open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੇਮਜ਼ ਕੈਗਨੀ

**ਜੇਮਜ਼ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਕੈਗਨੀ ਜੂਨੀਅਰ** (17 ਜੁਲਾਈ 1899)  30 ਮਾਰਚ 1986) ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਰੰਤਰ ਊਰਜਾਵਾਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ, ਅੱਡਰੀ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਡੈੱਡਪੈਨ ਕਾਮਿਕ ਟਾਈਮਿੰਗ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਖੱਟੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ *ਲੋਕ ਪਬਲਿਕ ਐਨੀਮੀ* (1931), *ਟੈਕਸੀ* *!* (1932), *ਏਂਜਲਸ ਵਿਦ ਡਰਟੀ ਫੇਸਜ਼* (1938), *ਦ ਰੋਅਰਿੰਗ ਟਵੈਂਟੀਅਸ* (1939) ਅਤੇ *ਵ੍ਹਾਈਟ ਹੀਟ* (1949), ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਖ਼ਤ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪਕਾਸਟ ਜਾਂ ਇਸ ਸਾਖ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਵਾ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ("ਯੈਂਕੀ ਡੂਡਲ ਡੈਡੀ") ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। 1999 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਓਰਸਨ ਵੇਲਜ਼ ਨੇ ਕੈਗਨੀ ਨੂੰ "ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਦਾਕਾਰ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ"।

ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਕੈਗਨੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਬਦਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀ। ਕੈਗਨੀ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਬਾਲਟੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ।

1919 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿਚ, ਕੈਗਨੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੀਤ-ਨਾਟ ਐਵਰੀ ਸੇਲਰ ਦੀ ਕੋਰਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਨੱਚਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਵੋਡਵਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਤਾਏ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਨੂੰ 1925 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 1929 ਦੇ ਨਾਟਕ *ਪੇਨੀ ਆਰਕੇਡ* ਵਿੱਚ ਲੀਡ ਰੋਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਚੰਗੀ ਸਰਾਹਨਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਲ ਜੋਲਸਨ ਨੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕੈਗਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਜੋਲਸਨ ਨੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖਰੀਦ ਲਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਜੇਮਜ਼ ਕੈਗਨੀ ਅਤੇ ਜੋਨ ਬਲੌਂਡੇਲ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਟੇਜ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਗੀਤ-ਨਾਟ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੁਹਰਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ $500-ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ, ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਲਈ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ; ਜਦੋਂ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਤਾਂ ਕੈਗਨੀ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਤੁਰੰਤ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1986 ਵਿੱਚ ਮਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899
ਪੌਂਗ ਡੈਮ

**ਪੌਂਗ ਡੈਮ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Pong Dam**), ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਆਸ ਡੈਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਤਲਵਾੜਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਧਰਤੀ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਡੈਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਜਲ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਿਆਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਡੈਮ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ 1961 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1974 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੌਂਗ ਡੈਮ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਡੈਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ, ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਾਗਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਛੀ ਅਸਥਾਨ ਬਣ ਗਈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਬਿਆਸ ਉੱਤੇ ਪੌਂਗ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪਹਿਲਾਂ 1926 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1927 ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੈਮ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਘਟ ਗਈ। 1955 ਵਿਚ, ਪੌਂਗ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਜਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਕ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1959 ਵਿਚ, ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਕ ਗਰੈਵੀਟੀ ਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਬੰਨ੍ਹ ਡੈਮ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਅੰਤਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡੈਮ ਉੱਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 1961 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਆਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਯੂਨਿਟ II - ਬਿਆਸ ਡੈਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ 1974 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1978 ਅਤੇ 1983 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਾੜੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਚਲਾਏ ਗਏ ਰੀਲੋਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਡੈਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰਨ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 150,000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਡਿਜ਼ਾਇਨ 
ਪੌਂਗ ਡੈਮ ਇੱਕ 133 ਮੀਟਰ (436 ਫੁੱਟ) ਲੰਬਾ ਅਤੇ 1,951 ਮੀਟਰ (6,401 ਫੁੱਟ) ਲੰਬਾ ਧਰਤੀ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਜਰੀ ਦੇ ਸ਼ੈਲ ਹਨ। ਇਹ ਇਸਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ 13.72 ਮੀਟਰ (45 ਫੁੱਟ) ਚੌੜਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ 610 ਮੀਟਰ (2,001 ਫੁੱਟ) ਚੌੜਾਈ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੀ ਕੁੱਲ ਖੰਡ 35,500,000 ਐਮ 3 (46,432,247 ਕਿu ਯੀਡ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 435.86 ਮੀਟਰ (1,430 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ। ਡੈਮ ਦਾ ਸਪਿਲਵੇਅ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਰੇਹੜੀ-ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਛੇ ਰੇਡੀਅਲ ਗੇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿਸਚਾਰਜ ਸਮਰੱਥਾ 12,375 m3 / s (437,019 cu ft / s) ਹੈ। ਡੈਮ, ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ 8,570,000,000 ਐਮ 3 (6,947,812 ਏਕੜ ਫੁੱਟ) ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 7,290,000,000 ਐਮ 3 (5,910,099 ਏਕੜ ਫੁੱਟ) ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ (ਜੀਵਿਤ) ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਸਧਾਰਣ ਉਚਾਈ 426.72 ਮੀਟਰ (1,400 ਫੁੱਟ) ਹੈ ਅਤੇ 12,560 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 (4,849 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦਾ ਕੈਚਮੈਂਟ ਏਰੀਆ ਹੈ। ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਡੈਮ ਤੋਂ 41.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (26 ਮੀਲ) ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 0 260 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (100 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਢਕਦਾ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸ ਦਾ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੈਨਸਟੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰੇਕ ਭਟੋਲੀ ਫਕੋਰੀਅਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ 66 ਮੈਗਾਵਾਟ ਫਰਾਂਸਿਸ ਟਰਬਾਈਨ-ਜਨਰੇਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਵੱਲ ਡੈਮ ਦੀ ਉਚਾਈ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਹੈੱਡ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 95.1 ਮੀਟਰ (312 ਫੁੱਟ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ 
ਇਸ ਡੈਮ ਨਾਲ ਬਣੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਜਾੜਾ ਹੋਇਆ। ਕੁੱਲ 90,702 ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋਏ ਅਤੇ 339 ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਏ। ਉਜਾੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਰਵਰੀ 2014 ਤੱਕ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਲਈ 9732 ਬੇਨਤੀਆਂ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਸਨ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਪਮਾਨ ਅਦਾਲਤ ਦਾਇਰ ਕਰਨਗੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕਾਰਲੋ ਬਲਾਸਿਸ

thumb|309x309px| ਕਾਰਲੋ ਬਲਾਸਿਸ
**ਕਾਰਲੋ ਬਲਾਸਿਸ** (4 ਨਵੰਬਰ 1797 - 15 ਜਨਵਰੀ 1878) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ **ਸਿਪਾਹੀ ਨੈਪਲੱਸ ਵਿੱਚ** ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖਤ ਨਾਚ ਕਲਾਸਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਦਾ ਨਾਚ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਲੰਮਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਬਲਾਸਿਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਾਚ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ। ਉਸਨੇ ਐਨਰਿਕੋ ਸੇਚੇਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਬਲੇਸਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀਚੇਚੇਟੀ ਨੂੰ ਬੈਲੇ ਦੀ ਸੇਚੇਟੀ ਵਿਧੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ 1820 ਵਿੱਚ ਬੈਰੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਟ੍ਰੈਟੀ ਐਲਟਮੈਂਟੇਅਰ, ਥੋਰਿਕ, ਏਟ ਪ੍ਰੀਕਿਕ ਡੀ ਲਾਰਟ ਡੇ ਲਾਂਸ* (“ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਟਿਕਲ ਟਰੀਟਜ਼ ਥੀਨ ਦਿ ਆਰਟ ਡਾਂਸ”) ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਓਵਨੀ ਦਾ ਬੋਲੋਗਨਾ ਦੁਆਰਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੂਰਤੀ "ਅਵੱਸ਼" ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਨਰੀਕੋ ਸੇਚੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ।

ਬਲਾਸਿਸ ਨੇ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਡਾਂਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ "ਅੰਦੋਲਨ ਧੁਰੇ" ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ - ਇੱਕ ਖੜੀ ਰੇਖਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲੰਬਕਾਰੀ ਲਾਈਨ, ਫਰਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਧੇ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਬਲਾਸਿਸ ਨੇ ਨ੍ਰਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਪੋਜ਼ ਦੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਰੀਰਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ। “ਸਭ ਤੋਂ ਮਿਹਨਤੀ [ਵਿਦਿਆਰਥੀ] ਛੋਟੀਆਂ ਸਲੇਟਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਪੈਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਿੰਗ-ਬੁੱਕ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਬਲਾਸਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ "ਕਲਾਸਿਕ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਵਜੰਮੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਬੈਲੇ" ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਲਾਸਿਸ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਜੋ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਯੁੱਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਮਲਾਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਪਿਰੂਕੇਟ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਤਿਆਰੀ, ਮੋੜ, ਅਤੇ ਖਤਮ ਕਰੋ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ 1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮਾਰੀਅਸ ਪੇਟੀਪਾ ਦੇ ਯੁੱਗ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਉਮਰ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਮਾਂਟਿਕਤਾ, ਪਿਰੂਟ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੀਬਰ ਕਦਮ ਬੈਲੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਬਲਾਸਿਸ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1797
ਅਜੈ ਠਾਕੁਰ

**ਅਜੇ ਠਾਕੁਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Ajay Thakur;** ਜਨਮ 1 ਮਈ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 2016 ਕਬੱਡੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਅਤੇ 2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਠਾਕੁਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਦੇ ਡੋਂਬਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਛੋਟੂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਰਾਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਜੇ ਠਾਕੁਰ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਭਾਰਤੀ ਰੇਡਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ 
### ਸੀਜ਼ਨ 1 
ਸੀਜ਼ਨ 1 ਵਿੱਚ, ਠਾਕੁਰ ਨੇ 15 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 122 ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਨਾਲ 5 ਟੈਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।

### ਸੀਜ਼ਨ 2 
ਸੀਜ਼ਨ 2 ਵਿੱਚ, ਠਾਕੁਰ ਨੇ 13 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 79 ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 1 ਟੈਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਬਣਾਇਆ।

### ਸੀਜ਼ਨ 3 
ਸੀਜ਼ਨ 3 ਵਿੱਚ, ਠਾਕੁਰ ਨੇ 14 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 52 ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਨਾਲ 4 ਟੈਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।

### ਸੀਜ਼ਨ 4 
ਸੀਜ਼ਨ 4 ਵਿੱਚ, ਠਾਕੁਰ ਨੇ 16 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 63 ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 1 ਟੈਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਬਣਾਇਆ।

### ਸੀਜ਼ਨ 5 
ਸੀਜ਼ਨ 5 ਵਿੱਚ, ਅਜੇ ਠਾਕੁਰ ਨੇ 22 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 213 ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 9 ਟੈਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।

### ਸੀਜ਼ਨ 6 
ਸੀਜ਼ਨ 6 ਵਿੱਚ, ਅਜੇ ਠਾਕੁਰ ਨੇ 22 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 203 ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 1 ਟੈਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਬਣਾਇਆ।

### ਸੀਜ਼ਨ 7 
ਸੀਜ਼ਨ 7 ਵਿੱਚ, ਅਜੇ ਠਾਕੁਰ ਨੇ 13 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 58 ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।

### ਕਬੱਡੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ 2016 
ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨੰਬਰ 1 ਰੇਡਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੈ 68 ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਆਇੰਟ ਸਕੋਰਰ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਕਬੱਡੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ 2016 ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ ਦੁਖੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਅਜੈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ 4-ਪੁਆਇੰਟ ਦੀ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰਨ ਆਇਆ। ਉਹ ਕਬੱਡੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ 2016 ਦਾ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵੀ ਸੀ।

ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 1 ਵਿੱਚ ਠਾਕੁਰ ਨੂੰ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੇਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਖੇਡਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ 
ਉਹ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਥਲਾਇਵਾਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਪਹੁੰਚ (ਮਿਡਲਾਈਨ ਤੱਕ) ਹੈ। 
&#x5B; '''' &#x5D;

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
ਉਸਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਏਸ਼ੀਅਨ ਇਨਡੋਰ ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਗੇਮਜ਼ ਕਬੱਡੀ - ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ [2013] 
* 2007 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਇਨਡੋਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਵਿਖੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ 
* 2014 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ - ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ 
* ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਬੱਡੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2017 (ਗੋਰਗਨ, ਇਰਾਨ) - ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ 
* ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2016 (ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ) - ਸੋਨ ਤਗਮਾ 
* ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2018 (ਜਕਾਰਤਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ) - ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ 
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2019) 
* ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ (2019)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਲਲਿਤਾ ਬਾਬਰ

**ਲਲਿਤਾ ਬਾਬਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Lalita Babar**; ਜਨਮ 2 ਜੂਨ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਦੌੜਾਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਤਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 3000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸਟੇਪਲਚੇਸ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ।

ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਚੈਂਬਰਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ (ਐਫ.ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ.) ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੰਡੀਆ ਸਪੋਰਟਸ ਅਵਾਰਡਜ਼ 2015 ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟਸ ਪਰਸਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ 2016 ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਐਂਗਲੀਅਨ ਮੈਡਲ ਹੰਟ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਕਰੀਅਰ 
ਬਾਬਰ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਜੂਨ 1989 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਸਤਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਮੋਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ। 

ਬੱਬਰ ਨੇ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਦੌੜਾਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2005 ਵਿਚ ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ ਅੰਡਰ 20 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 

ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਇਕ ਸਪੋਰਟਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ ਐਂਗਲੀਅਨ ਮੈਡਲ ਹੰਟ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਬਾਬਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੰਬੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਦੌੜਾਕ ਵਜੋਂ ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 

2014 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਮੈਰਾਥਨ ਦੀ ਹੈਟਟ੍ਰਿਕ ਵਿਜੇਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਰਗੇ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਰਾਥਨ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਵਰੀ, 2014 ਵਿਚ 3000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸਟੇਪਲੇਚੇਜ਼ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਇੰਚੀਓਨ ਵਿੱਚ 2014 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 9: 35.37 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸੁਧਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।

2015 ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, ਬਾਬਰ ਨੇ 9: 34.13 ਦੀ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਰਿਕਾਰਡ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ 2016 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ।ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਮੈਰਾਥਨ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਸਰਬੋਤਮ 2:38:21 ਨਾਲ ਮੈਰਾਥਨ ਵਿੱਚ 2016 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਵੀ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ.ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਗਰਮੀ ਵਿਚ 9: 27.86 ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿਚ 2015 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਿਆ। ਸਟੇਪਲੇਚੇਜ਼ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ 9: 27.09 ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ। ਰੀਓ ਡੀ ਜਾਨੇਰੀਓ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ 9: 19.76 ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ 32 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟ੍ਰੈਕ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਈ। ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ, ਉਹ 9: 22.74 ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ 10 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਸਪੋਰਟਸ ਪਰਸਨ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ (2015), ਐਫ.ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ. ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ। 
* ਇੰਡੀਆ ਸਪੋਰਟਸ ਅਵਾਰਡ (2015) FICCI ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ। 
* ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰੀ ਨਦੀ

ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪੰਚਮਹਿਲ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਾਵਾਗੜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, **ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰੀ ਨਦੀ** ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਡੋਦਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ, ਧਾਧਰ ਅਤੇ ਖਾਨਪੁਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖੰਭਾਤ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਝੌਤਾ 1000 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਈ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਟੀਲੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਕੋਟੱਕਾ (ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਅਕੋਟਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਟੀਲਾ ਧਨਤੇਕੜੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰੀ ਨਦੀ ਵਡੋਦਰਾ ਦੇ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1721 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਹ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ: ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰੀ, ਧਾਦਰ ਅਤੇ ਜੰਬੂਵਾ। ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਪਵਾਗਗੜ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜੈਂਬੋਘੋਦਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਜਵਾ ਨੇੜੇ ਵਿਸ਼ਵਮਿੱਤਰੀ ਨਦੀ ਤੇ ਸਿਆਜੀ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਧਾਦਰ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਡੈਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵਹਾਅ ਪੂਰਬੀ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਨਦੀਆਂ ਮਾਹੀ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਛੱਤਰੀ, ਪ੍ਰਤਾਪਪੁਰਾ ਸਰੋਵਰ, ਪੁਰਾਣਾ ਬ੍ਰਿਜ, ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਬ੍ਰਿਜ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਘਰ।ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰੀ ਮਗਰਮੱਛ ਜਾਂ ਮਾਰਸ਼ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜੋ (ਕ੍ਰੋਕੋਡੀ-ਲੂਸ ਪੈਲਸਟਰਿਸ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਤਰੇ ਵਾਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ (ਸੁਰੱਖਿਆ) ਐਕਟ, 1972 ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ 1 ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਗਰਮੱਛ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇਸ ਨਦੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਜਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 
ਵਡੋਦਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਕਾਰਨ ਸਤਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਕਈ ਡੈਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਦੀ ਦੇ ਰੱਖ ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਵਿਗੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੈ।

ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਸ ਨਦੀ 'ਤੇ ਬਣੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਗੇਜ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਜਵਾ, ਪ੍ਰਤਾਪਪੁਰਾ, ਸਿਟੀ ਬ੍ਰਿਜ, ਭਨਿਆਰਾ, ਧਨੌਰਾ, ਘਨਸਰਵਾਵ, ਹਰੀਪੁਰਾ, ਵਡਾਲਾ, ਸ਼ਿਵਰਾਜਪੁਰ ਵਡੋਦਰਾ ਅਤੇ ਪੰਚਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋਲ ਅਤੇ ਦਿਓ ਡੈਮ ਹਨ।

ਸਕੂਲ ਆਫ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਏਐਸਪੀ (ਅਮ੍ਰਿਤ ਸੀਤਾਰਾਮ ਪ੍ਰਧਾਨ) ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਨਿਘਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀਵਰੇਜ ਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਵਾਧੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਤਹ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਹੋਏ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਹਨ। ਫਲੱਡ ਪਲੇਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਹਮਲਾਵਰ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਡੰਪਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਘਾਟ।

1994 ਤੋਂ ਇਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ 8 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੜ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਨਦੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ-ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਗਰਮੱਛ ਹੁਣ ਮਨੁੱਖੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਵਡੋਦਰਾ ਮਿਊਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਵੀ.ਐਮ.ਸੀ.) ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰੀ ਰਿਵਰਫ੍ਰੰਟ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ (ਵੀ.ਡੀ.ਆਰ.ਪੀ.) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ

ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਈਰਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ. ਈਰਾਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਹੈ - ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਈਰਾਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਧਰਮ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਟਵੇਲਵਰ ਜਾਫਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਇਸਲਾਮੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਆਂ-ਪਾਲਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ. ਈਰਾਨ ਜ਼ੋਰੋਸਟੇਰੀਅਨ, ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਇਸਲਾਮਿਕ, ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ, ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਆਦੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ "ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਮਾਹੌਲ" ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
## ਧਾਰਮਿਕ ਜਨਸੰਖਿਆ
ਬਹਾਈ, ਈਸਾਈ, ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ, ਮਾਂਡੇਅਨ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਮਿਲ ਕੇ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਣਦੇ ਹਨ. ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਬਹਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 300,000 ਤੋਂ 350,000 ਅਨੁਸਰਣ ਹਨ। ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ 20,000 ਤੋਂ 30,000 ਤੱਕ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਇਹ ਅੰਕੜੇ 1979 ਦੇ ਈਰਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 75,000 ਤੋਂ 80,000 ਯਹੂਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 300,000 ਈਸਾਈ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਨਸਲੀ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਹਨ। ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਸ਼ੂਰੀਆਂ ਦੀ ਈਸਾਈ ਆਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 10,000 ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਲਜੈਕਲਿਕ ਚਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਮੰਡੇਅਨ ਸਾਬੀਅਨਜ਼, ਇੱਕ ਜਿਸਦਾ ਧਰਮ ਪੂਰਵ-ਈਸਾਈ ਗੌਨਸਟਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 5,000 ਤੋਂ 10,000 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਖੁਜ਼ੇਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ. 2006 ਤੱਕ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚ ਰੇਟ 'ਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.

## ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਵਰਜਿਤ ਹੈ" ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ," ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣਕਰਤਾ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਓ. ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ . ਸਰਕਾਰ ਬਹਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਜਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ "ਸੰਪਰਦਾ" ਵਜੋਂ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਹੰਫਰੀ ਬੋਗਾਰਟ

**ਹੰਫਰੀ ਡੀਫੋਰੈਸਟ ਬੋਗਾਰਟ** (/ਅ oʊ ɡ ɑːr t / ; 25 ਦਸੰਬਰ 1899  4 ਜਨਵਰੀ 1957) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਾਇਆ। 1999 ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਸਿਤਾਰਾ ਚੁਣਿਆ।
ਬੋਗਾਰਟ ਨੇ ਬ੍ਰਾਡਵੇ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ *ਅਪ ਦ ਰਿਵਰ* (1930) ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਪੈਂਸਰ ਟਰੇਸੀ ਨੇ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬੋਗਾਰਟ ਨੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਿਲਿੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟ੍ਰੇਸੀ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਬੋਗਾਰਟ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਜੌਨ ਡਿਲਿੰਗਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਮੜੰਗੇ ਕਾਰਨ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। *ਦਿ ਪੈਟਰਾਈਫਾਈਡ ਫੌਰੈਸਟ* (1936) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਗੈਂਗਸਟਰ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਾਖਲਾ ਸੀ।

ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਏ-ਸੂਚੀ ਸਟਾਰਡਮ ਤੱਕ ਦੀ ਬੋਗਾਰਟ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਈ ਸੀਏਰਾ (1941) ਨਾਲ ਹੋਈ, ਗੈਂਗਸਟਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਅਤੇ ਮਾਲਟੀਜ਼ ਫਾਲਕਨ (1941), ਨੂੰ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹਾਨ ਨੌਰਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਸੂਸ *ਮਾਲਟੀਅਨ ਫਾਲਕਨ* ਸੈਮ ਸਪੈਡ ਅਤੇ *ਦਿ ਬਿਗ ਸਲੀਪ* (1946) ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪ ਮਾਰਲੋ ਹੋਰ ਨੌਰਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਬਣ ਗਏ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੱਚੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਸਾਬਲਾਂਕਾ (1942) ਵਿੱਚ ਇੰਗ੍ਰਿਡ ਬਰਗਮੈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਲੁਕੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਬਰਗਮੈਨ ਦਾ ਕੱਦ 5 ਫੁੱਟ 8 ਇੰਚ (1.73 ਮੀਟਰ) ਕੱਦ ਵਾਲੇ ਬੋਗਾਰਟ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਬੈਸਟ ਪਿਕਚਰ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਕਾਸਾਬਲਾਂਕਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ&nbsp; ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ।

ਬੋਗਾਰਟ ਅਤੇ 19-ਸਾਲਾ ਲੌਰੇਨ ਬੈਕਲ ਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ *ਟੂ ਹੈਵ ਐਂਡ ਹੈਵ ਨਟ* (1944) ਫਿਲਮਾਈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਫਿਲਮ *ਦ ਬਿਗ ਸਲੀਪ* (1946) ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ੂਟਿੰਗ 1945 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਲਈ ਕੇਸ ਫ਼ਾਈਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੈਕਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ *ਡਾਰਕ ਪੈਸੇਜ* (1947), ਅਤੇ *ਕੀ ਲਾਰਗੋ* (1948) ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੈਕਲ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899
ਰਿਤੂ ਫੋਗਾਟ

**ਰਿਤੂ ਫੋਗਾਟ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Ritu Phogat;** ਜਨਮ 2 ਮਈ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਰੀਤੂ ਸਾਬਕਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਸਿੰਘ ਫੋਗਟ ਦੀ ਤੀਜੀ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। 

ਮਹਾਵੀਰ ਸਿੰਘ ਫੋਗਟ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਭਿਵਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਕੋਚ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਇਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਮਹਾਵੀਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਯਾ ਕੌਰ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਹਨ: ਬੇਟੀਆਂ ਗੀਤਾ, ਬਬੀਤਾ, ਰੀਤੂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਬੇਟਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ। ਮਹਾਵੀਰ ਦੇ ਭਰਾ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਅਤੇ ਵਿਨੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਪਾਲਿਆ-ਪੋਸਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਗੀਤਾ ਫੋਗਟ ਅਤੇ ਬਬੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਵਿਨੇਸ਼ ਫੋਗਟ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਫੋਗਟ ਵੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿਚ, ਫੋਗਟ ਨੇ ਸਾਲਾਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਚ 48 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿਚ 2016 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

ਦਸੰਬਰ, 2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪ੍ਰੋ ਰੈਸਲਿੰਗ ਲੀਗ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਮਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਣ ਗਈ, ਉਸਨੇ ਜੈਪੁਰ ਨਿੰਜਾ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨਾਲ 36 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 

ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਇਡਗੌਸਕਜ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਡਰ -23 ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 48 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਵੱਕਾਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਾਂਦੀ ਹੈ।   

ਤਿੰਨੇ ਫੋਗਾਟ ਭੈਣਾਂ ਗੀਤਾ, ਬਬੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਨੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹਨ। ਜਦੋਂਕਿ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਰਿਤੂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਨੇ ਉਮਰ ਪੱਧਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। 

ਫੋਗਟ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ, ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਦੰਗਲ, 23 ਦਸੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਮਹਾਵੀਰ, ਗੀਤਾ ਅਤੇ ਬਬੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਫੋਗਟ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹਨ। ਪਹਿਲਵਾਨ ਪੂਜਾ ਢਾਂਡਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਬੀਤਾ ਫੋਗਾਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਸਕੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰੀਅਲ ਲਾਈਫ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਫੋਗਾਟ ਭੈਣ ਗੀਤਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 

## ਫੋਗਾਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ: 
**ਨਾਮ - ਜਨਮ ਤਰੀਕ - ਭਾਰ ਵਰਗ** 

* ਗੀਤਾ ਫੋਗਟ - 15 ਦਸੰਬਰ 1988 (ਉਮਰ 30) - 62 ਕਿੱਲੋ
* ਬਬੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ - 20 ਨਵੰਬਰ 1989 (ਉਮਰ 29) - 52 ਕਿੱਲੋ
* ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਫੋਗਟ - 12 ਮਈ 1993 (ਉਮਰ 26) - 55 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ
* ਰਿਤੂ ਫੋਗਟ - 2 ਮਈ 1994 (ਉਮਰ 25) -  48 ਕਿੱਲੋ
* ਵਿਨੇਸ਼ ਫੋਗਟ - 25 ਅਗਸਤ 1994 (ਉਮਰ 25) -  48 ਕਿਲੋ
* ਸੰਗਿਤਾ ਫੋਗਟ - 5 ਮਾਰਚ 1998 (ਉਮਰ 21) - 55 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਗਾਟ ਭੈਣਾਂ
ਸਿਮਹਿਕਾ

**ਸਿਮਹਿਕਾ,** **ਸਿੰਹਿਕਾ,** ਦਾਨਵ ਰਾਜਾ ਹਿਰਨਿਆਕਸ਼ਪ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਤ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸਿਰ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਰਾਹੁ, ਸਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਕੇਤੂ, ਬਾਕੀ ਬਚਿਆ ਸਰੀਰ, ਹਨ।

## ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਸਿਮਹਿਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 
ਸਿਮਹਿਕਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ‘ਚ, ਉਸਨੇ ਦੇਵੀ ਛਾਇਆ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਸੂਰਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।

## ਸਰੋਤ 
*
ਦੇਵੇਂਦਰ ਝਝਾਰੀਆ

**ਦੇਵੇਂਦਰ ਝਾਝਾਰੀਆ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Devendra Jhajharia;** ਜਨਮ 10 ਜੂਨ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਜੈਵਲਿਨ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਐਫ 46 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿਚ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਅਨ, ਉਸਨੇ ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ 2004 ਦੇ ਸਮਰ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋਅ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਰੀਓ ਡੀ ਜਾਨੇਰੀਓ ਵਿੱਚ 2016 ਦੇ ਸਮਰ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ, ਉਸੇ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਦੇਵੇਂਦਰ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਪੈਰਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਗੋ ਸਪੋਰਟਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਦੇਵੇਂਦਰ ਝਾਜਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 1980 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਚੁਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਲਾਈਵ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੇਬਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਕੱਟਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। 1997 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਐਵਾਰਡੀ ਕੋਚ ਆਰ ਡੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇਕ ਖੇਡ ਦਿਵਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਕੋਚ ਆਰ ਡੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2004 ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।" 

## ਕਰੀਅਰ 
ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਝਜਾਰੀਆ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ 8 ਵੀਂ ਫੀਸਪੀਆਈਸੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 2004 ਵਿਚ ਝਜਾਰੀਆ ਨੇ ਏਥਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀ ਸਮਰ ਪੈਰਾਲੈਮਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਉਸਨੇ 62.15 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨਾਲ ਇਕ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ 59.77 ਮੀ. ਥ੍ਰੋਅ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੂਸਰਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਿਆ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਮੁਰਲੀਕਾਂਤ ਪੇਟਕਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ)। 

ਐਥਲੈਟਿਕ ਦੀ ਹੋਰ ਸਫਲਤਾ 2013 ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲਿਓਨ ਵਿਚ ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ. ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਐਫ 46 ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਸਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਇੰਚੀਓਨ ਵਿਖੇ 2014 ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ 2015 ਆਈਪੀਸੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, 59.06 ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਝਜਾਰੀਆ ਸਿਰਫ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਚੀਨ ਦੇ ਗੁਓ ਚੁਨਲਿਯੰਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੂਸਰੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸੀ। 

2016 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਦੁਬਈ ਵਿਚ 2016 ਆਈਪੀਸੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਏਸ਼ੀਆ-ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ ਵਿੱਚ 2016 ਦੇ ਸਮਰ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋ ਐੱਫ 46 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ 2004 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ 63.97 ਮੀਟਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਝਝਾਰੀਆ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਜੂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ; ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। 

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਡ ਰਤਨ (2017) 
* ਐਫ.ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ. ਪੈਰਾ-ਸਪੋਰਟਸਪਰਸਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ (2014)  
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (2012; ਇੰਨਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਰਾਲੰਪਿਅਨ).  
* ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ (2004) 

## ਕਥਨ 
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲ ਕਦੇ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ: ਦੇਵੇਂਦਰ ਝਜਾਰੀਆ। 

ਇਕ ਟਿਪ ਜਿਸਨੇ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੇਵੇਂਦਰ ਝਜਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ

**ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ** ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆ   ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਉੱਭਰੀ ਸੀ।  ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਜਮਹੂਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਈਸਾਈ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਲੂਥਰਨ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਪੈਂਟੀਕੋਸਟਲ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਸਮਾਜਕ ਇੰਜੀਲ ਅਤੇ ਨੀਓ-ਥੋਮਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਤਕੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।  ਈਸਾਈ ਲੋਕਤੰਤਰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। 

ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਸੱਜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦ ਦੀ ਸਮਰਥਕ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ "ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ" ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਖੱਬੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।     ਇਸਦੇ ਵਿੱਤੀ ਰੁਖ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਧਰ ਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸੈਂਟਰਿਸਟ ਡੈਮੋਕਰੈਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਜਰਮਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਫਾਈਨ ਗੇਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਚਿਲੀ, ਅਰੂਬਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ, ਡੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਅਪੀਲ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਅੱਜ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੱਖੀ ਈਪੀਪੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਯੂਰੋਸੈਪਟਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ, ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਈਸਾਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਦੋਨੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਡੈਮੋਕਰੇਟ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਅਮੈਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ
ਵਿਦਿਤ ਗੁਜਰਾਥੀ

thumb|ਵਿਦਿਤ ਗੁਜਰਾਥੀ
**ਵਿਦਿਤ ਗੁਜਰਾਥੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Vidit Gujrathi;** ਜਨਮ 24 ਅਕਤੂਬਰ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 18 ਸਾਲ ਅਤੇ 3 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਚੌਥਾ ਭਾਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2700 ਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2018 ਤੱਕ 2718ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਪੈਂਟਾਲਾ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

## ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ 24 ਅਕਤੂਬਰ 1994 ਨੂੰ ਨਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਸੰਤੋਸ਼ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਡਾ: ਨਿਕਿਤਾ ਸੰਤੋਸ਼ ਗੁਜਰਾਤੀ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਫਰਾਵਸ਼ੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਰਿਹਾ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ U12 ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਫੀਡ ਮਾਸਟਰ ਬਣ ਗਿਆ।

ਗੁਜਰਾਤੀ ਆਈਐਮ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਚੇਨੱਈ ਵਿੱਚ ਵੇਲਮਲ 45 ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 13 ਵਿੱਚੋਂ 7 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। 2008 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਓਪਨ U14 ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਯੂਥ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਅੰਤਮ ਨਿਯਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਸਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ 11 ਵਿੱਚੋਂ 9 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

ਉਹ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਵਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਅੰਡਰ -16 ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 9 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੀ ਐਸਪੀ ਸੇਠੁਰਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। 2011 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਜੂਨੀਅਰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, ਯੂ -20 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ, ਵਿਦਿਤ 11 ਵਿਚੋਂ 8 ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਜੀ.ਐੱਮ. ਨੋਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਨਾਗਪੁਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਤ 11 ਵਿੱਚੋਂ 8 ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਖਰੀ ਜੇਤੂ ਜ਼ਿਆਉਰ ਰਹਿਮਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੰਕ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਜੀ.ਐੱਮ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਦਿਤ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਵੈਲੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਓਪਨ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰਸ ਸ਼ਤਰੰਜ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅੰਤਮ ਜੀ.ਐਮ. ਨਿਯਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।

2013 ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਤ ਨੇ ਜੂਨੀਅਰ (ਅੰਡਰ 20) ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਜੂਨੀਅਰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਵਿਦਿਤ 2013 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰਸ ਸ਼ਤਰੰਜ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ 1.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ।

ਵਿਦਿਤ 2008 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਤ ਨੂੰ ਆਈ.ਐਮ. ਅਨੂਪ ਦੇਸ਼ਮੁਖ, ਆਈ.ਐਮ. ਰੋਕਟੀਮ ਬੈਂਡੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਜੀ.ਐਮ. ਐਲਨ ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚਿੰਗ ਵੀ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਅਭਿਜੀਤ ਕੁੰਟੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਦਿਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਚਿੰਗ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਦਿਤ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 2700 ਦੀ ਈਐਲਓ ਰੇਟਿੰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁੰਤੇ ਨੇ ਵਿਦਿਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਨਿਆ, ਉਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਪੀ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਗੋਪੀ ਨਾਥ

**ਗੋਪੀ ਚੰਦ** - ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਜਾ ਮਾਣਕ ਚੰਦ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮੈਣਾਵੰਤੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋਗ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਦੁਆਰਾ 'ਗਾਥਾ', 'ਸ਼ਬਦੀ' ਅਤੇ ' ਉਦਾਸ ' ਰਚੇ ਗਏ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ' 'ਉਦਾਸ' ਅਨੇਕ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਣਾਵੰਤੀ ਤੇ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਦਾ ਹਾਲ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦਾ ਚੇਲਾ ਅਤੇ ਚਰਪਟ ਨਾਥ ਦਾ ਗੁਰ - ਭਾਈ ਸੀ:

ਗੁਰੂ ਹਮਾਰੇ ਗੋਰਖ ਬੋਲੀਐ, ਚਰਪਟ ਹੈ ਗੁਰਭਾਈ ਜੀ

ਯੋਂ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਹਮਕੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਰਖ ਨਾਕ ਕੀਯਾ ॥

ਸੋਵੋ ਲਿਯਖਿਆ ਮੈਣਾ ਵੰਤਾ ਮਾਈ ਜੀ।

- - - -

ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਸਿੱਧ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ ' ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਥ ਜੋਗੀ
ਆਰਮੇਨਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀ ਸਾਂਝ 2019

left|200px
ਵਿਕੀਮੇਨੀਆ ਸਟਾਕਹੋਮ 2019 ਦੌਰਾਨ, ਅਰਮੀਨੀਆ ਤੋਂ ਤਾਮਾਰਾ ਗਰੈਗੂਰੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਾਨਵਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਲਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੋਨੋਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਜਗਸੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਬਾ ਸਕੂਲ ਲਹਿਰਾਗਗਾ ਵਿਖੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀਬਾ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਸੀਬਾ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ

**ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ** ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਰਕੀਟ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜ ਦੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਮੰਡੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਂ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਉੱਦਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਉੱਦਮ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, "ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ" ਸ਼ਬਦ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਚਰਿਤਰ ਮੁਨਾਫਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਇਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਮੰਡੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸਿੱਧੇ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਬੂਮ/ਬਸਟ ਚੱਕਰਾਂ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਦੀਆਂ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਕਥਾਮ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਚੌਖਟੇ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਰਾਜ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਕਸਰ ਜਨਤਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਨਾਗਰਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਭੌਤਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਸੇਜ਼-ਫਾਈਅਰ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੌਖਟੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਾਂ ਦੇ ਆਪਣਾਏ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥਚਾਰਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਨਤਕ ਮਾਲਕੀਅਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਇਸ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਆਦਰਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਸੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਂਦਰ-ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ-ਸੱਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂੰਜੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਸਨਰਾਇਜ਼ ਓਵਰ ਲੇਕ ਵੈਨ

ਸਨਰਾਇਜ਼  ਓਵਰ ਲੇਕ ਵੈਨਟਿਗਰਾਂ ( ; Vanatzovun Arshaluyse) ਇੱਕ ਆਰਮੀਨੀਅਨ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਆਰਟਕ ਇਗੀਟੀਅਨ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਸਟੀਨਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ. ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 2011 ਦੇ ਗੋਲਡਨ ਐਪਰਿਕੋਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.

## ਦਲ 
* ਜੀਨ ਪਿਅਰੇ ਐਨਸ਼ਿਆਨ- ਟਿਗਰਾਂ 
* ਅਰੇਨ ਵਾਟਿਅਨ ਜੈਵੋਰਗ ਦੇ -ਜਵੋਰਗ 
* ਅਰੇਵਿਕ ਮਾਰਤੀਰੋਸਨ 
* ਗਨਿਸਗੀਗੀ ਜ਼ਾਨ -ਏਲੀਜ 
* ਕੈਰੇਨ ਜ਼ੰਗਰਿਯਨ -ਕਰਾਪੇਤ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2011 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜੋਨ ਐਂਡ ਦਾ ਵੌਇਸਸ

***ਜੋਨ ਐਂਡ ਦਾ ਵੋਇਸ*** () ਇੱਕ 2011 ਦੀ ਆਰਮੀਨੀਅਨ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਮੀਕਾਏਲ ਵੈਟੀਨਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2011 ਬੁਸਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਸਿਤਾਰੇ 
* ਆਰਮਿਨ ਐਂਡਾ 
* ਮੀਕਾਏਲ ਵਟਿਨਯਾਨ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2011 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਗ੍ਰੀਨ ਰਾਜਨੀਤੀ

**ਗ੍ਰੀਨ ਰਾਜਨੀਤੀ**, ਜਾਂ **ਈਕੋਰਾਜਨੀਤੀ**, ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦ, ਅਹਿੰਸਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਪਾਏਦਾਰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਚੋਣ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਬਦ "ਗ੍ਰੀਨ" ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ("ਗ੍ਰੀਨਜ਼" ਲਈ ਜਰਮਨ) ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। "ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਇਕਾਲੋਜੀ " ਪੜ ਕਈ ਵਾਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਉਥੇ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਆ ਤੇ ਧੱਕੇ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਟਕਰਾਅ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਪਛਾਣਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਵਿਆਪਕ ਰੇਂਜ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗ੍ਰੀਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਇਕਾਲੋਜੀ, ਸੰਭਾਲ, ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਸਾਂਝ ਹੈ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗ੍ਰੀਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ, ਅਹਿੰਸਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਸਥਾਨਕਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਖੱਬੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰੀਨ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਈਕੋ-ਸਮਾਜਵਾਦ, ਈਕੋ-ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਅਤੇ ਈਕੋ-ਨਾਰੀਵਾਦ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਈਕੋ-ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਗ੍ਰੀਨ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਹਿਸ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਗ੍ਰੀਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸੰਬੰਧ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਐਨ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਗਈਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ - ਗ੍ਰੀਨ ਰੂੜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਈਕੋ-ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਵਰਗੇ ਈਕੋ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
[thumb|180x180px| [ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ]]
[thumb|174x174px| [ਹੈਨਰੀ ਡੇਵਿਡ ਥੋਰੋ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗ੍ਰੀਨ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ ਜਿਸਨੇ *ਵਾਲਡਨ* ਲਿਖਿਆ ]]

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਰੋਧੀ-ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅੰਦੋਲਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ
ਰਾਮਕੁਮਾਰ ਰਾਮਾਨਾਥਨ

**ਰਾਮਕੁਮਾਰ ਰਾਮਨਾਥਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Ramkumar Ramanathan**; ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭਾਰਤੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਮਦੇਵ ਦੇਵਵਰਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਟੀਪੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੂਰ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 30 ਜੁਲਾਈ 2018 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਿੰਗਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਰਾਮਾਨਾਥਨ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਰਮਨਾਥਨ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਾਈ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਲਾਗਮਈ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦਾ ਨਾਮ ਉਮਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਪੇਨ ਦੇ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਨਚੇਜ਼-ਕੈਸਲ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲੋਯੋਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਬੀ.ਏ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
2014 ਵਿੱਚ, ਰਾਮਾਨਾਥਨ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਟੋਰੀਆਂ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਚੇਨਈ ਓਪਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਡਰਾਅ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਨੰਬਰ 1 ਦੇ ਸੋਮਦੇਵ ਦੇਵਵਰਮਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਮਾਰਸਲ ਗ੍ਰੈਨੋਲਰਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। 

2015 ਵਿੱਚ, ਰਾਮਾਨਾਥਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਅਤੇ ਚੈਲੇਂਜਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ। ਉਹ ਚੇਨਈ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਤਾਤਸੁਮਾ ਇਤੋ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਲੇਸ਼ਿਆਈ ਓਪਨ ਵਿਖੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਏਟੀਪੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੂਰ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਮਿਖਾਇਲ ਕੁਕੁਸ਼ਕੀਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। 

2017 ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਾਨਾਥਨ ਟੱਲਾਹਸੀ ਚੈਲੇਂਜਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਚੈਲੇਂਜਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਪ ਜੇਤੂ ਬਣਨ ਲਈ ਉਹ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਤੋਂ ਬਲੇ ਰੋਲਾ ਤੋਂ ਫਾਈਨਲ ਹਾਰ ਗਿਆ। 

ਰਾਮਾਨਾਥਨ ਨੇ 2017 ਅੰਟਲਿਆ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡੋਮਿਨਿਕ ਥੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 222 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੀ ਰੈਂਕ ਵਿਚ ਰਾਮਾਨਾਥਨ ਨੇ ਥੀਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿਚ 6–3, 6-2 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਉਹ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਵਧਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੀਜੇ ਸੈੱਟ ਦੇ ਟਾਈ ਬਰੇਕ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੋਸ ਬਗਦਾਤੀਸ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। 

ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ, ਉਹ ਨੀਲਸਨ ਪ੍ਰੋ ਟੈਨਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਚੈਲੇਂਜਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਥੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪ ਜੇਤੂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਅਕੀਰਾ ਸੈਂਟੀਲਨ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। 

ਅਗਸਤ ਵਿਚ, ਰਮਨਾਥਨ ਨੇ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਿਖੇ ਮਾਸਟਰ 1000 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਡਰਾਅ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਯੂਬੈਂਕਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਪਰ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਜੇਰੇਡ ਡੋਨਲਡਸਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਰਮਨਾਥਨ ਨੇ ਯੂ.ਐਸ. ਓਪਨ ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਡਰਾਅ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੌਲ-ਹੈਨਰੀ ਮੈਥਿਯੂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਪਰ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਹੂਤ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਿੰਗਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ 148 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। 

ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ, ਰਾਮਾਨਾਥਨ ਤਾਈਪੇ ਚੈਲੇਂਜਰ ਵਿਖੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਚੈਲੇਂਜਰ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਮਵਤਨ ਯੂਕੀ ਭਾਂਬਰੀ ਨੇ ਹਰਾਇਆ। 

ਜੁਲਾਈ 2018 ਵਿੱਚ, ਰਾਮਨਾਥਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਏਟੀਪੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੂਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਆ। ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸਟੀਵ ਜਾਨਸਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਮਦੇਵ ਦੇਵਵਰਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਟੀਪੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੂਰ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। 

ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪੁਣੇ ਚੈਲੇਂਜਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਏਟੀਪੀ ਚੈਲੇਂਜਰ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਮਵਤਨ ਵਿਜੇ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਤਾਈਪੇ ਦੀ ਹਸੀਹ ਚੇਂਗ-ਪੇਂਗ ਅਤੇ ਯਾਂਗ ਸੋਂਗ-ਹੁਆ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਉਸਨੇ 133 ਦੀ ਸਿੰਗਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਨਾਲ ਸਾਲ 2018 ਖਤਮ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਖੋਰੋਵਾਤਸ

**ਖੋਰੋਵਾਤਸ** () ਇੱਕ ਬਾਰਬੇਕਿਊ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਮੀਟ ਕਬਾਬ ਹੈ। ਮੀਟ ਨੂੰ ਗਰਿਲਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਰੀਨੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਲੇਲੇ, ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ, ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ, ਚਿਕਨ, ਜਾਂ ਬੱਛੇ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ" 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
*ਖੋਰੋਵਾਤਸ* ਦਾ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਵਿੱਚ ਅਰਥ "ਗ੍ਰਿਲਡ" ਹੈ।

## ਵੇਰਵਾ 
ਖੋਰੋਵਾਤਸ ਨੂੰ ਲੇਲੇ*,* ਸੂਰ*,* ਗਾਂ, ਚਿਕਨ*,* ਜਾਂ ਬੱਛੇ*ਦੇ ਮਾਸ* ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੀਟ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੋਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਐਸਪੈਰਾਗਸ ਜਾਂ ਹਰੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਦੀ ਆਮ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਲਣਾ ਅਤੇ ਕੋਰੜੇ ਅੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਕਵਾਨ ਜੋ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਿੰਦੇ ਅੰਡੇ ਵਰਗੀ ਹੈ।

ਖੋਰੋਵਾਤਸ ਇੱਕ ਸ਼ੈਂਪੂਰ (շամփուր) ਜਾਂ ਸੀਵਰ 'ਤੇ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਮੀਟ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਟੀਕ ਜਾਂ ਚੋਪਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸੱਕਿਆਂ ਦੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

2006 ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਅਰਮੇਨੀਅਨ ਫੂਡ: ਤੱਥ, ਗਲਪ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ* ਚੰਗੀ ਖੋਰੋਵਾਤਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ:

# ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਿੰਜਰ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ 12 ਤੋਂ 15 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (ਲਗਭਗ 6 ਇੰਚ) ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ 
# ਮੀਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟੁਕੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ 
# ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੈਮਪੋਰਸ (ਸਕਿersਰ) ਨੂੰ ਇਕਠੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

ਅਰਮੇਨਿਆ ਵਿੱਚ, ਖੋਰੋਵਾਤਸ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਲੇਲੇ ਜਾਂ ਸੂਰ ਦੇ ਚੱਪਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ)।

ਸਾਲ 2009 ਤੋਂ, ਖੋਰੋਵਾਤਸ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਉੱਤਰੀ ਅਰਮੀਨੀਆ ਦੇ ਅਖਟਲਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਅਰਮੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤ, ਜੌਨ ਏ ਹੇਫਰਨ, ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ 15,000 ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਖੋਰੋਵਾਤਸ . ਅਰਮੇਨੀਆਪੀਡੀਆ.ਆਰ.ਓ.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਮੇਨੀਆਈ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਮੇਨੀਅਨ ਪਕਵਾਨ
ਲਹਮਾਕੂਨ

**ਲਹਮਾਕੂਨ** (ਜਾਂ **ਲਹਮਾਜੌਨ**) ਆਟੇ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਲ, ਪਤਲਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਰੀਕ ਕੱਟਿਆ ਮੀਟ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਂ ਦਾ ਜਾਂ ਲੇਲੇ ਦਾ ਮਾਸ), ਬਾਰੀਕ ਕੱਟੀਆਂ  ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਿਆਜ਼, ਟਮਾਟਰ , ਧਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਲ ਮਿਰਚ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ, ਜੀਰਾ ਅਤੇ ਦਾਲਚੀਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਹਮਾਕੂਨ ਅਕਸਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਚਾਰ, ਟਮਾਟਰ, ਮਿਰਚ, ਪਿਆਜ਼, ਸਲਾਦ ਅਤੇ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਬੈਂਗਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ **ਤੁਰਕੀ ਪੀਜ਼ਾ**, **ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਪੀਜ਼ਾ**,   ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪੀਜ਼ਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੀਜ਼ਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਲਹਮਾਕੂਨ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਨੀਰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। 

ਲਹਮਾਕੂਨ ਅਰਮੀਨੀਆ,  ਲੇਬਨਾਨ, ਸੀਰੀਆ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਰਮੀਨੀਅਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਕਮਿਨਿਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਪਰਿਵਰਤਨ *ਲਹਮਾਕੂਨ*  ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ  ਵਿਚ ਫਲੈਟਬ੍ਰੇਡਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਟਾਂਡਾ ਵਿਚ ਅਤੇ ਮੈਟਲ ਫਰਾਈਿੰਗ ਪੈਨ ਜਿਵੇਂ ਤਾਵਾ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਪਕਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਮੇਨੀਅਨ ਪਕਵਾਨ
ਸਿਮਫਨੀ ਆਫ਼ ਸਾਇਲੈਂਸ

**ਸਿਮਫਨੀ ਆਫ਼ ਸਾਇਲੈਂਸ** (); 2001 ਦੀ ਆਰਮੀਨੀਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਜੇਨ ਚਲਡਰਾਨਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ . ਇਹ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਅਵਾਰਡ ਲਈ 74 ਵੇਂ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਅਰਮੀਨੀਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਪਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ|

## ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ 
* ਮਾਈਕਲ ਪੋਘੋਸੀਅਨ 
* ਕੈਰੇਨ ਜ਼ਜ਼ਨੀਬੇਕਯਾਨ 
* ਜੀਨ-ਪਿਅਰੇ ਐਨਸ਼ਿਆਨ 
* ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਮਿਸਰੀਅਨ 

* ਅਰਮੇਨੀਆ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ 
* ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ 74 ਵੇਂ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਅਧੀਨਗੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2001 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਇਚ

thumb|ਯੇਰੇਵਨ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਚੈਰੈਂਸੀ 28 ਵਿੱਚ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਈਚ.
**ਇਚ** (ਨਹੀਂ ਤਾਂ **ਈਚ**, **ਇੱਚ**, **ਮਿੱਚ** ਜਾਂ ਕਈ ਹੋਰ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਸਾਈਡ ਡਿਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਲਗੂਰ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਬਹੁਤ ਗਾੜ੍ਹੀ, ਸੰਘਣੀ ਅਤੇ ਨਾ ਸਲੂਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖਾਸ ਲਾਲ ਰੰਗ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਟਮਾਟਰਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਵਾਧੂ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆਜ਼, ਸਾਗ, ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ, ਨਿੰਬੂ, ਪੇਪਰਿਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਚ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਜਾਂ ਗਰਮ ਹੀ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਕਵਾਨ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਕੀਸੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੇਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਚ ਨੂੰ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਖੀਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੀਮੇ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਈਚ, ਅਰਮੀਨੀਅਨ ਸਾਈਡ ਡਿਸ਼

## ਹਵਾਲੇ
## ਕਿਤਾਬਚਾ
* ਅਰਮੇਨੀਆ ਦਾ ਪਕਵਾਨ। ਸੋਨੀਆ ਉਵੇਜ਼ੀਅਨ, (2001)   
* *ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਕੁੱਕਬੁੱਕ*   
* *ਅਰਮੇਨੀਆ ਦਾ ਪਕਵਾਨ* ; ਸੋਨੀਆ ਉਵੇਜ਼ੀਅਨ   
* *ਸੰਪੂਰਨ ਅਰਮੀਨੀਆ ਕੁੱਕਬੁੱਕ* ; ਵੇਜਜਿਅਨ;
ਸਟੋਨ, ਟਾਈਮ, ਟੱਚ

***ਪੱਥਰ, ਟਾਈਮ, ਟਚ*** 2007 ਦੀ ਗਰੀਨੀ ਟੋਰੋਸੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਅਰਮੇਨੀਆ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਤੋਂ ਆਏ ਤਿੰਨ ਅਰਮੀਨੀਆਈ women ਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹੈ . ਮੁਟਿਆਰ (ਕਾਮੀ ਅਬਰਾਹਿਮਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ) ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਰਮੀਨੀਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ. ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਅਰਸੀਨੀ ਖੰਜੀਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਗਣਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ. ਉਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਤਮਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੈ. ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਅਰਮੀਨੀਆ ਦਾ ਲੈਂਡਲਾੱਕਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਮਾਰਕ ਬਾਗੁਲੀਨ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ. ਤੀਸਰਾ ਤਰਜਮਾ ਵਧੇਰੇ ਸੂਖਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਖੁਦ ਗੈਰੀਨ ਟੋਰੋਸੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ-ਪੱਧਰੀ-ਪੱਧਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

## ਅਵਾਰਡ 
*ਸਟੋਨ, ਟਾਈਮ, ਟਚ* ਨੂੰ 23 ਵੇਂ ਵਾਰਸਾ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਵਾਰਸਾ, ਪੋਲੈਂਡ) ਵਿਖੇ "ਸਰਬੋਤਮ ਕਰੀਏਟਿਵ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ" ਲਈ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.

## ਹਵਾਲੇ 
* 2007 ਦੇ ਬਰਲਿਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Stone, Time, Touch 
* ਫ਼ਿਲਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਲਾੱਗ  
* ਫ਼ਿਲਮ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ  
* ਮਾਰਕ ਬਾਗੁਲੀਨ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2007 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ