open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕਰ

**ਕਰ ਜਾਂ ਟੈਕਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Tax**) ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਇਕਾਈ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭੁਗਤਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਕਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਸਜਾ-ਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਇੱਕ ਤੇ ਕਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਦੀ।

## ਸਿਧਾਂਤ
ਕਰ ਦਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਕੁਝ ਕੁ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਨੇ ਕਰ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:

### ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ 
ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਇਕਾਈ ਉੱਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕਰ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧੇਰੇ ਆਮਦਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਪਰ ਵਧੇਰੇ ਕਰ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਪਰ ਕਰ ਦੀ ਨੀਵੀਂ ਦਰ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਵਧੇਰੇ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਉੰਨਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਰ ਦੀ ਉਹੀ ਮਾਤਰਾ ਨੀਵੀਂ ਆਮਦਨ ਪੱਧਰ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਪਰ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਵਧੇਰੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਆਮਦਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੁਖਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਕਰ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਲਿਆਂਉਂਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

### ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ 
ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਰ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸੋਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰ ਦੀ ਦਰ ਅਤੇ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਹਾਸਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਸਦਕਾ ਨਾਂ ਕੇਵਲ ਅਦਾਕਰਤਾ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਉਹ ਕਰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਅਮਲੇ ਤੋਂ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਆਪਹੁਦਰੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਕਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਣ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰਵਕ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

### ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ 
ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਕਰ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਉਂਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਰ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਰ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਕਰ ਚੋਰੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਬੱਚਤ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ 
ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲਾਗਤਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਹੋਣ। ਅਜਿਹੇ ਕਰ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਚੋਖਾ ਧਨ ਖਰਚ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰੋਲ ਵਾਧਾ ਕੁਝ ਖਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਇਸ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਜਾਂ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਉੱਪਰ ਖਰਚ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਿਕ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਟੈਕਸ ਦੀ ਲੋੜ 
ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਲਕ ਨੇ ਟੈਕਸ ਰਾਹੀਂ ਜੋ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨਾ ਜਿਵੇਂ ਸੜਕਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਆਦਿ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ। ਇਹ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਅਹਿਮ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਕਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
*ਆਮਦਨ ਕਰ
*ਸੇਵਾ ਕਰ
*ਵੈਟ (ਵੈਲਿਊ ਐਡਿਡ ਟੈਕਸ)
*ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਕਰ
*ਜੀ ਐੱਸ ਟੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2000

**ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2000** ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਫੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਏ।

## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਟੀਮ ਰੈਂਕ
## ਹਵਾਲੇ
*FILA Database 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਚੀਨੀ ਲਿਪੀ

**ਚੀਨੀ ਲਿਪੀ** ਅਜਿਹੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿਆਰੀ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਂਜ਼ੀ(). ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨੀ, ਕੋਰੀਆਈ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਪੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।

ਚੀਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਸਬੰਧੀ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿਖਤ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ 3000 ਤੋਂ 4000 ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 2,136 ਕਾਂਜੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰਲ ਚੀਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਚੀਨ, ਸਿੰਗਪੋਰ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਰਿਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤਾਈਵਾਨ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਮਕਾਓ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
### ਉਤਪਤੀ ਸਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ
ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਾਂਗ ਚੀਏ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਜੋ ਪੀਲੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜਾਨਵਰ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਿੰਨ੍ਹ "ਜ਼ੀ" ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਘੜੇ ਗਏ ਉਸ ਦਿਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਮੀਂਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਗਦੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ।

### ਓਰੈਕਲ ਬੋਨ ਲਿਪੀ
ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਚੀਨੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਰੂਪ ਸ਼ਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਮੇਂ( 1200–1050 ) ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੱਡੀਆਂ ਉੱਤੇ ਉਕਰੇ ਹੋਏ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ 1899 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣੇ ਗਏ। 1928 ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੇਨਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਅਨਿਆਂਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। 1928 ਤੋਂ 1937 ਤੱਕ ਹੋਈ ਇਸਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 1.5 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੱਡੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ
ਕਾਰੋਬਾਰ

**ਕਾਰੋਬਾਰ**, ਜਿਹਨੂੰ **ਫ਼ਰਮ**, **ਧੰਦਾ** ਜਾਂ **ਕੰਮ-ਕਾਰ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਦੋਹੇਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਨਿੱਜੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵਸਤਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਬਦਲੇ ਖ਼ਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਗ਼ੈਰ-ਨਫ਼ਾਖ਼ੋਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਹੱਥ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਜਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਭੇ ਜਾਂਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰੋਬਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਦਮ
ਜਥੇਬੰਦੀ

**ਜਥੇਬੰਦੀ** ਕਿਸੇ ਅਦਾਰੇ ਜਾਂ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਰਗੀ ਹੋਂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਕੋਈ ਸਾਂਝਾ ਟੀਚਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਮਹੌਲ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਘੋਖ: ਕਿਤਾਬ-ਮਾਲ਼ਾ ਦਾ ਡੈਟਾਬੇਸ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ 
* TheTransitioner.org: ਸਾਂਝੀ ਸੋਝ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ
ਫੁੱਲਝੜੀਆਂ (ਗੀਤ)

**ਫੁੱਲਝੜੀਆਂ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੰਮਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਨਨਦ ਤੇ ਭਾਬੀ ਰਲ ਬੈਠੀਆਂ
ਕੀਤੇ ਸੂ ਕੌਲ ਕਰਾਰ
ਜੇ ਘਰ ਜੰਮੇ ਗੀਗੜਾ
ਬੀਬਾ ਦੇਵਾਂਗੀ ਫੁੱਲਝੜੀਆਂ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼ਾਹਰਾਹ

ਵਿੱਚ ਹਾਨੋਫ਼ਾ ਨੇੜੇ ਲਿਅਰਟੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ *ਆਟੋਬਾਨ*ਇੱਕ ਰੁੱਝਿਆ, ਉੱਨਤ ਸ਼ਾਹਰਾਹ।]]
, ਬਹਿਰੀਨ।]]

**ਸ਼ਾਹ ਰਾਹ** ਜਾਂ **ਰਾਜ ਮਾਰਗ** ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਸੜਕ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਮ ਲਾਂਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੜਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪਬਲਿਕ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਪੰਧਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਾਹਰਾਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਥਾਂ ਸਣੇ ਮੁਕੰਮਲ ਲਿਸਟ
* ਦ ਗਰੀਨਰੋਡਜ਼ ਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਬੰਧ 
* ਕਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ, ਕਾਂਸਸ, ਅਮਰੀਕਾ 
* Proposed Trans-Global Highway
* U.S. Highways: From US 1 to (US 830) 
* ਵਡੇਰੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸ਼ਾਹਰਾਹ 401 ਦੀ ਵੀਡੀਓ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਾਹਰਾਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੜਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1996

**ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1996** ਜੋ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਫੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ।

## ਤਗਮਾਂ ਸੂਚੀ
## ਟੀਮ ਰੈਂਕ
## ਹਵਾਲੇ
*FILA Database 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਐਲਵਿਸ ਪਰੈਸਲੇ

**ਐਲਵਿਸ ਪਰੈਸਲੇ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Elvis Presley) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਐਕਟਰ ਹੈ। ਇਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਰੌਕ ਐਂਡ ਰੋਲ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਈ ਸੰਗੀਤਕ ਯਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਗਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ 60 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਡੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਸਟਾਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੇ 3 ਗਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ 36 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਗਰੈਮੀ ਦਾ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਜੀਵਨ
ਐਲਵਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਤੁਪੇਲੋ, ਮਿਸੀਸੀਪੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ 13 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੈਮਫਿਸ, ਟੈਨੀਸੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਇੱਥੇ ਸਾਲ 1954 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦ ਇਸਨੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੈਮ ਫਿਲਿਪਸ ਨਾਲ ਸਨ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਗਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਤੋਪਾਜ਼ (ਨਾਟਕ)

**ਤੋਪਾਜ਼** (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: Topaze) ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ ਮਾਰਸੇਲ ਪਾਨੀਓਲ ਦੁਆਰਾ 1928 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਚਾਰ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਇਹ ਨਾਟਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1928 ਨੂੰ "ਤੀਆਤਰ ਦੇ ਵੇਰੀਏਤੇ"(Théâtre des Variétés) ਵਿਖੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਕਈ ਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਨਾਟਕ "ਤੋਪਾਜ਼" ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਣੇ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਟਕ
ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ

**ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ**, ਪੂਰਾ ਨਾਮ **ਡਾ.ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ**, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵੀਤਰੀ ਪੀਰੋ ਪ੍ਰੇਮਣ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਇਕਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। 
 
## ਨਾਟਕ
*ਕੈਦੋਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲੋਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੋਜੀ
ਮੁਗ਼ਲ ਵਾਲਾ

**ਮੁਗ਼ਲ ਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਰਸੈੱਲ ਪਾਨੀਓਲ

**ਮਾਰਸੈੱਲ ਪਾਨੀਓਲ** (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ:Marcel Pagnol,; 28 ਫ਼ਰਵਰੀ 1895 – 18 ਅਪਰੈਲ 1974) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। 1946 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਬਣਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀ ਫ਼ਰੌਂਸੈਜ਼(Académie française) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਫ਼ਰਵਰੀ 1895 ਨੂੰ ਔਬਾਨੀਆ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਕੱਪੜੇ ਸਿਊਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਟਕ
* ਜਾਜ਼ (1926)
* ਤੋਪਾਜ਼ (1928)
* ਮਾਰੀਅਸ (1929)

### ਫ਼ਿਲਮਾਂ
*ਮਾਰੀਅਸ (1931)
*ਫੈਨੀ (1932)
*ਮਾਨੋਂ ਦੇਸ ਸੂਰਸ (1952 ਫ਼ਿਲਮ) (1952)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1974
ਅਦਾਰਾ

**ਅਦਾਰੇ** "ਵਤੀਰੇ ਦੇ ਟਿਕਾਊ, ਵਡਮੁੱਲੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਪਰਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਸਮਾਜੀ ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਜਾਂ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਵਜੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਵਈਏ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸਮਾਜੀ ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਟੱਪ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ-ਸਹਿਣੀ ਦੇ ਢੰਗ ਅਤੇ ਰਵਈਏ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜੀ ਅਦਾਰੇ
ਸਰਕਾਰੀ ਬ੍ਰਿਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਫਰੀਦਕੋਟ

thumb|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦਫ਼ਤਰ , ਸਰਕਾਰੀ ਬ੍ਰਿਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਫਰੀਦਕੋਟ
**ਸਰਕਾਰੀ ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਚਹਿਲ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ '**ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ**' ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1942 ਈ: ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ **ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ** ਹੈ।

thumb|ਬ੍ਰਿਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਫਰੀਦਕੋਟ

## ਇਤਿਹਾਸ
ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ **ਰਾਜਾ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ** ਨੇ 1875 ਈ. ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। 1901 ਈ. ਵਿੱਚ 'ਰਾਜਾ ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ' ਨੇ ਇਸ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਨੂੰ **"ਐਂਗਲੋ-ਵਰਨੈਕੂਲਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ"**ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1913 ਈ. ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 75000/- ਰਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕੇ ਸਕੂਲ ਤੇ ਹੋਸਟਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਬੰਸ ਬਹਾਦੁਰ ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ 'ਬਰਜਿੰਦਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ' ਰੱਖਿਆ।

## ਕਾਲਜ-ਕੋਰਸ
ਸਰਕਾਰੀ ਬਰਜਿਦਰਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕੋਰਸ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ-

## ਫ਼ੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Its pic of Govt.Brijindra College Faridkot.jpg|thumb|ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬਿਲਡਿੰਗ

File:Govt. Brijindra College Faridkot.jpg|ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ

File:Govt. Brijindra College Faridkot1.jpg|thumb|ਕਾਲਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

File:Govt. Brijindra College 2.jpg|thumb|ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਕਾਮਨ ਰੂਮ

File:Govt. Brijindra College 3.jpg|thumb|ਕਾਲਜ ਦਾ ਓਪਨ ਏਅਰ ਥੀਏਟਰ

File:Govt. Brijindra College 4.jpg|ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫਾਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ

## ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਚ 
ਸਰਕਾਰੀ ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਇਸ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਐਨ.ਐਸ.ਐਸ.
ਸਰਕਾਰੀ ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਐਨ.ਐਸ.ਐਸ. ਦੇ ਪੰਜ ਯੂਨਿਟ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਯੂਨਿਟ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਅਤੇ ਦੋ ਯੂਨਿਟ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਜ ਦਾ ਐਨ.ਐਸ.ਐਸ. ਵਿਭਾਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਖੂਂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ,ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲੈਕਚਰ, ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣੇ ਅਦਿ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*(https://www.google.co.in/maps/place/govt+brijindra+college/@30.669733,74.7661218,15z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0xcee70eeac21d27fe)
*(https://www.youtube.com/watch?v=idP09TO8FaA)
*(http://www.htcampus.com/college/government-brijindra-college-faridkot/ )

## ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ
ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ

**ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ** (), **ਪੀਟਰ ਪਹਿਲਾ** () or **Pyotr Alexeyevich** (;  – ) 1682 ਤੋਂ ਰੂਸ ਦਾ ਜਾਰ ਅਤੇ 1721 ਤੋਂ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮਰਾਟ ਸੀ। ਉਹ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ‘ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸ਼ਾਸਕ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਨੇ ਰੂਸ ਦੀ ਕਾਇਆ ਪਲਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਛਤਰਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੋਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਲ ਤੋੜ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ। ਪੀਟਰ ਪਹਿਲਾ ਨੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਿਆ, ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਲੇਕਸਈ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਹਵਾ ਦਾ ਦਿਸ਼ਾ ਸੂਚਕ ਯੰਤਰ

ਹਵਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਨੂੰ, ਹਵਾ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਯੰਤਰ (ਇੰਗਲਿਸ਼:Wind Vane) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 
ਹਵਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਲੋਂ ਵੱਲ ਵਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਮੌਸਮ ਦਾ ਪੂਰਵ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਇਸ ਯੰਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
* ਹਵਾ ਦੀ ਗਤਿ
* ਹਵਾ ਦਿਸ਼ਾ ਸੂਚਕ ਯੰਤਰ
* ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ
* ਪੌਣ ਗਤਿ ਮਾਪਕ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ
ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ

**ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ** ਜੋ ਪੁੰਜ ਦੀ **SI** ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ (ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮ ਆਫ ਯੁਨਿਟਸ) ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁੰਜ ਦੀ ਇਕਾਈ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ 1/1000ਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ 1795 ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਘਣ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਨ 1799 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 4 °C ਹੈ ਤਾਂ 1.000025 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕਾਈਆਂ
ਜੀਲਾਨੀ ਬਾਨੋ

**ਜੀਲਾਨੀ ਬਾਨੋ** ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਦੋ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅੰਗਰੇਜੀ, ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ,ਗੁਜਰਾਤੀ, ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ, ਮਰਾਠੀ, ਰੂਸੀ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

## ਜੀਵਨੀ
ਜੀਲਾਨੀ ਬਾਨੋ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਜੁਲਾਈ 1936 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਦਾਯੂੰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਅਟ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਨਵਰ ਮੋਜ਼ਮ, ਜੋ ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਕਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ (ਐਮ.ਏ.) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।

ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ "ਏਕ ਨਜ਼ਰ ਇਧਰ ਭੀ" (ਏ ਗਲੈਂਸ ਹਿਦਰ) 1952 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 22 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ "ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੇ ਮੀਨਾਰ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਈਵਾਨ-ਏ-ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਅਫਜ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ, "ਦੂਰ ਕੀ ਆਵਾਜ਼ੇ" ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ, ਨਰਸਿਆ ਕੀ ਬਾਵੜੀ, 'ਤੇ 2009 ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੁਆਰਾ "ਵੈਲ ਡਨ ਅੱਬਾ" ਦੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਬਾਨੋ ਨੂੰ 1960 ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1985 ਵਿੱਚ "ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਅਵਾਰਡ" ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਤੋਂ "ਕੌਮੀ ਹਾਲੀ ਪੁਰਸਕਾਰ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਨੀ ਬਾਨੋ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਬਨਜਾਰਾ ਹਿੱਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਯੂਥ ਫਾਰ ਐਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਚਾਈਲਡ ਐਂਡ ਵੂਮੈਨ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਚ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
* ਆਇਵਾਨ-ਏ-ਗਜ਼ਲ (ਨਾਵਲ)
* ਬਾਰਿਸ਼-ਏ-ਸਾਂਗ (ਨਾਵਲ)
* ਨਿਰਵਾਨ (ਨਾਵਲ)
* ਜੁਗਨੂ ਔਰ ਸਿਤਾਰੇ (ਨਾਵਲ)
* ਨਗਮੇ ਕਾ ਸਫ਼ਰ (ਨਾਵਲ)
* ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੇ ਮੀਨਾਰ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)
* ਪਰਾਇਆ ਘਰ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)
* ਰਾਤ ਕੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)
* ਰਾਜ਼ ਕਾ ਕਿੱਸਾ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)
* ਯੇਹ ਕੌਨ ਹਸਾ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)
* ਤਿਰਯਾਕ਼ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)
* ਨਈ ਔਰਤ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)
* ਸੱਚ ਕੇ ਸਿਵਾ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)
* ਬਾਤ ਫੂਲੋਂ ਕੀ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)
* ਦਸ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)
* ਕੁਨ (ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਕਵਿਤਾ)

## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਜੂਸ

]]

**ਜੂਸ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਕ ਤਰਲ ਹੈ ਜੋ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਗੋਸ਼ਤ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਵਰਗੇ ਜੀਵ-ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਆਦ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੀਣ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਮਗਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ/ਸਬਜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਦੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਨਿੰਬੂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 12840318 ਟਨ ਲਾਇਆ।

## ਤਿਆਰ ਵਿਧੀ
ਜੂਸ ਨੂੰ, ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ ਜਾਂ ਸਬਜੀਆਂ ਦਾ ਗੁੱਦਾ ਉਤਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਪਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਂ,ਯੰਤਰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੁਖਾ ਕੇ ਅਤੇ ਨਰਮ ਕਰ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ: ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ,ਸੰਤਰੇ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਜਾਂ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਮਾਟਰ ਦਾ ਰਸ,ਟਮਾਟਰ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਾਜ਼ਾ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਦਾ ਜੂਸ ਹੱਥਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਜੂਸਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਜੂਸ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਰਸਾਂ ਤੋਂ ਗੁੱਦੇ ਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਗੁੱਦੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਜੂਸ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਪੀਣ ਪਦਾਰਥ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ
ਤੰਤੂ ਪ੍ਰਬੰਧ

**ਤੰਤੂ ਤੰਤਰ** ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਸਵੈਇੱਛਤ ਅਤੇ ਅਣਇੱਛਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਤੰਤੂ ਟਿਸ਼ੂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 55 ਤੋਂ 60 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੰਡ-ਨੁਮਾ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਨਵਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੇਦਰੀ ਤੰਤੂ ਤੰਤਰ (ਸੀਐਨਐਸ) ਅਤੇ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਤੰਤੂ ਤੰਤਰ (ਪੀਐਨਐਸ)। ਸੀਐਨਐਸ ਵਿੱਚਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਸੁਖਮਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਪੀਐਨਐਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੀਐਨਐਸ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਤੰਤੂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਪੂਲੇ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਾਖਰਤਾ

and Individual statistics departments) Grey = no data]]

**ਸਾਖਰਤਾ** ਦਾ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਅੱਖ਼ਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜਨ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਹੋਣਾ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਪ-ਦੰਡ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਖਰਤਾ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੜਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਾਖਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਦੇ ਕੁਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੂਪਾਤ ਨੂੰ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫ਼ੀਸਦੀ (Percentage) ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ (Per Thousand) ਵੀ ਵਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |

## ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਮਾਪਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਇਸਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗਣਿਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:

ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ= ਸਾਖਰ ਜਨਸੰਖਿਆ / ਕੁਲ ਜਨਸੰਖਿਆ * 100
   
ਭਾਵ ਸੌ ਵਿਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਵਿਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।

## ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਸਿਰਫ ਬਾਰਾਂ (੧੨ %) ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ ਜੋ ਵੱਧ ਕੇ' ਲੱਗਪਗ 74 % ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ (2011)| ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ,ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਜੋ 85 % ਹੈ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਹੈ | ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਅਨਪੜ੍ਹ ਜਨਸੰਖਿਆ ਹੈ |

### ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲਤ
*ਪੁਰਖ ਸਾਖਰਤਾ  : 82% 
*ਇਸਤ੍ਰੀ ਸਾਖਰਤਾ  : 65 % 
*ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਾਖਰਤ ਦਰ ਵਾਲਾ ਰਾਜ :ਕੇਰਲ 94 % 
*ਸਭ ਤੋਂ ਘਟ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਵਾਲਾ ਰਾਜ : ਬਿਹਾਰ 64% 
*ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਵਾਲਾ ਕੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਖੇਤਰ: ਲਕਸ਼ਦਵੀਪ 92 %

## ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
 2001 ਅਤੇ 2011ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ]]

ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।

### ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂਨ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ 
ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਵਧੀ ਹੈ | ਕੇਰਲ ਹਿਮਾਚਲ, ਮਿਜੋਰਮ, ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਕਾਇਆ ਪਲਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉੱਥੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ | ਉੱਥੇ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਦਰ ਇੰਨੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਜਰੂਰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ | ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਫਿਸਣ ਦਾ ਖਰਚ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ ਹਨ।

### ਸਾਖਰ ਕੌਣ ਹਨ
ਭਾਰਤੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦੀ ਆਮ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿੱਖਿਅਤ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਮੋਟਾ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਏਹ ਦੋਵੇਂ
ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਖਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
ਵਿਸ਼ਵ ਡੋਪਿੰਗ ਵਿਰੋਧ ਸੰਸਥਾ

**ਵਿਸ਼ਵ ਡੋਪਿੰਗ ਵਿਰੋਧ ਸੰਸਥਾ** (ਵਾਡਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ **WADA**) ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵਧਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਆਜ਼ਾਦ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 10 ਨਵੰਬਰ 1999 ਨੂੰ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਦੇ ਲੁਸੇਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮਾਂਟਰੀਆਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਡਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰੱਗਜ਼ ਦੇ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਵਾਡਾ ਦੇ ਜਨਵਰੀ 2009 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਚ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡੋਪ ਟੈਸਟ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਯਮਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਵੀ ਉਠਾਏ ਹਨ।

## ਮੁੱਖ ਕੰਮ
* ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖਣਾ।
*ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ‘ਚ ਕਿਨਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
* ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਕੋਡ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ।
* ਹਰ ਸਾਲ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਦਵਾਈਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰੋਕ ਹੈ, ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ। 
* ਪਹਿਲੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ‘ਤੇ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸਾਰੇ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ। 
## ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਵਰਲਡ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਕੋਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2004 ਵਿੱਚ ਏਂਥਸਜ਼ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 600 ਖੇਡ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਡਰੱਗਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਪਰ ਵਿੱਚ ਵਾਡਾ ਵਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 35 ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਡਰੱਗਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਰੋਕਣ ਦੇ ਲਈ ਖੋਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਡਾ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 34ਵੀਂ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡ ਸੰਸਥਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਬੈਂਕ

**ਬੈਂਕਰਸ ਬੈਂਕ**(Bankers Bank) ਜਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਸ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਦਰਕ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਨਾ ਬੈਂਕ, ਇਗਲੈਂਡ ਦਾ **ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ** ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1694 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਨ 1668 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 1773 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਵਾਰੇਨ ਹੇਸਟਿੰਗਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1 ਅਪਰੈਲ 1935 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੇਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡਿਆ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ **ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ** ਰੱਖਣਾ ਪਿਆ। 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਹੀ 30 ਜੂਨ 1948 ਤੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਜੋਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ 1 ਜਨਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਕਿੰਗ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਏਜੰਸੀ

**ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਏਜੰਸੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ NADA) ਕੌਮੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਲੱਡ ਡੋਪਿੰਗ ਕੰਟਰੋਲ ਪਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਤੇ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਦੁਜੀਆਂ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਵੀ ਤਾਲਮੇਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਏਜੰਸੀ (ਨਾਡਾ) ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲੈਣ ਦੇ ਵੀ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੀਨਤਮ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਲੈੱਸ ਹੋਣ ਲਈ ‘ਨਾਡਾ’ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਬਲੱਡ ਡੋਪ ਕਿੱਟਾਂ ਮੰਗਵਾਈਆਂ ਹਨ। ਬੇਹੱਦ ਸੰਜੀਦਗੀ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਨਾਡਾ ਨੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਨਾਡਾ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤ ਵਧਾਊ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਿਊਰਾ ਜਾਣਨ ਲਈ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਹੀ ਨਮੂਨੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਏਜੰਸੀ ਕੋਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਹੀ ਪੁਖਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਪਰਖ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ 24 ਨਵੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਡੋਪਿੰਗ ਵਿਰੋਧ ਸੰਸਥਾ ਕੋਲ ਪੰਜੀਕਰਨ ਕਰਵਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਮਾਰੂਥਲ

ਦੇ ਰੱਬ 'ਅਲ ਖਲੀ ("ਖਾਲੀ ਤਿਮਾਹੀ") ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਲੇ]]
**ਮਾਰੂ‍ਥਲ** ਜਾਂ **ਰੇਗਿਸਤਾਨ** ਅਜਿਹੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਰਸਾਤ (ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਹਿਮਪਾਤ ਦੋਨੋਂ) ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਜਾਂ ਨਾਮਮਾਤਰ (ਨਹੀਂ ਤੋਂ 250 ਮਿਮੀ ਜਾਂ 10 ਇੰਚ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ (ਗਲਤੀ ਨਾਲ) ਰੇਤੀਲੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੂ‍ਥਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਅੱਡਰੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ (ਥਾਰ) ਇੱਕ ਰੇਤੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਮਾਰੂ‍ਥਲ (ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ) ਦਾ ਰੇਤੀਲਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਮਾਰੂ‍ਥਲ ਦਾ ਗਰਮ ਹੋਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਫ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਰੂ‍ਥਲ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਮਾਰੂ‍ਥਲ ਹਨ ਜੋ ਰੇਤੀਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਗੰਜੇਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੇ ਪਣਪਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਤਹ ਮੁਆਫ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਲਗਪਗ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਰੂ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਮਾਰੂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਡਾਟ

2. Voussoir 3. Extrados 4. Impost 5. Intrados 6. Rise 7. Clear span 8. Abutment]]
**ਡਾਟ** ਜਾਂ *ਮਹਿਰਾਬ* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: arch, ਆਚ) ਚੱਕਰ ਦੀ ਚਾਪ ਵਰਗੀ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੋ ਕੌਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰਲੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਮੇਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜੇ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੰਰਚਨਾ। ਉਂਜ ਤਾਂ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਡਾਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
## ਮੁੱਢਲੇ ਸੰਕਲਪ
ਡਾਟ ਇੱਕ * ਸ਼ੁੱਧ ਕੰਪਰੈਸ਼ਨ * ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1999

**ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1999** ਤੁਰਕੀ ਵਿਖੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀ-ਸਟਾਇਲ, ਗ੍ਰੀਸ ਵਿਖੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੋਕੋ-ਰੋਮਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਇਲ ਸਵੀਡਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।
## ਤਗਮਾਂ ਸੂਚੀ
## ਟੀਮ ਰੈਂਕ
## ਹਵਾਲੇ
*FILA Database 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ

**ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ** ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਵਰਤਮਾਨ ਤੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੂਰਪੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਯੂਰਪੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਫ਼ਰਕ ਯੂਰਪੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੰਕੇਤ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਸੰਕੇਤ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਗਤੀ, ਮੀਟਰ, ਸੁਰ ਆਦਿ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਜ਼ਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਯੂਰਪੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲਾ ਦੌਰ, ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਦੌਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

### ਮੁੱਢਲਾ ਦੌਰ
ਇਸ ਦੌਰ ਨੂੰ ਅੱਗੋਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਦੌਰ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਨ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਨਰਜਾਗਰਨ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।

### ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਦੌਰ
ਇਸ ਦੌਰ ਨੂੰ ਅੱਗੋਂ ਬਾਰੋਕ ਦੌਰ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਦੌਰ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

### ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਦੌਰ
ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਚੱਲੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਜਵੀ

**ਜਵੀ** ਇੱਕ ਫਸਲ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋ ਅਨਾਜ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ
ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।

### ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਵੀ ਦੀ ਖੇਤੀ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਵੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: *ਐਵਨਾ ਸਟਾਇਵਾ* (Avena sativa) ਅਤੇ *ਐਵਨਾ ਸਟੇਰਿਲਿਸ* (A. sterilis) ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ
ਹਨ।

ਜਵੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਖਰੀਫ ਦੀ ਫਸਲ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਬਿਜਾਈ ਅਕਤੂਬਰ - ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 40 ਕਿਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਸਿੰਚਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਲਈ ਦੋ ਵਾਰ ਕਟਾਈ, ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਔਸਤ ਉਪਜ 80 ਕਵਿੰਟਲ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਉਪਜ 10 ਕਵਿੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*Export hay
*Mornflake
*Muesli
*Oat milk
*Oatcake
*Oatmeal
*Porridge
*Quaker Oats Company
*Rolled oats
*Steel-cut oats

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਵੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
68

**68 (6** 1ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
*9 ਜੂਨ&ndash; ਰੋਮ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੀਰੋ ਨੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:68
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1656

**1656** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
*9 ਜੂਨ&ndash; ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਾਸਤੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਗਏ।

## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1656
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਜੌਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ

**ਜੌਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ ** ਦਾ ਜਨਮ 30 ਮਈ 1431 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜਦੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜੌਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜੈਕਸ ਡੀ ਆਰਕ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇਜ਼ਾਬਲੇ ਸੀ। ਜੌਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਕੈਂਥਲਿਕ ਸੰਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਸੀ। 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਸੁਨੇਹੇ ਮਿਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਫਤਹਿ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਚਾਰਲਸ ਸੱਤਵਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈਂ।

ਜੌਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਵਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਵਾਏ। ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਭੂਖੰਡ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਰਸਮੀ ਰਾਜਾ ਚਾਰਲਸ ਸੱਤਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ। ਜੌਨ ਨੇ ਜਦੋਂ ਚਾਰਲਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੱਬੀ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਲਿਅੰਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਰਲਸ ਨੇ ਜੌਨ ਨੂੰ ਆਰਲਿਅੰਸ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੋੜਨ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਆਰਲਿਅੰਸ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜੌਨ ਨੇ ਨਿਰਾਸ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨੌਂ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ - ਅੰਦਰ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚੁਸਤ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਕਈ ਹੋਰ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਫਤਹਿ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਓੜਕ ਇਸ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਸੱਤਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਇਆ। ਕਾਨਪੀਏਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੁੜੈਲ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜਿੰਦਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਕੇਵਲ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। 24 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਚਾਰਲਸ ਸੱਤਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਰੋਧ ਤੇ ਪੋਪ ਕਲਿਕਸਟਸ ਤੀਸਰੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 1909 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1920 ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕ
1716

'''1716 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1710 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
* 27 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash;ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਾਏ ਗਏ।
* 29 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਤੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਕਢਿਆ ਗਿਆ।
## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
*9 ਜੂਨ&ndash; ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
*10 ਜੂਨ&ndash; ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਬਾਕੀ 17 ਸਾਥੀ, ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿਤੇ ਗਏ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1716
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ (ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ)

**ਜ਼ਿੰਦਗੀ** ਜ਼ੀਲ ਇੰਟੇਰਟੈਨਮੈਂਟ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਸਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਚੈਨਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਡਰਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 23 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਉਂਝ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਅਮਰੀਕਾ, ਟਰਕੀ, ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਦਿਖਾਵੇਗਾ।

## ਅੱਜਕਲ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸ਼ੋਅ
## ਜਲਦ ਆ ਰਹੇ ਸ਼ੋ
#ਫ਼ਾਰਿਹਾ - ਇਹ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। 
# ਬਿਲਕੀਸ ਕੌਰ
## ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸ਼ੋਅ
## ਹਵਾਲੇ
ਚੇਤਨਪੁਰਾ

**ਚੇਤਨਪੁਰਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀ ਨਾਮ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਆ ਸੀ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿਦਧੇਸ਼ਰੀ ਦੇਵੀ

**ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ** (੧੯੦੭ - ੧੯੭੬) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਕਾ ਸਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸਨ। ਇਹ "ਉਪਨਾਂ ਮਾਂ" ਨਾਂ ਨਾਲਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ੧੯੦੭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਸੀ, ਗਾਇਕਾ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Short biography at Underscore Records 
* Fragments of her music can be heard from the collection at The Sangeet Kendra, Ahmedabad: http://sangeetkendra.org/Audio/03%20Siddheshwari%20Devi%20-%20Vocal%20-%20Dole%20Re%20Joban%20Madmati.mp3 
* Picture at Kamat's Potpourri

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1907 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਠੁਮਰੀ ਨਾਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਯੂ(U) ਆਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟੀ

ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਘਾਟੀ]]
**ਯੂ ਆਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟੀ** ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਅੱਖਰ "U" ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਜਿਸ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਹੋਕੇ ਅਗਰਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਾਤਲੀ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਖੁਰਨ ਦੁਆਰਾ ਯੂ-ਆਕਾਰ ਘਾਟੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਘਾਟੀ (V ਆਕਾਰ ਘਾਟੀ) ਤੋਂ ਹੋਕੇ ਕੋਈ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਘਾਟੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਾਦਲ ਕੇ ‘U’ ਅੱਖਰ ਦੇ ਸਮਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

, ਲਦਾਖ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਹਿਮਾਲਾ]]

## ਹਵਾਲੇ
* http://www4.uwsp.edu/geo/faculty/lemke/alpine_glacial_glossary/landforms/u_valley.html 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਾੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ
ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ

ਕੈਪਟਨ **ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ **, ਐਫਆਰਐਸ, ਆਰਐਨ (7 ਨਵੰਬਰ 172814 ਫਰਵਰੀ 1779) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮੁਹਿੰਮਬਾਜ਼, ਖੋਜੀ, ਜਹਾਜ਼ਰਾਨ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਾ ਨਿਗਾਰ ਸੀ। ਸ਼ਾਹੀ ਨੇਵੀ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਸਾਗਰ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਹਵਾਈ ਪੁੱਜਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜੀਕ੍ਰਿਤ ਚੱਕਰ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਊਫ਼ਾਊਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ।

ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ 1755 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਨੇਵੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਦ ਨੂੰ ਸੇਂਟ ਲੌਰੰਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਾਖਿਲੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਬਣਾਏ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੋਕ
ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਆਲਮੀ ਐਲਾਨ

**ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਆਲਮੀ ਐਲਾਨ** ਜਾਂ **ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਘੋਸ਼ਣਾ** 10 ਦਸੰਬਰ 1948 ਨੂੰ ਪਾਲੇ ਡ ਸ਼ੈਯੋ, ਪੈਰਿਸ ਵਿਖੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵੱਲੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਐਲਾਨ-ਪੱਤਰ ਸੀ। ਇਹ ਐਲਾਨ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਸਦਕਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਆਲਮੀ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਾਂਝੇ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਲਿਖਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਮੁਹਈਆ ਕਰਵਾਈ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਪਿਛੋਕਡ਼ 
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਸਹਿਯੋਗੀ ਧਿਰਾਂ - ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ- ਨੇ ਚਾਰ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ; ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਡਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਘਾਟ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਹੋਈ, ਖਰਡ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ "ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ" ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ "ਨਸਲ, ਲਿੰਗ, ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਲਈ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ" ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਹਿਮਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਨੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਬਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਐਲਾਨ ਦੀ ਲਿਖਤ
* ਐਲਾਨ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਤਰਜਮੇ
* Resource Guide on the Universal Declaration of Human Rights at the UN Library, Geneva.
* Drafting of the Universal Declaration of Human Rights - documents and meetings records - United Nations Dag Hammarskjöld Library
* ਐਲਾਨ ਬਾਬਤ ਸੁਆਲ-ਜੁਆਬ 
* ਐਲਾਨ – ਸਿੱਖਿਆ

### ਆਡੀਓ-ਵੀਡੀਓ ਸਮੱਗਰੀ
* Librivox: Human-read audio recordings in several Languages
* Text, Audio, and Video excerpt of Eleanor Roosevelt's Address to the United Nations on the Universal Declaration of Human Rights
* Animated presentation of the Universal Declaration of Human Rights by Amnesty International on YouTube (in English duration 20 minutes and 23 seconds).
* Audio: Statement by Charles Malik as Representative of Lebanon to the Third Committee of the UN General Assembly on the Universal Declaration, 6 November 1948 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੰਤ ਅਗਸਤੀਨ

**ਹਿੱਪੋ ਅਗਸਤੀਨ** ( or ; ;
13 ਨਵੰਬਰ 354 – 28 ਅਗਸਤ 430), ਨੂੰ **ਸੰਤ ਅਗਸਤੀਨ** ਜਾਂ **ਸੰਤ ਅਸਤੀਨ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਪੱਛਮੀ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਟੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਆਗਸਤੀਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸੰਸਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ 28 ਅਗਸਤ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਾਬ ਕਢਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਪ੍ਰਿੰਟਰਾਂ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ, ਦੁਖਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਠੀਕ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪਾਂ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੰਤ ਹੈ। 
## ਜੀਵਨ
### ਬਚਪਨ
 1413-15]]
ਸੰਤ ਅਗਸਤੀਨ' ਦਾ ਜਨਮ 13 ਨਵੰਬਰ 354 ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨਗਰ ਥਾਗਸਤ (ਹੁਣ ਸੂਕ ਅਹਰਾਸ, ਅਲਜੇਰੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਮੋਨਿਕਾ, ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਮਸੀਹੀ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਪੈਤਰੀਸੀਅਸ ਇੱਕ ਪੈਗਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਾਈ ਧਰਮ
ਮਨ

mapping of the brain. Phrenology was among the first attempts to correlate mental functions with specific parts of the brain.]]
' illustration of mind/body dualism. Descartes believed inputs are passed on by the sensory organs to the epiphysis in the brain and from there to the immaterial spirit.]]

**ਮਨ** ਸੰਗਿਆਨਾਤਮਕ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੁੱਟ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਤਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਕੁਝ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਜਿਹੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਇਹ ਯੋਗਤਾ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਪਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਵਿਓਂਤਪਤੀ
ਮਨ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ *mind* ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤਾਂ ਗ੍ਰੀਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ **ਮਨ** ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ *ਮਾਨਸ* ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਪ੍ਰ੍ਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ **ਲੋਕ ਮਾਨਸ** ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਾਰ
ਸੱਚ

Saving Truth from Falsehood and Envy'', François Lemoyne, 1737]]
 and a serpent (1896). Olin Levi Warner, Library of Congress Thomas Jefferson Building, Washington, D.C.]]
**ਸੱਚ** ਤੋਂ ਆਮ ਭਾਵ ਤੱਥ ਜਾਂ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਹੈ।
## ਸੱਚ ਬਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ
* ਕੌਰੈਸਪੌਂਡੇਸ ਸਿਧਾਂਤ
* ਕੋਹੈਰੇਂਸ ਸਿਧਾਂਤ
* ਕੰਸਟਰਕਟਿਵ ਸਿਧਾਂਤ
* ਕੰਨਸੈਂਸਸ ਸਿਧਾਂਤ
* ਪਰਾਗਮੇਟਿਕ ਸਿਧਾਂਤ

## ਸੱਚ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਚਿੰਤਕ
### ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ
* ਕਾਂਤ
* ਹੀਗਲ
* ਸਕੋਪਾਇਨਰ
* ਕਿਰਕਗਾਰਦ
* ਨੀਤਸ਼ੇ
* ਵਾਇਟਹੈੱਡ
* ਨਿਸ਼ੀਦਾ
* ਫ੍ਰਾੱਮ
* ਫੋਕੂ
* ਬੋਦ੍ਰੀਲਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਚ
ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ

'' (1805), ਜੈਕ-ਲੂਇਸ ਡੈਵਿਡ ਦੁਆਰਾ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਚਿੱਤਰ]]
, the personification of the United States.]]

 is what this person suffering from a hereditary defect costs the People's community during his lifetime. Fellow citizen, that is your money too. Read '[[Neues Volk|[A] New People]]', the monthly magazine of the Bureau for Race Politics of the NSDAP."]]
 promoting harmony between Japanese, Chinese, and Manchu. The caption, written from right to left, says: "With the help of Japan, China, and Manchukuo, the world can be in peace." The flags shown are, left to right: the flag of Manchukuo; the flag of Japan; the "Five Races Under One Union" flag.]]

**ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ** ਇੱਕ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੰਤਵ ਕਿਸੇ ਬੁਲਾਰੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਿਕ ਧਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡੇ ਵਿਚਲੀ ਸੂਚਨਾ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਨਿਰਪੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਕਤਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸਾਪੇਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪ੍ਰਚਾਰ। ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਵਲੋਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਨਜਰੀਏ ਨੂੰ ਫੈਲਾਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ। ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢਾਹ ਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਫਵਾਹ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਜਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 1622 ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਹਵੇਂ ਪੋਪ ਗਰੇਗਰੀ ਨੇ ਵੇਟਿਕਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੇਸਟੇਂਟ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਦੀ ਛਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਣੀ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਿਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੋਣ-ਪਰਚਾਰ ਲਈ ਵੀ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਚੋਣ-ਪਰਚਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸੰਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਤਕ ਰਾਏ
ਬੁੱਤ

[thumb| *[ਏਕਤਾ ਦਾ ਬੁੱਤ|ਸਟੈਚੂ ਆਫ ਯੂਨਿਟੀ* (2018), ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੂਰਤੀ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ]]
thumb| ਪ੍ਰੈਕਸੀਟੇਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਰਮੇਸ ਅਤੇ ਇਨਫੈਂਟ ਡਾਇਓਨਿਸਸ, 4ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ ਸੀ, ਓਲੰਪੀਆ ਦਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਗ੍ਰੀਸ
ਇੱਕ **ਮੂਰਤੀ** ਜਾਂ **ਬੁੱਤ** ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ, ਪੂਰੀ-ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੱਕੜ, ਧਾਤ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰੇ ਜਾਂ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜੀਵਨ-ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਜੀਵਨ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟਾ ਹੈ ਇੱਕ **ਬੁੱਤ** ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਵਨ-ਆਕਾਰ ਇੱਕ **ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੂਰਤੀ** ਹੈ।

ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਰਤਮਾਨ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਲਗਭਗ 30,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ। ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸਲ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਕਲਾ ਵਜੋਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੂਰਤੀ, *ਸਟੈਚੂ ਆਫ ਯੂਨਿਟੀ*,  ਹੈ। ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਰਮਦਾ ਡੈਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* UK Public Monument and Sculpture Association

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਤ
ਚੱਕਾ

**ਚੱਕਾ** ਜਾਂ **ਪਹੀਆ** ਇੱਕ ਗੋਲ਼ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧੁਰੇ (ਐਕਸਲ) ਦੇ ਬਿਅਰਿੰਗ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਸਤੇ ਨੀਯਤ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਾ ਕਈ ਸਾਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧੁਰੇ ਸਣੇ ਚੱਕਾ ਭਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪਹੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੱਡੇ ਦੇ ਪਹੀਏ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆਂ ਹਾਂ। ਪਹੀਆ ਹੀ ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਚਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹੀਆ ਹੀ ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਹੀਏ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜੋ ਮੋਟੀ ਗੋਲ ਜਿਹੀ ਲੱਕੜ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਭ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਭ ਵਿਚ ਗਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਲ਼ੀ ਵਿਚ ਹੀ ਗੱਡੇ ਦਾ ਧੁਰਾ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਹੀ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਨਾਭ ਦੇ ਉਪਰ ਗਜ਼ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਪਰ ਥੋੜੀਆਂ ਗੋਲ ਜਿਹੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਠੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੁੱਠੀਆਂ ਹੀ ਪਹੀਏ ਨੂੰ ਗੋਲ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁੱਠੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਗੁੰਮ ਚੂਲ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੂਲ ਬਾਹਰੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ। ਇਸ ਗੁੰਮ ਚੂਲ ਨੂੰ ਮੁਹਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਗੱਡੇ ਦਾ ਪਹੀਆ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਗੱਡੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਗੱਡਿਆਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਕਿਥੋਂ ਰਹਿਣੇ ਹਨ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੱਕੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਗੀਜ਼ਾ ਨੈਕਰੋਪੋਲਿਸ

**ਗੀਜ਼ਾ ਨੈਕਰੋਪੋਲਿਸ** (,  ਕਾਹਿਰਾ, ਮਿਸਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਗੀਜ਼ਾ ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਤਵੀ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਸਮੂਹ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਸਫਿੰਕਸ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਿਸਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਛਕ)। ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ 7 ਅਜੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਜੂਬਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਇਹ ਨੀਲ ਉੱਤੇ ਗੀਜ਼ਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 9  ਅਤੇ ਕਾਹਿਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ 25  ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਗੀਜ਼ਾ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡ 
*3ਡੀ ਸਫ਼ਰ 
*ਗੀਜ਼ਾ ਨੈਕਰੋਪੋਲਿਸ - ਫ਼ੋਟੋਸਿੰਥ 
*ਗੀਜ਼ਾ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੀਜ਼ਾ ਪਠਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ
ਸ਼ਾਰਕ

ਸ਼ਾਰਕ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਛਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਗਲਫੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਰਕਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਟੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 420 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰਕ ਦੀਆਂ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਾਰਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਮੱਛੀ (39 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਰਕ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲੈ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਅੱਖਾਂ, ਤੈਰਨ ਲੈ ਪੰਜ ਜੋੜੇ ਖੰਭੜੇ ਤੇ ਸਾਂਹ ਲੈਣ ਲਈ ਪੰਜ ਜੋੜੇ ਗਲਫੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਛਲੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਸੂਰ

ਸੂਰ ਨੂੰ ਸਵਾਈਨ ਜਾਂ ਹੌਗ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਹੈ ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਭਾਲੂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਆਕਾਰ 35 ਤੋਂ 71 ਇੰਚ ਅਤੇ ਭਾਰ 50 ਤੋਂ 350 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਹੈ ਜੋ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਝੁਲਸ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਸੂਰ ਹੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਨਵਰ
ਕੁਪੋਸ਼ਣ

**ਕੁਪੋਸ਼ਣ** ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਸੰਨ 2017 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 815 ਮਿਲੀਅਨ (ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 11 %) ਲੋਕ ਅਲਪਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ।ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਔਰਤ ਵਰਗ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ,ਲਕੋਰੀਆ,ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਿਸਹਤ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼, ਆ-ਸੰਤੁਲਿਤ ਿਵਕਾਸ ਆਦਿ ਅਲਾਹਮਤਾਂ ਦਰਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1990 ਤੋਂ 176 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਜਦੋਂ 23% ਲੋਕ ਅਲਪਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ। ਸੰਨ 2012 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ।

## ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਪਛਾਣ 
ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1. ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਰੁਕਣਾ

2. ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਢਿੱਲਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਸੁੰਗੜਨਾ।

3. ਝੁਰੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀਲੀ ਚਮੜੀ।

4. ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਥਕਾਵਟ।

5. ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਮੀ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ।

6. ਵਾਲ ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਬੇਚਮਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

7. ਚਿਹਰਾ ਫਿੱਕਾ, ਅੱਖਾਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਲੇ ਘੇਰੇ ਬਣ ਜਾਣ।

8. ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਣਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ।

9. ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ।

10. ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਦਾ ਪਤਲਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ (ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ)। ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ. ਉਹ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕਮੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਸੋਧਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇਵੇਗਾ।

## ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਰਨ 
ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਰੀਬੀ ਹੈ। ਪੈਸੇ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਦੁੱਧ, ਫਲ, ਘਿਓ ਆਦਿ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਕਈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪੇਟ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

### ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਲਾਪਰਵਾਹੀ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਅਨੀਮੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਸਹੀ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਗਰਭਵਤੀ ਮਾਵਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਅਣਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਔਰਤਾਂ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁੱਕਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਧੁਨੀ

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਇੱਕ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਦੀ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਧੁਨੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ 20 ਹਰਟਜ਼ ਅਤੇ 20 ਕਿਲੋਹਰਟਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਤਰੰਗਾਂ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। 20&nbsp;kHz ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਹੈ ਅਤੇ 20&nbsp;Hz ਤੋਂ ਘੱਟ ਇੰਫ੍ਰਾਸਾਉਂਡ ਹੈ। ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰਾ ਸੁਣਾਵਾਂ ਹੁੰਦਾਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Sounds Amazing; a KS3/4 learning resource for sound and waves 
* HyperPhysics: Sound and Hearing
* Introduction to the Physics of Sound
* Hearing curves and on-line hearing test
* Audio for the 21st Century 
* Conversion of sound units and levels
* Sound calculations
* Audio Check: a free collection of audio tests and test tones playable on-line
* More Sounds Amazing; a sixth-form learning resource about sound waves 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਣਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰੰਗਾਂ
ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਲੂਈ ਚੌਦਵਾਂ

**ਲੂਈ ਚੌਦਵਾਂ** (5 ਸਤੰਬਰ 16381 ਸਤੰਬਰ 1715), **ਲੂਈ ਮਹਾਨ** ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੂਰਬੋਂ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਮਰਾਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1643 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਹਕੂਮਤ ਕੀਤੀ। 72 ਸਾਲ ਅਤੇ 110 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਯੂਰਪੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਹਕੂਮਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਭਾਸ਼ਾ

**ਬਾਜ਼ੀਗਰ** ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਦਰਾਵੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਲਾਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਐਥਨੋਂਲੋਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਹਰਿਆਣਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਦਿੱਲੀ, ਗੁਜਰਾਤ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੰਜਾਬ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਐਥਨੋਂਲੋਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੁਤਬਾ 7ਵਾਂ ("shifting") ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ L1 ਵਿੱਚ ਹੈ: 1% ਤੋਂ ਹੇਠ। ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਦਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਾਵੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ

**ਰੌਸਨੀ ਦੀ ਗਤੀ** ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ  ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਭੌਤਿਕ ਸਥਿਰ ਅੰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਮੁੱਲ '*** (≈** ਮੀ/ਸੈ**),  ਉਹ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਗਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਗਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਗਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪੁੰਜ ਰਹਿਤ ਕਣ ਜਿਵੇ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਕ ਵਿਕਰਨਾ ਅਤੇ ਗਰੂਤਾ ਕਿਰਨਾ ਅਾਦਿ, ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ  ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮੀਕਰਨ **&nbsp;=&nbsp;*'

:ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਿਵੇ ਕੱਚ ਜਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ,  ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਅਤੇ ਗਤੀ  ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਅਪਵਰਤਿਤ ਅੰਕ  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
:ਜਿਵੇ, (&nbsp;=&nbsp;&nbsp;/&nbsp;). 
ਜਿਵੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਕੰਚ ਵਿੱਚ ਅਪਵਰਤਿਤ ਅੰਕ 1.5 ਹੈ।
ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਵ ਹੈ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕੰਚ ਵਿੱਚ ; ਗਤੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੌਸਨੀ ਦਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਅਪਵਰਤਿਤ ਅੰਕ 1.0003 ਹ।
: ਇਸਲਈ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ  ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ  ਜਾਂ  ਘੱਟ ਹੈ।.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ

**ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ** ਗਤੀ ਅਤੇ ਵੇਗ ਦਾ ਯੂਨਿਟ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘੰਟੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ **ਕਿਲੋਮੀਟਰ/ਘੰਟਾ** ਜਾਂ  ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸਪੀਡ ਸਪੀਡੋਮੀਟਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
## ਬਦਲੋ
* 3.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ≡ 1 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ
* 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ≈ 0.277 78 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ
* 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ≈ 0.621 37 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ≈ 0.911 34 ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ
* 1 ਨਾਓਟੀਕਲ ਮੀਲ ≡ 1.852 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ
* 1 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ≡ 1.609344 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (~1.61 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ)

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* ਗਤੀ
* ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਿਟ
ਲੀਟਰ

**ਲੀਟਰ** ਜਿਸ ਨੂੰ **L** ਜਾਂ **l** ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੀਟਰ, ਆਇਤਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। 
:ਇਹ 1 (ਡੈਸੀਮੀਟਰ3), 1,000 (ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ3) ਜਾਂ 1/1,000 (ਮੀਟਰ3) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। 
:ਇਕ ਘਣ ਡੈਸੀਮੀਟਰ ਦਾ ਆਇਤਨ 10&times;10&times;10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਿਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ

**ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ** ਗਤੀ ਅਤੇ ਵੇਗ ਦਾ ਯੂਨਿਟ ਹੈ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਐਸ.ਆਈ ਯੂਨਿਟ, **ਮੀਟਰ ਸੈਕੰਡ−1, ਮੀਟਰ/ਸੈਕੰਡ, ਜਾਂ ** ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਮਾਨੀ ਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਦਲੋ
1 ਮੀਟਰ/ਸੈਕੰਡ ਬਰਾਬਰ ਹੈ:
: = 3.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ
: ≈ 3.2808 ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ
: ≈ 2.2369 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ
: ≈ 1.9438 ਨਿਓਟੀਕਲ ਮੀਲ

1 ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ = 0.3048 ਮੀਟਰ/ਸੈਕੰਡ

1 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ = 0.44704 ਮੀਟਰ/ਸੈਕੰਡ

1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ = 0.2 ਮੀਟਰ/ਸੈਕੰਡ

1 ਕਿਲੋਮਿਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ ਬਰਾਬਰ ਹੈ:
: ≈ 0.6213 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ
: ≈ 2237 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ
* ਗਤੀ
* ਮੀਟਰ
* ਸੈਕੰਡ

## ਹਵਾਲੇ
*Official BIPM definition of the metre
*Official BIPM definition of the second

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਿਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ

ਆਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ **ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ** ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵੈਦਿਕ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਾ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਉੜੀਆ, ਤਾਮਿਲ, ਕੰਨੜ, ਬੰਗਾਲੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ।
## ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ 
* ਆਸਾਮੀ ਕਵਿਤਾ
* ਬੰਗਾਲੀ ਕਵਿਤਾ
* ਦੋਹਾ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਪਿਕ ਕਵਿਤਾ
* ਗ਼ਜ਼ਲ
* ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵਿਤਾ
* ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ
* ਕੰਨੜ ਕਵਿਤਾ
* ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਾ
* ਕੌਂਕਣੀ ਕਵਿਤਾ
* ਮਲਿਆਲਮ ਕਵਿਤਾ
* ਮਣੀਪੁਰੀ ਬਿਸ਼ਨੂੰਪ੍ਰਿਯਾ ਕਵਿਤਾ
* ਮਰਾਠੀ ਕਵਿਤਾ
* ਮੈਤੇਈ ਕਵਿਤਾ
* ਨੇਪਾਲੀ ਕਵਿਤਾ
* ਉੜੀਆ ਕਵਿਤਾ
* ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
* ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਵਿਤਾ
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਵਿਤਾ
* ਸਿੰਧੀ ਕਵਿਤਾ
* ਤਮਿਲ ਕਵਿਤਾ
* ਤੇਲਗੂ ਕਵਿਤਾ
* ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ