open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਹੈਨਰੀ ਲੀ

**ਹੈਨਰੀ ਚੈਂਗ ਯੂ ਲੀ** (; born 22 November 1938), ਇੱਕ ਚੀਨੀ-ਜਨਮ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਨਾਮਚੀਨ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਸੀ ਲੀ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵੀ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਤੇਰਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਆਰਵੇਂ ਹੈਨਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਚੀਨ ਦੇ ਜਿਆਂਗਸੁ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰੁਗਾਓ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ 1940 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਭੱਜ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਅੱਡ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਦਾ 27 ਜਨਵਰੀ, 1949 ਨੂੰ ਯਾਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਡੁੱਬ ਜਾਣ ਕਾਰਣ ਇੰਤਕਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਏ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪਲੇ ਹੈਨਰੀ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਣ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁਲੀਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਪੁਲੀਸ ਕਾਲਜ, ਗ੍ਰੇਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਾਏ। ਕੇਂਦਰੀ ਪੁਲੀਸ ਕਾਲਜ ਇੱਕ ਸੇਵਾ ਅਕੈਡਮੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਿਸ਼ੁਲਕ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਹ੍ਹਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਜੀਫਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੀ ਨੇ ਫਿਰ ਤੈਪੇਈ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਓਹ ਪੱਚੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਗਏ ਜੋ ਕੀ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਓਹ 1965 'ਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ।

1972 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੀਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਜੌਨ ਜੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ (B.Sc.) ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਨੀਊ ਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ 1975 ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਕੀਤੀ।

### ਮੌਜੂਦਾ ਕੈਰੀਅਰ
ਲੀ ਫਿਲਹਾਲ ਕਨੇਕਟੀਕਟ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਮੁਖੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਾਦਾਈਂ ਨੀਊ ਹੈਵਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੈਨਰੀ ਸੀ ਲੀ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਦੌਰਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕਨੇਟੀਕਟ ਦੇ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕਨੇਕਟੀਕਟ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁਲੀਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ 1979 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਲੀ ਫਿਲਹਾਲ ਕਨੇਕਟੀਕਟ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਾਰਗ੍ਰੇਟ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1969 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੇਸ
ਜੌਨ ਬੈਨੇਟ ਕਤਲ ਕੇਸ, 9/11 ਹਮਲਾ, ਓ.ਜੋ. ਸਿੰਪਸਨ ਅਤੇ ਪੀਟਰਸਨ ਕੇਸ, ਆਦਿ

### ਵਿਵਾਦ
23 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਫਿਲ ਸਪੈਕਟਰ ਕਤਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਕੋਰਟ ਜੱਜ ਲੈੱਰੀ ਪੌਲ ਫਿਡਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਲੀ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਾਨਾ ਕਲਾਰਕਸਨ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਸੀਨ ਤੋਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਜਾਂ ਲਕੋਣ ਵਜੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਉਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## External links
*Dr. Henry Lee Official website 
*Taiwanese news report  on Lee's arrival in Taipei
*Biography (Chinese) 
**Trace Evidence: The Case Files of Dr. Henry Lee* 

]]

[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:
[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Living people
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:American forensic scientists
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:American people of Chinese descent
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:John Jay College of Criminal Justice alumni
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Members of Committee of 100
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:New York University alumni
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:O. J. Simpson murder case
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:People from Nantong
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:State cabinet secretaries of Connecticut
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Taiwanese emigrants to the United States
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:University of New Haven faculty
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Central Connecticut State University faculty
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Central Police University alumni
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ

### ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ
ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ, ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਮਰ-ਅਯਾਮੀ (ਲੋ-ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਲ, ਯਾਨਿ ਕਿ 2, 3, ਅਤੇ 4 ਅਯਾਮੀ) ਮੈਨੀਫੋਲਡਾਂ (ਬਹੁਪਰਤਾਂ) ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੇਖਗਣਿਤ ਨਾਪ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਉੱਚ-ਅਯਾਮੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਰੀਐਂਟੀਬਿਲਟੀ (ਯੁਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਸਤਿਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਗੁਣ ਜੋ ਇਹ ਨਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਸਤਹੀ ਵੈਕਟਰ ਦੀ ਸਥਿਰ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ), ਹੈਂਡਲ ਵਿਯੋਜਨ, ਲੋਕਲ ਫਲੈਟਨੈੱਸ (ਸਥਾਨਿਕ ਪੱਧਰਾਪਣ), ਅਤੇ ਪਲੇਨਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਅਯਾਮੀ ਸ਼ੋਨਫਾਈਲ ਥਿਊਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉੱਚ-ਅਯਾਮੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲਾ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਥਿਊਰੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥਿਊਰੀ ਹੈ।

ਨਿਮਰ-ਅਯਾਮੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ 3 ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਫੌਮਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਥਿਊਰਮ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ- ਹਰੇਕ ਸਤਹਿ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਕਰਵੇਚਰ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸ ਦੀਆਂ 3 ਸੰਭਵ ਜਿਓਮੈਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਪੌਜ਼ੇਟਿਵ ਕਰਵੇਚਰ/ਸਫੈਰੀਕਲ, ਜ਼ੀਰੋ ਕਰਵੇਚਰ/ਫਲੈਟ, ਨੈਗੈਟਿਵ ਕਰਵੇਚਰ/ਹਾਇਪਰਬੋਲਿਕ- ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ 3 ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕੰਜੈਕਚਰ (ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ, ਹੁਣ ਥਿਊਰਮ) ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ- ਹਰੇਕ 3-ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਨੂੰ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਸੰਭਵ ਜਿਓਮੈਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

2-ਅਯਾਮੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇੱਕ ਵੇਰੀਏਬਲ (ਅਸਥਿਰਾਂਕ) (ਰੀਮਾੱਨ ਸਤਿਹਾਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਕਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ) ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਫੌਰਮਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਥਿਊਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਦੀ ਹਰੇਕ ਕਨਫਰਮਲ (ਸਮਾਨਤਾ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਿਸੇ ਨਿਰਾਲੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 4-ਅਯਾਮੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਦੋ ਵੇਰੀਏਬਲਾਂ (ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਤਿਹਾਂ) ਵਿੱਚ ਕੰਪਲੈਕਸ ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਹਰੇਕ 4-ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਕਿਸੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਤਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ

**ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ** ਜਾਂ **ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਂਰਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਨਸਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਂਰਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਬੇਲਗਾਓ ਅਤੇ ਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਮਦਗਾਓ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਰਾਠੀ ਦੱਖਣੀ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ
ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ

ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ, ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੀਤੀ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਉਣ, ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਲਈ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵੱਲ ਸੀ।[2][3][4]

ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਆਪਣੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਲਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਅਧੀਨ, ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 2022 ਤੱਕ 25% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ 2013–2014 ਵਿੱਚ 16.7% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2023–2024 ਵਿੱਚ 15.9% ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।[5][6][7][8]

## ਇਤਿਹਾਸ 
2014 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ, **ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ** ਦੇ ਤਿੰਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਸਨ:

* ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰ੍ਹਾ 12–14% ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ;
* 2022 ਤੱਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਧੂ ਨਿਰਮਾਣ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ;
* ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ 2022 ਤੱਕ 25% ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2025 ਤੱਕ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ)।

ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਤੰਬਰ 2014 ਤੋਂ ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ₹16.40 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (ਅਮਰੀਕੀ $190 ਬਿਲੀਅਨ) ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਾਅਦੇ ਅਤੇ ₹1.5 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (ਅਮਰੀਕੀ $18 ਬਿਲੀਅਨ) ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

ਮੌਜੂਦਾ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, 100% ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਧਾ ਨਿਵੇਸ਼ (FDI) ਸਾਰੇ 100 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਉਦਯੋਗ (74%), ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ (49%) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ (26%) ਤੋਂ। ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ $12 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ "ਜਪਾਨ-ਭਾਰਤ ਮੇਕ-ਇਨ-ਇੰਡੀਆ ਖਾਸ ਫ਼ਾਇਨੈਂਸ ਸੁਵਿਧਾ" ਫੰਡ ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

**ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ** ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ "ਉਤਕਰਸ਼ ਓਡੀਸ਼ਾ", "ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਗਲੋਬਲ ਇਨਵੈਸਟਰਜ਼ ਮੀਟ", "ਵਾਈਬਰੈਂਟ ਗੁਜਰਾਤ", "ਹੈਪਨਿੰਗ ਹਰਿਆਣਾ" ਅਤੇ "ਮੈਗਨੇਟਿਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ"। ਭਾਰਤ ਨੂੰ 2016–17 ਵਿੱਚ $60 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਧਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ 2019 *ਈਜ਼ ਆਫ਼ ਡੂਇੰਗ ਬਿਜ਼ਨਸ* ਸੂਚਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ 2017 ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਸੁਧਰ ਕੇ 190 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 63ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆ ਗਈ। 2017 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਭਾਰਤ *ਈਜ਼ ਆਫ਼ ਡੂਇੰਗ ਬਿਜ਼ਨਸ* ਸੂਚਕ ਵਿੱਚ 42 ਸਥਾਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਮੰਚ ਦੇ *ਗਲੋਬਲ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸੂਚਕ* ਵਿੱਚ 32 ਸਥਾਨ, ਅਤੇ *ਲਾਜਿਸਟਿਕਸ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਇੰਡੈਕਸ* ਵਿੱਚ 19 ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। 2014–15 ਤੋਂ 2019–20 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ, ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਔਸਤ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 6.9% ਪ੍ਰਤੀ ਵਰ੍ਹਾ ਰਹੀ। ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ 2014–15 ਵਿੱਚ 16.3% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2020–21 ਵਿੱਚ 14.3% ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਘਟ ਕੇ 2023–24 ਵਿੱਚ 14.1% ਰਹਿ ਗਿਆ।

10 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਦੇ **ਮੇਕ-ਇਨ-ਇੰਡੀਆ** ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਲਈ ₹4,276 ਕਰੋੜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੂੰਜੀ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਾਰਨ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਅਤੇ ਧੀਮੀ ਤਰੱਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰ-ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਰਹੀਆਂ। ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ **ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ** ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014 ਦੇ ਸਮਾਗਮ
ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ

**ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ **ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ਹੈ ਜੋ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਉੱਪਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਰੀਅਲ ਰਾਜਕੋਟ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈ।  *ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ *ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ *ਪੁਧਚਾ ਪੌਲ, *ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ *ਦੇਵਮ ਠੰਡਾ ਵੀਦੁ, *ਮਾਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਚੰਦਾਮਾਝਾ, ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ *ਕੋਡਲਾ ਕੋਡਲਾ ਕੋੜਕੂ ਪੇਲੇੱਮਾ, *ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ *ਅਮ੍ਰਿਤਵਰਸ਼ਿਨੀ *ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬੋਧੁਬੋਰਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਸਟ 
; ਮੌਜੂਦਾ

* ਦੇਵੋਲੀਨਾ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ (ਗੋਪੀ ਮੋਦੀ)
* ਰੁਚਾ ਹਸਾਬਿੰਸ (ਰਾਸ਼ੀ ਮੋਦੀ)
* ਰੁਪਲ ਪਟੇਲ (ਕੋਕਿਲਾ ਮੋਦੀ)
* ਤਾਨਯਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਮੀਨਾ ਸੁਰਯਾਵੰਸ਼ੀ)
*ਸੋਨਮ ਲਾਂਬਾ (ਵਿਦਿਆ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ)
*ਮੁਹੰਮਦ ਨਜ਼ੀਮ (ਅਹਿਮ ਮੋਦੀ)
* ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿੰਘ (ਜਿਗਰ ਮੋਦੀ)
* ਵੰਦਨਾ ਪਾਠਕ (ਗੌਰਾ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ)
* ਅਮਰ ਉਪਾਧਿਆਇ ਧਰਮ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ
* ਕੁਨਾਲ ਸਿੰਘ (ਸ਼ਰਵਣ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ)
* ਪੁਬਲੀ ਸਨਿਆਲ (ਦੁਰਗਾ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ)
* ਪਾਰਸ ਬੱਬਰ (ਤੋਲੁ ਮੋਦੀ)
* ਪਰਤਾਪ ਹਦਾ (ਮੋਲੁ ਮੋਦੀ)
* ਸਵਾਤੀ ਸ਼ਾਹ (ਹੇਤਲ ਮੋਦੀ)
* ਅਪਰਣਾ ਕਨੇਕਰ (ਬਾ ਜਨਕੋ ਮੋਦੀ)
* ਹਿਤਿਕਾ ਰੁਚੰਦਰਨ (ਰਾਸ਼ੀ ਮੋਦੀ)
* ਨੀਰਜ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਚਿਰਾਗ ਮੋਦੀ)
* ਮਨੀਸ਼ ਅਰੋੜਾ (ਪਰਾਗ ਮੋਦੀ)
* ਵੰਦਨਾ ਵਿਠਲਾਨੀ (ਉਰਮਿਲਾ ਸ਼ਾਹ)
* ਫਿਰੋਜ਼ਾ ਖਾਨ (ਕਿੰਜਲ ਦੇਸਾਈ)
* ਆਸ਼ੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ (ਧਵਲ ਦੇਸਾਈ)
* ਜਯਾ ਓਝਾ (ਮਧੁ ਕਪਾੜੀਆ)
* ਰਸ਼ਮੀ ਸਿੰਘ (ਸੋਨਾਕਸ਼ੀ)

; ਸਾਬਕਾ

* ਜੀਆ ਮਾਨਿਕ (ਗੋਪੀ ਮੋਦੀ)
* ਭਾਵਿਨੀ ਪੁਰੋਹਿਤ (ਰਾਧਾ ਕਪਾੜੀਆ)
* ਲਵਲੀਨ ਕੌਰ ਸਸਨ (ਪਰਿਧੀ ਮੋਦੀ)
* ਇਰਾ ਸੋਨੀ (ਅਨੀਤਾ ਕਪਾੜੀਆ)
* ਅਨਸ ਖਾਨ (ਉਮੰਗ ਕਪਾੜੀਆ)
* ਪੂਜਾ ਵਿਲਿੰਗ (ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਪਾੜੀਆ)
* ਮਨੋਜ ਚੰਦੀਲਾ (ਅਨੁਰਾਗ ਜੋਸ਼ੀ)
* ਸੰਜੀਵ ਭੱਟ (ਜਯੰਤੀ ਕਪਾੜੀਆ)
* ਕਾਜਲ਼ ਪਿਜਲ (ਮਾਨਸੀ ਰੰਗਵਾਲ)
* ਮਾਜ਼ੇਲ ਵਯਾਸ (ਮੀਰਾ ਮੋਦੀ)
* ਏਕਲਵਯਾ ਅਹੀਰ (ਮੋਲੁ ਮੋਦੀ)
* ਇਸ਼ਾਂਤ ਭਾਨੁਸ਼ਾਲੀ (ਤੋਲੁ ਮੋਦੀ)
* ਪਲਕ ਪੰਚਾਲ (ਵਿਦਿਆ ਮੋਦੀ)
* ਪਾਰਸ ਤੋਮਰ (ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇਸਾਈ)
* ਦੀਪਕ ਦੱਤਾ (ਜੈ ਮੇਹਤਾ)
* ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੁਮਾਰ (ਵਿਵਿਅਨ ਖੰਨਾ)
* ਕਰਨ ਖੰਡੇਲਵਾਲ (ਸੰਸਕਾਰ)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ 
*  IMDb ਉੱਪਰ
ਹਸਨ ਨਾਸਿਰ

: *ਇਸ ਲੇਖ ਉਸ ਕਾਰਕੁਨ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਿਸਦੀ 1960 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ/ਕਾਰਕੁਨ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।*
**ਹਸਨ ਨਾਸਿਰ** (1928 - 13 ਨਵੰਬਰ 1960 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।  ਉਸ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਤਸੀਹਿਆਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰੋਸ ਰੋਕੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਐਨਾ ਗੁੱਸਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਯੂਬ ਖਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਕਿ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਸਦੀ ਲਾਸ ਕਬਰ ਵਿੱਚੋਂ ਖੋਦਣੀ ਪਈ ਸੀ। ਅੱਜ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਝਰੋਖੇ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਧ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਸੈੱਲ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲੇ 
* ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਨਿਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਬਤੇ ਹਸਨ ਨੇ ਹਸਨ ਨਾਸਿਰ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
* ਮੇਜਰ ਇਸਹਾਕ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਹਸਨ ਨਾਸਿਰ ਕੀ ਸ਼ਾਹਦਤ ਵਿਚ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਵੱਟੇ-ਸੱਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ

ਵਿਆਹ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਪ ਵਿਆਹ ਲਈ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਉਹ ਲੋਕੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਭੈੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾੜੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਪੁੰਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਵੱਟੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੂਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਲਈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੱਟਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਟਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਧਿਰਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਉੱਪਰ ਘੱਟ ਖਰਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖਰਚਾ ਨਾ ਵੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਖਰਚਾ ਸਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵੱਟੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਸਤ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨੂੰ ਵਟਾਉਣਾ, ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨਾ, ਵੱਟਾ-ਸੱਟਾ ਕਰਨਾ। **ਵੱਟੇ-ਸੱਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ** ਉਹ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਜਿਸ ਘਰ ਲੜਕੀ ਵਿਆਹ ਕੇ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਵਿਆਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਟੇ-ਸੱਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ/ਹਨ। ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਸਾਕ ਲੱਭਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸੌਖਾ ਹੱਲ ਵੱਟੇ-ਸੱਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲੱਭਿਆ। ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਦਿਉ ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਧੀ ਆਪ ਵਿਆਹ ਲਿਆਵੋ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਵਿਆਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਧੀਆਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਟੇ-ਸੱਟੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ “ਦੁਹਾਠੀ ਵਿਆਹ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੱਟੇ-ਸੱਟੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਾਰਨ ਨੂੰਹ ਸੱਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਵਧੀਆ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸੱਸਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਵੱਟੇ-ਸੱਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤਿੰਨ ਧਿਰੀਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਤਿਆਠੀ ਵਿਆਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਕੁੜਮਾਈਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਵਿਆਹ ਚਾਰ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਚੁਆਠੀ ਵਿਆਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਚਾਰ ਕੁੜਮਾਈਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵੱਟੇ-ਸੱਟੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਤੇ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੇ ਏਰੀਏ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੇ ਏਰੀਏ ਵਿਚੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵੱਟੇ-ਸੱਟੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ। ਤ੍ਰਿਆਠੀ ਤੇ ਚੁਆਠੀ ਵਿਆਹ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪੁੰਨ ਦਾ ਵਿਆਹ
* ਮੁੱਲ ਦਾ ਵਿਆਹ
* ਚਾਦਰ ਪਾਉਣੀ
* ਕਰੇਵਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ
ਤੋਬਾ ਝੀਲ

right|thumb|ਆਕਾਸ਼ ਤੋ ਲੈਤੀ ਹੋਈ ਤੋਬਾ ਝੀਲ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
**ਤੋਬਾ ਝੀਲ** ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਟਾਪੂ ਸੁਮਾਤਰਾ ਦੇ ਉੱਤਰ - ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ 100 ਕਿਮੀ ਲੰਬੀ ਅਤੇ 30 ਕਿਮੀ ਚੌੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਗਹਿਰਾਈ 500 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਤੋਬਾ ਝੀਲ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਝੀਲ ਵੀ ਹੈ। ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਝੀਲਾਂ ਉਹ ਝੀਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਜਿੰਦਾ ਜਾਂ ਮੋਇਆ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਅੱਜ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 69,000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 77,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਿਸਫੋਟ ਹੋਇਆ।

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੇ ਇਸ ਵਿਸਫੋਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮਨੁਖਜਾਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਹਿੰਦ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਸਫੋਟ ਨਾਲ ਅਤਿਅੰਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਰਾਖ ਦੀ ਮੋਟੀ ਤਹਿ ਫੈਲ ਗਈ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤੋਬਾ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਡੇ ਬਤਾਕ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਲਾ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਨਰਜਾਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਮੇਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਆਂਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ
* ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ

ਇੱਕ **ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ** (ਜਾਂ **ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ** ਜਾਂ **TQFT**) ਅਜਿਹੀ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਇਨਵੇਰੀਐਂਟਾਂ (ਸਥਿਰਾਂ) ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਭਾਵੇਂ **ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ**ਆਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਖੋਜੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਨੌੱਟ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਅਲਜਬਰਿਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ-ਅਯਾਮੀ ਮੈਨੀਫੋਲਡਾਂ ਦੀ ਥਿਊਰੀ, ਅਤੇ ਅਲਬਰਿਕ ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲੀਆਇ ਸਪੇਸਾਂ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗਣਿਤਿਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਡੋਨਾਕਡਸਨ, ਜੋਨਸ, ਵਿੱਟਨ, ਅਤੇ ਕੌਂਟਸੇਵਿੱਚ ਸਭ ਨੇ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਫੀਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

ਸੰਘਣੇ ਪਦਾਰਥ ਵਾਲੀ (ਕੰਡੈੱਨਸਡ) ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ, ਅੰਸ਼ਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਹਾੱਲ ਅਵਸਥਾਵਾਂ, ਸਟਰਿੰਗ-ਨੈੱਟ ਕੰਡੈੱਨਸਡ ਅਵਸਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਕੁਆਂਟਮ ਤਰਲ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਮਰ-ਊੇਰਜਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਥਿਊਰੀਆਂ ਹਨ।

## ਸੰਖੇਪ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
## ਖਾਸ ਮਾਡਲ
### ਸ਼ਵਾਰਜ਼ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀਆਂ
### ਵਿੱਟਨ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀਆਂ
## ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਨੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀਆਂ
### ਮੌਲਿਕ ਅਤਿਯਾਹ-ਸੇਗਲ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਸਿਧਾਂਤ
### ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ
### ਅਤਿਯਾਹ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ
==== d = 0====
==== d = 1====
==== d = 2====
==== d = 3====

### ਸਥਿਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦਾ ਮਾਮਲਾ
### ਸਾਰੇ n-ਅਯਾਮੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਇੱਕੋ ਵਾਰ
### ਇੱਕ ਬਾਦ ਵਾਲੇ ਵਕਤ ਉੱਤੇ ਵਿਕਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਭੁਟਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ

ਵਿਖੇ ਪੌੜੀ-ਪਰਤਾਂ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ(Terraced farmland) ਦਾ ਫਾਰਮ .]]
**ਭੁਟਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀ** ਦਾ ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। 2000 ਵਿੱਚ ਭੁਟਾਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 35.9% ਸੀ। ਸਾਲ 1985ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ 55% ਸੀ ਜੋ 2013 ਵਿੱਚ ਘਟਕੇ 33% ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭੁਟਾਨ ਦੀ ਵਸੋਂ ਦੇ ਰੁਜਗਾਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਮੁਖ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ।

ਭੁਟਾਨ ਦੀ ਲਗਪਗ 80% ਵਸੋਂ ਖੇਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। 95% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਮੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਦੇਸ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਵੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਯੁਕਤ ਹਨ। ਭੁਟਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਿਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੰਤਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਾਨ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਸੀਮਾਂਤ ਕਿਸਾਨ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*Rice production in Bhutan

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Official website of the Ministry of Agriculture, Bhutan 

## ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੁਟਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਮਾਂਛੂ ਲੋਕ

thumb|313x313px|ਇੱਕ ਮਾਂਛੂ ਜਵਾਨ ਆਦਮੀ
**ਮਾਂਛੂ** ਜਾਂ **ਮਾਂਚੂ** (ਮਾਂਛੂ: , ਮਾਂਜੂ; ਚੀਨੀ: 满族, ਮਾਂਜੂ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Manchu) ਪੂਰਵੋੱਤਰੀ ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਸਮੁਦਾਏ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਜੜੇ ਜਨਵਾਦੀ ਗਣਤੰਤਰ ਚੀਨ ਦੇ ਮੰਚੂਰਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਚਲਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੰਗ ਦੇ ਕੁੱਝ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਵਲੋਂ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੰਨ 1644 ਵਲੋਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਚਲਾਇਆ, ਜੋ ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਹੋਨੇ ਫਿਰ ਸੰਨ 1911 ਦੀ ਸ਼ਿਨਹ​ਈ ਕਰਾਂਤੀ ਤੱਕ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਗਣਤਾਂਤਰਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।

ਚੀਨੀ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਾਂਛੁ ਲੋਕ ਨਸਲ ਵਲੋਂ ਚੀਨੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਚੀਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਤੁਂਗੁਸੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁਦਾਏ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਸੰਪਰਕ ਵਲੋਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਂਛੁ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਾਨ ਚੀਨੀ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਬਹੁਤ ਤੌਰ - ਤਰੀਕੇ ਆਪਣਾ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਾਂਛੁ ਲੋਕ ਹੁਣ ਮਾਂਛੁ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂਛੁ ਨੂੰ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੁਣ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਚਲੇ ਹਨ। ਸੰਨ 2010 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮਾਂਛੂਆਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 1 ਕਰੋੜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਬੂਤੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਚੀਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਮੁਦਾਏ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ 100 ਕਰੋੜ ਦੀ ਹਾਨ ਚੀਨੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੰਚੂਰਿਆ 
* ਮਾਂਛੁ ਭਾਸ਼ਾ 
* ਤੁਂਗੁਸੀ ਲੋਕ 
* ਤੁਂਗੁਸੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
* ਜੁਰਚੇਨ ਲੋਕ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਚਾਦਰ ਪਾਉਣੀ

**ਚਾਦਰ ਪਾਉਣੀ** ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਵਿਆਹ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤ ਨੂੰ ਢੋਈ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਜੁਆਨ ਔਰਤ ਦਾ ਪਤੀ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੇ ਘਰ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰਾ ਜਾਂ ਪੰਚਾਇਤ ਸੱਦ ਕੇ ਆਪਣੀ ਚਾਦਰ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੂੜੀ ਚੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਡਤ ਜਾਂ ਭਾਈ ਪਾਠ ਜਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਪਤੀ ਚਾਦਰ ਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਖਰਚਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। 

ਵਿਧਵਾ ਜੁਆਨ ਜਨਾਨੀ ਦਾ ਉਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਘਰ ਬੈਠ ਜਾਣ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਚਾਦਰ ਪਾਉਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰੇਵਾ ਕਰਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਾਦਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੀ ਜਨਾਨੀ ਜੁਆਨ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਉਰ ਜਾਂ ਜੇਠ ਨੂੰ ਹੱਕ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਉੱਪਰ ਚਾਦਰ ਪਾ ਲਵੇ। ਚਾਦਰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਚੰਗਾ ਪੱਖ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਘਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵੰਡ-ਵੰਡਾਈ ਤੋਂ ਬੱਚਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਦਿਉਰ ਕੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਦਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਰਾਏ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਦਿਉਰ ਜਾਂ ਜੇਠ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਵਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।ਚਾਦਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬੜੀ ਸਾਦਾ ਜਿਹੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਆਦਮੀ ਤੇ ਜਨਾਨੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਚੌਕੀਆਂ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਪਰ ਚਾਦਰ ਫੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਿਰਾਂ ਉੱਪਰ ਦੀ ਚੌਲ ਵਾਰ ਕੇ ਸਿੱਟ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬਸ! ਐਨੀ ਕੁ ਚਾਦਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਰਸਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਵੀ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਿਧਵਾ ਜੁਆਨ ਜਨਾਨੀਆਂ ਕਮਾਊ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਚਾਦਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਚਲਦੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪੁੰਨ ਦਾ ਵਿਆਹ
* ਮੁੱਲ ਦਾ ਵਿਆਹ
* ਵੱਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ
* ਕਰੇਵਾ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਰਜੋ ਗੁਣ

**ਰਜੋ ਗੁਣ** ਵਿਅਕਤੀ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਊਮੈ ਪ੍ਰਬਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮਾੜੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕਾਮ, ਕਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਵੱਲ ਖਿਚਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਮੌਜ ਮੇਲਾ ਮਾਣ ਲੈ ਅੱਗੇ ਕਿਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਰਜੋ ਗੁਣੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਮਸਾਲੇਦਾਰ, ਸੁਆਦਲੀ ਅਤੇ ਚੱਟ-ਪਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਰਜੋ ਗੁਣੀ ਮਨੁੱਖ ਕੁਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਣ ਤਾਂ ਤਮੋ ਗੁਣ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
*ਤਮੋ ਗੁਣ
*ਸਤੋ ਗੁਣ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਮੁੱਲ ਦਾ ਵਿਆਹ

**ਮੁੱਲ ਦਾ ਵਿਆਹ** (ਟੱਕੇ ਦਾ ਵਿਆਹ) ਪੁੰਨ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਬਾਪ ਕੁੜੀ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੌਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਈ ਜਾਂ ਵਿਚੋਲੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਪੁੰਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਨੇਤ ਲਿਆ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਖਰਚਾ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੁੜੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਵਧੇਰੇ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਰਚਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਰਾਜਪੂਤ ਤਾਂ ਜਿੰਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੋਵੇ, ਓਨਾ ਮੁੱਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਹੀਣ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਲ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਵੱਟੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਕੁਝ ਘਟ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਮੁੰਡਾ ਵਿਆਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਆਹ ਨੂੰ **ਮੁੱਲ ਦਾ ਵਿਆਹ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਟਕਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਮਦਿਆਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਹੀ ਘੱਟ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤੀ ਮਾਰ ਲਵੋ, ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਨਾ ਇਕ ਛੜਾ ਰਹਿ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਵੇਰ ਜਦ ਮੁੰਡਾ ਜਿਆਦਾ ਉਮਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਫੇਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ, ਲੋੜਵੰਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਮੁੰਡਾ ਵਿਆਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਮੁੱਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੁੱਲ ਦੇ ਵਿਆਹ ਅੱਜ ਵੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ। ਪਰ ਹੁਣ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਚੱਲ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੁੱਲ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਰ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪੁੰਨ ਦਾ ਵਿਆਹ
* ਵੱਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ
* ਚਾਦਰ ਪਾਉਣੀ
* ਕਰੇਵਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ
ਬਰਾਹੂਈ ਭਾਸ਼ਾ

**ਬ੍ਰਾਹੂਈ ਭਾਸ਼ਾ**     (ਬ੍ਰਾਹੂਈ: براہوئی) ਇੱਕ ਦਰਾਵੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਰਾਹੂਈ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਕਤਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ, ਇਰਾਕ, ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਰਵਾਸੀ ਬਰਾਹੂਈ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। I ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦਰਾਵੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦੀ ਦਰਾਵੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ੧,੫੦੦ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਲਾਤ, ਮਸਤੂੰਗ, ਅਤੇ ਖਜ਼ਦਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਾਹੂਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
ਬਰਾਹੂਈ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਝਾਲਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸਾਰਾਵਾਨੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ /h/ ਧੁਨੀ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੈ।

## ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ 
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ ਬਲੋਚੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀਆਂ ਹੀ ਹਨ। ਦੀਰਘ ਸਵਰ  /ਆ, ਏ, ਈ, ਓ, ਊ/ ਹਨ ਅਤੇ ਲਘੂ ਸਵਰ /ਅ, ਇ, ਉ/ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਲ ਵੀ ਬਲੋਚੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਵੀ ਬਲੋਚੀ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਰਾਹੂਈ ਵਿੱਚ ਖਹਿਵੇਂ ਅਤੇ ਨਾਸਕੀ ਵਿਅੰਜਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।

## ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ 
ਬਰਾਹੂਈ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਦਰਾਵੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸਗੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਹੀ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਰਾਹੂਈ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਰਡ ਨੇ ਬਰਾਹੂਈ ਲਿਖਣ ਲਈ "ਬਰੋਲਿਕਵਾ" ਨਾਂ ਦੀ ਰੋਮਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਲਿਪੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਤਾਲਾਰ ਨਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

## ਖਤਰੇ ਅਧੀਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾ 
ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ੨੦੦੯ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਰਾਹੂਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ੨੭ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਮੁੱਢਲੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਆਨਲਾਈਨ ਬਰਾਹੂਈ ਕੋਸ਼ 
* ਬਰਾਹੂਈ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਰਡ 
* ਬਰਾਹੂਈ ਵਰਨਮਾਲਾ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਾਵੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਥੌਬ

**ਥੌਬ** ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਦਸ਼ਾ ਜਾਂ ਕੰਦੁਰਾ ਜਾਂ ਜਲਾਬੀਯਾਹ ਅਰਬ ਪਰਿਧਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਗਿੱਟੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬੀ ਬਾਂਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਬੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਸਾਂਝ ਲੱਗਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਜ਼ਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੱਲੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਥੋਬ ਮੁਸਲਿਮ ਪੁਰਖ ਮਸਜਿਦ ਪਾਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਆਧਾਰ
ਥੋਬ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੈ, ਪਰਿਧਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਬੀ ਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਪਰੰਪਰਿਕ ਲਿਵਾਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਲੰਬ ਕੁਡ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਚਲਨ
i man in Nishapur, Iran wearing a thawb.]]
ਥੌਬ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਇਹ ਭੇਡ ਦੀ ਉੱਨ ਤੋਂ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਖ਼ਾਸਤਰ ਠੰਡੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਇਰਾਕ਼ ਤੇ ਸੀਰੀਆ. ਥੌਬ ਦਾ ਸਟਾਇਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਲੀਵਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਲਰ ਇੱਕ ਲਈ ਅੜੀਅਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੌਰਾਕਿਆ ਤੇ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦਿਸ਼ਦਸ਼ਾ ਆਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਕੰਦੁਰਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਰੋਕੋ ਵਿੱਚ ਬਾਜੂ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਥੌਬ ਟੀ- ਸ਼ਰਟ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਗੰਦੋਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹੋਰ ਅਵਸਰ
ਥੌਬ ਨੂੰ ਬੇਸ਼ਤ "عباة" ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਅਰਬੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾਅਰਥ ਹੈ ਚੋਲਾ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਸਮੀ ਮੌਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਤ "عباة" ਨੂੰ ਵਿਆਹ, ਈਦ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਾਇਲਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਰੀਆ, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਜਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਤ ਕਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ, ਇਰਾਕ,ਜਾਰਡਨ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਪਰਿਧਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਪੁਰਖ ਪਹਿਰਾਵੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਰਿਧਾਨਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਪ੍ਰਿੰਸ ਨਰੂਲਾ

**ਪ੍ਰਿੰਸ ਨਰੂਲਾ **ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ *ਮਿ. ਪੰਜਾਬ *ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਰੱਨਰ-ਅਪ ਦੀ ਪਦਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜੀ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ੋਅ ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਪੰਜ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 21 ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ *ਅਲਟੀਮੇਟ ਰੋਡੀ *ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਸਪਲਿਟਸਵਿਲਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਰਨਰ-ਅਪ ਪੁਨੀਸ਼ਨ ਹਾਸਿਲ ਹੋਈ। 2015 ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਕਲਰਸ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ 9 ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਸੀਜ਼ਨ 9)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਰੋਡੀਜ਼ (ਸੀਜ਼ਨ 12)

**ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ (ਸੀਜ਼ਨ 12)** ਭਾਰਤੀ ਯੁਵਾ ਚੈਨਲ ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਸ਼ੋਅ ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ ਦਾ ਬਾਹਰਵਾਂ ਸੀਜ਼ਨ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨਰੂਲਾ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ
* ਐਮਟੀਵੀ ਸਪਲਿਟਸਵਿਲਾ
* ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਮਟੀਵੀ ਦੇ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ ਲੜੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ
ਰਾਮ ਕਾਵਿ

**ਰਾਮ ਕਾਵਿ**
## ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ
ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸੰਪਰਦਾਇ ਪ੍ਵਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਤਿ ਮਠਾਠਰਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।ਇਹਨਾ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ।ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਤਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹਨ।ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇੰਨਾ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੱਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਮੁੱਖ ਕਵੀ ਇਹ ਵੀ ਹਨ।
## ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਾਇ
ਖੁਸਹਾਲ ਰਾਇ ਹਿੰਦੀ,ਉਰਦੂ,ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।ਬਿਸ਼ਨਪਦੇ,ਕਿੱਸਾ ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਵਾਰ ਕਲਿਆਣ ਕੀ ਹੈ। ਬਿਸਨਪਦੇ ਬ੍ਜ਼ੀ,ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ -ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।'ਰੂਪ ਬਸੰਤ' ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬ੍ਜ਼ੀ ਹੈ। 'ਵਾਰ ਕਲਿਆਣ ਕੀ' ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਚਨਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੋ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਚਿਤ੍ਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
## ਹਿਰਦੈ ਰਾਮ
ਰਾਮ ਕਾਵਿ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿਰਦੈ ਰਾਮ ਕਾਫੀ ਪ੍ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਉਹਨਾ ਦਾ 'ਹਨੂੰਮਾਨ' ਨਾਟਕ 1630ਈ:ਵਿੱਚ ਸੰਪੂੂਰਨ ਹੋਇਆ।ਡਾ.ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੇ 'ਰਮਾਇਣ'ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਾਵਿ ਦਾ ਨਾਟਕ 'ਹਨੂੰਮਾਨ'ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਭਗਤ ਹੈ।ਉਸ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮੱਧਕਾਲੀ ਰਾਮ ਕਾਵਿ

## ਹਵਾਲੇ
ਹਿਜਾਬ

and the headscarf, worn by Muslim women and girls as a symbol of modesty]]
i girl wearing Hijab]]
ite Muslim wearing the niqab]]

**ਹਿਜਾਬ** ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਕੀ ਸਿਰ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਧੱਕਣ ਲਈ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਮਰਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲੇਂਦੀ ਹਨ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਿਜਾਬ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਾਲੀ ਗੈਰ- ਮੁਸਲਿਮ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ, قُلْ لأَزْوَاجِكَ وَ بَنَاتِكَ وَ نِسآءِ الْمُؤْمِنِيْنَ: يُدْنِيْنَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيْبِهِنَّ

ਅਤੇ ਹਿਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 
ਇਸਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ *ਖੀਮਾਰ* (خمار)। ਇਹ ਓਟ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਸਧਾਰਨ ਹਿਜਾਬ (ਜੋ ਕੀ ਸਿਰਫ ਸਿਰ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਨਿਕ਼ਾਬ ਜਾਂ ਬੁਰਕਾ ਜੋ ਕੀ ਪੂਰੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਭਾਂਤੀ-ਭਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹਨ। ਮੁਸਲਿਮ ਪੁਰਖ਼ ਵੀ ਲਜੀਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਮਿਆਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਰਾਨ ਦੇ ਕੋਈ ਐਸੀ ਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਬੁਰਕ਼ੇ ਜਾਂ ਚਾਦੋਰ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਦਾ ਫਰਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਕੁਰਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਜੀਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

قُلْ لِلْمُؤْمِنِيْنَ يَغُضُّوْا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَ يَحْفَظُوْا فُرُوْجَهُمْ, ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ

وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَىٰ عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

## ਸਰਕਾਰੀ ਤਾਮੀਲ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀ
ਕੁਝ ਸਰਕਾਰਾਂ ਇੱਦਾ ਦੀ ਹਨ ਜੋ ਕੀ ਹੁਕਮ ਚਲਾਕੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿਜਾਬ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਰੱਖੀ ਹੈ।

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿਜਾਬ ਪਾਉਣਾ ਅਨਿਵਾਰੀ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਕ਼ਾਬ ਪਾਕੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਢੱਕਣਾ ਅਧਿਦੇਸ਼ਾਤਮਿਕ ਹੈ।
ਤੁਰਕੀ, ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ, ਅਤੇ ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂਨ ਨੇ ਸਕੂਲ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਨਿਜਾਬ ਪਾਉਣ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਨੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਹਿਜਾਬ ਪਾਉਣਾ ਆਵਸ਼ਕ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਨੇ 15ਮਾਰਚ, 2004 ਨੂੰ ਨਿਕ਼ਾਬ ਤੇ ਪਰਦੇ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਵਰਜਣ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਪੁਰਖ ਪਹਿਰਾਵੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਰਿਧਾਨਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਜਾਬ
ਯੁਕਾਤਾ

**ਯੁਕਾਤਾ** ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਕਿਮੋਨੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਮੋਨੋ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਜਪਾਨੀ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਯੁਕਾਤਾ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ *ਓਬੀ* ਇੱਕ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਯੁਕਾਤਾ ਸਸਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਕਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਸੁਖਮਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਯੁਕਾਤਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ, ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁਕਾਤਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਪਾਨ ਦੇ ਕਈ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਯੁਕਾਤਾ ਨੂੰ ਵਰਦੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਮੋ ਪਹਿਲਵਾਨ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਯੁਕਾਤਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਜਪਾਨੀ ਹੋਟਲ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਯੁਕਾਤਾ ਪਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਦਮਿਆਂ ਲਈ ਅਖ਼ਤਿਆਰੀ ਟੋਪੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਯੁਕਾਤਾ ਆਸਮਾਨੀ ਨੀਲਾ ਰੰਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜ-ਕੱਲ ਤਰਾਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਯੁਕਾਤਾ ਦਾ ਆਮ ਨਿਯਮ ਹੈ ਕੀ ਨੌਜਵਾਨ ਲੋਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਰੌਚਕ ਰੰਗ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਪੈਟਰਨ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨੇਰੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਸੰਜੀਵ ਪੈਟਰਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਰਿਵਾਜ
ਯੁਕਾਤਾ ਦਾ ਖੱਬਾ ਪਾਸਾ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਓਬੀ ਪੇਟੀ ਜਾਂ "ਕੋਸ਼ੀ ਹੋਮੀ "ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬੰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਰੰਪਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਬੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੋਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਬੰਨਿਆ ਯੁਕਾਤਾ ਵੇਸਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਦੇ ਬੰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਯੁਕਾਤਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗੇਤਾ (ਲੱਕੜ ਦੇ ਜੁੱਤੀ) ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਬੀ ਅਕਸਰ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
:
:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਇੰਡੀਆ

**ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਇੰਡੀਆ** ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ। ਚੈਨਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਗੀਤ, ਰਿਆਲਿਟੀ ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੋਅ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ 1996 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਵਾਇਆਕੌਮ 18 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਚੈਨਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ। ਚੈਨਲ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ੋਅ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ, ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਅਨਪਲੱਗਡ ਕਾਫੀ ਚਰਚਿੱਤ ਹਨ। 
## ਸਬੰਧ
## ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰਿਆਲਟੀ
## ਵੀ.ਜੇ.
## ਇਨਾਮ
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ
* ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ
* ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ
ਲੋਕਾਚਾਰ

**ਲੋਕਾਚਾਰ** ਉਹ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
         
ਅਸੀਂ ਬੜ੍ਹਾ ਕੁਝ ਲੋਕਾਚਾਰ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਅਜਿਹੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ,ਸਿਵਾਇ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਦੇ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ। 
ਲੋਕਾਚਾਰ ਅਜਿਹੇ ਨਿਯਮ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਫੋਕਵੇਜ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ 'ਸਮਨਰ' ਸੀ।

ਲੋਕਾਚਾਰ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਨਾ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਸਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਿਵਾਇ ਇਸਦੇ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨੱਕ ਮੂੰਹ ਵੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਸਖ਼ਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਜੋਲ ਘੱਟ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ:-

ਪਚਾਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਜੇਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਭਿਜਵਾ ਸਕਦੇ ।ਸਗੋਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਖਾਣੇ ਦੇ ਮੇਜ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਸਕਦੇ।ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਓ ਜਾਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਦਾਅਵਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਬੁਲਾਓ ਪਰ ਇਹ ਸਜਾ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਦੇ ਸਕੋ ਜੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਈ ਸਮਾਜਿਕ ਹਸਤੀ ਹੈ ਤਾਂ।ਫਿਰ ਬਰਦਾਸਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਲਿਬਾਸ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ ਮੰਨਣ ਜਾਂ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੱਕ ਮੂੰਹ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਈ ਗਈ ਗੱਲ ਕਰ ਛੱਡਦੇ ਹਾਂ।
                      
## ਹਵਾਲੇ
# ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਬਖਸ ਸਿੰਘ ਫਰੈਂਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 28-29
# ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ: ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ - 56

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਅਾਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਗੇਤਾ

ਗੇਤਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜਪਾਨੀ ਸੈਂਡਲ ਹਨ।ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਮੋਨੋ ਦਾ ਪੱਲਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਟੇਢਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਨੂੰ "ਤਾਬੀ" ਜੁਰਾਬਾਂ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੇਤਾ ਨਾਲ ਪੈਰ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਤੁਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਮ ਸੈਂਡਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਪਾਨੀ ਲੋਕ ਗੇਤਾ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਕਿਮੋਨੋ ਦੇ ਬਜਾਏ ਆਮ ਕਿਮੋਨੋ ਨਾਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਯੁਕਾਤਾ ਨਾਲ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜਪਾਨੀ ਲੋਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੀ ਕਿਮੋਨੋ ਜਾਂ ਗੇਤਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਜਰੀ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਅਤੇ ਰੇਤ ਸੜਕ ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1995 ਤੋਂ ਗੇਤਾ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਵੱਧ ਗਏ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗੇਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਯੁਕਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਧ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਤਾ ਜਪਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕੀ ਗੇਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਬਾਰ ਇਸਨੂੰ ਪਕੇ ਹਾਨਾਓ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਹਾਨਾਓ ਵੱਡੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਦੂਜੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੇਤਾ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੁਕਾਤਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਜੁੱਤੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਜਪਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੇਤਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਉਣੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਾਏ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Wafuku blog about geta Names and descriptions of all the types of Japanese geta, with photos.
* Japan Footwear Museum 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਨਵੰਬਰ 2015 ਦੇ ਪੈਰਿਸ ਹਮਲੇ

**ਨਵੰਬਰ 2015 ਦੇ ਪੈਰਿਸ ਹਮਲੇ** 13 ਨਵੰਬਰ 2015 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ 21:16 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 3 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ 6 ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਹਮਲੇ ਇੱਕ ਕਨਸਰਟ ਹਾਲ (ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ), ਰੇਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸਮੇਤ 6 ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਹੋਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ 128 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਹਮਲਿਆਂ ’ਚ 250 ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਸਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੇ ਲਈ ਹੈ। ਫਰਾਂਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਲਾਂਦੇ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ’ਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੇ ਸੋਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਪੈਰਿਸ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਪਰ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 8 ਹਮਲਾਵਰਾਂ ’ਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੇ ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੈਲਟ ਪਹਿਨ ਰੱਖੀ ਸੀ। 2004 ਦੇ ਮੈਡਰਿਡ ਟਰੇਨ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ’ਚ ਇਹ ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਹਮਲਾ ਸੀ।
## ਕਾਰਨ
* ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਸੀਰੀਆ, ਇਰਾਕ, ਮਾਲੀ ਤੇ ਲਿਬੀਆ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਸਾਥ। ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ’ਚ ਅਤਿਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ।
* ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇਸਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਵਲੋਂ ਸਲੀਪਰ ਸੈੱਲ ਬਣਾਉਣੇ।
## ਹਮਲੇ
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* 2015 ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਆਤੰਕਵਾਦ

## ਹਵਾਲੇ
ਕੇਕੇ-ਸਿਧਾਂਤ

KK ਥੀਸਿਸ ਜਾਂ KK ਸਿਧਾਂਤ ਗਿਆਨ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋਵੋਂ ਕਿ ਮਾਮਲਾ p ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮਾਮਲਾ p ਹੈ।” ਰਸਮੀ ਚਿੰਨ-ਧਾਰਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਇੰਝ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ: "Kp→KKp" (ਸੱਚਮੁੱਚ: “p ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ p ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ”)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ
ਕਾਲੁਜ਼ਾ-ਕਲੇਇਨ ਥਿਊਰੀ

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, **ਕਾਲੁਜ਼ਾ-ਕਲੇਇਨ ਥਿਊਰੀ** (KK ਥਿਊਰੀ) ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚਾਰ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਕ ਪੰਜਵੇਂ ਅਯਾਮ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੜੀ ਗਈ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਥਿਊਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜ-ਅਯਾਮੀ ਥਿਊਰੀ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੂਲ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਥਿਓਡਰ ਕਾਲੁਜ਼ਾ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਤੀਜੇ 1919 ਵਿੱਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਭੇਜੇ, ਅਤੇ 1921 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਿਆ। ਕਾਲੁਜ਼ਾ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜ ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸ਼ਾਖਾ ਸੀ। 5-ਅਯਾਮੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੇ 15 ਹਿੱਸੇ (ਕੰਪੋਨੈਂਟ) ਹਨ। ਦਸ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਤਾਂ 4-ਅਯਾਮੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੈਕਟਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਬੇਪਛਾਣ ਸਕੇਲਰ ਫੀਲਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦੇ “ਰੇਡੀਔਨ” ਜਾਂ “ਡਿਲੇਸ਼ਨ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, 5-ਅਯਾਮੀ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ 4-ਅਯਾਮੀ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਲਈ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ, ਅਤੇ ਸਕੇਲਰ ਫੀਲਡ ਲਈ ਇੱਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਲੁਜ਼ਾ ਨੇ “ਸਲੰਡਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨ” ਨਾਮਕ ਪਰਿਲਕਪਨਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ 5-ਅਯਾਮੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ (ਕੰਪੋਨੈਂਟ) ਪੰਜਵੇਂ ਅਯਾਮ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਬਗੈਰ, 5-ਅਯਾਮੀ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਟੈਂਡਰਡ 4-ਅਯਾਮੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸਲੰਡਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੁਜ਼ਾ ਨੇ ਸਕੇਲਰ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰਾਂਕ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡਰਡ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ।

1926 ਵਿੱਚ, ਔਸਕਾਰ ਕਲੇਇਨ ਨੇ ਕਾਲੁਜ਼ਾ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ 5-ਅਯਾਮੀ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਉਸ ਵਕਤ ਦੀਆਂ ਹੇਜ਼ਨਬਰਗ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਢਾਲੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਲੇਇਨ ਨੇ ਸਲੰਡਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪੰਜਵਾਂ ਅਯਾਮ ਕੁੰਡਲੀਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲੇਇਨ ਨੇ ਚਾਰਜ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਪੰਜਵੇ ਅਯਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੇਲ (ਪੈਮਾਨਾ) ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ।

1940 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਥਿਊਰੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਕੇਲਰ ਫੀਲਡ ਸਮੇਤ ਸੰਪੂਰਣ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਤਿੰਨ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਰਿਸਰਚ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ: ਥਾਇਰੀ, ਜੋ ਲਿਚਨੀਰੋਵਿਕਜ਼ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਖੋਜ-ਲੇਖ ਉੱਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਜੌਰਡਨ, ਲੁਡਵਿਗ, ਅਤੇ ਮੁੱਲਰ ਰਾਹੀਂ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀ ਅਤੇ ਫੀਏਰਜ਼ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਸਦਕਾ: ਅਤੇ ਸ਼ੇੱਰੇਰ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਲੰਡਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਸੰਪੂਰਣ ਕਾਲੁਜ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਨ। ਅਤੇ ਜਿਆਦਤਰ ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਥਾਇਰੀ ਦਿਆਂ ਅੰਗਰੇਜੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਪੂਰਣ ਕਾਲੁਜ਼ਾ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦਾ ਟੈਂਸਰ ਅਲਜਬਰਾ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ਾ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਚੀਨੀ ਨੂਡਲਸ

**ਨੂਡਲਸ** ਚੀਨੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਨੂਡਲਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। 

ਚੀਨੀ ਅੰਦਾਜ ਵਾਲੇ ਨੂਡਲਸ ਹੁਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਕਈ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਵੀਅਤਨਾਮ, ਫਿਲੀਪੀਨਸ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। 

## ਨਾਮਕਰਨ 
ਚੀਨੀ ਨੂਡਲਾਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਇਹ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਖਰਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਮੀਆਂ (**miàn) **(ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦ: ; ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦ: ; ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, "ਮੀਨ" ਜਾਂ "ਮੇਨ") ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਨੂਡਲਸ ਜੋ ਕਣਕ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਣ ਜਦਕਿ ਫੇਨ (**fěn)** () ਜਾਂ "ਫਨ" ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਨੂਡਲਸ ਜੋ ਚਾਵਲ ਦੇ ਆਟੇ ਜਾਂ ਮੰਗ ਬੀਨ ਸਟਾਰਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਟਾਰਚ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਣ। ਨੂਡਲ ਦੀ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦ ਨਾਮ ਮੰਦਾਰਿਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਵੇਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਰ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਖੇਤਰ ਗੁਆਨਡਾਂਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਤੋਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਈਵਾਨ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਜਿੱਥੇ ਚੀਨੀ ਪਰਵਾਸੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹ ਹੁੱਕੇਨ (ਮਿਨ ਨਾਨ) ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਨੂਡਲਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾ ਤੱਥ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਹਾਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ (25-220) ਦੀ ਹੈ। ਸਾਂਗ ਵੰਸ਼ (960-1279) ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੂਡਲਸ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਆਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜੋ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਖੁੱਲੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੂਡਲਸ ਨੂੰ ਸੂਪ ਕੇਕ (湯餅) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਸਰੋਤ ਸਾਨੂੰ ਸਾਂਗ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ-ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਂਗ ਚਾਓਂਗ ਦੀ ਪੁਸਤਕ "ਅ ਡਿਲਾਇਟਫੁਲ ਮਿਕਸਡ ਡਿਸਕਸ਼ਨ ਆਨ ਵੈਰੀਅਸ ਸਕੌਲਰਲੀ ਟੌਪਿਕਸ" (, ਸਕਰੌਲ 2) ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣਿਆਂ ਨੂੰ "ਬਿੰਗ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਪੱਖੋਂ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
2002 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਤਵ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੀਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿੱਜਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਲੱਜਾ ਪੁਰਾਤਤਵ ਸਥਲ ਵਿਖੇ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਲੱਭਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨੂਡਲਸ ਸਨ। ਇਹ ਨੂਡਲਸ ਲਗਭਗ 4000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨੂਡਲਸ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਨੂਡਲਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਨ। 2004 ਤੱਕ

## ਉਤਪਾਦਨ 
## ਕੂਕਿੰਗ 
thumb|ਮਾਲਾ ਬੀਫ ਡਾਓਕਸੋਮਿਨ ਇੱਕ ਕਟੋਰੀ ਵਿੱਚ (刀削面)

## ਕਿਸਮਾਂ 
### ਕਣਕ 
#### ਲਾਇ ਵਾਟਰ ਜਾਂ ਆਂਡਾ 
### ਚਾਵਲ 
ਚਾਵਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨੂਡਲਸ ਇੰਝ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:

# Extruded from a paste and steamed into strands of noodles
# Steamed from a slurry into sheets and then sliced into strands

### ਸਟਾਰਚ 
ਇਹ ਨੂਡਲਸ ਸਟਾਰਚ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟਾਪਿਓਕਾ ਸਟਾਰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਮੰਗ ਬੀਨ ਸਟਾਰਚ ਮਿਲਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੂਡਲਸ ਵਧੇਰੇ ਨਰਮ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਸਸਤੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

thumb|ਸਿਸ਼ੁਅਨ ਸਟਾਈਲ ਲਿਆਨਗਪੀ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਸਟਾਰਚ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣੇ ਨੂਡਲ

## ਚੀਨੀ ਨੂਡਲ ਪਕਵਾਨ 
ਕੁਝ ਚੀਨੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੂਡਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
* ਬਾਨ ਮੀਨ
* ਬੀਫ ਚਾਓ ਫਨ
* ਕਾਰਟ ਨੂਡਲ
* ਚਰ ਕਵੇਅ ਤਿਓ
* ਕੱਪ ਨੂਡਲਸ
* ਜ਼ਾਜ਼ੀਆਂਗ ਮੀਨ
* ਲਾਕਸਾ
* ਲੋ ਮੇਨ 
* ਰੇ ਗਨ ਮੀਨ

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* ਚੀਨੀ ਕੁਸੀਨ
* ਜਾਪਾਨੀ ਨੂਡਲਸ
* ਕੋਰੀਆਈ ਨੂਡਲਸ
* ਨੂਡਲਸ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਨੂਡਲ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਨੂਡਲ ਸੂਪ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ

**ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ** ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ ਚੈਨਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਯੁਵਾ ਪੀੜੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਫਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ ਅਤੇ ਰਨਵਵਿਜੈ ਸਿੰਘ ਇਸੇ ਸ਼ੋਅ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ ਉੱਪਰ ਆਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵੈਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ
ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ

** ਅਮਿਤਭਾਈ ਅਨਿਲਚੰਦਰ** "**ਅਮਿਤ**" ** ਸ਼ਾਹ** (ਜਨਮ 22 ਅਕਤੂਬਰ 1964) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮਹਾਸਚਿਵ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਮੇਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ।

ਸ਼ਾਹ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸਰਖੇਜ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: 1997 (ਉਪ-ਚੋਣ), 1998, 2002 ਅਤੇ 2007। ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦਾ ਕਰੀਬੀ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਮੋਦੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਰਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ-ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਸ਼ਾਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹਿਮ ਰਾਜ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ  2014 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ ਭਾਜਪਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ 80 ਵਿੱਚੋਂ 73 ਸੀਟ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹੂੰਝਾ ਫੇਰ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਹ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਜ ਗਿਆ  ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਜੈਨ ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬਣੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਨਿਲ ਚੰਦਰ ਸ਼ਾਹ, ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਪੀਵੀਸੀ ਪਾਈਪ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਹਸਾਣਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੀ ਯੂ ਸ਼ਾਹ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਜੈਵਰਸਾਇਣਕੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜੈਵਰਸਾਇਣਕੀ ਵਿੱਚ ਬੀਐਸਸੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ਾਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ Rashtriya Swayamsevak Sangh ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਚ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ  ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਸਰਕਲ ਦੁਆਰਾ 1982 ਵਿੱਚ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਸੀ।  ਉਹ 1986 ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਪਲੱਮ ਪੁਡਿੰਗ ਨਮੂਨਾ

**ਪਲੱਮ ਪੁਡਿੰਗ ਨਮੂਨਾ** ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਸੀ ਜੋ ਬਿਜਲਾਣੂ ਦੀ ਖੋਜ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕੰਪੈਰੇਟਿਵ ਦੀ ਖੋਜ਼ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇ.ਜੇ.ਥਾਮਸਨ ਵੱਲੋਂ 1904 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇੱਕ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਪੁਡਿੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਿੰਦੂ ਬਿਜਲਾਣੂ (ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ) ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਤਰਬੂਜ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਿੰਦੂ (ਬਿਜਲਾਣੂ) ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ਼ ਹਨ ਤੇ ਬਾਕੀ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਹਿੱਸਾ ਤਰਬੂਜ਼ ਦੀ ਗੁਦ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਮਾਣੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਚਾਂਗਬਾਈ ਪਹਾੜ

thumb|230x230px|ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਝੀਲ
**ਚਾਂਗਬਾਈ ਪਹਾੜ** ਸ਼੍ਰੰਖਲਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Changbai Mountains) ਜਾਂ ਜਾਂਗਬਾਏਕ ਪਹਾੜ ਸ਼੍ਰੰਖਲਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Jangbaek Mountains) ਮੰਚੂਰਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸਰਹਦ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਸ਼੍ਰੰਖਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਨ ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਿਮੋਰਸਕੀ ਕਰਾਏ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਲੋਂ ਵੀ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਵੋਸਤੋਚਨੋ - ਮਾਂਚਝੁਰਸਕੀਏ ਸ਼੍ਰੰਖਲਾ (Vostochno - Manchzhurskie gory) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੰਖਲਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ 2,745 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ (Baekdu Mountain) ਨਾਮਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਢਲਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸੋਂਗਹੁਆ ਨਦੀ, ਯਾਲੂ ਨਦੀ ਅਤੇ ਤੂਮਨ ਨਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਆਨ ਚੀ (Tian Chi, ਮਤਲਬ: ਸਵਰਗ ਝੀਲ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੱਡੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਝੀਲ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਟੁੰਡਰਾ-ਨੁਮਾ ਬਨਸਪਤੀ ਜੀਵਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਭੂਰਜ, ਕੋਰਿਆਈ ਚੀੜ (ਪਾਇਨ), ਸਨੋਬਰ (ਫਰ) ਅਤੇ ਸਰਲ (ਸਪ੍ਰੂਸ) ਉੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਇਬੇਰਿਆਈ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਡਿੱਗ ਕੇ −45° ਸੇਂਟੀਗਰੇਡ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਖੁਸ਼ਕ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਹਿਮਾਨੀਆਂ (ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ) ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀਆਂ।

## ਭੂਗੋਲ
ਸਭ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀ ਪਾਏਕਤੁ ਪਹਾੜੀ (2,745 ਮੀਟਰ) ਹੈ,ਇਸਨੂੰ ਚਾਂਗਬਾਈ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਚੀਨ 'ਚ ਲੋਕਲੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਹੈ।

ਇਹ ਪਹਾੜ ਸੋਨਘੁਆ,ਤੁਮਨ ਅਤੇ ਯਾਲੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ।

ਚਾਂਗਬਾਈ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਸਮ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਨ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਜਿਆਦਾ ਵਕਤ ਠੰਡਾ ਹੀ ਰਿਹੰਦਾ ਹੈ।ਵਰਖਾ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤ 1400 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (55 ਇੰਚ) ਹੈ।ਇਥੇ ਵਰਖਾ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਬਏਕਦੂ ਪਹਾੜ 
* ਮੰਚੂਰਿਆ 
* ਜੀਲਿਨ ਪ੍ਰਾਂਤ 
* ਪ੍ਰਿਮੋਰਸਕੀ ਕਰਾਏ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ

**ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ** ਬਿਜਲਈ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਡੀਓ-ਵੀਡੀਓ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਰੂਰੀ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਬਿਜਲਈ ਜਨ-ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਅਨੇਕ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਧਨ ਰੇਡਿਓ, ਟੈਲੀਵਿਜਨ, ਸਿਨੇਮਾ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਮੋਬਾਇਲ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਰੇਡਿਓ
ਰੇਡੀਓ ਬਿਜਲਈ ਜਨ-ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਾਧਨ ਹੈ ਜੋ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਨੂੰ ਅਦਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ,ਸਿਰਫ ਆਵਾਜ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੇ,ਚੁੰਬਕੀ ਤਰੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1926 ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
ਧੁਨੀ ਪ੍ਸਾਰਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਸਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਟੇਲਾਇਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਸਿਨੇਮਾ
ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਖੋਜ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਡੀਸ਼ਨ ਨੂੰੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਬਇਓਸਕੋਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
## ਕੰਪਿਊਟਰ
ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਜਲਈ ਜਨ-ਸੰਚਾਰਨ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨ ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ,ਡਾਕ,ਵਪਾਰ,ਰੇਲਵੇ,ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਮਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ। 1. ਹਾਰਡਵੇਅਰ 2.ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ 
## ਇੰਟਰਨੈਟ
ਇੰਟਰਨੈਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੰੰਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਜਾਲ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਜਾਂ ਨੈਟਵਰਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਹੈ। 2015 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5 ਕਰੋੜ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
## ਮੋਬਾਇਲ
ਇਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਖੋਜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਟੈਲੀਗਰਾਮ,ਹਾਇਕ,ਈਮੋ,ਫੇਸਬੂੱਕ,ਵੱਟਸਐਪ ਆਦਿ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਡੀਓ-ਵਿਡੀਓਜ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੀਡੀਆ
ਦੇਵਾਨੂਰ ਮਹਾਦੇਵ

**ਦੇਵਾਨੂਰ ਮਹਾਦੇਵ** (ਜਨਮ 1948), ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਦੇਵਾਨੂਰ ਮਹਾਦੇਵ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਮੈਸੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਨੂਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1948 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਲਿਤ ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਸ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਾਹਿਤਕ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਾਗੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ Nrupatunga ਅਵਾਰਡ (ਜਿਸ ਨਾਲ 5,01,000 ਰੁਪੇ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ) 2010 ਵਿੱਚ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪੁਰਸਕਾਰ ਠੁਕਰਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੰਨੜ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਾਲਜ ਪੱਧਰ' ਤੱਕ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਕੁਸੁਮ ਬਾਲੇ* ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। 1990 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੋਟੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਦਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਟਿੱਪਣੀਆਂ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ