open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਬਦੁਲ ਕਵੀ ਦੇਸਨਵੀ

**ਅਬਦੁਲ ਕਵੀ ਦੇਸਨਵੀ** (1 ਨਵੰਬਰ 1930 – 7 ਜੁਲਾਈ 2011) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ ਅਤੇ ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਬਾਰੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਦੇਸਨਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲੰਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਅਸਥਵਾਨ ਦੇ ਦੇਸਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਵਾਨ, ਸੁਲੇਮਾਨ ਨਦਵੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੇਸਨਵੀ ਸਈਅਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸਈਦ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਦੇਸਨਵੀ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਈਅਦ ਮੋਹੀ ਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਈਦ ਅਬਦੁਲ ਵਲੀ ਦੇਸਨਵੀ ਸਨ।

ਦੇਸਨਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਅਰਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਫਰਵਰੀ 1961 ਵਿੱਚ ਸੈਫੀਆ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਸੈਫੀਆ ਕਾਲਜ ਦੇ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਬਣੇ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਹਸਤੀ ਸਨ।

ਅੱਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 7 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਭੋਪਾਲ ਮੀਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਸੈਫੀਆ ਕਾਲਜ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ, ਭੋਪਾਲ (1967)
* ਭੋਪਾਲ ਔਰ ਗਾਲਿਬ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਸੈਫੀਆ ਕਾਲਜ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ, ਭੋਪਾਲ (1969)
* ਨੁਸ਼ਖਾ-ਏ-ਭੋਪਾਲ ਔਰ ਨੁਸ਼ਖਾ-ਏ-ਭੋਪਾਲ ਸਨੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਸੈਫੀਆ ਕਾਲਜ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ, ਭੋਪਾਲ (1970)
* ਮੋਤਲਾ-ਏ-ਖੁਤੂਤ-ਏ- ਗਾਲਿਬ (1975) (ਭਾਗ 2) (1979)
* ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਮੇਂ ਇਕਬਾਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨਸੀਮ ਬੁੱਕ ਡਿਪੋ, (1977)
* ਇਕਬਾਲ ਔਰ ਦਿੱਲੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਮੀਆ ਨਗਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (1978)
* ਇਕਬਾਲ ਔਰ ਦਾਰੁਲ ਇਕਬਾਲ ਭੋਪਾਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਨਸੀਮ ਬੁੱਕ ਡਿਪੋ, (1983)
* ਇਕਬਾਲੀਅਤ ਕੀ ਤਲਾਸ਼, ਮਕਾਤਾ ਜਾਮੀਆ, (1984)
* ਇਕਬਾਲੀਅਤ ਕੀ ਤਲਾਸ਼, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਗਲੋਬ ਪਬਲਿਸ਼ਰ, ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ (1985)
* ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਉਰਦੂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ (1987) 
* ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਮੋਹੀਉਦੀਨ ਅਹਿਮਦ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਹਲਵੀ (1988) 
* ਤਲਸ਼-ਏ- ਆਜ਼ਾਦ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ
* ਹਯਾਤ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ (2000), ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਸੈਂਬਲੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਗਿਆਨਚੰਦ ਜੈਨ

**ਗਿਆਨਚੰਦ ਜੈਨ** ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। 1982 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ **ਜ਼ਿਕਰ-ਓ-ਫ਼ਿਕਰ** ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੋ. ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਜੈਨ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ।  ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਮਿਆਰ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਡਤ ਰੁਦਰਦੱਤ ਸ਼ਰਮਾ, ਬਿਹਾਰੀ ਸਤਸਾਈ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਪੰਡਤ ਪਦਮਸਿੰਘ ਸ਼ਰਮਾ ਬਿਜਨੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਬਿਜਨੌਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਜੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਉਰਦੂ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਜੈਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸਨ। ਸਾਲ 1982 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਜ਼ਿਕਰ-ਓ-ਫ਼ਿਕਰ’ ਲਈ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੂ ਬਹਿਲ ਚੰਦ ਜੈਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਜੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਸਤੰਬਰ 1923 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਹੋੜਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਕੀ ਨਸਰੀ ਦਾਸਤਾਨੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਐਮ.ਏ. ਉਰਦੂ, ਡੀ ਲਿਟ ਅਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। 1960 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਗਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਉਰਦੂ ਮਸਨਵੀ ਸ਼ੁਮਾਲੀ ਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਹਮੀਦੀਆ ਕਾਲਜ ਭੋਪਾਲ, ਉਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੰਮੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਡੀਨ ਰਹੇ। ਪ੍ਰੋ: ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਜੈਨ ਨੇ ਵੀ ਗ਼ਫ਼ਿਲ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਾ: ਗਿਆਨਚੰਦ ਜੈਨ ਨੇ ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 110 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਆਮ ਲਿਸਨੀਅਤ, ਉਰਦੂ ਦੀ ਨਸਰੀਅਤ, ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੋ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਦੋ ਅਦਬ, ਕੱਚੇ ਬੋਲ, ਹਕੀਕ, ਲਿਸਾਨੀ ਮੁਤਲੇ,  ਅਦਬੀ ਇਜ਼ਾਫ਼, ਗਾਲਿਬ ਸ਼ਾਨਸ ਮਲਿਕ ਰਾਮ, ਖੋਜ, ਪਰਖ ਔਰ ਪਛਾਣ, ਇਬਤਦਾਈ ਕਲਾਮ-ਏ-ਇਕਬਾਲ, ਤਫ਼ਸੀਰ-ਏ-ਗਹਾਲ, ਉਪੇਂਦਰ ਨਾਥ ਅਸ਼ਕ, ਹਕੀਕ ਏ ਫਨ ਆਦਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਅੱਜ ਵੀ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਰਦੂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਰਦੂ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਿਆਨਚੰਦ ਜੈਨ 'ਤੇ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਸਨ ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 11 ਅਗਸਤ 2007 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਕੁਈਰਕੋਰ

**ਕੁਈਰਕੋਰ** (ਜਾਂ **ਹੋਮੋਕੋਰ** ) ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ/ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਪੰਕ ਉਪ -ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਪੰਕ ਰੌਕ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜ ਨਾਲੋਂ ਇਸਦੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਭਾਈਚਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟਤਾ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਕੁਈਰਕੋਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ, ਸੰਗੀਤ, ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡੀ.ਆਈ.ਵਾਏ. ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਪਛਾਣ,  ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੁਈਰਕੋਰ ਬੈਂਡ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਆਲੋਚਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਹਲਕੀ ਸਹਿਜਤਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕਈ ਵਾਰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ। ਸੰਗੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁਈਕੋਰ ਬੈਂਡ ਪੰਕ ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਗੀਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਈਕੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਰਡਕੋਰ ਪੰਕ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪੰਕ, ਇੰਡੀ ਰੌਕ, ਪਾਵਰ ਪੌਪ, ਨੋ ਵੇਵ, ਸ਼ੋਰ, ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਦਿ।

## ਹਵਾਲੇ 
### ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ 
* Spencer, Amy; *DIY: The Rise Of Lo-Fi Culture*, Marion Boyars Publishers, London, England, 2005 }

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* QZAP: Queer Zine ਪੁਰਾਲੇਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਰੈਵੇਨਸਕਰ ਹਾਊਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ

**ਰੈਵੇਨਸਕਰ ਹਾਊਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ** ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਦੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿਕਾਰ ਜਿਮ ਅਤੇ ਸੂਜ਼ਨ ਵੇਕਫੀਲਡ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 8 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਵੇਕਫੀਲਡਜ਼ ਨੇ ਆਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1995 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਜ਼ਨ ਵੇਕਫੀਲਡ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਘਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਰੈਵੇਨਸਕਰ ਹਾਊਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਕਾਰਬਰੋ ਦੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚੁਰਚ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹਾਈਟਵਾਸ਼ ਹੈੱਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਘਰ, 1997 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।  ਵੇਕਫੀਲਡਜ਼ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਘਰ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਣ ਦਾ ਸੀ, ਪਰ 2011 ਦੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਘਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੋੜੇ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਫੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਬੀਮਾ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ, ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਲਸਟਨ ਐਵੇਨਿਊ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਕਾਰਪਾਰਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਸਪਲਾਈ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।

## ਬਿਲਡਿੰਗ 
ਇਮਾਰਤ ਪੈਟਰਸਨ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਪੂਲ, ਵਾਲਟਡ ਛੱਤ, ਕੰਕਰੀਟ ਪੈਨਲ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਚੇ ਗੇਬਲਾਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨੇੜਲੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਨਿਓ-ਗੌਥਿਕ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਬਗੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸੁਜ਼ੈਨ ਟਰਲੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਮੂਰਤੀ, ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤੂਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਲਫ਼ ਹੋਟਰੇ, ਕੋਲਿਨ ਮੈਕਕਾਹਨ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਹੌਜਕਿਨਸ, ਚਾਰਲਸ ਗੋਲਡੀ, ਗੈਰੀ ਨੈਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਲ ਡਿਬਲ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੌਜਕਿੰਸ ਵੇਕਫੀਲਡਜ਼ ਦੇ ਮਨਪਸੰਦ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਦਸ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਹੋਮੋਟੋਪੀਆ

***ਹੋਮੋਟੋਪੀਆ*** ਏਰਿਕ ਏ ਸਟੈਨਲੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ ਈ ਵਰਗਾਸ ਦੁਆਰਾ 2007 ਦੀ ਬਣਾਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗਕਤਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦ, ਬਸਤੀਵਾਦ, ਐਚਆਈਵੀ/ਏਡਜ਼ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ੂਟ-ਐਂਡ-ਰਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ *ਬੋਰਨ ਇਨ ਫਲੇਮਜ਼* ਅਤੇ *ਦ ਬੇਟਲ ਆਫ ਅਲਜੀਅਰਜ਼* ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ।

*ਹੋਮੋਟੋਪੀਆ* ਇਸ ਤਰਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਵਿਅੰਗ/ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ" ਕੁਈਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਯੋਸ਼ੀ ਫ੍ਰਾਂਟਜ਼ ਫੈਨਨ ਦੀ *ਬਲੈਕ ਸਕਿਨ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਮਾਸਕ* ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪਾਰਕ ਦੇ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਯੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਕੁਈਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

*ਹੋਮੋਟੋਪੀਆ* ਵਿੱਚ ਸਾਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ /ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਲਾਕਾਰ ਜੇਸਨ/ਜੋਏ ਫ੍ਰਿਟਜ਼, ਲਿੰਗ ਭਰਮਵਾਦੀ ਸੂਜ਼ਨ ਵਿਥਨਜ਼, ਕੇਨਟਾਰੋ ਜੇ. ਕਾਨੇਕੋ (ਜਿਸਨੇ ਗੇਅ ਸ਼ੈਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ), ਰਾਲੋਵ ਟੀ. ਐਂਪੂ ਸਾਬਕਾ ਡੀਪ ਡਿਕੋਲੈਕਟਿਵ ਅਤੇ ਲੇਖਕ/ਕਾਰਕੁਨ ਮੈਟਿਲਡਾ ਬਰਨਸਟਾਈਨ ਸਾਈਕਾਮੋਰ ਉਰਫ਼ ਮੈਟ ਬਰਨਸਟਾਈਨ ਸਾਈਕਾਮੋਰ ਆਦਿ ਹਨ।

ਹੋਮੋਟੋਪੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਲੜੀਵਾਰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ *ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਕੁਈਰਜ* । ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ "ਜੇਲ੍ਹ-ਬ੍ਰੇਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ" ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਅਮਰੀਕੀ ਜੇਲ੍ਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੁਈਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ 'ਤੇ ਕਮੇਂਟਰੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਰੋਟਨ ਟੋਮੇਟੋਜ 'ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 50 ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੇਟਿੰਗ ਮਿਲੀ, ਆਈਐਮਡੀਬੀ 'ਤੇ 20 ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 7.2/10 ਸਟਾਰ ਰੇਟਿੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੈਟਰਬਾਕਸਡ 'ਤੇ ਇੱਕ 2 ਸਟਾਰ ਰੇਟਿੰਗ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਨਾਰਚੋ-ਕੁਈਰ
* ਰੈਂਬੋ ਪੂੰਜੀਵਾਦ
* ਗੇਅ ਸ਼ੇਮ
* ਬੈਸ਼ ਬੈਕ!
* ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ
* ਕੁਈਰ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ
* ਕੁਈਰਕੋਰ
* ਕੁਈਰਪਸ਼ਨ
* ਗੇਅ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2007 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ (ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)

**ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਵਾਦ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ", "ਡਾਇਲਾਗ" ਅਤੇ "ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ" ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਸੱਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਲਮ *ਕਿਸਮਤ* (2019) ਲਈ ਇੱਕ "ਬੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਡਾਇਰੈਕਟਰ" ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। .

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੈਨਸ਼ੌਟਸ

***ਮੈਨਸ਼ੌਟਸ*** ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੀ, ਜੋ ਗੇਅ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ, ਅਸਲੀ ਗਲੈਮਰ/ ਸਾਫਟ ਪੋਰਨ ਫੋਟੋ ਸਪ੍ਰੈਡ, ਵੀਡੀਓ ਸਟਿਲ, ਨਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1988 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ (ਲਗਭਗ) ਹਰ ਸਾਲ ਨੌਂ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਮਾਰਚ 2001 ਦੇ ਅੰਕ ਤੱਕ *ਮੈਨਸ਼ੌਟਸ* ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਜੈਰੀ ਡਗਲਸ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿਕ ਗਈ। ਰਸਾਲੇ ਨੇ ਜੂਨ-ਅਗਸਤ 2001 ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਅੰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੰਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਡਾ.ਨਈਅਰ ਮਸੂਦ

**ਡਾ. ਨਈਅਰ ਮਸੂਦ** ਦਾ ਜਨਮ 1936 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1957 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1965 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ। ਡਾ. ਮਸੂਦ ਨੇ 21 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਡਾ: ਮਸੂਦ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਗਲਪ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 'ਤਾਊਸ ਚਮਨ ਕੀ ਮੈਨਾ' ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਅਸਤਿੱਤਵ ਦੇ ਪਤਨ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗ ਬਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਹੈਲੋ ਮਿਸਟਰ

***ਹੈਲੋ ਮਿਸਟਰ***, ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟਾਈਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਸਾਲਾਨਾ ਅਮਰੀਕੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੀ, ਜੋ ਗੇਅ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਕੁਈਰ ਅਤੇ ਕੁਈਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਅੰਕ, ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ 150 ਅਤੇ 200 ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਲਪ, ਨਿੱਜੀ ਲੇਖ, ਇੰਟਰਵਿਊ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਿਆਨ ਫਿਟਜ਼ਗਿਬਨ ਦੁਆਰਾ 2012 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫੰਡਿੰਗ ਇੱਕ ਕਿੱਕਸਟਾਰਟਰ ਕਰਾਉਡਫੰਡਿੰਗ ਮੁਹਿੰਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ $26,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਡਾਰਲਿੰਗਹਰਸਟ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਸਿਡਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਬਰੁਕਲਿਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਫਿਟਜ਼ਗਿਬਨ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਾਥੀ ਫ੍ਰੈਨ ਟਿਰਾਡੋ, ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਝਾਂਗ ਕਿੰਗਯੁਨ ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਸੰਪਾਦਕ ਰਾਈਕਰ ਐਲਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2018 ਤੱਕ, ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਦਸ ਅੰਕ ਛਾਪੇ ਅਤੇ ਵੰਡੇ ਸਨ। ਗਲਾਡ,  ਦ ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ,   ਲਾਂਬਡਾ ਲਿਟਰੇਰੀ,  ਅਤੇ *ਆਊਟ*,  ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਦ ਬਲੌਟ*,  ਆਈ ਲਵ ਪੇਪਰ ''ਇਟ'ਸ ਨਾਇਸ ਦੇਟ*  *ਮੈਲਟਿੰਗ ਬਟਰ*,  *ਪੋਸਚਰ*,  ਅਤੇ *ਦ ਵਾਈਲਡ''  ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।

12 ਜੁਲਾਈ, 2018 ਨੂੰ, ਫਿਟਜ਼ਗਿਬਨ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਅੰਕ ਇਸਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਇੰਦਰ ਸਭਾ

**ਇੰਦਰ ਸਭਾ** ( اِندر سبها  ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਓਪੇਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਖਨਊ ਦੀ ਅਵਧ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਆਗਾ ਹਸਨ ਅਮਾਨਤ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1853 ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਾਟਕੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੰਦਰ ਸਭਾ ਦੀ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਅਤੇ ਬੇਤਰਤੀਬੀ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਭਾਰਤੇਂਦੂ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ‘ਬੰਦਰ ਸਭਾ’ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। 1863 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੀਡਰਿਕ ਰੋਜ਼ੇਨ ਦੁਆਰਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਸਦਾ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1932 ਵਿਚ ਮਦਨ ਥੀਏਟਰ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਇੰਦਰ ਸਭਾ' ਵੀ ਬਣਾਈ। ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਾਮ 'ਇੰਦਰ ਸਭਾ' ਸੀ, ਇਸ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਲੇਖ 'ਇੰਦਰ ਸਭਾ' ਸੀ ਭਾਵ ਲਿਖਣ 'ਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਾਟਕ 
ਇਹ ਓਪੇਰਾ ਮਹਾਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦਿਵਯਲੋਕ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਪਰੀ (ਅਪਸਰਾ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪਟਾਕੇ ਅਤੇ ਨਕਾਬ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਟਕੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਮਾਨਤ ਨੇ ਅਵਧ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਜਾਣ ਹੀ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਬੋਲ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ "ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਅਵਧ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਇੰਦਰ ਸਭਾ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸੀ।" ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਗੀਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ "31 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, 9 ਠੁਮਰੀ, 4 ਹੋਲੀਆਂ, 15 ਗੀਤ, 2 ਚੌਬੋਲੇ ਅਤੇ 5 ਛੰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਨਾਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ।"

ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ 19ਵੀਂ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਈ ਉਰਦੂ ਨਾਟਕਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਦਿਮ ਹੁਸੈਨ ਅਫਸੋਸ ਦਾ 'ਬਜ਼ਮ-ਏ-ਸੁਲੇਮਾਨ (1862), ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਅਸਮਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਪਾਰਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ, ਫਾਰੂਖ ਦਾ 'ਨਿਗਾਰਿਸਤਾਨ-ਏ- ਫਾਰੂਖ'। 

## ਫ਼ਿਲਮ 
1932 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਇੰਦਰ ਸਭਾ’ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ (ਟਾਕੀਜ਼) ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆਲਮ ਆਰਾ' ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਸਾਲ 'ਇੰਦਰ ਸਭਾ' ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ 211 ਮਿੰਟ ਲੰਬੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 71 ਗੀਤ ਸਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ 'ਇੰਦਰ ਸਭਾ' ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜਮਸ਼ੇਤਜੀ ਫਰਾਮਜੀ ਮਦਾਨ ਦੀ ਕੰਪਨੀ 'ਮਦਨ ਥੀਏਟਰ' ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਗੀਤ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ 
ਇੰਦਰ ਸਭਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੌਬੋਲੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ:

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਓਪੇਰਾ
* ਨੌਟੰਕੀ
* ਅਵਧ
* ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਨੀਤਾ ਚੌਧਰੀ

**ਨੀਤਾ ਚੌਧਰੀ** (  - 2 ਜੂਨ 2019) ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੁਨਾਈਟਿਡ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ 2010 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾਪੁਰ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਮੇਵਾਲਾਲ ਚੌਧਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਤਾਰਾਪੁਰ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।

ਨੀਤਾ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਮੇਵਾਲਾਲ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ 27 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 2 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ ਸਫਦਰਜੰਗ ਹਸਪਤਾਲ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿੱਛੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਕਾਸਮੀ

**ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਕਾਸਮੀ** (20 ਦਸੰਬਰ 1950 – 8 ਜੁਲਾਈ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਡੀਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿਚ ਉਹ "ਤਹਿਜ਼ੀਬ-ਉਲ-ਅਖਲਾਕ" ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ ਅਤੇ "ਦ ਕ੍ਰਿਟਿਸਿਜ਼ਮ ਆਫ ਪੋਇਟਰੀ" ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਡਵਰਡ ਮੋਰਗਨ ਫੋਰਸਟਰ ਦੇ "ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਹਿਲੂ" ਦਾ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ "ਨਾਵਲ ਦਾ ਮਜ਼ਾ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਗਾਲਿਬ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕਾਸਮੀ ਦਾਰੁਲ ਉਲੂਮ ਦੇਵਬੰਦ, ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1996 ਤੋਂ 1999 ਦਰਮਿਆਨ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥੰਮ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਕਾਸਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਦਸੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਦਰਭੰਗਾ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਦਰੱਸਾ ਕਾਸਿਮ ਅਲ-ਉਲਿਮ ਹੁਸੈਨਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਦਰਸ-ਏ-ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਵਿਖੇ ਦਾਰੁਲ ਉਲੂਮ ਦੇਵਬੰਦ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਏ.ਐਮ.ਯੂ. ਆਰਟਸ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਡੀਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੁਜਾਵੀਰ ਹੁਸੈਨ ਰਿਜ਼ਵੀ, ਜੋ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ, ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ "ਕਲਮ ਦਾ ਪਿਤਾ" (ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ) ਕਿਹਾ।

ਕਾਸਮੀ ਨੂੰ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਨਾਰੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਮਸੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਫਾਰੂਕੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਰਦੂ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1980 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 1987 ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ।  ਉਸਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਗਾਲਿਬ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 8 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਕਾਸਮੀ ਨੇ ਐਡਵਰਡ ਮੋਰਗਨ ਫੋਰਸਟਰ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਦਾ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ *ਨਾਵਲ ਕਾ ਫਨ* ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ *ਕਸੀਰਤ-ਏ ਤਾਇਬੀਰ*, *ਮਸ਼ਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰੀਅਤ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਤੰਕੀਦ ਦੀ ਰਿਵਾਇਤ*, *ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਤੰਕੀਦ (ਕਵਿਤਾ* *ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ* ) ਅਤੇ *ਤਖਲੀਕੀ ਤਜ਼ਰੂਬਾ* ਲਿਖੀਆਂ। ਜਨਵਰੀ 2010 ਵਿੱਚ, ਕਾਸਮੀ ਦੇ 125 ਖੋਜ ਲੇਖ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਕਲਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* *ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੇ ਬਾਅਦ ਉਰਦੂ ਤਨਜ਼-ਓ-ਮਿਜ਼ਾਨ*
* ''ਮਸ਼ਰਿਕ ਕੀ ਬਾਜ਼ੀਫ਼ਤ: ਮੁਹੰਮਦ ਹਸਨ 'ਅਸਕਰੀ ਕੇ' ਵਾਲੇ* ( *ਪੂਰਬ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਹਸਨ ਅਸਕਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ* ) ਤੋਂ
* *ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ ਸਿੱਦੀਕੀ, ਸ਼ਾਕੀਅਤ ਔਰ ਅਦਬੀ ਕਾਦਰ-ਓ-ਕਮਤ* ( *ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ ਸਿੱਦੀਕੀ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੱਤਤਾ* )
* *ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ: ਸ਼ਕੀਹੀਅਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਰੀ* ( *ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ : ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ'' )

## ਹਵਾਲਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਗੋ (ਅਮਰੀਕੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ)

***ਗੋ*** (ਪਹਿਲਾਂ ***ਗੋ ਨਾਇਸ***), ਇੱਕ "ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਲਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੋਡਮੈਪ" ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਫ਼ਤ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲੈਸਬੀਅਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੋ ਦੀਆਂ 10 ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 30,000 ਕਾਪੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ 250,000 ਵਿਲੱਖਣ ਵੈੱਬ ਹਿੱਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਾਈਟ ਲਾਈਫ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਯਾਤਰਾ, ਸਲਾਹ, ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

*ਗੋ* ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2001 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਐਮੀ ਲੈਸਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਲਿਜ਼ ਟ੍ਰਸ

**ਮੈਰੀ ਐਲਿਜਾਬੈਥ ਟ੍ਰਸ** (ਅੰਗਰੇਜੀ: Mary Elizabeth Truss, ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 1975) ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਹੈ ਜੋ 6 ਸਤੰਬਰ 2022 ਤੋਂ ਯੂਨਾਇਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੇਤਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। 2010 ਤੋਂ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਨਾਰਫੋਕ ਤੋ ਸਾਂਸਦ ਹੈ। ਟ੍ਰਸ ਕਈ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ 'ਚ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਉਹ 2021 ਤੋਂ 2022 ਤੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਂਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ II ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੰਦਰਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਤਮ ਸੀ, ਮਹਾਂਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ 8 ਸਤੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਹੋਈ, ਟ੍ਰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪਦ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਉਪਰੰਤ।

ਟ੍ਰਸ ਮਰਟਨ ਕਾਲਜ, ਔਕਸਫੋਰਡ 'ਚ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਔਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਲਿਬ੍ਰਲ ਡੇਮੋਕ੍ਰੈਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ। 1996 'ਚ ਉਸਨੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੈੱਲ ਅਤੇ ਕੇਬਲ ਐਂਡ ਵਾਇਰਲੈਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦੋ ਅਸਫਲ ਜਤਨ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ 2010 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਨਾਰਫੋਕ ਲਈ ਸੰਸਦ ਸਦੱਸ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਸਦ ਸਦੱਸ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ, ਗਣਿਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਨੀਤੀਗਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਐਮਪੀਜ਼ ਦੇ ਫ੍ਰੀ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ *ਆਫਟਰ ਦ ਕੋਲੀਸ਼ਨ* (2011) ਅਤੇ *ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਆ ਅਨਚੈਨਡ* (2012) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਟ੍ਰਸ ਨੇ 2012 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2014 ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਫੇਰਬਦਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੈਮਰੂਨ ਦੁਆਰਾ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ  ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ 2016 ਦੇ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਪੱਖ ਦੇ *ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸਟ੍ਰੋਂਗਰ ਇਨ ਯੂਰਪ* ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਮਰਥਕ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਨਤੀਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰੈਕਸਿਟ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ ਕੈਮਰੂਨ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟ੍ਰਸ ਨੂੰ ਥੇਰੇਸਾ ਮੇਅ ਦੁਆਰਾ ਨਿਆਂ ਲਈ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਚਾਂਸਲਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਈ। 2017 ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਰਸ ਨੂੰ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੇਅ 2019 ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟ੍ਰਸ ਨੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਨੇਤਾ ਬਣਨ ਲਈ ਜੌਨਸਨ ਦੀ ਦਾਵੇਦਾਰੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਜੌਹਨਸਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਟ੍ਰਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਰਾਜ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੰਭਾਲੀ। ਉਸਨੂੰ 2021 ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਫੇਰਬਦਲ ਵਿੱਚ ਜੌਹਨਸਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ 
**ਨੋਟ**

**ਹਵਾਲੇ**

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ

**ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ** ( ਸੰਖੇਪ : **MP** ) ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਬਾਲਗ ਮਤੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਅਨੁਮਤੀ ਸੰਖਿਆ 550 ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਲਕਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 530 ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ 20 ਤੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ (ਦੋਵੇਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)। 1952 ਅਤੇ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਦੋ ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ ਸਨ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਗਿਣਤੀ 543 ਹੈ। ਪਾਰਟੀ—ਜਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ—ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਯੋਗਤਾ ਮਾਪਦੰਡ 
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ;

* ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
* ਉਮਰ 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਲਈ ਵੋਟਰ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
* ਕਿਸੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਉਸਦੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਦਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ  ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਅਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 
ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ;

* ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਾਭ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਅਹੁਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ (ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਦਫਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ)।
* ਅਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਦਾ ਹੈ।
* ਇੱਕ ਦੀਵਾਲੀਆ ਹੈ.
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
* ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੈ।
* ਦਲ- ਬਦਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
* ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
* ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਦੇ ਜੁਰਮ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
* ਛੂਤ- ਛਾਤ, ਦਾਜ, ਜਾਂ ਸਤੀ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
* ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
* ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਵਫ਼ਾਈ (ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ) ਲਈ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  

## ਕਾਰਜਕਾਲ 
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। 

## ਮੈਂਬਰਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 
ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 81 ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ 552 ਦੱਸੀ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਨੁਪਾਤ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।  ਅਧਿਕਤਮ ਇਜਾਜਤ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚੋਂ,

* ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ 530 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣੇ ਹਨ।
* ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ, ਅਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
* **550** ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਅਧਿਕਤਮ ਗਿਣਤੀ।  

### ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ 
ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਰਾਖਵੀਆਂ ਸੀਟਾਂ 2019 ਦੇ 126ਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ 104ਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਐਕਟ, 2019 ਵਜੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।   ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੰਖਿਆ 552 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 550 ਰਹਿ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ
ਪਰਿਚੈ ਦਾਸ

**ਪਰਿਚੈ ਦਾਸ** (ਜਨਮ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਭੋਜਪੁਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਵਾਂ ਨਾਲੰਦਾ ਮਹਾਵਿਹਾਰ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਉਹ ਭੋਜਪੁਰੀ, ਮੈਥਿਲੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਗੋਰਖਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗੋਰਖਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਰ, ਮੈਥਿਲੀ-ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਰ, ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ ਹਿੰਦੀ ਅਕਾਦਮੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ/ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ/ਪਾਠ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ [ਟਰਾਂਸਲੇਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ] ਦੁਆਰਾ "ਸ੍ਰੀਜਨ ਇਵਮ ਅਨੁਵਾਦ" [ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ] ਲਈ ਦਵੀ-ਵਾਗੀਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੰਨਤ ਨੂਰ

**ਕੇਲਮਾਸ਼ ਦੇਵੀ,** ਜਿਸਨੂੰ **ਮੰਨਤ ਨੂਰ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ, ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ 2, ਸੋਨੂੰ ਕੇ ਟੀਟੂ ਕੀ ਸਵੀਟੀ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਹਰਜੀਤਾ ਸਮੇਤ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਗੀਤ ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਵਿਯੂਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
### ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
ਜੰਮੂ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਚਲੀ ਗਈ ਪਰ ਕਾਲਜ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਕਾਰ ਪਵਿਤਰ ਪਿਟਾ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮੰਨਤ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਿਸਦੀ ਜਾਦੂਈ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਸੌਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਕਲਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡੈਬਿਊ ਸਿੰਗਲ ਸੀ ਜੋ "ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਨਚਨਾ", ਦਸੰਬਰ 2015 ਸੀ। ਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਆਰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਣ-ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜੇ ਸਟਾਰ ਵਰਗੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।

### ਸਫਲਤਾ 
ਨੂਰ ਨੇ ਫਿਲਮ *ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ* ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਗੀਤ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਘਰ-ਘਰ ਵਿਚ ਨਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ 'ਤੇ ਹੋਰ ਟਰੈਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ "ਮੇਕਅੱਪ" ਅਤੇ "ਰੇਸ਼ਮੀ ਚੁੰਨੀ" ਵਰਗੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਹਨ।

ਉਸਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਐਮੀ ਵਿਰਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੰਸਰਟ ਟੂਰ "ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਟੂਰ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤ ਗਾਇਕਾ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁਡ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ਅਲਕਾ ਯਾਗਨਿਕ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਜਸਪਿੰਦਰ ਨਰੂਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਵਰਗੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਗਿਣਦੀ ਹੈ।

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ 
#### ਪੰਜਾਬੀ 
#### ਹਿੰਦੀ 
### ਗੈਰ-ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
#### ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Mannat Noor on Facebook

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ

**ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਜਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ.ਕੀਤੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੌਮੀ ਕਨਵੀਨਰ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਵੱਲੋਂ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਤੋਂ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੇਅਰਟੇਕਰ ਕਨਵੀਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਮੁਆਫੀਨਾਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਅਤੇ ਕੋ-ਕਨਵੀਨਰ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਅਤੇ ਅਮਨ ਅਰੋੜਾ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ’ਤੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਦਾ ਕੋ-ਕਨਵੀਨਰ ਅਤੇ ਕੇਅਰਟੇਕਰ ਕਨਵੀਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

2017 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਦਿਹਾਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੇ।

## ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਦਿਹਾਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 117 ਵਿੱਚੋਂ 92 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ 79% ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ

ਮੈਂਬਰ (2022-23) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ

ਮੈਂਬਰ (2022-23) ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 02 ਜੂਨ, 2021 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ 23ਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਉਪ-ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਗੜ੍ਹ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ)

ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1946 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 13 ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਕਹਾਣੀਆਂ 
# ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ 
# ਰਾਇਜ਼ਾਦਾ ਬਿਧੀ ਚੰਦ 
# ਰਾਮੋਲਾ 
# ਭੁੱਖੀ ਸਨੇਹ 
# ਦਾਤ੍ਰੀ ਤੇ ਦੀਪੋ 
# ਤੜਪਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ 
# ਸੁੰਨੀ ਦੁਨੀਆਂ 
# ਨੀਰੁ ਦੀ ਨਾਰਦਾ 
# ਸਵਾਂਤ ਨਹੀਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬੂੰਦ 
# ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 
# ਪਹੁਤਾ ਪਾਂਧੀ 
# ਦੋ ਯਾਦਗਰੀ ਆਂਸੂ
# ਮੇਰਾ ਨਿਸਫਲ ਪਿਆਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਵੀਣਾ ਵਿਨੋਦ

ਵੀਣਾ ਵਿਨੋਦ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਨੇ ਕੁੱਲ 9 ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਚਨਾ 1941- 42 ਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਕਹਾਣੀਆਂ 
# ਵੀਣਾ ਵਿਨੋਦ 
# ਭੁੱਖੀ ਆਤਮਾ 
# ਐਵੇਂ ਦਿਲੋਂ ਉਠੀਆਂ ਸੋਚਾਂ 
# ਪ੍ਰੀਖਿਆ 
# ਅਨੋਖਾ ਨਾਸਤਕ 
# ਵਿਆਹ 
# ਧੰਨ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਲਈ 
# ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਾਮੇ 
# ਪਿਆਰ ਤ੍ਰਾਟਾ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ

right|thumb|300x300px|ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ
ਪਿੰਕ ਬੌਲਵਾਰਮ ਜਾਂ **ਗੁਲਾਬੀ** ਸੁੰਡੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: ਪੇਕਟੀਨੋਫੋਰਾ ਗੌਸੀਫਿਲਾ; *Pectinophora gossypiella*; ਸਪੇਨੀ: ਲਾਗਰਟਾ ਰੋਸਾਡਾ) ਇੱਕ ਕੀੜਾ (ਸੁੰਡੀ) ਹੈ, ਜੋ ਨਰਮੇ/ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕੀੜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਲਗ ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਪਤਲਾ, ਸਲੇਟੀ ਕੀੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਖੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਰਵਾ ਇੱਕ ਗੂੜ੍ਹਾ ਚਿੱਟਾ ਕੈਟਰਪਿਲਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਜੋੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਡੋਰਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੀ ਪੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲਾਰਵਾ ਅੱਧੇ ਇੰਚ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਮਾਦਾ ਕੀੜਾ ਇੱਕ ਕਪਾਹ ਦੀ ਬੌਲ (ਟੀਂਡੇ) ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਆਂਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲਾਰਵਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਟੀਂਡੇ ਖਾਣ ਦੁਆਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਕਪਾਹ ਦੇ ਲਿੰਟ (ਰੂੰ) ਨੂੰ ਚਬਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਕਪਾਹ ਦੇ ਟੀਂਡਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਬੀਜ ਤੇਲ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨ ਦੁੱਗਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੀਂਡੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਟਿਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਘਨ ਹੋਰ ਵੀ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਅਤੇ ਫੰਜਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਖੋਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਪਾਹ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਦੱਖਣੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਕਪਾਹ ਪੱਟੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਦੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੀਟ ਸੀ। USDA ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ, ਟ੍ਰਾਂਸਜੇਨਿਕ ਬੀਟੀ ਨਰਮੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਮਿਟਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਹੁਣ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੇਨਿਕ ਬੀਟੀ ਨਰਮੇ (ਬੋਲਗਾਰਡ ਕਪਾਹ) ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਬੀਟੀ ਜੀਨ (ਕ੍ਰਾਈ1ਏਸੀ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਨਸੈਂਟੋ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸਮ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੇਅਸਰ ਹੈ। ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਪਾਹ 'ਤੇ ਸੰਕਰਮਣ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਲਾਬੀ ਬੋਲਵਰਮ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਖੇਤ ਨੂੰ ਵਾਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਣਕਢੇ ਹੋਏ ਟੀਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਰਵੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਟੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਚੇ ਹੋਏ ਕੀੜੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਹਮਲਾ ਕਰਨਗੇ। ਮੇਲਣ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ, ਰਸਾਇਣਾਂ, ਅਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਨਰ ਜੋ ਮਾਦਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਸੁੰਡੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
ਤਸਵੀਰ:Pinkbollworm.jpg|ਕੈਟਰਪਿੱਲਰ
ਤਸਵੀਰ:Pectinophora gossypiella 5006025.jpg|ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਰੁਕਨ-ਉਦ-ਦੀਨ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ

**ਰੁਕਨ-ਉਦ-ਦੀਨ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ** (    **ਰੁਕਨ-ਅਲ-ਦੀਨ ਫਿਰੋਜ਼** (ਮੌਤ 19 ਨਵੰਬਰ 1236), 1236 ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਬਦਾਊਨ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ। ਪਰ, ਰੁਕਨੁਦੀਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਅਨੰਦ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸ਼ਾਹ ਤੁਰਕਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੁਕਨੁਦੀਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਅਮੀਰਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਭੈਣ ਰਜ਼ੀਆ ਨੂੰ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ
ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਹਿਮਦ ਨੂਰੀ

**ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਹਿਮਦ ਨੂਰੀ** ( ਉਰਦੂ : مشتاق احمد نوری) (ਜਨਮ 7 ਮਈ 1950) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1950 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰਨੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਹੁਣ ਅਰਰੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਦੇ ਪੋਠੀਆ (ਹੁਣ ਅਰਰੀਆ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਨੂਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮਦਰੱਸੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਜ਼ਾਦ ਅਕੈਡਮੀ ਅਰਰੀਆ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਗਲਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1971 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਐੱਡ ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਐਡ ਕੀਤੀ।

## ਕਾਰੋਬਾਰ 
ਉਸਨੇ 1977 ਵਿੱਚ ਬੀਪੀਐਸਸੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਾਂਗ, ਪੂਰਨੀਆ, ਅਰਰੀਆ, ਸਾਸਾਰਾਮ, ਸਮਸਤੀਪੁਰ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਪੋਸਟਿੰਗ ਸਰਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਛਪਰਾ ਵਿਖੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸੰਯੁਕਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਆਈ ਐਂਡ ਪੀਆਰਡੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ।

ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਦੋ ਵਾਰ, ਬਿਹਾਰ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਨੂਰੀ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਫਿਨੇਸਰ ਨਾਥ ਰੇਣੂ ਦਾ ਨਾਵਲ ਕਲਾਸਿਕ ਟੇਸੀਰੀ ਕਸਮ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਆਲੋਚਕ ਹੱਕੂਲੂ ਕਾਸ਼ਮੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, "ਸ਼੍ਰੀ ਨੂਰੀ ਤਵਾਫ਼-ਏ-ਦੁਸਤ ਜੂਨੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਫਨੀਸਰ ਨਾਥ ਰੇਣੂ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਉਰਦੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਮਾਹੀ ਮੋਬਾਹਾਸਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਉਰਦੂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਸਤੀਆਂ 'ਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜੋ ਉਰਦੂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਛਪਦੇ ਸਨ।

## ਮਾਨਤਾ 
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਤਲਾਸ਼, ਬੰਦ ਅੱਖੋਂ ਕਾ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਪੇ ਤਾਹਿਰੀ ਧੂਪ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਾਇਨ ਕਾਇਨ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ 'ਦ ਕ੍ਰੋ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ' ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋਗਿੰਦਰ ਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਇੱਕ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਕਥਾ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਕੋਡਿੰਗ

**ਕੋਡਿੰਗ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:

## ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ 
* ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
* ਲਾਈਨ ਕੋਡਿੰਗ, ਡਾਟਾ ਸਟੋਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ
* ਸਰੋਤ ਕੋਡਿੰਗ, ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੰਕੁਚਨ
* ਕੋਡਿੰਗ ਥਿਊਰੀ
* ਚੈਨਲ ਕੋਡਿੰਗ, ਕੋਡਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ

## ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ 
* ਕੋਡਿੰਗ (ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ), ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
* ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੀਐਨਏ ਦਾ ਕੋਡਿੰਗ ਸਟ੍ਰੈਂਡ
* ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੋਡਿੰਗ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਜਾਂ ਕੀਵਰਡ ਡੇਟਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
* ਮੈਡੀਕਲ ਕੋਡਿੰਗ, ਮਿਆਰੀ ਕੋਡ ਨੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ
* ਕਵੀਰ ਕੋਡਿੰਗ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕੋਡ
* ਐਂਟਰੌਪੀ ਏਨਕੋਡਿੰਗ
* ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮ ਕੋਡਿੰਗ
ਉਸ ਪਾਰ

*ਉਸ ਪਾਰ* ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰਘੁਵੀਰ ਢੰਡ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1975 ਈ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਢੱਡ ਨੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਬਾਰਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚਲੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 

## ਸਨਮਾਨ 
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦੇ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਰਚਨਾਂ ਨੂੰ 1975 ਵਿਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਕਹਾਣੀਆਂ 
# ਉਸ ਪਾਰ 
# ਮੋਰ ਮਨੀ ਮੋਰ ਫਰੀਡਮ 
# ਤੀਜੀ ਅੱਖ 
# ਲਾਲ ਲਕੀਰ 
# ਨਿਪੁੱਤੀ ਦੀ ਚੀਕ 
# ਡਰਟੀ ਕਲਰ 
# ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਮੌਤ 
# ਹੂੰ !
# ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਾਗ 
# ਅਟੁੱਟ ਮਿਲਾਪ 
# ਬਦਬੂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੱਕ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਕਾਲੀ ਨਦੀ ਦਾ ਸੇਕ

ਕਾਲੀ ਨਦੀ ਦਾ ਸੇਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਰਘੁਵੀਰ ਢੰਡ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨੇ ਕੁੱਲ 11 ਕਹਾਣੀਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1991 ਈ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਨਫਰਤ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਬੇਈਮਾਨੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

## ਕਹਾਣੀਆਂ 
# ਕਾਲੀ ਨਦੀ ਦਾ ਸੇਕ 
# ਬਲਦ
# ਚਾਰਵਾਕ
# ਚੇਨੀ 
# ਉੱਖਲੀ 
# ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ 
# ਮਣਕੇ ਤੇ ਲੜੀਆਂ 
# ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਲੋਕ 
# ਲਹੂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ 
# ਸਰਾਲ 
# ਅਧੂਰੀ ਕਹਾਣੀ 

## ਹਵਾਲੇ  
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਗੁਲਬਾਨੋ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

ਗੁਲਬਾਨੋ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1963 ਈ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 12 ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਝਾਤ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਕਹਾਣੀਆਂ 
# ਗੁਲਬਾਨੋ
# ਵਿਕ ਚੁੱਕੀ
# ਨੰਦੁ
# ਸਫ਼ੈਦ ਫੁੱਲ ਤੇ ਸ਼ਬਨਮ
# ਪਾਣੀ ਤੇ ਪੱਥਰ
# ਇੱਕ ਪੀੜ, ਇੱਕ ਪਿਆਸ
# ਗੁਲਾਬੀ ਚੱਪਲਾਂ, ਧੁਆਂਖੇ ਰਾਹ
# ਪੰਛੀ, ਬੋਟ ਤੇ ਆਲ੍ਹਣੇ
# ਜਿੰਦ ਇੱਕ ਕੈਨਵਸ
# ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ
# ਵਿਚਲਾ ਬੂਹਾ
# ਇੱਕ ਮਕਾਨ ਇੱਕ ਘਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਨਵੰਬਰ ਚੁਰਾਸੀ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

ਨਵੰਬਰ ਚੁਰਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕੁੱਲ 10 ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1996 ਈ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। 

## ਕਹਾਣੀਆਂ 
* ਛੁੱਟੀ 
* ਨਵੰਬਰ ਚੁਰਾਸੀ 
* ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਘੋਗਾ 
* ਬਿੱਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਕੋਠੜੀ 
* ਬਾਜ਼ੀਗਰਨੀ 
* ਗਿੱਟੇ ਵਿੱਚ ਪੀੜ 
* ਦਾਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ 
* ਕਲਰਕ ਮਹਾਰਾਜ 
* ਇੱਕ ਸੀ ਕਮਲਾ ਮਹਿਰਾ 
* ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਯਾਂਦਾ ਦਾ ਅਲਾਪ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ

**ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੈਨਸਿੰਗ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਨਾਗਾਨੰਦ

**ਨਾਗਾਨੰਦ** (ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ) ਰਾਜਾ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ (606 ਈ. - 648 ਈ.) ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਇਹ ਨਾਟਕ ਪੰਜ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਿਮੁਤਵਾਹਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* *ਨਾਗਾਨੰਦ* - ਪਾਮਰ ਬੋਇਡ ਹੁਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਖੁਦ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨਾਟਕ 'ਰਤਨਾਵਲੀ', 'ਪਿਰਿਆਦਰਸ਼ਿਕਾ' ਅਤੇ 'ਨਾਗਨੰਦ' ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਪੰਚਰਾਤਰ (ਨਾਟਕ)

**ਪੰਚਰਾਤਰ** ਭਾਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮਹਾਭਾਰਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਾਹਿਤ (ਰਸਾਲਾ)

**ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਾਹਿਤ** ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਗੰਗਾ ਸਹਾਇ ਮੀਨਾ ਹਨ।ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਜਨਵਰੀ 2015 ਤੋਂ ਛਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉੱਘੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰੂ ਸੋਨਾਵਨੇ, ਮੋਤੀਰਾਵਨਾ ਕੰਗਾਲੀ, ਰੋਜ਼ ਕੇਰਕੇਟਾ, ਟੇਮਸੁਲਾ ਆਓ, ਵਾਲਟਰ ਭੇਂਗਰਾ 'ਤਰੁਣ', ਵੰਦਨਾ ਟੈਟੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਖਲਖੋ, ਅਨੁਜ ਲੁਗੁਨ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੌ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਤਿਮਾਹੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੂੰ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ- ਕਾਹਨ-ਗਿੰਗ, ਮੁਹਾਮੁਹੀ, ਦਰਸ਼ਨ-ਵਿਕਾਰਕੀ, ਰੰਗ-ਰੋਗਨ, ਦੇਸ-ਦਿਸੁਮ, ਸਕਮ ਅਤੇ ਅਖੜਾ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹਿੰਦੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਲਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਜਸਟ ਆਉਟ

***ਜਸਟ ਆਉਟ*** ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1983 ਵਿੱਚ ਜੈ ਬ੍ਰਾਊਨ ਅਤੇ ਰੇਨੀ ਲਾਚਾਂਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਅਰਧ-ਮਾਸਿਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ, ਗਲੇਨ-ਕਿਪ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, ਇੰਕ ਨੇ ਜਸਟ ਆਊਟ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦਿਆ। *ਜਸਟ ਆਉਟ* ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ. ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।

ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਉਪਲਬਧ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਡਿਜੀਟਲ ਕਾਪੀਆਂ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪੀ.ਡੀ.ਐਫ. ਫਾਈਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

*ਜਸਟ ਆਉਟ* ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲਕਾਰ ਮਾਰਕ ਐਸੀਟੋ, ਪਿੰਕ ਮਾਰਟੀਨੀ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਥਾਮਸ ਲਾਡਰਡੇਲ, ਸਾਬਕਾ ਵਿਲੇਮੇਟ ਵੀਕ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕੈਥਾਰਟਿਕ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਰੂਪਰਟ ਕਿਨਾਰਡ ,ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਪੀਟਰ ਜ਼ੁਕਰਮੈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਬਕਸੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸੀ ਜਿੱਥੇ *ਜਸਟ ਆਊਟ* ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਰਚੇ ਦੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਡਰਾਪ ਸਾਈਟਾਂ ਪੂਰੇ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਮੈਟਰੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਡਰਾਪ ਸਾਈਟਾਂ ਸਨ। ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪੇਪਰ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ *ਜਸਟ ਆਊਟ* ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਮਥ ਫਾਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੰਡ ਪੁਆਇੰਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 

21 ਜਨਵਰੀ, 2009 ਨੂੰ, *ਜਸਟ ਆਉਟ*  ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਦੇ ਮੇਅਰ ਸੈਮ ਐਡਮਜ਼ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਕਬੂਲ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੇਅਰ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨਕ ਇੰਟਰਨ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ ਸੀ।

ਅੱਧ-ਮਾਰਚ 2009, ਤਿੰਨ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ - ਸਮਾਚਾਰ ਸੰਪਾਦਕ ਜੈਮੀ ਕੁਟੀ, ਕਲਾ-ਅਤੇ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੰਪਾਦਕ ਜਿਮ ਰਾਡੋਸਟਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਲੇਕ ਮਾਰਟੀਨੇਜ਼ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਮਾਰਟੀ ਡੇਵਿਸ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮਾਲੀਏ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ।

26 ਦਸੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਮਾਰਟੀ ਡੇਵਿਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ *ਜਸਟ ਆਉਟ* ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਸੋ ਇਸ ਦਾ ਦਸੰਬਰ 9 ਦਾ ਅੰਕ ਆਖ਼ਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।

14 ਫਰਵਰੀ, 2012 ਨੂੰ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਗਲੇਨ-ਕਿਪ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, ਇੰਕ., ਨੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਜੋਨਾਥਨ ਕਿਪ ਦੇ ਨਾਲ, *ਜਸਟ ਆਊਟ* ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ *ਜਸਟ ਆਉਟ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ 1 ਜੂਨ, 2012 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਰਾਸ

**ਰਾਸ** ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੌੜੀਆ ਵੈਸ਼ਨਵ ਆਦਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਿੰਬਰਕਾ ਅਤੇ ਚੈਤਨਯ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚੈਤੰਨਯ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਤੈਤਿਰੀਆ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੇ 'ਰਸੋ ਵੈ ਸਾ:' (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਬ 'ਰਸ' ਹੈ) ਦਾ ਅਕਸਰ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰਾਸਲੀਲਾ
* ਡਾਂਡੀਆ ਰਾਸ
ਨਜ਼ਰੀਆ

**ਨਜ਼ਰੀਆ** : **ਏ ਕੁਈਰ** **ਫੇਮੀਨਿਸਟ ਰੀਸੋਰਸ ਗਰੁੱਪ** (ਨਜ਼ਰੀਆ ਕਿਊ.ਐਫ.ਆਰ.ਜੀ.) ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕੁਈਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਰੋਤ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਐਨ.ਸੀ.ਆਰ., ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ/ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ, ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਅਤੇ ਕੇਸ-ਅਧਾਰਿਤ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਲੇਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਬਾਇਸੈਕਸੁਅਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਮਾਦਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਜ਼ਾਰੀਆ ਕਿਊ.ਐਫ.ਆਰ.ਜੀ. ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਈਰ ਪ੍ਰਵਚਨ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੁਈਰ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਈਰ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਖੱਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ -ਸਬੰਧਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

2015 ਵਿੱਚ, ਨਜ਼ਰੀਆ ਕਿਊ.ਐਫ.ਆਰ.ਜੀ. ਨੇ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ  19 ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ਿਵੀ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੈਦ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਨਾਹ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। 2018 ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ (ਰੋਕਥਾਮ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ) ਬਿੱਲ, 2018 , ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।

## ਨਾਮ ਦਾ ਮੂਲ 
*ਨਜ਼ਰੀਆ* ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਵੇਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ" ਜਾਂ "ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ"। ਇਹ ਨਾਮ ਤੰਗ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ " ਹੀਟਰੋਨੋਰਮੈਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ " ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਪਏ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਮਾਗਹੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਮਾਗਹੀ** ਜਾਂ **ਮਾਗਧੀ** ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਜਾਂ ਕੈਥੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਗਹੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ (2002) ਲਗਭਗ 1 ਕਰੋੜ 30 ਲੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਟਨਾ, ਰਾਜਗੀਰ, ਨਾਲੰਦਾ, ਜਹਾਨਾਬਾਦ, ਗਯਾ, ਅਰਵਲ, ਨਵਾਦਾ, ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ , ਲਖੀਸਰਾਏ, ਜਮੁਈ, ਮੁੰਗੇਰ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਗਹੀ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੈਨ ਗ੍ਰੰਥ ਮਾਗਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਅੱਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਗਧੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਗੌਤਮ ਮਹਾਕਵੀ ਯੋਗੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ 1960-62 ਦਰਮਿਆਨ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਰਜਨਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਯੋਗੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਗਧੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ 23 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਾਗਧੀ  ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

2002 ਵਿੱਚ ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਗਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਗਹੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਗਹੀ ਮਹਾਵੀਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਹੈ- 'ਸਾ ਮਾਗਧੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ'। ਇਸ ਲਈ ਮਾਗਹੀ 'ਮਾਗਧੀ' ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਿਪੀ ਕੈਥੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮਾਗਧੀ
* ਅਰਧਮਾਗਧੀ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮਾਗਹੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
* ਮਾਗਹੀ ਸਾਹਿਤ
* ਮਾਘੀ ਮੰਡਲ
* ਮਾਗਧੀ
* ਫੂਲ ਬਹਾਦਰ - ਮਾਘੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਪਲਬਧ ਨਾਵਲ
* ਮਾਗਹੀ ਨਾਵਲ - ਨਰਕ ਸਰਗਾ ਧਰਤਿ
* ਮਗਧ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ : ਸਟੋਰੇਜ
* ਮਾਗਹੀ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੂਪ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਕਾਸ
* ਮਾਗਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
* ਪੈਟਰਨ
* ਸੰਦਰਭ ਸੂਚੀ
* ਫ਼ਿਲਮ "ਭਈਆ"
* ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨਨਾਮਾ - ਮਾਗਹੀ ਪਰਿਵਰਤਨ
* ਮਾਗਹੀ ਵਿਖੇ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਪੰਨਾ (1818)
* ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ - ਡਰਾਫਟ ਰਿਪੋਰਟ (ਜੂਨ 2005)
* ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ
* ਬਿਹਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
* ਰੋਜ਼ੇਟਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਖੇ ਮਾਘੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਪੁਰੀ (ਗੁੰਝਲਖੋਲ ਸਫ਼ਾ)

**ਪੁਰੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਨੇਮ ਹੈ।
## ਉਪਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ 
* ਓਮ ਪੁਰੀ
* ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ
* ਕੈਲਾਸ਼ ਪੁਰੀ
* ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੁਰੀ
* ਨੀਲਕਮਲ ਪੁਰੀ
* ਨਰੋਤਮ ਪੁਰੀ
* ਕੋਇਲ ਪੁਰੀ
* ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ
* ਪਰਲ ਵੀ ਪੁਰੀ
* ਅਰੁਣ ਪੁਰੀ
* ਜਰਨੈਲ ਪੁਰੀ
* ਈਸ਼ਵਰ ਕੰਵਰ ਪੁਰੀ
* ਰਾਮ ਨਾਥ ਪੁਰੀ
* ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ
* ਸੁਨੀਤਾ ਪੁਰੀ
* ਡਾ. ਹਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ
* ਰਜਿੰਦਰਾ ਪੁਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਪਨਾਮ
ਕਵੀ ਭੂਸ਼ਣ

**ਕਵੀ ਭੂਸ਼ਣ** (1613–1715) ਬੁੰਦੇਲੀ ਰਾਜਾ ਛਤਰਸਾਲ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜਾ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬ੍ਰਜਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਕਵੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਤਪਨ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ

thumb|ਤਪਨ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ
**ਤਪਨ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ** (1972 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਾਲਾਹਾਂਡੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।  ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕਾਟੀਓ, ਮੈਂ, ਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਬੁੱਧ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਾਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਉਸਨੇ ਗੋਪੀ ਕੋਟੂਰ (ਗੋਪੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਕੋਟੂਰ) ਨਾਲ਼ ਪੋਇਟਰੀ ਚੇਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਤੇ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਗਾਂਧੀ

**ਡਾ. ਮਦਨ ਜੀ. ਗਾਂਧੀ** (31 ਅਗਸਤ 1940 – 26 ਜਨਵਰੀ 2019), ਸੇਂਟ ਜੌਨ ਕਾਲਜ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਦਾ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੈਲੋ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ 
ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਗਸਤ 1940 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਦਨ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ SA ਜੈਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਫਐਸਸੀ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ, ਅੰਬਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਏ ਕੀਤੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ 1966 ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ 
ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਜਿਲਦਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਜਰਨਲ ਅਰਥ ਵਿਜ਼ਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨੀ ਅੰਕ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਿਊਜ਼ ਲੈਟਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਖੰਡਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ 7 ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ:
 ਸਰ ਛੋਟੂ ਰਾਮ: ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨੀ
ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ

ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ

ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਆਸੀ ਥਿਊਰੀ

ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ

ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ: ਇੱਕ ਪਾਠਕ

ਨਵਾਂ ਮੀਡੀਆ: ਇੱਕ ਪਾਠਕ

ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ: ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨੀ

ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਤ

ਕੁੰਡਲਨੀ

ਸੁਆਹ ਅਤੇ ਅੰਬਰ

ਹਾਇਕੁਸ ਅਤੇ ਕੁਆਟਰੇਨ

ਲਾਟ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ

Luteous ਸੱਪ

ਮੇਂਡਰਿੰਗ ਮੇਜ਼

ਅਜੀਬ ਪੌੜੀ

ਚੁੱਪ ਦੀ ਰਿੰਗ

ਮਨਮੋਹਕ ਬੰਸਰੀ

ਸ਼ੂਨਯਤਾ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸ

ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ

ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ ਗੀਤਾ

ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਗੀਤਾ

ਜ਼ੈਨ ਗੀਤਾ

ਗਾਇਤ੍ਰੀ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਜਪੁਜੀ - ਦ ਸੈਲੇਸਟੀਅਲ ਲੈਡਰ (2010);

ਅਵਧੂਤ ਗੀਤਾ (2017);

Ewafe (2013);

ਕੁੰਡਲਨੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ (2013);

ਪ੍ਰਵਰਾਜ ਪੀਲਜ਼ (2013);

ਪਲੈਨੇਟ ਇਨ ਪਰਿਲ (2014);

ਸਵਰਗੀ ਭਜਨ (2014);

ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਪੀਸ (2014);

ਬਰਨਿਸ਼ਡ ਬੀਡਸ (2015);

ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਡਾਂਸ (2016);

ਬੋਨਸਾਈ ਬਲੌਸਮ (2016);

ਅਰਸਪੋਟਿਕਾ (2017);

ਅੰਬੀਲੀਕਲ ਕੋਰਡਜ਼: ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (2015);

ਮੰਡੇਲਾ ਟ੍ਰਿਬਿਊਟਸ (2014);

ਜੋਰਾ ਸੰਕੋ (2014)

## ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਕੰਮ 
ਮਦਨ ਜੀ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਦੀਜੇਹ ਖਵਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਫਾਰਸੀ, ਨਜਮੇਹ ਖਵਾਰੀ ਦੁਆਰਾ *ਮਦਨ ਜੀ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ* ਰਚਨਾਵਾਂ, ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀਆ ਮਿਰਾਗਲੀਆ ਦੁਆਰਾ, ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਪਦਮਜਾ ਨਰਾਇਣਨ ਦੁਆਰਾ ਫਲੇਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਜੈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ੁਕਲਾ ਸਵਰ ਸੇ ਸਾਧ ਅਨੰਤ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਦੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ