open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ਿਸਤਾਨ

ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ਿਸਤਾਨ (ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ : Қазақстан/Qazaqstan, ਰੂਸੀ : Казахстан/Kazaxstan) ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਲਕ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਗਿਣਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਲਮਾਤੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ : Almaty)। ਇੱਥੇ ਦੀ ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁੱਖ - ਅਤੇ ਰਾਜਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। 
ਮਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭੂਭਾਗ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1991 ਵਿੱਚ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਵਿਘਟਨ ਦੇ ਉਪਰਾਂਤ ਇਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜਾਦ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੋਵੀਅਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸੰਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਕੇਟਾਂ ਦੇ ਪਰਖੇਪਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖ਼ਰੁਸ਼ਚੇਵ ਦਾ ਵਰਜਿਨ ਭੂਮੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਭੂਮੀ ਸਤੇਪੀ ਘਾਹ ਮੈਦਾਨ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਢਕੀ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਭੂਭਾਗ (ਵਰਗਾ ਕਿ ਉਪਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ) ਸਤੇਪੀ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੈ। ਮਾਰੂਥਲ ਤਾਂ ਗੁਆਂਢੀ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣ - ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਰਲ ਸਾਗਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬਾਲਕਾਸ਼ ਝੀਲ ਵਿਸ਼ਾਲਕਾਰ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਤੀਏਨ ਸ਼ਾਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕੋਲਸਾਈ ਝੀਲਾਂ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਥੇ ਦੀ ਕ਼ੁਦਰਤੀ ਸੰਪਦਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸੂ - ਜਬਾਗਲੀ, ਅਲਮਾਤੀ, ਬਰਸਾ - ਕੇਲਮੇਸ, ਬਿਆਨ - ਆਉਲ, ਮਾਰਕ਼ੋਕ਼ਲ ਉਸਤੀਰਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਅਲਤਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਲੋਂ ਗਿਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਸੰਘ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਧਰੋਹਰੋਂ ਵਿੱਚ ਸਟੇਪੀ ਖੇਤਰ ਸਰਿਆਰਕਾ ਦਾ ਨਾਮ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਮ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬੀ ਫ਼ਲੈਮਿੰਗੋ, ਸਾਇਬੇਰਿਆਈ ਵਹਾਇਟ ਕ੍ਰੇਨ, ਡਲਮਾਟਿਅਨ ਪੇਲਿਕਨ ਅਤੇ ਪਲਾਸ਼ੀ ਫਿਸ਼ ਈਗਲ ਵਰਗੀ ਪੱਖੀਆਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਅਮਾਨਤ 
ਤਰਜ, ਯਾਸਿਏ (ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ) ਅਤੇ ਓਟਰਾਰ ਹਰਿਆ ਭਰਿਆ (ਜਲ਼ਸਥਲ) ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤੇ ਦੇ ਮਹੱਤ੍ਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਟਰਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਤੀ ਵਲੋਂ ਚੀਨ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਲਾਵੇ ਓਟਰਾਰ ਵਿੱਚ ਚੌਦਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਿਤ ਮਸਜਦ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਜਨਵ੍ਰੱਤ 
ਸਾਲ 2008 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ਼ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 1, 53, 40, 533 ਸੀ।

## ਭਾਸ਼ਾ 
ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਜਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਦਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

## ਧਰਮ 
ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਪਾਰੰਪਰਕ ਧਰਮ ਮੁੱਖ ਹਨ।
 # ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ # ਅਯੈਪਨਸਵਾਮੀ]]

## ਖਾਣ-ਪੀਣ 
ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ ਖਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰੇਡ (ਪਾਵਰੋਟੀ), ਤਰੀ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਨੂਡਲਸ ਅਕਸਰ ਘੋੜੇ ਦਾ ਮਾਸ ਦੇ ਸਾਸੇਜ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਬੱਕਰੇ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਦੇ ਅਲਾਵੇ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਲਾਫ਼ (ਜਾਂ ਪੁਲਾਉ) ਖੱਟਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਦੋਨਾਂ ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸੁੱਕੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦਹੀ ਜਿਵੇਂ ਵਿਅੰਜਨ ਵੀ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਰਗਾ ਹੀ ਲੋਕ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਨੀਂਬੂ ਮਿਲਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲ਼ੀ ਚਾਹ ਬਿਨਾਂ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਵੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਕਾਮੀ ਸ਼ਰਾਬ ਵੋਦਕਾ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।

## ਵਿਭਾਗ 
ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 14 ਪ੍ਰਾਂਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੀਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ :

* ਅਸਤਾਨਾ
* ਅਕਤੋਬੇ
* ਅਲਮਾਟੀ
* ਅਸਤਾਨਾ
* ਅਤੀਰੌ
* ਬੈਕੋਨੁਰ
* ਪੂਰਵੀ ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ਿਸਤਾਨ
* ਕਾਰਾਗੰਡੀ
* ਕੋਸਤਾਨਏ
* ਕਿਜਿਲੋਰਡਾ
* ਮਾਂਗਿਸਤੌ
* ਉੱਤਰੀ ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ਿਸਤਾਨ
* ਪਾਵਲੋਦਰ
* ਦੱਖਣੀ ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ਿਸਤਾਨ
* ਪੱਛਮੀ ਕ਼ਜ਼ਾਕ਼ਿਸਤਾਨ
* ਜਹਾਂਬਿਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜਾਖਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼
ਕੈਲੰਡਰ

ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਰਥਾਤ ਦੇਸੀ ਜੰਤਰੀ ਆ ।  
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੌਂ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਜੰਤਰੀ ਦੇ ਸੰਚੇ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।

thumb
thumb|left

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੰਡਰ
ਬੂਟਾ (ਪਿੰਡ)

**ਬੂਟਾ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਅਟਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 351 ਮੀਟਰ (1154 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਕਾਲਾ ਚਿੱਟ ਰੇਂਜ ਦੇ ਤਰਾਈ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ। ਅਟਕ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਟਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਕਿੰਟ

**ਸਕਿੰਟ** ਜਾਂ **ਸੈਕੰਡ** ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਮੰਨੀ ਜਾਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਕਿੰਟ ਨੂੰ ਅਗੇ ਕਈ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇਕਾਈਆਂ ਦਸਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਕ ਮਿਲੀਸਕਿੰਟ ਇਕ ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰਵਾਂ ਅਤੇ 'ਇਕ ਨੈਨੋ ਸੈਕਿੰਡ' ਇਕ ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਇਕ ਅਰਬਵਾਂ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਰ-ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਮਿੰਟ ਵੀ ਸਕਿੰਟਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕਿੰਟ
ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕਾਈ ਅੰਦਰ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ: 
9,192,631,770 ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅੰਤਰਾਲ, ਜੋ ਸੀਜ਼ੀਅਮ -133 ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਹਾਈਪਰਫਾਈਨ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸਮਾਂ।" ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸੀਜ਼ੀਅਮ ਪਰਮਾਣੁ ਦੀ ਵਿਰਾਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ੂਨਯ ਕੈਲਿਬਨ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਰਾਮ ਜਾਂ ਅਧਾਰ ਅਵਸਥਾ ਜ਼ੀਰੋ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ **s**

## ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਤੁਲਨਾ 
1 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕਿੰਟ ਬਰਾਬਰ ਹੈ:

* 1/60 ਮਿੰਟ
* 1/3,600 ਘੰਟਾ
* 1/86,400 ਦਿਨ
* 1/31,557,600

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਸੰਵਿਹਣ

ਦੀਆਂ ਸਾਪੇਖਿਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼-ਚਿਤ੍ਰਣ। ਅਲਫ਼ਾ ਕਣ ਪੇਪਰ ਦੇ ਵਰਕੇ ਨਾਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਬੀਟਾ ਕਣ ਕਿਸੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਪਲੇਟ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਮਾ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸਿੱਕੇ ਨੂੰ ਬਿੰਨਣ ਵੇਲ਼ੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਲ ਕੀਤੇ ਚਿੱਤਰ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰੋ]]
right|300px|thumb|ਚਾਨਣ|ਚਾਨਣ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, **ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ** ਸਪੇਸ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥਕ ਮੀਡੀਅਮ (ਮਾਧਿਅਮ) ਰਾਹੀਂ ਤਰੰਗਾਂ ਜਾਂ ਕਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਜਾਂ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ:

* ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵਜ਼, ਦਿਸਣਯੋਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, x-ਕਿਰਨਾਂ, ਅਤੇ ਗਾਮਾ-ਕਿਰਨਾਂ 
* ਪਾਰਟੀਕਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਲਫਾ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਬੀਟਾ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ (ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਰੈਸਟ ਐਨਰਜੀ ਵਾਲੇ ਕਣ)
* ਅਕਾਉਸਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਲਟ੍ਰਾਸਾਊਂਡ ਅਵਾਜ਼, ਅਤੇ ਸਿਸਮਿਕ ਵੇਵਜ਼ (ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ)
* ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਜੋ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਕਰਵੇਚਰ ਵਿੱਚ ਰਿੱਪਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

## ਨੋਟਸ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
*Health Physics Society Public Education Website
*Ionizing Radiation and Radon  from World Health Organization
*Q&A: Health effects of radiation exposure, *BBC News*, 21 July 2011.


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ

**ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Transfer of technology) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ, ਗਿਆਨ, ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਨਮੂਨਿਆਂ ਅਤੇ ਢੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤਕਨੀਕ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਤਕਨੀਕ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਕਨੀਕ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਇਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਸਨੂੰ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਵਣਜ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਕਨੀਕ
ਝੀਤਾ

**ਝੀਤਾ** ਤਰਖਾਣਾ ਦਾ ਗੋਤ ਹੈ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੋਤ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਗੋਤ
ਜਪਾਨ

**ਜਪਾਨ** (, ਨੀਪੋਨ ਜਾ ਨੀਹੋਨ) ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਤ ਮਾਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਨ, ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਦੇ ਜਪਾਨੀ ਨਾਮ ਨੀਹੋਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਪਾਨ 6852 ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਹੋਨਸ਼ੂ, ਹੋਕਾਇਡੋ, ਕਿਉਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸ਼ੀਕੋਕੂ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡੇ 4 ਟਾਪੂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਥਲ ਭਾਗ ਦਾ 97% ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 12 ਕਰੋੜ 80 ਲੱਖ ਹੈ। ਟੋਕੀਓ ਜਪਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਜੰਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ਼ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਅਤੇ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

ਤਸਵੀਰ:Shuri Castle - Japan (11).jpg|ਜਪਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Shinhodaka Onsen - Japan (126).jpg|ਜਪਾਨੀ ਖਾਣਾ
ਤਸਵੀਰ:Shuri Castle - Japan (14).jpg|ਜਪਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Shuri Castle - Japan (16).jpg|ਜਪਾਨ
ਤਸਵੀਰ:2018京都祇園祭白樂天山鉾車隊伍.jpg
ਤਸਵੀਰ:2018京都祇園祭白樂天山鉾車上的地毯是外國傳進的珍貴寶物.jpg
ਤਸਵੀਰ:2018京都祇園祭螳螂山遊行.jpg
ਤਸਵੀਰ:2018京都祇園祭長刀鉾地方士紳隊伍.jpg
ਤਸਵੀਰ:2018京都祇園祭長刀鉾外國人也參與遊行.jpg
ਤਸਵੀਰ:2018京都祇園祭長刀鉾外國人也參與遊行.jpg
ਤਸਵੀਰ:2018京都祇園祭長刀鉾工作人員.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
*
ਚੁੰਬਕ

ਚੁੰਬਕ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਪੱਥਰ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਕਿ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਇਹਨੂੰ ਮਿਕਨਾਤੀਸ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।  ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਚੁੰਬਕ ਨੂੰ 'ਚੂਸੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੁੰਬਕ
ਮਹਾਂਸਾਗਰ

**ਮਹਾਂਸਾਗਰ** ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਲਮੰਡਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਥੱਲੇ ਧਰਤੀ ਦਾ 71 % ਭਾਗ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ (ਲਗਭਗ 36.1 ਕਰੋੜ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਜਿਸਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ 3000 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:

* ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ 
* ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ
* ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ 
* ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ
* ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲਮੰਡਲ
ਛੱਲ

right|300px|thumbਜੱਦ ਵੱਟਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ੈਅ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਲ-ਜੁੱਲ ਹੁੰਦੀ ਆ ਜੋ ਫੈਲਦੀ ਆ | ਛੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਲੰਘਦੀ ਆ |

ਪਾਣੀ ਗੋਲ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਥੱਲੇ ਹੁੰਦਾ ਦਿੱਸੇਗਾ। ਚੱਕਰ ਫੈਲਦੇ ਜਾਣਗੇ। ਪਾਣੀ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ **ਛੱਲ** ਹੈ। ਪਾਣੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਨਾਲ ਲਗਵੀਆਂ **ਉੱਚਾਈਆਂ** ਜਾਂ **ਨਿਵਾਣਾਂ** ਵਿਚਲੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਛੱਲ ਲੰਬਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ **ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਜਾਂ ਫਰੀਕਵੈਂਸੀ** ਹੈ। ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਤਰੰਗ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੈ?- ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਿਹਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਛੱਲ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਫਰੀਕਵੈਂਸੀ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਛੱਲ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗੀ। 
## ਇਕਾਈ
ਛੱਲ ਦੀ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹਰਟਜ਼ ਹੈ। ਇੱਕ ਛੱਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਫਰੀਕਵੈਂਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਰਟਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਹਰਟਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਲੋ ਹਰਟਜ਼ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋ ਹਰਟਜ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੈਗਾ ਹਰਟਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮੈਗਾ ਹਰਟਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੀਗਾ ਹਾਰਟਜ਼ ਆਖਦੇ ਹਨ। 
## ਉਦਾਹਰਨ
ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਜਾਂ ਫਰੀਕਵੈਂਸੀ …ਕਿਲੋ ਹਰਟਜ਼/…ਮੈਗਾ…ਹਾਰਟਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।’’ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਜਲ ਚੁੰਬਕੀ ਤਰੰਗਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਫਰੀਕਵੈਂਸੀ ਉੱਤੇ ਨਸ਼ਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੀਡੀਅਮ ਵੇਵ, ਸ਼ਾਰਟ ਵੇਵ, ਐਫ.ਐਮ., ਟੀ.ਵੀ., ਕੇਬਲ ਚੈਨਲ, ਕਾਰਡਲੈੱਸ ਫੋਨ, ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਸੰਚਾਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲ-ਚੁੰਬਕੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਫਰੀਕਵੈਂਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਲੂਟੁੱਥ, ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ, ਜੀ.ਪੀ. ਐੱਸ. ਇਸ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹਨ। ਸੰਚਾਰ ਛੱਲਾਂ ਆਪਣੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੂਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਨ ਯੋਗ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੱਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
੫ (ਅੰਕ)

**5** (ਪੰਜ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਅੰਕ ਹੈ। ਇਹ 4 (ਚਾਰ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 6 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕ
ਚਿਰ

ਦੋ ਘਟਣਾਵਾਂ ਹੌਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਜੋ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾਂ ਐ ਉਹਨੂੰ **ਚਿਰ** ਆਖਦੇ ਨੇ |

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਵੇਲੂਰ

**ਵੇਲੂਰ** (12.93 N, 79.13 E) ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਰਾਜ (ਤਮਿਲਨਾਡੂ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ 142 ਵਰ੍ਹੇ ਪੁਰਾਣੀ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 2008 ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਲਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੇਲੂਰ ਕਿਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚੇਨੱਈ ਅਤੇ ਬੇਂਗਲੂਰ ਅਤੇ ਤੀਰੂਵਨਮਲਈ ਅਤੇ ਤਿਰੂਪਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।

ਵੇਲੂਰ ਦੇ ਕੁਝ ਜਰੂਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਟਪਡੀ, ਅਰਕੋਟ, ਰਾਨੀਪੇਟ, ਵਲਜ਼ਪੇਟ, ਸਤੁਵਚਾਰੀ, ਮੇਲਵਿਸ਼ਰਮ, ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ, ਤੀਰੁਵਲਮ ਆਦਿ ਹਨ।

ਵੇਲੂਰ ਨਾਂ ਤਮਿਲ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਵੇਲ ਅਤੇ ਊਰ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਵੇਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਭਾਲਾ ਅਤੇ ਊਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸ਼ਹਿਰ, ਮਤਲਬ ਵੇਲੂਰ ਯਾਨੀ ਭਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੇਲੂਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਣਖੇਤਰ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਲੂਰ ਨਾਂ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆ ਹੈ। ਇਹ ਤੱਥ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੇਲੂਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਸ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਦਾ ਕਾਫਿ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੇਲਾ ਦਰਖ਼ਤ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਤਾਂ ਕਰ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੇਲੂਰ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਣਾ ਇਹ ਤੱਥ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੇਲੂਰ ਸ਼ਬਦ ਵੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੁਰਗਨ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਵੇਲੂਰ ਨੂੰ "ਮੁਰਗਨ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ" ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਵੇਲੂਰ ਦ੍ਰਾਵੀੜੀਅਨ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਬੜਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਦੇ ਪੱਲਵਾ, ਚੋਲਾ, ਨਾਇਕ, ਮਰਾਠਾ ਅਤੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਸੁਲਤਾਨ ਆਦਿ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਗੱਦੀ ਸੀ। ਇਹ 1606 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1672 ਤੱਕ ਵਿਜੇਨਗਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਵੇਲੂਰ ਦੇ ਕਿਲੇ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੇ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼

**ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਗਣਤੰਤਰ** (ਬੰਗਾਲੀ: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਸੀਮਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਵ ਸੀਮਾ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਹੈ। ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਇੱਕ ਬਾਂਗਲਾਭਾਸ਼ੀ ਅੰਚਲ, ਬੰਗਾਲ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਾਮ “বঙ্গ” ਬਾਙਗੋ ਜਾਂ “বাংলা” ਬਾਂਗਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਰੇਖਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਈ ਜਦੋਂ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ 1600 ਕਿ ਮੀ (1000 ਮੀਲ) ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦੂਰੀ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਜਨਤਾ ਦਾ ਧਰਮ (ਇਸਲਾਮ) ਇੱਕ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਗਤ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰੀਆਂ ਸਨ। ਪੱਛਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਤਤਕਾਲੀਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 1971 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ਼ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਡੋਲਦੀ ਰਹੀ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 13 ਰਾਸ਼ਟਰਸ਼ਾਸਕ ਬਦਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 4 ਫੌਜੀ ਬਗਾਵਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਨਬਹੁਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਥਾਨ ਅੱਠਵਾਂ ਹੈ।

## ਨਾਂਅ
## ਇਤਿਹਾਸ
### ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ
### ਮੱਧ ਕਾਲ
### ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ
## ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ
### ਧਰਾਤਲ
### ਜਲਵਾਯੂ
### ਸਰਹੱਦਾਂ
## ਜਨਸੰਖਿਆ
### ਭਾਸ਼ਾ
### ਧਰਮ
### ਸਿੱਖਿਆ
### ਸੱਭਿਆਚਾਰ
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

ਤਸਵੀਰ:Bangladeshi Hindu Wedding Rituals Sindoor Daan.jpg|ਸਿੰਦੂਰ ਦਾਨ ਅਤੇ ਘੋਮਟਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਤਸਵੀਰ:Bengali Hindu Wedding Aashirvad.jpg|ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ
ਤਸਵੀਰ:Durgapuja - The Festival of Bengalies.jpg|ਦੁਰਗਾਪੂਜਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਬੀਜੋਆ ਦੁਸ਼ੋਮੀ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:Dance of Pagla Pir (a folk ritual dance of Bangladesh).jpg|ਪਗਲਾ ਪੀਰ ਦਾ ਡਾਂਸ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਲੋਕ ਨਾਚ)
ਤਸਵੀਰ:Goddess Durga Maa 2.jpg|ਦੁਰਗਾਪੂਜਾ

ਤਸਵੀਰ:Bangladesh-style noodle.jpg|ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੀ ਨੂਡਲ
ਤਸਵੀਰ:Bangladesh 20200227 152652683.jpg
ਤਸਵੀਰ:Bengali Hindu Wedding Aashirvad.jpg|ਬੰਗਾਲੀ ￼ਹਿੰਦੂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਸ਼ਾਦੀ
ਤਸਵੀਰ:Durgapuja - The Festival of Bengalies.jpg|￼ਬੰਗਾਲੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਤਸਵੀਰ:Fishing boats in the Bay of Bengal.jpg|￼ਬੰਗਾਲੀ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿਚ ਕਿਸ਼ਤੀ
ਤਸਵੀਰ:Bangladesh-3543469.jpg|ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼-3543469.jpg
ਤਸਵੀਰ:Foods in Dhaka Bangladesh.jpg|￼ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਭੋਜਨ
ਤਸਵੀਰ:Shan Papdi.jpg|￼ਸ਼ਾਨ ਪਾਪੜੀ
ਤਸਵੀਰ:Building Mosque in Bangladesh.jpg|ਮੋਸਕਿਊ  ਇਮਾਰਤ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ
ਤਸਵੀਰ:All villager watching bangla cinema together in local tea shop.jpg|ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡ 
## ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
### ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰ
### ਕਾਰੋਬਾਰ
### ਯਾਤਾਯਾਤ
## ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ
## ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
### ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਸਲੇ
### ਬਾਹਰੀ ਮਸਲੇ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ

thumb|300px|right|ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ
**ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ** ਜਾਂ **ਕੰਗਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ**(ਚੀਨੀ: 孔子; ਪਿਨ-ਯਿਨ: Kǒng Zǐ) (551-479 ਈਃ ਪੂਃ) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਵਿਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਫ਼ੇ ਨੇ ਚੀਨੀ, ਕੋਰੀਆਈ, ਜਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਬਧ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰਕ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਕਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸਨੂੰ ਝਗੜਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਚੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਸ਼ਟ ਸਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਹਿੱਤ ਮਹਾਤਮਾ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ।

## ਜੀਵਨੀ
### ਜਨਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਪਰਮਾਣਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸਜ਼ੇਮਾਂ ਚਿਏਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ 
ਦਾ ਜਨਮ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 551 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ  ਦੇ  ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਿਆਸ ਅਸੀਮ ਸੀ।  ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਕਸ਼ਟ ਸਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ। ਕੁੱਝ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਕੇ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।  ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਤਹਾਸ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਨੀਤੀਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।  ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਇਤਹਾਸ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨੀਤੀਸ਼ਾਸਤਰ ਉੱਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

### ਬਾਅਦ ਦਾ ਜੀਵਨ
53 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੰਤਰੀ ਪਦ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ।  ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਥਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।  ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਪਰੋਪਕਾਰੀ, ਗੁਣੀ ਅਤੇ ਚਰਿਤਰਵਾਨ ਬਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੂਸਰਿਆਂ  ਦੇ ਨਾਲ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਓ ਨਾ ਕਰੋ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।

ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ, ਧਰਮ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਰੱਬ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂ ਮੰਨਣ ਲੱਗੇ।  ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 480 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।  ਕੰਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੀਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਿਰਤਾ ਆਈ।  ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅੱਜ ਵੀ ਚੀਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਰਾਹ ਵਿਖਾਵਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਚਾਬੀ

right|thumb|ਚਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿਤਰ
**ਚਾਬੀ** ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਲੇ ਖੋਲਣ ਲਈ ਕੰਮ ਆਂਦੀ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ

**ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ: Philadelphia) ਪੈੱਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 5ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੈੱਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ
ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)

**ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

*ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੈੱਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ
**ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ ਈਗਲਜ਼, ਪੈੱਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ
**ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
*ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ (ਮਿਸੀਸਿੱਪੀ), ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਿਸੀਸਿੱਪੀ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ 
*ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ (ਇੰਡੀਆਨਾ), ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੰਡੀਆਨਾ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ
*ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ (ਟੈਨੇਸੀ), ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਟੈਨੇਸੀ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ
ਭਗਤ

**ਸਿੱਖ ਭਗਤ**:
*ਕਬੀਰ ਜੀ
*ਭੀਖਨ ਜੀ
*ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ
*ਸੂਰਦਾਸ ਜੀ
*ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ
*ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੀ
*ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਜੀ
*ਸੈਣ ਜੀ
*ਫਰੀਦ ਜੀ
*ਪੀਪਾ ਜੀ
*ਬੈਣੀ ਜੀ
*ਸਧਨਾ ਜੀ
*ਧੰਨਾ ਜੀ
*ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ
*ਜੈਦੇਵ ਜੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੌਤਕੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵੱਖ - ਵੱਖ **ਪਰਮਾਣੂ ਕ੍ਰਮਾਂਕ** (atomic number) ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਦਾ ਪਰਮਾਣੁ ਕ੍ਰਮਾਂਕ ਉਸ ਦੇ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਭਿਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ Z ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਲ ਦਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਆਵੇਸ਼ਰਹਿਤ ਪਰਮਾਣੂ ਤੇ ਇਲੈਕਟਰਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਪਰਮਾਣੁ ਕ੍ਰਮਾਂਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਤਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਪਰਮਾਣੂ ਕ੍ਰਮਾਂਕ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੀਤੀ ਤੋਂ ਸਜਾਣ ਤੋਂ ਆਵਰਤ ਸਾਰਣੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੇ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ ਸਵੈਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
### ਕੁੱਝ ਤਤਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਕ੍ਰਮਾਂਕ 
* ਹਾਇਡਰੋਜਨ - 1 
* ਹੀਲਿਅਮ - 2 
* ਆਕਸੀਜਨ - 8

### ਸਮਸਥਾਨਿਕ 
ਕੁੱਝ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਤੱਤ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਭਿਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ (ਅਰਥਾਤ ਪਰਮਾਣੂ ਕ੍ਰਮਾਂਕ) ਤਾਂ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਭਿਕ ਵਿੱਚ ਨਿਉਟਰਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਪਰਮਾਣੁ ਸਮਸਥਾਨਿਕ (isotope) ਕਹਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਗੁਣ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁੱਝ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

### ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ 
ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ ਉਹ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸ਼ਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਤੱਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ 1/12 ਭਾਗ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਗੁਣਾ ਭਾਰੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੁ ਊਰਜਾ ਅਦਾਰਾ

**ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੁ ਊਰਜਾ ਅਦਾਰਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ਇੰਟਰਨੇਸ਼ਨਲ ਏਟਾਮਿਕ ਏਨਰਜੀ ਏਜੰਸੀ, ਉਪਨਾਮ: ਆਈਏਈਏ) ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਾਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੁ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵਰਤੌਂ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਦੇ ਫੌਜੀ ਵਰਤੋ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਗਠਨ 29 ਜੁਲਾਈ, 1957 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀਆਨਾ, ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਚੇਰਨੋਬਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਨਾਭਿਕੀ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਨਾਭਿਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮਹਾਸਚਿਵ ਮਿਸਰ ਮੂਲ ਦੇ ਮੋਹੰਮਦ ਅਲਬਾਰਦੇਈਆਂ ਹਨ। ਅਲਬਾਰਦੇਈ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰੂਪ ਤੋਂ 2005 ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੋਬੇਲ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਸਚਿਵ ਡਬਲਿਊ ਸਟਰਲਿੰਗ ਕੋਲ (1957 - 1961) ਸਨ।

ਆਈਏਈਏ ਬੋਰਡ ਦੇ 35 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 26 ਨਾਭਿਕੀ ਆਪੂਰਤੀਕਰਤਾ ਸਮੂਹ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ। 
ਆਈਏਈਏ ਸਿੱਧੇ ਸਿੱਧੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰੀਸ਼ਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਤਿੰਨ ਅੰਗ ਹਨ - 
•	ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦਾ ਬੋਰਡ (ਬੋਰਡ ਆਫ ਗਰਵਨਰਸ), 
•	ਸਧਾਰਨ ਸੰਮੇਲਨ (ਜਨਰਲ ਕਾਂਗਰਸ) ਹੋਰ 
•	ਸਕੱਤਰੇਤ (ਸੇਕੇਟਰੇਰਿਏਟ) 
ਬੋਰਡ ਆਫ ਗਰਵਨਰਸ ਵਿੱਚ ਮੈਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 35 ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 13 ਮੈਂਬਰ ਪਿਛਲੇ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 22 ਮੈਬਰਾਂ ਦਾ ਚੋਣ ਜਨਰਲ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੋਰਡ ਆਫ ਗਰਵਨਰਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਆਈਏਈਏ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਕਰਣਾ ਹੈ। 
ਸੰਸਥਾ ਆਪਣੇ ਬਜਟ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਜਨਰਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਸਨੂੰ ਮਹਾਸਚਿਵ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਕਰਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਕਾਂਫਰੇਂਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਸਿਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਆਫ ਗਰਵਨਰਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਬਜਟ ਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਹਾਸਚਿਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਨਰਲ ਕਾਂਫਰੇਂਸ ਅਤੇ ਬੋਰਡ ਆਫ ਗਰਵਨਰਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਏ ਗਏ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉੱਤਰਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

, showing (from left to right) the Ritz-Carlton Philadelphia, Two Liberty Place, Centre Square I and II, One Liberty Place, the Mellon Bank Center, the Philadelphia City Hall, and the Bell Atlantic Tower]]

ਇਹ ਉਚਾਈ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਫਿਲਾਡੇਲਫਿਆ (ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੇਨਸਿਲਵੇਨੀਆਂ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ) ਦਿਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ 57 ਸਟੋਰੀ ਉੱਚਾ ਕਾਮਕੇਸਟ ਸੇਂਟਰ ਹੈ, ਜੋ 975&nbsp;ਫੁੱਟ (297&nbsp;ਮਿਟਰ) ਹੈ। ਕਾਮਕੇਸਟ ਸੇਂਟਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ 14ਵੀਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਪੇਨਸਿਲਵੇਨੀਆਂ ਰਾਜ ਅਤੇ ਫਿਲਾਡੇਲਫਿਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੁਰ ਇਮਾਰਤ ਵੱਨ ਲਿਬਰਟੀ ਪਲੇਸ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਦੁਜੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਪੇਨਸਿਲਵੇਨੀਆਂ ਰਾਜ ਦਿਆਂ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਫਿਲਾਡੇਲਫਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਪਿਟਸਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਫਿਲਾਡੇਲਫਿਆ ਦਾ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ 1744 ਨੂੰ ਕਰਾਈਸਟ ਚਰਚ (Christ Church), ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਸੀ, ਬਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

ਫਿਲਾਡੇਲਫਿਆ ਦਿਆਂ ਦੋ ਇਮਾਰਤਾ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੁਨਿਆਂ ਦਿਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਰਹਿਆਂ ਸਨ:- ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਾਈਸਟ ਚਰਚ (Christ Church) ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿਟੀ ਹਾਲ (City Hall)। ਫਿਲਾਡੇਲਫਿਆ ਦਾ ਸਿਟੀ ਹਾਲ (City Hall), 1901 ਤੋਂ 1908 ਤੱਕ ਦੁਨਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਚ ਜਿਆਦਾ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ 1970s ਤੋਂ 1980s ਤੱਕ ਬਣਨਿਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ, ਇਹਨਾਂ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣੀਆਂ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 11 ਇਮਾਰਤਾਂ 500&nbsp;ਫੁੱਟ (152&nbsp;ਮੀਟਰ) ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ।

__TOC__

## ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ
, Philadelphia's and Pennsylvania's tallest building]]
, with Two Liberty Place visible in the distance, Philadelphia's 2nd and 3rd-tallest buildings]]
, the city's 20th-tallest building]]
ਇਹ ਸੂਚੀ ਫਿਲਾਡੇਲਫਿਆ ਦਿਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਲਾਨ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਉਹ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ 400 ਫੁੱਟ (122 ਮੀਟਰ) ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਚਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਅਨਟੀਨੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ (=) ਦੋ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਇਮਾਰਤਾ ਦੀ ਉਚਾਈ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ-ਚਿਨ੍ਹ ਹੈ। "ਸਾਲ" ਕਾਲਮ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਸਾਲ ਇਮਾਰਤ ਪੁਰੀ ਹੋਈ। ਸਿਰਫ ਇੱਕੋ ਢਾਈ ਗਈ ਇਮਾਰਤ (ਵੱਨ ਮਰਿਡੀਅਨ ਪਲਾਜ਼ਾ - One Meridian Plaza - 492-ਫੁੱਟ (150 ਮੀਟਰ)) ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1999 ਵਿੱਚ ਡਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

 Indicates still under construction, but has been topped out.

## Tallest under construction, approved and proposed
 under construction in October 2007]]
This lists buildings that are under construction, approved, or proposed in Philadelphia that are at least 400 feet (122 meters) in height. Under construction buildings that have already been topped out are also included.
The rank that each building would hold if it were completed is listed. However, its rank is not dependent on any other buildings that are not currently completed or topped off.

 Table entry without text indicates that information regarding a building's height has not yet been released.

## Timeline of tallest buildings
Philadelphia has seen few city record-holders compared to other cities with comparable skylines. The City Hall stood as the tallest structure in the city for 86 years, and was also a world record holder for tallest habitable building from 1901 until the 1908 completion of the Singer Building in New York City.

## ਬਾਹਾਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Diagram of Philadelphia skyscrapers on SkyscraperPage
* Philadelphia Center for Architecture

## ਹਵਾਲੇ
ਫਿਲਾਡੇਲਫਿਆ
ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ

**ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ** ਜਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋਟੈੱਕ, ਵਿਵਹਾਰਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, 1 ਤੋਂ 100 ਨੈਨੋ (ਅਰਥਾਤ 10−9 ਮੀਟਰ) ਸਕੇਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਤੀ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੈੱਬ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲੇ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੇਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰਕ ਭੌਤਿਕੀ, ਪਦਾਰਥ ਵਿਗਿਆਨ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਭੌਤਿਕੀ, ਮੈਕਰੋ -ਕੁਆਂਟਮ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਜੋ ਰਾਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਗੈਰ ਕੋਵਲੇਂਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ), ਸਵੈ-ਅਨੁਲਿਪਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨਤ ਰੋਬੋਟਿਕਸ, ਰਸਾਇਣਕ ਇੰਜੀਅਨਰੀ, ਯੰਤਰਿਕ ਇੰਜੀਅਨਰੀ, ਉਨਤ ਬਿਜਲਈ ਇੰਜੀਅਨਰੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੇ ਕੀ ਨਤੀਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਨੈਨੋਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੌਜੂਦ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੈਨੋ ਸਕੇਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰੀਕਰਣ, ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 
thumb|left|ਬਕਮਿਨਿਸਤਰ ਫੁੱਲਰੀਂਨ C60 ਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਬਕਮਿਨਿਸਤਰ ਫੁੱਲਰੀਨ C60, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਕਿਬਾਲ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਢਾਂਚੇ ਵਾਲੀ ਫੁੱਲਰੀਨ ਹੈ। ਫੁੱਲਰੀਨ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਤੇ ਅਨੁਸੰਧਾਨ, ਨੈਨੋਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।

ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਜੰਤਰ ਆਣਵਿਕ ਘਟਕਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਆਣਵਿਕ ਸਵੈ-ਜੁੜਨ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਰਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵਲ ਦੀ ਪੱਧਤੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਅਣੂ-ਸਤਹ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਕੋਲਾਇਡਲ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਨਵੀਕ੍ਰਿਤ ਰੁਚੀ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਉਪਕਰਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਖੁਰਦਬੀਨ ਯੰਤਰ (AFM), ਸਕੈਨਿੰਗ ਟਨਲਿੰਗ ਖੁਰਦਬੀਨ (STM) ਇਤਿਆਦ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਬੀਮ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਆਣਵਿਕ ਕਿਰਨ ਏਪੀਟੈਕਸੀ ਆਦਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਨੈਨੋ-ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਪਰਗਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤੀ ਹੋਈ। 
### ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ
ਆਣਵਿਕ ਢਾਂਚੇ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪੋਲਿਮਰ, * ਆਣਵਿਕ ਸਤਹ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕੰਪਿਊਟਰ ਚਿਪ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹੈ। 
ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਦੇ ਅਨੇਕ ਆਸ਼ਾਜਨਕ ਖੇਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਆਂਟਮ ਡੋਟਸ * ਨੈਨੋਂਟਿਊਬਸ, ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਸਲੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਨੈਨੋਂਕਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੱਪ ਮਲਹਮ, ਪ੍ਰਸਾਧਨ ਸਾਮਗਰੀ, ਰਖਿਆਤਮਕ ਲੇਪ, ਦਵਾ ਸਪੁਰਦਗੀ [ 1 ], ਦਾਗ ਰੋਕੂ ਕਪੜੇ ਆਦਿ।

#### ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ 
ਨੈਨੋ ਤਕਨੀਕੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਚਲਚਿਤਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋ ਉਤਪਾਦ ਬਣਦੇ ਦਿਖਾਏ ਹਨ 
* http://www.crnano.org/basics.htm

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਇੰਡਿਕ ਯੂਨੀਕੋਡ

**ਇੰਡਿਕ ਯੂਨੀਕੋਡ** ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲਿਪੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਸੰਸਕਰਣ 5.2 ਵਿੱਚ ਵਿਵਿਧ ਭਾਰਤੀ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।

ਯੂਨੀਕੋਡ 5.2 ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਪੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

* ਦੇਵਨਾਗਰੀ
* ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਪੀ
* ਗੁਜਰਾਤੀ ਲਿਪੀ
* ਗੁਰੂਮੁਖੀ
* ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ
* ਲਿੰਬੂ ਲਿਪੀ (enLimbu script) 
* ਮਲਯਾਲਮ ਲਿਪੀ
* ਉੜੀਆ ਲਿਪੀ
* ਸਿਨਹਲ ਲਿਪੀ
* ਸਿਅਲੋਟੀ ਨਾਗਰੀ (enSyloti Nagri) 
* ਤਮਿਲ ਲਿਪੀ
* ਤੇਲੁਗੁ ਲਿਪੀ

ਯੂਨੀਕੋਡ ਕਾਂਸੋਰਟੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਗੁਰਮੁਖੀ ਯੂਨੀਕੋਡ 5.2 ਵਿੱਚ ਕੁਲ 79 ਵਰਣਾਂ/ਚਿਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਹੁਣੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਣ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਅੰਜਨ (ਹਲੰਤ ਵਿਅੰਜਨ - ਅੱਧੇ ਅੱਖਰ) ਅਤੇ ਕਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਚਿਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਿਹਨ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। 
### ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਇੰਡਿਕ ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਕਰਨਾ
ਜੇਕਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟਾਇਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਆਏ ਤਾਂ ਯੂਨੀਕੋਡ ਐਕਟੀਵੇਟ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਵਿੰਡੋਜ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਸੀਡੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ - ਵਿੰਡੋਜ ਐਕਸ ਪੀ, ਵਿੰਡੋਜ 2000 ਜਾਂ ਵਿੰਡੋਜ 7)।

 1. ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਡੀ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਸਟਾਰਟ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਕੰਟਰੋਲ ਪੈਨਲ ਤੇ ਜਾਓ। 
 2. ਫਿਰ ਰੀਜਨਲ ਐਂਡ ਲੈਂਗੁਏਜ ਵਿਕਲਪ ਤੇ ਡਬਲ ਕਲਿਕ ਕਰ ਕੇ ਖੋਲ ਲਵੇਂ। 
 3. ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਛੋਟੀ ਇੰਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਵਿੰਡੋ ਖੁੱਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਟੈਬ ਰੀਜਨਲ ਆਪਸ਼ਨ, ਲੈਂਗੁਏਜਜ ਅਤੇ ਅਡਵਾਂਸ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣਗੇ। ਲੈਂਗੁਏਜਜ ਤੇ ਕਲਿਕ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਵੱਲ ਦੋ ਚੈਕ ਬਾਕਸ (ਇਨਸਟਾਲ ਫਾਇਲ ਫਾਰ ਕੰਮਪਲੈਕਸ ਸਕਰਿਪਟ ਅਤੇ ਇਨਸਟਾਲ ਫਾਇਲ ਫਾਰ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲੈਂਗੁਏਜਜ) ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲਿਕ ਕਰ ਕੇ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਲਉ। 
 4. ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੰਡੋਜ ਦੀ ਸੀਡੀ ਤੋਂ ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੀ ਫਾਇਲਸ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਓਗੇ। 
 5. ਏਕਟੀਵੇਟ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। 
 6. ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕੰਟਰੋਲ ਪੈਨਲ, ਰੀਜਨਲ ਐਂਡ ਲੈਂਗਵੇਜੇਜ ਆਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੈਂਗਵੇਜੇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਓ। 
 7. ਹੁਣ ਲੈਂਗਵੇਜੇਜ ਵਿੱਚ ਡਿਟੇਲਸ ਬਟਨ ਤੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ, ਇੱਕ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਇੰਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਵਿੰਡੋ ਖੁੱਲ ਜਾਵੇਗੀ। 
 8. ਨਵੀਂ ਵਿੰਡੋ ਵਿੱਚ ਸੈਟਿੰਗਸ ਵਿੱਚ ਕਲਿਕ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਏਡ ਬਟਨ ਤੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ - ਜਿਹੀ ਵਿੰਡੋ ਏਡ ਇਨਪੁਟ ਲੈਂਗਵੇਜ ਖੁਲੇਗੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਡਰਾਪ ਡਾਉਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਪਹਿਲਾ ਯਾਨੀ ਇਨਪੁਟ ਲੈਂਗਵੇਜ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਚੁਣ ਲਵੇਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਯਾਨੀ ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਉਟ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਚੁਣ ਕੇ ਓਕੇ ਤੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ। 
 9. ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿੰਡੋ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਬੋਰਡ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਆਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੰਡੋ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਲੈਂਗਵੇਜ ਵਾਰ ਤੇ ਕਲਿਕ ਕਰਨਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਵਿੰਡੋ ਖੁਲੇਗੀ। ਹੁਣ ਸ਼ੋ ਦ ਲੈਂਗਵੇਜ ਵਾਰ ਆਨ ਡੇਸਕਟਾਪ ਤੇ ਚੈਕ ਕਰ ਕੇ ਓਕੇ ਕਰਨਾ ਹੈ। 
 10. ਹੁਣ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਕੋਡ ਐਕਟੀਵੇਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਡੇਸਕਟਾਪ ਦੇ ਟਾਸਕਬਾਰ ਤੇ ਈ ਐਨ ਯਾਨੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਜਾਂ ਡੇਸਕਟਾਪ ਤੇ ਈ ਐਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਾਰ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸਨੂੰ ਮਿਨੀਮਾਇਜ ਕਰਨ ਤੇ ਉਹ ਟਾਸਕਬਾਰ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨੋਟਪੈਡ ਜਾਂ ਵਰਡ ਖੋਲ ਕੇ ਈ ਐਨ ਤੇ ਕਲਿਕ ਕਰ ਕੇ ਪੀ ਏ ਤੇ ਯਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਿਕ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਅੱਖਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ
ਵਰਚੂਅਲ ਕੀਬੋਰਡ

**ਵਰਚੂਅਲ ਕੀਬੋਰਡ** ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਜਾਂ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਡਿਵਾਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿਨ੍ਹ ਟੰਕਿਤ ਕਰਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਰਚੂਅਲ ਕੀਬੋਰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੌਂ ਵੱਧ ਇਨਪੁਟ ਡਿਵਾਇਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ (ਭੌਤਿਕ) ਕੀਬੋਰੜ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਮਾਉਸ, ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਦੀ ਜਾਇਸਟਿਕ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਆਦਿ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਰਚੂਅਲ ਕੀਬੋਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥੱਡ ਐਡੀਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਯਾਨੀ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ੀ ਚਿਨ੍ਹ ਜੋ ਕਿ ਅਸਲੀ ਕੀਬੋਰਡ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ ਟਾਈਪ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿੰਡੋਜ ਵਿੱਚ ਇਨਸਕਰਿਪਟ ਲੇਆਉਟ ਦੇ ਵਰਚੁਅਲ ਕੀਬੋਰਡ ਅੰਤਰਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਟਾਇਪਿੰਗ ਵਿਧੀਆਂ ਜਿਹਾ ਫੋਨੇਟਿਕ ਟਰਾਂਸਲਿਟਰੇਸ਼ਨ, ਰੇਮਿੰਗਟਨ ਆਦਿ ਹੇਤੁ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਥਰਡ ਪਾਰਟੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰ ਕੇ ਵਰਚੂਅਲ ਕੀਬੋਰਡ ਜੋੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ:
ਬਰਾਹ ਲਿਪੀ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਹੋਰ ਇੰਡਿਕ ਲਿਪੀਆਂ ਦਾ ਵਰਚੂਅਲ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਈਟ  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ
ਇਨਪੁਟ ਢੰਗ

**ਇਨਪੁਟ ਢੰਗ** ਨੂੰ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥੱਡ ਜਾਂ ਇਨਪੁਟ ਮੈਥੱਡ ਐਡੀਟਰ (ਆਈ ਐਮ ਈ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਿਜਿਟਲ ਜੁਗਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਨਪੁਟ ਢੰਗ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਢੰਗ ਉਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਤੰਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਕੁੰਜੀਪਟਲ ਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਜਾਂ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਕੁੱਝ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਲਿਪੀ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ 
* http://www.microsoft.com/windows/ie/ie6/downloads/recommended/ime/default.mspx

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ
ਗੂਗਲ ਆਈ ਐਮ ਈ

**ਗੂਗਲ ਆਇਏਮਈ** ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਟਾਇਪਿੰਗ ਔਜਾਰ (ਇਨਪੁਟ ਮੈਥਡ ਏਡੀਟਰ) ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਰਚੂਅਲ ਕੀਬੋਰਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਾਪੀ-ਪੇਸਟ ਦੇ ਝੰਝਟ ਦੇ ਵਿੰਡੋਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਗੂਗਲ ਦੀ ਇਹ ਸੇਵਾ ਗੂਗਲ ਇੰਡਿਕ ਲਿਪਿਅੰਤਰਣ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਆਨਲਾਇਨ ਸੰਪਾਦਿਤਰ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੁਏ ਇਸਨੂੰ ਆਫਲਾਇਨ ਪ੍ਰਯੋਗ ਲਈ ਦਸੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਗੂਗਲ ਆਈਐਮਈ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ
ਮੰਗਲ

**ਮੰਗਲ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

*ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ, ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ
*ਮੰਗਲਵਾਰ, ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦਿਨ
ਕੌਮਿਕਸ

**ਕੌਮਿਕਸ** ਜਾਂ **ਕਾਮਿਕਸ** (:en:comics) ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਲਈ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਾਮਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਦਾ ਬੋਲਣਾ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਬਾਰੇ ਜਾਂ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ

Manga Hokusai.jpg|*ਮਾਂਗਾ*ਹੋਕੂੁਸਾਈ, early 19th century
Toepffer Cryptogame 13.png|''*Rodolphe Töpffer, 1830
AllySloper.jpg|Ally Sloper in *Some of the Mysteries of Loan and Discount*Charles Henry Ross, 1867
Yellow Kid 1898-01-09.jpg|*The Yellow Kid*R. F. Outcault, 1898

ਯੂਰਪੀਅਨ, ਅਮਰੀਕਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰਸਤੇ ਅਪਣਾਏ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ 1827 ਤੋਂ ਸਵਿਸ ਰੋਡੋਲਫੈ ਟੋਪਰਫਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਅਤੇ ਐਫ ਆਉਟਕੋਲਟ ਦੇ 1890 ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਪੱਟੀ *ਦਿ ਯੀਲ ਕਿਡ'' ਤੋਂ ਦੇਖੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਟੌਪਫਰ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।
 ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦੌਰ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਵਿਅੰਗ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਰਵਾਇਤ ਸੀ। ਉਕੀਓ-ਏ ਕਲਾਕਾਰ ਹੋਕੂੁਸਾਈ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨਿੰਗ ਲਈ ਜਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ, "ਮਾਂਗਾ" (漫画) ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਵਧਣ ਫੁਲਣ ਲੱਗ ਪਏ ਜਦੋਂ ਓਸਾਮੂ ਤੇਜੁਕ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਪੂਰ ਹਿੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪੁਸਤਕ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਿੱਕ ਹੋ ਗਈਆਂ: ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਕ ਐਲਬਮ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨੋਵਲ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਿਕਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਰਤਾਂਤ ਰੂਪ
ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ

**ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Marvel Comics) ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਲ ਏਨਟਰਟੇਨਮੇਂਟ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Marvel Entertainment) ਦੀ ਇੱਕ ਕੌਮਿਕਸ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਵਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, ਇੰਕ. ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਗਰੁੱਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 31 ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਏਨਟਰਟੇਨਮੇਂਟ ਨੂੰ 400 ਕਰੌੜ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ।

ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1939 ਵਿਚ ਮਾਰਟਿਨ ਗੁੱਡਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਫਿਰ ਕੰਪਨੀ ਟਾਈਮਲੀ ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ 1951 ਤੱਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਟਲਸ ਕਾਮਿਕਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਮਾਰਵਲ ਯੁੱਗ 1961 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਟੈਨ ਲੀ, ਜੈਕ ਕਰਬੀ, ਸਟੀਵ ਡੀਟਕੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਜੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ, ਥੌਰ, ਹਲਕ, ਕੈਪਟਨ ਅਮੈਰੀਕਾ, ਵੋਲਵਰੀਨ, ਬਲੈਕ ਪੈਂਥਰ, ਡਾਕਟਰ ਸਟ੍ਰੇਂਜ, ਡੈੱਡਪੂਲ, ਗੋਸਟ ਰਾਈਡਰ, ਬਲੇਡ, ਡੇਅਰਡੇਵਿਲ ਅਤੇ ਪਨੀਸ਼ਰ ਹਨ। ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਵੈਂਜਰਸ, ਐਕਸ-ਮੈਨ, ਫੰਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਅਤੇ ਗਾਰਡੀਅਨ ਆਫ ਗਲੈਕਸੀ ਅਤੇ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ, ਮੈਗਨੇਟੋ, ਥਾਨੋਸ, ਅਲਟ੍ਰੋਨ, ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਲਿਨ, ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ, ਰੈਡ ਸਕਲ, ਲੋਕੀ, ਵੇਨਮ, ਡੋਰਮਾਮੁ , ਗੈਲੈਕਟਸ ਅਤੇ ਕਿੰਗਪਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਇਕੋ ਇਕ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਵਲ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ 1977 ਤੋਂ 1986 ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 2015 ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਸਟਾਰ ਵਾਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ
### ਟਾਈਮਲੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ 
ਪਲਪ-ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਮਾਰਟਿਨ ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1939 ਵਿਚ ਟਾਈਮਲੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਈ। ਮਾਰਟਿਨ ਗੁੱਡਮੈਨ, ਜਿਸ ਨੇ 1933 ਵਿਚ ਇਕ ਵੈਸਟਰਨ ਪਲਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮਿਕ ਬੁਕਸ ਨਾਲ ਅਗੇ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ 30 ਵੈਸਟ 42 ਵੀਂ ਸਟ੍ਰੀਟ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਦਫਤਰਾਂ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਲੈਣ ਆਰੰਭ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਗੁੱਡਮੈਨ (ਮਾਰਟਿਨ ਦਾ ਭਰਾ) ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਸੰਪਾਦਕ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਰੱਖੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ
ਆਇਰਨ ਮੈਨ

**ਆਇਰਨ ਮੈਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Iron Man) ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ ਦਿਆਂ ਕੌਮਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਨਾਣ ਵਾਲੇ ਸਨ: ਸਟੈਨ ਲੀ (Stan Lee), ਲੈਰੀ ਲੀਬਰ (Larry Lieber), ਡਾਨ ਹੇਕ (Don Heck) ਅਤੇ ਜੈਕ ਕਰਬੀ (Jack Kirby)। ਆਈਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰ ਟੇਲਜ਼ ਆਫ ਸਸਪੇਂਸ #39 (Tales of Suspense #39) ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 1963 ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਗਨੇਟ, ਪਲੇਬੁਆਏ, ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਐਂਥਨੀ ਐਡਵਰਡ "ਟੋਨੀ" ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਵਚ ਯੰਤਰਿਤ ਸੂਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਟੋਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੂਟ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਭਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ, ਸਟਾਰਕ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਸੂਟਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਜਨਤਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸਟੈਨ ਲੀ ਲਈ ਠੰਢੀ ਜੰਗ ਦੇ ਥੀਮਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਸੀ। ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਮੁੜ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਸ਼ੀਤ-ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਟੀਮ ਐਵੈਂਜਰਜ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਲੜੀ ਦੇ ਕਈ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਕਈ ਐਨੀਮੇਟਡ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਰੌਬਰਟ ਡਾਓਨੀ ਜੂਨੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ (2008), ਇਨਕ੍ਰਿਡਿਬਲ ਹਲਕ (2008) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ 2 (2010), ਦਿ ਐਵੈਂਜਰਜ਼ (2012), ਆਇਰਨ ਮੈਨ 3 (2013), ਐਵੈਂਜਰਸ: ਏਜ ਆਫ ਅੱਲਟ੍ਰੋਨ (2015), ਕੈਪਟਨ ਅਮੈਰੀਕਾ: ਸਿਵਲ ਵਾਰ (2016), ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ: ਹੋਮ ਕਮਿੰਗ (2017), ਏਵੈਂਜਰਸ: ਇਨਫਿਨਿਟੀ ਵਾਰ (2018), ਐਵੇਂਜ਼ਰਸ: ਐਂਡਗੇਮ (2019) ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਲੈਕ ਵਿਡੋ (2020) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗਾ।

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਆਈਜੀਐਨ ਦੀ "ਟਾਪ 100 ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਹੀਰੋਜ਼" ਵਿੱਚ 12 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ "ਦ ਟਾਪ 50 ਐਵੈਂਜਰਜ਼" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ
ਝਾਰਖੰਡ

**ਝਾਰਖੰਡ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ 15 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ,ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। 79 ਹਜ਼ਾਰ 714 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (30 ਹਜ਼ਾਰ 778 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉਦਯੋਗਕ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਂਚੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਝਾਰਖੰਡ ਮਤਲਬ ਜੰਗਲ ਭੂਮੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾਰਖੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ

[thumb|220px|From *[ਦ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ (ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ)|ਦ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ* #547 (ਮਾਰਚ 2008)Art by Steve McNiven & Dexter Vines]] 
**ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Spider-Man) (ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ) ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਪਰ ਹੀਰੋ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਟੈਨ ਲੀ ਅਤੇ ਸਟੀਵ ਡਿਟਕੋ ਹਨ। ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਅਮੈਜ਼ੀੰਗ ਫੇਂਟਸੀ #15 (Amazing Fantasy #15) ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ 1962 ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਰਵਲ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਸ਼ੋਅ, ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਉਰਫ *ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ*, ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਜੋ ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ ਮਈ ਅਤੇ ਅੰਕਲ ਬੇਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਰਿਚਰਡ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਪਾਰਕਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੀ ਅਤੇ ਡਿੱਟਕੋ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੇ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਜੇ. ਜੋਨਾਹ ਜੇਮਸਨ, ਹੈਰੀ ਓਸੋਬਰਨ, ਮੈਕਸ ਮੋਡਲ, ਰੋਮਾਂਸ ਸਾਥਣਾਂ ਗਵੇਨ ਸਟੇਸੀ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਵਾਟਸਨ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ, ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਅਤੇ ਵੇਨਮ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮੂਲ ਕਹਾਣੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਮੱਕੜੀ ਦੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਕੜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਬਲੀਅਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਹ ਨਾਲ ਚਿਪਕਣਾ, ਗੁੱਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਮੱਕੜੀ ਜਾਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ "ਮੱਕੜੀ-ਸੂਝ" ਨਾਲ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਗੁਪਤ ਪਛਾਣ ਪਿੱਛੇ ਕੁਈਨਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਖੱਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ "ਅਸਵਿਕਾਰਤਾ, ਅਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਇਕੱਲਤਾ" ਦੇ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨ ਪਾਠਕ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕੋਲ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਈਡਕਿੱਕ ਸਨ ਪਰ ਬਕੀ ਅਤੇ ਰਾਬਿਨ ਵਰਗੇ ਪਿਛਲੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਾਇਕਾਂ ਵਾਂਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕੋਲ ਕੈਪਟਨ ਅਮੈਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬੈਟਮੈਨ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਇਹ ਸਿੱਖਣਾ ਸੀ ਕਿ "ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਵੇਗੀ" - ਪਹਿਲੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਠ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ: 
* **ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ**: 2002 ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੈਮ ਰਾਇਮੀ (Sam Raimi) ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੋਬੀ ਮਗੂਆਇਰ (Tobey Maguire) ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਿਤਾ।
* **ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ 2**: 2004 ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।
* **ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ 3**: 2007 ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।

## ਬਾਹਾਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* "Venom: The Sordid History of Spider-Man's Black Costume" at Marvel.com
* Spider-Man at Don Markstein's Toonopedia
* SpiderFan

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਪਰ ਹੀਰੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ
ਮੇਘਾਲਿਆ

250px|thumb|ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
**ਮੇਘਾਲਿਆ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ 'ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਘਰ'। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 22,429 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 2011ਵਿੱਚ 2,964,007 ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵਧ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ 23ਵਾਂ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਮ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਪੁਤਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਗਭਗ 260,000 ਹੈ। ਮੇਘਾਲਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਮ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 21 ਜਨਵਰੀ 1972 ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼

**ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼** (ਤੇਲਗੁ: ఆంధ్ర ప్రదేశ్), ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਰਾਜ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਹ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤਟ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ (1600 ਕਿ.ਮੀ.) ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇਸ ਰਾਜ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤਟ (972 ਕਿ.ਮੀ.) ਹੈ।

ਆਂਦਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 12°41 ਅਤੇ 22°ਉ . ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ 77° ਅਤੇ 84°40 ਪੂ. ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ਰੇਖਾਂਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਅਤੇ ਓੜੀਸਾ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ "ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੋਨੇ ਦਾ ਕਟੋਰਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਫਸਲ ਦਾ 77 % ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਚੌਲ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਖੇਤਰ *ਆਂਧਰਪਥ, ਆਂਧਰਦੇਸ, ਆਂਧਰਵਾਣੀ ਅਤੇ ਆਂਧ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾ* ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਂਧਰਾ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਐਤਰੇਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਈ.ਪੂ. 800) ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਉੱਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ

250px|thumb|ਤਰੀਪੁਰਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
**ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ** () ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 10,486 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ *ਅਗਰਤਲਾ* ਹੈ।
### ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 
* ਉੱਤਰੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ
* ਦੱਖਣੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ 
* ਪੱਛਮੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ 
* ਢਲਾਈ

### ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ 
ਬੰਗਲਾ, ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ, ਕਾਰਬੋਰਕ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ

250px|thumb|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
**ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ 1 ਨਵੰਬਰ ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋ ਅਲੱਗ ਕਰ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਇਪੁਰ ਹੈ।
ਛਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 135190 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 17 ਵਾਂ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੋਹਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਬਣਨ ਵਾਲੇ 15% ਸਟੀਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਿਹਨਾਂ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਨ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |

## ਨਾਮ 
ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਖੋਜਕਾਰ ਮੈਕਫਾਰਸਨ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈਹਏ ਬੰਸਰੀ ਆਰਿਆ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਵਲੋਂ ਪੂਰਵ ਵੀ ਇੱਥੇ ਗੜ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਗੋਂਡ ਸ਼ਾਸਕ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਗੋਂਡ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੋਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹੈਹਏ ਬੰਸਰੀ ਸ਼ਾਸਕੋ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਾਇਕ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਗੜ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਅਨਾਰਿਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਦਾਈ, ਮਾਈ, ਦਾਊ ਆਦਿ ਵੀ ਗੋਂਡੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੈਹਏ ਬੰਸਰੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵ ਇੱਥੇ ਗੋਂਡ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੜ ਵੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੈਹਏ ਬੰਸਰੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ ਨਾਮ 1000 ਸਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਪੁਰਾਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਨਾਗਾਲੈਂਡ

**ਨਾਗਾਲੈਂਡ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ 'ਚ ਅਸਾਮ, ਉੱਤਰ 'ਚ ਅਰੁਨਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕੁਝ ਹਿਸਾ ਅਸਾਮ, ਪੂਰਬ 'ਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ 'ਚ ਮਨੀਪੁਰ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿਮਾਪੁਰ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 16,579 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6,401 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਜਨਸੰਖਿਆ 1,988,636(2001 ਅਨੁਸਾਰ) ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਸੇਮਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 8 ਹੈ।

## ਕਬੀਲੇ
ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ 'ਚ 16 ਮੁੱਖ ਕਬੀਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੋ ਕਬੀਲਾ, ਅੰਗਾਮੀ ਕਬੀਲਾ, ਚਾਂਗ ਕਬੀਲਾ, ਕੋਨੀਅਕ ਕਬੀਲਾ, ਲੋਚਾ ਕਬੀਲਾ, ਸੁਮੀ ਕਬੀਲਾ, ਚਾਕੇਸੰਗ ਕਬੀਲਾ, ਖਿਆਮਨੀਉਂਗਾਂ ਕਬੀਲਾ, ਬੋਡੋ-ਕਚਾਰੀ ਕਬੀਲਾ, ਫੋਮ ਕਬੀਲਾ, ਰੇੰਗਮਾ ਕਬੀਲਾ, ਸੰਗਤਮ ਕਬੀਲਾ, ਯਿਮਚੁੰਗਰ ਕਬੀਲਾ, ਥਾਡੋਓ ਕਬੀਲਾ, ਜ਼ੇਮੇ-ਲਿਆਂਗਮਈ ਕਬੀਲਾ, ਪੋਚੂਰੀ ਕਬੀਲਾ ਆਦਿ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਲਿਬਾਸ, ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ, ਰਸਮਾਂ ਰਿਵਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵੱਖਰੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਓਡੀਸ਼ਾ

250px|thumb|ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਓਡੀਸ਼ਾ (ਉੜੀਆ: ଓଡିଶା) ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ **ਉੜੀਸਾ** (ਉੜੀਆ: ଓଡିଶା) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ 29 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੁਲਕ ਕਲਿੰਗਾ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਂਅ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ 261 ਈਃ ਪੂਃ ਵਿੱਚ ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬੇ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਜੋਕੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1936 ਨੂੰ ਕਟਕ ਦੇ ਕਨਿਕਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਉੜੀਆ ਭਾਸ਼ੀ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ *ਉਤਕਲ ਦਿਹਾੜਾ* (ਉੜੀਸਾ ਦਿਨ) ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੜੀਸਾ
ਸਿੱਕਮ

250px|thumb|ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
*ਸਿੱਕਮ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1975 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਹੋਈ। ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 7,096 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭੂਟੀਆ, ਨੇਪਾਲੀ, ਲੇਪਚਾ, ਲਿੰਬੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਹਨ। ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ **ਗੰਗਟੋਕ** ਹੈ। ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਚੀਨ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਜ ਹੈ। **ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ*' ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਗੰਗਟੋਕ, ਰੰਗਪੇ, ਨਵਾਂ ਬਜ਼ਾਰ, ਸਿੰਘਹਿਕ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਹਨ।
## ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 
ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ 4 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ- (1)ਉੱਤਰ (2)ਦੱਖਣ (3)ਪੂਰਬ ਅਤੇ (4)ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ (1)ਮੇਗਨ (2)ਨੇਮਚੀ (3)ਗੰਗਟੋਕ ਅਤੇ (4)ਗਿਆਲਸ਼ਿੰਗ ਹਨ।
## ਖੇਤੀਬਾੜੀ 
ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਇਸ 22ਵੇਂ ਰਾਜ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਚਾਵਲ, ਮੱਕੀ, ਜਵਾਰ ਅਤੇ ਜੌਂ ਆਦਿ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਨਕਦੀ ਫਸਲਾਂ ਹਨ- ਇਲਾਇਚੀ, ਆਲੂ, ਸੰਤਰਾ, ਅਨਾਨਸ ਅਤੇ ਸੇਬ ਆਦਿ ਹਨ।
## ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ 
ਇੱਥੇ ਤਾਂਬਾ, ਜਿਸਤ, ਸੀਸਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ ਪਾਈਰਾਈਟ, ਚੂਨਾ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਖਾਨਾਂ ਹਨ। ਖਣਿਜ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਕਮ ਖਾਨ ਨਿਗਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਸੂਰਦਾਸ

**ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ ਜੀ** ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਭਗਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੰਗਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 'ਸਾਰੰਗ ਮਹਲਾ ੫ ਸੂਰਦਾਸ' ਹੇਠ ਹੈ। ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸੰਦੀਲਾ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪ ਅਕਬਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਹਿਲਕਾਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ

**ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ** ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਰਾਗ ਸਾਰੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ 1253 ਉੱਤੇ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਕਾਲ ਉੱਘੇ ਭਗਤ ਜਨ ਸਨ। ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦਾ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਖਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਅਮਲੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਤਾ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਉਪਮਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੀ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 
ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੀ ਬਾਰਸੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੋਲਾਪੁਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ।
ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦਾ ਸਾਰੰਗ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਇਕੋ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜਨ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ:-
 ਅਨ ਪਾਵਨੀ ਭਗਤਿ ਨਹੀਂ
 ਉਪ ਜੀ ਭੂਖੈ ਦਾਨ ਨ ਕੀਨਾ

ਉਹ ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ

**ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ** ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ 695 ਉੱਤੇ ਰਾਗ ਧਨਾਸਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1390 ਈ. ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ 1488 ਈ. ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਬਿਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਨਾਈ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤ ਗਿਆਨੇਸ਼੍ਵਰ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਸੇਵਕ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਭਗਤ ਭੀਖਨ ਜੀ

**ਭਗਤ ਭੀਖਨ ਜੀ** ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਅੰਗ 659 ਉੱਤੇ ਦਰਜ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਰਾਗ ਸੋਰਠਿ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਕਾਕੋਰੀ, ਲਖਨਉ ਵਿੱਚ 1480 ਈ. ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਦੇ ਸੂਫੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ 1574 ਈ. ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਭਗਤ ਬੇਣੀ

**ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ** ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਮਤ 1390 ਬਿਕਰਮੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਆਸਨੀ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੈਰਾਗ ਵਾਨ ਸਨ।ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਰਾਜ ਦੇ ਚਰਨ ਪਕੜ ਲਏ। ਇੱਥੋਂ ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ ਨੇ ਯੋਗ ਦੀ ਗੁੜਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਦੇ 3 ਸ਼ਬਦ, 3 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:- 1.ਸਿਰੀ ਰਾਗ (ਪੰਨਾ 92), 2. ਰਾਮਕਲੀ (ਪੰਨਾ 974), 3. ਪ੍ਰਭਾਤੀ (ਪੰਨਾ 1350)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਪੀਜ਼ਾ

thumb|right|350px|ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪੀਜ਼ਾ

**ਪੀਜ਼ਾ** ਜਾਂ **ਪੀਤਸਾ** (ਇਤਾਲਵੀ: ਪੀਜ਼ਾ , ) ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕ ਗੋਲ ਅਤੇ ਚਪਟੀ ਬਰੈੱਡ ਹੈ, ਜੋ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਨੀ, ਪਨੀਰ ਵਗੈਰਾ ਨਾਲ਼ ਢਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਇਲਾਕੇ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਪਹਿਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਕਬੂਲ ਹੈ।

## ਮੋਜ਼ਰੈਲਾ 
ਪੀਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੋਜ਼ਰੈਲਾ ਚੀਜ ਭਾਰਤੀ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਟੌਪਿੰਗ 
ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਜਾ ਦੇ ਟਾਪਿੰਗ ਮਕਾਮੀ ਲੋਕੋ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈ। ਪਿੱਜਾ ਮੇਕਰਸ ਲੋਕੋ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟਾਪਿੰਗ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ-ਪੀਨਟ ਬਟਰ, ਜੈਲੀ, ਆਂਡੇ ਅਤੇ ਮਸਲੇ ਆਲੂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
* ਯੂਕੇ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਟੌਪਿੰਗ ਹੈ ਚਿਕਨ।
* ਪੈਪਰੌਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਟਾਪਿੰਗ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਹੋਰ ਟੌਪਿੰਗ ਹੈ-ਮਸ਼ਰੂਮ, ਵਧੇਰੇ ਚੀਜ਼, ਗਰੀਨ ਪੈੱਪਰ ਅਤੇ ਗੰਢੇ।

## ਪੀਜ਼ਾ ਬਾਈਟਸ 
ਅਮਰੀਕੀ ਡੇਰੀ ਐਸੋਸਿਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੱਜਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਖਾਦਿਅ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਚੀਜ਼, ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਅਤੇ ਚਾਕਲੈਟ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਬੇਹੱਦ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਾਦਿਅ ਪਦਾਰਥ ਹਨ।
* ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੀਜ਼ੇਰੀਆ (ਜਿੱਥੇ ਪੀਜ਼ਾ ਬਣਦੇ ਹੈ), ਪੋਰਟ ਐਲਬਾ, 1830 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿੱਜਾ ਜਿਸ ਓਵਨ ਵਿੱਚ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਉਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਕਾਮੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਲਾਵਾ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
* 1905 ਵਿੱਚ ਗੇਂਨੈਰੋ ਲੋਂਬਾਰਡੀ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀਜ਼ੇਰੀਆ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ।

## ਰੌਚਕ 
* ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ ਪੀਜ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ 2 ਮਿੰਟ 35 ਸੈਕਿੰਡ ਵਿੱਚ 14 ਪਿੱਜਾ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
* ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੀਜ਼ਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਿਨੀਜ ਬੁੱਕ ਆਫ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਜਾ ਦੀ ਗੋਲਾਈ 37.4 ਮੀਟਰ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 500 ਕਿੱਲੋ ਆਂਟੇ, 800 ਕਿੱਲੋ ਚੀਜ ਅਤੇ 900 ਕਿੱਲੋ ਟਮਾਟਰ ਪਿਊਰੀ ਤੋਂ 8 ਦਸੰਬਰ 1990 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* 22 ਮਾਰਚ 2001 ਵਿੱਚ ਕੇਪਟਾਊਨ ਦੇ ਬਟਲਰਸ ਪਿੱਜਾ ਦੇ ਬਨਾਰਡ ਜਾਰਡਨ ਨੇ ਕੇਪਟਾਊਨ ਤੋਂ ਸਿਡਨੀ ਯਾਨੀ।
11042 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ ਪੀਜ਼ਾ ਡਿਲੀਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਲਾਂਗੇਸਟ ਪਿੱਜਾ ਆਰਡਰ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੇ ਵੀਏਫ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਆਪਣੇ 40160 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ 13386 ਪੀਜ਼ਾ ਦਾ ਆਡਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Chicago-style pizza.jpg|ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪੀਜ਼ਾ
File:Calzone04.jpg| ਅੱਧਾ ਕੈਲਜ਼ੋਨ
File:Tarte flambée alsacienne 514471722.jpg|A tarte flambée
File:Vegetarian pizza.jpg|ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਪੀਜ਼ਾ
File:Eataly Las Vegas - Feb 2019 - Sarah Stierch 12.jpg|ਪੀਜ਼ਾ ਮਾਰਗਿਰੀਟਾ
File:Garlic Fingers.jpg|ਕਨੈਡੀਅਨ ਪੀਜ਼ਾ
File:NewYorkSlices.jpg|ਨਿਊ ਯਾਰਕ-ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪੀਜ਼ਾ
File:Detroit Style Pizza from Calphalon Bread Pans.png|ਡੀਟਰੋਇਟ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪੀਜ਼ਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੁਰਾਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਨ