open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਰਿਚਰਡ ਸਟਰਾਸ

**ਰਿਚਰਡ ਜਾਰਜ ਸਟਰਾਸ**   (11 ਜੂਨ 1864 - 8 ਸਤੰਬਰ 1949) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਕੰਪੋਜ਼ਰ, ਕੰਡਕਟਰ, ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ, ਅਤੇ ਵਾਇਲਨਿਸਟ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਰਿਚਰਡ ਵੈਗਨਰ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਲਿਸਟ ਦਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਸਤਾਵ ਮਾਹਲਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੈਗਨਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਰਮਨ ਰੁਮਾਂਟਿਕਤਾ ਦੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਰਕੈਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪੁੰਗਰ ਸੂਝੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

1933 ਵਿਚ ਸਟਰਾਸ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰਰੀਕਸਮੁਸਿਕਮਕੈਮਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਬੇਅਰਥ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਕੰਡਕਟਰ ਆਰਟੁਰੋ ਤੋਸਕੈਨੀ ਨੇ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ  ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਟਰਾਸ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਟਰਾਸ ਦੀ ਨੂੰਹ, ਐਲਿਸ ਗਰੈਬ ਸਟ੍ਰਾਸ [ਨਿੰਸ ਵਾਨ ਹਰਮੈਨਸਵਰਥ] ਯਹੂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ (ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ) ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਅਪੋਲਿਟੀਕਲ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਲਈ, ਰਿਬਸਮੁਸਿਕਮਕੈਮਰ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਡੈਬਸੀ, ਮਾਹਲਰ ਅਤੇ ਮੈਂਡੇਲਸੋਹਨ ਵਰਗੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਟਰਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਓਪੇਰਾ *ਡਾਈ ਸਕਵੈਗਸੈਮ ਫਰਾਉ* (1935) ਲਈ ਇਕ ਯਹੂਦੀ ਲਿਬਰੇਟਿਸਟ, ਸਟੀਫਨ ਜ਼ਵੇਇਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਚਸਮੂਸਿਕਮਕੈਮਰ ਅਤੇ ਬੇਅਰੂਥ ਤੋਂ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਓਪੇਰਾ *ਫਰੀਡੇਨਸਟੈਗ*, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਪਰਦਾ ਆਲੋਚਨਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਜਰਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਦੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਰਜਨਾਂ ਸਹੁਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੀ। 1948 ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਵਿਚ ਇਕ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰਿਬਿਨਲ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਤੋਂ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ (1864–1886) 
left|thumb|upright| ਸਟਰਾਸ ਦੀ ਉਮਰ 22 ਸਾਲ ਹੈ
ਸਟਰਾਸ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਜੂਨ 1864 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਜੋਸਫਾਈਨ (ਨੈ ਸੈਸੋਰਰ) ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਸਟਰਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੰਗ ਪਲੇਅਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਨੀਗਲੀਚੇ ਮੁਸਿਕਸ਼ੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।   ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਜਾਰਜ ਪਸ਼ੋਕਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੀ।  

ਸਟਰਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਤਕ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਗਸਤ ਟੋਮਬੋ ਨਾਲ ਪਿਆਨੋ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਿਉਨਿਖ ਕੋਰਟ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਰਪਿਸਟ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਕੰਡਕਟਰ ਤੋਂ ਆਰਕੈਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਾਠ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਲਿਖੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਤਕਰੀਬਨ ਸੰਗੀਤ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ। 1872 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਮਿਉਨਿਕ ਕੋਰਟ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਬੇਨੋ ਵਾਲਟਰ ਤੋਂ ਵਾਇਲਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 11 ਵਜੇ ਫ੍ਰੈਡਰਿਕ ਵਿਲਹੈਲਮ ਮੇਅਰ ਨਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।  1882 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਲੂਡਵਿਗਸੀਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1882-1883 ਵਿਚ ਮਯੂਨਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1864
ਭੂਮਿਕਲ ਊਰਜਾ

[thumb| [ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੇ ਨੈਸਜਾਵੇਲਰ ਜਿਓਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਭਾਫ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ]]
**ਭੂਮਿਕਲ ਊਰਜਾ** ਥਰਮਲ ਊ**ਰਜਾ** ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਉਹ ਊਰਜਾ ਹੈ ਜੋ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਊਰਜਾ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅਸਲ ਗਠਨ ਅਤੇ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਸੜਨ (ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪਰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਨੁਪਾਤ) ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਓਥਰਮਲ ਗਰੇਡੀਐਂਟ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਤਹ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੈ, ਕੋਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤਹ ਤਕ ਗਰਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਉਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ.। ਯੂਨਾਨੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ *γη (GE)* ਤੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਭੂਮਿਕਲ ਦਾ ਮੁੱਢ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਧਰਤੀ, ਅਤੇ *θερμος (ਥਰਮਸ),* ਗਰਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ।

ਧਰਤੀ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਸੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਣਨ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਗਰਮੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਹੈ।

ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਭੂ-ਪਥਰਜੀ ਊਰਜਾ ਪੁਰਾਣੀ ਰੋਮਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਲੀਓਲਿਥਿਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ, 2013 ਵਿੱਚ ਭੂ-ਗਰਮ ਸ਼ਕਤੀ 11,700 ਮੈਗਾਵਾਟ (ਮੈਗਾਵਾਟ) ਉਪਲਬਧ ਸੀ। ਸਾਲ 2010 ਤੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਰਮ, ਸਪੇਸ ਹੀਟਿੰਗ, ਸਪਾ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਡੀਸੀਲੀਨੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਜਿਓਥਰਮਲ ਹੀਟਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਧੂ 28 ਗੀਗਾਵਾਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਜਿਓਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ, ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਵਿਹਾਰਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰ ਹੀਟਿੰਗ, ਵਿਆਪਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਹੈ। ਜਿਓਥਰਮਲ ਖੂਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਸੀਆਂ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਨਿਕਾਸ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਊਰਜਾ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ।

ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਰੋਤ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਸਿਰਫ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੀ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡੂੰਘੇ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਡਰੇਲਿੰਗ ਅਤੇ ਖੋਜ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੈ। ਜਿਓਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਸਬਸਿਡੀਆਂ, ਪਲੇਟ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਈਡਬਲਯੂਈਬੀ ਦੇ ਗਾਹਕ ਚੋਣ ਵਰਗੇ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਗ੍ਰਾਹਕ ਜੀਓਥਰਮਲ ਵਰਗੇ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਲਈ ਥੋੜਾ ਹੋਰ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਭੂਤਕਾਲੀਨ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਗਤ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ 25% ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ, ਜੀਓਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਵਾਟ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੋਂ ਦਸ ਯੂਐਸ ਸੈਂਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
[right|thumb| ਗਰਮ ਬਸੰਤ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤਲਾਅ, ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ [ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼|ਕਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ]]
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਰੱਬ ਦਾ ਯੁੱਧ III

***ਰੱਬ ਦਾ ਯੁੱਧ III*** ਇਕ ਐਕਸ਼ਨ-ਐਡਵੈਂਚਰ ਹੈਕ ਅਤੇ ਸਲੈਸ਼ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤਾ ਮੋਨਿਕਾ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (ਐਸਸੀਈ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਲੇਅਸਟੇਸ 3 (ਪੀਐਸ 3) ਦੇ ਕਨਸੋਲ ਲਈ 16 ਮਾਰਚ, 2010 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਖੇਡ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪੰਜਵੀਂ ਕਿਸ਼ਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੱਤਵੀਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ 2007 ਦੇ *ਗਾਰਡ ਆਫ ਵਾਰ II* ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਖੇਡ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਬਦਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਓਲੰਪੀਅਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜ਼ੀਅਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਿਡਾਰੀ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕ੍ਰੈਟੋਜ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰੱਬ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਕ੍ਰੈਟੋਸ ਮਾਉਂਟ ਓਲੰਪਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਉਸਨੂੰ ਟਾਈਟਨ ਗਾਈਆ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।  

ਗੇਮ ਪਲੇਅ ਪਿਛਲੇ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ - ਬਲੇਡਜ਼ ਆਫ ਐਕਸਾਈਲ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਬੋ-ਬੇਸਡ ਲੜਾਈ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਤੇਜ਼ ਵਾਰ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਖਿਡਾਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ ਅਤੇ ਬੌਸ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰਾਲ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ  ਹੈ। ਖਿਡਾਰੀ ਵਿਕਲਪਿਕ ਲੜਾਈ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਜੋਂ ਚਾਰ ਜਾਦੂਈ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬੁਝਾਰਤ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਿੰਗ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, *ਤੀਜਾ ਦਾ ਯੁੱਧ ਤੀਜਾ* ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾਦੂ ਸਿਸਟਮ, ਹੋਰ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਨਵੇਂ ਕੈਮਰਾ ਐਂਗਲ ਅਤੇ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ *ਤੀਜਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ* ਆਲੋਚਕ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਆਈਜੀਐਨ ਦੇ ਇਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਵਿਚ "ਸਕੇਲ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਦੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰੈਟੋਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਈਜੀਐਨ ਨੇ "ਸ਼ਾਇਦ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਿਖਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ" ਕਿਹਾ ਹੈ।  ਗੇਮ ਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ २०० and ਅਤੇ २०१ Sp ਦੇ ਸਪਾਈਕ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ “ਮੋਸਟ ਐਂਸਿਪਿਡਟਡ ਗੇਮ ਆਫ 2010” ਅਤੇ “ਬੈਸਟ ਪੀਐਸ Game ਗੇਮ” ਅਤੇ ਸਾਲ British Art British British ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ “ਕਲਾਤਮਕ ਅਚੀਵਮੈਂਟ” ਐਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਬਾਫਟਾ) ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਅਵਾਰਡ.*ਗੌਡ  ਉ*ਫ *ਵਾਰ ਦੀ* ਲੜੀ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਗੇਮ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਪਲੇਅਸਟੇਸ 3 ਗੇਮ, ਇਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 5.2 ਵੇਚੇ। ਜੂਨ 2012 ਤਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਅਤੇ 28 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਪਲੇਅਸਟੇਸ 3 ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ *ਗੌਡ  ਉਫ ਵਾਰ ਸਾਗਾ* ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 

## ਗੇਮ ਪਲੇਅ 
*ਗੌਡ  ਉ*ਫ *ਵਾਰ  **III*** ਹੈਕ ਅਤੇ ਸਲੈਸ਼ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਐਕਸ਼ਨ-ਐਡਵੈਂਚਰ ਗੇਮ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਸਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੰਗਲ-ਪਲੇਅਰ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਹੈ।  ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖਿਡਾਰੀ ਕੰਬੋ-ਬੇਸਡ ਲੜਾਈ, ਪਲੇਟਫਾਰਮਿੰਗ, ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ-ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਕ੍ਰੈਟੋਸ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।   ਦੁਸ਼ਮਣ ਯੂਨਾਨੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟੀਅਰਜ਼, ਹਾਰਪੀਜ਼, ਚਿਮੇਰਾਸ, ਚੱਕਰਵਾਤੀ, ਸਤਿਆਰਥੀ, ਮਾਇਨੋਟੌਰਸ, ਸਾਇਰਨਜ਼, ਸੇਰਬੇਰਸ ਅਤੇ ਗੌਰਗਨਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਖੇਡ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਕੰਧ ਅਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਚੁਫੇਰੇ ਪਾਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਸਵਿੰਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡੋਟਾ 2

***ਡੋਟਾ 2*** ਇੱਕ ਮਲਟੀਪਲੇਅਰ ਆਨਲਾਈਨ ਲੜਾਈ ਦਾ ਅਖਾੜਾ (ਐਮਓਬੀਏ) ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਹੈ ਜੋ ਵਾਲਵ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ *ਡਿਫੈਂਸ ਆਫ਼ ਦ ਐਨਸੀਐਂਟਸ* (*ਡੋਟਾ*) ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਕੁਅਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਫੀਲੇਡ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੇ *ਵਾਰਕਰਾਫਟ III: ਰੀਜਿਨ ਆਫ ਚਾਓਸ* ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਐਕਸਪੈਂਸ਼ਨ ਪੈਕ, *ਫ੍ਰੋਜ਼ਨ ਥ੍ਰੋਨ* ਲਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਮਾਡਲ ਸੀ। *ਡੋਟਾ 2* ਪੰਜ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਨੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਅਧਾਰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦਸ ਖਿਡਾਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਨਾਇਕ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਮੈਚ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਖਿਡਾਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਨਾਮ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਾਇਕਾਂ ਲਈ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਅੰਕ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਦੇ "ਪ੍ਰਾਚੀਨ" ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਬਣ ਕੇ ਜਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ।

*ਡੋਟਾ 2 ਦਾ* ਵਿਕਾਸ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਈਸਫ੍ਰਾਗ, *ਡਿਫੈਂਸ ਆਫ਼ ਦ* ਐਨਸੀਐਂਟਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਲਵ ਦੁਆਰਾ ਸਰੋਤ ਗੇਮ ਇੰਜਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਰੀਮੇਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਵਿੰਡੋਜ਼, ਓਐਸ ਐਕਸ, ਅਤੇ ਲੀਨਕਸ ਅਧਾਰਤ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਵਿੰਡੋਜ਼-ਓਨਲੀ ਓਪਨ ਬੀਟਾ ਪੜਾਅ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ। ਗੇਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ੍ਰੀ-ਟੂ-ਪਲੇ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵੀਰੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੇਮਪਲਏ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਜਾਂ ਅਨਲੌਕ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਵਾਲਵ ਸੇਵਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਡ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੁੱਟ ਬਾਕਸਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡੋਟਾ ਪਲੱਸ ਕਹਿੰਦੇ ਬੈਟ ਪਾਸ ਪਾਸ ਗਾਹਕੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਗੇਮਪਲੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਵਰਚੁਅਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੀਰੋ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਡੀਓ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਪੈਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

*ਡੋਟਾ 2* ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਐਸਪੋਰਟਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਲੀਗਾਂ ਅਤੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਲਵ ਇੱਕ ਈਵੈਂਟ ਫਾਰਮੈਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੋਟਾ ਪ੍ਰੋ ਸਰਕਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਖੇਡ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਸਾਲਾਨਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸੱਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਪੁਆਇੰਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੀੜ ਫੰਡ ਵਾਲੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 30 ਮਿਲੀਅਨ US$ ਉਪਰ ਦੀ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, *ਡੋਟਾ 2* ਨੂੰ ਏਸਪੋਰਟਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਟਾਫ ਦੀ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਡ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਾਂਗ ਅਖਾੜੇ ਅਤੇ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਤੇ ਸਿਮਲਕਾਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2013 ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ
ਮਨੀਸ਼ਾ

**ਮਨੀਸ਼ਾ** ਮਨ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਮਨੀਸ਼ਾ = ਮਨ + ਇੱਛਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਧੀ ਵਿਕਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।

ਮਨੀਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਬੁੰਧੂ-ਖੱਕਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁੰਗਰੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਮਨੀਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਵਾਈਜ਼ਰ 1

***ਵਾਈਜ਼ਰ 1*** ਇੱਕ ਸਪੇਸ ਪੜਤਾਲ ਹੈ ਜੋ ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ 5 ਸਤੰਬਰ, 1977 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਬਾਹਰੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੋਏਜ਼ਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, *ਵਾਈਜ਼ਰ 1* ਆਪਣੇ ਦੋ ਜੁਆਨਾਂ, *ਵਾਈਜ਼ਰ 2* ਤੋਂ 16 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਲਈ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।  ਦੇ, ਪੁਲਾੜ ਯੁੱਧ ਅਜੇ ਵੀ ਰੁਟੀਨ ਕਮਾਂਡਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੇਟਾ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀਪ ਸਪੇਸ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਦੂਰੀ 'ਤੇ 4 ਨਵੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕਾਈ ਹੈ।

ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਪੀਟਰ, ਸੈਟਰਨ ਅਤੇ ਸੈਟਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੰਦ, ਟਾਈਟਨ ਦੀਆਂ ਫਲਾਈਬਾਈਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਟਾਇਟਨ ਫਲਾਈਬਾਈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਲਾਟੂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। *ਵਾਈਜ਼ਰ 1* ਨੇ ਮੌਸਮ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਰਿੰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੜਤਾਲ ਸੀ।

12 ਨਵੰਬਰ, 1980 ਨੂੰ ਸੈਟਰਨ ਦੇ ਫਲਾਈਬਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੁਢਲੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, *ਵਾਈਜ਼ਰ 1* ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਬਚਣ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜ ਨਕਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। 25 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ, *ਵਾਈਜ਼ਰ 1* ਪਹਿਲਾ ਇਲਾਕਾ ਜਹਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਹੇਲਿਓਪੌਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸਟੇਲਰ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

*ਵਾਈਜ਼ਰ 1* ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਈਜ਼ਰ ਟੀਮ ਨੇ 2017 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ *ਟਰੈਜਕ* ਊਟਰੀ ਕ੍ਰੇਕਸ਼ਨ ਮੈਨੂਵਰ (ਟੀਸੀਐਮ) ਥ੍ਰਸਟਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥ੍ਰਸਟਰਾਂ ਨੂੰ 1980 ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ), ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਵਧਾਇਆ ਸੀ।

## ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ 
### ਇਤਿਹਾਸ 
1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਾਸਾ ਨੂੰ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। *ਪਾਇਨੀਅਰ 10* ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੇ *ਵਾਈਜ਼ਰ* ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੂੰ *ਵੁਆਏਜ਼ਰ* ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਤੀਬਰ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸ਼ੀਲਡਿੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰਸੋਈ-ਗਰੇਡ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਫੁਆਇਲ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕੇਬਲਿੰਗ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਹੰਪੀ

**ਹੰਪੀ** ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬ-ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਵਿਜੈਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਇਤਿਹਾਸ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਰਾਜ ਹੰਪੀ ਤੁੰਗਭਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਿਰ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਨ। 1500 ਸੀਈ ਤੱਕ, ਹੰਪੀ-ਵਿਜੇਨਗਾਰਾ ਬੀਜਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੱਧਯੁੱਗੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸੀ ਜੋ ਪਰਸੀਆ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਵਿਜਯਨਗਾਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਗਿਆ; ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 1565 ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤੀ ਗਈ, ਚਕਨਾਚੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਪੀ ਖੰਡਰਾਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।

ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹੋਸਪੇਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ, ਹੰਪੀ ਦੇ ਖੰਡਰ  ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹਾਨ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਦੇ 1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਚੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ "ਸਧਾਰਨ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਗ੍ਹਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਕਿਲ੍ਹੇ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਮੰਦਰ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ, ਹਾਲ, ਮੰਡਪ, ਯਾਦਗਾਰੀ ਢਾਂਚੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੰਪੀ ਵਿੱਚ ਵਿਜਯਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ; ਅਸ਼ੋਕਨ ਉਪ- ਲਿਖਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ *ਰਾਮਾਇਣ* ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਪਾ ਦੇਵੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੰਪੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਵੀਰੂਪਕਸ਼ ਮੰਦਰ, ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾ -ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੱਠ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
thumb|ਹੰਪੀ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
ਹੰਪੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੁੰਗਭਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ 376 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (234 ਮੀਲ), ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ 385 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (239 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਬੇਲਗਾਮ ਤੋਂ 266 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (165 ਮੀਲ) 'ਤੇ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੋਸਪੀਟ (ਹੋਸਪੇਟ) ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (20 ਮੀਲ) ਤੇ ਤੋਰਨਾਗੱਲੂ ਦੇ ਜਿੰਦਲ ਵਿਖੇ ਜਿਸਦਾ ਸੰਪਰਕ ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨਾਲ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੀ ਬੱਸ ਸਰਵਿਸ ਅਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਹੰਪੀ ਨੂੰ ਗੋਆ, ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਦਾਮੀ ਅਤੇ ਆਈਹੋਲੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (87 ਮੀਲ) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਹੰਪੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ 
* ਹੰਪੀ ਵਿਖੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਵਿਜੇਨਗਾਰਾ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ , ਪੇਨ http://asi.nic.in/asi_museums_hampi.aspਮਿਊਜ਼ੀਅਮ  
* ਜਿੱਤ ਦੇ ਖੇਤਰ: ਵਿਜੇਨਗਾਰਾ , ਕੈਥਲੀਨ ਮੌਰਿਸਨ, ਯੂਸੀ ਬਰਕਲੇ 
* ਹੰਪੀ  - ਗੁੰਮ ਗਏ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਵਾਂ
ਲਿੰਕਿਨ ਪਾਰਕ

**ਲਿੰਕਿਨ ਪਾਰਕ** , ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਆਗੌਰਾ ਹਿੱਲਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਹੈ। ਬੈਂਡ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਲਾਈਨਅਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕੀ / ਤਾਲ ਗਿਤਾਰਿਸਟ ਮਾਈਕ ਸ਼ਿਨੋਦਾ, ਲੀਡ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਬ੍ਰੈਡ ਡਲਸਨ, ਬਾਸਿਸਟ ਡੇਵ ਫਰੈਲ, ਡੀਜੇ / ਕੀ-ਬੋਰਡਿਸਟ ਜੋਅ ਹੈਨ ਅਤੇ ਢੋਲਕੀ ਰੌਬ ਬੌਰਡਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਾਨੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਵੋਕਲਿਸਟ ਮਾਰਕ ਵੇਕਫੀਲਡ ਅਤੇ ਚੇਸਟਰ ਬੇਨਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਬਾਸਿਸਟ ਕੈਲ ਕ੍ਰਾਈਸਟਨਰ ਬੈਂਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। 

1996 ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਲਿੰਕਿਨ ਪਾਰਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ, *ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਥਿ* ਊਰੀ (2000) ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਰਆਈਏਏ ਦੁਆਰਾ 2005 ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੀਰਾ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਲਟੀ-ਪਲੈਟੀਨਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।   ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ, *ਮੈਟੋਰਾ* (2003) ਨੇ ਬੈਂਡ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, 2003 ਵਿਚ  200 ਐਲਬਮ ਚਾਰਟ ਨੂੰ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਪਕ ਟੂਰਿੰਗ ਅਤੇ ਚੈਰਿਟੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।   ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਦੋ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿਚ ਰੇਡੀਓ-ਦੋਸਤਾਨਾ ਪਰ ਸੰਘਣੀ ਪਰਤ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਨਿਊ ਮੈਟਲ ਅਤੇ ਰੈਪ ਮੈਟਲ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ,    ਬੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਐਲਬਮ *ਮਿੰਟ ਟੂ ਮਿਡਨਾਈਟ* (2007) ਵਿਚ ਹੋਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।   ਐਲਬਮ  ਚਾਰਟਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਲਬਮ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਡੈਬਿਊਟ ਹਫਤਾ ਸੀ।   

ਲਿੰਕਿਨ ਪਾਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੌਥੀ ਐਲਬਮ, *ਏ ਹਜ਼ਾਰ ਥ੍ਰੈਂਡਜ਼* (2010) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਿਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਬੈਂਡ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਐਲਬਮ *ਲਿਵਿੰਗ ਥਿੰਗਜ਼* (2012) ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਿਛਲੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਤੱਤ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਐਲਬਮ, *ਹੰਟਿੰਗ ਪਾਰਟੀ* (2014) ਭਾਰੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਐਲਬਮ, *ਵਨ ਮੋਰ ਲਾਈਟ* (2017), ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਅਤੇ ਪੌਪ-ਅਧਾਰਿਤ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।   

ਲਿੰਕਿਨ ਪਾਰਕ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਬੈਂਡਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 70 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਵੇਚੀਆਂ ਹਨ।      ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਛੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ, ਚਾਰ ਐਮਟੀਵੀ ਵੀਡੀਓ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।   2003 ਵਿੱਚ, ਐਮਟੀਵੀ 2 ਨੇ ਲਿੰਕਿਨ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਯੁੱਗ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਤੀਜਾ-ਸਰਬੋਤਮ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।   *ਬਿਲਬੋਰਡ* ਨੇ ਲਿੰਕਿਨ ਪਾਰਕ ਨੰ. 19 ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਚਾਰਟ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੇ.  2012 ਵਿੱਚ, ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਵੀਐਚ 1 ਤੇ ਇੱਕ ਬਰੈਕੇਟ ਮੈਡੈਂਸ ਪੋਲ ਵਿੱਚ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੋਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  2014 ਵਿੱਚ, *ਕੇਰੰਗ* ਦੁਆਰਾ ਬੈਂਡ ਨੂੰ "ਦਿ ਵਰਲਡ ਰਾਈਟ ਇਨ ਦ ਵਰਲਡ ਰਾਈਟ ਬੈਂਡ" ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ *।*   

## ਹਵਾਲੇ
ਇਸਰਾਜ

***ਏਸਰਾਜ*** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 300 ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀਲਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸਰਾਜ ਦਿਲਰੂਬਾ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲਰੂਆ ਲਗਭਗ 300 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 10 ਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ, ਤਾਉਸ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ, ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ, ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

ਲੋਕ-ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸਰਾਜ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਰਾਜ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਗਾਇਦਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੈਲੀ
ਡਿਲਰੂਬਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਰੂਪ, ਐਸਸਾਰਜ, ਦੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਪਰ ਵੱਖਰੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਦਰਮਿਆਨੀ ਆਕਾਰ ਦੀ ਸਿਤਾਰ ਵਰਗੀ ਗਰਦਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20 ਭਾਰੀ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਫਰੇਟਾਂ ਹਨ. ਇਹ ਗਰਦਨ 12-15 ਹਮਦਰਦੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਰੈਕ ਨੂੰ ਧਾਰਦੀ ਹੈ. ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿਲਰੂਬਾ ਵਿੱਚ ਏਸਰਾਜ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਏਸਰਾਜ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਤਾਰ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿਲਰੂਬਾ ਵਿੱਚ 6 ਦੋਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਝੁਕਦੇ ਹਨ. ਸਾਰੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਧਾਤੂ ਹਨ। ਕੀਬੋਰਡ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਸਾਧਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਜਾਂ ਟੋਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਚੂਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਿਲਰੂਬਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਰੂਪ, ਐਸਰਾਜ, ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਇਹ ਸਾਧਨ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, " ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ " ਲਹਿਰ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਸਾਧਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਦਿਲਰੂਬਾ 300 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾ 10 ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਤਾਊਸ ਸਾਜ ਹੈ।ਤਾਊਸ ਆਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਖਾਲਸੇ, ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਹਲਤ ਵਧੇਰੇ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਈ। 
## ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੈਲੀ 
ਦਿਲਰੂਬਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਰੂਪ, ਏਸਰਾਜ, ਦੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਪਰ ਵੱਖਰੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਦਰਮਿਆਨੀ ਆਕਾਰ ਦੀ ਸਿਤਾਰ ਵਰਗੀ ਗਰਦਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20 ਭਾਰੀ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਫਰੇਟਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਗਰਦਨ 12-15 ਹਮਦਰਦੀ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਰੈਕ ਨੂੰ ਧਾਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿਲਰੂਬਾ ਵਿੱਚ ਏਸਰਾਜ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਏਸਰਾਜ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਤਾਰ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿਲਰੂਬਾ ਵਿੱਚ 6 ਦੋਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਝੁਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਧਾਤੂ ਹਨ। ਸਾਊਂਡਬੋਰਡ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਸਾਧਨ, ਇੱਕ ਹੈ ਬੂਟੇ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਜਾਂ ਧੁਨੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਈ ਸੀ।

## ਵਾਦਨ 
ਸਾਜ਼ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਰਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਦਕ ਗੋਡੇ ਟੇਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਸਮੇਂ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਗੋਡੇ' ਤੇ ਅਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਲੇਅਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ, ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ' ਤੇ ਝੁੱਕਣ ਨਾਲਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਸ ਨੂੰ "ਗਾਜ਼" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤੰਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ। ਖਿਡਾਰੀ ਪੋਰਟਾਮੇਨਟੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਜਾਂ *ਸੁਧਾਰਨ* ਲਈ ਨੋਟ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸਲਾਈਡ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* ਤਾਸ (ਸਾਧਨ) 
* ਸਾਰੰਗੀ 
* ਸਿਤਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਸ਼ੀਸ਼ ਬੈਨਰਜੀ - ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ 
* ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ 
* ਦਿਲਰੂਬਾ ਅਤੇ ਈਸਰਾਜ ਨੂੰ ਸਟਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟਿਊਨਿੰਗ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਜ਼
ਯੂ ਏ ਖਾਦਰ

**ਯੂ ਏ ਖਾਦਰ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ  ਨਾਵਲ, ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਯੂ ਏ ਖਾਦਰ ਦਾ ਜਨਮ 1935 ਵਿੱਚ, ਰੰਗੂਨ (ਯਾਂਗਨ), ਬਰਮਾ (ਮਿਆਂਮਾਰ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਰਾਵਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਬਲੀਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉੱਸਾਂਗਾਂਤਾਕਾਥੂ ਮੋਇਥੂਤੀ ਹਾਜੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕੁਇਲਾਂਦੀ ਤੋਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮਮੈਦੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਰਮੀ ਸੀ। ਖਾਦਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ  ਮਮੈਦੀ ਦੀ ਚੇਚਕ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।  ਲੜਕੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ, ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਛੱਡਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।  ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਖਾਦਰ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕੁਇਲਾਂਦੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇਕ ਮਲਯਾਲੀ ਵਜੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੁਇਲਾਂਦੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਖਾਦਰ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੇ.ਏ. ਕੋਡੂੰਗਲੂਰ ਅਤੇ ਸੀ.ਐਚ. ਮੁਹੰਮਦ ਕੋਇਆ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਸੀ।  ਇਹ *ਸੀ.ਐੱਚ*. ਮੁਹੰਮਦ ਕੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ *ਵੈਕੋਮ* ਮੁਹੰਮਦ ਬਸ਼ੀਰ ਦੀ *ਬਾਲਿਆਕਲਾਸਿਖੀ* ਦੇ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।  

ਖਾਦਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ *ਚੰਦਰਿਕਾ*  ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਵਿੱਚ 1953 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਨਰ ਸੈੱਟ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਘੜੀ ਵੇਚਣੀ ਪਈ। ਜਦੋਂ ਖਾਦਰ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਉਤਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁੜੱਤਣ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਹਾਣੀ ਸੀਐਚ ਮੁਹੰਮਦ ਕੋਇਆ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ *ਚੰਦਰਿਕਾ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਖਿਚਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੋਇਆ ਨੇ ਖਾਦਰ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੂਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮਾੜਾ ਲਿਖਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਪਿਸ਼ਾਚਾ

**ਪਿਸ਼ਾਚਸ** (Sanskrit पिशाच, *Piśāca)* ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਦੈਂਤ ਹੈ। ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ (ਲਾਖਣਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਗੁੱਸਾ") ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦਕਸ ਦੀ ਧੀ ਪਿਸਾਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲਜਿੰਗ ਨਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੈਸਾਕੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਕਸ਼ਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਵਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ। ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨੀਲਾਮਤ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਵਾਦੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦੋ ਕਬੀਲਿਆਂ: ਨਾਗਾ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਯਕਸ਼ੀ 
* ਕਾਂਜੀਰੋੱਟੂ ਯਾਕਸ਼ੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ 
* *Dictionary of Hindu Lore and Legend* ( ) by Anna Dhallapiccola
ਐਮ. ਮੁਕੁੰਦਨ

**ਮਨੀਯਮਬਤ ਮੁਕੁੰਦਨ**, (ਜਨਮ 10 ਸਤੰਬਰ 1942) ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ **ਐਮ. ਮੁਕੁੰਦਨ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਯਾਲ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾਾ ਨਾਮ*ਮਯਾਲ਼ੀਯੁਦੇ ਕਥਾਕਰਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ*। ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਪਾਇਨੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਯਾਲ਼ੀਪੁੜਯੁਦੇ ਤੀਰੰਗਲਿਲ, ਡੇਵਥਿੰਤੇ ਵਿਕਰਿਤੀਕਲ, ਕੇਸਾਵੰਤੇ ਵਿਲਾਪੰਗਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸਮ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਲਯਾਰ ਅਵਾਰਡ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤ ਸਨਮਾਨ ਏੜੂਤਚਨ ਪੁਰਸਕਾਰਮ . ਉਹ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਚੇਵਾਲੀਅਰ ਡੇਸ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਡੇਸ ਲੈਟਰਸ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਮੁਕੁੰਦਨ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਸਤੰਬਰ, 1942 ਨੂੰ ਮਹੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੁਕੰਦਨ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸਫ਼ਾਰਤਖਾਨੇ ਦੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਫਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ 1961 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, *ਦਿੱਲੀ* 1969 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁਕੁੰਦਨ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 12 ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਅਦਿੱਤਯਾਨੁਮ ਰਾਧਯੁਮ ਮੱਟੂ ਚਿਲਾਰਮ*, *ਓਰੂ ਦਲਿਤ ਯੁਵਾਥੀਯੁਦੇ ਕੜਨਾਕਥਾ*, *ਕੇਸਾਵੰਤੇ ਵਿਲਾਪੰਗਲ* ਅਤੇ *ਨ੍ਰਿਤਮ* ਅਤੇ 10 ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 2012 ਤਕ ਕੁਲ 171 ਸੀ)। *ਓਰੂ ਦਲਿਤ ਯੁਵਾਤੀਯੁਦੇ ਕਦਨਕਥਾ* ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਚਾਨਕ ਕੁਝ ਅਚਾਨਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਸੁੰਧਰਾ ਦਾ ਤਰਿਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿਰਫ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਕਲਾ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਕੇਸਾਵੰਤੇ ਵਿਲਾਪੰਗਲ (ਕੇਸਾਵਨ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ)* ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਕੇਸਾਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਈਐਮਐਸ ਨੰਬਰਦੂਰੀਪਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਵੱਧਦੇ ਅੱਪੂਕੱਟਨ ਨਾਮ ਦੇ ਬੱਚੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। *ਡੇਵਿਥਿੰਟੇ ਵਿਕਰਿਤੀਕਲ* ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਨਗੁਇਨ ਬੁੱਕਸ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ

thumb| ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ ਯਕਸ਼ੀਸ, ਮਥੁਰਾ, ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.
**ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ** (याक्षिणी Sanskrit yakṣiṇī  ਜਾਂ *ਯਾਕਸੀ* ; Pali yakkhiṇī   ਜਾਂ *yakkhī) ਹਿੰਦੂ, ਬੋਧੀ, ਅਤੇ ਜੈਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀ ਮਿਥਕ,*  ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ। 

ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ ਨਰ ਯਕਸ਼ ਦੀ ਮਾਦਾ ਹਮਾਇਤੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਹਾਣੀ ਹਨ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਧਨ ਦੇਵ ਜੋ ਅਲਕਾ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਹਿਮਾਲਿਆ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕਾਮੁਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਕਸ਼ੀਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਹਮਰੁਤਬਾ, ਯਕਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਲੌਕਿਕ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਯਕਸ਼ੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਥਾਵਾਂ, ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਚੰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਬੇਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ, ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਅਲਾਕਾ ਦੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰਾਜ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਰੁੱਖ ਯਕਸ਼ੀਨੀਆਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁਟਿਆਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ 'ਤੇ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੇ ਆਵਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਨ ਵਜੋਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਯਕਸ਼ਣੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪੈਰ ਤਣੇ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਜਾਂ, ਘੱਟ ਅਕਸਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਫਲ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ।

## ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ 
*ਉੱਦਾਮਰੇਸ਼ਵਰ ਤੰਤਰ ਵਿਚ*, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੀਆਂ *ਨੁਸਖ਼ਿਆਂ* ਸਮੇਤ, *ਛੱਤੀਸ ਯਕਸ਼ਿਨੀ ਦਾ* ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ੀਨੀਆਂ ਦੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ *ਤੰਤਰਰਾਜ ਤੰਤਰ* ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੀਵ ਜੋ ਚਾਹੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਹਿਰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਭੈੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ ਵੀ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਹਨ।.     
&#x5B; '''' &#x5D;
[thumb| ਏ ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ, 10ਵੀਂ ਸਦੀ, ਮਥੁਰਾ, [ਭਾਰਤ . ਗੁਇਮੈਟ ਮਿਉਜ਼ੀਅਮ .]]

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
*ਯਕਸ਼
*ਅਪਸਰਾ
*ਅਸ਼ੋਕ (ਦਰੱਖਤ)
*ਸਾਲਭੰਜਿਕਾ
*ਸ਼ੀਤਲਾ
*ਨਾਰਿਫੋਨ
*ਪਰੀ
*ਹੌਰੀ
*ਇਸਾੱਕੀ
*ਦਰੱਖਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* concept of yakshi
* Encyclopædia Britannica &#x2014; "Yaksha"
* RBI Monetary Museum &#x2014; "Yaksha and Yakshini"
* Ideals of Female Beauty in Ancient India 
* Huntingdon Archive 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਟੀ. ਪਦਮਨਾਭਨ

**ਤਿਨੱਕਲ ਪਦਮਨਾਭਨ** (ਜਨਮ 5 ਫਰਵਰੀ, 1931), **ਟੀ. ਪਦਮਨਾਭਨ ਦੇ** ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਘੂ-ਗਲਪਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਦਮਨਾਭਨ ਅਜੋਕੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗੀਤ ਦੀ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਰਵ ਉੱਤਮ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅੜੁਦਾਚਨ ਪੁਰਸਕਾਰਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1973), ਓਡਾਕੁਲ਼ਲ ਅਵਾਰਡ (1995) ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1996) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਟੀ. ਪਦਮਨਾਭਨ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਫਰਵਰੀ, 1931 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ, ਕੰਨੂਰ ਨੇੜੇ ਪਾਲੀਕੁੰਨੂ ਵਿਖੇ ਮਾਮੂਲੀ ਵਿੱਤੀ ਆਰਥਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਥੀਯੇਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਨਾਇਰ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ (ਅੰਮੁਕੁੱਟੀ) ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਚਿਰੱਕਲ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੰਗਲੌਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮਦਰਾਸ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਅਜਕਲ ਅੰਬੇਦਕਰ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਚੇਨੱਈ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਤਲਸੇਰੀ ਅਤੇ ਕਨੂਰ ਦੀਆਂ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਭਰਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਐਫਏਸੀਟੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਮ ਕੇ ਕੇ ਨਾਇਰ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਦਮਨਾਭਨ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਵੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਐਮ ਕੇ ਕੇ ਨਾਇਰ ਵਲੋਂ 1971 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਛੱਡ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਦਮਨਾਭਨ ਦੇ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਕਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੱਫੜ ਪਏ।

ਪਦਮਨਾਭਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਲਨਮਰਤੋਦੀ ਭਾਰਗਵੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ 2014 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਕਨੂਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
\

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਚਕ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀ

ਜੈਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ, **ਚਕ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀ** ਜਾਂ *ਅਪ੍ਰਾਤੀਕਾਕਰਾ* ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੇਵੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦੀ ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ (ਸੇਵਕ ਦੇਵਤਾ) ਹੈ। ਉਹ ਸਰਾਵਗੀ ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਉਪਾਸਤਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।

## ਆਈਕਨੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੰਗ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਾਹਨ ਗਰੁੜ ਹੈ. ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਉਪਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ / ਵਾਜਰਾ, ਕਮਾਨ, ਤੀਰ, ਫਾਹੀ, ਹਾਥੀ ਦਾ ਚੱਕਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਬਾਂਹ ਵਰਮਾਦੁਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚਕ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਜੈਨ ਤੀਰਥ 
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡ ਅੱਤੇਵਾਲੀ ਵਿਖੇ ਦੇਵੀ ਚਕ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚਕ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਜੈਨ ਤੀਰਥ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ 
*    

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਗੂਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਦੂਜੀ ਉਦਾਸੀ

## ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ 
## ਸਫਰ ਦਾ ਰਾਹ
ਪੁਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕੱਟਕ ਗੰਜਾਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਗੰਟੂਰ -ਕਾਂਜੀਪੁਰਮ(ਵਿਜੇਨਗਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ)- ਤ੍ਰਿਵਨਾਮਲਾਏ (ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੱਖਣੀ ਅਰਾਕਾਟ) -ਨਾਗਪਟਨਮ-ਤ੍ਰਿਨਕੋਮਲੀ-ਬੇਟੀਕੁਲਾ (ਮਟੀਆਕੁਲਮ)।ਤ੍ਰਿਨਕੋਮਲੀ ਬੇਟੀਕੁਲਾ ਮਟੀਆਕੁਲਮ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ।ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਲੰਕਾ ਫੇਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ “ ਹਕੀਕਤ ਰਾਹਮੁਕਾਮ ਰਾਜੇ ਸ਼ਿਵਨਾਭ ਕੀ” ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।ਇਹ ਲਿਖਤ ਕਈ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਸਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਮੌਜੂਦਾ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਤੇ ਵਲਾਇਤ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ, ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਇਤਿਆਦ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ।ਮਟੀਆਕੁਲਮ ਤੋਂ ਕੁਰੁਕਲਮੰਡਪ ਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਤਰਗਾਮਾ-ਬੱਡੁਲਾਨਗਰ-ਨੂਰਅਹਿਲੀਆ ਜਾਂ ਸੀਤਾ ਅਹਿਲੀਆ (ਇੱਥੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦਾ ਕੈਦ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ)-ਸੀਤਾਵਾਕਾ (ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਵਿਸਵੇਲਾ) ਕੋਟੀ ਰਾਜ ਦਾ।ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਕੋਟੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਧਰਮਾਪਰਕਰਮਾਬਾਹੂ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਲਿਖਿਤ ਅਨਿਰਾਧਪੁਰਾ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।ਕੋਟੀ-ਅਨਿਰਾਧਪੁਰਾ- ਮੇਨਰ ਬੰਦਰਗਾਹ (ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਲੀਮਿਨਾਰ)-ਸੇਤਬੰਧ (ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਧਨਸਕੋਡੀ ਬੰਦਰਗਾਹ) -ਰਮੇਸ਼ਵਰਮ (ਨਾਨਕ ਉਦਾਸੀ ਮੱਠ ਇਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ)-ਪਾਲਮ ਕੋਟਾਇਮ ਨਗਰ (ਤਿਲਗੰਜੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਇੱਥੇ ਹੈ)-ਅਨਾਮਲਾਏ ਪਰਬਤ-ਨੀਲਗਿਰੀ ਪਰਬਤ- ਬਿਦਰ- ਨਾਂਦੇੜ ਨਗਰ (ਮਾਲਟੇਕਰੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ)- ਦੇਵਗਿਰੀ (ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਔਰੰਗਾਬਾਦ)- ਬੜੋਚ (ਨਰਬਦਾ ਦਾ ਡੈਲਟਾ) (ਨਾਨਕਬਾੜੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਬੜੋਚ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਲ ਹੈ।)- ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਤਨ (ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਵਾਰਾਵਿਲੀ  ਬੰਦਰਗਾਹ, ਸੋਮਨਾਥ ਮੰਦਰ ਇੱਥੇ ਹੈ)।- ਗਿਰਨਾਰ ਪਰਬਤ (ਜੂਨਾਗੜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ,ਦਿਸ ਨੂੰ ਸੋਰਠ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)- ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ-ਉਜੈਨ- ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ- ਅਜਮੇਰ (ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ ਕੋਲ)-ਅੰਬੇਰ- ਮਥਰਾ- ਰਿਵਾੜੀ- ਹਿਸਾਰ-ਸਰਸਾ (ਚਿੱਲਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਇਥੇ ਯਾਦ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।)-ਪਾਕਪਟਨ (ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਗੱਦੀ ਨਸ਼ੀਨ ਸ਼ੇਖ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਪਾਕਪਟਨ ਗਏ)-ਦੀਪਾਲਪੁਰ ਪੁਨੀਆ ਤੇ ਅੰਤ ਤਲਵੰਡੀ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ
ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ

thumb|ਕੋਣਦਾਰ ਹਿੱਸੇ, ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੋਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਲਾਂਘੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਦੋ-ਅਯਾਮੀ ਆਕਾਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਕੰਮ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਕੋਣਦਾਰ ਭਾਗ ਆਧੁਨਿਕ ਗਣਿਤ ਪਰਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
**ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ** ( Greek ;  ; ਦੇਰ ਤੀਜੀ  2 ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ) ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਜਿਆਮਿਤੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜੋ ਕੋਣਦਾਰ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਯੂਕਲਿਡ ਅਤੇ ਆਰਕੀਮੀਡੀਜ਼ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਕਾਰੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੀ ਕਾਢ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਨ। ਅੰਡਾਕਾਰ, ਪੈਰਾਬੋਲਾ ਅਤੇ ਹਾਈਪਰਬੋਲਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ ਨੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਖੰਡਿਤ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤਾ ਕੰਮ ਬਚਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਗਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨੂੰ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੁਨਰ-ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਗਣਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਫਲਿਸਤੀਨੀ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ, ਐਸਕੈਲਨ ਦੇ ਯੂਟੋਸ਼ੀਅਸ ਨੇ ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ:  “ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ, ਜਿਆਮਿਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ,… ਟੌਲੇਮੀ ਯੂਅਰਗੇਟਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੈਮਫਿਲੀਆ ਦੇ ਪਰਗਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਕੀਮੀਡੀਜ਼ ਦੇ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ ਹੇਰਾਕਲਿਓਸ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। . . ”  ਪਰਗਾ, ਐਨਾਤੋਲੀਆ ਦੇ ਪੈਮਫੀਲੀਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਖੰਡਰ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਯੂਨਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਯੂਅਰਗੇਟਸ, “ਦਾਨੀ”, ਟੌਲੇਮੀ ਤੀਜੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਦੇ ਰੈਗਨਮ (246-222 / 221 ਈ.ਪੂ.) ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਕਮ ਜਾਂ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਵੱਲੋਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ 246 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਯੂਅਰਗੇਟਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇਰਾਕਲਿਓਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸਮਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਸਹੀ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਅੰਕੜੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਲ ਸਿਰਫ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹਨ।

ਯੂਟੋਸ਼ੀਅਸ ਮਿਸਰ ਦੇ ਟੌਲੇਮੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਪਰਗਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। 246 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਪਰਗਾ ਮਿਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਸਲੋਕੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਲੋਕੀ ਵੰਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਜ ਸੀ। 3 ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਸਲੋਕੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦੀ ਅਤਾਲੀਆ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਹਾ। ਕਿਸੇ ਦੀ "ਪਰਗਾ ਦਾ ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ" ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ ਐਲੇਕਸਾਂਦਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਹਿਸਾਬਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 190 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 260 ਈ.ਪੂ.
ਗੂਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਚੌਥੀ ਉਦਾਸੀ

## ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ 
### ਸਫਰ ਦਾ ਰਾਹ 
ਕੁੱਝ ਚਿਰ ਤਲਵੰਡੀ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਭੈਣ ਕੋਲ ਆਏ।ਇਥੋਂ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਸਾਨੀ (ਸ਼ੇਖ ਇਬਰਾਹੀਮ) ਕੋਲ ਪਾਕਪਟਨ ਆਏ।ਫਿਰ ਤੁਲੰਬਾ- ਮੁਲਤਾਨ - ਉੱਚ -ਸੱਖਰ - ਕੋਟ ਲਖਪਤ (ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਮ ਬਸਤਾ ਬੰਦਰ)- ਕੁਰਿਆਨੀ- ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ - ਸੋਨ ਮਿਆਨੀ ਜਾਂ ਮਿਆਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹ-ਹਿੰਗਲਾਜ ਦਾ ਮੰਦਰ- ਫਿਰ ਮਿਆਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹ-ਕਲ੍ਹਹਟ (ਮਸਕਟ ਨੇੜੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ) -ਅਦਨ - ਅੱਲ ਅਸਵਦ (ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਜਰਾਹ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ) -ਮੱਕਾ- ਮਦੀਨਾ -ਅਸਤੰਬੋਲ (ਤੁਰਕੀ)-ਰੋਮ-ਬਾਕੂ (ਅਜ਼ਰਬੈਜਾਨ)-ਬਗਦਾਦ -ਤਬਰੇਜ਼ - ਮਸਕਟ -ਕੰਧਾਰ - ਕਾਬਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ
ਕੋਵਿਲਨ

thumb|ਕੋਵਿਲਨ
**ਕੰਡਾਨੇਸਰੀ ਵੋਟੋਮਬਰਾਮਿਲ ਵੇਲੱਪਨ ਅਯੱਪਨ** (9 ਜੁਲਾਈ 1923 - 2 ਜੂਨ 2010) ਜ **ਵੀ ਵੀ ਅਯੱਪਨ,** ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ **ਕੋਵਿਲਨ,** ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸਨੇ 11 ਨਾਵਲ, 10 ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਤਿੰਨ ਲੇਖ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਬਰਫ਼ ਲੜਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕੈਂਪਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸੂਰ ਦੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਪਹਿਲੂ ਦੀ ਪਾਨ ਚਾੜ੍ਹੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਫੌਜੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੋਵਿਲਨ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਵਿਚਾਰਿਆ ਸੀ। *ਤੋਟੰਗਲ*, *ਏ ਮਾਈਨਸ ਬੀ* ਅਤੇ *ਏਲ਼ਾਮਦੰਗਲ* ਵਰਗੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਹਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨੂੰ ਲਕੀਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਦੁਬਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕੋਵਿਲਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਤੱਟਾਕਮ* ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਜੋ ਆਪਣੇ *ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ* ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ *ਗੌਰਵਮਈ* ਚਿੱਤਰਣ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 1972 ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ ਏੜੂਤਚਨ ਪੁਰਸਕਾਰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ 1997 ਤੋਂ ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਤੇ 2005 ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਰਿਹਾ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਕੋਵਿਲਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕੰਡਾਨੇਸਰੀ, ਤ੍ਰਿਸੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਕੰਡਾਨੇਸਰੀ ਵਿੱਚ ਐਕਸਲਸੀਅਰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਨੇਨਮਿਨੀ ਹਾਇਰ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਾਵਰਾੱਤੀ ਵਿਖੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਪਿਕਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਕੇਪੀ ਨਾਰਾਇਣਾ ਪਿਸਾਰੋਡੀ, ਪੀਸੀ ਵਾਸੂਦੇਵਣ ਇਲਿਆਤੂ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੰਕੁਨੀ ਨਾਇਰ, ਚੇਰੂਕਾਡੂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਿਆ। ਅਜੇ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਭਰ ਰਹੇ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਕਵਿਤਾ ਕੋਵਿਲਨ ਦਾ ਮੁ ਢਲਾ ਜਨੂੰਨ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਤਿਆਚਾਰੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਸ਼ਾਸਨ, ਜਾਤੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ, ਵਿਆਪਕ ਪੇਂਡੂ ਗਰੀਬੀ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ ਨਾਲ ਸਿਖਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਅਤੇ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੇਤੰਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਬਣਨ - ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਤਮ-ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਖਾੜੇ ਵਜੋਂ ਗਲਪ ਨੂੰ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਸੀ ਵੀ ਸ੍ਰਰੀਮਨ

**ਸੀ ਵੀ ਸ੍ਰਰੀਮਨ** (7 ਫਰਵਰੀ 1931 - 11 ਅਕਤੂਬਰ 2007) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ। ਉਹ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ। ਸੀ ਵੀ ਸ੍ਰੀਰਮਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਧੁਰ ਥੀਮ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ *ਅਨਾਯਸੇਨਾ ਮਰਨਮ* (ਮਰਨਾ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਮੌਤ) ਅਤੇ *ਰੇਲਵੇ ਪਲੰਗਲ* (ਦ ਰੇਲਾਂ)। ਉਸਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ੍ਰੀਰਾਮਨਤੇ ਕੜੱਕਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਾਸਤੂਹਾਰ ਲਈ ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ 
7 ਫਰਵਰੀ 1931 ਨੂੰ ਚੇਰੂਤਰੂਤੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿਖੇ ਵੇਲੱਪਨ ਅਤੇ ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ ਸ੍ਰੀਰਾਮਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਕੁੰਨਮਕੂਲਮ; ਟੀਐਮਐਚਐਸ, ਪੇਰੂਬੀਲਾਵੁ; ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਕਾਲਜ, ਥ੍ਰਿਸੂਰ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਅਲੋਇਸਅਸ ਕਾਲਜ, ਮੰਗਲੂਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਥੀਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ, ਸ੍ਰੀਰਮਨ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਚੋਵਾਨੂਰ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਮਰਥਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਪੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ,  ਪੁਰੋਗਮਾਨ ਕਲਾ ਸਾਹਿਤ ਸੰਗਮ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 1988 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਤ੍ਰਿਸੂਰ ਦੇ ਕੁੰਨਮਕੂਲਮ ਨੇੜੇ ਕਾਂਗਨੂਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮਲਿਆਲਮ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।

ਸ੍ਰੀਰਮਨ ਦੀ ਮੌਤ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸੂਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ 74 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ।

## ਲੇਖਣੀ 
ਸ਼੍ਰੀਰਮਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਕਲਪਨਾਸ਼ੀਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਿੰਬਾਬਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਵੰਨ ਸਵੰਨੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਐਨ ਪੀ ਮੁਹੰਮਦ

**ਐਨ ਪੀ ਮੁਹੰਮਦ** (1 ਜੁਲਾਈ, 1928 - 3 ਜਨਵਰੀ, 2003), ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ **ਐਨ ਕੇ** ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਐਮ ਟੀ ਵਾਸੁਦੇਵਨ ਨਾਇਰ, ਓ ਵੀ ਵਿਜਯਨ, ਕੱਕਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਦਾਸ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਲਿਆਲਮ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਹਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਾਵਲ ਲਈ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਲਲਿਥੰਬੀਕਾ ਅੰਤਰਜਾਮ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪਦਮਪ੍ਰਭਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮੁਤੱਤੂ ਵਰਕੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਐਨ. ਪੀ. ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ, 1928 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕੋਨਡੁੰਗਲ ਵਿਖੇ, ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ, ਐਨ ਪੀ. ਅਬੂ ਅਤੇ ਇਮਬੀਚੀ ਪਥੁਮਾ ਬੀਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਐਨ ਪੀ ਮੋਇਦੀਨ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਜ਼ੋਮੋਰਿਨ ਦੇ ਗੁਰੂਵਾਯੁਰੱਪਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਨਡੁੰਗਲ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲ, ਬਾਜ਼ਲ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ, ਪਰਪਨਗਨਗੜੀ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀ ਸਕੂਲ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹਾਊਸਿੰਗ ਬੋਰਡ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਹੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕੇਰਲਾ ਕੌਮੂਦੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵਸਿੱਥੀ, ਨਿਰੀਕਸ਼ਣਮ, ਗੋਪੁਰਾਮ, ਪ੍ਰਦੀਪਮ ਅਤੇ ਜਾਗਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਮਬੀਚੀ ਪਥੁਮਾ ਨਾਲ 1952 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਮੁਹੰਮਦ 3 ਜਨਵਰੀ, 2003 ਨੂੰ 74 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨਮੂਨੀਆ ਨਾਲ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਕੁਟੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਰਾਰ

**ਕਰਿਕੱਟ ਮਾਰਾਤੂ ਕੁਟੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਰਾਰ** (14 ਜੂਨ 1900 &ndash; 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1973) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਅਧਿਐਨ *ਭਰਤਪ੍ਰਿਯਦਨਮ* ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਲਿਆਲਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਸਨ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਕੁਟੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਰਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਜੂਨ 1900 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪਾਲੱਕੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਰੀਕੱਟ ਮਰਾਤੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਾਰਾਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀਕੁੱਟੀ ਮਰਾਸਿਆਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਡਰਾਇੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਪਰਕਸ਼ਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੇਸ਼ਾ ਸੀ, ਸਿੱਖਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਦੋਂ ਬਦਲ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨੀਲਕੰਤਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਲਜ ਪੱਤੰਬੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋ  ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਪੁੰਨਸਰੀ ਨੰਬੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਸ਼ਰਮਾ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਵਿਖੇ ਸਾਹਿਤ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 15 ਸਾਲ ਵਲਾਤੋਲ ਨਾਰਾਇਣ ਮੈਨਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ। 1938 ਤੋਂ 1961 ਤੱਕ ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ, *ਮਾਤਰੂਭੂਮੀ* ਦਾ ਪ੍ਰੂਫ਼ਰੀਡਰ ਸੀ.

ਮਰਾਰ ਦਾ ਵਿਆਹ 1924 ਵਿੱਚ ਕਿੜਾਕਮਰਤ ਨਾਰਾਇਣਕੁਟੀ ਮਰਸਿਆਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚੇ, ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਝੁਕਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 6 ਅਪਰੈਲ 1973 ਨੂੰ 72 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900
ਐਮ ਐਨ ਪਾਲੂਰ

**ਪਲੂਰ ਮਾਧਵਨ ਨਾਮਬੂਤਿਰੀ** (22 ਜੂਨ 1932 - 9 ਅਕਤੂਬਰ 2018), ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ **ਐਮ ਐਨ ਪਾਲੂਰ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਲਿਆਲਮ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਮਲਿਆਲਮ ਦੀ ਕਾਵਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਰੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਕਲਿਕਲਮ* ਲਈ 1983 ਵਿਚ, ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ *ਕਥਾਇਲਤਾਵੰਟੇ ਕਥਾ* ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਹ ਪਾਲੂਰੂ ਮਾਨਾਕਲ ਮਾਧਵਨ ਨਾਮਬੂਤਿਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਅੰਤਰਜਨਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 22 ਜੂਨ 1932 ਨੂੰ ਪੈਰਾਵੂਰ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਨਾਮਬੂਤਿਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਲੂਰ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨ ਕੇਪੀ ਨਾਰਾਇਣਾ ਪਿਸ਼ਾਰੋਡੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਟੀਕਾਂਡੋਡੀ ਰਵਨੀ ਮੈਨਨ ਅਤੇ ਵਾੜੇਨਕਾਦਾ ਕੁੰਜੂ ਨਾਇਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੇਰਲਾ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਵਿਖੇ ਕਥਕਲੀ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ  ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਪੈਰਾਵੂਰ ਦੇ ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ ਨਾਮਬੂਤਿਰੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਕਵਿਤਾ ਉਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਜੀ.ਸੰਕਾਰਾ ਕੁਰੂਪ, ਪੁੰਨਤਨਮ ਅਤੇ ਏੜੂਤਚਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਚਲਕੁਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਜਾਂ ਇਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕਾਵਿ-ਛੰਦ ਦੁਹਰਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਬੰਬੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਂਟੇਨੈਂਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਗਰਾਉਂਡ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਪਰੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਾਲੀਕਟ ਦੇ ਕੋਵੂਰ ਵਿਖੇ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ। 9 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਨੂੰ 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪੇ ਸੰਬੰਧੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਕਵਿਤਾ 
ਪਲੂਰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਲਿਆਲਮ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ * ਕਾਲੀਕਲਮ, ਪੇਡੀਤੋਂਡਨ, ਤੀਰਥਯਾਤਰਾ, ਭੰਗੀਯੂਮ ਅਭੰਗੀਅਮ, ਸੰਗਮਸੰਗੀਤਮ, ਪਚਮੰਗਾ * ਅਤੇ * ਸਰਗਾ ਧਾਰਾ *।

ਇਹ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਦੁਖਾਂਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। "22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਕੱਦ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ," ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਗੂਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਤੀਜੀ ਉਦਾਸੀ

## ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ 
### ਸਫਰ ਦਾ ਰਾਹ 
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤਲਵੰਡੀ  ਠਹਿਰ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੀਸਰੀ ਉਦਾਸੀ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਤਲਵੰਡੀ-ਲਹੌਰ-ਪੱਟੀ-ਬਿਆਸ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ-ਬਿਲਾਸਪੁਰ (ਪੀਰ ਬੁੱਢਾ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮੁਕਾਮ)(ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਚਰਨ ਕੰਵਲ ਇੱਥੇ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਇੱਥੇ ਵੱਸਿਆ ਹੈ- ਮੰਡੀ- ਜਵਾਲਾ ਜੀ (ਤਹਿਸੀਲ ਗੋਪੀਪੁਰ ਕਾਂਗੜਾ)-ਨਦੌਣ ਕਾਂਗੜਾ (ਨਗਰਕੋਟ)-ਬੈਜਨਾਥ(ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਮ ਕੀੜਗਰਾਮ)-ਮਨੀਕਰਨ (ਕੁਲੂ) -ਲਾਹੌਲ- ਸਪਿਤੀ - ਮਾਨਸਰੋਵਰ- ਕੈਲਾਸ਼।ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਤੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਦੀ ਫੇਰੀ ਲਾ ਕੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੋਰਤੋਕ (ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਮ ਗਾਰੂ) -ਰੁੜੇਕ -ਪਾਨਸੋਂਗ ਝੀਲ ਲਦਾਖ -ਉਪਸ਼ੀ-ਕਾਰੂਨਗਰ-ਗੁੰਫਾ ਹੇਮਸ- ਸਕਾਰਦੂ -ਕਾਰਗਲ-ਜੋਜ਼ੀਲਾ-ਬਾਲਤਾਲ ਨਗਰ -ਅਮਰਨਾਥ -ਪਹਿਲਗਾਮ -ਮਟਨ (ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ ਇੱਥੇ ਹਨ) - ਅਨੰਤਨਾਗ-ਸ੍ਰੀ ਨਗਰ-ਬਾਰਾਮੂਲਾ- ਕੋਹਾਲਾ- ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ (ਇੱਥੇ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਕਿਆ ਹੈ)-ਟਿੱਲਾ ਬਾਲ ਗੁੰਦਾਈ - ਸਿਆਲਕੋਟ- ਪਸਰੂਰ - ਫਿਰ ਤਲਵੰਡੀ। ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ। 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ
ਪੁਨਾਤਿਲ ਕੁੰਣਾਬਦੁੱਲਾ

**ਪੁਨਾਤਿਲ ਕੁੰਣਾਬਦੁੱਲਾ** (3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1940 - 27 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਪੇਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ, ਕੁੰਣਾਬਦੁੱਲਾ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਵੈਂਤ-ਗਾਰਡ ਦਾ ਅਗਵਾਨੂੰ ਸੀ।  ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ 45 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ 7 ਨਾਵਲ, 15 ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਯਾਦਾਂ, ਇਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ *ਸਮਾਰਕਸੀਲਕਾਲ* (*ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੱਥਰ* ) ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।  

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਕੁੰਣਾਬਦੁੱਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 1940 ਵਿਚ ਵਟਾਕਾਰਾ, ਮਲਾਬਾਰ ਜ਼ਿਲਾ (ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਕੇਰਲਾ) ਦੇ ਕਰੱਕੜ ਵਿੱਚ ਸੀ. ਕੇ. ਮਾਮੂ ਅਤੇ ਸਾਇਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਕਰੱਕੜ ਮਾਪੀਲਾ ਲੋਅਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਫਿਸ਼ਰੀਜ਼ ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਕੂਲ, ਮਡੱਪੱਲੀ ਤੋਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਤਲਸੇਰੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬਰਨੇਨ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀ-ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਰੇਨਨ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਹੂਮ ਆਲੋਚਕ ਐਮ ਐਨ ਵਿਜਯਾਨ , ਜੋ ਕਿ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ,ਨੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ  ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, "ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਮ.ਏ. ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੱਸ ਅੱਖਰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।" ਉਸਨੇ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਮ ਬੀ ਬੀ ਐਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।   ਉਹ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰਡ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1970 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1974 ਤੋਂ 1976 ਤੱਕ ਵਟਾਕਾਰਾ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਹਲੀਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ।   ਕੁੰਣਾਬਦੁੱਲਾ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਲੀਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ.  

ਇੱਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੁੰਣਾਬਦੁੱਲਾ ਆਪਣੀ ਮਨਮੌਜੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਾਨਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਸੇਠੂ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ: “ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਜਾਦੂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ, ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਾਨਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ”  ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਸੂਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਕਦੇ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸੁਮਤੀਨਾਥ ਜੀ

**ਸੁਮਤੀਨਾਥ ਜੀ** ਵਰਤਮਾਨ ਅਵਸਰਪਿਣੀ ਕਾਲ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ। ਤੀਰਥੰਕਰ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੀਰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ (ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ) ਵਲੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੋ,ਉਹ ਤੀਰਥੰਕਰ ਕਹਾਂਦੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਅਭਿਨੰਦਨ ਜੀ

**ਅਭਿਨੰਦਨ ਜੀ** ਵਰਤਮਾਨ ਅਵਸਰਪਿਣੀ ਕਾਲ ਦੇ ਚੌਥੇ ਤੀਰਥੰਕਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਸੰਭਵਨਾਥ

**ਸੰਭਵਨਾਥ** ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਅਵਸਰਪਿਣੀ ਕਾਲ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ