open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਫ਼ਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ਪਾਊਂਡ

**ਪਾਉਂਡ** ਦੱਖਣੀ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਫ਼ਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾਊਂਡ ਨਿਸ਼ਾਨ, *£* ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਾਊਂਡ-ਅਧਾਰਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਦੱਸਣ ਲਈ *FK£* ਹੈ। ਇਹਦਾ ISO 4217 ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ *FKP* ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜਮੈਕੀ ਡਾਲਰ

**ਡਾਲਰ** 1969 ਤੋਂ ਜਮੈਕਾ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ "J$" ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ J ਅੱਖਰ ਇਹਨੂੰ ਬਾਕੀ ਡਾਲਰ-ਅਧਾਰਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਰੂਬਾਈ ਫ਼ਲੋਰਿਨ

**ਫ਼ਲੋਰਿਨ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: **Afl.**; ਕੋਡ: **AWG**) ਅਰੂਬਾ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਫ਼ਲੋਰਿਨ ਵਿੱਚ 100 ਸੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲੋਰਿਨ 1986 ਵਿੱਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਐਂਟੀਲੀਆਈ ਗਿਲਡਰ ਦੀ ਥਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
* ਅਰੂਬਾਈ ਫ਼ਲੋਰਿਨ
ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਕਰੋਨਾ

**ਕਰੋਨਾ** (ਬਹੁਵਚਨ: *kroner/ਕਰੋਨਰ*; ਨਿਸ਼ਾਨ: **,-** ਜਾਂ **kr.**; ਕੋਡ: **DKK**) 1 ਜਨਵਰੀ 1875 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕ, ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ISO ਕੋਡ "DKK" ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ "kr." ਦੋਹੇਂ ਹੀ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੋਡ ਮੁੱਲ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਿੱਛੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਜਨਬੀ (ਨਾਵਲ)

***ਅਜਨਬੀ*** (***L’Étranger***) ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ ਅਲਬੇਅਰ ਕਾਮੂ ਦਾ 1942 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਥੀਮ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹੋਂਦਵਾਦ ਦੀਆਂ ਮਸਾਲਾਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਾਮੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਂਦਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ; ਦਰਅਸਲ, ਇਸਦੀ ਅੰਤਰਵਸਤੂ ਚਿੰਤਨ ਦੀਆਂ ਵਭਿੰਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਟਟੋਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ (ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਖਾਸ) ਵਿਅਰਥਵਾਦ, ਨਿਸਚਤਾਵਾਦ, ਨਾਸਤੀਵਾਦ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ, ਅਤੇ ਸਟੋਇਕਵਾਦ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਚਿਲੀਆਈ ਪੇਸੋ

{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਮੁਦਰਾ
| currency_name_in_local = peso chileno 
| image_1 = 
| image_title_1 = 
| image_2 =
| image_title_2 = 
| iso_code = CLP
| using_countries = 
| inflation_rate = 1.5%
| inflation_source_date = 2009 (http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/estadisticas_precios/ipc/070110/xls/13_ipc_empalme.xls।NE)
| subunit_ratio_1 = 1/100
| subunit_name_1 = ਸਿੰਤਾਵੋ
| symbol = (\mathrm{S}\!\!\!\Vert) (or $, due to its availability in the western keyboard).
| used_coins = 1, 5, 10, 50, 100, 500 ਪੇਸੋ
| used_banknotes = 1000, 2000, 5000, 10,000, 20,000 ਪੇਸੋ
| issuing_authority = ਚਿਲੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ
| issuing_authority_website = www.bcentral.cl
| mint = ਚਿਲੀ ਟਕਸਾਲ
| mint_website = www.cmoneda.cl
}}

**ਪੇਸੋ** ਚਿਲੀ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਪੇਸੋ 1975 ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਪੇਸੋ 1817 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ $ ਹੈ। ਇਹਦਾ ISO 4217 ਕੋਡ **CLP** ਹੈ। ਇੱਕ ਪੇਸੋ ਵਿੱਚ 100 *ਸਿੰਤਾਵੋ* ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਹਾਮਾਸੀ ਡਾਲਰ

**ਡਾਲਰ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: **$**; ਕੋਡ: **BSD**) 1966 ਤੋਂ ਬਹਾਮਾਸ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ *$* ਜਾਂ ਹੋਰ ਡਾਲਰ-ਸਬੰਧਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਦੱਸਣ ਲਈ *B$* ਹੈ। ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ 100 ਸੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਏਕੁਆਦੋਰੀ ਸਿੰਤਾਵੋ ਸਿੱਕੇ

**ਏਕੁਆਦੋਰੀ ਸਿੰਤਾਵੋ ਸਿੱਕੇ** 2000 ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਏਕੁਆਦੋਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ਸੂਕਰੇ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਿੱਕੇ 1, 5, 10, 25 ਅਤੇ 50 ਸਿੰਤਾਵੋਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲ-ਅੰਕ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਂਟਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ (ਭਾਵੇਂ 50 ਸੈਂਟ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਏ ਨੋਟਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਰ ਏਕੁਆਦੋਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਏਕੁਆਦੋਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਬੈਂਕ-ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਨੀਦਰਲੈਂਡ

**ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਨੀਦਰਲੈਂਡ** () ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਖ਼ਾਸ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ (ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੋਕ-ਸੰਸਥਾਵਾਂ) ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: **ਬੋਨੇਅਰ**, **ਸਿੰਟ ਯੂਸਟੇਸ਼ਸ** ਅਤੇ **ਸਾਬਾ**, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ **ਬੀ.ਈ.ਐੱਸ. ਟਾਪੂ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਇਆਨਵੀ ਡਾਲਰ

**ਗੁਇਆਨਾਈ ਡਾਲਰ** (ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ: **$** ਅਤੇ G$;।SO: GYD) 29 ਜਨਵਰੀ 1839 ਤੋਂ ਗੁਇਆਨਾ (ਪੂਰਵਲਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਗੁਈਆਨਾ) ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਡਾਲਰ ਨਿਸ਼ਾਨ $ ਜਾਂ ਬਾਕੀ ਡਾਲਰ-ਅਧਾਰਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਦੱਸਣ ਲਈ G$ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹਾਂਡੂਰਾਸੀ ਲੈਂਪੀਰਾ

**ਲੈਂਪੀਰਾ** (, ਨਿਸ਼ਾਨ: L, ISO 4217 ਕੋਡ: HNL) ਹਾਂਡੂਰਾਸ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੈਂਪੀਰਾ ਵਿੱਚ ੧੦੦ ਸਿੰਤਾਵੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ੧੬ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੈਂਕਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕਾਸੀਕੇ ਲੈਂਪੀਰਾ ਮਗਰੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਪੇਨੀ ਹੱਲਾ-ਬੋਲ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਸਫ਼ਲ ਯੁੱਧ ਲੜਨ ਕਰਕੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੀਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ੧ ਲੈਂਪੀਰਾ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਅਤੇ ੨੦ 'ਤੇ ੫੦ ਸਿੰਤਾਵੋ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ 'ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਿਊਬਾਈ ਪੇਸੋ

**ਪੇਸੋ** (ISO 4217 ਕੋਡ: CUP, ਜਿਹਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਸੋ" ਜਾਂ ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ *moneda nacional/ਮੋਨੇਦਾ ਨਾਸੀਓਨਾਲ* ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕਿਊਬਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮੁਦਰਾ ਵਟਾਂਦਰਾਯੋਗ ਪੇਸੋ (ISO 4217 ਕੋਡ: CUC, ਕਈ ਵਾਰ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ "ਡਾਲਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੈ। ਇੱਕ ਪੇਸੋ ਵਿੱਚ 100 *ਸਿੰਤਾਵੋ* ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੂਰਬੀ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਡਾਲਰ

**ਪੂਰਬੀ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਡਾਲਰ** (sign: **$**; ਕੋਡ: **XCD**) ਪੂਰਬੀ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਨੌਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਰਜਿਨ ਟਾਪੂ ਹੀ ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਐਂਗੁਈਲਾ

**ਐਂਗੁਈਲਾ** ਜਾਂ **ਐਙੁਈਲਾ** ( ) ਕੈਰੀਬੀਆ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਲੈਸਰ ਐਂਟੀਲਜ਼ ਵਿਚਲੇ ਲੀਵਾਰਡ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪੁਏਰਤੋ ਰੀਕੋ ਅਤੇ ਵਰਜਿਨ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਮਾਰਟਿਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਵੈਲੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਥਾਜ ਦੇਸ਼
ਸਿੰਟ ਮਾਰਟਨ

**ਸਿੰਟ ਮਾਰਟਨ** () ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਸੰਘਟਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਟਾਪੂ ਸੇਂਟ ਮਾਰਟਿਨ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਅੱਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਦਕਿ ਟਾਪੂ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਮੂਹਿਕਤਾ *ਸੇਂਟ ਮਾਰਟਿਨ* ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਫ਼ਿਲਿਪਸਬਰਗ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਐਂਟੀਲੀਆਈ ਗਿਲਡਰ

**ਗਿਲਡਰ** () 2010 ਤੱਕ ਜੋ ਪੰਜ ਟਾਪੂ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਐਂਟੀਲਜ਼ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ-ਕੁਰਾਸਾਓ ਅਤੇ ਸਿੰਟ ਮਾਰਟਨ-ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗਿਲਡਰ ਨੂੰ 100 *ਸੈਂਟਾਂ* (ਡੱਚ ਬਹੁਵਚਨੀ ਰੂਪ: *centen*) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ-ਬੋਨੇਅਰ, ਸਾਬਾ ਅਤੇ ਸਿੰਟ ਯੂਸਟੇਸ਼ਸ-ਵਿੱਚ 1 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਗਿਲਡਰ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ। ਕੁਰਾਸਾਓ ਅਤੇ ਸਿੰਟ ਮਾਰਟਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਐਂਟੀਲੀਆਈ ਗਿਲਡਰ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮੁਦਰਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਬਰਮੂਡਾਈ ਡਾਲਰ

**ਡਾਲਰ** (ISO 4217 ਕੋਡ: *BMD*) ਬਰਮੂਡਾ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਡਾਲਰ ਨਿਸ਼ਾਨ *$* ਜਾਂ ਬਾਕੀ ਡਾਲਰ-ਅਧਾਰਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਦੱਸਣ ਲਈ *BD$* ਹੈ। ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ 100 ਸੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਰਮੂਡਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੇਮਨ ਟਾਪੂ ਡਾਲਰ

**ਕੇਮਨ ਟਾਪੂ ਡਾਲਰ** (ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ *KYD*) ਕੇਮਨ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਡਾਲਰ ਨਿਸ਼ਾਨ *$* ਜਾਂ ਹੋਰ ਡਾਲਰ-ਅਧਾਰਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਦੱਸਣ ਲਈ *CI$* ਹੈ। ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ 100 ਸੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 5 ਨਵੰਬਰ 2018 ਤਕ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 9 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੁਦਰਾ ਯੂਨਿਟ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ

**ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ** ਪੂਰਬੀ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੀਪਸਮੂਹੀ ਟਾਪੂ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਮਾਟਰਾ ਤੇ ਆਚੇ ਤੋਂ 150 ਕਿਮੀ ਉੱਤਰ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇਮਾਨ ਸਾਗਰ ਥਾਈਲੈਂਡ ਤੋਂ ਅੱਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਪਾਰ, 1,300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਭਾਗ ਹਨ।

ਆਈਲੈਂਡ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਟਾਪੂ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸਮਾਗਮ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਵਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੰਬਰਲੀਗੰਜ, ਵਾਂਦੂਰ, ਸ਼ਹੀਦ ਦੀਪ, ਸਵਰਾਜ ਦੀਪ, ਰੰਗਤ, ਮਾਇਆਬੰਦਰ, ਡਿਗਲੀਪੁਰ, ਹੱਟ ਬੇ, ਕਾਰ ਨਿਕੋਬਾਰ, ਕਮੋਰਟਾ, ਕੈਂਪਬੈਲ ਬੇਅ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 10 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 5 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ITF ਗਰਾਊਂਡ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਵਿਖੇ ਮਾਨਯੋਗ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਦੁਆਰਾ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਡੀਡੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਲਈ ਬੀਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ - ITF ਮੈਦਾਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਈ.ਟੀ.ਐੱਫ. ਗਰਾਊਂਡ 'ਤੇ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਟਾਪੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਆਮ ਵਸਤੂਆਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਸਟਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਸਟਾਲ, ਫਲੋਟਿੰਗ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਹੈ। ਮੇਨਲੈਂਡ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਮਵਰ ਸੰਗੀਤ ਬੈਂਡ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਗਾਇਕਾਂ, ਡਾਂਸਰਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ। ਪੂਰਬੀ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਲਾ  ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਭੀੜ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਹਸਿਆ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਗਾ ਸ਼ੋਆਂ ਲਈ ਭੀੜ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨੇਤਾਜੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਵਿਖੇ ਵੀ ਬਦਲਵੇਂ ਸਥਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
## ਭੂਗੋਲ
**ਉੱਤਰੀ ਗਰੁੱਪ**:
* ਕਾਰ ਨਿਕੋਬਾਰ (126,9 ਕਿਮੀ²)
* ਬਾਟੀਮਾਲੀ (2,01 ਕਿਮੀ², ਬਾਸਿੰਦੇ ਨਹੀਂ)

**ਕੇਂਦਰੀ ਗਰੁੱਪ**:
* ਚੌਰਾ, ਜਾਂ ਸਨੇਨਿਓ (8,2 ਕਿਮੀ²)
* ਟੇਰੇਸਾ ਜਾਂ ਲੂਰੂ (101,4 ਕਿਮੀ²)
* ਬੋਮਪੁਕਾ ਜਾਂ ਪੋਹਾਟ (13,3 ਕਿਮੀ²)
* ਕਛਲ (174,4 ਕਿਮੀ²)
* ਕਾਮੋਰਤਾ (188,2 ਕਿਮੀ²)
* ਨੈਨਕੋਰੀ ਜਾਂ ਨੈਨਕਾਵਰੀ (66,9 ਕਿਮੀ²)
* ਟ੍ਰਿੰਕਟ 2004 ਤੱਕ 86,3 ਕਿਮੀ², ਸੁਨਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਰਹਿ ਗਿਆ)
* ਲਾਊਕ ਜਾਂ "ਆਈਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਨ " (0,01 ਕਿਮੀ²) (ਬਾਸਿੰਦੇ ਨਹੀਂ)
* ਟਿਲਿਆਂਗਚੋਂਗ (16,84 ਕਿਮੀ²) (ਬਾਸਿੰਦੇ ਨਹੀਂ)

**ਦੱਖਣੀ ਗਰੁੱਪ** (ਸੰਬੇਲੋਂਗ):
* ਵੱਡਾ ਨਿਕੋਬਾਰ (1045,1 ਕਿਮੀ², 2001 ਵਿੱਚ 9,440 ਬਾਸਿੰਦੇ)
* ਛੋਟਾ ਨਿਕੋਬਾਰ (159,1 ਕਿਮੀ²; 430 ਬਾਸਿੰਦੇ)
* ਕੋਂਦੁਲ (4,6 ਕਿਮੀ²; 2001 ਵਿੱਚ 150 ਬਾਸਿੰਦੇ, 2004 ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਇਆ)
* ਪੁਲੋ ਮਿਲੋ ਜਾਂ ਪਿਲੋਮਿਲੋ (ਮਿਲੋ ਟਾਪੂ; 1,3 ਕਿਮੀ²; 150 ਬਾਸਿੰਦੇ)
## ਹਵਾਲੇ
https://www.andamantourism.gov.in/

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ
ਸਿੰਟ ਯੂਸਟੇਸ਼ਸ

**ਸਿੰਟ ਯੂਸਟੇਸ਼ਸ**, ਜਿਹਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ਼ **ਸਟੇਸ਼ਾ**  ਜਾਂ **ਸਟੇਸ਼ਸ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ (ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਲੋਕ ਸੰਸਥਾ*) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸਾਬਾ

**ਸਾਬਾ** ਜਾਂ **ਸੇਬਾ**  ਇੱਕ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਖ਼ਾਸ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ (ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਲੋਕ ਸੰਸਥਾ*) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪਰਜਾਨੀਆ

***ਪਰਜਾਨੀਆ*** (ਅਨੁਵਾਦ: *ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਵਰਗ*) 2007 ਰਾਹੁਲ ਢੋਲਕੀਆ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਭਾਰਤੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ; ਇਹਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੁਲ ਢੋਲਕੀਆ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਨ. ਡੋਨੀਹਿਊ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਅਤੇ ਸਾਰਿਕਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਦਕਿ ਕੋਰਿਨ ਨੇਮੇਸ ਅਤੇ ਰਾਜ ਜੁਤਸ਼ੀ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। 700,000 ਯੂ ਐੱਸ ਡਾਲਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ।

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਤਰਾਸਦੀ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਘਟਨਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਗੋਧਰਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜੁਨੂੰਨ (1978 ਫ਼ਿਲਮ)

'**ਜੁਨੂੰਨ**' 1978 ਦੀ ਬਣੀ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹਿੰਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਕਿਨ ਬਾਂਡ ਦੇ ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ "ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੀ ਉਡਾਰੀ" 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ 'ਵਾਨਰਾਜ ਭਾਟੀਆ' ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਨਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਗੋਬਿੰਦ ਨਿਹਾਲਾਨੀ ਦੀ ਹੈ।

## ਸਿਤਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰ
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਿਤਾਰੇ-ਕਲਾਕਾਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ 'ਚ ਹਨ-
ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕੇਂਡਲ, ਨਫੀਸਾ ਅਲੀ, ਟਾਮ ਏਲਟਰ, ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ, ਕੁਲਭੂਸ਼ਨ ਖਰਬੰਦਾ, ਨਸੀਰਉੱਦੀਨ ਸ਼ਾਹ, ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ, ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ ਅਤੇ ਪਰਲ ਪਦਮਸੀ ਇਸਦੀ ਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕਰਨ ਕਪੂਰ, ਕੁਨਾਲ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸੰਜਨਾ ਕਪੂਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
### ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ
* ਜਲਾਲ ਆਗ਼ਾ
* ਟਾਮ ਏਲਟਰ
* ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕੇਂਡਲ
* ਨਫ਼ੀਸਾ ਅਲੀ
* ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ
* ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ
* ਬੇਂਜਾਮਿਨ ਗਿਲਾਨੀ
* ਕੁਲਭੂਸ਼ਣ ਖਰਬੰਦਾ
* ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ
* ਕੁਨਾਲ ਕਪੂਰ
* ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ
* ਪਰਲ ਪਦਮਸੀ
* ਸੰਜਨਾ ਕਪੂਰ
* ਕਰਨ ਕਪੂਰ
* ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ

## ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1980 'ਚ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪੁਰਸਕਾਰ 'ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ' ਨੂੰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਮਿਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਨਵਾਂ ਤਾਇਵਾਨੀ ਡਾਲਰ

**ਨਵਾਂ ਤਾਇਵਾਨੀ ਡਾਲਰ** () ਜਾਂ ਸਿੱਧੀ ਤਰ੍ਹਾਂ **ਤਾਇਵਾਨੀ ਡਾਲਰ** (臺幣 / 台幣), ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ **TWD** ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਛੋਟਾ ਰੂਪ **NT$**, 1949 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਾਇਵਾਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਾਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਇਵਾਨੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨੂੰ ਤਾਇਵਾਨ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਪਰ 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨੂੰ ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਬਖ਼ਾਜ਼ੀ ਅਬਸਾਰ

**ਅਬਸਾਰ** () ਅਬਖ਼ਾਜ਼ੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ 1, 2, 10, 25, 50 ਅਤੇ 100 ਅਬਸਾਰ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਸਿੱਕੇ ਹੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਬਖ਼ਾਜ਼ੀਆ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਗਰਾਹੀਕਾਰਾਂ ਲਈ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਬਖ਼ਾਜ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਰੂਬਲ ਹੀ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਬਸਾਰ ਸਿੱਕੇ 2008 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਥਾਈ ਬਾਤ

**ਬਾਤ** (, ਨਿਸ਼ਾਨ: **฿**; ਕੋਡ: **THB**) ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਾਤ ਵਿੱਚ 100 *ਸਤਾਂਗ* () ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਥਾਈਲੈਂਡ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਰੁਪਿਆ

**ਸ੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਰੁਪਿਆ** (ਸਿਨਹਾਲਾ: රුපියල්, ਤਾਮਿਲ: ரூபாய்) (ਨਿਸ਼ਾਨ: **රු**, **Rs**, **SLRs**, **/-**; ਕੋਡ 4217: **LKR**) ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਮੁੱਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ 100 ਸੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਕੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ
ਬਰੂਨਾਏ ਡਾਲਰ

**ਬਰੂਨਾਏ ਡਾਲਰ** (ਮਾਲੇ: *ringgit Brunei*, ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ: *BND*), 1967 ਤੋਂ ਬਰੂਨਾਏ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ $ ਜਾਂ ਬਾਕੀ ਡਾਲਰ-ਅਧਾਰਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਦੱਸਣ ਲਈ B$ ਹੈ। ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ 100 *ਸਨ* (ਸੈਂਟ ਦਾ ਮਾਲੇ ਰੂਪ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਿੰਘਾਪੁਰੀ ਡਾਲਰ

**ਡਾਲਰ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: **$**; ਕੋਡ: **SGD**) ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ $ ਜਾਂ ਹੋਰ ਡਾਲਰ-ਸਬੰਧਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਦੱਸਣ ਲਈ **S$** ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ੧੦੦ ਸੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਦ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਐਕਸਟਰਾਆਰਡੀਨਰੀ ਜੈਂਟਲਮੈੱਨ (2003 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਦ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਐਕਸਟਰਾਆਰਡੀਨਰੀ ਜੈਂਟਲਮੈੱਨ*** (The League of Extraordinary Gentlemen) ਐਲਨ ਮੂਰ ਅਤੇ ਕੈਲਵਿਨ ਓ'ਨੀਲ ਲਿਖਤ *ਦ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਐਕਸਟਰਾਆਰਡੀਨਰੀ ਜੈਂਟਲਮੈੱਨ* (ਕੌਮਿਕਸ ਸੀਰੀਜ਼) ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 2003 ਦੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਨਗੌਰਨੋ-ਕਾਰਾਬਾਖ ਦਰਾਮ

**ਨਗੌਰਨੋ-ਕਾਰਾਬਾਖ ਦਰਾਮ** ਨਗੌਰਨੋ-ਕਾਰਾਬਾਖ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਯਥਾਰਥ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਦਰਾਮ ਜਿੰਨਾ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ**http://www.youtube.com/watch?v=jYsV94yKKMI, 1992 ਦੀ ਬਣੀ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਫਿਲਮ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ 'ਦੇਵਦਾਸ' ਸਿੰਡਰੋਮ ਨੂੰ ਖੋਰ ਦੇਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਉਪਰਾਲੇ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
## ਪਲਾਟ
*ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ* ਦਾ ਪਲਾਟ ਇੱਕ ਕਥਾਵਾਚਕ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਰੋਤਾ-ਮੰਡਲੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਰਚਨਾ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਹੈ। ਮਾਣਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਕਥਾਵਾਚਕ ਹਨ। ਕਥਾ - ‘ਵਿਆਖਿਆ’ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਰੁਚਿਤ ਉਸਦੀ ਮੰਡਲੀ ਕਥਾ-ਰਸ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮੰਡਲੀ ਤੋਂ ਕਿੰਚਿਤ ਭਿੰਨ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਹੱਡਬੀਤੀਆਂ’ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਮਾਣਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਜੱਗਬੀਤੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਥਾਵਾਚਕ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਪਲਾਟ ਮਾਣਿਕ ਦੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਤਿੰਨ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਣਿਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਜਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰੋਤੇ ਉਹੀ ਤਿੰਨ। ਪਹਿਲੀ ਕਥਾ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਵਿੱਚ, ਯਾਨੀ ਸਾਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ - (ਨੀਨਾ ਗੁਪਤਾ (ਗਰੀਬ), ਪੱਲਵੀ ਜੋਸ਼ੀ (ਬੌਧਿਕ) ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਸੱਚਦੇਵ (ਮੱਧ ਵਰਗ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ - ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਫਿਲਮ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੇਖੀ ਦਰਅਸਲ ਇੱਕ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਥਾਨਕ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਉਸ ਪਲ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਮੁੱਲ ਦੀ ਅਚੁੱਕ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਥਾ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਮੁੱਲ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ 
* ਨੀਨਾ ਗੁਪਤਾ ... ਸੱਤੀ
* ਪੱਲਵੀ ਜੋਸ਼ੀ - ਲਿਲੀ
* ਰਜਤ ਕਪੂਰ... ਮਾਣਿਕ ਮੁੱਲਾਂ
* ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ... ਮਹੇਸਰ ਦਲਾਲ
*ਕੇ ਕੇ ਰੈਨਾ ... ਮਾਣਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ,
* ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਸੱਚਦੇਵ ... ਜਮਨਾ
*ਵੀਰੇਂਦਰ ਸਕਸੈਨਾ ... ਸਾਬਣ-ਵਿਕਰੇਤਾ
* ਹਿਮਾਨੀ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ..... ਰੋਮਾ ਚਾਚੀ
* ਰਵੀ ਝਨਕਾਲ ... ਰਾਮਧਨ
*ਰਘੁਵੀਰ ਯਾਦਵ .... ਮਾਣਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ
* ਰਿਜੁ ਬਜਾਜ ... ਤੰਨਾ
* ਲਲਿਤ ਤਿਵਾੜੀ .... ਸੱਤੀ ਦੇ ਚਮਨ ਅੰਕਲ
* ਇਲਾ ਅਰੁਣ .....ਲਿਲੀ ਦੀ ਮਾਤਾ
* ਸੁਰੇਸ਼ ਭਾਗਵਤ ..... ਜਮਨਾ ਦਾ ਪਤੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1992 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਨਿਸ਼ਾਂਤ (1975 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਨਿਸ਼ਾਂਤ*** (ਅਨੁਵਾਦ: *ਰਾਤ ਦਾ ਅੰਤ*) 1975 ਦੀ ਬਣੀ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਤੇਂਦੂਲਕਰ (ਸਕਰੀਨਪਲੇ) ਦੀ ਲਿਖੀ। ਹਿੰਦੀ ਸਮਾਜਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਨਰਾਡ, ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ, ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ, ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ, ਅਤੇ ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।

## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ 
* ਗਿਰੀਸ਼ ਕਨਰਾਡ - ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ
* ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ
* ਅਨੰਤ ਨਾਗ
* ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ
* ਸੱਤਯਦੇਵ ਦੂਬੇ
* ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ
* ਮੋਹਨ ਅਗਾਸ਼ੇ
* ਕੁਲਭੂਸ਼ਣ ਖਰਬੰਦਾ - ਪੁਲਿਸ ਪਟੇਲ
* ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ
* ਸਾਧੂ ਮੇਹਰ - ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ
* ਸਵਿਤਾ ਬਜਾਜ
* ਸੁਰੇਸ਼ ਬੇਦੀ
* ਰੁਕਮਿਨੀ ਮੇਨਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1975 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ (ਨਾਵਲ)

***ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ*** ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਇਸ ਲਘੂ ਨਾਵਲੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਹਿਤੋਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਚਤੰਤਰ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ 7 ਦੋਪਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 35 ਰੁਪਏ ਹੈ। 151 ਵਰਕੇ ਦੀ ਇਸ ਛੋਟੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਸਰਾਹੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਫਿਲਮ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

*ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ* ਪਾਠਕ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਅਜਿਹੀ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਕਈ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਸਦੇ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦਿਲੋ ਦਿਮਾਗ ਉੱਤੇ ਛਾਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਤਿ ਸਧਾਰਨ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਜਰੀਏ ਕਹਿਣਾ ਕੋਈ ਸਧਾਰਨ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
## ਅਗੇਯ ਦੀ ਲਿਖੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚੋਂ
## ਪਲਾਟ
*ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ* ਦਾ ਪਲਾਟ ਇੱਕ ਕਥਾਵਾਚਕ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਰੋਤਾ-ਮੰਡਲੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਰਚਨਾ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਣਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਕਥਾਵਾਚਕ ਹਨ। ਕਥਾ - ‘ਵਿਆਖਿਆ’ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਰੁਚਿਤ ਉਸਦੀ ਮੰਡਲੀ ਕਥਾ-ਰਸ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮੰਡਲੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਭਿੰਨ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਹੱਡਬੀਤੀਆਂ’ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਥਾਵਾਚਕ ਮਾਣਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਜੱਗਬੀਤੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਥਾਵਾਚਕ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਪਲਾਟ ਮਾਣਿਕ ਦੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਤਿੰਨ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਣਿਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਜਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰੋਤੇ ਉਹੀ ਤਿੰਨ। ਪਹਿਲੀ ਕਥਾ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਵਿੱਚ, ਯਾਨੀ ਸਾਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਵਲ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੇਖੀ ਦਰਅਸਲ ਇੱਕ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨਹੀਂ ਹੈ

***ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨਹੀਂ ਹੈ*** (, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: *This is Not a Film*) ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਜਫ਼ਰ ਪਨਾਹੀ ਅਤੇ ਮੁਜਤਬਾ ਮੀਰਤਾਹਮਸਬ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਇਹ 28 ਸਤੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕੈਨੀਬਲ ਫ਼ਿਲਮਜ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਟਰਜ ਨੇ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਾਨਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਸ਼ੋਅ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਬਰਥ ਡੇ ਕੇਕ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਕੇ ਫਰਾਂਸ ਪਹੁੰਚਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ 27ਵੇਂ ਵਾਰਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਖੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜਫ਼ਰ ਪਨਾਹੀ

**ਜਫਰ ਪਨਾਹੀ** (; ਜਨਮ: 11 ਜੁਲਾਈ 1960) ਇਰਾਨੀ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਜਫਰ ਪਨਾਹੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਉੱਤੇ ਇਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੋਕ ਲਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ: 'ਦਿਸ ਇਜ਼ ਨੋਟ ਏ ਫਿਲਮ’ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਜਫਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਅੰਧਾ ਯੁੱਗ

***ਅੰਧਾ ਯੁੱਗ*** (ਹਿੰਦੀ: अंधा युग) 1954 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ (1926 - 1997) ਦਾ ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦਿਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਰੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੰਚਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਬ੍ਰਾਹੀਮ ਅਲਕਾਜੀ, ਐਮ ਕੇ ਰੈਨਾ, ਰਤਨ ਥਿਅਮ, ਅਰਵਿੰਦ ਗੌੜ, ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਬਜਾਜ਼, ਮੋਹਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਸਿਰਜਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਥਾਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਪਰਿਪੇਖ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ – ਭਲੇ ਹੀ ਕਥਾਨਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਦਰਭ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਵੱਡ-ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਨਵੇਂ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ *ਅੰਧਾ ਯੁੱਗ* ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਧਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਢੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੰਗ ਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਛੱਡੀਆਂ ਹਨ। ਕਥਾਨਕ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾਸ਼ੀਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਵੇਂ ਆਯਾਮ ਤਲਾਸ਼ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਇਰਾਕ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਰਵਿੰਦ ਗੌੜ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਆਯਾਮ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਚਰਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਯੁਵਕਾਂ ਦੀ ਕੁੰਠਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਉਭਰਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
## ਕਥਾਸਾਰ
*ਅੰਧਾ ਯੁੱਗ* ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਕਾਵਿ, *ਮਹਾਭਾਰਤ* ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦਿਨ ਯਾਨੀ 18ਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਬਾਦੀ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿੱਚ, ਵਿਛੀਆਂ ਲਾਸਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੰਡਰਾ ਰਹੀਆਂ ਗਿਰਝਾਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਜੋ ਯੁੱਗ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਧਰੋਹ, ਹਾਰ, ਬਦਲਾ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪਰਜਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਕ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਯੂਸੀ ਫੈਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ। ਗ਼ਲਤ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਏ ਗਏ। ਗ਼ਲਤ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵਿਯੁੱਧ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਤਰਾਸ, ਦੋਨੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਜਿਸ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ‘ਅੰਧਾਯੁਗ’ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਪਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ।

ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਨਵਾਂ ਯੁਗਬੋਧ। ਨਵੇਂ ਯੁਗਬੋਧ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਿਰਪੇਖ ਜਾਂ ਸਦੀਵੀ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਲ ਟੁੱਟਦੇ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸਨੇ ਸਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਭੰਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਾਨਸਿਕ ਢਕੌਂਸਲਾ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਖੁੱਸ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੁਯੁਤਸੂ ਦੀ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਇਸੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੇ ਸੱਚ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂ ਝੂਠ ਦਾ, ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਅੰਤ ਦਖਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈ ਕੇ ਯੁਯੁਤਸੂ ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤਥਾਕਥਿਤ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਭੀਮ ਦੇ ਦੁਰਵਚਨ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਵੀ ਝੱਲੀ।...ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਵੀ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਟਕ
ਲਾਈਫ਼ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁਲ

***ਲਾਈਫ਼ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁਲ*** () 1997 ਦੀ ਇਤਾਲਵੀ ਕਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਬਰਟੋ ਬੇਨਿਗਨੀ ਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬੇਨਿਗਨੀ ਦੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਇਡੋ ਓਰੇਫੀਸ, ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਇਤਾਲਵੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਤਸੀਹਾ ਕੈਂਪ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਖੌਫ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਉਪਜਾਊ ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਦਾ ਕੁਝ ਭਾਗ ਬੇਨਿਗਨੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੀ ਤਸੀਹਾ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ

**ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ** (धर्मवीर भारती) (25 ਦਸੰਬਰ 1926 – 4 ਸਤੰਬਰ 1997) ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਚਾਰਕ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਧਰਮਯੁਗ ਦੇ 1960 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1997 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸਨ।, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਵਲ ਗੁਨਾਹੋਂ ਕਾ ਦੇਵਤਾ ਸਦਾਬਹਾਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿਣ ਦਾ ਅਨੂਪਮ ਪ੍ਰਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਾਲ ਨੇ ਇਸ ਨਾਮ ਦੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ, ਅੰਧਾ ਯੁੱਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਬ੍ਰਾਹੀਮ ਅਲਕਾਜੀ, ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਬਜਾਜ਼, ਅਰਵਿੰਦ ਗੌੜ, ਰਤਨ ਥਿਅਮ, ਐਮ ਕੇ ਰੈਨਾ, ਮੋਹਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ 1926 ਨੂੰ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਯਸਥ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿਰੰਜੀ ਲਾਲ ਅਤੇ ਚੰਦਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਲਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਡਾ: ਵੀਰਬਾਲਾ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 1946  ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ "ਚਿੰਤਮਣੀ ਘੋਸ਼ ਅਵਾਰਡ" ਜਿੱਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਰੱਬ ਦੇ ਬੱਚੇ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਰੱਬ ਦੇ ਬੱਚੇ (Children of God)*** 2010 ਦੀ ਬਹਮਾਮਿਆਈ ਕਰੀਮ ਮੋਰਟੀਮੇਰ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।
ਵਾਧੂ ਮੁੱਲ

**ਵਾਧੂ ਮੁੱਲ** ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਪਦ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਘਾੜਤ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਕਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂੰਜੀਪਤੀ ਵਾਧੂ ਮੁੱਲ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਰੀਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧੂ ਮੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਤਪਾਦਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੀ ਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਧੂ ਮੁੱਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਹੜੱਪਣ ਲਈ ਪੂੰਜੀਪਤੀ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ ਜਾਂ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਪੇਖ ਵਾਧੂ ਮੁੱਲ ਦਾ ਸਿਰਜਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਦਰ (1926 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਮਦਰ*** (, *Mat*) ਵਸੇਵੋਲੋਦ ਪੁਡੋਵਕਿਨ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 1926 ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1905 ਦੇ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜ ਰਹੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਕਸੀਮ ਗੋਰਕੀ ਦੇ 1906 ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਨਾਵਲ ਮਾਂ (ਨਾਵਲ) ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

1968 ਵਿੱਚ ਮੋਸਫ਼ਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਊਂਡ ਟਰੈਕ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਤੀਖੋਨ ਖਰੇਨੀਕੋਵ ਨੇ ਦਿੱਤਾ।

## ਕਾਸਟ
* ਵੀਰਾ ਬਰਾਨੋਵਸਕਾਇਆ - ਪੇਲਾਗਿਆ ਨੀਲੋਵਨਾ ਵਲਾਸੋਵਾ, ਮਾਂ
* ਨਿਕੋਲਾਈ ਬਾਤਾਲੋਵ - ਪਵੇਲ ਵਲਾਸੋਵ, ਪੁੱਤ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮਾਂ
ਕਿਊਬਾਈ ਵਟਾਂਦਰਾਯੋਗ ਪੇਸੋ

**ਵਟਾਂਦਰਾਯੋਗ ਪੇਸੋ** (ਕਈ ਵਾਰ *CUC$* ਨਾਲ਼ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ) (ਗ਼ੈਰ-ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ *ਚਾਵੀਤੋ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਕਿਊਬਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮੁਦਰਾ ਪੇਸੋ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਮਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 1994 ਤੋਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹਨੂੰ ਯੂ.ਐੱਸ. ਡਾਲਰ ਦੇ ਤੁਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ: ਇਹਦਾ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁੱਲ US$1.00 ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 8 ਨਵੰਬਰ 2004 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ ਕਿਊਬਾ ਦੇ ਪਰਚੂਨ ਨਿਕਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰੇ ਜਾਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਕਿਊਬਾਈ ਵਪਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਟਾਂਦਰਾਯੋਗ ਪੇਸੋ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਮੁਦਰਾ ਬਚ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਟਾਂਦਰਾਯੋਗ ਹੈ। 5 ਅਪਰੈਲ 2008 ਨੂੰ ਇਹਦਾ ਮੁੱਲ ਵਧਾ ਕੇ US$1.08 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 15 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਵਾਪਸ US$1.00 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਦਰ (1990 ਫ਼ਿਲਮ)

***ਮਦਰ*** (, ਗੁਰਮੁਖੀ: ਮਾਤ) 1990 ਗਲੇਬ ਪਾਨਫੀਲੋਵ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਸੋਵੀਅਤ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਇਟਲੀ ਸਿਨਮੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ 1990 ਕਾਨਜ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮਾਂ
ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ

**ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ** ਜਾਂ **ਮੁਦਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹ** ਕਿਸੇ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਧਨ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੱਸਣ ਵੇਲੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਢਾਂ ਜਾਂ ਜੁੜਵੇਂ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਲੇਟਵੀਆਂ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ISO 4217 ਕੋਡ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਾਕੀ ਥਾਂਵੇਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਆਮ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਯੂਰੋ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਕਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਣਾ, ਜਿਹਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵਾਂ ਯੂਨੀਕੋਡ ਅਤੇ ਕੀਬੋਰਡ ਫਰਮਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਲਈ ਉੱਚੀ ਹੈਸੀਅਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਯੂਰੋ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਿਹਰਾ ਯੂਰੋ ਨਿਸ਼ਾਨ  ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਦੇ ਸਿਰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝਾ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ₨ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਖ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਮੁਕਾਲਬਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ 15 ਜੁਲਾਈ 2010 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ₹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ 'R' (ਆਰ) ਅਤੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਅੱਖਰ "**र**" (ਰ) ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ।

## ਸ਼ੈਲੀ
## ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ₳ ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਆਊਸਤਰਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ
* ₢ Cr$ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਕਰੂਸੇਈਰੋ ਨਿਸ਼ਾਨ
* ₰ ਪਫ਼ੈਨਿਸ਼ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਰਮਨ ਮਾਰਕ (1875-1923) ਦਾ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਰਾਈਸ਼ਮਾਰਕ (1923-1948) ਦਾ
* DM ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨ ਡੌਇਚ ਮਾਰਕ (ਪੂਰਬੀ) ਨਿਸ਼ਾਨ (1948-1964)
* DM ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਜਰਮਨ ਡੌਇਚ ਮਾਰਕ (ਪੱਛਮੀ) sign (1948-2001)
* ₯ ਯੂਨਾਨੀ ਦਰਾਖਮਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
* ₠ ECU ਨਿਸ਼ਾਨ (ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਯੂਰੋ ਨੇ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ)
* *ƒ* ਡੱਚ ਗੁਲਡਨ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਐਂਟੀਲਜ਼ ਅਤੇ ਅਰੂਬਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
* ₣ ਫ਼ਰਾਂਕ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ
* ₤ ਲੀਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਟਲੀ, ਸੈਨ ਮਰੀਨੋ ਅਤੇ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਲਟਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ
* Lm ਮਾਲਟਾਈ ਲੀਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
* Kčs ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕ ਕੋਰੂਨਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
* M ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨ ਮਾਰਕ ਡੇਰ DDR ਨਿਸ਼ਾਨ (1968-1990)
* ℳ ਜਰਮਨ ਮਾਰਕ ਨਿਸ਼ਾਨ (1875-1923)
* MDN ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨ ਮਾਰਕ ਡੇਰ ਡੌਇਚਨ ਨੋਟਨਬਾਂਕ ਨਿਸ਼ਾਨ (1964-1968)
* mk ਫ਼ਿਨਲੈਂਡੀ ਮਰਕਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
* $ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਏਸਕੂਦੋ ਨਿਸ਼ਾਨ (*ਸਿਫ਼ਰਾਓ*)
* ₧ ਸਪੇਨੀ ਪੇਸੇਤਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
* ℛℳ ਜਰਮਨ ਰਾਈਸ਼ਮਾਰਕ ਨਿਸ਼ਾਨ (1923-1948)
* Sk ਸਲੋਵਾਕ ਕੋਰੂਨਾ
* ₷ ਸਪੈਸਮੀਲੋ (1907 - ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ) ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ
* *₶* ਲੀਵਰ ਤੂਰਨੋਆ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਮੱਧਕਾਲੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਟਿੱਪਣੀਆਂ 
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 118 ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 48 ਹੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ

**ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ** (ਜਰਮਨ Arbeitskraft; ਫਰਾਂਸੀਸੀ: force de travail) ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ। ਉਹ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਤਪਾਦਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਰਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਿਰਤ-ਯੋਗਤਾ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਜੂਦ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਪਰ, ਇਸਨੂੰ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਜੁਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸਦੇ ਇਤਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਸ਼ਾਹ

**ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ** (ਜਨਮ: 20 ਜੁਲਾਈ 1950) ਬਾੱਲੀਵੁੱਡ ਐਕਟਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ 'ਨਿਊ ਵੇਵ' ਭਾਰਤੀ ਸਿਨਮੇ ਦਾ ਉਘਾ ਐਕਟਰ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਸਣੇ, ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਖੇ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ (ਵੋਲਪੀ ਕੱਪ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋਨੋਂ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨਮੇ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਆ ਹੈ।
## ਜੀਵਨ
ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਰਾਂਬਾਂਕੀ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਜਮੇਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1971 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਪੂਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮੇਨਸਟ੍ਰੀਮ ਸਨੇਮਾ ਅਤੇ ਪੈਰਲਲ ਸਨੇਮਾ ਦੋਨਾ ਚ ਬਾਖੂਬੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪੀਟਰ ਬਰੁਕ ਨਾਲ ਤਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੀ,ਹਾਲੀਵੁਡ ਫਿਲਮ ਇੰਨਡਸਟ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਿਲਮਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ
ਮਕਦੂਨੀਆਈ ਦਿਨਾਰ

**ਦਿਨਾਰ** (ਬਹੁਵਚਨ: *ਦਿਨਾਰੀ*, ਮਕਦੂਨੀਆਈ: денар and денари, *denar* ਅਤੇ *denari*, ISO 4217 ਕੋਡ: MKD, ਤਿੰਨ-ਅੰਕ ਸੂਚਕ 807 ਹੈ) ਮਕਦੂਨੀਆ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨਾਰ ਵਿੱਚ 100 *ਦੇਨੀ* (ਮਕਦੂਨੀਆਈ: дени) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਿਨਾਰ ਨਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰੋਮਨ ਮੁਦਰਾ ਦਿਨਾਰੀਅਸ (*denarius*) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ **ден** ਹੈ ਜੋ ਇਹਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ 26 ਅਪਰੈਲ 1992 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਦੀਵਾਨ ਏ ਸ਼ਮਸ ਏ ਤਬਰੇਜ਼ੀ

***ਦੀਵਾਨ ਏ ਕਬੀਰ*** ਜਾਂ ***ਦੀਵਾਨ ਏ ਸ਼ਮਸ ਏ ਤਬਰੇਜ਼ੀ*** () ਜਾਂ ***ਦੀਵਾਨ ਏ ਸ਼ਮਸ *** ਮੌਲਾਨਾ ਜਲਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਰੂਮੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ 40,000 ਤੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਵੀਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹੈ ਔਰ ਇਸਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨਤਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

*ਦੀਵਾਨ ਏ ਕਬੀਰ* ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ (ਯਾਨੀ: ਗਜ਼ਲਾਂ, ਰੁਬਾਈਆਂ ਅਤੇ ਤਰਜੀਏ)। ਇਸ ਵਿੱਚ (ਫੋਰੁਜਾਨਫ਼ਰ ਦੇ ਅਡੀਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ) 44,282 ਸਤਰਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਡੀਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਖਰੜਿਆਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ: 3,229 ਗਜ਼ਲਾਂ (ਕੁੱਲ ਸਤਰਾਂ = 34,662); 44 ਤਰਜ਼ੀ-ਬੰਦ (ਕੁੱਲ ਸਤਰਾਂ = 1698); ਅਤੇ 1,983 ਰੁਬਾਈਆਂ (ਕੁੱਲ ਸਤਰਾਂ = 7932). ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਵੀਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਕੁ ਅਰਬੀ, ਅਤੇ ਥੋੜੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਾਰਸੀ/ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ। 'ਦੀਵਾਨ ਏ ਸ਼ਮਸ ਏ ਤਬਰੇਜ਼ੀ' ਨਾਮ, ਰੂਮੀ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਸ਼ਮਸ ਤਬਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਭਿਨੰਦਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਲਿਊ

**ਲਿਊ** (, ਬਹੁਵਚਨ **ਲੇਈ** ; ISO 4217 ਕੋਡ RON; ਸੰਖਿਆਵਾਚੀ ਕੋਡ 946) ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲਿਊ ਵਿੱਚ 100 *ਬਾਨੀ* (ਇੱਕਵਚਨ: *ਬਾਨ*) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ "ਸ਼ੇਰ" ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆਈ ਕੂਨਾ

**ਕੂਨਾ** (ISO 4217 ਕੋਡ: *HRK*) 1994 ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੂਨਾ ਵਿੱਚ 100 ਲੀਪਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨੂੰ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਟਕਸਾਲੀ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆਈ ਮਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਲਬਾਨੀਆਈ ਲੇਕ

**ਲੇਕ** (; ਬਹੁਵਚਨ *lekë*) (ਨਿਸ਼ਾਨ: **L**; ਕੋਡ: **ALL**) ਅਲਬਾਨੀਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੇਕ ਵਿੱਚ 100 ਕਿੰਦਾਰਕਾ (ਇੱਕਵਚਨ *qindarkë*) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।

## ਹਵਾਲੇ
* ਅਲਬਾਨੀਆਈ ਲੇਕ
ਮੋਲਦੋਵੀ ਲਿਊ

**ਲਿਊ** (ISO 4217 ਕੋਡ MDL) ਮੋਲਦੋਵਾ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਲਿਊ ਵਾਂਗ ਮੋਲਦੋਵੀ ਲਿਊ (ਬਹੁ. *lei/ਲੇਈ*) ਨੂੰ 100 *ਬਾਨੀ/bani* (ਇੱਕ-ਵਚਨ: *ban/ਬਾਨ*) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਨਾਂ ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ "ਸ਼ੇਰ" ਹੈ।
ਚੋਖੇਰ ਬਾਲੀ (ਫਿਲਮ)

***ਚੋਖੇਰ ਬਾਲੀ*** (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ: "ਅੱਖ ਦੀ ਰੜਕ"; ) ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਬਣੀ (2003) ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਿਤੁਪਰਣੋ ਘੋਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੇਨਜੀਤ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਮਹੇਂਦਰ ਦੀ, ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਨੇ ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਅਤੇ ਰਾਇਮਾ ਸੈਨ ਨੇ ਆਸ਼ਾਲਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਆਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ *ਚੋਖੇਰ ਬਾਲੀ* ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਅਹਿਮ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ: ਲਿਲੀ ਚਕਰਵਰਤੀ ਨੇ (ਮਹੇਂਦਰ ਦੀ ਮਾਂ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੀ ਅਤੇ ਤੋਤਾ ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ ਨੇ (ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁਤਰ) ਬਿਹਾਰੀ ਦੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਯੂਕਰੇਨੀ ਹਰੀਵਨਾ

**ਹਰੀਵਨਾ**, ਕਈ ਵਾਰ **ਹਰੀਵਨੀਆ** ਜਾਂ **ਗਰੀਵਨਾ** (, , ਛੋਟਾ ਰੂਪ.: грн (*hrn* ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਵਿੱਚ)); ਨਿਸ਼ਾਨ: **₴**, ਕੋਡ: (**UAH**), 2 ਸਤੰਬਰ, 1996 ਤੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਰੀਵਨਾ ਵਿੱਚ 100 *ਕੋਪੀਓਕ* ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਿਤੁਪਰਣੋ ਘੋਸ਼

**ਰਿਤੁਪਰਣੋ ਘੋਸ਼** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Rituparno Ghosh, 31 ਅਗਸਤ 1963-30 ਮਈ 2013) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ।  ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉੱਪਰਾਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਏਜੰਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 1994 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ *ਹੀਰੇਰ ਅੰਗਤੀ* ਰਿਲੀਜ ਹੋਈ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਆਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਉਨੀਸ਼ੇ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਘੋਸ਼ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦਾ ਫੈਨ ਸੀ। ਲੱਗਪਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਲ 12 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। 30 ਮਈ 2013 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

## ਹਵਾਲੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਬੀਜੀਟੀ ਲੇਖਕ
ਲਿਥੁਆਨੀਆਈ ਲਿਤਾਸ

**ਲਿਥੁਆਨੀਆਈ ਲਿਤਾਸ** (ISO ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ LTL, ਨਿਸ਼ਾਨ Lt; ਬਹੁਵਚਨ *litai/ਲਿਤਾਈ* (ਕਰਤਾ) ਜਾਂ *litų* (ਸਬੰਧਕੀ)) ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲਿਤਾਸ ਵਿੱਚ 100 ਸੈਂਟ (ਸਬੰਧਕੀ ਇੱਕ ਵਚਨ *centas/ਸਿੰਤਾਸ*, ਸਬੰਧਕੀ ਬਹੁਵਚਨ *centai/ਸਿੰਤਾਈ*) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਟਰਾਂਸਨਿਸਤੀਰੀਆਈ ਰੂਬਲ

**ਰੂਬਲ** ਟਰਾਂਸਨਿਸਤੀਰੀਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰੂਬਲ ਵਿੱਚ 100 *ਕੋਪੇਕ* ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਟਰਾਂਸਨਿਸਤੀਰੀਆ ਸੀਮਤ ਮਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ISO 4217 ਕੋਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਟਰਾਂਸਨਿਸਤੀਰੀਆਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਗਰੋਪ੍ਰੋਮਬੈਂਕ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ਪ੍ਰੋਬੈਂਕ **PRB** ਕੋਡ ਨੂੰ ISO 4217 ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। ਟਰਾਂਸ-ਨਿਸਤਰ ਗਣਰਾਜੀ ਬੈਂਕ ਕਈ ਵਾਰ **RUP** ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਰੋਈ ਕਰੋਨਾ

**ਕਰੋਨਾ** (ਬਹੁਵਚਨ: *krónur*; ਨਿਸ਼ਾਨ: **,-**, **kr**) ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਡੈਨਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਮੁਦਰਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਡੈਨਿਸ਼ ਕਰੋਨ ਦਾ ਹੀ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ISO 4217 ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਡੈਨਿਸ਼ ਕਰੋਨ ਦਾ ISO 4217 ਕੋਡ *DKK* ਹੈ। ਇੱਕ ਕਰੋਨਾ ਵਿੱਚ 100 *ਓਇਰੂ* ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰਵੇਈ ਕਰੋਨਾ

**ਕਰੋਨਾ**  (ਨਿਸ਼ਾਨ: **kr**; ਕੋਡ: **NOK**) ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਮੁਥਾਜ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਬਹੁਵਚਨ *kroner/ਕਰੋਨਰ* ਹੈ। ਇੱਕ ਕਰੋਨਾ ਵਿੱਚ 100 *ਓਰਾ* ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਦਾ ISO 4217 ਕੋਡ *NOK* ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਥਾਨਕ ਛੋਟਾ ਰੂਪ *kr* ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾ "**ਮੁਕਟ**" ਹੈ। ਅਪਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ 13ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੁਦਰਾ ਸੀ ਜੋ 2007 ਨਾਲ਼ੋਂ ਤਿੰਨ ਦਰਜੇ ਹੇਠਾਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਤੂਫਾਨੀ ਬਾਜ਼ ਦਾ ਗੀਤ

]]
"**ਤੂਫਾਨੀ ਬਾਜ਼ ਦਾ ਗੀਤ**" () ਰੂਸੀ/ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਦਾ 1901 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਪਰ ਅਹਿਮ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਕਾਂਤ-ਮੁਕਤ ਟਰੋਚੇਕ ਟੈਟਰਾਮੀਟਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰੋਸੋਡੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੰਦ) ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗੀਤ ਹੈ। 
## ਇਤਹਾਸ
1901 ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੂਸੀ ਜਾਰ ਨਿਕੋਲਸ ਦੂਜੇ ਦੀ ਬਿਨਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਸਹੇੜੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਆਲੋਚਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਹੋਕਾ ਇਥੇ ਪ੍ਰਤੀਕਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ— ਮਾਣਮੱਤਾ ਤੂਫਾਨੀ ਬਾਜ਼, ਤੂਫਾਨ (ਯਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬ) ਤੋਂ ਬੇਖੌਫ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਜਾਨਵਰ ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਨੇ *ਤੂਫਾਨੀ ਬਾਜ਼ ਦਾ ਗੀਤ* ਮਾਰਚ 1901 ਵਿੱਚ ਨਿਜ੍ਹਨੀ ਨੋਵਗੋਰੋਦ, (ਆਧੁਨਿਕ ਗੋਰਕੀ) ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਅਪਰੈਲ 1901 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ *ਜ਼ਿਜ਼ਨ* ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ। "ਇਹ ਗੀਤ"ਛਪਵਾਉਣ ਕਰਕੇ ਗੋਰਕੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਐਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਗੀਤ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ਇਨਕਲਾਬ ਲਈ ਯੁਧ ਦਾ ਗੀਤ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ *Burevestnik Revolyutsii* (ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਤੂਫਾਨੀ ਬਾਜ਼) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣ ਖੁਦ ਗੋਰਕੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਦੇਜ਼ਦਾ ਕਰੁਪਸਕਾਇਆ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇਹ ਗੀਤ" ਲੈਨਿਨ ਵਾਸਤੇ ਗੋਰਕੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਪਸੰਦ ਰਚਨਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਚੈੱਕ ਕੋਰੂਨਾ

**ਚੈੱਕ ਕੋਰੂਨਾ** ਜਾਂ **ਚੈੱਕ ਮੁਕਟ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: **Kč**; ਕੋਡ: **CZK**) 8 ਫ਼ਰਵਰੀ 1993 ਤੋਂ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ ਸਲੋਵਾਕ ਕੋਰੂਨਾ ਸਮੇਤ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕ ਕੋਰੂਨਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਸੀ।
ਨਾਤ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ

**ਨਾਤ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਜਸਮੇਰ ਮਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ 'ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ' ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ''ਮੈਂ ਮਸੀਹਾ ਗੀਤਾਂ ਦਾ' 1979 ਵਿੱਚ ਛਪਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਮਾਂਕਸ ਪਾਊਂਡ

**ਮਾਂਕਸ ਪਾਊਂਡ** ਪਾਊਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਸਮੇਤ ਮੈਨ ਟਾਪੂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਊਂਡ ਵਿੱਚ 100 ਪੈਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੋਟ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਮੈਨ ਟਾਪੂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Isle of Man Duke of Athol coin 1758 b.jpg
Isle of Man Duke of Athol coin 1758 a.jpg
Isle of Man bank half penny 1811 b.jpg
Isle of Man bank half penny 1811 a.jpg
Isle of Man 1d 1839 a.jpg
Isle of Man 1d 1839 b.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਲੇਵ

**ਲੇਵ** (, ਬਹੁਵਚਨ: ) ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੇਵ ਵਿੱਚ 100 *ਸਤੋਤਿੰਕੀ* (, ਇੱਕਵਚਨ: ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ "lev" ਦਾ ਅਰਥ "ਸ਼ੇਰ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਅਜੋਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ *lav* (лъв) ਆਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗਰਨਜ਼ੇ ਪਾਊਂਡ

**ਪਾਊਂਡ** ਗਰਨਜ਼ੇ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ਼ ਮੁਦਰਾਈ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਰਸੀ ਪਾਊਂਡ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਮੁਦਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਾਊਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਦੇ ਮੁੱਲ-ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਨੋਟ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ, ਗਰੇਨਸੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫ੍ਰੈਂਚ ਲਿਵਰ ਦੇ ਸਿੱਕੇ 1834 ਤੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1921 ਤੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫ੍ਰੈਂਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 1830 ਵਿੱਚ, ਗੁਆਰਨਸੀ ਨੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਡਬਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫ੍ਰੈਂਕ ਦੇ 1⁄80 ਸੀ। "ਡਬਲ" ਨਾਮ ਫ੍ਰੈਂਚ "ਡਬਲ ਡਿਨੀਅਰਜ਼" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਜੇ ਵੀ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਲੀਰਡ (ਤਿੰਨ-ਡਿਨੀਅਰ ਟੁਕੜੇ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਸਿੱਕੇ 1, 2, 4 ਅਤੇ 8 ਡਬਲ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 8 ਡਬਲ ਸਿੱਕਾ ਇੱਕ "ਗੁਰਨਸੀ ਪੈਨੀ" ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਤੋਂ "ਗੁਰਨਸੇ ਸ਼ਿਲਿੰਗ" (1.2 ਫ੍ਰੈਂਕ ਦੀ ਕੀਮਤ) ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸ਼ਿਲਿੰਗ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਿਲਿੰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ (1.26 ਫ੍ਰੈਂਕ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਰ 25.22 ਫ੍ਰੈਂਕ = 1 ਪੌਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਸੀ)। ਨਵੇਂ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਗਾਰੰਸੀ ਸ਼ਿਲਿੰਗ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਸੰਪੱਤੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਟਰਲਿੰਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਫ੍ਰੈਂਕ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘਟਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਨਵੇਂ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦੋਹਰੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਏ, 3-ਪੈਨਸ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ 1956 ਤੋਂ ਗਰਨਸੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਪਾਊਂਡ

**ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਪਾਊਂਡ** (ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ: **£**; ਬੈਂਕਿੰਗ ਕੋਡ: **GIP**) ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪਾਊਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਨਾਲ਼ ਸਮਾਨ ਦਰ ਉੱਤੇ ਵਟਾਂਦਰਾਯੋਗ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਬਰਾਲਟਰ
ਪੋਲੈਂਡੀ ਜ਼ਵੋਤੀ

**ਜ਼ਵੋਤੀ** (ਉੱਚਾਰਨ ; ਨਿਸ਼ਾਨ: **zł**; ਕੋਡ: **PLN**), ਜਿਹਦਾ ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ "ਸੁਨਹਿਰੀ" ਹੈ, ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਜ਼ਵੋਤੀ ਵਿੱਚ 100 *ਗਰੋਸ਼ੀ* (ਇੱਕ-ਵਚਨ: *grosz*, ਵਟਾਵਾਂ ਬਹੁਵਚਨੀ ਰੂਪ: *grosze*; * groszy*) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਗ਼ਾਲਿਬ

***ਦੀਵਾਨ ਏ ਗ਼ਾਲਿਬ*** ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਸਦਉੱਲਾਹ ਖਾਂ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ (ਗਜ਼ਲਾਂ)ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਜ਼ਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਗਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਹੋਰ *ਦੀਵਾਨ ਏ ਗ਼ਾਲਿਬ* ਵੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਡਮੁੱਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। *ਦੀਵਾਨ ਏ ਗ਼ਾਲਿਬ* ਦੀਆਂ *ਨੁਕਸ਼ਾ ਏ ਨਿਜ਼ਾਮੀ*, *ਨੁਕਸ਼ਾ ਏ ਆਰਸ਼ੀ*, *ਨੁਕਸ਼ਾ ਏ ਹਮਿਦਿਆ* (ਭੂਪਾਲ), *ਨੁਕਸ਼ਾ ਅਜ਼ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੇਹਰ* ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕ ਠੇਠ ਨਕਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।.

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
* *ਦੀਵਾਨ ਏ ਗ਼ਾਲਿਬ* ਪਰਸੀਅਨ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ 
* ਏ ਗ਼ਾਲਿਬ* ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਾਲਿਬ
ਆਨਦਰੇਸ ਸੇਗੋਵੀਆ

**ਆਨਦਰੇਸ ਸੇਗੋਵੀਆ** (21 ਫਰਵਰੀ 1893 – 2 ਜੂਨ 1987) ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਿਟਾਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਚੱਕੀਰਾਹਾ

**ਚੱਕੀਰਾਹਾ** (Hoopoe), ਇੱਕ ਰੰਗਦਾਰ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕਾ,ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ(ਐਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ) ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਚੱਕੀ ਰੋਹਣਾ ਜਾਂ ਚੱਕ ਚਕੀਰਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਦਹੁਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 'ਚੱਕੀ ਰਾਹਾ' ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਟਾ ਪੀਸਣ ਵਾਲੀ ਚੱਕੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਪੁੜ ਨੂੰ ਛੈਣੀ ਅਤੇ ਹਥੌੜੀ ਨਾਲ ਖੁਰਦਰਾ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਰੋਹੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਚੁੰਝ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੱਕੀ ਰਾਹੇ ਦੀ ਛੈਣੀ ਵਾਂਙ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਖਦਸ਼ੇ ਹਨ। 1987 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਕੀ ਰੋਹਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜ ਪੰਛੀ ਸੀ। ਇਹ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਦੋਸਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
thumb|ਚੱਕੀ ਰੋਹਾ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਪਸਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਗੱਡ ਕੇ ਵੀ ਚੁੰਝ ਖੋਲਣ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ
ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਪਸਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਦਾ ਗਾਣਾ *ਊਪ-ਊਪੋ-ਊਪ* ਜਿਹਾ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Upupa epops 2 Luc Viatour.jpg|ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ
ਤਸਵੀਰ:Upupa epops 3 Luc Viatour.jpg|ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ
ਤਸਵੀਰ:Upupa epops 4 Luc Viatour.jpg|ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ
ਤਸਵੀਰ:Common Hoopoe (Upupa epops) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 055.jpg|at Jayanti in Buxa Tiger Reserve
ਤਸਵੀਰ:Common Hoopoe in Dhahran, KSA.JPG|At Dhahran, KSA
ਤਸਵੀਰ:Hoopoeinmeadow.jpg|In the West Bank
ਤਸਵੀਰ:Huppe fasciée MHNT ZOO 2010 11 161 Ouzouer-sur-Trézée.jpg

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Ageing and sexing (PDF; 5.3 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
* Photos, audio and video of Eurasian hoopoe from Cornell Lab of Ornithology's Macaulay Library
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸੀਮੁਰਗ਼

[thumb|240px|[ਬੁਖ਼ਾਰਾ ਦੇ ਨਾਦਿਰ ਦੀਵਾਨ-ਬੇਗ਼ੀ ਮਦਰਸੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੀਮੁਰਗ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿਚਿੱਤਰ]]
[thumb|240px|ਸੀਮੁਰਗ਼ [ਸਾਸਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ]]
**ਸੀਮੁਰਗ਼** (ਫ਼ਾਰਸੀ: ) ਜਾਂ **ਅਨਕ਼ਾ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: ) ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਥ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਮਾਦਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਰਸ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਗ ਅਤੇ ਸੱਟ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ, ਪਾਣੀ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀ-ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਫੈਲਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਝ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੀਮੁਰਗ​ ਨੂੰ *ਕਰਕਸ*, '**ਸੇਮੁਰਗ਼**', *ਸੇਮਰੁਗ਼*, *ਸਮਰੁਕ* ਅਤੇ *ਸਮਰਨ* ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਯੂ ਆਰ ਅਨੰਤਮੂਰਤੀ

**ਉਡੁਪੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਆਚਾਰੀਆ ਅਨੰਤਮੂਰਤੀ** (21 ਦਸੰਬਰ 1932 - 22 ਅਗਸਤ 2014) ਇੱਕ ਕੰਨੜ-ਭਾਸ਼ੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਨਾਵਿਆ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੋਢੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਿਆਨਪੀਠ ਯਾਫਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅੱਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਛੇਵਾਂ ਹੈ।  ਗਿਆਨਪੀਠ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੇਰਲ ਦੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਰਹੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਵੀ ਰਹੇ।
## ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਵਲ
* ਸੰਸਕਾਰ 1965
* ਅਵਸਥ 1978
* ਭਵ 1994
### ਕਹਾਣੀ 
* ਅੰਦੇਦੁ ਮੁਗਿਆਦ ਕਥੇ 1955 
* ਮੌਨੀ 1967
### ਕਵਿਤਾ 
* ਬਾਵਲੀ 1963
*ਮਿਥੁਨ 1967
### ਨਾਟਕ
* ਸਨਿੰਨਵੇਸ 1974
*ਪ੍ਰਗੇ ਮ੍ਰਿਤ ਪਰਿਸਰ 1974
*ਪੂਰਵਾਪਰ 1990
*ਆਵਾਹਨੇ 1971

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਹੰਗਰੀਆਈ ਫ਼ੋਰਿੰਟ

**ਫ਼ੋਰਿੰਟ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: **Ft**; ਕੋਡ: **HUF**) ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਫ਼ੋਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ੧੦੦ ਫ਼ੀਯੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਡਾਲਰ

**ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਡਾਲਰ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: **$**; ਕੋਡ: **HKD**; ਜਾਂ **HK$**) ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ੧੦੦ *ਸੈਂਟ* ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੰਬੋਡੀਆਈ ਰਿਆਲ

**ਰਿਆਲ** (; ਨਿਸ਼ਾਨ: **៛**; ਕੋਡ: **KHR**) ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਰਿਆਲ 1953 ਤੋਂ ਮਈ 1975 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1975 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1980 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਮੁਦਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ 1 ਅਪਰੈਲ, 1980 ਤੋਂ ਦੂਜਾ ਰਿਆਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਸਿੰਤਾਵੋ ਸਿੱਕੇ

**ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਸਿੰਤਾਵੋ ਸਿੱਕੇ** ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵਰਤਣ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਮਗਰੋਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਰੁਪੀਏ ਦੀ ਥਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਿੰਤਾਵੋ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਂਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਰਿਙਿਤ

**ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਰਿਙਿਤ** (ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ **MYR**; ਪਹਿਲਾਂ **ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਡਾਲਰ**) ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਿਙਿਤ ਵਿੱਚ 100 *ਸਨ* (*ਸੈਂਟ*) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨੂੰ ਬੈਂਕ ਨਿਗਾਰਾ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਾਲਦੀਵੀ ਰੁਫ਼ੀਆ

**ਰੁਫ਼ੀਆ** (ਦਿਵੇਹੀ: ) ਮਾਲਦੀਵ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਨਿਸ਼ਾਨ MRF ਅਤੇ Rf ਹਨ ਅਤੇ ISO 4217 ਕੋਡ MVR ਹੈ। ਇੱਕ ਰੁਫ਼ੀਏ ਵਿੱਚ 100 *ਲਾਰੀ* ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਜ਼ੀਰ ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ

**ਨਜ਼ੀਰ ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ** (ਉਰਦੂ: **نظیر اکبر آبادی**) (ਅਸਲ ਨਾਮ "ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ") (1735–1830) 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਜ਼ੀਰ ਤਖੱਲਸ ਹੇਠ ਉਰਦੂ ਗਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਵਧ ਮਸ਼ਹੂਰੀ*ਬੰਜਾਰਾਨਾਮਾ* ਵਰਗੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਰ ਕੇ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ, ਰੁੱਤਾਂ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਫਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਲੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 600 ਦੇ ਕਰੀਬ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਹਨ।
## ਜੀਵਨੀ
ਨਜ਼ੀਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਫਾਰੂਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਮਾਂਆਗਰਾ ਕਿਲੇ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਨਵਾਬ ਸੁਲਤਾਨ ਖਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਆਗਰਾ, ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਸਦਕਾ ਅਕਬਰਾਬਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਜੇ ਛੋਟਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਮਾਂ ਨਾਲ ਆਗਰਾ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਮਹਲਾ ਤਾਜ ਗੰਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਇੱਕ ਮਕਤਬ ਤੋਂ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਇਰੀ ਤਬੀਅਤ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈ। ਨਜ਼ੀਰ ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਮਨਸ਼ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਉਯ੍ਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪੜ੍ਹਨ-ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਸਰ ਹੋਈ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਪਸੰਦ ਸਨ, ਭਰਤ ਪੁਰ ਕੇ ਹਕਮਰਾਨਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਤਨਾਮੇ ਭੇਜੇ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਰਬਾਰ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਆਖ਼ਰੀ ਉਮਰ ਅਧਰੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1830 ਵਿੱਚ ਇੰਤਕਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।
## ਨਮੂਨਾ ਸ਼ਾਇਰੀ

**ਬੰਜਾਰਾਨਾਮਾ**

ਟੁਕ ਹਿਰਸੋ-ਹਵਾ ਕੋ ਛੋੜ ਮੀਯਾਂ, ਮਤ ਦੇਸ-ਬਿਦੇਸ ਫਿਰੇ ਮਾਰਾ ਮਾਰਾ
ਕਜ਼ਾਕ ਅਜਲ ਕਾ ਲੂਟੇ ਹੈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਜਾਕਰ ਨਕਾਰਾ
ਕਯਾ ਬਧੀਯਾ, ਮੈਂਸਾ, ਬੈਲ, ਸ਼ੁਤੁਰ ਕਯਾ ਗੌਨੇ ਪੱਲਾ ਸਰ ਭਾਰਾ
ਕਯਾ ਗੇਹੂੰ, ਚਾਵਲ, ਮੋਠ, ਮਟਰ, ਕਯਾ ਆਗ, ਧੂਆਂ ਔਰ ਅੰਗਾਰਾ
ਸਬ ਠਾਠ ਪੜਾ ਰਹ ਜਾਵੇਗਾ ਜਬ ਲਾਦ ਚਲੇਗਾ ਬੰਜਾਰਾ

ਗ਼ਰ ਤੂ ਹੈ ਲੱਖੀ ਬੰਜਾਰਾ ਔਰ ਖੇਪ ਭੀ ਤੇਰੀ ਭਾਰੀ ਹੈ
ਐ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਤੁਝਸੇ ਭੀ ਚੜ੍ਹਤਾ ਇੱਕ ਔਰ ਬੜਾ ਬਯੋਪਾਰੀ ਹੈ
ਕਯਾ ਸ਼ੱਕਰ, ਮਿਸਰੀ, ਕੰਦ, ਗਰੀ ਕਯਾ ਸਾਂਭਰ ਮੀਠਾ-ਖਾਰੀ ਹੈ
ਕਯਾ ਦਾਖ਼, ਮੁਨੱਕਾ, ਸੋਂਠ, ਮਿਰਚ ਕਯਾ ਕੇਸਰ, ਲੌਂਗ, ਸੁਪਾਰੀ ਹੈ
ਸਬ ਠਾਠ ਪੜਾ ਰਹ ਜਾਵੇਗਾ ਜਬ ਲਾਦ ਚਲੇਗਾ ਬੰਜਾਰਾ

ਤੂ ਬਧੀਯਾ ਲਾਦੇ ਬੈਲ ਭਰੇ ਜੋ ਪੂਰਬ ਪੱਛਿਮ ਜਾਵੇਗਾ
ਯਾ ਸੂਦ ਬੜ੍ਹਾਕਰ ਲਾਵੇਗਾ ਯਾ ਟੋਟਾ ਘਾਟਾ ਪਾਵੇਗਾ
ਕੱਜ਼ਾਕ ਅਜਲ ਕਾ ਰਸਤੇ ਮੇਂ ਜਬ ਭਾਲਾ ਮਾਰ ਗਿਰਾਵੇਗਾ
ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਤੀ-ਪੋਤਾ ਕਯਾ ਇੱਕ ਕੁਨਬਾ ਕਾਮ ਨ ਆਵੇਗਾ
ਸਬ ਠਾਠ ਪੜਾ ਰਹ ਜਾਵੇਗਾ ਜਬ ਲਾਦ ਚਲੇਗਾ ਬੰਜਾਰਾ

ਨਜ਼ੀਰ ਨੇ *ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ* ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਨਜ਼ਮ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਦ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: 
ਹੈਂ ਕਹਤੇ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਜਿਨ੍ਹੇਂ ਵਹ ਪੂਰੇ ਹੈਂ ਆਗਾਹ ਗੁਰੂ।
ਵਹ ਕਾਮਿਲ ਰਹਬਰ ਜਗ ਮੇਂ ਹੈਂ ਯੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਜੈਸੇ ਮਾਹ ਗੁਰੂ।
ਮਕਸੂਦ ਮੁਰਾਦ, ਉਮੀਦ ਸਭੀ, ਬਰ ਲਾਤੇ ਹੈਂ ਦਿਲਖ਼੍ਵਾਹ ਗੁਰੂ।
ਨਿਤ ਲੁਤ੍ਫ਼ੋ ਕਰਮ ਸੇ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਹਮ ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਨਿਰਬਾਹ ਗੁਰੁ।

 ਇਸ ਬਖ਼੍ਸ਼ਿਸ਼ ਕੇ ਇਸ ਅਜ਼ਮਤ ਕੇ ਹੈਂ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ।
 ਸਬ ਸੀਸ ਨਵਾ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ, ਔਰ ਹਰਦਮ ਬੋਲੋ ਵਾਹ ਗੁਰੂ।।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1735
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1830
ਕੁਕਨੂਸ (ਮਿਥਹਾਸ)

***ਕੁਕਨੂਸ*** ਜਾਂ ਕ਼ਕ਼ਨੁਸ ਜਾਂ ਕ਼ੁਕ਼ਨੁਸ (ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਹਾਸ ਵਿੱਚ ਫੋਏਨਿਕਸ ਜਾਂ ਫੀਨਿਕਸ, ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ: φοίνιξ *phóinīx*) ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮਿਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗਾਉਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭਸਮ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕ਼ੁਕ਼ਨੁਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਕਨੂਸ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਰੰਗੀਨ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਦੁਮ ਸੁਨਹਰੀ ਜਾਂ ਬੈਂਗਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਕੁੱਝ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੀ ਜਾਂ ਨੀਲੀ)। ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ 500 ਤੋਂ 1000 ਸਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਗਿਰਦ ਲਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਦੋਨੋਂ ਜਲ ਕੇ ਰਾਖ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਖ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕੁਕਨੂਸ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਕੁਕਨੂਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵਾਂ ਕੁਕਨੂਸ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪ ਦੀ ਰਾਖ ਇੱਕ ਆਂਡੇ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕਰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੇਲਿਓਪੋਲਿਸ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲਪਨਿਕ ਪੰਛੀ
ਮਕਾਉਈ ਪਤਾਕਾ

**ਪਤਾਕਾ** (; ISO 4217 ਕੋਡ: *MOP*) ਮਕਾਉ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਤਾਕਾ ਵਿੱਚ 100 *ਆਵੋ* (ਕੈਂਟੋਨੀ: 仙; *ਸਿਨ*) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 10 ਆਵੋਆਂ ਨੂੰ *ਹੋ/ho* (毫) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਛੋਟਾ ਰੂਪ *MOP$* ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੱਛਮੀ ਕੰਢਾ

**ਪੱਛਮੀ ਕੰਢਾ** (ਅਰਬੀ: الضفة الغربية ''*, , *ਹਾਗਦਾ ਹਮਾ'ਅਰਵਿਤ*, ਜਾਂ  *ਯਹੂਦਾ ਵੇ-ਸ਼ੋਮਰਨ'' (ਜੂਡੀਆ ਅਤੇ ਸਮਾਰੀਆ)) ਇੱਕ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ, ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 1949 ਦੀ ਜਾਰਡਨੀ-ਇਜ਼ਰਾਇਲ|ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਰਡਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਰਡਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਮੁਰਦਾ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਮੀ ਤਟਰੇਖਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ

। ਚੱਕੀ ਰੋਹਣਾ, ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ, ਦੂਜੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਫ਼ੀ ਮਾਰਗ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।]]

***ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ*** (, ''Mantiqu 't-Tayr'', 1177) ਲਗਪਗ 4500 ਸਤਰਾਂ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫਰੀਦ ਉਦ-ਦੀਨ ਅੱਤਾਰ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਮਹਾਕਾਵਿ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ 'ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮਜਲਿਸ' ਨਾਮ ਨਾਲ਼ ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਕੀਤਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੰਛੀ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਆਣਾ,ਚੱਕੀਰਾਹਾ, ਸੁਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੰਤ ਕਥਾਈ ਸੀਮੁਰਗ਼ (ਮਿਥਹਾਸਕ ਪਰਸੀਅਨ ਪਰਿੰਦਾ ਜੋ ਮੌਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਫੋਏਨਿਕਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਤਲਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੱਕੀਰਾਹਾ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨੁਕਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦਿੰਦਾ। ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਘਾਟੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਖੀਰ ਤੀਹ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਸੀਮੁਰਗ਼ ਦੀ ਬਸਤੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਬੱਸ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਹੀ ਅਕਸ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀਨ ਕਵਿਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ - ਸੀਮੁਰਗ਼ (ਮਿਥਹਾਸਕ ਪਰਸੀਅਨ ਪਰਿੰਦਾ) ਅਤੇ ਸੀ ਮੁਰਗ਼ (ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਬਣਿਆ ਤੀਹ ਪਰਿੰਦੇ) ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਚਲਾਕੀ ਵਾਲੀ ਖੇਲ ਉੱਤੇ ਮੁਨੱਸਰ ਹੈ।

## ਚਿੱਤਰ
ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਆਰਟ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੰਗ੍ਰਹਿ। ਅੰਦਾਜ਼ਨ l600 ਮਿਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਚਿੱਤਰ ਹਥਲਿਖਤ ਤੋਂ ਫ਼ੋਲੀਓ। ਸਾਬਾ ਦੇ ਹਬੀਬਲਾਹ (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1590-1610 ਦਰਮਿਆਨ ਸਰਗਰਮ) ਦੀਆਂ ਸਿਆਹੀ ਵਿਚ, ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਾਣੀ-ਰੰਗ, ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ 25,4 x 11,4 ਸਮ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ।

File:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227734.jpg
File:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227735.jpg
File:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227736.jpg
File:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227737.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਜਾਰਡਨ ਦਰਿਆ

**ਜਾਰਡਨ ਦਰਿਆ** (ਹਿਬਰੂ: נהר הירדן *ਨਹਿਰ ਹਯਾਰਦਨ*,  *ਨਹਿਰ ਅਲ-ਉਰਦੁਨ*) ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਇੱਕ 251 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮੁਰਦਾ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਦਰਿਆ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਬਤ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਅਤੇ ਜਾਰਡਨ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਾਈ ਮੱਤ ਮੁਤਾਬਕ ਯੀਸੂ ਦੀ ਬਪਤਿਸਮਾ ਇਸੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਬਪਤਿਸਮਾਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਾਰਡਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜਰਸੀ ਪਾਊਂਡ

**ਪਾਊਂਡ** ਜਰਸੀ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ਼ ਮੁਦਰਾਈ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਰਸੀ ਪਾਊਂਡ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਮੁਦਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਜਰਸੀ ਰਾਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਊਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਦੇ ਮੁੱਲ-ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਨੋਟ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ