ਕਮਲ ਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ **ਕਮਲ ਜੀਤ ਸਿੰਘ**, ਪੀਵੀਐਸਐਮ, ਏਵੀਐਸਐਮ ਅਤੇ ਬਾਰ ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਨਰਲ ਅਫਸਰ ਕਮਾਂਡਿੰਗ -ਇਨ-ਚੀਫ ਹਨ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੇਅਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ, ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਸਿਖਲਾਈ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਫ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗੋਲਾ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ ਬਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਚੀਫ਼ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਫੋਰਸ ਕਮਾਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਕਈ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

2019 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 2022 ਵਿੱਚ ਯੂਟੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 23 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੀਯੂ ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ 23 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਜਨਰਲਜ਼ ਜੋਟਿੰਗਜ਼ ਕਸੌਲੀ ਲਿਟਫੈਸਟ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਿੰਘ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ, ਖੜਕਵਾਸਲਾ, ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ (ਅਕਾਦਮਿਕ ਲਈ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਹਾਇਰ ਕਮਾਂਡ ਕੋਰਸ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਮਾਂਡ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਕਰਨਲ ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਦੇ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਡਿਫੈਂਸ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਸਟਾਫ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।

ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ (ਐਮ. ਫਿਲ.) ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਲਈ ਵੀ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਨੀਤਾ, ਨੇ ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਗਲੋਬਲ ਸਪੇਸ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਸਾਹਿਲ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਫੌਜੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਿੰਘ ਨੂੰ 11 ਜੂਨ 1977 ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ 63 ਕੈਵਲਰੀ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਇੱਕ ਬਖਤਰਬੰਦ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਮਨੀਪੁਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਕਈ ਵਿਰੋਧੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਬੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲ, ਅਸਾਮ ਰਾਈਫਲਜ਼, ਅਤੇ ਅੰਗੋਲਾ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪੀਸਕੀਪਿੰਗ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ, 63 ਕੈਵਲਰੀ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ; T-90s ਦੀ ਇੱਕ ਬਖਤਰਬੰਦ ਬ੍ਰਿਗੇਡ; ਇੱਕ ਬਖਤਰਬੰਦ ਡਵੀਜ਼ਨ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਰ।

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ 
ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 550ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਵਿਵਾਦ 
ਮਈ 2016 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਆਰ. ਰਵਿੰਦਰਨ, ਤਤਕਾਲੀ ਜਨਰਲ ਆਫਿਸਰ ਕਮਾਂਡਿੰਗ (ਜੀਓਸੀ) ਦਿੱਲੀ ਏਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ GoC ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਵਿੰਦਰਨ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਲਖਨਊ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਆਰਮੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੁਟੀਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੱਸਿਆ।

## **ਹਵਾਲੇ** 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ