open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਲੀ ਬਾਈ

**ਲੀ ਬਾਈ** (701-762, ਲੀ ਪਾਈ, ਚੀਨੀ: 李白) ਜਾਂ ਲਈ ਬੋ (ਲੀ ਪੋ) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਡੂ ਫੂ (712 - 770) ਨੂੰ ਮੱਧ-ਥਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੁਨਿਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਦਾ ਹੈ।
## ਜੀਵਨ
ਲੀ ਪਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 701 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਆਧੁਨਿਕ ਚੀਨ ਦੇ ਕਾਂਸੂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਲੀ ਪਾਈ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਧਨੀ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਔਲਾਦ ਸਨ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੀ। ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ ਹਾਂਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੰਗ ਮੰਚ ਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਕਵੀ
ਮਸਜਿਦ

**ਮਸਜਿਦ** ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਦੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਥਾਂ ਦੇ ਮਸਜਿਦ ਹੋਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਥਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਉੱਤਰਦੀ ਉਸਨੂੰ ਮੁਸੱਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਸਜਿਦ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਮਦੀਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਮੁਸਲਿਮ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਮੁਹੱਮਦ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ।

## ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ 
ਅਕਸਰ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਪਰ ਵੱਡੇ ਗੁੰਬਦ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀਆਂ ਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਪੂਜਾ ਲਈ ਵੱਡੇ ਹਾਲ ਕਮਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮਸਜਿਦਾਂ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਨਵੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀ ਗਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੰਦਰ

, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ]]
**ਮੰਦਰ** ਜਾਂ **ਮੰਦਿਰ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: मंदिरम ਤੋਂ, IAST: Maṁdiraṁ) ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਰਾਧਨਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਥਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਸਥਾਨ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਜਿਸ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਆਰਾਧੀਆ ਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਉੱਥੇ ਮੂਰਤੀ ਇਤਆਦਿ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਉਸਨੂੰ ਮੰਦਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ 'ਘਰ' ਹੈ। ਵਸਤੂਤ: ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ 'ਦੇਵਮੰਦਰ', 'ਸ਼ਿਵਮੰਦਰ', 'ਕਾਲ਼ੀਮੰਦਰ' ਆਦਿ ਹਨ।

ਅਤੇ ਮੱਠ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਚੇਲਾ ਆਚਾਰੀਆ ਜਾਂ ਧਰਮਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦੇ ਹਿਫਾਜਤ ਅਤੇ ਸੰਵਰੱਧਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਮਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਤ ਹੋ ਅਤੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲ ਸਕੇ ਕਿ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਬੋਧੀ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਹਿੰਦੂ ਮੱਠਾਂ ਜਾਂ ਈਸਾਈ ਮੋਨੇਸਟਰੀਜ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੱਠ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਕਾਲ ਯਾਨੀ ਸੱਤਵੀਂ ਜਾਂ ਅਠਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਨੂੰ 'ਕੋਈਲ' ਜਾਂ 'ਕੋਵਿਲ' (கோவில்) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਰੋਮਨ ਗਣਤੰਤਰ

**ਰੋਮਨ ਗਣਤੰਤਰ** (ਲੈਟਿਨ: Res Pvblica Romana) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਗਣਤੰਤਰ ਜਾ ਲੋਕ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਾਂ 509 ਈ.ਪੂ. ਤੋ ਲੇ ਕੇ 27 ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਜ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ।
ਓਵਿਦ

ਪਬਲਿਅਸ ਓਵਿਦਿਅਸ ਨਾਸੋ (Publius Ovidius Naso, 20 ਮਾਰਚ 43 ਈ . ਪੂ .- ਈ . 17/18) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕਵੀ ਸੀ ਜੋ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਵ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, ਹੀਰੋਇਦੇਸ, ਅਮੋਰੇਸ ਅਤੇ ਅਰਸ ਅਮਾਤੋਰਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੇਕਜਮੇਟਰ ਕਵਿਤਾ ਮੇਟਾਮੋਰਫੋਸਿਸ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਵਰਜਿਲ

**ਪਬਲੀਅਸ ਵਰਜਿਲੀਅਸ ਮਾਰੋ** (15 ਅਕਤੂਬਰ, 70 ਈ . ਪੂ . - 21 ਸਤੰਬਰ, 19 ਈ . ਪੂ .) ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਜਿਲ ਜਾਂ ਵੇਰਗਿਲ /vɜrdʒəl/ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਗਸਤਾਨ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਲੈਟਿਨ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਕੋਲੋਗਿੳਸ (Eclogues) ਜਾ ਬੱਕੋਲਿਕਸ (Buclics), ਜਿੳਰਜਿਕਸ (Georgics), ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਐਨੀਏਦ (Aeneid) ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਪੈਂਡਿਕਸ ਵਰਜੀਲਿਅਨਾ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਲੇਖਕ ੳਸਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਸ ਨੇ ਰੁਤੁਲੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ , ਤੁਰਨੂਸ ਬਾਰੇ ਲਿੱਖਿਆ ਸੀ । 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਕਵੀ
ਲੁਈਸ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ

**ਲੁਈਸ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ** (4 ਅਗਸਤ, 1901 - 6 ਜੁਲਾਈ 1971) ਨਿਊ ਆਰਲਿਅੰਸ, ਲੁਇਸਿਆਨਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜਾਜ ਬਿਗਲ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਯੋਹਾਨ ਸੇਬਾਸਤੀਅਨ ਬਾਖ਼

**ਯੋਹਾਨ ਸੇਬਾਸਤੀਅਨ ਬਾਖ਼** (31 ਮਾਰਚ 1685 -28 ਜੁਲਾਈ 1750) ਬਾਰੋਕ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਅਰਗਨਿਸਟ ਅਤੇ ਵਾਇਲਿਨ ਵਾਦਕ ਸੀ। 
## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਯੋਹਾਨ ਸੇਬਾਸਤੀਅਨ ਬਾਖ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਐਸਿਨਾਚ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ |

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ

**ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 13 ਅਪਰੈਲ 1919 ਨੂੰ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੁਰਅਮਨ ਰੈਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

### ਨਾਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਬਾਗ਼ ਰਾਜਾ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੇ ਵਕੀਲ ਹਮੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਸੀ ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਜੱਲ੍ਹਾ ਹਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗੋਤ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਪੈ ਗਿਆ।

## ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ 
ਤੰਗ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੰਗ ਮਾਰਕੀਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਬਾਗ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੀ ਦਿੱਖ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Jaliawala bagh park 01.jpg|ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਪਾਰਕ
File:Jaliawala bagh park 02.jpg|ਜਲਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ 
File:Jaliawala bagh park 03.jpg|ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਪਾਰਕ
File:Jaliawala bagh park 04.jpg|ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਪਾਰਕ
File:Jaliawala bagh park 05.jpg|ਜਲਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ 
File:Jaliawala bagh park 09.jpg|ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਪਾਰਕ
File:Jaliawala bagh park 07.jpg|thumb|ਜਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ ਹੱਤਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰਜਲਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦੀ ਖੂਹ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਜਲਾਲਿਆਂਵਾਲਿਆ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਹਾਣੀ (ਪੰਜਾਬੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ
ਯੋਹਾਨਸ ਬਰਾਮਸ

**ਯੋਹਾਨਸ ਬਰਾਮਸ** (ਜਰਮਨ: [joˈhanəs ˈbʁaːms], 7 ਮਈ, 1833 - 3 ਅਪਰੈਲ 1897) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਸੀ। ਬਰਾਮਸ ਹੇਮਬਰਗ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵਸਾਇਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ੳਹ ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਫਰਾਦਾਰੀਕ ਸ਼ੋਪੁਹ

]]

ਫਰਾਦਾਰੀਕ ਫਰਾਂਸੋਇਸ ਸ਼ੋਪੁਹ (/ˈʃoʊpæn/; ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ੳਚਾਰਣ: ​[fʁe.de.ʁik ʃɔ.pɛ̃]; 1 ਮਾਰਚ 1810 - 17 October 1849) ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪਿਯਾਨੋ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੋਪੁਹ ਵਾਰਸਾ ਦੀ ਡਚੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜੇਲਾਜੋਵਾ ਵੋਲਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ੳਹ ਇੱਕ ਖਾਸ ਜਾ ਕੌਤਿਕੀ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਰਸਾਹ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਹੀ ੳਸਨੇ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1830 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1810
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1849
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਦ ਬੀਟਲਜ਼

**ਦ ਬੀਟਲਜ਼** ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜੀ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1960 ਲਿਵਰਪੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਜਾਨ ਲੈਨਨ, ਪਾਲ ਮੈਕਕਾਰਟਨੀ, ਜਾਰਜ ਹੈਰੀਸਨ ਅਤੇ ਰਿੰਗੋ ਸਟਾਰ ਰਾਕ ਦੌਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀਟ ਗਰੁੱਪ
ਕੁਨਾਨ ਪੋਸ਼ਪੋਰਾ ਵਾਕਿਆ

**ਕੁਨਾਨ ਪੋਸ਼ਪੋਰਾ ਵਾਕਿਆ** ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਲੱਗਿਆ ਇੱਕ ਇਲਜਾਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 1991 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਨਾਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਪੋਰਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪਿੰਡਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਗੈਂਗਰੇਪ ਕੀਤੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਰੇਪ ਵਿਕਟਿਮ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ 14 ਸਾਲ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ FIR ਵਿੱਚ 23 ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੇਪ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਯਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। 2007 ਵਿੱਚ 40 ਔਰਤਾਂ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹਿਊਮਨ ਰਾਇਟਸ ਕਮੀਸ਼ਨ ਕੋਲ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਗੁਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚੀਆਂ। ਫੌਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਘਟਨਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਕੁਪਵਾੜਾ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ S M ਯਾਸਿਨ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਲਿੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫੌਜ ਨੇ "ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਵਾੰਗੂ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ।"

## ਵਾਕਿਆ 
1991 ਦੀ ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ 68 ਬ੍ਰੀਗੇਡ ਦੀ 4 ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ ਰਾਇਫਲਸ ਦੇ ਜਵਾਨ ਗਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਨਾਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਪੋਰਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪਿੰਡਾ ਦੇ ਮਰਦਾ ਨੂੰ ਕੁਨਾਨ ਦੇ ਦੋ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾ ਨਾਲ ਰੇਪ ਕੀਤੇ। ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ 70 ਸਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਸਿਰਫ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਵਾਕਿਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਤਕ ਕਿਸੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਰੇਪ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ FIR ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਅੱਠ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਲਿਖਾਈ ਗਈ।

## ਇਨਵੈਸਟਿਗੇਸ਼ਨ 
ਉਸ ਵਕਤ ਦਾ ਕੁਪਵਾੜਾ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ S M ਯਾਸਿਨ ਕੁਨਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਡਿਵਿਜਨ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜਾਹਤ ਹਬੀਬੁਲਾਹ ਨੂੰ ਲਿੱਖੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਸੀ। ਹਬੀਬੁਲਾਹ ਨੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਕਤ ਤਕ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਨਫੀਡੈਨਸ਼ਲ ਰਿਪੋਰਟ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੇਪ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸ਼ੱਕੀ ਅਤੇ ਵਧਾਏ-ਚੜ੍ਹਾਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਫੈਨਸ ਮਿਨਿਸਟਰੀ ਨੇ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਮ ਭੇਜੀ। ਟੀਮ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਉਸ ਵਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਉਂਸਲ ਦਾ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ B G ਵੈਰਗੀਜ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਰੇਪ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਆਂਤਕਵਾਦੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਧੋਖਾ ਹੈ।

## ਅਸਰ 
### ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ 
ਵਾਕਿਏ ਨੇ ਕੁਨਾਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਪੋਰਾ ਪਿੰਡਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਬੜਾ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। 21 ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਟਿਮਾਂ ਦੇ ਟੱਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਾਕਿਏ ਦੇ 22 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ 2 ਸਟੁਡੈਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਪਵਾੜਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਗਾਮ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਾਨੇ ਅਤੇ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਪਿੰਡਾ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਅੱਠਵੀ ਜਮਾਤ ਤਕ ਪੜ੍ਹਾਉਦਾਂ ਹੈ।

### ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ 
ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਸਨ, ਵਿਕਟਿਮਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਮਾਂਪੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਹਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਟੱਬਰ ਨੇ ਆਪਣੀ 16 ਸਾਲਾਂ ਧੀ ਨੂੰ 50 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੰਡੇ ਪਿਉ ਨਾਲ ਵਿਹਾਉਣ ਦੀ ਗਲ ਕਬੂਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜਵਾਨ ਮੁੰਡਾ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਵਾਕਿਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲਾੜਾ ਲੱਭਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਸੀ।

### ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ 
ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਲੈਣ ਲਈ 2007 ਵਿੱਚ ਕੁਨਾਨਪੋਸ਼ਪੋਰਾ ਕੋਆਰਡੀਨੇਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ (KCC) ਬਣਾਈ। KCC ਦਾ ਹੈੱਡ 70 ਸਾਲੀਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਦਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ The Indian Express ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਜੇ ਕੋਈ ਰਿਪੋਰਟਰ ਜਾਂ ਹਿਊਮਨ ਰਾਇਟਸ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਬੰਦਾ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾ ਪੁਲਿਸਵਾਲੇ ਅਤੇ ਇਨਟੈਲੀਜੈਨਸ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਬੰਦੇ ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਖਬਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁਸਸਲ ਚੋਕਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਲੇ ਸਾਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਕੋਈ ਪੁਲਿਸਵਾਲਾ ਜਾਂ ਜਾਸੂਸ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ
ਰੱਬ

150px|thumbnail|right|ਗਾਡ ਦ ਫਾਦਰ (ਪਰਮਪਿਤਾ)
100px|thumbnail|ਅਰਬੀ ਲਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਨਾਂ

**ਰੱਬ** ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਪਰਾਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਨੂੰ **ਭਗਵਾਨ**, **ਈਸ਼ਵਰ**, **ਪਰਮਾਤਮਾ** ਜਾਂ **ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੀ ਪਰਕਲਪਨਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਧਰਮ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਅਵਧਾਰਣਾਵਾਂ 
### **ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ** 
ਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁਰੱਖ ਰੱਬ ਹੀ ਹੈ। ਰੱਬ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ਚਾਤੀਆ ਮੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੀ ਅਵਧਾਰਣਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਹਿਰਾ ਅੰਤਤ ਹੈ ਕਿ ਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਬ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਪਰੇ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਸ਼ਚਾਤੀਆ ਧਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਬ ਕੇਵਲ ਪਰੇ ਹੈ। ਰੱਬ ਪਰਬ੍ਰਹਿਮ ਦਾ ਸਗੁਣ ਰੂਪ ਹੈ।

ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਹੀ ਰੱਬ ਮੰਣਦੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੈਵ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ।

ਯੋਗ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਪਾਤੰਜਲਿ ਲਿਖਦੇ ਹੈ- "क्लेशकर्मविपाकाशयॅर्परामृष्टः पुरुषविशेष ईश्वरः"। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੱਬ ਦੀ ਇੱਕ ਮੰਨਯੋਗ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
(ਉਪਯੁਕਤ ਅਨੁਵਾਦ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।)

ਰੱਬ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੁਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈ।

### **ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ** 
ਓਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

### **ਈਸਾਈ ਧਰਮ** 
ਰੱਬ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ — ਪਰਮਪਿਤਾ, ਰੱਬ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ।

### **ਸਿੱਖ ਧਰਮ** 
ਸ਼ਿੱਖ ਧਰਮ ਇੱਕ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅਧਾਰ ਇੱਕ ਰੱਬ ਅਤੇ ਦਸ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਕ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਰਹਿਬਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਹਿੰਦੂ ==ਹਵਾਲੇ==

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼ਿਵ

**ਸ਼ਿਵ** ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ **ਰੁਦਰ** ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅੰਤਰਿਆਮੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅਰਧਾਙਗਿਨੀ (ਸ਼ਕਤੀ) ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਰਵਤੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਰਤੀਕੈ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਅਧਿਕਤਰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਅਤੇ ਮੂਰਤ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਸੌੰਮਿਅ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਰੌਦਰਰੂਪ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੋਰ ਦੇਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭਿੰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ੍ਰਸ਼ਟਿ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਹਨ। ਤਰਿਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਅਨਾਦੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਦੇ ਆਦਿਸਰੋਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਲ ਮਹਾਂਕਾਲ ਹੀ ਜੋਤੀਸ਼ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਰਥ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋ ਅਤੇ ਪਰਲੋ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

ਤਸਵੀਰ:Shiv’s temple.jpg|ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ  ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:Shiva backlighting form.jpg|ਸ਼ਿਵ ਬੈਕਲਾਈਟਿੰਗ ਫਾਰਮ
ਤਸਵੀਰ:Shiv Shakti.jpg|ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ (ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ)
ਤਸਵੀਰ:Shiva dance 2.jpg|ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
ਤਸਵੀਰ:Shiva Nandi.jpg|ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਜਾਇਆ ਬਲਦ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੰਦੀ ਮਹਾਰਾਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:Siva -Makeup.jpg|ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ "ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵਾ ਦਾ ਰੂਪ ਅਭਿਨੈ ਕਰਦਾ ਇਕ ਬਹਿਰੂਪੀਆਂ)
ਤਸਵੀਰ:Sitting lord Shiva statue.jpg|ਬੈਠੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ
ਮਹਾਂਮ੍ਰਤਿਉਂਜੈ ਮੰਤਰ

**ਮਹਾਂਮ੍ਰਤਿਉਂਜੈ ਮੰਤਰ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: महामृत्युञ्जय मंत्र, Mahāmṛtyuṃjaya Mantra "ਮ੍ਰਿਤੂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਮੰਤਰ") ਜਿਸ ਨੂੰ **ਤਰਇੰਬਕਮ ਮੰਤਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਿਗਵੇਦ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ (RV 7.59.12) ਇਹ ਤਰਇੰਬਕ 'ਤਰਿਨੇਤਰਾਂ' ਵਾਲਾ, ਰੁਦਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਤ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਯਜੁਰਵੇਦ (TS 1.8.6.i; VS 3.60) ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਕਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਹੈ।

ਮੰਤਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ (ਸੰਸਕਿਤ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ):

; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ
: ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्।
: उर्वारुकमिव बन्धनान् मृत्योर्मुक्षीय मामृतात्॥

; ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ
: ਓਮ ਤਰਿਅੰਬਕੰ ਯਜਾਮਹੇ ਸੁਗੰਧਿੰਮ ਪੁਸ਼ਟਿਵਰਧਨੰ। 
: ਉਰਵਾਰੁਕਮਿਵ ਬੰਧਨਾਂਨ੍ ਮ੍ਰਤਯੋਰਮੁਕਸ਼ੀਏ ਮਾਮ੍ਰਤਾਤ੍ ॥

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਸਪਾਰਟਾਕਸ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਸਪਾਰਟਕਸ *** 1960 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਐਪਿਕ ਇਤਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸਟੈਨਲੇ ਕੀਊਬ੍ਰਿਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਾਵਰਡ ਫਾਸਟ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਸਪਾਰਟਕਸ* ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਡਾਨ ਕੁਇਗਜੋਟ (1957 ਫਿਲਮ)

***ਡਾਨ ਕੁਇਗਜੋਟ*** () 1957 ਦੀ ਸੋਵੀਅਤ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਗਰਿਗੋਰੀ ਕੁਜ਼ਿੰਤਸੇਵ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮਿਗੈਲ ਦੇ ਸਰਵਾਂਤੇਸ ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਯੇਵਗੇਨੀ ਸ਼ਵਾਰਤਸ ਦੇ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1957 ਕੈਨਜ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮਾਂ
ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ

**ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ**ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੋਨੋਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਨਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 605 ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ। ਮੂਲ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ ਇਹ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਿੰਨੀਆਂ ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਚਲਾਕੀਆਂ ਹਨ। ਲੂੰਬੜੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹਨ; ਬਿੱਲੀ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਤਾਂ ਬਸ ਇੱਕੋ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਬਿੱਲੀ ਤੁਰਤ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੂੰਬੜੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਭਗਵਾਨ

ਰਾਧਾਰਾਣੀ ਨਾਲ]]
**ਭਗਵਾਨ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: भगवान् ਤੋਂ ) ਸ਼ਬਦ ਰੱਬ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਦਰਨੀ, ਦੈਵੀ ਜਾਂ ਪੂਜਨੀ ਹਸਤੀ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
ਨਾਂਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਹੰਮੇਸ਼ਾ ਰੱਬ ਦਾ ਮਤਲਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ (ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ), ਸ਼ਿਵ, ਆਦਰਨੀ ਮਹਾਂ-ਪੁਰੱਖਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ, ਮਹਾਂਵੀਰ, ਧਰਮਗੁਰੂਆਂ, ਗੀਤਾ,  ਇਤਆਦਿ ਲਈ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ 'ਭਗਵਤੀ' ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
* ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ
* ਯੋਗ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਕਥਾ

**ਕਥਾ** ਹਿੰਦੂ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕਥਾਵਾਚਕ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਰਧਾਲੂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬੋਲਸ਼ੋਈ ਥੀਏਟਰ ਮਾਸਕੋ

**ਬੋਲਸ਼ੋਈ ਥੀਏਟਰ** ( ਮਾਸਕੋ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਹਾਸਕ ਥੀਏਟਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੋਜਿਫ਼ ਬੋਵ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਬੈਲੇ ਅਤੇ ਓਪੇਰਾ ਖੇਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ *ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਬੋਲਸ਼ੋਈ ਥੀਏਟਰ, ਮਾਸਕੋ* ਸੀ, ਜਦਕਿ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜਬਰਗ ਬੋਲਸ਼ੋਈ ਥੀਏਟਰ(1886 ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ) ਨੂੰ *ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਬੋਲਸ਼ੋਈ ਕਾਮੇਨੀ ਥੀਏਟਰ* ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਥੀਏਟਰ
ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

**"ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ"** (ਮੂਲ ਰੂਸੀ: Повесть о настоящем человеке, ਪੋਵੇਸਤ' ਓ ਨਾਸਤੋਯਾਸ਼ਚੇਮ ਚੇਲੋਵੇਕੇ) - ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੇ ਦਿਨੀਂ 1941 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੱਟੜ ਅਤੇ ਅਪੰਗ ਹੋ ਗਏ ਲੜਾਕੂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਪਾਇਲਟ ਅਲੈਕਸੀ ਮਾਰਸੀਯੇਵ ਦੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਗਾਥਾ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਬੋਰਿਸ ਪੋਲੇਵੋਈ ਦਾ ਲਿਖਿਆ 1946 ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ।

ਅਲੈਕਸੀ ਮਾਰਸੀਯੇਵ ਦਾ ਜਹਾਜ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਲੈਕਸੀ ਦੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਤੁਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਭੁੱਖਾ-ਭਾਣਾ, ਕਹਿਰ ਦੀ ਠੰਡ ਨਾਲ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ, ਭਿਅੰਕਰ ਕਸ਼ਟ ਝੱਲਦਾ ਉਹ ਅਠਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਏਨੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ। ਪੂਰੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਸਿਰੜ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਹੋਰ ਉਚੇਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਆਖਰ ਤੱਕ ਕਾਰਨਾਮੇ ਦਰਜ਼ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਹੀਰੋ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ।

ਬੋਰਿਸ ਪੋਲੇਵੋਈ ਨੇ ਅਲੈਕਸੀ ਮਾਰੇਸੀਯੇਵ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਖੁਦ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹੋ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ "ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ" ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਨਵਵਾਦ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟਾਲਿਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਸੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਆਨਲਾਈਨ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਲਿੰਕ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲ
ਮਾਰਸੈੱਲ ਪਰੂਸਤ

**ਮਾਰਸੇਲ ਪਰੁਸਤ** (10 ਜੁਲਾਈ 1871 –18 ਨਵੰਬਰ 1922) ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਅ ਲਾ ਰੀਸ਼ੇਰਸ਼ੇ ਦੁ ਤੋਂਪਸ ਪਰਦੁ* (À la recherche du temps perdu ਅਰਥਾਤ ਗੁਜ਼ਰੇ ਸਮਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ 1913 ਅਤੇ 1927 ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ

300px|right|thumb| 'ਕੁਡੀਅੱਟਮ' ਵਿੱਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ
**ਭਾਰਤੀ ਰੰਗ ਮੰਚ** ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਸੀ। ਇਹ ਗਰੀਕ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਥੀਏਟਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਐਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਨਾਟਕਲਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਕਈ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮਰਾਜ ਅਤੇ ਯਮੀ, ਪੁਰੁਰਵਾ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਆਦਿ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸੰਵਾਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਲਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਰਤਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ (ਬੈਡਮਿੰਟਨ)

**ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ** ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੈਰਾ-ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ 2019 ਵਿੱਚ ਪੈਰਾ-ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਪੁਰਸ਼ ਡਬਲਜ਼ ਐਸਯੂ 5 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਉਪਰ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
### ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 
*ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ SU5*

*ਪੁਰਸ਼ ਡਬਲਜ਼ SU5*

### ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ 
*ਪੁਰਸ਼ ਡਬਲਜ਼ SU5*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ

**ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ**ਨ ਸਭਿਅਤਾ ਇਤਾਲਵੀ ਸਭਿਅਤਾ ਸੀ ਜੋ 8 ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਹ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਰ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5-9 ਕਰੋੜ ਨਿਵਾਸੀਆਂ (ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 20%) ਸਨ) ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 65 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ।(25 ਲੱਖ ਵਰਗ ਮੀਲ)

## ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਰੋਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 753 ਈ. ਨੂੰ ਜੁੜਵਾ ਭਰਾਵਾਂ ਰੋਮੁਲਸ ਅਤੇ ਰੇਮਸ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਟਰੋਜਨ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਏਨੀਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਐਲਬਾ ਲੋਂਗਾ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੌਮੀਟਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਮੁਲੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਨੌਮੀਟਰ ਦੀ ਧੀ ਰਹੀਆ ਸਿਲਵੀਆ ਨੇ ਜੁੜਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਹੀਆ ਸਿਲਵੀਆ ਦਾ ਮਾਰਸ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਰੋਮਨ ਦੇਵਤੇ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਜਨਮੇ ਜੁੜਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧਾ-ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 753 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰੋਮੁਲਸ ਅਤੇ ਰੇਮਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਘਿਆੜਨ ਨੇ ਉਭਾਰਿਆ ਸੀ।]]

ਨਵਾਂ ਰਾਜਾ ਅਮੁਲੀਅਸ ਡਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰੋਮੁਲਸ ਅਤੇ ਰੇਮੁਸ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਵਾਪਿਸ ਨਾ ਮੰਗ ਲੈਣ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੋਬਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
## ਸਾਮਰਾਜ
ਰੋਮ ਸ਼ਹਿਰ ਟੀਬਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫੈਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵਸਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌੜਾ ਰਸਤਾ ਸੀ।

ਐਟਰਸਕੇਨਜ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਐਤਰੁਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਲਗਪਗ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਅਮੀਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਐਟਰਸਕੇਨਜ ਨੇ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੂਲ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਸਾਬੇਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਣਤੰਤਰ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਕਾਂ ਸਨ।

ਰੋਮਨ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਬੂਤ ਫੋਰਮ ਰੋਮਨਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜੇ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੀਟ ਅਤੇ ਉਥੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੋਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜੇ ਨੂਮਾ ਪੋਪਲੀਅਸ ਨੇ ਰੋਮ ਦੇ ਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਮ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਨੇ ਰੇਜੀਆ ਅਤੇ ਵੈਸਟਲ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
## ਗਣਤੰਤਰ
ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਲੇਖਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀਵੀ, ਰੋਮਨ ਰਿਪਬਲਿਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 509 ਬੀਸੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰੋਮ ਦੇ ਸੱਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਤਰੌਕਿਨ ਪ੍ਰੌਡ, ਨੂੰ ਲੂਸੀਅਸ ਜੂਨੀਅਸ ਬਰੂਟਸ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸੰਸਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਚੈਕਾਂ ਅਤੇ ਬਕਾਇਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਸਲਸਨ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਥੋਰਟੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਿਅਮ ਜਾਂ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ। ਕੰਸਲਾਂ ਨੂੰ ਸੈਨੇਟ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰੈਂਕਿੰਗ ਅਨੀਲਿਟੀ ਜਾਂ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ
ਸਿਤਾਰ

**ਸਿਤਾਰ** ਇੱਕ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ (ਤੰਤੀ) ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਆਦਿ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।
[[|thumb|
ਸਿਤਾਰ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ]]

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸਾਜ਼

## ਨਿਰੁਕਤੀ(ਸ਼ਬਦ ਸਾਧਨ ) 
"*ਸਿਤਾਰ*" "ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ" "ਸੇਹਰ" "ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ" "ਤਿੰਨ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ" "।"

ਕਰਟ ਸਾਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫ਼ਾਰਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਜ਼ ਤਮਬੂਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਤਾ*ਰ* ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਨਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਤਰ, ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। 

* ਡੂ + ਤਾ*ਰ* 2-ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਦੁਤਾਰ ਹੈ,
* ਸੇ + ਤਾ*ਰ* 3-ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸੇਤਾਰ ਹੈ,
* čar + Tar 4 ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤਾ*ਰ* ਲਈ ਹੈ,
* Panç + tār 5 *ਤਾਰ* ਵਾਲੇ ਤਾਰ ਲਈ ਹੈ।
ਸਿਆਣਪ

**ਸਿਆਣਪ** ਯੋਗਤਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਬਕਾਇਆ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਤਿਭਾ" ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯੋਗਤਾ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਯੋਗਤਾ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜਮਾਂਦਰੂ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਵਿਕਸਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ। ਯੋਗਤਾ ਗਿਆਨ, ਸਮਝ, ਸਿੱਖੀ ਜਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਯੋਗਤਾਵਾਂ (ਹੁਨਰ) ਜਾਂ ਰਵੱਈਏ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਲੇਡਵੈਲ (2008) ਅਤੇ ਕੋਲਵਿਨ (2008) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਸਖਤ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਚਣ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਲੋਕ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਉੱਚ ਨਤੀਜੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ।

## ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ 
ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਨਸਿਕ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਆਈ ਕਿਯੂ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਉਲਟ, ਯੋਗਤਾ ਅਕਸਰ ਕਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਲਟਰੀ ਫਲਾਈਟ, ਏਅਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਜਾਂ ਕੰਪਿਯੂਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਲਈ ਯੋਗਤਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਆਮ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 
* ਹੁਨਰ 
* ਸਥਾਨਕ ਦਰਸ਼ਨੀ ਯੋਗਤਾ 
* ਅਪੰਗਤਾ ਸਿੱਖਣਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਕਿਤਾਬਚਾ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਸੋਫੋਕਲੀਜ਼

ਸੋਫੋਕਲਸ (/sɒfəkli ː z/, ਯੂਨਾਨੀ: Σοφοκλῆς, Sophoklēs, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ [sopʰoklɛ̂ːs], ੪੯੭/੬ ਈ. ਪੂ.-ਸਰਦੀਆਂ ੪੦੬/੫ ਈ. ਪੂ.) ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਤਰਾਸਦੀ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਬੱਚੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ipਡੀਪਸ ਅਤੇ ਐਂਟੀਗੋਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਥੀਬਨ ਨਾਟਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਨਾਟਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਟੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਹੁਣ ਗੁੰਮ ਗਏ ਹਨ. ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਨੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਤੀਜੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਾਟ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ. ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਟਕ ਲੇਖਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸੀਕਲਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੱਦ ਤਕ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ।
## ਜੀਵਨ
ਸੋਫੀਲਸ, ਸੋਫੀਲਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਪੀਓਸ ਕੋਲਨਲਸ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਡੈਮ (ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰੇ) ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸੈਟਿੰਗ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਉਥੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੋਫੋਕਲਸ ਦਾ ਜਨਮ 490 ਬੀਸੀ ਵਿੱਚ ਮੈਰਾਥਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਹੀ ਸਾਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ 497/6 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਸੋਫੋਕਲਸ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ (ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ) ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ. ਸੋਫੋਕਲਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਤਮਕ ਜਿੱਤ 468 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਐਥੀਨੀਅਨ ਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮਾਸਟਰ, ਏਸਚੇਲਸ ਉੱਤੇ ਡਿਯੋਨਿਸਿਆ ਥੀਏਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਲਿਆ। ਪਲੂਟਾਰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੱਤ ਅਸਧਾਰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ. ਆਰਚਨ ਨੇ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੁਣਨ ਦੇ ਆਮ ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਿਮਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ। ਪਲੂਟਾਰਕ ਅੱਗੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਸਕੀਲਸ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿਸਲੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਲੂਟਾਰਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੋਫੋਕਲਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ਾਇਦ 470 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਟ੍ਰਿਪਟੋਲੇਮਸ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਟਕ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। 
## ਕੰਮ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
ਸੋਫੋਕਲੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਰਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਐਸਕਲੁਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਐਥੀਨੀਅਨ ਨਾਟਕ ਲਿਖਤ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਤੀਜੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ। ਅਰਸਤੂ ਸੋਫੀਕਲਜ਼ ਨੂੰ ਸਕੈਨੋਗ੍ਰਾਫੀਆ ਜਾਂ ਸੀਨਰੀ-ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 456 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਸਟਰ ਏਸਕਲੁਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੋਫੋਕਲਸ ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਉਕਾਬ ਦੀ ਅੱਖ

ਦੀ ਅੱਖ]]
**ਉਕਾਬ ਦੀ ਅੱਖ** ਜਾਨਵਰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਨਜਰ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਔਸਤ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲੋਂ 4 ਤੋਂ 8 ਗੁਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਕਾਬ ਦੋ ਕਿ ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਖਰਗੋਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਭਾਰ ਤਾਂ ਇਹਦਾ ਮਸਾਂ ਦਸ ਪੌਂਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਦਮੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਕਾਬ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਝਪਟ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਠੇ ਡੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਅਡਜਸਟ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਕਾਬ ਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਐਨ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਐਂਤਰਨਾਸੀਓਨਾਲ

**ਐਂਤਰਨਾਸੀਓਨਾਲ** ਜਾਂ '*ਐਂਤੈਰਨਾਸੀਓਨਾਲ* (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: "''L'Internationale''"; ਲੈਂਤੈਖ਼ਨਾਸੀਓਨਾਲਅ) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਭਾਗ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਭਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਿਬੂਬ ਗੀਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਂਤਰਨਾਸੀਓਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗੀਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਜੁਲਮ ਨਾਲ ਲੜਕੇ ਉਸਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ 1871 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਜੈੱਨ ਪੋਤੀਏ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨੂੰ ਮੁੱਠੀ ਮੀਚ ਕੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਲਾਮ ਵਜੋਂ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੂਲ ਗੀਤ ਦੀ ਟੇਕ 
ਮੂਲ ਗੀਤ ਦੀ ਟੇਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਥਾਮਸ ਸ਼ਿੱਪ ਅਤੇ ਅਬਰਾਹਮ ਸਮਿੱਥ ਦਾ ਕਤਲ

**ਥਾਮਸ ਸ਼ਿੱਪ ਅਤੇ ਅਬਰਾਹਮ ਸਮਿੱਥ** ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੀ ਨਸਲਵਾਦੀ ਗੋਰਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੇ 7 ਅਗਸਤ 1930 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੰਡੀਆਨਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਸਬੇ, ਮੇਰੀਓਨ ਵਿੱਚ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਤੇ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਜੀਬ ਫ਼ਲ

"**ਅਜੀਬ ਫਲ**" (ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Strange Fruit) ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਿਲੀਆ ਹੋਲੀਡੇਅ ਨੇ 1939 ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਏਬਿਲ ਮੀਰੋਪੋਲ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਖਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਅਮਰੀਕੀ ਨਸਲਵਾਦ ਨੂੰ, ਖਾਸਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਮੁਕਾਉਣ ਦੀਆਂ ਨਸਲਵਾਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਕਰ ਕੇ ਯੂਨਾਇਟਡ ਸਟੇਟਸ ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਐਪਰ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੀਰੋਪੋਲ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤਬਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਲੌਰਾ ਡੰਕਨ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਸਨ ਸੁਕੇਅਰ ਗਾਰਡਨ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰੋਸ ਗੀਤ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ।

ਬਿਲੀਆ ਹੋਲੀਡੇਅ ਨੇ ਇਹ ਗੀਤ ਸੰਨ 1939 ਵਿੱਚ ਕੈਫੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਜਲਦ ਹੀ ‘ਅਜੀਬ ਫਲ’ ਹੋਲੀਡੇਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਸਲਵਾਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਗੀਤ
ਸਨਾਇਪਰ: ਰੀਲੋਡਿਡ

**ਸਨਾਇਪਰ: ਰੀਲੋਡਿਡ** 2011 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਸਨਾਇਪਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ ਦੀ ਚੌਥੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ 2010 ਵਿੱਚ ਸਾਊਥ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਈ ਗਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਨਾਇਪਰ (1993 ਫ਼ਿਲਮ)

**ਸਨਾਇਪਰ** 1993 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਟੌਮ ਬੈਰਅਨਜਰ ਅਤੇ ਬਿਲੀ ਜ਼ੇਨ ਨੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ। ਸਨਾਇਪਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਐਮਿਲੀ ਬਰੌਂਟੀ

**ਐਮਿਲੀ ਜੇਨ ਬਰੌਂਟੀ** (; 30 ਜਲਾਈ 1818 – 19 ਦਸੰਬਰ 1848) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕਲੌਤੇ ਨਾਵਲ, *ਵੁਦਰਿੰਗ ਹਾਈਟਸ* ਕਰ ਕੇ ਖਾਸਕਰ ਚਰਚਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕਲਾਸਕੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਐਮਿਲੀ ਬਰੌਂਟੀ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਐਨੀ ਬਰੌਂਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਬਰਾਨਵੈੱਲ ਬਰੌਂਟੀ ਐਮਿਲੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਪਤ ਨਾਮ **ਐਲਿਸ ਬੈੱਲ** ਹੇਠ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
 ਦਾ 1834 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਚਿੱਤਰ, ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ, ਐਨ, ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਲੋਟ। (ਬਰਾਨਵੈੱਲ, ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਲਿਆ)]]

ਐਮਿਲੀ ਬਰੌਂਟੀ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਜੁਲਾਈ 1818 ਮਾਰਿਆ ਬਰਾਨਵੈੱਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰਿਕ ਬਰੌਂਟੀ ਦੇ ਘਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਯਾਰਕਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਥਾਰਨਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਬਰਾਂਟੇ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੀ ਅਤੇ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 1820 ਵਿੱਚ, ਐਮਿਲੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਐਨੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਰਵਾਰ ਅੱਠ ਮੀਲ ਦੂਰ ਹਾਵਰਥ ਚਲੇ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਪੈਟਰਿਕ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਉਪ-ਪਾਦਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਇੱਥੇ ਬੱਚੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸਤੰਬਰ 1821 ਵਿੱਚ ਕੈੰਸਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਐਮਿਲੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਮਾਰੀਆ, ਅਲਿਜਾਬੈਥ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਨੂੰ ਕੋਵਾਨ ਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਪਾਦਰੀ ਬੇਟੀਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਜੇਨ ਆਇਰ* ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਐਮਿਲੀ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਜਿਹੇ ਅਰਸੇ ਲਈ ਉਸੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਟਾਈਫਾਇਡ ਮਹਾਮਾਰੀ ਫੈਲ ਗਈ, ਮਾਰੀਆ ਅਤੇ ਅਲਿਜਾਬੈਥ ਉਸ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ। ਮਾਰੀਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਪਦਿਕ ਦਾ ਅੰਦੇਸ਼ਾ ਸੀ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਥੇ ਜਲਦ ਉਹਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਐਮਿਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜੂਨ 1825, ਅਲਿਜਾਬੈਥ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਜਲਦ ਬਾਅਦ ਅਲਿਜਾਬੈਥ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਐਨਮੀ ਐਟ ਦ ਗੇਟਸ

**ਐਨਮੀ ਐਟ ਦ ਗੇਟਸ** 2001 ਦੀ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਜੀਨ-ਜੇਕਸ ਅਨੌਡ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਜੋਜ਼ਫ਼ ਫ਼ਾਇਨਜ਼, ਜੂਡ ਲਾ, ਰੇਕਲ ਵੀਸੀ ਅਤੇ ਬੌਬ ਹੌਸਕਿਨਸ ਨੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸਟੈਲਿਨਗਾਰਡ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਲੀਅਮ ਕਰੈਗ ਦੀ 1973 ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ *ਐਨਮੀ ਐਟ ਦ ਗੇਟਸ: ਦ ਬੈਟਲ ਫ਼ੌਰ ਸਟੈਲਿਨਗਾਰਡ* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਨਸਲਵਾਦ

250px|thumb|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਲੱਗਿਆ ਬੋਰਡ ਜਿਸ ਤੋਂ ਨਸਲੀ ਭੇਦਭਾਵ ਪਰਤੱਖ ਹੈ

**﻿ਨਸਲਵਾਦ** ਜਾਂ **ਨਸਲ ਪ੍ਰਸਤੀ**, ਇੱਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੈ ਜੋ ਜੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨੀ ਨਸਲ ਦੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਹੋਣ ਜਾਂ ਘਟੀਆ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਨਸਲ ਪ੍ਰਸਤੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਇਨਸਾਨੀ ਨਸਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੀ ਇਨਸਾਨੀ ਨਸਲ ਜਾਂ ਜ਼ਾਤ ਨਾਲੋਂ ਬਰਤਰੀ ਬਾਰੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਅਸਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਸਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਜਾਤੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੈ। ਨਸਲਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਨਸਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਖੂਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਜਾਂ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਸਲਪ੍ਰਸਤੀ, ਜਿਹੜੀ ਅਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਕਮ ਨਸਲ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜੀ ਨਾਲੋਂ ਤਾਕਤ, ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਤੇ ਅਕਲਮੰਦੀ ਪੱਖੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਸਲਪ੍ਰਸਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਤਕਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਵੋਲਗਾਗਰਾਤ

**ਵੋਲਗਾਗਰਾਤ** (ਜਾਂ **ਵੋਲਗੋਗਰਾਡ**) ਰੂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਨਅਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਵੋਲਗਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2024 ਦੇ ਅੰਦਾਜੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,018,898 ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
1925 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਰਿਟਸਿਨ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1925 ਤੋਂ 1961 ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤਾਲਿਨਗ੍ਰਾਦ ਰਿਹਾ। ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ, ਸਤਾਲਿਨਗ੍ਰਾਦ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਇੱਥੇ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਜਰਮਨੀ ਨਾਜੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ, ਇੱਕ ਹਫਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਚੱਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਆਰਮੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਾਣਕ ਸਰਕਾਰ

**ਮਾਣਕ ਸਰਕਾਰ** (ਜਨਮ:22 ਜਨਵਰੀ 1949) ਇੱਕ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਹਨ। ਉਹ 1988 ਤੋਂ ਤਰੀਪੁਰਾ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਪੋਲਿਟਬਿਊਰੋ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਅਲਮਾਟੀ

**ਅਲਮਾਟੀ**  (, *ਅਲਮਾਟੀ* ; ), ਪਹਿਲਾਂ **ਅਲਮਾ-ਅਤਾ**  () ਅਤੇ **ਵੇਰਨੀ** (), ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,703,481 ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9%। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ 1929 ਤੋਂ 1997 ਤਕ ਇਸ ਨੇ ਕਜ਼ਾਖ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਲਮਾ-ਆਟਾ 1978 ਦੀ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਲਈ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਆਲਮਾ ਆਟਾ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਲਮੀ ਜਨ ਸਿਹਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1997 ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਸਤਾਨਾ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕ 
ਪੋਲੀਨਾ ਲੇਡਕੋਵਾ-ਕੁੱਕਬੁੱਕ ਲੇਖਕ, ਫੂਡ ਬਲੌਗਰ

ਨੈਟਾਲੀਆ ਨਾਜ਼ਰੋਵਾ-ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ

ਡਿਮਾਸ਼ ਅਦੀਲੇਟ - ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਬਲੌਗਰ, ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਭਾਗੀਦਾਰ

ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਜ਼ਿਰਿਨੋਵਸਕੀ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ

ਇਰੀਨਾ ਲਿੰਡਟ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ

ਰੇਡੀਓਨੋਵਾ ਸਵੈਟਲਾਨਾ-ਰੋਸਪ੍ਰਿਰੋਡਨਾਡਜ਼ੋਰ ਦੇ ਮੁਖੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਅਫ਼ੀਮੀ ਜੰਗਾਂ

ਉਂਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੜੇ ਗਏ ਦੋ ਯੁੱਧਾਂ ਨੂੰ **ਅਫੀਮ ਯੁੱਧ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੀਨ (ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼) ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਪਾਰਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਚਰਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਏ। ਪਹਿਲਾ ਯੁੱਧ 1839 ਤੋਂ 1842 ਤੱਕ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 1856 ਤੋਂ 1860 ਤੱਕ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਫਰਾਂਸ ਵੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਹੀ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਅਫੀਮ ਦਾ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਚੀਨ ਨੂੰ ਨਾਂਜਿੰਗ ਦੀ ਸੰਧੀ ਅਤੇ ਤੀਯਾਂਜਿਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਕਰਨੀ ਪਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ
ਵਸਿਲੀ ਜ਼ਾਇਤਸੇਵ

ਕੈਪਟਨ **ਵਸਿਲੀ ਜ਼ਾਇਤਸੇਵ** (ਜਾਂ **ਵਸੀਲੀ ਜ਼ਾਇਤਸੇਵ**) ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ ਸੀ।

ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਸਟੈਲਿੰਗਰਾਡ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ 10 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 17 ਦਸੰਬਰ 1942 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਜ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਐਕਸਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ 225 ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰ ਮਾਰੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 11 ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫ਼ੌਜੀ ਰੈਂਕ ਜੂਨੀਅਰ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਲਿਊਡਮਿਲਾ ਪੈਵਲਿਚੇਨਕੋ
*ਕ੍ਰੇਗ ਹੈਰਿਸਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ
ਕਾਹਮਾ

**ਕਾਹਮਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੰਗੇ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 5 ਕਿਲਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਬੰਗਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੁਸਨ ਲਾਲ-ਭਗਤ ਰਾਮ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ

**ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ** (ਜਾਂ **ਡੀ.ਡੀ. ਪੰਜਾਬੀ**) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਚੈਨਲ 1998 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 24 ਘੰਟੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਸ਼ਕ ਡੀ.ਡੀ.ਪੰਜਾਬੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੀ ਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਚ 100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ, ਜਲੰਧਰ ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* DD Punjabi's Web site 
* Doordarshan Official Internet site
* Doordarshan news site
* An article at PFC
* Live Streaming

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ
ਸਨਾਇਪਰ 3

**ਸਨਾਇਪਰ 3** 2004 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਨਾਇਪਰ 2

**ਸਨਾਇਪਰ 2** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Sniper 2) 2003 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ 2002 ਵਿੱਚ ਹੰਗਰੀ ਵਿਖੇ ਫ਼ਿਲਮਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2003 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਟੌਮ ਬੈਰਅਨਜਰ, ਬੋਕੀਮ ਵੁੱਡਬਿਨ ਅਤੇ ਐਰਿਕਾ ਮਰੋਸਨ ਨੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਨਾਇਪਰ ਲੜੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਨਾਇਪਰ 3 (2004) ਅਤੇ ਸਨਾਇਪਰ: ਰੀਲੋਡਿਡ (2011) ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਆਈਆਂ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਬੀ.ਐੱਨ. ਸ਼ਰਮਾ

**ਬੀ.ਐੱਨ. ਸ਼ਰਮਾ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ੋ *ਜੇਬ ਕਤਰੇ* ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੱਤਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬੀ.ਐੱਨ. ਸ਼ਰਮਾ ਵਧੀਆ ਡਾਈਲਾਗ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਵਰੋਸਾਇਆ, ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਜਮਪਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ 1972 ਵਿਚ, ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ 25 ਸਾਲ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ 40-45 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕਰ ਲਈਆਂ ਸਨ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਏ ਮੈਨ ਆਫ ਦ ਪੀਪਲ

**ਏ ਮੈਨ ਆਫ ਦ ਪੀਪਲ** (ਅੰਗਰੇਜੀ: A Man of the People) ਨਾਈਜੀਰੀਆਈ ਲਿਖਾਰੀ ਚਿਨੁਆ ਅਚੇਬੇ ਦੀ ਲਿੱਖੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1966 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ।

## ਨਾਵਲ 
### ਪਿਛੋਕੜ 
ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੇ ਕਈ ਸਾਲ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਆਮ ਲੋਕ ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਲੋਜਾਨ ਨਾਲ ਗੋਰਿਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਦੋਵੇਂ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮਾਯੂਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਿਆਸਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਆਲਾ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਗਿਰ ਕੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਲਈ ਖ਼ੁਦ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾ ਭਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੇਵੀਂ ਪਾਸ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਚੀਫ਼ ਨਾਨਗਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਦਬਦਬਾ ਜਮਾਏ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆਨਾਤਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਗੇੜਾ ਮਾਰਦਿਆਂ ਚੀਫ਼ ਨਾਨਗਾ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਟੂਡੈਂਟ ਓਦੀਲੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੀਫ਼ ਨਾਨਗਾ ਓਦੀਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬੋਰੀ ਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੀਫ਼ ਦਾ ਪਲਾਨ ਓਦੀਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਹਿਸਾਨਾਂ ਹੇਠ ਦਬਾ ਕੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਛੋਟੀ-ਮੋਟੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਸਟ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਵਾਗੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਕ਼ਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਮੰਜ਼ੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

### ਕਹਾਣੀ 
## ਪਾਤਰ 
### ਓਦੀਲੀ 
ਓਦੀਲੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਹੀਰੋ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਲਾਇਕ ਗੱਭਰੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕਾਫ਼ੀ ਪੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਯੂਰਪ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਵਾਬ ਦੂਰ ਦੀ ਕੌਡੀ ਲਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਓਦੀਲੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਸ਼ਵਤ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਨਾਤਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਟੀਚਰ ਹੈ। ਚੀਫ਼ ਨਾਨਗਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਰੀ ਰਹਿਣ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੀਫ਼ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਓਦੀਲੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਮੈਕਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

### ਚੀਫ਼ ਨਾਨਗਾ 
### ਇਡਨਾ 
### ਮੈਕਸ 
### ਯੂਨਿਸ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਥਿੰਗਸ ਫ਼ੌਲ ਅਪਾਰਟ
* ਚੀਮਾਮਾਨਡਾ ਆਦੀਚੀਏ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ

**ਅਨੰਦੁ** ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਦੇ ਅੰਗ 917 ਤੋਂ 922 ਤੱਕ ਦਰਜ਼ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ 'ਅਨੰਦੁ' ਸਰਬੋਤਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਸਮਈ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਅਨੰਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ ਰਸੀਆ ਵਿਅਕਤੀ ਲਿਵਲੀਨ ਹੋਕੇ ਇਸ ਪਵਿਤਰ ਬਾਣੀ ਦਾ ਨਿੱਤਨੇਮ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਖਮਈ ਅਵਸਥਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਸੀਏ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ," ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਤਰਕ ਜਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਕਵੀ ਨੇ 'ਇਰੌਟੀਕੋ ਮਿਸਟੀਕਲ ਟੈਕਨੀਕ' ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਰੋਦੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।"

## ਬਾਣੀ
ਥੱਲੇ ਛੋਟਾ ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ 40 ਪੌੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ 5 ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪੌੜੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ 3 ਅਨੰਦੁ 
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

ਅਨੰਦੁ ਭਇਆ ਮੇਰੀ ਮਾਏ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮੈ ਪਾਇਆ ॥
ਸਤਿਗੁਰੁ ਤ ਪਾਇਆ ਸਹਜ ਸੇਤੀ ਮਨਿ ਵਜੀਆ ਵਾਧਾਈਆ ॥
ਰਾਗ ਰਤਨ ਪਰਵਾਰ ਪਰੀਆ ਸ਼ਬਦ ਗਾਵਣ ਆਈਆ ॥
ਸ਼ਬਦੋ ਤ ਗਾਵਹੁ ਹਰੀ ਕੇਰਾ ਮਨਿ ਜਿਨੀ ਵਸਾਇਆ ॥
ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਅਨੰਦੁ ਹੋਆ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮੈ ਪਾਇਆ ॥1॥

ਏ ਮਨ ਮੇਰਿਆ ਤੂ ਸਦਾ ਰਹੁ ਹਰਿ ਨਾਲੇ ॥
ਹਰਿ ਨਾਲਿ ਰਹੁ ਤੂ ਮੰਨ ਮੇਰੇ ਦੂਖ ਸਭਿ ਵਿਸਾਰਣਾ ॥
ਅੰਗੀਕਾਰੁ ਓਹੁ ਕਰੇ ਤੇਰਾ ਕਾਰਜ ਸਭਿ ਸਵਾਰਣਾ ॥
ਸਭਨਾ ਗਲਾ ਸਮਰਥੁ ਸੁਆਮੀ ਸੋ ਕਿਉ ਮਨਹੁ ਵਿਸਾਰੇ ॥
ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਮੰਨ ਮੇਰੇ ਸਦਾ ਰਹੁ ਹਰਿ ਨਾਲੇ ॥2॥

ਸਾਚੇ ਸਾਹਿਬਾ ਕਿਆ ਨਾਹੀ ਘਰਿ ਤੇਰੈ ॥
ਘਰਿ ਤ ਤੇਰੈ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਹੈ ਜਿਸੁ ਦੇਹਿ ਸੁ ਪਾਵਏ ॥
ਸਦਾ ਸਿਫਤਿ ਸਲਾਹ ਤੇਰੀ ਨਾਮੁ ਮਨਿ ਵਸਾਵਏ ॥
ਨਾਮੁ ਜਿਨ ਕੈ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਵਾਜੇ ਸ਼ਬਦ ਘਨੇਰੇ ॥
ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਸਚੇ ਸਾਹਿਬ ਕਿਆ ਨਾਹੀ ਘਰਿ ਤੇਰੈ ॥3॥

ਸਾਚਾ ਨਾਮੁ ਮੇਰਾ ਆਧਾਰੋ ॥
ਸਾਚੁ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ ਮੇਰਾ ਜਿਨਿ ਭੁਖਾ ਸਭਿ ਗਵਾਈਆ ॥
ਕਰਿ ਸਾਂਤਿ ਸੁਖ ਮਨਿ ਆਇ ਵਸਿਆ ਜਿਨਿ ਇਛਾ ਸਭਿ ਪੁਜਾਈਆ ॥
ਸਦਾ ਕੁਰਬਾਣੁ ਕੀਤਾ ਗੁਰੂ ਵਿਟਹੁ ਜਿਸ ਦੀਆ ਏਹਿ ਵਡਿਆਈਆ ॥
ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਸੁਣਹੁ ਸੰਤਹੁ ਸ਼ਬਦਿ ਧਰਹੁ ਪਿਆਰੋ ॥
ਸਾਚਾ ਨਾਮੁ ਮੇਰਾ ਆਧਾਰੋ ॥4॥

ਵਾਜੇ ਪੰਚ ਸ਼ਬਦ ਤਿਤੁ ਘਰਿ ਸਭਾਗੈ ॥
ਘਰਿ ਸਭਾਗੈ ਸ਼ਬਦ ਵਾਜੇ ਕਲਾ ਜਿਤੁ ਘਰਿ ਧਾਰੀਆ ॥
ਪੰਚ ਦੂਤ ਤੁਧੁ ਵਸਿ ਕੀਤੇ ਕਾਲੁ ਕੰਟਕੁ ਮਾਰਿਆ ॥
ਧੁਰਿ ਕਰਮਿ ਪਾਇਆ ਤੁਧੁ ਜਿਨ ਕਉ ਸਿ ਨਾਮਿ ਹਰਿ ਕੈ ਲਾਗੇ ॥
ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਤਹ ਸੁਖੁ ਹੋਆ ਤਿਤੁ ਘਰਿ ਅਨਹਦ ਵਾਜੇ ॥5॥

ਅਨਦੁ ਸੁਣਹੁ ਵਡਭਾਗੀਹੋ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ॥
ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਉਤਰੇ ਸਗਲ ਵਿਸੂਰੇ ॥
ਦੂਖ ਰੋਗ ਸੰਤਾਪ ਉਤਰੇ ਸੁਣੀ ਸਚੀ ਬਾਣੀ ॥
ਸੰਤ ਸਾਜਨ ਭਏ ਸਰਸੇ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ॥
ਸੁਣਤੇ ਪੁਨੀਤ ਕਹਤੇ ਪਵਿਤੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰੇ ॥
ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕੁ ਗੁਰ ਚਰਣ ਲਾਗੇ ਵਾਜੇ ਅਨਹਦ ਤੂਰੇ ॥40॥1॥

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਆਨਲਾਇਨ ਪੜ੍ਹੋ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਾਣੀ
ਸੋਮ

**ਸੋਮ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ) ਜਾਂ **ਹੋਮ** ਅਵੇਸਤਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਰਾਨੀ-ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਲ ਸੀ। ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਲੇਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਸੋਮ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ 114 ਮੰਤਰ ਹਨ ਜੋ ਸੋਮ ਦੇ ਊਰਜਾਦਾਈ ਗੁਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਗਵੇਦ
ਤਿੰਨ ਦਰਵੇਸ਼ (ਕਹਾਣੀ)

***ਤਿੰਨ ਦਰਵੇਸ਼*** (The Three Hermits) (ਰੂਸੀ: Три Старца) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਲਿਓ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀ 1885 ਦੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ 1886 ਵਿੱਚ ਹਫਤਾਵਾਰ *ਨੀਵਾ* (*нива*) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 1907 ਵਿੱਚ ਫੰਕ ਐਂਡ ਵੈਗਨਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿਰਲੇਖ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰਾਂ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਉਹ ਅਨਾਮ ਸਰਲ ਸਾਧੂ ਹਨ ਜੋ "ਆਪਣੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਈ" ਇੱਕ ਦੁਰੇਡੇ ਟਾਪੂ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ ਦਾ ਸਾਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਹੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ

**ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ "ਕਲੈਬੋਰੇਸ਼ਨ 2" ਫਰਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਦੀ ਐਲਬਮ "*ਸਤਿਗੁਰੂ ਮੇਰਾ " *ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਐਲਬਮ ਹੈ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਧਾਰਮਿਕ 
## ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 
## ਅਵਾਰਡ 
* In 2006, Sukshinder Shinda won two awards at the UK Asian Music Awards, "Best Album" and "Best Video". 
* In 2008, he won another two awards at the UK Asian Music Awards, "Best Act" and "Best Album" for *Living the Dream*. 
* In 2010, he won "Best Producer". 
* In 2011 he was nominated for Best Album (for *Jadoo*), Best Producer, Best Male Act and Best Desi Act and ended up winning only Best Producer.

## ਸਿੰਗਲਜ਼ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਨਾਇਕੀ (ਮਿਥਹਾਸ)

ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਹਾਸ ਵਿੱਚ **ਨਾਇਕੀ ** (,ਉੱਚਾਰਨ ) ਫ਼ਤਹਿ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰੋਮਨ ਤੁੱਲ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਿਥਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਪਲਾਸ (ਟਾਈਟਨ) ਅਤੇ ਸਟਿਕਸ (ਪਾਣੀ) ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਟੋਸ (ਤਾਕਤ), ਬੀਆ (ਬਲ), ਅਤੇ ਜ਼ੇਲਸ (ਜੋਸ਼) ਦੀ ਭੈਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਹਾਸ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ

**ਅੰਮ੍ਰਿਤ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: अमृत) ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਵਿਨਾਸ਼ਤਾ"। ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣ (nectar) ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੋਮ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਰਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਵਿਉਤਪਤੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਬਰੋਸੀਆ (ambrosia) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Ayurvedic Rasayana - Amrit 
* Immortal Boons of Amrit and Five Kakars 
* Depictions in stone at Angkor Wat and Angkor Thom (Cambodia) of how the gods dredged amrita from the bottom of the ocean 
* http://earthrites.org/magazine_article_crowley.htm 
* http://www.20kweb.com/etymology_dictionary_A/origin_of_the_word_ambrosia.htm 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਕੀਏ ਪਦਾਰਥ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਆਤਸ਼ਬਾਜ਼ੀ

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ]]

**ਆਤਸ਼ਬਾਜ਼ੀ** ਜਾਂ **ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ** ਕਿਸੇ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਖ਼ੁਸੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਖੋਜ ਚੀਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਖੋਰੇਜਮ ਖੇਤਰ

**ਖੋਰੇਜਮ ਸੂਬਾ** (ਉਜ਼ਬੇਕ: Xorazm viloyati, Хоразм вилояти) ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਹੱਦ ਬੁਖਾਰਾ ਸੂਬਾ ਅਤੇ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ 6300 ਮੁਰੱਬਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,200,000 ਜਿਸਦਾ ਅੱਸੀ ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦਸ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗਰਗਾਂਚ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ

**ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥਚਾਰਾ** ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਪਜ ਪੱਖੋਂ ਨੌਵੀਂ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪੱਖੋਂ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਜੀ-20 ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਰਥਚਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮੈਬਰ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਥਕ ਫੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ਼ ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਪਜ ਪੱਖੋਂ 141ਵੇਂ ਅਤੇ ਖ਼ਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪੱਖੋਂ 130ਵੇਂ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਪੱਖੋਂ 19ਵਾਂ ਅਤੇ ਅਯਾਤ ਪੱਖੋਂ 10ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। 2012-13 ਮਾਲੀ ਵਰ੍ਹੇ ਲਈ ਅਰਥਚਾਰਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਦਰ 6.2% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 5.0% ਹੋ ਗਈ। 2010-11 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. 9.3% ਦੇ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧੀ ਸੀ; ਭਾਵ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2013-14 ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 6.1-6.7% ਹੋਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦਰ 5.7% ਹੋਵੇਗਾ।

## ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ 
### ਗਰੀਬੀ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ] ਦਿਹਾੜੀ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਔਸਤਨ ਆਮਦਨ 3490 ਰੁਪਏ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ ਦੀ 23 ਰੁਪਏ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਜੇ ਕੋਈ ਤੰਗ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੱਦ ਅਤੇ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 43 ਫੀਸਦੀ ਹੋਣਾ ਜੋ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਕਮੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਰੁਝਾਨ 
ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਾਤਾਰ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਬਰਾਮਦਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬਹੁਤਾ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਦਰਾਮਦਾਂ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਖ਼ਰਚ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਘਾਟਾ ਅਠਾਰਾਂ ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਅੱਪੜ ਗਿਆ। ਪਿੱਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਵਧੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗਰੀਬੀ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ** ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗਰੀਬ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਤਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ 32.7% ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 1.25 ਯੂਐੱਸ$ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 68.7 % ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 2 ਯੂਐੱਸ$ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ
ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ

**ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ** (ਜਾਂ **ਆਓ ਜੀ, ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ**) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਕਰਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਇਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਆਮਦੀਦ ਅਤੇ ਸਵਾਗਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼ਰਾਬ

**ਸ਼ਰਾਬ** (ਜਾਂ **ਦਾਰੂ**) ਇੱਕ ਤਰਲ ਨਸ਼ੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦਾਰੂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਦੇਸੀ ਸ਼ਰਾਬ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਾਰੂ, ਅਤੇ ਰੂੜੀ ਮਾਰਕਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਇਸਦੇ ਬਣਨ ਵੇਲੇ ਇਸਨੂੰ ਰੂੜੀ ਵਿੱਚ ਦੱਬਣ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸਨੂੰ ਗੁੜ, ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਸੱਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਵਾਦ ਮੁਤਾਬਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁੜ ਅਤੇ ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਸੱਕ ਦਾ ਘੋਲ ਅਤੇ ਸਵਾਦ ਮੁਤਾਬਕ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਾਖਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਇਚੀਆਂ ਆਦਿ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ ਲਈ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦਾਰੂ ਦਾ ਉੱਠਣਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਘੋਲ ਨੂੰ ਲਾਹਣ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਭੱਠੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਘੋਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ 
ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨੂੰ ਸਭ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਸ਼ੇ
ਛਾਪਾਖ਼ਾਨਾ

**ਛਾਪਾਖ਼ਾਨਾ** ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਾਗਜ਼, ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਉੱਪਰ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੱਖਰ, ਤਸਵੀਰਾਂ, ਅਕਾਰ ਆਦਿ) ਛਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਆਦਿ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਛਪਾਈ ਦੀ ਖੋਜ ਚੀਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਚਲਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਛਪਾਈ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਖੋਜ ਚੀਨ ਦੇ ਬੀ ਸ਼ੈਂਗ ਨੇ 1041 ਤੋਂ 1048 ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਛਪਾਈ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਜੋਨਸ ਗੁਟਿਨਬਰਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ 1450 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਪਾਈ
ਜੋਸਿਫ ਡੇਟਜ਼ਨ

**ਜੋਸਿਫ ਡੇਟਜ਼ਨ** (9 ਦਸੰਬਰ 1828 - 15 ਅਪਰੈਲ 1888) ਜਰਮਨ ਸੋਸਲਿਸਟ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪਰੂਸੀਆ ਦੇ ਰ੍ਹਾਈਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜੋਹਾਨ ਗੋਟਫਰੀਦ ਐਨੋ ਡੇਟਜ਼ਨ (1794–1887) ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਅੰਨਾ ਮਾਰਗਰੇਥ ਲੁਕੇਆਰਥ (1808–1881) ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇਠਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰੀ ਪੇਸ਼ਾ, ਚਮੜੇ ਦੀ ਰੰਗਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਰਨ ਭਾਂਤ ਸਵੈ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਦਕਾ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਜੋਂ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਭੌਤਿਕਵਾਦ‎ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਅਤੇ 1917 ਦੇ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਨੂੰ ਖੂਬ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਉੱਤੇ ਲੁਡਵਿਗ ਫ਼ਿਊਰਬਾਖ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ
ਲੁਡਵਿਗ ਫ਼ਿਊਰਬਾਖ

**ਲੁਡਵਿਗ ਐਂਡਰੀਆਸ ਵਾਨ ਫ਼ਿਊਰਬਾਖ ** (28 ਜੁਲਾਈ 1804 – 13 ਸਤੰਬਰ 1872) ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਨਰਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਇਸਾਈਅਤ ਦਾ ਤੱਤ* ਕਰ ਕੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈਅਤ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਸਮੇਤ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ

**ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ**, **ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ** ਜਾਂ **ਉਤਪਾਦਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ** (ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ: *Produktivkräfte*) ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਅਤੇ ਇਤਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ।

ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਰਤ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ (ਸੰਦ,ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਜ਼ਮੀਨ, ਅਧਾਰ-ਸੰਰਚਨਾ ਆਦਿ) ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਫ਼ੋਰਵੋ

**ਫ਼ੋਰਵੋ ਡਾਟ ਕਾਮ** ਇੱਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ ਜੋ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉੱਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਭਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਕ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਰੋਨਦੋਨ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ 2008 'ਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਹਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸਾਨ ਸੇਬਾਸਤੀਆਨ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ੋਰਵੋ ਮੀਡੀਆ ਐੱਸ.ਐੱਲ. ਕੋਲ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉਤਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉੱਚਾਰਨ ਰਹਿਨੁਮਾ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਈਮ ਵੱਲੋਂ 2013 ਦੀਆਂ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਫ਼ੋਰਵੋ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਕਾਰਲ ਪੌਪਰ

thumb| ਵਿਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਰਕਾਡੇਨਹੌਫ ਵਿੱਚ ਪੌਪਰ ਦਾ  ਬਸਟ
**ਸਰ ਕਾਰਲ ਰਾਇਮੰਡ ਪੌਪਰ** (28 ਜੁਲਾਈ 1902 – 17 ਸਤੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਆਸਤ੍ਰਿਆਈ-ਬਰਤਾਨਵੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਸੀ।   ਉਹ  20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਪੌਪਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਨੁਭਵ-ਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ  ਮਿਲ਼ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਕਿ ਇਸਦੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਅਤੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ)। ਪੌਪਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਵਰਣਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਅਰਥਾਤ "ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਾ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਦਰਸ਼ਨ"।

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੋਰਦਾਰ ਵਕਾਲਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਮਹੂਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾਵਾਦ / ਕਲਾਸੀਕਲ ਉਦਾਰਵਾਦ, ਸਮਾਜਵਾਦ / ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਲਾਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਭੂਤ

200px|thumbnail|right|ਦ ਗੋਸਟ ਐਟ ਪੌਇੰਟ ਆਫ ਰੌਕਸ
**ਭੂਤ** ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨੁੱਖ) ਆਪਣੀ ਮ੍ਰਿਤੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਵਜੂਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਹਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ