈਫਰੀ ਬਣਾਇਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਘੌਸ ਨੇ ਦੋ ਵਨ ਡੇਅ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਅੰਪਾਇਰ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1983 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦਾ ਅਤੇ 5 ਦਸੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਮੈਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅੰਪਾਇਰਡ ਕੀਤੇ 8 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ 4 ਜਿੱਤੇ, 0 ਵਿਚ ਹਾਰ ਹੋਈ, ਅਤੇ 4 ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਡਰਾਅ ਰਹੇ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵੀ ਅੰਪਾਇਰ ਕੀਤੇ। ਘੌਸ ਨੇ 1968-69 ਵਿਚ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਮੈਚ ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 18 ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਨਿਭਾਏ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਉਸਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚਾਲੇ 1975-76 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
center|thumb|500x500px| ਮੁਹੰਮਦ ਘੌਸ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨਾਲ।
1985-86 ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੈਚ ਰੈਫਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 2001-02 ਤੱਕ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ। ਘੌਸ ਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਪਾਇਰ ਦੀ ਉਪ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।

## ਮੁਹੰਮਦ ਘੌਸ ਦੁਆਰਾ ਅੰਪਾਇਰਡ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
## ਮੌਤ 
ਘੋਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ 29 ਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 83 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ , ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਨ. ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਜਾਹਿਰ ਕੀਤੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕ੍ਰਿਕਿਨਫੋ ਡਾਟ ਕਾਮ 'ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਘੋਸ਼
* http://www.espncricinfo.com/india/content/story/785789.html
* http://www.thehindu.com/sport/cricket/umpire-ghouse-passes-away/article6458765.ece
* http://www.wisdenindia.com / ਨਿbਜ਼- ਸੰਖੇਪ / ਹਾouseਸ-ex-umpire-passes/128780 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਦਾਰਾ ਡੋਤੀਵਾਲਾ

**ਦਾਰਾ ਡੋਤੀਵਾਲਾ** (30 ਅਕਤੂਬਰ 1933 &#x2013; 30 ਜਨਵਰੀ 2019) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ । ਉਸਨੇ 1982 ਅਤੇ 1987 ਦਰਮਿਆਨ ਛੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਟੈਸਟ ਅਤੇ 1982 ਤੋਂ 1988 ਦਰਮਿਆਨ ਅੱਠ ਵਨ ਡੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ (ਵਨਡੇ) ਮੈਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 85 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ 30 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਨੀਲੇ ਦੱਤਾ

**ਨੀਲੇ ਦੱਤਾ** ਇਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1990 ਵਿਚ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬੱਧ ਮੁਦਗਲ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ (ਜਸਟਿਸ ਮੁਕੁਲ ਮੁਦਗਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਧੀਕ ਸਾਲਿਸਿਟਰ ਜਨਰਲ ਐਲ ਨਾਗੇਸਵਰਾ ਰਾਓ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਜਿਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਸਪਾਟ ਫਿਕਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭੈਰਬ ਗਾਂਗੁਲੀ

**ਭੈਰਬ ਗਾਂਗੁਲੀ** (1 ਅਗਸਤ 1931 &#x2013; 30 ਜੁਲਾਈ 2014) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1982 ਤੋਂ 1985 ਵਿਚਾਲੇ ਪੰਜ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ, 1982 ਤੋਂ 1984 ਵਿਚਾਲੇ ਦੋ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ 1971 ਤੋਂ 1986 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 29 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਮਹਿੰਦਰ ਗੁਪਤੇ

**ਮਹਿੰਦਰ ਗੁਪਤੇ** (11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1931 &#x2013; 7 ਮਈ 2017) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1985 ਦੇ ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਇਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ  ਵਿਚ ਅਤੇ 1983 ਦੇ ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਕੇ. ਐਸ. ਗਿਰੀਧਰਨ

**ਕੇ. ਐਸ. ਗਿਰੀਧਰਨ** (ਜਨਮ 16 ਸਤੰਬਰ 1949) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1994 ਅਤੇ 1999 ਦਰਮਿਆਨ ਪੰਜ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸੁਧਾਕਰ ਕੁਲਕਰਨੀ

**ਸੁਧਾਕਰ ਕੁਲਕਰਨੀ** (16 ਜੂਨ 1937 &#x2013; 30 ਮਈ 2011) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1990 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿਚ ਅਤੇ 1986 ਅਤੇ 1988 ਦਰਮਿਆਨ ਪੰਜ ਵਨਡੇ ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਪ੍ਰੌਢਾਵਾਦ

ਪ੍ਰੋਢਾਵਾਦ ਦੋ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਪ੍ਰੌਢ + ਵਾਦ।  ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਭਾ ਦੇ ***ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼***  ਅਨੁਸਾਰ “ਪ੍ਰੌਢ” ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੱਕਾ ਆਦਮੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਢਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਦ੍ਰਿੜ, ਮਜ਼ਬੂਤ, ਗੰਭੀਰ, ਚਤੁਰ, ਨਿਪੁਣ ਅਤੇ "ਵਾਦ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚਰਚਾ ਜਾਂ ਗੋਸ਼ਟੀ।

ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਪੁਣਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਗਹਿਰਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਜ਼ਰਬੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਵਟੀ ਤੇ ਪੂਰੀ ਉਤਰਦੀ ਹੈ। ਐਸੇ ਗੂੜੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਦਾਹਰਨ, ਵੰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਅਧਿਆਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੇ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸੁਖੈਨ ਸੁਝਾਅ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵੀਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਲਿਵਿੰਗ ਟ੍ਰੈਯਰ) ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿ ਪੁਸਤਕ "ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ" ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਏ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੋਢਾਵਾਦ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ -

ਪ੍ਰੋਢਾਵਾਦ ਇਕ ਐਸਾ ਢੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਬੋਲੀ, ਅਖਾਣ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੋਲਣ ਜਾਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਖੌਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪ ਭਾਵੇਂ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ, ਸੁਨੇਹਾ ਆਪਣਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੋਢਾਵਾਦ ਦੀਆਂ ਵੰਗੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। 

### ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਢਾਵਾਦ ਦੇ ਉਦਾਰਹਨ - 
# **ਉਸਨੇ ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਹੀ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ** - ਇਸ ’ਚ ਕੇਵਲ ਸ਼ੋਰ ਪਾਉਣਾ ਹੀ ਦਸਿਆ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਤਾਅਲੁਕ ਸਿਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
# **ਕਪੜਾ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਹੋਵੇ** - ਇਸ ’ਚ ਕਪੜੇ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਕੋਈ ਤਾਅਲੁਕ ਨਹੀਂ ਕੇਵਲ ਕਪੜੇ ਦੀ ਸਫੇਦੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
# **ਢਾਬੇ ਵਾਲਾ ਟਰੱਕ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁਛਦੈ ਕਿ ਚਾਹ ਕਿਤਨੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੀ ਬਣਾਵਾਂ**? ਇਸ ’ਚ ਚਾਹ ਦਾ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਕੇਵਲ ਟਰੱਕ ਵਾਲੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਨੂੰ ‘ਕੜਕ ਜਾਂ ਹਲਕੀ’ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ।
# **ਜੋ ਲਾਹੋਰ ਭੈੜੇ ਉਹ ਪਿਸ਼ੌਰ ਵੀ ਭੈੜੇ** - ਇਸ ’ਚ ਲਾਹੋਰ-ਪਿਸ਼ੌਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਭੈੜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਥਾਂ ਭੈੜੇ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

### ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੋਢਾਵਾਦ ਦੇ ਲੱਛਣ - 
ਜਿਵੇਂ ਕਿ:-

# **ਵਪਾਰੀ ਬੋਲੀ ’ਚ:-** ‘ਸਚੁ ਵਾਪਾਰੁ ਕਰਹੁ ਵਾਪਾਰੀ।।’(ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਨਾ: 293) ਜਾਂ ‘ਸਾਹ ਵਾਪਾਰੀ ਦੁਆਰੈ ਆਏ।। ਵਖਰੁ ਕਾਢਹੁ ਸਉਦਾ ਕਰਾਏ।।’(ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਨਾ: 372) ਇਸ ’ਚ ਵਪਾਰੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਸੌਦਾ ਅਤੇ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਰਤ ਕੇ ‘ਆਤਮਕ ਸੱਚੇ ਸੌਦੇ’ ਨੂੰ ਵਿਹਾਝਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
# **ਕਿਰਸਾਣੀ ਬੋਲੀ ’ਚ:-** ‘ਨਾਮੁ ਬੀਜੁ ਸੰਤੋਖੁ ਸੁਹਾਗਾ ਰਖੁ ਗਰੀਬੀ ਵੇਸੁ’ (ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਨਾ: 595) ਇਸ ਵਿਚ ਬੀਜ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੁਹਾਗੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਰਤ ਕੇ ‘ਆਤਮਕ ਧਰਤੀ’ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
# **ਪਰਿਵਾਰਕ ਬੋਲੀ ’ਚ:-** ‘ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੂੰਹੈ ਮੇਰਾ ਮਾਤਾ’(ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਨਾ: 103) - ਇਸ ਵਿਚ ਦੁਨਿਆਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿੱਘ-ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤ ਕੇ ਰੱਬੀ-ਪਿਆਰ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।

ਸੋ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਰਤ ਕੇ ਜਾਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਢਾਵਾਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਨ ਮਹਿਰਾ

**ਰਾਜਨ ਮਹਿਰਾ** (23 ਨਵੰਬਰ 1933 &#x2013; 4 ਅਕਤੂਬਰ 2010) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1986 ਤੋਂ 1987 ਵਿਚਾਲੇ ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ 1982 ਅਤੇ 1987 ਵਿਚਾਲੇ ਤਿੰਨ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਿਤਾ ਨੇ 1950 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਲਈ 14 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚ ਵੀ ਖੇਡੇ ਸਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਜੀਬਨ ਘੋਸ਼ (ਅੰਪਾਇਰ)

**ਜੀਬਨ ਘੋਸ਼** (6 ਅਕਤੂਬਰ 1935 &#x2013; 15 ਦਸੰਬਰ 2004) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1979 ਤੋਂ 1986 ਵਿਚਾਲੇ ਚਾਰ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ 1981 ਤੋਂ 1984 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤਿੰਨ ਇਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਸੀ. ਆਰ. ਮੋਹਿਤ

**ਸੀ. ਆਰ. ਮੋਹਿਤ** (ਜਨਮ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1952) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1998 ਅਤੇ 2002 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਰ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਗੇਮਜ਼ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਨਰਿੰਦਰ ਮੈਨਨ

**ਨਰਿੰਦਰ ਨਾਰਾਇਣ ਮੈਨਨ** (ਜਨਮ 7 ਜਨਵਰੀ 1946 ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1993-98 ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਕੁਲ ਚਾਰ ਵਨ ਡੇਅ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਨਿਤਿਨ ਮੈਨਨ ਵੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕ੍ਰਿਕਨਫੋ ਵਿਚ ਐਨ ਐਨ ਮੈਨਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਾਗਾਰਾਜਾ ਰਾਓ

**ਬੀ.ਆਰ. ਨਾਗਾਰਾਜਾ ਰਾਓ** (1914 &#x2013; 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2004) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1985 ਅਤੇ 1986 ਦਰਮਿਆਨ ਦੋ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਪਦਮਕਰ ਪੰਡਿਤ

**ਪਦਮਕਰ ਗੋਪਾਲ ਪੰਡਿਤ** (16 ਦਸੰਬਰ 1934 &#x2013; 1 ਜੁਲਾਈ 2006) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1983 ਅਤੇ 1988 ਦਰਮਿਆਨ ਨੌਂ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਕੇ. ਪਾਰਥਾਸਰਥੀ

**ਕੇ. ਪਾਰਥਾਸਰਥੀ** (ਜਨਮ 9 ਦਸੰਬਰ 1943) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1994 ਤੋਂ 1998 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ 1993 ਅਤੇ 2002 ਦਰਮਿਆਨ ਦਸ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਐਸ. ਆਰ. ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ

**ਐਸ. ਆਰ. ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ** (16 ਸਤੰਬਰ 1931 &#x2013; 11 ਜੂਨ 2017) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ ।  ਉਹ 1987 ਵਿਚ ਇਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਅਤੇ 1983 ਅਤੇ 1987 ਵਿਚਾਲੇ ਤਿੰਨ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਕਸਤੂਰੀ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ

**ਕਸਤੂਰੀ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ** (ਜਨਮ 20 ਫਰਵਰੀ 1929) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1976 ਤੋਂ 1983 ਵਿਚਾਲੇ ਅੱਠ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ 1982 ਵਿਚ ਦੋ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਜੀ.ਏ. ਪ੍ਰਤਾਪਕੁਮਾਰ

**ਜੀ.ਏ. ਪ੍ਰਤਾਪਕੁਮਾਰ** (ਜਨਮ 17 ਸਤੰਬਰ 1956) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1998 ਅਤੇ 2001 ਦਰਮਿਆਨ ਦੋ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਕੇ. ਐਨ. ਰਾਘਵਨ

**ਕੇ. ਐਨ. ਰਾਘਵਨ** (ਜਨਮ 30 ਮਈ 1964) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1998 ਵਿਚ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਪਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਖਪਤਕਾਰ ਅਦਾਲਤ

**ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਦਾਲਤ**  ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੀ ਅਦਾਲਤ ਹੈ, ਜੋ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ, ਟਕਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਨਿਆਂ ਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਪੱਖ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਗਾਹਕ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਉਹ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਧੋਖਾਧੜੀ ਜਾਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਦਾਲਤ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਹੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਦੇਵੇਗੀ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਬਿੱਲਾਂ ਜਾਂ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਯਾਦ ਪੱਤਰ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਜੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਕੋਲ ਕੇਸ ਦਰਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਕੇਸ ਜਿੱਤਣਾ ਜਾਂ ਇਥੋਂ ਤਕ ਦਾਇਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ। 

## ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ  ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ 
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ:

* **ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ :** ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਖਤਰਨਾਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
***ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ:** ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
***ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ:** ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਫਤ ਚੋਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
***ਸੁਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ**: ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
***ਨਿਵਾਰਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ**:  ਜਦੋਂ ਵੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
***ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ**: ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ 1986
ਵਿਨੀਤ ਕੁਲਕਰਨੀ

**ਵਿਨੀਤ ਅਨਿਲ ਕੁਲਕਰਨੀ** (ਜਨਮ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ 2009 ਵਿਚ ਲਿਸਟ ਏ ਅਤੇ ਫਸਟ ਕਲਾਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੇ ਆਈਸੀਸੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈਨਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ  25 ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ (ਵਨਡੇ) ਅਤੇ 14 ਟੀ -20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ (ਟੀ 20 ਆਈ) ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਅੰਪਾਇਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 2013 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵਨਡੇ ਡੈਬਿਉ ਕੀਤਾ।

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰਤ ਦੀ 2015 - 16 ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਲੜੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੇ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਪੈਨਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਟੀ -20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਸੁਬਰਤਾ ਬੈਨਰਜੀ

**ਸੁਬਰਤਾ ਬੈਨਰਜੀ** (3 ਮਈ 1945 &#x2013; 19 ਅਗਸਤ 2016) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1983 ਅਤੇ 1998 ਦਰਮਿਆਨ ਤੇਰਾਂ ਇਕ ਦਿਨਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਆਰ. ਐਸ. ਰਾਠੌਰ

**ਰਘੁਵੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ** (ਜਨਮ 21 ਸਤੰਬਰ 1938) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1990 ਤੋਂ 1993 ਦਰਮਿਆਨ ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ 1986 ਅਤੇ 1991 ਦਰਮਿਆਨ ਚਾਰ ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਠੌਰ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਮੈਚ 1962–63 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਜੋਏਦੇਬ ਰੋਏ

**ਜੋਏਦੇਬ ਰੋਏ** ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ 1986 ਦੇ ਇੱਕ ਵਨਡੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ  ਅਤੇ 1986-87 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ

ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ (ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਐਕਟ, 2002 ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤਹਿਤ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ "ਜਨਤਕ ਅਥਾਰਟੀ" (ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਕ ਸੰਗਠਨ ਜਾਂ "ਰਾਜ ਦੀ ਸਾਜ਼ਸ਼") ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜਲਦੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ।

## ਮੰਤਵ 
ਇਹ ਐਕਟ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੈ।

## ਨਿਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 
ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰੇ ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਰਬਜੀਤ ਰੋਸ ਬਨਾਮ ਦਿੱਲੀ ਬਿਜਲੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਰਟੀਆਈ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 2014 ਤੱਕ, ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਜੋ 95% ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੂੰਜੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ 
ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਸੀਆਈਸੀ) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜਨਤਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਟੀਆਈ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ
ਨਿਤਿਨ ਮੈਨਨ

**ਨਿਤਿਨ ਨਰੇਂਦਰ ਮੈਨਨ** (ਜਨਮ 2 ਨਵੰਬਰ 1983) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ, ਜੋ ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ ਅਤੇ 2015 - 16 ਵਿਚ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ  ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਸ਼ੈਫੀਲਡ ਸ਼ੀਲਡ ਵਿਚ ਮੈਚ ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜੂਨ 2020 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਈਜੀਲ ਲੋਂਗ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੇ ਐਲੀਟ ਪੈਨਲ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਰਿੰਦਰ ਮੈਨਨ ਵੀ ਅੰਪਾਇਰ ਸਨ।

## ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ 26 ਜਨਵਰੀ, 2017 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਕੌਮਾਂਤਰੀ (ਟੀ 20 ਆਈ) ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ 15 ਮਾਰਚ, 2017 ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਵਨਡੇ) ਮੈਚ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਆਨ-ਫੀਲਡ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਯਾਨ ਗੋਲਡ ਦੇ ਨਾਲ , 2019 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ।

ਮੈਨਨ ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅੰਪਾਇਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ 62 ਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਰਵਰੀ 2020 ਵਿਚ, ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ 2020 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਮੈਨਨ ਦੀ 2020-21 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਟੀ -20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਕ੍ਰਿਕਿਨਫੋ ਵਿਚ ਨਿਤਿਨ ਮੈਨਨ
* ਕ੍ਰਿਕਟ ਓਨਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਨਿਤਿਨ ਮੈਨਨ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983