open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ

[[File:Integer symbol.png|thumb|ਪੂਰਨ ਅੰਕਾ ਦਾ ਸੈੱਟ ਸਿਫ਼ਰ (0), ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕਾਂ (1,2,3,…), ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਣ ਅੰਕ ਜਾਂ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਅੰਕ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਜੋੜ-ਇਨਵਰਸਾਂ (ਉਲਟੇ ਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ ਯਾਨਿ ਕੀ -1, -2-, -3, …) ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬੋਲਡ ਫੇਸ Z ਜਾਂ ਬਲੈਕਬੋਰਡ ਬੋਲਡ ਨਾਲ (Unicode U+2124 ℤ) ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦ Zahlen ([ˈtsaːlən] ਅੰਕਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ℤ, ਰੇਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਨੰਤ ਗਿਣਤੀ ਤੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।]]

ਇੱਕ ਇੰਟਜਰ (ਪੂਰਨ ਅੰਕ) (ਲੈਟਿਨ ਇੰਟੈਜਰ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਪੂਰਾ”) ਇੱਕ ਅੰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭਿੰਨ ਹਿੱਸੇ (ਫਰੈਕਸ਼ਨ ਕੰਪੋਨੈਂਟ) ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 21, 4, 0, ਅਤੇ −2048 ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ 9.75, 5½, ਅਤੇ √2 ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਪੂਰਨ ਅੰਕਾ ਦਾ ਸੈੱਟ ਸਿਫਰ (0), ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕਾਂ (1,2,3,…), ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਣ ਅੰਕ ਜਾਂ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਅੰਕ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਜੋੜ-ਇਨਵਰਸਾਂ (ਉਲਟੇ ਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ ਯਾਨਿ ਕੀ -1, -2-, -3, …)ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬੋਲਡ ਫੇਸ Z ਜਾਂ ਬਲੈਕਬੋਰਡ ਬੋਲਡ ਨਾਲ (Unicode U+2124 ℤ) ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦ Zahlen ([ˈtsaːlən] ਅੰਕਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ℤ, ਰੇਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਨੰਤ ਗਿਣਤੀ ਤੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇੰਟੇਜਰ, ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲਾ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਿੰਗ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਅਲਜਬਰਿਕ ਅੰਕ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਇੰਟੇਜਰਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰੇਸ਼ਨਲ ਅੰਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਅਲਜਬਰਿਕ ਇੰਟੇਜਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਰੇਸ਼ਨਲ ਇੰਟੇਜਰ ਉਹ ਅਲਜਬਰਿਕ ਇੰਟੇਜਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰੇਸ਼ਨਲ ਅੰਕ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
1860 ਦਾ ਦਹਾਕਾ

**1860 ਦਾ ਦਹਾਕਾ** ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1860 ਤੋਂ 1869 ਤੱਕ ਹੋਣਗੇ|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ
1901

**1901** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1900 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 2 ਮਈ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਜੈਕਸਨਵਿਲੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ 1700 ਇਮਾਰਤਾਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ।
* 16 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਅਮਰੀਕਨ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਫ਼ਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੂੰ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਗੋਰੇ ਨਸਲਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੂਫ਼ਾਨ ਖੜਾ ਕੀਤਾ।
* 2 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਮਿਸਟਰ ਜਿੱਲਟ ਨੇ ਰੇਜ਼ਰ (ਉਸਤਰਾ) ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾਇਆ | ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਹੈਂਡਲ ਅਤੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਦੋ-ਮੂੰਹਾ ਬਲੇਡ ਸੀ |
* 10 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਇਨਾਮ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
## ਜਨਮ 
* 20 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਮੁਹੰਮਦ ਨਜੀਬ, ਮਿਸਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ(ਮ. 1984)।
## ਮਰਨ 
* 22 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1830 ਦਾ ਦਹਾਕਾ

**1830 ਦਾ ਦਹਾਕਾ** ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1830 ਤੋਂ 1839 ਤੱਕ ਹੋਣਗੇ|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
1903

**1903** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1900 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*28 ਮਈ&ndash; ਕਿਰਲੋਸਕਰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੌਢੀ ਐਸ. ਐਲ. ਕਿਰਲੋਸਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
*16 ਜੂਨ&ndash; ਫ਼ੋਰਡ ਮੋਟਰ ਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ।
*14 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਜਨਮਦਾਤਾ ਔਲੀਵਰ ਰਾਈਟ ਨੇ ਕਿਟੀ ਹਾਕ, ਉਤਰੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇੰਜਨ ਜਾਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਡ ਨਾ ਸਕਿਆ।
*2 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 'ਡੇਲੀ ਮਿਰਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ ਛਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1906

**1906** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1900 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 17 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਿਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ ਰੂਜਵੈਲਟ ਦੀ ਧੀ ਐਲਿਸ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਈ।
* 10 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਫ਼ਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਪਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
* 30 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਢਾਕਾ ਹੁਣ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ।
## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1902

**1902** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1900 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*30 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਚੀਫ਼ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1909

**1909** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1900 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
*10 ਜੂਨ&ndash; ਐਸ.ਓ.ਐਸ. (S.O.S.) ਹੰਗਾਮੀ ਪੈਗਾਮ ਭੇਜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਐਸ.ਐਸ. ਸਲਾਵੋਨੀਆ ਦੇ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। S.O.S. ਨਾਰਵੀਜੀਅਨ ਬੋਲੀ ਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ svar om snart ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜਲਦੀ ਜਵਾਬ ਦਿਉ।
* 1 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਮਦਨ ਲਾਲ ਢੀਂਗਰਾ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਕਰਜ਼ਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਗਣੇਸ਼ ਵੀਰ ਸਾਵਰਕਰ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮਦਨ ਲਾਲ ਢੀਂਗਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਢੀਂਗਰਾ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਆਫ਼ਿਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਕਰਜ਼ਨ ਵਾਹਿਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਜੁਲਾਈ, 1909 ਦੇ ਦਿਨ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਐਕਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰ ਆਗ਼ਾ ਖ਼ਾਨ, ਬਿਪਨ ਚੰਦਰ ਪਾਲ, ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ, ਸਰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਾਥ ਬੈਨਰਜੀ, ਐਨ.ਸੀ। ਕੇਲਕਰ ਵੀ ਸਨ।

## ਜਨਮ 
* 20 ਫ਼ਰਵਰੀ ਅਜੈ ਕੁਮਾਰ ਘੋਸ਼, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਦਾ ਜਨਮ। (ਮ.1962)
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1914

**1914** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1910 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
* 31 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਅਮਰੀਕੀ ਰੂਹਾਨੀ ਆਗੂ ਦਯਾ ਮਾਤਾ (ਮ. 2010)
* 31 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਹੰਗੇਰੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੀਕਲੋਸ਼ ਯਾਂਜੋ (ਜ. 1921)
* 4 ਅਪਰੈਲ &ndash; ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
* 25 ਮਈ &ndash; ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ‘ਹੋਮ ਰੂਲ’ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
* 23 ਜੁਲਾਈ &ndash; ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਧੇ ਕੈਨੇਡਾ ਪੁੱਜਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੇਗੀ।
* 28 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਜਾਰਜ ਈਸਟਮੈਨ ਨੇ ਰੰਗੀਨ ਫ਼ੋਟੋਗਰ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 29 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਗ਼ਦਰੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਹੋਈ ਝੜੱਪ 'ਚ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ 7 ਫੜੇ ਗਏ
## ਜਨਮ 
* 3 ਅਪਰੈਲ &ndash; ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਾਮ ਮਾਨੇਕਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

## ਮਰਨ 
*14 ਅਕਤੂਬਰ&ndash; ਫ਼ਰਾਂਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਂਸਰ ਮਾਤਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਰਮਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਫ਼ੌਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਕੇ, ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1904

**1904** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1900 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 9 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿਰੁਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ
* 23 ਜੁਲਾਈ &ndash; ਸੇਂਟ ਲੂਈਸ (ਮਿਸਉਰੀ, ਅਮਰੀਕਾ) ਦੇ ਚਾਰਲਸ ਈ. ਮੈਂਚਿਜ਼ ਨੇ ਆਈਸ ਕਰੀਮ ਵਾਲੀ ਕੋਨ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ।
* 13 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਬਿਆਨ 'ਇੰਟਰਪ੍ਰੈਟੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਡਰੀਮਜ਼' ਛਪੀ।
* 27 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਨਿਊਯਾਰਕ (ਅਮਰੀਕਾ) 'ਚ ਮੁਲਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਬ-ਵੇਅ (ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ) ਰੇਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
* 28 ਅਕਤੂਬਰ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਲੁਈਸ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜੁਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਵਾਸਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ (ਫ਼ਿੰਗਰ ਪ੍ਰਿੰਟਜ਼) ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
* 8 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਲੀਅਮ ਮੈਕ-ਕਿਨਲੇ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਥਿਓਡੋਰ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਿਆ।
* 21 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਪੈਰਿਸ (ਫ਼ਰਾਂਸ) ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੱਘੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪਬਲਿਕ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਵਾਸਤੇ ਇੰਜਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਓਮਨੀ ਬਸਾਂ ਆ ਗਈਆਂ।
## ਜਨਮ 
* 4 ਜੂਨ &ndash; ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਸੰਸਥਿਪਕ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਲੇਖਕ ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ।
## ਮਰਨ 
* 29 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁਨਦਾਲੇ ਦਾ ਜਨਮ। (ਮੌਤ 1986)
* 19 ਮਈ &ndash; ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ, ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੋਢੀ ਦੀ ਮੌਤ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1913

**1871** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1870 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 15 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਬਰਲਿਨ ਅਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਲਾਈਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
* 2 ਮਈ &ndash; ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਬਾਂਬੇ 'ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
* 1 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਗ਼ਦਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ।
* 11 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਾਰਜ ਪੰਜਵਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਪੁੱਜਾ।

## ਜਨਮ
* 19 ਮਈ &ndash; ਨੀਲਮ ਸੰਜੀਵ ਰੈਡੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1918

**1918** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1910 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
* 4 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮਿਊਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸੰਤੋਖਸਰ ਸਰੋਵਰ ਪੂਰਨ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
* 6 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀਆਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲਿਆ।
* 16 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਲਿਥੂਆਨੀਆ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 16 ਜੁਲਾਈ &ndash; ਰੂਸ ਦੇ ਜ਼ਾਰ ਨਿਕੋਲਸ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬੋਲਸ਼ਵਿਕਾਂ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ।
* 11 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ।
* 12 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਚੈਕੋਸਲਵਾਕੀਆ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।
* 14 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ। ਪਰ ਇਹ ਹੱਕ ਸਿਰਫ਼ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਿਆ।

## ਜਨਮ 
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1850 ਦਾ ਦਹਾਕਾ

**1850 ਦਾ ਦਹਾਕਾ** ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1850 ਤੋਂ 1859 ਤੱਕ ਹੋਣਗੇ|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
1916

**1916** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1910 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ 
* 9 ਮਾਰਚ &ndash; ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 4 ਜੂਨ &ndash; ਗ਼ਦਰੀ ਆਗੂ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਢੁੱਡੀਕੇ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਲਾਈ ਗਈ।
* 10 ਜੂਨ &ndash; ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਤੁਰਕਾਂ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪਾਕਿ ਨਗਰ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਖੋਹ ਲਿਆ; ਹੁਣ ਮੱਕੇ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਹਕੂਮਤ ਹੈ।
* 3 ਜੁਲਾਈ &ndash; ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸੌਮ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖ਼ੂਨ ਡੋਲ੍ਹਵੀਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਫ਼ੌਜੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
* 7 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਜੈਨਟ ਰੈਨਕਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ (ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ।
* 16 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿਤੀ ਗਈ।
* 16 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਗਰੈਗਰੀ ਰਾਸਪੂਤਿਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਰੂਸ ਦੇ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ |
* 18 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਵਰਦੂਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਦੀ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਬਾਹਕੁਨ ਲੜਾਈ ਸੀ।
## ਜਨਮ 
* 4 ਮਈ &ndash; ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
* 15 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਮੌਰਾਈਸ ਵਿਕਕਿਨਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ।

## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਖ਼ਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ

** ਖ਼ਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ** () (7 ਜੂਨ 1914 – 1 ਜੂਨ 1987) ਜਾਂ **ਕੇ ਏ ਅੱਬਾਸ**, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ *ਅਲੀਗੜ ਓਪੀਨੀਅਨ* ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬੰਬੇ ਕਰਾਨੀਕਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਤੌਰ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਮੀਖਿਅਕ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦਾ ਕਲਮ *ਦ ਲਾਸਟ ਪੇਜ* ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 1941 ਤੋਂ 1986 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਅੱਬਾਸ ਇਪਟਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।
 
## ਜੀਵਨੀ
ਖਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੂਨ 1914 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪਾਨੀਪਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅੱਬਾਸ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਸਨ ਜੋ 1857 ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗ਼ੁਲਾਮ-ਉਸ-ਸਿਬਤੈਨ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤਰ ਕੁਰਾਨ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਸਰੂਰ ਖਾਤੂਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਯੂਬ ਅੰਸਾਰੀ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਅਰੰਭਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਈ, ਅੱਬਾਸ ਸਾਹਿਬ ਹਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਗਏ ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਯਾਨੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਖਵਾਜਾ ਅਲਤਾਫ ਹੁਸੈਨ ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ; ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਨੀਪਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 7ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰਿਕ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਲੀਗੜ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀ ਏ (1933) ਅਤੇ ਐਲ . ਐਲ . ਬੀ (1935) ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
## ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫਰ
1945 ਵਿੱਚ ਖਵਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਪਟਾ (ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਸ ਥਿਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਲਈ 1943 ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪਏ ਅਕਾਲ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਧਰਤੀ ਕੇ ਲਾਲ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ। 1951 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 'ਨਯਾ ਸੰਸਾਰ' ਨਾਮ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾ ਲਈ ਜਿਸਨੇ ਅਨਹੋਨੀ (1952) ਵਰਗੀਆਂ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਅੱਬਾਸ ਦੀ ਫਿਲਮ ਰਾਹੀ (1953), ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ ਲਈ ਨੀਚਾ ਨਗਰ (1946) ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਲਈ ਡਾ. ਕੋਟਨੀਸ ਕੀ ਅਮਰ ਕਹਾਣੀ (1946) ਵੀ ਲਿਖੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
1925

**1925** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1920 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 1 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਿਸਚੀਆਨਾ ਦਾ ਨਾਂ ਓਸਲੋ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
* 3 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਬੇਨੀਤੋ ਮੁਸੋਲੀਨੀ ਨੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਡਿਕਟੇਟਰ ਬਣ ਗਿਆ।
* 12 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਏਸਟੋਨਿਆ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬੈਨ ਕੀਤੀ।
* 9 ਜੁਲਾਈ &ndash; ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ‘ਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
* 10 ਜੁਲਾਈ &ndash; ਰੂਸ ਨੇ ਤਾਸ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।
* 29 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ‎ ਗਵਰਨਰ ਵਲੋਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਇਹ ਬਿੱਲ ਐਕਟ ਬਣ ਗਿਆ।
* 1 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਪਾਸ ਹੋ ਕੇ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ।
* 1 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਮਗਰੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਜਰਮਨ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲੋਨ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
* 12 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਨਗਰ ਸੈਨ ਲੁਈਸ ਓਬਿਸਪੋ 'ਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਟਲ ਖੁੱਲਿਆ।
* 31 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਹਾਜੀ ਮਸਤਾਨ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤੀ ਚੌਰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਦੇ 145,000 ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ 350 ਕਿੱਲੋ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲਕੜੀ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਰਹੂਮ ਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ

ਇਹ ਨਜ਼ਮ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ **ਮਰਹੂਮ ਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ** ਲਿਖੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਮਰਸਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਬੰਦ ਅਤੇ 89 ਸ਼ੇਅਰ ਸਨ। �ਬਾਂਗ-ਏ-ਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੇ ਵਕ਼ਤ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਮ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦਾਂ ਅਤੇ ਛਿਆਸੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਮਾਂ ਮਾਜਿਦਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇਮਾਮ ਬੀਬੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਨੇਕ ਦਿਲ, ਮੁੱਤਕੀ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਖ਼ਾਤੂਨ ਸਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇ ਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ ਮਗਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਲਣਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਘੇ ਸਲੂਕ ਦੇ ਸਬੱਬ ਪੂਰਾ ਮੁਹੱਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਕਸਰ ਔਰਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਜੇਵਰ ਅਮਾਨਤ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਬੇ ਜੀ ਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕ ਮੁਨਸਫ਼ ਠਹਰਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਦਾ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। ਇਕਬਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਦੀਦ ਲਗਾਓ ਸੀ। ਮਾਂ ਵੀ ਇਕਬਾਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਚਰਚਾ ਤਹਿਤ ਮਰਸੀਏ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਕਬਾਲ ਯੂਰਪ ਗਏ ਤਾਂ ਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਦੁਆਵਾਂ ਮੰਗਦੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁੰਤਜ਼ਿਰ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਅਠੱਤਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 9 ਨਵੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਇਕਬਾਲ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਦਮਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਰਹੇ। ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਾਦਗਾਰ ਨਜ਼ਮ ਲਿਖੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾ
20ਵੀਂ ਸਦੀ

**20ਵੀਂ ਸਦੀ** 1 ਜਨਵਰੀ 1901 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ 31 ਦਸੰਬਰ 2000 ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਸਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ
18ਵੀਂ ਸਦੀ

**18ਵੀਂ ਸਦੀ** 1 ਜਨਵਰੀ 1701 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ 31 ਦਸੰਬਰ 1800 ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
1800

**1800** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1800 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
*1 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਹਨ ਐਡਮਜ਼ ਨੇ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਬਣਾਈ।
*12 ਦਸੰਬਰ&ndash; ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1799

**1799 (1799)** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1790 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ
*7 ਜੁਲਾਈ&ndash; ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦਾ ਲਾਹੌਰ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।
*14 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਈ।
## ਜਨਮ
## ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
19ਵੀਂ ਸਦੀ

thumb|240x240px|Antoine-ਜੀਨ Gros, *ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਮੈਡ੍ਰਿਡ*, 1808. ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੂੰ ਪਰਵੇਸ਼ ਸਪੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੌਰਾਨ Peninsular ਜੰਗ, 1810
**19ਵੀਂ ਸਦੀ** (1 ਜਨਵਰੀ 1801 – 31 ਦਸੰਬਰ 1900) ਸਪੇਨੀ ਸਾਮਰਾਜ, ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਢਹਿਢੇਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਸਦੀ ਸੀ।  ਇਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ, ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਜਰਮਨ, ਸਾਮਰਾਜ, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ Meiji ਜਪਾਨ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ 1815 ਦੇ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ-ਮੁਕਤ ਦਬਦਬੇ ਦੀ ਸੇਖੀ ਮਾਰੀ। ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਣ ਗਏ। ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੈਨੇਡਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਦੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਚੁਥਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉੱਤਰ-ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਪੈਕਸ ਬ੍ਰਿਤਾਨਿਕਾ ਕਹਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ, ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਏਕੀਕਰਨ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਦੀ
ਰੈਪ ਗਾਇਕੀ

**ਰੈਪ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ rap, rapping) - ਲੈਅਮਈ ਤਕਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਂਗੂੰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੇਜ਼ ਬੋਲ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਰੈਪ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਰੈਪਰ, ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਐਮ ਸੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਰੈਪ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਕਾਲਿਆਂ ਨੇ ਰੈਪ ਰਾਹੀਂ ਪੱਖਪਾਤੀ ਵਰਤਾਓ ਦੀ ਆਦਿ ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਕਾਮਯਾਬੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ‘ਸਟ੍ਰੀਟ ਵੰਨਗੀ’ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
### ਜੜ੍ਹਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕੀ
ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ

**ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ** (2 ਅਕਤੂਬਰ 1890 -) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀਸਰ ਸਨ।

## ਜੀਵਨ
ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1890 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਬੱਦੋਵਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ ਦੀਆਂ 180 ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 105 ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 80 ਮੋਗੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਰਮ 'ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਰਮ ਸਿੰਘ' ਨੇ ਛਾਪੀਆਂ ਹਨ।

### ਕਿੱਸੇ
**ਜਾਨੀ ਚੋਰ* (ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ)
**ਰਾਜਾ ਜਗਦੇਵ* (ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ)
**ਜੰਝ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ*
**ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ* (ਦੋ ਹਿੱਸੇ)
**ਹੀਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ*
**ਸੋਹਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ*
**ਕਰਤਾਰੋ ਜਮੀਤਾ*
**ਮਹਾਂ ਭਾਰਤ* 
**ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ*
**ਜੰਗ ਚਮਕੌਰ* 
**ਸ਼ਹੀਦੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ* 
**ਜੈ ਕਰ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ* 
**ਲਛਮਣ ਮੂਰਛਾ* 
**ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਬਿਲਾਸ* 
**ਸਤੀ ਸਲੋਚਨਾ*
**ਦਿਲਬਰ ਚੋਰ* (ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ)
**ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਧਾਤਾ* 
**ਸੰਤ ਬਿਲਾਸ* 
**ਅਕਲ ਦਾ ਬਾਗ*
**ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਭਾਲੂ ਨਾਥ*
**ਚੰਦ੍ਰਾਵਤ*
**ਸ਼ਤਾਨੀ ਚੋਰ* (ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ)
**ਜੀਜਾ ਸਾਲੀ*
**ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਭਾਂਬੜ* 
**ਗੋਲ ਖੂੰਡਾ* (ਅੱਠ ਹਿੱਸੇ)
**ਆਲਾ ਊਦਲ* (ਅੱਠ ਹਿੱਸੇ)
**ਰਾਜਾ ਰਤਨ ਸੈਨ* (ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ)
**ਰਾਜਾ ਚੰਦਰ ਹਾਂਸ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਕੁਨੂ

**ਕੁਨੂ ** () ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਈਸਟਰਨ ਕੇਪ ਪ੍ਰਾਂਤ,  ਵਿੱਚ ਬੱਟਰਵਰਥ ਅਤੇ ਮਥਾਥਾ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੇ ਮਥਾਥਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ
1926

**1926** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1920 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 6 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦਾ 'ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼' ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।
* 19 ਮਈ &ndash; ਥਾਮਸ ਐਡੀਸਨ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਬੋਲਣ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਾਮਯਾਬ ਤਜਰਬਾ ਕੀਤਾ; ਇੰਜ ਰੇਡੀਉ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਗਈ।
* 16 ਜੁਲਾਈ &ndash; ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਜਿਓਗਰਾਫ਼ਿਕ’ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਹੇਠ ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ।
* 6 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਇਟਲੀ ਦੇ ਡਿਕਟੇਟਰ ਬੇਨੀਤੋ ਮੁਸੋਲੀਨੀ ਨੇ ਛੜਿਆਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ |
* 28 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਰੁਧ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 1107 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
## ਜਨਮ
* 23 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਮਰਨ 
* 27 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਛੇ ਬੱਬਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿਤੀ ਗਈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕੇ ਐਨ ਪਾਨੀਕਰ

**ਕੇ ਐਨ ਪਾਨੀਕਰ ** (ਜਨਮ1936) ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਇਤਹਾਸਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਰਤੀ ਇਤਹਾਸਕਾਰ ਹੈ।
ਕੇ ਐਨ ਪਾਨੀਕਰ ਨੇ ਅਨੇਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ A Concerned।ndian’s Guide to Communalism ਅਤੇ।CHR ਜਿਲਦ Towards Freedom, 1940: A Documentary History of the Freedom Struggle (ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਛਪਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਆ ਰਹੀ ਹੈ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਜੂਮਦਾਰ

**ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਜੂਮਦਾਰ** () (4 ਦਸੰਬਰ 1888 – 12 ਫ਼ਰਵਰੀ 1980) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਹਾਸਕਾਰ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ  ਅਕਸਰ "ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਡੀਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਰ ਸੀ ਮਜੂਮਦਾਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਥੀਸਿਸ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜੀਵਨ ਲਈ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਲਾ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਡੀਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।  1936 ਤੋਂ 1942 ਤੱਕ ਉਹਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਪਕੁਲਪਤੀ ਰਹੇ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ਿਆਈਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ , ਉਸਨੇ ਚੰਪਾ,(੧੯੨੭), Suvarnadvipa (1929) ਅਤੇ Kambuja ਦੇਸਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਵਾਧੀਨਤਾ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤਕੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸੁਸੋਭਨ ਸਰਕਾਰ

**ਸੁਸੋਭਨ ਚੰਦਰ ਸਰਕਾਰ ** ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਇਤਹਾਸਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਰਤੀ ਇਤਹਾਸਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ 24 ਸਾਲ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਹੇ।
## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਇਰਫ਼ਾਨ ਹਬੀਬ

**ਇਰਫਾਨ ਹਬੀਬ ** (, ; ਜਨਮ 1931), ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਇਤਹਾਸਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਰਤੀ ਇਤਹਾਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ *ਅਗਰੇਰੀਅਨ ਸਿਸਟਮ ਆਫ਼ ਮੁਗਲ ਇੰਡੀਆ, 1556-1707* ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇਰਫਾਨ ਹਬੀਬ ਵਾਲਿਦ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਹਬੀਬ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਲਦਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਹੇਲਾ ਹਬੀਬ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਮੁਹੰਮਦ ਨਸੀਮ ਇੱਕ ਦੌਲਤਮੰਦ ਬੈਰਿਸਟਰ ਅਤੇ ਕੌਮ ਪ੍ਰਸਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ 1916 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇਜਲਾਸ ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤਮਾਮ ਖ਼ਰਚ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਨਾਨਾ ਅੱਬਾਸ ਤੱਈਅਬ ਜੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਾਥੀਉਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਬਰੋਦਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦਾ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਵੀ ਬਣਿਆ। ਇਰਫ਼ਾਨ ਹਬੀਬ ਦੀ ਬੀਵੀ ਸਾਇਰਾ ਹਬੀਬ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ।
## ਚੋਣਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
; ਮੌਲਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ 
**The Agrarian System of Mughal India 1556–1707*. ਪਹਿਲੀ ਦਫ਼ਾ **ਏਸ਼ੀਆ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ** ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ. ਦੂਜਾ, ਸੋਧਿਆ ਐਡੀਸ਼ਨ 1999 ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ।
**An Atlas of the Mughal Empire: Political and Economic Maps With Detailed Notes*, Bibliography, and Index. ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1982
**Essays in Indian History – Towards a Marxist Perception*. ਤੁਲਿਕਾ ਬੁਕਸ, 1995.
**The Economic History of Medieval India: A Survey*. ਤੁਲਿਕਾ ਬੁਕਸ, 2001.
**Medieval India: The Study of a Civilization*. ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, 2008.
*''People's History of India – Part 1: Prehistory*. ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਤੁਲਿਕਾ ਬੁਕਸ, 2001.
**People’s History of India Part 2 : The Indus Civilization*. ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਤੁਲਿਕਾ ਬੁਕਸ, 2002.
**A People's History of India Vol. 3 : The Vedic Age*. (ਸਹਿ ਲੇਖਕ ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਠਾਕੁਰ) ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਤੁਲਿਕਾ ਬੁਕਸ, 2003.
**A People's History of India – Vol 4 : Mauryan India*. (ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਝਾਅ) ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਤੁਲਿਕਾ ਬੁਕਸ, 2004.
**A People's History of India – Vol 28 : Indian Economy'', 1858–1914. ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਤੁਲਿਕਾ ਬੁਕਸ, 2006.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਸਤਿਕ
ਤੁਮ ਹੀ ਹੋ

**ਤੁਮ ਹੀ ਹੋ** ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਆਸ਼ਿਕੀ 2 ਦਾ ਇੱਕ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਮਿਥੂਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ

**ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ** (ਬੰਗਾਲੀ: অরিজিৎ সিং; ਜਨਮ 25 ਅਪਰੈਲ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਰਿਜੀਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਅਤੇ ਸਫਲ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2005 ਵਿੱਚ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ, *ਫੇਮ ਗੁਰੂਕੁਲ* ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਅਤੇ *ਕੁਮਾਰ ਟੌਰਾਨੀ* ਨੇ ਉਸਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਉਸਨੂੰ 2013 ਦੇ ਮਿਰਚੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ "ਫਿਰ ਲੇ ਆਇਆ ਦਿਲ" ਅਤੇ "ਦੁਆ" ਗੀਤ ਲਈ ਆਪਕਮਿੰਗ ਮੇਲ ਵੋਕਲਿਸਟ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਉਸਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ "ਤੁਮ ਹੀ ਹੋ" ਅਤੇ "ਚਾਹੁੰ ਮੈਂ ਯਾਂ ਨਾ" ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅਰਿਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 1987 ਨੂੰ ਜੀਆਗੰਜ, ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਖੇ ਕੱਕੜ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਸੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨਾਨੀ ਵੀ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮਾਮਾ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਵੀ ਤਬਲਾ ਵਜਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਾ ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਪਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ "ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪਰਵਾਹ ਕਰਦਾ ਸੀ" ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਧਰੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹਜ਼ਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਬਲੇ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਬੀਰੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ (ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਰਚਨਾ) ਅਤੇ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੋਕਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

2014 ਵਿੱਚ ਅਰਿਜੀਤ ਨੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕੋਇਲ ਰਾਏ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਅਰਿਜੀਤ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੰਧੇਰੀ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
1927

**1927**, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ ਜੋ 1920 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਘਟਨਾ 
* 17 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਰਖਿਆ।
* 19 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
* 4 ਜੂਨ &ndash; ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ 3 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਮਗਰੋਂ ਡੇਰਾ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਖ਼ਾਨ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਰਿਹਾਅ।
* 12 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਟਰਾਸਟਕੀ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਜੋਸਿਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਰੂਸ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਬਣ ਗਿਆ।
* 21 ਨਵੰਬਰ &ndash; ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹੜਤਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਖ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ 'ਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨਾਂ ਨਾਲ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਕੇ 5 ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਾਰ ਦਿਤੇ ਤੇ 20 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿਤੇ।
* 12 ਦਸੰਬਰ &ndash; ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਨਗਰ ਕਾਂਟਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
## ਜਨਮ 
* 22 ਅਗਸਤ &ndash; ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਸਹੂਰ ਗਾਇਕ**ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ** ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ

**ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ** ਉਹ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਸ਼ਮਲਵ ਜਾਂ ਅਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ 21, 4, ਅਤੇ −2048 ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ 9.75, 5½, ਅਤੇ √2 ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਕ ਸੰਖਿਆਵਾਂ (1, 2, 3, ...), ਸਿਫਰ (0) ਅਤੇ ਰਿਣ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਕ ਸੰਖਿਆਵਾਂ (−1, −2, −3, ...). ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸੰਪੂ੍ਰਨ ਸੰਖਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ \mathbb{Z} ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। \mathbb{Z} ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦ zählen (ਜੇਹਲੀਨ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, *ਗਿਣਨਾ* ਅਤੇ zahl (ਜਹਲ) ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ *ਸੰਖਿਆ*। ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ integer ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਲਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੋਈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਵ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਛੁਹਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਪੂਰਨ।

## ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਣ
\mathbb{Z} ਦਾ ਕਰਮ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
:... −3 < −2 < −1 < 0 < 1 < 2 < 3 < ...
ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਜਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਅੰਕ ਜੋ ਸਿਫਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧਨ ਦਾ ਜੇ ਸਿਫਰ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਿਣ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਅੰਕ ਜਾਂ ਸੰਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਿਫਰ ਦੇ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਧਨ ਦਾ ਨਾ ਹੀ ਰਿਣ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੰਖਿਆ ਰੇਖਾ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਵਿਥ ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਈ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਅੰਕ ਜਾਂ ਸੰਖਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਨ-ਰਿਣ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਵੈਗਣੀ ਰੰਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰਿਣ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕਗਣਿਤ
ਰਾਮਦੇਵ

**ਸੁਆਮੀ ਰਾਮਦੇਵ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਯੋਗ-ਗੁਰੂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਲੋਕ **ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਯੋਗਾਸਣ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਇਆਮ ਦੀਆਂ ਸਰਲ ਵਿਧੀਆਂ ਦੱਸ ਕੇ ਯੋਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁੱਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਥਾਂ-ਥਾਂ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਯੋਗ-ਸ਼ਿਵਿਰਾਂ ਦਾ ਅਯੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਰੇਕ ਸੰਪ੍ਰਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮਦੇਵ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ’ਚ ਯੋਗ ਸਿਖਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਜੋ ਦੇਸ਼ਵਿਆਪੀ ਵਿਅਕਤੀ-ਜਗਰਾਤਾ ਅਭਿਆਨ ਇਸ ਸੰਨਿਆਸੀ ਵੇਸਧਾਰੀ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਯੋਧਾ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਸਦਾ ਸਭਨੀ ਥਾਂਈਂ ਜੀ ਆਇਆਂ ਹੋਇਆ।

## ਜੀਵਨੀ
ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਲੀ ਸਇਦਪੁਰ ਨਾਮਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1965 ਨੂੰ ਗੁਲਾਬੋ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਰਾਮਨਿਵਾਸ ਯਾਦਵ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੀ। ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਹਜਾਦਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਖਾਨਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਰੁਕੁਲ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਪ੍ਰਦਿਉਂਨ ਅਤੇ ਯੋਗਾਚਾਰੀਆ ਬਲਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਯੋਗ ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਜਵਾਨ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਆ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ

**ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ** (ਸੰਨ 1924 ਈ:-7 ਮਈ 2019) ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪ ਦਾ ਨਾਂਅ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਕਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਹੈ। 
## ਅਕਾਦਮਿਕ ਜੀਵਨ
**ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ** ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਫ ਰਿਸਰਚ ਵਜੋਂ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸੰਨ 1950 ਈ: ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲੋਕ ਅਰਪਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ-ਪ੍ਰਮੰਨੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਏਸ਼ੀਐਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਆਰਕੀਆਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੈਂਬਰ ਆਫ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਾਸਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
## ਯੋਗਦਾਨ
*ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਲਾਰਡ ਐਟਲੀ, ਲਾਰਡ ਇਸਮੇ, ਸਰ ਪੈਟਰਕ ਸਪੇਸ, ਸਰ ਫਰਾਂਸਿਸ ਮੂਡੀ ਨਾਲ 1964 ਈ: ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵੰਡ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪ ਨੇ 1972 ਈ: ਵਿੱਚ 'ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਟਵਾਰਾ' 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤੀ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 
*ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਵਡਮੁੱਲੀਆਂ ਦੇਣਾਂ ਹਨ। 1956 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਖੋਜੀ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕੰਕਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਖੇਪ ਦਸ ਗੁਰ ਕਥਾ ਦਾ ਉਤਾਰਾ ਭਾਰਤ ਲਿਆ ਕੇ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।
* ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੋਗ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਵਧਾਇਆ। 
* ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਲਮਬਧ ਕੀਤਾ। 
* ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਸਦਕਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾ ਕੇ ਕਾਫੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੌਖਿਕ ਤੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਲਿਆਏ ਸਨ ਜੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ।
* ਏਸ਼ੀਐਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਆਰਕੀਆਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਪਦ ਤੇ ਵੀ ਰਹੇ। 
* ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। 
* ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਵਾਇਆ।

## ਸਨਮਾਨ
*ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਆਫ ਲਿਟਰੇਚਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 
*ਆਪ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਚੀਫ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ 2002 ਵਿਚ, ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ 2004 ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 2005 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
*ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਡਾ: ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਨਕਦ, ਦੁਸ਼ਾਲਾ, ਸਿਰੋਪਾਓ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
*ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਨੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਰਬ ਹਿੰਦ ਸੁੰਦਰ ਦਸਤਾਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਬੰਧੀ ਕਰਵਾਏ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਸਿੱਖ ਸਰੋਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਵਡਮੁੱਲੇ ਵਿਰਸੇ ਤੇ ਸਰਮਾਏ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਲਿਖਣ ਕੰਮ
ਆਪ ਨੇ ਲਗਭਗ 15 ਪੁਸਤਕਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ, 12 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 11 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਬਟੇਨੁਮਾ ਸੰਖਿਆ

**ਬਟੇਨੁਮਾ ਸੰਖਿਆ** ਜਾਂ **ਅਨੁਪਾਤਕ ਸੰਖਿਆ** ਉਹ ਸੰਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ "ਬਟੇ" ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਜੁੱਟ ਨੂੰ \mathbb{Q} ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ *rational number* ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। rational ਦੀ ਉਤਪਤੀ 'ratio' (ਅਨੁਪਾਤ) ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ \mathbb{Q} ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ quotient (ਵੰਡਫਲ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ
ਸੰਖਿਆ **r** ਨੂੰ ਬਟੇਨੁਮਾ ਸੰਖਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਇਸਨੂੰ \frac{p}{q} ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ **p** ਅਤੇ **q** ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਅਤੇ *q* ≠ 0
ਜਿਵੇਂ \frac{2}{3}, \frac{-56}{67}, \frac{9}{11}, \frac{4}{1}··············
## ਵਿਸ਼ੇਸ਼
ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਪਰਿਮੇਯ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕੇ **-6** ਨੂੰ \frac{-6}{1} ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਰੇਮੇਯ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅੰਕ, ਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਅੰਕਗਣਿਤ
### ਬਟੇਨੁਮਾ ਬਰਾਬਰਤਾ
ਬਟੇਨੁਮਾ ਉਦੋਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣਗੇ ਜੇ:\frac{a}{b} = \frac{c}{d} ਸਿਰਫ਼ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ad = bc.
:ਜਿਵੇ
:\frac{1}{3} = \frac{2}{6}
:\frac{-1}{2} = \frac{1}{-2}
:\frac{0}{1} = \frac{0}{2}

### ਤਰਤੀਬ
ਜਦੋਂ ਦੋਹੇਂ ਹੀ **ਹਰ** ਧਨ ਦੇ ਹੋਣ
:\frac{a}{b}  ਸਿਰਫ਼ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ad 

ਜੇ ਦੋਹੇਂ **ਹਰ** ਰਿਣ ਦਾ ਹੋਣੇ ਤਾਂ ਦੋਹੇਂ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਧਨ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
:\frac{-a}{-b} = \frac{a}{b} 
ਅਤੇ 
:\frac{a}{-b} = \frac{-a}{b}.

### ਜੋੜ
ਦੋ ਬਟੇਨੁਮਾ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
:\frac{a}{b} + \frac{c}{d} = \frac{ad+bc}{bd}.

### ਘਟਾਓ
:\frac{a}{b} - \frac{c}{d} = \frac{ad-bc}{bd}.

### ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ
ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ:
:\frac{a}{b} \cdot \frac{c}{d} = \frac{ac}{bd}.

### ਵੰਡ ਕਰਨੀ
ਜਿਥੇ *c* ≠ 0:
:\frac{a}{b} \div \frac{c}{d} = \frac{ad}{bc}.

### ਬਟੇਨੁਮਾ ਦਾ ਉਲਟਾ
ਜੋੜਕ ਉਲਟਾ ਅਤੇ ਗੁਣਕ ਉਲਟਾ ਦੋਹੇਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹਨ।
: - \left(\frac{a}{b} \right) = \frac{-a}{b} = \frac{a}{-b} \quad\mbox{and}\quad 
 \left(\frac{a}{b}\right)^{-1} = \frac{b}{a} \mbox{ if } a \neq 0. 

### ਬਟੇਨੁਮਾ ਦੀ ਘਾਤ ਅੰਕ
ਜੇ *n* ਨਨ-ਰਿਣਾਤਮਿਕ ਪਰਿਮੇਯ ਹੈ ਤਾਂ
:\left(\frac{a}{b}\right)^n = \frac{a^n}{b^n}
ਅਤੇ (ਜੇ *a* ≠ 0):
:\left(\frac{a}{b}\right)^{-n} = \frac{b^n}{a^n}.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕਗਣਿਤ
ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ

***ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ*** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ ਜੋ 21 ਫਰਵਰੀ 1970 ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਛਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ
*ਦੈਨਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ
**ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ*

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਦੀ ਵੈੱਵਸਾਈਟ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ

**ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ** (ਜਨਮ: 20 ਜੂਨ, 1952) ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਨਾਮ ਹੈ। ਮੂਲ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਟਾਨਬਰਿਜ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਈ। ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤਥਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਨਜਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਿਕਲ ਚੀਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸੇਠ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਜੂਨ 1952 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਸੇਠ, ਬਾਟਾ ਸ਼ੂਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਲੀਲਾ ਸੇਠ, ਸਿਖਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬੈਰਿਸਟਰ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜੱਜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ।
## ਨਾਵਲ
ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਵਲਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
* **ਦ ਗੋਲਡਨ ਗੇਟ** (1986), 
* **ਏ ਸੂਟੇਬਲ ਬੁਆਈ** (1993)
* **ਸਾਨੇਟ** 
* **ਐਨ ਇੱਕਵਲ ਮਿਊਜਿਕ** (1999)

ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਨਿਆਂ-ਆਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਨਿਆਂ-ਆਧੀਸ਼ ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

## ਕਵਿਤਾ 
* *ਮੈਪਿੰਗਜ਼* (1980) 
* *ਫ੍ਰੌਮ ਹੈਵਨ ਲੇਕ* (1983)
* *ਦ ਹੰਬਲ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਟਰਸ ਗਾਰਡਨ* (1985) 
* *ਆਲ ਯੂ ਹੂ ਸਲੀਪ ਟੁਨਾਈਟ* (1990), 
* ਬੀਸਟਲੀ ਟੇਲਜ਼ (1991)
* *ਥ੍ਰੀ ਚਾਈਨੀਜ ਪੋਏਟਸ* (1992)
* ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ

## ਬਾਹਰੀ ਸੂਤਰ 
The Literary Encyclopedia's article on Vikram Seth

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਬੀਜੀਟੀ ਲੇਖਕ
ਕਾਦਰ ਖ਼ਾਨ

**ਕਾਦਰ ਖ਼ਾਨ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਮਖੌਲੀਆ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ 300 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 1973 ਦੀ ਦਾਗ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਟਾਰਨੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1999 ਤੱਕ ਬਾਲੀਵੁਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ 200 ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਡਾਇਲਾਗ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਇਸਮਾਈਲ ਯੂਸੁਫ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕਾ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਨੇ ਐਮ ਐਚ ਸਾਬੂ ਸਿੱਦੀਕ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਾਦਰ ਖ਼ਾਨ ਜਾਤ ਦਾ ਪਠਾਣ ਹੈ ਜੋ ਕਾਕੜ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਦਰ ਖ਼ਾਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਜਲਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਾਇਨ ਕਰ ਲਿਆ।

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਥੀਏਟਰ ਲਈ ਡਰਾਮੇ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਜਵਾਨੀ ਦੀਵਾਨੀ ਲਈ ਸਕਰਿਪਟ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮੌਕ਼ਾ ਮਿਲਿਆ। ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਉਸ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਬਾਦ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੇਟੇ ਹਨ, ਸਰਫ਼ਰਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ, ਸ਼ਹਨਵਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕੀਮ ਹੈ। ਸਰਫ਼ਰਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਲੀਵੁਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਜ਼ਰੀਨ ਖ਼ਾਨ ਵੀ ਕਾਦਿਰ ਖ਼ਾਨ ਹੀ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਾਡਲ ਵੀ ਹੈ। ਕਾਦਿਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀਅਤ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਾਨੁਇਕਲੀਅਰ ਪਾਲਸੀ ਨਾਮ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਲਾਈਲਾਜ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਕਾਰਨ 28 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ-ਬਹੂ ਦੇ ਕੋਲ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਨੇਡਾ ਮਿਸਿਸਾਗੁਆ ਸਥਿਤ ਮੇਅਡੋਵਲੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* An interview with Kader Khan
* Kader Khan made Honorary Citizen of Houston

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾ

thumb|ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ, ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਦੇ ਨਾਲ
**ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾ** (੫੬੩ ਈਸਾ ਪੂਰਵ - ੪੮੩ ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਰਾਜਾ ਸੁੱਪਬੁੱਧ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਮਿਤਾ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਸੀ। ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦੀ ਮਾਤਾ-ਪਮਿਤਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ। ੧੬ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾਰਥ ਗੌਤਮ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਨੇ ੨੯ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਰਾਹੁਲ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੰਤ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੱਲਵਾਨ ਬਸਤਰਾ ਭੂਸ਼ਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੀਲਾ ਬਸਤਰ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਵੀ ਸੰਨਿਆਸ ਅਪਨਾਇਆ ਉਦੋਂ ਉਹ ਵੀ ਸੰੰਨਿਆਸਿਨੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਵਸਾਨ ੭੮ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਨਿਰਵਾਣ ਤੋਂ ੨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ।

ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਥਿਲੀਸ਼ਰਨ ਗੁਪਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਯਸ਼ੋਧਰਾ (ਕਾਵਿ) ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਸੂਤਰ 
* ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ’ਚ ਵਿਸਤਾਰ
* ਸੁਮਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਮੇਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀਪਾਂਕਰ ਦੀ ਭੇਂਟ
* IMMEDIATE FAMILY OF THE BUDDHA ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ
ਕੇ. ਐਸ. ਮੱਖਣ

**ਕੇ ਐਸ ਮੱਖਣ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। 3 ਅਗਸਤ 1975 ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਦਾ ਜਨਮ ਜਿਮੀਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੱਖਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ **ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਤੱਖਰ** ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਮੱਖਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਕੋਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸਥਿਤ ਸ਼ੰਕਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਏਕਮ ਸਿੰਘ ਤੱਖਰ ਅਤੇ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਤੱਖਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਮਸਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੌਂਕ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਹਰਜੀਤ ਬਰਾੜ ਬਾਜਾਖਾਨਾ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਯਾਰੀ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
1997 ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਮਨ ਹੇਅਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਸੁਖਪਾਲ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਅਤੁਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਮਨ ਹੇਅਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਲੀਡ ਪੈਕ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਗਲਾਸੀ*, *ਬਿੱਲੋ*, *ਮੁਸਕਾਨ*, *ਯਾਰ ਮਸਤਾਨੇ*, *ਗੁੱਡ ਲੱਕ ਚਾਰਮ* ਅਤੇ *ਜੇਮਜ਼ ਬਾਂਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ*। ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਟਰੈਕ ਹਨ "ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੋਟਰ", "ਤੱਕਲਾ", "ਗਬਰੂ ਟਾਪ ਦਾ", "ਲੜਾਈ", "ਤਲਵਾਰਾਂ", "ਸਿਤਾਰੇ", "ਜੱਟ ਵਰਗਾ ਯਾਰ", "ਬੰਦ ਬੋਤਲ", "ਬਦਮਾਸ਼ੀ" ਅਤੇ "ਪੱਕਾ ਯਾਰ"। 2012 ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਟ੍ਰੈਕ "ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈ" ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

## ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ 
ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਮੱਖਣ ਨੇ ਫਿਲਮ *ਪਿੰਕੀ ਮੋਗੇ ਵਾਲੀ*, ਵਿੱਚ ਗੈਵੀ ਚਾਹਲ, ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ, ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ 'ਵਿਲੇਨ' ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਰਾਜਨੀਤੀ 
ਕੇ ਐਸ ਮੱਖਣ 9 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ) ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ। ਉਹ 69124 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਟੈਗ ਕੀਤੇ ਗਾਣੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles with unsourced statements
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ
ਜਿਆਂ ਦਰੇਜ਼

**ਜਿਆਂ ਦਰੇਜ਼** (ਜਨਮ ਬੈਲਜੀਅਮ, 1959) ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਰਥਸ਼ਾਸ‍ਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ-ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦਾ ਮੂਲਵਾਸੀ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ।
## ਜੀਵਨ
ਜਿਆਂ ਦਰੇਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿਆਂ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਇੰਸਟਿਚਿਊਟ (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ। ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ, ਲੰਦਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਸਹਿਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਆਂ ਤੋਂ ਵਿਜਿਟਿੰਗ ਲੇਕਚਰਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ 1979ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਅਰਥਸ਼ਾਸ‍ਤਰ ਡਾ ਜਿਆਂ ਦਰੇਜ਼ ਦੀਆਂ 12 ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਨੋਬੇਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਅਮਾਰਤਿਆ ਸੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸਿੰਡਰੇਲਾ

***ਸਿੰਡਰੇਲਾ*** ਜਾਂ, ***ਦ ਲਿਟਿਲ ਗਲਾਸ ਸਲਿਪਰ*** (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: ਸੇਨਡਰੀਲਾਨ, ਓਊ ਲਿਆ ਪੇਟਾਈਟ ਪੈਨਟੋਫਲ ਡੀ ਵੇਰੇ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਰੰਪਰਕ ਲੋਕ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦਾ ਦਮਨ, ਫਤਹਿ ਰੁਪੀ ਇੱਕ ਮਿਥਕ ਤੱਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਿਤ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਬਦਕਿਸਮਤ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ ਅਚਾਨਕ ਚਮਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਡਰੇਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੰਤਵ ਐਨਾਲੋਗੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਉਹ ਜੋ ਇੱਕ ਮਿਆਦ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲਿਆ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਚਨਚੇਤ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਡਰੇਲਾ ਦੀ ਇਹ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਕਹਾਣੀ ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲੋਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮੀਡਿਆ ਨੂੰ ਕਥਾਨਕ ਦੇ ਤੱਤ, ਪ੍ਰਸੰਗ, ਸੰਕੇਤ ਆਦਿ ਮਹਈਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਨਮੋਹਨ

thumb|ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ
thumb|ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ
** ਮਨਮੋਹਨ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਨਿਰਵਾਣ* ਨੂੰ 2013 ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ "ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ’ਚ ਜੀਵਿਆ, ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਹੰਢਾਇਆ ਓਹੀ ਯਥਾਰਥ, ਗਲਪੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ‘ਨਿਰਵਾਣ’ ਦੇ ਪਾਠ ਰੂਪ ’ਚ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ।" ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਮਨਮੋਹਨ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲੀਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ (ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ)ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ
  
## ਬੌਧਿਕ ਕਵੀ ਵਜੋਂ 
ਮਨਮੋਹਨ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨੌਂ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਵੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਅਗਲੇ ਚੌਰਾਹੇ ਤੱਕ* (1982)
**ਮਨ ਮਹੀਅਲ* (1989)
**ਮੇਰੇ ਮੇਂ ਚਾਂਦਨੀ* (1993), ਹਿੰਦੀ
**ਸੁਰ ਸੰਕੇਤ* (1998)
**ਨਮਿੱਤ* (2002)
**ਅਥ* (2004) 
**ਨੀਲਕੰਠ(2008)*
**ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ(2010)*
**ਬੈਖਰੀ* (2013)
*ਕੋਹਮ (2016)ਹਿੰਦੀ 
**ਜ਼ੀਲ *(2017)
**ਕਲਪ ਬਿਰਖ ਦੀ ਅਧੂਰੀ ਪਰੀ ਕਥਾ(2021)*

### ਨਾਵਲ
* *ਨਿਰਵਾਣ* (2011)
**ਸਹਜ ਗੁਫਾ ਮਹਿ ਆਸਣੁ (2021)*
**ਮਨੁ ਪੰਖੀ ਭਇਓ (2024)*
## ਆਲੋਚਨਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਹੋਰ
* *ਵਿਚਾਰ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਵਿਹਾਰ* (2003) 
* *ਪ੍ਰਤੱਖਣ ਤੇ ਪਰਿਪੇਖ* (2005)
* ਦਰਿਦਾ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬ (2006)
* *ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੂਕੋ* (2000)
* *ਮਿਖੇਲ ਬਾਖਤਿਨ* (2012) 
*The Structure of Gurmukhi Orthography’ (2009)
### ਅਨੁਵਾਦ
* *ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ* (2001
* *ਆਖਰੀ ਟਿਕਟ* (2006) 
* *ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ* (ਲੇਖਕ-ਇੰਦਰ ਮਲਹੋਤਰਾ, 2007)
## ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2013), ਨਾਵਲ *ਨਿਰਵਾਣ* ਨੂੰ
* ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2001), ਪੰਜਾਬੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦਿੱਲੀ ਵਲੋਂ
* ਆਲੋਚਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005), ਪੰਜਾਬੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦਿੱਲੀ ਵਲੋਂ 
* ਗਦ ਪੁਰਸਕਾਰ (2009), ਪੰਜਾਬੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦਿੱਲੀ ਵਲੋਂ 
* ਬੈਸਟ ਪੋਇਟ ਅਵਾਰਡ (2002), ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਲੋਂ
**ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ* ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ, ਨਾਦ ਪ੍ਰਗਾਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਲੋਂ
## ਤਸਵੀਰਾਂ 

File:Manmohan,Punjabi writer 02.jpg|ਮਨਮੋਹਨ ਦੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਜ਼ੀਲ ਦਾ ਰਲੀਜ਼ ਸਮਾਰੋਹ,ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-14 ਜੁਲਾਈ 2017
File:Manmohan,Punjabi writer 01.jpg|
File:Manmohan Punjabi language writer 01.jpg|
File:Manmohan Punjabi language writer 02.jpg|

File:Wikipedia User Harvinder Chandigarh introducing Punjabi language writers and readers to Wikipedia movement 02.jpg|ਮਨਮੋਹਨ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ-4 ਨਵੰਬਰ 2016

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਗੋਰਖਨਾਥ

, ਪੋਰਬੰਦਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ)]]
**ਗੋਰਖਨਾਥ** 11ਵੀਂ - 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ੈਵਪੰਥ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਾਥ ਜੋਗੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ
ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਵਿਦਵਾਨਾ ਦੇ ਮੱਤ ਹਨ। ਡਾ ਗਗੈਦਰ ਗਘਟ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦਾ ਜਨਮ ਸਮਾਂ ਦਸਵੀ ਸਦੀ ਤੌ ਤੱਕ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਰਖ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਮਛੰਦਰ ਨਾਥ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਮਗਰੋ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਸਤਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਦੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਵਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਵਾਰਕਾ ਤੌ ਅੱਗੇ ਹਰਭੁਜ ਅਤੇ ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਗੋਰਖ ਦਾ ਜਨਮ ਗੋਰਖਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਰਖ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ। ਨਾਥਮੱਤ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੂਣੀ ਨਾਲ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਿਵ ਜਟਾਂ, ਸੇਸ਼ ਨਾਗ ਨਿਰੰਜਨ, ਨਿਰੰਕਾਰ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋ ਦੈਵੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਗੋਬਰ ਦੇ ਢੇਰ ਤੋ ਜਨਮ ਧਾਰਣਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਗਵਾਨ ਜੋਗੀਆ ਨਾਲ ਕਰਕੇ ਗਵਾਨਪਿੰਡੀ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਗੁਜਰਖਾਨਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੋਰਖਪੁਰ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਿਸਾਵਰ ਦੁਆਰਕਾ, ਗੋਰਖਮੜੀ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਨਾਮਿਕ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਮੰਨਕੇ ਆਪਣੇ-2 ਅਨੁਮਾਨਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਸਰੋਤ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾ, ਗਥਾਵਾ ਤੇ ਰਚਨਾਵਾ ਦੇ ਭਿੰਨ-2ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ। ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦਾ ਘਰ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸੀ।

ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਦੂਗਰ, ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਅੰਗਵਜਰ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਬੋਧਾ ਗਵਲ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਾਸਟਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾ ਸਿਸ਼ ਅਮਰਨਾਥ, ਗਹਿਨੀ ਨਾਥ ਅਤੇ ਸਿਰਵਤੀ ਨਾਥ ਹਨ। ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦਾ ਸਬੰਧ ਜਿਥੇ ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ, ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਨੈਨਾਵਤੀ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
ਗੋਰਖ ਨਾ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆ ਅਨੇਕਾ ਰਚਨਾਵਾ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾ ਤੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੀਆ ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਸਾਧਨਾ ਤਾਮਿਕ, ਸੰਪ੍ਰਦਾਇਕ, ਪਰੰਪਰਾਵਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੌ ਸਿੱਧ ਸਿਧਾਂਤ ਗੋਰਖਬਾਣੀ, ਗੋਰਖ ਕਲੱਪ, ਸਹਿਸਰ ਨਾਮ, ਸਿੱਧ ਸਿਧਾਂਤ, ਪੱਧਤੀ, ਚਤੋਰ ਸੀਤਾ ਆਸਣ,ਗਿਆਨ ਕ੍ਰਤ, ਯੋਗ ਮਹਿਮਾ ਯੋਗ ਸਿਧਾਤ, ਗੋਰਖ ਸਹਿਸਰ ਨਾਮ ਅਤੇ ਯੋਗ ਬੀਜ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾ ਮੰਨੀਆ ਜਾਦੀਆ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦੀਆ ਰਚਨਾਵਾ ਹਨ ਗੋਰਖਸ, ਸਿਧਾਂਤ, ਸ੍ਰੰਗ੍ਰਹਿ, ਕਾਮ ਸਾਸਤਰ,ਪੰਚ ਮਾਤਰਾ ਯੋਗ ਹਨ।

ਡਾ. ਬੜਥਵਾਲ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ 40 ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਰਖਨਾਥ-ਰਚਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਬੜਥਵਾਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛਾਣਬੀਣ ਦੇ ਬਾਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ 14 ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੁ ਬਾਕੀ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਸਤਕਾਂ ਇਹ ਹਨ-

1. ਸਬਦੀ

2. ਪਦ

3.ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਾਦਰਸ਼ਨ

4. ਪ੍ਰਾਣ ਸਾਂਕਲੀ

5. ਨਰਵੈ ਬੋਧ

6. ਆਤਮਬੋਧ

7. ਅਭਯ ਮਾਤ੍ਰਾ ਜੋਗ

8. ਪੰਦ੍ਰਹ ਤਿਥਿ

9. ਸਪਤਵਾਰ

10. ਮੰਛਿਦ੍ਰ ਗੋਰਖ ਬੋਧ

11. ਰੋਮਾਵਲੀ

12. ਗ੍ਯਾਨ ਤਿਲਕ

13. ਗ੍ਯਾਨ ਚੌਂਤੀਸਾ

14 ਪੰਚਮਾਤ੍ਰਾ

15. ਗੋਰਖਗਣੇਸ਼ ਗੋਸ਼ਠੀ

16 ਗੋਰਖਦੱਤਗੋਸ਼ਠੀ (ਗ੍ਯਾਨ ਦੀਪਬੋਧ)

17 ਮਹਾਦੇਵ ਗੋਰਖਗੋਸ਼ਠੀ

18. ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਪੁਰਾਣ

19. ਦਯਾ ਬੋਧ

20 ਜਾਤਿ ਭੌਂਰਾਵਲੀ (ਛੰਦ ਗੋਰਖ)

21. ਨਵਗ੍ਰਹ

22. ਨਵਰਾਤ੍ਰ

23 ਅਸ਼੍ਟਪਾਰਛ੍ਯਾ

24 ਰਹ ਰਾਸ

25 ਗ੍ਯਾਨ ਮਾਲਾ

26 ਆਤਮਬੋਧ (2)

27. ਵ੍ਰਤ

28. ਨਿਰੰਜਨ ਪੁਰਾਣ

29. ਗੋਰਖ ਵਚਨ

30. ਇੰਦ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ

31 ਮੂਲਗਰਭਾਵਲੀ

32. ਖਾਣੀਵਾਣੀ

33. ਗੋਰਖਸਤ

34. ਅਸ਼ਟਮੁਦ੍ਰਾ

35. ਚੌਬੀਸ ਸਿਧ

36 ਸ਼ਡਕਸ਼ਰੀ

37. ਪੰਚ ਅਗਨੀ

38 ਅਸ਼ਟ ਚਕ੍ਰ

39 ਅਵਲਿ ਸਿਲੂਕ

40. ਕਾਫਿਰ ਬੋਧ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੋਗੀ
ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਭਵਨ

ਅਤੇ ਤਬਾਦਲਾ ਪੁਲ ਪਾਰੋਂ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਭਵਨ।]]
**ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਭਵਨ** (, *ਪੁਸ਼ਕਿਨਸਕੀ ਡੋਮ*) ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਜਾਣਿਆ ਪਛਾਣਿਆ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਰੂਸੀ ਅਕੈਡਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 
## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਸਥਾਪਨਾ 
ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਲਈ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸੰਬਰ 1905 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਸਰਗੇਈ ਓਲਡਨਬਰਗ ਅਤੇ ਅਲੇਕਸੀ ਸ਼ਖਮਾਤੋਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤਹਿਤ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਯਾਦਗਾਰ, ਖੜੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਚਾਰਜ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸੁਝਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਮੂਲ ਖਰੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸੰਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:

## ਹਵਾਲੇ}
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਸ਼ਕਿਨ
ਆਰਗੈਨਨ (ਕਿਤਾਬ)

***ਆਰਗੈਨਨ *** (Greek: Ὄργανον,ਮਤਲਬ "ਔਜਾਰ, ਸੰਦ") **ਤਰਕ** (ਲਾਜਿਕ) ਬਾਰੇ ਅਰਸਤੂ ਦੀਆਂ 6 ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ *ਆਰਗੈਨਨ* ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਫ਼ਕੀਰ ਮੋਹਨ ਸੈਨਾਪਤੀ

**ਫਕੀਰ ਮੋਹਨ ਸੇਨਾਪਤੀ** ( ਉਡੀਆ : ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି; 13 ਜਨਵਰੀ 1843 – 14 ਜੂਨ 1918), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ **ਉਤਕਲ ਬਿਆਸ**' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ *ਭਾਰਤੀ* ਕਵੀ, ਪੁਨਹਿਸਾਸਫੇਰ, ਇੱਕ ਸਮਾਜਕ ਲੇਖਕ ਸੀ। er. ਉਸਨੇ ਓਡੀਆ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਓਡੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉੜੀਆ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਖੰਡਯਾਤ  ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲਖਮਣਾ ਚਰਨ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇਵੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਡੇਢ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਚੌਦਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਕੰਮ 
### ਨਾਵਲ 
ਮਾਇਆਧਰ ਮਾਨਸਿੰਘ ਨੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਥਾਮਸ ਹਾਰਡੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉੜੀਆ ਵਾਰਤਕ ਗਲਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1897 ਅਤੇ 1915 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖੇ ਗਏ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਨਾਵਲ, ਅਠਾਰਵੀਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲੜਕੇ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉੜੀਸਾ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ, *ਛਾਂ ਮਾਨ ਅਠਾ ਗੁੰਠਾ*, *ਮਾਮੂ* ਅਤੇ *ਪ੍ਰਯਾਚਿਤਾ* ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਸਲੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜਦੇ ਹਨ, ' ਲਛਮਾ ' ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਮਰਾਠਾ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਉੜੀਸਾ ਦੀਆਂ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੋਮਾਂਸ ਹੈ। ਛਾਂ ਮਾਨ ਅੱਥਾ ਗੁੰਠਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਸ ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਕੀਰ ਮੋਹਨ ਓਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, " ਆਤਮਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤਾ " ਦਾ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ।

ਉਸਦੀ " ਰੇਬਤੀ " (1898) ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਉੜੀਆ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਸੂਮ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਛੜੇ ਉੜੀਸਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਤਲ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਹੈਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ "ਪੇਟੈਂਟ ਮੈਡੀਸਨ", " ਡਾਕਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ", " ਅਧਰਮ ਬਿੱਟਾ " ਆਦਿ ਹਨ। 

### ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਮੈਂਬਰ 
ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੇ 1856 ਵਿੱਚ ਲੀਲਾਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 29 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਧੀ ਛੱਡ ਗਿਆ। 1871 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦੇਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ 1894 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਛੱਡ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1918
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1843
ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ

**ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ** (11 ਦਸੰਬਰ 1935 – 31 ਅਗਸਤ 2020) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 2012 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ 13ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਮੁਖਰਜੀ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁਖਰਜੀ 2009 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਦੁਆਰਾ, 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ, ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ 1969 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬ੍ਰੇਕ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਕਈ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ 1982-84 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਹ 1980 ਤੋਂ 1985 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਦਨ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵੀ ਰਹੇ।

ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1984 ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਕਿ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਰਾਜੀਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1989 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਗਈ। 1991 ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੀ.ਵੀ. ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਰਾਜਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੁਖਰਜੀ 1998 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸਨ।। ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਯੂਪੀਏ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ (ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਵਾਸ) ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਏ. ਸੰਗਮਾ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਚੋਣ-ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੋਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।

2017 ਵਿੱਚ, ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ "ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ" ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਚੋਣ ਨਾ ਲੜਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ 25 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ। ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ, ਮੁਖਰਜੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰਐਸਐਸ) ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ।

 ਨਾਲ]]

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ (ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ)
* ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ  (ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ)
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਨੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ