ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ

**ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ **(**ਪੀ.ਪੀ.ਡੀ.**), ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ (ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਮੂਡ ਡਿਸਆਰਡਰ (ਵਿਕਾਰ) ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਣੇਪੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ (ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਦਾਸੀ, ਘੱਟ ਊਰਜਾ, ਚਿੰਤਾ, ਰੋਣਾ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ, ਅਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਖਾਣ ਦੇ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੀ ਪੀ ਡੀ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੀਪੀਡੀ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਾਤਮਕ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਰਮੋਨ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਘੱਟ ਹੋਣਾ।
ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਬਾਈਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤਣਾਅ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ, ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਕਮੀ, ਜਾਂ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਨਿਦਾਨ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਨਾਖੁਸ਼ਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਪਰੌਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਲੱਛਣ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪੀ.ਪੀ.ਡੀ. ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੁਰੱਖਿਆਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੀ ਪੀ ਡੀ ਲਈ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਾਂ ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਇੰਟਰਪ੍ਰੋਸਰੈਸਲ ਮਨੋ-ਚਿਕਿਤਸਕ (ਆਈ ਪੀ ਟੀ), ਬੋਧਾਤਮਕ ਵਿਹਾਰਕ ਥੈਰੇਪੀ (ਸੀਬੀਟੀ), ਅਤੇ ਸਾਈਕੋਡਾਇਨਾਮੀਕ ਥੈਰੇਪੀ।
ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਬੂਤ ਚੋਣਵੇਂ ਸੇਰੋਟੋਨਿਨ ਰੀਪਟੇਕ ਇਨਿਹਿਬਟਰਸ (ਐਸ.ਐੱਸ.ਆਰ.ਆਈ.) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪੋਸਟਪਾਰ੍ਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਲਗਭਗ 15% ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਮੂਡ ਵਿਕਾਰ ਦਾ ਨਵੇਂ ਪਿਤਾਵਾਂ ਉੱਪਰ 1% ਤੋਂ 26% ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ।

ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਸਾਇਕੌਸਿਸ, ਪੋਸਟਪਾਰਟਮੈਂਟ ਮੂਡ ਡਿਸਆਰਡਰ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਤੀ 1,000 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 1 ਤੋਂ 2 ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਸਾਇਕੋਸਿਸ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਜਨਮ ਦੇ ਲਗਭਗ 8 ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

## ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ 
ਪੀ.ਪੀ.ਡੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਪੋਸਟਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ:

### ਭਾਵਾਤਮਕ 
* ਨਿਰੰਤਰ ਉਦਾਸੀ, ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ "ਖਾਲੀ" ਮਨੋਦਸ਼ਾ
* ਗੰਭੀਰ ਮੂਡ ਸਵਿੰਗ
* ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ, ਬੇਚੈਨੀ, ਗੁੱਸਾ
* ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਲਾਚਾਰਤਾ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ 
* ਦੋਸ਼, ਸ਼ਰਮ, ਨਿਕੰਮਾ 
* ਘੱਟ ਉਤਸ਼ਾਹ
* ਸੁੰਨ ਹੋਣਾ, ਖਾਲੀਪਣ 
* ਥਕਾਵਟ 
* ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਣ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ 
* ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ 
* ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਪਸ਼ਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ

### ਰਵੱਈਆ 
* ਆਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜਾਂ ਅਨੰਦ ਦੀ ਘਾਟ
* ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਊਰਜਾ ਨਹੀਂ 
* ਘੱਟ ਮੁਲਾਕਾਤ
* ਭੁੱਖ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ 
* ਥਕਾਵਟ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੀ ਘਾਟ  
* ਮਾੜੀ ਸਵੈ-ਦੇਖਭਾਲ 
* ਸਮਾਜਿਕ ਰਵਾਨਾਪਨ
* ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ

### ਸਮਝ 
* ਫੈਸਲੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਦੀ ਘੱਟ ਸਮਰੱਥਾ 
* ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਮੈਮੋਰੀ 
* ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਡਰ 
* ਸਵੈ, ਬੱਚੇ, ਜਾਂ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ

## ਕਾਰਨ 
ਪੀਪੀਡੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਵ, ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਮੋਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ, ਪ੍ਰਜੇਸਟ੍ਰੋਨ, ਥਾਈਰੋਇਡ ਹਾਰਮੋਨ, ਟੈਸਟੋਸਟ੍ਰੀਨ, ਕੋਰਟੀਕੋਟ੍ਰੋਪਿਨ ਰਿਲੀਜ ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਕੋਰਟੀਸੋਲ।

ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜਿਹੜੇ ਡੂੰਘੇ ਹਾਰਮੋਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਪੇਮੰਟ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁੱਧ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਜੋ ਕਿ ਬੱਚੇ ਲਈ ਦੇਖਭਾਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੀ.ਪੀ.ਡੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਛੋਟੇ ਸਬੂਤ ਇਸ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੀ ਪੀ ਡੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਬੱਚੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਬੱਚੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੋ ਕਿ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਪੋਸਟਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੀ.ਪੀ.ਡੀ ਨਾਲ ਤਸ਼ਖੀਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਐਪੀਡੈਮਿਓਲਾਜੀ 
ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਰੇਟ 11% ਤੋਂ 42% ਤਕ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।

ਲਗਭਗ 3% ਤੋਂ 6% ਔਰਤਾਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
750 ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਰੋਗ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੋਸਟਪਾਰ੍ਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੋਖਮ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਐਪੀਸੋਡ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ