open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹਾਊਸ

[thumb| ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹਾਊਸ (2015) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ]]
**ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹਾਊਸ** ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਸਟੇਟ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਹੈ।  ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਤ ਲਈ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਤਵੰਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਐਡਵਿਨ ਲੁਟੀਅਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਮੀਰ ਉਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਜੋਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹਾਊਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਆਖਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਮੀਰ ਉਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖਾਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬੜੌਦਾ ਹਾਊਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ,ਜੋ  ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਵਾਸ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਜ਼ੋਨਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ। 

1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਤਵੰਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਦਾਅਵਤਾਂ ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।

8.77 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਟਰਫਲਾਈ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ, ਇੰਡੋ-ਸਾਰਸੇਨਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਹਿਲ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹਾਲ ਇੱਕ ਗੁੰਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਪਚਵੰਜਾ  ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਸਮਮਿਤੀ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਨਾਨਾ ਸਮੇਤ 36 ਕਮਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਡਾਇਨਿੰਗ ਰੂਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਜੋਧਪੁਰ ਹਾਊਸ
* ਜੈਪੁਰ ਹਾਊਸ
* ਬੀਕਾਨੇਰ ਹਾਊਸ
* ਬੜੌਦਾ ਹਾਊਸ
* ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਊਸ
* ਧੌਲਪੁਰ ਹਾਊਸ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ
ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਪਹਿਲਵਾਨ

right|thumb|320x320px| ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਪਹਿਲਵਾਨ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ *ਕੁਸ਼ਤੀ* (ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ) ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
**ਪਹਿਲਵਾਨ** ( ਉਰਦੂ زبانان ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਨੂੰ **ਭਲਵਾਨ**, **ਪਹਲਵਾਨ** ਜਾਂ **ਮੱਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੈਸਲਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਵਾਨ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

* ਪਹਿਲੇ,  ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਵਾਨ ਉਹ ਸ਼ਖਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਵੇਲ਼ੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਮਿਲ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਸ਼ਤੀ (ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਕੁਸ਼ਤੀ) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਂਦੇ ਸਨ।
* ਪਹਿਲਵਾਨ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸ਼ਬਦ ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ), ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਾਈ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾ ਪ੍ਰਥਾ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਵਾਰਲਾਰਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਹੜੱਪਣ, ਜਬਰੀ ਵਸੂਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਰਗੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਵਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਰਬ ਦੇ ਸਨ (ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੌਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ), ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੌਸ਼ ਭਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਚੌਸ਼ ਹਨ)। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ਼ੋਂ ਬੜਾ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲ਼ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਚੌਸ਼ ਪਹਿਲਵਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ 1818 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਮੀਰ ਅਕਬਰ ਅਲੀ ਖਾਨ ਸਿਕੰਦਰ ਜਾਹ, ਆਸਫ ਜਾਹ III ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਹਦਰਾਮੂਤ ਅਰਬ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਭੌਸਲਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪੂਨਾ (ਹੁਣ ਪੂਨੇ ) ਤੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਆ ਗਏ ਸਨ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ
1529

**1529** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1520 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
1856

**1856** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1850 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਸਾਲ
ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਨੁਸਰਤ ਸ਼ਾਹ

**ਨਾਸਿਰ ਅਦ-ਦੀਨ ਨੁਸਰਤ ਸ਼ਾਹ** (   ,    ; ਆਰ. 1519-1533), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਨੁਸਰਤ ਸ਼ਾਹ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਾਹੀ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੁਲਤਾਨ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸਤਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਪਰ 1526 ਤੱਕ, ਘਾਘਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਨਸਰਤ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਅਹੋਮ ਰਾਜ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। ਅਲਾਉਦੀਨ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਨੁਸਰਤ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਸਲਤਨਤ ਦਾ "ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕ
ਬਸੰਤਾ ਸਿੰਘ (ਪਹਿਲਵਾਨ)

**ਬਸੰਤਾ ਸਿੰਘ** (1890-1965) ਉਰਫ (ਬਸੰਤਾ ਰਾਮ ਗਰਚਾ), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ,  ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਦਾ ਜਨਮ 1890 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਰੋਵਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਬੱਤਸਾਦਾ ਨੇ ਗੋਬਰ ਗੋਹੋ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਚੰਦਰ ਗੁਹੋ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਬੱਤਸਾਦਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1890
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ਾਨ (ਪਹਿਲਵਾਨ)

**ਆਰਿਫ਼ ਸਲੀਮ ਬੋਹੜੂ**,  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿੰਗ ਨਾਮ **ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ਾਨ** ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਹੜੂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ ਦੇ ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਵਰਲਡ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। ਆਰਿਫ ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਇੰਡੀਆ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।    ਬੋਹੜੂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 
### ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨ 
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ਾਨ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ।  ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ  ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਹੈ। 

### ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (2016-ਮੌਜੂਦਾ) 
2016 ਵਿੱਚ, ਆਰਿਫ਼ ਬੋਹੜੂ ਨੇ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ ਦੇ ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਰਾਹੀਂ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਆਰਿਫ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਆਰਿਫ਼ ਬੋਹੜੂ ਨੇ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਰਿੰਗ ਨਾਮ "ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ਾਨ" ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪਣੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।  ਆਰਿਫ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਟੈਗ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।  18 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ CWE ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।  

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਆਰਿਫ਼ ਬੋਹੜੂ ਨੀਲ, ਰਾਮਬਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਸਲੀਮ ਬੋਹੜੂ,  ਇੱਕ CRPF ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਉਸਤਾਦ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਖਾਂ

**ਉਸਤਾਦ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਖਾਂ** (1881-1946)  ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚਿਤਰ ਵੀਣਾ ਦੀ ਕਾਢ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਖਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕ ਸੀ।  ਇਸ ਬਿਨ ਪਰਦਾ ਸਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੱਟਾ ਬੀਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਟੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬੱਟਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਗੋਲ ਕੱਚ ਦੇ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜੋ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਜਰਾਬ ਨਾਲ਼ ਛੇੜਦਾ ਹੈ।

ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਖਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸਤਾਦ ਅੱਲਾ ਦੀਆਂ ਖਾਂ ਬ੍ਰਿਟੂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕ ਦੇ ਘਰ ਰਿਆਸਤ ਜੀਂਦ ਦੇ ਕਸਬੇ ਸਫੈਦੋਂ ਵਿਖੇ 1881 ਵਿਚ ਹੋਇਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ

**ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ** (ਜਨਮ 8 ਮਾਰਚ 1934) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰਸੀਆ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹੈ।  

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਾਰਚ 1934 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਜੌੜਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1964 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੜ੍ਹਦੀ ਜੁਆਨੀ ਵਿੱਚ ਰੁਸਤਮੇ ਜ਼ਮਾਂ ਗਾਮੇ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੋ ਗਿਆ। 1964 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ *ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲਵਾਨ (1635-1987)* ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦਾ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ।
 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲਵਾਨ (1635-1987)*
**ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ*
**ਗੀਤ ਮੇਰੇ, ਸਾਜ਼ ਤੇਰੇ* (ਕਵਿਤਾ)
**ਪੰਜਾਬ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ* 
**ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ*
**ਆਲਮੀ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ*
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਮਨਨਚੀਰਾ

thumb| ਜੈਸੇਕ ਟਾਇਲਕੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ: "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਦਿਓ - ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲੈਕੇ ਜਾਣਾ ਤਾਂ ਲੈਜੋ "
thumb| ਮਨਚਿਰਾ ਗਾਰਡਨ
**ਮਨਨਚੀਰਾ**  ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਲਾਬ ਹੈ ਜੋ ਕੇਰਲਾ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ (ਕਾਲੀਕਟ) ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਾਲਾਬ  ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ  3.49 ਏਕੜ (14,120 ਮੀਟਰ 2 ) ਹੈ, ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਤੇ ਵੱਲੋਂ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮਨਨਚੀਰਾ  ਤਲਾਬ ਨੂੰ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਦੇ ਜਗੀਰ ਸ਼ਾਸਕ ਜ਼ਮੋਰਿਨ ਮਾਨ ਵਿਕਰਮਾ ਵਲੋਂ  ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਹਾਉਣ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ  ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵੱਜੋਂ  ਇਹ ਤਲਾਬ  ਸੱਯਦ ਜਿਫਰੀ ਲਈ  ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕੀ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ  ਸੀ। ਤਾਲਾਬ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਲੈਟਰਾਈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੋ ਮਹਿਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 
thumb| ਮਨਨਚੀਰਾ  ਵਿਖੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਥੁਮਾ ਦੀ ਬੱਕਰੀ

## ਓਇਟੀ ਰੋਡ 
ਓਇਟੀ ਰੋਡ ਮਨਨਚੀਰਾ  ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।

## ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ 
* LIC ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਦਫਤਰ
* ਮਾਥਰੂਭੂਮੀ ਅਖਬਾਰ ਦਫਤਰ
* ਕੋਰਟ ਰੋਡ
* ਕਾਲੀਕਟ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ
* ਐਸਐਮ ਸਟਰੀਟ
* ਪੈਰਾਮਾਉਂਟ ਟਾਵਰ
* ਤਾਜ ਸਿਨੇਮਾ
* ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦਫਤਰ
* ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ
* ਹੈੱਡ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਦਫ਼ਤਰ
* ਵੈਕੋਮ ਮੁਹੰਮਦ ਬਸ਼ੀਰ ਰੋਡ
* ਕਾਲੀਕਟ ਟਾਊਨਹਾਲ
* ਪੱਤਲਾ ਪੱਲੀ (ਮਸਜਿਦ)
* ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
* ਭਰੋਸਾ (ਹੁਣ ਬੰਦ)
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਦਫਤਰ 

## ਗੈਲਰੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
Ayyar, K.V. Krishna (1966). A short history of Kerala. Pai.

Nagarlok. Centree for Training and Research in Municipal Administration. 6. 1974. : Missing or empty |title= (help)

"Water Quality Status on Mananchira Lake in Kozhikode, Kerala". Environmental crisis and security in the new millennium. Delhi: Anmol Publications. 2000. ISBN 81-261-2178-5.

"National Child Development council". National Child Development council. Retrieved 15 January 2021.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਤੁੰਗ

**ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਤੁੰਗ** (ਜਨਮ - 15 ਮਾਰਚ, 1938) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਤੁੰਗ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਦਰਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੱਜੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ।
thumb|ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਤੁੰਗ ੨੦੨੩ ਵਿੱਚ।
1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਏਨਾ ਵਧ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਘਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਰਾਮਪੁਰ ਦਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਬਰਨਾਲਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ* (ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ)	-	1971
**ਬਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ* (ਕਵਿਤਾਵਾਂ)				-	1972
**ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ* (ਖੋਜ ਤੇ ਚਿੰਤਨ)		-
**ਸੰਘਰਸ਼* (ਕਹਾਣੀਆਂ)				-	1973
**ਮਨੁ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਜੇ ਥੀਐ* (ਕਵਿਤਾਵਾਂ)			-	1973
**ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਬੰਦੇ* (ਕਹਾਣੀਆਂ)				-	1974
**ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ* (ਕਹਾਣੀਆਂ)			-	1975
**ਟੱਕਰ* (ਕਹਾਣੀਆਂ)					-	ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ
**ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ* 		-	ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ
**ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ* (ਰੁਬਾਈਆਂ)				-	ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ
**ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ: ਸ਼ਾਇਰੀ ਤੇ ਸੋਚ* (ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ)	-	ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ
**ਸਾਹਿਤਕ ਚਰਚਾ ਦੇ ਪੰਨੇ* (2019)
**ਜਗਦਾ ਜਾਗਦਾ ਸ਼ਹਿਰ*       ----- 2018
*ਪ੍ਰੋ. ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਤੁੰਗ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਕਵਿਤਾ,	-	2021

ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰ ਚਲਚਿੱਤਰੀ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ:

*https://www.youtube.com/watch?v=f9oOduzlDPo&t=2s 
*{https://www.youtube.com/watch?v=wvT6YftLFX8&t=24s]

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਕਰਾਲਡ ਝੀਲ

**ਕਰਾਲਡ ਝੀਲ** ਥਰੀਓਡ, ਵਾਇਨਾਡ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ  ਹੈ।    ਇਹ ਕੇਰਲ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਕੋਡ ਝੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਇਨਾਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਬਨਾਸੁਰਾ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਤੋਂ ਇਹ ਝੀਲ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।  

## ਆਕਰਸ਼ਣ 
right|thumb| ਵਾਇਨਾਡ ਐਡਵੈਂਚਰ ਕੈਂਪ ਇੱਕ ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਪੋਰਟਸ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ ਜੋ ਡੀਟੀਪੀਸੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਾਲਡ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤੇ ਵਾਇਨਾਡ ਐਡਵੈਂਚਰ ਕੈਂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਡੀਟੀਪੀਸੀ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ) ਵਾਇਨਾਡ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

ਜ਼ਿਪਲਾਈਨਿੰਗ, ਬੋਟਿੰਗ, ਕਾਇਆਕਿੰਗ, ਚੱਟਾਨ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਬਿੰਗ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਕਈ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੈਂਡੀਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਟੈਂਟ ਅਤੇ ਕਾਟੇਜ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਮਾਗਮ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕਵਾਯੀ ਬੈਕਵਾਟਰਸ

ਪਯਾਨੂਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ **ਕਵਾਯੀ ਬੈਕਵਾਟਰਸ** ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੈਕਵਾਟਰ ਹੈ। ਕਵਾਯੀ ਬੈਕਵਾਟਰ  ਉੱਤਰੀ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੈਕਵਾਟਰ ਹੈ। ਕਵਾਯੀ ਕਯਾਲ (ਬੈਕਵਾਟਰਸ) ਕਈ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਿੰਦੀ ਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ  ਹੈ। ਵਾਲਿਆਪਰੰਬਾ ਟਾਪੂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ 16 ਸਕੁਏਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ।

## ਕਵਾਯੀ ਬੈਕਵਾਟਰਸ ਦੇ ਟਾਪੂ 
* ਕਵਾਯੀ
* ਵਾਲਿਆਪਰੰਬਾ
* ਪਦੰਨੱਕਦਾਪੁਰਮ
* ਵਦਾਕੇਕੇਕਡੁ
* ਕੋਕਲ
* ਈਦਯਿਲੱਕੜ
* ਮਡੱਕਲ
* ਕਣੁਵੇਦ
* ਕਾਵਯਿਕਕਾਦਪੁਰਮ
* ਉਦੰਬਨਥਲਾ
* ਕੋਚਨ
* ਵਡਕੁੰਬਡ

## ਭੂਗੋਲ 
thumb| ਸਾਵਦ ਮੁਹੰਮਦ ਦੁਆਰਾ ਕਵਾਯੀ_ਦਾ ਡੂਡਲ
ਪਯਾਨੂਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਕਵਾਯੀ ਬੈਕਵਾਟਰ, ਕੇਰਲ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੈਕਵਾਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੇਰਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਵਾਯੀ ਕਯਾਲ ਜਾਂ ਕਵਾਯੀ ਦੇ ਬੈਕਵਾਟਰਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਇਹ ਘੱਟ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਝੀਲ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਵਾਯੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਕਨਕੋਲ, ਵੰਨਤੀਚਲ, ਕੁਪੀਥੋਡੂ ਅਤੇ ਕੁਨਿਆਨ ਹਨ।  ਕਵਾਯੀ ਬੈਕਵਾਟਰਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਯਾਨੂਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਵਾਯੀ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਕਵਾਯੀ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।

* ਕਵਾਯੀ ਪਯਾਨੂਰ ਤੋਂ 3 ਕਿ.ਮੀ
* ਰਮਨਥਲੀ ਪਯਾਨੂਰ ਤੋਂ 6 ਕਿ.ਮੀ
* ਤ੍ਰਿਕਾਰਪੁਰ ਪਯਾਨੂਰ ਤੋਂ 7 ਕਿ.ਮੀ
* ਕੁੰਹਿਮੰਗਲਮ ਪਿੰਡ ਪਯਾਨੂਰ ਤੋਂ 8 ਕਿ.ਮੀ
* ਕਰੀਵੇਲੂਰ ਪਯਾਨੂਰ ਤੋਂ 10 ਕਿ.ਮੀ
* ਇਝਿਮਾਲਾ ਪਯਾਨੂਰ ਤੋਂ 12 ਕਿ.ਮੀ
* ਪੇਰਿੰਗੋਮ ਪਯਾਨੂਰ ਤੋਂ 20 ਕਿ.ਮੀ

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਪਯਾਨੂਰ ਕਸਬੇ ਦੇ ਲਈ ਬੱਸ ਅਤੇ ਜੀਪ ਮਿਲ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਪੇਰੂਮਬਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹੋਕੇ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ  ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਗੋਆ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਕੋਚੀਨ ਅਤੇ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਰੀਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੜਕ ਮੈਸੂਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਮੰਗਲੌਰ - ਪਲੱਕੜ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਯਾਨੂਰ  ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਕਿੰਗ ਕਰਾਈ ਹੋਵੇ । ਕੰਨੂਰ, ਮੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਕਾਲੀਕਟ ਵਿਖੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹਨ ਪਰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 

* ਕਵਾਯੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਆਰਟਿਸਟ

**ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਆਰਟਿਸਟ** ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚਲੇ ਸਰੂਪਾਂ, ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਆਰਟਿਸਟ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚੋਂ 31 ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਾ ਦੇ ਹਲਕਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿਚਿਆ। ਉਸਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਭਵਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਕਲਾਕਾਰ
ਰੁਪਾਲੋਂ

**ਰੁਪਾਲੋਂ** ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ  ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਸਮਰਾਲਾ  ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ: ਰੁਪਾਲੋਂ

ਬਲਾਕ/ਤਹਿਸੀਲ: ਸਮਰਾਲਾ

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ: ਲੁਧਿਆਣਾ

ਰਾਜ: ਪੰਜਾਬ

ਪਿੰਨ ਕੋਡ : 141421

ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ: ਸਮਰਾਲਾ

## ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ 
* ਨਾਗਰਾ
* ਢੀਂਡਸਾ
* ਬੰਬ
* ਮਾਜਲੀ ਖੁਰਦ
* ਮਾਝੀ ਕਲਾਂ
* ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ
* ਮੰਡਿਆਲਾ ਖੁਰਦ
* ਭੌਰਲਾ
* ਚਾਵਾ
* ਹਰਬੰਸਪੁਰਾ
* ਬਗਲੀ ਖੁਰਦ

## ਹਵਾਲੇ
ਭਗਤੂਪੁਰ

**ਭਗਤੂਪੁਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ  ਪਿੰਡ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ 
ਚੱਕ ਭਗਤੂਪੁਰ

ਊਧਨਵਾਲ

ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਅਰਾਈਆਂ

ਅੱਤੇਪੁਰ

ਛੇਲੋਵਾਲ

ਪੰਡੋਰੀ

ਭੱਟੀਵਾਲ

ਘੁਮਾਣ

ਚਾਓ ਚੱਕ

ਕੌਰੇ

ਚੱਕ ਚਾਓ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੁੜਲ ਏਰੀ

**ਪੁੜਲ ਐਰੀ**, ਜਾਂ ਪੁੜਲ ਝੀਲ, ਕਈ ਵਾਰ **ਪੁਝਲ ਝੀਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਰੈੱਡ ਹਿਲਜ਼ ਝੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੈੱਡ ਹਿਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਤਿਰੂਵੱਲੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਚੇਨਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਸਰਾ ਚੇਂਬਰਮਬੱਕਮ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪੋਰੂਰ ਝੀਲ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
left|thumb|215x215px| ਪੁੜਲ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਬੋਰਡ
ਪੁੜਲ ਸਰੋਵਰ 1876 ਵਿੱਚ ਪੁੜਲ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਭੰਡਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਊਬਿਕ ਫੁੱਟ (mcft) ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੈਂਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਲੈਟਰਾਈਟ ਨਾਮ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਸਰਪਲੱਸ ਵਜੋਂ ਇਸਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਟਰ ਬਾਡੀ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਛਡਿਆ ਜਾਂ ਸਕੇ । ਅੱਜ, ਇਹ ਚਿਣਿਆ ਹੋਈਆਂ ਤਾਰਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼ਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1997 ਵਿੱਚ, ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 3,300 mcft  ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 21.20  ਫੁੱਟ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ&nbsp; ਚੇਨਈ ਦੀਆਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪੁੰਡੀ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਅਤੇ ਸ਼ੋਲਾਵਰਮ ਟੈਂਕ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ। 2012 ਤੱਕ, ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ (ਡਬਲਯੂਆਰਡੀ) ਨੇ ਹਰ ਸਾਲ ਸਿਰਫ  500,000 ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

## ਜੋਨਸ ਟਾਵਰ 
alt=Jones Tower was built in the year of 1881 in Pulhal lake. It is used to measure the depth of the water level in the lake.|thumb|218x218px| ਜੋਨਸ ਟਾਵਰ
ਜੋਨਸ ਟਾਵਰ 1881 ਵਿੱਚ ਪੁੜਲ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ  ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕਾਂ  ਦੇ  ਸੈਰ ਕਰਨ, ਦੌੜਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਲਈ  ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਫਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਟੈਂਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤੋਂ  ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ 11 ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੋਟਰ ਪੰਪ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸੁੱਕੇ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦੇਣ  ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁੱਤ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ  ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚੈਂਬਰਮਬੱਕਮ ਝੀਲ
* ਸ਼ੋਲਾਵਰਮ ਤਲਾਬ
* ਪੁੰਡੀ ਸਰੋਵਰ
* ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੇਨਈ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਖੁਰੀ

ਲੋਹੇ ਦੀ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਬਣੀ ਪੱਤਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਲਦਾਂ, ਘੋੜੇ, ਘੋੜੀਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਹੇਠ ਲਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਮੇਚ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖੁਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਖੁਰੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਲਦਾਂ, ਘੋੜੇ, ਘੋੜੀਆਂ ਦੇ ਖੁਰ ਜਦ ਘਸ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਖੁਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਪੈਣ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਖੁਰੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੁਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁੱਤੀ ਦੀ ਘਸੀ ਅੱਡੀ ਥੱਲੇ ਵੀ ਖੁਰੀ ਲਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ।

ਖੁਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤਰੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਸੇਕ ਦੇ ਕੇ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਚ ਗਲੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੁਰੀ ਲਾਉਣ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਡੰਡਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਚੰਮ ਦੀ ਜਾਂ ਨੁਮਾਰ ਦੀ ਵੱਧਰੀ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਅੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਡੰਡੇ ਦੇ ਅੜਾਉਣ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਠ ਖੜਦੇ ਸਨ। ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਰੱਸਾ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖੁਰੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਿਸਤਰੀ ਫੇਰ ਇਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਖਰਾਬ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਤੇ ਇਕ ਪੱਧਰ ਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾਹ (ਸੰਦ) ਨਾਲ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਖੁਰੀ ਨੂੰ ਮੇਖਾਂ ਨਾਲ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਖੁਰੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੇਖਾਂ ਵੀ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੁਰੀਆਂ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਪਸ਼ੂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡੰਡਾ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੂੜੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਫਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਗਾਹੀ ਕਰਕੇ ਦਾਣੇ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾ ਹੀ ਘੋੜੇ, ਘੋੜੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਂਗੇ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਲਦਾਂ, ਘੋੜੇ, ਘੋੜੀਆਂ ਦੇ ਖੁਰੀਆਂ ਲਾਉਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਾਂ! ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਗੁਰਗਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਬੂਟਾਂ ਹੇਠ ਖੁਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰ ਲਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮਯੂਰੀ (ਮਹਾਂਭਾਰਤ)

ਰਾਣੀ ''*ਮਯੂਰੀ* ਸਮਰਾਟ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਨੂਮਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਮਯੂਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੁਮਾਰ ਬਚਿਆ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਅਭਿਮਨਿਊ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਯੂਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਸ਼ 'ਤੇ ਰੋਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਭਾਨੂਮਤੀ ਦੀ ਧੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਂਬਾ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਮਯੂਰੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕਪੁਰਾ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਸੰਤਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਰਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਰੁਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਈ।ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ, ਭਾਨੁਮਤੀ ਗੋਰੀ ਸੀ, ਮਯੂਰੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਮਕੀਲੀ ਸੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸੱਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਮਯੂਰੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਇੱਕ ਭਰਾ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਰਵ 'ਤੇ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਸੁੰਦਰ ਮਯੂਰੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਜੋ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਕਲਿੰਗਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਭਾਨੂਮਤੀ ਮਯੂਰੀ ਦੀ ਭੈਣ ਬਣ ਗਈ। ਪਰ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਨੂਮਤੀ ਅਤੇ ਮਯੂਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ 'ਤੇ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਯੂਰੀ ਕੋਲ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
## ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ
ਉਸਦਾ ਵਰਣਨ ਉਸਦੀ ਸੱਸ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਮਯੂਰੀ ਚੁਸਤ, ਹੁਸ਼ਿਆਰ, ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਪਰ, ਭਾਨੂਮਤੀ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਦੋਸਤ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਪਰ ਗੰਧਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਮਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਵੱਡੇ ਕੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਜੋ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੀ ਨੂੰਹ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਲਈ ਦਇਆ ਸੀ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀਆਂ ਸਤ੍ਰ ਪਰਵ ਅਨੁਸਾਰ 4 ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ।ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੀ ਦਿੱਖ ਦੁਰਯੋਧਨ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਸਤੀਨਪੁਰਾ ਦੀ "ਯੁਵਾਰਾਨੀ" ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ
ਰੋੜੀ

**ਰੋੜੀ** ਪਿੰਡ ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ 37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੋੜੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ  ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 5091 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।

ਰੋੜੀ ਪਿੰਡ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਰੋੜੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੂਰਤੀਆ

**ਸੂਰਤੀਆ** ਪਿੰਡ ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਤੀਆ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ।

## ਰਕਬਾ 
ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 2283 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਸੂਰਤੀਆ ਪਿੰਡ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਸਾ, ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਅਤੇ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਸੂਰਤੀਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਿਕਾਰੀ (ਕਹਾਣੀ)

**ਸ਼ਿਕਾਰੀ** (ਰੂਸੀ: Егерь) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ ਦੀ 1885 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਕਹਾਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਗਸਤ (18 ਜੁਲਾਈ, ਪੁਰਾਣੀ ਯੰਤਰੀ) 1885 ਨੂੰ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਅਖ਼ਬਾਰ (ਅੰਕ ਨੰ. 194) ਵਿੱਚ ਏ. ਚੇਖੋਂਟੇ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਮ 1886 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ "ਮੋਟਲੇ ਸਟੋਰੀਜ਼" ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ 1899-1901 ਵਿੱਚ ਅਡੋਲਫ ਮਾਰਕਸ  ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਏ.ਪੀ. ਚੇਖਵ ਦੀਆਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਐਡੀਸ਼ਨਦੇ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਕਹਾਣੀ 
"ਸ਼ਿਕਾਰੀ" ਨੇ ਲੇਖਕ ਦਮਿੱਤਰੀ ਗ੍ਰਿਗੋਰੋਵਿਚ 'ਤੇ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ 25 ਮਾਰਚ, 1886 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚੇਖਵ ਨੂੰ ਹਾਸਰਸੀ ਸ਼ੈਲੀ ਛੱਡ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ  । 28 ਮਾਰਚ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਚੈਖ਼ਵ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਮਲ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ। “ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ!" 

ਨਾ ਸਿਰਫ ਗ੍ਰਿਗੋਰੋਵਿਚ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਕਰੇਗੀ। ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਲਾਜ਼ਾਰੇਵ-ਗ੍ਰੂਜ਼ਿੰਸਕੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚੈਖ਼ਵ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੈਖ਼ਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ: "ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ 'ਸ਼ਿਕਾਰੀ' ਦੇ 'ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਗਜ਼ਟ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗ੍ਰਿਗੋਰੋਵਿਚ ਸੁਵੋਰਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਅਲੈਕਸੀ ਸਰਗੇਏਵਿਚ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਚੈਖ਼ਵ ਨੂੰ ਨੋਵੋਏ ਵਰੇਮੀਆ ਸੱਦਾ ਦਿਓ। ਬਸ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ 'ਸ਼ਿਕਾਰੀ' ਪੜ੍ਹੋ। ਇਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲ਼ਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਗੁਨਾਹ ਹੋਵੇਗਾ!' ਸੁਵੋਰਿਨ ਨੇ ਕੁਰੇਪਿਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ  ਮੈਨੂੰ ਨੋਵੋਏ ਵਰੇਮਿਆ ਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ  ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ!"[  ।

## ਪਲਾਟ 
ਯੇਗੋਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪੇਲੇਗੀਆ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਣ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਯਾਨੀ ਪੇਲੇਗੀਆ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦਾ ਮਾਰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਉਸਦੇ ਹਾੜੇ ਕਢਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਕਸਰ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਇਆ ਕਰੇ। ਏਗੋਰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ, ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਬੜੀ ਕਦਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪੂਰੇ ਮਜ਼ੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਕਿਉਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਉਸ ਨੂੰ ਗਵਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਲਰਕ ਦੀ ਮੌਤ

"**ਸਰਕਾਰੀ ਕਲਰਕ ਦੀ ਮੌਤ** " (      ) ਐਂਟੋਨ ਚੇਖੋਵ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ *ਓਸਕੋਲਕੀ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ 2 ਜੁਲਾਈ, ਨੰਬਰ 27 ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਪਸਿਰਲੇਖ ਹੈ "ਦ ਇਨਸੀਡੈਂਟ" (Случай) ਅਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਏ. ਚੇਖੋਂਟੇ (ਏ. Чехонте). "ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ" ਅਤੇ "ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਲਰਕ ਦੀ ਮੌਤ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਸੁਆਦੀ ਹਨ", *ਓਸਕੋਲਕੀ*  ਸੰਪਾਦਕ ਨਿਕੋਲਾਈ ਲੇਯਕਿਨ ਨੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ 29 ਜੂਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੂੰ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਚੇਖਵ ਦੇ 1886 ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਫੁਟਕਲ ਕਹਾਣੀਆਂ*  (Пёстрые рассказы) ਵਿੱਚ (ਉਪਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ) ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ 2-14 ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ (1891-1899) ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਛਪੀ  ਸੀ। 

## ਪਲਾਟ 
ਇਵਾਨ ਚੇਰਵਿਆਕੋਵ, ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਛਿੱਕ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜਨਰਲ ਬ੍ਰਿਜਹਾਲੋਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਛਿੱਕ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੋਲ਼ੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿ ਉਹ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਝਿੜਕਾਂ ਖਾ ਕੇ, ਚੇਰਵਿਆਕੋਵ ਘਰ ਪਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਦਬਾਉ ਹੇਠਾਂ ਮੰਜੇ ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Смерть чиновника . ਮੂਲ ਰੂਸੀ ਟੈਕਸਟ
*  Constance Garnett ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਬਿਜਲਪੁਰ

**ਬਿਜਲਪੁਰ** ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਾਣਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਟਿਆਲਾ-ਸਮਾਣਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਪਿਛਾਂਹ ਹਟਵਾਂ ਹੈ। 

## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ: ਬਿਜਲਪੁਰ

ਬਲਾਕ/ਤਹਿਸੀਲ: ਸਮਾਣਾ

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ: ਪਟਿਆਲਾ

ਰਾਜ: ਪੰਜਾਬ

ਪਿੰਨ ਕੋਡ : 147101

ਨਜ਼ਦੀਕੀ :  ਨਸੂਪੁਰ

## ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ 
ਢੈਂਠਲ

ਅਸਰਪੁਰ

ਚੁਪਕੀ

ਡਰੋਲੀ

ਤਰਖਾਣ ਮਾਜਰਾ

ਤੁਲੇਵਾਲ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਲਗੁੜੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ

***ਮਾਲਗੁੜੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ*** (2000) ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦੇ ਲਿਖੇ ਚਾਰ ਛੋਟੇ ਮਾਲਗੁੜੀ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

ਇਸ ਨਾਵਲ ਹਨ:

* *ਮਿਸਟਰ ਸੰਪਤ - ਮਾਲਗੁਡੀ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਟਰ* (1949)
* *ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਿਰ* (1952)
* *ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਂਟਰ* (1976)
* *ਏ ਟਾਈਗਰ ਫਾਰ ਮਾਲਗੁੜੀ* (1983)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰ. ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਲਘੂ-ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਬਾਸਪਾ ਵੈਲੀ

thumb| ਚਿਤਕੁਲ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਬਾਸਪਾ ਨਦੀ
**ਬਾਸਪਾ ਵੈਲੀ** ਇੱਕ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਾਸਪਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।    ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਨੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇਸ ਘਾਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਂਗਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਘਾਟੀ ਨੂੰ '''ਸਾਂਗਲਾ ਵੈਲੀ ਜਾਂ ਟੁਕਪਾ ਵੈਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਬਾਸਪਾ ਨਦੀ ਤੇ ਕਰਚਮ ਵਿਖੇ 300 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਪਣਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਜਲ-ਭੰਡਾਰ ਕੁੱਪਾ (ਕਮਰੂ) ਵਿਖੇ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮਈ 2003 ਤੋਂ ਚਾਲੂ ਹੈ। ਜੇਪੀ ਗਰੁੱਪ, ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਲ ਪਾਵਰ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਸਪਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਲਾਨਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਤੋਂ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ
ਖ਼ਾਲਿਦ ਅੱਬਾਸ ਡਾਰ

**ਖ਼ਾਲਿਦ ਅੱਬਾਸ ਡਾਰ** (ਜਨਮ 1945  ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਮਨੋਰੰਜਕ, ਮਿਮਿਕ, ਇੱਕ-ਪੁਰਸ਼ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ। ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਡਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਮਨੋਰੰਜਨਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਬਦੁਲ ਮਲਿਕ ਡਾਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਖ਼ਾਲਿਦ ਅੱਬਾਸ ਡਾਰ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨਕਾਰ ਹੈ; ਜੋ ਰੇਡੀਓ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਮਿਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਖ਼ਾਲਿਦ ਅੱਬਾਸ ਡਾਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਨੋਰੰਜਨਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 1958 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ। ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਖ਼ਾਲਿਦ ਅੱਬਾਸ ਡਾਰ ਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ 

2009 ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਲਿਦ ਅੱਬਾਸ ਡਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਵਨ-ਮੈਨ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ *ਡਾਰਲਿੰਗ* ਲਈ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਿਊਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

## ਰੇਡੀਓ 
ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਲਗ ਅਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ *ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀਨ* ਨਾਮਕ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਅ ਨਾਲ 14 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਆਲਟਰ ਈਗੋ  'ਮਹਿਤਾਬ ਦੀਨ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।  

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਜਸਪਾਲੋਂ

**ਜਸਪਾਲੋਂ ** ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੰਨਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਸਪਾਲੋਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਕੋਡ 033214 ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਖੰਨਾ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ: ਜਸਪਾਲੋਂ

ਬਲਾਕ/ਤਹਿਸੀਲ: ਖੰਨਾ

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ: ਲੁਧਿਆਣਾ

ਰਾਜ: ਪੰਜਾਬ

ਪਿੰਨ ਕੋਡ : 141421

ਨਜ਼ਦੀਕੀ :  ਦੋਰਾਹਾ

## ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ 
ਮਹਿੰਦੀਪੁਰ

ਬੀਜਾ

ਮੰਡਿਆਲਾ ਕਲਾਂ

ਚੱਕ ਸਰਾਏ

ਜਟਾਣਾ

ਕੋਟ ਸ਼ੇਖੋਂ

ਕੋਟ ਪਨੈਚ

ਸਰਾਏ ਲਸ਼ਕਰੀ ਖਾਨ

ਰਾਏਪੁਰ (ਪਾਇਲ)

ਅਸਗਰੀਪੁਰ

ਘੁੰਗਰਾਲੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਰਿੰਦਰ ਬਾਠ

**ਨਰਿੰਦਰ ਬਾਠ** ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਟ ਗੀਤ 2013 ਵਿੱਚ ਜੱਸੀ ਗਿੱਲ ਦਾ ਸਿੰਗਲ "ਲਾਂਸਰ" ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਬਾਠ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਬਾਠਾਂ ਕਲਾਂ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਸੀ  ਅਤੇ ਬਾਠ ਨੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਾਥ ਨੇ "ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ" ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਹੈਰੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਗਾਇਆ  ਸੀ। "ਲਾਂਸਰ" ਦੇ ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਵੀ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਗੀਤਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ, ਜੱਸੀ ਸੋਹਲ, ਕੌਰ ਬੀ, ਰੁਪਿੰਦਰ ਹਾਂਡਾ, ਬੱਬਲ ਰਾਏ, ਪਰਦੀਪ ਜੀਦ ਕੁਲਬੀਰ ਝਿਝਰ, ਅਤੇ ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਢਿੱਲੋਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਗਾਇਕਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ।
## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
*
* ਲੈਂਸਰ - ਜੱਸੀ ਗਿੱਲ (2013)
* ਡਿਗਰੀ - ਗੀਤਾ ਜੈਲਦਾਰ
*
* ਸਨਰੂਫ - ਏਕਨੋੌਰ ਸਿੱਧੂ
*
* ਪੈੱਗ - ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਢਿੱਲੋਂ
*
*
*
*
*
*
*
*
* ਬੇਫਿਕਰਾ - ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਢਿੱਲੋਂ
* ਪੀਗ - ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਢਿੱਲੋਂ, ਗੋਲਡੀ
*
* ਕਿਰਪਾਨਾ - ਕੁਲਬੀਰ ਝਿੰਜਰ [ਨਰਿੰਦਰ]
* ਰਾਹ ਜਗਦੀ - ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਢਿੱਲੋਂ 
*
*
* ਰੋਡਵੇਜ਼ - ਪਾਰਰੀ ਸਿੰਘ
* ਗੁਲਾਬ - ਸਮਰਾਟ
*
*
* ਹੋਸਟਲ - ਇੰਦਰ ਕੌਰ (ਨਰਿੰਦਰ)
*
*
*
* ਦਾਰੂ (ਆਹ ਚੱਕ 2016) - ਕਮਲ ਗਰੇਵਾਲ
* ਤੇਰੀ ਯਾਰੀ - ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ
*
* ਲਕੀਨੀ ਡੀ.ਏ. ਫੋਰਡ - ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ

* ਕਲਿੱਪ (ਆਈਟੂਨ) - ਗਗਨ ਡੂੰਘੀ ਸੰਧੂ
* ਗੁਲਾਬ (ਰੈੱਡ ਰੋਜ) - ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਢਿੱਲੋਂ ਗੋਲਡੀ ਕਾਹਲੋਂ
*
*
* ਹੋਂਲਾ - ਜੱਸੀ ਸੋਹਲ
* ਜ਼ਿੰਦਗੀ - ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਢਿੱਲੋਂ 
*
*
*
*
* 302  - ਗੀਤਾ ਜੈਲਦਾਰ
*
*
* ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ - ਜਸ ਬਾਜਵਾ, ਦੇਸੀ ਚਾਲਕ
*

* ਜੱਟ ਤੇ ਜਾਵਨੀ - ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਕਰਨ ਔਜਲਾ 
* ਨੋਟ ਮੁੱਕਬਲ - ਗੋਲਡੀ ਦੇਸੀ ਕਰੂ / ਗੁਰਲੇਜ਼ ਅਖਤਰ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ

[right|thumb|250x250px| ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਤੋਂ [ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧੌਲਾਧਰ ਲੜੀ]]
**ਕਾਂਗੜਾ ਵੈਲੀ** ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਰ-ਗਾਹ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਾਂਗੜੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ, ਧੌਲਾਧਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਰਿਜ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਘਾਟੀ ਵਿਚ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1905 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 6:19 ਵਜੇ 7.8 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭਿਅੰਕਰ ਭੁਚਾਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਂਗੜਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 19,800 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਕਾਂਗੜਾ, ਮੈਕਲੋਡਗੰਜ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਟੇਢਾ ਮੰਦਰ ਵੀ 1905 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ਼ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਘਾਟੀ ਕਈ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਵਗਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਸਿੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਇਸ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 2000  ਫੁੱਟ ਹੈ। ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਇੱਕ ਸਟਰਾਈਕ ਵੈਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਧੌਲਾਧਾਰ ਰੇਂਜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਧੌਲਾਧਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ, ਸਫੈਦ ਪਹਾੜ, ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਚੰਬਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ  15,956 ਫੁੱਟ (4,863 ਮੀਟਰ) ਤੱਕ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਰੇਂਜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 13,000 ਫੁੱਟ (4,000 ਮੀਟਰ) ਉੱਪਰ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਅਧਾਰ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਨੀਵੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ।

### ਜਲਵਾਯੂ 
thumb| ਕਾਂਗੜਾ ਵਾਦੀ ਦੀ ਬਸੰਤ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਉੱਪ-ਤਪਤਖੰਡੀ ਜਲਵਾਯੂ  ਹੈ। ਗਰਮੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੂਨ ਤੋਂ ਅੱਧ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਮੌਨਸੂਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਤਝੜ ਹਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਠੰਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ  ਛੋਟੀ, ਪਰ ਸੁਹਾਵਣੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਭਾਸ਼ਾ 
ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਗੀ ਖੇਤਰੀ ਬੋਲੀ, ਕਾਂਗੜੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਸਬੇ 
* ਬੈਜਨਾਥ
* ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ
* ਕਾਂਗੜਾ
* ਪਾਲਮਪੁਰ
* ਨਗਰੋਟਾ ਬਾਗਵਾਨ
* ਯੋਲ

## ਆਵਾਜਾਈ 
### ਸੜਕ 
154 ਅਤੇ 503 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਇਸਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਵੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।

### ਰੇਲਵੇ 
thumb| ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ
ਕਾਂਗੜਾ ਵੈਲੀ ਰੇਲਵੇ ਇੱਕ 164 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਨੈਰੋਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਹੈ ਜੋ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਪਠਾਨਕੋਟ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। 

### ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 
thumb| ਗੱਗਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਗੱਗਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਜਾਂ ਕਾਂਗੜਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਜਾਂ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ-ਕਾਂਗੜਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਗੱਗਲ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ  ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ 14 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।  

## ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 
thumb| ਬੀੜ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ
ਘਾਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਲਾਨੀਆਂ  ਵਾਲ਼ੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਧੌਲਾਧਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ  ਹਿਮਾਲੀਆ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿੰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮੈਕਲੀਓਡਗੰਜ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਲਮਪੁਰ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਆਪਣੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਾਂਗੜਾ ਚਾਹ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੀੜ ਸਾਹਸੀ ਖੇਡਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ
ਤੇਗੀ ਪੰਨੂ

**ਤੇਗੀ ਪੰਨੂ** ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨੀ ਸੰਧੂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਲ "ਇੰਟੂ ਯੂ" ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਆਫੀਸੀਅਲ ਚਾਰਟਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ  ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਚਾਰਟ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੰਗਲ ਚਾਰਟ ਕੀਤੇ ਹਨ।  

## ਕੈਰੀਅਰ 
2021 ਵਿੱਚ, ਤੇਗੀ ਪੰਨੂ ਨੇ ਮੰਨੀ ਸੰਧੂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿੰਗਲ ' *ਇੰਟੂ ਯੂ* ' ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ *ਫੁੱਲੀ ਲੋਡਡ* ਐਂਡ *ਸ਼ਡਿਊਲ* ਆਏ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਫ਼ਾਜ਼ਿਲ ਕਸ਼ਮੀਰੀ

**ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲ ਕਸ਼ਮੀਰੀ** (3 ਅਗਸਤ 1916 – 11 ਜੁਲਾਈ 2004) ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਅਰਬੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਗ਼ਜ਼ਲ, ਨਜ਼ਮ, ਰੁਬਾਈ, ਕਤਾ, ਮਰਸੀਆ, ਮੁਨਾਜਾਤ, ਨਾਅਤ, ਮਨਕਬਤ ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 36 ਕਿਤਾਬਾਂ  ਹਨ। 

1990 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ *ਕਸ਼ੂਰ ਸਰਮਾਇਆ* ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਿਲੀਜ਼  ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿਜੇਤਾ ਬਣ ਗਿਆ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਿਤਾਬ ਉਦੋਂ ਲਿਖੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਖੂਹੀ

ਧਰਤੀ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਡੂੰਘੇ ਪੱਟੇ ਘੱਟ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲੇ ਟੋਏ ਨੂੰ ਖੂਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੂਹੀ, ਖੂਹ ਦਾ ਹੀ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖੂਹੀ ਵਿਚੋਂ ਪੀਣ ਲਈ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਡੋਲ ਨਾਲ/ਬਾਲਟੀ ਨਾਲ/ਬੋਕੇ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਘੜਿਆਂ ਵਿਚ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾਸੀ। ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਝਿਉਰ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਨਾਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਈ ਪਾਣੀ ਆਪ ਵੀ ਭਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੂਹੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਲਹਾਈ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਖੂਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। (ਵੇਖੋ ਖੂਹ) ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਥੇ ਖੂਹ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਕਹੇ ਨਾਲ ਕੱਢੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਖੂਹੀ ਵਿਚੋਂ ਕਹੇ ਨਾਲ ਕੱਢੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਬੰਦੇ ਭੌਣੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕੱਢਦੇ ਸਨ।

ਖੂਹੀ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਭੌਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਚਰਖੜੀ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਚਰਖੜੀ ਉਪਰ ਰੱਸਾ ਲਪੇਟਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਰੱਸੇ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਡੋਲ ਜਾਂ ਬਾਲਟੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਚਰਖੜੀ ਦੀਆਂ ਹੱਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਡੋਲ/ਬਾਲਟੀ ਉਪਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਲਟੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਘੜੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚਰਖੜੀ ਨੂੰ ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਫੇਰਨ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਬਾਲਟੀ ਖੂਹੀ ਵਿਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਖੂਹੀ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਸ਼ਾਇਦ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਖੂਹੀਆਂ ਹੋਣ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸੰਨੀ ਕੌਸ਼ਲ

**ਸੰਨੀ ਕੌਸ਼ਲ** (ਜਨਮ 28 ਸਤੰਬਰ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। *ਮਾਈ ਫਰੈਂਡ ਪਿੰਟੋ* (2011) ਅਤੇ *ਗੁੰਡੇ* (2014) ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ *ਸਨਸ਼ਾਈਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਟੂਰਸ ਐਂਡ ਟਰੈਵਲਜ਼* (2016) ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਪੋਰਟਸ ਬਾਇਓਪਿਕ *ਗੋਲਡ* (2018) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ *ਦ ਫਰਗੋਟਨ ਆਰਮੀ - ਅਜ਼ਾਦੀ ਕੇ ਲੀਏ* (2020) ਅਤੇ ਫਿਲਮ *ਸ਼ਿੱਦਤ* (2021) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸੰਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਸਤੰਬਰ 1989 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਚਾਵਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਕਸ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ਾਮ ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਵੀਨਾ ਕੌਸ਼ਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਿੱਕੀ ਕੌਸ਼ਲ ਵੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਸਕਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
sanniਸੰਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਨੇ 2016 ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਰੋਡ ਫਿਲਮ *ਸਨਸ਼ਾਈਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਟੂਰਸ ਐਂਡ ਟਰੈਵਲਜ਼* ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਮਿੰਨੀ-ਸੀਰੀਜ਼ *ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਚੁਕਿਆਗਿਰੀ* ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲਘੂ ਫਿਲਮ *ਲਵ ਐਟ ਫਸਟ ਸਾਈਟ* ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਸੰਨੀ ਨੇ ਰੀਮਾ ਕਾਗਤੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਡ ਫਿਲਮ *ਗੋਲਡ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ 1948 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਤਾਬ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਟੀਵੀ ਮਿੰਨੀ-ਸੀਰੀਜ਼ *ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਸੀਈਓਗਿਰੀ*, 2016 ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ *ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਚੁਕਿਆਗਿਰੀ ਦਾ ਸਪਿਨ-ਆਫ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਲਘੂ ਫਿਲਮ *ਦ ਐਂਬ੍ਰੇਸ* ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਨੀ ਨੇ ਸਿਧਾਰਥ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ , ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਡਰਾਮਾ ਲਘੂ ਫਿਲਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
thumb| 2021 ਵਿੱਚ ਸੰਨੀ *ਸ਼ਿਦਤ* ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਸੰਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰੁਕਸ਼ਰ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡਾਂਸ ਅਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮ *ਭੰਗੜਾ ਪਾ ਲੇ* ਸੀ ਜੋ 3 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਚੋਣਵੇਂ ਸਕਰੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕੌਸ਼ਲ ਨੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਅਸਲ ਲੜੀ *ਦ ਫਰਗੋਟਨ ਆਰਮੀ - ਅਜ਼ਾਦੀ ਕੇ ਲੀਏ* ਦੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਇਸ ਲੜੀ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਬੀਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ *ਸ਼ਿੱਦਤ* ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜੱਗੀ ਦਿਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜੋ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਪਾਉਣ  ਲਈ ਲੰਡਨ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਬੇਤਾਬ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਾਸ਼ੂਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ। *ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ* ਦੀ ਸਮਰਿਧੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ: "ਸੰਨੀ ਦੀ ਡਾਇਲਾਗ ਡਿਲੀਵਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਯਕੀਨਨ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਵੇਗੀ।"

2022 ਵਿੱਚ, ਸੰਨੀ ਨੁਸ਼ਰਤ ਭਰੂਚਾ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਵਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇ *ਹੁਰਦਾਂਗ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 1990 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜਾਨਵੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਮਨੋਜ ਪਾਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਵਾਈਵਲ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ *ਮਿਲੀ*  ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਸਪੈਂਸ ਥ੍ਰਿਲਰ *ਚੋਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਭਾਗਾ* ਵਿੱਚ ਯਾਮੀ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।

## ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 
sanniਸੰਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 45ਵੇਂ, 2019 ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 38ਵੇਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫਿਲਮਾਂ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
### ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ 
## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਗੰਡ

ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਕੜਾਹੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਸੇਕ 'ਤੇ ਪਕਾ ਕੇ ਬਣੇ ਸੀਰੇ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਸ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਚੌਰਸ ਜਾਂ ਗੋਲ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਗੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੰਡ ਵਿਚ ਪਾਏ ਸੀਰੇ ਨੂੰ ਹੀ ਚੰਡਣੀਆਂ ਨਾਲ ਚੰਡ ਕੇ ਗੁੜ, ਸ਼ੱਕਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗੰਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌਰਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਾਂ 3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦਾ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਵਿਆਸ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੇ ਤੇ ਇਕ ਕੁ ਇੰਚ ਮੋਟੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਫੱਟੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਚੌਰਸ ਗੰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਚੌਰਸ ਗੰਡ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਗੰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਫੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਗੰਡ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਚੌਰਸ/ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਗੰਡ ਉਪਰ 6 ਕੁ ਇੰਚ ਉੱਚੀ ਬੀਂਡਲ/ਕਿਨਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਨਾਰਾ ਹੀ ਸੀਰੇ ਨੂੰ ਗੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਗੰਨਾ ਮਿੱਲਾਂ ਲਈ ਹੀ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਆਬੇ ਵਿਚ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਘੁਲਾੜੀ ਤੇ ਗੁੜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗੰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ

**ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ** () ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਗਾਲੀ, ਮੱਧ-ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਗਾਲੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਸਰਪ੍ਰਸਤੀਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਬੰਗਾਲੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਲਗਭਗ 1,300 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਉਭਾਰ ਲਗਭਗ 650 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 1,600 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਰਚਨਾ ਚਾਰਿਆਪਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 10ਵੀਂ ਅਤੇ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਪ੍ਰਾਚੀਨ (650-1200), ਮੱਧਕਾਲੀ (1200-1800) ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ (1800 ਤੋਂ ਬਾਅਦ)। ਮੱਧਕਾਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਗਲਕਾਵਯ), ਇਸਲਾਮੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਈਅਦ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਅਬਦੁਲ ਹਕੀਮ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ), ਵੈਸ਼ਨਵ ਗ੍ਰੰਥ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੈਤਨਯ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ), ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਲਿਖਤਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲਾਓਲ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ) ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਾਵਲ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀ ਹੈ। ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ, ਆਪਣੀ ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਨੂੰ ਬਾਗੀ ਕਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਾਚੀਨ 
ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 10ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛਪੀਆਂ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਰਿਆਪਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ 47 ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਭਜਨ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ; ਲੁਈਪਾੜਾ, ਕਨਹਾਪੜਾ, ਕੁੱਕੁਰੀਪਾੜਾ, ਚਾਤਿਲਪਾੜਾ, ਭੁਸੁਕੁਪੜਾ, ਕਾਮਲੀਪੜਾ, ਧੀਂਧਨਪਾੜਾ, ਸ਼ਾਂਤੀਪੜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਬਰਪਦਾ। ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ 1907 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਖਰੜੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੇਵਲ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਧਿਆ ਭਾਸ਼ਾ (ਸੰਧ্যা ভাষা), ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸੰਧਿਆ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਚਰਿਆਪਦਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸਾਮੀ, ਮੈਥਿਲੀ ਅਤੇ ਉੜੀਆ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Library of Congress – Bengali Section
* An English Magazine on Bengali Literature by Sayeed Abubakar

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ
ਐਨੀ ਸੁਲਿੰਗ

ਐਨੀ ਸੁਲਿੰਗ (ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1976 ਤਾਰਤੁ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਇਸਟੋਨੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਿਗੀਕੋਗੂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਟੋਨੀਅਨ ਰਿਫਾਰਮ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਟਾਰਟੂ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

2005 ਅਤੇ 2006 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੁਲਿਨ ਨੇ ਐਸਟੋਨੀਆ ਦੇ ਯੂਰੋ ਤਬਦੀਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2009 ਅਤੇ 2014 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੁਲਿੰਗ ਮੈਕਰੋ-ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਨਾਲ ਅਤੇ  ਕੋਟਾ ਵਪਾਰ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਂਡਰਸ ਐਨਸਿਪ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ।  ਉਸ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਾਈਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ  ਕੋਟੇ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ "ਪਰਸਨ ਆਫ ਦ ਈਅਰ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮਾਰਚ 2014 ਵਿੱਚ, ਸੁਲਿੰਗ ਨੂੰ ਤਾਵੀ ਰਾਇਵਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੰਡਾਸੇ

ਦੋ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਫਲ ਜੋ ਹੱਥ ਨਾਲ ਟੋਕਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਕਾਬਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਡਾਸੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੰਡਾਸੇ ਹੀ ਚਾਰੇ/ਪੱਠਿਆਂ ਦਾ ਕੁਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਇਹ ਗੰਡਾਸੇ ਖੁੰਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਲੁਹਾਰ ਤੋਂ ਚੰਡਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੁਹਾਰ ਗੰਡਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਗਰਮ ਹੋ ਕੇ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਲੁਹਾਰ ਗੰਡਾਸਿਆਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਹਥੌੜੇ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਤਿੱਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਗੰਡਾਸੇ ਘੱਟ ਖੁੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੇਤ ਨਾਲ ਤਿੱਖਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਗੰਡਾਸੇ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਧੱਕਾਂ ਵੀ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਧੱਕਾਂ ਗੰਡਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਠੀਕ ਬਿਠਾਉਣ ਲਈ/ਸੈੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਕਰ ਗੰਡਾਸਿਆਂ ਦੀ ਸੈੱਟਿੰਗ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਟੋਕਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਚਾਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਕੁਤਰਾ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਹੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ‘ਜੂਠ ਛੱਡਣਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹੁਣ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਕਾ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹਨ। ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇੰਜਣਾ/ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਗੰਡਾਸੇ ਵੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੰਡੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੁਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਚੰਡਾਏ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੇਤ ਫੇਰ ਕੇ ਤਿੱਖੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧੱਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਜੂਠ ਵੀ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਓਰੰਜੂ ਪੋਇਕਾ

thumb|300x300px|ਓਰੰਜੂ ਪੋਇਕਾ
**ਓਰੰਜੂ ਪੋਇਕਾ** ਮੋਂਟੇਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਡੱਪਨਕੁੰਨੂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, 

ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਝੀਲ 20 ਤੋਂ 30 ਫੁੱਟ ਦੀ ਗਹਰਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ 20 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਕਬਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਸੀ ਜੋ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਤਾਲਾਬਾਂ, ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਜੋ ਵੀ 5 ਤੋਂ 10  ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।&nbsp;ਇਹ  ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਸੀ ।

## ਵਿਕਾਸ 
ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਝੀਲ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮਟ ਗਈ  ਹੈ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਉਸਾਰੀ ਕਰਕੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੰਧਾਲਾ

ਖੇਤ ਦੀ ਝਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਾੜ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦਸਤੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਜਿਸ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨਾਲ ਟੋਏ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਧਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਕੀਲੇ ਵੀ ਗੰਧਾਲੇ ਨਾਲ ਟੋਏ ਕੱਢ ਕੇ ਗੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਰੀਆਂ ਬੁਣਨ ਵਾਲੇ ਅੱਡੇ ਦੇ ਕੀਲੇ ਗੱਢਣ ਲਈ ਟੋਏ ਵੀ ਗੰਧਾਲੇ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਤੋਂ 50 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਟੈਂਟ ਅਤੇ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਟੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕੀਲਿਆਂ ਦੇ ਟੋਏ ਵੀ ਗੰਧਾਲੇ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮਕਾਨ ਉਸਾਰੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪੈੜਾਂ ਦੇ ਝਾਂਸਾਂ ਨੂੰ ਗੱਡਣ ਲਈ ਟੋਏ ਵੀ ਗੰਧਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਜੁਲਾਹੇ ਤਾਣਾ ਤਣਨ ਲਈ, ਤਾਣੇ ਨੂੰ ਪਾਣ ਦੇਣ ਲਈ ਜੋ ਕੀਲੇ ਕੀਲੀਆਂ ਗੱਡਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਟੋਏ ਵੀ ਗੰਧਾਲੇ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਗੱਲ ਕੀ, ਜੋ ਵੀ ਟੋਆ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕੱਢਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਗੰਧਾਲੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਗੰਧਾਲੇ ਦਾ ਹੱਥਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 4 ਕੁ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਡ/ਫਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ 6/7 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਬਾ ਅਤੇ 2/3 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਡ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿੱਖੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟੋਆ ਪੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਡ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪੱਤੀਆਂ ਤੇ ਮੇਖਾਂ ਲਾ ਕੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਧਾਂਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਝਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਵਾੜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਦਰੀਆਂ ਬਣਨ ਲਈ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਚੱਕਮੇ ਅੱਡੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਟੈਂਟ ਦੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਟੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਲਈ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸੱਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੁਲਾਹੇ ਹੁਣ ਰਹੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਗੰਧਾਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਖੋਪੇ

ਹਲਟ, ਖਰਾਸ, ਕੋਹਲੂ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਊਠ, ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਬਲਦ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਚੰਮ ਦੇ ਟੋਪੇ ਜਿਹੀ ਬਣੀ ਵਸਤ ਨੂੰ ਖੋਪੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੋਪੇ ਲਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮਗਰ ਫਿਰ ਕੇ ਹੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਖੋਪੇ ਲਾ ਕੇ ਹੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਬੰਦਾ ਹੀ ਹਲਟ, ਖਰਾਸ ਅਤੇ ਕੋਹਲੂ ਚਲਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਊਠ ਜਾਂ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਬਗੈਰ ਖੋਪੇ ਲਾਇਆਂ ਹਲਟ ’ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਕ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਹੱਕਣ ਲਈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੂਸਰਾ ਬੰਦਾ ਹਲਟ ਨਾਲ ਨਿਕਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਲਈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਖੋਪੇ ਦੇ ਟੋਪੇ ਵਰਗਾ ਹਿੱਸਾ ਅੱਖਾਂ ਉੱਪਰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਖੋਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਚੰਮ ਦੀ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਕਾਚੜ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਝੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਖੋਪਿਆਂ ਨੂੰ ਊਠ, ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਉਪਰੋਂ ਦੀ ਕਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਤਣੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਖੋਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ ਚੰਮ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਸਣ ਦੀ ਰੱਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਨਾ ਹਲਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾ ਖਰਾਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਕੋਹਲੂ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਖੋਪਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਥੋਂ ਹੋਣੀ ਹੈ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਪੁਕੋਡ ਝੀਲ

thumb| ਪੁਕੋਡ ਝੀਲ 'ਤੇ ਹੈਚਰੀ
**ਪੁਕੋਡ ਝੀਲ** ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ  ਸੁੰਦਰ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਵਾਇਨਾਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੂਰੀਜ਼ਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਪੁਕੋਡ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 770 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਦਾਬਹਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਪੇਟਾ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਰਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।

## ਮੂਲ 
ਪਨਾਰਾਮਮ, ਉਹ ਛੋਟੀ ਨਦੀ ਜੋ ਅੱਗੇ ਜਾਕੇ ਕਬਾਨੀ ਨਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੁਕੋਡ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।  ਇਹ 8.5 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ   ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 6.5 ਮੀਟਰ ਦੀ ਗਹਰਾਈ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੈ।  ਵਾਇਤੀਰੀ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੈਂਦੀ ਇਹ ਝੀਲ ਵਾਯਨਾਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
ਝੀਲ ਦੇ ਬਰਡ ਵਿਉ ਵਿੱਚ  ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਬਰਸਾਤੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ, ਜੰਗਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੇਥੀਆ ਪੂਕੋਡੇਨਸਿਸ, ਸਾਈਪ੍ਰਿਨਿਡ ਮੱਛੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਪੂਕੋਡ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਬੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ  ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਲੂ ਵਾਟਰ ਲਿਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪੂਰੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਏਧਰ-ਓਧਰ  ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਂਡੀਕ੍ਰਾਫਟ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਾਬਣ, ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਉਤਪਾਦ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਝੀਲ ਦੱਖਣੀ ਵਾਯਨਾਡ ਜੰਗਲਾਤ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਟੂਰੀਜ਼ਮ  ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਭੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੋਟਿੰਗ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ, ਚਿਲਡਰਨ ਪਾਰਕ, ਹੈਂਡੀਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਐਕੁਏਰੀਅਮ ਇੱਥੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੁਕੋਡ ਝੀਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੁਲੇਲ

ਕਿਸੇ ਡੰਡੇ ਦੇ ਦੁਸਾਂਗੜ ਵਿਚ ਰਬੜ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਉਸ ਰਬੜ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਛੋਟਾ ਰੋੜਾ ਰੱਖ ਕੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕਈ ਵੇਰ ਛੋਟੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਦ ਨੂੰ ਗੁਲੇਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਲੇਲ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ 13/14 ਕੁ ਇੰਚ ਦਾ ਡੰਡਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਉਪਰਲਾ 7/8 ਕੁ ਇੰਚ ਹਿੱਸਾ ਦੋਸਾਂਗੜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੋਸਾਂਗੜ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਵਿੱਥ 7/8 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਦੋਸਾਂਗੜ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਰਬੜ ਦੀ ਟਿਊਬ ਦੀ 15 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਮੀ ਤੇ 3 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਵੱਧਰੀ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਲੇਲ ਬਣਦੀ ਸੀ।

ਗੁਲੇਲ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੁਲੇਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਗੁਲੇਲ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਵਿਚ ਫੜਦਾ ਸੀ। ਰਬੜ ਦੀ ਵੱਧਰੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਈ ਠੀਕਰੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਰੋੜਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੋੜਾ ਰੱਖੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧਰੀ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਉਂਗਲ ਦੀ ਦਾਬ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਫਸਲ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਲ ਸੇਧ ਕਰਕੇ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੁਲੇਲ ਵਿਚ ਪਾਈ ਠੀਕਰੀ/ਰੋੜਾ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵੇਰ ਕੋਈ ਪੰਛੀ ਮਰ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤਾਂ ਗੁਲੇਲ ਨਾਲ ਕਬੂਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਆਬਾਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹੀ ਬੀਜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਚਿੜੀਆਂ, ਤੋਤੇ, ਕਾਂ, ਗੁਟਾਰਾਂ, ਕਬੂਤਰ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਤਾਂ ਗੁਲੇਲ ਵੇਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼