ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ

**ਸੌਰਭ ਚੰਦੀਦਾਸ ਗਾਂਗੁਲੀ** (; ਜਨਮ 8 ਜੁਲਾਈ 1972), ਜਿਸਨੂੰ **ਦਾਦਾ** (ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ "*ਵੱਡਾ ਭਰਾ*" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ 2003 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।

ਗਨਾਗੁਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 11363 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜੋ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਨੌਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਅਤੇ ਇੰਜ਼ਮਾਮ ਉਲ ਹੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 10,000 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ। ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ (183) ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ, ਵਿਜ਼ਡਨ ਕ੍ਰਿਕਟਰਜ਼ ਅਲਮੈਨਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ODI ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਈਪੀਐਲ ਸਪਾਟ ਫਿਕਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਸਕੈਂਡਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਜਾਂਚ ਪੈਨਲ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
### 1972-1989: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ 8 ਜੁਲਾਈ 1972 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਚੰਡੀਦਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰੂਪਾ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।  ਚੰਡੀਦਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾ ਬਚਪਨ ਸ਼ਾਨਦਰ ਬੀਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਨਾਂ 'ਮਹਾਰਾਜਾ', ਭਾਵ 'ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ' ਸੀ। ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚੰਡੀਦਾਸ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੀ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 21 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਕਿਉਂਕਿ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਸੰਦੀਦਾ ਖੇਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਗਾਂਗੁਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੇਂ ਇਸ ਖੇਡ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਿਰੂਪਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੇਡ ਨੂੰ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸਨਾਹੇਸਿਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੰਗਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟਰ ਬਨਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚਿੰਗ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ।

ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਖੇਡ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕੇ।

### 1990–96: ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫ਼ਲਤਾ 
alt=A brown coloured pavilion in front of a green field, surrounded by a number of banners|left|thumb|ਦ ਲਾਰਡਜ਼ ਪਵੇਲੀਅਨ

### 1997-99: ਵਿਆਹ, ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚਾਂ ਓਪਨਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 1999 
alt=A middle-aged man stands to wear a white long-sleeved shirt and white trousers, while he has sunglasses resting on a cap that is on his head. Green grass and a boundary line are in the background.|thumb| 2008 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਗਾਂਗੁਲੀ
ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਲ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਗੁਲੀ ਆਪਣੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਡੋਨਾ ਰਾਏ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਏ, ਲਾੜਾ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਿਹਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਵਿਆਹ ਫਰਵਰੀ 1997 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਦਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ 238 ਸੀ,113 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ, ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਚ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ10 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 16 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਧੀਆ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਫਾਰਮ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਾਏ ਤਿੰਨ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਵਿੱਚ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੂਲਕਰ ਦੇ ਨਾਲ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਚ 1998 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੀਡੀਅਮ ਪੇਸ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ।

ਗਾਂਗੁਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਟਿਊਨਟਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਭਾਰਤ ਨੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ 158 ਗੇਂਦਾਂ ਖੇਡ ਕੇ 17 ਚੌਕਿਆਂ ਅਤੇ 7 ਛੱਕਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ 183 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਕੋਰ ਅਤੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਸੀ। ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 318 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਵੋਤਮ ਸਕੋਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੋਰ ਹੈ। 1999-00 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਟੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਟੈਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ 224 ਸਕੋਰ ਕਰਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। ਹਾਂਲਾਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਨ ਡੇ ਫਾਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ ਗਏ ਕਿ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਗਮਾ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਸ ਲੜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

### 2000-05: ਕਪਤਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ 
[alt=A blue coloured T-shirt displayed at a store window. The T-shirt has the words "Ganguly" and the number 99 below it, both in yellow color. Beside the T-shirt, a picture and an open book is visible.|thumb| ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੋਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਉਹ ਕਮੀਜ਼ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਂਗੁਲੀ [Indian cricket team in England in 2002|ਨੈਟਵੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਫਾਈਨਲ 'ਚ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਆਏ ਸਨ। ]]
2000 ਵਿੱਚ, ਟੀਮ ਦੇ ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਸਕੈਂਡਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਰਕੇ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਾਂਗੁਲੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਪ-ਕਪਤਾਨ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਉਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੈਰੀਅਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਫ਼ਲ ਨਾ ਹੋਏ।

ਉਸ ਦੇ ਲੈਂਕੇਸ਼ਾਇਰ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਐਂਡਰਿਊ ਫਲਿੰਟਾਫ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਚੌਥੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾ ਪਹਿਨਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਯਗਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਅਸਾਧਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਟੈਸਟ ਲੜੀ 2-1 ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ 16 ਲਗਾਤਾਰ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲੜੀ ਟੁੱਟੀ। ਨਵੰਬਰ 2001 ਵਿਚ, ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਡੋਨਾ ਨੇ ਧੀ ਸਨਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 58.12 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 465 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  2004 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2003 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਦੌਰੇ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ। 2004 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1969 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿੱਤੀ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਟੈਸਟ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਿੱਚ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਦਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਮੇ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿੱਚ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਘਾਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ "ਵਿਰੋਧ ਜਾਂ ਬਦਲਾ" ਲੈਣਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਐਡਮ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ ਟਾਸਕ ਕਰਨ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਉਸ ਦੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਗਾਂਗੁਲੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨੇ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਓ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?" ਜਦੋਂ 2000 ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਸਕੈਂਡਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟੀਮ ਦੀ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਰ ਹੋਈ ਸੀ, ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਰਵ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 30 ਜੂਨ 2004 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਡਾ. ਏਪੀਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

### 2006-07: ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਗ੍ਰੈਗ ਚੈਪਲ ਨਾਲ ਉਲਝਣ 
alt=A middle-aged man signing on cricket bats. He wears a white T-shirt and a navy blue cap. A number of people are visible, who surround him.|left|thumb| ਗਾਂਗੁਲੀ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ।
ਸਤੰਬਰ 2005 ਵਿਚ, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਦੌਰੇ ਲਈ ਗ੍ਰੈਗ ਚੈਪਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੋਚ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਚੈਪਲ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਈ-ਮੇਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗਾਂਗੁਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ "ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ" ਅਯੋਗ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ "ਵੰਡ ਅਤੇ ਨਿਯਮ" ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਟੀਮ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਨੂੰ, ਆਈਪੀਐਲ ਟੀ -20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਕੇਕੇਆਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੈਂਗਲੋਰ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਸ (ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੇਜਵਾਲ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ) 'ਤੇ 140 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈ. ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਬ੍ਰੈਂਡਨ ਮੈਕੁਲਮ ਨਾਲ ਪਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 10 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਕੂਲਮ 73 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 158 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਨਾਬਾਦ ਰਿਹਾ. 1 ਮਈ ਨੂੰ, ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡ ਰਹੇ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਟੀ -20 ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 51 ਦੌੜਾਂ &nbsp; 39 ਦੇ ਕਰੀਬ ਦੌੜਾਂ &nbsp; 130.76 ਦੀ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਰੇਟ ਤੇ ਗੇਂਦਾਂ. ਉਸ ਦੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਚਾਰ ਚੌਕੇ ਅਤੇ ਦੋ ਛੱਕੇ ਲਗਾਏ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਲਈ ਸਕੋਰਰਸ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੈ. 

ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਸੱਤਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟਰ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਭਾਰਤੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਨ-ਡੇਅ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਵਨ-ਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਨ-ਡੇ ਖੇਡੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਓਵਰਆਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਹ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ16 ਸੈਕੜੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ 22 ਸੈਕੜੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ। ਤੇਂਦੂਲਕਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਕਟ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ 26 ਵਾਰ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਲਈ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੇ 48.98 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 7000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਿਕਟ (44 ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜੇ) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ 50 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਗਾਂਗੁਲੀ 11000 ਵਨ-ਡੇ ਰਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੌਥਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਨ-ਡੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਸਚਿਨ ਦੇ ਬਾਅਦ 2006 ਤਕ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਲੜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਰਾਹੁਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੀ)। ਉਹ 10,000 ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪੰਜ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।

## ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧੀਆਂ 
[thumb| ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [ਏ.ਪੀ.ਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ|ਏ ਪੀ ਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ (*ਸੱਜੇ*), ਗਾਂਗੁਲੀ (*ਖੱਬੇ*), ਲਈ ਸੰਨ 2004 'ਚ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਅਵਾਰਡ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ]]

* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਮੇਨ ਆਫ਼ ਮੈਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਇਕੋ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟਰ। 
* ਵਨ-ਡੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਅੱਠਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ 11,363 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹਨ। 
* ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਈਸੀਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ ਫਾਈਨਲ (117) ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਤਮ ਸਕੋਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। 
* ਉਹ ਆਈਸੀਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 3 ਸੈਂਕੜੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। 
* ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਏਬੀ ਡਿਵੀਲੀਅਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ 2017 ਵਿੱਚ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਨਾਲ 9,000 ਸਕੋਰ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਬੱਲੇਬਾਜ਼। 
* ਵਨ ਡੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ 10,000 ਰਨ, 100 ਵਿਕਟਾਂ ਅਤੇ 100 ਕੈਚ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ। 
* ਉਸ ਦੀ ਟੈਸਟ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਔਸਤ 40 ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। 
* ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ (183) ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਕੋਰ ਹੈ। 
* ਦੁਨੀਆ ਦੇ 14 ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ 100 ਜਾਂ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਸਟ ਅਤੇ 300 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਨ-ਡੇਅ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਟੈਸਟ ਕਪਤਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ 28 ਵਿੱਚੋਂ 11 ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। 
* ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ-ਇਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਖ਼ਰੀ ਟੈਸਟ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਪਟਨਸੀ ਰਿਕਾਰਡ 
## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats