open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਨਵਲ ਰਵੀਕਾਂਤ

**ਨਵਲ ਰਵੀਕਾਂਤ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਏਂਜਲਲਿਸਟ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ, ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੀਈਓ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਊਬਰ, ਫੋਰਸਕੇਅਰ, ਟਵਿਟਰ, ਵਿਸ਼.ਕਾਮ, ਪੋਸ਼ਮਾਰਕ, ਪੋਸਟਮੇਟ, ਥੰਬਟੈਕ, ਨੋਸ਼ਨ, ਸਨੈਪਲੌਜਿਕ, ਓਪਨਡੋਰ, ਕਲੱਬਹਾਊਸ, ਸਟੈਕ ਓਵਰਫਲੋ, ਬੋਲਟ, ਓਪਨਡੀਐਨਐਸ, ਯੈਮਰ, ਅਤੇ ਕਲੀਅਰਵਿਊ ਏਆਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 70 ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਯੂਨੀਕੋਰਨ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਨਵਲ ਐਡਮੰਡ ਹਿਲੇਰੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦਾ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੋਡਕਾਸਟਰ ਵਜੋਂ ਉਹ ਸਿਹਤ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਨਵਲ ਰਵੀਕਾਂਤ ਦਾ ਜਨਮ 1974 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 9 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕਮਲ ਨਾਲ ਨਿਊਯਾਰਕ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਸਟਯੂਵੇਸੈਂਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 1995 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲਾਅ ਫਰਮ ਡੇਵਿਸ ਪੋਲਕ ਐਂਡ ਵਾਰਡਵੈਲ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨ ਕੀਤਾ। ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਲੀਕਾਨ ਵੈਲੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਬੋਸਟਨ ਕੰਸਲਟਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਕੈਪੀਟਲ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਕੈਪੀਟਲ ਤੋਂ $45 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ। ਵਪਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ $750 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਹਿੱਟ ਫੋਰਜ ਨੇ ਟਵਿੱਟਰ, ਉਬੇਰ ਅਤੇ ਸਟੈਕ ਓਵਰਫਲੋ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

### ਏਂਜਲਲਿਸਟ 
2007 ਵਿੱਚ, ਨਵਲ ਨੇ ਵੈਂਚਰ ਹੈਕਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬਲੌਗ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਲੇਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਲੌਗ ਏਂਜਲਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਨਵਲ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਏਂਜਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫੰਡਰੇਜ਼ਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਏਂਜਲਲਿਸਟ ਪ੍ਰੌਡੱਕਟ ਹੰਟ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ, ਏਂਜਲਲਿਸਟ $4 ਬਿਲੀਅਨ ਮੁੱਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਨਵਲ ਐਂਜਲਲਿਸਟ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ, ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੀਈਓ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਿਲਕੀਸ ਕੌਰ

***ਬਿਲਕੀਸ ਕੌਰ*** () ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਦਨਾਨ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਫੈਜ਼ਾ ਇਫ਼ਤਿਖਾਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਮੀਨਾ ਦੁਰੈਦ ਇਸਦੀ  ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਇਹ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਤੋਂ 26 ਅਗਸਤ 2012 ਤੱਕ ਹਮ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ।  ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਕਰਾਚੀ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ, ਇਹ ਸੀਰੀਅਲ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰੋਹਬਦਾਰ ਲਾਣੇਦਾਰਨੀ  ਨੂੰ ਆਖ਼ਰ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਨੂੰਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਗਾਰ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਬਿਲਕੀਸ ਕੌਰ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ ਭੱਟੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੂਲ ਦਾ ਜੋੜਾ ਹੈ ਜੋ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਜੋੜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਛੋਟਾ ਬੇਟਾ, ਸੁਲਤਾਨ, ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸੋਹਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਡਰਾਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਡਰਾਮੇ
ਰਾਮੰਥਾਪੁਰ ਝੀਲ

**ਰਾਮੰਥਾਪੁਰ ਝੀਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਪੇਡਾ ਚੇਰੂਵੂ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਮੰਥਾਪੁਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।   ਰਾਮੰਥਾਪੁਰ ਝੀਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿੱਚ 'ਪੇਡਾ ਚੇਰੂਵੂ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ 'ਵੱਡੀ ਝੀਲ'। ਇਹ ਝੀਲ ਹੁਣ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ ਪਾਈ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਝੀਲ

ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਝੀਲ, ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ ਨਦੀਮੀ ਚੇਰੂਵੂ (ਅਸਲ ਨਾਮ) ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਟੈਂਕ ਬੰਡ ਹੈ, ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਹੈਮਲੇਟ, ਨੇਰਡਮੇਟ ਪਿੰਡ, ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।  ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਝੀਲ ਪਾਰਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਨਦੀਮੀ ਬਰਡ ਆਈਲੈਂਡ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਘਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਕਟਾ ਮਿਸਮਾ ਮੰਦਿਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸੜਕ ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ' ਤੇ " ਟੈਂਕ ਬੰਨ੍ਹ " ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੈਕਲੈਸ ਰੋਡ ਵਰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ "ਮਿੰਨੀ ਟੈਂਕ ਬੰਨ੍ਹ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਲੋਕ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਰਬਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਗਰੀਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਬਹਾਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ।  ਇਹ ਨੇੜਲੇ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।  ਕਟਾ ਮਿਸਮਾ ਮੰਦਿਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸੜਕ ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ' ਤੇ " ਟੈਂਕ ਬੰਨ੍ਹ " ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੈਕਲੈਸ ਰੋਡ ਵਰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ "ਮਿੰਨੀ ਟੈਂਕ ਬੰਨ੍ਹ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਲੋਕ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰਮ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸੰਤ ਭਾਸ਼ਾ

**ਸੰਤ ਭਾਸ਼ਾ (**ਭਾਵ *"ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ"* ) ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਾਂਝੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ - ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸੰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ `ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ। ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਲਹਿੰਦੀ, ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ, ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ( ਬ੍ਰਜਭਾਸ਼ਾ, ਬੰਗਰੂ, ਅਵਧੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ, ਡਕਨੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ ), ਸਿੰਧੀ, ਮਰਾਠੀ, ਮਾਰਵਾੜੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕੇਵਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ *ਤਤਸਮ* ਉਧਾਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ *ਤਦਭਵ* ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸਾਧੂਕੜੀ
* ਖਾਲਸਾ ਬੋਲੇ, ਨਿਹੰਗ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕੋਡ ਭਾਸ਼ਾ
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ
* ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ
* ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ
* ਸਰਬਲੋਹ ਗ੍ਰੰਥ
* ਸਿੱਖ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
* ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਭਮਲਾਡਾ

**ਭਮਲਾਡਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਾਰ ਕਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (5.0 ਮੀਲ), ਪਠਾਨਕੋਟ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.1 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ 72 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (45 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 272 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (169 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ  ਪਿੰਡ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਰੋਡ ਤੋਂ 31 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 166 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (103 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।

## ਭਮਲਾਡਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ 
ਸਰਤੀ

ਦੁਖਨਿਯਾਲੀ

ਘਰ

ਬਰਸੁਧਾਲ

ਦੁਨੇਰਾ

ਨਲੋਹ

ਫੰਗੋਤਾ

ਧਾਰ ਖੁਰਦ

ਫੌਗਲੀ ਮਾਵਾ

ਲਾਂਜੇਰਾ

ਲੋਹਰੁਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੁਕਨ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਝੀਲ

**ਰੁਕਨ-ਉਦ-ਦੌਲਾ** ਜਾਂ **ਰੁਕਨੂ ਦੌਲਾ** ਦੋਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਹ ਝੀਲ  ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਿਵਰਾਮਪੱਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਝੀਲ ਹੈ।  

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਝੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1770 ਵਿੱਚ **ਨਵਾਬ ਰੁਕਨ-ਉਦ-ਦੌਲਾ** - ਸਿਕੰਦਰ ਜਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ - ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਤੀਜੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 104 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਹ ਝੀਲ ਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ  ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਈ ਹੈ।  

### ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ 
ਝੀਲ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਗਿਆ  ਲਿਆ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼ਮੀਰਪੇਟ ਝੀਲ

[right|thumb|190x190px| [ਸ਼ਮੀਰਪੇਟ, ਮੇਦਚਲ-ਮਲਕਾਜਗਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੀਰਪੇਟ ਝੀਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।]]
ਪ੍ਰਤੀਕ ਝੀਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸੀ।

**ਸ਼ਮੀਰਪੇਟ ਝੀਲ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਸਿਕੰਦਰਬਾਦ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਰਾਜ 'ਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼
* ਉਸਮਾਨ ਸਾਗਰ
* ਹਿਮਾਇਤ ਸਾਗਰ
* ਸ਼ਮੀਰਪੇਟ
* ਨਲਸਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਅ
* ਬਿਰਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ, ਪਿਲਾਨੀ - ਹੈਦਰਾਬਾਦ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੰਛੀ ਨਿਗਰਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਉਮਦਾ ਸਾਗਰ ਝੀਲ

**ਉਮਦਾ ਸਾਗਰ ਝੀਲ** ਪੁਰਾਣੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਮੀਰਪੇਟ, ਮੀਰ ਆਲਮ, ਅਤੇ ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ (ਆਖ਼ਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ) ਹੈ     ਇਹ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। 

ਇਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵੇਲੇ  ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  &#x5D;

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Umda-Sagar-basin-drying-up/articleshow/17302063.cms
* http://wikimapia.org/19804096/Jalpalli-Talab-umda-sagar
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਰੂਰਨਗਰ ਝੀਲ

thumb| ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲੀ ਸਰੂਰਨਗਰ ਝੀਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋੜਾ
thumb| ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ
thumb| ਸਰੂਰਨਗਰ ਝੀਲ 'ਤੇ ਲੋਕ
thumb| ਸਰੂਰਨਗਰ ਵਿਖੇ ਚੈਟ ਸਟਾਲ
**ਸਰੂਰਨਗਰ ਝੀਲ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। 1626 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, 1956 ਤੱਕ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਫੈਲਣ ਤੱਕ ਝੀਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਾਫ਼ ਰਹੀ।  ਝੀਲ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਏ। ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੋਚਕ ਹੈ।  

## ਇਤਿਹਾਸ 
1626 ਵਿੱਚ ਸਰੂਰਨਗਰ  ਝੀਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੀਣ ਦੇ ਪਾਣੀ  ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।  ਇਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਲਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 1956 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵਾਧਾ, ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇਖੀ। ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਣਸੋਧਿਆ ਘਰੇਲੂ ਸੀਵਰੇਜ, ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਜਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਭਦਰਕਾਲੀ ਝੀਲ

thumb| ਭਦਰਕਾਲੀ ਝੀਲ
**ਭਦਰਕਾਲੀ ਝੀਲ** ਵਾਰੰਗਲ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਕਤੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਗਣਪਤੀ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਦਰਕਾਲੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਹੈ 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਕਾਕਤੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਗਣਪਤੀ ਦੇਵ ਨੇ ਬਣਵਾਈ  ਸੀ।

## ਟੂਰਿਜ਼ਮ 
ਝੀਲ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੀਓ-ਬਾਇਓਡਾਇਵਰਸਿਟੀ ਕਲਚਰਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਬ੍ਰਿਜ, ਕੁਦਰਤੀ ਪਗਡੰਡੀਆਂ, ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।  ਹਿਰਦੇ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਝੀਲ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫੰਡ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।   ਇਹ ਝੀਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਫੱਗੂ

**ਫੱਗੂ** ਪਿੰਡ ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ **ਫੱਗੂ** ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। 

ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 2449 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਫੱਗੂ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਫੱਗੂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ 
**ਫੱਗੂ** ਦੇ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਕੁਰੰਗਾਂਵਾਲੀ, ਭੀਮਾਂ, ਥਰਾਜ, ਦੇਸੂ ਖੁਰਦ, ਫੱਤਾ, ਸੂਰਤੀਆ, ਰੋੜੀ, ਰੋਹਣ, ਝੋਰੜ ਰੋਹੀ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਧਰਮਸਾਗਰ

**ਧਰਮਸਾਗਰ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹਨਮਕੌਂਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਮੰਡਲ ਹੈ। ਧਰਮਸਾਗਰ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਕਾਜ਼ੀਪੇਟ ਅਤੇ ਹਨਮਾਕੋਂਡਾ ਵਰਗੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਨ ਟਾਊਨ ਵਾਰੰਗਲ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ  122 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। 

## ਜਲ ਭੰਡਾਰ 
ਧਰਮਸਾਗਰ ਦੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਵੀ ਵਣਵਾਸ ਦੇ ਵੇਲੇ  ਠਹਿਰੇ ਸਨ। 

ਧਰਮਸਾਗਰ ਝੀਲ ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਾਰੰਗਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕੱਦਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

**ਕਦੀਮ ਪਰਿਯੋਜਨਾ** ਕਦੀਮ ਨਦੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਦੇਮ ਮੰਡਲ, ਨਿਰਮਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਮਨਚੇਰੀਅਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਥਾਨਕ ਅਯਾਕਟ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। 

ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਹਨ, ਖੱਬੇ ਨਹਿਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 76.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ  ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਨਹਿਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 
*ਨਿਜ਼ਾਮਸਾਗਰ
*ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
*ਪ੍ਰਾਣਹਿਤਾ ਚੇਵੇਲਾ ਲਿਫਟ ਸਿੰਚਾਈ ਯੋਜਨਾ
*ਅਲੀਸਾਗਰ ਲਿਫਟ ਸਿੰਚਾਈ ਯੋਜਨਾ
*ਸ਼੍ਰੀਪਦਾ ਯੇਲਮਪੱਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
*ਲੋਅਰ ਮਨੈਰ ਡੈਮ
*ਅੱਪਰ ਮਨੇਅਰ ਡੈਮ
*ਇਕਚਮਪਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਦੂਸਰਾ ਕੇਵਲ

***ਦੂਸਰਾ ਕੇਵਲ*** 1989 ਦਾ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। 

## ਪਲਾਟ 
ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ "ਕੇਵਲ" ਦਾ ਰੋਲ ਕੀਤਾ। ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲੜਕਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ-ਧੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ (ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ) ਦਾ ਦੋਸਤ ਉਸਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜਾ ਕੇਵਲ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਦਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ "ਦੂਸਰਾ ਕੇਵਲ" ( ਹਿੰਦੀ ) ਜਾਂ "ਦੂਜਾ ਕੇਵਲ"  ਨਾਮ ਹੈ।

## ਕਾਸਟ 
* ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਬਤੌਰ ਕੇਵਲ: ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲੜਕਾ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸਦੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। 
* ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣ ਬਾਲੀ (ਕੇਵਲ ਦਾ ਚਾਚਾ: ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਕੇਵਲ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ)
* ਕੇਵਲ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਵਿਨੀਤਾ ਮਲਿਕ : ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ।
* ਕਮਲਾ (ਕੇਵਲ ਦੀ ਭੈਣ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਤਾਸ਼ਾ ਰਾਣਾ : ਇੱਕ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ।
* ਮੰਗਤ ਰਾਮ ਵਜੋਂ ਆਦਿਲ ਰਾਣਾ
* ਧੀਰੂ ਵਜੋਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨਾਥ
* ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਅਰੋੜਾ ਬਤੌਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ (ਕੇਵਲ ਦਾ ਮਾਲਕ)
* ਸਿਮਰਨ ਚੱਢਾ ਬਤੌਰ ਮੀਤਾ (ਕੇਵਲ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪਾਤਰ )
* ਮੀਤਾ ਦੇ ਭਰਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਟੀਆ
* ਨਰੇਸ਼ ਗੋਸਾਈ ਬਤੌਰ ਕੇਸ਼ਵ (ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜੋ ਕੇਵਲ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਕੇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ) 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ
ਪਲਾਇਰ ਝੀਲ

**ਪਲੇਅਰ ਝੀਲ** ਜਿਸ ਨੂੰ **ਪਾਲਰ (ਪਾਲੇਰ) ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਨਹੀਂ ਹੈ  ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੰਮਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪਾਖਲ ਝੀਲ

**ਪਾਖਲ ਝੀਲ**  ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਾਖਲ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ  ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ।   ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਥੱਲੇ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪਾਖਲ ਝੀਲ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਵਾਰੰਗਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਖਲ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਿੱਚ  ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 1213 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕਾਕਤੀਆ ਰਾਜਾ ਗਣਪਤੀਦੇਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਝੀਲ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀ ਹੈ। 

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਪਾਖਲ ਝੀਲ  ਵਾਰੰਗਲ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ।  ਇਹ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੈਲਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਬੱਸਾਂ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਆਰ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਰਾਓ ਡਿੰਡੀ ਲਿਫਟ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਸਕੀਮ

right|thumb|250x250px| ਡਿੰਡੀ ਸਰੋਵਰ
**ਆਰ. ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਰਾਓ ਡਿੰਡੀ ਲਿਫਟ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਸਕੀਮ** ਨਲਗੋਂਡਾ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਫਟ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। ਇਹ ਨਲਗੋਂਡਾ, ਮਹਿਬੂਬਨਗਰ ਅਤੇ ਖੰਮਮ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ  ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ ।   ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੰਚਾਈ ਮਾਹਰ ਆਰ. ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਡਿੰਡੀ ਸਰੋਵਰ 
ਡਿੰਡੀ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਮਹਿਬੂਬਨਗਰ ਕਸਬੇ, ਡਿੰਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦੀ ਡਿੰਡੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਡੈਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ

**ਧਰਮ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 15 ਫਰਵਰੀ 1936) ਦੇਵਨਾਗਰੀ : धरम सिंघ निहंग सिंघ) ਇੱਕ ਨਿਹੰਗ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ,   ਲੇਖਕ,  ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਟੀਕਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੈ।  ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹੰਗ ਵਜੋਂ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਜਰਮਨ ਬੁੱਕ, Menschenrechte im Weltkontext ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।  ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਰਮਨ ਸੰਘੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ (BMZ) ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ *ਧਰਮ ਮਾਮਲੇ* ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਸੰਵਾਦ ਲੜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ।  ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਦੇ ਪੱਤਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਾਲਾ ਅਫਗਾਨਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਸਨ।

ਉਸਨੇ ਸੱਚਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋਸ਼ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਖੰਨਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੇੜੇ  ਮਾਨੂਪੁਰ-ਗੋਸਲਾਂ ਵਿਖੇ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖੰਨਾ ਵਿਖੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ (1954 ਵਿੱਚ) ਏ.ਐਸ. ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। 1956 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੇਜਰ ਵਜੋਂ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਹੰਗ
ਰਾਮੱਪਾ ਝੀਲ

**ਰਾਮੱਪਾ ਝੀਲ** ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਕਾਕਤੀਆ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। 

## ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਥਾਨ 
ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੀ ਕੋਮਾਰਾਮ ਭੀਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

**ਸ਼੍ਰੀ ਕੋਮਾਰਾਮ ਭੀਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ** (ਤੇਲੁਗੂ:  ) ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਹਿਤਾ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਪੇਡਵਾਗੁ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਡਾ ਪਿੰਡ, ਆਸਿਫਾਬਾਦ ਮੰਡਲ, ਕੋਮਾਰਾਮ ਭੀਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਨਾਂ ਕੋਮਾਰਾਮ ਭੀਮ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਨੇਤਾ ਜਿਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਆਸਫ ਜਾਹੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ

ਪ੍ਰਾਣਹਿਤਾ ਚੇਵੇਲਾ ਲਿਫਟ ਸਿੰਚਾਈ ਯੋਜਨਾ 

ਅਲੀਸਾਗਰ ਲਿਫਟ ਸਿੰਚਾਈ ਯੋਜਨਾ

ਸ਼੍ਰੀਪਦਾ ਯੇਲਮਪੱਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 

ਲੋਅਰ ਮਨੈਰ ਡੈਮ

ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਸਾਗਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

ਨਿਜ਼ਾਮਸਾਗਰ

ਇਕਚਮਪਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 

ਕੱਦਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਸਿੰਗੂਰ ਸਰੋਵਰ

**ਸਿੰਗੂਰ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ,** ਮੇਡਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਜੀਰਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸਿੰਗੂਰ ਡੈਮ ਦੇ ਬੈਕਵਾਟਰ ਪਾਣੀ ਵੱਲੋਂ  ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।   ਇਸ ਡੈਮ ਤੋਂ ਪਨ ਬਿਜਲੀ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
thumb| ਸਿੰਗੂਰ ਸਰੋਵਰ  'ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਦਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਗਰੀਬੜੇ

***ਗਰੀਬੜੇ*** ( ,*ਬੇਦਨੇ ਲਿਊਡੀ* ), ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ***ਗਰੀਬ ਲੋਕ*** ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਫਿਓਦੋਰ ਦੋਸਤੋਯਵਸਕੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ 1844 ਅਤੇ 1845 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਆਪਣੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਜੂਏ ਦੀ ਲਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਨ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਅਨੁਵਾਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਗੋਗੋਲ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਅਤੇ ਕਰਮਜ਼ਿਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, *ਗਰੀਬੜੇ* ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰਾਂ, ਮਕਰ ਦੇਵੁਸ਼ਕਿਨ ਅਤੇ ਵਾਰਵਰਾ ਦੋਬਰੋਸੇਲੋਵਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਚਚੇਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੀਬੀ, ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਪਰ ਅਜੀਬ ਦੋਸਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੋਬਰੋਸੇਲੋਵਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਗੁਆ ਦਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਿਧਵਾ ਮਿਸਟਰ ਬਾਈਕੋਵ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਵੁਸ਼ਕਿਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ। ਦੇਵੁਸ਼ਕਿਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਲਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ, ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਦੋਬਰੋਸੇਲੋਵਾ ਕਲਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੇਵੁਸ਼ਕਿਨ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* *ਡਬਲ*

## ਨੋਟਸ 
: 1. ਅਨੁਵਾਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੰਮ ਨੂੰ *ਗਰੀਬ ਲੋਕ* ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ "ਗਰੀਬ" ( *ਬੈੱਡਨੀ* ) ਲਈ ਰੂਸੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਦਕਿਸਮਤੀ, ਗਰੀਬੀ, ਮੁਸੀਬਤ ਜਾਂ ਬਿਪਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ *ਲਿਊਡੀ* ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ "ਲੋਕ। ", "ਲੋਕ" ਨਹੀਂ। 

## ਹਵਾਲੇ 
; ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਓਦੋਰ ਦੋਸਤੋਯਵਸਕੀ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਵੱਡੇਪੱਲੀ ਝੀਲ

**ਵਡਡੇਪੱਲੀ ਝੀਲ** ਹਨਮਕੋਂਡਾ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।

ਝੀਲ ਹਨਮਕੋਂਡਾ ਅਤੇ ਕਾਜ਼ੀਪੇਟ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਥਾਨ 
ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ ਸੁੰਦਰੀਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਲਈ ਵੀ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਚਾਵਲਾ

**ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਚਾਵਲਾ** (ਜਨਮ 31 ਮਈ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਪਹਿਲਾ-ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਅਨਮੋਲ ਮਲਹੋਤਰਾ

**ਅਨਮੋਲ ਮਲਹੋਤਰਾ** (ਜਨਮ 29 ਨਵੰਬਰ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।  ਉਸਨੇ 7 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ 2015-16 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣਾਟਵੰਟੀ20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 5 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ 2019-20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟ ਏ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 9 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ 2019-20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਾ-ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਇੰਦੀ ਸੱਗੂ

**ਇੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੱਗੂ** (ਜਨਮ 25 ਜੁਲਾਈ 1980), ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ **ਇੰਦੀ ਸੱਗੂ** ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਡੀਜੇ ਹੈ। ਸੱਗੂ ਨੇ ਫਿਊਜ਼ਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਏਸ਼ੀਅਨ ਪਾਇਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨਾਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਉਤਪਾਦਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੱਛਮੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ  'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੱਪ ਹੌਪ  ਦੇ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਭੰਗੜੇ ਦੀਆਂ ਹੁੱਕ ਲਾਈਨਾਂ, ਤੱਤ, ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੁੱਕ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਇੰਦੀ ਸੱਗੂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਬ੍ਰੈਡਫੋਰਡ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ  ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸੱਗੂ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰਮੋਨੀਅਮ, ਢੋਲਕੀ, ਤੁੰਬੀ ਅਤੇ ਤਬਲਾ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣੇ ਸਿਖਾਏ ਅਤੇ ਇੰਦੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕੀਬੋਰਡ ਅਤੇ ਡਰੱਮ ਵਜਾਉਣੇ ਸਿੱਖੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਗੋਲਡਕਾਰਟਜ਼

**ਗੋਲਡਕਾਰਟਜ਼** ਇੱਕ ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਜੋੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਿੱਖ ਭਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਡਾਂਸ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਭੰਗੜਾ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਐਕਟ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਹੁਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੰਭੀਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਗੋਲਡਕਾਰਟਜ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, *ਲੋਡਡ*, 2008 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲ਼ੀ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ *24 ਕਰਾਟਜ਼*  ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਜੀਬ ਰਜ਼ਾਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੋਜ਼ਮਾਹ ਮੰਸੋਰ ਨੇ ਇਸਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।   *24 ਕਰਾਟਜ਼ ਨੂੰ* 2011 ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਕੇ, ਯੂਰਪ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨ

thumb| ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨ 2001 ਵਿੱਚ ਗੋਲੇਟਾ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਖੇ।
**ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ -ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਜ਼੍ਬ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਮਾਨ ਨੇ 1988 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼੍ਬ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ ਵਿਖੇ 1999 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੰਦਨ ਕੌਰ ਕਪਾਨੀ ਚੇਅਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।  ਉਹ 2015 ਵਿੱਚ ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। 

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਮਾਨ ਨੇ 1965 ਤੋਂ 1971 ਤੱਕ ਬਟਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੈਰਿੰਗ ਯੂਨੀਅਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ।

1975 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ। 

1976 ਵਿੱਚ ਕੈਂਟਰਬਰੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਕੈਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਐਮ ਏ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 

1984 ਤੋਂ 1987 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਥੀਓਲਾਜੀਕਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 

1987 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼੍ਬ  ਬਾਰੇ  ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ 1993 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਮਾਨ ਨੇ 1971 ਤੋਂ 1984 ਤੱਕ ਬੈਰਿੰਗ ਯੂਨੀਅਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਬਟਾਲਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਈ।

1988 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼੍ਬ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਾਈ। 

1999 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੰਦਨ ਕੌਰ ਕਪਾਨੀ ਚੇਅਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ 

2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨਾਲ ਅਣਉਚਿਤ "ਜਿਨਸੀ ਛੇੜਛਾੜ, ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਦੋਨੋਂ", ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ  ਜਾਂਚ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਮਾਨ ਨੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਟਾਈਟਲ ੯ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਸੀ ਕਿ "ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ" ਹੈ  ਕਿ ਛੇੜਛਾੜ ਹੋਈ ਸੀ।  

2017 ਅਤੇ 2022 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਾਨ ਨੇ ੭੬ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਫੋਰਮਾਂ ਵਿਖੇ ਜਨਤਕ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਨਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ  ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ; ਅੰਬੇਡਕਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ; ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਬ੍ਰੇਨਟਰੀ, ਐਮ.ਏ; ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ, ਬਠਿੰਡਾ; ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ; ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਜ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਕਾਲਜ, ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਕਾਲਜ, ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ; ਏਲੀਯਾਹ ਸਮਰ ਸਕੂਲ, ਯਰੂਸ਼ਲਮ; ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ; ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਰੋਪੜ; ਜਿੰਦਲ ਗਲੋਬਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੋਨੀਪਤ; ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ; ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਰਿਸਰਚ ਫੋਰਮ, ਲਾਹੌਰ; ਐਲਪੀਯੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਲੰਧਰ; ਨਾਜ਼ਰਥ ਕਾਲਜ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਗੈਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚੱਕ 2 ਐਨਬੀ

**ਚੱਕ 2 ਐਨਬੀ**  ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ  ਭਲਵਾਲ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

ਚੱਕ ਭਲਵਾਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (4.3 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੱਕ 21 ਐਸਬੀ

**ਚੱਕ 21 ਐਸਬੀ** ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੋਟ ਮੋਮਿਨ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ (ਚੌਂਕੀ ਭਗਤ/ਮਤੀਲਾ ਰੋਡ) ਵੱਲ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਕੋਟ ਮੋਮਿਨ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ 38 ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ 1901 ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ  ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਦੱਖਣੀ ਬ੍ਰਾਂਚ ਨਹਿਰ 'ਤੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਪੀਰ ਸੱਯਦ ਫਜ਼ੈਲ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਾਹ ਬੁਖਾਰੀ (ਮਰਹੂਮ), ਪੀਰ ਸੱਯਦ ਤਾਹਿਰ ਅੱਬਾਸ ਸ਼ੇਰਾਜ਼ੀ ਗੜ੍ਹੀ ਨਸ਼ੀਨ ਦਰਬਾਰ ਏ ਆਲੀਆ ਚੱਕ 21 ਜਾਨੂਬੀ, ਸਈਅਦ ਆਬਿਦ ਜਾਫਰੀ ਸੱਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਸਈਦ ਨਾਸਿਰ ਰਜ਼ਾ, ਚੌਧਰੀ ਗੁਲਾਮ ਹੁਸੈਨ ਜੇਠਲ (ਮਰਹੂਮ) ਅਤੇ  ਚੌਧਰੀ ਸਫਦਰ ਅਲੀ ਕਾਹਨਾ (ਮਰਹੂਮ) ਅਤੇ ਰਾਣਾ ਅਨਾਇਤ ਅਲੀ ਨੂਨ (ਮਰਹੂਮ) ਸਨ।

ਚੱਕ 21 ਸ.ਬ. ਦਾ ਹੁਣ ਵਿਕਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਖਰਤਾ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਬੀਲੇ ਸੁੰਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹਨ। ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਹੈ

ਜਿਲ੍ਹਾ ਜੇਹਲਮ, ਤਹਿਸੀਲ ਪਿਂਡ ਦਾਦਨ ਖਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਉਥੇ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ  50-ਏਕੜ (200,000 ਵਰਗ ਮੀ) ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 5 ਮਸਜਿਦਾਂ ਅਤੇ 2 ਸ਼ੀਆ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 2 ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ 90% ਹਿੱਸਾ ਜੇਹਲਮ ਤੋਂ ਆਏ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ:

## ਹਵਾਲੇ
ਚੱਕ 36 ਐਨ.ਬੀ

**ਚੱਕ 36 NB** ( ਉਰਦੂ :  ) ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ  ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ  ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗੋਧਾ ਬਾਈਪਾਸ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਾਤ ਬਲੋਚ ਹੈ।   ਇਹ ਸਰਗੋਧਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5.5  ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।  

## ਸਕੂਲ 
ਚੱਕ 36 NB ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸਕੂਲ ਹਨ:

* ਸਰਕਾਰੀ ਲੜਕੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ
* ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ
* ਮੁਹੰਮਦ ਸਕਾਲਰਜ਼ ਅਕੈਡਮੀ

## ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ 
* ਜਾਮੀਆ ਮਸਜਿਦ ਫਾਰੂਕ-ਏ-ਆਜ਼ਮ
* ਇਮਾਮ ਬਾਰਗਾਹ ਕਸਰ-ਏ-ਜ਼ਹਰਾ
* ਜਾਮੀਆ ਮਸਜਿਦ ਮੁਹੰਮਦੀਆ
* ਮਸਜਿਦ ਹਨਫੀਆ
* ਮਸਜਿਦ ਆਇਸ਼ਾ ਸਿੱਦੀਕਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਚੱਕ 71 ਐਨਬੀ

**ਚੱਕ ਨੰਬਰ 71 ਐਨ.ਬੀ**&nbsp;ਸਰਗੋਧਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਖੁਸ਼ਾਬ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਾਤਿਮਾ ਜਿਨਾਹ ਕਲੋਨੀ, ਸਭਰਵਾਲ ਕਲੋਨੀ ਅਤੇ ਅਸਲਮ ਕਲੋਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੱਕ 98 ਐਨਬੀ

**ਚੱਕ 98NB** ਸਰਗੋਧਾ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਗੋਧਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ: ਵਿਥਕਾਰ 31.97962591 ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ 72.6436925। ਉੱਤਰ ਤੋਂ  ਕਿਬਲਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ 259 ਡਿਗਰੀ ; ਕਿਬਲਾ ਦੀ ਦੂਰੀ 3448 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।  ਸਰਗੋਧਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਦੂਰੀ 13.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ,  ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ 194 ਕਿਲੋਮੀਟਰ; ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੋਂ ਚੱਕ 98NB ਸਰਗੋਧਾ 213 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ; ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਤੋਂ 262 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ; ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ 388 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ; ਕੋਇਟਾ ਤੋਂ 802 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ 1215 ਦੂਰ  ਸਰਗੋਧਾ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹੀਨਾਬਾਦ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੀਰ ਆਲਮ ਤਲਾਬ

**ਮੀਰ ਆਲਮ ਤਲਾਬ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਸੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਓਸਮਾਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਹਿਮਾਯਤ ਸਾਗਰ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਮ ਵੈਲੀ (ਤਾਡਬੁਨ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 7 ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਬਣ ਚੁਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਤੀਜੇ ਨਿਜ਼ਾਮ, ਆਸਫ ਜਾਹ III ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ (1804 - 1808) ਮੀਰ ਆਲਮ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੈ। ਮੀਰ ਆਲਮ ਨੇ 20 ਜੁਲਾਈ 1804 ਨੂੰ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲਾਂ  ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਾਕੇ  8 ਜੂਨ 1806 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸੀ। 

## ਸਹੂਲਤਾਂ 
ਨਹਿਰੂ ਜੂਓਲੋਜੀਕਲ ਪਾਰਕ ਤਲਾਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਝੀਲ 'ਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ  ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੀਰ ਆਲਮ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਹਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਦਿੱਲੀ : ਇੱਕ ਨਾਵਲ

***ਦਿੱਲੀ: ਏ ਨਾਵਲ*** (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1990) ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਹੈ।

## ਟੈਕਸਟ 
ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਾਹੀਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ  ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਬੁਢੇਪੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਰਹੇ  ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ  (ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ-ਮੂਲਕ ) ਅਤੇ ਭਾਗਮਤੀ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿਜੜੇ (ਖੁਸਰੇ) ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਲਿਖਣਾ 
ਲੇਖਕ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 25 ਸਾਲ ਲੱਗੇ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੁਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਬਿਲੀਮੋਰੀਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। 'ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿੰਜਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ', ਉਹ ਮਜ਼ਾਕ ਨਾਲ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਸ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਅਤੇ  ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਪਾਇਆ'।

ਨਾਵਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ *ਐਵਰਗਰੀਨ ਰਿਵਿਊ* ਅਤੇ *ਦਿ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਵੀਕਲੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਉਰਦੂ ਅਨੁਵਾਦ 
ਇਰਫਾਨ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ, ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਉਰਦੂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੁਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਇਲਟੀ ਵਸੂਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਉਰਦੂ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਕਤੂਬਰ 1998, ਅਪ੍ਰੈਲ 1999, ਜਨਵਰੀ 2000, ਮਈ 2000, ਫਰਵਰੀ 2005 ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸਾਹਿਤ
ਰੂਬੀ ਸਹੋਤਾ

**ਰੂਬੀ ਸਹੋਤਾ**   (ਜਨਮ 22 ਜੂਨ) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲਿਬਰਲ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 2015 ਦੀਆਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਘੀ  ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘੀ ਰਾਈਡਿੰਗ ਬਰੈਂਪਟਨ ਨੌਰਥ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ  ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।  

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਹੋਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ 1970 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ,  ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਓਨਟਾਰੀਓ ਸਿੱਖਸ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ। 

ਸਹੋਤਾ ਨੇ 1993 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਬਰੈਂਪਟਨ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਪੀਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ 2003 ਵਿੱਚ ਮੈਕਮਾਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਮਨ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ  ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੂਲੀ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, 2007 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੈਰੀਅਰ 
2007 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ, ਸਹੋਤਾ ਨੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ  ਕੀਤਾ।   ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਵਕੀਲ ਬਣ ਗਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਡਾ. ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਹੋਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਨਿਹਾਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links
ਰਾਗਨੀ

**ਰਾਗਨੀ** (ਜਨਮ **ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ** ; ਅਕਤੂਬਰ 1924 – 2007), ਜਿਸਨੂੰ **ਸ਼ਾਦੋ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ *ਰਾਗਨੀ* ਹੇਠ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਹਿਰਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ *ਬਦਾਮੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰੀ*  ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਰਾਗਨੀ ਨੂੰ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਏ.ਆਰ. ਕਾਰਦਾਰ ਨੇ *ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ* ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਸੀ। 

## ਅਰੰਭਕ  ਜੀਵਨ 
ਰਾਗਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 1924 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਗਨੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ   ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸੇਠ ਦੀਵਾਨ ਪਰਮਾਨੰਦ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਫਲੇਮਿੰਗ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।  ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰੋਸ਼ਨ ਲਾਲ ਸ਼ੋਰੇ ਰਾਗਨੀ ਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਗਨੀ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇਣ ਲਈ ਦੀਵਾਨ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲਿਆ।  1946 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਐਸ.ਐਮ. ਯੂਸਫ ਦੀ *ਨੇਕ ਪਰਵੀਨ* ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ  ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ  ਉਸਦੀ  ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।  *ਨੇਕ ਪਰਵੀਨ* ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਰਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ *ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ* ਵਿੱਚ ਰੂਹੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। 

1949 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਲਿਆਸ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ *ਮੁੰਦਰੀ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ *ਅਕੇਲੀ*, *ਨਜ਼ਰਾਨਾ*, *ਬੇਦਾਰੀ*, *ਕੁੰਦਨ* ਅਤੇ *ਜੰਜੀਰ* ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ *ਹੁਸਨ-ਓ-ਇਸ਼ਕ*, *ਗੁਮਨਾਮ*, *ਗੁਲਾਮ*, *ਦੁਨੀਆ ਨਾ ਮਾਨੇ*, *ਮਿਰਜ਼ਾ ਜੱਟ*  ਅਤੇ *ਆਬ-ਏ-ਹਯਾਤ* ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਰਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਨਿਭਾਈਆਂ। 

50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨੂਰਜਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ *ਅਨਾਰਕਲੀ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ *ਨੌਕਰ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਰਾਗਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਸੱਠ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਰਾਗਨੀ ਦਾ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਅਸਲਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਵਿਆਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਸਾਇਰਾ ਅਤੇ ਆਬਿਦ।  ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਐਸ. ਗੁਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਬੇਕਰਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਬਿਦ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਸਾਇਰਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਚਲੀ ਗਈ। 

## ਬੀਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਗਨੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਲਬਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।  ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਸਾਇਰਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੀ।  ਰਾਗਨੀ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਿਆ।  ਰਾਗਨੀ ਨੂੰ ਫ਼ਰਵਰੀ  2007 ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  27 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ । ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਉਹ 82 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ  ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਲਬਰਗ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਅਲੀ-ਜ਼ੇਬ ਰੋਡ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 
thumb| ਨੇਕ ਪਰਵੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਲਾਬੀ ਕਾਰਡ

## ਫ਼ਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਅੰਬਾਜ਼ਰੀ ਝੀਲ

right|thumb| ਅੰਬਾਜ਼ਰੀ ਝੀਲ
**ਅੰਬਾਜ਼ਾਰੀ ਝੀਲ** ( ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ : अंबाझरी तलाव) ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾਗਪੁਰ ਦੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ  ਹੈ। ਇਹ ਨਾਗਪੁਰ ਦੀਆਂ 11 ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਨਾਗਪੁਰ ਦੀ ਨਾਗ ਨਦੀ ਇਸ ਝੀਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ, ਭੌਂਸਲੇ ਰਾਜ ਕਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ , ਸਾਲ 1870 ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਹ ਝੀਲ VNIT ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਬਾਜ਼ਾਰੀ ਨਾਮ "ਅੰਬਾ" ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ " ਅੰਬਾ " ਹੈ। 

30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਾਗਪੁਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਝੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ  ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਝੀਲ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਸੰਦ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 

## ਬਾਗ 
ਝੀਲ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ  ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ **ਅੰਬਾਜ਼ਾਰੀ ਗਾਰਡਨ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਗ 1958 ਵਿੱਚ 18 ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਹ ਸਥਾਨ ਨਾਗਪੁਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੇ  ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਗੀਤਕ ਫੁਹਾਰਾ, ਬਗੀਚਾ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਇਹ ਜੋੜੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਸਪੀਕਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਜਿਮ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼ਾਹਦੀਨ

**ਸ਼ਾਹਦੀਨ** ਜਾਂ **ਸ਼ਾਹ ਦੀਨ** ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। 

ਸ਼ਾਹਦੀਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮੌਲਵੀ ਕੁਤਬਦੀਨ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ 1870 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਮੌਲਵੀ ਖ਼ੁਦਾ ਬਖਸ਼ ਨੇ ਕਾਦੀਆਂ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ) ਤੋਂ ਕੋਟਲੀ ਲੁਹਾਰਾਂ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ) ਵਿਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਸ਼ਾਹਦੀਨ ਦਾ ਦਾਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਰੰਗਪੁਰ (ਸਿਆਲਕੋਟ) ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੇ ਅਰਬੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਇੱਕ  ਸਕੂਲ ਵਿੱਚਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। 

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਰਚਨਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਾਹਦੀਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨ ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ਰਫ਼ੁੱਦੀਨ ਬੂ ਅਲੀ ਕਲੰਦਰ, ਦੀਵਾਨਿ ਗ਼ੌਸੁਲਆਜ਼ਮ, ਦੀਵਾਨ-ਇ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਬਿਸਤਰੀ, ਦੀਵਾਨ ਹਜ਼ਰਤ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ, ਦੀਵਾਨ-ਇ ਹਾਫ਼ਿਜ਼, ਦੀਵਾਨ-ਇ ਖ੍ਵਾਜ਼ਾ ਮਈਨਉਨਦੀਨ ਅਜਮੇਰੀ, ਦੀਵਾਨ ਤੇ ਮਸਨਵੀ ਮੌਲਾਨਾ ਰੂਮ (ਛੇ ਜਿਲਦਾਂ), ਮਸਨਵੀ ਗੁਲਸ਼ਨਿ ਰਾਜ਼ ਰਚਿਤ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਬਿਸਤਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਚੱਕ 104 ਐਨਬੀ

**ਚੱਕ 104 ਐਨਬੀ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਗੋਧਾ  ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਗੋਧਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਚੱਕ 104 NB ਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਮੂਸਾ ਖਾਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਡਲ ਪਿੰਡ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਡਾ: ਚੌ. ਨਾਸਰ ਉੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਘੁੰਮਣ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿੰਡ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ  ਸਾਦ ਉੱਲਾ ਖ਼ਾਨ (14 ਪੰਜਾਬ) ਸਵੋਰਡੀਅਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਏ ਹੈਦਰ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ ਹਿਲਾਲ ਏ ਜੁਰਅਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਡਾ. ਨਸਰੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਬਿਸਤਰੀ

[thumb| *ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ ਰਾਜ਼*  ਦੀ  ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਦਾ ਪੰਨਾ ਜਾਫ਼ਰ ਤਬਰੀਜ਼ੀ ਦਾ *[ਨਸਤਾਲੀਕ ਲਿਪੀ|ਨਸਤਾਲਿਕ* ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ( fl 1412-1431)। ਅਸਤਾਨ ਕੁਦਸ ਰਜ਼ਾਵੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ]]
**ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਬਿਸਤਰੀ** ਜਾਂ **ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਬੇਸਤਰੀ** (&#x200E;  &#x200E; 1288 &#x2013; 1340) 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਾਰਸੀ    ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ 
right|thumb| ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਨ ਯਾਹੀਆ ਇਬਨ ਅਲੀ ਅਲ-ਗਿਲਾਨੀ ਦੀ ਖਰੜੇ (ਮੌਤ 1505) ਸ਼ਬਿਸਤਰੀ ਦੀ *ਸ਼ਾਰਹ-ਏ-ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ-ਰਾਜ਼ ਦੀ* ਟਿੱਪਣੀ। ਕਜਾਰ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ 20 ਮਈ 1882 ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਾਪੀ
ਸ਼ਬਿਸਤਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1288 (687 ਹਿਜਰੀ) ਵਿੱਚ ਤਬਰੀਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਬਿਸਤਰ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ  ਕੀਤੀ।  ਉਹ ਇਬਨ ਅਰਬੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਚੰਗਾ ਗਾੜ੍ਹੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮੰਗੋਲ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵੇਲ਼ੇ ਲਿਖਿਆ।

ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ ਇੱਕ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਲਿਖਤ *ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ ਰਾਜ਼*  ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 1311 ਵਿੱਚ ਮਸਨਵੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਰੁਖ ਅਲ-ਦੀਨ ਅਮੀਰ ਹੁਸੈਨ ਹਰਾਵੀ (ਮ. 1318) ਦੁਆਰਾ "ਤਬਰੀਜ਼ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ" ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸੂਫ਼ੀ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।  ਇਹ ਫ੍ਰਾਂਕੋਇਸ ਬਰਨੀਅਰ ਨੇ  ਆਪਣੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਸੂਫੀਵਾਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਮੁੱਖ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਸੀ (*ਲੈਟਰੇ ਸੁਰ ਲੇ ਕੁਇਟਿਸਮੇ ਡੇਸ ਇੰਡੇਸ* ; 1688 ਵਿੱਚ)

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੂਫੀਵਾਦ
* ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਕਾਪਰਾ ਝੀਲ

**ਕਾਪਰਾ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਓਰਾ ਚੇਰੂਵੂ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ,  ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕਪੁਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਪਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 1254 ਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ  ਇਹ ਝੀਲ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। 

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਕਪਰਾ ਝੀਲ ਆਰ ਕੇ ਪੁਰਮ ਝੀਲ, ਨਾਗਰਮ ਦੀ ਅੰਨਾਰਾਇਣ ਚੇਰੂਵੂ ਅਤੇ ਯੇਲਾਰੇਡੀ ਗੁਡਾ ਦੀ ਯਾਦੀ ਬਾਈ ਗੁੰਟਾ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰਮ ਝੀਲ
* ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨਲਨੀਸ਼ ਨੀਲ

**ਨਲਨੀਸ਼ ਨੀਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ *ਦ ਵ੍ਹਾਈਟ ਟਾਈਗਰ*, *III ਸਮੋਕਿੰਗ ਬੈਰਲ*,  *ਛੀਛੋਰੇ*, *ਗੁਲਾਬੋ ਸੀਤਾਬੋ*, *ਭੋਰ*,  *ਫੁਕਰੇ ਰਿਟਰਨਜ਼*, *ਰਈਸ*,   ਅਤੇ *ਸ਼ੁੱਧ ਦੇਸੀ ਰੋਮਾਂਸ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ  ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਅਰੰਭਕ  ਜੀਵਨ 
ਨੀਲ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਿਸਾਲਪੁਰ ਪੀਲੀਭੀਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦਲੀਪ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਥੀਏਟਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਲੀਮ ਅਲੀ ਝੀਲ

**ਸਲੀਮ ਅਲੀ ਝੀਲ** ( ਮਰਾਠੀ - पक्षीमित्र सलीम आली सरोवर) ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਦੇ ਨੇੜੇ  ਹੈ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਕਈ ਗੇਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਹਿਮਾਯਤ ਬਾਗ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ।  ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਇਸ ਨੂੰ ਖਿਜ਼ੀਰੀ ਤਾਲਾਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦੀ ਸਲੀਮ ਅਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਰਡਮੈਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣੀ ਝੀਲ ਹੈ। 

## ਮੁਗਲ ਕਾਲ 
ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦਲਦਲ ਜਾਂ ਤਲਾਬ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਧ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, (ਅਜੋਕੇ ਸਲੀਮ ਅਲੀ ਝੀਲ ਤੋਂ ਬੇਗਮਪੁਰਾ/ਮਕਬਾਰਾ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ) ਪਰ ਗਿੱਲਾਪਣ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਮਹਿਲ (ਕਿਲਾ-ਏ-ਆਰਕ) ਨੂੰ ਭਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਿੱਸਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁਗਲ ਬਾਗ਼, (ਹੁਣ ਹਿਮਾਯਤ ਬਾਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਸਨ। ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਨੂੰ *ਖਿਜ਼ਰੀ ਤਲਾ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ।  ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਰੋਚਕ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹਿਮਾਯਤ ਬਾਗ ਔਰੰਗਾਬਾਦ
* ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਸਿਡਕੋ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਖਿੰਡਸੀ ਝੀਲ

**ਖਿੰਡਸੀ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮਟੇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਬੋਟਿੰਗ, ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਰਾਜਕਮਲ ਟੂਰਿਜ਼ਮ  ਅਤੇ ਖਿੰਡਸੀ ਝੀਲ ਵਿਖੇ ਓਲੀਵ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੋਟਿੰਗ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰੰਕਾਲਾ ਝੀਲ

**ਰੰਕਾਲਾ ਝੀਲ** ਕੋਲਹਾਪੁਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੰਕਾਲਾ ਪੱਥਰ ਦੀ ਖੱਡ ਸੀ। 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਭੂਚਾਲ ਨੇ ਖੱਡ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀ ਇਸਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੰਕਾਲਾ ਝੀਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਨੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ।  ਸਥਾਨਕ ਹਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੰਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਰੰਕਲਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਕਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬੀਲ ਝੀਲ

**ਬੀਲੇ ਝੀਲ** ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਸਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਚਾਈ 547 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ 1911 ਵਿੱਚ ਦਰਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਦਰਨਾ ਡੈਮ 'ਤੇ  ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਲੋਨਾਰ ਝੀਲ

**ਲੋਨਾਰ ਝੀਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਲੋਨਾਰ ਕ੍ਰੇਟਰ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓ-ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਮਾਰਕ ਹੈ,    ਖਾਰੀ, ਸੋਡਾ ਝੀਲ, ਬੁਲਢਾਨਾ ਜ਼ਿਲੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਨਾਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਲੋਨਾਰ ਝੀਲ ਪਲਾਇਸਟੋਸੀਨ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਉਲਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।   ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਈਪਰ-ਵੇਗ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੇਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਢਾਂਚੇ ਦੱਖਣੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਰੋਚਕ ਹਨ। 
right|thumb|240x240px| ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਟੋਏ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਹੇਠਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
 
[thumb|240x240px| ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਕ੍ਰੇਟਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ( [ਨਾਸਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਤਸਵੀਰ)]]
right|thumb|240x240px| ਲੋਨਾਰ ਕ੍ਰੇਟਰ ਝੀਲ ਦਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦ੍ਰਿਸ਼

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਝੀਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਗ੍ਰੰਥ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ, 1600 ਈਸਵੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਿਖੀਆ ਹੈ। 

* ਸ਼ੰਕਰ ਗਣੇਸ਼ ਮੰਦਿਰ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਇਤਾਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ 
* ਰਾਮ ਗਯਾ ਮੰਦਰ 
* "ਧਾਰਾ", ਅਤੇ "ਸੀਤਾ ਨਾਹਣੀ" ਸਦੀਵੀ ਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹਾਉਣ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਵਾਲੇ ਘਰੇਲੂ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਥੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
* ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਚੌਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰੇਟਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣ ਨਾਲ ਮਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
* ਖੁਦਾਈ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਕਸਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੀਲ ਦੇ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ।
* ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਟੋਏ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
* ਸਥਾਨਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਕਸਰ ਟੋਏ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
* ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਲਾਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਸਾਈਨ ਬੋਰਡਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਉੱਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਕੂੜਾ ਸੁੱਟਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
* 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
; ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਟੋਏ

* ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਧਾਲਾ ਟੋਆ
* ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕੱਛ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੂਨਾ ਕ੍ਰੇਟਰ
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਰਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੰਗਰੋਲ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰੇਟਰ
* ਸ਼ਿਵ ਕ੍ਰੇਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁਪਰ ਕ੍ਰੇਟਰ

; ਹੋਰ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇ

* ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ
* ਸੋਡਾ ਝੀਲ
* ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਲੋਨਰ ਕ੍ਰੇਟਰ, ਇੰਡੀਆ: ਮਾਰਟੀਅਨ ਇਮਪੈਕਟ ਕ੍ਰੇਟਰਸ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ XXXVIII ਐਬਸਟਰੈਕਟਸ ਲਈ ਐਨਾਲਾਗ।
* ਲੋਨਾਰ, ਏ ਜੈਮ ਆਫ ਕ੍ਰੇਟਰਸ ਸਪਾਰਕ ਵਾਲੀਅਮ 2, ਕੇ-12 ਆਊਟਰੀਚ, ਸਪੇਸ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੈਂਟਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵਿਸਕ-ਮੈਡੀਸਨ।
* ਲੋਨਾਰ ਝੀਲ ਹਰੇ ਤੋਂ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਨਾਸਾ ਅਰਥ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ, ਜੂਨ 19, 2020
* ਲੋਨਾਰ ਝੀਲ ਲਈ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਰਭ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਚਿੰਤਨ ਵਿਕਾਸ

**ਚਿੰਤਨ ਵਿਕਾਸ** (ਜਨਮ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ, ਕੀਬੋਰਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ, ਪਰਕਸ਼ਨਿਸਟ, ਵੋਕਲ ਆਰੇਂਜਰ, ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਐਕਟੀਵਿਸਟ ਹੈ, ਜੋ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਲਾ-ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਗਜਾਕੇਸਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੀਤ *ਸਾਹੋਰੇ ਸਾਹੋਰੇ* ਲਈ, ਚਿੰਤਨ ਵਿਕਾਸ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦਾ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਚਿੰਤਨ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮੈਸੂਰ ਦੀਆਂ ਥੀਏਟਰ ਹਸਤੀਆਂ, ਐਚ. ਜਨਾਰਦਨ ਅਤੇ ਸੁਮਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੈਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਰੰਗਯਾਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਚਿੰਤਨ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟਰੀਟ ਪਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ  ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀਰਭਦਰਈਆ ਹੀਰੇਮਠ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ. ਮਨੋਹਰ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਉਸਨੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਮਸਲੇਖਾ, ਵੀ. ਮਨੋਹਰ, ਵੀ. ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਰਜੁਨ ਜਾਨੀਆ, ਬੀ. ਅਜਨੀਸ਼ ਲੋਕਨਾਥ, ਚਰਨ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ
ਮਸੁੰਦਾ ਝੀਲ

thumb|280x280px
**ਮਸੁੰਦਾ ਝੀਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਤਲਵਪਲੀ ਝੀਲ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਠਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।  ਝੀਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਹੈ । ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪਹਿਲਾਂ ਮਸੁੰਦਾ ਝੀਲ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕੋਪੀਨੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ 1950 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੜਕ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੇ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ।  ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਝੀਲ ਹੈ। 

## ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ 
ਮਸੁੰਡਾ ਝੀਲ ਠਾਣੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 15 ਮਿੰਟ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਝੀਲ ਬੋਟਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਮਨੋਰੰਜਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉਪਵਨ ਝੀਲ
* ਰੇਲਾਦੇਵੀ ਝੀਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪਾਸ਼ਾਨ ਝੀਲ

**ਪਾਸ਼ਾਨ ਝੀਲ** ਪਾਸ਼ਾਨ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਨਕਲੀ  ਝੀਲ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਪੁਣੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ।  ਇਹ ਝੀਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਝੀਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਨਦੀ ( ਰਾਮਨਦੀ ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਬੈਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਬਾਵਧਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੂਲਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਸ਼ਾਨ, ਸੁਤਾਰਵਾੜੀ, ਬਾਨੇਰ ਤੋਂ ਸੋਮੇਸ਼ਰਵਾੜੀ ਤੱਕ ਵਗਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਇਲਾਦੇਵੀ ਝੀਲ

**ਰਾਇਲਾਦੇਵੀ ਝੀਲ** (ਜਾਂ **ਰਾਇਲਾਦੇਵੀ ਸਰੋਵਰ** ) ਇੱਕ 8 ਏਕੜ ਦੀ  ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਠਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਠਾਣੇ ਦੀਆਂ 35 ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਰਾਇਲਾਦੇਵੀ ਝੀਲ ਰੋਡ ਨੰਬਰ 4, ਵਾਗਲੇ ਅਸਟੇਟ, ਰਹੇਜਾ ਗਾਰਡਨ, ਠਾਣੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਠਾਣੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 3.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। 

ਸਵੇਰੇ 10:00 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 5:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰੇਲਾ ਦੇਵੀ ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦਾਖਲਾ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼ੁਕਰਵਾੜੀ ਝੀਲ

**ਸ਼ੁਕਰਵਾੜੀ ਝੀਲ ਤਲਾਓ** (ਝੀਲ), **ਗਾਂਧੀ ਸਾਗਰ ਝੀਲ** ਅਤੇ **ਜੁਮਾ ਝੀਲ** ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਮਨ ਸਾਇੰਸ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ 275 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਸ਼ਾਸਕ ਚੰਦ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਾਗ ਨਦੀ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਜਾ ਰਹੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਲਘਰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 'ਜੰਮਾ ਤਾਲਾਬ' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਭੌਂਸਲਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 'ਸ਼ੁਕਰਾਵੜੀ ਤਾਲਾਓ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਰਘੂਜੀ ਨੇ 1742 ਵਿੱਚ ਨਾਗਪੁਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਡੋਮੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਆਇਤਾਕਾਰ ਆਕਾਰ ਦਾ ਗਾਂਧੀ ਸਾਗਰ ਭੰਡਾਰ ਹੁਣ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਰੇਲਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਫੁਟਾਲਾ ਝੀਲ

**ਫੁਟਾਲਾ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਝੀਲ 60 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਭੌਸਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬਣਵਾਈ ਸੀ, ਇਹ ਝੀਲ ਆਪਣੇ ਰੰਗਦਾਰ ਫੁਹਾਰਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਈਟ ਹੈਲੋਜਨ ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਟਾਂਗਾ (ਕੈਰੇਜ਼) ਸਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਪਾਸੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪਡ ਬੀਚ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਝੀਲ ਹੈ। 
[right|thumb| ਫੁਟਾਲਾ ਝੀਲ ਵਿਖੇ [ਟਾਂਗਾ|ਟਾਂਗਾ (ਗੱਡੀ)]]

## ਜਲ-ਜੀਵਨ 
ਫੁਟਾਲਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਲੋਡ ਕਾਰਨ ਵਾਟਰ ਹਾਈਕਿੰਥ, ਵਾਟਰ ਲਿਲੀ, ਹਾਈਡ੍ਰੀਲਾ, ਵੁਲਫੀਆ, ਪੋਟਾਮੋਜੀਟਨ ਅਤੇ ਐਲਗੀ ਦੇ  ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ  ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। 

## ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਝੀਲਾਂ 
ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਹਨ: 

* ਅੰਬਾਜ਼ਰੀ
* ਗਾਂਧੀਸਾਗਰ
* ਨਾਇਕ
* ਲੰਡੀ
* ਸੋਨੇਗਾਂਵ
* ਪਾਰਦੀ
* ਖਦਾਨ
* ਗੋਰੇਵਾੜਾ
* ਸਕਕਰਦਾਰਾ
* ਧੋਬੀ ਤਲਵ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਟਿੰਡਾਂ

ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਹਲਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਬਣੀ ਮਾਲ੍ਹ ਨਾਲ ਜੋ ਟੀਨ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਟਿੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਟਿੰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾੜਛੇ ਵਿਚ ਉਲੱਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾੜਛੇ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਔਲੂ ਵਿਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਖਾਲ/ਨਾਲੀ ਵਿਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਟਿੰਡਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਖੂਹ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਖੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਲਟ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹਲਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿੰਡਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਵੇਨਾ ਝੀਲ

**ਵੇਨਾ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼੍ਰੀ ਅੱਪਾਸਾਹਿਬ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ 1842 ਵਿੱਚ ਸਤਾਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ (ਰਾਜਾ) ਸਨ । 

ਇਹ ਝੀਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਜਾਂ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ। ਮਹਾਬਲੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਬਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਐਸ.ਟੀ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਝੀਲ ਤੋਂ ੨ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।    .

## ਹਵਾਲੇ 
* ਵੇਨਾ-ਝੀਲ 
* http://www.panchgani.net/venna-lake 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮੋਦਕ ਸਾਗਰ

**ਮੋਦਕ ਸਾਗਰ** ਠਾਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵੈਤਰਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਓਵਰਫਲੋ ਪੱਧਰ 163.15 ਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।   ਇਹ ਡੈਮ 1956 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚੋਂ 1957 ਤੋਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਣੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਇੰਜਨੀਅਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਗਮ ਨੇ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਂ ਨਾਨਾਸਾਹਿਬ ਮੋਦਕ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ‘ਮੋਦਕਸਾਗਰ’ ਰੱਖਿਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਪੈਸ਼ਲ ਇੰਜਨੀਅਰ ਮਿਸਟਰ ਐਨਵੀ ਮੋਦਕ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਨਾਸਾਹਿਬ ਮੋਦਕ  ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਮਰੀਨ ਡਰਾਈਵ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਲਾਇਆ, ਉਹ 'ਗ੍ਰੇਟਰ ਬਾਂਬੇ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ' ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਸਿਕ, ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਠਾਣੇ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਨਾਸਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਗਤਪੁਰੀ ਤੋਂ ਠਾਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਰਡੀ ਤੱਕ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਵੈਤਰਨਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਚੰਗਾ ਹੈ।

## ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ 
ਝੀਲ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ

## ਹਵਾਲੇ 
PDF: ਗ੍ਰੇਟਰ ਬੰਬੇ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬਾਂਦਰਾ ਤਲਾਓ

**ਬਾਂਦਰਾ ਤਲਾਓ** ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਤਲਾਓ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਾਂਦਰਾ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ **ਲੋਟਸ ਟੈਂਕ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗ੍ਰੇਡ II ਵਿਰਾਸਤੀ ਢਾਂਚਾ ਹੈ।  ਝੀਲ ਨੂੰ "ਮੋਥਾ ਸਰੋਵਰ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਵਪੜਾ (ਨੌਪਾੜਾ ਜਾਂ ਨੌਪਾਰਾ) ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਕੋਂਕਣੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪਿੰਡ।   ਇਹ 7.5 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਝੀਲ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸਰੋਵਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ