open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬੰਬੇਲੀ

**ਬੰਬੇਲੀ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ (ਤਹਿਸੀਲ ਦਫ਼ਤਰ) ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 123 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਬੰਬੇਲੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1,088 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 524 ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 564 ਹੈ। ਪਿੰਡ ਬੰਬਲੀ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 80.42% ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 85.11% ਮਰਦ ਅਤੇ 76.06% ਔਰਤਾਂ ਪਡ਼੍ਹੀ-ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਬਾਂਬੇਲੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 253 ਘਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਬੰਬੇਲੀ ਦਾ ਪਿੰਨਕੋਡ 146101 ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬੰਬੇਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਣ ਦਾ ਕਾਰਕ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ, ਸਿੱਧੂ ਜੱਟ, ਦੀ ਜੰਮਣ ਭੌਂਇ ਤਹਿਸੀਲ ਕਸੂਰ ਜ਼ਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਉੱਘੜਵਾਂ ਪਿੰਡ ਕਲਸੀਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਰੋੜ ਸਿੰਘੀਆਂ ਮਿਸਲ, ਜਿਸਦਾ ਹਰਿਆਣਾ (ਭੂੰਗਾਂ) ਖਿੱਤੇ ਸਮੇਤ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਉਰਲੇ ਪਾਸੇ ਤੱਕ ਕੁੱਝ/ ਟੁੱਟਵੇਂ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਸਮਾਂ ਪਾ; ਇਹੀ ਕਲਸੀਏ, ਕਲਸੀਆਂ ਮਿਸਲ,  ਜਿਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਬੱਧਣੀ-ਬਿਲਾਸਪੁਰ (ਮੋਗਾ ਖੇਤਰ) ਦੇ 7-8 ਪਿੰਡ ਆਏ, ਦੇ ਬਾਨੀ ਬਣੇ ਸਨ

ਕਲਸੀਆਂ ਮਿਸਲ, ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ-ਪਾਊਂਟਾ ਸਹਿਬ ਰੋਡ, ਦੇ ਸੰਯੋਜਕ ਇਸ ਪੁਰਖੇ ਦੀ ਜੰਗੀ-ਗੜ੍ਹੀ ਪਿੰਡ ਗੋਂਦਪੁਰ (ਮਾਹਿਲਪੁਰ-ਬਾੜੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪਰ; ਹਾਲਾਤਾਂ ਵੱਸ ਇਹ ਬੰਬੇਲੀ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬਣ-ਵੇਲਿਆ, ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਝੁਰਮਟਾਂ, ਵਿੱਚ ਗੁਰੀਲਾ ਰਣਨੀਤਿਕ ਪਨਾਹ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਆਰਜ਼ੀ ਜੰਗੀ-ਪਿਕਟ ਨੂੰ ਉਦੋਂ 'ਬਣ-ਵੇਲੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਦੀ  'ਬਣ-ਵੇਲੀ', ਜਿਥੇ ਉਸ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਏ, ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਮਾਧ ਹੁਣ ਵੀ ਮੌਜ਼ੂਦ ਹੈ। ਮਗਰੋਂ; ਇਹੀ 'ਬਣ-ਵੇਲੀ', ਵਿਗੜਦਾ-ਸੰਵਰਦਾ, ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਉੱਘਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਿੰਡ, 'ਬੰਬੇਲੀ' ਬਣ ਗਿਆ। 

ਮਹਿਲਪੁਰ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਬਾਂਬੇਲੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫਤਿਹਪੁਰ ਜਾਟ

**ਫਤਿਹਪੁਰ ਜਾਟ** ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲੀਆ ਖੇੜੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਖਨਊ ਤੋਂ 480 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਦਰਮਿਆਨਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 1,697 ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਜਾਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।

ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਣਕ ਮੌ (1.5 ਕਿਮੀ), ਸਾਵਲਪੁਰ ਨਵਾਦਾ (1.9 ਕਿਮੀ), ਮੁਹੰਮਦਪੁਰ ਮਾਫੀ (2.0 ਕਿਮੀ), ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ (2.1 ਕਿਮੀ), ਬਨੀ ਖੇੜਾ (2.7 ਕਿਮੀ), ਤਾਹਰਪੁਰ (3.0 ਕਿਮੀ), ਅਤੇ ਪੰਜੋਰਾ (3.0 ਕਿਮੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੰਗਨੌਲੀ

**ਗੰਗਨੌਲੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਕੀਖ਼ਬਰਾਂ

**ਵਿਕੀਖ਼ਬਰਾਂ** ਜਾਂ **ਵਿਕੀਨਿਊਜ਼** ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲੀ ਖਬਰ ਵਿਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜੋ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਜ਼ ਨੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਵਿਕੀਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, "ਵਿਕੀਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ, ਹਰੇਕ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕ ਖਬਰ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਵਿਕੀਨਿਊਜ਼ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੀਤੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਨਾਗਰਿਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਡੀਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਓਹਮੀ ਨਿਊਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਵਿਕੀਨਿਊਜ਼ ਅਸਲ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕੰਮ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

  ਤੱਕ, ਵਿਕੀਨਿਊਜ਼ ਸਾਈਟਾਂ 29 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ  ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ  ਸਰਗਰਮ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਹਨ,

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਮਾਰਿਆਨਾ ਇਸਕੰਦਰ

**ਮਾਰਿਆਨਾ ਇਸਕੰਦਰ** (; ; ਜਨਮ ਸਤੰਬਰ 1, 1975) ਇੱਕ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜਿਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੈਥਰੀਨ ਮਹੇਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਸੀਈਓ) ਬਣ ਗਈ। ਇਸਕੰਦਰ ਹਾਰਮਬੀ ਯੂਥ ਇੰਪਲਾਇਮੈਂਟ ਐਕਸਲੇਟਰ ਦੀ ਸੀਈਓ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪਲੈਨਡ ਪੇਰੈਂਟਹੁੱਡ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Maryana Iskander's Commitment Announcement at the Clinton Global Initiative 2015 Annual Meeting

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ
ਬਹਾਦਰ ਪੁਰ

**ਬਹਾਦੁਰ ਪੁਰ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਜਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਲਾਲਪੁਰ ਪੀਰਵਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਇਥੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਬਹਾਦਰ ਪੁਰ ਨਾਂ ਦਾ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪਿੰਡ ਦੇਪਾਲ, ਸੁਲਤਾਨ ਵਾਲਾ, ਅਬੂ ਸਈਦ, ਕੋਚੀ ਵਾਲਾ, ਸਾਦਿਕ ਅਬਾਦ, ਫਤਿਹ ਵਾਲਾ, ਕੰਡੇ ਮੋੜ, ਦੀਦੇ ਵਾਲਾ, ਪਹੂਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬੈਤ ਵਾਹੀ ਹਨ। ਪੀਰ ਓਲਿਆ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਅਤੇ ਚੰਨ ਵਾਲਾ ਬਹਾਦਰ ਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਛੋਟੇ ਕਸਬੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹਨ: ਇਸਲਾਮੀਆ ਪਬਲਿਕ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਰਾਵੀਅਨ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ, ਬਾਬ ਉਲ ਇਲਮ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਅਲ ਜ਼ਕਰੀਆ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ **"ਈਜਲੀ"** ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਦਰਬਾਰ ਮਹਿਲ

**ਦਰਬਾਰ ਮਹਿਲ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ।  ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ  ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।  ਇਹ ਮਹਿਲ ਬਹਾਵਲ ਖਾਨ ਪੰਜਵੇਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ,  ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮੁਬਾਰਕ ਮਹਿਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਪੂਰਾ ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ 1966 ਤੋਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ,  ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਦਫਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ, ਫਰੇਟਵਰਕ, ਅਤੇ ਸਟੂਕੋ ਵਰਕ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਦਾਰੀ ਅਤੇ  ਬਾਲਕੋਨੀਆਂ ਹਨ।  ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ  ਮੁਗਲ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ *ਛੱਤਰੀ* ਛੱਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹਰੇਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅੱਠਭੁਜ ਬੁਰਜ ਹੈ। 

## ਗੈਲਰੀ 

File:Darbar Mahal by Moiz.jpg|ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨਾਈ ਇਮਾਰਤ
File:Darbar Mahal Mosque by Moiz.jpg|ਦਰਬਾਰ ਮਹਿਲ ਮਸਜਿਦ 
File:Darbar Mahal- the inside again.jpg|ਅੰਦਰਲੀ ਛੱਤ 

## ਹਵਾਲੇ
ਐਵਾਨ-ਏ-ਸਦਰ

**ਐਵਾਨ-ਏ-ਸਦਰ** (    ) ਜਾਂ **ਸਦਰ ਮਹਿਲ**, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਦਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਭਵਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਬਲਾਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਐਵੇਨਿਊ ' ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਟਾਫ਼ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਜਿਸਨੂੰ ਸਦਰ ਦੀ ਕਲੋਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, 4ਥੇ ਐਵੇਨਿਊ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। 

ਐਵਾਨ-ਏ-ਸਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੁਖੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਦਰ  ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਅਹੁਦਾ 21 ਮਈ 2022 ਤੋਂ ਵਕਾਰ ਅਹਿਮਦ ਕੋਲ ਹੈ 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਐਵਾਨ-ਏ-ਸਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਦਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਦ ਮਾਲ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਿੰਸ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਫਾਤਿਮਾ ਜਿਨਾਹ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। 

ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1970 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੇਹਲਮ ਰੋਡ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਆਰਮੀ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੀ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ 1988 ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮ ਇਸਹਾਕ ਖਾਨ ਸਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫਾਰੂਕ ਲੇਗ਼ਾਰੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀਕ ਤਰਾਰ, ਆਸਿਫ ਅਲੀ ਜ਼ਰਦਾਰੀ, ਅਤੇ ਮਮਨੂਨ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਰੱਖਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਰਮੀ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਦਰ ਆਰਿਫ ਅਲਵੀ, ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ  ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਚਲਾਕਪੁਰ

**ਚਲਾਕਪੁਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ  ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪੋਸਟਲ ਕੋਡ 247231 ਹੈ। ਇਹ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਸਰਸਾਵਾ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਚਿਲਕਣਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੰਬਾਲਾ ਤੋਂ 67 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਵਸਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ

**ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ** (فَیض محل) ਖੈਰਪੁਰ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। 

ਇਹ ਮੀਰ ਸੋਹਰਾਬ ਖਾਨ ਨੇ 1798  ਵਿੱਚ ਖੈਰਪੁਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਤਾਲਪੁਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਅਹਾਤੇ ਲਈ ਦਰਬਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਵਜੋਂ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਲਈ 16 ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਹਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਮਹਿਮਾਨ ਕਮਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਾਹੀ ਹਾਥੀ ਲਈ ਹਾਥੀਖਾਨਾ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਤਬੇਲੇ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ।    

ਹੁਣ ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ ਆਖਰੀ ਤਾਲਪੁਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਐਚ ਐਚ  ਮੀਰ ਅਲੀ ਮੁਰਾਦ ਖਾਨ ਤਾਲਪੁਰ II (ਜਨਮ 1933), ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਅੱਬਾਸ ਰਜ਼ਾ ਤਾਲਪੁਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੇਹਦੀ ਰਜ਼ਾ ਤਾਲਪੁਰ ਦਾ ਘਰ  ਹੈ। ਚੌਧਰੀ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ / ਜਨਰਲ ਇਸਕੰਦਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀਆਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੂਲ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੀਰ ਅਲੀ ਮੁਰਾਦ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਫੌਜੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ 1955 ਵਿੱਚ ਖੈਰਪੁਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।  ਅੱਜ ਸਾਬਕਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਨਾਹਗਾਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਿਰਾਨੋ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਰਿਜ਼ਰਵ  ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹੌਗ ਡੀਅਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ।  

## ਗੈਲਰੀ 

File:Faiz Mahal Khairpur Sindh.jpg|ਬਾਹਰ 
File:Inside view of FaizMahal.jpg|ਅੰਦਰ 
File:An architectural detail of Faiz Mahal by Usman Ghani.jpg|ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵੇਰਵਾ
File:Faiz mehal khiarpur (asad aman).jpg|ਬਾਹਰ ਪਗਡੰਡੀਆਂ
File:Oil painting of Faiz Mahal.jpg|ਸ਼ੇਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਤੇਲ ਪੇਂਟਿੰਗ

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਮਹਿਲ

**ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਮਹਿਲ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਮਹਿਲ 1906 ਅਤੇ 1909 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ  ਇਹ ਸਾਦੇਕ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਪੰਜਵੇਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਗ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਬਾਰ ਮਹਿਲ, ਫਾਰੂਖ ਮਹਿਲ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਤ ਮਹਿਲ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਹਾਵਲਗੜ੍ਹ ਪੈਲੇਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ  ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਇਹ ਮਹਿਲ 1966 ਤੋਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹਰਨਾਵਾ

**ਹਰਨਾਵਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪਰਬਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਇਹ ਪਿੰਡ ਡੇਗਾਨਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਰਬਤਸਰ ਕਸਬਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਛੀਪੁਰਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਹਰਨਾਵਾ   ਗੁਣਕਾਂ ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਸਤੀ ਮਲੂਕ

**ਬਸਤੀ ਮਲੂਕ** (بستی ملوک) ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਬਸਤੀ ਮਲੂਕ ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 20,000 ਹੈ। ਇਹ  ਦੇ ਗੁਣਕਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।   

ਬਸਤੀ ਮਲੂਕ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ 35 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਪੁਰ ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸ਼ੁਜਾਬਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਬਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮਖਦੂਮ ਆਲੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਹਲਵਾ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਨੱਵਰ ਦਾ ਸੋਹਣ ਹਲਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਸਤੀ ਮਲੂਕ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਣ-ਵਾਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ 1930 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੇ ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲਟ ਰੇਂਜ ਭਾਵ ਖੁਸ਼ਾਬ, ਜੇਹਲਮ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ।

## ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ 
ਕੁਝ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲੜਕਿਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਹਨ:

* ਪੀਐਫ ਕੈਡੇਟ ਸਕੂਲ
* ਮੁਜਾਹਿਦ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ
* ਇਬਨ ਈ ਕਾਸਿਮ ਕਾਮਰੇਡ ਕਾਲਜ
* ਫੋਰਟ ਕਾਲਜ
* ਵਿਜ਼ਨ ਕਾਲਜ
* ਦਾ ਐਜੂਕੇਟਰ ਸਕੂਲ ਸਿਸਟਮ
* ਦਾਰ-ਏ-ਅਰਕਮ ਸਕੂਲ ਸਿਸਟਮ
* ਅਜ਼ੀਮ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਬਸਤੀ ਮਲੂਕ ਦੀਆਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਗਤ ਟੋਲਾ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਗਤ ਟੋਲਾ** ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਢਾਕਾ ਦੇ ਬੰਗਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 14 ਸਿਸ਼ਦਾਸ ਲੇਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਨੌਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦੁਰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਸਾਮ ਤੋਂ ਢਾਕਾ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ 1666 ਈ.-1668 ਈ. ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਠਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਬੰਗਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਗਤ ਟੋਲਾ ਬਣਾਇਆ। 

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਤ ਟੋਲੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਹੁਣ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਬਾਲਕੋਨੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੰਧ 'ਤੇ ਢਾਲ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਚੌੜੀ ਕੰਧ ਦਾ ਟੁੱਟਿਆ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਕਮਰੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕਮਰਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਤੇਗ਼  ਬਹਾਦਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। 

## ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲ 
350 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੁਣ ਵੀਰਾਨ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਬ ਲਿਆ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਪਲਸਤਰ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੌੜੀਆਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਕੰਧ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੰਭਾਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। 

## ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਇਸ ਸੰਗਤ ਟੋਲੇ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਹਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ  ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਗਤ ਟੋਲਾ ਸਮੇਤ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ (IGD) ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਦਾਈ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ, "ਕਰਸੇਵਾ ਸਰਹਾਲੀ" ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਫੰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬਿਸੋਂਗ

**ਬਿਸੋਂਗ** ਇੱਕ ਗੋਤ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਓਮੋਟੂ ਬਿਸੋਂਗ, ਨਾਈਜੀਰੀਅਨ ਮਾਡਲ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ
* ਕਲੇਮੈਂਟ ਬਿਸੋਂਗ (ਜਨਮ 1983), ਨਾਈਜੀਰੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲਰ
ਰੇਪਸੀਡ

**ਰੇਪਸੀਡ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Rapeseed**), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਤੇਲ ਬੀਜ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਸਰ੍ਹੋਂ ਜਾਂ ਗੋਭੀ ਪਰਿਵਾਰ) ਦਾ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ-ਪੀਲਾ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੀਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਰੂਸਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। *ਕੈਨੋਲਾ* ਸ਼ਬਦ ਰੇਪਸੀਡ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਰੂਸਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੱਧਰਾਂ ਲਈ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਹਨ। ਰੈਪਸੀਡ ਬਨਸਪਤੀ ਤੇਲ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਸਰ੍ਹੋਂ ਵਰਗੇ ਇਕ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਜਿਸ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿਚੋਂ ਤੇਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤੋਰੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੇਲ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਜੋ ਫੋਕਟ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਖਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੇਲ ਦੀ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਤੇਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਲ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤੀ ਸਾਰੀ ਮੀਹਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਰੂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਤੋਰੀਏ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂ ਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤੋਰੀਏ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਗੇਤਾ ਸਾਗ ਤੋਰੀਏ ਦਾ ਹੀ ਧਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੋਰੀਏ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਫੇਰ ਉਸ ਖੇਤ ਵਿਚ ਹਾੜੀ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਫ਼ਸਲ ਜਿਵੇਂ ਕਣਕ, ਜੌਂ ਆਦਿ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾੜੀ ਵੱਢਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਖੇਤ ਵਿਚ ਮੱਕੀ ਜਾਂ ਮੂੰਗੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਬੀਜ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੋਰੀਏ ਦਾ ਝਾੜ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਤੋਰੀਏ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲੈਣ ਕਰ ਕੇ ਘਾਟਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੋਰੀਆ ਇਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਪੱਕਣ ’ਤੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਕਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਾਢੀ ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੰਗਲੀਆਂ/ਸਲੰਘਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਤੋਰੀਆ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਕਣਕ ਤੇ ਜੀਰੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਤੋਰੀਆ ਹੁਣ ਕੋਈ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਹੀ ਬੀਜਦਾ ਹੈ।

## ਮੌਸਮੀ ਲੋੜਾਂ 
ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਦੀ ਸਹੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਕ ਸਾਫ ਮੌਸਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਤੰਬਰ-ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ-ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਹਾੜੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਮਿੱਟੀ 
ਇਹ ਰੇਤਲੀ ਜਮੀਨਾਂ ਤੋਂ ਹਲਕੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਨਿਰਪੱਖ pH ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਇਹਨਾਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੰਜਾਬ ਹਾਊਸ

**ਪੰਜਾਬ ਹਾਊਸ**, ਪਹਿਲਾਂ **ਸਰਕਟ ਹਾਊਸ**, ਮੁਰੀ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ - ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ  ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਨੇਕਸੀ ਲਈ, ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਲਈ, ਦਾਅਵਤਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪੰਜਾਬ ਹਾਊਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1937 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਟ ਹਾਊਸ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।  ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਵੱਟੂ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। 

2003 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਹਾਊਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

2019 ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਹਾਊਸ ਮਰੀ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 

## ਬਿਲਡਿੰਗ 
ਪੰਜਾਬ ਹਾਊਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਹਨ। ਸਿਖਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਮਾਸਟਰ ਬੈੱਡਰੂਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ VVIP ਫਲੋਰ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਚਾਰ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਸੈੱਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਰਾਊਂਡ ਫਲੋਰ 'ਤੇ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਹਾਲ, ਦੋ ਬੈੱਡਰੂਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵੇਟਿੰਗ ਲੌਂਜ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ
ਖਾਲੀਕ ਇਬਰਾਹਿਮ ਖਾਲੀਕ

**ਖਾਲੀਕ ਇਬਰਾਹਿਮ ਖਾਲੀਕ** (ਉਰਦੂ: **خلیق ابراہیم خلیق**) (ਜਨਮ 1926 - ਮੌਤ 2006) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ
ਖਾਲੀਕ ਇਬਰਾਹਿਮ ਖਾਲੀਕ ਦਾ ਜਨਮ 1926 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1945 ਵਿੱਚ ਲਹੌਰ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸੂਚਨਾ ਫਿਲਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਖਾਲੀਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ
* ਗਾਲਿਬ (ਉਰਦੂ)
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਹਾਣੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਰਦੂ ਸੰਸਕਰਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਲਾਅ

**ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਲਾਅ** ਜਾਂ **ਕੇਸੀਐਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਰੋਡ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਬੀਏ ਐਲਐਲਬੀ, ਬੀਕਾਮ ਐਲਐਲਬੀ ਅਤੇ 3 ਸਾਲਾ ਲਾਅ ਕੋਰਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਬੀਸੀਆਈ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ  ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਇਲ੍ਹਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2012 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1892 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰੁਡੋਲਫ਼ ਸਪਾਰਿੰਗ

**ਰੁਡੋਲਫ਼ ਸਪਾਰਿੰਗ** (1904–1955) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ *ਦਾਸ ਰਾਈਖ* ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 1943 ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1945 ਦਰਮਿਆਨ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਲਾਲ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਫੜ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੋਟਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ 1955 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904
ਅਬਦੁਲ ਰੱਜ਼ਾਕ ਕਮਾਲ

thumb| 2008 ਵਿੱਚ ਏ.ਆਰ.ਕਮਾਲ
**ਅਬਦੁਲ ਰਜ਼ਾਕ ਕਮਾਲ** ( **ਏ.ਆਰ. ਕਮਾਲ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) (14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1946 - 24 ਮਾਰਚ 2008) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ "ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਥਾਰਟੀ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇਕਨਾਮਿਕਸ (1999-2006) ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਕਮਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 1946 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਐਸਏ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮਾਨਚੈਸਟਰ, ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ।   

ਉਹ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟਰੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਦੀ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।  ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟੇਲ

**ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟੇਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਫੂਲਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ' ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀਵਨੀ ਸਕੈਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਧਰਮਰਾਜ ਪਟੇਲ

**ਧਰਮਰਾਜ ਸਿੰਘ ਪਟੇਲ** ਫੂਲਪੁਰ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਫੂਲਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਓਮ ਪੀ ਬਹਿਲ

**ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਹਿਲ** (1927–2004) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਣੂ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।  ਉਹ ਹਿਊਮਨ ਕੋਰੀਓਨਿਕ ਗੋਨਾਡੋਟ੍ਰੋਪਿਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਦੀ *ਆਬਾਦੀ ਖੋਜ ਕਮੇਟੀ* ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।  ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 1973 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ  ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਓਪੀ ਬਹਿਲ ਦਾ ਜਨਮ 1927 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਅਤੇ ਕਈ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।  ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ *ਜਨਸੰਖਿਆ ਕੌਂਸਲ* ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਮੰਜੂ ਜੈਦਕਾ

**ਮੰਜੂ ਜੈਦਕਾ** ਸ਼ੂਲਿਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ।  ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਲਿਬਰਹਾਨ

**ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਲਿਬਰਹਾਨ** (ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ 1938) ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਹੈ। 17 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਲਿਬਰਹਾਨ ਅਯੁੱਧਿਆ ਜਾਂਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ  ਮੁਖੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।  

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਲਿਬਰਹਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰ-ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਨਰਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਸਥਾਈ ਜੱਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੀਵੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੇ  ਲਿਬਰਹਾਨ ਅਯੁੱਧਿਆ ਜਾਂਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ  ਸੀ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ 6 ਦਸੰਬਰ 1992 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ "ਨਾ ਤਾਂ ਆਪਮੁਹਾਰੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ" ਸਨ। 

ਲਿਬਰਹਾਨ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਵਜੋਂ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ  ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਬਦਲੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਉਹ 2009 ਤੱਕ ਲਿਬਰਹਾਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ।

ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲਿਬਰਹਾਨ ਕਮਿਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ
ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਪੰਛੀ

**ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਪੰਛੀ** (10 ਅਕਤੂਬਰ 1933 - 17 ਜੂਨ 2015) 18 ਜਨਵਰੀ 1998 ਤੋਂ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1998 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ 28ਵੇਂ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਸਨ।

ਉਸਨੇ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਅ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 1979 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਅਕਤੂਬਰ 1989 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ  ਜੱਜ  ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1998 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਬਣਿਆ।

ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਰਾਜ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀ

**ਅਬੂ ਅਨੀਸ ਮੁਹੰਮਦ ਬਰਕਤ ਅਲੀ** (ابو انیس محمد برکت علی لودھیانوی) (27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1911 – 26 ਜਨਵਰੀ 1997) ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਸੀ ਜੋ ਕਾਦਰੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ ਗੈਰ-ਸਿਆਸੀ, ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ, *ਦਾਰ-ਉਲ-ਅਹਿਸਾਨ* ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ। ਅਬੂ ਅਨੀਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕੁਰਾਨ ਮਹਿਲ ਬਣਾਇਆ। ਸੂਫੀ ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਦਾਰੁਲ ਅਹਿਸਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਫਸਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ &nbsp;ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ 16 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਦਸੂਹਾ ਨੇੜੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦਾਰੁਲ ਅਹਿਸਾਨ ਵਿਖੇ ਹਰ ਸਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਕੈਂਪ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ  ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ   

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਨਿਗਾਹੀ ਬਖ਼ਸ਼, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ। 
* *ਕਿਤਾਬ-ਉਲ-ਅਮਾਲ ਬਿਸ-ਸੁੰਨਹ 5 ਜਿਲਦਾਂ *
* *ਅਸਮਾ-ਉਨ-ਨਬੀ-ਉਲ-ਕਰੀਮ*, 6 ਜਿਲਦਾਂ 
* *ਮਕਾਲਤ-ਏ-ਹਿਕਮਤ* 30 ਜਿਲਦਾਂ 

## ਮੌਤ 
ਸੂਫੀ ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀ (QSA) ਦੀ ਮੌਤ 26 ਜਨਵਰੀ 1997, 16ਵੀਂ ਰਮਜ਼ਾਨ ਉਲ ਮੁਬਾਰਿਕ 1417 (ਏ.ਐਚ.) ਨੂੰ 85 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਹ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਾਬਾ ਕਾਇਮ ਸੈਨ
* ਬਾਬਾ ਨੂਰ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ
* ਬਾਬਾ ਲਸੂੜੀ ਸ਼ਾਹ
* ਮੋਲਾਨਾ ਸਰਦਾਰ ਅਹਿਮਦ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਖ਼ਾਨਪੁਰ

**ਖ਼ਾਨਪੁਰ** (خانپور) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਰਹੀਮ ਯਾਰ ਖਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ  ਖ਼ਾਨਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 2017 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ  ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ 45ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਜਲਵਾਯੂ 
ਖ਼ਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਜਲਵਾਯੂ ਗਰਮ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਸਰਦੀ ਵਾਲ਼ਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਘੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਨਸੂਨ  ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਕੁਝ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸਿਪਰਾ
* ਗੁੱਜਰ
* ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
* ਲਿਆਕਤ ਪੁਰ
* ਫਿਰੋਜ਼ਾ
* ਰਹੀਮ ਯਾਰ ਖਾਨ
* ਬਹਾਵਲਪੁਰ
* ਬਹਾਵਲਪੁਰ (ਰਿਆਸਤ)
* ਰਾਜਪੂਤ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹਾਵਲਪੁਰ
ਨਿਸ਼ਠਾ ਜਸਵਾਲ

**ਨਿਸ਼ਠਾ ਜਸਵਾਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਹੈ। 2022 ਤੱਕ, ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੀ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਸੀ।  ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਾਰੀ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਹੈ।  

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਜਸਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. 1989 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਪਨ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ, ਲੰਡਨ ਨੇ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਿਮਲਾ** ( **HPNLU ਸ਼ਿਮਲਾ** ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਅਤੇ  ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਮਲਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ 20ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ  ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਇਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਦੇਖਰੇਖ ਕਰਦੀ ਹੈ 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ
* ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਸਵਾਲ

**ਪਰਮਜੀਤ ਐਸ. ਜਸਵਾਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਅੱਜਕੱਲ ਐਸਆਰਐਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ, ਸੋਨੀਪਤ, ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ  ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਹੈ।  ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ  ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਦਾ  ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ   ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,  ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਹੈ।  ਜਸਵਾਲ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰ ਹੈ।  ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਸ਼ਠਾ ਜਸਵਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਸੀ।   ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ  ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਜੋੜਾ ਬਣ ਗਿਆ।  2019 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਦੇ ਮੈਗਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕੈਂਪ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇੰਦੂ ਬੰਗਾ

**ਇੰਦੂ ਬੰਗਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਓ ਭੱਟੀ

**ਰਾਓ ਭੱਟੀ ਨੂੰ** ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ (ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ)

**ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ** (1921–1989), **ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਤ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1974 ਤੋਂ 1989 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੱਕ ਸਾਵਨ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਰੁਹਾਨੀ ਮਿਸ਼ਨ/ਸਾਇੰਸ ਆਫ਼ ਸਪਿਰਿਚੁਅਲਿਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਸਨ। ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ-ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। . 30 ਮਈ 1989 ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ 
14 ਸਤੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ । 1926 ਵਿਚ, 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਬਾ ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਤੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਬਾਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।  ਅਗਲੇ 22 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਜ਼ੂਰ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1948 ਤੋਂ 1974 ਤੱਕ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਲਾਹੌਰ) ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 37 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1979 ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। 1943 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਰਭਜਨ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। 

ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਰਦੂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੰਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ: ਤਲਾਸ਼-ਏ-ਨੂਰ, ਮੰਜ਼ਿਲ-ਏ-ਨੂਰ, ਮਤਾ-ਏ-ਨੂਰ, ਜੱਦਾ-ਏ-ਨੂਰ ਅਤੇ ਮੌਜ-ਏ-ਨੂਰ। ਉਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੰਜ਼ਿਲ-ਏ-ਨੂਰ (1972) ਅਤੇ ਮਤਾ-ਏ-ਨੂਰ (1989) ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ 30 ਮਈ 1989 ਨੂੰ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਚਨਚੇਤ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 1946), ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਸਰਿੰਦਰ ਧਾਲੀਵਾਲ

**ਸਰਿੰਦਰ ਧਾਲੀਵਾਲ** (ਜਨਮ 1953) ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ  ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਲਟੀ-ਮੀਡੀਆ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਧਾਲੀਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਊਥਾਲ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ।  ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਫਿਰ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਬਰੈਂਪਟਨ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਈ। ਛੋਟੇ-ਕਸਬੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਢਲਣ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਬਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।  ਉਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਰਹੀ।

ਉਸਨੇ ਫਲਮਾਉਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਾਰਨਵਾਲ (1978) ਵਿੱਚ ਫਾਈਨ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਬੀਏ  ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।  ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ.   ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਿੰਗਸਟਨ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਕਵੀਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕਰ ਲਈ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੀ ਕਲਾ ਯਾਦ ਅਤੇ ਸਥਾਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰੰਗ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ, ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦ, ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਪਛਾਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਬਸਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ-ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।  ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੀ ਕਲਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਿਜੀ ਅਤੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦੀ ਹੈ।  

*ਹਰੀ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ* (ਟੇਬਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁੱਕਵਰਕ, 2010)  ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। *ਸਾਊਥਾਲ: ਚਾਈਲਡਪਲੇ* (ਕ੍ਰੋਮੀਰਾ ਪ੍ਰਿੰਟ, 2009) ਰੰਗੀਨ ਪੈਨਸਿਲਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਖੇਡਦੀ ਸੀ। *ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੇਂਟ ਰੰਗਾਂ  ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ*, ''(ਗ੍ਰਾਫ ਪੇਪਰ 'ਤੇ ਮਿਕਸਡ ਮੀਡੀਆ, 2010)* ਧਾਲੀਵਾਲ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਕੁਚਲਿਆ ਰਸਬੇਰੀ, ਭਾਰਤੀ ਗਰਮੀਆਂ, ਜਲਿਆ ਹੋਇਆ ਖ਼ਰਮਾਲੂ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਦਾ ਰੰਗਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਪਾਠ ਦੇ  ਟਾਪੂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਚਲਦੀਆਂ 28 ਅੰਬੈਸਡਰ ਕਾਰਾਂ  (ਕ੍ਰੋਮੀਰਾ ਪ੍ਰਿੰਟ, 2010)  ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।   

ਧਾਲੀਵਾਲ ਦਾ ਵੀਡੀਓਵਰਕ *ਜੈਤੂਨ, ਬਦਾਮ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ* (2010) ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਕਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇਲ ਝੱਸ ਕੇ ਉਸਦੇ ਗੁੱਤਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੀਸ ਨਰਸਰੀ ਰਾਈਮਜ਼, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੌਪ ਗੀਤ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੱਕ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਰਵਾਸੀ ਬਚਪਨ ਦੀ  ਬਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।  

*ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੀ ਗਲਤੀ: ਰੈੱਡਕਲਿਫ ਲਾਈਨ'' (ਕ੍ਰੋਮੀਰਾ ਪ੍ਰਿੰਟ, 2012)  ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਪਰ ਇੱਥੇ 1947 ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਤਨ  ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਿਲ ਰੈਡਕਲਿਫ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ 2 ਦੇਸ਼ਾਂ: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕ ਵੰਡ ਦੇ ਭੈੜੇ ਸੁਪਨੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਬਾਜ਼ਾਰ

[thumb|ਗਰੈਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ [ਇਸਤਾਂਬੁਲ, ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ]]
**ਬਾਜ਼ਾਰ** () ਜਾਂ **ਸੂਕ** () ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟਪਲੇਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਛੋਟੇ ਸਟਾਲਾਂ ਜਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਬਾਲਕਨ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ। ਸਟ੍ਰੀਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਯੂਰਪੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

*ਬਜ਼ਾਰ* ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਦੇ ਜਨਤਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਜ਼ਾਰ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਵਪਾਰੀ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ" ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਕ ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਂ ਸੂਕਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸਬੂਤ ਲਗਭਗ 3000 ਈ.ਪੂ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸੀਮਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਸੰਕੇਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਾਰਵਾਂਸੇਰਾਈ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਧੇਰੇ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਗਏ, ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੇਟ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਗੇਟ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ। ਸੌਕ ਢੱਕਣ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਬਣ ਗਏ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹਨਾਂ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੇ ਨਵੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਾਮਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਸਫਾਹਾਨ, ਵਿਜੇਨਗਰ, ਸੂਰਤ, ਕਾਹਿਰਾ, ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਟਿੰਬਕਟੂ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰੁਚੀ ਕਾਰਨ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਸੌਕ, ਬਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਜਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉੱਕਰੀ, ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ-ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਜੀਵਨ ਦਾ "ਧੜਕਦਾ ਦਿਲ" ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਸੂਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਦੀਨਾ (ਪੁਰਾਣੇ ਤਿਮਾਹੀ) ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸੂਕ ਅਕਸਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* *The Persian Bazaar: Veiled Space of Desire* (Mage Publications) by Mehdi Khansari
* *The Morphology of the Persian Bazaar* (Agah Publications) by Azita Rajabi.
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*  – *Merriam-Webster*
* Iran Chamber Society on Architecture of the Bazaar at Isfahan (archived 30 December 2007)
*
ਪਿਏਰੇ ਕਿਊਰੀ

**ਪਿਏਰੇ ਕਿਊਰੀ** (  ,   ; 15 ਮਈ 1859 – 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1906) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸਟੈਲੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਚੁੰਬਕਤਾ, ਪੀਜ਼ੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਐਕਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਸੀ। 1903 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਮੈਰੀ ਸਕਲੋਡੋਵਸਕਾ-ਕਿਊਰੀ, ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਬੇਕਰੈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, "ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈਨਰੀ ਬੇਕਰੈਲ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੇ ਗਏ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ"।  ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਊਰੀ ਪੰਜ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਿਊਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜਾ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* NobelPrize.org: History of Pierre and Marie
* Pierre Curie's Nobel prize
*  including the Nobel Lecture, 6 June 1905 *Radioactive Substances, Especially Radium*
* Biography American Institute of Physics 
* Annotated bibliography for Pierre Curie from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues *Alsos Digital Library closure*
* Curie's publication in French Academy of Sciences papers

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1859
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1906
ਰਵੀ ਦੀਪ

**ਰਵੀ ਦੀਪ** (ਜਨਮ **ਰਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼** ; 30 ਦਸੰਬਰ 1954) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਰਵੀ ਦੀਪ  ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਸਟੇਜ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਧੁਨਿਕ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਲਲਿਤ ਬਹਿਲ, ਪ੍ਰਮੋਦ ਮੋਥੋ, ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਹਰਜੀਤ ਵਾਲੀਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਹੱਬ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1977 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਨਾਟਕ ਕਲਾ  ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਉਸਨੇ ਛੋਟੇ ਨਾਟਕ 'ਰੰਗ ਨਗਰੀ', 'ਖੀਂਚ ਰਹੇ ਹੈਂ', 'ਕੌਣ ਨਚਾਏ  ਨਾਚ?',  'ਸੱਤਿਆ ਕਥਾ' ਅਤੇ 'ਮੁਕਤੀ ਬਾਹਿਨੀ' ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਟਕਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 4 ਸਾਲ (1978-81) ਲਈ ਅੰਤਰ-ਵਰਸਿਟੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇ। 'ਰੰਗਮੰਚ ਕੇ ਤੀਨ ਰੰਗ' ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਾਰਚ 1982 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ  ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ 'ਬਗੁਲਾ ਭਗਤ' ਅਤੇ 'ਬਹੁਰੂਪੀਆ' ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਬਾਲ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਬਿਲਾਵ’ 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਰਵੀ ਦੀਪ  ਅਪ੍ਰੈਲ 1983 ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਿਰਮਾਣ, ਲੇਖਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਟੈਲੀਪਲੇਅ, ਟੈਲੀਫਿਲਮਾਂ, ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ 'ਬੁਨਿਆਦ', 'ਲਫ਼ਾਫ਼ੀ' ਅਤੇ 'ਪਰਚਾਵੇਨ' ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹੋਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ (1980) ਅਤੇ ਐਮ ਫਿਲ (1992) ਕੀਤੀ। ਉਹ 2007 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ABU ਰੋਬੋਕਨ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਨਤਕ ਰਾਏ

**ਜਨਤਕ ਰਾਏ** (public opinion) ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਜਾਂ ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਬਾਰੇ ਸਮੂਹਿਕ ਰਾਏ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ-ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਨਤਕ ਮੰਚਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਕਲੱਬਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਾਮਵਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।

21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕ ਰਾਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਰਾਏ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋਰ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਜਾਂ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ਼ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਵਿਓਤਪਤੀ 
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਦ  "public opinion" ਸ਼ਬਦ ਫ੍ਰੈਂਚ ''* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ , ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1588 ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ੇਲ ਦੇ ਮੌਂਤੀਨ ਨੇ ਆਪਣੇ *ਲੇਖਾਂ'' ਦੇ ਦੂਜੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ (ਚ. XXII)। 

## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਇਪੁਰ ਡਾਬਾ

**ਰਾਇਪੁਰ ਡੱਬਾ**  ਜਾਂ  **ਰਾਏਪੁਰ ਡੱਬਾ** ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਬ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਦੁਸਾਂਝ ਖੁਰਦ ਤੋਂ 5.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.5 ਮੀਲ), ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8.7 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (4.3 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 106 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (66 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।  

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
ਭਾਈ ਰਤਨ ਸਿੰਘ (ਰਾਏਪੁਰ ਡੱਬਾ) ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1879 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੰਸੀ ਚੰਦਰਗੁਪਤ

**ਬੰਸੀ ਚੰਦਰਗੁਪਤਾ** (1924–1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1972 ਵਿੱਚ *ਸੀਮਾ* ਲਈ, 1976 ਵਿੱਚ *ਦੋ ਝੂਟ* ਲਈ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ *ਚੱਕਰ* ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਬੋਤਮ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ  ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ "ਸਰਬੋਤਮ ਤਕਨੀਕੀ/ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ" ਲਈ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਈਵਨਿੰਗ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1924 ਵਿੱਚ ਸਿਆਲਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 27 ਜੂਨ 1981 ਨੂੰ ਬਰੂਕਹਾਵਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦੀਆਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ/ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜੀਨ ਰੇਨੋਇਰ, ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਸੇਨ, ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ, ਬਾਸੂ ਚੈਟਰਜੀ, ਇਸਮਾਈਲ ਮਰਚੈਂਟ, ਜੇਮਸ ਆਈਵਰੀ ਅਤੇ ਅਪਰਨਾ ਸੇਨ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਅਰੰਭਕ  ਜੀਵਨ 
ਬੰਸੀ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਹਾਲੇ ਛੋਟਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਆ ਗਿਆ । ਇੱਥੇ ਉਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼ੁਭੋ ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਾਂਘ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕਲਕੱਤਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਬੰਗਾਲੀ ਵਪਾਰਕ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਜੀਨ ਰੇਨੋਇਰ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਦ ਰਿਵਰ* (1951) ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਯੂਜੀਨ ਲੂਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖੀ।  ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਫਿਲਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਲਈ ਰੇ, ਆਰ.ਪੀ. ਗੁਪਤਾ, ਚਿਦਾਨੰਦ ਦਾਸਗੁਪਤਾ, ਹਰੀਸਾਧਨ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੇ ਨੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ *ਪਾਥੇਰ ਪੰਚਾਲੀ* ਲਈ ਸੈੱਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਬਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਸਹਿਯੋਗ *ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ* (1977) ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ। ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਰੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ\ ਹਨ: *ਪਾਥੇਰ ਪੰਚਾਲੀ*, *ਜਲਸਾਗਰ* ਅਤੇ *ਚਾਰੂਲਤਾ* ।

ਰੇਅ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਲਵੇ ਅਪਰਨਾ ਸੇਨ ਦੀ *36 ਚੌਰੰਗੀ ਲੇਨ*, ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਲੀ ਦੀ *ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ* ਅਤੇ ਰਬਿੰਦਰ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ *ਚੱਕਰ* ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ 1981 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਸਾਲ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

*36 ਚੌਰੰਗੀ ਲੇਨ* ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਅਨੰਤਰਾਮ ਜੈਸਵਾਲ

1 = &lt;nowiki&gt;...&lt;/nowiki&gt;&#91;&#91;Uttar Pradesh Legislati...Anantram Jaiswal
2 = &#91;&#91;4th council&#93;&#93;&lt;nowiki&gt;...&lt;/nowiki&gt;&#10;Anantram Jaiswal

**ਅਨੰਤਰਾਮ ਜੈਸਵਾਲ** (1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1924 - 7 ਜਨਵਰੀ 2015) ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਸਦੱਸ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ 6ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਯੁੱਧਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਨੰਤਰਾਮ ਜੈਸਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਰਾਬੰਕੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚੰਦਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਅਤੇ ਐਲਐਲ.ਬੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ 
ਅਨੰਤਰਾਮ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਦਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 1969 ਤੋਂ 1974 ਤੱਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਜੈਸਵਾਲ 1970 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਜੈਸਵਾਲ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ, ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵੀ ਸੀ।

ਜੈਸਵਾਲ ਕਈ ਅਹਿਮ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਵਰਗੇ ਕਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

### ਕੈਦ 
1960-1970 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੈਸਵਾਲ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਬੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ, ਮਹਿੰਗਾਈ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਉਜਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਭੱਤਾ ਦੇਣ, ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਦੇ ਕੁਝ ਆਧਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1975 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ 19 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਹੁਦੇ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
 

* 6ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ
* ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
* ਲੋਕ ਸਭਾ
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
* ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)
* ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਤਾਰਾ ਖਿੱਤੀ

**ਤਾਰਾ ਖਿੱਤੀ** (star cluster)  ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹਨ ਜੋ ਸਵੈ-ਗੁਰੂਤਾਬਲ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ: ਗੋਲਾਕਾਰ ਖਿੱਤੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬੱਝਵੇਂ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰੂਤਾਬਲ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੁੱਲੀ ਖਿੱਤੀ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਢਿੱਲਾ ਜਿਹਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਸੌ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੁੱਲੀ ਤਾਰਾ ਖਿੱਤੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣ ਕ੍ਰਿਤਕਾ (Pleiades) ਨਛੱਤਰ ਹੈ. ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਮ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

### ਖਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਫਰਕ 
ਖਿੱਤੀ ਦੇ ਤਾਰੇ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਿੱਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਤਾਬਲ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਤਕਾ (Pleiades) ਨਛੱਤਰ। ਜਦ ਕਿ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਉਹ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਖਗੋਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਹਨ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਰੂਤਾਬਲ ਨਾਲ ਬੱਝੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ(Ursa Major) ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ।

## ਗੋਲ ਤਾਰਾ ਖਿੱਤੀ
 ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਮੇਸਿਏ 92 ਨਾਮ ਦੀ ਗੋਲ ਖਿੱਤੀ]]ਗੋਲ ਤਾਰਾ ਖਿੱਤੀ (Globular cluster) ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੇ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੂਰਬੀਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਲੱਗ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਖਿੱਤੀ ਵਿੱਚ 10 - 30 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਲੱਖ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਖਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤਾਰੇ ਠੰਡੇ (ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੇ ਹੋਏ) ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਤੇ ਕਈ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉਮਰ (ਜੋ 13 . 6 ਅਰਬ ਸਾਲ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ) ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਘੱਟ ਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮ ਤਾਰੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਹਾਨੋਵਾ (ਸੁਪਰਨੋਵਾ) ਬਣਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਫੇਦ ਬੌਣੇ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਕਦੇ - ਕਦਾਈਂ ਇਸ ਖਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਗਰਮ ਨੀਲੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਨੀਲੇ ਤਾਰੇ ਇਸ ਖਿੱਤੀ ਦੇ ਘਣ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਉਸਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਸੀ ਮਿਲਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ (ਮਿਲਕੀ ਵੇ, ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ) ਵਿੱਚ 125 ਗੋਲ ਤਾਰਾ ਖਿੱਤੀਆਂ ਲੱਭੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਬ੍ਰਿਸ਼ਚਕ ਤੇ ਧਨ ਰਾਸ਼ੀ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਬੋਦੀ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲਾਕਾਰ ਖਿੱਤੀਆਂ ਅਨਿਯਮਿਤ ਪੰਧ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੇਵਯਾਨੀ ਮੰਦਾਕਨੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ਦੋ ਸੌ ਗੋਲਾਕਾਰ ਖਿਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਖੁੱਲੀ ਤਾਰਾ ਖਿੱਤੀ
alt=Pleiades large.jpg|thumb|ਕ੍ਰਿਤਕਾ ਨਛੱਤਰ
ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤਾਰਾ ਖਿੱਤੀ (ਓਪਨ ਕਲਸਟਰ) 10 - 30 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਚਪਟੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਕੁੱਝ ਕੁ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਸੌ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਖਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖਿੱਤੀ ਵਿਚਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਸ਼ਾ  ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਤਾਰਾ ਖਿੱਤੀਆਂ ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ (ਮਿਲਕੀ ਵੇ) ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਗਿਣਤੀ 500 ਤੱਕ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤਾਰੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ (ਕੁੱਝ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਪੁਰਾਣੇ) ਨਵਜਾਤ ਸਿਤਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਕ੍ਰਿਤਕਾ ਨਛੱਤਰ (ਪਲੀਅਡੀਜ) ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਤਾਰਾ ਖਿੱਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਹਾਰਣ ਹੈ।
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੱਕਾਸ਼

**ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੱਕਾਸ਼** (1883 – 1953) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।  ਉਹ ਮੁਹਾਕਸ਼ੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ( ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਪੇਂਟਰ ) ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 33 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1883 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* *ਨਕਸੀ ਦਰਪਣ*
* *ਵਿਸ਼ਵ ਕਰਮ ਦਰਪਣ* 
* *ਗਿਆਨ ਚਿੱਤਰਾਵਲੀ: ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਭਾਈ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੱਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ* (ਜੀ ਐਸ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਲਿਖਿਤ) - 1956 

## ਸਨਮਾਨ 
* ਸਿਰੋਪਾ - ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (1949) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1883
ਚੋਖਾ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)

**ਚੋਖਾ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ  ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬਕਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮੇਵਾੜ ਅਤੇ ਦੇਵਗੜ੍ਹ ਦੋਵਾਂ ਦਰਬਾਰਾਂ ਲਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।   

## ਗੈਲਰੀ 

File:1 Chokha. Radha Crosses a River to Interview a Hindu Sage ca. 1820 Cynthia Hazen Polsky and Leon B. Polsky Fund.jpg|ਰਾਧਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸਾਧੂ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈਣ ਲਈ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।, 
File:MET DP146534.jpg|Escapade at night, 
File:The_Battle_of_Haldighati_by_Chokha.jpg|ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਦੀ ਲੜਾਈ, 

## ਹਵਾਲੇ
ਦੇਹਲਾਂ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼

**ਦੇਹਲਾਂ ਨੀਵਾਂ**, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।   ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ &#x5D;, ਦੇਹਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਆਦਰਸ਼ ਗ੍ਰਾਮ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਮੀਰਪੁਰ ਸੀਟ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਗੋਦ ਲਿਆ  ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਦੇਹਰ ਉਰਫ਼ ਦੇਹਲਾਂ

**ਬਦੇਹਰ ਉਰਫ ਦੇਹਲਾਂ** ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਨਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਲੀਵਾਲ

**ਬਾਲੀਵਾਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ &nbsp;ਊਨਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ 11 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰੀ `ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਸ ਦਾ ਡਾਕ ਕੋਡ 177220 ਹੈ।  ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਹ ਹਰੋਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਹਮੀਰਪੁਰ ਦੇ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੰਬ, ਭਾਰਤ

**ਅੰਬ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ  ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਨੇੜੇ ਚਿੰਤਪੁਰਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੇਵੀ ਅੰਬਾ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ ਸੀ।

ਅੰਬ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਸੋਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 15,000 ਹੈ। ਅੰਬ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕੇ ਹੀਰਾ ਨਗਰ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਗਰ, ਆਦਰਸ਼ ਨਗਰ, ਸ਼ਾਮ ਨਗਰ ਹਨ।

## ਭਾਸ਼ਾ 
ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿਮਾਚਲੀ [ਪਹਾੜੀ] ਹੈ।  ਸਰਕਾਰੀ ਮਕਸਦਾਂ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਲੋਕੇਸ਼ ਵਰਮਾ

**ਲੋਕੇਸ਼ ਵਰਮਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਟੂ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।  ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਉਂਡਵੇਵ ਟੈਟੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।    ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਟੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹਾਰਟਵਰਕ ਟੈਟੂ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।   

## ਜੀਵਨ 
ਲੋਕੇਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲਈ ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਅਜੀਬ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। 

ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕ ਵਜੋਂ ਟੈਟੂ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ  

ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 2008 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਕੈਲਾਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 2013 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ   ਉਹ ਸਾਲਾਨਾ ਹਾਰਟਵਰਕ ਟੈਟੂ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।   ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੇਵਿਲਜ਼ ਟੈਟੂਜ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।    

ਲੋਕੇਸ਼ ਨੇ 15 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟਰਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਰਮਾ, ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ, ਸਵਰਾ ਭਾਸਕਰ, ਰੇਮੋ ਡਿਸੂਜ਼ਾ, ਅਤੇ ਤਾਪਸੀ ਪੰਨੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੈਟੂਇੰਗ ਐਂਡ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਅਕੈਡਮੀ ਟੀਅਰ ਪੋਲੋ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰ ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ