open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਨਮੋਲ ਖਰਬ

**ਅਨਮੋਲ ਖਰਬ** (ਜਨਮ 20 ਜਨਵਰੀ 2007) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ 2024 ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਏਸ਼ੀਆ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਹ 2023 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅਨਮੋਲ ਖਰਬ ਦਾ ਜਨਮ ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਦਇਆਨੰਦ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਕੁਸੁਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਨਰਾਈਜ਼ ਸ਼ਟਲਰਜ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* ਨਕਸ਼ਤਰ ਸੰਮਾਨਮ: 2024

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2007
ਅਕੂਲਾ ਬਰਲਸ ਕਿਆਨੀ

**ਅਕੂਲਾ ਬਰਲਸ ਕਿਆਨੀ** (1921-30 ਮਾਰਚ 2012) ਜਿਸ ਨੂੰ **ਅਕੂਲਾ ਕਿਆਨੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਬੀਬੀ ਮਹਿਮੂਦਾ ਬੇਗਮ, ਨਵਾਬ ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ, ਸਰਧਨਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਨਵਾਬ (ਨੋਬਲ) ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

ਕਿਆਨੀ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇਃ ਖਾਲਿਦ, ਸੋਹੇਲ ਅਤੇ ਲੀਨਾ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲੈ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 30 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਕੂਲਾ ਕਿਆਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ, ਯੂ. ਕੇ., ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂਃ

* ਬੀ. ਏ., ਬੀ. ਟੀ., ਆਗਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਭਾਰਤ, 1943-1944
* ਐਮ. ਏ. ਐਡ.ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ, 1949
* ਐਮ. ਏ., ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਐਸਏ, 1953
* ਪੀਐਚਡੀ, ਫਲੋਰਿਡਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਐਸਏ, 1955
* ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ (ਐਮ. ਐਸ. ਡਬਲਯੂ.) ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, 1983.

## ਨੋਟਸ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਉਜ਼ਮਾ ਯੂਸਫ਼

**ਉਜ਼ਮਾ ਯੂਸਫ਼** () ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨਗਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ 7027 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਸਪਾਂਟਿਕ ਪੀਕ (*ਗੋਲਡਨ ਪੀਕ*) ਉੱਤੇ ਚਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਯੂਸਫ਼ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਖੇਡ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ, ਯੂਸਫ਼ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕੀ। ਉਹ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ 2 ਬੱਚੇ ਹਨ।

ਯੂਸਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਡ਼੍ਹਾਈ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਜ਼ਾ ਗਿਲਗਿਤ ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ਿਮਸ਼ਾਲ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ 6050 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਮਿੰਗਲਿੰਗ ਸਾਰ ਪਹਾਡ਼ ਉੱਤੇ ਚਡ਼੍ਹਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿੰਗਲਿੰਗ ਸਾਰ ਪਹਾਡ਼ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਚਡ਼੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਯੂਸਫ਼ ਨੂੰ ਪਹਾਡ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਚਡ਼੍ਹਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਯੂਸਫ਼ ਨੇ 2 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਸਪਾਂਟਿਕ ਪਹਾਡ਼ ਉੱਤੇ ਚਡ਼੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ।

ਯੂਸਫ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਂਗਾ ਪਰਬਤ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਪਹਾਡ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਚਡ਼੍ਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
* **2016**:2016 ਵਿੱਚ ਮਿੰਗਲਿੰਗ ਸਾਰ ਪਹਾਡ਼ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ
* **2017**: ਸਪਾਂਟਿਕ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ
ਇਸਲਾਮ ਬੀਬੀ

**ਇਸਲਾਮ ਬੀਬੀ** (; 1974 – 4 ਜੁਲਾਈ 2013) ਹੇਲਮੰਡ ਸੂਬੇ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਵੀ ਸੀ।

ਉਹ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਮਹਿਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ 4 ਜੁਲਾਈ 2013 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਜੀਵਨ 
ਬੀਬੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁੰਦੁਜ਼ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 1974 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਸੀ। ਉਹ 2001 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
thumb|200x200px| ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 2010 ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਔਰਤਾਂ

## ਮੌਤ 
ਬੀਬੀ ਨੂੰ 4 ਜੁਲਾਈ 2013 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਮੇਂ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੇਲਮੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਸ਼ਕਰ ਗਾਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬੀਬੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਤਾਬ ਨਾ ਝੱਲਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਲਈ ਕੌਣ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* AWID: ਇਸਲਾਮ ਬੀਬੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੋ ਔਰਤਾਂ
ਦੋਸਕੀ ਅਜ਼ਾਦ ਕਤਲ

**ਦੋਸਕੀ ਅਜ਼ਾਦ**, ਇੱਕ ਤੇਈ ਸਾਲਾਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤ ਸੀ ਜੋ ਦੁਹੋਕ, ਇਰਾਕੀ ਕੁਰਦੀਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੇਕ-ਅਪ ਆਰਟਿਸਟ ਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਲਿਖਦੀ ਸੀ। 28 ਜਨਵਰੀ 2022, ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਫ਼ਾਤਿਮੀ ਅਸਦੀ

**ਫ਼ਾਤਿਮੀ ਅਸਦੀ** (; 1960-1984) ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਕੁਰਦ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨੀ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਦੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ (ਪੀ. ਡੀ. ਕੇ. ਆਈ.) ਦੁਆਰਾ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੀਡੀਕੇਆਈ ਨੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਪੀਡੀਕੇਆਈ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ 37 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2021 ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ, ਇੱਕ ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਦਿਵੰਦਰਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੇਹੇਲ ਚੇਸ਼ਮੇਹ ਪਹਾਡ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਮਲਾਲਾਈ ਕੱਕੜ

**ਮਲਾਲਾਈ ਕੱਕੜ** (; 1967-28 ਸਤੰਬਰ 2008) ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਵਾਲੀ ਪੁਲਿਸ ਔਰਤ ਸੀ।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਕੰਧਾਰ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਕੱਕਡ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ, ਦੀ 28 ਸਤੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਕੱਕਡ਼ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ 1982 ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਕੰਧਾਰ ਪੁਲਿਸ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੰਧਾਰ ਪੁਲਸ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।

## ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਕ ਮੁੱਦੇ 
2009 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500 ਸਰਗਰਮ ਡਿਊਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 92,500 ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸਨ। ਕੁਝ ਦਰਜਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਕੰਧਾਰ ਅਤੇ ਹੇਲਮੰਦ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ।

ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਅਮੀਰਾਤ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਤਖਤਾਪਲਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਸੀ। ਉਹ ਘਰਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਪੁਰਸ਼ ਸਿਪਾਹੀ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਅਫਗਾਨ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਚੌਕੀਆਂ' ਤੇ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਦਸੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਅਫ਼ਗਾਨ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਜੈਂਡਰ ਇਸ਼ੂਜ਼ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕਰਨਲ ਸ਼ਫਿਕਾ ਕੁਰੈਸ਼ਾ ਨੇ ਇੱਕ ਛਾਪੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਹਥਿਆਰ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਮਿਲੇ। ਇੱਕ ਘਰ ਉੱਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਨਾ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਰਦ ਵਸਨੀਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

2012 ਵਿੱਚ ਲਘਮਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨੀਫਾ ਸਫੀ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੀਆ ਸੇਦੀਕੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵੀਰਵਾਰ 4 ਜੁਲਾਈ 2013 ਨੂੰ, ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ 37 ਸਾਲਾ ਮਾਂ ਅਤੇ ਹੇਲਮੰਦ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸਲਾਮ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, 15 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਬੀਬੀ ਦੇ 38 ਸਾਲਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਨੇਗਰ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ-ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਮੌਤ 
ਮਲਾਲਾਈ ਕੱਕੜ ਨੂੰ 28 ਸਤੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 8 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੱਕੜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਤਾਂ 30 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਜਾਂ ਤੋਂ 40 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੇ ਬੱਚੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਲਾਲਾਈ ਕੱਕੜ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ 10 ਮਿੰਟ ਦੀ ਕਲਿੱਪ  ਉੱ ਅਸਲੀ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਫਲੈਸ਼ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ
* ਟਾਈਮਜ਼ਃ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਕਰਨਲ ਮਲਾਲਾਈ ਕੱਕੜ  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)

**ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ**, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ:

## ਸਿਆਸਤਦਾਨ 
* ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
* ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ (ਜਨਮ 1977), ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ

## ਕਲਾਕਾਰ 
* ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ (ਜਨਮ 1976), ਜਿਸਨੂੰ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ-ਅਦਾਕਾਰ

## ਖਿਡਾਰੀ 
* ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ।

## ਹੋਰ 
* ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਸੀ. 1980 - 2021), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਜਿਸਨੇ 2020-2021 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਲੇਖ ਦੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਭਾਗ ਦੇਖੋ।
ਚੇਤਨ ਸਿੰਘ

**ਚੇਤਨ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 1955) ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਢਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਚੇਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਾਰੈਂਸ ਸਕੂਲ, ਸਨਾਵਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਚੇਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ 2013 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਿੰਘ ਆਈ. ਆਈ. ਏ. ਐੱਸ. ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ *ਜਰਨਲ: ਹਿਊਮੈਨਿਟੀਜ਼ ਐਂਡ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼* ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
**ਕਿਤਾਬਾਂ**

* *ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਇਤਿਹਾਸ: ਆਰਥਿਕਤਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ* (2019)
* ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ: ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ (2011, ਸੰਪਾਦਿਤ ਵਾਲੀਅਮ)
* *ਕੁਦਰਤੀ ਪਰਿਸਰ: ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਜੀਵਨ, 1800-1950* (1998)
* *ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ: ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ* (1991)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਹੰਸ ਗੀਤਾ

**ਹੰਸ ਗੀਤਾ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਊਧਵ ਗੀਤਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਊਧਵ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਸੰਸਾਰਕ *ਅਵਤਾਰ* ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ *ਊਧਵ ਗੀਤਾ ਨੂੰ* ਅਕਸਰ ਇਕੱਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ *ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ* ਦੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਛੰਦ ਵਿਚ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਜੋ ਸਲੋਕ 40 ਕਾਂਡ 6 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕਾਂਡ 29 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 1100 ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਵਧੂਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਭਾਗ ਜਾਂ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਦਾ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ  ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਇਸ ਦਾ ਕਰਤਾ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

## ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤੀ ਨੋਟ 
ਊਧਵ ਗੀਤਾ ਅਤੇ ਹੰਸ ਗੀਤਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਪਰ ਹੰਸ ਗੀਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ (xi. 13-16) ਊਧਵ ਗੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਦੀ ਵੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*https://www.scribd.com/doc/151485795/A-Quintessence-of-Uddhava-Gita-PDF
* Read the Uddhava Gita English translation.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ
ਸੁੱਖੀ ਪਾਤੜਾਂ

thumb|ਸੁੱਖੀ ਪਾਤੜਾਂ
**ਸੁੱਖੀ ਪਾਤੜਾਂ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਕਰਮੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੁਰਕੋਂਗਸੇਲੇਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਮੁਰਕੋਂਗਸੇਲੇਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ** ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਸਾਮ ਦੇ ਧੇਮਾਜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਡ **MZS** ਹੈ। ਇਹ ਮੁਰਕੋਂਗਸੇਲੇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਕਲਾਸ II ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨੈਰੋ ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 2011 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਬਰੌਡ ਗੇਜ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
. ਇਹ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਮ ਨੂੰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

## ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੇਰਵੇ 
### ਪਲੇਟਫਾਰਮ 
ਇੱਥੇ ਕੁੱਲ 3 ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ 5 ਟਰੈਕ ਹਨ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਫੁੱਟ ਓਵਰਬ੍ਰਿਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 24 ਕੋਚਾਂ ਵਾਲੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਮੁਰਕੋਂਗਸੇਲੇਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਢੁਆਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ।

### ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੇਆਉਟ 
## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ 
* ਕਾਮਾਖਿਆ-ਮੁਰਕੋਂਗਸੇਲੇਕ ਲਚਿਤ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ
* ਰੰਗਪਾਰਾ ਉੱਤਰੀ-ਮੁਰਕੋਂਗਸੇਲੇਕ ਯਾਤਰੀ
* ਡੇਕਾਰਗਾਓਂ-ਮੁਰਕੋਂਗਸੇਲੇਕ ਯਾਤਰੀ
* ਮੁਰਕੋਂਗਸੇਲੇਕ-ਲੇਡੋ ਡੀ. ਈ. ਐੱਮ. ਯੂ. ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਸਪੈਸ਼ਲ
* ਕਟਰਾ-ਮੁਰਕੋਂਗਸੇਲੇਕ ਸਪਤਾਹਿਕ ਐੱਸਐੱਫ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ

## ਨਵੀਆਂ ਰੇਲ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 
227 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਮੁਰਕੋਂਗਸੇਲੇਕ-ਪਾਸੀਘਾਟ-ਤੇਜੂ-ਰੁਪਾਈ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।&nbsp;

## ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 
ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਡਿਬਰੂਗੜ੍ਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਲਖੀਮਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੀਲਾਬਾਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਸੀਘਾਟ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। (ਲਗਭਗ 37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧੇਮਾਜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਗੁਰਚੇਤ ਫੱਤੇਵਾਲੀਆ

thumb|ਗੁਰਚੇਤ ਫੱਤੇਵਾਲੀਆ
**ਗੁਰਚੇਤ ਫੱਤੇਵਾਲੀਆ** ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਜ ਜੋਸ਼ੀ

thumb|ਰਾਜ ਜੋਸ਼ੀ
**ਰਾਜ ਜੋਸ਼ੀ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਬਜਾਲਟਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਬਜਾਲਟਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਜੰਮੂ ਲਾਈਨ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੋਡ **ਬੀ. ਐਲ. ਏ.** ਹੈ। ਇਹ ਬਜਾਲਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 2 ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਾਫ ਸਫਾਈ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਜੰਮੂ-ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਲਾਈਨ
* ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ
2019 ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ

ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 26 ਸਾਲਾ ਵੈਟਰਨਰੀ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 28 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਸ਼ਾਦਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਚਾਰ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰਾਬਾਦ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੀੜਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਕੂਟਰ ਇੱਕ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ, ਦੋ ਲਾਰੀ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਉਸ ਦਾ ਟਾਇਰ ਫੂਕਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁੱਟਿਆ। ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਰੀ 'ਤੇ ਲੱਦ ਕੇ ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। 

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਚੇਰਲਾਪੱਲੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਨਿਆਂਇਕ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਥਿਤ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਫਾਸਟ-ਟਰੈਕ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਨਤਾ ਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਕੋਡ ਆਫ਼ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫਾਸਟ-ਟਰੈਕ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਲਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਫੌਜਦਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ
* 2012 ਦਿੱਲੀ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ
* ਆਸ਼ਾ ਐਨਕਾਊਂਟਰ
* ਰਮੀਜ਼ਾ ਬੀ ਰੇਪ ਕੇਸ
* 2022 ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ
* 2024 ਕੋਲਕਾਤਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ

## ਹਵਾਲੇ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ

thumb|ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ
thumb|ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ
thumb|ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ
**ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1949 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਰਾਮਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਚੜ੍ਹਦਾ ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰਵੀ ਨੰਦਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਵਿੱਤਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੇਮ ਏ (ਪੰਜਾਬੀ) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ 31 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਨੂੰ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਹੋਏ।

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪਛਾਣ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬਣੀ, ਪਰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਲਿਖੀ, ਵਾਰਤਕ ਵੀ, ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀਆਂ 18 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਤਿੰਨ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦੋ ਵਾਰਤਕ, ਪੰਜ ਆਲੋਚਨਾ, ਇਕ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ: 
* ਪੱਤਝੜ ਮਾਰੇ (ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1976
* ਨ੍ਹੇਰੀ ਰਾਤ ਦਾ ਕਹਿਰ (ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1978
* ਖ਼ੁਰਦੀ ਹੋਂਦ (ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1982
* ਬੇਚੈਨ ਹਿੰਦਸੇ (ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1982
* ਹਸਨਪੁਰੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ (ਸੰਪਾਦਿਤ) 1987
* ਪੁੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1998, 2012
* ਅੱਗ ਨਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005
* ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖ (ਵਾਰਤਕ) 2008
* ਲੁਕਣ-ਮੀਚੀ ਖੇਡਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ (ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2011
* ਦੇਹਲੀ ਤੇ ਬੈਠੀ ਉਡੀਕ (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2014
* ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਜੀਵਨ ਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਗੀਤ (ਸੰਪਾਦਿਤ) 2018
* ਸਹਿਮੀ ਬੁਲਬੁਲ ਦਾ ਗੀਤ (ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2019
* ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਦੀ ਬੁਣਤੀ (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2020
* ਸੁੰਨੀ ਅੱਖ ਦਾ ਸੁਪਨਾ (ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ) 2021
* ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਪੁੰਗਰਦੀ ਕਵਿਤਾ (ਅਨੁਵਾਦ) 2022
* ਸੁਪਨਾ ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਸਫ਼ਰ (ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ) 2022
* ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ (ਵਾਰਤਕ) 2024
* ਕਵਿਤਾ: ਸੁਹਜ ਤੇ ਸਲੀਕਾ (ਆਲੋਚਨਾ) 2025

### ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ: 
* ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ ਕੀ ਚੁਨਿੰਦਾ ਕਹਾਨੀਆਂ (ਸੁਭਾਸ਼ ਨੀਰਵ) 2020

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ

thumb|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ
thumb|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ
**ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਰਚਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤਤਲਾ

thumb|ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤਤਲਾ
**ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤਤਲਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤਲਵਿੰਦਰ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ

thumb|ਤਲਵਿੰਦਰ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ
**ਤਲਵਿੰਦਰ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਾਹਲਾ ਅਤੇ ਨਸਰੀਨ ਕਾਬੀ

**ਸ਼ਾਹਲਾ** (شهلا) ਅਤੇ **ਨਸਰੀਨ ਕਾਬੀ** (نسرین کعبی) ਸਾਕਕੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਦੋ ਈਰਾਨੀ ਕੁਰਦ ਭੈਣਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਰਸਾਂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 29 ਅਗਸਤ, 1980 ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ", "ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ" ਅਤੇ "ਵਿਰੋਧੀ-ਇਨਕਲਾਬੀ" ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਥਿਤ ਅਪਰਾਧ ਸਾਕਕੇਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ-ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸਾਦੇਗ ਖਲਖਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਨੰਦਜ ਬੈਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਾਹਲਾ ਦੀ ਉਮਰ 34 ਸਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਸਰੀਨ 29 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। 

## ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ 
ਸ਼ਾਹਲਾ ਅਤੇ ਨਸਰੀਨ ਕਾਬੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 1979 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਜ਼ਵਿਨ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1980 ਦੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਵਫ਼ਦ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਲਾਵਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 14 ਜੂਨ, 1980 ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਕਕੇਜ਼, ਏਵਿਨ ਅਤੇ ਸਨਦਾਜ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਝੱਲੀ।

## ਅਮਲ 
ਕਾਬੀ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ, 27 ਅਗਸਤ, 1980 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਨਦਾਜ ਬੈਰਕ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਂ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲਗਭਗ 4:30 ਵਜੇ, ਉਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਾਬੀ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਗਵਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕੈਦੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।

## ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ 
ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਹਲਾ ਅਤੇ ਨਸਰੀਨ ਕਾਬੀ 'ਤੇ "ਹਾਲੀਆ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ" ਅਤੇ "ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ" ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸਾਕੇਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।

31 ਅਗਸਤ, 2001 ਨੂੰ, ਕੋਮਲਾਹ ਨੇ ਸ਼ਾਹਲਾ ਅਤੇ ਨਸਰੀਨ ਕਾਬੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। *ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਕਿਤਾਬ* (ਨਾਸਿਰ ਮੋਹਾਜਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ, ਖੰਡ 1, ਪੰਨਾ 189) ਵਿੱਚ ਕਾਬੀ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪੈਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਕਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ 
ਕਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ, 26 ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ਮੇਰਗਾ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਨੂੰ 18 ਅਗਸਤ, 1982 ਨੂੰ ਫੁਲਾਦਸ਼ਹਿਰ, ਇਸਫਾਹਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ-ਜਾਵਦ ਬਹੋਨਾਰ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਸਾਕਕੇਜ਼ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਨਦਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ।

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, 19 ਫਰਵਰੀ, 1986 ਨੂੰ, ਸੇਦਿਕ ਕਾਬੀ, ਸ਼ਾਹਲਾ ਅਤੇ ਨਸਰੀਨ ਕਾਬੀ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ ਕੋਮਲਾਹ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਰਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਬੀ, ਨੂੰ ਕਈ ਕੈਦਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਕੈਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਲੋਕ
ਅਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਕਾਕੜਾ

thumb|ਅਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਕਾਕੜਾ
thumb|ਅਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਕਾਕੜਾ
**ਡਾ. ਅਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਕਾਕੜਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ

**ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ** ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ (ਵਰਤਮਾਨ) ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ (ਭਵਿੱਖ) ਦੋਵੇਂ ਕਾਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਜਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ, ਅਸਲਮ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ, ਬੁਸ਼ਰਾ ਸੌਂ ਗਈ, ਅਹਿਮਦ ਸਕੂਲ ਗਿਆ, ਅਖਤਰ ਫੁੱਲ ਲਿਆਇਆ, ਇਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ, ਖਾਓ, ਸੌਂ ਗਿਆ। go, bring participle ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ।

## ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ 
### ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਅਰਥ 
ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ (ਹਾਲ) ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ (ਮੁਸਤਕਬਲ) ਦੋਨੋਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ (ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

; ਜਾਂ

ਜਿਸ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਕਾਲ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਉਹ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਹੋਣਾ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਕਾਲ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ  ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ 
ਨਜਮਾ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ, ਅਸਲਮ ਖਾਣਾ ਖਾਵੇ, ਬੁਸ਼ਰਾ ਸੌਂ ਜਾਵੇ, ਅਹਿਮਦ ਸਕੂਲ ਜਾਵੇ, ਅਖਤਰ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ, ਖਾਓ, ਸੌਂ ਜਾਓ, ਜਾਓ, ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।

### ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ  ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਯਮ 
# ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ  ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਸਦਰ  ਦੇ "ਨ" ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ "ਏ" ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ (ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ) ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ  "ਦੇਖਣਾ", ਮਸਦਰ ਤੋਂ ਦੇਖੇ  "ਖਾਣਾ ਮਸਦਰ ਤੋਂ ਖਾਵੇ, ਆਦਿ। 
# ਮਸਦਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ "ਨ" ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਨਾਲ, ਜੇਕਰ "ਅ" ਜਾਂ "ਵੇ" ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ "ਯੇ" ਜੋੜਨ ਨਾਲ, ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਣਾ ਮਸਦਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹੈ।

### ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ ਦੀ ਗਰਦਾਨ 
; ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਵੇਖਣਾ **ਮਸਦਰ** ਤੋਂ ਫ਼ਿਅਲ ਮੁਜ਼ਾਰੇ ਦੀ ਗਰਦਾਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਆਕਰਨ
ਸੰਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਸੰਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਡ SGRR ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਾਫ ਸਫਾਈ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ 
ਸੰਗਰ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਹਨਃ

* ਊਧਮਪੁਰ-ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਯਾਤਰੀ
* ਪਠਾਨਕੋਟ-ਊਧਮਪੁਰ ਡੀ. ਐੱਮ. ਯੂ.
* ਕਟਡ਼ਾ-ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਡੀ. ਐੱਮ. ਯੂ.

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਜੰਮੂ-ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਲਾਈਨ
* ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ
* ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ
ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ

**ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ** (5 ਨਵੰਬਰ 1613–15 ਮਾਰਚ 1638) ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ (ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ (ਸੱਤਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ) ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:A Sikh Shrine at Keeruthpore, Punjaub.jpg|19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ
File:Gurdwara Baba Gurditta Ji.JPG|ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ
File:Fresco painting of Baba Gurditta, the eldest son of the sixth Sikh guru, Guru Hargobind, and second leader of the Udasi sect succeeding Sri Chand, circa early 18th century.jpg|ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਕਲਾ
File:Painting of Baba Gurditta Sodhi (eldest son of Guru Hargobind), circa late 19th century.jpg|ਇੱਕ ਸੇਵਾਦਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਸੋਢੀ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਲਗਭਗ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ
File:Dhan - Dhan Baba Gurditta Ji 1.jpg|ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਦਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਚਿਤਰਣ
File:Hukamnama issued by Baba Gurditta, son of Guru Tegh Bahadur and father of Guru Har Rai.jpg|ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ *ਹੁਕਮਨਾਮਾ*, ਲਗਭਗ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* www.babagurdittaji.com 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1613
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1638
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਮਨਵਾਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਮਨਵਾਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਨਵਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਮਨਵਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਜੰਮੂ-ਊਧਮਪੁਰ ਲਾਈਨ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ  ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਪੱਖੇ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ. ਕੇ. ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਬਾਏ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 491 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ। 2016 ਤੱਕ, ਸਿੰਗਲ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ 2 ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੰਮੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।

ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਸੁਰੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ

**ਸੁਰੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ (ਡਾ.)** ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤਕ ਤਿੰਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਾਟਕ, “ਉਡੀਕ” ਤੇ “ਕਥਾ ਇੱਕ ਕਿੰਨਰ ਦੀ” ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰਤਕ “ਯਾਦਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ” ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਰੰਗਮੰਚ ਉਪਰ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰੰਗਮੰਚਾਂ ਉੱਤੇ ਖੇਡੇ ਗਏ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
thumb

## ਜੀਵਨੀ 
ਸੁਰੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਚੌਂਤਰਾ (ਚੌਂਤਾ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਬਚਪਨ 
ਸੁਰੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੰਗਮੰਚੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। 

## ਵਿੱਦਿਆ 
ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਲਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਆਈਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੁਰੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਬੀ. ਏ., ਗਿਆਨੀ, ਐੱਮ. ਏ., ਐੱਮ.ਫਿਲ., ਬੀ. ਐੱਡ. ਅਤੇ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਤਕ ਦੀ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
thumb

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਡਾ. ਸੁਰੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤਕ ਤਿੰਨ ਕ

ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

### ਨਾਟਕ 
#ਉਡੀਕ (2020): ਇਹ ਨਾਟਕ 1947 ਦੀ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੈਨਬ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। 
# ਕਥਾ ਇੱਕ ਕਿੰਨਰ ਦੀ (2021): ਇਹ ਨਾਟਕ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। 

### ਵਾਰਤਕ 
# ਯਾਦਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ (2021): ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਇੱਕ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਨੁਮਾ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸੁਰੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨਿਮੈਕਸ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
2024 ਕੋਲਕਾਤਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ

9 ਅਗਸਤ 2024 ਨੂੰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਰ ਜੀ ਕਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਡਾਕਟਰ, ਕਾਲਜ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਅਗ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਸ, ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
9 ਅਗਸਤ 2024 ਨੂੰ ਉਸ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ 11:30 ਵਜੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਰੂਮ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਟਰੇਨੀ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਅਰਧ ਨਗਨ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ
ਸ਼ਾਹਲਾ ਜਾਹਿਦ

**ਖਾਦੀਜੇਹ ਸ਼ਾਹਲਾ ਜਾਹਿਦ** (10 ਮਈ 1969-1 ਦਸੰਬਰ 2010) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਨਰਸ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਸਾਲ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਉਹ 146ਵੀਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।

## ਮਾਮਲਾ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ 
ਜਾਹਿਦ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਨਾਸਿਰ ਮੁਹੰਮਦਖਾਨੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਜਾਹਿਦ ਨੂੰ 9 ਅਕਤੂਬਰ 2002 ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦਖਾਨੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਾਲੇਹ ਸਹਾਰਖਿਜ਼ਾਨ ਦੇ ਕਤਲ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਹੱਤਿਆ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੁਹੰਮਦਖਾਨੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ "ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਿਆਹ" ਜਾਹਿਦ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ।

ਜਾਹਿਦ ਨੂੰ ਜੂਨ 2004 ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਮੁਹੰਮਦਖਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਭਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਜਾਹਿਦ ਨਾਲ ਅਫੀਮ ਪੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਲੈਣ ਲਈ 74 ਕੋਰਡ਼ੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਅਮਲ 
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੀ।  ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਜਾਹਿਦ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਈਰਾਨੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਲਾ ਜਾਹਿਦ ਦੀ ਫਾਂਸੀ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਸਾਕੀਨੇਹ ਮੁਹੰਮਦੀ ਅਸ਼ਟਿਆਨੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਜਨਤਕ ਹੋ ਗਿਆ। 

ਜਾਹਿਦ ਨੂੰ 1 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ 5 ਵਜੇ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਵਿਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੀਡ਼ਤ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਸਟੂਲ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸ਼ਾਹਲਾ ਜੇਹਾਦ ਜੀਵਨੀ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਡਾ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ

thumb|ਡਾ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ
**ਡਾ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ** ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ। 

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਤੰਦ ਇਹ ਵੇ- https://archive.org/details/@joga_virk?tab=uploads

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲ-ਮੂਰਤਾਂ ਇਸ ਤੰਦ ਨਾਲ ਸੁਣੋ-ਵੇਖੋ-  https://www.youtube.com/channel/UCcuqlzPpaMJogbwN3I6DLkg/videos?view_as=subscriber

ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਤੇ ਬੋਲੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਖੋਜ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਤੇ ਅੱਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਾਖਾਈ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਡਾ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੋਥੀ 'ਭਾਖਾ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋਜ: ਮਾਤ ਭਾਖਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ ਸਿੱਖਿਆ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ'  ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ), ਹਿੰਦੀ, ਡੋਗਰੀ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲੁਗੂ, ਕੰਨੜ, ਮੈਥਿਲੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ, ਕੋਸਲੀ, ਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ https://archive.org/details/@joga_virk?tab=uploads ਪਤੇ ਤੋਂ ਮੁਖਤੀ ਹਾਸਲ ਏ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਗਰਾਣਾ

thumb|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਗਰਾਣਾ
thumb|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਗਰਾਣਾ
thumb|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਗਰਾਣਾ
**ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਗਰਾਣਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਜੈਨੇਂਦਰ ਚੌਹਾਨ

thumb|ਜੈਨੇਂਦਰ ਚੌਹਾਨ
thumb|ਜੈਨੇਂਦਰ ਚੌਹਾਨ
**ਜੈਨੇਂਦਰ ਚੌਹਾਨ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਨਾਭਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਭਾ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ *ਨਾਭਾ ਕਵਿਤਾ ਉਤਸਵ*  ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਰਣਧੀਰ

thumb
**ਰਣਧੀਰ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕਾਵਿ ਕਿਤਾਬ "ਖ਼ਤ ਜੋ ਲਿਖਣੋਂ ਰਹਿ ਗਏ" ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਯੁਵਾ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ਼ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਦੇਵ ਕੁਰਾਈਵਾਲਾ

**ਦੇਵ ਕੁਰਾਈਵਾਲਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਘੁਮੱਕੜ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬਲਾਗਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 22 ਰਾਜ ਸਾਇਕਲ ਤੇ ਘੁੰਮੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਓਮਾਨ, ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਜਿਹੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਾਇਕਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਮੱਧ 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਪੈਦਲ ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਲੇਹ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
* ਤੁਰਿਆ-ਤੁਰਿਆ ਜਾਹ (2025)

## ਸਫਰ 
* ਪੈਦਲ (ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਲੇਹ 2025)
* ਸਾਈਕਲ (ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਬਾਈ-ਤੇਈ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਓਮਾਨ, ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਮੁਲਕ)
* ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ (ਪੰੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ, ਮੱਧ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼)
* ਟਰੈਕ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਡਾ. ਇੰਦਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ

thumb
**ਡਾ. ਇੰਦਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਡਾ. ਆਤਮ ਰੰਧਾਵਾ

thumb
**ਡਾ. ਆਤਮ ਰੰਧਾਵਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਏ ਹੰਗਰ ਆਰਟਿਸਟ

**ਦ ਹੰਗਰ ਆਰਟਿਸਟ** (The Hunger Artist) ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ 1922 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।

ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ: ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਖਾਣਾ ਨਾ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਇਹ ਕਰਤਬ ਦੇਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ: ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮੂਲਿਆਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਖੇਪ ਵਿ: ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਸਹਾਰ ਨਾਲ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸਦੀ ਅਸਲੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏ ਕੰਟਰੀ ਡੌਕਟਰ (ਸੰਗ੍ਰਿਹ)

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1931 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ "Schocken Books" ਵੱਲੋਂ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ।
ਦ ਰੈਬੈਲ (ਪੁਸਤਕ)

**ਦ ਰੇਬਲ** (The Rebel) ਅਲਬੇਰ ਕਾਮੂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ 1951 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ, ਕਾਮੂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। "ਦ ਰੇਬਲ" (The Rebel) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ 1951 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ:

1. *ਗੈਲੀਮਾਰਡ*: ਇਹ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ "ਦ ਰੇਬਲ" ਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ। Gallimard ਕਾਮੂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

2. *Alfred A. Knopf:* ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ "ਦ ਰੇਬਲ" ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਛਾਪਿਆ। Knopf ਵੱਡੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਡੀਸ਼ਨ ਗੈਲੀਮਾਰਡ

**ਐਡੀਸ਼ਨ ਗੈਲੀਮਾਰਡ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ, ਜੋ 1911 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮੱਥਾ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। Gallimard ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲਬੇਰ ਕਾਮੂ, ਮਰਸੇਲ ਪ੍ਰੂਸਟ ਅਤੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਨਬੋਕੋਵ।

ਐਡੀਸ਼ਨ ਗੈਲੀਮਾਰਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ "La Pléiade" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਧਾਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸੰਸਕਰਨਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। "ਦ ਰੇਬਲ" (The Rebel) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਗੈਲੀਮਾਰਡ ਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਐਡੀਸ਼ਨ ਗੈਲੀਮਾਰਡ ਨੂੰ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਹਤਵਪੂਰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਐਡੀਸ਼ਨ ਗੈਲੀਮਾਰਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਹਨ:

1. ਮਰਸੇਲ ਪ੍ਰੂਸਟ - ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ੍ਰੇਣੀ "À la recherche du temps perdu" (In Search of Lost Time) Gallimard ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

2. ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਨਬੋਕੋਵ - ਰੂਸੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਜਿਸਦੇ ਕੁਝ ਕੰਮ ਐਡੀਸ਼ਨ ਗੈਲੀਮਾਰਡ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੇ ਗਏ ਹਨ।

3.ਜੀਰਜ ਸੈਂਡ - ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਗੈਲੀਮਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

4.ਅਲਬੇਰ ਕਾਮੂ - ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦਰਸ਼ਨਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਗੈਲੀਮਾਰਡ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਲੈ ਸਟਰੰਜਰ" (The Stranger) ਅਤੇ "ਦ ਰੇਬਲ" (The Rebel)।
ਕਰਨਲ ਸਮਿੱਥ

**ਕਰਨਲ ਸਮਿੱਥ**, ਜਿਸਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ **ਕਰਨਲ ਰੀਚਰਡ ਸਮਿੱਥ** ਸੀ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਾਲ 1768 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ:

1. ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਹਾਇਤਾ: ਕਰਨਲ ਸਮਿੱਥ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

2. ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ: ਸਮਝੌਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਆਈ।

ਕਰਨਲ ਰੀਚਰਡ ਸਮਿੱਥ ਦੀ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।
ਪੱਟੀ (ਲਿਖਣ ਵਾਲ਼ੀ)

thumb
ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਬਕ ਲਿਖ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਬੇਨ ਓਕਰੀ

**ਬਿਨ ਓਕਰੀ** (ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ 1959) ਇੱਕ ਨਾਈਜੀਰੀਆਈ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਓਕਰੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੋਹਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਲਮਾਨ ਰਸ਼ਦੀ ਅਤੇ ਗੈਬਰੀਅਲ ਗਾਰਸੀਆ ਮਾਰਕੇਜ਼ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ `ਦ ਫੈਮਿਸ਼ਡ ਰੋਡ ਲਈ ਸਾਲ 1991 ਦਾ ਮੈਨ ਬੁਕਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਨ ਬੁਕਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਓਹ ਪਹਿਲਾ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਾਲਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਬਿਨ ਓਕਰੀ ਨੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀ, ਕਵਿਤਾ, ਲੇਖ ਆਦਿ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਬਿਨ ਓਕਰੀ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਹਲਾ ਮੋਮੇਨਜ਼ਾਦੇਹ

**ਮਾਹਲਾ ਮੋਮੇਨਜ਼ਾਦੇਹ** (ਫ਼ਾਰਸੀਃ مهلا مومن زادہ, ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 2002) ਕਰਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਤਾਈਕਵਾਂਡੋ ਅਥਲੀਟ ਅਤੇ ਕੋਚ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿਸ਼ਵ ਤਾਈਕਵਾਂਡੋ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਾਈਕਵਾਂਡਾ-46 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਰਾਮ ਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਰਾਮ ਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਊਧਮਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਡ: RMJK ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਵੱਛਤਾ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।   &#x5B;*failed verification*&#x5D; 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਊਧਮਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਕਾਫੀ (ਰਾਗ)

ਸੰਗੀਤ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਏ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗਲ ਕਰਾਂਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਸੁਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਓਹ ਸੰਗੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਸੰਗੀਤ ਵਾਦਨ ਗਾਯਨ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਰਾਗ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਦਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਲਯ-ਤਾਲ 'ਚ ਪਰੋ ਕੇ ਜੋ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਓਹ ਰਾਗ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਫੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ *ਰਾਗ* ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ  ਖਰਹਰਪਰਇਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਡੋਰੀਅਨ ਮੋਡ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਭਾਤਖੰਡੇ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ *ਰਾਗਾਂ* ਨੂੰ ਦਸ ਥਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਾਫੀ ਥਾਟ। ਕਾਫੀ *ਰਾਗ* ਇਸ ਦੇ ਥਾਟ ਦਾ ਮੁੱਖ *ਰਾਗ* ਹੈ। ਭਾਤਖੰਡੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਚਨ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਰਾਗ ਤਰੰਗਿਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਮਿਥਿਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਕਾਫੀ ਰਾਗ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ  ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਟੱਪਾ, ਹੋਰੀ, ਦਾਦਰਾ, ਕੀਰਤ ਅਤੇ ਭਜਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਕਾਫੀ ਰਾਗ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦੀ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਆਮ ਗਲ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੇ ਮਿਸ਼ਰ-ਕਾਫੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਾਫੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਘੱਟ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵੇਰਵਾ 
ਕਾਫੀ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ-ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਗ ਜਾਂ ਹੈਪਟੈਟੋਨਿਕ ਰਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ (ਅੱਧਾ ਸੁਰ  ਹੇਠਾਂ ਗੰਧਾਰ (ਗਾ) ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ (ਨੀ) ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੀ ਭੈਰਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਗੰਧਾਰ ਦੋਵੇਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਮਾਹੌਲ ਦੋਵਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ (ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਰਾਗ  ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਠੁਮਰੀਆਂ,ਟੱਪੇ ਅਤੇ ਹੋਰੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਪ,ਮ,ਗ,ਰੇ,ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਅਲਾਪ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਂਝੇ ਹੋਏ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਕੋਮਲ ਧ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰੀ ਦਾ ਗਾਣ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।  

## ਕਿਸਮਾਂ 
* ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਫੀ
* ਸਿੰਧੁਰਾ ਕਾਫੀ
* ਜਿਲਾਫ਼ ਕਾਫ਼ੀ
* ਕਾਫ਼ੀ ਕੱਨੜਾ

## ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ 
ਭੀਮਪਲਾਸੀ, ਬਾਗੇਸ਼ਵਰੀਂ,ਕਾਫ਼ੀ ਕੱਨੜਾ,ਬਹਾਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿੰਦਬਾਨੀ ਸਾਰੰਗ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਗ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਾਗ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੁਰਾ, ਬਰਵਾ, ਦੇਸੀ, ਨੀਲਾਂਬਰੀ ਅਤੇ ਪਿਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿੰਧੁਰਾ,ਦੇਸ਼ੀ,ਨੀਲਾਮਬਰੀ,ਅਤੇ ਪੀਲੂ ਵੀ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਬਹਾਵ 'ਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 

ਪੱਛਮੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ, ਕਾਫੀ ਆਧੁਨਿਕ ਡੋਰੀਅਨ ਮੋਡ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵਿਹਾਰ 
ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ  ਗਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ  ਸ਼ਾਮ 9-12 ਵਜੇ ਹੈ।  

### ਮੌਸਮ 
ਇਹ ਰਾਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਗਾਯਾ-ਵਾਜਾਯਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਰਸ 
ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰਸ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ  ਹੈ।

## ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਕਾਰਡ 
* *ਉਲਹਾਸ ਕਾਸ਼ਾਲਕਰ*, ਰਾਗ ਕਾਫੀ (ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ 2001) 
* *ਸ਼ੋਭਾ ਗੁਰਤੂ*, ਠੁਮਰੀ, ਰਾਗ ਕਾਫੀ, 1987
* *ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ*, ਠੁਮਰੀ, ਰਾਗ ਕਾਫੀ, 1983
* *ਦੇਬਾਸ਼ੀਸ਼ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ*, *ਰਾਗ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕਾਫੀ*, 1996
* *ਉਸਤਾਦ ਬਹਾਦੁਰ ਖਾਨ*, ਰਾਗ ਕਾਫੀ, 1987

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
### ਭਾਸ਼ਾਃ ਹਿੰਦੀ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ

## ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ
ਗੁਰਨੈਬ ਸਿੰਘ ਮਘਾਣੀਆਂ

thumb|ਗੁਰਨੈਬ ਸਿੰਘ ਮਘਾਣੀਆਂ
**ਗੁਰਨੈਬ ਸਿੰਘ ਮਘਾਣੀਆਂ** ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਕਰਮੀ, ਅਦਾਕਾਰ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਐਵਾਰਡੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਕਲਾ ਮੰਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਟਿੱਟਣ

thumb|ਬ੍ਲਿਸਟਰ ਬੀਟਲ

**ਟਿੱਟਣ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Blister beetle)** Meloidae ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਭੂੰਡ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 7,500 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਆਦਾ ਕਿਸਮਾਂ ਰੰਗਦਾਰ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲੀਆਂ ਹਨ। ਖਤਰੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸਪਰੇਅ ਕੈਂਥਾਰਿਡਿਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਤੇ ਛਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟਿੱਟਣ ਹਾਈਪਰਮੇਟਾਮੋਰਫਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲਾਰਵਾ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਟ੍ਰਾਈਨਗੁਲਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਰਵੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਖੀਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਕੁ ਟਿੱਡੀ ਦੇ ਅੰਡੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਗ ਕਈ ਵਾਰ ਅਮਰੈਂਥੇਸੀ, ਐਸਟੇਰੇਸੀ, ਫੈਬੇਸੀ ਅਤੇ ਸੋਲਾਨੇਸੀ ਵਰਗੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਹੀਰੋ ਐਕਸਪਲਸ200

ਹੀਰੋ ਐਕਸਪਲਸ200, ਹੀਰੋ ਮੋਟੋਕੌਰਪ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਸਤਿਆਂ ਜਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਰਸਤਿਆਂ ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਹੈ।
ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ

thumb
thumb|ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ
**ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਬਤੌਰ ਲੈਕਚਰਾਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪਿੰਡ ਝੰਡਾ ਕਲਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਹੈ।

## ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* *ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿਛਵਾੜੇ*
* *ਬੁੱਤਾਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ*
* *ਸਿਤਾਰੇ ਭਾਲਦੇ ਰਹਿਣਾ*
* *ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਜੁਦਾ*
* *ਰੁੱਤ ਕਰੁੱਤ* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਜੋਗਿੰਦਰ ਨੂਰਮੀਤ

thumb|ਜੋਗਿੰਦਰ ਨੂਰਮੀਤ
**ਜੋਗਿੰਦਰ ਨੂਰਮੀਤ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਵਕੀਲਾ ਮਾਨ

thumb|ਵਕੀਲਾ ਮਾਨ
**ਵਕੀਲਾ ਮਾਨ** ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਝ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਪ੍ਰੋ. ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ

thumb|ਪ੍ਰੋ. ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ
**ਪ੍ਰੋ. ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ** ਜਮਹੂਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਭਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡਾ. ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਜੋਸ਼ੀ

thumb|ਡਾ. ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਜੋਸ਼ੀ
thumb|ਡਾ. ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਜੋਸ਼ੀ
**ਡਾ. ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਜੋਸ਼ੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਖੋਜੀ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦਰਸ਼ਨ ਬਰੇਟਾ

thumb|ਦਰਸ਼ਨ ਬਰੇਟਾ
thumb|ਦਰਸ਼ਨ ਬਰੇਟਾ
**ਦਰਸ਼ਨ ਬਰੇਟਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਤਰਸੇਮ ਸੇਮੀ

thumb
**ਤਰਸੇਮ ਸੇਮੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਲਰਾਜ ਮਾਨ

thumb|ਬਲਰਾਜ ਮਾਨ
**ਬਲਰਾਜ ਮਾਨ** ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਕਰਮੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਨਾਲ਼ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨਾਟਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਗੁਰਦਿਆਲ ਨਿਰਮਾਣ

thumb|ਗੁਰਦਿਆਲ ਨਿਰਮਾਣ
**ਗੁਰਦਿਆਲ ਨਿਰਮਾਣ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਹਨ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਦੌਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਲਵਲੀ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸੱਤਪਾਲ ਚਹਿਲ

thumb|ਸੱਤਪਾਲ ਚਹਿਲ
**ਸੱਤਪਾਲ ਚਹਿਲ** ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਤੌਰ ਭਾਸ਼ਾ ਖੋਜ ਅਫ਼ਸਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ

**ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ** ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਉਂਟਾਰੀਓ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਓਟਾਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੇਂਟ ਲੌਰੇਂਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਪੱਖੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ ਲਗਭਗ 1270 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (790 ਮਾਈਲ) ਲੰਬੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ 'ਤੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪੁਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਬ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਲਾਂਗ ਬ੍ਰਿਜ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਲ ਓਟਾਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਸ਼ਲ

thumb|ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਸ਼ਲ
**ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਸ਼ਲ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਬੁਏਨਦੀਆ

ਮਾਰਖੇਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ "ਇਕਲਾਪੇ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲ" (One Hundred Years of Solitude) ਵਿੱਚ, ਬੂਏਂਦੀਆ (Buendía) ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਨਵਲ ਮੈਕੰਡੋ ਨਾਮਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੂਏਂਦੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

"ਸੌ ਸਾਲ ਦਾ ਇਕਲਾਪਾ" ਵਿੱਚ ਬੂਏਂਦੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮੈਕੰਡੋ  ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸਦੱਸ ਹਨ:

1. ਹੋਸੇ ਆਰਕਾਦਿਓ ਬੂਏਂਦੀਆ: ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਥਾਪਕ, ਜੋ ਮੈਕੰਡੋ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

2. ਉਰਸੂਲਾ: ਹੋਸੇ ਆਰਕਾਦਿਓ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੀਵੰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੂਲ ਮਾਤਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।

3. ਆਰੇਂਟੇ ਬੂਏਂਦੀਆ: ਹੋਸੇ ਆਰਕਾਦਿਓ ਅਤੇ ਉਰਸੂਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਢੁਕਵਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

4. ਰਿਬੇਰਤਾ: ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਿਰਦਾਰ, ਜੋ ਇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੰਗਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

5. ਅਮੈਰਿਕੋ: ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵਾਲਾ ਚਰਿਤਰ।

"ਸੌ ਸਾਲ ਦਾ ਇਕਲਾਪਾ" ਵਿੱਚ ਬੂਏਂਦੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਦੱਸ ਹਨ:

1. ਗੈਬਰੀਲ: ਹੋਸੇ ਆਰਕਾਦਿਓ ਅਤੇ ਉਰਸੂਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮੈਕੰਡੋ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

2. ਰੇਮੈਡੀਓਸ: ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

3. ਹੋਸੇ ਆਰਕਾਦਿਓ II: ਸੈਨੀਟ ਬੂਏਂਦੀਆ ਅਤੇ ਰੇਮੈਡੀਓਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਿੱਧੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸੈਣਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

4.ਰਿਬੇਰਤਾ II: ਹੋਸੇ ਆਰਕਾਦਿਓ II ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਮਾਹਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

5. ਮਾਰਗਰੇਟ: ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਿਰਦਾਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਕੌਰ

thumb|ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਕੌਰ
**ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਕੌਰ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਨਸਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਲੇਲਵਾਲਾ ਵਿੱਚ 1 ਜਨਵਰੀ, 1975 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ -

# ਕੈਕਟਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
# ਕਸ਼ੀਦ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
# ਚੂਹਾ - ਸਭਾ (ਬਾਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ)
# ਹਰਨੋਟਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਖੁਰੀਆਂ (ਬਾਲ ਕਹਾਣੀਆਂ)
# ਬੇਗਾਨੇ ਆਲ੍ਹਣੇ 'ਚ (ਅਨੁਵਾਦ : ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ)
# ਜੰਗਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਅਨੁਵਾਦ : ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ)
# ਤੇਲੀ ਦਾ ਤੋਤਾ (ਅਨੁਵਾਦ : ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ

thumb
thumb|ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ
**ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ** ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੈਲੇ

thumb|ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੈਲੇ
thumb|ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੈਲੇ
**ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੈਲੇ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *ਅਣੂ* ਕਰਕੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਪੂਰਬ ਦੀ ਲੋ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦਵਿੰਦਰ ਪਟਿਆਲਵੀ

thumb|ਦਵਿੰਦਰ ਪਟਿਆਲਵੀ
**ਦਵਿੰਦਰ ਪਟਿਆਲਵੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਚਿੱਟਾ ਸਿੱਧੂ

thumb
**ਚਿੱਟਾ ਸਿੱਧੂ** ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕਕਾਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ "ਦੋ ਢਾਈ ਸਾਲ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2018 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਐਡੀਸ਼ਨ ਛੱਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਾਹਰ ਔਜਲਾ

thumb
**ਨਾਹਰ ਔਜਲਾ** (**ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ**) ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਸੰਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ

**ਸੰਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫ਼ਰ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਤੌਰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਫ਼ਸਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ‘ਉਹ ਸਾਂਭਣਾ ਜਾਣਦੀ ਮੈਨੂੰ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।thumb|ਸੰਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਲੇਖ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ, ਲੋਕ, ਰੌਕ ਅਤੇ ਪੌਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਕਈ ਭੂ-ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਜਿਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵੇਂ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸ 
### ਪਾਲੀਓਲਿਥਿਕ 
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੀਮਬੇਟਕਾ ਰੌਕ ਸ਼ੈਲਟਰਜ਼ ਵਿਖੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ 'ਤੇ 30,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪੌਲੀਓਲਿਥਿਕ ਅਤੇ ਨਿਓਲਿਥਿਕ ਗੁਫਾ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਾਚ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੀਮਬੇਟਕਾ ਦੀ ਮੇਸੋਲਿਥਿਕ ਅਤੇ ਚੈਲਕੋਲਿਥਿਕ ਗੁਫਾ ਕਲਾ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੋਂਗਸ, ਬੋਏਡ ਲਾਇਰ, ਡੈਫ ਆਦਿ।

### ਨੀਓਲਿਥਿਕ 
ਚਾਲਕੋਲੀਥਿਕ ਯੁੱਗ (4000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਅੱਗੇ) ਤੰਗ ਪੱਟੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪਾਲਿਸ਼ਡ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸੇਲਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਗੁਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਖੰਡਗਿਰੀ ਅਤੇ ਉਦਯਾਗਿਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀਗੁੰਫਾ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼, ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ।

## ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ 
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ (ਦੱਖਣੀ) ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ *ਸ਼ਰੂਤੀ* (ਮਾਈਕ੍ਰੋਟੋਨ), *ਸੁਰ* (ਨੋਟ), *ਅਲੰਕਾਰ* (ਸਜਾਵਟ), *ਰਾਗ* (ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਆਕਰਣ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਧੁਨਾਂ), ਅਤੇ *ਤਾਲ* (ਪਰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਲ ਦੇ ਨਮੂਨੇ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਧੁਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਪਤਕ ਨੂੰ 22 ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰੁਤੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਹਰ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਟੋਨ ਦੇ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸਪਤ ਸਵਰ ਜਾਂ ਸਪਤ ਸੁਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਸਵਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾ, ਰੇ, ਗ, ਮਾ, ਪਾ, ਧਾ ਅਤੇ ਨੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਪਤ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾ, ਰੇ, ਗ, ਮਾ, ਪਾ, ਧਾ ਅਤੇ ਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਡਜ (षड्ज), ਰਿਸ਼ਭ (ऋषभ), ਗੰਧਾਰ, ਮੱਧਮ , ਪੰਚਮ  ਦੇ ਲਘੂ ਰੂਪ ਹਨ, ਧੈਵਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ  ਕ੍ਰਮਵਾਰ। ਇਹ ਵੀ Do, Re, Mi, Fa, So, La, Ti ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਟਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੱਤ ਸਵਰ ਇੱਕ ਰਾਗ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਸਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ  ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ  svaras. ਸਦਾ (ਸਾ) ਅਤੇ ਪੰਚਮ (ਪਾ) ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸਵਰ  ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ   ਪਰ ਸਾ ਅਤੇ ਪਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ svaras. ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਵਰਾਂ ਸਾ ਅਤੇ ਪਾ ਨੂੰ **ਅਚਲ ਸਵਾਰ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵਰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਵਰਾਂ ਰਾ, ਗਾ, ਮਾ, **ਧਾ, ਨੀ ਨੂੰ ਚਲ ਸਵਰ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵਰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

**ਸਾ, ਰੇ, ਗਾ, ਮਾ, ਪਾ, ਧਾ, ਨੀ - ** **ਸਵਰ**  

**ਰੇ, ਗਾ, ਧਾ, ਨੀ - ਕੋਮਲ ਸਵਰ** 

**ਮਾ - ** **ਸਵਰ**

## ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ 
[thumb|ਤਮਕ' (ਆਰ.) ਅਤੇ ਤੁਮਡਾਕ' (ਐਲ.) - ਸੰਥਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਾਸ ਢੋਲ, [ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੇ ਗਏ।]]

### ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾ 
ਭੰਗੜਾ ( ਪੰਜਾਬੀ : ਭੰਗੜਾ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਚ -ਮੁਖੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਗੀਤਕ

ਸ਼ੈਲੀ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਗਰਾਮ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਿਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦਾ ਔਰਤ ਨਾਚ ਗਿੱਧਾ ( ਪੰਜਾਬੀ : ਗਿੱਧਾ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਂਸਲ ਮਾਨਸਾ

thumb|ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਂਸਲ ਮਾਨਸਾ
**ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਂਸਲ ਮਾਨਸਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੋਜੀ ਹਨ। ਮਾਨਸਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 1900 ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। 

ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 

" ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਫਰੋਲ ਜੋਗੀਆ"

2021 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਜਿਸਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜ ਐਡੀਸ਼ਨ ਛੱਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ 

ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਤੇ ਉਸਦੀ ਦੂਸਰੀ ਕਿਤਾਬ 

"ਲੱਭ ਜਾਣਗੇ ਲਾਲ ਗੁਆਚੇ"

2024 ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਜਿੰਦਰ ਬਿਮਲ

thumb|ਰਾਜਿੰਦਰ ਬਿਮਲ
thumb|ਰਾਜਿੰਦਰ ਬਿਮਲ
**ਰਾਜਿੰਦਰ ਬਿਮਲ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੁਕਨੁਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਬਰਗਾੜੀ

thumb
**ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਬਰਗਾੜੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਹ ਪੀਪਲਜ਼ ਫੋਰਮ, ਬਰਗਾੜੀ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਜੁਗਰਾਜ ਧੌਲ਼ਾ

thumb|ਜੁਗਰਾਜ ਧੌਲ਼ਾ
**ਜੁਗਰਾਜ ਧੌਲ਼ਾ** ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ