open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ

**ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ** ਦਾ ਜਨ-ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਨਹੂੰ-ਮਾਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੋਵੇਂ ਅਜਿਹੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਉਤੇ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਜਿਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸ਼ੋਕ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਰਾਬਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸੂਝਵਾਨ ਨਾਗਰਿਕ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਸਬੰਧਤ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਖੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
## ਜਰੂਰਤ
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਮੌਤ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਦੇਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਹੀ ਅੰਕੜੇ ਸਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੈਅ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਲਾਭ ਸਿਰਫ ਨਿੱਜੀ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
## ਜਨਮ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ
ਇਸ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲਾਭ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦਾਖਲੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ, ਨੌਕਰੀ, ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਸਬੰਧੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਰਿਸ ਵਜੋਂ ਜਾਇਦਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਨਮ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਬਾਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। 1853 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਜਰੂਰੀ ਕਰ ਦਿਤੀ।
## ਮੌਤ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ
ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਫਸਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਸ਼ਰਿਤ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਵਿਵਾਹ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਚਰਚ ਸੰਭਾਲਦੇ ਸਨ। ਅਮਰੀਕਾ 1639 ਤੋਂ ਰਿਕਰਡ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
## ਦਫਤਰ
1969 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਆਂਦਾ। **ਪੰਜਾਬ** ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਅਪਰੈਲ 1970 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਇਹ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਥਾਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਫਸਰ ਕੋਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਹਤ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। 
## ਸੂਚਨਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:
*ਘਟਨਾ ਦੀ ਸੂਚਨਾ 21 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਣਾ।
*ਦੇਰ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਫੀਸ ਲੱਗਣਾ।
*ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣਾ।
*ਸੂਚਨਾ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੱਗਣਾ।
*ਸੂਚਨਾ ਉਪਰੰਤ ਸਮਰੱਥ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪੱਤਰ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਜਾਂ ਸਬੰਧਤ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਸਕਣਾ ਆਦਿ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤਾ

**ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤਾ** (ਕੋਡ ਆਫ ਕੰਡਕਟ ਜਾਂ Code of Conduct) ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਚੋਣਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਗਰ ਕੋਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਚੋਣ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਾਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ, ਚੋਣ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ, ਚੋਣ ਖਰਚਾ, ਫਿਰਕੂ ਤਣਾਵ ਵਾਲਾ ਭਾਸ਼ਣ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਫਿਰਕੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਟਿਪਣੀ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੋਣਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ
ਲੱਲੇਸ਼ਵਰੀ

**ਲੱਲੇਸ਼ਵਰੀ** ਜਾਂ ਲੱਲ-ਦਇਦ (1320 - 1392) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੌਧਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਭਗਤ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸ਼ੈਵ ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਕੜੀ ਸੀ। ਲੱਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਵਾਹਿਕ ਜੀਵਨ ਸੁਖੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਲੱਲਾ ਨੇ ਘਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਛੱਬੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਿੱਧ ਸ਼ਰੀਕੰਠ ਤੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਲਿਆ।

ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼ੈਵਵਾਦ ਦਰਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਿਰਜਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਤਸੁਨ ਜਾਂ ਵਖਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਜੋ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਭਾਸ਼ਣ" (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਾੱਕ ਤੋਂ) ਹੈ। ਲਾਲ ਵਖਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਚਨਾ ਹਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਸੂਫੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

ਲਾਲ ਦੇਦ ("ਮਾਂ ਲਾਲ" ਜਾਂ "ਮਾਂ ਲੱਲਾ") ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਦਿਆਦ (ਦਿਆਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਦਾਦੀ"), ਲੱਲਾ ਅਰਿਫਾ, ਲਾਲ ਦਿਦੀ, ਲਲੇਸ਼ਵਰੀ, ਲੱਲਾ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰੀ/ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਲਲਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲਾਲ ਦੇਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ 'ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ। ਕਈ ਸਮਕਾਲੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਜੋਨਾਰਾਜਾ, ਸ੍ਰੀਵਾੜਾ, ਪ੍ਰਜਿਆਭੱਟ ਅਤੇ ਹੈਦਰ ਮਲਿਕ ਚਦੂਰਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਲਾਲ ਦੇਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲਾਲ ਦੇਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤਲਕੀਰਤ-ਉਲ-ਆਰਿਫ਼ਿਨ (1587) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਮੁੱਲਾਂ ਅਲੀ ਰੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਦਾਊਦ ਮਿਸ਼ਕਾਤੀ ਦੇ ਅਸਾਰ-ਅੱਲ-ਅਕਬਰ (1654) ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੈਕਸਟ 'ਚ, ਲਾਲ ਦੇਦ ਨੂੰ ਰਹੱਸਮਈ ਸੰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 1736 ਵਿੱਚ, ਖਵਾਜਾ ਆਜ਼ਮ ਦਿਦਮਾਰੀ ਦੀ ਤਾਰਿਕ-ਏ-ਅਜ਼ਮੀ 'ਚ ਲਾਲ ਦੇਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਵੀ ਵਕੀਅਤ-ਏ-ਕਸ਼ਮੀਰ (1746) ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਅਲਾਉ-ਉਦ-ਦੀਨ (1343–54) ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਸਿਹਬ- ਉਦ-ਦੀਨ (1354–73) ਦੇ ਰਾਜ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਲਾਲ ਦੇਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਸੂਫੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਮੀਰ ਸੱਯਦ ਅਲੀ-ਹਮਦਾਨੀ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ
2014 ਬਦਖ਼ਸ਼ਾਂ ਭੌਂ-ਖਿਸਕਾਅ

2 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਦਖ਼ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਆਰਗੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੋਹਲੇਧਾਰ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭੌਂ-ਖਿਸਕਾਅ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਕਹਿਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੋਈ। ਆਬ-ਬਰੀਕ ਨਾਮ ਸਰਹੱਦੀ ਪਹਾੜੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਢਿੱਗਾਂ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ 2100 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014
ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ

thumb|ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
thumb
thumb|ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
thumb|ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
**ਬਲਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ** (ਜਨਮ 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 1962) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ।

ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 1962 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਰਿਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਚੜਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਇਕ ਅਧੂਰਾ ਗੀਤ*
**ਕੋਮਲ ਸਿੰਘ ਆਖਦਾ ਹੈ*
**ਘਾੜਤਿ* 
**ਮੈਂ ਵੀ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦਿ*
**ਮਧੂਕਰੀ*

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਬਲਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਵਿਤਾਵਾਂ - ਸੁੰਦਰੀ ਸ਼ੀਤਲਾ; ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਤੇ ਕੀੜੀਆਂ
*ਮਧੂਕਰੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਪ੍ਰ. ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਜੀ ਨਾਲ ਖਾਸ ਗੱਲ ਬਾਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ  1962
ਬਾਪਸੀ ਸਿਧਵਾ

**ਬਾਪਸੀ ਸਿੱਧਵਾ** (; ਜਨਮ 11 ਅਗਸਤ 1938) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਪਾਰਸੀ ਜੋਰੋਸਟ੍ਰੀਅਨ ਮੂਲ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੈ।

ਉਹ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੀਪਾ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਸਿੱਧਵਾ ਨੇ 1991 ਦਾ ਨਾਵਲ *ਆਈਸ ਕੈਂਡੀ ਮੈਨ*  ਜਿਸ 'ਤੇ ਮਹਿਤਾ ਦੀ 1998 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਅਰਥ*  ਅਤੇ 2006 ਦਾ ਨਾਵਲ *ਵਾਟਰ: ਏ ਨਾਵਲ* , ਜਿਸ 'ਤੇ ਮਹਿਤਾ ਦੀ 2005 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਵਾਟਰ* ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ,  ਦੋਨੋਂ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ। ਸਿੱਧਵਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ "ਬਾਪਸੀ: ਸਾਈਲੈਂਸਜ਼ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਲਾਈਫ" 28 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ "ਦ ਸਿਟੀਜ਼ਨਜ਼ ਆਰਕਾਈਵ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ" ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ 'ਤੇ "ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ - ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ: ਬਾਪਸੀ ਸਿੱਧਵਾ" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਸਿੱਧਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ, ਬਾਂਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ ਜੋਰੋਸਟ੍ਰੀਅਨ ਮਾਪਿਆਂ ਪੇਸ਼ੋਤਨ ਅਤੇ ਤਹਿਮੀਨਾ ਭੰਡਾਰਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪੋਲੀਓ ਹੋ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸਰਜਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭੁਗਤਦੀ ਰਹੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ.

**ਐਫ. ਆਈ. ਆਰ.ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ** ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁਢਲੀ ਲਿਖਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਵਿਕਅਤੀ ਵੱਲੋਂ ਖੁਦ ਜਾਂ ਉਸ ਵਲੋਂ ਨਾਮਜਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਜਬਾਨੀ ਜਾਂ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਕੇ ਦਰਜ ਕਰਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ।

ਐਫ. ਆਈ. ਆਰ ਇੱਕ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਾ ਹੈ।ਐਫ. ਆਈ. ਆਰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪੁਲੀਸ ਅਗਲੀ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਕਿ ਅਪਰਾਧ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ ਐਫ. ਆਈ. ਆਰ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਪੁਲੀਸ ਕਰਮੀ ਹੀ ਹੋਵੇ। 
ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂਨ ਵਿੱਚ ਇੰਜ ਦਰਜ ਹੈ :
*ਜੇ ਸੂਚਨਾ ਜਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਲੀਸ ਇਸਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰੇਗੀ।
*ਐਫ. ਆਈ. ਆਰ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਦੀ ਨਕਲ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕ ਰਖਦਾ ਹੈ। 
*ਸੂਚਨਾ ਲਿਖਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰੇਗਾ। 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਮਿੱਤਰਸੈਨਮੀਤ.ਇਨ ਉੱਤੇ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਬਾਰੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Complete information about what an FIR is, who can file it, rights of people, etc. (PDF format)
* 
* 
* Procedure of filing an FIR in India 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ
ਆਈਫ਼ੋਨ

**ਆਈਫੋਨ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:iPhone) ਇੱਕ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸੰਚਾਰ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਚੇਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਵੇਚਿਆ ਐਪਲ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਪਲ ਦੇ ਆਈ.ਓ.ਐਸ ਨਾਮਕ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੀੜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਆਈਫ਼ੋਨ 29 ਜੂਨ, 2007 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪੀੜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਆਈਫ਼ੋਨ 5ਸੀ ਅਤੇ ਆਈਫ਼ੋਨ 5ਐੱਸ, 10 ਸਤਬੰਰ, 2010 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਵਿੱਚ ਰੀਲਿਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਈਫੋਨ 7 ਸਭ ਤੋ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਦਾ ਫੋਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਤੰਬਰ 7, 2016 ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੋਕੇ ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.

ਇਸ ਫੋਨ ਦਾ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੰਟਰਫੇਸ ਇੱਕ ਵੁਰਚੁਅਲ ਕੀਬੋਰਡ ਸਮੇਤ, ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਮਲਟੀ-ਟੱਚ ਸਕਰੀਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਵਾਈ ਫਾਈ ਦੀ ਸੁਵਿਦਾ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਫੋਨ ਸੈਲੂਲਰ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਆਈਫੋਨ ਵਿੱਚ ਵੀਡਿਓ ਸ਼ੂਟ(ਭਾਵੇ ਇਹ ਆਈ ਫੋਨ 3 ਜੀਏਸ ਪੀੜੀ ਦੇ ਫੋਨਾ ਤੱਕ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ),, ਫੋਟੋ ਖਿਚਣ, ਸੰਗੀਤ, ਈਮੇਲ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ, ਵੇਬ ਬ੍ਰਾਉਸ, ਟੇਕ੍ਸਟ ਮੈਸੇਜ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ, ਜੀ ਪੀ ਏਸ ਨੇਵਿਗ੍ਸ਼ੇਨ, ਨੋਟ੍ਸ ਰਿਕਾਰਡ, ਗਣਿਤ ਦੀਆ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸੁਅਲ ਵੁਆਇਸ ਮੇਲ ਦੀਆ ਵਿਸੇਸ਼ਤਾਵਾ ਮੋਜੂਦ ਹਨ. ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਵੀਡਿਓ ਗੇਮਜ,ਰੇਫ਼ਰੇਨ੍ਸ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਨੇਟਵੋਰਕਿੰਗ ਮੋਬਾਇਲ ਏਪ੍ਸ ਵਿੱਚੋਂ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕੀਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦੀਆ ਹਨ. ਜਨਵਰੀ 2017 ਤੱਕ ਐਪਲ ਏਪ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ 2.2 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋ ਵੱਧ ਏਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਆਈਫੋਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰਿਆ ਆਈਓਏਸ ਡੀਵਾਈਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸਨ.

ਪਹਿਲੀ ਪੀੜੀ ਦਾ ਆਈ ਫੋਨ ਇੱਕ ਜੀ ਏਸ ਏਮ ਫੋਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਗਲੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਫੋਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਬਟਨ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪੀੜੀ ਦੇ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਆਈ ਫੋਨ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਾ ਸਾਇਜ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਪੀੜਿਆ ਦੇ ਆਈਫੋਨਾ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਰੇਵੋਲਿਉਸ਼ਨ 2020

***ਰੇਵੋਲਿਉਸ਼ਨ 2020: ਲਵ. ਕਰਪਸ਼ਨ. ਅੰਬੀਸ਼ਨ *** ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਚੇਤਨ ਭਗਤ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਤਿਕੋਣ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ​​ਸਵੈ-ਖੋਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ
ਪੱਲਵੀ ਜੋਸ਼ੀ

**ਪੱਲਵੀ ਜੋਸ਼ੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਪੱਲਵੀ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀਮੰਚ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਬਦਲਾ* ਅਤੇ *ਆਦਮੀ ਸੜਕ ਕਾ* ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਰੋਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ *ਦਾਦਾ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਦਨਾਮ ਗੈੰਗਸਟਰ (1979) ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

1980 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ 90 ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ *ਰੁਕਮਵਤੀ ਕੀ ਹਵੇਲੀ*, ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ, ਤ੍ਰਿਸਅਗਨੀ (1988), ਵਂਚਿਤ, ਭੁਜੰਗਆਈਆਨਾ ਦਸ਼ਅਵਤਾਰ (1991) ਅਤੇ *ਰਿਹਾਈ* ਵਰਗੀਆਂ ਕਲਾ-ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 
## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਵਾਂ
ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰੈੱਸ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ 3 ਮਈ ਨੂੰ **ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰੈੱਸ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ** ਜਾਂ **ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰੈੱਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ** ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦਿਵਸ**, ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ  ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ 1948 ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 19 ਦੇ ਤਹਿਤ ਦਰਜ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿੰਡਹੋਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। 1991 ਵਿੱਚ ਵਿੰਡਹੋਕ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕੀ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰੈਸ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਬਿਆਨ।

## ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ
ਪਹਿਲਾਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਕਾਰਨ ਅਖਬਾਰਾਂ ਉਦਯੋਗ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ 'ਚ ਖਬਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਕਟਰ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ 'ਚ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੇ ਭਾਰੂ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਲੋਕ ਹੋਣ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਰੜਕਦੀ ਹੈ। ਅਖਬਾਰਾਂ ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਖਬਾਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੀ ਸਾਖ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਉਥੇ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣ 'ਚ ਵੀ ਮੋਹਰੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
## ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ
ਅਖਬਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਜਗ੍ਹਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ। ਮੀਡੀਆ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ ਅਜ਼ਾਦ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਮੀਡੀਆ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਈ ਜਾ ਰਹੀ। ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸਗੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ 'ਚ ਵੀ ਨਾਕਾਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅੱਜ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਹਿੰਮਤ ਕੁਝ ਕੁ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਖਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਖੇਤਰ ਹਾਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਲੋਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਵਾਲਾ ਮੀਡੀਆ ਨਿੱਜ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਉਸਾਰੂ ਰੋਲ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅੱਜ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਆਉਣ ਕਰ ਕੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੱਚ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾਲਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੈਸ ਜਿੱਥੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਉਣਤਾਈਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੜੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਜਰੀਏ ਹੀ ਕਈ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਿਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੈਸਕੋ
ਇਨਸਾਸ ਬੰਦੂਕ

ਇਨਸਾਸ (INSAS ਮਤਲਬ ਇੰਡੀਅਨ ਸਮਾਲ ਆਰਮਸ ਸਿਸਟਮ) ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਪੈਦਲ ਫ਼ੋਜ ਦੇ ਹਥਿਆਰਆਂ ਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵੈ ਚਾਲਕ ਬੰਦੂਕਾਂ, ਹਲਕੀ ਮਸ਼ੀਨ ਬੰਦੂਕ, ਅਤੇ ਕਾਰਬਾਈਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ . ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਓਰਡੀਨੈੰਸ ਫੇਕਟਰੀ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋ ਓਰ੍ਡੀਨੈੰਸ ਫੇਕਟਰੀ ਤ੍ਰੇਰੁਫਲੀ ਵਿਖੇ.
ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ-ਵਿਰੋਧ

**ਐਂਟੀ-ਕਮਿਊਨਿਜਮ** ਜਾਂ *ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਵਿਰੋਧ* ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ 1917 ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗਲੋਬਲ ਪਸਾਰ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤ 
* Torben Gülstorff: *Warming Up a Cooling War: An Introductory Guide on the CIAS and Other Globally Operating Anti-communist Networks at the Beginning of the Cold War Decade of Détente* (Cold War International History Project Working Paper Series #75), Washington 2015.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅੰਦੋਲਨ
ਅੰਦਾਜ਼ਨ

ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਖ਼ ਬਾਰੇ ਅਗਰ ਕਿਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦਾ ਦਿਨ, ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਸਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਦਰੁਸਤ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ਼ ਪਰ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਦਾ ਕੋਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਬੂਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਐਸੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤਾਰੀਖ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਦਾਜ਼ਨ, ਤਕਰੀਬਨ ਜਾਂ ਕਰੀਬਨ ਕਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵੀਕੀਪੀਡਿਆ ਤੇ ਐਸੀ ਸੂਰਤੇਹਾਲ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ Circa ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ c. ਜਾਂ ca ਜਾਂ cca ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ
ਅੱਸੀ ਘਾਟ

**ਅਸੀ ਘਾਟ** ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਧੁਰ-ਦੱਖਣੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

## ਅਸੀਂ ਘਾਟ 'ਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 
ਅਸੀ ਘਾਟ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਘਾਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਾਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 300 ਲੋਕ ਸਵੇਰੇ ਹਰ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 2500 ਲੋਕ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਘਾਟ' ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 22,500 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਤੁਲਸੀ ਘਾਟ

**ਤੁਲਸੀ ਘਾਟ** ਵਾਰਾਣਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਾਟ ਹੈ। ਇਹ ਘਾਟ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਤੁਲਸੀ ਦਾਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਘਾਟ
ਤੁਲਸੀ ਦਾਸ

**ਗੋਸਵਾਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ** (1497 - 1623) ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਾਪੁਰ ਪਿੰਡ (ਵਰਤਮਾਨ ਬਾਛਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 12 ਗਰੰਥ ਲਿਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ-
ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਮੁੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਉਹ ਹੇਠਲੇ ਦੋ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

# ਅਵਧੀ ਰਚਨਾਵਾਂ -*ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ*, *ਰਾਮਲੱਲਾ ਨਹਛੂ*, *ਬਰਵੈ ਰਾਮਾਇਣ*, *ਪਾਰਵਤੀ ਮੰਗਲ*, *ਜਾਨਕੀ ਮੰਗਲ* ਅਤੇ *ਰਾਮਾਗਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ਨ*
# ਬ੍ਰਿਜ ਰਚਨਾਵਾਂ - *ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੀਤਾਵਲੀ*, *ਗੀਤਾਵਲੀ*, *ਦੋਹਾਵਲੀ*, *ਕਵਿਤਾਵਲੀ*, *ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਸੰਦੀਪਨੀ* ਅਤੇ *ਵਿਨਯਪਤ੍ਰਿਕਾ*

ਇਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਰ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ - ਹਨੂੰਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਸ਼ਟਕ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਬਾਹੁਕ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਸਤਸਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਅਰਿਸਤੋਫਾਨੇਸ

**ਅਰਿਸਟੋਫੇਨਜ਼** ( or ; , ; ਅੰਦਾਜ਼ਨ 446 ਈਪੂ– ਅੰਦਾਜ਼ਨ 386 ਈਪੂ),ਫਿਲਿਪੁੱਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਏਥਨਸ ਦੇ ਕਾਮਿਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਤੀਹ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਲਗਭਗ ਮੁਕੰਮਲ ਬਚੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਸੁਪਰ 30

**ਸੁਪਰ 30** ਭਾਰਤੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾ ਆਈ. ਆਈ. ਟੀ. ਅਤੇ ਜੇ. ਈ. ਈ. ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀ ਦਾਖਲਾ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਘਰਾਂ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਰੈਂਕ ਦਿਵਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਆਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਜੀ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਰਾਮਾਨੁਜ਼ਮ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ (ਆਰ ਐਸ ਐਮ) ਵੱਲੋਂ **ਸੁਪਰ 30** ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਟਿਊਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਹੁਣ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ,ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ 'ਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸਟ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।
## ਹੋਰ
* ਸੁਪਰ 30 ਦੀ ਵੈੱਵਸਾਈਟ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਅਰਜੁਨ

**ਅਰਜੁਨ** (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲਬ 'ਚਮਕ' ਜਾਂ 'ਚਾਂਦੀ') ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ *ਮਹਾਭਾਰਤ* ਦਾ ਨਾਇਕ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ। *ਮਹਾਭਾਰਤ* ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਅਰਜੁਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥ ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਚਕੋਟੀ ਦਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਾਂਡਵ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇਕੱਲਾ ਅਤੀਮਾਹਾਰਥੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਯੋਧਾ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਅਰਜੁਨ ਨਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਵਤਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਨਰਾਇਣ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦ੍ਰੋਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭੇਸ਼ ਬਦਲ ਕੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਿਰਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੀਰੰਦਾਜੀ ਸਿੱਖੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਤ ਉਘੇ ਤੀਰ ਅੰਦਾਜ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੋਤਾ, ਪ੍ਰਿਕਸ਼ਿਤ ਹਸਿਤਨਾਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕਲਾ ਵਾਰਸ ਸੀ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਈ ਵਿਆਹ ਰਚਾਏ। ਉਸਨੇ ਦ੍ਰੋਪਦੀ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਉਲੂਪੀ, ਅਤੇ ਚਿਤਰਗੰਦਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਿੱਤਾ। ਸ਼ਰੁਤਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਭਿਮਨਿਊ, ਭਵਰੂਵਾਹਨਾ ਅਤੇ ਇਰਾਵਨ ਆਦਿ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ
ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ *ਪੂਰਬ ਦੀ ਆਕਸਫੋਰਡ* ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1887 ਈ ਨੂੰ ਏਲਫਰੈਡ ਲਾਇਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਟ *ਐਮਰਸਨ* ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
* ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਟ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ ਹੈ

**ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫੀਮ ਹੈ** (ਮੂਲ ਜਰਮਨ: "Die Religion ... ist das Opium des Volkes") ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਵਾਲੀਆ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਜਰਮਨ, *"Die Religion ... ist das Opium des Volkes"* ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਟੂਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: "ਧਰਮ, ਮਜਲੂਮ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਹੌਕਾ, ਬੇਦਿਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦਿਲ, ਅਤੇ ਰੂਹ-ਰਹਿਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫੀਮ ਹੈ।" ਅਧੂਰੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਰਹਿਤ ਟੂਕ ਅਥਾਹ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਹਿਤ ਇਸ ਰੂਪਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਮਾਰਕਸ 
ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਹਿਤ ਟੂਕ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਹੈ:

## ਅਰਥ 
ਮਾਰਕਸ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਸੰਰਚਨਾਗਤ ਕਾਰਜਵਾਦੀ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਨ ਜੋ ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਅਫੀਮ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ: ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਤਕਾਲ ਦੁੱਖ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਾਵੇਂ ਭਰਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨਾਲ ਦਮਨਕਾਰੀ, ਬੇਰਹਿਮ ਅਤੇ ਰੂਹ-ਵਿਹੀਣ ਹਕੀਕਤ, ਜਿਸ ਲਈ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ -ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਮੇਲਾ

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ ਇਸ ਵਾਰ 25 ਤੋਂ 29 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਤ ਹਰੀ ਦਾਸ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਾਬਾ ਰਘਬੀਰ ਦਾਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਅਤੇ ਢਾਡੀ ਜਥੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗੇਗਾ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਸੰਤ ਰਘਵੀਰ ਦਾਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਲਗਪਗ 250 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਕੌਲ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਬਣ ਦਾ ਬ੍ਰਿਖ ਅਤੇ ਸੋਢੀਆਂ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ।
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਵਿਕਰਮ ਬੱਤਰਾ

**ਕੈਪਟਨ ਵਿਕਰਮ ਬੱਤਰਾ** ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ (9 ਸਤਬਰ 1974- 7 ਜੁਲਾਈ 1999) ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਜ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ ਸਨ ਜਿੰਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਉੱਪਰੰਤ ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ 1999 ਦੀ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤੁਗ਼ਰਿਲ ਬੇਗ

**ਤੁਗ਼ਰਿਲ ਬੇਗ** ([ਤੁਰਕੀ:Tuğrul Bey), ਪੂਰਾ ਨਾਂ (ਫ਼ਾਰਸੀ:رکن‌الدین ابوطالب طغرل بن میکائیل, ਰੁਕਨ ਉਦ ਦੀਨ ਅਬੂਤਾਲਿਬ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਮੀਕਾਇਲ) (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 990 - 4 ਸਤੰਬਰ 1063) ਸਲਜੋਕ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਲਜੂਕ ਸੁਲਤਾਨ ਸੀ ਅਤੇ 1037 ਤੋਂ 1063 ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੁਲਤਾਨ ਸਨ। ਤੁਗ਼ਰਿਲ ਨੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆਈ ਸਟੇਪੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੁਰਕ ਜੰਗਜੂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਸੰਘ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਟੱਬਰ ਸਲਜੂਕ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1063
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 990
ਪਤੰਗਾ

**ਪਤੰਗਾ** ਜਾਂ **ਪਰਵਾਨਾ** ਤਿਤਲੀ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਕੀਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਿਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤੰਗੇ ਦੋਨਾਂ ਲੇਪੀਡੋਪਟੇਰਾ ਵਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੀ 1.6 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਗਿਆਤ ਹਨ, ਜੋ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਗੁਣਾ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਠੋਸ ਨੁਕਤੇ ਲਭਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਤਿਤਲੀ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਗ ਹੈ ਜੋ ਭਿੰਨ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਟ ਪਤੰਗੇ
ਬਟੇਰ

**ਬਟੇਰ** ਤਿੱਤਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨੰਨ੍ਹਾ ਜਿਹਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਫ਼ਸਲੀ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਹੀ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਦੀ ਮਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਬਟੇਰਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਬਟੇਰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। 
## ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ
ਜਦੋਂ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਪੱਕਣ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਗ਼ਾਇਬ ਜਾਂ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਛੱਪੜਾਂ ਟੋਭਿਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕਾਹੀ, ਸਰਕੰਡਾ, ਘਾਸ ਫੂਸ ਅਤੇ ਦਾਣਾ ਦੁਣਕਾ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਸਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਛੁਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਕਤ ਦਿਖਦਾ ਹੈ ਜਦ ਇਸ ਦੇ ਲੁਕਣ ਲਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨਾ ਹੋਣ।

## ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਲੜਾਈ
ਬਟੇਰ ਨੂੰ ਜਾਲ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਦੂਕ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੇ ਛਰਿਆਂ ਨਾਲ ਰੇਜ਼ਾ ਰੇਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਬਟੇਰ ਪਾਲਣ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਟੇਰਬਾਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਟੇਰਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਜ਼ਵਾਲ ਦੇ ਦਿਨੀਂ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਬਟੇਰਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਆਮ ਰਿਵਾਜ ਸੀ।
 
ਬਟੇਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕਮੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਲ ਕਾਨੂੰਨ, 1972 ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਟੇਰੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀ
ਜਗਤ (ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ)

**ਜਗਤ** (ਲਾਤੀਨੀ: ***regnum***, ਬਵ. ***regna***) ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜੀਵ ਸੰਘ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਡੋਮੇਨ (ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ)

**ਡੋਮੇਨ** ਕਾਰਲ ਵੋਜ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਈਕਰੋ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਜੈਵ-ਭੌਤਿਕੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਦੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਣ (ਟੈਕਸਾਨੋਮੀ) ਦੇ ਤਿੰਨ-ਡੋਮੇਨ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਸਰਵ ਉੱਚ ਟੈਕਸਾਨੋਮਿਕ ਰੈਂਕ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਜੈਕਬ ਜੂਮਾ

**ਜੈਕਬ ਗੇਡਲੀਹਲੇਕਿਸਾ ਜੂਮਾ**, ਜੀਸੀਬੀ (ਜਨਮ 12 ਅਪਰੈਲ 1942) ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਨ।

ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਨਿਆਂ ਨੇ ਯਾਕੂਬ ਜ਼ੂਮਾ ਨੂੰ 15 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ.

## ਹਵਾਲੇ
ਆਂਦਰੇ ਬ੍ਰਿੰਕ

**ਆਂਦਰੇ ਫਿਲਿਪੁਸ ਬ੍ਰਿੰਕ**, (ਜਨਮ 29 ਮਈ 1935) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾਂਸ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਕੇਪ ਟਾਉਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਹੇਮੂ ਕਾਲਾਣੀ

**ਹੇਮੂ ਕਾਲਾਣੀ** (, , ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੰਧੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਸਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਂਸੀ ਉੱਤੇ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 
## ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ
ਹੇਮੂ ਕਾਲਾਣੀ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸੱਖਰ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ 23 ਮਾਰਚ 1923 ਨੂੰ ਜਨਮੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪੇਸੂਮਲ ਕਾਲਾਣੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਜੇਠੀ ਬਾਈ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਮੋਨਟੇਕ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ

**ਮੋਨਟੇਕ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ** (ਜਨਮ 24 ਨਵੰਬਰ 1943) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੂਰਬਲੀ ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਦਰਜਾ ਇੱਕ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮੋਨਟੇਕ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ 1943 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਮਥੁਰਾ ਰੋਡ ਤੋ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਡਸ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਗਦਲੀਨੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਪੀ ਐਨ ਧਰ

**ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨਾਥ ਧਰ** (1 ਮਾਰਚ 1919 – 19 ਜੁਲਾਈ 2012) ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਪੀ ਐਨ ਧਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਿਜੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਬਿਲ ਗੇਟਸ

**ਵਿਲੀਅਮ ਹੈਨਰੀ ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਤੀਜਾ** (ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1955) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ, ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ,ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਰ, ਲੇਖਕ, ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫ਼ਟ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਧਰਤਾ ਹੈ। ਮਾਈਕਰੋਸੋਫਟ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡੀ ਸੋਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸਨੇ ਪਾਲ ਏਲੇਨ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਲਗਤਾਰ ਫੋਰਬਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2 ਜੁਲਾਈ, 1995 ਨੂੰ ਫ਼ੋਰਬਿਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

1975 ਵਿੱਚ, ਗੇਟਸ ਅਤੇ ਪਾਲ ਐਲਨ ਨੇ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫ਼ਟ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਗੇਟਸ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2000 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਜੂਨ 2006 ਵਿੱਚ, ਗੇਟਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਬਿਲ ਅਤੇ ਮੈਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਟਾਇਮ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸੰਨ੍ਹ 2000 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਸੀਈਓ ਸਤਿਆ ਨਡੇਲਾ ਦੇ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਵਾਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।

ਗੇਟਸ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉੱਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 1987 ਤੋਂ ਗੇਟਸ ਨੂੰ ਫੋਰਬਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1995 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਫੋਰਬਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਇਨਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਹਾਲਾਂਕਿ, 27 ਜੁਲਾਈ, 2017 ਅਤੇ 27 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਮੇਜ਼ੋਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਜੈਫ ਬੇਜੋਸ ਦੁਆਰਾ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ ਪਛਾੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ 90.6 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਸੀ। ਮਈ 5, 2018 ਤੱਕ, ਗੇਟਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 91.5 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।

ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੇਟਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਬਿਲ ਅਤੇ ਮੈਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਨਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਦਿ ਗੀਵਿੰਗ ਪਲੈੱਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਬਪਤੀ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਗੇਟਸ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1955 ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਸੀਏਟਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਵਿਲੀਅਮ ਹੈਨਰੀ "ਬਿਲ" ਗੇਟਸ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮੈਰੀ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਗੇਟਸ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੀ। ਗੇਟਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਲਿਬਲੀ ਹੈ। ਗੇਟਸ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਪਾਠਕ ਸੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੇਟਸ ਨੂੰ ਲੇਕਸਾਈਡ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰੇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗੇਟਸ ਨੇ ਬੇਸਿਕ ਅਤੇ ਜੀ ਈ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬੇਸਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਟੈਕ ਟੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਗੇਟਸ ਨੇ ਲੇਕਸਾਈਡ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਐਸ.ਏ.ਟੀ ਵਿੱਚ 1600 ਵਿਚੋਂ 1590 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ 1973 ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਕਲਾਸ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾੳੇਂਦਾ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੇਟਸ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਭਾਗੀ ਪਾਲ ਐਲਨ ਨਾਲ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫ਼ਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬ

ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਪੀ.ਐੱਚ. 7.4 ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਤਲੇ ਚਾਰਜ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਵਰਗੀਕਿਰਤ ਕੀਤੇ ਯੂਕੈਰੀਆਟ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ 21 ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬ]]

**ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬ** ਜਾਂ **ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ** (, , ਜਾਂ ) ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਬਨ-ਯੁਕਤ ਯੋਗ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਲੜੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮੀਨ (-NH2) ਅਤੇ ਕਾਰਬੌਕਸਿਲ ਤਿਜ਼ਾਬ (-COOH) ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਕਾਰਬਨ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ, ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤੱਤ ਕਈ ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਲਗਭਗ 500 ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚਲੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲਫ਼ਾ- (α-), ਬੀਟਾ- (β-), ਗਾਮਾ- (γ-) ਜਾਂ ਡੈਲਟਾ- (δ-) ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬ; ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰੁਵੀਪਣ, ਪੀ.ਐੱਚ. ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (ਗ਼ੈਰ-ਮਹਿਕਦਾਰ, ਗ਼ੈਰ-ਚਕਰੀ, ਮਹਿਕਦਾਰ, ਹਾਈਡਰੌਕਸਿਲ ਜਾਂ ਸਲਫ਼ਰ ਵਾਲ਼ੀਆਂ, ਆਦਿ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਟੀਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦੂਜੇ (ਪਾਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਟੀਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੰਤੂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਸੰਜੋਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮੀਨੋ ਤਿਜ਼ਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ

**ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ** ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਸਾਇਣਕ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਨੁਪਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
2013 ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ ਹੰਗਾਮਾ

**2013 ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ ਫਸਾਦ** 8 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਹੋਏ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰੇਸ ਕੋਰਸ ਰੋਡ ਅਤੇ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਰੋਡ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੇ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਗਈ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਭੀੜ ਨੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਬੱਸ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਵਾਹਨਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 300 ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਗਪਗ ਦੋ ਘੰਟੇ ਲਈ ਚੱਲੇ ਇਸ ਹੰਗਾਮੈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2013 ਦੇ ਫ਼ਸਾਦ
ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ

ਰਸਾਇਣਕੀ ਵਿੱਚ **ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ** ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਸਥਾਈ ਹੋਣ। ਇਹਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਭਾਵ ਬਿਨਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਜੋੜ ਤੋੜਿਆਂ ਨਿਖੇੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਠੋਸ, ਤਰਲ, ਗੈਸ ਜਾਂ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਸਾਇਣਕ ਜੋੜ

(C), ਹਾਈਡਰੋਜਨ (H) ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ (O) ਵਿਚਕਾਰ ਰਸਾਇਣਕ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਲਿਊਇਸ ਬਿੰਦੂ ਰੂਪ-ਵਰਣਨ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ। ਲਿਊਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਜੋੜਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਰੀਆ ਸਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।]]
**ਰਸਾਇਣਕ ਜੋੜ** ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਖਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜ ਵਿਰੋਧੀ ਚਾਰਜਾਂ ਵਿਚਲੀ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲਈ ਬਲ ਦੀ ਖਿੱਚ ਕਰ ਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਅਤੇ ਨਾਭਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਦੋ-ਧਰੁਵੀ ਖਿੱਚ ਕਰ ਕੇ। ਇਹਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫ਼ਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਜੋੜ "ਤਕੜੇ ਜੋੜ" ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਹਿ-ਸੰਜੋਗ ਜਾਂ ਅਣਵੀ ਜੋੜ ਅਤੇ ਕੁਝ "ਕਮਜ਼ੋਰ ਜੋੜ" ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਧਰੁਵ-ਦੁਧਰੁਵ ਮੇਲ, ਲੰਡਨ ਪਸਾਰ ਬਲ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਜੋੜ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਭ

ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਪੰਡ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਪ੍ਰੋਟਾਨ (ਸੂਹੇ) ਅਤੇ ਨਿਊਟਰਾਨ (ਨੀਲੇ)। ਇਸ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਅਤੇ ਨਿਊਟਰਾਨ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ (ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਭ ਭੌਤਿਕੀ ਦੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ) ਇਹਨੂੰ ਇੱਦਾਂ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸਗੋਂ ਮਿਕਦਾਰ ਜੰਤਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਰਤ ਕੇ ਹੀ ਸਹੀ ਨਮੂਨਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।]]
**ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਭ** ਜਾਂ **ਨਿਊਕਲੀਅਸ** ਕਿਸੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਊਟਰਾਨਾਂ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣਾ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਖੋਜ 1911 ਵਿੱਚ ਅਰਨਸਟ ਰਦਰਫ਼ੋਰਡ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹਾਂਸ ਗਾਈਗਰ ਅਤੇ ਅਰਨਸਟ ਮਾਰਸਡਨ ਵੱਲੋਂ 1909 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗਾਈਗਰ-ਮਾਰਸਡਨ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਰਕ ਉਤਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਰਦਰਫ਼ੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਵਿਆਖਿਆ ਸਦਕਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰਮਾਣੁ ਨਾਭ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟਾਨ-ਨਿਊਟਰਾਨ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਿਤਰੀ ਇਵਾਨਨਕੋ ਵੱਲੋਂ 1932 ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਭਾਰ ਨਾਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਜਲਾਣੂ ਬੱਦਲ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੁੱਛ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* The Nucleus – a chapter from an online textbook 
* The LIVEChart of Nuclides – IAEA in Java  or HTML
* Article on the "nuclear shell model," giving nuclear shell filling for the various elements. Accessed Sept. 16, 2009.
* Timeline: Subatomic Concepts, Nuclear Science & Technology .

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਨਿਊਕਲੀਆਨ

ਦੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ) ਇਹਨੂੰ ਇੱਦਾਂ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸਗੋਂ ਮਿਕਦਾਰ ਜੰਤਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਰਤ ਕੇ ਹੀ ਸਹੀ ਨਮੂਨਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਸਲ ਨਾਭ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਨਿਊਕਲੀਆਨ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਨਾਭ ਵਿੱਚ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ]]
ਰਸਾਇਣਕੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕੀ ਵਿੱਚ **ਨਿਊਕਲੀਆਨ** ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਭ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਕਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਊਕਲੀਆਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਤੋਂ ਹਰੇਕ ਪਰਮਾਣੁ ਵਿੱਚ ਨਿਊਕਲੀਆਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਝੁੰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲਾਣੂ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਨਿਊਕਲੀਆਨ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਨਿਊਟਰਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟਾਨ। ਕਿਸੇ ਪਰਮਾਣੂ ਰੂਪ ਦੀ ਭਾਰ ਗਿਣਤੀ ਉਹਦੇ ਨਿਊਕਲੀਆਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਪ੍ਰੋਟਾਨ

**ਪ੍ਰੋਟਾਨ** ਜਾਂ **ਪਰਮਾਣੂ ਧਨਾਤਮਕ ਕਣ** ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ **ਧਨਕਣ** ਇੱਕ ਉੱਪ-ਪਰਮਾਣੂ ਕਣ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ p ਜਾਂ p+ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧਨ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੋਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਪੁੰਜ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ ਯੂਨਿਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਨਿਊਕਲੀਔਨਜ਼" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀਔਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਟਾਨ
ਬੋਕੋ ਹਰਾਮ

**ਜਮਾਤੇ ਅਹਿਲੀ ਸੁੰਨਾ ਅਲਦਾਵਤੀ ਵ ਅਲਜਿਹਾਦ** ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਹੋਇਆ ਜੋ ਲੋਕ ਪੈਗੰਬਰ ਮੋਹੰਮਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿਹਾਦ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਬਧ ਹਨ।

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਡੁਗੁਰੀਮੇਂ ਇਸ ਸਗੰਠਨ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬੋਕੋ ਹਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।

ਜੇਕਰ ਮਕਾਮੀ ਹੋਜ਼ਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਉੱਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋਇਆ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣਾ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।

ਬੋਕੋ ਦਾ ਮੂਲ ਮਤਲਬ ਹੈ ਫਰਜੀ ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣ ਲਗਾ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਰਾਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵਰਜਿਤ ਜਾਂ ਉਹ ਚੀਜਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
## ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਬੋਕੋ ਹਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੋਹੰਮਦ ਯੂਸੁਫ ਨਾਮਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਰੱਖੀ ਜੋ 2009 ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕਈ ਗੁਟ ਹੋ ਗਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧੜਾ ਅਬੂਬਕਰ ਸ਼ੇਖ਼ਾਊ ਦਾ ਹੈ। ਨਾਈਜੀਰਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਮਦਾਂਗਰੀ, ਕਦੋਨਾ, ਕਾਨੋ ਅਤੇ ਯੂਬੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮਾਨਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਾਰਗੈੱਟ ਕਿਲਿੰਗ ਤੋਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਵਾਰਦਾਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸਲਾਮੀ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਹੈ।
## ਕਾਰਵਾਈਆਂ
ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਨੇ 2009 ਤੋਂ ਨਾਇਜੀਰੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਗ਼ਾਵਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰੱਖੀ ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ ਬੋਕੋਹਰਾਮ ਬਗ਼ਾਵਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 
ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਬੈਰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਵਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਲੁੱਟਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਾ ਕੇਵਲ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਸਗੋਂ ਬੈਂਕ ਵੀ ਸੌਖ ਨਾਲ ਲੁੱਟੇ।

ਬੋਕੋ ਹਰਾਮ ਵਲੋਂ ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਹਮਲੇ ਚ ਲਗਪਗ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ। ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬੋਕੋ ਹਰਾਮ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ 16 ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬਾਗਾ, ਡੋਰੋਨ ਬਾਗਾ, ਮਾਈਲ-4, ਮਾਈਲ-3, ਕੇਅੇਨ ਕਿਊਰੋਸ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਤੰਬਰ 2013 ‘ਚ ਬੋਕੋ ਹਰਾਮ ਨੇ 200 ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਕਾਈ ਫ਼ੌਜ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਲਾਕਾਈ ਫ਼ੋਜ (ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਟੇਰੀਟੋਰੀਅਲ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਇੱਕ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਨੂੰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਨਾ ਲਈ ਫੋਜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਭੀੜ ਪੈਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰਖਿਆ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਬਕਾਇਦਾ ਫ਼ੋਜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਤਾਰ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਕਾਈ ਫ਼ੋਜ ਕੋਈ ਕਿੱਤਾ ਜਾਂ ਰੋਜਗਾਰ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਰੋਜਗਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਵਪਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਕਾਈ ਫ਼ੋਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਮੁਢਲੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬਰਤਾਨੀਆ ਵੱਲੋ 1917 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਜ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਫ਼ੋਜ ਦੇ ਦੋ ਅਲੱਗ ਅੱਲਗ ਹਿੱਸੇ ਬਣਾਏ ਗਏ . ਇਸ ਦਾ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕਾਇਦਾ ਫ਼ੋਜ ਨੂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋ ਤੋ ਹਟਾ ਕੇ ਬਾਕੀ ਰਇਨਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਸੀ.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸਈਦ ਅਖ਼ਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ

**ਸਈਦ ਅਖਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ** (ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1943) ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ। ਉਸਨੇ *ਮੋਹਨ ਜੋਸ਼ੀ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੋ!* (1984),*ਐਲਬਰਟ ਪਿੰਟੋ ਕੋ ਗੁੱਸਾ ਕਯੋਂ ਆਤਾ ਹੈ* (1980), * ਸਲੀਮ ਲੰਗੜੇ ਪੇ ਮਤ ਰੋ* (1989) ਅਤੇ'' ਨਸੀਮ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੈਰਲਲ ਸਿਨੇਮਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਯੁਰੀਪਿਡੀਜ਼

**ਯੁਰੀਪਿਡੀਜ਼ ** ( or ; ) (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 480 ਈਪੂ– 406 ਈਪੂ) ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੀਕ ਟ੍ਰੈਜਡੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਅੱਜ ਵੀ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਖੇਡੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਦੋ ਸੋਫੋਕਲੀਜ਼ ਅਤੇ ਐਸਕਲੀਅਸ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਮੋਹਨ ਜੋਸ਼ੀ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੋ!

***ਮੋਹਨ ਜੋਸ਼ੀ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੋ!*** ਸਈਦ ਅਖਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨਮੇ ਦੇ ਪੈਰਲਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੌਰ ਦੀ 1984 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਆਰਟ ਮੂਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਐਲਬਰਟ ਪਿੰਟੋ ਕੋ ਗੁੱਸਾ ਕਯੋਂ ਆਤਾ ਹੈ

***ਐਲਬਰਟ ਪਿੰਟੋ ਕੋ ਗੁੱਸਾ ਕਯੋਂ ਆਤਾ ਹੈ*** 1980 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੋਲ ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਸ਼ਾਹ, ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸਮੀਤਾ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਨਿਭਾਏ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੋਹਰਾਬ ਮੋਦੀ

**ਸੋਹਰਾਬ ਮੋਦੀ ** (1897–1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ:*ਖੂਨ ਕਾ ਖੂਨ* (1935),ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ *ਹੈਮਲਟ* ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਜਨ, *ਸਿਕੰਦਰ*, *ਪੁਕਾਰ*, *ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵੱਲਭ*, *ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਨੀ*,*ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ*, ਜੇਲਰ ਅਤੇ *ਨੌਸੇਰਵਾਂ-ਏ-ਦਿਲ* (1957)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਤ

**ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਤ** () (ਜਨਮ 7 ਫਰਵਰੀ 1948) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2005 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ

ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸਟਰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ (ਸੂਹੇ ਰੰਗ 'ਚ), ਇੱਕ ਐਸੀਟਾਈਲ ਅੱਧ (ਹਰੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੈਨਜ਼ੀਲਾਕਸੀ ਅੱਧ (ਸੰਤਰੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੰਡਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।]]

ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਬਿਰਤੀਮੂਲਕ ਸਮੂਹ** (ਹੋਰ ਨਾਂ **ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ** ਅਤੇ **ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਸਮੂਹ** ਹਨ) ਅਣੂਆਂ ਵਿਚਲੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਖ਼ਾਸ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਉਹਨਾਂ ਅਣੂਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਭਾਵ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਲਈ ਜੁੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਇੱਕੋ ਹੀ ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਜਿਸ ਅਣੂ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਦਾ ਅਕਾਰ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਉਹਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਨੇੜਲੇ ਹੋਰ ਬਿਰਤੀਮੂਲਕ ਸਮੂਹ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਆਮ ਬਿਰਤੀਮੂਲਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰਨੀ 
ਹੇਠਾਂ ਆਮ ਬਿਰਤੀਮੂਲਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਵਿੱਚ R ਅਤੇ R' ਚਿੰਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਨਾਲ਼ ਲੱਗੀ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਦੀ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

### ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ 
There are also a large number of branched or ring alkanes that have specific names, e.g., tert-butyl, bornyl, cyclohexyl, etc.

Hydrocarbons may form charged structures: positively charged carbocations or negative carbanions. Carbocations are often named *-um*. Examples are tropylium and triphenylmethyl cations and the cyclopentadienyl anion.

### ਹੈਲੋਜਨਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਸਮੂਹ 
Haloalkanes are a class of molecule that is defined by a carbon–halogen bond. This bond can be relatively weak (in the case of an iodoalkane) or quite stable (as in the case of a fluoroalkane). In general, with the exception of fluorinated compounds, haloalkanes readily undergo nucleophilic substitution reactions or elimination reactions. The substitution on the carbon, the acidity of an adjacent proton, the solvent conditions, etc. all can influence the outcome of the reactivity.

### ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਲ਼ੇ ਸਮੂਹ 
Compounds that contain C-O bonds each possess differing reactivity based upon the location and hybridization of the C-O bond, owing to the electron-withdrawing effect of sp-hybridized oxygen (carbonyl groups) and the donating effects of sp2-hybridized oxygen (alcohol groups).

### ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਵਾਲ਼ੇ ਸਮੂਹ 
Compounds that contain nitrogen in this category may contain C-O bonds, such as in the case of amides.

### ਗੰਧਕ ਵਾਲ਼ੇ ਸਮੂਹ
Compounds that contain sulfur exhibit unique chemistry due to their ability to form more bonds than oxygen, their lighter analogue on the periodic table. Substitutive nomenclature (marked as prefix in table) is preferred over functional class nomenclature (marked as suffix in table) for sulfides, disulfides, sulfoxides and sulfones.

### ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ ਵਾਲ਼ੇ ਸਮੂਹ
Compounds that contain phosphorus exhibit unique chemistry due to their ability to form more bonds than nitrogen, their lighter analogues on the periodic table.

### ਬੋਰਾਨ ਵਾਲ਼ੇ ਸਮੂਹ
Compounds containing boron exhibit unique chemistry due to their having partially filled octets and therefore acting as Lewis acids.

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਆਈਯੂਪੈਕ ਨੀਲੀ ਕਿਤਾਬ (ਕਾਰਬਨੀ ਨਾਮਕਰਨ) 
* ਆਈਯੂਪੈਕ ਲੀਗੰਡਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪ (ਪੀ.ਡੀ.ਐੱਫ਼.)
* _chemical_formula_moiety in CIF dictionary
* ਬਿਰਤੀਮੂਲਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ  organic-reaction.com ਤੋਂ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ
ਨੋਰਲੰਦਜ਼ ਓਪੇਰਾ

**ਨੋਰਲੰਦਜ਼ ਓਪੇਰਾ** (ਨੋਰਲੰਦ ਦਾ ਓਪੇਰਾ) ਇੱਕ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਓਪੇਰਾ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਨੋਰਲੰਦ, ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਊਮਿਓ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ (40%) ਅਤੇ ਵੇਸਤਰਬਾਤੇਨ ਕਾਉਂਟੀ (60%) ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਹ 1974 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਓਪੇਰਾ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ 1974 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1979 ਤੱਕ ਆਰਨਲਡ ਓਸਤਮਾਨ ਸੀ।

## ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਚਾਰ ਥਾਂ ਹਨ:-
* **ਥੀਏਟਰ**: 470 ਸੀਟਾਂ
* **ਕੰਸਰਟ ਹਾਲ**: 569 ਸੀਟਾਂ
* **ਬਲੈਕ ਬਾਕਸ**: 260 ਸੀਟਾਂ
* **ਬੀ-ਹਾਲ** (B-Hall): 64 ਸੀਟਾਂ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆ ਲਈ)

ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਲਈ ਵੀਟਾ ਕੁਬੇਨ ਨਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਹੈ। 1984 ਵਿੱਚ ਨੋਰਲੰਦਜ਼ ਓਪੇਰਾ ਨੇ ਊਮਿਓ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਫਾਇਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1937 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਨੋਰਲੰਦਜ਼ ਓਪੇਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1974 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀ *ਸਾਂਗੇਂਜ਼ ਮਾਕਤ* ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਬਣੀ। ਸੰਨ 1974 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1979 ਤੱਕ ਆਰਨਲਡ ਓਸਤਮਾਨ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਿਹਾ।
1984 ਵਿੱਚ ਇਹ ਊਮਿਓ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਫਾਇਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਏ
2002 ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਕੰਸਰਟ ਹਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੀਡਨ
ਡੱਡੀ

**ਡੱਡੀ** ਕਿਸੇ ਡੱਡੂ ਦੀ ਭਿੰਡ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਨਵਰ
ਗ਼ਿਆਸੁੱਦੀਨ ਤੁਗ਼ਲਕ

**ਗ਼ਿਆਸੁੱਦੀਨ ਤੁਗ਼ਲਕ** ਜਾਂ **ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਮਲਿਕ** ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼ (ਤੁਰਕ ਮੂਲ) ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸੁਲਤਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਉੱਤੇ 8 ਸਤੰਬਰ, 1320 ਤੋਂ ਫ਼ਰਵਰੀ, 1325 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਹਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੁਗ਼ਲਕਾਬਾਦ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।

## ਜਨਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਖ਼ਿਲਜੀ ਸੁਲਤਾਨ ਜਲਾਲੁਦੀਨ ਦੇ ਰਾਜ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸੈਨਿਕ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਤੁਗ਼ਲਕ ਜਾਂ ਗ਼ਾਜੀ ਬੇਗ ਤੁਗ਼ਲਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਨੌਰ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜੱਟ ਇਸਤਰੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ 1305 ਈ: ਵਿੱਚ ਦੀਪਾਲਪੁਰ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੰਗੋਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਨੇ ਸਫਲ ਹਮਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਖੁਸਰੋ ਸ਼ਾਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਸਜਿਦਾਂ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗਿਆਸੁਦੀਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਨੇ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਕੇ 1320 ਈ: ਵਿੱਚ ਰਾਜਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਾਲ
ਜਦੋਂ ਗਿਆਸੁਦੀਨ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਦਾ ਖ਼ਜਾਨਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਿਕੰਮੇ ਅਤੇ ਅਯੋਗ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਅਰਾਜਕਤਾ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦਾ ਡਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਸਮ਼ੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਨੇ *ਮਹਿਬੂਬ-ਏ-ਇਲਾਹੀ* ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਸੈਨਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
### ਵਾਰੰਗਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਮਲਾ
*ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜੌਨਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਵਾਰੰਗਲ ਦੇ ਕਾਕੱਤੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੁਦਰਦੇਵ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕੇ ਭੇਜਿਆ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੁਦਰਦੇਵ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਅਧੀਨਤਾ ਕਰ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੌਨਾ ਖਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੁਦਰਦੇਵ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸੁਲਤਾਨ ਕੋਲ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।
### ਉੜੀਸਾ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣਾ
*ਤੈਲੰਗਾਨਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜੌਨਾ ਖਾਨ ਨੇ ਉੜੀਸਾ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਧਨ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਈ ਹਾਥਿਆਂ ਤੇ ਲੱਦ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਜਿੱਤ - ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਾਕਮ ਖ਼ਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਆਸੁਦੀਨ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਿਆਸੁਦੀਨ ਤੁਖ਼ਲਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਦਾ ਸੁਬੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਮੌਤ 
1324 ਵਿੱਚ, ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਬੰਗਾਲ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ। ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਨਸੀਰੁੱਦਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਗੀਰ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੇ ਤਿਰਹੂਤ (ਉੱਤਰੀ ਬਿਹਾਰ) ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਹੁਣ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਉਸਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਮਹਿਲ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਔਲੀਆ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ *ਹਨੁਜ ਦਿੱਲੀ ਦੂਰ ਅਸਤ* ਭਾਵ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਹਲੇ ਦੂਰ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 1325 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਪੁਰ(ਨੇੜੇ ਤੁਗ਼ਲਕਾਬਾਦ) ਵਿਖੇ, ਉਸਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਮਹਿਲ ਢਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮਹਿਮੂਦ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਜੌਨਾ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼
ਲਾਰਵਾ

ਕੁੱਝ ਜੀਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੀਟ-ਪਤੰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਜਲਥਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਡਿੰਭ ਜਾਂ ਡਿੰਭਕ (ਲਾਰਵਾ) ਇੱਕ ਅਪ੍ਰੋਢ ਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਡਿੰਭ ਦਾ ਰੂਪ ਰੰਗ ਉਸ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਰੂਪ ਤੋਂ ਇੱਕਦਮ ਭਿੰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕ‌ਿ ਤਿਤਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਾਰਵੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਿੰਭ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਅੰਗ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਸਾਇਣਕ ਵਰਗੀਕਰਨ

**ਰਸਾਇਣਕ ਵਰਗੀਕਰਨ** ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਰਸਾਇਣਕ ਬਿਰਤੀਮੂਲਕ ਜਾਂ ਬਣਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਾਂ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਯੂਰੀਆ

**ਯੂਰੀਆ** ਜਾਂ **ਕਾਰਬਾਮਾਈਡ** ਇੱਕ ਕਾਰਬਨੀ ਯੋਗ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ CO(NH2)2 ਹੈ। ਇਹਦੇ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਬੋਨਿਲ (C=O) ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਦੋ —NH2 ਝੁੰਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਯੂਰੀਆ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਈਟਰੋਜਨ-ਯੁਕਤ ਯੋਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਉਸਾਰੂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਈਟਰੋਜਨ-ਯੁਕਤ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੰਗਹੀਣ, ਗੰਧਹੀਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਘੁਲਣ ਵਾਲ਼ਾ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਉੱਤੇ ਨਾ ਇਹ ਤਿਜ਼ਾਬੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖ਼ਾਰਾ। ਸਰੀਰ ਇਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਹੈ। ਯੂਰੀਆ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਖਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌਖਾਲ਼ੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਸਨਅਤ ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੱਚੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਦਾਂ
ਈਥੇਨੋਲ

**ਈਥੇਨਾਲ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਅਲਕੋਹਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਕੋਹਲ
ਨੈਪਥਾਲ

**ਨੈਪਥਲ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਅਲਕੋਹਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਕੋਹਲ
ਅਲਕੋਹਲ

। ਤਿੰਨ "R" ਕਾਰਬਨ ਬਦਲਾਂ ਜਾਂ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।]]

 
ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਅਲਕੋਹਲ** ਇੱਕ ਕਾਰਬਨੀ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰਾਕਸਿਲ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ (-OH) ਕਿਸੇ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕਾਰਬਨ ਕੇਂਦਰ ਪੂਰਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਹੋਰ ਤਿੰਨਾਂ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨਾਲ਼ ਇਹਦੇ ਇਕਹਿਰੇ ਜੋੜ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਅਲਕੋਹਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੋਲੀ ਆਮ ਅਚੱਕਰੀ ਅਲਕੋਹਲਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ CnH2n+1OH ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਈਥਨੋਲ (C2H5OH) ਸ਼ਰਾਬਦਾਰ ਪੀਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ *ਅਲਕੋਹਲ* ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਭਾਵ ਈਥਨੋਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ
ਮਾਰਫ਼ੀਨ

**ਮਾਰਫ਼ੀਨ** (Morphine) ਇੱਕ ਅਲਕਾਲਾਈਡ ਹੈ। ਸਰਟਰਨਰ ਨੇ 1806 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ੀਮ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਾਇਡਰੋਕਲੋਰਾਈਡ, ਸਲਫੇਟ, ਏਸੀਟੇਟ, ਟਾਰਟਰੇਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਯੋਜਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੀੜ ਨਿਵਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਗੂੜੀ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਕੋਹਲ
ਕੋਲਾ

ਇਹੇ ਖਦਾਨਾ ਚੋ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਕੋਲਾ ਇੱਕ ਸਖਤ ਕਾਰਬਨ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਾਲਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੂ ਵਧੇਰੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਲਾ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
center|1000px|thumb|ਗਰਜ਼ਵੀਲਰ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਓਪਨਕਾਸਟ ਕੋਲੇ ਦੀ ਖਾਣ। ਉੱਚ ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਪੈਨੋਰਾਮਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲਣ
ਮੇਰਠ

**ਮੇਰਠ** (,  ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਗਰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 72 ਕਿਮੀ (44 ਮੀਲ) ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੇਰਠ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (ਐਨਸੀਆਰ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ ਵੀ ਹੈ। 
## ਜਨਅੰਕੜੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਰਠ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਰਠ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਅਨੀਸ਼ ਕਪੂਰ

**ਅਨੀਸ਼ ਕਪੂਰ** (ਜਨਮ 12ਮਾਰਚ 1954) ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਹੈ। 1972 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਲਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਰਤਾਨੀਆ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਮੇਂ -ਸਮੇਂ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 1954 ਵਿੱਚ ਮੁਂਬਈ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਨੀਸ਼ ਕਪੂਰ ਨੂੰ 11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਰੀਬ ਸਾਢੇ 19 ਫੁੱਟ ਦੀ ਯੂਨਿਟੀ ਨਾਮਕ ਇਸ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਹਨੋਵਰ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੈੋਵਰ ਚੌਕ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਦੋ ਟਾਵਰਾਂ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਮੁਸਲਿਮ ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ

ਦ **ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬ੍ਰਦਰਸ** (), ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ,**ਮੁਸਲਿਮ ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ ** ( '''') ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਇਸਲਾਮੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1928 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਬ ਇਸਲਾਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਅੰਦੋਲਨ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਸਨ ਅਲ-ਬੰਨਾ ਨੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਮੈਂਬਰ ਗਿਣਤੀ 20 ਲੱਖ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਹਾਂਸ

**ਕਿਲ੍ਹਾ ਹਾਂਸ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਹਿਰਾਈ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਇਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਇਲ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ