open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਚਿਨਰੀ ਪੀਲੀਕਥਰੂ

***ਚਿਨਰੀ ਪੋਲੀਕੁਥੁਰੂ*** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: *ਚਾਈਲਡ ਬ੍ਰਾਈਡ, ਚਾਈਲਡ ਮੈਰਿਜ*) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਸੀ ਜੋ ਮਾ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਰ ਟੀਵੀ ਦੇ ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ ਦਾ ਡਬਿੰਗ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਲ ਵਧੂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਔਰਤ ਬਣਨ ਦੀ ਕਠਿਨ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਸੀਜ਼ਨ ਅਨੰਦੀ ਅਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਲਿਕਾ ਵ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਚਿਨਰੀ ਪੋਲੀਕੁਥੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਮਾਨ ਵਸ਼ਾਨਾਈ ਵਜੋਂ ਵੀ ਡਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ 7.30 ਵਜੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ ਸੰਖੇਪ 
***ਚਿਨਾਰੀ ਪੈਲਿਕੁਥੁਰੂ*** ਨੇ ਅਨੰਦੀ (ਅਵਿਕਾ ਗੋਰ) ਅਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ (ਅਵਿਨਾਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ) ਦੀ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਨੰਦੀ, 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਜਨਬੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਸਤ, ਪ੍ਰੇਮੀ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

### 16 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਨੰਦੀ (ਪ੍ਰਤਿਯੂਤਾ ਬੈਨਰਜੀ / ਟੌਰਲ ਰਸਪੁਰ) ਜਗਦੀਸ਼ (ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਵਿਆਸ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਗਦੀਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਸਾਥੀ ਗੌਰੀ (ਮਹਿਮਾ ਮਾਕਣਾ / ਅੰਜੁਮ ਫ਼ਾਰੂਕੀ / ਡੈਬਲਿਆ ਚੈਟਰਜੀ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਨੰਦੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਜਗਦੀਸ਼ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਅਨੰਦੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਨਾਲ ਜਗਦੀਸ਼ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਗੌਰੀ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਬਦਤਮੀਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਗਦੀਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਦੀ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ - ਇੱਕ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ. ਉਹ ਨਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸ਼ੇਖਰ (ਸਿਧਾਰਥ ਸ਼ੁਕਲਾ) ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਗਦੀਸ਼ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਗਦੀਸ਼ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਅਨੰਦੀ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਨੰਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖਬਰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਦਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਨੰਦੀ ਨੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਚੰਗੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਗਦੀਸ਼ ਇੱਕ ਗੰਗਾ (ਸ੍ਰਿਤੀ ਝਾਅ / ਸਰਗੁਣ ਮਹਿਤਾ / ਆਸਿਆ ਕਾਜ਼ੀ) ਨਾਮ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਜਗਦੀਸ਼ ਉਸਦੀ ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਨਰਸ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਜਗਦੀਸ਼ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹੇਂਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੱਚਾ ਅਭਿਮੰਨੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਰਸ (ਟੀ ਵੀ ਚੈਨਲ) ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ
ਅਲਾਮੇਲੂ

thumb|Alamelu.
right|thumb|Padmavathi Ammavari Temple, Alamelu Mangapura
**ਅਲਾਮੇਲੂ** ਨੂੰ **ਅਲਾਮੇਲੂ ਮੰਗਾ** ਅਤੇ **ਪਦਮਾਵਤੀ** (శ్రీ పద్మావతి అమావారు), ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਦਾ ਰੁਪ ਹੈ। ਅਲਾਮੇਲੂ ਮੰਗਾ ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ। ਪਦਮਾਵਤੀ ਨਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ "ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉੱਗਣਾ ਹੈ।"
ਪਦਮਾਵਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਅਮਮਾਵਰੀ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਿਰੂਪਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਥਾਨ ਤਿਰੂਚਾਨੂਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਰੂਪਤੀ ਦੇ ਹਰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਮਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਖਾਸ ਉਪਾਸਨਾ 
*ਅਲਾਮੇਲੂ ਮੰਗਾ* ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਹਿ-ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸਹਿ-ਅਨਿਯਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਅਲਾਮੇਲੂਮੰਗਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਨਾਂ ਅਲਾਮੇਲੂ ਮੰਗਾ ਜਾਂ ਅਲਾਰੂ+ਮੇਲੂ+ਮੰਗਾ ਪੁਰਾਣੀ ਤਾਮਿਲ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਲਰ (ਕਮਲ), ਅਤੇ ਮੇਲ (ਉੱਪਰ); ਮੰਗਾਈ ਦਾ ਅਰਥ ("ਔਰਤ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਲਾਮੇਲੂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਪਦਮਾਵਤੀ ਮੰਦਰ, ਤਿਰੂਚਾਨੂਰ
* ਤਿਰੂਚਾਨੂਰ
* ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ
* ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸਵਾਵੀਦਿਆਲਅਮ, ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* The Tirumala-Tirupati Devasthanam website
* Sri Venkatdhvari Kavi's Sri Lakshmi Saharam Praising Alarmelmanga Thayar 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਨੀਲਮ ਦਿਓ

thumb|ਹੈਲੀਫੈਕਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਫੋਰਮ ਵਿੱਚ 2012 ਵਿੱਚ ਦਿਓ
**ਨੀਲਮ ਦਿਓ** ਇੱਕ 1975 ਬੈਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ (ਆਈ ਐੱਫ ਐੱਸ) ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਕੋਟ ਡਿਵੁਆਰ ਵਿੱਚ ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ, ਨਾਈਜੀਰ ਅਤੇ ਗਿਨੀ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੌਕਿਆਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. (1992-1995) ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ (2005-2008) 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕਾਉਂਸਲ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਆਈਐਫਐਸ ਵਿੱਚ 33 ਸਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਗੇਟਵੇ ਹਾਊਸ: ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਨ ਗਲੋਬਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਸਹਿ ਸੰਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਏਅਰ ਪਾਵਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦ ਵਰਥਕ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ - ਸਥਾਈ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਹ - ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਬੋਰਡ ਆਫ ਬ੍ਰੇਕਟਰੋ ਤੇ ਬੈਠਦੀ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਨੀਲਮ ਦਿਓ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਈਐਫਐਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ 1971-1974 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਿਖਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਕ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਆਈਐਫਐਸ (1977-1980) ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪੋਸਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਅਫਸਰ (1984-1987) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਡੈਨਮਾਰਕ (1996-99) ਵਿੱਚ ਅੰਬੈਸਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੋਟ ਡਿਵੁਆਰ (1999-2002) ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ, ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ, ਨਾਈਜੀਰ ਅਤੇ ਗਿਨੀ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਆਖਰੀ ਕਾਰਜ (2005-08) ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੰਸਲ ਜਨਰਲ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਰਣਨੀਤਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੂਪ 
ਉਹ ਅਕਸਰ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ, ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਅਤੇ ਆਲਮੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਲੇਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ - ਗੇਟਵੇ ਹਾਊਸ, ਨਿਊਜ਼ਵੀਕ, ਰੇਡਿਫ.ਕਾਮ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਬੀਸੀ, ਸੀ ਐਨ ਐਨ-ਆਈ ਬੀ ਐਨ, ਮਿਸਜ਼ ਕਈ ਸਰਵਜਨਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲਣ ਲਈ ਦਿਓ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਨੀਲਮ ਦਿਓ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਮੋਦ ਦਿਓ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਫਸਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸੈਂਟਰਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਿਟੀ ਰੈਗੁਲੇਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੇਹਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ

thumb|ਐਸ ਡੀ ਆਰ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ, **ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ** 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਔਰਤ ਜਾਂ 21 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ। ਬਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਅਤੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਵੁਮੈਨ - ਯੂਨੀਸੈਫ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 1998 ਦੇ ਛੋਟੇ ਨਮੂਨੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦਰ 47% ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 2005 ਵਿੱਚ 30% ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 1981 ਤੋਂ ਹਰ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਰਿਪੋਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ੀਰੋ ਵਿਆਹੁਤਾ ਲੜਕੀਆਂ, 10-14 ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ 59.2 ਮਿਲੀਅਨ ਲੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 1.4 ਬਿਲੀਅਨ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ 15 ਤੋਂ 1 ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ 46.3 ਮਿਲੀਅਨ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 11.3 ਮਿਲੀਅਨ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਿਪੋਟ ਕੀਤੀ। 2001 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ 46% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਔਸਤ 7% ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦਰ 2009 ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਝਾਰਖੰਡ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਦਰ ਹੈ (14.1%), ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਇਕੋਮਾਤਰ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਦਰ ਵਧੀ ਹੈ। ਬਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਪੇਂਡੂ ਰੇਟ 2009 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 1950 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੋਧਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। 1978 ਤੋਂ, ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਮਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 18 ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ 21 ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕਥਾਮ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਧੀਨ ਚਲ ਰਹੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 
### ਭਾਰਤ 
ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਇਲਡ ਮੈਰਿਜ ਰਿਸਟੈਂਟ ਐਕਟ 1929 ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਸਨਲ ਲਾਅ (ਸ਼ਰੀਅਤ) ਐਕਟ 1937 ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਜੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਾਲ ਵਿਆਹ 
* ਕਿਸ਼ੋਰ ਗਰਭ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2019
ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੁਰੀ

**ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੁਰੀ** (ਜਨਮ 1952,ਭਾਰਤ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ (ਯੂ.ਐਨ. ਔਰਤ) ਵਿਚ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੈ। 11 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਬਾਨ ਕੀ ਮੂਨ ਨੇ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੁਰੀ ਯੂਐਨ ਵਿਮੈਨ ਦੀ ਉਪ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੇਲੇ 2011 ਵਿਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਬਿਊਰੋ, ਯੂ ਐਨ ਸਿਸਟਮ ਤਾਲਮੇਲ, ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2013 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੰਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸੀ। 

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਪੁਰੀ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫਸਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਬੀ.ਏ. ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਕ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਪੁਰੀ ਕੋਲ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੀਤੀ ਵਿਚ 37 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੂਟਨੀਤੀ ਵਿਚ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 20 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਲਈ ਲਿੰਗ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਏਜੰਡਾ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਯੂ ਐੱਸ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਥੀਮੈਟਿਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਤਜ਼ਰਬਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਇਨੀਅਰਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼, ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ, ਊਰਜਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਪੁਰੀ ਨੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਸ਼ੇਸ ਵਿਆਹ ਐਕਟ 1954

**ਵਿਸ਼ੇਸ ਵਿਆਹ ਐਕਟ 1954** ਜਾਂ **ਸਪੈਸ਼ਲ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ, 1954** ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਇੱਕ ਐਕਟ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧਰਮ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਐਕਟ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਵਿਧਾਨਿਕ ਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਪੈਸ਼ਲ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਵਿਆਹ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਆਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।

1872 ਵਿੱਚ ਐਕਟ III, 1872 ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁਝ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਹੈਨਰੀ ਸੁਮਨਰ ਮੇਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1872 ਦੀ ਐਕਟ III ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਸਿਵਲ ਮੈਰਿਜ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਆਖ਼ਰੀ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ ("ਮੈਂ ਹਿੰਦੂ, ਈਸਾਈ, ਯਹੂਦੀ, ਆਦਿ ਧਰਮ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ")। ਇਹ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਕੇ, ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਮਾਈਨ ਦੇ ਬਿੱਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ.।

**ਸਪੈਸ਼ਲ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ, 1954** ਨੇ ਪੁਰਾਣਾ ਐਕਟ III, 1872 ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ. ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ 3 ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹਨ:

# ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਲਈ, 
# ਕੁਝ ਖਾਸ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਤੇ 
# ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਲਈ

## ਅਨੁਕੂਲਤਾ 
# ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ,ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ 
# ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਬੋਧੀ, ਜੈਨ, ਸਿੱਖ, ਈਸਾਈ, ਪਾਰਸੀ ਜਾਂ ਯਹੂਦੀ ਵੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ, 1954 ਅਧੀਨ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 
# ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੋਟਿਸ ਫਾਈਲ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
# ਕਿਸੇ ਇਰਾਦਿਤ ਵਿਆਹ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੁੱਗ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। 
# ਵਿਆਹੁਤਾ ਬੰਧਨ ਖਾਸ ਮੈਰਿਜ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੋਰਟ ਮੈਰਿਜ ਦੋ ਰੂਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ -1954 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗਵਾਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹੁੰ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਮੈਰਿਜ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਕਾਨੂੰਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕਥਾਮ ਐਕਟ 2006

1 ਨਵੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ **ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕਥਾਮ ਐਕਟ 2006** ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਲੜਾਈ ਲੜੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਲਾੜੀ ਨਾਲ ਲਿੰਗੀ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਨਿਆਂ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਬਾਲਗ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ 
ਯੂਨੀਸੈਫ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਲੜਨ ਲਈ ਸਖਤ ਲੜਾਈ ਹੈ। ਸਾਲ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1.5 ਕਰੋੜ ਲੜਕੀਆਂ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕੁਝ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਿੱਟੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਰਭ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਗਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੱਚਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮੌਤ ਦਰ, ਘੱਟ ਭਾਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਹਨ।

## ਆਦੇਸ਼ 
ਐਕਟ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰੋਕਣਾ ਹੈ। ਸੁਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕੂ ਐਕਟ 1929 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਐਕਟ 2006 ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ, ਪੀੜਤ ਦੇ ਬਚਾਓ ਤੇ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਆਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟ ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕੂ ਅਫਸਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।

## ਐਕਟ ਬਾਰੇ 
### ਐਕਟ ਦੀ ਢਾਂਚਾ 
ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ 21 ਭਾਗ ਹਨ। ਇਹ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਰੀਨੋਨਿਕਟਾਂ (ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਲ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਪੌਂਡੀਚੇਰੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਭਾਰਤੀ ਈਸਾਈ ਵਿਆਹ ਐਕਟ 1872

**ਭਾਰਤੀ ਈਸਾਈ ਵਿਆਹ ਐਕਟ 1872** ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਐਕਟ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ 18 ਜੁਲਾਈ, 1872 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੋਚਿਨ, ਮਨੀਪੁਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ ਜੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਦਲ ਈਸਾਈ ਹੋਵੇ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚਰਚ ਦੇ ਨਿਯੁਕਤ ਮੰਤਰੀ, ਚਰਚ ਆਫ਼ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਪਾਦਰੀ, ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਸੰਸਦਾਰ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਚਾਹਵਾਨ ਜੋੜੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਮੈਰਿਜ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਕੋਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ (ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਹ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ, ਲਾੜੇ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਮਰ 21 ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਲਈ 18 ਹੈ।

ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਰਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।ਇਕ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜ ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਚਰਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇੱਕ ਢੁਕਵਾਂ ਬਦਲ ਸਥਾਨ ਚੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

* ਸੈਕਸ਼ਨ ਐਕਸ ਏ (2001 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਵਜੋਂ) ਦੋਵੇਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਤਲਾਕ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. 
* ਸੈਕਸ਼ਨ X (I) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੂਸਰੀ ਪਾਰਟੀ ਮਨੋਵਿਕਾਰ ਮਨ ਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਆਧਾਰਾਂ ਲਈ ਦੋ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: 
** ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 
** ਸਬੰਧਤ ਡਾਕਟਰੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਲੱਛਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਆਖਿਰਕਾਰ ਇਸ ਲਈ ਲਾਇਲਾਜ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਉਸ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਏਗੀ ਜਦੋਂ ਬਿਮਾਰੀ ਲਾਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। 
* ਮਹਿਲਾ ਸੈਕਸ਼ਨ X (II) ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਿੰਨ ਖਾਸ ਆਧਾਰਾਂ ਤੇ ਤਲਾਕ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਬਲਾਤਕਾਰ, ਗੁਦਾ-ਸੰਭੋਗ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਪੁਣਾ

1872 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸਅਨ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ 1869 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਤਲਾਕ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ

## ਅਪਰਾਧ 
ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਇਸੰਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਜਾਂ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੜ ਵਿਆਹ 
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਆਹ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਸ਼ਟ ਲਕਸ਼ਮੀ

**ਅਸ਼ਟ ਲਕਸ਼ਮੀ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: अष्टलक्ष्मी, IAST: ਅਸਟਲਕਸ਼ਮੀ; ਅਰਥ. "ਅੱਠ ਲਕਸ਼ਮੀਆਂ") ਜਾਂ **ਅਸ਼ਟਲਕਸ਼ਮੀ** ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧਨ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ, ਦੇ ਅੱਠ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਉਹ ਧਨ ਦੇ ਅੱਠ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਅਸ਼ਟ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ "ਧਨ" ਦਾ ਅਰਥ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਗਿਆਨ, ਤਾਕਤ, ਔਲਾਦ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।

ਅਸ਼ਟ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆਂ ਅਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ ਅਤੇ ਆਈਕੋਨੋਗ੍ਰਾਫੀ 
"*ਸ਼੍ਰੀ ਅਸ਼ਟ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਤੋਤਾਰਾਮ*" ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਕਮਲ 'ਤੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ।

### ਆਦਿ/ਮਹਾ ਲਕਸ਼ਮੀ 
ਆਦਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜਾਂ ਮਹਾ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਾਹਵਾਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਝੰਡਾ, ਦੂਜੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਯ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਵਾਰਦਾ ਮੁਦਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

### ਧਨ ਲਕਸ਼ਮੀ 
 
ਧਨ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।

ਉਸ ਦੇ ਵੀ ਚਾਰ ਹੱਠ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਲਾਲ ਲਿਬਾਸ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ, ਸ਼ੰਖ, ਕਲਸ਼ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੁੰਭ, ਧਨੁਖ ਤੇ ਤੀਰ, ਇੱਕ ਕਮਲ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਭਯ ਮੁਦਰਾ ਫੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਲਕਸ਼ਮੀ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* Studies in Hindu and Buddhist Art By P. K. Mishra, Published 1999, Abhinav Publications,413 pages,  
* Vasudha Narayanan in Chapter *ŚRĪ: Giver of Fortune, Bestower of Grace * in book *Devī: Goddesses of India* By John Stratton Hawley, Donna Marie Wulff ; Published 1996; University of California Press ;373 pages ; 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Translation of Ashta Lakshmi stotram 
* Ashtalakshmi Kovil, Chennai
* Ashtalakshmi.com/lakshmi_songs/index.html

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਨੈਨਾ ਸਿੱਬਲ

**ਨੈਨਾ ਸਿੱਬਲ** (1948 - 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਾਵਲ *ਯਾਤਰਾ* ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ ਵਿਚ) ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1972 ਵਿੱਚ ਸਿੱਬਲ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਝਟਕਾ" ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

ਉਸਨੇ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਰਾਜਦੂਤ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇੱਕ "ਅੰਤਰ-ਤਿੰਨਾਸਤਰੀ" ਵਿਆਹ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਜੂਨ 2000 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਨੈਨਾ ਸਿੱਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੁਮੈਨਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਫੰਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਹਰ ਸਾਲ ਅਜਿਹੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਯੋਗ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਲਿਖਣਾ 
ਸਿੱਬਲ ਦਾ ਕੰਮ 1985 ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ *ਵਟ ਏ ਬਲੇਜ਼ ਆਫ਼ ਗਲੋਰੀ* ਨੇ *ਏਸ਼ੀਆਈਕ* ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।

ਯਾਤਰਾ, 1987 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਸਿਰਲੇਖ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: "ਯਾਤਰਾ" ਦਾ ਅਰਥ ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਹੈ। ਆਲੋਚਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਜਾਦੂਈ ਯਥਾਰਥਵਾਦ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਲਮਾਨ ਰਸ਼ਦੀ ਦੀ ਮਿਡਨਾਈਟਸ ਚਿਲਡਰਨ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਥੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੀੜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਅਲਜੀਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ 1987 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਜਿੱਤਿਆ।

ਸਿੱਬਲ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦ ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਲਾਈਫ ਆਫ਼ ਗੁੱਜਰ ਮੱਲ, 1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕਾਲਪਨਿਕ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਹਨ: ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੀ ਗੂੰਜ। ਇਹ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਆਸੀ ਜਾਂ ਰੰਗੀਨ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਬਲਕਿ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਰਲੇਖ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਛੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ: ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੁਆਰਾ, ਤੈਰਾਕੀ, ਦਾਦਾਰਾਓ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਫਰ ਬੂਟ, ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਸ ਦਾ 1998 ਦਾ ਨਾਵਲ, ਦ ਡੌਗਸ ਆਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਬਲ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਸੀ, ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਾਅਦੇ 'ਤੇ ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਿਆ।

## ਕੰਮ 
* *ਯਾਤਰਾ: ਯਾਤਰਾ*, ਵਿਮੈਨ ਪ੍ਰੈਸ, 1987, 
* *ਗੁੱਜਰ ਮਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ*, ਵਿਮੈਨ ਪ੍ਰੈਸ, 1991 ਦੇ *ਗੁਪਤ ਜੀਵਨ* ISBN 9780704342712 
* 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
2019 ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲਾ

14 ਫਰਵਰੀ, 2019 ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ|ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਲਥਪੋਰਾ (ਨੇੜੇ ਅਵੰਤੀਪੋਰਾ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਦੁਆਰਾ  ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੁਆਰਾ ਜੰਮੂ-ਸ਼੍ਰੀਗਰ ਕੌਮੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ (ਸੀ. ਆਰ. ਪੀ.ਐਫ ) ਦੇ 40 ਜਵਾਨ ਹਲਾਕ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਧਾਰਤ ਇਸਲਾਮਵਾਦੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਲਈ ਸੀ. ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ  ਕਸ਼ਮੀਰੀ  ਅਦੀਲ ਅਹਮਦ ਡਾਰ ਨਾਮ ਦੇ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਹਮਲਾਵਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ ਮਸਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019
ਅਵਨਿਤਾ ਬੀਰ

**ਅਵਨਿਤਾ ਬੀਰ** ਇੱਕ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਆਰ. ਐਨ. ਪੋਦਾਰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ *ਲਰਨ ਸ਼ਿਫਟ ਇੰਡੀਆ* 2012 ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਊਰੇਟਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ (ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਵਾਡਰਾ) ਨੂੰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਬਕ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਬੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਯੂਜੀਸੀ ਮੈਗਜੀਨਾਂ, ਅਤੇ ਬੁਲੇਟਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨਡੀਟੀਵੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕੋਨ ਬੂਨ ਹੁਈ ਸਕੋਲਰਜ਼ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ (2013) ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਮਟਰੋਵਰ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ 80 ਵਧੀਆ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਕੀ ਫਲੌ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2014 ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਮਹਿਲਾ ਅਚਵਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਪੈਨਲਿਸਟ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਊਂਟਨ ਵਿਊ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਗੂਗਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸਿਮਪੋਜ਼ੀਅਮ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ, ਇਸ ਸਾਲ, 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਗੂਗਲ ਦੇ,ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਨ-ਬੋਰਡ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਪਹਿਲ, ਗਲੋਬ.ਐਡੂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਤੇ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਲੇਖ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
Avnita Bir

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਮਲਾਤਮਿਕਾ

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, **ਕਮਲਾ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: कमला) ਜਾਂ **ਕਮਲਾਤਮਿਕਾ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: कमलात्मिका) ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹਿਲੂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦੀ*ਦੇਵੀ* ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਵਿੱਦਿਆ (ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ) ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਾਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

## ਆਈਕੋਨੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਕਮਲਾਤਮਿਕਾ ਦਾ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਸੋਨੇ ਰੰਗਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ *ਕਲਸ਼* ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਹੱਠ ਹਨ। ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ ਫੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਜੇ ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਯ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਵਾਰਾਮੁਦਰਾ ਫੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਪਦਮਾਸਨਾ ਹੈ।

## ਕਥਾ 
ਦੇਵੀ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਅਧੂਰੇ ਸਨ ਭਾਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਰਹਿਮਤ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਧੂਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਕਮਲਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਿਰਫ਼ ਕਮਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਮਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਸਮਾਂ 'ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਕੋਲ ਕਮਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਕਾਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਕਮਲਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ (ਦੁਰਗਾ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਤਿਕੜੀ ਹੈ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਸਰਸਵਤੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਵੀ ਤਿਕੜੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* *ਦੇਵੀ*
* ਮਹਾਵਿੱਦਿਆ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* *Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions* ( ) by David Kinsley

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਜੈਤੋ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)

**ਜੈਤੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ** ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਨੰ: 88 ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਜੈਤੋ (88), (ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ),

ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2012 ਵਿੱਚ ਪੰਜਗਰਾਈਂ ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਜੈਤੋ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਵਿਧਾਇਕ ਸੂਚੀ 
## ਜੇਤੂ ਉਮੀਦਵਾਰ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੱਡਰੀਆਂ ਵਾਲੇ

**ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ji ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ** ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ, ਕਥਾਵਾਚਕ, ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਹਨ। 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਉਹ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ 'ਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰ (ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੁਆਰ) ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

## ਫਿਲਾਸਫੀ 
ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਧਾਰਾ ਉਲਟ, ਸਿਰਫ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਰਤਮਾਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕਰਮ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਭੁਗਤਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ-ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਵਰਗੇ ਕਰਮ-ਕਾਂਡਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ, ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ-ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਕਥਨ "ਸਭੈ ਘਟ ਰਾਮ ਬੋਲੈ" ਦਾ ਅਰਥ ਉਹ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਕੁਦਰਤ ਸਮੇਤ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਨ। 
"ਸਾਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ" ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਨਿਯਮ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੁਆਰ ਨਵੀਆਂ  ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾ 
*ਯੂ-ਟਿਊਬ ਚੈਨਲ
* ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੁਆਰ
*ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੁਆਰ ਆਡੀਓ (ਪੁਰਾਣੇ)
*ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੁਆਰ ਐਂਡਰਾਇਡ ਮੋਬਾਈਲ ਐੱਪ
*ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੁਆਰ ਆਈ ਫੋਨ ਮੋਬਾਈਲ ਐੱਪ 
*ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੁਆਰ 24ਘੰਟੇ ਰੇਡੀਓ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਹੀਬਾ ਨਵਾਬ

**ਹੀਬਾ ਨਵਾਬ** (ਜਨਮ 14 ਨਵੰਬਰ 1996) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ '''**ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਂ** '* ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ **ਅਮਾਯਾ** ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ *'**ਜੀਜਾਜੀ ਛੱਤ ਪਰ ਹੈਂ**'' ' ਨਾਮਕ **ਸਬ ਟੀਵੀ** ਦੇ ਸਿਟਕਾਮ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ***ਇਲਾਇਚੀ ਬੰਸਲ*** ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਨਵਾਬ 14 ਨਵੰਬਰ 1996 ਨੂੰ ਬਰੇਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਨਵਾਬ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਅਲੀ ਅਤੇ ਰੁਸ਼ਨਾ ਨਵਾਬ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਬਰੇਸ਼ ਕੋਨਰਾਡ ਸਕੂਲ, ਜੋ ਕਿ ਵਿੱਚ ਬਰੇਲੀ ਕੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਮੀਡੀਆ 
2018 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ *ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ* ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਤੇ **20 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ** ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੰਮ-ਕਾਰ 
ਨਵਾਬ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ '''**ਸੱਤਫੇਰੇ** ', '**ਲੋ ਹੋ ਗਈ ਪੂਜਾ ਇਸ ਘਰ ਕੀ**'' ', ਅਤੇ '''**ਸਸ਼ਸ਼... ਫਿਰ ਕੋਈ ਹੈ** ',* ਵਰਗੇ ਕਾਰੀਕ੍ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ **ਚੈਨਲ ਵੀ** ਦੇ *ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਟੂਪਿਡ ਇਸ਼ਕ* ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਅਟਵਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ **ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ** ਦੇ *ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਂ'' ਵਿੱਚ ਅਮਾਯਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਧੀਰੇ ਧੀਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਗਾਇਆ। ਉਹ '***ਮੇਰੀ ਸਾਸੁ ਮਾਂ*** ' ਅਤੇ '''**ਭਾਗ ਬਕੂਲ ਭਾਗ** 'ਦਾ'' ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਬਣੇ। ਵਰਤਮਾਨ 'ਚ ਉਹ **ਸਬ ਟੀਵੀ** ਦੇ ***ਜੀਜਾਜੀ ਛੱਤ ਪਰ ਹੈਂ*** ਵਿੱਚ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਸਨਮਾਨ 
*

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* IMDb 'ਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਜਾਤਾ ਸਿੰਘ

**ਸੁਜਾਤਾ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਸਤ 2013 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2015 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਰਹੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਜਰਮਨੀ (2012-2013) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਰਹੀ ਸੀ

## ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਜੁਲਾਈ 1954 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੁਜਾਤਾ ਸਿੰਘ ਸਾਬਕਾ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਾਲ ਟੀ.ਵੀ. ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਅਲੂਮਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨੋਮਿਕਸ ਤੋਂ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੁਜਾਤਾ ਸਿੰਘ 1976 ਬੈਚ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਰਮਨ ਬੁਲਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੌਨ, ਅੱਕਰਾ, ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ 2000-04 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਾਨ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ (2007-2012) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਤਾਲਮੇਲ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਈ.ਯੂ. ਵਜੋਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੈਕਟਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਨਸਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਪਵਾਦ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਨਸੋਰੋਵਰ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸੰਪਰਕ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ, ਉਥੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਸਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਅਜ਼ਮਾ ਕੇ

## ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ 
2013 ਵਿੱਚ ਸੁਜਾਤਾ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਰੰਜਨ ਮਥਾਈ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 1 ਅਗਸਤ, 2013 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਜਦੂਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਸੀ। ਚਕੋਲੀ ਅਇਰੇ ਅਤੇ ਨਿਰੁਪਮਾ ਰਾਓ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਕੋਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸਿੰਘ ਤੀਜੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ 28 ਜਨਵਰੀ, 2015 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਘਟਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਐਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਓਬਾਮਾ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਨਿਖਿਲ ਖੁਰਾਨਾ

**ਨਿਖਿਲ ਖੁਰਾਣਾ** *ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ*' ' ''****ਪਿਆਰੇ ਤੁਨੇ ਕਯਾ ਕੀਆ''', ' ''ਯੇ ਹੈ ਆਸ਼ਿਕੀ ''', ' ''ਕਸਮ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕੀ ', '''''ਅਤੇ '**ਤੇਰੇ ਲੀਏ ਬ੍ਰੋ**'' ' ਵਰਗੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਹਾਲ *ਜੀਜਾਜੀ ਛੱਤ ਪਰ ਹੈਂ* ਵਿੱਚ ਪੰਚਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।

****

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਖੁਰਾਨਾ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੋਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੈਕਟਰ 10 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬੈਚਲਰਸ (ਕਾਮਰਸ) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮੇਲੇ ਵੱਲ ਵੀ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮੂਹ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਾਲਜ ਨੇ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਮ.ਬੀ. ਏ. ਪੁਣੇ ਦੇ ਐਸ.ਆਈ.ਐਮ.ਐਸ. ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀਡੀਓਕੌਨ 4k ਅਲਟਰਾ ਐਚਡੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ 
## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ

thumb|ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਮਰਦ ਜੋੜਾ
**ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ** ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ *ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ* ਕਾਨੂੰਨੀਕਰਣ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1 ਲੱਖ ਤੋਂ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਲੇਸਬੀਅਨ ਜਾਂ ਗੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇ 
ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਗੇਅ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਉਚਿਤ ਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਰਾਂ ਚੰਗੇ-ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਤ ਪੀਅਰ-ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਰਨਲਸ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਨ ਸਾਈਕਲੋਜੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੇਅ ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਹੁਨਰ "ਉੱਤਮ" ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਿਬਲਰਾਜ ਅਤੇ ਸਟੈਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਖੋਜ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ (ਘੱਟੋ-ਘੱਟ) ਦੋ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਟੈਫਮੈਮੀਲੀ, ਇੰਟਰਜੀਨੀਅਰਟੇਬਲ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਲੇਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਗੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ) ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਿਵਾਰ
ਅਕਿਲਨਦੇਸਵਰੀ

thumb|ਅਕਿਲਨਦੇਸਵਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
**ਅਕਿਲਨਦੇਸਵਰੀ**, ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਹੈ। ਅਕਿਲਨਦੇਸਵਰੀ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਵਾਸ ਥਿਰੁਵਨੈਕੋਇਲ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦੁਰਾਈ ਦੇ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ, ਕੰਚੀਪੁਰਮ ਦੇ ਕਾਮਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲਕਸ਼ੀ ਹਨ।

ਇਸ਼ਟ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ: ਸੁਪਰੀਮ ਦੇਵੀ ("ਇਸਵਰੀ") - ਜੋ ਨਿਯਮ ("ਆਂਦ") - ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ("ਅਕਿਲਮ") ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਰੋਜ਼ ਵੇਂਕਾਟੇਸਨ

**ਰੋਜ਼ ਵੇਂਕਾਟੇਸਨ** ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਧਾਰਿਤ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ 'ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ' ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸ ਮਹਿਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਿੰਗੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਾਰੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਸੁਵਿਧਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 20 ਸਾਲ ਦੇ ਅਰੰਭਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਜਯੇਸ਼ਟਾ (ਦੇਵੀ)

**ਜਯੇਸ਼ਟਾ** (Sanskrit: ज्येष्ठा, Jyeṣṭhā, "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ") ਅਸ਼ੁੱਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦੁਰਭਾਗ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਚੰਗੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ।

ਜਯੇਸ਼ਟਾ ਅਸ਼ੁੱਭ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਆਲਸ, ਗਰੀਬੀ, ਦੁੱਖ, ਕੁੜੱਤਣ ਅਤੇ ਕਾਗਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। 
thumb|350x350px|Various scenes from the samudra manthan episode (c. 1820).।n right bottom corner, Jyestha is depicted as a dark woman, wearing dirty clothes and carrying a broom and a pan.

## ਹਵਾਲੇ 

## ਨੋਟਸ 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਦਿਵਗੀਕਰ

**ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਦਿਵਗੀਕਾਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਅਦਾਕਾਰ, ਕਲਾਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਵਿਡੀਓ ਜੌਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਿਸਟਰ ਗੇ ਇੰਡੀਆ 2014 ਦਾ ਤਾਜ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਿਸਟਰ ਗੇ ਵਿਸ਼ਵ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਮਿਸਟਰ ਗੇ ਵਿਸ਼ਵ 2014 ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਐਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿਗ ਬੌਸ- 8 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਦਾ ਜਨਮ ਗੋਅਨ ਕੋਂਕਣੀ ਤੋਂ ਆਏ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਦੀਪ ਦਿਵਗੀਕਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦਿਵਗੀਕਰ ਦੇ ਘਰ ਬਾਂਦਰਾ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ.ਐਮ.ਏ.ਏ.ਏ. ਦੇ ਜਨਰਲ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਰੀਆ ਵਿਦਿਆ ਮੰਦਰ, ਬਾਂਦਰਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਯੂ.ਟੀ.ਵੀ.ਬਿੰਦਾਸ 'ਤੇ ਬਿਗ ਸਵਿਚ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰੋਹਿਤ ਸੈਟੀ ਦੁਆਰਾ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਸ ਚੈਨਲ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਾ ਪੰਚਨਾਮਾ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਲਰ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਬਿਗ ਬੌਸ-8 ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਦੇ 10 ਫਾਇਨਲ-ਲਿਸਟ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਹਿ-ਸਨਮਾਨ- ਮਿਸਟਰ ਗੇ ਵਰਲਡ ਕਨਜੇਂਲਟੀ-2014, ਮਿਸਟਰ ਪੀਪਲਜ਼ ਚੋਇਸ ਅਤੇ ਮਿਸਟਰ ਗੇ ਵਰਲਡ ਆਰਟ-2014 ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਟੀ.ਵੀ. ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ 'ਤੇ ਮਾਰੂਤੀ ਸਜੂਕੀ, ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ.ਇੰਡੀਆ, ਚੈਨਲ ਵੀ. ਅਤੇ ਆਈਡਿਆ ਮੋਬਾਇਲ ਜਿਹੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
*2015 **ਸਟਾਇਲ ਪੰਗਾ** ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਜ਼ੂਮ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲ 'ਤੇ
*2015 **ਕਿਲਰ ਕਰੋਕੇ ਅਟਕਾ ਤੋ ਲਟਕਾ** ਐਂਡ ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਵਜੋਂ
*2015 **ਇੰਡੀਆ ਗੋਟ ਟੈਲੇਂਟ** ਕਲਰ ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ
*2014 **ਬਿਗ ਬੌਸ 8** ਕਲਰ ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਵਜੋਂ
*2012 **ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਾ ਪੰਚਨਾਮਾ** ਬਿੰਦਾਸ ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ
*2012 **ਬਿਗ ਸਵਿਚ 3** ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਖ਼ੁਦ
*2018 ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਜ਼ੀ.ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕਰਨ ਦਿਵਗੀਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਦਿਵਗੀਕਰ ਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਰਟੀਫਿਕੇਟ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਦਯੋਗ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਮਿਸਟਰ ਗੇ ਇੰਡੀਆ
* ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ
* ਪ੍ਰਤੀਕ ਜੈਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਅਨੂਪ ਉਪਾਧਿਆਇ

**ਅਨੂਪ ਉਪਾਧਿਆਇ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ '*ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ*', '*ਮੇ ਆਈ ਕਮ ਇਨ ਮੈਡਮ?*', *ਲਾਪਤਾਗੰਜ* ਅਤੇ *ਭਬੀਜੀ ਘਰ ਪਰ ਹੈ!*' ਵਰਗੇ ਸਿਟਕਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ 'ਚ *ਸਬ ਟੀਵੀ* ਦੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸਿਟਕਾਮ ਜੀਜਾਜੀ ਛੱਤ ਪਰ ਹੈਂ ਵਿੱਚ "ਮੁਰਾਰੀ ਲਾਲ ਬੰਸਲ" ਅਤੇ " ਭਾਜੀ ਜੀ " ਵਿੱਚ "ਡੇਵਿਡ ਮਿਸ਼ਰਾ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਨੂਪ ਉਪਧਿਆਇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੰਗਾਲ ਸਤੀ ਨਿਯਮ 1829

ਬੰਗਾਲ ਸਤੀ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ, ਜਾਂ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ XVII, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿਨਕ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਤੀ ਜਾਂ ਸਤੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਜਾਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਬਾਂਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਪਤੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਟੈਕਸਟ
**ਬੰਗਾਲ ਕੋਡ ਦੇ ਸਤੀ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ XVII ਏ ਡੀ. 1829**

4 ਦਸੰਬਰ 1829 ਨੂੰ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਫੌਜਦਾਰੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਯਮ, 20 ਵੀਂ ਆਉੁਨ 1236 ਬੰਗਾਲ ਯੁੱਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ; 23 ਵਾਂ ਔਉਗਨ 1237 ਫ਼ਸਲੀ; 21 ਵਾਂ ਅਉਗੂਨ 1237 ਵਿਲਾਇਆਤੀ; 8 ਵਾਂ ਅਉਗੂਨ 1886 ਸੰਵਤ; ਅਤੇ 6 ਵੀਂ ਜਮਡੀ-ਸਾਡੀ-ਸਨੀ ਸੀ।

1 ਸਤੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ, ਜਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਜਲਾਉਣ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣੀ; ਇਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ' ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ: ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਹ ਬਹੁਤ ਬਦਨਾਮ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੀ।

2 ਸਤੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ, ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਦਫਨਾਉਣ, ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

3 ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਦਰੋਗਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਰਬਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਕਟ ਦੇ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾਏਗਾ।

4 ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨਿਜਾਮਤ ਅਟਲਟ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਜਾਂ ਮਜਬੂਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜਾਂ ਜਿਉਂਦੇ ਜਾਨਣ ਜਾਂ ਦਫਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਵਿਧਵਾ, ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਜਾਂ ਘਿਰਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਕੈਦੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੰਡੇਪਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ 1829
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1829
ਅੰਬਿਕਾ (ਦੇਵੀ)

**ਅੰਬਿਕਾ** ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਰਾਸ਼ਿਵਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਬਾਹਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਹਥਿਆਰ ਫੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਵਤੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਜੱਗ ਜਨਣੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਸਕੰਦਾ ਪੁਰਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਤੌਰ ਅੰਬਾ, ਦੁਰਗਾ, ਭਗਵਤੀ, ਪਾਰਵਤੀ, ਭਵਾਨੀ, ਅੰਬੇ ਮਾਂ, ਸ਼ੇਰਾਵਾਲੀ, ਮਾਤਾ ਰਾਨੀ ਵਰਗੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੱਖ 
* ਲਕਸ਼ਮੀ ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਰਜਾ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।
* ਸਰਸਵਤੀ ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਜਨਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।
* ਸਤੀ ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਯਾਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਭਦਰਕਾਲੀ ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਯਗ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। 
* ਪਾਰਵਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ।
* ਦੁਰਗਾ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਰੂਪ।
* ਕਾਲੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। 
* ਚੰਡੀ 
* ਨੌਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਨੌ ਰੂਪ।
* ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ, 
* ਅਖਿਲਨਦੇਸ਼ਵਰੀ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੱਟੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਘੜਾ (ਸਾਜ਼)

**ਘੜਾ** (), ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਾਧਨ ਹੈ ਇਹ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ ਹੈ। 
right|thumb| ਇੱਕ ਮਟਕਾ (ਛੋਟਾ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ) ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟਾ ਘੜਾ 'ਬੁਡਗਾ' ਜੋ ਕੀ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਵਰਤੇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਿਆ ਹੈ

## ਵਜਾਉਣਾ 
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਜੌਨਵਾਲਾ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਪਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਤਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਜੌਨਵਾਲਾ ਉਸਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵਜੌਨਵਾਲਾ ਕੁੱਝ ਘੜੇਆਂ ਦੀ ਇਕਠੀ ਵਰਤੋ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘੜਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਿਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗਾਗਰ .

ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਨੇੜਿਉਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਰਯੋਗ ਨਾਂ ਕਮਾਇਆ ਹੈ।

## See also 
* Folk।nstruments of Punjab—the instrument is played by gharas

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ
ਮਨਸਾ

**ਮਨਸਾ**, ਨੂੰ **ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਰੂਪ 'ਚ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਤੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਜਣਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨਸਾ ਅਸਤਿਕਾ ਦੀ ਮਾਂ, ਵਾਸੁਕੀ, ਨਾਗ (ਨਾਗਾਂ) ਦਾ ਰਾਜਾ, ਦੀ ਭੈਣ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਰਾਤਕਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਹਰਾ ਜਾਂ ਪਦਮਾਵਤੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਰੰਭ 
ਮੂਲ ਰੂਪ 'ਚ ਇੱਕ ਆਦੀਵਾਸੀ (ਕਬਾਇਲੀ) ਦੇਵੀ, ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਪੂਜਨ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਹਿੰਦੂ ਪੰਥਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਪ ਅਤੇ ਕਦਰੂ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਈਕੋਨੋਗ੍ਰਾਫੀ 
[thumb|Manasa with Astika on her lap, 10th century Pala bronze from modern-day [ਬਿਹਾਰ|Bihar.]]
ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਢਕੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਮਲ ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਸੱਪ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਤ ਕੋਬਰਾ ਦੇ ਫਨਾਂ ਦੀ ਛਤਰ ਛਾਇਆ ਹੇਠ ਆਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਤਿਕਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰ 

ਤਸਵੀਰ:Mansa Devi Temple, Haridwar.JPG|Mansa Devi Temple, Haridwar
ਤਸਵੀਰ:A temple in Mansa Devi temple complex, Panchkula near Chandigarh.jpg|Mata Mansa Devi Mandir, Panchkula, near Chandigarh.
ਤਸਵੀਰ:Manasa mandir.jpg |Mansa Devi Temple, Kandra, Jharkhand

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਨੋਟਸ 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ

**ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ** (Sanskrit: ब्रह्माणी, IAST: Brahmāṇī) or **ਬ੍ਰਹਮੀ** (Sanskrit: ब्राह्मी, IAST: Brāhmī), ਸੱਤ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਜਕ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ "ਕੁਲਦੇਵੀ ਮਾਤਾ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਤਸਵੀਰਕਸ਼ੀ 
ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਜਾਂ ਛੇ ਬਾਹਾਂ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲੁ (ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ) ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੰਸ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਟੋਕਰੀ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਮੁਕਟ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਾਂਦਾ ਮੂਕੁਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਵੈਸ਼ਨਵੀ
* ਮਹਾਸਰਸਤੀ
* ਤ੍ਰਿਦੇਵੀ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ

**ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਰਬੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ 7099 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। 
 
ਹੁਣ ਉਹ ਮੁੱਖ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਸਕੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ 2012 ਤੱਕ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨਾਮ ਰਾਬੀਆ ਹੈ।

ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਸਫ਼ੇ ਉੱਪਰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਵਾਂਗ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਮਤਭੇਦ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ 1 ਅਪਰੈਲ 2016 ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ "ਅਖੀਰ ਮੈਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਬੋਝ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਗੁਲਾਮ ਨਬੀ ਆਜ਼ਾਦ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਪੀ.ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ. ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਪਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ 300 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਲੀਨ ਚਿੱਟ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਾਈਕਮਾਨ ਤੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਟਿਕਟ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਟਿਕਟ ਦੇਣ ਸਬੰਧੀ ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਈਕਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2012-2017
ਅੰਨਪੂਰਨਾ (ਦੇਵੀ)

**ਅੰਨਪੂਰਨਾ** (Sanskrit: अन्नपूर्णा, Bengali: অন্নপূর্ণা, Telugu: అన్నపూర్ణ, IAST: Annapūrṇa, lit. ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ) ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵੀ ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ (ਰੂਪ) ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਨਦਾ ਮੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਰਤਚੰਦਰਾ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਗਈ।

ਕੁਝ ਮੰਦਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਵਾਰਾਨਸੀ ਵਿੱਚ ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਕਾਸੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਮੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ 
* ਅਨੰਦ ਮੰਗਲ
* ਦੇਵੀ (ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ)
* ਦੁਰਗਾ
* ਵਾਰਾਨਸੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਹਵਾਲੇ 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://www.boloji.com/hinduism/153.htm 
* http://www.greatchittorgarh.com/annapurna-mata-and-ban-mata-temples/ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਮੋਂਸੁਰੇਉ ਮਹਿਲ

**ਮੋਂਸੁਰੇਉ ਮਹਿਲ** (ਫਰਾਂਸੀਸੀ: *Château de Montsoreau*) ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਸਟ ਫ੍ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ,ਲੁਆਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪੇ ਡ ਲਾ ਲੁਆਰ (Pays de la Loire) ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਯੁਨੈਸਕੋ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਮੀਡੀਆ 
## ਫ਼ੋਟੋਜ਼ 

ਤਸਵੀਰ:Anjou Vélo Vintage Château de Montsoreau-Museum of Contemporary Art.jpg|ਮੋਂਸੁਰੇਉ ਮਹਿਲ-ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
ਤਸਵੀਰ:Chateau Montsoreau Loire.jpg|ਮੋਂਸੁਰੇਉ ਮਹਿਲ
ਤਸਵੀਰ:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art Loire Valley France.jpg|ਮੋਂਸੁਰੇਉ ਮਹਿਲ-ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
ਤਸਵੀਰ:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art.jpg|
ਤਸਵੀਰ:Chateau de montsoreau - detail.JPG|
ਤਸਵੀਰ:Château de Montsoreau.JPG|
ਤਸਵੀਰ:Chateau de montsoreau musee art contemporain3.jpg|
ਤਸਵੀਰ:Sunset chateau de montsoreau museum of contemporary art.jpg|
ਤਸਵੀਰ:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art sky lantern.jpg|

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸ