open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ

**ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਾਰਾ** ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਹੰਪੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਪਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ  ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ  ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ *ਤਲਾਬਾਂ*  ਜਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ ਹਨ; ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ *ਪੰਚ ਸਰੋਵਰ*  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਮਾਨਸਰੋਵਰ, ਬਿੰਦੂ ਸਰੋਵਰ, ਨਰਾਇਣ ਸਰੋਵਰ, ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸਰੋਵਰ ।  ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਉਹ ਥਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਪੰਪਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਇਹ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਜਗਾਹ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਵਰਣਨ 
ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਝੀਲ ਇੱਕ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਸਪੇਟ ਤੋਂ ਅਨੇਗੁੰਡੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਝੀਲ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਵੀ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ  ਮੰਦਿਰ ਵੀ  ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ  ਛੱਪੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਹੈ। ਤਾਲਾਬ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਅੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਥੱਲੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। 

## ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਹਵਾਲਾ 
ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ, ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਉਸ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਤੰਗਾ ਦੀ ਇੱਕ ਚੇਲੀ ਸ਼ਬਰੀ (ਸ਼ਬਰੀ ਵੀ) ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ  ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ  ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਮਾਤੰਗਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕੀ ਹੁਣ ਹੰਪੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤੰਗਾ ਪਰਵਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਗੁਰੂ ਮਾਤੰਗਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਬਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੇਗੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਬਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ। 13 ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਬਰੀ ਇੱਕ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਗਏ। ਉਹ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੀ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਗਵਾ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਰਾਜ ਦੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਤੋਂ ਮਦਦ ਲੈਣ ਜੋ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਤੰਗਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ  ਕੀਤਾ ਸੀ ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹੰਪੀ
* ਰਾਮਾਇਣ

## ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ

**ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ** (ਜਨਮ 1951) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਲੋਚਨਾ, ਨਾਟਕ, ਜੀਵਨੀ, ਕਵਿਤਾ ਸਮੇਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ  ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਜੈਵੰਤ ਦਲਵੀ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਨਾਟਕ ‘ਸੰਧਿਆ ਛਾਇਆ’ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ
ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਜੰਮ-ਪਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ (ਆਨਰਜ) ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਕਾਲਜ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਫਿਲ ਕੀਤੀ। ਐਮ. ਏ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ  ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਿਹਾ। ਰੋਜੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਖਾੜੀ ਮੁਲਕ-ਉਮਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 1981 ਤੋਂ 2013 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਨਾਭਾ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ (2024) 15 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। 'ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ' ਨਾਟਕ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1975 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਮੰਚ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1987 ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ 'ਦੋ ਬੂਹਿਆਂ ਵਾਲਾ ਘਰ' ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਕੋਲ ਕੈਨੇਡਾ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪੁਸਤਕ ਰਿਵੀਊ ਅਤੇ ਆਰਟੀਕਲ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ (2024) ਸਮੇਂ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪਰਵਾਸੀ ਸਿੱਖ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਅੱਧਾ ਅੰਬਰ ਅੱਧੀ ਧਰਤੀ* 
**ਧੰਨਵਾਦ! ਧੰਨਵਾਦ!ਧੰਨਵਾਦ!*

### ਆਲੋਚਨਾ ਤੇ ਖੋਜ
**ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਵਸਤੂ ਵਿਵੇਚਨ* (1974)
**ਗੋਗਾ ਕਥਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਪੇਖ*

### ਵਾਰਤਕ
**ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ-ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ*
**ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ*
**ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ:ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ.ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ* (ਜੀਵਨੀ ਸਹਿ ਲੇਖਕ)

### ਨਾਟਕ
**ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ*
**ਦੋ ਬੂਹਿਆਂ ਵਾਲਾ ਘਰ*
**ਸੂਰਾ ਸੋ ਪਹਿਚਾਨੀਐ*
**ਬੁੱਢੀ ਮੈਨਾ ਦਾ ਗੀਤ*
**ਜਿਥੇ ਬਾਬਾ ਪੈਰ ਧਰੇ*
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਓਸਟੇਰੀ ਝੀਲ

**ਓਸਟੇਰੀ ਝੀਲ** (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: Lac Oustéri) ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ **ਓਸੁਦੂ ਝੀਲ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਓਸੁਦੂ ਨਾਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।

ਇਹ ਝੀਲ ਲਗਭਗ 800 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ  ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 390 ਹੈਕਟੇਅਰ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ  ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ।

## ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ 
ਓਸਟੇਰੀ ਝੀਲ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਝੀਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਆਈ.ਬੀ.ਏ. ( ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੰਛੀ ਖੇਤਰ ) ਤੋਂ ਮਹੱਤਵ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।  2008 ਵਿੱਚ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਵਿੱਚ ਓਸਟੇਰੀ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,  ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 

## ਟੂਰੀਜ਼ਮ 
ਝੀਲ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੂਰੀਜ਼ਮ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੋਟ ਕਲੱਬ ਵੀ  ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਸਰਕਾਰ ਓਸਟੇਰੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਈਕੋ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਡੈਸਟੀਨੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ  ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰਤੀਕ ਭੂਸ਼ਣ ਸਿੰਘ

**ਪ੍ਰਤੀਕ ਭੂਸ਼ਣ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 9 ਮਈ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕ ਭੂਸ਼ਣ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜ ਭੂਸ਼ਨ ਸਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਐਮ.ਪੀ. ਕੈਸਰਗੰਜ ਹਲਕੇ ਤੋਂ, ਤਰਬਗੰਜ, ਗੋਂਡਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼। ਉਹ ਗੋਂਡਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਿਰਜਲਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ

*ਨਿਰਜਲਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ*  ਇੱਕ ਵਰਤ ਹੈ। ਨਿਰਜਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਤਿੱਥ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਰਜਲਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਜੇਠ ਸੁਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਹ ਵਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਾ ਕੁਝ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਖ਼ਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਜਲਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਮਾਣੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਸਾਖੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਕਿਸਾਨੀ ਵਿਚ ਨਿਰਜਲਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਸੀਰੀ ਰਲਾਉਂਦੇ ਤੇ ਹਟਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸੀਰੀ ਉਸ ਕਾਮੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਫਸਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾਣੇ ਦੇਣੇ ਕਰਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਠੇਕੇ ਤੇ ਨਿਰਜਲਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਜੇ ਦਾ ਦੇਣ ਲੈਣ ਵੀ ਵਹੀ ਖਾਤੇ ਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਖਰਬੂਜ਼ੇ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਛਬੀਲਾਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਹੀਆਂ ਪਾਂਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਪਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਰਤ ਕੋਈ ਕੋਈ ਹੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੀਰੀ ਰਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।ਜ਼ਮੀਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਵੀ ਆਪਸੀ ਰਜਾਮੰਦੀ ਨਾਲ ਠੇਕੇ ਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਵੀ ਘਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕਰਜਾ ਹੁਣ ਸਹਿਕਾਰੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆੜ੍ਹਤੀਏ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ਨਿਰਜਲਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਛਬੀਲਾਂ ਜਰੂਰ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਉਹਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੁੱਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਰਤ
ਸਕਾਈ ਹਾਕ ਟਾਈਮਜ਼

**ਸਕਾਈ ਹਾਕ ਟਾਈਮਜ਼** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Sky Hawk Times**) ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ ਸਾਲ 1999 ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੋਹਾਲੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਪੂਰੇ ਟ੍ਰਾਈਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਸੰਪਾਦਕ ਯਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* skyhawktimes.com - Official website
* skyhawktimes - epaper 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਉਰਦੂ ਹਾਲ

**ਉਰਦੂ ਹਾਲ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।    ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਲੇਖ ਸਮਗਰੀ ਹੈ।

ਉਰਦੂ ਹਾਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1955 ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਇਤਨਗਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਰਦੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਮਖਦੂਮ ਮੋਹੀਉਦੀਨ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਕੇਂਦਰ 
ਅੰਜੁਮਨ ਤਰਕੀ ਉਰਦੂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਕਾਲਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ
ਹਸਨ ਰਹੀਮ

**ਹਸਨ ਰਹੀਮ** (ਜਨਮ 2 ਅਗਸਤ, 1997) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਰੈਪਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੂਖਮ, ਆਰਾਮਦਾਇਕ R&B, ਹਿਪ ਹੌਪ ਅਤੇ ਇੰਡੀ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਰਹੀਮ ਦਾ ਜਨਮ 1997 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗਿਲਗਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਨਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਜਿਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ ਰਹੀਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਬਾਗ਼ੀ" ਬੱਚਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਉਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸਮੂਹ RDB ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾਂਸ ਟਰੈਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਰਹੀਮ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ 2018 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲ ਲਿਖਣਾ, ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਰਧ-ਧੁਨੀ ਗਿਟਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਧੁਨਾਂ ਅਤੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਬੁਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਯੰਗ ਸਟਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਸੀਜ਼ਨ 14 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ *ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦੀ* ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਤਲਾਲ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜਸਟਿਨ ਬੀਬੀਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ "ਪੀਚੇ ਹੱਟ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਟਰੈਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਕਲਾ 
ਰਹੀਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ, ਹਿਪ ਹੌਪ ਅਤੇ ਇੰਡੀ ਪੌਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂਹ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ। ਉਸ ਕੋਲ "ਨਰਮ, ਗੂੰਜਣ ਵਾਲੀ ਰੈਪ-ਵਰਸ ਸ਼ੈਲੀ" ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਾਦਗੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਰਹੀਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡੋਲ੍ਹਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ "ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਸਧਾਰਨ ਰੱਖਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕੇ"। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ " ਗਿਲਗਿਟੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਡਾਂਸ ਮੂਵਜ਼" ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ, ਸ਼ਿਨਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਸੀਜ਼ਨ 14) ਤੋਂ ਜਸਟਿਨ ਬੀਬੀਸ ਅਤੇ ਤਲਾਲ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਗੀਤ "ਪੀਚੇ ਹੱਟ" ਮਾਰਵਲ ਸਟੂਡੀਓ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ, ਮਿਸ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਅੰਤਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ, ਐਪੀਸੋਡ 2 - "ਕੁਚਲਿਆ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੌਪ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ

[right|thumb|250x250px| ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ, [ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ।]]
**ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਦ ਆਰਟਸ** ( **IGNCA** ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡ ਨਾ ਚੱਲਦੀ ਕਲਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। 
thumb|250x250px| IGNCA ਵਿਖੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
thumb|250x250px| ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਦ ਆਰਟਸ (IGNCA), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ 'ਕਥਾਕਾਰ: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਫੈਸਟੀਵਲ' ਦਾ 7ਵਾਂ ਸੰਸਕਰਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ19 ਨਵੰਬਰ, 1985 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੇਂਦਰ ਲਈ, ਤੱਤ - ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ -  ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀ। ਪੰਜ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ - ਸਿੰਧੂ ( ਸਿੰਧ ), ਗੰਗਾ, ਕਾਵੇਰੀ, ਮਹਾਨਦੀ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ (ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਮੋਨਾਈਟ ਪਥਰਾਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ) ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀ-ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

24 ਮਾਰਚ 1987 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਆਰਟਸ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਗਠਨ  ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਬਾਰੇ 
## ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ 
* **ਵਾਰਾਣਸੀ**
* **ਗੁਹਾਟੀ**
* **ਬੈਂਗਲੁਰੂ**
* **ਰਾਂਚੀ**
* **ਪੁਡੁਚੇਰੀ**
* ਤ੍ਰਿਸੂਰ
* ਗੋਆ
* **ਵਡੋਦਰਾ**
* ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਪੋਇਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ (ਇੰਡੀਆ)

**ਪੋਇਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ (ਇੰਡੀਆ) ਦੀ** ਸਥਾਪਨਾ ਜੁਲਾਈ 1984 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ `ਤੇ  ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਕੇਸ਼ਵ ਮਲਿਕ, ਜੇਪੀ ਦਾਸ, ਐਚ ਕੇ ਕੌਲ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕੰਨਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਸੈਮੀਨਾਰ, ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਕਵਿਤਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਮੇਤ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਵਿਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।  

## ਪੋਇਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਜਰਨਲ 
ਪੋਇਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਇੱਕ ਛਿਮਾਹੀ *ਪੋਇਟਰੀ ਜਰਨਲ* ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1990 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ  ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਰਨਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮਣੀਪੁਰੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ

## ਨੋਟ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੋਇਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* *ਪੋਇਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦਾ ਜਰਨਲ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਰਾਮਪੁਰ

**ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਰਾਮਪੁਰ** ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੋਰਾਹਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1954 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਮਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ `ਤੇ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸੱਤ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸਈਅਦ ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ

**ਸਈਅਦ ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ** ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਬਾਨੀ ਮੁਖੀ ਹੈ।   ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਲਾਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ *ਕਮਲਾ ਰਣੀਰ ਸਾਗਰ ਦੀਘੀ* (1997), *ਏਕ ਹਜ਼ਾਰ ਔਰ ਏਕ ਥੀ ਰਾਤੇ* (1998), *ਬੇਹੁਲਰ ਭਾਸਨ* (2004), *ਪਹੀਏ* (2006) ਅਤੇ *ਸ਼ੌਂਗ ਭੌਂਗ ਚੋਂਗ* (2009) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦਾ ਨੰਦੀਕਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਏਟਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ (ਐਨਐਸਡੀ) ਦਾ ਬੀਵੀ ਕਾਰੰਤ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡਾ.ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਕੌਰ

**ਡਾ.ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਕੌਰ** (1938 - 2020) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ।   

ਡਾ ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਵਧੀਆ ਅਧਿਆਪਕਾ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲ਼ਿਆ ਹੈ।

ਡਾ ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ਼ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਰਹੀ। ਡਾ ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਆਪਣਾ ਅਕਸ*
**ਸੁੱਕੇ ਅੱਥਰੂ*
**ਆਪਣੀ ਛਾਂ*
**ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ-ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ*
**ਤੇ ਹਿਨਾ ਚਲੀ ਗਈ*
**ਬੰਦ ਬੂਹੇ ਪਿੱਛੇ*
**ਤੇ ਜੀਨੀ ਜਿੱਤ ਗਈ* 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੰਘ

**ਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੰਘ** ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪਕਾਰ ਹੈ। 

ਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਸਰਵਰਪੁਰ ਵਿਖੇ 17 ਮਈ 1943 ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਏ ਐਸ ਕਾਲਜ ਖੰਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਖੰਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। 

## ਲਿਖਤਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਲੁੱਕ ਵਿਚ ਫਸੇ ਪੈਰ*
**ਕੱਚੀ ਖੂਹੀ*
**ਖ਼ਾਲੀ ਸਲੰਡਰ*
**ਗੰਢ ਪਰਾਏ ਹੱਥ*
**ਇਕ ਮੁੱਠੀ ਚੁੱਕ ਲੈ*
**ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਾਲੀ* 

### ਨਾਵਲ
**ਤਾਇਆ ਰੱਬ*
**ਰੁਲਦੂ ਦੀ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ*
**ਤੈਂ ਕੀ ਦਰਦ ਨਾ ਆਇਆ*
*ਮੇਰੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ।

### ਵਾਰਤਕ
ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ:

- ਵੈਟਰਨ ਐਥਲੈਟਿਕ ਰਾਹੀਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ।
**ਕੜ੍ਹਦਾ ਦੁੱਧ*
**ਬਾਬਾ ਆਮਟੇ*
*ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁਸਤਕ  'ਤਰੇੜ' ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ।
*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਤਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ

thumb|2023
**ਤਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਤਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ  ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਕੇ  1988 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਕੰਮ  ਉਸ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਵਿੰਗਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।  ਉਹ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਅਤੇ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ  ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ  ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ  ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।  

## ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ 
ਸੰਧੂ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 2020 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ।  

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਰਾਜਦੂਤ ਸੰਧੂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੀਨਤ ਸੰਧੂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਖੇਡਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਵਿਜੇ ਗੋਖਲੇ
* ਐਸ ਜੈਸ਼ੰਕਰ
* ਨਵਤੇਜ ਸਰਨਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਅਰੇਕੇਰੇ ਝੀਲ

**ਅਰੇਕੇਰੇ ਝੀਲ** ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਰੇਕੇਰੇ - ਹੁਲੀਮਾਵੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 37 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ,  ਝੀਲ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬੈਨਰਘੱਟਾ ਰੋਡ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੀਡੀਏ ਅੱਸੀ ਫੁੱਟ ਰੋਡ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਲੇਆਉਟ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੁਲੀਮਾਵੂ ਮੇਨ ਰੋਡ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬੀ .ਬੀ .ਐਮ .ਪੀ  ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਝੀਲ ਦਾ ਘੇਰਾ ਲਗਭਗ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ । ਇਹ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 100 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ  ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਸੀ। 

## ਅਰੇਕੇਰੇ ਨੇਬਰਹੁੱਡ ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ ਟਰੱਸਟ (ANIT) 
2015 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਬੰਗਲੋਰ ਡੇਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥੋਰਟੀ (ਬੰਗਲੋਰ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ)  ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ 16 ਹੋਰ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਕੇਰੇ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੀ-ਸਿਲਟਿੰਗ, ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ, ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਲਗਾਉਣਾ, ਕਾਊਂਟਰ ਬੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਇਨਲੇਟ ਅਤੇ ਆਊਟਲੈਟਸ, ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਸਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਅਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਬੈਠਣ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ । 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲੌਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਲੇਖ ਰਾਜ ਬੱਤਰਾ

**ਲੇਖ ਰਾਜ ਬੱਤਰਾ** (26 ਨਵੰਬਰ 1929 – 20 ਮਈ 1999) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਈਕੋਲੋਜਿਸਟ (ਖੁੰਭ  ਵਿਗਿਆਨੀ) ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਅੰਬਰੋਸੀਆ ਬੀਟਲ ਅਤੇ ਫੰਜਾਈ, ਹੇਮਿਆਸਕੋਮਾਈਸੀਟਸ ਅਤੇ ਡਿਸਕੋਮਾਈਸੀਟਸ ਅਤੇ ਫੰਗਲ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਇਓ-ਸਿਸਟਮੈਟਿਕਸ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਲੀ ਅਤੇ ਬੀਟਲ ਦੇ ਸਹਿਜੀਵੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਬੱਤਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨਵਾਂ ਜੰਡਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭਰਾ ਸਨ। ਬੱਤਰਾ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ  ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, 1947 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਸਲੀ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾਨਕੇ ਪੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਾਰੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਗ਼ਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸਨੇ ਮਾਈਕੌਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਖਾਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਖੁੰਭਾਂ ਚੁਗਣ ਲਈ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।  ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ  ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬੌਟਨੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬੀਏ ਅਤੇ ਐਮਏ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। 1956 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਈਕੋਲੋਜਿਸਟ ਰਿਚਰਡ ਪੀ. ਕੋਰਫ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਰਨੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1958 ਵਿੱਚ ਬੋਟਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ।  

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਤਰਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ਬੰਧੂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਿਹਾ।  ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਹਾ।  ਕਾਰਨੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਵਾਰਥਮੋਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਸੁਜ਼ੈਨ ਡਬਲਯੂ. ਟੂਬੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੰਸਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਉੱਥੇ ਕੀਟ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਬਤਰਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਅੰਬਰੋਸੀਆ ਫੰਜਾਈ ਅਤੇ ਬੀਟਲਸ ਦੇ ਸਹਿਜੀਵੀ ਸੰਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1963 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ  ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਿਆ। 1967 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬੈਲਟਸਵਿਲੇ, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਚਲਾ  ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੇਲਟਸਵਿਲੇ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਆਗੂ ਬਣ ਗਿਆ। 1986 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੇਲਟਸਵਿਲੇ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1994 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ  ਇੱਕ ਯੂਨੈਸਕੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਲਾਈਫ ਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਹੇਬਲ ਝੀਲ, ਬੰਗਲੌਰ

**ਹੇਬਲ ਝੀਲ** ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 7 ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ, ਬੇਲਾਰੀ ਰੋਡ ਅਤੇ ਆਊਟਰ ਰਿੰਗ ਰੋਡ (ORR) ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਂਪੇ ਗੌੜਾ ਵਲੋਂ 1537 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਤਿੰਨ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਝੀਲ ਸੀ। ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਝੀਲਾਂ ਜਾਂ "ਟੈਂਕਾਂ" ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ *ਬੰਨ੍ਹਾਂ* ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਰਗੀ ਕੁਦਰਤੀ ਘਾਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। 2000 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦਾ ਫੈਲਾਅ 75 ਹੈਕਟੇਅਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀ  ਇਸਨੂੰ 143 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ 
 
ਤਸਵੀਰ:TreeHebbalStoltenberg.jpg|thumb| 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਨੂੰ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੇਨਸ ਸਟੋਲਟਨਬਰਗ ਵੱਲੋਂ ਇੰਡੋ-ਨਾਰਵੇਜਿਅਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਝੀਲ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵੇਲੇ ਲਾਇਆ ਰੁੱਖ
ਤਸਵੀਰ:HebbalLake.jpg|thumb| 2008 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:HebbalBoard.jpg|thumb| 2008 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਬੋਰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਐਲ.ਡੀ.ਏ
* ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲੌਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਏ ਐਸ ਕਾਲਜ ਖੰਨਾ

**ਏ ਐਸ ਕਾਲਜ, ਖੰਨਾ** ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੰਨਾ-ਸਮਰਾਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਬਣਿਆ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1946 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਂਟ-ਇਨ-ਏਡ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਐਂਗਲੋ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਖੰਨਾ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਅਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛੜੇ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਾਰ ਆਮ ਸਿੱਖਿਆ (ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਕਲਾਵਾਂ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਾਨਵਵਾਦ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 2(f) ਅਤੇ 12(b) ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਇਸਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ NAAC, ਬੰਗਲੌਰ ਦੁਆਰਾ A+ ਗ੍ਰੇਡ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਕਾਲਜ ਨੂੰ NAAC ਦੁਆਰਾ ਮੁੜ-ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 4 ਵਿੱਚੋਂ CGPA 3.51 ਨਾਲ A ਗ੍ਰੇਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਬੇਲੰਦੂਰ ਝੀਲ

**ਬੇਲੰਦੂਰ ਝੀਲ** ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ  ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ  ਬੇਲੰਦੂਰ ਨਾਮ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਗਲੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਲੰਦੂਰ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ । ਝੀਲ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਚੇਨਾਂ ਵਿਚੋਂ  ਇੱਕ ਰੀਸੈਪਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਲਗਭਗ 148 ਸਕੁਏਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ( 37,000 ਏਕੜ)  ਦਾ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੋਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਰਥੁਰ ਝੀਲ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਪਠਾਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਪਿਨਾਕਨੀ ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਲੰਦੂਰ ਝੀਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਪਿਨਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੋਨਯਾਰ ਨਦੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।  ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕੀ  ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ,  ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚਰਾਣ ਵਾਸਤੇ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।  1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੈਟਾਲੀਨਾ ਵਰਗੇ ਐਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਉੜ ਅਤੇ ਲੈਂਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਵਰਗੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਤਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 

ਬੇਲੰਦੂਰ ਝੀਲ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਾਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਿ ਝੀਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਝੀਲ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਾਰੇ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਜਾਂ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕਿਸੀ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਕਢਿਆ ਜਾਏ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ।    ਮੁੱਖ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਵਰੇਜ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  

## ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ 
ਬੇਲੰਦੂਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ; ਸਲੇਟੀ ਬਗਲਾ, ਜਾਮਨੀ ਬਗਲਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਪੌਂਡ ਬਗਲਾ, ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਐਗਰੇਟ, ਕੈਟਲ ਐਗਰੇਟ, ਬਲਿਥਜ਼ ਪਾਈਪਿਟ, ਸਲੇਟੀ ਵੈਗਟੇਲ, ਪੱਛਮੀ ਪੀਲੀ ਵੈਗਟੇਲ, ਚਿੱਟੇ-ਭੂਰੇ ਵਾਲਾ ਵੈਗਟੇਲ, ਕਾਲਾ ਪਤੰਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਪਤੰਗ, ਪੱਛਮੀ ਮਾਰਿਸ਼ਟੀ। ਸ਼ਿਕਰਾ, ਵੁੱਡ ਸੈਂਡਪਾਈਪਰ, ਮਾਰਸ਼ ਸੈਂਡਪਾਈਪਰ, ਕਾਮਨ ਸੈਂਡਪਾਈਪਰ, ਗਾਰਗਨੇ, ਉੱਤਰੀ ਸ਼ੋਵਲਰ, ਉੱਤਰੀ ਪਿਨਟੇਲ, ਲਿਟਲ ਗ੍ਰੀਬ, ਇੰਡੀਅਨ ਸਪਾਟ-ਬਿਲਡ ਡਕ, ਬਲੈਕ ਡਰੋਂਗੋ, ਐਸ਼ੀ ਡਰੋਂਗੋ, ਸਪਾਟਡ ਆਊਲੇਟ, ਬਲਿਥਜ਼ ਰੀਡ ਪਾਈਪਰ, ਰੈੱਡ ਵਾਰਬਲਰ, ਬਸ਼ਚਟ -ਵਾਰਬਲਰ ਨਿਗਲ, ਐਸ਼ੀ ਪ੍ਰਿਨੀਆ, ਵ੍ਹਾਈਟ-ਗਲੇ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੋਇਲ, ਵ੍ਹਾਈਟ-ਚੀਕਡ ਬਾਰਬੇਟ, ਕਾਮਨ ਮਾਈਨਾ, ਜੰਗਲ ਮਾਈਨਾ, ਸਪਾਟ-ਬਿਲਡ ਪੈਲੀਕਨ, ਇੰਡੀਅਨ ਸ਼ੈਗ, ਗ੍ਰੇਟ ਕੋਰਮੋਰੈਂਟ, ਲਿਟਲ ਕੋਰਮੋਰੈਂਟ, ਬਲੈਕ-ਹੈੱਡਡ ਆਈਬਿਸ, ਗਲੋਸੀਬੀਅਨ, ਗਲੋਸੀਬ ਹਾਊਸ ਹਰੀ ਮੱਖੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

; ਥੀਸਿਸ

* 
* 
* 
* 

; ਆਡੀਓ ਵਿਜ਼ੁਅਲ

* 
** '''Kere mattu Kere' or 'The Lake and The Lake'*
* 
** *'There was water'''

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਵੈਟਲੈਂਡ ਹੈਲਥ ਕਾਰਡ ਦੇ ਵੇਰਵੇ, ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਪੋਰਟਲ
*    
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲੌਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਰਬਿੰਦਰਾ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 8 ਮਈ, 1962 ਨੂੰ, ਕਵੀ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ, 1961 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੈਗੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ, ਜੋਰਾਸਾਂਕੋ ਠਾਕੁਰ ਬਾਰੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਲਾ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਮਨੁੱਖਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਬਿਆਸਾਚੀ ਬਾਸੂ ਰੇ ਚੌਧਰੀ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ, ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Rabindra Bharati University Website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਹਬੀਬ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਲੁਧਿਆਣਵੀ

**ਹਬੀਬ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਲੁਧਿਆਣਵੀ** (3 ਜੁਲਾਈ 1892 &#x2013; 2 ਸਤੰਬਰ 1956) ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਅਹਰਾਰ-ਏ-ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਰਾਈਂ (ਕਬੀਲੇ) ਵਿੱਚੋਂ   ਸੀ ਅਤੇ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਕਾਦਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ।    

## ਜੀਵਨੀ 
### ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ 
ਹਬੀਬ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਕਾਦਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਲੜਾਕੂ ਫੋਰਸ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਲੁਧਿਆਣਾ ਬਲਕਿ ਪਾਣੀਪਤ ਤੋਂ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 1857 ਵਿੱਚ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ  ਹਬੀਬ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜੁਲਾਈ 1892 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਸ਼ਫਾਤੂਨੀਸਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। 

### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਅਹਰਾਰ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅੰਤ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ।ਉਸ ਨੇ 14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਵਤਨ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ।ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ  ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਅਹਰਾਰ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਹੋਮਪੇਜ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ) 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1956
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1892
ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ

**ਪਦਮਨਾਭਨ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ** " **ਸ਼੍ਰੀ** " **ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ**   ; ਜਨਮ 23 ਫਰਵਰੀ, 1967) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਆਫ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਰਕਟ ਲਈ ਯੂਐਸ ਕੋਰਟ ਔਫ਼ ਅਪੀਲਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।   ਸਰਕਟ ਜੱਜ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਡਿਪਟੀ ਸਾਲਿਸਟਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ  ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ 25 ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

2016 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨੂੰ ਐਂਟੋਨਿਨ ਸਕੈਲੀਆ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਸੀ;  ਪਰ ਓਬਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੈਰਿਕ ਗਾਰਲੈਂਡ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਇੰਗਰ ਹਿੰਦੂ ਤਾਮਿਲ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਤਿਰੁੰਨਕੋਵਿਲ ਪਦਮਨਾਭਨ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ, ਤਿਰੂਨੇਲਵੇਲੀ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਮੇਲਾ ਤਿਰੂਵੇਂਕਟਨਾਥਪੁਰਮ ਤੋਂ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਆਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿੱਚ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲ਼ੀ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1971 ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਸ ਗਿਆ।  ਉਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦੀ ਉਮਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਸੀ।   ਉਹ ਲਾਰੈਂਸ, ਕਨਸਾਸ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਨਸਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦੀ ਮਾਂ, ਸਰੋਜਾ, ਕਨਸਾਸ ਸਿਟੀ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਨਸਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।  ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਲਾਰੈਂਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਦੇ NBA ਸਟਾਰ ਡੈਨੀ ਮੈਨਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਕੂਲ ਦੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ।  ਫਿਰ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, 1995 ਵਿੱਚ ਜੇਡੀ-ਐਮਬੀਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ *ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਲਾਅ ਰਿਵਿਊ* ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ ਅਤੇ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦ ਕੋਇਫ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਫਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਲਈ ਐਕਸੋਨਮੋਬਿਲ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।   

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਹਾਰਵਰਡ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਅਪੀਲੀ ਵਕਾਲਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕੋਰਸ  ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 

26 ਅਗਸਤ, 2011 ਨੂੰ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਡਿਪਟੀ ਸਾਲਿਸਟਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਨੀਲ ਕਟਿਆਲ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ *ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਬਨਾਮ* ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਡਿਫੈਂਸ ਆਫ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਲੀਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। *ਵਿੰਡਸਰ* . 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਅਰਲਿੰਗਟਨ ਕਾਉਂਟੀ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਕਾਏਕੱਟੀ

**ਕੈਕਾਟੀ** ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਪਲੱਕੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਨੇਮਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਕਾਏਕੱਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ  ਪਲੱਕੜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਨੰ. 544 ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਰ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਨੰਬਰ 66 ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ੌਰਨੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਏਕੱਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਲਗਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕਾਕੀ ਸਰੋਵਰ

**ਕਾਕੀ ਸਰੋਵਰ** ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਜਾਂ ਕਹੀਏ ਵੀ ਝੀਲ  ਹੈ, ਜੋ ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਠਾਨਮਥਿੱਟਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਝੀਲ, ਜੋ ਕਿ ਉਦੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਾਕੀ ਡੈਮ ( ) ਅਤੇ ਅਨਾਥੋਡ ਡੈਮ ( ) ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪੰਬਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ, ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਡੈਮ 1966 ਵਿੱਚ ਸਬਰੀਗਿਰੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ  ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਦੇ "ਜੁੜਵਾਂ" ਵਾਂਗ ਲਗਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਦੇ ਕਹੇ 'ਤੇ  ਪੂਰਾ ਭੰਡਾਰ ਪੱਧਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 981.45 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ।  ਇਹ ਜਲ ਭੰਡਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਟੂਰੀਜ਼ਮ ਦੀ ਥਾਂ ਵੀ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ, ਰਾਣੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। 
*

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕੰਜੀਰਾਪੁਝਾ ਡੈਮ

**ਕੰਜੀਰਾਪੁਝਾ ਡੈਮ**, 24,000 ਏਕੜ ਦੇ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਮਾਂਡ ਖੇਤਰ (ਸੀਸੀਏ) ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਚਿਣਾਈ ਧਰਤੀ ਡੈਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਲੱਕੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਜਲ ਭੰਡਾਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਟਾਪੂ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਵਪਾਰਕ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਹੈ। 

## ਭੂਗੋਲ 
left|thumb| ਵਡਕੋਦਨ ਮਾਲਾ ਕਾਂਜੀਰਾਪੁਝਾ ਡੈਮ
ਕੰਜੀਰਾਪੁਝਾਨ ਡੈਮ ਕਾਂਜੀਰਾਪੁਝਾ ਨਦੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਥੁਥਾਪੁਝਾ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਭਰਤਪੁਝਾ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਦਰੀ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਤੱਕ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਡੈਮ ਦਾ 17,000 ਏਕੜ ਦਾ  ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।   ਜਲਗਾਹ ਦੇ ਸੰਘਣੇ-ਢੱਕੇ ਹਰੇ ਜੰਗਲ ਕਰਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ "ਵੇਟੀਲਾਚੋਲਾ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਹੈ। 

ਡੈਮ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਾਰੱਕੜ ਡੈਮ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਪਲੱਕੜ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 43 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।   ਇਹ ਅਗਾਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਾਕਕੋਦਨ ਮਾਲਾ ਇਕ ਹੋਰ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।

### ਡੈਮ 
thumb| ਡੈਮ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼

### ਭੰਡਾਰ 
thumb| ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮਲਮਪੁਝਾ ਡੈਮ

**ਮਲਮਪੁਝਾ ਡੈਮ** ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡੈਮ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ,  ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਲੱਕੜ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਦਰਾਸ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ 1,849 ਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਚਿਣਾਈ ਡੈਮ ਅਤੇ 220 ਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਜੋ ਕੀ  ਇਸਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਡੈਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।  ਡੈਮ 355 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲਮਪੁਝਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਰਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਨਦੀ, ਭਰਥਪੁਝਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਨਹਿਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਡੈਮ ਦੇ 42,090 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣੀ ਥਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਪਲੱਕੜ ਸ਼ਹਿਰ, ਉੱਤਰੀ ਕੇਰਲ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ . ਆਕਰਸ਼ਣ: ਡੈਮ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ, ਬੋਟਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਰੌਕ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਰੋਪਵੇਅ।

ਡੈਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਆਸੇ- ਪਾਸੇ ਬਾਗ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ ਹਨ। ਝੀਲ 'ਤੇ ਬੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ 
ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ: ਪਲੱਕੜ ਜੰਕਸ਼ਨ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੇ 'ਤੇ ਹੈ।  

ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ: ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਹੈ ਜੋ ਮਲਮਪੁਝਾ ਡੈਮ  ਤੋਂ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। 
thumb| ਮਾਲਮਪੁਝਾ ਡੈਮ ਆਊਟਲੇਟ ਵਾਟਰ ਕੈਨਾਲ

## ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ 
thumb| ਮੱਛੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਇਕਵੇਰੀਅਮ

* ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਗਾਰਡਨ
* ਯਕਸ਼ੀ ਬਾਗ
* ਯਕਸ਼ੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ
* ਜਾਪਾਨੀ ਬਾਗ
* ਅੱਪਰ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ
* ਕੇਬਲ ਕਾਰ ਦੀ ਸਵਾਰੀ
* ਮੱਛੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਇਕਵੇਰੀਅਮ
* ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਿਡੌਣਾ ਟ੍ਰੇਨ
* ਕਲਪਨਾ ਪਾਰਕ
* ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਫਲਾਂ ਦਾ ਕੈਂਪ
* ਟਰੈਕਿੰਗ ਟਰੈਕ
* ਨਦੀ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ

## ਤਸਵੀਰ ਗੈਲਰੀ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਕੁੱਟੀਪੁਰਮ ਪੁਲ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
'ਅਕ਼ਲ

''''ਅਕ਼ਲ''' (    , ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬੁੱਧੀ") ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਜਾਂ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਖ਼ੂਬੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਅਕ਼ਲ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਰਗ (*ਸੀਰਤ ਅਲ-ਮੁਸਤਕੀਮ* ) ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ *ਸ਼ਰੀਆ*  ਲਈ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਤਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਤਰਕ" ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ "ਅਲ-ਅਕ਼ਲ" ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ "ਕ਼ਲ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬੰਨ੍ਹਣਾ। ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸ ਖ਼ੂਬੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ  intellect, intelligence, reason ਜਾਂ rational faculty ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ 
ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ "ਅਕਲ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਹੋਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਯਕ਼ਲੂਨ* 49 ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ। 'ਅਕ਼ਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ (2:164, 13:4, 16:12, 23:80) ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ (2:44, 3:65, 3:118) ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸੂਝ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 10:16, 11:51)।  'ਅਕ਼ਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ (67:10)। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰਲੋਕ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ਼ੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ (6:32, 7:161, 12:109, 28:60)। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 'ਅਕ਼ਲ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਉਹ ਰੱਬ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ("ਯਕੀਨਨ ਹੀ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਜਾਨਵਰ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਬੋਲੇ ਅਤੇ ਗੂੰਗੇ ਹਨ ਅਤੇ  'ਅਕ਼ਲਮੰਦ ਨਹੀਂ ") (8:22)। ਹੋਰ ਥਾਂ, ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ: "ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਦਿਲ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ  'ਅਕ਼ਲ ਆਵੇ ਅਤੇ ਕੰਨ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕੇ? ਯਕੀਨਨ ਅੱਖਾਂ ਅੰਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ" (22:46)

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਫ਼ਿਤਰਾ
* ਰੁਹ
* ਕਲਬ
* ਨਫ਼ਸ

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਲਾਅ

**ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਲਾਅ** ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **BGCL** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਰੋਡ, ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਹੈ।  ਇਹ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ 3 ਸਾਲਾ ਲਾਅ ਕੋਰਸ, 5 ਸਾਲਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਬੀਏ ਐਲਐਲਬੀ ਕੋਰਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਬੀਸੀਆਈ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ  ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ  ਇਸਦਾ ਇਲ੍ਹਕ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2003 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਟਰੱਸਟ ਨੇ  ਕੀਤੀ  ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਸੰਤ ਅਤੇ ਕਵੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਦੀਵਾਨ ਭਾਈ ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ

**ਦੀਵਾਨ ਸਰ ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ** (ਜਿਸ ਨੂੰ **ਖ਼ਾਨ ਬਹਾਦੁਰ ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਜਨਮ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਐੱਸ. ਟੀ. ਐੱਸ.-30

**ਐੱਸ. ਟੀ. ਐੱਸ.-30** ਨਾਸਾ ਦਾ 29ਵਾਂ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ *ਐਟਲਾਂਟਿਸ* ਲਈ ਚੌਥਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ। ਚੈਲੇਂਜਰ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਚੌਥੀ ਸ਼ਟਲ ਲਾਂਚਿੰਗ ਸੀ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਟਲ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਸਵਾਰ ਸੀ। ਮਿਸ਼ਨ ਕੈਨੇਡੀ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ, ਫਲੋਰੀਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ 4 ਮਈ, 1989 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਬਾਅਦ 8 ਮਈ, 1989 ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਾਪਸ ਉਤਰਿਆ ਸੀ। 

ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਐੱਸ. ਟੀ. ਐੱਸ.-30 ਆਰ** ਡਿਜਾਈਨ ਕੀਤਾ  ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਲ STS-30 ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ STS-61-A, 22ਵੇਂ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਸ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐੱਸ. ਟੀ. ਐੱਸ.-30 ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐੱਸ. ਟੀ. ਐੱਸ.-30 ਨੂੰ STS-33 ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਐੱਸ. ਟੀ. ਐੱਸ.-33 ਦੁਆਰਾ ਐੱਸ. ਟੀ. ਐੱਸ.-26 ਦੇ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਮਿਸ਼ਨ ਤੱਕ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ **R** ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਸ
ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਮੁੰਗੇਸ਼ਪੁਰ

**ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਮੁੰਗੇਸ਼ਪੁਰ** ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਜੇਐਨਵੀ ਮੁੰਗੇਸ਼ਪੁਰ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਇਹ  ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ, ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਮਿਤੀ , ਜੋ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । 

ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1987 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਬੋਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਮਿਤੀ ਦੇ ਜੈਪੁਰ ਖੇਤਰੀ ਦਫਤਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

JNV ਮੁੰਗੇਸ਼ਪੁਰ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਨੰਬਰ 2740001 ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ 

## ਹਵਾਲੇ
ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ (ਬੰਗਲੌਰ)

**ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ (ਬੰਗਲੌਰ)** (ਸੀਆਈਐਸ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੇਲਹੰਕਾ, ਬੰਗਲੌਰ ਉੱਤਰੀ, ਵਿੱਚ      ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਯੇਲਹੰਕਾ ਬੰਗਲੌਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। CIS ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਡ 11 ਅਤੇ 12 ਲਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬੈਕਲੋਰੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ IBO ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਿੱਤਾ  ਗਿਆ ਸੀ। 

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ (ਸੀਆਈਐਸ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1996 ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੇ  "ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ" ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਨੇ  ਸਾਂਭ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ" ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਂਪਸ 15 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਸੀਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਡ 11 ਅਤੇ 12 ਲਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬੈਕਲੋਰੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ IBO ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਿੱਤਾ  ਗਿਆ ਸੀ  ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸਕੂਲਜ਼ ਐਂਡ ਕਾਲਜਜ਼ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲ਼  ਗਈ ਸੀ।

## ਮਾਨਤਾ 
* 2016 ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ 20ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ, CIS ਨੇ ਇਸਦੀ ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਿਤੀ । ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ 'ਤੇ 100% ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।  
* ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਪਲ ਡਿਸਟਿੰਗੂਇਸ਼ਡ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲ਼ ਗਈ ਸੀ। 
* 2018 ਵਿੱਚ, CIS ਨੂੰ Commonsense.org ਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਕਾਮਨ ਸੈਂਸ ਸਕੂਲ" ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।&nbsp;ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ CIS ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ "ਕਾਮਨ ਸੈਂਸ ਐਜੂਕੇਟਰ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
* 2020 ਵਿੱਚ, ਗਲੋਬਲ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, CIS ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਡਰਾਈਵ ਥਰੂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ
ਸੰਦੀਪ ਖੋਸਲਾ

**ਸੰਦੀਪ ਖੋਸਲਾ** ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਲੇਬਲ, ਅਬੂ ਜਾਨੀ-ਸੰਦੀਪ ਖੋਸਲਾ ਦਾ ਸਹਿ-ਮਾਲਕ ਹੈ।    ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਨੁਕੂਲ ਸਿਲੂਏਟ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।  ਉਸਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। 

2002 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨੀਟਾ ਲੂਲਾ, ਅਬੂ ਜਾਨੀ, ਅਤੇ ਰੇਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ *ਦੇਵਦਾਸ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਸਰਵੋਤਮ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ

**ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ** ਵੀ.ਸੀ. (25 ਮਈ 1923 - 18 ਮਾਰਚ 1945) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ  ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ਼ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ ਵਾਸਤੇ  ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਅਰੰਭਕ  ਜੀਵਨ 
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਥਾਣਾ ਮੁਖੀ ਸਨ। ਕਰਮਜੀਤ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਟਿਲਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਸਿਆਸੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਅਫਸਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਰਮਾ ਦੀ ਫਰੰਟ-ਲਾਈਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਲਈ ਪਾਇਨੀਅਰ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਉਸਨੂੰ 15ਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages containing London Gazette template with parameter supp set to y
ਜਗਦੀਸ਼ ਲਾਲ

**ਜਗਦੀਸ਼ ਲਾਲ** (8 ਅਕਤੂਬਰ 1920 &#x2013; 3 ਮਾਰਚ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1938 ਅਤੇ 1959 ਵਿੱਚਕਾਰ ਅੱਠ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਸੋਲਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920
ਮੀਆਂ ਤੁਫ਼ੈਲ ਮੁਹੰਮਦ

**ਮੀਆਂ ਤੁਫ਼ੈਲ ਮੁਹੰਮਦ** (    ) (ਅਪ੍ਰੈਲ 1914 – 25 ਜੂਨ 2009) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ, ਵਕੀਲ, ਇਸਲਾਮੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਤੇ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਸੀ।  

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ *ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਹਿੰਦ* ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੌਲਾਨਾ ਨਈਮ ਸਿੱਦੀਕੀ ਵਾਂਗ, ਉਸਨੇ ਵੀ ਅਬੁਲ ਆਲਾ ਮੌਦੂਦੀ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ 
1965 ਵਿੱਚ, ਅਯੂਬ ਖਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਾਂਝਾ ਵਿਰੋਧ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਹੋਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੀਆਂ ਤੁਫ਼ੈਲ ਨੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।  

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਮੀਆਂ ਤੁਫ਼ੈਲ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਅਬੁਲ ਅਲਾ ਮੌਦੂਦੀ ਅਤੇ ਅਮੀਨ ਅਹਿਸਾਨ ਇਸਲਾਹੀ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ਼ ਕੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ:

* *ਕਸ਼ਫੁਲ ਮਹਜੂਬ: ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਟੀਕਾ* 
* *ਦਾਅਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ* (ਉਰਦੂ)  

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਕੀਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਨੇਯਾਰ ਡੈਮ

**ਨੇਯਾਰ ਡੈਮ** ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਨੇਯਰ ਨਦੀ ' ਤੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਵੀਟੀ ਡੈਮ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ।   ਇਹ 1958 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿਕਨਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਨੇਯਾਰ ਡੈਮ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਦੂਜੇ ਵੇਲੇ ਦੀ (ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ) ਕੇਰਲਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 1956 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ 

## ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ 
ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹਨ ਗੌਰ, ਸਲੋਥ ਰਿੱਛ, ਨੀਲਗਿਰੀ ਤਾਹਰ, ਜੰਗਲੀ ਬਿੱਲੀ, ਨੀਲਗਿਰੀ ਲੰਗੂਰ, ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਸਾਂਬਰ ਹਿਰਨ ।
thumb|200x200px| ਨੇਯਾਰ ਡੈਮ 'ਤੇ ਵਾਚ ਟਾਵਰ

## ਆਕਰਸ਼ਣ 
* ਸ਼ੇਰ ਸਫਾਰੀ ਪਾਰਕ (ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ)
* ਬੋਟਿੰਗ
* ਹਿਰਨ ਪਾਰਕ
* ਕ੍ਰੋਕੋਡਾਇਲ ਰੀਹੈਬਲੀਟੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ
* ਲਘੂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ
* ਝੀਲ ਬਾਗ
* ਸਵਿਮਿੰਗ ਪੂਲ
* ਵਾਚ ਟਾਵਰ
* ਹਾਥੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਨੇਯਾਰ ਡੈਮ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 38 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ  ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿਖੇ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ .

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪਰਮਬੀਕੁਲਮ ਡੈਮ

**ਪਰਮਬੀਕੁਲਮ ਡੈਮ** ਪਰਮਬੀਕੁਲਮ ਨਦੀ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਡੈਮ ਹੈ,  ਪਰਮਬੀਕੁਲਮ, ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੱਕੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਇਹ ਡੈਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਇੱਕ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ  ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਇਮਬੈਂਕਮੈਂਟ ਡੈਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। 
alt=View to the Parambikulam Reservoir|left|400x400px| ਪਰਮਬੀਕੁਲਮ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਇਹ ਡੈਮ ਕਾਮਰਾਜਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੰਚਾਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੇਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣੀ ਸੀ। ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲੋਅਰ ਭਵਾਨੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਗਿਰੀ, ਮਨੀ ਮੁਥੁਆਰ, ਕਾਵੇਰੀ ਡੈਲਟਾ, ਅਰਾਨੀ ਨਦੀ, ਵੈਗਈ ਡੈਮ, ਅਮਰਾਵਤੀ, ਸਤਨੂਰ, ਪੁਲੰਬਦੀ, ਅਤੇ ਨੇਯਾਰ ਡੈਮ ਹਨ। ਇਸ ਡੈਮ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਕੇਰਲਾ ਕੋਲ ਹੈ ਪਰ ਡੈਮ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੇਰਲਾ ਨੂੰ ਪਰਮਬੀਕੁਲਮ-ਅਲੀਆਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ  7.25 ਟੀਐਮਸੀ ਫੁੱਟ ਪਾਣੀ ਮਿਲਣਾ ਸੀ ਪਰਮਬੀਕੁਲਮ ਡੈਮ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲ ਨੂੰ 10 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਚਿਤੂਰ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਝੋਨਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ।  ਕਿਉਂਕਿ ਜੁਲਾਈ 2006 ਤੱਕ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੇਰਲ ਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। 

17 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਨੂੰ, ਪਰਮਬੀਕੁਲਮ-ਅਲੀਅਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲਾ ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹੇਸਾਰਘਾਟਾ ਝੀਲ

**ਹੇਸਾਰਘਾਟਾ ਝੀਲ**  ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੰਗਲੋਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।  ਇਹ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ 1894 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਕਾਵਥੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਰ ਕੇ. ਸੇਸ਼ਾਦਰੀ ਅਈਅਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਦੀਵਾਨ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਐਮਸੀ ਹਚਿਨਸ, ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ "ਚਾਮਰਾਜੇਂਦਰ ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ" ਨਾਮਕ ਸਕੀਮ ਦੀ  ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ।

## ਪਹੁੰਚ 
ਝੀਲ ਬੇਂਗਲੁਰੂ ਤੋਂ 26.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਰਾਹੀਂ  ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ।
thumb| ਹੇਸਰਘੱਟਾ ਝੀਲ (7 ਸਤੰਬਰ 2017)
right|thumb|250x250px| ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਫੈਦ-ਗਲੇ ਵਾਲੀ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ
thumb| ਪੁਰਾਣਾ ਜਲਘਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲੌਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਮਹਿਲ

**ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਮਹਿਲ** ਲਖਨਊ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤੀ ਅਹਾਤਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਰੰਗ ਸ਼ਬਦ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਕਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ) ਯੂਰਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ *ਮਹਲ ਦਾ* ਅਰਥ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਨ। ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਵੇਲ਼ੇ, ਕੁਝ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਪਾਰੀ ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਮਹਿਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਲਕ ਨੀਲ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਕੁਝ ਨਾਮਵਰ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜਿਸਨੂੰ ਮੁੱਲਾ ਅਸਦ ਬਿਨ ਕੁਤੁਬ ਸ਼ਹੀਦ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਮੁੱਲਾ ਸਈਦ ਬਿਨ ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਸ਼ਹੀਦ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ  ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 

## ਖਿਲਾਫਤ ਲਹਿਰ 
ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਅੰਦੋਲਨ ਵੇਲ਼ੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੁਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੱਕਰੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਮਹਿਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਉਸਦੇ ਠਹਿਰਨ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੌਲਵੀ ਅਬਦੁਲ ਬਾਰੀ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਮੰਨਿਆ। ਬਾਰੀ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਕ ਸੀ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਵਰਗੇ ਆਗੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਮਹਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਮਹਿਲ ਦੇ ਉਲੇਮਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਲੇਮਾ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਹਾਦ ਫਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। 

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ 
* ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਸਿਹਾਲੀਵੀ, ਭਾਰਤੀ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਸ ਨੇ ਦਰਸ-ਏ ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਦਾ ਸਿਲੇਬਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ
* ਅਬਦੁਲ ਬਾਰੀ ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਮਹਲੀ, ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਵਾਨ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਹਾਦ ਲਈ ਫਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। 
* ਅਬਦੁਲ ਹਯ ਲਖਨਵੀ ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਮਹਲੀ, ਭਾਰਤੀ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ

**ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1982 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 1981, 1983 ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ  ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ  ਉਸ  ਨੂੰ 1999 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ  

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1957 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਬੁਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਕਮਾਲੀਆ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟ ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1976 ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅੰਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ  ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ  1981, 1983 ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ FIBA ਏਸ਼ੀਆ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ  ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ (ਟ੍ਰੈਫਿਕ) ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਐਸਪੀ ਰਿਹਾ 

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।  'ਆਪ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਜ਼ਨ ਭਰਾ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਨੇ ਵੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਗੁਨੀਤ ਕੌਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅੰਡਰ-17 ਵਰਗ 'ਚ ਖੇਡ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਭਤੀਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰਲੀ ਖੀਰਾਂਵਾਲੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ 

2017 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ 
* punjabbasketball.org 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ (ਪੁਰਾਲੇਖਬੱਧ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਰਾਜ ਲੂੰਬਾ, ਬੈਰਨ ਲੂੰਬਾ

**ਰਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਲੂੰਬਾ, ਬੈਰਨ ਲੂੰਬਾ**,  (ਜਨਮ 13 ਨਵੰਬਰ 1943, ਢਿਲਵਾਂ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ) ਇੱਕ ਪਰਉਪਕਾਰੀ, ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਲੂੰਬਾ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਦੀ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਲੂੰਬਾ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਨਗਰ ਢਿਲਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਆਇਓਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1962 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਲੂੰਬਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸ਼ਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਮੁੱਢੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਵਿਡਨੇਸ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸਟਾਲ ਤੋਂ ਥੋਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਆਯਾਤ ਕੰਪਨੀ, ਰਿੰਕੂ ਗਰੁੱਪ ਲਿਮਿਟੇਡ ਤੱਕ ਉਠਾਇਆ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚੂਨ ਰਿਆਇਤੀ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਲੰਡਨ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਚੂਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

ਲੂੰਬਾ ਲੰਡਨ ਦੇ ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਫ੍ਰੀਮੈਨ ਹੈ। ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਦਾ ਥ੍ਰੀ ਫੇਥਜ਼ ਫੋਰਮ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ, ਚਿਲਡਰਨ ਇਨ ਨੀਡ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਹੈ।  ਉਹ ਬਰਨਾਰਡੋ ਦੇ  ਅਤੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਚੈਰਿਟੀ, ਸੇਫਰ ਲੰਡਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।  1997 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹੂਜ਼ ਹੂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇਏਸ਼ੀਅਨ ਆਫ ਦਾ ਈਅਰ ਯੂਕੇ ਚੁਣਿਆ । 

ਲੂੰਬਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵੀਨਾ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943