open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੈਦੇਵ

**ਜੈਦੇਵ** (3 ਅਗਸਤ 1918 - 6 ਜਨਵਰੀ 1987; ਜਨਮ **ਜੈਦੇਵ ਵਰਮਾ**) ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ, ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਹਮ ਦੋਨੋ (1961), ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ (1971), ਪ੍ਰੇਮ ਪਰਬਤ (1973), ਘਰੌਂਡਾ (1977) ਅਤੇ ਗਮਨ (1978)।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ (1972), ਗਮਨ (1979) ਅਤੇ ਅੰਕਾਹੀ (1985) ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਜੀਵਨ 
ਜੈਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਨੈਰੋਬੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1933 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ 15 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਬਣਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਡੀਆ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਬਾਲ ਸਟਾਰ ਵਜੋਂ ਅੱਠ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰੋ ਬਰਕਤ ਰਾਏ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਜਾਓਕਰ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਜਾਓਕਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਜੈਦੇਵ 3 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਸਤਾਦ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਖਾਨ ਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਜੈਦੇਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੰਗੀਤ ਸਹਾਇਕ ਬਣਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਨਵਕੇਤਨ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੀ ਆਂਧੀਆਂ (1952) ਅਤੇ 'ਹਮ ਸਫਰ' ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮ 'ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ' ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਐਸ ਡੀ ਬਰਮਨ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰੇਕ ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ ਦੀ ਫਿਲਮ, *ਜੋਰੂ ਕਾ ਭਾਈ* ਅਤੇ *ਨੈਕਸ਼ਟ ਅੰਜਲੀ*  ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈਆਂ।

## ਫਿਲਮੋਗਰਾਫ਼ੀ 
* ਜੋਰੂ ਕਾ ਭਾਈ (1955)

* ਸਮੁਦਰੀ ਡਾਕੂ (1956)

* ਅੰਜਲੀ (1957)

* ਹਮ ਦੋਨੋ (1961)

* ਕਿਨਾਰੇ ਕੀਨਾਰੇ (1963)

* ਮੁਝੇ ਜੀਨੇ ਦੋ (1963)

* ਮੈਤੀਘਰ (ਨੇਪਾਲੀ ਫਿਲਮ) (1966)

* ਹਮਾਰੇ ਗ਼ਮ ਸੇ ਮਤ ਖੇਲੋ (1967)ਜੀਓ ਔਰ ਜੀਨੇ ਦੋ (1969)

* ਸਪਨਾ (1969)

* ਅਸ਼ਾਧ ਕਾ ਏਕ ਦਿਨ (1971)

* ਦੋ ਬੂੰਦ ਪਾਨੀ  (1971)

* ਏਕ ਥੀ ਰੀਟਾ (1971)

* ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ (1971)

* ਸੰਪੂਰਨ ਦੇਵ ਦਰਸ਼ਨ (1971)

* ਭਾਰਤ ਦਰਸ਼ਨ (1972)

* ਭਾਵਨਾ (1972)

* ਮਨ ਜਾਈਐ (1972)

* ਅਜਾਦੀ ਪਚਚਿਸ ਬਰਸ ਕੀ (1972)

* ਪ੍ਰੇਮ ਪਰਬਤ (1973)

* ਆਲਿੰਗਨ (1974)

* ਪੈਰੀਨੇ (1974)

* ਫਾਸਲਾਹ (1974)

* ਏਕ ਹੰਸ ਕਾ ਜੋੜਾ (1975)

* ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲੋ (1975)

* ਅੰਦੋਲਨ (1977)

* ਅਲਾਪ (1977)

* ਘਰੌਂਡਾ (1977)

* ਕਿੱਸਾ ਕੁਰਸੀ ਕਾ (1977)

* ਵੋਹੀ ਬਾਤ (1977)

* ਤੁਮਹਾਰੇ ਲੀਏ (1978)

* ਗਮਨ (1978)

* ਦੂਰੀਆਂ (1979)

* ਸੋਲਵਾ ਸਾਵਨ (1979)

* ਆਈ ਤੇਰੀ ਯਾਦ (1980)

* ਏਕ ਗੁਨਾਹ ਔਰ ਸਾਹੀ (1980)

* ਰਾਮ ਨਗਰੀ (1982)

* ਏਕ ਨਯਾ ਇਤਿਹਾਸ (1983)

* ਅਮਰ ਜੋਤੀ (1984)

* ਅਨਕਹੀ (1985)

* ਜੰਬਿਸ਼ (1986)

* ਤ੍ਰਿਕੋਨ ਕਾ ਚਉਥਾ ਕੋਨ (1986)

## ਇਨਾਮ 
* ਸਰਵੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ:

ਅਨਕਹੀਂ (1985)

ਗਮਨ (1979)

ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ (1972)

* ਸੁਰ ਸਿੰਗਾਰ ਸਮਸਦ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਚਾਰ ਵਾਰ

* ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
111

**111** ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
## ਜਨਮ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
## ਮਰਨ 
### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ
### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ
### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ
### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸਦੀ

ਦਿੱਲੀ             ਨਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ

## ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸਦੀ 
ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ 1 ਜਨਵਰੀ 1 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ 100 ਨੂੰ ਖੱਤਮ। ਦੂਜੀ ਸਦੀ 1 ਜਨਵਰੀ 101 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ 200 ਨੂੰ ਖੱਤਮ। ਜੋ ਸਾਲ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਹ ਸਦੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਹੈ (ਅਰਥ: ਸਾਲ 1900, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਹੈ)।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਭਾਫ਼ ਦਾ ਇੰਜਣ

**ਭਾਫ਼ ਇੰਜਨ** (Steam engine) ਇੱਕ ਤਾਪ ਇੰਜਨ (Heat Engine) ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਯੰਤ੍ਰਿਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਭਾਫ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਭੂਮਿਕਾ
ਕੁਝ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਇੰਜਨ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ, ਪਰਮਾਣੁ ਊਰਜਾ ਜਾਂ ਜੀਓਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਵੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਹੀਟ ਚੱਕਰ (heat cycle) ਨੂੰ **ਰੈਂਕਾਇਨ ਚੱਕਰ** Rankine cycle) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਭਾਫ ਇੰਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਜੇਮਸ ਵਾਟ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਭਾਫ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਮਸ਼ੀਨੀ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਲੱਗ-ਭੱਗ 2,000 ਸਾਲ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਯੰਤਰ ਕੋਈ ਜਿਆਦਾ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਪਰ ਕੋਈ 300 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ।

## ਵਰਤੋਂ
ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇੰਜਨ **"ਯੰਤ੍ਰਿਕ ਸ਼ਕਤੀ"**ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਬਣੇ। ਅੱਜ-ਕੱਲ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਇੰਜਨ ਰੇਲਗੱਡੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਊਰਜਾ ਰੂਪਾਂਤਰਣ
੫

**5 (** ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
### ਜਨਵਰੀ 
### ਫ਼ਰਵਰੀ 
### ਮਾਰਚ 
### ਅਪ੍ਰੈਲ 
### ਮਈ 
### ਜੂਨ 
### ਜੁਲਾਈ 
### ਅਗਸਤ 
### ਸਤੰਬਰ 
### ਅਕਤੂਬਰ 
### ਨਵੰਬਰ 
### ਦਸੰਬਰ 
## ਜਨਮ 
### ਜਨਵਰੀ 
### ਫ਼ਰਵਰੀ 
### ਮਾਰਚ 
### ਅਪ੍ਰੈਲ 
### ਮਈ 
### ਜੂਨ 
### ਜੁਲਾਈ 
### ਅਗਸਤ 
### ਸਤੰਬਰ 
### ਅਕਤੂਬਰ 
### ਨਵੰਬਰ 
### ਦਸੰਬਰ 
## ਮਰਨ 
### ਜਨਵਰੀ 
### ਫ਼ਰਵਰੀ 
### ਮਾਰਚ 
### ਅਪ੍ਰੈਲ 
### ਮਈ 
### ਜੂਨ 
### ਜੁਲਾਈ 
### ਅਗਸਤ 
### ਸਤੰਬਰ 
### ਅਕਤੂਬਰ 
### ਨਵੰਬਰ 
### ਦਸੰਬਰ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਓ ਐੱਲ ਐਕਸ

**ਓ ਐੱਲ ਐਕਸ** ਨਿਊਯਾਰਕ, ਬਿਊਨਸ ਏਅਰਸ, ਮਾਸਕੋ, ਬੀਜਿੰਗ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ, ਨੌਕਰੀਆਂ, ਕਾਰਾਂ, ਵੇਚਣ ਲਈ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਰਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੈਬਸਾਈਟ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਸਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 
ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉਦਮੀ ਫੈਬਰਿਸ ਗ੍ਰਿੰਡਾ ਅਤੇ ਅਲੈਕ ਓਕਸਨਫੋਰਡ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਚ 2006 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਬਰਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਰਿੰਗਟੋਨ ਕੰਪਨੀ, Zingy http://www.zingy.com  ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਈ 2004 ਵਿੱਚ For-Side ਨੂੰ $80 ਮਿਲੀਅਨ ($8 ਕਰੋੜ) ਡਾਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਅਲੈਕ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਨਲਾਈਨ ਨਿਲਾਮੀ ਵੈਬਸਾਈਟ DeRemate http://www.deremate.com  ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। DeRemate ਨਵੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਈਬੇ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ MercadoLibre.com ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਦਾਇਰਾ
ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 ਤੋਂ, ਓ ਐੱਲ ਐਕਸ 91 ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ 39 ਭਾਸ਼ਾਵਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
 
ਦੇਸ਼: ਅਲਜੀਰੀਆ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਅਰੁਬਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ, ਬਹਾਮਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਬੇਲਾਰੂਸ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਬੇਲੀਜ਼, ਬੋਲੀਵੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਚਿਲੀ, ਚੀਨ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੋਸਟਾਰਿਕਾ, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ, ਚੈਕ ਗਣਰਾਜ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਡੋਮੀਨੀਕਾ, ਡੋਮੀਨੀਕਨ ਗਣਰਾਜ, ਇਕੁਆਡੋਰ, ਏਲ ਸਲਵਾਡੋਰ, ਐਸਟੋਨੀਆ, ਫਿਨਲੈਂਡ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਯੂਨਾਨ, ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ, ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ, ਹੈਅਤੀ, ਹੋਂਡੂਰਸ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਹੰਗਰੀ, ਭਾਰਤ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਇਟਲੀ, ਜਮਾਇਕਾ, ਜਪਾਨ, ਜੋਰਡਨ, ਕਜ਼ਾਕਸਤਾਨ, ਲਾਤਵੀਆ, ਲਿਚੈਨਸਟੀਨ, ਲਿਥੂਆਨੀਆ, ਲਗਜ਼ਮਬਰਗ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਮਾਲਟਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਮਾਲਡੋਵਾ, ਮੋਨਾਕੋ, ਮੋਰਾਕੋ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ, ਨੌਰਵੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪਨਾਮਾ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਪੇਰੂ, ਫਿਲੀਪੀਂਸ, ਪੋਲੈਂਡ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਪਿਊਰਟੋ ਰਿਕੋ, ਰੋਮਾਨੀਆ, ਰੂਸ, ਸਰਬੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਸਲੋਵਾਕੀਆ, ਸਲੋਵੇਨੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਸਪੇਨ, ਸਵੀਡਨ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਤਾਇਵਾਨ, ਥਾਇਲੈਂਡ, ਟ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ, ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ, ਟਰਕੀ, ਤੁਰਕਸ ਅਤੇ ਕੈਕੋਸ ਟਾਪੂ, ਯੂਕ੍ਰੇਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਉਰਗਵੇ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਵੀਅਤਨਾਮ
 
ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ: ਬੰਗਾਲੀ, ਕੈਟਾਲਾਨ, ਚੀਨੀ (ਪੰਰਪਰਾਗਤ), ਚੀਨੀ (ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ), ਡਚ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ਿਆਈ, ਚੈਕ, ਡੈਨਿਸ਼, ਐਸਟੋਨਿਆਈ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ, ਯੂਨਾਨੀ, ਯਹੂਦੀ, ਹਿੰਦੀ, ਹੰਗਰੀਆਈ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ, ਇਤਾਲਵੀ, ਜਾਪਾਨੀ, ਕੋਰਿਆਈ, ਲਾਤਵਿਆਈ, ਲਿਥੂਆਨਿਆਈ, ਨੌਰਵੇਆਈ, ਪੋਲਿਸ਼, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਰੋਮਾਨੀਆਈ, ਰੂਸੀ, ਸਰਬਿਆਈ, ਸਲੋਵਾਕ, ਸਲੋਵੇਨ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਸਵਿਡਿਸ਼, ਟੈਗਾਲੋਗ, ਥਾਈ, ਤੁਰਕਿਸ਼, ਯੂਕ੍ਰੇਨਿਆਈ, ਉਰਦੂ, ਵੀਅਤਨਾਮੀ।
 
## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
OLX ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
* HTML ਵਾਲੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
* ਵੇਚਣ, ਖਰੀਦਣ, ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ
* ਸਪੈਮ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ
* Fotolog, Facebook ਅਤੇ Friendster ਵਰਗੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
* ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
* ਤੁਹਾਡੇ ਨੇੜੇ ਵਸਤਾਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਵੋ
* ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
* ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧਤਾ
 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*OLX ਵੈਬਸਾਈਟ olx.com
*ਫੈਬਰਿਸ ਗ੍ਰਿੰਡਾ ਦਾ ਬਲੌਗ http://grinda.org 
*ਅਲੈਕ ਓਕਸਨਫੋਰਡ ਦਾ ਬਲੌਗ http://www.alecoxenford.com 
*MundoAnuncio ਵੈਬਸਾਈਟ mundoanuncio.com 
*Edeng ਵੈਬਸਾਈਟ edeng.cn 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ

**ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ** (1906-13 ਮਈ 1966) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ  ਪਿਤਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹੁਕਮ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਨੂਰਪੁਰ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਲਾਇਲਪੁਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਲਾਇਲਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਆ ਵਸੇ।

## ਪੇਸ਼ਾ 
1940 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਪੰਜਾਬ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੰਗਤੀ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਦਵਾਈ ਪਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਨੂਰਪੁਰੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੈ । ਉਸ ਦੇ ਅਮਰ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਗਾ ਕੇ ਹਰਚਰਨ ਗਰੇਵਾਲ, ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਆਦਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ-
# ਦਾਤੇ ਦੀਆਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਓਏ ਬੇਪਰਵਾਹਾ ਡਰਿਆ ਕਰ
#ਬੱਲੇ ਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਏ ਸ਼ੇਰ ਬੱਚੀਏ
#**ਗੋਰੀ ਦੀਆਂ ਝਾਂਜਰਾਂ ਬੁਲਾਉਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ…**
#ਚੰਨ ਵੇ ਕਿ ਸ਼ੌਂਕਣ ਮੇਲੇ ਦੀ
#ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਦਿਓਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਨੱਚ ਲੈਣ ਦੇ
#ਚੁੰਮ ਚੁੰਮ ਰੱਖੋ ਨੀ ਇਹ ਕਲਗੀ ਜੁਝਾਰ ਦੀ 
#ਕਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਤੋਰਿਆ ਅਜੀਤ ਤੇ ਜੁਝਾਰ ਨੂੰ
#ਵੰਗਾਂ

## ਇਨਾਮ-ਸਨਮਾਨ ਲੈਣ ਲਈ ਤਰਲੇ ਨਹੀਂ 
ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਨੇ ਹੁਣ ਦੇ ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਇਨਾਮ-ਸਨਮਾਨ ਲੈਣ, ਆਪਣੇ ‘ਤੇ ਗੋਸ਼ਟੀਆਂ ਕਰਾਉਣ, ਖੋਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਿਖਵਾ ਕੇ ਚਰਚਾ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਤਰਲੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ। ਉਸ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਰਚਨਾ ਉਸ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ‘ਪੰਜਾਬ ਬੋਲਿਆ’ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕਿਤਾਬੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ । ਪਰ ਉਸਦੀ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਿੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਆਖਰੀ ਸਮਾਂ 
ਸੱਠਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਉਸ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਸਤਿਆ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਏ ਅੰਤ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ 13 ਮਈ 1966 ਨੂੰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ।

## ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ 
ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸਵ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਮਿਜ਼ੋਰਮ

250px|thumb|ਮੀਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
**ਮੀਜ਼ੋਰਮ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ੲਿਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 21,987 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਮੀਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਨਾਂਮ **ਆੲੀਜ਼ੋਲ** ਹੈ। ੲਿਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 20 ਫਰਵਰੀ, 1987ੲੀ: ਨੂੰ ਹੋੲੀ। 2011 ਅਨੁਸਾਰ ੲਿਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਾਖਰਤਾ ਦਰ 91.58% ਸੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 975 ਸੀ। ੲਿੱਥੋਂ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਨਾਮ "ਮਿਜ਼ੋ", ਮੂਲ ਵਾਸੀ ਅਤੇ "ਰਾਮ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਰਾਮ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਮੀਜ਼ੋ ਦੀ ਧਰਤੀ"   ।ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਜਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਜ ਤਾਇਨਾਤ ਹਨ।ਇਹ ਰਾਜ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ 722 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ।ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ 1972  ਤੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਖੇਤਰ ਸੀ। 20 ਫਰਵਰੀ 1987 ਨੂੰ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਭਾਰਤ ਦਾ 23 ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ।ਜਿਹੜਾ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਰ ਇਕ ਕਦਮ ਬਣ ਗਿਆ।ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ  ਪੰਜਵੇਂ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਅਨੁਸਾਰ 1986ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਈ ਹੋਰ ਗੋਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੀਜ਼ੋ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭੇਦ-ਰਹਿਤ ਹੈ।ਮਿਜ਼ੋ ਹਿਲਸ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੂਸੀ ਜਾਂ ਕੁਕੀਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਸੀ।ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ 'ਕੁੱਕਿਸ ਮਿਜ਼ੋ ਪਹਾੜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ,'ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ. ।ਲਗਭਗ 1500ਈ. ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੋਤ "ਮਿਜ਼ੋ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਮਿਜ਼ੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਆਟੋਮੌਸਮ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਬਾਇਲੀ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਮਿਊਜ਼ੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗ੍ਰੈਰੋਟੋਨੀਟ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਹੁਦਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਸੀ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਜਮੀਨੀ ਭਾਗ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ 722 [8] ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹੱਦ ਮਨੀਪੁਰ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਲ  ਸਾਂਝੀ ਹੈ। ਇਹ 21,087 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8,142 ਵਰਗ ਮੀਲ)ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ 21 ° 56'N ਤੋਂ 24 ° 31'ਅੰਤ ਤੱਕ, ਅਤੇ 92 ° 16' ਤੋਂ 93 ° 26 'ਏ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ 76 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜੰਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਢਲਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 8% ਢਹਿਣ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, 3% ਬਾਂਝ  ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
ਜੰਗਲਾਤ  ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਸਟੇਟ 2015 ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੰਗਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 88.93% ਜੰਗਲ ਹੈ।

## ਜਿਲ੍ਹੇ
ਮਿਜੋਰਮ ਵਿੱਚ ੮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਹਨ -

* ਆਇਜੋਲ ਜ਼ਿਲਾ 
* ਕੋਲਾਸਿਬ ਜ਼ਿਲਾ 
* ਚੰਫਾਈ ਜ਼ਿਲਾ 
* ਮਮਿਤ ਜ਼ਿਲਾ 
* ਲੁੰਗਲੇਈ ਜ਼ਿਲਾ 
* ਲਾਂਗਤਲਾਈ ਜ਼ਿਲਾ 
* ਸਇਹਾ ਜ਼ਿਲਾ 
* ਸੇਰਛਿਪ ਜ਼ਿਲਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਜ਼ੋਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਕਾਗ਼ਜ਼

thumb|ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਪੁਲਿੰਦਾ
**ਕਾਗਜ਼** ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਲਿਖਣ, ਕੁਝ ਪਰਿੰਟ ਕਰਨ,ਜਾਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਲਪੇਟਣ ਜਾਂ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਰੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਗਜ਼ ਕੱਪੜਾ, ਲੱਕੜੀ, ਜਾਂ ਘਾਹ ਦਾ ਬਣਿਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਗਜ਼ ਜਿਆਦਾ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਪਰਿੰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਫਾਈ ਕਰਨ, ਪੈਕੇਜ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਗਜ਼ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਆਦਿ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਰੰਗ ਬਦਲਣਾ
ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਲੱਕੜੀ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਕੜੀ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਅਤੇ ਲਿਗਨਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਲਿਗਨਿਨ ਦੇ ਅਣੂ ਟੁੱਟਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਿਨੋਲਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਨੋਲਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਹਲਕਾ ਦਾਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਰੰਗ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹਲਕਾ ਦਾਖੀ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਨੋਲਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਅੱਗੇ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਾਗਜ਼ ਟੁੱਟਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
*ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ, ਰੇਤ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਜਾਂ ਤਾੜ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। 
*2000 ਬੀਸੀ ਮਿਸਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਪਾਏਰਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪੱਤੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। 
*ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ‘ਪੇਪਰ’ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ‘ਪਾਪਾਏਰਸ’ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਿਆ ਹੈ।
*ਲਗਪਗ 250 ਬੀਸੀ ਤਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਪਦਾਰਥ ਖੋਜੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਜਿਹਨਾਂ ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਤਾਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਕਾਰਗਰ ਸਾਬਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਹੀ 250 ਬੀਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। 
*ਕਾਗ਼ਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਚੀਨ ਵਾਸੀ ਚਾਏ ਲੁਨ ਸੀ। ਚਾਏ ਲੁਨ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਦੀਆਂ ਛਿੱਲੜਾਂ, ਪਾਟੀਆਂ ਲੀਰਾਂ, ਰੱਸੀ ਦੇ ਟੋਟਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਲ ਆਦਿ ਜਿਹੀਆਂ ਫਾਲਤੂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਉਪਰੋਕਤ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸੰਘਣਾ ਜਿਹਾ ਗੁੱਦਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵੇਲਣੇ ’ਚੋਂ ਲੰਘਾ ਕੇ ਉਸ ਗੁੱਦੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਤੇ ਸਮਤਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਗੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਲਿਖਣਯੋਗ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਲਿਖਣ ਹਿੱਤ ਵਧੀਆ, ਸਸਤਾ, ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਸਾਂਭਣਯੋਗ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਚਾਏ ਲੁਨ ਦੀ ਇਸ ਖੋਜ ਨੇ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵੰਡਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ।
*ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਰੀਆ ਤਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀਸੀਬਾਅਦ ਪੁੱਜਿਆ ਸੀ। 
*ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਡੌਨ-ਚੂ ਨਾਮਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ 610 ਵਿੱਚ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਜਪਾਨ ਤਕ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਸਾਲ ਹੋਏ ਸਨ। 
*ਕਾਗ਼ਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਕਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। 
*ਚੀਨ ’ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਬੜੀ ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ਤਕ ਪੁੱਜਿਆ। ਬਰਤਾਨੀਆ, ਫਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਤਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ। 
*1490 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੇਪਰ ਮਿੱਲ ਹਰਟਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ 
* TAPPI Technical Association of the Pulp and Paper Industry
* *How is paper made?*  22 November 2005
* How Paper Is Made 
* United States Government Printing Office: Government Paper Specification Standards 
* How Organic Paper is Made 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਾਰਥ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ
ਸ਼ਨੀ

**ਸ਼ਨੀ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

*ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ, ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈੈ। ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ: ਸੂਰਜ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਸ 120,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਔਸਤਨ ਫ਼ਾਸਲਾ 142.70 ਕਰੋੜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ 29.46 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਅਨੋਖਾਪਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਹੀਨ ਕਣਾਂ ਦਾ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮੋਟਾ ਛੱਲਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ 15-20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤਿ ਘੰਟੇ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ 21 ਉਪ-ਗ੍ਰਹਿ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
*
*
*ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ, ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦਿਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ

**ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ** ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਆਈ.ਸੀ. ਇੰਟੈਗਰੇਟਡ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ (CPU),ਵਕਤ ਸਵਿਚ(TIMER),ਘੜੀ,ਡੈਟਾ ਪਾੳੇਣ ਕਢਣ(I/O) ਦੇ ਯੰਤਰ,ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਖਾਨਾ (Memory)ਆਦੀ ਵਿਚੇ ਹੀ ਸਮੋਏ ਹੋਏ ਹਨ। NOR ਫਲੈਸ਼ ਯਾ OTP ਕੇਵਲ ਪੜ੍ਹਣ ਯੋਗ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਖਾਨਾ (ROM) ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਖਾਨਾ ਇਸ ਚਿਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਯਾ ਵਰਤੌਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

#### ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਪਿਕ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ ਦੀ ਵਰਤੌ ਬਾਰੇ ਸਾਈਟ 
ਰੇਨੇਸਾਸ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ ਦੀ ਵਰਤੌਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭੰਗਾਣੀ ਸਾਹਿਬ

ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਾਈਧਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੰਸਾਰ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਰਹਿੰਦੀਆ ਪਹਿਲਾ ਯੁੱਧ ਲੜਿਆ ਉਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ **ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭੰਗਾਣੀ ਸਾਹਿਬ** ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰਗੜ੍ਹੀ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰਗੜ੍ਹੀ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰਗੜ੍ਹੀ ਸਾਹਿਬ** ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਇੱਥੋ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਤੀਰਗੜ੍ਹੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਵੀ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੂ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰਗੜ੍ਹੀ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭੰਗਾਣੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਦਾਰੇ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸਰਦਾਰ

right|thumb|ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ
**ਸਰਦਾਰ** ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮਿਸਲਾਂ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੇ ਅਫਗਾਨੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਦੇੜਿਆ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਪਦ ਵਜੋਂ ਨਿਵਾਜਿਆ।

"ਸਰਦਾਰ" ਸ਼ਬਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੈਨਾਪਤੀ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਸਰ (ਸਿਰ) ਅਤੇ ਦਾਰ (ਫ਼ਾਰਸੀ ਮਸਦਰ 'ਦਾਸ਼ਤਨ' ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਕਿਰਿਆ ਮੂਲ ਜੋ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪਿਛੇਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੁਖੀ ਹੋਣਾ। ਇਹ ਇਕ ਸਨਮਾਨ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਅਫ਼ਸਰ ਜਿਵੇਂ ਜਨਰਲ ਜਾਂ ਕਬੀਲੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮੁਖੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)

**ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ** ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਪਰ ਹੀਰੋ ਹੈ।

**ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

*ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ), ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ਿਲਮ
**ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ 2, ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਅਗਲਾ ਭਾਗ
**ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ 3, ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ 2 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਬਾਲਾ)

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ** ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਅੰਬਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਜਗਾ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਅੰਬਾਲੇ ਆ ਕੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 48 ਲਿਕੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਜੀ ਟੀ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਹੈ।ਅੰਬਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਮੁੱਖ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਬਾਦਸਾਹ ਜਹਾਗੀਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਦੇ ਸਮੇਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ। ਉਸ ਵਕਤ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਪਿੰਡ ਖੁਰਮਪੁਰ ਦੇ ਨਾ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਬਾਉਲੀ ਖੁਦਵਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ।ਵਾਪਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ।ਉਦੋਂ ਬਾਉਲੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।1702 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਥੇ ਠਹਿਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੈ।ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਛਟ-ਬਨੂਰ ਵਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ 1710 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪੜਾਅ ਕੀਤਾ।ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਸਾਨਚੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਮਿਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਉਲੀ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਈਆ।ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੜਾ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਏ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ 1843-1911 ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਈ।1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ 12 ਮਈ 1951 ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ।ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੰਜਲਾ ਡਿਉੜੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਖੁਲਾ ਸਾਨਦਾਰ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹਾਲ ਸਾਮਲ ਹੈ।ਹਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਬਾਉਲੀ ਹਾਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਹੈ।ਜੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਮੁੱਖ ਗੁਰਪੁਰਬ ਇੱਥੇ ਬੜੇ ਉਤਸਾਹ ਪੂਰਵਕ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
allaboutsikhs.com ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਬਾਲਾ) ਦੇ ਬਾਰੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰ)

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ** ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੀਕਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਮਤਾ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਆਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰ) ਦੇ ਬਾਰੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
;ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਕੋਟਾਂ (ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ)
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਆਲਮਗੀਰ)
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਬੁਰ ਮਾਜਰਾ)

;ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਬਾਲਾ)
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਕੈਥਲ)
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਕਰਨਾਲ)
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰ)
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਪਿੰਜੌਰ)

;ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ)
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਕਰਨਾਲ)

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ** ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਰਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਜਗਾ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਦੋਰਾਨ ਰਹੇ ਸਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕਰਨਾਲ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* allaboutsikhs.com ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਕਰਨਾਲ) ਦੇ ਬਾਰੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ (ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ)

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. 

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਾਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕਰੂਗਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵੱਡੀ ਗੇਮ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ. 

ਪੱਛਮੀ ਕੇਪ ਸਟੇਲੇਨਬੋਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਰਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ, ਹਰੇ ਭਰੇ ਵਾਈਨਲੈਂਡ, ਕੇਪ ਆਫ਼ ਗੁੱਡ ਹੋਪ, ਜੰਗਲ…

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ: ਸਿਰਿਲ ਰਮਾਫੋਸਾ ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ

ਰਾਜਧਾਨੀ: ਕੇਪ ਟਾਉਨ, ਪ੍ਰੇਟੋਰੀਆ, 

ਬਲਿਮਫੋਂਟਾਈਨ

ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲ ਇਨਸਾਨ 100,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ **ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ** ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਸੀ। ਇਸ ਨਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪੂਰਵ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ, ਉਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰੰਗਭੇਦ ਦਾ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਰੰਗਭੇਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਯੁੱਗ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਝੜਪਾਂ, ਯੂਰਪੀ ਮੂਲਵਾਸੀ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਕ ਖੇਤਰੀ ਝਗੜੇ, ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਮਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਵਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ। ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਾਰਟੋਲੋਮੂ ਡਿਆਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀਨ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਸੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। 

ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਚ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਖੇਤੀ ਅਧਾਰਿਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੋਂ ਉਦ੍ਯੋਗੀਕ੍ਰਿਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵੱਲ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬੋਇਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਰਮਿਆਨ ਖੁਲ੍ਹੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਏ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਲੜੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ
ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸਾਮਰਾਜ

thumb|150px|right|ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ 1922 ਨੂੰ ਵੱਖ ਹੋਇਆ
**ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸਾਮਰਾਜ** (ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: United Kingdom of Great Britain and।reland) ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ, 1 ਜਨਵਰੀ, 1801 ਨੂੰ, ਇੱਕਠੇ ਕਰ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 6 ਦਸੰਬਰ, 1922 ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਨਾਮ 1927 ਤੱਕ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਨਾਮ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ (United Kingdom of Great Britain and Northern।reland) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸ਼
ਪੈਸਾ

**ਪੈਸਾ** ਜਾਂ **ਧਨ** (ਅੰਗਰੇਜੀ: Money) ਉਹ ਜਿਨਸ (commodity) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਵਰਤੋਂ **ਮੁੱਲ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਕਰਨ** ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਹਿ ਲਉ ਪੈਸਾ ਇੱਕ ਜਿਨਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਜਿਨਸ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿਨਸਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਦਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੈਸਾ
ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ

ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ' ਦੁਆਰਾ 27 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ 'ਬਿਨਾ-ਇਲਾਕਾਈ ਅਗਜ਼ਲਰੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ ਨਾਮ ਦੋ ਲਾਤਿਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾ -*inter*- ਅਤੇ -*lingua*- ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। *Inter* ਦਾ ਮਤਲਬ "ਅੰਤਰ ਜਾ ਵਿਚਕਾਰ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ *lingua* ਤੋਂ ਭਾਵ "ਜ਼ੁਬਾਨ" ਹੈ। ਪਰ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਨ ਗੋਡ ਦੇ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਲਿਸ ਵਾਨਡਰਬਿਲਟ ਸ਼ੈਪਰਡ ਮੋਰਿਸ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗੀ। ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਲੀਵਾਰਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪੀਟਰ ਗੋਪਸਿਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਃ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਇਜ਼ਾ' ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਇਸ ਸ਼ੌਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਵਕਤ ਹੋਈ ਜੱਦ ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਮੋਰਿਸ ਨੂੰ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਲਾਜ਼ਾਰੁਸ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਈਜਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਈਜਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਈਦੋ, ਲਾਤੀਨੋ ਸੀਨੇ ਫਲਾਕਸਿਅੋਨੇ ਅਤੇ ਓਕਸੀਦੇਨਤਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ।

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਮਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਚੁਣਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਮੋਰਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਡੇਵ ਹੈਨਨ ਮੋਰਿਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 1924 ਈ0 ਵਿੱਚ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਵਪਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਤਾਲਿਆ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਅੋਟੋ ਜੈਸਪੇਰਸਨ, ਐਡਵਰਡ ਸਪੀਰ ਅਤੇ ਵਿਲਿਅਮ ਐਡਵਰਡ ਕੋਲਿਨਸਨ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਮੋਰਿਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਸਪੀਰ ਅਤੇ ਕੋਲਿਨਸਨ ਦੀਆਂ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਈ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਕਾਰਨੇਜੀ ਕੋਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਫੋਰਡ ਫਾਊਨਡੇਸ਼ਨ, ਰੋਕਫੇਲਰ ਫਾਊਨਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਕੋਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਨਾਮੀ ਸੰਸਥਾਨਾ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਏ। 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਈਆ

**ਰੁਪਿਆ** ਭਾਰਤ '*** ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ 2010 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਨੇਪਾਲ, ਮਾਰਿਸ਼ਸ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ’ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਦਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਸੌ ਪੈਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸੈਂਟ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸੌ ਪੈਸੇ, ਚਾਰ ਸੂਕਾਂ ਜਾਂ ਦੋ ਮੋਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨਾਮਕਰਨ 
thumb|ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਕ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ
ਰੁਪਿਆ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪ ਜਾਂ ਰੂਪਿਆਹ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਕੱਚੀ ਚਾਂਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਪਿਅਕੰ ਦਾ ਅਰਥ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਹੈ। ਰੁਪਿਆ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਖਿਪਤ ਸ਼ਾਸਨ (1540 ਤੋਂ 1545) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੁਪਿਆ ਚਲਾਇਆ ਉਹ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਭਾਰ 178 ਗਰੇਨ (11.534 ਗਰਾਮ) ਦੇ ਲਗਭਗ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਾਮ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਹਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੌਦਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁਦ੍ਰਿੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨਾਂ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਚਿੰਨ੍ਹ 
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ-ਨਿਵੇਕਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਕਰੰਸੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕਰੰਸੀਆਂ ਦੇ ‘ਉਚਤਮ ਕਲੱਬ’ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਡਾਲਰ, ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਪੌਂਡ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ‘ਯੂਰੋ’ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ‘ਯੈੱਨ’ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਡੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ 
 ***' ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ]]
ਇਹ ਨਵਾਂ ਨਿਰੋਲ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ‘ਰੈਅ’ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ‘ਆਰ’ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਆਈ ਆਈ ਟੀ ਦੇ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ, ਡੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਜਿਹੇ 3000 ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਡੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ 2.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਆਉਂਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਚਲਦੀ ਕਰੰਸੀ ਲਈ ਅਪਣਾ ਲਵੇਗੀ। ਪਰ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਆਲਮੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 18 ਤੋਂ 24 ਮਹੀਨੇ ਲੱਗਣਗੇ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰੁਪਏ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰੰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਭਿੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸਥਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
ਪਰਚਈ

ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੇ ਪੋਤੇ ਅਨੰਤਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪੋਥੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੋਥੀ ਮੁੱਖ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਜੀ

**ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਜੀ** ਦਾ ਜਨਮ 1426 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾ ਤੋਂ 45 ਮੀਲ ਪੂਰਵ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਾਗਰੋਂਗੜ੍ਹ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ।
## ਬਚਪਨ
ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਜੈਤਪਾਲ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਮਾਲਵਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਹਾਕਿਮ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੀਪਾ ਜੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ਾਨੋ ਸ਼ੌਕਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਓ ਅਧਿਆਤਮ ਦੇ ਵੱਲ ਸੀ।

## ਰਾਮਾਨੰਦ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ
ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੁਰਗਾ ਭਗਤ ਬਣ ਗਏ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਮੰਨਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਟੋਡਾ ਨਗਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।

## ਬਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਅਨੰਤਦਾਸ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਟੋਡਾ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਨੰਤਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ 'ਪਰਚਈ' ਦੇ ਪੱਚੀਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਚਨਦ(ਪੰਜਾਬ) ਤੋਂ ਇੱਕ ਨੌਜੁਆਨ ਜੋਗੀ ਨੇ ਇਹ ਰਚਨਾ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ।
## ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ
## ਬਾਣੀ ਦਾ ਭਾਵ
ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰਵਾਦ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਰਗੁਣ ਨਿਰਾਕਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡੇ ਸੋਈ ਪਿੰਡੇ ਜੋ ਖੋਜੇ ਸੋ ਪਾਵੈ ॥(ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਨਾ 685) 

(ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ,ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।) 
ਪੀਪਾ ਪ੍ਰਣਵੈ ਪਰਮ ਤਤੁ ਹੈ,ਸਤਿਗੁਰੁ ਹੋਇ ਲਖਾਵੈ ॥ 2 ॥ 
 (ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ,ਪੰਨਾ 685)
ਪੀਪਾ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪੂਰਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਸਤਿਗੁਰੂ

ਸਤਿਗੁਰੂ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ 'ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ' ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਉਸਤਾਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਆਦਿ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਇੱਕ ਉਪਾਧੀ ਹੈ ਜੋ  ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸੰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਬੋਧ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਇੱਕ ਭਗਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਸੰਤ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

### ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 
ਸਿਵਯਾ ਸੁਬਰਾਮੁਨਿਆਸਵਾਮੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀਨ, ਇੱਕ ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਤਿਆਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,  ਪਰ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਖਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਕਾਰਾਮ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸਤਿਗੁਰੂ, ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਕਮਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਭਗਤ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਉਸਦੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸਨ।

15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ “ਸਤਿਪੁਰੁਸ਼ ਕੋ ਜਾਣਸੀ, ਤਿਸਕਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਨਾਮੁ” ਭਾਵ ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਚਖੰਡ(ਸਤਲੋਕ) ਦੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ (ਸਤਪੁਰੁਸ਼) ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹੈ।

ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, " ਦੇਵੀ ਦੇਵਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ, ਕੋਟਿਕ ਪੂਜੇ ਕੋਇ। ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਪੂਜਾ ਕੀਜੈ, ਸਭ ਕੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ",ਭਾਵ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ (ਸਤਿ ਪੁਰਸ਼) ਹੈ।

 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ

**ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ** ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
## ਦੇਸ਼
### ਮੁੱਖ ਦੇਸ਼
ਇਸ ਸੂਚੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਲਗਭਗ 4,480,000 ਕਿ ਮ² (1,729,738&nbsp;mi²) ਜਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜਨਸੰਖਿਆ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

### ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼
ਹੇਠਾਂ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਨਹੀਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ

**ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ** ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿਚਲੇ ਰੂਸ ਦੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਰੂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜਾ ਯੁਰਾਲ ਪਰਬਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ **ਏਸ਼ੀਆਈ ਰੂਸ** ਜਾਂ **ਰੂਸੀ ਏਸ਼ੀਆ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
ਬਹੁਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਯੁਰਾਲ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 3.8 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਨੀਕ ਹੁਣ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਵਰਗਾ ਰੂਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬੁਰਯਾਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 445,175 ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਕੁੱਲ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ 443,852 ਯਾਕੂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।. 2002 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਮੁਤਾਬਿਕ 500,000 ਸਾਈਬੇਰੀਅਨ ਤਾਤਾਰ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 300,000 ਵੋਲਗਾ ਤਾਤਾਰ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਬਸਤੀਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆ ਵਸੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਨਸਲ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 4 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।

1875 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 80 ਲੱਖ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ। 1801 ਅਤੇ 1914 ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 70 ਲੱਖ ਲੋਕ ਯੂਰਪੀ ਰੂਸ ਤੋਂ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵੱਲ ਆਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ 25 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਗਏ ਸਨ।

 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਮਾਝਾ

1947। ਅੱਡ ਅੱਡ ਦੋਆਬ ਸਹਿਤ]]
**ਮਾਝਾ** ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ,ਪਠਾਨਕੋਟ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਰੋਵਾਲ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਕਸੂਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।ਮਾਝੇ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਨੂੰ ਸੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਲਖਨਊ

**ਲਖਨਊ**, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ । ਲਖਨਊ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਨਜ਼ਾਕਤ ਅਤੇ ਤਹਜੀਬ ਵਾਲੀ ਮਿੱਸੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਖੂਬੀ, ਦਸ਼ਹਰੀ ਆਮ, ਲਖਨਵੀ ਪਾਨ, ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਨਵਾਬਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 2,541,101 ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 68.63 % ਸੀ। ਲਖਨਊ ਜਿਲਾ ਅਲਪਸੰਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ  ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਗੁਜਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਖਨਊ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਇੱਥੇ  ਦੇ ਨਵਾਬੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ, ਕਥਾ ਵਾਚਨ ਅਤੇ ਅਵਧੀ ਵਿਅੰਜਨ ਵੀ ਖੂਬ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਹਨ । ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਥਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਮਾਮਬਾੜੇ, ਕਈ ਫੁਲਵਾੜੀਆਂ, ਰੂਮੀ ਦਰਵਾਜਾ, ਛਤਰ ਮੰਜਿਲ, ਤਾਰਾਮੰਡਲ, ਆਦਿ ਕੁੱਝ ਹਨ।  ਲਖਨਊ ਸ਼ਹਿਰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ  ਦੇ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਪਰ ਆਗੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਢੇਰਾਂ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ,  ਪਰਬੰਧਨ,  ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਲਖਨਊ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮਨਪੁਰ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲਾਰਡ ਹੇਸਟਿੰਗ ਨੇ ਲਖਨਊ ਨੂੰ **ਨਵਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ** ਦੀ ਪਦਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਲਖਨਊ ਚਿਕਨ ਕਢਾਈ, ਚਾਂਦੀ ਚੀਨੀ ਤੇ ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1775 ਵਿੱਚ ਅਵਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਆਸਫ਼ ਅਲ-ਦੌਲਾ ਦੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਫ਼ੈਜ਼ਾਬਾਦ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ, ਲਖਨਊ ਲੈ ਆਂਦੀ। ਲਖਨਊ ਉਰਦੂ ਤਹਿਜ਼ੀਬ, ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ ਤੇ ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਲਖਨਊ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀ ਉ-ਦੀਨ ਹੈਦਰ ਨਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਲਖਨਊ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਵਾਸ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ ਰਾਜ ਭਵਨ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਏਥੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਹਨ, ਪਾਰਕਾਂ ਹਨ। ਲਖਨਊ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉਤੇ 1857 ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। 12 ਮਈ 1857 ਨੂੰ ਮੇਰਠ ਵਿਖੇ ਬਗਾਵਤ ਹੋਈ। ਬਾਗੀਆਂ ਨੇ ਲਖਨਊ ਉਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। 1857 ਦੇ ਗਦਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਨੇ ਲਖਨਊ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਹੇਠ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 
## ਬੜਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ
ਬੜਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਲਖਨਊ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਬੜਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ 1775-1797 ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਨਵਾਬ ਆਸਿਫ-ਅਲ-ਦੌਲਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਤਾਮੀਰ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੱਡੀ ਡਿਓੜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਪੌਦੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਕਿਆਰੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਦੋ ਛੋਟੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ। ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਿੱਚ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ- ਦੋ ਗੁੰਬਦ ਹਨ। ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਹੀ ਭੁਲਭਲਈਆਂ ਨਾਮ ਦਾ ਕਿਲਾ ਹੈ। ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਸਤੇ ਹਨ- ਸੁਰੰਗਾਂ ਹਨ। ਭੁਲਭਲਈਆਂ ਭੂਤ ਬੰਗਲੇ ਵਰਗੀ ਕਿਲਾ ਨੁਮਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ- ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੁਲਭਲਈਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਭੁਲਭਲਈਆਂ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬੜਾ ਇਮਾਮਾਬਾੜਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮਸਜਿਦ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਬਾਹਰੋਂ ਵਧੀਆ ਦਿੱਖ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਨਿਰਾਲੀ ਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇਗੀ।
## ਛੋਟਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ
ਛੋਟਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਲਾ ਭਰਪੂਰ ਇਮਾਰਤ 1839 ਵਿਚ ਨਵਾਬ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇਕ ਝੀਲ ਨੁਮਾ ਤਲਾਬ ਹੈ। ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀ ਦੋ ਰਸਤੇ ਹਨ। ਰਸਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਪੌਦੇ, ਸੋਹਣੇ ਦਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਮਣੇ ਤਿੰਨ ਬਾਹੀਆਂ ਵਾਲੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਾਲੀਦਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਗੁੰਬਦ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਗੁੰਬਦ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਬਹੁਤ ਦਿਲਕਸ਼ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਇਮਾਮਬਾੜੇ ਲਖਨਊ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਦ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ

**ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

*ਸੈਂਟਰਲ ਅਮਰੀਕਾ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ
*ਮਿਡਲ ਅਮਰੀਕਾ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ
ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ **ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ** ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਨਾਮ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਹਨ।

ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਬਾਰਡਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਯੂਰਲ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਯੂਰਲ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਕੇਸਪੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬੋਸਪੋਰਸ (Bosporus) ਅਤੇ ਡਾਰਡਾਨੈਲਜ (Dardanelles) । ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ, ਜੌਰਜੀਆ, ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੋਨੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਆਰਮੀਨੀਆ ਅਤੇ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

## ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਮੁਲਕ (50)
A **state** is a political association with effective sovereignty over a geographic area. A state usually includes the set of institutions that claim the authority to make the rules that govern the exercise of coercive violence for the people of the society in that territory, though its status as a state often depends in part on being recognized by a number of other states as having internal and external sovereignty over it. In sociology, the state is normally identified with these institutions: in Max Weber's influential definition, it is that organization that has a "monopoly on the legitimate use of physical force within a given territory," which may include the armed forces, civil service or state bureaucracy, courts, and police.

27 of these countries, since 2007, are member states of the European Union which means they are highly integrated with each other and share their sovereignty with the institutions of the European Union.

### ਅਲਬੇਨੀਆ&mdash;ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ
### ਬੇਲਾਰੂਸ&mdash;ਕਰੋਏਸ਼ੀਆ
### ਸਾਈਪ੍ਰਸ&mdash;ਫਿਨਲੈਂਡ
### ਫ਼੍ਰਾਂਸ&mdash;ਹੰਗਰੀ
### ਆਈਸਲੈਂਡ&mdash;ਲਾਤਵੀਆ
### ਲਿਕਟਨਸ਼ਟਾਇਨ&mdash;ਮਾਲਟਾ
### ਮੋਲਦੋਵਾ&mdash;ਨਾਰਵੇ
### ਪੋਲੈਂਡ&mdash;ਸੈਨ ਮਰੀਨੋ
### ਸਰਬੀਆ&mdash;ਸਵੀਡਨ
### ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ&mdash;ਵੈਟਿਕਨ ਸਿਟੀ
## ਅੰਸ਼ਿਕ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (5)
The following geo-political entities in Europe have partial diplomatic recognition by one or more sovereign states and are defined as 'states' by the declarative theory of statehood.

## ਨਾਪ੍ਰਵਾਨਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (1)
The following geo-political entities in Europe lack diplomatic recognition, yet are defined as 'states' by the declarative theory of statehood.

## ਮੁਥਾਜ ਇਲਾਕੇ (7)
Dependent territories and autonomous regions in Europe.
### ਓਲੈਂਡ&mdash;ਜਿਬਰਾਲਟਰ
### ਗਰਨਜ਼ੇ&mdash;ਜਰਸੀ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* International organisations in Europe
* Member State of the European Union
* Lists of European countries:
** by geographic area
** by GDP
*** by GDP per capita
*** by GDP PPP
** by population
* List of former countries in Europe

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ
.in

**.in** ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦਾ ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ (top-level domain ਜਾਂ ccTLD) ਦੇਸ਼ ਕੋਡ ਹੈ। ਇਸ ਡੋਮੇਨ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਆਈ ਐਨ ਰਜਿਸਟਰੀ (INRegistry) ਦੇ ਹੇਠ ਹੈ, ਜੋ ਨੇਸ਼ਨਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਕਸਚੈਂਜ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (National Internet Exchange of India) ਦੇ ਥੱਲੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਈ ਐਨ ਰਜਿਸਟਰੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## .in
2005 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵੀਆ ਨੀਤੀਆਂ ਅਨੂਸਾਰ .in ਡੋਮੇਨ ਹੇਠ ਬੇਅੰਤ ਰਜਿਸਟਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
* .in (ਕੋਈ ਵੀ ਲੇ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਆਮ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਿਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)
* .co.in (ਬੇੰਕਾਂ, ਰਜਿਸਟਰੀ ਹੋਈਆਂ ਕੰਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਲਈ)
* .firm.in (ਦੁਕਾਨਾਂ, ਸਾਂਝੀਦਾਰੀ, ਸੰਪਰਕ ਦਫ਼ਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਮਾਲਕਾਂ ਲਈ)
* .net.in (ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ)
* .org.in (ਬਿਨਾਂ-ਲਾਭਦਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ)
* .gen.in (ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਲਈ)
* .ind.in (ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਾਸਤੇ)

ਛੇ ਜ਼ੋਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:
* .ac.in (ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ)
* .edu.in (ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ)
* .res.in (ਭਾਰਤੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ)
* .ernet.in (ਪੁਰਾਣਾ, ਭਾਰਤੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ)
* .gov.in (ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ)
* .mil.in (ਭਾਰਤੀ ਮਿਲਟਰੀ)

ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਖੁੱਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1992 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ, .in ਡੋਮੇਨ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ 7000 ਨਾਂਵਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। 2005 ਤੋਂ ਨੀਤੀਆਂ 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਬਾਅਦ, 2006 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 150 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, 2,00,000 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਲੱਗਭਗ 80% ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਭਾਰਤ, ਜਰਮਨੀ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਹਨ।

.nic.in ਡੋਮੇਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੂਚਨਾਂ ਕੇਂਦਰ ਲਈ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਵੀ .nic.in ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* IANA Whois information 
* .in whois information from the .IN Registry: India's Official .IN Domain Name Registry
* Policies from the INRegistry website
* List of Accredited registrars for .in

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇਸ਼ ਕੋਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਧੁਨਾਤਮਕ ਲਿਪੀ

517px

**ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਧੁਨਾਤਮਕ ਲਿਪੀ** ਰਾਹੀਂ ਟਕਸਾਲੀ ਯੂਨਾਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਧੁਨਾਤਮਕ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਧੁਨਾਤਮਕ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਖਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਤੱਖ ਧੁਨੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤਮ ਧੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁਮਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਿਲੀਅਮ ਔਕਮ

**ਵਿਲੀਅਮ ਔਕਮ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: William of Ockham, 1288 – 1348) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ।

## ਜਨਮ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਕਮ ਦਾ ਜਨਮ **ਸਰੀ** ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜੇਹੇ ਪਿੰਡ ਔਕਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਮੌਤ
ਵਿਲੀਅਮ ਔਕਮ ਦੀ ਮੌਤ '**1348 ਈ:**' 'ਚ ਮੁਨਿੰਚ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ 'ਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੋਕ
ਰੇਜ਼ਰ

**ਰੇਜ਼ਰ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਦ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਵਾਲਾੰ ਨੂੰ ਸ਼ੇਵ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਸਿੱਧਾ ਰੇਜ਼ਰ, ਡਿਸਪੋਸੇਬਲ ਰੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਰੇਜ਼ਰ ਹਨ। 

ਤਾਂਬਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਆਧੁਨਿਕ ਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਕਾਢ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਅਤੇ 1930 ਵਿੱਚ ਬਿਜਲਈ ਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਕਾਢ ਵੀ ਕੱਢੀ ਗਈ। 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੇਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਈ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੇਵਿੰਗ ਵਾਲਾ ਸੰਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਸੰਦ
ਔਕਾਮ ਦਾ ਉਸਤਰਾ

ਵੱਲੋਂ ਚਿੱਤ੍ਰਣ। ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਰਜੀ ਸਿਸਟਮ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ (ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਉੱਤੇ ਹੋਣਾ) ਮਾਡਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਹੇਲੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਮਾਡਲ (ਸੂਰਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ) ਵਰਤ ਕੇ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲ਼ੀ ਹੇਲੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲ਼ੀ ਨਾਲ਼ੋਂ ਕਈ ਹੋਰ ਧਰਾਨਾਵਾਂ ਮੰਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੁੱਝ ਕੌਪਰਨਿਕਸ ਦੀ ਡੀ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨੀਬਸ ਔਰਬੀਅਮ ਕੋਲੈਸਟੀਅਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।]]

**ਔਕਾਮ ਦਾ ਉਸਤਰਾ** ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾਂਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫਰਾਂਸਿਸਕਨ ਫ਼ਰਾਇਰ, ਵਿਦਿਅਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਔਕਾਮ ਦੇ ਵਿਲੀਅਮ (1287 - 1347) ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਿਆ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਔਕਾਮ ਦਾ ਉਸਤਰਾ** ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆ ਤਕਨੀਕ (ਡਿਸਕਵਰੀ ਯੰਤਰ) ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਰਬਿਟਰ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
.ac

**.ac** ਅਸੇਂਛਿਅਨ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦਾ ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇਸ਼ ਕੋਡ ਹੈ। ਇਹ ਡੋਮੇਨ *NIC.AC* ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਊਰੋ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹੇਠ ਹੈ।

ਇਸ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਕਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

.ac ਇੱਕ ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇਸ਼ ਕੋਡ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਈ ਡੋਮੇਨ-ਬਰੋਕਰ .ac ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਆਚਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਦੇ ਤਰਾਂ ਵੀ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਲਾਈਸੰਸ ਪਲੇਟ ("AC") ਹੈ। ਕਰਦੀਸਤਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਇਸ ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਹੇਂਠ ਰਜਿਸਟਰੀ ਹੋਈ ਹੈ (), ਇੱਥੇ .ac ਨੂੰ ‘academic’ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸੇਕੰਡ-ਲੈੱਵਲ ਉਪ-ਡੋਮੇਨ 
ਇਸ ਦੇ ਪੰਜ ਸੇਕੰਡ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਹਨ:
* com.ac: ਲਾਭਦਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
* net.ac: ਨੇਟਵਰਕ ਸੇਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ
* gov.ac: ਸਰਕਾਰੀ
* org.ac: ਬਿਨਾਂ-ਲਾਭਦਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
* mil.ac: ਮਿਲਟਰੀ

## ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ 
.ac ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੀਸੀਟੀਐਲਡੀ (ccTLD) ਹੇਠ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੇਕੰਡ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਅੱਖਰ "academic" ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰ ਕੇ ac ਨਾਲ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਵੇਖੋ .ac (ਸੇਕੰਡ-ਲੈੱਵਲ))।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* IANA .ac whois information 
* .AC Domain Name Registry

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇਸ਼ ਕੋਡ
ਫੂ

ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੀਹਦਾ ਕੋਈ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਹੁਜਮ ਨਈਂ ਹੁੰਦਾ| ਇਹਨੂੰ ਗੈਸ, ਵਾਅ ਜਾਂ ਵਾਤ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
.cz

**.cz** ਚੈਕ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਲਈ 1985 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਿੱਤਾ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦਾ ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ (top-level domain ਜਾਂ ccTLD) ਦੇਸ਼ ਕੋਡ ਹੈ। ਇਹ ਡੋਮੇਨ CZ.NIC ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਜਿਸਟਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਡੋਮੇਨ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਡੋਮੇਨ ਨਾਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰਾਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨੀ ਪੇਂਦੀ ਹੈ।

1993 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕਿਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਟੁਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ *.cs* ਡੋਮੇਨ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇਸ਼ ਕੋਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ
.af

**.af** ਅਫਗਾਨੀਸਤਾਨ ਦੇ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦਾ ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ (top-level domain ਜਾਂ ccTLD) ਦੇਸ਼ ਕੋਡ ਹੈ। ਇਹ ਡੋਮੇਨ ਏ ਐਫ ਜੀ ਐਨ ਆਈ ਸੀ (AFGNIC) ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਫਗਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਡ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਥੱਲੇ ਆਂਦਾ ਹੈ।

ਰਜਿਸਟਰੀ ਸੇਕੰਡ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਜਾਂ ਸੇਕੰਡ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਥੱਲੇ ਦੇ ਥੱਰਡ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਕਿਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਥਰਡ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਸੇਕੰਡ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹਨ। ਸੇਕੰਡ-ਲੈੱਵਲ ਤੇ ਰਜਿਸਟਰੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਿਆਦਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ। ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਲਈ ਫਿਸ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਹੈ।

## ਸੇਕੰਡ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ 
* **com.af** - ਲਾਭਦਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ
* **edu.af** - ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ (ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ, ਆਦਿ)
* **gov.af** - ਸਰਕਾਰ ਲਈ
* **net.af** - ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੇਵਾ ਦੁਆਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ
* **org.af** - ਬਿਨਾਂ-ਲਾਭਦਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* IANA .af whois information 
* AFGNIC official site 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇਸ਼ ਕੋਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ
ਸਲੋਵੀਓ

ਸਲੋਵੀਉ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਰਕ ਹੂਕੋ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਲੋਵੀਉ ਦੀ ਖ਼ਾਸਿਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਲਾਵ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆ ਨੂੰ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਲਾਵ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 40 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਹਨ। ਬਲਰੂਸਕਿਨੀ, ਬੋਸਨੀ, ਬਲਗਾਰਨੀ, ਕਰੋਏਸ਼ੀਅਨ, ਕਾਸ਼ੁਬੀਅਨ, ਲਤਾਵੀ, ਲਿਥੂਵੀ, ਮਾਸੇਦੋਨੀ, ਮੋਰਾਵੀ, ਪੋਲਿਸ਼, ਰੂਸੀ, ਰੂਥੀ, ਸੀਲੇਸੀ, ਸਲੋਵਾਕ, ਸਲੋਵੀ, ਸਰਬੀ, ਸੋਰਬੀ, ਯੂਕਰਾਨੀ, ਕਾਰਪਾਤੋ-ਰੂਸੀਨ ਵਗੈਰਾ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਸਲਾਵ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਸਲੋਵੀਉ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ 40 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰਨਾ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ। ਸਲੋਵੀਉ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਸਲੋਵੀਉ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਇਖਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਸਾਨ ਹੈ ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਸਲੋਵੀਉ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਝਲਕ ਤੇ ਹੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਵੀਹ ਲੱਖ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ।

## ਹਰਫ ਅਤੇ ਲਿਪੀ 
ਸਲੋਵੀਉ ਨੂੰ ਲਿੱਖਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫਰਾਗਤ ਜਾਂ ਸਹੂਲਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਲਾਤਿਨੀ ਲਿਪੀ ਜਾਂ ਕੀਰੀਲਿਕ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

### ਸਲੋਵੀਉ ਲਾਤਿਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ: 
ਲਾਤਿਨੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਹਰਫ ਹਨ:

:**a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z**

:**c** ਤਸ ਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 
:**cx** 'ਚ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**gx** 'ਜ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**h** 'ਖ਼' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**j** 'ਯ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**sx** 'ਸ਼' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**wx** 'ਸ਼ਚ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**zx** 'ਜ਼' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

### ਸਲੋਵੀਉ ਕੀਰੀਲਿਕ ਲਿਪੀ ਵਿਚ: 
ਕੀਰੀਲਿਕ ਲਿਪੀ ਦੇ ਹਰਫ ਹਨ:

:'**а б в г д е ё ж з и й к л м н о п р с т у ф х ц ч ш щ ъ ь э ю я**' (ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰੂਫ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੱਖਰਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)

:**а** ਅ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**б** ਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**в** ਵ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**г** ਗ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**д** ਦ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**е** ਏ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**ё** ਯੋ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**ж** ਜੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**з** ਜ਼ੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**и** ਈ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**й** ਯ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**к** ਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**л** ਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**м** ਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**н** ਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**о** ਓ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**п** ਪ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**р** ਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**с** ਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**т** ਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**у** ਉ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**ф** ਫ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**х** ਖ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**ц** ਤਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**ч** ਚ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**ш** ਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**щ** ਸ਼ਚ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**ъ** ਉਸ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
:**ь** ਦੋ ਸ੍ਵਰਾਂ ਵਿਸ ਫਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
:**э** ਏ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**ю** ਯੂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
:**я** ਯਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

## ਨਮੂਨਾ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*ਸਲੋਵੀਉ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਨਸਬ ਦਾਰ ਵੈਬ-ਸਾਇਟ **ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (ਮੁੱਖ) ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫਰਾਂਸਿਸੀ, ਜਰਮਨ, ਰੂਸੀ, ਪੋਲਿਸ਼, ਇਤਾਲਵੀ, ਸਪੇਨੀ, ਸਲੋਵੇਨਸਕੀ, ਚੇਸਕੀ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ**
*ਸਲੋਵੀਉ -ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸਲੋਵੀਉ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਾਉਟੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮਾਈਕਲ ਪਰਹਾਮ

**ਮਾਈਕਲ ਪਰਹਾਮ** 17 ਵਰ੍ਹੇ ਤੇ 164 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮੁੰਡਾ ਏ ਜਿਨੇ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚ ਨਿੱਕੀ ਜਈ ਜਿੰਦੜੀ ਚ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਏ। ਪਰਹਾਮ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਨਵੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਇੱਕ 50 ਫ਼ੁੱਟ ਵਾਲੀ ਦੌੜ ਵਾਲੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚ ਏ ਦੌੜ ਟੋਰੀ। ਅਗਸਤ 27, 2009 ਨੌਂ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ 28000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਅਪੜਿਆ।
ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 1568.85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵੱਡਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸਤੇਫਾਨੋ ਬਾਕੋਨਯੀ

ਡਾ. **ਸਤੇਫਾਨੋ ਬਾਕੋਨਯੀ** (1892 – 1969) ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ। ਬਾਕੋਨਯੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੂਦਾਪੇਸਤ ਦੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜਿਮਨੇਜ਼ਿਅਮ (ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕੀਮੀਆ (ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਇਸੀ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਮਗਰਬੀ-ਖੋਪੜੀ ਦੀ ਸੱਟ ਵੱਜੀ। ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੋਨਯੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਨਅਤੀ ਅਦਾਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ।

ਦੂਜੀ ਆਲਮੀ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਾਕੋਨਯੀ ਪਰਿਵਾਰ ਬੋਰਦੀਗੇਰਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਬੋਰਦੀਗੇਰਾ ਨਾਜ਼ੀ ਤਾਕਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਸਤੇਫਾਨੋ ਬਾਕੋਨਯੀ ਇਸੀ ਦੌਰਾਨ ਹਰਕਤ ਏ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਸਿੱਖੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਈਦੋ ਪ੍ਰਸਤ ਬਣੇ, ਫਿਰ ਉਕਸੀਦੇਨਤਲ ਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਪ੍ਰਸਤ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਤਹਜ਼ੀਬ ਅਤੇ ਅਮੋਮੀ ਜ਼ਬਾਨ (Civilization e Lingua Universal) ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵੀਤਸਰਲਾਂਦ ਦੇ ਲੁਕੇਰਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਮੋਮੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਬਾਕਯੋਨੀ ਫਾਊਨਡੇਸ਼ਨ (Fundation Bakonyi pro Lingua Universal) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
* ਸਤੇਫਾਨੋ ਬਾਕੋਨਯੀ, **ਤਹਜ਼ੀਬ ਅਤੇ ਅਮੋਮੀ ਜ਼ਬਾਨ: ਤਾਰੀਖੀ ਅਤੇ ਤਹਜ਼ੀਬੀ ਲੇਖ** (ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਵਿਚ: Civilisation e Lingua Universal: Essayo historico-cultural e linguistic). ਛਾਪਣ ਵਾਲੇ: Luzern: Hugo Fischer, 1978.

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਅਮੋਮੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਬਾਕਯੋਨੀ ਫਾਊਨਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵੇਬਸਾਈਟ  **(ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਵਿਚ)**

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੰਗਰੀ
ਪੱਗ

**ਪੱਗ** ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਿਰ ਤੇ ਬੰਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਨਾਵੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਪੱਗ ਪਹਿਨਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਬਾਲਕਨ, ਕਾਕੇਸ਼ਸ, ਮੱਧਮ ਏਸ਼ੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਕੁਝ ਤੁਰਕੀ ਲੋਕ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

* ਅਜਗਰ
* ਅਫਰੀਕੀ ਮੱਝ
* ਅਫਰੀਕੀ ਹਾਥੀ
* ਅਲਬਾਟਰੌਸ
* ਸੱਪ
* ਸ਼ੇਰ
* ਬੋਤਾ
* ਬਬੂਨ
* ਮਧੂ ਮੱਖੀ
* ਮੱਝ
* ਕਿਰਲੀ
* ਕੈਨਿਡੀ
* ਗਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਣੀ