open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਨਿੰਦਰ ਗਿੱਲ

**ਨਿੰਦਰ ਗਿੱਲ** (ਜਨਮ .....- ਮੌਤ 13 ਨਵੰਬਰ 2022)  ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਣ ਦੇ ਤਕੜੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਨਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਜੰਡਾਲੀ, ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਇਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲੋਕਲ ਆਡਿਟ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਆਡੀਟਰ ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚ ਰਿਹਾ

## ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ 
ਨਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਿੱਚ ਪੀ ਏ ਯੂ ਸਾਹਿੱਤ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ।ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਟਕ ਸੰਨ 1975 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੱਗੀ ਜਦੋਂ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਜ਼ੋਰਾਂ ’ਤੇ ਸੀ। ਓਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ’ ਛਪੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਪੁਸਤਕ ‘ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਵਿਤਾ’ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
**ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ* (1989)
**ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਲੇ* (2009)
**ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ* (2005)
*ਪਲ ਪਲ ਮਰਨਾ
*ਦਾਸਤਾਂ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ 
*ਗਿਰ ਰਿਹਾ ਗਿਰਾਫ਼
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ* 
*ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
**ਸੁੰਨ ਸਰਾਂ*
*ਕਥਾ ਪੰਜਾਬ ਪੈਂਡੇ
* *ਅਸੀਂ ਜਿਉਂਦੇ ਅਸੀਂ ਜਾਗਦੇ* (ਤਰਲੋਚਨ ਝਾਂਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਪਾਦਿਤ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਤੋਤਲਾਪਣ

**ਤੋਤਲਾਪਣ** ਜਾਂ **ਤੁਤਲਾਹਟ** ਇੱਕ ਬੋਲਚਾਲੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਊਸ਼ਮ ਧੁਨੀਆਂ (, , , , , ) ਨਹੀਂ ਉੱਚਾਰ ਸਕਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਗ਼ਲਤ ਉੱਚਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਗੋਤਾਖੋਰੀ (ਖੇਡ)

**ਗੋਤਾਖੋਰੀ** ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ (diving) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਉੱਚਾਈ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣਾ ਜਾਂ ਮੋੜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿਗਣਾ ਇਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਖਿਡਾਰੀ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ

**ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ** ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਦੀ ਖੇਡ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1934 ਵਿੱਚ ਨੌ ਦੇਸ਼ਾ ਕਨਾਡਾ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਫ੍ਰਾਂਸ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ 176 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ।
## ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡ ਸੰਸਥਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸਾਈਕਲ ਦੌੜ

**ਸਾਈਕਲ ਦੌੜ** ਸਾਈਕਲ ਨਾਲ ਦੌੜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ, ਸੜਕ ਤੇ ਦੌੜ, ਸਾਈਕੋ-ਕਰਾਸ, ਪਹਾੜ ਦੌੜ, ਟ੍ਰੈਕ ਦੌੜ, ਬੀਐਮਐਕਸ, ਸਾਈਕਲ ਸਪੀਡਵੇ, ਕਲਾਕਾਰ ਸਾਈਕਲ ਦੌੜ, ਸਾਈਕਲ ਪੋਲੋ, ਫਰੀਸਟਾਈਲ ਬੀਐਮਐਕਸ ਆਦਿ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿਵੇਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਡ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਖੇਡ ਬੈਲਜੀਅਮ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਇਟਲੀ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਸਪੇਨ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਲਕਸਮਬਰਗ, ਬਰਤਾਨੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਨੀਰਜ

**ਗੋਪਾਲਦਾਸ ਨੀਰਜ** (ਜਨਮ: 4 ਜਨਵਰੀ 1924) ਪਿੰਡ ਪੁਰਾਵਲੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਟਾਵਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਵੀ ਸਮੇਲਨ ਦੇ ਮੰਚਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖ ਹੀ ਅੰਦਾਜ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋ-ਦੋ ਵਾਰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ 1991 ਵਿਚ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ 2007 ਵਿਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ।

ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਹ ਧਰਮ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।

ਨੀਰਜ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।

## ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਪ੍ਰਾਣ ਗੀਤ*
**ਨੀਰਜ ਕੀ ਪਾਤੀ*
**ਗੀਤ ਅਗੀਤ*
**ਦਰਦ ਦੀਯਾ ਹੈ*
**ਬਾਦਲੋਂ ਸੇ ਸਲਾਮ ਲੇਤਾ ਹੂੰ* 
**ਕਾਰਵਾਂ ਗੁਜ਼ਰ ਗਯਾ*
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਟਾਕਰਾ

**ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਟਾਕਰਾ** ( ''ਅਲ-ਸਿਰਾ'ਅ ਅਲ'ਅਰਬੀ ਅ'ਇਸਰੈਲੀ*;  *ਹਾ'ਸਿਖਸੁਖ ਹ'ਯਿਸਰੈਲੀ-ਅਰਵੀ'') ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਿਆਸੀ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਘੋਲ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਬਖੇੜੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਹੋਏ ਯਹੂਦੀਵਾਦ ਅਤੇ ਅਰਬ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ ਉਠਾਅ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਯਹੂਦੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਤਭੂਮੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਸਰਬ-ਅਰਬ ਲਹਿਰ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਅਜੋਕੀ ਮਲਕੀਅਤ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਇਸਲਾਮੀ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਬਖੇੜਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1947 'ਚ ਸਿਖਰ ਦੀ ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਈ 1948 'ਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਜੰਗ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ। ਇਹਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਯਹੂਦੀਵਾਦ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਆਗੂ ਡੇਵਿਡ ਬੈੱਨ-ਗੁਰੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਮੁਲਕ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੀਹਦਾ ਨਾਂ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦਾ ਮੁਲਕ ਹੋਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਟਾਕਰਾ
੧੯੪੮ ਦੀ ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਜੰਗ

**1948 ਦੀ ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਜੰਗ** ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਕਾਇਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿੱਚਕਾਰ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਟੱਕਰ ਸੀ। ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ "ਜੰਗ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਟਾਕਰਾ
ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ

**ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ** (1690-1785) ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਸੀਹਰਫ਼ੀਆਂ ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ*
**ਦੀਵਾਨ ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ*
**ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਵ ਰਾਂਝਾ ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ*
**ਫੁਟਕਲ ਰਚਨਾ ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਕਰੀਮੀਆਈ ਜੰਗ

**ਕਰੀਮੀਆਈ ਜੰਗ** (ਅਕਤੂਬਰ 1853-ਫ਼ਰਵਰੀ 1856) ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਟੱਕਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ, ਬਰਤਾਨੀਆ, ਉਸਮਾਨੀਆ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਸਾਰਦੇਞਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਦ ਹੱਥੋਂ ਰੂਸ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਗਵੀ ਰਾਓ

**ਭਾਰਗਵੀ ਪ੍ਰਭੰਜਨ ਰਾਓ** (14 ਅਗਸਤ 1944 – 23 ਮਈ 2008), ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰਗਰਮ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹੀ। *ਨੂਰੇਲਾ ਪਾਂਟਾ* ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਚਰਚਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੌ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਤੇਲਗੁ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਕਲਨ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
*Bhargavi Rao's Profile on Muse India 
*Sinner, Saint, Bhargavi Rao's book
*Man's Heaven, a short story by Bhargavi Rao translated into English 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਸਮੀਨਾ ਅਲੀ

**ਸਮੀਨਾ ਅਲੀ** ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਮਦਰਾਸ ਆਨ ਰੈਨੀ ਡੇਜ਼ (Madras on Rainy Days) ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ
2005 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ ਡੂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਰੋਮਨ ਐਟਰੇਂਜਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। *ਸਮੀਨਾ ਮੁਸਲਿਮਾ*:ਦ *ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਮੈਨ ਆਰਟ ਐਂਡ ਵਾਇਸਜ਼,* ਦੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬਘਰ (ਆਈ.ਐੱਮ.ਡਬਲਯੂ) ਲਈ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ, ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਫੰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਦੀ ਕੁਰੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਸਲਿਮ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ *ਡੌਟਰਸ ਆਫ਼ ਹਜ਼ਾਰ* ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਡੇਲੀ ਬੀਸਟ ਲਈ ਇੱਕ ਬਲੌਗਰ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ
ਅਲੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਪਰ ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਜਿਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ।

## ਰਚਨਾ 
ਸਮੀਨਾ ਅਲੀ ਨੇ *ਮਦਰਾਸ ਆਨ ਰੈਨੀ ਡੇਜ਼*, ਫਰਾਰ, ਸਟਰਾਸ ਅਤੇ ਗਿਰੌਕਸ, 2004 'ਚ ਲਿਖਿਆ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
2004 ਵਿੱਚ, ਸਮੀਨਾ ਨੂੰ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਰੋਨਾ ਜਾਫੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮਦਰਾਸ ਆਨ ਰੇਨੀ*ਡੇਅਜ਼ ਨੂੰ* 2005 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਕਸ ਡੂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਰੋਮਨ ਈਟਰੈਂਜਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਪੇਨ/ ਹੇਮਿੰਗਵੇ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਆਖਿਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ। 

ਜੁਲਾਈ 2004 ਵਿੱਚ, ਮਦਰਾਸ ਆਨ ਰੈਨੀ ਡੇਅਜ਼ ਨੂੰ ਪੋਇਟਸ ਐਂਡ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਨਾਵਲ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਜੁਲਾਈ / ਅਗਸਤ 2004 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਉੱਤੇ ਸਮੀਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸੁਖਜੀਤ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ)

thumb|ਸੁਖਜੀਤ
thumb
thumb
thumb|ਸੁਖਜੀਤ
**ਸੁਖਜੀਤ** (04 ਜਨਵਰੀ 1961 - 12 ਫਰਵਰੀ 2024) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸੁਖਜੀਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ *ਮੈਂ ਅਯਨਘੋਸ਼ ਨਹੀਂ* ਲਈ ਸਾਲ-2022 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ’ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 12 ਫਰਵਰੀ 2024 ਨੂੰ ਹੋਈ।

## ਲਿਖਤਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਅੰਤਰਾ*
**ਮੈਂ ਰੇਪ ਨੂੰ ਇੰਜੁਆਏ ਕਰਦੀ ਹਾਂ*
**ਮੈਂ ਅਯਨਘੋਸ਼ ਨਹੀਂ*

### ਹੋਰ
**ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ* (ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ, 2012)
**ਮੈਂ ਜੈਸਾ ਹੂੰ… ਮੈਂ ਵੈਸਾ ਕਿਉਂ ਹੂੰ!* (ਸਵੈ-ਬਿਰਤਾਂਤ)

## ਸਨਮਾਨ
* ਮੈਂ ਅਯਨਘੋਸ਼ ਨਹੀਂ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਲਈ ਸਾਲ 2022 ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸੁਖਜੀਤ: ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2024
ਅੱਖਰ

]]

**ਅੱਖਰ** ਲਿਖਾਈ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਰਨਮਾਲਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਲਿਪਾਂਕ (ਲਿਖਤੀ ਚਿੰਨ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਧੁਨੀਮ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਧੁਨੀਮ ਉਸ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੁਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਪਾਈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ
ਖਿੰਡਾਅ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼)

**ਖਿੰਡਾਅ** ਜਾਂ **ਫੈਲਾਅ** ਜਾਂ **ਖਿਲਾਰਾ** ਚਿੱਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੱਤ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੱਚ ਵਿੱਚ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਚਾਲ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਿਰਨਾਂ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵੇਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਣਾਂ ਤੇ ਝੁਕ ਜਾਂ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਲ ਰੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਜਾਮਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੜਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸੱਤ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਲਾਲ, ਸੰਤਰੀ, ਪੀਲਾ, ਹਰਾ, ਨੀਲਾ, ਅਸਮਾਨੀ ਅਤੇ ਜਾਮਣੀ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਬਣੀ ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਇਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ

**ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ** (10 ਜਨਵਰੀ 1936 - 17 ਅਗਸਤ 2022)  ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ।  ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ‘ਗੋਰੀ ਨਦੀ ਦਾ ਗੀਤ’ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਗਲਪੀਕਰਨ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਨਾਵਲ ‘ਵਹਿ ਗਏ ਪਾਣੀ’ 2003 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਸ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਜੀਵਨ
ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਛੰਨੀ ਕੇਤਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਐੱਮ ਏ ਪੰਜਾਬੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਦੀਪ ਮੋਹਿਨੀ ਵੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਬੀਤੇ ਸਾਲ ਤਕਰੀਬਨ 85 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਗਪਗ 85 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਦੀਪ ਮੋਹਿਨੀ ਨੇ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ: ਇੱਕ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਨਾਵਲ *ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੇਰ* ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ*।

ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ *ਗੋਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਗੀਤ* ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਚਰਚਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਚੋਣ ਦੇ ਪੱਖੋ ਵਧੇਰੇ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਕਿ ਗੋਰੀ ਨਦੀ ਦਾ ਗੀਤ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਸਖ਼ਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਰੇਨਾ ਦਾ ਰਾਹ ਕਢਿਆ ਹੈ ਭਾਵੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਤ ਜਾਂ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਜੀਅ। ਮੋਹਨ ਅੰਦਰ ਹਰ ਇੱਕ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਮੋਹ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜਨਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਥਾਹ ਹੈ।

## ਨਾਵਲ
**ਵਹਿ ਗਏ ਪਾਣੀ* (2005)
**ਮਛਲੀ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਦੀ*
**ਬੇੜੀ ਤੇ ਬਰੇਤਾ*
**ਗੋਰੀ ਨਦੀ ਦਾ ਗੀਤ*
**ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਰੁੱਖ*
**ਬਾਰਾਂਦਰੀ*
**ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ* (2009)
**ਨਦੀਓਂ ਪਾਰ* (1990) 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਚਮਿਆਰੀ (ਪਿੰਡ)

**ਚਮਿਆਰੀ** ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਜਨਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਅਜਨਾਲਾ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਫਤਿਹ ਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਰੋਡ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਲਗਪਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਅਜਨਾਲਾ-ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਏਕੜਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਛੰਬ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰਗਾਹ ਸੀ। ਇਹ ਕਦੀ 2500-3000 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਉਘਾ ਵਪਾਰਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਪੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਲੋਕਾ ਦੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਵੇਚੀਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਨ ਚੰਬਾ ਨਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ‘ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਦੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਚੰਬਾ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਚੰਬਿਆਰੀ ਜਾਂ ਚਮਿਆਰੀ ਪਿਆ। ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਸਲਵਾਨ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਪਤਨੀ ਲੂਣਾ ਦੀ ਜਾਤ ‘ਤੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਸਲਵਾਨ ਨੇ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਪੱਕੀਆ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸਾਰਿਆ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 28 ਖੂਹ ਲਵਾਏ।ਉਸ ਨੇ ਚਮਿਆਰੀ ਤੋਂ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੱਕ ਸਿੱਧਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਪੱਕੇ ਰੋੜਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਸੀ। 1722 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚਮਿਆਰੀ ਨੇ 1769 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਗੀਰ ਬਖਸ਼ੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 1000 ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸੀ। 1806 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਦੀ ਬਾਕੀ ਜਗੀਰ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਪਰ ਚਮਿਆਰੀ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਰਕੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਲੋਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਇਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਮਾਖੇ ਖਾਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜਰਨੈਲ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੰਧਾਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਫਤਿਹ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਮਾਖੇ ਖਾਂ ਤੋਪਚੀ ਸਨ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਫਤਿਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਖੇ ਖਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੱਥ ਸੀ। ਮਾਖੇ ਖਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨਵਰ ਹੁਸੈਨ 1947 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸ਼ੇਖੁਪੁਰਾ ਜਾ ਕੇ ਵਸ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਰਵੜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦਾਸ ਭਗਤ ਦੀ ਸਮਾਧ ਹੈ। ਕਿਸਾਨੀ ਲਹਿਰ ਵੇਲੇ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਲਾਨੀ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਭੰਗਾਲੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ 4 ਢਾਬ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁੱਕਦਾ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 4500 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 3000 ਵੋਟਰ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ 'ਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਚਾਰ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ, ਤਿੰਨ ਬੈਂਕ, ਮਾਨਵ ਸੇਵਾ ਸੁਸਾਇਟੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਚੇਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ

**ਗੁਰਚੇਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੰਚ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਵਿਖਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ
ਗੁਰਚੇਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਪੰਜਾਬ ਬੋਲਦਾ*, *ਟੌਹਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ*, *ਚੱਕ ਦੇ ਫੱਟੇ*, *ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ: ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਪਿਆਰ ਕਹਾਣੀ* ਅਤੇ *ਪਾਵਰ ਕੱਟ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਹਾਸਰਸ ਐਲਬਮ
# ਫੌਜੀ ਦੀ ਫੈਮਲੀ
# ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੰ.1
# ਫੈਮਲੀ 420
# ਫੈਮਲੀ 421
# ਫੈਮਲੀ 422
# ਫੈਮਲੀ 423
# ਫੈਮਲੀ 424
# ਫੈਮਲੀ 425
# ਫੈਮਲੀ 426
# ਫੈਮਲੀ 427
# ਫੈਮਲੀ 428
# ਫੈਮਲੀ 429
# ਫੈਮਲੀ 430
# ਢੀਠ ਜਵਾਈ (2015)

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਮੀਨੂ ਮਸਾਨੀ

**ਮੀਨੂ ਮਸਾਨੀ** (ਮਿਨੋਚੇਰ ਰੁਸਤਮ ਮਸਾਨੀ; Minocheher Rustom Masani) (20 ਨਵੰਬਰ 1905 - 27 ਮਈ 1998), ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਰਾਜਨੇਤਾ, ਸੰਪਾਦਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਸਨ। ਉਹ ਦੂਜੀ, ਤੀਸਰੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਲੋਕਸਭਾ ਲਈ ਰਾਜਕੋਟ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਹ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਥਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਪੱਖੀ ਸਨ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਜਾਂਚ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਵਲੋਂ 1952 ਵਿੱਚ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਲਈ ਮਾਸਿਕ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਫਰੀਡਮ ਫਸਰਟ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਸਾਨੀ ਨੇ ਇਸ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਨਿਰਣਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਸੰਗਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਬਾਰੇ ਗੂੜ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਚਾਰਟਰ ਐਕਟ 1813

**ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਐਕਟ 1813** (ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ 1813 ਦਾ ਚਾਰਟਰ ਐਕਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਐਕਟ ਸੀ। ਇਸ ਐਕਟ ਰਾਹੀਂ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਚਾਰਟਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਵਪਾਰ ਤੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਚਾਹ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਸ ਐਕਟ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਿਕ ਇਕਾਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

*ਇਸ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਮੁਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਨ-
1 ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਿਆ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।

2 ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜੂਰੀ ਮਿਲ ਗਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ

**ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ** (16 ਦਸੰਬਰ 1901&ndash;31 ਦਸੰਬਰ 1979) ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਐਂਡ ਈਸਟ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਅਨ (ਪੈਪਸੂ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ (ਦਰਅਸਲ ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ) ਬਣਿਆ ਸੀ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਾੜੇਵਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾੜਾ (ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ) ਵਿਖੇ 16 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ 1901 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ,(ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਲੇਖਕ) ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚੋਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ 1924 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਦੀ ਅਦਾਲਤੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਸਟੇਟ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਬਣ ਗਏ। 
ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਆਸਤਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ 15 ਜੁਲਾਈ 1948 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਸੱਤ ਹੋਰ ਰਿਆਸਤਾਂ - ਨਾਭਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਤੇ ਕਲਸੀਆ - ਮਿਲਾ ਕੇ 'ਪਟਿਆਲਾ ਐਂਡ ਈਸਟ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ' (ਪੈਪਸੂ) ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਿਆਲਾ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਗਈ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ, ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਪਟਿਆਲਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਸੀ ਨਵੰਬਰ 1949 ਤੋਂ ਮਈ 1951 ਤੱਕ ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 1951 ਦੀ ਚੋਣ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਇਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੜਕੇ ਪੈਪਸੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਸੰਯੁਕਤ ਫਰੰਟ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੈਰ-ਕਾਂਗਰਸੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਚਮਨ ਨਾਹਲ

**ਚਮਨ ਨਾਹਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਮਨ ਨਾਹਲ ਅਜ਼ਾਦੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ
ਚਮਨ ਨਾਹਲ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਗਸਤ 1927 ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ, ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
 
ਇਹ ਇਕ ਅਮੀਰ ਹਿੰਦੂ ਅਨਾਜ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇਕ ਸਰਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1947 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਲੋਕਾਂ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਲੋਂ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਐਲਾਨ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਿਆਲਕੋਟ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ। ਨਾਹਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ  ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਹਿੰਦੂ, ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ, ਅਤੇ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਇਕੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ  ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਤਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਉਸਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, *ਸਾਈਲੈਂਟ ਲਾਈਫ*, ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 12 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰੂਸੀ, ਹੰਗਰੀ ਅਤੇ ਸਿਨਹਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਨਾਹਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *ਮਾਈ ਟਰੂ ਫੇਸਜ਼* (ਮੇਰੇ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰੇ), ਇਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸੁਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਨਿੱਕੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸੁਬੋਧ ਘੋਸ਼

**ਸੁਬੋਧ ਘੋਸ਼** () (1909–1980) ਉਘਾ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ *ਅਨੰਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ* ਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਫੈਮਲੀ 420

**ਫ਼ੈਮਲੀ 420** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਗੁਰਚੇਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਤਾਇਪਿੰਙ ਬਗ਼ਾਵਤ

**ਤਾਇਪਿੰਙ ਬਗ਼ਾਵਤ** ਜਾਂ **ਤਾਇਪਿੰਗ ਬਗ਼ਾਵਤ** 1850 ਤੋਂ 1864 ਤੱਕ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ ਸੀ ਜੋ ਮਾਂਚੂਆਂ ਦੇ ਛਿੰਙ ਘਰਾਣੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਿੱਢੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਆਗੂ ਹੋਂਙ ਸ਼ਿਊਛੂਆਨ ਸੀ ਜੀਹਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਸੁਫ਼ਨੇ 'ਚ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ, ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟਾਕਰਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨੰਦੀਗਰਾਮ

**ਨੰਦੀਗਰਾਮ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬਾ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 70 ਕਿਮੀ ਦੂਰ, ਉਦਯੋਗਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹਲਦੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਹਲਦੀਆ ਡਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਿਟੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ

thumb|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ
*ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ* (ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1953) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਲਿਖਤਾਂ
**ਸੌਖੀ ਤੇ ਸਰਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ*
**ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ*
### ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਮੁਖ ਬੰਦ* 
**ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੀਂ* (ਰੁਬਾਈਆਂ)
**ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਕੈਦੀ*

### ਬਾਲ ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਤਿਤਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਫ਼ਰਾਕ*
**ਚੈਨੀ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ* (2002)
**ਟਾਈ ਵਾਲਾ ਬਾਂਦਰ*
**ਨੇਕ ਸਲਾਹ*
**ਕੀੜੀ ਤੇ ਫੁੱਲ*
**ਰੰਗਲੀ ਲਿਖਾਈ*
**ਚੱਲ ਜਨਮੇਜੇ ਸੈਰ ਕਰਾ*
**ਪੰਜਾਬੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ*
**ਚਿੜੀਏ ਨੀ ਚਿੜੀਏ*
**ਚਿੱਠੀ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਏ*
**ਚੱਲ ਓ ਕਤੂਰਿਆ*

### ਵਿਅੰਗ ਪੁਸਤਕ
**ਕਲੀਆਂ ਲੀਕਾਂ*
**ਲਕੀਰ ਦੇ ਪਾਰ*

### ਸਾਂਝੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਗਾਓ ਬੱਚਿਓ*
**ਪੇਂਡੂ ਖੇਡਾਂ*

## ਹਾਇਕੁ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
*ਪੱਚਰਾਂ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ

**ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ** ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ, ਲੱਚਕਤਾ, ਸ਼ਕਤੀ, ਚੁਸਤੀ, ਤਾਲਮੇਲ, ਅੰਦਾਜ਼, ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਰਤਾਂ ਲਈ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾ ਅਸਮਾਨ ਬਾਰ, ਸੰਤੁਲਿਣ ਬਾਰ, ਜਮੀਨੀ ਕਸਰਤ, ਅਤੇ ਵਾਲਟ ਹਨ। ਮਰਦਾ ਲਈ ਸਮਾਨ ਬਾਰ, ਰਿੰਗ, ਵਾਲਟ, ਸਮਾਨਅੰਤਰ ਬਾਰ, ਉੱਚੀ ਬਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਕਸਰਤ ਜਾਂ ਖੇਡ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਦਸ ਅੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੀ ਖਿਡਾਰਣ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦਸ ਅੰਕ ਓਲੰਪਿਕਸ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰਨ ਲੜਕੀ ਬਣਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ

ਅਧੀਨ ਹੋਈ ਗੈਟਿਸਬਰਗ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜੇ]]
**ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ** ਇੱਕੋ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜੱਥੇਬੰਦ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਜੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸੰਯੁਕਤ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਣੇ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ।
ਇੱਕ ਧਿਰ ਦਾ ਟੀਚਾ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਉਹਦੇ ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਥਿਆਉਣਾ, ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਾਉਣੀ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਦਲਨੀਆਂ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਨਾਜੰਗਾਂ
ਜੂਡੋ

**ਜੂਡੋ** ਜਪਾਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਭਾਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦੋਨੋਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਇਕੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਭਾਰ ਦੀਆਂ 7 ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਜੰਗੀ ਕਲਾਵਾਂ
ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਖੇਡਾਂ

**ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ** ਇੱਕ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਅਤੇ ਦਰੁਸਤੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਿਡਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬੰਦੂਕ, ਤੀਰ ਕਮਾਨ, ਰਾਈਫਲ ਅਤੇ ਪਿਸਟਲ। ਇਸ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਦੂਰੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਠਨ

**ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ,** ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1964 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨੰਦਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫਲਸਤੀਨੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਦੀਹਾ ਰਸ਼ੀਦ ਅਲ ਮਾਦਫਾਈ, "ਜਾਰਡਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, 1974-1991।", ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ (1993)। ISBN 0-521-41523-3. P. 21: "28 ਅਕਤੂਬਰ, 1974 ਨੂੰ, ਰਬਾਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸੱਤਵੇਂ ਅਰਬ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਨੇ ਪੀ.ਐਲ.ਓ. ਨੂੰ ਫਲਸਤੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕਲੇ ਜਾਇਜ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਮੁੜ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਠਨ
ਮਲ੍ਹਾ

**ਮਲ੍ਹਾ**, ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਾਂ **ਜ਼ਿਜ਼ੀਫਸ ਨੁਮੁਲੇਰੀਆ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Zizyphus Nummularia) ਇੱਕ ਝਾੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ, ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾੜੀਆਂ
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ

**ਡਾ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ** (1915–1992) ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਤਰ-ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਯੂਨੀਅਨ (1973–76) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (1980–82) ਵੀ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915
ਜੰਗ

ਮਗਰੋਂ ਹੋਇਆ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।]]

**ਜੰਗ** ਜਾਂ **ਯੁੱਧ** (ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਂ **ਜੁੱਧ**, **ਸੰਗਰਾਮ** ਜਾਂ **ਲੜਾਈ** ਹਨ) ਮੁਲਕਾਂ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਮੁਲਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਜੱਥੇਬੰਦ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਟਾਕਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿਰੇ ਦੀ ਹਿੰਸਾ, ਸਮਾਜਕ ਤੋੜ-ਫੋੜ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਤਬਾਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ, ਮਿੱਥਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਖੇੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ **ਜੰਗ-ਨੀਤੀ** ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਚਾਲੂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਅਮਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਹੋਈਆਂ ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਜੰਗ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਸੀ ਜੀਹਦੇ 'ਚ 6 ਤੇਂ 8.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਜੋਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਰੂ ਜੰਗ ਤੀਹਰੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਜੰਗ ਸੀ ਜੀਹਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 60% ਹਿੱਸਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। 2003 ਵਿੱਚ ਰਿਚਰਡ ਸਮਾਲੀ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਔਕੜਾਂ 'ਚੋਂ ਜੰਗ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਦੱਸਿਆ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਪਰ ਜੰਗ ਨੇ ਮੁਕਦੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਨਿੱਬੜੀ। ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਦਾ ਖਾਉ ਬਣੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਰਸਮੀ ਅੰਤ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦਾ ਅੰਤ ‘ਪੈਰਿਸ ਪੀਸ ਕਾਨਫਰੰਸ’ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਲੰਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮਗਰੋਂ 28 ਜੂਨ 1919 ਨੂੰ ਸਹੀਬੰਦ ਹੋਈ ‘ਅਮਨ ਸੰਧੀ’ ਰਾਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 1945 ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਿਬੇੜਾ ਵੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ ਲੰਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮਗਰੋਂ 10 ਫਰਵਰੀ 1947 ਨੂੰ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ‘ਪੈਰਿਸ ਅਮਨ ਸੰਧੀਆਂ’ ਰਾਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਜੰਗ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੀ ਭੱਠੀ ‘ਚ ਗਰੀਬ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ‘ਚ ਬਾਲਣ ਬਣ ਕੇ ਮੱਚਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਸਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਪੈਰਾਗੁਏਵੀ ਜੰਗ

**ਪੈਰਾਗੁਏਵੀ ਜੰਗ** (; ), ਜਿਹਨੂੰ **ਤੀਹਰੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਜੰਗ** (; ), ਅਤੇ ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿੱਚ "**ਮਹਾਨ ਜੰਗ**" (, ), ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟਾਕਰਾ ਸੀ ਜੋ 1864 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1870 ਤੱਕ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉਰੂਗੁਏ ਦੇ ਤੀਹਰੇ ਗੱਠਜੋੜ ਬਨਾਮ ਪੈਰਾਗੁਏ ਹੋਇਆ। ਇਹਦੇ 'ਚ ਲਗਭਗ 400,000 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿਚਲੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪੈਰਾਗੁਏ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਜੀਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹਕਾਰੀ ਹਾਨੀ ਪੁੱਜੀ ਅਤੇ ਜਿਹਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਇਲਾਕਾ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਜੁੰਮੇ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬੀ. ਟੀ. ਰੰਧੀਵੇ

**ਭਾਲਚੰਦਰ ਤ੍ਰਿੰਬਕ ਰੰਧੀਵੇ** (19 ਦਸੰਬਰ 1904 - 6 ਅਪਰੈਲ 1990), ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਬੀਟੀਆਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ ਅਣਵੰਡੀ ਸੀਪੀਆਈ ਦਾ 1948- 50 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੀਟੂ ਦਾ ਬਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।

ਬੀਟੀਆਰ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, 1927 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਈ। 1928 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੁਪਤ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਗਿਰਨੀ ਕਾਮਗਾਰ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ
ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ

**ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ** ਜਾਂ ਸੌਖੀ ਮੌਤ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Euthanasia; "ਚੰਗੀ ਮੌਤ") ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਕਨੂੰਨ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਅਕਰਮਕ ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨੀ। 7 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਕਰਮਕ ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਸਥਾਈ ਬੇਕਾਰ ਹਾਲਤ ਵਾਲ਼ੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ
ਪੀ. ਐਨ. ਹਕਸਰ

**ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨਰਾਇਣ ਹਕਸਰ** (4 ਸਤੰਬਰ 1913 – 25 ਨਵੰਬਰ 1998) ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲ (1967–73) ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਸਨ। ਹਕਸਰ ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਨਾਇਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਦੂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ

**ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ** (6 ਮਾਰਚ, 125 - 9 ਜਨਵਰੀ, 2023) ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2004 ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਰਹਿਮਾਨ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਰਜਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜ ਉਤੇ ਦੀਨਾਨਾਥ ਨਾਦਿਮ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
## ਸਨਮਾਨ
* ਰਾਹੀ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਨਵਰੋਜ਼-ਏ-ਸਬਾ’ ਲਈ 1961 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਰਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। 
* 2007 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਸਿਆਹ ਰੂਦ ਜੇਰੇਨ ਮੰਜ਼’ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 
* ਸੰਨ 2000 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ।

## ਲਿਖਤਾਂ
ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਲਿਖਤਾਂ: 
* * ਸਨਾ-ਵਾਨੀ ਸਾਜ਼* (ਕਵਿਤਾਵਾਂ) (1952)
* * ਸੁਖੋਕ ਸੋਡਾ * (ਕਵਿਤਾਵਾਂ) 
* *ਕਲਾਮ-ਏ-ਰਾਹੀ* (ਕਵਿਤਾਵਾਂ) 
* *ਨਵਰੋਜ-ਇ-ਸਬਾ* (ਕਵਿਤਾਵਾਂ) (1958) 
* *ਕਹਵਤ* (ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ) 
* Kashir Shara Sombran
* Azich Kashir Shayiri
* Kashir Naghmati Shayiri
* ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ (ਅਨੁਵਾਦ) 
* Saba Moallaqat
* Farmove Zartushtan
* Seyah Rudi Jerean Manz (ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 
* Koesher Shyiree Te Waznuk Surati Hal (ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰ)
## ਅੰਤਿਮ ਸਾਹ
ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ ਨੇ 9 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਲਏ।

## ਹਵਾਲੇ
.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਸਨਮਾਨਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਖ਼ੁਦਾ ਕੀ ਬਸਤੀ

***ਖ਼ੁਦਾ ਕੀ ਬਸਤੀ*** () ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼ੌਕਤ ਸਿਦੀਕੀ (1923 – 2006) ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਹੈ।
## ਵੇਰਵਾ 
ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾਸਿਕ, ਸ਼ੌਕਤ ਸਿਦੀਕੀ ਦਾ ਨਾਵਲ *ਖੁਦਾ ਕੀ ਬਸਤੀ*, 1950 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸਲੱਮ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਗਰੀਬ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਪਤਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਰਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਲੀ ਉਮੀਦ ਖੋ ਬੈਠੇ, ਇਹ ਲੋਕ ਇੱਕ ਲੁੱਚੇ ਉਦਮੀ ਜੋ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿੱਚ ਫੱਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਖਦਾਈ, ਡੂੰਘਾ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੰਜੋੜ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅੰਤ ਅਟੱਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ
ਰਾਮਚੰਦਰ ਗੁਹਾ

**ਰਾਮਚੰਦਰ ਗੁਹਾ** (ਜਨਮ 29 ਅਪਰੈਲ 1958) ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਨਾਮੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਰਗੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਲਈ ਕਾਲਮ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। 
## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਗੁਹਾ ਦਾ ਜਨਮ 1958 ਵਿੱਚ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਮ ਦਾਸ ਗੁਹਾ ਜੰਗਲਾਤ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਗੁਹਾ ਦਾ ਪਾਲਣਪੋਸ਼ਣ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ।  ਉਹ ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਿਥੇ ਉਹ *ਦ ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਵੀਕਲੀ*ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ ,  ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੀਏ 1977 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਐਮਏ ਕੀਤੀ।.  

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਅਮੀਰਾ ਅਹਿਮਦ

**ਅਮੀਰਾ ਅਹਿਮਦ** () (ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1976) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਪੀਰ-ਏ-ਕਾਮਲ* ਅਤੇ *ਲਹਸਿਲ*ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ ਮੇਰੀ ਜ਼ਾਤ ਜ਼ੱਰਾ-ਏ-ਬੇਨਿਸ਼ਾਨ ਕਾਰਨ ਲਕਸ ਸਟਾਇਲ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ **ਬੈਸਟ ਰਾਇਟਰ ਸਨਮਾਨ** ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਮਰਾ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1976 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਰੇ ਕਾਲਜ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਹੀ ਕਾਲਜ ਜਿਸਨੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰਵੋਤਮ ਲੇਖਕ ਅਵਾਰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਡਸ ਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਮੰਚ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿਰਫ ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਦਿੱਖ ਸੀ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਤੇ ਸ਼ੋਅਬਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਮੇਰਾ ਨੇ ਮਰੇ ਕਾਲਜ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਉਮਰਾ ਆਰਮੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਧਿਆਪਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਮਰਾ ਆਪਣੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
* 2014 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਹੈ ਲਈ ਹਮ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਰਾਈਟਰ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਡੱਬਾਬੰਦੀ

**ਡੱਬਾਬੰਦੀ** ਪੈਦਾਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ, ਸਾਂਭਣ, ਵੇਚਣ ਅਤੇ ਵਰਤਣ ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਚ ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਡੱਬਾਬੰਦੀ, ਡੱਬਿਆਂ ਜਾਂ ਪੁਲੰਦਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਕਾ ਬਣਾਉਣ, ਮੁੱਲ ਪਤਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੱਬਾਬੰਦੀ 'ਚ ਬਚਾਉਣਾ, ਸਾਂਭਣਾ, ਢੋਣਾ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਵੇਚਣਾ ਸਭ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਅਦਾਰਕ, ਸਨਅਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੱਬਾਬੰਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਚੂਨ
ਫ਼ਿਕਰ ਤੌਂਸਵੀ

**ਫ਼ਿਕਰ ਤੌਂਸਵੀ** (7 ਅਕਤੂਬਰ 1918 – 12 ਸਤੰਬਰ 1987) 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਤੌਂਸਾ ਸ਼ਰੀਫ (ਉਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਅੰਗ-ਲੇਖਣੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਵਿਅੰਗਮਈ ਸ਼ਾਇਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਧਨਪਤ ਰਾਏ, ਤੌਂਸਾ ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਬਲੋਚ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਮੰਗਰੋਠਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਟੌਂਸਾ ਸ਼ਰੀਫ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 04 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਤੌਂਸਵੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕੈਲਾਸ਼ਵਤੀ ਨਾਲ 1944 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਰਾਣੀ, ਫੂਲ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਮਨ ਹਨ।

ਉਸਨੇ ਤੌਂਸਾ ਸ਼ਰੀਫ ਵਿਖੇ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਲਹੌਰ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਲਹੌਰ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੰਡ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ।

12 ਸਤੰਬਰ 1987 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਕੰਮ
ਇਸਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ 20 ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ 8 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿੱਖੀਆਂ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮਿਲਾਪ (ਅਖ਼ਬਾਰ) ਵਿੱਚ ਛਪਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਤੌਂਸਵੀ ਦਾ ਕਾਲਮ 'ਪਿਆਜ਼ ਕੇ ਛਿਲਕੇ' ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਲੰਧਰ 'ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ' ਵਿੱਚ ਉਹ 'ਆਜ ਕੀ ਖ਼ਬਰ' ਕਾਲਮ ਲਿਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

## ਮਾਨਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਉੱਨ

ਵਿਖੇ ਲੰਮੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਉੱਨ]]
**ਉੱਨ** ਇੱਕ ਕੱਪੜਾਨੁਮਾ ਉਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭੇਡ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸ ਜਾਨਵਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਉੱਨ ਜਾਂ ਮੋਹੇਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਬਲਦਾਂ ਤੋਂ ਗਿਵੀਊ ਉੱਨ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅੰਗੋਰਾ ਉੱਨ ਆਦਿ, ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਨ
ਸਣ

thumbnail

**ਸਣ** ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ Crotalaria juncea ਇੱਕ ਤਪਤ ਖੰਡੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ legume ਪ੍ਰ੍ਵਾਰ ਦਾ ਪੌਧਾ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਹਰੀ ਖਾਧ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ੍ਰੋਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਾਣ ਬਾਇਓ ਬਾਲਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਆਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰੇਸ਼ਾ ਇਸ ਦੇ ਤਨੇ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਬੋ ਕੇ ਗਾਲ ਕੇ ਕਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਵਾਣ ਵੱਟ ਕੇ ਰੱਸੇ ਆਦਿ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਣ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਣ ਫਸਲ ਹੈ।ਅੱਜਕਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੇ ਬਦਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਣ ਉਸ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਛਿੱਲ ਦੇ ਰੱਸੇ, ਰੱਸੀਆਂ ਤੇ ਵਾਣ ਵੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੱਸੇ, ਰੱਸੀਆਂ, ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਣ ਨਾਲ ਮੰਜੇ, ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਤੋਂ 50/60 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਸਣ ਦੀ ਫਸਲ ਬੀਜਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਸੁਣ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਪੂਲੀਆਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੂਲੀਆਂ ਨੂੰ ਗਰਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਲਣ ਲਈ ਟੋਭੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਦੱਬਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਦੱਬੇ ਗਰਨਿਆਂ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਛਿੱਲ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਗਰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਟੋਭੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਮੁਹਾਰੀਆਂ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਮੁਹਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਗਰਨੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਗਰਨੇ ਦੀ ਕੱਲੀ ਕੱਲੀ ਛਟੀ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਛਿੱਲ ਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਇਸ ਲਾਹੀ ਛਿੱਲ ਕਾਫੀ ਮਿਕਦਾਰ ਵਿਚ ਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਜੂੜੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜੂੜੀ ਵਿਚੋਂ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਛਿੱਲ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਲਈ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਰੱਸੇ ਰੱਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਰੱਸੇ ਵੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੰਜੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਾਣ ਵੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਸੁਣ ਬੀਜਦਾ ਹੋਵੇ ? ਹੁਣ ਸੁਣ ਬੀਜਣਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਰੱਸੇ, ਰੱਸੀਆਂ ਤੇ ਵਾਣ ਖਰੀਦਣਾ ਸਸਤਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
http://www.srigranth.org/servlet/gurbani.dictionary
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਅਮਰ ਜਲੀਲ

**ਕਾਜ਼ੀ ਅਬਦੁਲ ਜਲੀਲ l** (ਸਿੰਧੀ: ** قاضي عبدالجليل**) ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ ਅਮਰ ਜਲੀਲ (8 ਨਵੰਬਰ 1936), ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਥਾਕਾਰ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੇਖ ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਬਾਕਾਇਦਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ 20 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ, ਅਤੇ *ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ* (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਅਤੇ *ਅਖਿਲ ਭਾਰਤ ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ* (​​ਭਾਰਤ) ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਹੈਪਾਟਾਈਟਸ

**ਹੈਪਾਟਾਈਟਸ** ਜਿਗਰ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਨਾਮ ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ ਹੈ - *ਹੈਪਾ*(), ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ''ਹਪਾਟ'- () ਹੈ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ *ਜਿਗਰ ਦੀ *, ਅਤੇ ਪਿਛੇਤਰ *-ਇਟਿਸ*, ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸੂਜ਼ਨ" ਜਾਂ *ਸੋਜ਼ਸ਼ ਤੇ ਜਲਨ*(ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1727). ਇਹ ਰੋਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਧਕੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਏਦੋਆਰਦੋ ਗਾਲੇਆਨੋ

**ਏਦੋਆਰਦੋ ਗਾਲੇਆਨੋ** (ਜਨਮ 3 ਸਤੰਬਰ 1940) ਉਰੂਗੁਏ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰੂਗੁਏਨ ਲੇਖਕ
ਟੀ ਆਰ ਸ਼ਰਮਾ

ਡਾ. **ਟੀ. ਆਰ ਸ਼ਰਮਾ** (ਪੂਰਾ ਨਾਮ:ਤਿਲਕ ਰਾਜ, 1925 -2009) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਉਘੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ।

ਟੀ. ਆਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਟੈਕਸਲਾ (ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ 25 ਜੁਲਾਈ 1925 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕਿਸ਼ਨ ਚੰਦ  ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰਤਨ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  

## ਲਿਖਤਾਂ
**Some major problems in school education in India* (1968)
**Changing concepts of basic education* (1956)
**ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵਿਚਾਰ* 
**ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭਾਲ਼ ਵਿੱਚ* 
**ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ* 
**ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਦਾ ਜਾਦੂ*
**ਜਮੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ*
**ਕੀ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* 
**ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ* 
**ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਤਿਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਹੀ ਬਣੋ*
**ਛਿੱਕਾ ਵੀ ਗਿਆ ਚਿੜੀ ਵੀ ਗਈ*
**ਚੰਗੇਰੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ* 
**ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਜਲ* 
**ਕਬੀਰਾ ਖੜਾ ਬਜ਼ਾਰ ਮੇਂ ਸਭ ਕੀ ਮਾਂਗੇ ਖ਼ੈਰ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਪੀਰਾਂ ਦਿੱਤਾ

**ਪੀਰਾਂ ਦਿੱਤਾ** (1860 -) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸੀ।
## ਲਿਖਤਾਂ
* *ਬਾਰਾਂ ਮਾਹ*
*"ਹੀਰ ਪੀਰਾਂ ਦਿੱਤਾ"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਅਜੀਤਵਾਲ

**ਅਜੀਤਵਾਲ਼** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 95 ਉੱਤੇ (ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ - ਲੁਧਿਆਣਾ ਸੜਕ ਤੇ),ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਗਾ ਤੋਂ 16ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਜਗਰਾਵਾਂ ਤੋਂ 14ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ

**ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ** ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਮੰਚ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਂ ਚਲ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਛਾਨਣੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇ ਇਸ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ, ਟਵਿਟਰ, ਟੰਬਲਰ ਅਤੇ ਫ਼ਲਿਕਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਸਮਾਜਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਾਲੇ ਸਾਈਟਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਂਡਰੌਇਡ (ਔਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ) ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ

***ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ*** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਇਹ 1875 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਵਕਤ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਦਿੱਲੀ, ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਅਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਲਿਮ. ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਹਾਊਸ, ਚੌਰਿੰਗੀ ਚੌਕ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਫਤਰ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਹਾਊਸ, ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ, New Delhi ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

*ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ* ਦੀ ਔਸਤ ਹਫਤਾਵਰ ਇਸ਼ਾਇਤ 180,000, ਅਤੇ *ਸੰਡੇ ਸਟੇਟਸਮੈਨ* ਦੀ 230,000 ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਮਾਣਕੀ

**ਮਾਣਕੀ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਲਕਾਰ ਸਿੱਧੂ

**ਬਲਕਾਰ ਸਿੱਧੂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।
## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਲਕਾਰ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੂਹਲਾ ਵਿਚ, ਪਿਤਾ ਰੂਪ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1973 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਉਹਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਇਨ 'ਚ ਤਿੰਨ-ਵਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਢਾਡੀ (ਸੰਗੀਤ) ਗਾਇਕ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਲਬੇਲਾ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2014 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਉਪ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ‘ਆਪ’ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਲਈ। ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਆਪ' ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।

2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਲੂਕਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗੜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 117 ਵਿੱਚੋਂ 92 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ 79% ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਾਂਸਦ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਸਮਰਾਲਾ

**ਸਮਰਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹਾਈਵੇ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 35 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਸੜਕ ਦੇ ਦੁਪਾਸੀ ਵੱਸਿਆ ਹੈ। ਸਮਰਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ III ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਹੈ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਰਾਲਾ ਨਾਂ ਦੋ ਭਰਾ ਸਮਰਾ ਅਤੇ ਰਾਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਟੰਬਲਰ

**ਟੰਬਲਰ** (ਲੋਗੋ ਮੁਤਾਬਕ **tumblr.** ਹੈ।) ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋਬਲਾਗਿੰਗ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ। ਜਿਸ  ਨੂੰ ਡੇਵਿਡ ਕਾਰਪ ਨੇ ਛਾਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਲਕ ਯਾਹੂ ਹੈ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਬਲਾਗ ਉੱਤੇ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਲਾਗਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਦ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਲਾਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ

***ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ*** (), ਪੂਰੇ ਵਾਕੰਸ਼ 'ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ ਉਲ ਰਹਿਮਾਨ ਉਲ ਰਹੀਮ' () ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ ਹੈ- ਦਿਆਲ ਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ। ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ: ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼

**ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼** ਜਾਂ **ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ** ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥ, ਉਚਾਰਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।;

## ਇਕੋਤਰੀ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼
ਤੌਂਸਾ ਸ਼ਰੀਫ਼

**ਤੌਂਸਾ** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ, ) ਜਾਂ **ਤੌਂਸਾ ਸ਼ਰੀਫ਼** ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਡੇਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਨ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤੌਂਸਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਰਗਾਹਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹੁੰਮਦ ਸੁਲੇਮਾਨ ਤੌਂਸਵੀ ਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗਿਰੀਧਰ ਕਵੀਰਾਇ

**ਗਿਰਿਧਰ ਕਵਿਰਾਯ** (ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ) ਨੇ ਅਵਧੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ, ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦਰਅਸਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਿਵਸੀ ਸਨ ਅਤੇ ਕ ਦਾਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਭੱਟ ਸਨ। ਇੱਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1770 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹਨਾਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਈਂ ਦੀ ਛਾਪ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹਨ।

## ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ

ਦੌਲਤ ਪਾਇ ਨ ਕੀਜਿਏ ਸਪਨੇ ਮੇਂ ਅਭਿਮਾਨ
ਚੰਚਲ ਜਲ ਦਿਨ ਚਾਰ ਕੋ ਠਾਂਵ ਨ ਰਹਤ ਨਿਦਾਨ

ਠਾਂਵ ਨ ਰਹਤ ਨਿਦਾਨ ਜਿਯਤ ਜਗ ਮੇਂ ਜਸ ਲੀਜੈ
ਮੀਠ ਵਚਨ ਸੁਨਾਯ ਵਿਨਯ ਸਬ ਹੀ ਕੀ ਕੀਜੈ

ਕਹ ਗਿਰਧਰ ਕਵਿਰਾਯ ਅਰੇ ਯਹ ਸਬ ਘਟ ਤੌਲਤ
ਪਾਹੁਨ ਨਿਸਿ ਦਿਨ ਚਾਰਿ, ਰਹਤ ਸਬਹੀ ਕੇ ਦੌਲਤ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਕਾਢ

**ਕਾਢ** ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਜਾਂ ਨਵਾਂ ਜੰਤਰ, ਤਰੀਕਾ, ਬਣਤਰ ਜਾਂ ਅਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਢ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੁੱਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ੀਨ ਜਾਂ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਨਤੀਜਾ ਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਾਰਜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਕਾਢ ਜੋ ਨਿਰਾ ਹੀ ਅਨੋਖਾ ਕੰਮ ਇਜਾਦ ਕਰ ਦੇਵੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਜਾਂ ਲੱਭਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਢਾਂ
ਕੋਕਰੀ ਕਲਾਂ

**ਕੋਕਰੀ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਮੋਗਾ - ਲੁਧਿਆਣਾ ਜੀ ਟੀ ਰੋਡ ਤੇ ਪੈਂਡੇ ਪਿੰਡ ਅਜੀਤਵਾਲ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਗਾ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜਗਰਾਓ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਧਰਮਕੋਟ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸੀ| ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖੋਖਰ ਰਾਜਪੂਤ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ| ਪਿੰਡ ਦੇ ਚਾਰੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਵੱਡੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਢਾਬ ਹੈ| ਖੋਖਰ ਬਰਿਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਛੱਪੜ| ਖੋਖਰ ਤੋਂ ਹੀ ਖੋਖਰੀ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੋਕਰੀ ਨਾਮ ਪੈ ਗਿਆ|

## ਹਵਾਲੇ
}

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿਰਜਣਸ਼ੀਲਤਾ

**ਸਿਰਜਣਸ਼ੀਲਤਾ** ਜਾਂ **ਸਿਰਜਣਾਤਮਿਕਤਾ** ਜਾਂ **ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ** ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਖ਼ਿਆਲ, ਚੁਟਕਲਾ, ਕਲਾਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ, ਤਸਵੀਰ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤਕ ਬਣਤਰ, ਹੱਲ, ਕਾਢ ਆਦਿ) ਹੋਂਦ 'ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਇਜਾਦ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਹਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵੇਖਣ, ਸੁਣਨ, ਸੁੰਘਣ, ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਚਖਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਕਾਰਜ-ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ-ਨਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਿਆ, ਦਰਸ਼ਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਦਿ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਆਦਿ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ ਦੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਸਿਰਜਣਸ਼ੀਲਤਾ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਣਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਵੀਂ ਸਮਗਰੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਈਕਲ ਮਮਫੋਰਡ ਅਨੁਸਾ "ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਜਾਪਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" (Mumford, 2003, p.&nbsp;110). ਸਿਰਜਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ " ਕੁਝ ਐਸਾ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ "ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, "ਜੋ ਮੌਲਿਕ ਵੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦਾ ਵੀ" ਜਾਂ "ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਲਿਕਤਾ, ਉਘੜਤਾ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਗੁਣ ਹੋਣ।"
## ਪਹਿਲੂ
ਸਿਰਜਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ (ਖਾਸਕਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖੋਜ ਪੜਤਾਲ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਸਿਰਜਣਸ਼ੀਲ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਨੇ ਅਨੇਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਭਾਰੂ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ
## ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ
ਪੋਲੋ

**ਪੋਲੋ** ਹਾਕੀ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਖੇਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਖਿਲਾੜੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਾਂ ਚ ਲੰਬੇ ਲੰਬੇ ਡੰਡੇ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਸਫ਼ੈਦ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਜ਼ਰਬ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਲ ਨੂੰ ਚਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸਤੋੜ ਗ਼ਾੜ ਯਾਨੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਖੇਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਆਰੰਭ 
**ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ** ਅਨੁਸਾਰ, ਪੋਲੋ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਪੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫਾਰਸ (ਈਰਾਨ) ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਗਈ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਕੱਪੜਾ

, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਇੱਕ ਕੱਪੜਾ ਬਜ਼ਾਰ]]

 ਵਿਖੇ ਲੀੜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਹੱਟੀ]]

**ਕੱਪੜਾ** ਜਾਂ **ਲੀੜਾ** ਇੱਕ ਲਿਫਵੀਂ ਅਤੇ ਬੁਣੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਬਣਾਉਟੀ ਉਣਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਗਾ ਜਾਂ ਤੰਦ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੰਦ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਉੱਨ, ਸਣ, ਰੂੰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਉਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਤ ਕੇ ਲੰਮੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੱਪੜਾ ਜੁਲਾਹੀ, ਬੁਣਾਈ, ਕਰੋਸ਼ੀਆ ਬੁਣਾਈ, ਗੰਢਾਈ ਆਦਿ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਧਾਗੇ ਦਾ ਨੰਬਰ ਕੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ?
ਚੇਪੀ

]]
 ਦਾ ਗੁੱਛਾ]]

**ਚੇਪੀ** ਜਾਂ **ਲੇਬਲ** ਕਾਗਜ਼, ਪਲਾਸਟਿਕ, ਕੱਪੜੇ, ਧਾਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਜਾਂ ਡੱਬੇ ਉੱਤੇ ਮੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਪੈਦਾਵਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਛਾਪੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਡੱਬੇ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਛਾਪੀ ਹੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚੇਪੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ਹੂਰੀ
ਸੀਮਾਬ ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ

**ਸੀਮਾਬ ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ** () ਜਨਮ ਵਕਤ **ਆਸ਼ਿਕ ਹੁਸੈਨ ਸਿਦੀਕੀ** () ਜਨਮ 5 ਜੂਨ 1882 – ਮੌਤ 31 ਜਨਵਰੀ 1951, ਉਰਦੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਦਾਗ ਦੇਹਲਵੀ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ, ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ, ਫਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪੁਰੀ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ 
### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* *ਨੇਸਤਾਨ*
* *ਇਲਹਾਮ ਏ ਮੰਜ਼ੂਮ*
* *ਕਾਰ ਏ ਇਮਰੋਜ਼* 
* *ਕਲੀਮ ਏ ਅਜਮ*
* *ਸਾਜ਼ ਓ ਆਹੰਗ* 
* *ਲੋਹ ਏ ਮਹਫੂਜ਼*

## ਇੱਕ ਗ਼ਜ਼ਲ 
:ਅਬ ਕ੍ਯਾ ਬਤਾਊਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਿਲਨੇ ਸੇ ਕ੍ਯਾ ਮਿਲਾ
:ਇਰਫ਼ਾਨ ਏ ਗ਼ਮ ਹੁਆ ਮੁਝੇ, ਦਿਲ ਕਾ ਪਤਾ ਮਿਲਾ 
:ਜਬ ਦੂਰ ਤਕ ਨ ਕੋਈ ਫ਼ਕੀਰ ਆਸ਼ਨਾ ਮਿਲਾ 
: ਤੇਰਾ ਨਿਯਾਜ਼ਮੰਦ ਤੇਰੇ ਦਰ ਸੇ ਜਾ ਮਿਲਾ 
:ਮੰਜਿਲ ਮਿਲੀ, ਮੁਰਾਦ ਮਿਲੀ, ਮੁੱਦਆ ਮਿਲਾ 
:ਸਬ ਕੁਛ ਮੁਝੇ ਮਿਲਾ ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਕਸ਼ ਏ ਪਾ ਮਿਲਾ 
:ਯਾ ਜ਼ਖਮ ਏ ਦਿਲ ਕੋ ਚੀਰ ਕੇ ਸੀਨੇ ਸੇ ਫ਼ੇਂਕ ਦੇ
:ਯਾ ਏਤਰਾਫ਼ ਕਰ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨ ਏ ਵਫ਼ਾ ਮਿਲਾ
:" ਸੀਮਾਬ " ਕੋ ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਨ ਦੇਖਾ ਤਮਾਮ ਉਮਰ
:ਕਮਬਖਤ ਜਬ ਮਿਲਾ ਹਮੇਂ ਗ਼ਮ ਆਸ਼ਨਾ ਮਿਲਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਘੜੀ

**ਘੜੀ** ਜਾਂ **ਘੰਟਾ** ਸਮਾਂ ਦੱਸਣ, ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਸੰਦ ਹੈ। ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਮਾਪਣ ਜਾਂ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਤਰ ਨੂੰ "ਘੜੀ" ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁੱਟ-ਘੜੀ ਜਾਂ ਕੰਧ-ਘੜੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘੜੀਸਾਜ਼ੀ
ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗ

ਸੰਯੁਕਤ ਮੈਕਸੀਕੀ ਰਾਜ () 32 ਸੰਘੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 31 ਰਾਜ ਅਤੇ ਇੱਕ "ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ" (ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ) ਹੈ।

1917 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਕੋਲ਼ ਸਥਾਨਕ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੀਮਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਹੈ। ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ, ਜਿਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

## ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀਆਂ ਸੰਘੀ ਇਕਾਈਆਂ
### ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
### ਰਾਜ
**ਨੋਟ:**
# ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਕੋਆਊਈਲਾ ਈ ਤੇਹਾਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ
# ਏਸਤਾਦੋ ਦੇ ਓਕਸੀਦੈਂਤੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਸੰਘ 'ਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ; ਸੋਨੋਰਾ ਈ ਸੀਨਾਲੋਆ ਨਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ।
# Joined the federation as República Federada de Yucatán () formed by the current states of Yucatan, Campeche and Quintana Roo. Became independent in 1841 constituting the second Republic of Yucatán and definitely rejoined in 1848.
# States of Nuevo León, Tamaulipas and Coahuila became independent *de facto* in 1840 to form the República del Río Grande (); never consolidated its independence because independent forces were defeated by the centralist forces.
# State of Tabasco seceded from Mexico on two occasions, the first on February 13, 1841, rejoining again on December 2, 1842. And the second time was from November 9, 1846 to December 8 of that year.
# ਦੁਰਾਡੇ ਰੇਵੀਯਾਗੀਗੇਦੋ ਟਾਪੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜ
ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ

**ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ** () (ਜਨਮ 1966) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਮਟੇ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 1966 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਤ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਹੋਇਆ। ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ, ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸੀ।
## ਕਰੀਅਰ
ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ(UK), ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਏਈ(UAE) ਦੇ ਦੌਰੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਲਈ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਰਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਫਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਜਨਰਲ ਸੈਕਟਰੀ ਕਿਮ ਜੌਂਗ ਇਲ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਯੱਦ ਨੂਰ ਦੀ ਜੁਗਨੀ (ਫ਼ਿਲਮ) (2012) ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਗਾਣੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ 2012 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।

2005 ਵਿਚ, ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ "ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ" ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ - ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਿਵਲ ਐਵਾਰਡ ਸੀ। ਅੱਜ ਤਕ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲਈ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ “21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਜੁਗਨੀ” ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਟੋਰੀਆਂ।

ਜੂਨ 2010 ਵਿਚ, ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਨੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) (ਰੋਹੇਲ ਹਯਾਤ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲਾਈਵ ਸੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ) ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ. ਕੋਕ-ਸਟੂਡੀਓ ਸੀਜ਼ਨ 3 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੀਸ਼ਾ ਸ਼ਫੀ ਨਾਲ "ਅਲੀਫ ਅੱਲ੍ਹਾ (ਜੁਗਨੀ)" ਕੀਤਾ। ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਲਈ ਲੋਹਾਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿਚ ਦੋ ਹੋਰ ਗਾਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ: "ਮਿਰਜ਼ਾ" ਅਤੇ "ਅਲੀਫ ਅੱਲ੍ਹਾ ਚੰਬੇ ਦੀ ਬੂਟੀ / ਜੁਗਨੀ", ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੈਫ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ "ਕਾਕਟੇਲ" ਵਿੱਚ ਫੀਚਰ ਗਾਣੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ "ਜੁਗਨੀ" ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖਰੀਦੇ ਹਨ। "ਜੁਗਨੀ" ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ "21 ਵੀ ਸਦੀ ਜੁਗਨੀ" ਐਲਬਮ 'ਤੇ ਫਿਲਮ "ਡਾਇਰੀ ਆਫ਼ ਬਟਰਫਲਾਈ" ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ "ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ" (2013) ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।

## ਲੋਹਾਰ ਦਾ ਦਾਨ
2004 ਵਿੱਚ, ਆਰਿਫ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਡਾ: ਅਰਸ਼ਦ ਮਹਿਮੂਦ ਲੋਹਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ (ALMT) ਬਣਾਇਆ।
ਸਤੰਬਰ 2010 ਵਿਚ, ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

## ਗੀਤ 
* ਆਲਿਫ਼ ਅੱਲਾ (ਜੁਗਨੀ)
* ਏਕ ਪਲ
* ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦਿਆ ਬਾਵਿਆ
* ਸ਼ੇਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ
* ਸੋਣੀਏ
* ਅੱਖੀਆਂ
* ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ (2013)
* ਪੰਜਾਬ ਬੋਲਦਾ
* ਪਾਰ ਲੰਘਾਦੇ ਵੇ
* ਯਾਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਯਾਰ ਗੁਆਚਣ
* ਕੋਕਾ ਸੱਤ ਰੰਗ ਦਾ
* ਸਿਆਣਾ
* ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਿਆਰ ਦਾ
* ਮਿਰਜ਼ਾ
* ਜੁਗਨੀ
* ਪੰਜ ਦਰਿਆ
* ਦ ਲੀਜੈਂਡ
* ਕਮਲੀ ਯਾਰ ਦੀ ਕਮਲੀ
* 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਜੁਗਨੀ (ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਸਹੋਤਾ)
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ 
*ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ & ਮੀਸ਼ਾ ਸ਼ਫ਼ੀ – 2010 ਦੀ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, 10 ਅਗਸਤ 2015
* ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓ
* ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਦਾ ਸੰਗੀਤ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ

25 ਮਾਰਚ 1915 ਨੂੰ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਿਹਨਾਂ 7 ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਤਖ਼ਤੇ ਤੇ ਲਟਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ ਸਨ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਜ਼ੀਦਕੇ ਕਲਾਂ (ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ) ਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਹੀਦ ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਜੀਦਕੇ ਖ਼ੁਰਦ' ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲੱਬ, 'ਸਹੀਦ ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਲੱਬ ਵਜੀਦਕੇ ਕਲਾਂ' ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੀਲਾ (ਫਿਲਪੀਨ) ਵਿੱਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ (ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਪੁਲੀਸ) ਕਤਲ ਕੇਸ ਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ