open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਆਨੰਦ ਗੋਪਾਲ

**ਆਨੰਦ ਗੋਪਾਲ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Anand Gopal) ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਇਸਨੇ *ਨੋ ਗੁੱਡ ਮੈਨ ਅਮੰਗ ਦ ਲਿਵਿੰਗ*(No Good Men Among the Living) ਨਾਂ ਹੇਠ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੌਫ਼ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਤਿੰਨ ਅਫ਼ਗਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਆਨੰਦ ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
*ਆਨੰਦ ਗੋਪਾਲ ਦਾ ਟਵਿਟਰ ਖਾਤਾ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸਾਰਾ ਸ਼ਗੁਫਤਾ

**ਸਾਰਾ ਸ਼ਗੁਫਤਾ** (1954-1984) (ਉਰਦੂ:سارا شگفتہ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਹੋਣਹਾਰ ਕਵਿੱਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਭਰ ਜਵਾਨੀ ਦੀ 
ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਾਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ, 1954 ਨੂੰ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ।

*ਸਾਰਾ* ਦੇ ਨਵ ਜੰਮੇ ਬਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਦੁੱਖ਼ ਅਤੇ ਵਲੂੰਧਰੀ ਮਮਤਾ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਦੂਜੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬੇਰੁਖੀ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣੇ। ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ਼, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਕਾਰਣ ਉਸਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਤਵਾਜ਼ਨ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਗਲਪਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਮਿਲ ਜਾਣ ਕਾਰਣ ਬਚਾਓ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰੰਤੂ ਇਹਨਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦੀ ਰਹੀ। ਇਤਨੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਖਜ਼ਾਨਾ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਈ ਹੈ। ਗਿਆਨਪੀਠ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤ੍ਰੀ ਆਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਾਰਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ

## ਕੰਮ 
ਉਸ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਈਦ ਅਹਿਮਦ ਦੁਆਰਾ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ 'ਆਂਖੇਂ' ਅਤੇ 'ਨੀਂਦ ਕਾ ਰੰਗ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਅਸਦ ਅਲਵੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 'ਦ ਕਲਰ ਆਫ਼ ਸਲੀਪ ਐਂਡ ਅਦਰ ਪੋਇਮ' (2016) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਵਿਰਾਸਤ 
ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਵੀ ਹੈ, ਨੇ ਸਾਰਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ 'ਏਕ ਥੀ ਸਾਰਾ' (ਏਕ ਥੀ ਸਾਰਾ) (1990) ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ (1994) ਹਨ। ਮੈਂ ਸਾਰਾ (ਮੈਂ, ਸਾਰਾ), ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਨਵਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਸਾਰਾ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਕਾ ਸਾਰਾ ਆਸਮਾਨ, ਦਾਨਿਸ਼ ਇਕਬਾਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਤਾਰਿਕ ਹਮੀਦ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਟਕ ਵੀ ਸਾਰਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਸਾਰਾ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਇਹ ਨਾਟਕ ਵਿੰਗਜ਼ ਕਲਚਰਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ 2015 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਉਰਦੂ ਥੀਏਟਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਬਲਦੇ ਅੱਖਰ*,
**ਨੀਂਦ ਦੇ ਰੰਗ*,
**ਆਂਖੇਂ*,
**ਲੁਕਣ ਮੀਟੀ*

### ਕਾਵਿ ਵੰਨਗੀ
*ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਵੀ ਸਤੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ।

ਬੱਸ, ਚਿਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਾਸ਼! ਔਰਤ ਵੀ ਜ਼ਨਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਮੋਢਾ ਦੇ ਸਕਦੀ।*

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 

### ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
http://www.dawn.com/news/1022042/column-respectability-has-many-forms-remembering-sara-shagufta-by-kamran-asdar-ali
http://www.poetryinternationalweb.net/pi/site/poet/item/23637/21708/Sara-Shagufta 
https://rekhta.org/poets/sara-shagufta/nazms

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਨਿਹੰਗ ਖ਼ਾਨ

**ਨਿਹੰਗ ਖ਼ਾਨ** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: نهنگ خاں) ਰੋਪੜ ਨੇੜੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਿਆਸਤ ਕੋਟਲਾ ਨਿਹੰਗ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਹਾਕਮ ਸੀ। ਉਹ ਦਸਮ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਕਸਰ ਨਿਹੰਗ ਖਾਨ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਨਿਹੰਗ ਖ਼ਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਨਿਹੰਗ ਖਾਂ ਪਠਾਣ ਸ਼ਾਹ ਸੁਲੇਮਾਨ ਗਜ਼ਨਬੀ ਦੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਰੰਗ ਖਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਨਿਹੰਗ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਕਰਮ ਸੰਵਤ ਸਾਲ 1745 (1688 ਈਸਵੀ) ਵਿੱਚ ਮੱਘਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਿਹੰਗ ਖਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਭਾਈ ਆਲਮ ਖਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਮੌਕੇ 3 ਮਈ 1694 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸਮਰਾਤ

**ਸਮਰਾਤ** ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, 20 ਮਾਰਚ ਅਤੇ 22 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਕਰੀਬਨ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ। ਇਹਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਬਦ *ਈਕਵਿਨੌਕਸ * (equinox) ਵੀ ਇਸੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਭਾਵ ਬਰਾਬਰ ਰਾਤ। ਸੂਰਜੀ **ਸਮਰਾਤ** ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਜਾਂ ਦੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਪਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਭੂਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਸਿੱਧਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਡੁੱਬਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ '** ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।, **' ਤੋਂ (ਬਰਾਬਰ) ਅਤੇ '''' (ਰਾਤ)। ਇੱਕ ਸਮਰਾਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਉਲਟ,   ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੋਣੀ ਆਕਾਰ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਅਪਵਰਤਨ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਕਿ ਸਮਰਾਤ  ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਭੂਮੱਧ ਸੱਭਿਆਤਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਸੂਰਜੀ ਘੰਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਆਦ 12 ਘੰਟੇ ਹੈ।

ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਚ ਸਮਰਾਤ ਨੂੰ ਵਰਨਲ ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਸਮਰਾਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ਸਮਰਾਤ ਨੂੰ ਪਤਝੜ ਜਾਂ ਪਤਝੜ ਸਮਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਮਰੂਪ ਸੰਕ੍ਰਮਣਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੀਪ ਸਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਦੋਵਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। 

ਮਾਰਚ ਸਮਰਾਤ ਲਈ ਗੋਲਾਕਾਰ-ਨਿਰਪੱਖ ਨਾਮ *ਉੱਤਰ ਵੱਲ* ਸਮਰਾਤ ਹਨ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ੀ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਸਮਰੂਪ ਲਈ *ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਮਰੂਪ*, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ  ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ੀ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Details about the Length of Day and Night at the Equinoxes . U.S. Naval Observatory. Naval Meteorology and Oceanography Command
* Calculation of Length of Day  (Formulas and Graphs)
* Equinoctial Points – The Nuttall Encyclopædia
* Table of times for Equinoxes, Solstices, Perihelion and Aphelion in 2000–2020 
* Table of times of Spring Equinox for a thousand years: 1452–2547 
*
ਜੀਤਨ ਰਾਮ ਮਾਂਝੀ

**ਜੀਤਨ ਰਾਮ ਮਾਂਝੀ** (ਜਨਮ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1944) ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਡ) ਦਾ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦਾ 23ਵਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। 20 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪਦ ਤੋਂ ਇਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮਾਂਝੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਗਯਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਖਿਜਰਸਰਾਏ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਮਹਕਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮਜੀਤ ਰਾਮ ਮਾਂਝੀ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤੀਹਰ ਮਜਦੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਯਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ 1966 ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹਾਂ ਦਲਿਤ ਮੁਸਹਰ ਸਮੁਦਾਏ ਤੋਂ ਹੈ। 1966 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲਿਪਿਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

## ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ
ਮਾਂਝੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੁਤਰੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਟੌਂਸਾ (ਬਲਾਚੌਰ)

**ਟੌਂਸਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਬਲਾਚੌਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 41 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਬਲਾਚੌਰ ਤੋਂ 13 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਦੂਰੀ 50 ਕਿ.ਮੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 144533 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਅਸਰੋਨ ਹੈ। ਫਤਿਹਪੁਰ (3 ਕਿਮੀ), ਨੰਗਲ (4 ਕਿਮੀ), ਮਾਜਰਾ ਜੱਟਨ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਬੇਲਾ ਤਾਜੋਵਾਲ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਅਸ਼ਰਨ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) **ਟੌਂਸਾ** ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।

**ਟੌਂਸਾ** ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੂਪਨਗਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਤਹਿਸੀਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਨੂਰਪੁਰ ਬੇਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਮੋਰਿੰਡਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
http://www.onefivenine.com/india/villages/Nawanshahr/Balachaur/Taunsa

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੌਥੀ ਕੂਟ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਚੌਥੀ ਕੂਟ*** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀਆਂ ਦੀ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ- ਚੌਥੀ ਕੂਟ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਤੇ ‘ਮੈਂ ਹੁਣ ਠੀਕ ਠਾਕ ਹਾਂ’, ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਣੀ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਾਰਤਿਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਕਹਾਣੀ 1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।
## ਕਲਾਕਾਰ
* ਜੋਗਿੰਦਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਵਿੰਦਰ ਵਿੱਕੀ 
* ਰਾਜਬੀਰ ਕੌਰ
* ਹਰਲੀਨ ਕੌਰ
* ਤਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ
* ਜੁਗਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ
* ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਰਨੇਕ ਔਲਖ
* ਦਾਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਭੰਗੂ
* ਸਿੱਖ ਮੁਸਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਜਪਾਲ ਸਿੰਘ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਤਙ ਸ਼ਿਆਉਫਿਙ

**ਤਙ ਸ਼ਿਆਉਫਿਙ** (ਸਰਲ ਚੀਨੀ 邓小平, ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ 鄧小平, ਪਿਨਯਿਨ *dèng xiǎopíng*, ) ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਲਿਖਣ ਦੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ **ਦੰਗ/ਤੰਗ ਸ਼ਿਆਓਪਿੰਗ** ਜਾਂ **ਤੌਂਗ ਸ਼ਾਉਪਿੰਗ** ਵੀ ਹਨ; 22 ਅਗਸਤ 1904 – 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 1997) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਇਹ 1978 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1992 ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ-ਤਿਆਗ ਤੱਕ ਚੀਨ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਮਾਉ ਤਸਿਤੌਙ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਤਙ ਨੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਦੂਰਗਾਮੀ ਬਜ਼ਾਰੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਵੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਤੱਕ ਪੁਚਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*Ezra Vogel, author of *Deng Xiaoping and the Transformation of China*, speaking in 2011 on Deng's efforts to build China.  ()
**The New York Times* obituary on Deng Xiaoping
*The Selected Works of Deng Xiaoping

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਸਾਮਵਾਦੀ
ਇਨਕਲਾਬੀ

**ਇਨਕਲਾਬੀ** ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇ ਜਾਂ ਉਹਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰੇ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਜੋਂ *ਇਨਕਲਾਬੀ* ਇਸਤਲਾਹ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਘਾਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲੂ ਉੱਤੇ ਅਚਨਚੇਤੀ ਅਸਰ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*Castro: Revolutionary as Celebrity  - slideshow by *LIFE* magazine

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਕਲਾਬੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਕਲਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਲੋਕ
ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ

**ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ** (First-person narrative) ਅਜਿਹੀ ਕਥਾ ਜਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਤਰ(ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ *ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ*) ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਜਾਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਾਰੇ ਬੋਲਕੇ ਜਾਂ ਲਿਖਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਮੈਂ" ਜਾਂ "ਅਸੀਂ" ਕਹਿਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਪਾਤਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਬਾਕੀਆਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਜਾਸੂਸੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਦੋਵੇਂ ਕੇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਸੁਲਝਾਉਣ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਆਰਦਸ਼ਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੀ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਦਹਾਰਨ ਵਜੋਂ ਖੱਬਲ (ਕਹਾਣੀ) ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਬੌਲਦ।

ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੋਲਡਰ ਬੈਗ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੀ ਹਨ ਪਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਨਜ਼ਰੀਏ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
*ਮੱਧਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਰਤਾਂਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਜੋਹਾਨਸ ਗੂਤਨਬਰਗ

**ਜੋਹਾਨਸ ਗੂਤਨਬਰਗ** (ਜਰਮਨ: ਇੱਕ ਸੀ ਜਰਮਨ ਲੋਹਾਰ, ਸੁਨਿਆਰ, ਪ੍ਰਿੰਟਰ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਛਪਾਈ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ ਲਿਆਂਦਾ। ਉਸਨੇ ਚੱਲ-ਕਿਸਮ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਕਾਢ ਕਢੀ ਸੀ।

ਗੂਤਨਬਰਗ ਦੀ ਕਾਢ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛਪਾਈ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛਪਾਈ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ ਖੋਦ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੂਤਨਬਰਗ ਦਾ ਜਨਮ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਮੈਂਜ਼ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1420 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਗੜਬੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1439 ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਟਰਾਸਬਾਰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਔਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ। ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਲਟ ਅੱਖਰ ਖੋਦੇ। ਤਦ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੁਰਨਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਵੱਡੇ ਬਲਾਕ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰਚਮੈਂਟ ਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਦਬਾਅ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਿੰਟ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ,*ਕਾਂਸਟੈਨ ਮਿਸਲ* ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ 1450 ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਕਾਪੀਆਂ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਿਊਨਿਚ (ਜਰਮਨੀ), ਦੂਜੀ ਜਿਊਰਿਖ (ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ) ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਗੂਤਨਬਰਗ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਵੀ ਛਪੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਲੋਕ
ਪਵਨ ਮਲਹੋਤਰਾ

**ਪਵਨ ਮਲਹੋਤਰਾ** (ਜਨਮ 2 ਜੁਲਾਈ 1958), ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਬੁੱਧਦੇਵ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਬਾਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਸਈਦ ਅਖ਼ਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਸਲੀਮ ਲੰਗੜੇ ਪੇ ਮਤਿ ਰੋ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 1989 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। 2003 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ *ਆਇਥੇ* ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਟਾਈਗਰ ਮੇਨਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਕਰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਬਲੈਕ ਫ਼ਰਾਈਡੇ* ਨੇ ਪਵਨ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਪਹਿਚਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਦੀ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1984 ਵਿੱਚ ‘ਯੇ ਜੋ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ’ ਸੀਰੀਅਲ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵੱਲ ਆਇਆ। 1986 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਈਦ ਅਖ਼ਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ‘ਨੁੱਕੜ’ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
* *ਅਭ ਆਏਗਾ ਮਜ਼ਾ* (1984) 
* *ਖਾਮੋਸ਼* (1985)
* *ਬਾਗ਼ ਬਹਾਦੁਰ* (1989) 
* *ਸਲੀਮ ਲੰਗੜੇ ਪੇ ਮਤ ਰੋ* (1989)
* *ਸੌ ਕਰੋੜ* (1991)
* ਅੰਤਰਨਾਦ (1991)
* *ਸਿਟੀ ਆਫ ਜੋਆਏ* (1992) – ਆਸ਼ੀਸ਼
* *ਤਰਪਣ* (1994) – ਧੰਨੂ
* *ਬ੍ਰਦਰਸ ਇਨ ਟਰੱਬਲ* (1995) – ਆਮਿਰ
* *ਪਰਦੇਸ* (1997)
* ਅਰਥ (1998) – The Butcher
* *ਫਕੀਰ* (1998)
* *ਦਾ ਪਰਫੈਕਟ ਹਸਬੈਂਡ* (2003)
* *ਆਏਥੇ* (ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ) (2003) – ਇਰਫਾਨ ਖਾਨ
* *ਬਲੈਕ ਫ੍ਰਾਈਡੇ* (2004) – Tiger Memon
* *ਅਨੁਕੁਕੁੰਡਾ ਓਕਾ ਰੋਜੂ* (ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ) (2005)
* *ਈਸ਼ਵਰ ਮਾਇਮ ਕੰ.* (2005)
* *ਅੰਧਰੁਧੂ* (ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ) (2005) - Ranaveer Sinha
* *ਅੰਮਾ ਚੇਪਿੰਦੀ* (ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ) (2006)
* *ਡੌਨ - ਦਾ ਚੇਜ਼ ਬਿਗਨਸ* (2006) – ਨਾਰੰਗ
* *ਬਲੱਡ ਬ੍ਰਦਰਸ* (2007) – ਕੋਚ
* *ਜਭ ਵੀ ਮੇਟ* (2007) – ਗੀਤ ਦਾ ਅੰਕਲ
* *ਮਾਈ ਨੇਮ ਇਸ ਐਂਥਨੀ ਗੋਨਸਾਲਵਸ* (2008) – ਸਿੰਕਦਰ
* *ਦੇ ਤਾਲੀ* (2008)
* *ਮਾਨ ਗਏ ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ* (2008) 
* ਦਿੱਲੀ -6 (2009) –ਜੈ ਗੋਪਾਲ
* *ਇਕ ਥੋ ਚਾਂਸ* (2009)
* *ਰੋਡ ਟੂ ਸੰਗਮ* (2009)
* *ਬਦਮਾਸ਼ ਕੰਪਨੀ* (2010) – ਜੈਜ਼
* *ਇਕ ਨਈਂ ਛੋਟੀ ਸੀ ਜਿੰਦਗੀ* (2011) – ਸ਼ਯਾਮ
* *ਭਿੰਡੀ ਬਜ਼ਾਰ* (2011) – ਮਾਮੂ
* *ਯੇ ਫ਼ਾਸਲੇ* (2011) – ਦਿੱਗਵਿਜੈ ਸਿੰਘ
* *ਸ਼ੈਤਾਨ* (2011) - ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ
* *ਏਕ ਥੀ ਡਾਇਣ* (2013) - ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਥੁਰ (ਬੋਬੋ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ)
* *ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ* (2013) - ਕੋਚ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ
* *ਪੰਜਾਬ 1984* (2014) - ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ
* *ਚਿਲਡਰਨ ਓਫ ਵਾਰ* (2014)
* *ਬੈਂਗ ਬੈਂਂਗ* (2014 ਫਿਲਮ) (2014) - ਜ਼ੋਰਾਵਰ
* *ਏਹ ਜਨਮ ਤੁਮਾਰੇ ਲੇਖੇ* (2015)
* *ਜ਼ੋਰਾਵਰ* (2016) – ਤੇਜਪਾਲ ਸਿੰਘ
* *ਰੁਸਤਮ* (2016) – ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਵਿੰਸੇਂਟ ਲੋਬੋ
* *ਮਿਸਿੰਗ ਓਂਨ ਆ ਵੀਕਐਂਡ* (2016) - ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਅਲੀ ਅੰਸਾਰੀ
* *ਸੁਪਰ ਸਿੰਘ* (2017) - ਸੰਤ ਰਹਿਮਤ
* *ਮੁਬਾਰਕਾ* (2017) - ਚਰਨ ਦੇ ਪਿਤਾ
* ਜੁਡਵਾ 2  (2017) - ਅਫਸਰ ਢਿੱਲੋਂ
* *ਕੇਸਰੀ*  (2019)
* ਫੈਮਲੀ ਆਫ ਠਾਕੁਰਗੰਜ  (2019)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਓਟਕ੍ਰੈਟੀ ਅਰੇਨਾ

**ਓਟਕ੍ਰੈਟੀ ਅਰੇਨਾ**, ਮਾਸਕੋ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 44,929 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ  
*ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ

**ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੂਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਰੂਸ ਦੇ ਮਾਸਕੋ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਓਟਕ੍ਰੈਟੀ ਅਰੇਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਸੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ  
*ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ  
*ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ ਫੇਸਬੁੱਕ
*ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ ਟਵਿੱਟਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਮੀ ਲਾਈ ਕਤਲੇਆਮ

**ਮੀ ਲਾਈ ਕਤਲੇਆਮ** ( , ; , , or ) 16 ਮਾਰਚ 1968 ਨੂੰ ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ 347 ਤੋਂ 504 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਹੱਥੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਸੀ। ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੀ 23ਵੀਂ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ 11ਵੀਂ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀ 20ਵੀਂ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਟੈਲੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਰਦਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। 22 ਫੌਜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਗਏ ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕੈਲੀ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। 22 ਪਿੰਡ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 3.5 ਸਾਲ ਹਾਊਸ ਅਰੈਸਟ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* My Lai  — An American Experience, WGBH, PBS ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ
* Peers Inquiry ਮਿਲਟਰੀ ਲੀਗਲ ਰਿਸੋਰਸਿਸ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ
* Into The Dark: The My Lai Massacre Crime Library on truTV.com
* The Peers Report
* The My Lai Courts-Martial, 1970 
* ਮੀ ਲਾਈ ਕਤਲੇਆਮ
* BBC World Service: ਮੀ ਲਾਈ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਟੇਪ
* My Lai Revisited: 47 Years Later, Seymour Hersh Travels to Vietnam Site of U.S. Massacre He Exposed from *Democracy Now!*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਕਤਲੇਆਮ
ਇਸਮਾਇਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨ

**ਇਸਮਾਇਲੀ ਫ਼ਿਰਕਾ** ਜਾਂ **ਇਸਮਾਇਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨ** ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਸ਼ੀਆ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੰਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਹੀ ਕੁੱਲ ਆਲਮ ਦਾ ਕਰਤਾ-ਧਰਤਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਪੈਗੰਬਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸਮਾਇਲੀ ਇਮਾਮਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਮਾਮ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਨੇਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਕਰੀਮ ਆਗ਼ਾ ਖਾਨ ਇਸ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹਨ। ਇਸਮਾਇਲੀ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਤੇ ਤਰੱਕੀਪਸੰਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੁੰਨੀ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਕਾਫ਼ਿਰ’ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਸੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਠੰਢੇ ਸੁਭਾਅ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸੇਰੜ੍ਹੀ

**ਸੇਰੜ੍ਹੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ‘ਜੰਗਲ ਬੈਬਲਰ’) ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ 6 ਤੋਂ 10 ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਦਤ ਕਰਕੇ ‘ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ’ ਜਾਂ ‘ਸੱਤ ਭਰਾ’ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਘੋਂਗਈ’ ਵੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ 130 ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੰਛੀ ਭਾਰਤ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹਨ।
## ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਝੁੰਡ
ਇਹ ਘਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਮੱਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਡੀਆਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਾਣੇ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਵੀ ਪੀ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਝੁੰਡ ਵਿਚਲੇ ਪੰਛੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਖੇਡਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਲੜ ਵੀ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਖੰਭ ਵੀ ਆਪਣੀ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਸੰਵਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਿਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਰਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਠੁੰਗਾਂ ਵੀ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸਲਈ ਇਹ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ।
## ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ
‘ਸੇਰੜ੍ਹੀਆਂ’ ਕੋਈ 25 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਸਲੇਟੀ-ਭੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਢਿੱਡ ਨਾਲੋਂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚੁੰਝ ਗੂੜ੍ਹੀ ਪੀਲੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਫਿੱਕੀਆਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਗੋਲ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਲੰਮੀ ਉਡਾਰੀ ਨਹੀਂ ਭਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
‘ਸੇਰੜ੍ਹੀਆਂ’ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮਾਰਚ-ਅਪਰੈਲ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਨਰ, ਮਾਦਾ ਰਲ ਕੇ ਘਾਹ ਦੇ ਤੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੌਲੀ ਵਰਗਾ ਆਲ੍ਹਣਾ 3 ਤੋਂ 5 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ 3 ਤੋਂ 4 ਗੂੜ੍ਹੀ-ਹਰੀ ਭਾਹ ਵਾਲੇ ਨੀਲੇ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਰ ਪੰਛੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿੱਚ ਆਂਡੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 15 ਤੋਂ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਲੇ'ਜ਼

'''ਲੇ'ਜ਼''' ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਲੂ ਚਿਪਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1932 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਫਿਰ 1965 ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਪੈਪਸੀਕੋ ਨੇ ਸਾਂਭੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਰੀ (ਫ਼ਿਲਮ)

thumb
***ਬਾਰੀ*** ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰਕੇ ਜੇਪੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਬਣੇ ਜਤਿੰਦਰ ਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੇਪੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਘੋਰ ਸੰਤਾਪ ਹੰਢਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਔਰਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪੀੜ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੁਰਕੁਰੇ

**ਕੁਰਕੁਰੇ** ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੈ ਜੋ ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦ ਦੇ ਸਨੈਕਸ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਂਡ ਭਾਰਤੀ ਪੈਪਸੀਕੋ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੁਰਕੁਰੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।

## ਸਮੱਗਰੀ
ਕੁਰਕੁਰੇ ਚੌਲ, ਮੱਕੀ, ਛੋਲੇ ਦੇ ਆਟੇ, ਲੂਣ, ਸਬਜੀਆਂ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਸੁਆਦ
*ਮਸਾਲਾ ਮੰਚ (ਚਟਪਟਾ)
*ਗ੍ਰੀਨ ਚਟਨੀ 
*ਚਿੱਲੀ ਚਟਕਾ
*ਟਮਾਟਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਸਟਾਇਲ
*ਮਾਲਾਬਾਰ ਮਸਾਲਾ ਸਟਾਇਲ 
*ਮਸਾਲਾ ਟਵਿਸਟਸ (ਸੋਲਿਡ ਮਸਤੀ)
*ਦੇਸੀ ਬੀਟਸ
*ਨੋਟੀ ਟਮੈਟੋਜ਼
*ਪਫ਼ਕੋਰਨ (ਯਮੀ ਚੀਜ਼)
*ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਹੰਗਾਮਾ 
*ਜ਼ਿਗ ਜ਼ੈਗ
*ਪਫ਼ ਕੋਰਨ
*ਕੋਰਨ ਕਪਸ
*ਸੋਲਿਡ ਮਸਤੀ

## ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ
2004 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ ਨੇ ਕੁਰਕੁਰੇ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2012 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਨਿਤੀ ਚੋਪੜਾ,ਕੁਨਾਲ ਕਪੂਰ,ਬੋਮਨ ਇਰਾਨੀ,ਰਾਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ,ਫਰੀਦਾ ਜਲਾਲ ਨੇ ਕੁਰਕੁਰੇ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਰਕੁਰੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2007 ਵਿੱਚ,ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੈਪਸੀਕੋ,ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਪਾਲੇਂਕੇ

**ਪਾਲੇਂਕੇ** (, ਯੂਕਾਟੇਕ ਮਾਇਆ: **ਬਾਕ**' /ɓàːkʼ/) ਇੱਕ ਮਾਇਆ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜੋ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖ਼ਰ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਪਾਲੇਂਕੇ ਦੇ ਖੰਡਰ 226 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਤੋਂ ਲੈਕੇ 799 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਚੀਆਪਾਸ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਉਸਮਾਸੀਂਤਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਕਾਰਮੇਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 130 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਕਲਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ
### ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮੰਦਰ
ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 675 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੇਰੋਗਲਿਫ਼ ਲਿਖਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 180 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।

ਇਹ ਪਿਰਾਮਿਡ 60 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ, 42.5 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਅਤੇ 27.2 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹੈ।

### ਕਰੌਸ ਮੰਦਰ
ਕਰੌਸ ਮੰਦਰ, ਸੂਰਜ ਵਾਲਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਰੌਸ ਮੰਦਰ ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬਣਾਏ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਲੇਂਕੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਸਮੂਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
*Maya Explorations Center .
*ਪਾਲੇਂਕੇ ਦੇ ਮੰਦਰ (Wesleyan University)  
*ਪਾਲੇਂਕੇ ਸੰਬੰਧੀ ਸਰੋਤ
*animated Palenque-3D.com ਉੱਤੇ ਪਾਲੇਂਕੇ ਦੇ ਖੰਡਰ 3ਡੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋ 
*96 ਹੀਰੋਗਲਿਫ਼ ਦਾ ਟੇਬਲ
*ਪਾਲੇਂਕੇ ਦੇ ਖੰਡਰ 
*Drawings of the Palenque site from the Antonio del Rio 1784 expedition
*Estimating Palenque's population on Mesoweb (PDF)
*
ਕਾਲਾ ਬੁਜ਼ਾ

**ਕਾਲਾ ਬੁਜ਼ਾ** ਜਾਂ ਈਤਾ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਈਬਿਸ) ਜਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਮ ‘ਕੋਸ਼ ਕੁੰਝ’ ਜਾਂ ‘ਕਰਦਾਂਤਲੀ’ ਵੀ ਹਨ।
## ਬਣਤਰ
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 23 ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ‘ਕਾਲੇ ਬੁਜ਼ੇ’ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਛੋਟੇ ਡੱਡੂ, ਕੰਨਖਜੂਰੇ ਆਦਿ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਨਾਂ ‘ਸੂਡੋਈਬਿਸ ਪੈਪੀਲੋਸਾ’ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ‘ਥਰਿਸਕੀਔਰਨੀਥੀਡੇਈ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਵਿੱਚ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ 65 ਤੋਂ 70 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਪਸਾਰ 40 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਸਿਰ ਛੋਟਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੁੱਕੜਾਂ ਵਰਗੀ ਕਲਗੀ ਦੀ ਥਾਂ ਚਮਕਦੇ ਕਿਰਮਚੀ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀਲੀ ਭਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਰ ਦੇ ਅੱਗੇ 12 ਤੋਂ 13 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਮੀ, ਪਤਲੀ, ਕਾਲੀ, ਅੱਗੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਰੀਕ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਚੁੰਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੀਲੀਆਂ-ਸੰਤਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ‘ਈਤਿਆਂ’ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ, ਚਾਕਲੇਟੀ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਹਰੀ ਭਾਅ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਖੰਭ ਚਮਕੀਲੇ ਕਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ
ਇਹ ਮਾਰਚ-ਅਪਰੈਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਸੇ ਉੱਚੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਨਰਮ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਘਾਹ ਪੱਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕਰ ਕੇ 2 ਤੋਂ 4 ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਫਿੱਕੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਧੱਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ 30 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕਰਕੇ ਅੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੱਚੇ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਮੌਹਕੇ ਕਿਰਮਚੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਵੀ ਚਮਕੀਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਭੂਰਾ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਿਲ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਕਰੀਬਨ 105 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬੱਚੇ ਪੌ੍ਰੜ੍ਹ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Ibis, village Behlolpur, District Mohali, Punjab,India 01.JPG|ਪਿੰਡ ਬਹਿਲੋਲਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਹਾਲੀ,ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
File:Ibis, village Behlolpur, District Mohali, Punjab,India 02.JPG|ਪਿੰਡ ਬਹਿਲੋਲਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਹਾਲੀ,ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਨਸਾਦਰ

**ਨੌਸਾਦਰ** (ਅਮੋਨੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ) ਇੱਕ ਅਕਾਰਬਨਿਕ ਯੋਗਿਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਣੂਸੂਤਰ NH4Cl ਹੈ। ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਕਰਿਸਟਲੀ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਲੀ ਘੋਲ ਹਲਕਾ ਤੇਜਾਬੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਅਮੋਨੀਅਕ (Sal ammoniac) ਅਮੋਨੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦਾ ਖਣਿਜ ਰੂਪ ਹੈ।

## ਵਰਤੋਂ 
ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਖਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਵਜੋਂ ਹੈ।

### ਧਾਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ 
ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਕਲੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਫਲਕਸ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਅੋਕਸਾਈਡ ਪਰਤ ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ ਉਸ ਪਰਤ ਨੂੰ ਉਡਾ ਕੇ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਿਨ ਸੋਲਡਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫਲੱਕਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲੋਰਾਈਡ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਲਾਂ

## ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
**ਅੱਲ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕਲਪ / ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਨਾਮ ਹਨ। ਬੰਦੇ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਅ ਰੱਖ਼ਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ (ਅੱਲ) ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅੱਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਉਹ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ, ਖ਼ਾਮੀਆਂ,ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਤਖ਼ੱਲਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।। 
## ਅੱਲਾਂ: ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ
ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਾਂਗ ਅੱਲਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੀਆਂ (ਪਾਈਆਂ) ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪੇਂਡੂ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਅੱਲਾਂ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਅੱਲ ਪੈਣੀ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।। 
## ਅੱਲਾਂ ਪੈਣ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਅੱਲਾਂ ਪੈਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸੌਖੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗਲੀ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਮਕਾਨ ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅੱਲ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਕਈ ਵਾਰੀ ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਦੇ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਲ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅੱਲ ਨਾ ਪਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰੋਂ ਮਿਲਣ ਆਏ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਖੱਜਲ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।।

## ਅੱਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਅੱਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਅੱਲ ਪੈ ਗਈ ਫਿਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੁਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਗੋਤ ਵਾਂਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੀ ਚਿੰਬੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਨਾਂਹਪੱਖੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਰਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ [ਟਿੱਚਰ] ਅਤੇ ਮਸਖ਼ਰੇਪਣ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੇਂਡੂਆਂ ਦੀ ਹਾਸੇ ਮਜ਼ਾਕ ਅਤੇ ਤਨਜੀਆ ਲਹਿਜੇ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਓ ਦੀ ਉਪਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਧਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਹਾਸੇ- ਠੱਠੇ ਵਾਲੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਸੁਭਾਓ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਅੱਲ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਜੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਇਹ ਅੱਲ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਬਲਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ *ਕਿਆਂ ਕੇ *, ਦੇ, ਜਾਂ *ਕੇ * ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ 'ਲੰਬਿਆਂ ਕਿਆਂ ਕੇ', ' ਗੋਡਲਾਂ ਕੇ', ਢਿੱਡਲਾਂ ਦੇ ਆਦਿ | ਅੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਾਣਾ, ਘਰਾਣਾ ਜਾਂ ਟੱਬਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਉਪ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ। 
## ਅੱਲਾਂ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ
*ਵੱਢ ਖਾਣੇ
*ਮੂੰਹ ਪਾਟੇ
*ਭੂਤਾਂ ਕੇ 
*ਵਹਿਮੀਆਂ ਕੇ 
*ਗੁੜ ਖਾਣੇ 
*ਮੋਟਿਆਂ ਕੇ 
*ਫੀਮਚੀਆਂ ਕੇ 
*ਟੀਸੀ ਟੱਪ
*ਨਘੋਚੀਆਂ ਕੇ
*ਟੁਕੜਬੋਚ
*ਢਿੱੱਡਲਾਂ ਦੇ,
*ਹੱਡ ਖਾਣੇ,
*ਡੱਪਲਾਂ ਦੇ,
*ਅਮਲੀਆਂ ਦੇ,
*ਲਮਢੀਂਗਾਂ ਦੇ ਆਦਿ
ਬਾਬੇ ਕੇ
ਮੂਸਲਾ ਕੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*https://www.facebook.com/groups/1622845077942134/
*https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A8%BE%E0%A8%A3%E0%A8%BF%E0%A8%A8%E0%A9%80
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੋਕ ਵਿਰਸਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਲ
ਅਮੋਨੀਆ

**ਅਮੋਨੀਆ** ਇੱਕ ਤਿੱਖੀ ਦੁਰਗੰਧ ਵਾਲੀ ਰੰਗਹੀਨ ਗੈਸ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਾਸ਼ਪ ਘਣਤਵ 8॰5 ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਅਮੋਨੀਆ ਦੇ ਜਲੀ ਘੋਲ ਨੂੰ ਲਿਕੇ ਅਮੋਨੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਖਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋਸੇਫ ਪ੍ਰਿਸਟਲੇ ਨੇ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਅਮੋਨੀਅਮ ਕਲੋਰਾਇਡ ਨੂੰ ਚੂਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਅਮੋਨੀਆ ਗੈਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਬਰਥੇਲਾਟ ਨੇ ਇਸਦੇ ਰਾਸਾਇਣਕ ਗਠਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨ੍ਹੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਅਮੋਨੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਬੁਝੇ ਹੋਏ ਸੁੱਕੇ ਚੂਨੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਅਮੋਨੀਆ ਗੈਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
## ਵਰਤੋਂ
ਯੂਰੀਆ, ਅਮੋਨੀਅਮ ਸਲਫੇਟ, ਅਮੋਨੀਅਮ ਫਾਸਫੇਟ, ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟਰੇਟ ਆਦਿ ਰਾਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਮੋਨੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਨਾਇਟਰਿਕ ਏਸਿਡ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਰਫ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਤਲੀਕਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਮੋਨੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

2012 ਦੇ ਲਈ ਅਮੋਨੀਆ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ 198.000.000 ਟਨ (195,000,000 ਦੀਰਘ ਟਨ; 218.000.000 ਲਘੂ ਟਨ) ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਸਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਧਾਨੁਕ

**ਧਾਨੁਕ** ਲੋਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਗਰੁੱਪ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਧਾਨੁਕ ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੰਜਾਬ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛੜੀ ਜਾਤੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤਰਾਈ ਦੇ ਸਪਤਰੀ, ਸਿਰਾਹਾ ਅਤੇ ਧਾਨੁਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇਸੀ ਲੋਕ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਤਰਾਈ ਦੇ ਧਾਨੁਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਡਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਨੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਾਨੁਕ ਹਿੰਦੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਅਵਧੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ *ਧਾਨੁਸ਼ਕਾ* ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੁਏਰਤੋ ਏਸਕੋਂਦੀਦੋ, ਵਾਹਾਕਾ

**ਪੁਏਰਤੋ ਏਸਕੋਂਦੀਦੋ** (ਸਪੇਨੀ: Puerto Escondido "ਲੁਕੀ ਬੰਦਰਗਾਹ") ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਵਾਹਾਕਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਾਨ ਪੇਦਰੋ ਮੀਹਤੇਪੇਕ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੀਚ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਪੁਏਰਤੋ ਏਸਕੋਂਦੀਦੋ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇ ਇਲਾਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਤੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਇੱਥੇ ਪੂਰਵ-ਹਿਸਪਾਨੀ ਜਾਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

## ਬੀਚ
ਪੁਏਰਤੋ ਏਸਕੋਂਦੀਦੋ ਆਪਣੇ ਬੀਚਾਂ ਦੇ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਓਏਸਟਰ, ਲੌਬਸਟਰ ਅਤੇ ਮਾਂਤਾ ਰੇਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸਕੂਬਾ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਪੁਏਰਤੋ ਏਸਕੋਂਦੀਦੋ ਬਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਸਫ਼ਰ ਉੱਤੇ
*Manialtepec Lagoon
**¡Viva Puerto!* magazine 
**El Sol de la Costa* magazine
ਜਯੰਤੀ ਪਟਨਾਇਕ

**ਜਯੰਤੀ ਪਟਨਾਇਕ** (ਜਨਮ 1932) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਕੌਮੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। 
## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਦਾ ਦਾ ਜਨਮ 1932 ਵਿੱਚ ਅਸਕਾ, ਗੰਜਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਨਿਰੰਜਣ ਪਟਨਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹਰੀਹਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਅਸਕਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਜਾਨਕੀ ਬੱਲਭ ਪਟਨਾਇਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ (1980–89) ਬਣਿਆ। ਉਹਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਾਹ ਫੈਜ਼ਲ

**ਸ਼ਾਹ ਫੈਜ਼ਲ** (ਜਨਮ 17 ਮਈ 1983) ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਧਿਕਾਰੀ (IAS) ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬਣਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ

thumb|Indian tortoise at Hyderabad
**ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ** ਜਾਂ ਕੱਛੂ ਪਾਥੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਟੌਰਟੌਆਇਜ਼ tortoise ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਰਲੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਇਹ ਰੀਘਣਵਾਲੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਕੋਈ 22 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੇਤੀਲੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਾ ਰਾਜ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਢਾਈ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਰਾਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਪੁੱਠੇ ਪਏ ਕੌਲੇ ਵਰਗਾ ਕਵਚ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਚ ਕੋਈ ਸੱਠ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੱਡੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਮਣਕੇ ਅਤੇ ਪਸਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੇ ਚਪਟੇ ਹੋਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਚ ਨੂੰ ਕੈਰਾਪੇਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਜਾਂ ਢਿੱਡ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੱਡੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਫੱਟਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਛਾਤੀ ਦੀ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਪਸਲੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਲੈਸਟਰੌਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੈਰਾਪੇਸ ਅਤੇ ਪਲੈਸਟਰੌਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੇਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਦ ਬਕਸਾ। ਇਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਮੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਾਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਾਰ ਮੋਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੈਰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਮੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪੂਛ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ। ਖ਼ਤਰੇ ਸਮੇਂ ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਝੱਟਪੱਟ ਆਪਣਾ ਸਿਰ, ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪੂਛ ਨੂੰ ਕਵਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਡੱਬੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਿਰਫ਼ ਚਮੜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ ਕਿਰਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਕੇਲਜ਼ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਣਤਰ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝਿੱਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਸਕੇਲਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪੂਛ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਾਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਲਮਕਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਪਰ ਵੱਲ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੜੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤੈਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ 41 ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਟੈਸਟੁਡੀਨੀਡੇਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਦੀ ਦੇਖਣ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚੁੰਝ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਬਾੜ੍ਹੇ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਕੁਤਰੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸੰਘ ਅੰਦਰ ਧੱਕਣ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
## ਖੁਰਾਕ
thumb|216x216px|ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੱਛੂਕੁੰਮੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਘਾਹ, ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਫਲ ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਤੇ ਪੋਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਆਪਣੀ ਤਿੱਖੀ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪੇਟੂ ਹਨ। ਇਹ ਠੰਢੇ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਧੁੱਪ ਸੇਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ ਟੋਆ ਪੁਟ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਸੱਤ ਅੰਡੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 80-150 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਬਿਲਕੁਲ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਕੱਛੂਕੁੰਮੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਲੱਭ-ਲੱਭ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਜੰਤੂ
ਅਸਤਿਤਵ ਸਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ

**ਅਸਤਿਤਵ ਸਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ** () ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਤਿਤਵ ਨਾਲੋਂ ਸਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਪਰੰਪਰਗਤ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਨੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕੋਈ ਜਨਮਜਾਤ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਉਸਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਾਰਥਿਕ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵਿਚਾਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੋਰੇਨ ਕੀਰਕੇਗਾਰਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਯੌਂ ਪੌਲ ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵਾਕ ਉਸ ਦੇ 1946 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਲੈਕਚਰ "ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਮਨੁੱਖਵਾਦ ਹੈ" ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਚਾਹੇ ਕਿ ਹੈਡੇਗਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਤਰ ਦੀ ਦੋਸਤ ਸੀਮੋਨ ਦ ਬੌਵੁਆਰ ਨੇ ਵੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਔਰਤ ਜੰਮਦੀ ਨਹੀਂ, ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ"।

## ਸਾਰਤਰ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਸਾਰਤਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "ਅਸਤਿਤਵ ਸਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਾਡਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
*ਤਾਬੁਲਾ ਰਾਸਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨੀਤੀਵਾਕ
ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਸਟੇਡੀਅਮ (ਮਾਸਕੋ)

**ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਸਟੇਡੀਅਮ**, ਮਾਸਕੋ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਮਾਸਕੋ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 28,800 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਸਟੇਡੀਅਮ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ

**ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ** (***Castanea***) ਜਿਨਸ ਦਾ ਅੱਠ ਜਾਂ ਨੌ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਰਧ ਗੋਲੇ ਦੇ ਉਹ ਗਰਮ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਫ਼ਾਗਾਏਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਤਝੜੀ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਝਾੜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ ਚੈਸਟਨਟ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਗਿਰੀਦਾਰ ਫਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਵੇਰਵਾ 
ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਰੁੱਖ ਦਰਮਿਆਨੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਵਾਲੇ (ਚੀਨੀ ਚੈਸਟਨਟ ਰੁੱਖ) ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਵਾਲੇ (ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ) ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਢ ਉਚਾਈ ਚਿੰਕਾਪਨ ਜਿਹੇ ਮਧਰੇ ਝਾੜਾਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਦਿਓਕੱਦ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗਲਾਂ, ਦੀ *ਚਸਤਾਨੀਆ ਡੇਂਟਾਤਾ*  ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਪਾਨੀ ਚੈਸਟਨਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ: (*Castanea crenata*)  ਔਸਤ; ਫਿਰ ਚੀਨੀ ਚੈਸਟਨਟ (*Castanea mollissima*) ਲਗਪਗ  ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ, ਫਿਰ ਯੂਰਪੀ ਚੈਸਟਨਟ (*Castanea sativa*) ਲਗਪਗ .

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਮਾਸਕੋ

**ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਮਾਸਕੋ**, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੂਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਰੂਸ ਦੇ ਮਾਸਕੋ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ,

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
* ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਐਕਟ 1932

**ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਐਕਟ 1932** ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲੀ ਫਰਮਾ ਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ 8 ਅਪਰੈਲ 1932 ਨੂੰ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਦੀ ਮਨਜੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1932 ਨੂੰ ਇਹ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਫੈਸਲੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁਆਇਦਾ ਐਕਟ 1872 ਅਨੁਸਾਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। 
## ਐਕਟ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ
ਇਸ ਐਕਟ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਐਕਟ ਦਾ ਆਰੰਭ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1932 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 69 ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਕਤੂਬਰ 1933 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 74 ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਐਕਟ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
* http://www.mca.gov.in/Ministry/actsbills/pdf/Partnership_Act_1932.pdf 
* http://mponline.gov.in/Quick%20Links/FirmsAndSociety/IPA1932English.pdf 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Ministry of Corporate Affairs 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਭਾਰਤੀ ਮੁਆਇਦਾ ਐਕਟ 1872
*ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਐਕਟ 1882

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਗੇਲਾਗੇਤਸਾ

**ਗੇਲਾਗੇਤਸਾ** (ਸਪੇਨੀ: Guelaguetza) ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਵਾਹਾਕਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵਾਹਾਕਾ ਦੇ ਖ਼ੁਆਰਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ।

ਵਾਹਾਕਾ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਔਸਤ 20% ਹੈ।

## ਤਰੀਕ
ਗੇਲਾਗੇਤਸਾ ਹਰ ਸਾਲ 16 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਦੋ ਸੋਮਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੋਮਵਾਰ 18 ਜੁਲਾਈ, ਬੇਨੀਤੋ ਖੁਆਰਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ, ਨੂੰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਲਾ 1 ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ, ਕੋਨਸਰਟ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
* Oaxaca festival in Mexico highlights indigenous pride by Ruth Maclean, (BBC News).
*  /Oficial Site 2011 
*  [http://www.oaxaca-mio.com/fiestas/guelaguetza.htm ]
*  [http://www.oaxaca.com/guelaguetza/ ] 
*  Video About Guelaguetza
* Guelaguetza, from Planeta.com 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਰਾਜ ਠਾਕਰੇ

**ਰਾਜ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਠਾਕਰੇ** ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਮਰਾਠੀ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀ, ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਨਵਨਿਰਮਾਣ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
2002 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ

**ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2002** ਜੋ 30 ਜਨਵਰੀ, 2002 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਫਰਵਰੀ 2002 ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 62 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ 44 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ 2 ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ 9 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 26 ਫਰਵਰੀ 2002 ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਾਰਚ 2007 ਤਕ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਰਹੇ।

## ਨਤੀਜੇ
## ਖੇਤਰ ਵਾਰ ਨਤੀਜਾ 
## ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਵਾਰ ਨਤੀਜਾ 
**ਨੋਟ** :- ਹਲਕੇ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋ 2012 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਾਰ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 20 ਜਿਲ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

## ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਤੀਜਾ 
## ਉਪਚੌਣਾਂ 2002-2006 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਬੈਲ ਹੁਕਸ

**ਗਲੋਰੀਆ ਜੀਨ ਵੈਟਕਿਨਜ਼** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Gloria Jean Watkins; ਜਨਮ 25 ਸਤੰਬਰ 1952 - ਦਸੰਬਰ 15, 2021), ਆਪਣੇ ਕਲਮੀ ਨਾਂ **ਬੈਲ ਹੁਕਸ**(bell hooks) ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।

ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸਲ, ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਦੇ ਅੰਤਰਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

## ਜੀਵਨੀ
### ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗਲੋਰੀਆ ਜੀਨ ਵੈਟਕਿਨਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਸਤੰਬਰ 1952 ਹੋਪਕਿਨਸਵਿੱਲ, ਕੈਂਟਕੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 5 ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਕਾਮੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵਿਉਦਿਸ ਵੈਟਕਿਨਜ਼ ਇੱਕ ਕਸਟੋਡੀਅਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਰੋਜ਼ਾ ਬੈਲ ਵੈਟਕਿਨਜ਼ ਗ੍ਰਹਿਣੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ।

## ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਬੈਲ ਹੁਕਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਕਿਤਾਬ *ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ: ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ ਤੱਕ* 1984 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ,"ਹਾਸ਼ੀਏ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਮੁੱਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣਾ ਪਰ ਮੁੱਖ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ।"

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਈਜਰਨਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ (ਬੈਲ ਹੁਕਸ ਸੰਬੰਧੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਰੋਤ)
* Real Change News  (ਰੋਸੈੱਟ ਰੋਯਾਲ ਵਲੋਂ ਹੁਕਸ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ)
* ਸ਼ਾਮਭਾਲਾ ਸਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਬੈਲ ਹੁਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲੇਖ 
* South End Press  (ਸਾਊਥ ਐਂਡ ਪ੍ਰੈਸ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਬੈਲ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ)
* University of California, Santa Barbara  (ਹੁਕਸ ਦਾ ਜੀਵਨੀਮੂਲਕ ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ)
* "Postmodern Blackness" (ਹੁਕਸ ਦਾ ਲੇਖ)
* Whole Terrain  (ਹੋਲ ਟੈਰੇਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁਕਸ ਦੀ ਲੇ)
* Challenging Capitalism & Patriarchy  (ਥਰਡ ਵਰਲਡ ਵਿਊਪੋਇੰਟ ਵੱਲੋਂ ਹੁਕਸ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ)
* Ingredients of Love  (ਏਸੈਂਟ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਆਗੂ
ਅਰੁਣਾ ਸ਼ਾਨਬਾਗ ਮਾਮਲਾ

**ਅਰੁਣਾ ਰਾਮਚੰਦਰ ਸ਼ਾਨਬਾਗ** (1 ਜੂਨ 1948 - 18 ਮਈ 2015), 1973 ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਲੜ ਰਹੀ ਇੱਕ ਨਰਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਫਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ 27 ਨਵੰਬਰ 1973 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਮੌਤ ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 42 ਸਾਲ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ-ਸੁਮ ਪਈ ਰਹੀ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜੁਨੀਅਰ ਨਰਸ ਸੀ। ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਭਰਥਾ ਨੇ ਅਰੁਣਾ ਸ਼ਾਨਬਾਗ ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਵਾਲੀ ਚੇਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸਮਝ ਕੇ ਛਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰੁਣਾ 11 ਘੰਟੇ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਈ ਰਹੀ। ਬਹੁਤ ਖੂਨ ਵੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਜਾਣੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕੋਮਾ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ ਸਕੀ। 24 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਅਰੁਣਾ ਦੀ ਲੇਖਕ ਦੋਸਤ ਪਿੰਕੀ ਵਿਰਾਨੀ ਨੇ ਅਰੁਣਾ ਨੂੰ ਰਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇਣ ਲਈ ਅਪੀਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ-ਮੌਤ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਰਚਾ ਛਿੜੀ ਸੀ। 18 ਮਈ 2015 ਨੂੰ 42 ਸਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਪਏ ਰਹਿਣ ਬਾਅਦ ਨਮੋਨੀਏ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਰਣਥੰਭੋਰ ਕਿਲ੍ਹਾ

**ਰਣਥੰਭੋਰ ਕਿਲਾ (ਰਾਜਸਥਾਨੀ:रणथम्भोर)** ਸਵਾਈ ਮਾਧੋਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰਣਥੰਭੋਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰਗਾਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਬੌਬੀ ਜਿੰਦਲ

**ਪਿਊਸ਼** "**ਬੌਬੀ**" '*ਜਿੰਦਲ* (ਜਨਮ 10 ਜੂਨ 1971) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਲੂਸੀਆਨਾ ਦਾ 55ਵਾਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਗਵਰਨਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ।
## ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ
ਪੀਊਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਦਾ ਜਨਮ ਬੈਟਨ ਰੂਜ, ਲੂਸੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1970 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਖਾਨਪੁਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਬੌਬੀ ਨਾਮ ਬਰੈਡੀ ਬੰਚ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਲੜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਚਰਿੱਤਰ ਬੌਬੀ ਬਰੈਡੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਪਨਾਇਆ ਸੀ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਪੀਊਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਹੈ।

ਜਨਮ ਤੋਂ ਜਿੰਦਲ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਪ੍ਰੋਵਿਡੇਂਸ ਰੋਡ ਆਈਲੈਂਡ ਦੀ ਬਰਾਉਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਰਾਉਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ ਪੇਸਿਫਿਕਾ ਹਾਊਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਜਿੰਦਲ ਇੱਕ ਰਾਜ ਨੇਤਾ ਬਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਚੇਰੀ ਉਪਾਧੀ ਨਿਊ ਕਾਲਜ ਆਕਸਫੋਰਡ ਤੋਂ ਰੋਡਸ ਸਕਾਲਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਆਕਸਫੋਰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੈੱਕਿੰਜੇ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਫਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਫਾਰਚਿਊਨ 500 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। 1996 ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਜੌਲੀ (ਜਨਮ 1972) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ: ਸੇਲੀਆ ਅਲਿਜਾਬੇਥ, ਰਾਬਰਟ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸਲੇਡ ਰਯਾਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਕੰਨਖਜੂਰਾ

**ਸੌ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਕੰਨਖਜੂਰਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘ਸੈਂਟੀਪੀਡ’) ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਸੌ+ਪੈਰ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ
ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਤਕਰੀਬਨ ਕੀੜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਛੋਂ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੈਟਾਮੈਰੀਕਲੀ ਸੈਗਮੈਂਟਿਡ ਸਰੀਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਲੰਬੀਆਂ ਟੋਹਣੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਰ ਟੁਕੜੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਲੱਤਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 11 ਤੋਂ 150 ਤਕ ਟੁਕੜੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ 11, 13, 15, 17 ਆਦਿ ਜੋੜੇ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੈਂਟੀਪੀਡਜ਼ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਉੱਪਰ-ਥੱਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ-ਥੱਲੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਵਾਲੀ ਟੁਕੜੀ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਖੀਰਲੀ ਟੁਕੜੀ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਖੀਰਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਟੋਹਣੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਜੋੜੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਥੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੂੰਹ ਦੇ ਥੱਲੇ ਉੱਚਾ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਨਖਜੂਰੇ ਕੁਝ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲੰਬੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਫ਼ਿੱਕੇ ਭੂਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਚਾਕਲੇਟੀ-ਲਾਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
## ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਂਨ
ਇਹ ਸਿੱਲ੍ਹੀਆਂ, ਸਲ੍ਹਾਬੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਰੂੜੀਆਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਗਲੇ-ਸੜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਤਲੀ ਮੋਮ ਦੀ ਪਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੀੜਿਆਂ, ਸੁੰਡੀਆਂ, ਮੱਕੜੀਆਂ ਆਦਿ ਦਾ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਟੋਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ-ਹਿਲਾ ਕੇ ਸੁੰਘ ਕੇ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। 
## ਵੰਸ਼ ਵਾਧਾ
ਨਰ ਕੰਨਖਜੂਰਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਇੱਕ ਕੈਪਸੂਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਪੱਤਿਆਂ ਹੇਠ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮਾਦਾ ਤੁਰਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 10 ਤੋਂ 50 ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੱਟ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। 
## ਸ਼ਿਕਾਰ
ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਖਾਣ ਲਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਡੰਗ ਇਕੱਠੇ ਮਾਰਦੇ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਟੀਕੇ ਇਕੱਠੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਤੂ
ਇਵਾਨ ਫ਼ਰਾਂਕੋ

**ਇਵਾਨ ਯਾਕੋਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਕੋ** (, ) ( &ndash; ) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਸੂਸੀ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।

ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸਨੇ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ, ਲੋਰਡ ਬਾਇਰਨ, ਵਿਕਤੋਰ ਊਗੋ, ਦਾਂਤੇ ਆਲੀਗੇਰੀ, ਗੋਏਥੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਚਿੰਤਨ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਰ ਪਾਇਆ।

## ਜੀਵਨ
ਫ਼ਰਾਂਕੋ ਦਾ ਜਨਮ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪਿੰਡ ਨਾਹੀਊਵੇਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਸਟਰੀਅਨ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਖਾਂਦੇ-ਪੀਂਦੇ ਘਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਨੌਕਰ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 59 ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
* Article on Ivan Franko from the Encyclopedia of Ukraine
* Ivan Franko *Boa Constrictor and Other Stories*
* Ivan Franko *Poems and Stories* trans. by John Weir 
* Ivan Franko *Selections: Poems and Stories*
* Ivan Franko *The Poet of Western Ukraine. Selected Poems*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਵੀ
1992 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ

**ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 1992** ਜੋ 30 ਜਨਵਰੀ, 1992 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਫਰਵਰੀ 1997 ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ (ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ) ਦੀ ਅਗਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 87 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਕਾਬਲ ਨੂੰ 3 ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ 27 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 25 ਫਰਵਰੀ 1992 ਤੋਂ 31 ਅਗਸਤ 1995 ਤਕ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। 31 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 21 ਨਵੰਬਰ 1996 ਤਕ ਸ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। 21 ਨਵੰਬਰ 1996 ਤੋਂ 11 ਫਰਵਰੀ 1997 ਤਕ ਬੀਬੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ।

## ਵੋਟਰ ਆਂਕੜੇ
ਕੁੱਲ ਵੋਟਰ : 1,31,71,851

ਭੁਗਤੀਆਂ ਵੋਟਾਂ : 31,37,915

ਵੋਟ ਫ਼ੀਸਦੀ : 23.8%

ਕੁੱਲ ਸੀਟਾਂ : 117

ਜਨਰਲ ਸੀਟਾਂ :88 | ਐੱਸ ਸੀ ਸੀਟਾਂ :29

## ਵੋਟ ਫ਼ੀਸਦੀ 
### ਸ਼ਹਿਰੀ-ਦੇਹਾਤੀ ਵੋਟ ਫ਼ੀਸਦੀ 1992 
ਸਰੋਤ : ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ, 15 ਮਾਰਚ 1992

ਆਈਪੀਐੱਫ:- ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਸ ਫਰੰਟ

## ਨਤੀਜੇ
## ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਵਾਰ ਨਤੀਜਾ 
**ਨੋਟ** :- ਹਲਕੇ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋ 2012 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਾਰ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 20 ਜਿਲ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

## ਖੇਤਰ ਵਾਰ ਨਤੀਜੇ 
## ਹਲਕੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਨਤੀਜਾ 
ਆਈਪੀਐੱਫ:- ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਸ ਫਰੰਟ

## ਉਪ-ਚੌਣਾਂ 1992-96 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਪਾਲਮੀਰਾ

**ਪਾਲਮੀਰਾ** ਜਾਂ **ਤਦਮੁਰ** (; ; ; ) ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਹਮਸ ਰਾਜਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਕਦੀਮੀ ਸਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਨਵਪੱਥਰੀ ਜੁੱਗ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿਕਰ ਈਸਾ ਤੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਰੀਆਈ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਰਾਹਗੀਰੀ ਕਾਰਵਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹਿਬਰੂ ਬਾਈਬਲ ਅਤੇ ਅਸੀਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਮਗਰੋਂ ਸਲੂਸੀ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਫੇਰ ਰੋਮਨ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇੱਥੇ ਡਾਢੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਈ ਸੀ। ਪਾਲਮੀਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਮਿਸ਼ਕ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 215 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇਤ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਡੇਢ ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਖਜੂਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂਅ ਪਲਮੀਰਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਮੁਤਾਬਕ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸੇ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਹਨ। 1980 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੇ ਪਾਲਮੀਰਾ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 10 ਮਹੀਨੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉੱਥੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋ ਮੰਦਿਰਾਂ - ਬਾਲਸ਼ੇਮਿਨ ਅਤੇ ਬੇਲ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਉੱਡਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*ਕਲਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਅਜਾਇਬਘਰ - ਪਾਲਮੀਰਾ
*Temple of Baal, Palmyra, Syria 
*Palmyra. Italian-Syrian Archaeological Mission of the University of Milan 
*ਪਾਲਮੀਰਾ ਦੇ 360º ਨਜ਼ਾਰੇ
1985 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ

**ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 1985** ਜੋ ਸਤੰਬਰ, 1985 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਤੰਬਰ, 1985 ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 32 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 73 ਸੀਟਾਂ। ਹੋਰਾਂ ਨੇ 12 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ 29ਸਤੰਬਰ, 1985 ਤੋਂ 11ਮਈ, 1987 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ 25ਫਰਵਰੀ, 1992 ਤਕ ਲਾਗੂ ਰਿਹਾ।

## ਨਤੀਜੇ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਹੁਆਝੀ ਪਿੰਡ (ਚੀਨ)

ਚੀਨ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੁਆਝੀ (ਸਰਲ ਚੀਨੀ: 华西村; ਰਿਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ: 華西村; ਪਿਨਯਿਨ: huā xī cūn,English:Huaxi),ਜੋ ਜੀਆਂਗਸੁ ਰਾਜ ਦੇ ਜੀਆਂਗਯਿਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਚੀਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਵੂ ਰੇਨਬਾਓ (ਸਰਲ ਚੀਨੀ: 吴仁宝; ਰਿਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ: 吳仁寶; ਪਿਨਯਿਨ: wú rénbǎo, English:Renbao),ਜੋ ਹੁਆਝੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਭੂਤਪੂਰਵ ਸਕੱਤਰ ਸਨ, ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਾਇਆ ਕਲਪ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚਕਾਰ ਘਿਰਿਆ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਿੰਡ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਾਡਲ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਿੰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।*

## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ
ਹੁਆਝੀ ਪਿੰਡ *ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਵਲ ਦਰਜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ'' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ 1961 ਵਿੱਚ ਬੱਝਾ ਸੀ। ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 100,000 ਯੋਰੋ ਸਲਾਨਾ ਦੀ ਧਨ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਇਹ ਚੀਨ ਅਤੇ ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਫੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਬਹੁ-ਭਾਂਤੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਨਾਲ ਦਰਜ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਨੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਕੰਪਨੀ ਵੀ ਖਰੀਦੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹਿਸੇਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮੁਨਾਫੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇਹਨਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕੁਲ ਟਰਨਓਵਰ (Turnover) 6.5 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂਰੋ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 2000 ਮੂਲ ਵਸਨੀਕ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਕਰੀਬਨ 20,344 ਪਰਵਾਸੀ ਕਾਮੇ ਅਤੇ 28,240 ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕਾਮੇ ਲੋਕ ਸਨ। ਹੁਆਝੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਇਥੇ ਇਸਦੀ ਗਗਨ ਚੁੰਭੀ ਬਹੁ ਮੰਜਲੀ ਇਮਾਰਤ ਭਾਵ 328 ਮੀਟਰ ਉਚੇ ਲੋਂਗਸੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੋਟਲ (Longxi International Hotel) ਦਾ ਇਸਦੀ 50 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇ ਗੰਢ ਸਥਾਪਨਾ ਮੌਕੇ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਕੇ ਖੋਲਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
* Mondragón

## ਹਵਾਲੇ
## External links 
* Huaxi: A Journey to the World's Richest Village
* Story of Huaxi Village
* Independent on Huaxi
* City of Huaxi official website  
* City of Huaxi official website  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Category:ਚੀਨ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Category:ਜੀਆਂਗਸੁ(Jiangsu) ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਆਝੀ (Huaxi) ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਡਲ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ