ਅਨੰਤ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਮਿਜ਼ਾਈਲ)

thumb|ਅਨੰਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਉਡਾਣ ਟੈਸਟ ਦੌਰਾਨ

**ਅਨੰਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ**, (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Anant Shastra**) ਜਿਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਰਫੇਸ-ਟੂ-ਏਅਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (QRSAM) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਤ੍ਹਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ, ਭਾਰਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਚਲਦੇ ਬਖਤਰਬੰਦ ਕਾਲਮਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ। 

ਕਮਾਂਡ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਸਿਸਟਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਹੈ। ਲਾਂਚਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚਾਰ-ਦੀਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਰਾਡਾਰ ਹਨ ਜੋ 360-ਡਿਗਰੀ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਐਕਟਿਵ ਐਰੇ ਬੈਟਰੀ ਸਰਵੀਲੈਂਸ ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਐਕਟਿਵ ਐਰੇ ਬੈਟਰੀ ਮਲਟੀ-ਫੰਕਸ਼ਨ ਰਾਡਾਰ। ਇੱਕ ਆਪਟੀਕਲ ਪ੍ਰੌਕਸੀਮਿਟੀ ਫਿਊਜ਼ ਜਾਮਿੰਗ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਟੈਸਟਿੰਗ (ਪ੍ਰੀਖਣ) 
thumb| 17 ਨਵੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਲਾਈਵ ਵਾਰਹੈੱਡ ਨਾਲ QRSAM ਟੈਸਟ।

### ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਪਰਖਾਂ 
* ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਫਾਇਰਿੰਗ 4 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 3 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਸਫਲ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ  ਇਹ ਟੈਸਟ ਚਾਂਦੀਪੁਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ 100 ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਡੀਆਰਡੀਓ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਇਮਾਰਤ, ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਐਸਟੈਬਲਿਸ਼ਮੈਂਟ (ਇੰਜੀਨੀਅਰ), ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟੈਸਟ ਰੇਂਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਵੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਵਿਕਾਸ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
* 22 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ, ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਟੈਸਟ ਸਫਲ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
* ਚੌਥਾ ਟੈਸਟ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਫਲ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
* ਪੰਜਵਾਂ ਟੈਸਟ 26 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਛੇਵਾਂ ਟੈਸਟ 4 ਅਗਸਤ 2019 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11:05 ਵਜੇ ਚਾਂਦੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਈਟੀਆਰ ਦੇ ਲਾਂਚ ਕੰਪਲੈਕਸ-3 ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਟਰੱਕ-ਅਧਾਰਤ ਲਾਂਚਰ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਸੱਤਵਾਂ ਪ੍ਰੀਖਣ 23 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਦੋ ਫਾਇਰਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਆਪਰੇਟਰ 
; 

* ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ

## ਗੈਲਰੀ 

ਤਸਵੀਰ:Second_test_of_DRDO_QRSAM.jpg|alt=Sub-system validation test (3 July 2017).| ਸਬ-ਸਿਸਟਮ ਵੈਲੀਡੇਸ਼ਨ ਟੈਸਟ (3 ਜੁਲਾਈ 2017)।
ਤਸਵੀਰ:Fifth_test_of_DRDO_QRSAM_on_26_June_2019.jpg|alt=Aerodynamics verification, high maneuverability demo, propulsion & structural performance at various elevations (26 February 2019).| ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਐਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ, ਉੱਚ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ (26 ਫਰਵਰੀ 2019)।
ਤਸਵੀਰ:Sixth_test_of_DRDO_QRSAM_on_4_August_2019.jpg|alt=Multiple threat engagement with live targets (4 August 2019).| ਲਾਈਵ ਟੀਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਧਮਕੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ (4 ਅਗਸਤ 2019)।
ਤਸਵੀਰ:QRSAM_tested_on_23_December_2019_(2).jpg|alt=Flight-tested in full configuration deployment mode (23 December 2019).| ਪੂਰੀ ਸੰਰਚਨਾ ਤੈਨਾਤੀ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਫਲਾਈਟ-ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ (23 ਦਸੰਬਰ 2019)।
ਤਸਵੀਰ:Quick_Reaction_Surface_to_Air_Missile_(QRSAM)_system_successfully_launched_from_Integrated_Test_Range,_Chandipur_off_the_Odisha_coast,_on_November_13,_2020_(1).jpg|alt=Maximum range tracking and direct hit of QinetiQ Banshee, by terminal active homing using RF seeker (13 November 2020).| RF ਸੀਕਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟਰਮੀਨਲ ਐਕਟਿਵ ਹੋਮਿੰਗ ਦੁਆਰਾ QinetiQ Banshee ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੇਂਜ ਟਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਹਿੱਟ (13 ਨਵੰਬਰ 2020)।
ਤਸਵੀਰ:Quick_Reaction_Surface_to_Air_Missile_(QRSAM)_System_successfully_flight_test,_second_in_the_series_conducted,_from_the_Integrated_Test_Range,_Chandipur,_off_the_coast_of_Odisha_on_November_17,_2020_(1).jpg|alt=Proximity operation against QinetiQ Banshee. Warhead activation & performance assessment (17 November 2020).| QinetiQ ਬੈਨਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨੇੜਤਾ ਕਾਰਵਾਈ। ਵਾਰਹੈੱਡ ਐਕਟੀਵੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮੁਲਾਂਕਣ (17 ਨਵੰਬਰ 2020)।
ਤਸਵੀਰ:Quick_Reaction_Surface_to_Air_Missile_(QRSAM)_system_launch_from_Integrated_Test_Range_(ITR)_Chandipur_off_the_Odisha_coast.jpg|alt=Flight-test against high-speed aerial targets mimicking different threat scenarios (1 September 2022).| ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਏਰੀਅਲ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਡਾਣ-ਪ੍ਰੀਖਣ (1 ਸਤੰਬਰ 2022)।
ਤਸਵੀਰ:QRSAM_tested_on_23_August_2025.jpg|alt=QRSAM test as part of Integrated Air Defence Weapon System (23 August 2025).| ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ QRSAM ਟੈਸਟ (23 ਅਗਸਤ 2025)।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ