ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਚੱਕਰ

[thumb|VSOP ਮਾਡਲ ਰਾਹੀਂ ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਚੱਕਰ {{Blist|Graphic shows variations in five orbital elements:

|Precession index and obliquity control [insolation at each latitude:
{{legend|#323232|border=1px solid #00289E|Daily-average insolation at top of atmosphere on summer solstice ( \overline{Q}^{\mathrm{day} } ) at 65° N }}|Ocean sediment and Antarctic ice strata record ancient sea levels and temperatures:

|Vertical gray line shows present (2000&nbsp;CE)}}]]
**ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਚੱਕਰ** ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਉੱਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਬੀਆਈ ਭੂ-ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਿਲੁਟਿਨ ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜੇਮਜ਼ ਕਰੌਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਸਮਾਦੀ, ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸਾਲਾਨਾ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਔਰਬਿਟਲ ਫੋਰਸਿੰਗ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪੈਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।   

## ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ 
ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣਾ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣਾ, ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। 

ਧਰਤੀ ਦਾ ਔਰਬਿਟ ਲਗਭਗ ਗੋਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅੰਡਾਕਾਰ (ਇਸਦੀ ਵਿਸਮਾਦੀਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ) ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਔਰਬਿਟ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਭਿੰਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਝੁਕਾਅ (ਇਸਦੀ ਤਿਰਛੀਤਾ ) ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝੁਕਾਅ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅਤਿਅੰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਥਿਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ( ਧੁਰੀ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ), ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਔਰਬਿਟ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ( apsidel precession )। ਵਿਸਮਾਦੀਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਗੋਲੀ ਮੌਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ *ਸੋਲਰ ਫੋਰਸਿੰਗ* ( ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਫੋਰਸਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਨੇ 65° ਉੱਤਰ 'ਤੇ ਉਸ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਭੂਮੀ ਪੁੰਜ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਖੋਖਲੇ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵੇਦਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਲੋਬਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਥਰਮਲ ਜੜਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਔਸਤ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਰ ਫੋਰਸਿੰਗ ਕਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

### ਔਰਬਿਟਲ ਐਕਸਕੈਂਟ੍ਰਿਸਿਟੀ 
 ਗੋਲਾਕਾਰ ਔਰਬਿਟ, ਕੋਈ ਵਿਕੇਦਰੀਕਰਣ ਨਹੀਂ0.5 ਵਿਕੇਂਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਔਰਬਿਟ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਔਰਬਿਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਹੈ।ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੰਧ ਇੱਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਮਾਦੀ ਇਸ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਤੋਂ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮਾਪਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਧ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਲਗਭਗ ਗੋਲਾਕਾਰ (ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਜ਼ੀਰੋ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ) ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਅੰਡਾਕਾਰ (ਪਿਛਲੇ 250 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ 0.0679 ਸੀ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।  ਇਸਦਾ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਜਾਂ ਲਘੂਗਣਕ ਮੱਧਮਾਨ 0.0019 ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਗ 405,000 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ  (±0.012 ਦੀ ਵਿਸਮਾਦੀ ਭਿੰਨਤਾ) ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ 95,000-ਸਾਲ ਅਤੇ 124,000-ਸਾਲ ਚੱਕਰ  ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਧਰਤੀ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰੀਹੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨੋਡਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 

#### ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਰੁੱਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਧ ਦੇ ਚਾਰਹਿਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਸੰਕ੍ਰਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਸਮਭੂਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੇਪਲਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਬਰਾਬਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਟਰੇਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਪੰਧ ਵੇਗ ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਅਪੇਲੀਅਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਧਰਤੀ ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅਪੇਲੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 3 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵੇਗ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਨਾਲੋਂ 4.66 ਦਿਨ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਪਤਝੜ ਨਾਲੋਂ 2.9 ਦਿਨ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।  ਅਪਸੀਡਲ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮਤਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਾਪੇਖਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਔਰਬਿਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਛੋਟੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੁੱਧ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

ਅਪਸੀਡਲ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ 25,700-ਸਾਲ ਦੇ ਧੁਰੀ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ( ਉੱਪਰ ਦੇਖੋ) ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਸਕੇ। ਅਪਸੀਡਲ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 21,000 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਛੋਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤ (1965) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ 300,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਮੁੱਲ 23,000 ਸਾਲ ਸੀ, ਜੋ 20,800 ਅਤੇ 29,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਸਿਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ 
left|thumb|ਟੈਬਰਨਾਸ ਮਾਰੂਥਲ, ਸਪੇਨ: ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਲਛਟ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਪਿਛਲੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਸੀਜਨ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਬਰਫ਼ ਬਣਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗਲੋਬਲ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਹਨ। ਇਸ ਡੇਟਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਗੋਲੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾਵਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੋਸਫ਼ ਅਧੇਮਰ, ਜੇਮਜ਼ ਕਰੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 

ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੋਰਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ,   ਅਤੇ ਹੇਜ਼, ਇਮਬਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਕਲਟਨ  ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੇਪਰ ਭੌਤਿਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਲਵਾਯੂ ਰਿਕਾਰਡ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਵਿੱਚ ਡ੍ਰਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਕੋਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਪੈਟਰਨ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਡ੍ਰਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੋਰ ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 215 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ। 

### 100,000 ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਕ 
ਸਾਰੇ ਔਰਬਿਟਲ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਟੇਢੇਪਣ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਉੱਚ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਬਰਫ਼ ਯੁੱਗ ਲਈ 41,000-ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ।   ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਦੀ ਖੋਜ   ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਟਰਨਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਰਫ਼ ਯੁੱਗ ਚੱਕਰ 100,000 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ 'ਤੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸਮਾਦੀ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਤਰ ਲਈ ਕਈ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਮੋਡੂਲੇਸ਼ਨ  ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੀਡਬੈਕ ( ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਤੋਂ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਡਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਔਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 100,000-ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।   ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਟੋਚੈਸਟਿਕ ਰੈਜ਼ੋਨੈਂਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  

ਬ੍ਰਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੰਗ-ਯੂਨ ਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੇਸੇਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੋਖਣ ਵਾਲੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰੱਥਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵਧੇਰੇ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਪ੍ਰੇਸੇਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਐਕਸੈਂਟਰਿਟੀ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ 21,000-ਸਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲੋਂ 100,000-ਸਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ।"   ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਐਕਸੈਂਟਰਿਟੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। 

### ਪਰਿਵਰਤਨ ਬਦਲਾਅ 
 ਖੋਜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 420,000 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਆਈਸ ਕੋਰ ਡੇਟਾ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹਾਲੀਆ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ।]]1–3 ਤੋਂ&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਲਵਾਯੂ ਚੱਕਰ 41,000-ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਤਿਰਛੇਪਣ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਿਡ-ਪਲਾਈਸਟੋਸੀਨ ਪਰਿਵਰਤਨ (MPT) 100,000-ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਵਿਸਮਾਦੀਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਿੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। *ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਮੱਸਿਆ* ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਬਦਲਿਆ ਸੀ।  MPT ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਿੱਚ ਘਟਦਾ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਰੈਗੋਲਿਥ ਨੂੰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਟਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 

### ਅਣਵੰਡੇ ਪੀਕ ਵੇਰੀਐਂਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ 
ਪਿਛਲੇ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਲਵਾਯੂ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਵਿਸਮਾਦੀ ਵਕਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਵਿਸਮਾਦੀ ਵਿੱਚ 95,000 ਅਤੇ 125,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਚੱਕਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਕਾਰਡ ਇਹਨਾਂ ਸਿਖਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਸਿਰਫ 100,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋ ਵਿਸਮਾਦੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਅਨ ਐਲਮ ਸ਼ੈਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡ੍ਰਿਲ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

### ਪੰਜਵੇਂ ਪੜਾਅ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 
ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੋਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਈਸੋਟੋਪ ਪੜਾਅ 5 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅੰਤਰ-ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਅੰਤਰਾਲ 130,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੂਰਜੀ ਬਲ ਤੋਂ 10,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ। (ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਰਣ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।) 

## ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ 
thumb|ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, 65° ਉੱਤਰ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 'ਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਦੇ ਭੂਤਕਾਲ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ। ਹਰਾ ਵਕਰ ਵਿਸਮਾਦੀ *e* ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲਪਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 0 'ਤੇ ਸੈੱਟ ਹੈ। ਲਾਲ ਵਕਰ *e* ਦੇ ਅਸਲ (ਅਨੁਮਾਨਿਤ) ਮੁੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨੀਲਾ ਬਿੰਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀਆਂ (2000 CE) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਬਿਟਲ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹਨ,  ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਜੋ ਔਰਬਿਟਲ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਲਵਾਯੂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ: ਉਹ ਵਿਧੀ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਔਰਬਿਟਲ ਫੋਰਸਿੰਗ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਅਤੇ ਗੈਰ-ਔਰਬਿਟਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗਰਮ ਜਲਵਾਯੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ    )।

ਇੰਬਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਕਸਰ-ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ 1980 ਦੇ ਔਰਬਿਟਲ ਮਾਡਲ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੂਲਿੰਗ ਰੁਝਾਨ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 6,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਗਲੇ 23,000 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ". ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੰਮ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 65 ° N ਤੇ ਸੋਲਰ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਲਗਭਗ 6,500 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 460 W·m−2 ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 16,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ (450 W·m·2′) ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇ। ਅਗਲੇ 100,000 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੱਟ ਵਿਕੇਂਦਰੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤਿਰਛੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੁਆਰਾ ਹਾਵੀ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ 50,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਘਟਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ.&nbsp;

## ਹੋਰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪਿੰਡ 
### ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ 
1972 ਤੋਂ, ਕਿਆਸਅਰਾਈਆਂ ਨੇ ਧਰੁਵੀ ਪਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਹਨੇਰੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਔਰਬਿਟਲ ਜਲਵਾਯੂ ਫੋਰਸਿੰਗ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। 2002 ਵਿੱਚ, ਲਾਸਕਾ, ਲੇਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਮਸਟਰਡ ਨੇ ਡੂੰਘਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ ਬਰਫ਼-ਪਰਤ ਦੀ ਚਮਕ ਦਿਖਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਲੇਓਕਲਾਈਮੇਟ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 51 ਸਾਲ ਸੀ, ਤਿਰਛਤਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 120 ਸਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਸਮਾਦੀ ਦੀ ਮਿਆਦ 95 ਅਤੇ 99 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਹੈੱਡ, ਮਸਟਰਡ, ਕ੍ਰੇਸਲਾਵਸਕੀ, ਮਿਲਿਕੇਨ ਅਤੇ ਮਾਰਚੈਂਟ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਪਿਛਲੇ 400 ਸਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਹਿਸ਼ਤਾਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ 400 ਅਤੇ 2100 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹਿਸ਼ਤਾਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਤਿਰਛਤਾ 30° ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ। ਇਸ ਅਤਿਅੰਤ ਟੇਢੇਪਣ 'ਤੇ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਟੇਢੇਪਣ ਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਆਵਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।   ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਔਰਬਿਟਲ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਫੂਰੀਅਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, 128 ਸਾਲ ਦੀ ਟੇਢੇਪਣ ਅਵਧੀ ਅਤੇ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ ਅਵਧੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।  

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਤਿਰਛੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਚੰਦਰਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 10 ਤੋਂ 70 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਧਰੁਵੀ ਟੋਪੀਆਂ ਦੀ ਹੱਦ, ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਮਝਾਏਗਾ।  

### ਬਾਹਰੀ ਸੂਰਜੀ ਸਿਸਟਮ 
ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਟਾਈਟਨ ਦਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਗਭਗ 60,000 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੀਥੇਨ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਨੈਪਚਿਊਨ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਟ੍ਰਾਈਟਨ ਵਿੱਚ ਟਾਈਟਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਠੋਸ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੈਮਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

### ਐਕਸੋਪਲੈਨੇਟਸ 
ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅਤਿਅੰਤ ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ ਟੇਢਾਪਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਬਣਾਵੇਗਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ-ਅਧਾਰਤ ਜੀਵਨ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਜਿਹੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜੀਵਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣਗੇ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਟੇਢਾਪਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਤਿਅੰਤ ਹੈ, 1.5 ਤੋਂ 4.5 ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੋਂ ਅਰਬ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘੱਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਿਰਛਤਾ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰੁਵ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਿੱਧੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* Cenomanian-Turonian boundary event § Milankovitch cycles
* Supercontinent § Milankovitch cycles

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ