open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ (ਰਾਜ)

**ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ** () ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਓਰੇਗਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਇਡਾਹੋ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਸੂਬੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਮਗਰੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰਾਜਖੇਤਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਨਕਾਸ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 1846 ਵਿੱਚ ਓਰੇਗਾਨ ਸਰਹੱਦ ਤਕਰਾਰ ਦੇ ਰਾਜ਼ੀਨਾਮੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਓਰੇਗਾਨ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ 42ਵੇਂ ਰਾਜ ਵਜੋਂ 1889 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਜਾਰਜੀਆ (ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ)

**ਜਾਰਜੀਆ** ( ) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1732 ਵਿੱਚ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਮੂਲ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਾਰਜ II ਮਗਰੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2 ਜਨਵਰੀ, 1788 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੌਥਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ *ਆੜੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜ* ਅਤੇ *ਦੱਖਣ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸੂਬਾ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਟਲਾਂਟਾ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਈਸਪ

thumb|ਡੀਆਗੋ ਵੇਲਾਜ਼ਕੁਏਜ਼ ਦਾ ਚਿਤਰਿਆ - ਈਸਪ
**ਈਸਪ** (ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ: Αἴσωπος, Aisōpos, ਅਨੁਮਾਨਿਤ 620 ਈ ਪੂ –564 ਈ ਪੂ) ਪੁਰਾਤਨ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦਾ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਕਥਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੀਸਟ ਫੇਬੁਲਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲਥਾਈਆਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਪਰ ਈਸਪ ਨਾਮ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਸੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਗ਼ੁਲਾਮ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਅਰਸਤੂ, ਪਲੂਟਾਰਕ ਤੇ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। 
## ਜੀਵਨ
ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਈਸਪ ਸਾਮਾਨਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਇਯਾਦਮੰਨ ਦੇ ਦਾਸ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਾਸ ਜਿਹਨਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਫਰਯਾਕੇ, ਫਰਿਗੀਆ ਅਤੇ ਇਥੋਪੀਆ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਤਿਅੰਤ ਕੁਰੂਪ ਸਨ। ਡੈਲਫੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵਮੰਦਰ ਦੇ ਸਵਰਨ ਪਿਆਲੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਧੱਕਾ ਦੇਕੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਪ੍ਰੋ. ਗਿਲਬਰਟ ਮਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਕਥਾ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜੋ ਕਥਾਵਾਂ ਈਸਪ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਰੂਪ ਓਨਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਉਪਰੋਕਤ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਈਪੂ ਤੋਂ ਈਸਪ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਪਈ ਸੀ। ਆਰਿਸਤੋਫਾਨਿਜ, ਜੇਨੋਫੰਨ, ਪਲੈਟੋ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਮ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿਬੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਈਸਵੀ ਸੰਨ ਦੇ ਪੂਰਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਜੋ ਸੰਕਲਨ ਹੋਏ ਸਨ ਉਹ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਸੰਕਲਨ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਉਹ ਫੇਦਰੁਸ ਅਤੇ ਆਵਿਅਨੁਸ ਦੁਆਰਾ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਬਰੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕ ਈਸਵੀ ਸੰਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਆਂ ਦ ਲਿਆ . ਫੌਤਾਈ ਦਾ ਕਾਵਿਬੱਧ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਯੂਨਾਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਐਮੋਲ ਸ਼ਾਂਬਰੀ (ਪੈਰਿਸ, 1927) ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ 358 ਅਤੇ ਟਾਇਬਨਰ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਗ੍ਰੰਥਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹਾਲਮ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ 426 ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਯੂਨਾਨੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਓਕਲਾਹੋਮਾ

**ਓਕਲਾਹੋਮਾ** () (ਪੌਨੀ: *Uukuhuúwa*, Cayuga: *Gahnawiyoˀgeh*) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਮੱਧਵਰਤੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ 28ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਚੋਕਤੌ ਸ਼ਬਦਾਂ *okla* ਅਤੇ *humma*, ਭਾਵ "ਲਾਲ ਲੋਕ" ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਉਪਨਾਮ *The Sooner State* (ਹੋਰ ਛੇਤੀ ਰਾਜ) ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ

**ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ** () ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, 36ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ 6ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਘਣੇਪਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ।

ਤਸਵੀਰ:Tribal Council Building, Isleta Pueblo NM.jpg
ਤਸਵੀਰ:USA 09643 Taos Pueblo Luca Galuzzi 2007.jpg
ਤਸਵੀਰ:Big Costilla Peak.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਹੈ। 1789 ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 45 ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ 46 ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਵੋਟ ਜਿੱਤੀ। ਗਰੋਵਰ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਨੇ ਦੋ ਗੈਰ-ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 22ਵੇਂ ਅਤੇ 24ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋ ਬਾਈਡਨ ਹਨ।

## ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਅਲਸਾਸ

**ਅਲਸਾਸ** ਜਾਂ **ਅਲਜ਼ਾਸ** ( ; ਅਲਸਾਸੀ: *’s Elsass* ; ਜਰਮਨ: ), 1996 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ: *Elsaß* ; ) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ 7ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਮੁੱਖ-ਨਗਰੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਣੇਪਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਲਾਗੇ ਰਾਈਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਟਰਾਸਬੂਰਗ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

[300px|thumb|ਮੁੱਖ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ([ਉਰਦੂ, ਮਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ, ਫ਼ੀਜੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੋਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ- ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ)]]
**ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ** ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਹਿੰਦ-ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਸ਼ਾਖਾ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਡਿਕ ਉਪਸ਼ਾਖਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਹਨ। ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਦਿ - ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਘ, ਧ ਅਤੇ ਫ ਵਰਗੇ ਵਿਅੰਜਨ ਸੁਰਖਿਅਤ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਬੰਗਲਾ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਸਿੰਧੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਰੋਮਾਨੀ, ਅਸਾਮੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਮਰਾਠੀ, ਆਦਿ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਨਿਊ ਜਰਸੀ

**ਨਿਊ ਜਰਸੀ** () ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮੱਧ ਅੰਧ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਰਾਜ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੈੱਨਸਿਲਵਾਨੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ 2011 ਵਿੱਚ ਮੱਧਵਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਆਮਦਨ ਪੱਖੋਂ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਮੀਰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ
ਬਰਗੰਡੀ

**ਬਰਗੰਡੀ** ਜਾਂ **ਬੂਰਗੋਨੀ** (, ) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਹਨ: ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਟ, ਸਾਓਨ ਅਤੇ ਲੋਆਰ, ਯੋਨ ਅਤੇ ਨੀਐਵਰ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਪਿਕਾਰਡੀ

**ਪਿਕਾਰਡੀ** ਜਾਂ **ਪਿਕਾਰਦੀ** (, ) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ

**ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ** (), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ**, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੋਡ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਕਨੈਕਟੀਕਟ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਿਊ ਯਾਰਕ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਰਮਾਂਟ ਅਤੇ ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ 7ਵਾਂ, ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ 14ਵਾਂ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਣੇਪਣ ਪੱਖੋਂ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੋਹਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਹੈ।

Image:Gay Head clay cliffs 4 of town of Aquinnah, Martha's Vineyard, USA.JPG
Image:Hartwell Tavern Lexington Massachusetts.jpg
Image:North Common Meadow, Petersham MA.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ

ਫ਼ਰਾਂਸ 27 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ **ਖੇਤਰਾਂ** (, ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 22 ਮੁੱਖ-ਨਗਰੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪੰਜ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਕਾਰਸਿਕਾ ਇੱਕ ਰਾਜਖੇਤਰੀ ਸਮੂਹਿਕਤਾ (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ *collectivité territoriale*) ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੀ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ INSEE ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਵਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਮੁੱਖ-ਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕਾਰਸਿਕਾ ਅੱਗੋਂ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਖੇਤਰ 2 ਤੋਂ 8 ਹੈ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਰੇਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
*ਖੇਤਰ* ਪਦ ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੇ ਕਨੂੰਨ (2 ਮਾਰਚ 1982) ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨੀ ਦਰਜਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ 16 ਮਾਰਚ 1986 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ।

### ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ
1986 ਤੋਂ ਦੋਵੇਂ ਗਠਬੰਧਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ।

ImageSize = width:350 height:120
PlotArea = width:250 height:80 left:50 bottom:20
AlignBars = justify

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:22
TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:4 start:0

PlotData=
 bar:1986 color: red from:start till:2 text:2
 bar:1986 color: oceanblue from:2 till:22 text:20
 bar:1992 color: red from:start till:2 text:2
 bar:1992 color: oceanblue from:2 till:22 text:20
 bar:1998 color: red from:start till:8 text:8
 bar:1998 color: oceanblue from:8 till:22 text:14
 bar:2004 color: red from:start till:20 text:20
 bar:2004 color: oceanblue from:20 till:22 text:2
 bar:2010 color: red from:start till:21 text:21
 bar:2010 color: oceanblue from:21 till:22 text:1
 

## ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕੁਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ
## ਹਵਾਲੇ
ਲਿਮੂਜ਼ੈਂ

**ਲਿਮੂਜ਼ੈਂ** (; ) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਿਭਾਗ ਹਨ: ਕੋਰੈਜ਼, ਕਰੱਜ਼ ਅਤੇ ਉਤਲਾ-ਵੀਐਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਲੋਰੈਨ

**ਲੋਰੈਨ** (; ਲੋਰੈਂ: *Louréne*; ਲੋਰੈਨ ਫ਼ਰਾਂਕੋਨੀਆਈ: *Lottringe*; (ਜਰਮਨ: )) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 *ਖੇਤਰਾਂ* ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਮੈਸ ਅਤੇ ਨਾਂਸੀ। ਮੈਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਖੇਤਰੀ ਸੰਸਦ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਮੱਧਕਾਲੀ *ਲੋਥਾਰਿੰਜੀਆ* ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਈਲ-ਡ-ਫ਼ਰਾਂਸ

***ਈਲ-ਦ-ਫ਼ਰਾਂਸ*** ਜਾਂ ***ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਟਾਪੂ*** () ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਰੋਨ-ਆਲਪ

**ਰੋਨ-ਆਲਪ** (; ਆਰਪੀਤਾਈ: *Rôno-Arpes*; ) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰੋਨ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਆਲਪ ਪਹਾੜਾਂ ਮਗਰੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਿਓਂ, ਪੈਰਿਸ ਮਗਰੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਪੋਆਤੂ-ਸ਼ਾਰੌਂਤ

**ਪੋਆਤੂ-ਸ਼ਾਰੌਂਤ** () ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਸ਼ਾਰੌਂਤ, ਸ਼ਾਰੌਂਤ-ਮਾਰੀਟਾਈਮ, ਦੂ-ਸੈਵਰ ਅਤੇ ਵੀਐਨ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੋਆਤੀਏ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਪੇ ਡ ਲਾ ਲੁਆਰ

**ਲੋਆਰ ਦੀ ਧਰਤੀ** ਜਾਂ **ਪੇ ਦੇ ਲਾ ਲੋਆਰ** (; ) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛੇਤਰੀ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਾਂਤ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਜੋਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਨ ਰੋਨ-ਆਲਪ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਿਓਂ ਲਈ ਖੇਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤੁਲੂਜ਼ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਮਿਡੀ-ਪੀਰੇਨੇ ਖੇਤਰ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਪ੍ਰੋਵਾਂਸ-ਆਲਪ-ਅਸਮਾਨੀ ਤਟ

**ਪ੍ਰੋਵਾਂਸ-ਆਲਪ-ਅਸਮਾਨੀ ਤਟ** ਜਾਂ **ਪ੍ਰੋਵਾਂਸ-ਆਲਪ-ਕੋਤ ਦਾਜ਼ੂਰ** (; ) ਜਾਂ **ਪ.ਅ.ਕ.ਅ.** ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਬ੍ਰਿਟਨੀ

**ਬ੍ਰਿਟਨੀ** ਜਾਂ **ਬ੍ਰਿਤਾਨੀਆ** (, , ); ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਬਿਸਕੇ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੈਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
be-x-old:Брэтань

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ

zh-min-nan:Région Bretagne
ਮਿਦੀ-ਪੀਰੇਨੇ

**ਮਿਦੀ-ਪੀਰੇਨੇ** (; ਓਕਸੀਤਾਈ: *Miègjorn-Pirenèus* ਜਾਂ *Mieidia-Pirenèus*) ਮੁੱਖ-ਨਗਰੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਜਾਂ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰਫਲ ਵਾਲਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਆਕੀਤੈਨ

**ਆਕੀਤੈਨ** (, ; ; ), ਪੁਰਾਣਾ *ਗੁਈਐਨ*/*ਗੁਇਐਨ* (ਓਕਸੀਤਾਈ: *Guiana*), ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤਟ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ਼ ਚੱਲਦੀ ਪੀਰੇਨੇ ਪਹਾੜ-ਲੜੀ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਭਾਗ ਹਨ: ਦੋਰਦੋਨੀ, ਲੋ ਅਤੇ ਗਾਰੋਨ, ਅੰਧ ਪੀਰੇਨੇ, ਲਾਂਦ ਅਤੇ ਗਿਰੋਂਦ। ਮੱਧ-ਕਾਲੀ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਕੀਤੈਨ ਇੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਡੱਚੀ ਸੀ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸੌਂਤਰ

**ਸਾਂਤਰ** ਜਾਂ **ਕੇਂਦਰ** () ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ੨੭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੂਗੋਲਕ ਮੱਧ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲੋਆਰ ਘਾਟੀ ਦੁਆਲੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਓਰਲਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼ਾਂਪੇਨ-ਆਰਦਨ

**ਸ਼ਾਂਪੇਨ-ਆਰਦਨ** () ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ੨੭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਹਨ: ਓਬ, ਆਰਦਨ, ਉਤਲਾ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਮਾਰਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਆਪਣੀ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਾਈਨ, ਸ਼ੈਂਪੇਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦਰਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਸੈਨ, ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਐਜ਼ਨ ਹਨ। ਮਜ਼ ਦਰਿਆ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਫ਼ਰਾਂਸ਼-ਕੋਂਤੇ

**ਫ਼ਰਾਂਸ਼-ਕੋਂਤੇ** (; ; ਫ਼ਰੀ ਕਾਊਂਟੀਆਈ: *Fraintche-Comtè*; ) ਪੂਰਵਲਾ ਬਰਗੰਡੀ ਦੀ "ਫ਼ਰੀ ਕਾਊਂਟੀ", ਜੋ ਗੁਆਂਢੀ ਡੱਚੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ, ਪੂਰਬੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੂਬ, ਯ਼ੂਰਾ, ਉਤਲਾ ਸਾਓਨ ਅਤੇ ਬੈਲਫ਼ੋਰ ਦਾ ਰਾਜਖੇਤਰ ਨਾਮਕ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,168,208 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਓਵੈਰਨੀ

**ਓਵੈਰਨੀ** (; ) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗ-ਆਲੀਏ, ਪੁਈ ਦੇ ਦੋਮ, ਕਾਂਤਾਲ ਅਤੇ ਉਤਲਾ ਲੋਆਰ-ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਹੇਠਲੀ ਨੋਰਮਾਂਦੀ

**ਹੇਠਲੀ ਨੋਰਮਾਂਦੀ** (, ; ਨੋਰਮਾਨ: *Basse-Normaundie*) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ੧੯੫੬ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਨੋਰਮਾਂਦੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਉਤਲੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਿਭਾਗ-ਕਾਲਵਾਦੋ, ਮਾਂਸ਼ ਅਤੇ ਓਰਨ-ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਅਲੀ ਜ਼ਾਫ਼ਰ

**ਅਲੀ ਜ਼ਫਰ** ( 18 ਮਈ 1980) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਭਿਨੇਤਾ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਫਰ ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਬ੍ਰਦਰ ਕੀ ਦੁਲਹਨ, ਲੰਡਨ, ਪੈਰਿਸ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ, ਚਸ਼ਮੇ ਬੱਦੂਰ, ਅਤੇ ਟੋਟਲ ਸਿਆਪਾ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜ਼ਫਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਹੁਕਾ ਪਾਨੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਇਕਲੌਤੀ “ਚੰਨੋ” ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 50 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ। "ਚੰਨੋ" ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤ ਚਾਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਵਉਤਮ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਜ਼ਫ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2010 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਫਿਲਮ ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਵਿਚ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇਕ ਮੱਧਮ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ "ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਕੀ ਦੁਲਹਣ", "ਚਸ਼ਮੇ ਬਦਦੂਰ", ਅਤੇ "ਡੀਅਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਲੀ ਜ਼ਫਰ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਮਈ 1980 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਫਰਉੱਲਾ ਅਤੇ ਕੰਵਲ ਅਮੀਨ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਹਨ ਜ਼ੈਨ ਅਤੇ ਦਨਿਆਲ। ਜ਼ਫਰ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ.ਏ.ਏ.(C.C.A) ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਜ਼ਫਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪਰਲ ਕੰਟੀਨੈਂਟਲ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਸਕੈੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਜ਼ਫਰ ਨੇ 2003 ਵਿਚ ਆਈ ਫਿਲਮ "ਸ਼ਰਾਰਤ" ਲਈ "ਜੁਗਨੂੰ ਸੇ ਭਰ ਦੇ ਆਂਚਲ" ਗਾਇਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਐਲਬਮ "ਹੁੱਕਾ ਪਾਣੀ" ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਐਲਬਮ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 5,000,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਐਮਟੀਵੀ(MTV) ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ "ਸਰਬੋਤਮ ਐਲਬਮ" ਲਈ 2004 ਲਕਸ(LUX) ਸਟਾਈਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2008 "ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ" ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ, ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੌਪ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜ਼ਫਰ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2006 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ "ਮਸਤੀ" ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਟੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਕਾਰਸਿਕਾ

**ਕਾਰਸਿਕਾ** ਜਾਂ **ਕੋਰਸ** (; , ; ; ) ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਹ ਇਟਲੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਮੁੱਖ-ਨਗਰੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਟਾਪੂ ਸਾਰਦਿਨੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਤੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਲੜੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਹਕੂਮਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਸਿਕਾ ਜਿਨੋਆ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੇਠ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਉੱਤਰ-ਕਾਲੇ ਦਾ ਪਣਜੋੜ

ਉੱਤਰੀ-ਪਾਸ-ਡੀ-ਕਲਾਈਸ ਜਾਂ **ਉੱਤਰ-ਕਾਲੇ ਦਾ ਪਣਜੋੜ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Nord-Pas-de-Calais;** ; ਡੱਚ: *Noord-Nauw van Calais*) ਉੱਤਰੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਿਭਾਗ ਨੋਰ ਅਤੇ ਪਾ-ਦ-ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਨਾਲ਼ ਸਰਹੱਦ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੋਰਡ ਅਤੇ ਪਾਸ-ਡੀ-ਕੈਲਿਸ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਨੋਰਡ-ਪਾਸ-ਡੀ-ਕੈਲਿਸ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚੈਨਲ (ਪੱਛਮ), ਉੱਤਰੀ ਸਾਗਰ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ), ਬੈਲਜੀਅਮ (ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ), ਅਤੇ ਪਿਕਾਰਡੀ (ਦੱਖਣ) ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਉੱਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਾਂਝਾ ਸੀ (ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸੇਲਟਿਕ ਬੈਲਜੀਅਨ ਗੌਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਆਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੇਲਟਿਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਨ), ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਧਰਤੀ ਜੋ "ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਲਈ ਇੱਕ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।"

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਕਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੱਖਣੀ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ 1477 ਅਤੇ 1678 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਲੂਈ XIV ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ। ਨੋਰਡ-ਪਾਸ-ਡੀ-ਕੈਲੇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਪ੍ਰਾਂਤ ਆਰਟੋਇਸ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਲੈਂਡਰਜ਼, ਫ੍ਰੈਂਚ ਹੈਨੌਟ, ਅਤੇ (ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ) ਪਿਕਾਰਡੀ (ਹੈਨੌਟ ਅਤੇ ਫਲੈਂਡਰਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਹਨ। ਇਹ ਸੂਬਾਈ ਅਹੁਦੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ 1956 ਵਿੱਚ "ਨੋਰਡ" ਨਾਮ ਹੇਠ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1972 ਤੱਕ ਇਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ "ਪਾਸ-ਡੀ-ਕੈਲੇਸ" ਜੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 2016 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੱਕ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।

12,414 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਵਿੱਚ 330.8 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਸੀ ਜਿੱਥੇ 4.1 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 7% ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 83% ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਲ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕੈਲੇਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡੋਵਰ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਆਰਥਿਕ/ਆਵਾਜਾਈ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (26 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ; ਇਹ ਨੋਰਡ-ਪਾਸ-ਡੀ-ਕੈਲੇਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਟਾਪੂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਲੇਂਸੀਏਨਸ, ਲੈਂਸ, ਡੂਈ, ਬੇਥੂਨ, ਡੰਕਿਰਕ, ਮੌਬੇਜ, ਬੋਲੋਨ, ਅਰਾਸ, ਕੈਂਬ੍ਰਾਈ ਅਤੇ ਸੇਂਟ-ਓਮਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਏਨਵੇਨਿਊ ਚੇਜ਼ ਲੇਸ ਚੈਟਿਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਣਜੋੜ
ਵਿਕਟੋਰੀਆ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)

**ਵਿਕਟੋਰੀਆ** (ਛੋਟਾ ਰੂਪ **Vic./ਵਿਕ.**) ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਭੂਗੋਲਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤਸਮਾਨ ਸਾਗਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬਾਸ ਪਣਜੋੜ ਅਤੇ ਤਸਮਾਨੀਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਾਊਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਬਹੁਤੀ ਅਬਾਦੀ ਪੋਰਟ ਫ਼ਿਲਿਪ ਦੁਆਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੈਲਬਰਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਉਤਲੀ ਨੋਰਮਾਂਦੀ

**ਉਤਲੀ ਨੋਰਮਾਂਦੀ** (, ; ਨੋਰਮਾਨ: *Ĥâote-Normaundie*) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1984 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ: ਸੈਨ-ਮਾਰੀਟੀਮ ਅਤੇ ਅਰ, ਜਦੋਂ ਨੋਰਮਾਂਦੀ ਨੂੰ ਉਤਲੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਨੋਰਮਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੰਡ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਤਕਰਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁੜ-ਏਕੀਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਲਾਂਗਡੋਕ-ਰੂਸੀਓਨ

**ਲਾਂਗਡੋਕ-ਰੂਸੀਯੋਂ** (; ; ) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਭਾਗ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਖੇਤਰਾਂ ਪ੍ਰੋਵਾਂਸ-ਆਲਪ-ਅਸਮਾਨੀ ਤਟ, ਰੋਨ-ਆਲਪ, ਓਵੈਰਨੀ, ਮਿਦੀ-ਪੀਰੇਨੇ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਪੇਨ, ਅੰਡੋਰਾ ਅਤੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਫ਼ਰਵਰੀ ਇਨਕਲਾਬ

**ਫ਼ਰਵਰੀ ਇਨਕਲਾਬ** (ਰੂਸੀ: Февра́льская револю́ция; ਆਈ ਪੀ ਏ: [fʲɪvˈralʲskəjə rʲɪvɐˈlʲʉtsɨjə]) ਰੂਸ ਵਿੱਚ 1917 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਦੋ ਇਨਕਲਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਨਕਲਾਬ ਸੀ। ਇਹ 8 ਤੋਂ 12 ਮਾਰਚ (ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਿਕ 23 ਤੋਂ 27 ਫ਼ਰਵਰੀ) ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜ਼ਾਰ ਰੂਸ ਨਿਕੋਲਸ II ਦੇ ਅਹਿਦ, ਰੂਸੀ ਸਲਤਨਤ ਤੇ ਰੋਮਾਨੋਵ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜ਼ਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਰੂਸ ਦੀ ਆਰਜੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਲਵੋਵ ਦੀ ਕਿਆਦਤ ਹੇਠ ਸੱਤਾ ਸਾਂਭ ਲਈ। ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਫ਼ਸਾਦਾਂ ਮਗਰੋਂ ਲਵੋਵ ਦੀ ਥਾਂ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕਰੰਸਕੀ ਨੇ ਲੈ ਲਈ। ਆਰਜੀ ਹਕੂਮਤ ਉਦਾਰਵਾਦੀਆਂ ਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਦ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਸਿਆਸੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਦ ਇੱਕ ਜਮਹੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੀ ਅਸੰਬਲੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਇਹ ਇਨਕਲਾਬ ਬਗ਼ੈਰ ਕਿਸੇ ਸਪਸ਼ਟ ਅਗਵਾਈ ਜਾਂ ਮਨਸੂਬਾਬੰਦੀ ਦੇ ਹੋਇਆ। ਅਮੀਰਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਹਕੂਮਤ, ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾਲੀ, ਬਦ ਇੰਤਜਾਮੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਰੋਹ ਆਖ਼ਰ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਢਲ ਗਏ। ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪੀਤਰੋਗਰਾਦ (ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਕਹਿਲਾਂਦਾ ਸੀ; ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬਾਦ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲਕੇ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਆਗੂ ਲੈਨਿਨ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਲੈਨਿਨਗਰਾਦ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਹਾਲ਼ ਕਰ ਕੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਸੀ। ਫ਼ਰਵਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬਾਅਦ 1917 ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਇਨਕਲਾਬ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਚ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸਮਾਜੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ। 1917 ਦੇ ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇਸ ਦੇ ਹਕੂਮਤੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਏ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਕਲਾਬ
ਮੈਯੋਤ

**ਮੈਯੋਤ** ਜਾਂ **ਮਾਯੋਤ** (, ; ਸ਼ਿਮਾਓਰੇ: *Maore*, ; ) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਗਰਾਂਦ-ਤੈਰ (ਜਾਂ ਮਾਓਰੇ), ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟਾਪੂ ਪਤੀਤ-ਤੈਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਨੇੜਲੇ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 374 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਬਾਦੀ 194,000 ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ, 520 ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ., ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਮਾਰਟੀਨੀਕ

**ਮਾਰਟੀਨੀਕ** () ਪੂਰਬੀ ਕੈਰੇਬੀਆਈ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਲੈੱਸਰ ਐਂਟੀਲਜ਼ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 1,128 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਗੁਆਡਲੂਪ ਵਾਂਗ ਇਹ ਵੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਡੋਮਿਨਿਕਾ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੇਂਟ ਲੂਸੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਾਰਬਾਡੋਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ

**ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ** ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਛੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹਨ; ਮੁੱਖ-ਨਗਰੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਪੰਜ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਰਾਜ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਸਮਾਨੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਛੇ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਰਾਜਖੇਤਰ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵੀ ਮੈਜੂਦ ਹਨ।

ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਸਦਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਹਨ; ਬਾਕੀ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨਾਰਫ਼ੋਕ ਟਾਪੂ ਕੋਲ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਹੈ।

## ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼

**ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼** (ਛੋਟਾ ਰੂਪ **NSW**) ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਵੀਨਜ਼ਲੈਂਡ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਸਾਊਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤਸਮਾਨ ਸਾਗਰ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਿਡਨੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਤਸਮਾਨੀਆ

**ਤਸਮਾਨੀਆ** (ਛੋਟਾ ਰੂਪ **Tas/ਤਸ**) ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ 240 ਕਿ.ਮੀ. ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬਾਸ ਪਣਜੋੜ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਸਮਾਨੀਆ ਦਾ ਟਾਪੂ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 26ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ 334 ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਕਰਨ ਤੋਂ 30,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਸੀ। ਇਥੇ ਇਹ ਲੋਕ ਬਰਫ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਲ ਨੀਵਾਂ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਲ ਉਚਾ ਉਠਣ ਤੇ ਇਹ ਦੂਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲੋਂ ਕਟ ਗਏ। ਬਸਤੀਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 3,000 ਤੋਂ 7,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਸਕ ਗੁਰੀਲਾ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਕਾਲੀ ਜੰਗ", ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਝਗੜਿਆਂ" ਅਤੇ 1820ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ, ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰੋਗ-ਰੋਧਕਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਲੱਗਪੱਗ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਲੜਾਈ ਜੋ 1825 ਅਤੇ 1831 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਚੱਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ 1100 ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂ ਗਈ ਸੀ। ਤਸਮਾਨੀਆ ਦੀ ਮੂਲ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਲੱਗਪੱਗ ਖ਼ਾਤਮੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਰਤੂਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਕਵੀਨਜ਼ਲੈਂਡ

**ਕਵੀਨਜ਼ਲੈਂਡ** (ਛੋਟਾ ਰੂਪ **Qld**) ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਖੇਤਰ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਾਊਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਸ ਨਾਲ਼ ਮੂੰਗਾ-ਚਟਾਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 4,580,700 ਹੈ ਜੋ ਤਟ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ

ਜਰਮਨੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ **ਲੈਂਡਾ** () (ਇੱਕ-ਵਚਨ , ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ  (**ਬੂੰਡਸ਼ਲਾਂਡ**), "ਸੰਘੀ ਰਾਜ" ਲਈ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਅੰਸ਼-ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸੰਘਟਕ ਰਾਜ ਹਨ। *Land* ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਤਰਜਮਾ "ਦੇਸ਼" ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੰਘਟਕ (ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਜਰਮਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸੂਬਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜਮੇ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "Land" (ਦੇਸ਼/ਧਰਤੀ) ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਸੰਘੀ ਰਾਜ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ
ਸਾਊਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆ

**ਸਾਊਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆ** (ਛੋਟਾ ਰੂਪ **SA/ਐੱਸ.ਏ.**) ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੱਧ-ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ੯੮੩,੪੮੨ ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ

**ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ** (ਛੋਟਾ ਰੂਪ **WA**) ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਰੇਟ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਾਊਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ ਕਿਸਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 2,529,875 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. (976,790 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 24 ਲੱਖ ਹੈ (ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 10%) ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਖੇਤਰ

**ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਖੇਤਰ** (ਛੋਟਾ ਰੂਪ **NT/ਐੱਨ.ਟੀ.**) ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ (129ਵਾਂ ਪੂਰਬੀ ਰੇਖਾਂਸ਼), ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਾਊਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆ (26ਵਾਂ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼) ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਵੀਨਜ਼ਲੈਂਡ (138ਵਾਂ ਪੂਰਬੀ ਰੇਖਾਂਸ਼) ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਜਾਰਵਿਸ ਖਾੜੀ ਰਾਜਖੇਤਰ

**ਜਾਰਵਿਸ ਖਾੜੀ ਰਾਜਖੇਤਰ** ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1915 ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੈਨਬਰਾ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੋ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ

**ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ** (ਛੋਟਾ ਰੂਪ **ACT/ਏ.ਸੀ.ਟੀ.**) (ਪੂਰਵਲਾ, "ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਰਾਜਖੇਤਰ" ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, "ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ") ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਨਾ਼ਅ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ (ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ) ਸ਼ਹਿਰ ਕੈਨਬਰਾ ਹੈ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਰਾਜਖੇਤਰ

**ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਰਾਜਖੇਤਰ** (ਛੋਟਾ ਰੂਪ **AAT/ਏ.ਏ.ਟੀ.**) ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵੱਲੋਂ ਹੱਕ ਜਤਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ। 1961 ਦੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ, ਜਿਸਦੀ ਚੌਥੀ ਧਾਰਾ ਮੁਤਾਬਕ "ਇਹ ਸੰਧੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਖੇਤਰੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਖੰਡਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਥਾਪਦੀ; ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵੇਂ ਦਾਅਵੇ ਨਹੀਂ ਜਤਾਏ ਜਾਣਗੇ", ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਬਰਲਿਨ

**ਬਰਲਿਨ** () ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ 16 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 35 ਲੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਪਰੀ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਬਰਲਿਨ-ਬ੍ਰਾਂਡਨਬੁਰਗ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 180 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ 40 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਲਗਭਗ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਜੰਗਲਾਂ, ਪਾਰਕਾਂ, ਬਾਗ਼ਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਮੌਸਮ 
## ਗੈਲਰੀ 

Image:Berlin Reichstag BW 2.jpg|Reichstag
Image:Potsdamer Platz.JPG|Potsdamer Platz
Image:Brandenburgertor SN.jpg|Brandenburg Gate
Image:Berlin-Charlottenburg Theater des Westens 05-2014.jpg|The Theatre of the West
Image:Schloss Bellevue.jpg|Bellevue Palace
Image:Siegessäule 2.JPG|Victory column
Image:ICC Funkturm Berlin.jpg|International Congress Center
Image:Knut IMG 8095.jpg|Berlin Zoo, Polar bear cub "Knut" 24.03.2007
Image:Buddy Bear One-World Bär.JPG|The Buddy Bear has become an unofficial ambassador for Germany and is a symbol of Berlin. 
Image:Philharmonie 1a.jpg|Berlin Philharmonic
Image:Tu hauptgebaude 2006.jpg|Technical University Berlin
Image:Nefertiti 30-01-2006.jpg|Nefertiti at the Egyptian Museum

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਾਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਖ਼ਸ ਨਾਗ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਿਅਪ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿਤਸਤਾ (ਜੇਹਲਮ) ਨਦੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤੀਸਰ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪਿਆ। ਲੋਕ ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: ਕਾ = ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀਰ = ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ)। ਇਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤਰਕਸੰਗਤ ਪ੍ਰਸੰਗ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਕਸ਼ਿਅਪਮਰ (ਯਾਨੀ ਕੱਛੂਆਂ ਦੀ ਝੀਲ) ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾਮ ਨਿਕਲਿਆ।
ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ੍ਰੋਤ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਂਕਵੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਕਲਹਣ ਰਚਿਤ *ਰਾਜਤ੍ਰੰਗਣੀ* ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਲਹਣ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰਸ਼ਦੇਵ ਦੇ 1089 ਤੋਂ 1101 ਤਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁਕਣ ਕਾਰਨ ਕਲਹਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗਿਆਨ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। *ਰਾਜਤ੍ਰੰਗਣੀ* ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਸੀ।
ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬ

***ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬ*** (1917), ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਲੋੜ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਦੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਕਮੀਆਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਨਿਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਮਾਚੂ ਪਿਕਚੂ

**ਮਾਚੂ ਪਿਕਚੂ** (,  , "ਪੁਰਾਣੀ ਚੋਟੀ") ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਇੰਕਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 2,430 ਮੀਟਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਰੂ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੂਸਕੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ ਉਰੂਬਾਂਬਾ ਘਾਟੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉਭਾਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕੂਸਕੋ ਤੋਂ 80 ਕਿ.ਮੀ. ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਰੂਬਾਂਬਾ ਦਰਿਆ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਚੂ ਪਿਕਚੂ ਇੰਕਾ ਸਮਰਾਟ ਪਾਚਾਕੂਤੀ (1438-1472) ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੁਕਮਰਾਨ ਜਗੀਰ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਇੰਕਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੰਕਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਜੂਬੇ
ਕੂਕਾਬਰਾ

**ਕੂਕਾਬਰਾ ਜਾਂ ਕੂਕਾਬਾਰਾ** ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹੱਸਣ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਢਦਾ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੱਤ ਅਜੂਬੇ

**ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੱਤ ਅਜੂਬੇ** (2001-2007) 2001 ਵਿੱਚ 200 ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਜੂਬੇ ਚੁਣਨ ਲਈ ਅਰੰਭੀ ਗਈ ਪਹਿਲ-ਕਦਮੀ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੋਣ ਦਾ ਆਗੂ ਕੈਨੇਡੀਆਈ-ਸਵਿਸ ਬਰਨਾਰਡ ਵੈਬਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜਿਉਰਿਖ਼, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਅਧਾਰਿਤ ਨਿਊ 7ਵੰਡਰਜ਼ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (New7Wonders Foundation) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ 7 ਜੁਲਾਈ, 2007 ਨੂੰ ਲਿਸਬਨ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਨਿਊ 7ਵੰਡਰਜ਼ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਕੁੱਲ **100,000,000** ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਬਹੁਭਾਗੀ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੋਈ ਵਸੀਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਸੋ ਚੋਣ ਨੂੰ "ਬੇਸ਼ੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਜੇਤੂ
ਮਿਸਰ ਦਾ ਗੀਜ਼ਾ ਪਿਰਾਮਿਡ, ਜੋ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਾਬਤ ਪੁਰਾਤਨ ਅਜੂਬਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਨਮਾਨੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹੋਰ ਆਖ਼ਰੀ ਗੇੜ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਆਖ਼ਰੀ ਗੇੜ ਦੇ ਹੋਰ 13 ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ:

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*New7Wonders ਵੈਬਸਾਈਟ
*New 7 Wonders ਪਿੱਛੇ ਵਿਵਾਦ 

## ਹਵਾਲੇ
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਜੂਬੇ}}
ਜ਼ੰਬੇਜ਼ੀ ਦਰਿਆ

**ਜ਼ੰਬੇਜ਼ੀ** (ਜਾਂ **ਜ਼ੰਬੀਜ਼ੀ** ਅਤੇ **ਜ਼ੰਬੇਸੀ**) ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੀ। ਇਸ ਦੇ ਬੇਟ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ 139,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਜੋ ਨੀਲ ਦੇ ਬੇਟ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੈ।। ਇਸ 3,540 ਕਿ.ਮੀ. ਲੰਮੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਸਰੋਤ ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗੋਲਾ ਵਿੱਚੋਂ, ਨਮੀਬੀਆ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਅਤੇ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦਾ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼, ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ਼ ਵਗਦੇ ਹੋਏ ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੋ ਤੁਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਿਆ
ਬੈਂਡ ਇੱਟ ਲਾਈਕ ਬੈਕਮ

***ਬੈਂਡ ਇਟ ਲਾਈਕ ਬੈਕਹਾਮ*** 2002 ਦੀ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਪਰਮਿੰਦਰ ਨਾਗਰਾ, ਕੀਅਰਾ ਨਾਈਟਲੀ, ਜਾਨਥਨ ਰਾਈਸ-ਮੇਅਰਸ, ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ, ਸ਼ਜ਼ਨੇ ਲਿਊਇਸ ਅਤੇ ਆਰਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਗੁਰਿੰਦਰ ਚੱਢਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਡੇਵਿਡ ਬੈਕਹਾਮ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਪਾਰੋਂ ਬਾਲ ਮੋੜ ਕੇ ਗੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵੱਲ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰਾਈਨ ਦਰਿਆ

**ਰਾਈਨ** ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਵਿਸ ਐਲਪ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਲੇ ਗਰੀਸੋਨ ਤੋਂ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਤੱਕ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 1,233 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਔਸਤ ਪਾਣੀ ਡੇਗਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ  ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਿਆ
ਕੇ ਦਾਮੋਦਰਨ

**ਕੇ ਦਾਮੋਦਰਨ** (25 ਫਰਵਰੀ,1912-3 ਜੁਲਾਈ, 1976) ਇੱਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਦਾਮੋਦਰਨ ਪੋਂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਲੱਪੁਰਮ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਾਪ ਕਿਜਾਕੀਨੇਦਾਥ ਥੂਪਨ ਨਾਮਪੂਥਿਰੀ (Kizhakkinedath Thuppan Nampoothiri) ਅਤੇ ਮਾਂ ਕੀਜੇਦਾਥੂ ਨਾਰਾਇਣੀ ਅੱਮਾ (Keezhedathu Narayani Amma) ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ, ਤੀਰੁਰ, ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਮੂਥਿਰੀ ਕਾਲਜ, ਕਾਲੀਕਟ ਵਿੱਚ ਲਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਕੇਰਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1931 ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਨਾਫਰਮਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 23 ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਕਠੋਰ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿੱਖਿਆ। 1935 ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਕਾਸੀ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੋਏ। ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਹਪਾਠੀ ਸੀ।
## ਲਿਖਤਾਂ
**ਮਲਿਆਲੀ ਵਿੱਚ**
*ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ
*ਏਕਾ ਵਾਜ਼ੀ
*ਕਾਨੁਨੀਰ (ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ)
*ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ
*ਸਮਸਤੀਵਾਦ ਵਿਜਨਾਪਾਮ (*ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ* ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ)
*Paattabaakki (ਨਾਟਕ)
*Rakthapaanam (ਨਾਟਕ)
*ਰਸੀਅਨ ਵਿਪਲਵਮ (ਐਮ ਐਸ ਨੰਬੂਦਰੀਪਾਦ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖੀ)
*Manushyan
*Dhanasasthrapravesika
*ਉਰੂਪਿਕਾ
*Nanayaprasnam
*Communism Enthu Enthinu ?
*Purogamana sahithyam Enthinu?
*Communisavum Christhumathavum
*ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ (ਦਸ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ)
*Indiayude Aathmavu
*Keralathile Swathanthryasamaram (co-authored with C Narayana pillai)
*Dhanasasthra thathwangal
*Dharmikamoolyangal
*Enthanu saahithyam
*Chinayile Viplavam
*Keralacharithram
*ਸਾਹਿਤਿਆ ਨਿਰੂਪਾਨਮ
*Indiayum Socialisavum
*Indiayude Sampathikabhivrudhi
*Innathe।ndiayude Sampathikasthithi
*Yesuchristhu Moscowil
*SamoohyaParivarthanangal
*Socialisavum Communisavum
*Panam Muthal Nayapaisa Vare
*Indiayile Deseeyaprasthanam(ਰੂਸੀ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਵਾਦ)
*Marxisathinte Adisthanathathwangal
*ਭਾਰਤੀਆਚਿੰਥਾ
*ਸਰੀਸ਼ੰਕਰਨ ਹੇਗਲ ਮਾਰਕਸ
*ਓਰੂ ਇੰਡੀਅਨ ਕਮਿਊਨਿਸਤਿੰਤੇ ਓਰਮਾਕੁਰੀਪੁਕਾਲ

**ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ**
*ਇੰਡੀਅਨ ਥੌਟ
*ਮੈਨ ਐਂਡ ਸੋਸਾਇਟੀ ਇਨ ਇੰਡੀਅਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ
*ਹੇਗਲ ਮਾਰਕਸ ਐਂਡ ਸਰੀਸ਼ੰਕਰਨ 
*ਮਾਰਕਸ ਕਮਜ ਟੂ ਇੰਡੀਆ (ਪੀ ਸੀ ਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖੀ)

**ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ **
*ਭਾਰਤੀਆ ਚਿੰਤਨ ਪਰੰਪਰਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ

**ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ** ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। 1965 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ 'ਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਵਜੀਰੇ ਆਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁੱਦੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਦਰ ਏ ਰਿਆਸਤ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਗਵਰਨਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। 30 ਮਾਰਚ 1965 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਦਿਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ ਗਈ।

## ਪ੍ਰਿੰਸਲੀ ਸਟੇਟ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦੇ
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਝਰਨਾ

**ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਝਰਨਾ** (ਜਾਂ **ਮੋਸੀ-ਓਆ-ਤੁਨਿਆ** (Mosi-oa-Tunya) (ਤੋਕਾਲੀਆ ਟੋਂਗਾ: *ਧੂਆਂ ਜੋ ਗੱਜਦਾ ਹੈ*) ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਬੇਜ਼ੀ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ।

### ਮੱਛੀਆਂ
ਇਸ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਝਰਨੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ 39 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਤੇ 89 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਝਰਨੇ ਦੀ ਉਤਲੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਜ਼ੰਬੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੋਕਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਅਸਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੀਡੀਆ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
* ਇਗੁਆਜ਼ੁ ਫਾਲ੍ਸ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*Openstreetmap ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਝਰਨੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
*http://www.safarispecialists.net/VicFalls/VicFalls-info.html 
*http://www.victoriafalls-guide.net/victoria-falls-tourism-police-december-2011.html 
* A useful list of further reading is included on the UNEP-WCMC website's page for Mosi-oa-Tunya. 
*NASA Earth Observatory ਪੰਨਾ 
*Entry on UNESCO World Heritage site
*TIME magazine article about tourism in the area 
*Devil's Pool Urban Legends Reference Page - Snopes.com

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਰਨੇ
ਤਾਰਿਕ ਅਲੀ

**ਤਾਰਿਕ ਅਲੀ** (ਜਨਮ: 21 ਅਕਤੂਬਰ 1943) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲਿਖਾਰੀ,ਪਤਰਕਾਰ ਤੇ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜੰਗ ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਸੱਤ ਨਾਵਲ (ਜੋ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲਥਾਏ ਗਏ ਹਨ) ਅਤੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ 'ਨਿਊ ਲੈਫ਼ਟ ਰਿਵਿਊ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਤੇ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 
## ਜੀਵਨ
ਤਾਰਿਕ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਕਸੀਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1943 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਾਤਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੁਲੂਸ ਕੱਢੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਗਿਰਫਤਾਰੀ ਦੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਭਾਂਪ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਦਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲੇਬਰ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। 1965 ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਵੀਅਤਨਾਮ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਉੱਤੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਹੈਨਰੀ ਕਿਸਿੰਜਰ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਇਕਲ ਸਟੀਵਰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤ ਬਹਿਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖ ਸੁਣ ਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਕਟਰ ਮਾਰਲਨ ਬਰਾਂਡੋਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਿਨਰ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਉਲੁਰੂ

**ਉਲੁਰੂ** (), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਆਇਰ ਰਾਕ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੱਧ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੇਤ-ਪੱਥਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਟਾਨੀ ਬਣਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਨਗਰ, ਐਲਿਸ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਤੋਂ 335 ਕਿ.ਮੀ. ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ 450 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਾਤਾ ਤਿਊਤਾ ਅਤੇ ਉਲੁਰੂ, ਉਲੁਰੂ-ਕਾਤਾ ਤਿਊਤਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਉਲੁਰੂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ-ਵਾਸੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਅਨੰਗੂ ਲਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।

## ਪੁਸਤਕ-ਮਾਲਾ
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* National Park – Australian Department of the Environment and Water Resources
* Northern Territory official tourism site 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ
ਫ਼ਲੋਰਸ ਸਾਗਰ

**ਫ਼ਲੋਰਸ ਸਾਗਰ** ਜਾਂ **ਫ਼ਲੋਰਿਸ ਸਾਗਰ** ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ 93,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. (240,000 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਫ਼ਲੋਰਸ ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬਾਲੀ ਸਾਗਰ (ਪੱਛਮ ਵੱਲ), ਜਾਵਾ ਸਾਗਰ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ) ਅਤੇ ਬੰਦਾ ਸਾਗਰ (ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ) ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰ

**ਬਾਲੀ ਸਾਗਰ** () ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਤੇ ਕਾਂਜੀਅਨ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਜਲ-ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਲੋਰਸ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ ਮਦੂਰਾ ਪਣਜੋੜ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲਿਗੂਰੀ ਸਮੁੰਦਰ

**ਲਿਗੂਰੀ ਸਮੁੰਦਰ** ਜਾਂ **ਲਿਗੂਰੀਆਈ ਸਮੁੰਦਰ** (; ) ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਇਤਾਲਵੀ ਰਿਵੀਏਰਾ (ਲਿਗੂਰੀਆ ਅਤੇ ਟਸਕਨੀ) ਅਤੇ ਕਾਰਸਿਕਾ ਟਾਪੂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪੁਰਾਤਨ ਲਿਗੂਰੀ ਲੋਕਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪਿਆ ਹੈ।

## ਚਿੱਤਰ-ਸ਼ਾਲਾ 

File:Marina di massa, veduta 02.JPG|ਮਾਸਾ
File:Livorno-Fortezzanuova3.JPG|ਲਿਵੋਰਨੋ
File:Corse-04628-Macinaggio-baie.jpg|ਰੋਗਲਿਆਨੋ
File:Pietracorbara Marine.jpg|ਪਿਏਤਰਾਕੋਰਬਾਰਾ
File:Trota Caput.JPG|ਪੋਰਤੋਵੇਨੇਰੇ
File:Drop_the_Gulf.JPG|ਪਲਮਾਰੀਆ
File:Panorama di La Spezia 08.jpg|ਲਾ ਸਪੇਸੀਆ
File:Vernazza view 2.jpg|ਵੇਰਨਾਤਸਾ
File:Corniglia FB02.JPG|ਕਾਰਨਿਗਲੀਆ
File:Monterosso al Mare-panorama-convento dei cappuccini2-flickr.jpg|ਮੋਂਤਰੋਸੋ ਅਲ ਮਾਰ
File:Liguria 5Terre3 tango7174.jpg|ਰਿਓਮਾਗੀਓਰ
File:Italy.Cinque.Terre.Manarola.2.jpg|ਮਨਰੋਲਾ
File:Sori-panorama8.JPG|ਸੋਰੀ
File:Porto Genova 0038.JPG|ਜਿਨੋਆ
File:Fortezza del Priamar dalle alture Savonesi.JPG|ਸਵੋਨਾ
File:Ceriale DSCF4261.JPG|ਸਿਰੀਆਲ
File:Alassio from Capo Mele.jpg|ਅਲਾਸੀਓ
File:Laigueglia05.jpg|ਲਾਇਗੁਇਗਲੀਆ
File:Imperia Porto Maurizio BMK.jpg|ਇੰਪੀਰੀਆ
File:San Remo Harbour in May 2008.JPG|ਸਾਨਰੇਮੋ
File:La piana di latte.jpg|ਬੈਂਤੀਮਿਗਲੀਆ
File:Cannes France.jpg|ਕਾਨ
File:MonacoLibreDeDroits.jpg|ਮੋਨਾਕੋ
File:Saint Tropez Eglise.jpg|ਸੇਂਟ ਤ੍ਰੋਪੇਜ਼
File:Antibesbordmer.JPG|ਆਂਟੀਬ

## ਹਵਾਲੇ
ਬਾਲਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ

ਕੋਲ ਬਾਲਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ]]

**ਬਾਲਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ** ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੂਣਾ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ ਜੋ 53°N ਤੋਂ 66°N ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ 10°E ਤੋਂ 30°E ਰੇਖਾਂਸ਼ ਤੱਕ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਪਰਾਇਦੀਪ, ਯੂਰਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ
ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਸਮੁੰਦਰ

**ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ** ਚੀਨ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੱਕ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦਾ ਸਾਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 1,249,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਫ਼ਿਲਪੀਨ ਸਾਗਰ

**ਫ਼ਿਲਪੀਨ ਸਾਗਰ** ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦਾ ਸਾਗਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਵਰਗ ਮੀਲ (50 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ.) ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਫ਼ਿਲਪੀਨਜ਼ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ (ਲੂਜ਼ੋਨ, ਸਮਰ, ਲੇਤੇ ਅਤੇ ਮਿੰਦਾਨਾਓ); ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਲਾਊ, ਯਾਪ ਅਤੇ ਉਲਿਥੀ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਾਰੀਆਨਾ ਟਾਪੂ (ਗੁਆਮ, ਸੈਪਾਨ ਅਤੇ ਤਿਨੀਆਨ ਸਮੇਤ); ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੋਨਿਨ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਈਵੋ ਜੀਮਾ; ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਪਾਨੀ ਟਾਪੂਆਂ ਹੋਂਸ਼ੂ, ਸ਼ਿਕੋਕੂ ਅਤੇ ਕਿਉਸ਼ੂ; ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਿਉਕੂ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤਾਈਵਾਨ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਇਵਾਨ ਦੇਨੀਸੋਵਿਚ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ

**ਇਵਾਨ ਦੇਨੀਸੋਵਿੱਚ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ** (ਰੂਸੀ: Оди́н день Ива́на Дени́совича Odin den' Ivana Denisovicha, ਉੱਚਾਰਨ [ɐˈdʲin ˈdʲenʲ ɪˈvanə dʲɪˈnʲisəvʲɪtɕə]) ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸੋਲਜ਼ੇਨਿਤਸਿਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਤ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੋਵੀਅਤ ਸਾਹਿਤਕ ਪਤ੍ਰਿਕਾ 'ਨੋਵੀ ਮੀਰ' (ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ 1962 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ 1950 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਲੇਬਰ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਕੈਦੀ ਇਵਾਨ ਦੇਨੀਸੋਵਿੱਚ ਸੁਖਨੋਵ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੋਵੀਅਤ ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਸਟਾਲਿਨਵਾਦੀ ਦਮਨ ਦਾ ਚਿੱਠਾ ਖੁੱਲੇ ਆਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੋਵੀ ਮੀਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਤਵਾਰਦੋਵਸਕੀ ਨੇ ਇਸ ਅੰਕ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ "ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਦੇ ਬਜਾਏ"। ਇਹ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪਹਿਲੂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 
ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪੰਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੈਲਫ ਪਾਰਕਰ ਵਾਲਾ ਅਨੁਵਾਦ (ਨਿਊਯਾਰਕ: Dutton, 1963), ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ

ਦੀ ਮਾਰਚ 2002 ਦੀ ਉਪਗ੍ਰਿਹੀ ਤਸਵੀਰ]]

**ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ** ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਖੇਤਰ ਜਿਸਦੀ ਪਛਾਣ ਸਾਂਝੇ ਨਸਲੀ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਰਮੇਨੀਆਈ ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੈੱਨਮਾਰਕ, ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਢੁਕਵੇਂ ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਪਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜਦਕਿ ਅਜੋਕਾ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਡੈਨਿਸ਼ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਜੂਤਲਾਂਡ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ਼ ਸਰਾਸਰ ਭੂਗੋਲਕ ਪਦ *ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਪਰਾਇਦੀਪ* ਦੀ ਥਾਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਆਈਸਲੈਂਡ, ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵੀ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੋਕਲਾ ਪਦ ਨਾਰਡਿਕ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਵਡੇਰੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 
* ਨਾਰਡਿਕ ਕੌਂਸਲ – ਨਾਰਡਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਨੋਰਦਰੇਗੀਓ  – ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਰਡਿਕ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਹਾਊਸ – ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਨਾਰਡਿਕ ਕੇਂਦਰ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ-ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
* ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ – ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਤੱਤ-ਨਿਖੇੜ
* ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਐਟਲਸ – ਓਰੀਆਨ ਮਾਰਤਿਨਸਨ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ReRailEurope  – ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਨਕਸ਼ਾ (ਫ਼ਲੈਸ਼ ਫ਼ਾਈਲ)
* vifanord – a digital library that provides scientific information on the Nordic and Baltic countries as well as the Baltic region as a whole

## ਹਵਾਲੇ
ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ

**ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ**, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਸ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। 12 ਮਾਰਚ 1954 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ ਨੇੜੇ ਰਾਬਿੰਦਰ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਅਨੁਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; *ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ* ਸਮੇਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ 24 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ INR 100,000 ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਭੰਡਾਰ ਹੈ।

ਇਹ ਦੋ ਦੋ-ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ *ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ* ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ *ਸਮਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ*।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ
*ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Sahitya Akademi website
* Sahitya Akademi, Who's Who of Indian Writers, online edition
* Sahitya Akademi (India) at *UNESCO*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸੋਲਜ਼ੇਨਿਤਸਿਨ

**ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਇਸਾਏਵਿੱਚ ਸੋਲਜ਼ੇਨਿਤਸਿਨ** (ਰੂਸੀ: Александр Исаевич Солженицын, ਉੱਚਾਰਨ [ ɐl ʲ ɪksandr ɪsaɪv ʲ ɪtɕ səlʐɨn ʲ itsɨn], 11 ਦਸੰਬਰ 1918 - 3 ਅਗਸਤ 2008) ਇੱਕ ਰੂਸੀ, ਬਾਗੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1918 ਤੋਂ 1956 ਤੱਕ ਗੁਲਾਗ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਜਬਰੀ ਵਗਾਰ ਸ਼ਿਵਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਅਨੇਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ - *ਇਵਾਨ ਦੇਨੀਸੋਵਿੱਚ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ*, ਅਤੇ *ਗੁਲਾਗ ਦੀਪਸਮੂਹ*- ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। "ਜਿਸ ਨੈਤਿਕ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਸ ਲਈ " ਸੋਲਜ਼ੇਨਿਤਸਿਨ ਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਸੋਵੀਅਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਢਹਿ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 1994 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੂਸ ਪਰਤ ਆਇਆ ਸੀ।

ਗੁਲਾਗ ਆਰਕੀਪੇਲਾਗੋ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਜੇਲਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਦਰਦਨਾਕ ਹਾਲਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਤਿੰਨ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ 1958 ਅਤੇ 1968 ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਛਪਾਇਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ

**ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ:1950, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਐਕਟਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਫਿਲਮ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰੂਮੀ, ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ, ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਅਤੇ ਬੁੱਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕੰਪੋਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਬਰਤੋਲਤ ਬ੍ਰੈਖਤ, ਲੋਰਕਾ ਅਤੇ ਜਾਨ ਲੇਨਨ ਵਰਗੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਗਾਇਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮਾਂ
ਉਸਕੀ ਰੋਟੀ

**ਉਸਕੀ ਰੋਟੀ** ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼ ਦੀ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨੀ ਕੌਲ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  

## ਅਦਾਕਾਰ
* ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ- ਸੁਚਾ ਸਿੰਘ 
* ਗਾਰਿਮਾ - ਬਾਲੋ 
* ਰਿਚਾ ਵਿਆਸ - ਬਾਲੋ ਦੀ ਭੈਣ 
* ਸਵਿਤਾ ਬਜਾਜ਼ - ਸੁਚਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਖੇਲ

## ਚਾਲਕ ਦਲ
**ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ"= ਮਨੀ ਕੌਲ
**ਕਹਾਣੀ* - ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼
**ਪਟਕਥਾ * - ਮਨੀ ਕੌਲ
**ਨਿਰਮਾਤਾ* - ਰੋਚਕ ਪੰਡਿਤ
**ਕੈਮਰਾ* - ਕੇ ਕੇ ਮਹਾਜਨ
**ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ'' - ਜਾਨ ਅਬਰਾਹਮ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮੰਗੋਲ ਲਿੱਪੀ

ਦਾ ਸੰਨ ੧੨੪੬ ਦਾ ਰਾਜਚਿੰਨ੍ਹ]]
 ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਜਰਬ ਕੀਤਾ']]
**ਮੰਗੋਲ ਲਿੱਪੀ** (ਮੰਗੋਲ:  ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠪᠢᠴᠢᠭ᠌, ਸਿਰਿਲਿਕ ਲਿਪੀ: Монгол бичиг, ਮੋਂਗਯੋਲ ਬਿਚਿਗ), ਜਿਸਨੂੰ ਉਈਗੁਰਜਿਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੰਗੋਲ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਲਿੱਪੀ ਅਤੇ ਵਰਨਮਾਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਈਗੁਰ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿੱਪੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਮੰਗੋਲ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲਿੱਪੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। 1646 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੰਗੋਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਿਰਿਲਿਕ ਲਿਪੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਮੰਗੋਲ ਲਿੱਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਗੋਲ ਲਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸਨ੍ਹੂੰ ਅਕਸਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ - ਤੋਂ - ਸੱਜੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣ ਲਗਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮੰਗੋਲ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਮਾਂਛੂ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਾਂਛੂ ਲਿੱਪੀ ਇਸ ਮੰਗੋਲ ਲਿਪੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਿਬੇ (ਜੋ ਚੀਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ - ਪੱਛਮ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ), ਓਇਰਤ ਅਤੇ ਏਵੇਂਕੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਿਪੀਆਂ ਮੰਗੋਲ ਲਿੱਪੀ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਰਣਮਾਲਾਵਾਂ
ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ

thumb
**ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ** (ਜਨਮ 27 ਫਰਵਰੀ 1935) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਅਮਰ ਕਥਾ* ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 21 ਸਤੰਬਰ 2011 ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਫ ਐਮੀਨੈਂਸ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
### ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਫਰਵਰੀ 1935 ਲੁਧਿਆਣਾ ਜਿਲੇ ਦੀ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਬਡਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ। 
ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਤੋਂ ਬੀਏ ਅਤੇ ਕੈਂਪ ਕਾਲਜ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਐਮਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 11 ਮਾਰਚ 1966 ਨੂੰ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

### ਕੈਰੀਅਰ
ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜਨਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੇ ਮੁਖੀ ਵੀ ਰਹੇ।

## ਲਿਖਤਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਹੁਸਨ ਦੇ ਹਾਣੀ* (1963)
**ਇੱਕ ਸਾਂਝ ਪੁਰਾਣੀ* (1965)
**ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਟ* (1970)
**ਅਮਰ ਕਥਾ* (1978)
**ਗਮਲੇ ਦੀ ਵੇਲ* (1984)
**ਰੁਦਨ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦਾ* (1988)

### ਨਾਵਲ
**ਕੰਧੀ ਜਾਏ* (1989)
**ਗੋਰੀ ਹਿਰਨੀ*
**ਪਰੀ ਸੁਲਤਾਨਾ*

### ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਟੈੱਸ* (ਥਾਮਸ ਹਾਰਡੀ)
**ਸਾਥੀ* (ਵੈਸਿਲੀ ਐਕਿਸਨੋਵ)
**ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੇਲ* (ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ)
**ਜੀਵਨ ਤੇ ਸਾਹਿਤ* (ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ)
**ਬਾਲ ਬਿਰਖ ਤੇ ਸੂਰਜ* (ਦਾਗਨੀਜ਼ਾ ਜ਼ਿਗਮੋਂਤੇ)
**ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼* (ਤਾਮਿਲ ਨਾਵਲ)
'

### ਸੰਪਾਦਿਤ
**ਅੱਗ ਦਾ ਸਫ਼ਰ* (ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਚੋਣਵੀਂ ਕਵਿਤਾ)
**ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਦਰਿਆ* (ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ)
**ਨਵਯੁਗ ਟਕਸਾਲ* (ਭਾਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ)
**ਵਾਸਨਾ, ਵਿਸਕੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾ* (ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ)

### ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ
**ਸਾਡਾ ਹਸਮੁੱਖ ਬਾਬਾ* (1951)
**ਰੋਹੀ ਦਾ ਰੁੱਖ* (1955)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਟਾਫ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਟਾਫ਼