ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਫ੍ਰੈਂਚ

**ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬਾਇਅਰਡ ਫ੍ਰੈਂਚ** ਐੱਫ. ਐੱਸ. ਏ. (19 ਜਨਵਰੀ 1931-10 ਜੂਨ 2021), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਲੀਜ਼ਾ ਫ੍ਰੈਂਚ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਈਸੀਨੀ ਯੂਨਾਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਟੇਰਾਕੋਟਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਈਸੀਨੀ ਦੀ ਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਏਥਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।

ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਐਲਨ ਵੇਸ ਬੀ. ਐਸ. ਏ. ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਈਸੀਨੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੇਲਟੇਨਹੈਮ ਲੇਡੀਜ਼ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਨਿਊਨਹੈਮ ਕਾਲਜ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹੀ। ਕੈਂਬਰਿਜ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ 1961 ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਵੇਸ ਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡੇਵਿਡ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਅੰਕਾਰਾ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਾਈਸੀਨੀ, ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ। 1975 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਯੂ. ਕੇ. ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 1976 ਤੋਂ 1989 ਤੱਕ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1989 ਅਤੇ 1994 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੀਐੱਸਏ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਈਸੀਨੀ ਵਿਖੇ ਹੋਰ ਫੀਲਡ ਵਰਕ ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਈਟ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਹ 1994 ਤੋਂ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮਾਈਸੀਨੀਅਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬਾਇਅਰਡ ਵੇਸ ਦਾ ਜਨਮ 1931 ਈ. ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਲਨ ਵੇਸ ਅਤੇ ਹੈਲਨ ਵੇਸ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ  ਜਦੋਂ ਉਹ 3 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਂਬਰਿਜ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1939 ਵਿੱਚ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਈਸੀਨੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਖੁਦਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਿਵਾਰ ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਜੂਨ 1940 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀਆਂ  ਗਈਆਂI 1946 ਵਿੱਚ, ਪਰਿਵਾਰ ਯੂਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਸ ਨੇ ਚੇਲਟੇਨਹੈਮ ਲੇਡੀਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਵੇਸ ਨੇ 1949 ਤੋਂ 1952 ਤੱਕ ਨਿਊਨਹੈਮ ਕਾਲਜ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿਖੇ ਕਲਾਸਿਕਸ ਪੜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮੈਥਿਲਡ ਬਲਾਇੰਡ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਾਈਸੀਨੀ ਵਿਖੇ ਵੇਸ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਨ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਿਕਮੈਨਸਵਰਥ ਦੇ ਰਾਇਲ ਮੈਸੋਨੀਕ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼ ਵਿਖੇ ਕਲਾਸਿਕਸ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਈਸੀਨੀ ਵਿਖੇ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਮਾਈਸੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਈਸੀਨੀ ਦੀ ਸਾਈਟ ਦੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਥੀਸਿਸ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਰ ਹੈਲੈਡਿਕ ਪੀਰੀਅਡ (ਸੀ. 1500-1100 ਬੀ. ਸੀ.) ਤੋਂ ਡੇਟਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਈਸੀਨੀਅਨ ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਕਰਣ ਸਕੀਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਐਲਨ ਵੇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮਾਈਸੀਨੀ ਵਿਖੇ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਟੇਲਰ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਮਾਇਲੋਨਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1969 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਈਸੀਨੀਅਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਮਿਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931