ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ

***ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ*** ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿੰਧੀ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭੱਟਾਈ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਵਾਈ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ **ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ** ਜਾਂ **ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਵਿਤਾ** ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।

ਅਰਨੈਸਟ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਕਿਹਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ *ਰਿਸਾਲੋ ਨੂੰ* ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1866 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਲੀਪਜ਼ਿਗ, ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਕਲਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਰਣ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

ਬਹੁਤ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਸਿੰਧੀ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ, ਪਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਹਾਨ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੂਫੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੌਲਾਨਾ ਰੂਮੀ ਦੇ ਮਥਨਵੀ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਹੇਠ ਛੁਪਾਇਆ ਹੈ।

## ਸੁਰ (ਅਧਿਆਇ) 
ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਕਲਨ ਵਿੱਚ 30 ਸੁਰ (ਅਧਿਆਇ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 36 ਸੁਰ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 6 ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਨਬੀ ਬਖਸ਼ ਬਲੋਚ ਨੇ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 32 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੰਸਕਰਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਪਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਾਇਰ ਡਾਕਟਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਸਿਆਲ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ "ਲੋਕ ਜ਼ੰਜੀਰ" ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਸਵਰਾ ਤੋਂ " ਸੁਰ " ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ। ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਗਾਂ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ "ਰਾਗਾਂ" ਅਤੇ "ਰਾਗਿਣੀਆਂ" ਨੂੰ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਸਾਲੋ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਅੰਤਰੀਵ ਵਿਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਰੱਬੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਸਕੇ।

ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਵਾਇਤੀ 30 ਸੂਰ ਹਨ:
 
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਬਾਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਾਹ ਲਤੀਫ਼ ਨੇ ਅਨੰਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਗਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਬੇਟਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ. ਸੁਹਨੀ, ਸਸੂਈ, ਲੀਲਾ, ਮੁਮਲ, ਮਾਰੂਈ, ਨੂਰੀ ਅਤੇ ਸੋਰਠ, ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਆਪਣੀ "ਵਜਦ" ਜਾਂ ਅਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਨ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਪਲਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਰੂਪਕ।

## ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਹੀਰੋਇਨਾਂ 
ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਭੱਟਾਈ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀਆਂ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਰਾਣੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਠ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਪੂਰੇ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀਆਂ ਸੱਤ ਰਾਣੀਆਂ ਹਨ **ਮਾਰੂਈ, ਮੋਮਲ, ਸਸੂਈ, ਨੂਰੀ, ਸੋਹਣੀ, ਸੋਰਠ ਅਤੇ ਲੀਲਾ।** ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਲਈ ਅਲੰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਭੱਟਾਈ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਔਰਤਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸੀ, ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਿੰਧ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਲੋਂ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਰਿਸਾਲੋ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸੂਫੀ ਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਭੀਤ ਸ਼ਾਹ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਦੇ ''ਉਰਸ ''' ਤੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭੱਟਾਈ ਦੀਆਂ ਇਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਮੋਮਲ ਰਾਣੋ*, *ਉਮਰ ਮਾਰੂਈ*, *ਸੋਹਣੀ ਮੇਹਰ*, *ਲੀਲਨ ਚਨੇਸਰ*, *ਨੂਰੀ ਜਾਮ ਤਮਾਚੀ*, *ਸਸੂਈ ਪੁੰਨਹੁਨ* ਅਤੇ *ਸੋਰਠ ਰਾਏ ਦੀਆਚ* ਜਾਂ ਸੱਤ ਰਾਣੀਆਂ (  ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ) ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭੱਟਾਈ ਦਾ।

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ *ਸੱਸੂਈ ਪੁੰਨ੍ਹਣ* ਅਤੇ *ਸੋਹਣੀ ਮੇਹਰ* ਉਰਫ਼ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਵਾਲ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ *ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ* ਅਤੇ *ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ* ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ (ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ) ਦੇ ਇਹ ਦਸ ਦੁਖਦਾਈ ਰੋਮਾਂਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

## ਅਨੁਵਾਦ 
ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1866 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਰਨੈਸਟ ਟਰੰਪ, ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ, ਜਦੋਂ 1860 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਲਤੀਫ਼ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿੰਧੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮੂਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੋਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ" (ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼) ਕਿਹਾ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਐਲਸਾ ਕਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਔਰਤ ਜੋ ਅੱਲਾਮਾ II ਕਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1940 ਵਿੱਚ, ਡਾ: ਐਚਟੀ ਸੋਰਲੇ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਸਿੰਧੀ ਸਿੱਖੀ, ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੁਆਰਾ ਰਿਸਾਲੋ ਤੋਂ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ "ਭਟ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ - ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ"।

ਰਿਸਾਲੋ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਕੰਮ (1994) ਸਿੰਧ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਮੀਨਾ ਖਮੀਸਾਨੀ ਦਾ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿੰਧੀ ਕਵੀ ਸ਼ੇਖ ਅਯਾਜ਼ ਨੇ ਰਿਸਾਲੋ ਦਾ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਰਿਸਾਲੋ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਸਾਲੋ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਨੁਵਾਦ "ਸੀਕਿੰਗ ਦਿ ਪਿਆਰੇ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹਰੀ ਦਰਿਆਣੀ 'ਦਿਲਗੀਰ' ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੰਧੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅੰਜੂ ਮਖੀਜਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ ਆਗਾ ਸਲੀਮ ਨੇ ਵੀ ਰਿਸਾਲੋ ਦੇ ਕਈ 'ਸੁਰ' ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੰਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲੀਲਨ ਚਨੇਸਰ
* ਭੀਤ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ