open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਦੁਖੀ

**ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ‘ਦੁਖੀ’** (1 ਜੁਲਾਈ 1890 - 26 ਜਨਵਰੀ 1971)ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗ਼ਦਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ। ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਸ ਨਾਇਕ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ ਕੇਸ ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਲਈ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ਼ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਵੀ ਕੁਟੀਆ (ਕਲਕੱਤਾ) ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਛਪਦੇ ‘ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਾਂ’ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਹੇ।

## ਜੀਵਨੀ
ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਦੁਖੀ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1890 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜੰਡਿਆਲਾ ਮੰਜਕੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ‘ਦੁਖੀ’ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ, ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ “ਕਵੀ” ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 1950 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਾਸਕ ਰਸਾਲਾ, “ਜੀਵਨ" ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕਵਾਰ ਮੁਣਸ਼ਾ ਸਿੰਘ “ਮੁਸਲਿਮ ਧਰਮ” ਅਪਣਾ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਏ। ਉਸ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਦੀ 26ਜਨਵਰੀ, 1971 ਨੂੰ ਫਗਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਪ੍ਰੇਮ ਕਾਂਗਾਂ*
* *ਪ੍ਰੇਮ ਬਾਂਗਾਂ*
**ਪ੍ਰੇਮ ਚਾਂਗਾਂ*
**ਦੁੱਖ ਹਰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1890
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1971
ਪਟਸਨ

thumbnail
**ਪਟਸਨ** ਇੱਕ ਲੰਬਾ, ਨਰਮ ਤੇ ਚਮਕੀਲਾ ਬਨਸਪਤੀ ਰੇਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਰਦਰੇ, ਪੱਕੇ ਧਾਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਨਅੱਤੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਪਟਸਨ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਜੂਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਬਦਾਮੀ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 1 ਤੋਂ 4 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲੰਬੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪਟਸਨ ਇੱਕ ਨਕਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੇਸ਼ਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੌਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ Corchorus ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ Tiliceae ਪ੍ਰ੍ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ **Sparrmannieceae** ਪ੍ਰ੍ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਬਨਸਪਤੀ ਰੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਟਾਟ ਦੇ ਬੋਰਿਆਂ ਜਾਂ ਥੈਲਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪਟਸਨ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰਦਾਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜਕਲ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗ਼ਲੀਚਿਆਂ, ਤਿਰਪਾਲ ਦੇ ਕਪੜੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ।

## ਬਿਜਾਈ
ਪਟਸਨ ਲਈ ਖੜੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸੈਲਾਬੀ ਦਰਿਆਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੁਹਾਣੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਇਸ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੇ ਭਾਰਤ ਇਸ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁਲ ਪੈਦਵਾਰ ਵਿਚੋਂ 98% ਇੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

thumbnail|ਪਟਸਨ ਪੌਧੇ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਤਨੇ ਦੀ ਛਾਲ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ
## ਖੱਲ ਜਾਂ ਛਾਲ ਰੇਸ਼ਾ
ਇਹ ਰੇਸ਼ਾ ਪੌਧੇ ਦੇ ਤਨੇ ਦੀ ਛਾਲ ਜਾਂ ਛਾਲ ਐਨ ਅੰਦਰਲੀ ਨਰਮ ਖੱਲੜੀ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਅਲਸੀ ਦਾ ਰੇਸ਼ਾ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀ
ਆਗਵਾਸਕਾਲੀਐਂਤੇਸ

**ਆਗਵਾਸਕਾਲੀਐਂਤੇਸ** (), ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ  ਰੂਪ ਵਿੱਚ **ਆਗਵਾਸਕਾਲੀਐਂਤੇਸ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ** (), ਇਹ  ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀਆਂ 32 ਸੰਘੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 11 ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਗਵਾਸਕਾਲੀਐਂਤੇਸ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜ
ਸਾਕਾਤੇਕਾਸ

**ਸਾਕਾਤੇਕਾਸ** (), ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਸਾਕਾਤੇਕਾਸ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ** (), ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ੩੧ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ੫੮ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਾਕਾਤੇਕਾਸ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜ
ਬੇਰਾਕਰੂਸ

**ਬੇਰਾਕਰੂਸ**,() ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਬੇਰਾਕਰੂਸ ਦੇ ਇਗਨਾਸੀਓ ਦੇ ਲਾ ਯਾਵੇ** (; ), ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਬੇਰਾਕਰੂਸ ਦੇ ਇਗਨਾਸੀਓ ਦੇ ਲਾ ਯਾਵੇ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ** (), ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ 31 ਰਾਜਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ 212 ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖ਼ਾਲਾਪਾ-ਐਨਰੀਕੇਸ ਵਿਖੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜ
ਯੂਕਾਤਾਨ

**ਯੂਕਾਤਾਨ** (), ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਯੂਕਾਤਾਨ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ** (), ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ 31 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ 106 ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੇਰੀਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜ
ਬਾਖ਼ਾ ਕਾਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ

**ਬਾਖ਼ਾ ਕਾਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ** (), ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਬਾਖ਼ਾ ਕਾਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ** (), ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ 31 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜ ਹੈ। 1953 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ **ਬਾਖ਼ਾ ਕਾਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਖੇਤਰ** (El Territorio Norte de Baja California) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਦੀ ਉੱਤਰੀ ਹੱਦ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜ
ਮੋਰੇਲੋਸ

**ਮੋਰੇਲੋਸ** (), ਦਫ਼ਤਰੀ ਨਾਂ **ਮੋਰੇਲੋਸ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਰਾਜ** (), ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ 31 ਰਾਜਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ 33 ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੁਏਰਨਵਾਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜ
ਸ਼ਿਨਚਿਆਂਙ

**ਸ਼ਿਨਚਿਆਂਙ** (; ; ), ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਸ਼ਿਨਚਿਆਂਙ ਉਇਗ਼ੁਰ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਇਲਾਕਾ**, ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਵਰਾਜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉੱਪ-ਵਿਭਾਗ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ ੧੬ ਲੱਖ ਕਿ.ਮੀ.੨ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਰੂਸ, ਮੰਗੋਲੀਆ, ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ, ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ, ਤਾਜਿਕਿਸਤਾਨ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਭਰਪੂਰ ਤੇਲ ਸਰੋਤ ਹਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਦਰਤੀ-ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਬੂ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ

*ਬਾਬੂ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ* (ਮੌਤ 1857) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਜਨਪਦ ਦੇ ਤਰੌਲ (ਤਾਰਾਗੜ) ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੇਸ਼ੇ ਵਲੋਂ ਉਹ ਤਾਲੁਕੇਦਾਰ ਸਨ। ਸੰਨ 1857 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਯੁੱਧਿਆ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਤਾਪਗੜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਹਿਮ ਰਹੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਨਈਰਾ ਨੂਰ

**ਨਈਰਾ ਨੂਰ** () ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕੰਸਰਟ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਗਜ਼ਲ ਗਾਇਨ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਨਈਰਾ ਨੂਰ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਨਵੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਗੁਹਾਟੀ, ਅਸਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
*Nigar Award for best playback female singer in film *Gharana (1973)*.
* ਸਲਾਨਾ ਆਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਗੀਤ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਅਵਾਰਡ
* ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਫਿਲ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਲੋਇੰਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ਼ਜ਼ਲ (ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ) "ਏ ਜਜ਼ਬਾ-ਏ-ਦਿਲ ਗੜ ਮੈਂ ਚਾਹੋਂ" ਸੀ, ਜੋ ਬਹਿਜ਼ਾਦ ਲਖਨਵੀ (1900-1974) ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਉਰਦੂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਨਾਟਸ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗ਼ਜ਼ਲ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ। ਨਈਆਰਾ ਨੂਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।

## ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ
* ਹਰਚੰਦ ਸਹਾਰਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕਾ ਦਿਲ ਕੋ
* ਵੋ ਜੋ ਹਮ ਮੇਂ ਤੁਮ ਮੇਂ ਕਰਾਰ ਥਾ
* ਐ ਇਸ਼ਕ ਹਮੇਂ ਬਰਬਾਦ ਨਾ ਕਰ
* ਕਹਾਂ ਹੋ ਤੁਮ ਚਲੇ ਆਓ ਮੋਹੱਬਤ ਕਾ ਤਕਾਜ਼ਾ ਹੈ
* ਰਾਤ ਯੂੰ ਦਿਲ ਮੇਂ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਆਈ
* ਐ ਜਜ਼ਬਾ-ਇ-ਦਿਲ ਗ਼ਰ ਮੈਂ ਚਾਹੂੰ
* ਹਮ ਕਿ ਠਹਿਰੇ ਅਜਨਬੀ
* ਰੂਠੇ ਹੋ ਤੁਮ ਪੀਆ ਤੋ ਮਨਾਊਂ ਕੈਸੇ
* ਇਤਨਾ ਨਾ ਚਾਹੋ ਮੁਝੇ (ਫ਼ਿਲਮ ਪਰਦਾ ਨਾ ਉਠਾਓ)

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਮਿਹਨਾਜ਼ ਬੇਗਮ

**ਮਿਹਨਾਜ਼ ਬੇਗਮ** (1958 - 19 ਜਨਵਰੀ 2013) ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗਾਈਕੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਭਾਂਤੀ ਗੀਤ ਗਾਏ ਐਪਰ ਗ਼ਜ਼ਲ, ਠੁਮਰੀ, ਦਾਦਰਾ, ਖ਼ਿਆਲ, ਸਲਾਮ, ਨੂਹ ਅਤੇ ਮਰਸੀਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਮਹਾਰਤ ਦੀ ਮਾਲਕ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਭਾਰਤ ਭਾਰਤੀ (ਇਨਾਮ)

**ਭਾਰਤ ਭਾਰਤੀ** ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਥਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਇਨਾਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਥਾਨ, ਲਖਨਊ ਦੇ ਵਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਭਾਰਤੀ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਢਾਈ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਕਦ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ
ਪੰਡਿਤ ਕਾਂਸੀ ਰਾਮ

**ਪੰਡਿਤ ਕਾਂਸੀ ਰਾਮ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1883 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਮੜੌਲੀ ਕਲਾਂ (ਨੇੜੇ ਮੋਰਿੰਡਾ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ, ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਤੇ ਭਾਈ ਪ੍ਰਮਾਨੰਦ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ “ਹਿੰਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ” ਨਾਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੋਈਆਂ ਕਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ 21 ਅਪਰੈਲ 1913 ਨੂੰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ, ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਪੰਡਿਤ ਕਾਂਸੀ ਰਾਮ ਮੜੌਲੀ ਚੁਣੇ ਗਏ।

ਫੇਰੂ ਸ਼ਹਰ ਦੇ ਵਾਕੇ ਵਿਚ ਜੱਜ ਨੇ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬੇ ਪੰਡਤ ਕਾਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗ ਲਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਟਾਲੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੰਡਤ ਜੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਕਰਾਏ ਤੇ ਫਿਰ ਜੱਜ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਜੱਜ ਸਾਹਿਬ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅਫਸੋਸ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।" ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜ਼ਾਇਦਾਦ ਵੀ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1883
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1915
ਨਾਨਾਵਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ

**ਨਾਨਾਵਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ** ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 8 ਮਈ 2000 ਨੂੰ 1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਜੱਜ ਸ਼੍ਰੀ ਜੀ· ਟੀ· ਨਾਨਵਤੀ ਸਨ।
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* 1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* NANAVATI COMMISSION OF INQUIRY (1984 ANTI-SIKH RIOTS)REPORT
* Assessment Of Evidence
* Report on Nanavati Commission by *The Hindu* 
* Witness84

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਅਸ਼ੋਕ ਤੰਵਰ

**ਅਸ਼ੋਕ ਤੰਵਰ** (ਜਨਮ 12 ਫਰਵਰੀ 1976) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਐਨਐਸਯੂਆਈ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਹਨ .

ਭਾਰਤੀ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਆਗੂ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ

**ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜੂਝਣ ਵਾਲਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਉਕਸਾਉਣ ਦਾ ਇਲਜਾਮ ਲਾਕੇ 16 ਮਾਰਚ, 1917 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੇ ਤੀਜੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਨਿਰਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਤਨ

**ਨਿਰਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਤਨ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।ਉਹਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਸੇਵਾ (ਆਈ.ਏ.ਐਸ.) ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਹੇ। ਉਹ ਅਜਕਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਜੀਵਨੀ ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਤਿੰਨ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਤਿੰਨ ਜੀਵਨੀ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* ਇਕ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਜਨਮ
* ਸ਼ੇਰਾਂ ਦਾ ਵਾਨ
* ਇਕ ਦਰਵੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ
* ਚੁਰਾਸੀ ਦੇ ਚੱਕਰ
* ਆਰਜ਼ੀ ਫ਼ਾਇਲ
* ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਪੱਤਰੀ
* ਰਤਨ ਕੋਠੜੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਅਨੂਪਾ
**ਤੀਸਰਾ ਬਨਵਾਸ* (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਜੋ ਹਲਾਹਲ ਪੀਂਵਦੇ* (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
* *ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਕਮਾਈ* (ਯਾਦਾਂ)
**ਕਤਰਨ ਕਤਰਨ ਯਾਦਾਂ *

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ

ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ **ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ** (15 ਸਤੰਬਰ, 1928 - 5 ਜੁਲਾਈ 2011) 
ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 25 ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕ ਜਗਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। 

## ਜੀਵਨੀ
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਕੌੜਾ ਖੱਟਕ ਵਿਖੇ 15 ਸਤੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਈ ਸੀ। ਬੀ.ਏ, ਬੀ.ਟੀ ਕਰ ਕੇ 1945 ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਨ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਗਿਆਨੀ ਕਾਲਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਕਾਲਜ ਖੋਲ ਲਿਆ ਜਿਥੇ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਐਮਏ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ‘ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ’ ਵੀ ਕਢਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ‘ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਵਲ
**ਪਿਆਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ* (1946)  
**ਜਨ ਜੀਵਨ* (1947)  
**ਦਿਲ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ* (1948)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਗ਼ਜ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ

**ਗ਼ਜ਼ਾ** ਗ਼ਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 5,15,556 ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1929 ਫਲਸਤੀਨ ਦੰਗੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਂਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਰਮੇ
ਮੋਤੀ ਲਾਲ (ਅਦਾਕਾਰ)

**ਮੋਤੀ ਲਾਲ** (4 ਦਸੰਬਰ 1910 - 1965) ਹਿੰਦੀ ਸਿਨਮੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਐਕਟਰ ਸਨ। ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਐਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲੋਡਰਾਮਾਈ ਸੰਵਾਦ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਚੋਂ ਕੱਢਕੇ ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਤਾਜੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਦਾਸ (1955) ਅਤੇ ਪਰਖ (1960) ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚ ਕਮਾਲ ਕੰਮ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਐਕਟਰ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਮੋਤੀਲਾਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1965
ਸਟਾਰਡਸਟ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)

***ਸਟਾਰਡਸਟ*** (ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:*Stardust*) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਖਬਰਾਂ ਅਤੇ ਗੱਪਬਾਜ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਟਾਰਡਸਟ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਸਰਪਰਸਤ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਸਾਲੇ
ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ

ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਿੱਸਹੱਦਾ]]

**ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ** ( '**, ) ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਿਸਰ (11 ਕਿ.ਮੀ.) ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇਜ਼ਰਾਇਲ (51 ਕਿ.ਮੀ.) ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ 41 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਅਤੇ 6 ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 365 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 17 ਲੱਖ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਹੈ।

## ਵਿਖੇੜਾ
**ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ''' ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਫਿਲਸਤੀਨ ਅਥਾਰਟੀ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਫਿਲਸਤੀਨ ਵੀ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਫਿਲਸਤੀਨ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਏਰੀਆ 360 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਤੇ ਆਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 180000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਕਰੰਸੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸ਼ੈਕਾਲ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਦੀਨਾਰ ਦੀ ਬਤੌਰ ਕਰੰਸੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਭੂ-ਮਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ 11 ਕਿ.ਮੀ. ਮਿਸਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 51 ਕਿ. ਮੀ. ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਆਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ 1958 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1967 ਤੱਕ ਇਹ ਮਿਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੀ| 1967 ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ ਤੇ ਇਹ 1994 ਤੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ| ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਰਾਹੀਂ 1994 ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ| ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਰਫ਼ਿਊਜੀ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕੁੱਲ 41ਕਿ.ਮੀ.ਲੰਬਾ ਤੇ 6 ਤੋਂ 12 ਕਿ.ਮੀ.ਚੌੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਾਜ਼ਾ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਹੱਦਾਂ 1948 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਰਬ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1949 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਮਿਸਰ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਸਨ। 2005 ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਈਆਂ ਸਨ। 2007 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਮਾਸ ਨਾਮੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਦੀ ਤਰਾਸਦੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੰਪਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਜਾਂ ਮਿਸਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਨਿਜ਼ਾਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਗਾਜ਼ਾ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹਮਾਸ ਨੇ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰੰਗਾਂ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਰੰਗਾਂ ਹੀ ਹਮਾਸ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸਮਗਲ ਕਰ ਕੇ ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਮਾਸ
ਹਮਾਸ ਇੱਕ ਕੱਟੜ ਸੁੰਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮਿਟਾਉਣਾ ਐਲਾਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਮਾਸ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਉੱਤੇ ਰਾਕਟ ਦਾਗਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ| ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਕਟ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਉੱਤੇ ਦਾਗ਼ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਨਤ ਤਕਨੀਕ ਵਾਲੇ ਰਾਕਟ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਤੇ ਇਹ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਸ਼ਕੇਲੋਨ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ| 2012 ਵਿੱਚ ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ ਤੇ ਤੈਲ ਅਵੀਵ ਰਾਕਟਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆ ਗਏ|

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਚੀਨ ਦੇ ਸੂਬੇ

**ਸੂਬਾ** (*shěng or 省*; ਸ਼ੰਙ), ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਸੂਬਾ-ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗ**, ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਵਿਭਾਗ ਹੈ। ਕੁੱਲ 34 ਵਿਭਾਗ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਚੋਂ 22 ਸੂਬੇ, 4 ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ, 5 ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਇਲਾਕੇ, 2 ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਾਅਵੇ ਹੇਠਲਾ ਤਾਈਵਾਨ ਸੂਬਾ ਹੈ।

## ਸੂਬਾ-ਪੱਧਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
ਨੋਟ:
:¹: 2010 ਮੁਤਾਬਕ
:²: ਪ੍ਰਤੀ ਕਿ.ਮੀ²
:³: ਕਿ.ਮੀ.²
:: 1949 'ਚ ਹੋਈ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੀਨ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ 23ਵਾਂ ਸੂਬਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਚੀਨ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹਦੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

## ਨਕਸ਼ਾ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸੂਬਾ-ਪੱਧਰੀ ਵਿਭਾਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗ
ਲਕਸ਼ਮਾ ਗੌੜ

**ਕਲਾਲ ਲਕਸ਼ਮਾ ਗੌੜ** (21 ਅਗਸਤ 1940), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਅਤੇ ਡਰਾਫਟਸਮੈਨ ਹਨ। 
## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਲਕਸ਼ਮਾ ਗੌੜ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਜ਼ਾਮਪੁਰ, ਮੇਡਕ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਚ ਬੀਤਿਆ ਜਿਥੇ ਉਹ ਦਿਹਾਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਵਾਚ ਸਕਿਆ। ਹਾਲੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਦੀ ਚਮੜੇ ਦੀ ਪੁਤਲੀਕਲਾ ਅਤੇ ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਸਜਾਵਟ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਘੋਖ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ੇਖ਼

**ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੋਹੰਮਦ ਸ਼ੇਖ** (ਜਨਮ 1937) ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। 1983 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮਸ਼ਰੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸ਼ੇਖ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਫਰਵਰੀ 1937 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਰੇਂਦਰਨਗਰ (ਹੁਣ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਦੱਸਵੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਫਾਈਨ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਅਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਫ਼ੈਕਲਟੀ ਆਫ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਐਮ.ਐਸ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੜੋਦਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਉਪਰੰਤ 1966 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਰੋਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਏਆਰਸੀਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਭਸੌੜ

**ਭਸੌੜ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਹਾਈਵੇ ਨੰ 11 ਤੇ ਧੂਰੀ ਅਤੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ​​ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਬਨਬੌਰੀ, ਸੰਗਾਲਾ, ਬਬਨਪੁਰ, ਸੰਗਾਲੀ ਆਦਿ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ

**ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ

'**ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ (ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ)

**ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ, ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 129 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 
ਦੂਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ

**ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਰਦਖੇੜਾ

'*ਮਰਦਖੇੜਾ* ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਹੀ

**ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਹੀ**  ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੁੱਸਾ ਦਾ 1979 ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1979
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਮੈਦੇਵਾਸ

**ਮੈਦੇਵਾਸ**   

ਮੈਦੇਵਾਸ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੁਨਾਮ, ਡਾਕ-ਖਾਨਾ ਮੋਜੋਵਾਲ ਅਤੇ ਥਾਣਾ ਧਰਮਗੜ੍ਹ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ ਬਰੇਟਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨਦਾਰ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 400 ਮੀਟਰ ਦਾ ਟ੍ਰੈਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਇਆ ਦਾ ਖਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਗਰਾਉਂਡ ਹਨ ਅਤੇ ਪੱਛੂਆ ਲਈ ਸ਼ਨਦਾਰ ਛੱਪੜ ਹੈ   

**ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ**   

ਮੈਦੇਵਾਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਦਾ ਸਕੂਲ ਹੈ ,ਇਕ ਆਗਣਵਾੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਲਜ ਜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ   

**ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ**   

ਮੈਦੇਵਾਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇੱਕ ਪੱਛੂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨਾ ਲਈ ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਹੈ।
## ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। 
        

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ

**ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ** (ਡਾਕਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ **ਮਾਇਓਕਾਰਡੀਅਲ ਇਨਫ਼ਾਕਸ਼ਨ**;  ਜਾਂ *acute myocardial infarction*; **ਏ.ਐੱਮ.ਆਈ.** ਭਾਵ ਤੇਜ਼ ਐੱਮ.ਆਈ.) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਰੀਰਕ ਹਾਲਤ ਵਾਸਤੇ ਇਸਤਲਾਹ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ **ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਉਦੋਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖ਼ੂਨ ਦਿਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਜਣੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਲੁੜੀਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰ ਕੇ ਦਿਲੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰਜ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹਦਾ ਆਮ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ ਤੱਕ ਲਹੂ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਰੋਨਰੀ ਨਾੜੀਆਂ 'ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਲਹੂ ਕੋਸ਼, ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਬਣਨ ਕਰ ਕੇ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਚਨਚੇਤੀ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹਨੂੰ "ਤੇਜ਼" ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ
### ਦਰਦ
ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਜਕੜ, ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਨਿਚੋੜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਦ ਅਕਸਰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹੇਠਲੇ ਜਬਾੜੇ, ਗਰਦਨ, ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ, ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਪੇਟ ਤੱਕ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੀਬਰ ਐਮ ਆਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਕੇਤ ਵਾਲਾ ਦਰਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਰਦ ਸੱਜੇ ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਮੋਢਾ ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ, ਪਿਛਲੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਰਗਾ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਐਮ ਆਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਰਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ, ਅਤੇ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੇਵਿਨ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਕੇ ਫੜ ਕੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਨਿਰੀਖਣ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਮਾੜਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਮੁੱਲ ਸੀ। ਦਰਦ ਜੋ ਨਾਈਟ੍ਰੋਗਲਾਈਸਰੀਨ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

### ਹੋਰ ਲੱਛਣ
ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਪਸੀਨਾ, ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਇੱਕ ਆਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕੋ ਇੱਕ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕਲ ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ, ਜਾਂ ਫੇਫੜੇ ਦੇ ਸੋਜ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਘੱਟ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਹਲਕੀ-ਧੜਕਣ, ਧੜਕਣ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਦਰ ਜਾਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੇਟੋਲੋਮਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਾਧਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦਰਦ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਘੱਟ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਕਾਰਡੀਓਜੈਨਿਕ ਸਦਮੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ, ਅਕਸਰ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕੂਲਰ ਫਾਈਬ੍ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਾਇਓਕਾਰਡੀਅਲ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਿਰਦੇ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ, ਅਤੇ ਧੜਕਣ ਵਰਗੇ ਅਟਪਟੀਕਲ ਲੱਛਣ, ਔਰਤਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[23]
"ਸਾਈਲੈਂਟ" ਮਾਇਓਕਾਰਡਿਅਲ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨਸ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੱਛਣ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਸ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਕਾਰਡੀਓਗਰਾਮ, ਖੂਨ ਦੇ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਤੇ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੁੱਪ ਮਾਇਓਕਾਰਡੀਅਲ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨਸ ਸਾਰੇ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 22 ਅਤੇ 64% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,, ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, [12] ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ [16] ਅਤੇ ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ. ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਦਰਦ ਦੇ ਥ੍ਰੈਸ਼ੋਲਡ, ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਿਊਰੋਪੈਥੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਵਿਆਖਿਆ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। [] 34]ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ, ਦਾਨੀ ਦਾ ਦਿਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। [] 35]

## ਹਵਾਲੇ
ਬਰਨਾਰ ਪੀਵੋ

**ਬਰਨਾਰ ਪੀਵੋ** (; 5 ਮਈ 1935) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਇੰਟਰਵਿਊਅਰ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਾਦਮੀ ਗੋਨਕੂਰ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਬੀਰਕਲਾਂ

**ਬੀਰਕਲਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 2500 ਹੈ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ
ਤਕਨੀਕੀਰਾਜ

ਭਾਵੇਂ **ਤਕਨੀਕੀਰਾਜ** ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀਰਾਜ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਹੋਵੇ। *ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਰ* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁਣ 'ਤਾਕਤਵਰ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਵਰਗ ਦਾ ਮੈਂਬਰ' ਜਾਂ 'ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਦਾ ਹਿਮਾਇਤੀ' ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਮਾਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਰਗ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ, ਮੁਹਾਰਤ ਜਾਂ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਤਕਨੀਕੀਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ਼ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ-ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਝਾੜੋਂ

**ਝਾੜੋਂ ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕਲਾਂ

**ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੌਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ

**ਦੌਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸੁਨਾਮ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 475 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਦੌਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ 1,685 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 316 ਘਰ ਹਨ। ਸੁਨਮ ਦੌਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਛਾਜਲੀ

alt=Gurudwara gurusar sahib nombi paatsahi chhajli sangrur|thumb|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਸਰ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਵੀਂ
**ਛਾਜਲੀ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ  ਪਿੰਡ ਲਹਿਰਾ-ਸੁਨਾਮ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੱਸ ਸਰਵਿਸ ਹੈ।

## ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਸਰ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਵੀਂ 
ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਜਗਤ ਜਲੰਦੇ ਨੂੰ ਤਾਰਦੇ ਹੋਏ ਦਿੜਬਾ ਛਾਹੜ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ 1671 ਈ: ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਜੰਡ ਨਾਲ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਤ ਕੱਟੀ I ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੀਰਤਨ ਉਪਰੰਤ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਢਾਬ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਗਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਇਸ ਢਾਬ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇਗਾ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਇਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਹਨ।

## ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਇਕ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਈ ਭੋਗ ਵੀ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।  

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 17-18 ਥੇਹ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਸੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਜੜ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ **ਉੱਜੜ ਖੇੜਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਛੱਜੂ ਅਤੇ ਮਹੰਤ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਮੂਲ ਚੰਦ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਭਾਈ ਮੂਲ ਚੰਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮੇਲਾ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵੀ ਵਗਦੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਰੇਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1 ਡੇਰਾ ਅਤੇ 2 ਬਾਰਾਂ ਦਰੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਾਧੂ ਸੰਤ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਕੂਲ ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
	
## ਪ੍ਰਤੀਭਾਵਾਨਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ
### ਕਵਿਸ਼ਰੀ
ਛਾਜਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15-16 ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਅਤੇ ਢਾਡੀ ਜੱਥੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਲੇਖਕ ਕਵੀਸ਼ਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਕਵੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਗਾ ਨੌਵੀਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਉਪਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਸ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਬੀਰਬਲ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਅਨ੍ਹਪੜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

### ਪਹਿਲਵਾਨੀ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਨਾਮੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਮੱਲਾਂ ਦੀ ਛਾਜਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਕੱਦ ਸਾਢੇ 6 ਫੁੱਟ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੂਹ ਦੀ ਕੰਧ ’ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 3 ਜਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂਦਾਰ ਮੁਲਤਾਨੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੂੰ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ 18 ਕਿੱਲੋ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਬੁਰਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਹੀ ਰਾਮ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ **ਕੋਠੇ ਰੋਹੀ ਰਾਮ** ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪੂਰਵ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰ-ਭਾਈ ਸਨ। ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ ਪਿੰਡ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੁਣ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਗੁੱਗਾ ਰਾਮ ਨੌਂਮੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮੂਲ ਚੰਦ ਦੇ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ

**ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ** ਔਰਤ ਦੀ ਛਾਤੀ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਗ੍ਰੰਥੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅੰਗ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਢਾਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਗੰਢਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ ਜਾਂ ਡੇਢ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰੋਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ 35 ਤੋਂ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰੋਗ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਕਾਰਨ
ਗਰਭਪਾਤ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾ ਪਿਲਾਉਣਾ, ਛਾਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਵਰਤਣਾ, ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਮਾਂ ਬਣਨਾ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣਾ, ਤੰਗ ਚੋਲੀ, ਸ਼ਰਾਬ, ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਤੰਗ ਚੋਲੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵਕ ਫੈਲਾਅ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਢਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਲੱਛਣ
*ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਦਾ ਹੋਣਾ।
*ਦੋਹਾਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।
*ਛਾਤੀ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਧਸਣਾ ਜਾਂ ਸੁੰਗੜਣਾ।
*ਛਾਤੀ ਦੀ ਨਿੱਪਲ ‘ਚੋਂ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਵਗਣਾ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ‘ਚ ਭਾਰੀਪਣ ਹੋਣਾ।

:ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਗਿਲਟੀ/ਗੰਢ ਆਦਿ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਹੀ ਸਲਾਹ ਲਉ।

## ਨਿਦਾਨ 
ਹਰ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਕੜਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਛਾਤੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਅੰਗ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਰੋਗ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਮੋਗਰਾਫੀ ਜੋ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਐਕਸ-ਰੇ ਹੈ, ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਅਗੇਤੇ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੀ ਹਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹਰ 2 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮੈਮੋਗ਼ਰਾਫ਼ੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੱਕ ਪੈਣ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਿਦਾਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਬਾਇਉਪਸੀ। ਮੋਟੀ ਖੋਖਲੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਗੰਢ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਪਤਾ ਕਰਕੇ ਅਗਲੇਰੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਸਬੰਧੀ ਫੈਸਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਕੈਨਿੰਗ ਕਰਕੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪੜਾਅ 
ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਸਿਰਫ ਛਾਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਢ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਗੰਢ ਵੱਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਕੱਛਾਂ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਲਾਜ 
ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਤੱਕ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਜੜ੍ਹੋਂ ਮੁਕਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਚੌਥੇ ਪੜਾਅ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੀਰਫਾੜ, ਸੇਕਾਈ, ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਦਾਇਕ (ਟਾਰਗੈਟਡ ਥੈਰੇਪੀ) ਇਲਾਜ ਮੁੱਖ ਹਨ।ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਤੱਕ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਸਮਾਂਬੱਧ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਲੰਮਾ ਪਰ ਸਾਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂਚ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਣਗਹਿਲੀ ਮਹਿੰਗੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਸਾਰ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੈਂਸਰ ਦੁਬਾਰਾ ਆ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਨਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਂਸਰ
ਸਤੀਸ਼ ਕੌਲ

**ਸਤੀਸ਼ ਕੌਲ** (ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ 1954 - 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021) ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚ *ਸੱਸੀ ਪੰਨੂ *, *ਇਸ਼ਕ ਨਿਮਾਣਾ*, *ਸੁਹਾਗ ਚੂੜਾ* ਅਤੇ *ਪਟੋਲਾ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸਤੀਸ਼ ਕੌਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 'ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ 2011 ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸਤੀਸ਼ ਕੌਲ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਖੇਤਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ
ਸਿਰਾਜ ਮਾਜਰਾ

**ਸਿਰਾਜ ਮਾਜਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੰਤ ਨਗਰ

**ਸੰਤ ਨਗਰ** ਭਾਰਤੀ  ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਲੰਡੇ ਕੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।  ਇਸ ਦਾ ਵਾਰਡ ਨੰਬਰ 49 ਹੈ। ਇਹ ਲੰਢੇ ਕੇ ਤੋਂ 0.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ  ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲ਼ੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਨਗਰ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ। ਸੰਤ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ, ਸਿਰਸਾ

**ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ** ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਡੱਬਵਾਲੀ-ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ਉਪਰ ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਬਾਗੜੀ ਹੈ।

ਸ਼ੇੇਰਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਡੱਬਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਹਿਲਪੁਰ

**ਮਾਹਿਲਪੁਰ** ਕਸਬਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੜਕ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਕਸਬੇ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਬਾੜੀਆਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਨਮੋਲ

**ਨਮੋਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਿਰਜਾ ਪੱਤੀ ਨਮੋਲ

**ਮਿਰਜਾ ਪੱਤੀ ਨਮੋਲ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ

**ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ** ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਉਹ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀ ਨੋਕਰੀਆਂ ਜਾਂ ਦਾਖਲੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛੜੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੀਟਾ ਰਾਖਵੀਆਂ ਕੀਤੀ ਹਨ। ਇਹ ਸੀਟਾਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ, ਹੋਰ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਹੈ ਜਿਵੇ ਹੈਡੀਕੈਪੜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਖਿਡਾਰੀਆਂ, ਦੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕ ਆਦਿ। ਸੰਨ 1982 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਸਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ 15% ਅਤੇ 7.5% ਨੋਕਰੀਆਂ ਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰੰਤੂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
## ਪੰਜਾਬ
1949 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਣ ਰਹੇ ਵਿਧਾਨ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ 25 ਮਈ, 1949 ਦੇ ਦਿਨ, ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਰੀਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਾਫ਼ ਸੀ ਕਿ ਅਖੌਤੀ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਿੱਖ, ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਰੁਧ ਰੋਸ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇੱਕ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਕੁੱਝ ਸਿੱਖ ਆਗੂ, ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੋਰੀ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਅਖ਼ੀਰ, ਬਹੁਤ ਰੌਲਾ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਪਟੇਲ, ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਾਮਦਾਸੀਆਂ, ਕਬੀਰਪੰਥੀਆਂ, ਮਜ਼ਹਬੀਆਂ ਤੇ ਸਿਕਲੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਮੰਨ ਗਿਆ।
## ਗਿਣਤੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਈ. ਸ੍ਰੀਧਰਨ

**ਈ. ਸ੍ਰੀਧਰਨ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਟਰੋ ਮੈਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੱਚ ਕਰ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਹੈ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਲਕਡ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। 
## ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ
ਡਾਕਟਰ ਈ. ਸ੍ਰੀਧਰਨ ਨੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਕੋਂਕਣ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਵਾਸਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾ ਬਣਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1998 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ‘ਰੈੱਡ ਲਾਈਨ’ 2002 ਵਿੱਚ, ਦੂਜਾ ਯੈਲੋ ਲਾਈਨ 2004 ਵਿੱਚ, ਤੀਜਾ ਬਲਿਊ ਲਾਈਨ 2005 ਤੇ ਬਰਾਂਚ ਲਾਈਨ 2009 ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਗਰੀਨ ਅਤੇ ਵਾਇਲਟ ਲਾਈਨਾਂ ‘ਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਦਕਿ ਦਿੱਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਮੈਟਰੋ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 2011 ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ। ਸ੍ਰੀਧਰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਖਿਆਲਾਂ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਹਨ। ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਇੰਜਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੀਧਰਨ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸੰਬੰਧੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਲਈ।
## ਸਨਮਾਨ
ਸੰਨ 2001 ਵਿੱਚ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨੇ ਗਏ। ਸੰਨ 2008 ਵਿੱਚ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨੇ ਗਏ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਫ਼ੇਰੇਦੂਨ ਮੋਸ਼ੀਰੀ

**ਫ਼ੇਰੇਦੂਨ ਮੋਸ਼ੀਰੀ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: فریدون مشیری; ਜਨਮ 21 ਸਤੰਬਰ 1926 - ਮੌਤ 24 ਅਕਤੂਬਰ 2000) ਇਰਾਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਕਾਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇਣ ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਦਾਇਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਫ਼ੇਰੇਦੂਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਰਚਨਾ
ਇਸ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਉੱਤੇਸ਼ਨੇ-ਏ-ਤੂਫ਼ਾਨ''(ਤੂਫ਼ਾਨ ਲਈ ਪਿਆਸਾ) 1955 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।

## ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
### ਜੇ

ਜੇ ਮੈਂ ਚੰਨ ਹੁੰਦਾ
ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦਾ 
ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਹੁੰਦੀ

ਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਪੱਥਰ ਹੁੰਦਾ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ
ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਜਾਂਦੀ

ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਚੰਨ ਹੁੰਦੀ 
ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ
ਮੇਰੇ ਘਰ ਉੱਤੋਂ ਲੰਘਦੀ

ਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਹੁੰਦੀ 
ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਜਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੋੜਦੀ!
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੋੜਦੀ!

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ
ਘੁੰਮਡਗੜ੍ਹ

**ਘੁੰਮਡਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਾਨਸ਼ੀ

**ਸ਼ਾਨਸ਼ੀ** (; ਡਾਕ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਹਿੱਜੇ: **Shansi**) ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਇੱਕ ਅੱਖਰੀ ਛੋਟਾ ਰੂਪ "" (pinyin: Jìn) ਹੈ ਜੋ ਚਿਨ ਨਾਮਕ ਮੁਲਕ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਪੱਤਝੜ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ

thumb|1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ
**ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ** (19 ਜਨਵਰੀ 1937- 3 ਜੂਨ 2016) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪਕਾਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸਥਾਪਤ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸਥਾਪਤ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਜਨਵਰੀ 1937 ਨੂੰ ਮਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਰ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ  ਕਰਤਾਰ ਕੌਰ ਵਿਰਕ ਤੇ ਪਿਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਜੱਦੀ-ਪੁਸ਼ਤੀ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਆ ਗਏ,ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ।
ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਆਰੰਭ 1964 ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 1965 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਘਰ ਵਾਲੀ’ ਆਰਸੀ ਪੱਤਰਿਕਾ ਵਿਚ ਛਪੀ।
## ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
*ਚਾਦਰ ਹੇਠਲਾ ਬੰਦਾ (2001)
*ਰੁੱਤ (2013)
*ਮਹਿਰੂਮੀਆਂ 
*ਭੱਖੜੇ ਦੇ ਫੁੱਲ (1982)
*ਤਰੇੜ (1984)
*ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ (1985)
*ਮੋਹ ਮਿੱਟੀ (1999)
*ਮਨ ਮਤੀਆਂ

## ਨਾਵਲ
**ਜਜੀਰੇ* (1982)

## ਨਾਵਲਿਟ
**ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ* (1978)
**ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਲੇ ਅੰਗਿਅਾਰ* (1984)

## ਗਲਪ-ਕਾਵਿ
**ਵਿਹੜਾ* (2002)
**ਡਿਓੁੜੀ* (2001)

## ਬਾਲ-ਸਾਹਿਤ
**ਸੋਨੇ ਦਾ ਰੁੱਖ*  
**ਭਰਮਾ ਦੇ ਘੋੜੇ*
**ਸੁਣੋ ਕਹਾਣੀ*
**ਨਾਨਕ ਨਿੱਕਿਆ ਲਈ*  
**ਲੰਗੜੀ ਤਿਤਲੀ* 
**ਇਕ ਸੀ ਕਾਲੂ* 
**ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸਕੂਲ* 
**ਸੱਤ ਕਤੂਰੇ ਸ਼ਿਮਲੇ ਚਲੇ*
**ਟਾਹਲੀ ਟੰਗਿਆ ਆਲ੍ਹਣਾ*
**ਪੰਪ ਪੰਪ ਪੰਪੀ*                               

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1833

**ਸੇਂਟ ਹੇਲੇਨਾ ਐਕਟ 1833** ਜਾਂ **ਗੋਰਮਿੰਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ 1833** ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਐਕਟ ਸੀ। ਇਹ ਐਕਟ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵੱਲੋ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਾਹੀ ਚਾਰਟਰ ਵੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ *ਚਾਰਟਰ ਐਕਟ 1833* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਪਾਰਿਕ ਇਕਾਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਇਕਾਈ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲਾਰਡ ਵਿਲਿਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਸੀ।educational board astonished

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਪਿਨਯਿਨ

**ਪਿਨਯਿਨ** ਜਾਂ **ਹਾਨਿਊ ਪਿਨਯਿਨ** ਜਾਂ **ਪਿਨ-ਇਨ**, ਚੀਨ, ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਚਿੰਨਾਂ ਦੇ ਮੰਦਾਰਿਨ ਉੱਚਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਲਿਪੀ ਬਦਲ ਕੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਮਿਆਰੀ ਚੀਨੀ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਇਹਨੂੰ ਇੱਕ ਇਨਪੁੱਟ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਉਮ ਅਲ-ਕਿਵੇਨ

**ਉਮ ਅਲ-ਕਿਵੇਨ** () ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਇਮਰਾਤਾਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਇਮਰਾਤ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਫ਼ੁਜੈਰਾ

**ਫ਼ੁਜੈਰਾ** () ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਇਮਰਾਤਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀ ਅਜਿਹੀ ਇਮਰਾਤ ਹੈ ਜੀਹਦੀ ਸਰਹੱਦ ਸਿਰਫ਼ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਤੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ ਦੀਆਂ ਇਮਰਾਤਾਂ
ਅਜਮਾਨ

**ਅਜਮਾਨ** () ਜਾਂ **ਉਜਮਾਨ** ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ (ਯੂ.ਏ.ਈ.) ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਇਮਰਾਤਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 260 ਵਰਗ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਰਕਬੇ ਵਾਲੀ ਇਹ ਇਮਰਾਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਮਰਾਤ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਟਿਕਾਣਾ ਅਜਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਰਜਾ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਾਰਜਾ (ਇਮਰਾਤ)

**ਸ਼ਾਰਜਾ** ( '''') ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ (ਯੂ.ਏ.ਈ.) ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਇਮਰਾਤਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ ੨,੬੦੦&nbsp;ਕਿ.ਮੀ.² (੧,੦੦੩&nbsp;ਮੀਲ²) ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ੮੦੦,੦੦੦ (੨੦੦੮) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਇਮਰਾਤ

**ਇਮਰਾਤ** ਜਾਂ **ਅਮਰਾਤ** ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਇਲਾਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਅਰਬ ਘਰਾਨੇ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ-ਨੁਮਾ ਇਮੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ *ਰਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀ* ਜਾਂ *ਰਿਆਸਤ* ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ
**ਇਮਰਾਤ** ਜਾਂ **ਅਮਰਾਤ** ( '**, ਬਹੁਵਚਨ:  **') ਕਿਸੇ ਇਮੀਰ (ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਫ਼ੌਜਦਾਰ, ਰਾਜਪਾਲ ਆਦਿ) ਦਾ ਗੁਣ, ਰੁਤਬਾ, ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂ ਇਲਾਕਾਈ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
2010 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ

**ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2010**:XIX ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਮਿਤੀ 3 ਤੋਂ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ 71 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 6,081 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ 21 ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 272 ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦੁਜੀ ਵਾਰ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਲੋਗੋ ਸ਼ੇਰਾ ਅਤੇ ਗੀਤ **ਜੀਓ ਉਠੋ ਬੜੋ ਜੀਤੋ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
## ਤਗ਼ਮਾ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਏ. ਕੇ. ਐਂਟੋਨੀ

**ਏ ਕੇ ਐਂਟਨੀ** (ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1940) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 15ਵੀਂ ਲੋਕਸਭਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਪੋਹਲੋ ਮਾਜਰਾ

**ਪੋਲੋਮਾਜਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ

**ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ** (10 ਮਈ 1970) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ *ਕਹਾਣੀ ਧਾਰਾ* ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।

## ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਕੁਵੇਲੇ ਤੁਰਿਆ ਪਾਂਧੀ*
**ਮੈਂ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਤੇ ਇੰਦੂਮਣੀ*
**ਮਰਨ ਰੁੱਤ* (2010)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਨਵਾਰੂਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ

**ਨਵਾਰੂਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ** (23 ਜੂਨ 1948 – 31 ਜੁਲਾਈ 2014) ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਰੈਡੀਕਲ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਵਚਨਬੱਧ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖ ਸੀ। ਉਹ ਬਹਿਰਾਮਪੁਰ (ਬਹਿਰਾਮਪੁਰ), ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਿਜੋਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਮਾਹਾਸ਼ਵੇਤਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਲਾਦ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ

thumb|ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ
thumb|ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ
**ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ** (ਜਨਮ 13 ਅਪਰੈਲ 1959) ਪਟਿਆਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।
thumb|ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1995 ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਮੇਲੇ ਵਿਖੇ 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਸੂਲਾਂ ਵਿੰਨੇ ਫੁੱਲ* (1977)
**ਪੂਜਾ* (1978)
**ਮੈਨੂੰ ਹੱਸਣਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਮਾਂ* (1982) (2023)
**ਜਾਗ ਕਿਸਾਨਾ ਜਾਗ* (1991)
**ਸਮਕਾਲ*  (1991)
**ਅੱਗ ਦੇ ਫੁੱਲ*  (1996)
**ਨਵੀਆਂ ਪੈੜਾਂ* (1997)
**ਉਮਰਾਂ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ* 
**ਉਪਰਾਮ ਮੌਸਮ* (2008)
**ਕੋਈ ਕੋਈ ਦੀਵਾ ਬਲੇ*
### ਨਾਵਲ
**ਆਪਣੇ ਬਿਗਾਨੇ*
**ਉਖੜੇ ਸੁਰ*
### ਹੋਰ
**ਮੇਰੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ* (2008) (ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ) 
**ਸਾਹਿਬਾਂ* (ਕਾਵਿ-ਨਾਟ)
*ਤਿੰਨ ਸਹੇਲੀਆਂ (ਬਾਲ ਕਹਾਣੀ)
## ਪ੍ਰਸਿਧ ਗੀਤ
**ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਦੀ ਫੇਰ ਲਾ ਲਵੀਂ* (ਗਾਇਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ)
**ਤੂੰ ਗੜਵਾ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਡੋਰ ਵੇ ਮਾਹੀਆ* (ਗਾਇਕ ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਬਿਮਲ ਮਿੱਤਰ

**ਬਿਮਲ ਮਿੱਤਰ** (18 ਦਸੰਬਰ 1912 - 2 ਦਸੰਬਰ 1991) ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਨ।

ਬਿਮਲ ਨੇ ਸੰਨ‌ 1938 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਜੂਨ 1956 ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ ਕੰਟਰੋਲਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ 60 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਚਰਚਿਤ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ *ਸਾਹਿਬ ਬੀਵੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ* ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜ ਸੌ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਬਿਮਲ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ  ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਕੋਰੀ ਦਿਆ ਕਿਨਲਮ’ ਲਈ 1984 ਵਿਚ ਰਬਿੰਦਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਰਮੇਸ਼ਚੰਦਰ ਸ਼ਾਹ

**ਰਮੇਸ਼ਚੰਦਰ ਸ਼ਾਹ** (ਜਨਮ 1937) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਸਮਾਲੋਚਕ ਵੀ ਹਨ। 
## ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਿਹ
**ਕਛੂਏ ਕੀ ਪੀਠ ਪਰ*
**ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਆਓ*
* ਨਦੀ ਭਾਗਤੀ ਆਈ
## ਨਾਵਲ
**ਗੋਬਰ ਗਣੇਸ਼* 
**ਕਿੱਸਾ ਗੁਲਾਮ*
**ਪੂਰਵ ਪਰ* 
**ਆਖਰੀ ਦਿਨ*
*ਪੁਨਰਵਾਸ
## ਨਾਟਕ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ

**ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ** ਜਨਮ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 ਨੂੰ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਾਨ੍ਹ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਨੇਤਪੁਰਾ ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ (ਹੁਣ ਮੋਗਾ) ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਿਸ਼ਨਪੁਰਾ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਿਆ। ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕੱਟਣ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੋਂ 'ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ' ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਮਾਲਵਾ ਇਤਿਹਾਸ' ਲਿਖਕੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਉਪਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 15 ਅਗਸਤ 1968 ਈ. ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਗਏ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903
ਅਕੀਕੋ ਯੋਸਾਨੋ

ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਲੇਖਿਕਾ, ਕਵਿਤਰੀ, ਮੁਹਰੈਲ ਨਾਰੀਵਾਦੀ, ਸ਼ਾਂਤੀਪਸੰਦ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ
ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ

**ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ** (1688–1757)

ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਝੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਹ ਜੀਵਣੇ ਦੇ ਕੋਲ ਲਊ ਨਾਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਵਗਾਰ

ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਡਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਤਸੀਹਾ ਕੈਂਪ ਚੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।]]
**ਵਗਾਰ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: بیگاری - ਬੇਗਾਰੀ) ਬਿਨਾਂ ਉਜਰਤ ਦਿਤਿਆਂ ਜਬਰੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ, ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ, ਹਿੰਸਾ (ਮੌਤ ਸਮੇਤ), ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਜਬੂਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਸਹਿ ਤਸੀਹਿਆਂ ਦੇ ਡਰਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸਿੱਧੂਪੁਰ ਖ਼ੁਰਦ

**ਸਿੱਧੂਪੁਰ ਖ਼ੁਰਦ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਸ ਅਲ-ਖ਼ੈਮਾ

**ਰਾਸ ਅਲ-ਖ਼ੈਮਾ** () ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ ਵਸੀ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸ਼ੇਖ਼ਸ਼ਾਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ (ਯੂ.ਏ.ਈ.) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ "ਤੰਬੂ ਦਾ ਸਿਖਰ" ਹੈ। ਇਹ ਇਮਰਾਤ ਯੂ.ਏ.ਈ. ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਓਮਾਨ ਦੇ ਮੁਸੰਦਮ ਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ ਲਗਭਗ 1,684 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਸ ਅਲ-ਖ਼ੈਮਾ ਹੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2005 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਮਰਾਤ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 210,063 ਸੀ ਜੀਹਦਾ 41.82 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਭਾਵ 87,848 ਲੋਕ ਇਮਰਾਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਲੀਆ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ 250,000 ਤੋਂ 300,000 ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। 2010 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 97, 529 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ
ਨੈਯਰ ਮਸੂਦ

***ਨੈਯਰ ਮਸੂਦ*** ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ 1936 ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਿਟਾਇਰਮਟ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸਕੁਐਸ਼ (ਖੇਡ)

**ਸਕੁਐਸ਼ ਖੇਡ** ਦੋ ਖਿਡਾਰੀ ਜਾਂ ਚਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਰੈਕਟ ਨਾਲ ਚਾਰ ਕੰਧਾ ਵਾਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਖੋਖਲੀ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਖਿਡਾਰੀ ਰੈਕਟ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੇਂਦ ਕੰਧ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਰੋਧੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਉਂਣ ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੀ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 20ਵੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2014'ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੀਪਿਕਾ ਪੱਲੀਕਲ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ਨਾ ਚਿਨੱਪਾ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਕੁਐਸ਼ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਬੇਸਬਾਲ

**ਬੇਸਬਾਲ ਖੇਡ** ਬੱਲੇ ਅਤੇ ਗੇਂਦ ਨਾਲ 9 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਬੈਟਿੰਗ ਅਤੇ ਫੀਲਡਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੈਟਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦ ਤੇ ਬੱਲੇ ਨਾਲ ਮਾਰਕੇ ਕੇ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਘੜੀ ਚੱਲਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਉਲਟ ਦੌੜਕੇ ਰਣ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਇਹ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ਪਹਿਲੀ, ਦੁਜੀ, ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਚ ਤੇ ਗੇਂਦ ਮਾਰਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਰਣ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇ। ਜਦੋਂ ਬੈਟਿੰਗ ਟੀਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖਿਡਾਰੀ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫੀਲਡਿੰਗ ਟੀਮ ਦੀ ਵਾਰੀ ਬੈਟਿੰਗ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਨੌ ਇਨਿੰਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਟੀਮ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਡੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ

**ਡਚ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ** (ਡਚ: Nederlandstalige Wikipedia) ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਦਾ ਡਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਡੀਸ਼ਨ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2014 ਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਅਡੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ 1,785,000 ਲੇਖ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਅਡੀਸ਼ਨ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਡੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, 19 ਜੂਨ 2001 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਨੂੰ 100,000 ਲੇਖ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਡੀਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਅੱਠਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। 1 ਮਾਰਚ 2006 ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ [ਸਵੀਡਨੀ ਅਡੀਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛੇ ਛਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਡੀਸ਼ਨ ਦਾ 500,000 ਵਾਂ ਲੇਖ 30 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
*ਜਰਮਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
*ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਚਾਰਲਸ ਹੋਕਤ

**ਚਾਰਲਸ ਫਰਾਂਸਿਸ ਹੋਕਤ** (17 ਜਨਵਰੀ 1916 – 3 ਨਵੰਬਰ 2000) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗੀਆਨੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰੰਚਨਾਵਾਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਕੈੱਨ ਗ੍ਰੇਗੋਇਰ

**ਕੈੱਨ ਗ੍ਰੇਗੋਇਰ** (ਜਨਮ 13 ਦਸੰਬਰ 1951) ਇੱਕ ਡੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਯਥਾਰਥ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਦੀ ਅਨੋਖੀ ਪਹੁੰਚ ਨੇ ਕਲਾ ਜਗਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿਚਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਹਿੱਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰੂਹ ਫੂਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਗ੍ਰੇਗੋਇਰ ਨੇ 1967-1973 ਤੱਕ ਆਮਸਟਰਡੈਮ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਸਟੇਟ ਅਕੈਡਮੀ ਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 1973 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਿਲਵਰ ਪ੍ਰੀ ਡੇ ਰੋਮ ਜਿੱਤਿਆ। 1976 ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੌਰੇ ਤੇ ਗਿਆ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Officiële website

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ

**ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ** ਐਚ . ਡੀ. ਆਈ  *ਜਿਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਅਵਧੀ*, *ਸਿੱਖਿਆ* ਅਤੇ *ਆਮਦਨ* ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਗਠਤ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਅੰਕੜਾਤਮਕ ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸਾਂ ਜਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ *ਮਾਨਵੀ ਵਿਕਾਸ* ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਮਹਿਬੂਬ-ਅਲ-ਹੱਕ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਇਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨ ਡਵੇਲਪਮੇਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨ ਡਵੇਲਪਮੇਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ *ਵਿਸ਼ਵ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਰਿਪੋਰਟ* ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਮਾਨਵੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਿਆਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। **ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ** ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਦਰਜੇ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਸੌਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ * ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸੂਚਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਪਿਛੋਕੜ 
ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਦਾ ਮੁੱਢ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨ ਡਵੇਲਪਮੇਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਯੂ .ਐਨ . ਡੀ. ਪੀ) ਦੀਆਂ ਸਲਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਬਝਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮਹਿਬੂਬ ਉਲ ਹਕ਼ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ 1990 ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵਿਕਾਸ - ਅਰਥਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਜ ਆਮਦਨ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ-ਮਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ *ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ'' ਤੇ ਜੋਰ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਬੂਬ ਉਲ ਹਕ਼ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਕਾਸ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ। ਸ੍ਰੀ ਹਕ਼ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਗਠਤ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸੂਚਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਧਿਰਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨੁੱਖੀ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਨੁਕਤੇ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਵਾਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਚਾਹੀਦਾ ਵੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਊਮਨ ਡਿਵੈਲਪਮੇਂਟ
ਅਬੂ ਧਾਬੀ (ਇਮਰਾਤ)

**ਅਬੂ ਧਾਬੀ**, ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਦੀ ਇਮਰਾਤ** (), ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ (ਯੂ.ਏ.ਈ.]] ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਇਮਰਾਤਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। "ਧਾਬੀ" ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮੂਲ ਹਿਰਨ ਜਾਤੀ ਦਾ ਅਰਬੀ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਚੋਖੀਆਂ "ਧਾਬੀਆਂ" (ਹਿਰਨਾਂ) ਵਾਲੀ ਥਾਂ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਰਕਬੇ (67,340ਕਿ.ਮੀ.²) ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਮਰਾਤ ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਲਗਭਗ 87 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਵਸੋਂ ਵੀ ਸੱਤਾਂ ਇਮਰਾਤਾਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਜੂਨ 2011 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 2,120,700 ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ 'ਚੋਂ 439, 100 (21% ਤੋਂ ਘੱਟ) ਲੋਕ ਇਮਰਾਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ