open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਡੋਦਰਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ

**ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਡੋਦਰਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ** ਜਾਂ **ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ** ਜਾਂ **ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ 1** ਇੱਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਵਡੋਦਰਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। 93.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (57.8 ਮੀਲ) ਲੰਮਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਢਾਈ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ 1 ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ 2 ਲੇਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਵਿਸ ਲੇਨ ਹੈ. ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ 2003 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਦੀਆਦ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿਖੇ ਦੋ ਐਗਜ਼ਿਟ ਲੂਪ ਹਨ। 2009 ਵਿੱਚ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਨੂੰ ਛੇ ਲੇਨ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੋਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਵਰਜਿਤ ਹਨ। ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਨੂੰ ਦੋ ਪਹੀਆ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈਂਂ ਅੰਡਰਪਾਸਾਂ ਅਤੇ ਓਵਰਬ੍ਰਿਜਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸਵੇਅ 475 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੁਆਰਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ, ਆਈਆਰਬੀ ਇੰਫਰਾ ਨੇ ਸਰਵਿਸ ਲੇਨਾਂ ਨਾਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਨੂੰ ਚਾਰ ਲੇਨ ਤੋਂ ਛੇ ਲੇਨ ਤੱਕ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟੋਲ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਜਿੱਤੀ। ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਈਆਰਬੀ ਇੰਫਰਾ, ਜੋ ਇਸ ਸੌਦੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਵਡੋਦਰਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਟੋਲ ਇਕੱਠੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਨੂੰ 3300 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਛੇ ਮਾਰਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਸੁਰੱਖਿਆ 
2004 ਵਿਚ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਸੜਕ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਘਟੀਆ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘਟੀਆ ਸੀ। 2005 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਪਾਇਲਪ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੁੰਦ ਕਾਰਨ 9 ਵਾਹਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ-ਨਦੀਆਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰੇ ਘਾਤਕ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਪੁਣੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਨੂੰ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 44 (ਭਾਰਤ)

**ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 44** (ਐੱਨ.ਐੱਚ. 44) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਦਿੱਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਐਨਐਚ -44 ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੇਂਦਰੀ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ (ਸੀ.ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.ਡੀ.) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਂਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਜੰਮੂ-ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ (ਸਾਬਕਾ ਐਨਐਚ 1 ਏ) ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੌਮੀ ਮਾਰਗ 1, ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਬਕਾ ਐਨਐਚ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਸ਼ਾਹਮਾਰਗ 2 ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਵਿਖੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਬਕਾ ਐਨਐਚ 3 (ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਗਰਾ-ਬੰਬੇ ਹਾਈਵੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਗਵਾਲੀਅਰ, ਸਾਬਕਾ ਐਨਐਚ 75 ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਐਨਐਚ 26 ਅਤੇ ਝਾਂਸੀ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਐਨਐਚ 7 ਲਖਨਾਡਨ, ਸਿਓਨੀ, ਨਾਗਪੁਰ, ਅਦੀਲਾਬਾਦ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਕੁਰਨੂਲ, ਅਨੰਤਪੁਰ, ਬੰਗਲੌਰ, ਧਰਮਪੁਰੀ, ਸਲੇਮ, ਨਮੱਕਲ, ਕਰੂਰ, ਡਿੰਡੀਗੁਲ, ਮਦੁਰੈ ਅਤੇ ਤਿਰੂਨੇਲਵੇਲੀ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਵਿਖੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ (ਮੁਬਾਰਕਾ ਚੌਕ) ਤੋਂ ਪਾਣੀਪਤ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ 2178.82 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ 8 ਮੁੱਖ ਲੇਨ ਅਤੇ 4 (2 + 2) ਸਰਵਿਸ ਲੇਨਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਟੋਲਡ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ 'ਤੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 42% ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜੂਨ 2019 ਤਕ।

## ਰਸਤਾ 
ਹਾਈਵੇਅ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਈਵੇਅ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਅਨੰਤਨਾਗ, ਡੋਮੇਲ, ਜੰਮੂ, ਪਠਾਨਕੋਟ, ਜਲੰਧਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅੰਬਾਲਾ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਪਾਣੀਪਤ, ਸੋਨੀਪਤ, ਦਿੱਲੀ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਮਥੁਰਾ, ਆਗਰਾ, ਗਵਾਲੀਅਰ, ਝਾਂਸੀ, ਸਾਗਰ, ਲਖਨਾਦੋਂ, ਸਿਓਨੀ, ਨਾਗਪੁਰ, ਅਦੀਲਾਬਾਦ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਕੁਰਨੂਲ, ਅਨੰਤਪੁਰ, ਬੰਗਲੁਰੂ, ਸਲੇਮ, ਨਮੱਕਲ, ਕਰੂਰ, ਡਿੰਡੀਗੁਲ ਮਦੁਰੈ, ਤਿਰੂਨੇਲਵੇਲੀ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ। ਐਨ.ਐਚ. 44 ਵਿੱਚ ਐਨਐਚਡੀਪੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਡੋਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਤੱਕ 3,745 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2,327 ਮੀਲ) ਦੇ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ।

## ਬੰਗਲੁਰੂ – ਹੋਸੂਰ ਰੋਡ 
ਇਸ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੀ ਬੰਗਲੌਰ-ਹੋਸੂਰ ਰੋਡ ਜੋ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਗਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਸੂਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਲੇਨ ਵਾਲਾ ਹਾਈਵੇਅ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ ਬਸੀਅਰ ਪਾਰਟਸ ਤੇ ਸਰਵਿਸ ਲੇਨ ਵੀ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੜਕ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਆਈ ਟੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਰਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਸਿਟੀ ਵੀ ਹੋਸੂਰ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਬੋਮਨਹੱਲੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ (6.2 ਮੀਲ) ਉੱਚਾ ਹਾਈਵੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਟੋਲ ਰੋਡ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਸਿਟੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਬਰੂਹਤ ਬੰਗਲੁਰੂ ਮਹਾਨਗਰਾ ਪਾਲੀਕੇ ਅਤੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਧਮਣੀ ਸੜਕ ਨੂੰ ਸਿਗਨਲ ਮੁਕਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਫਲਾਈਓਵਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਡਰਪਾਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 8 (ਭਾਰਤ, ਪੁਰਾਣੀ ਨੰਬਰਿੰਗ)

**ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 8** **(ਐਨ.ਐਚ. 8)** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 4-ਲੇਨ (6-ਲੇਨ) ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ-ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁੰਬਈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਗੁੜਗਾਉਂ, ਜੈਪੁਰ, ਅਜਮੇਰ, ਉਦੈਪੁਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਵਡੋਦਰਾ, ਸੂਰਤ ਅਤੇ ਖੇੜਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 1428 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਹ NH48 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਾਈਵੇਅ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਤੁਰਭੁਜ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਐਨਐਚਏਆਈ) ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ-ਗੁੜਗਾਉਂ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ, ਜੈਪੁਰ-ਕਿਸ਼ਨਗੜ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ, ਅਤੇ ਐਨਈ -1, ਐਨਐਚ 8 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਐਨਐਚ 8 ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਾਈਵੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਰਸਤਾ 
ਦਿੱਲੀ - ਗੁੜਗਾਉਂ - ਮਾਨੇਸਰ - ਬਾਵਲ - ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਪੁਰ - ਨੀਮਰਾਨਾ - ਬਿਹਾਰ - ਕੋਟਪੁਤਲੀ - ਅਜਮੇਰ - ਬੇਵਰ - ਮਾਊਟ ਆਬੂ - ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ - ਖੇੜਾ - ਵਡੋਦਰਾ - ਸੂਰਤ - ਮੁੰਬਈ

## ਦਿੱਲੀ ਮੁੰਬਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਲਿਆਰਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 
ਇਹ ਇੰਡੋ-ਜਾਪਾਨੀ ਬਹੁ-ਅਰਬ ਕੋਰੀਡੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ -8 'ਤੇ ਹੈ। ਡੀ.ਐਮ.ਆਈ.ਸੀ. ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਕਸਦ ਵਾਲੀ ਵਾਹਨ (ਐਸਪੀਵੀ) ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਕੋਰੀਡੋਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (ਡੀ.ਐਮ.ਆਈ.ਡੀ.ਡੀ.ਸੀ.) ਨੇ ਮਨੇਸਰ- ਬਾਵਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਐਮ.ਬੀ.ਆਈ.ਆਰ.) ਅਤੇ ਦੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਪੂਰਵ-ਸੰਭਾਵਤ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡੀ.ਐਮ.ਆਈ.ਸੀ. ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਜੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਅਰਲੀ ਬਰਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁੜਗਾਉਂ-ਮਨੇਸਰ-ਬਾਵਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਸ ਰੈਪਿਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ-ਕਮ-ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਮਲਟੀ-ਮਾਡਲ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਹੱਬ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ 90 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (4,23,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ 2012 ਤਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਉੱਤਰੀ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਰੋਡ ਜਾਂ ਦੁਆਰਕਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇ 
ਉੱਤਰੀ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਰੋਡ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਆਰਕਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ (ਪੀਪੀਪੀ) ਮਾਡਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਿਕਾਣਾ ਦੁਆਰਕਾ ਨੂੰ ਖੀਰਕੀ ਧੌਲਾ ਵਿਖੇ ਐਨਐਚ 8 (ਹੁਣ ਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 48 (ਭਾਰਤ) | ਐਨਐਚ 48) ਨਾਲ ਜੋੜ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਗੁੜਗਾਓਂ-ਪਟੌਦੀ ਸੜਕ ਨੂੰ ਲਾਂਘਾ ਦੇਵੇਗਾ।

ਦੁਆਰਕਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਗੁੜਗਾਉਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਕਲਪਿਕ ਲਿੰਕ ਸੜਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ-ਗੁੜਗਾਉਂ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ 'ਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਭੀੜ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। ਇਹ ਸੜਕ ਗੜ੍ਹੀ ਹਰਸਰੂ ਡਰਾਈ ਡਿੱਪੂ ਆਈ.ਸੀ.ਡੀ. ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕੁਆਇਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨ.ਐਚ. 248-ਬੀ ਬੀ ਦਾ ਨੰਬਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਐਨ.ਐਚ.ਏ.ਆਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕੁਆਇਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ 2019 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.

## ਹਵਾਲੇ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 28 (ਭਾਰਤ, ਪੁਰਾਣੀ ਨੰਬਰਿੰਗ)

**ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 28** (ਪੰਜਾਬੀ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 28) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਬਾਰੌਣੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰੌਨੀ ਵਿਖੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 31 ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। NH 28 ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 570 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (350 ਮੀਲ) ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 259 ਕਿਮੀ (161 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 311 ਕਿਮੀ (193 ਮੀਲ) ਲੰਘਦਾ ਹੈ।

## ਸਪੈਨ 
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 28 ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਸਬੇ ਬਰੌਨੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਖਨ, ਦੇ ਰਸਤੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਬੇਗੂਸਰਾਏ, ਸਮਸਤੀਪੁਰ, ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ, ਪੂਰਬੀ ਚੰਪਾਰਨ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲਗੰਜ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ, ਦੇਵਰੀਆ, ਗੋਰਖਪੁਰ, ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਨਗਰ, ਬਸਤੀ, ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ, ਬਾਰਾਬੰਕੀ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਹ ਤੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂ 
right|thumb|290x290px| ਬਸਤੀ ਨੇੜੇ NH 28
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 28 ਬਾਰੌਣੀ ਨੇੜੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 31 ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਸਤੀਪੁਰ, ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ, ਮੋਤੀਪੁਰ, ਮੇਹਸੀ ਅਤੇ ਚੱਕੀਆ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੋਤੀਹਾਰੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.2 ਮੀਲ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਪਾਲਗੰਜ ਅਤੇ ਕੁਚਾਈ ਕੋਟ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਰਾਜ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। 28 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ, 259 ਕਿਮੀ (161 ਮੀਲ) - ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਹੈ।

## ਅੰਤ 
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕਸੀਆ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 28 ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕਸੀਆ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਗੋਪਾਲਗੰਜ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 58 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (36 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਹਾਈਵੇਅ ਫਿਰ ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਰਖਪੁਰ, ਬਸਤੀ, ਖਲੀਲਾਬਾਦ, ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਅਤੇ ਬਾਰਾਬੰਕੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 28 ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 331 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (206 ਮੀਲ) ਲੰਬਾ ਹੈ।

## ਹਾਦਸੇ 
ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨਤਾ ਲਈ ਅਚਾਨਕ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸੜਕ-ਵਿਭਾਜਨ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਸਵਰੂਪ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਲਖਨ students ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਦਸਾ ਲਗਭਗ 5 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਹਾਈਵੇਅ ਤੇ ਜਾਮ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ (ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਅਕਸਰ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

## ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ 
ਲੌਰੀਆ ਅਰੇਰਾਜ, ਅਯੁੱਧਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਟਾਂਡਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸੁਲਤਾਨਪੁਰ - ਇਸ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ - ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 28 ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਰਾਇਰੀਓਪਰਸਮ ਸੈਲਾਨੀ ਸਥਾਨ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਡ੍ਰੈਡਨੋਟ

**ਡ੍ਰੈਡਨੋਟ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Dreadnought) 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੜਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ, ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਦਾ HMS ਡਰੈਡਨੋਟ, ਦੇ 1906 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ' ਤੇ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਏ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਣੀਆਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਪਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਡਰੈੱਡਨੌਟਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਿਪਾਂ ਨੂੰ " ਪ੍ਰੀ-ਡਰੈੱਡਨੌਟਸ " ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਡਰੇਡਨੌਟ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਨ: ਇੱਕ "ਆਲ-ਬਿਗ-ਗਨ" ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਯੋਜਨਾ, ਪਿਛਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਭਾਰੀ-ਕੈਲੀਬਰ ਗਨਜ ਦੇ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਪ੍ਰੋਪਲੇਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡ੍ਰਾੱਨਨੋਟਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਇਹਨਾਂ ਨਵੇਂ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋ ਰਹੀ ਭਾਰੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਸੀ। ਇਕ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼, ਡਰਾਡਨੋਟੂਟ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਲ ਸੈਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਡਰਾਉਣੀ ਦੌੜ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀਆਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ, ਕਵਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਨਵੀਂ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਡਰਾਡਨੌਟ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ "ਸੁਪਰ-ਡ੍ਰੈਡਨੋਟਸ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਸਲ ਡ੍ਰਾੱਨਨੋਟਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਸੁਪਰ-ਡ੍ਰਾੱਡਨੋਟਸ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਕੋ ਇਕ ਬਚੀ ਡਰਾਉਣੀ ਸੋਚ ਯੂਐਸਐਸ ਟੈਕਸਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੈਨ ਜੈਕਿੰਟੋ ਬੈਟਲਗ੍ਰਾਉਂਡ ਸਟੇਟ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਈਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਡਰਾਡਨੇਟ-ਬਿਲਡਿੰਗ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਡਰਾਉਣੇ ਫਲੀਟਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਲੜਾਈ ਸੀ। ਜੱਟਲੈਂਡ ਦੀ 1916 ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਸ਼ਬਦ "ਡਰੈਡਨੋਟ" ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇਵਲ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਂਗ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ; ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬੈਟਲ ਕਰੂਜ਼ਰਜ਼, ਦੂਸਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਜੋ ਖੌਫ਼ਨਾਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

## ਡਿਜ਼ਾਇਨ 
ਡ੍ਰਾਡਨੋਟਸ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਗਤੀ ਅਤੇ ਫਾਇਰਪਾਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਡਰਾਉਣੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਕ "ਆਲ-ਬਿਗ-ਗੰਨ" ਹਥਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਭਾਰੀ ਕਵਚ ਵੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਟਰਲਾਈਨ ਦੇ ਇਕ ਮੋਟੀ ਪੱਟੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਬਖਤਰਬੰਦ ਡੈਕਾਂ ਵਿਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਸੈਕੰਡਰੀ ਹਥਿਆਰ, ਅੱਗ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਕਮਾਂਡ ਉਪਕਰਣ, ਅਤੇ ਟਾਰਪੀਡੋਜ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਹੌਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣਾ ਪਿਆ। 

ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਫਤਾਰ, ਹੜਤਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਡਰਾਉਣਿਆਂ ਦੇ ਉਜਾੜੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਲਾਗਤ, ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। 1922 ਦੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇਵਲ ਸੰਧੀ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਉੱਤੇ 35,000 ਟਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲਗਾਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ. ਜਾਪਾਨ ਦੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਆਮਦ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਢੁਕਵਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਵਿਲੀਅਮ ਰੈਮਸੇ

thumb|ਵਿਲੀਅਮ ਰੈਮਸੇ
**ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਰੈਮਸੇ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sir William Ramsay; 2 ਅਕਤੂਬਰ 1852 - 23 ਜੁਲਾਈ 1916) ਇੱਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਕੈਮਿਸਟ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉੱਤਮ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1904 ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। "ਅਪਣੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ" ਵਜੋਂ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ 3, ਜੋਨ ਵਿਲੀਅਮ ਸਟ੍ਰੱਟ, ਤੀਜਾ ਬੈਰਨ ਰੇਲੇਹ, ਜਿਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਗਨ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਅਰਗੋਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਮਸੇ ਨੇ ਹੋਰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਅਰਗੋਨ, ਹੇਲੀਅਮ, ਨਿਓਨ, ਕ੍ਰਿਪਟਨ ਅਤੇ ਕੈਨਨ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਾਰਣੀ ਦੇ ਇਕ ਨਵੇਂ ਭਾਗ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਰਮਸੇ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਕਲਿਫਟਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਖੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1852 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਕੈਥਰੀਨ ਰਾਬਰਟਸਨ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ 2 ਕਲਿਫਟਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਇਕ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲਾ ਅਤੇ ਬੇਸਮੈਂਟ ਜਾਰਜੀਅਨ ਟਾਊਨਹਾਉਸ ਵਿੱਚ। ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਹਿਲਹੈੱਡ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਓਕਵਲੇ ਪਲੇਸ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਰ ਐਂਡਰਿਊ ਰੈਮਸੇ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਸੀ। 

ਉਸਨੇ ਗਲਾਸਗੋ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੋਵਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰੌਬਰਟ ਨੇਪੀਅਰ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਨੇ ਗਲਾਸਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, 1866 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1869 ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕੈਮਿਸਟ ਥੌਮਸ ਐਂਡਰਸਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਲੀਹੈਲਮ ਰੁਡੌਲਫ ਫਿਟਿਗ ਨਾਲ ਟਾਬਿਨਗੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸ ਦਾ ਡਾਕਟੋਰਲ ਥੀਸਿਸ ਟਾਲੂਇਕ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਟੋਲਿਕ ਐਸਿਡਜ਼ ਵਿਚ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਸੀ। 

ਐਂਡਰਸਨ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਐਂਡਰਸਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਰਮਸੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ 1879 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਅਤੇ 1881 ਵਿਚ ਮਾਰਗਰੇਟ ਬੁਚਾਨਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸੇ ਹੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਖੋਜ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
1881 ਵਿਚ ਰਮਸੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਾਰਗਰੇਟ ਜੋਹਨਸਟਨ ਮਾਰਸ਼ਲ (ਨੀ ਬੁਚਾਨਨ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਜਾਰਜ ਸਟੀਵਨਸਨ ਬੁਚਾਨਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਧੀ, ਕੈਥਰੀਨ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ (ਐਲਸਕਾ) ਅਤੇ ਇਕ ਬੇਟਾ ਵਿਲੀਅਮ ਜਾਰਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

ਰਮਸੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ, ਬਕਿੰਘਮਸ਼ਾਇਰ, ਹੇਜ਼ਲਮੇਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। 23 ਜੁਲਾਈ 1916 ਨੂੰ 63 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਨੱਕ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਹਾਈ ਵਾਈਕੌਮ, ਬਕਿੰਘਮਸ਼ਾਇਰ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹੇਜ਼ਲਮੇਰੀ ਪੈਰਿਸ਼ ਚਰਚ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। 

ਨੌਟਿੰਗ ਹਿੱਲ, ਨੰਬਰ 12 ਅਰੁਣਡੇਲ ਗਾਰਡਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨੀਲੀ ਤਖ਼ਤੀ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। 

ਹਜ਼ਲਮੇਰੇ ਵਿਚ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਰਮਸੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਰਮਸੇ ਗ੍ਰੀਸ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹਨ। 

## ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ 
2 ਅਕਤੂਬਰ, 2019 ਨੂੰ, ਗੂਗਲ ਨੇ ਆਪਣਾ 167 ਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਗੂਗਲ ਡੂਡਲ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1916
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1852
ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ

**ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਹਿਰਾ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਧਾਇਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨੇਤਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਪਿਛਲੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਮੰਤਰੀ (2012-2017) ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਮੰਤਰੀ (2007-2012) ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਤੰਬਰ 2000 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪਰਮੀਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸੁਨਾਮ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2002, 2007 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਸੁਨਮ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2000 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਾਰ ਜਿੱਤਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ [1998-2004, 2010-2016, 2016-ਹੁਣ ਤੱਕ] ਹੈ। ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਕੈਮੀਕਲ, ਖਾਦ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ [2000-2004] ਰਿਹਾ। [2004-2009] ਤੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਪਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਬੀ.ਕਾਮ. ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਮੈਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਗਗਨਦੀਪ ਕੌਰ ਢੀਂਡਸਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਦੀ ਕੋਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1998 ਵਿੱਚ ਯੂਥ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਉਪ-ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਟਿਕਟ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2002, 2007 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੀਡਬਲਯੂਡੀ (ਬੀ ਐਂਡ ਆਰ) ਦਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

2017 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਤੋਂ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ 26815 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 17 ਵੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਸੰਗਰੂਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ ਪਰ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।

3 ਅਗਸਤ 2019 ਨੂੰ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਨੇਤਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ 5 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ 3 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2017-2022
ਸ਼ਾਹੀਨ ਬਾਗ਼

**ਸ਼ਾਹੀਨ ਬਾਗ਼** ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਜ਼ਿਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਓਖਲਾ (ਜਾਮੀਆ ਨਗਰ) ਖੇਤਰ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਕਲੋਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਆਰਥਿਕਤਾ 
ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੀ ਹੈ। ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਐਸਆਈਸੀ, ਲੋਟਸ ਟੈਂਪਲ, ਓਖਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਪਲੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਹ ਖੇਤਰ ਨੋਇਡਾ, ਨਹਿਰੂ ਪਲੇਸ, ਸਰਿਤਾ ਵਿਹਾਰ, ਜਸੋਲਾ, ਓਖਲਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਓਖਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਨੇੜਲੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਅਤੇ ਜਾਮੀਆ ਹਮਦਰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ  
ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਜਸੋਲਾ ਵਿਹਾਰ ਸ਼ਾਹੀਨ ਬਾਗ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਹੀਨ ਬਾਗ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਰਿਤਾ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਹੀਨ ਬਾਗ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 1-2 &nbsp;ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਰੂਟਾਂ ਲਈ ਬੱਸਾਂ ਕਲਿੰਡੀ ਕੁੰਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।  ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਹਨ, ਕਲਿੰਡੀ ਕੁੰਜ, ਠੋਕਰ ਨੰਬਰ 8 ਅਤੇ ਠੋਕਰ ਨੰਬਰ 6।

## ਰਾਜਨੇਤਾ 
* ਅਮਾਨਤੁੱਲਾ ਖਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ‘ਆਪ’ ਦਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਚਾਰਲਸ ਨਿਕੋਲ

**ਚਾਰਲਸ ਜੂਲੇਸ ਹੈਨਰੀ ਨਿਕੋਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Charles Jules Henry Nicolle; 1 ਸਤੰਬਰ 1866 - 28 ਫਰਵਰੀ 1936) ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੈਕਟੀਰਿਆਲੋਜਿਸਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਟਾਈਫਸ ਦੇ ਸੰਚਾਰਣ ਵਜੋਂ ਜੂਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਛੇਤੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਯੂਗੇਨ ਨਿਕੋਲ, ਜੋ ਇਕ ਰੂ aਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ *ਰੋਏਨ* ਦੇ *ਲਾਇਸੀ ਪਿਅਰੇ ਕੋਰਨੀਲੇ* ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਪਾਸਟਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ 1893 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਐਮ.ਡੀ. ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਉਹ 1896 ਤੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੈਕਟੀਰਿਓਲੌਜੀਕਲ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ, ਰੂਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। 

1903 ਵਿਚ ਨਿਕੋਲ ਟਿਊਨੀਸ ਵਿਚ ਪਾਸਟਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਟਾਈਫਸ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਲੈਲੋਰੇਟਰੀ ਚੀਫ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਲਨੀ ਸਪੈਰੋ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ ਜਦੋਂ 1936 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਇਕ ਮਾਰੂ ਜੀਵਣ, ਟੌਕਸੋਪਲਾਸਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾ ਸੀ। 

ਉਸਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਵੀ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਲੇ ਪਟੀਸੀਅਰ ਡੀ ਬੇਲੋਨ*, *ਲੇਸ ਡੀਕਸ ਲਾਰਨਜ਼*, ਅਤੇ *ਲੈਸ ਕਾਨਟਿਸ ਡੀ ਮਾਰਮੂਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ*। 

ਉਸਨੇ 1895 ਵਿੱਚ ਐਲਿਸ ਏਵਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਮਾਰਸੇਲ (ਅ. 1896) ਅਤੇ ਪਿਅਰੇ (ਅ. 1898)। 

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਪੈਰਾਸਿਟੋਲੋਜੀ ਵਿਚ ਨਿਕੋਲ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸਨ: 

ਟਾਈਫਸ ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਸੰਚਾਰਣ ਢੰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਮਾਲਟਾ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਟੀਕਾਕਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 

ਟਿੱਕ ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਢੰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਉਸਦਾ ਕੈਂਸਰ, ਲਾਲ ਬੁਖਾਰ, ਰਾਈਡਰਪੈਸਟ, ਖਸਰਾ, ਫਲੂ, ਟੀ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕੋਮਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਹਨ। 

ਗੁੰਡੀ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ *ਟੌਕਸੋਪਲਾਸਮਾ ਗੋਂਡੀ* ਦੀ ਪਰਜੀਵੀ ਜੀਵ ਦੀ ਪਛਾਣ (*ਸਟੀਨੋਡੈਕਟਲਸ ਗੰਡੀ*)।

## ਵੈਕਟਰ ਦੀ ਖੋਜ 
ਨਿਕੋਲ ਦੀ ਖੋਜ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਟਾਈਫਸ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਹੋਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। 

ਜੂਨ 1909 ਵਿਚ ਨਿਕੋਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਟੈਮਫਸ ਨਾਲ ਚਿਪੰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਜੂਆਂ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਚਿਮਪਾਂਜ਼ੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ। 10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੂਜੀ ਚੀਪਾਂਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਟਾਈਫਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ: ਜੂਆਂ ਕੈਰੀਅਰ ਸਨ। 

ਹੋਰ ਖੋਜ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤਰੀਕਾ ਲਾਓਜ਼ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਐਕਸਰੇਂਸਮੈਂਟ ਸੀ: ਟਾਈਫਸ ਨਾਲ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਜੂਆਂ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਅੱਖ 'ਤੇ ਮਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਾਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1936
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1866
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਐਸ.ਐਚ. ਬਿਹਾਰੀ

**ਸ਼ਮਸੁਲ ਹੁੱਡਾ ਬਿਹਾਰੀ** (**ਐਸ.ਐਚ. ਬਿਹਾਰੀ**) (1922-1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵਰਤੀ ਗਈ।

ਬਿਹਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਮਧੁਰਪੁਰ, ਦੇਵਘਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਵਿਲਾ ਅਜੇ ਵੀ ਮਧੁਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਿਹਾਰੀ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗਾ ਆਬੂਰ ਹਾਸਲ ਸੀ।

2006 ਵਿੱਚ, ਕਵੀ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਨੇ ਬਿਹਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਲ-ਮਾਡਲ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ "ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ&#x2026; ਕਵੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜ ਕੋਈ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਪਰਸੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਬਰਿੱਜਮੈਨ

**ਪਰਸੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਬਰਿੱਜਮੈਨ (**ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ**: Percy Williams Bridgman;** 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1882 - 20 ਅਗਸਤ 1961) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ 1946 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ। ਬ੍ਰਿਜਗਮਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਈਡਮੈਨ – ਸਟਾਕਬਾਰਜਰ ਤਕਨੀਕ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨੀ 
### ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ "ਪੀਟਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਿਡਮੈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਦੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਔਬਰੈਂਡਲ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬ੍ਰਿਡਮੈਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਸਤਿਕ ਬਣ ਗਿਆ। 

### ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ 
ਬ੍ਰਿਜਗਮੈਨ ਨੇ 1900 ਵਿਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ. 1910 ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤਕ, ਉਸਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, 1919 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਿਆ। 1905 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਬਾਅ ਯੰਤਰ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ; ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਉਪਕਰਣ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 100,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ / ਸੇਮੀ 2 (10 ਜੀਪੀਏ; 100,000 ਵਾਯੂਮੰਡਲ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਪਿਛਲੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ 3,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ / ਸੇਮੀ 2 (0.3 ਜੀਪੀਏ) ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਉਪਕਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪ੍ਰੈਸਿਬਿਲਟੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਸੰਚਾਲਨ, ਤਣਾਅ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਲੇਸਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਜਗਮੈਨ ਨੂੰ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਢੋਣ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਜਗਮੈਨ ਦੀ ਮੋਹਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਡਗਮੈਨ ਦੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦਾ ਉਪਕਰਣ ਹੈ। 

ਬ੍ਰਿਜਗਮੈਨ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਉੱਚ-ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਦੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 

### ਘਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਬ੍ਰਿਜਗਮੈਨ ਨੇ 1912 ਵਿਚ ਹਾਰਟਫੋਰਡ, ਕਨੈਕਟੀਕਟ ਦੇ ਓਲਿਵ ਵੇਅਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਵੇਅਰ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਐਡਮੰਡ ਆਸਾ ਵੇਅਰ, ਐਟਲਾਂਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਰੈਂਡੋਲਫ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਬ੍ਰਿਡਗਮੈਨ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ 
ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਪਰਸੀ ਡਬਲਯੂ. ਬ੍ਰਿਜਗਮੈਨ ਹਾਊਸ, ਇੱਕ ਯੂਐਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੈਂਡਮਾਰਕ ਹੈ, ਜੋ 1975 ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

2014 ਵਿੱਚ, ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖਣਿਜ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਆਈਐਮਏ) ਦੇ ਨਵੇਂ ਖਣਿਜ, ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਕਰਨ (ਸੀ.ਐਨ.ਐਮ.ਐਨ.ਸੀ.) ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਚ-ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਖਣਿਜ, ਪੈਰੋਵਸਕਾਈਟ ਢਾਂਚਾ (ਐਮਜੀ, ਫੇ) ਸਿਓ 3 ਲਈ ਬ੍ਰਿਜਗਨਾਈਟ ਨਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਮੇਲਵਿਨ ਕੈਲਵਿਨ

**ਮੇਲਵਿਨ ਏਲੀਸ ਕੈਲਵਿਨ** (8 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1911 - 8 ਜਨਵਰੀ 1997)  ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਲਵਿਨ ਚੱਕਰ ਦੀ ਖੋਜ ਐਂਡਰਿਊ ਬੇਨਸਨ ਅਤੇ ਜੇਮਜ਼ ਬਾਸ਼ਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ 1961 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਬਿਤਾਇਆ। 

## ਜਿੰਦਗੀ 
ਕੈਲਵਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸੇਂਟ ਪੌਲ, ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਏਲੀਅਸ ਕੈਲਵਿਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਹਰਵਿਟਜ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ,  ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਆਏ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸੀ। 

ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਲਵਿਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਡੇਟ੍ਰੋਇਟ ਚਲੇ ਗਿਆ; ਉਸਨੇ 1928 ਵਿਚ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਮੇਲਵਿਨ ਕੈਲਵਿਨ ਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਾਈਨਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਜੋ ਹੁਣ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਤੋਂ 1931 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. 1935 ਵਿਚ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟਰੇਲ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਤਾਏ। ਉਸਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਮੈਰੀ ਜੇਨੀਵੀਵ ਜੈਮਟਗਾਰਡ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਬੈਂਸਨ ਨੇ ਖੁਦ ਕੈਲਵਿਨ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
ਕੈਲਵਿਨ 1958 ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1959 ਵਿਚ ਉਹ ਜਰਮਨ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਲਿਓਪੋਲਡਿਨਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 

ਕੈਲਵਿਨ ਨੂੰ ਅੱਸਾ ਗ੍ਰੇ, ਮਾਰੀਆ ਗੋਪਰਟ-ਮੇਅਰ, ਅਤੇ ਸੇਵੇਰੋ ਓਕੋਆ ਦੇ ਨਾਲ, *ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ* ਨੇ ਯੂਐਸ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ 2011 ਵਾਲੀਅਮ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਲੜੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਖੰਡ ਸੀ, ਪਹਿਲੇ ਦੋ 2005 ਅਤੇ 2008 ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਜੀਓਚੀਨੋ ਰੋਸਿਨੀ

**ਜੀਓਚੀਨੋ ਐਂਟੋਨੀਓ ਰੋਸਿਨੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Gioachino Antonio Rossini; 29 ਫਰਵਰੀ 1792 - 13 ਨਵੰਬਰ 1868) ਇੱਕ ਇਟਾਲੀਅਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ 39 ਓਪੇਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਣੇ, ਕੁਝ ਚੈਂਬਰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਪਿਆਨੋ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਹਾਸਰਸ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਓਪੇਰਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮਾਪਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ। 

ਪੇਸਰੋ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ (ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇਕ ਟਰੰਪਟਰ ਸਨ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇਕ ਗਾਇਕਾ ਸਨ), ਰੋਸਨੀ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੋਲੋਗਨਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਓਪੇਰਾ ਵੈਨਿਸ ਵਿੱਚ 1810 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। 1815 ਵਿਚ ਉਹ ਓਪੇਰਾ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਨੇਪਲਜ਼ ਵਿਚ ਥਿਏਟਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਜੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1810–1823 ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਤਾਲਵੀ ਸਟੇਜ ਲਈ 34 ਓਪੇਰਾ ਲਿਖੇ ਜੋ ਵੇਨਿਸ, ਮਿਲਾਨ, ਫੇਰਾਰਾ, ਨੈਪਲਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਇਸ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਵਰਟੈਕਜ) ਅਤੇ ਸਵੈ-ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਲਈ ਲਗਭਗ ਫਾਰਮੂਲਿਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਿਸ *ਵਿੱਚ ਅਲਜੀਰੀ ਵਿੱਚ* ਕਾਮਿਕ ਓਪੇਰਾਸ *ਲੇਟਿਅਲਾਨਾ*, *ਇਲ ਬਾਰਬੀਅਰ ਦਿ ਸਿਵਿਗਾਲੀਆ* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ *ਦ ਬਾਰਬਰ ਆਫ ਸੇਵਿਲ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ *ਲਾ ਸੀਨੇਰਤੋਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ*, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ *ਓਪੇਰਾ ਬਫ਼ਾ ਦੀ* ਪਰੰਪਰਾ ਸਿਖਰ 'ਤੇ *ਪਹੁੰਚਾਈ* ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਮਾਲਕਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ *ਓਪੇਰਾ ਸੀਰੀਆ* ਵਰਕਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਓਟੇਲੋ*, *ਟੈਂਕਰਡੀ* ਅਤੇ *ਸੇਮੀਰਾਮਾਈਡ ਦੀ* ਵੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੁਰੀਲੇ, ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਅਤੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। 1824 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਓਪੇਰਾ ਦੁਆਰਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਚਾਰਲਜ਼ ਐਕਸ ਦੇ ਰਾਜ- *ਸ਼ਾਸਤਰ* ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਓਪੇਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, *ਇਲ ਵਯੈਗੀਜੀਓ ਏ ਰੀਮਜ਼* ਵਿਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਇਟਾਲੀਅਨ ਦੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਓਪੇਰਾਸ, *ਲੇ ਸਿਏਜ ਡੀ ਕੋਰਿੰਥੇ* ਅਤੇ *ਮੋਇਸ*, ਅਤੇ 1829 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਓਪੇਰਾ, *ਗਿਲਿਓਮ* *ਟੇਲ*। 

ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੋਸਨੀ ਦੀ ਓਪੇਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕ ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਗੜੀ ਸਿਹਤ, ਉਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲਿਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੀਆਕੋਮੋ ਮੇਅਰਬੀਅਰ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਓਪੇਰਾ ਦਾ ਉਭਾਰ। 1830 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ 1855 ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਛੱਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲੋਗਨਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰੋਸਨੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲਿਖਿਆ। 1855 ਵਿਚ ਪੈਰਿਸ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸੈਲੂਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨਯੋਗ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ *ਪਚੇਸ ਡੀ ਵਿਲੀਲੇਸ* ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਟੁਕੜੇ ਲਿਖੇ। ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਲਿਸਟ, ਐਂਟਨ ਰੁਬਿਨਸਟਾਈਨ, ਜੂਸੈੱਪ ਵਰਦੀ, ਮੇਅਰਬੀਅਰ ਅਤੇ ਜੋਸੇਫ ਜੋਆਚਿਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਰੋਸਿਨੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਉਸ ਦੀ *ਪੇਟਾਈਟ ਮੈਸੇ ਸੋਲਨੇਲ* (1863) ਸੀ। 1868 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਹੋਈ। 

## ਨੋਟਸ, ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਕਲਿੰਟਨ ਡੇਵਿਸਨ

**ਕਲਿੰਟਨ ਜੋਸਫ਼ ਡੇਵਿਸਨ** (ਅਕਤੂਬਰ 22, 1881 - 1 ਫਰਵਰੀ 1958) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡੇਵਿਸਨ-ਗਰਮਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ 1937 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਡੇਵਿਸਨ ਨੇ ਜੌਰਜ ਪੇਜਟ ਥੌਮਸਨ ਨਾਲ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਡੇਵਿਸਨ ਵਾਂਗ ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਡੇਵਿਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਇਲੀਨੋਇਸ ਦੇ ਬਲੂਮਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1902 ਵਿੱਚ ਬਲੂਮਿੰਗਟਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਰਾਬਰਟ ਏ. ਮਿਲਿਕਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ 'ਤੇ, 1905 ਵਿੱਚ ਡੇਵਿਸਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀਐਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਤੋਂ 1908 ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਓਵੇਨ ਰਿਚਰਡਸਨ ਨਾਲ ਡਾਕਟੋਰਲ ਥੀਸਿਸ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. 1911 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ; ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਰਿਚਰਡਸਨ ਦੀ ਭੈਣ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

### ਕਰੀਅਰ 
ਡੇਵਿਸਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਾਰਨੇਗੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1917 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕੰਪਨੀ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੈੱਲ ਟੈਲੀਫੋਨ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ) ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਈ। ਲੜਾਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਡੇਵਿਸਨ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਉਥੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਿਖੇ ਸਥਾਈ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਪਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਕਾਰਨੇਗੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹਟਾਇਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਡੇਵਿਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਸਾਰਾ ਰਿਚਰਡਸਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਭਰਾ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਚਰਡਸਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ ਸੀ। ਰਿਚਰਡਸਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਓਸਵਾਲਡ ਵੇਬਲਨ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਹੈ। ਕਲਿੰਟਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਲੈਟ ਡੇਵਿਸਨ (ਅ.ਚ .984) ਦਾ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਿਚਰਡ ਡੇਵਿਸਨ।

## ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
ਡੇਵਿਸਨ ਦੀ ਮੌਤ 1 ਫਰਵਰੀ 1958 ਨੂੰ 76 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

ਆਈਏਯੂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੂਰ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਡੇਵੀਸਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1881
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਫਿਲਿਪ ਲੇਨਾਰਡ

**ਫਿਲਿਪ ਐਡੁਆਰਡ ਐਂਟਨ ਵਾਨ ਲੇਨਾਰਡ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Philipp Eduard Anton von Lenard) (7 ਜੂਨ 1862 - 20 ਮਈ 1947) ਇੱਕ ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਜਰਮਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਕੈਥੋਡ ਕਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ 1905 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਫੋਟੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਕੈਥੋਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਗਏ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ (ਰਜਾ (ਗਤੀ) ਸਿਰਫ ਵੇਵ ਵੇਲਥ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ' ਤੇ। 

ਲੈਨਾਰਡ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸੈਮੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ; ਨਾਜ਼ੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਡੌਲਫ ਹਿਟਲਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ "ਡਿਊਸ਼ ਫਿਜ਼ਿਕ" ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਸੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਅਲਬਰਟ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਨੂੰ "ਯਹੂਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ" ਕਿਹਾ। 

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ 
ਫਿਲਪ ਲੇਨਾਰਡ ਦਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰੈਸਬਰਗ (ਅੱਜ ਦਾ ਬ੍ਰਾਟਿਸਲਾਵਾ), 7 ਜੂਨ 1862 ਨੂੰ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੈਨਾਰਡ ਪਰਿਵਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰੋਲ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੇਨਾਰਡ ਦੇ ਮਾਪੇ ਜਰਮਨ-ਭਾਸ਼ੀ (ਕਾਰਪੈਥੀਅਨ ਜਰਮਨ) ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਫਿਲਿਪ ਵਨ ਲੇਨਾਰਡਿਸ (1812–1896) ਪ੍ਰੈਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਈਨ-ਵਪਾਰੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਐਂਟੋਨੀ ਬਾmanਮਨ (1831–1865) ਸੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਲੀਨਾਰਡ ਨੇ ਪੋਜ਼ਸੋਨੀ ਕਿਰਲੀਲੀ ਕੈਟੋਲਿਕਸ ਫੈਗਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ (ਅੱਜ ਗਾਮਾ) ਵਿਖੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ (ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਵਰਜਿਲ ਕਲਾਟ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ)। 1880 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਯੇਨ੍ਨਾ ਅਤੇ ਬੂਡਪੇਸ੍ਟ ਵਿਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1882 ਵਿਚ, ਲੇਨਾਰਡ ਨੇ ਬੂਡਪੇਸਟ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸਬਰਗ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ 1883 ਵਿਚ, ਬੂਡਪੇਸਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਟੈਂਡਰ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਹੈਡਲਬਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੈਡਲਬਰਗ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੌਬਰਟ ਬੂਨਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਬਰਲਿਨ ਵਿਚ ਇਕ ਸੈਮੇਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਹਰਮਨ ਵੌਨ ਹੇਲਮਹੋਲਟਜ਼ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟ ਪਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1886 ਵਿਚ ਡਾਕਟਰੇਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।1887 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਲਾਰੈਂਡ ਈਟਵਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਬੁਡਾਪੇਸਟ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਚੇਨ, ਬੋਨ, ਬ੍ਰੇਸਲਾਓ, ਹੀਡਲਬਰਗ (1896–1898), ਅਤੇ ਕੀਲ (1898-1907) ਵਿਖੇ ਪੋਸਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1907 ਵਿਚ ਫਿਲਪ ਲੈਨਾਰਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਹਾਈਡਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ। 1905 ਵਿਚ, ਲੇਨਾਰਡ ਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਅਤੇ 1907 ਵਿਚ, ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। 

## ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲੇਨਾਰਡ, 1931 ਵਿੱਚ ਹੀਡਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਉਥੇ ਇਮੀਰਿਟਸ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੂੰ 1945 ਵਿੱਚ ਅਲਾਇਡ ਕਬਜ਼ਾ ਬਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ 83 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। ਹੈਲਮਹੋਲਟਜ਼-ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਹੀਡਲਬਰਗ ਨੂੰ 1927 ਤੋਂ 1945 ਤੱਕ ਫਿਲਿਪ ਲੈਨਾਰਡ ਸ਼ੂਲ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਜ਼ੀ ਗਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸਿਤੰਬਰ 1945 ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲੈਨਾਰਡ ਦੀ ਮੌਤ 1947 ਵਿੱਚ ਮੇਸੇਲਹੌਸੇਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ 
* ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ: ਰਮਫੋਰਡ ਮੈਡਲ, 1896 
* ਇਟਾਲੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼: ਮੈਟੂਸੀ ਮੈਡਲ, 1896 
* ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼: *ਪ੍ਰਿਕਸ ਲਾ ਕੈਜ਼*, 1897  
* ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ: ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਮੈਡਲ, 1932 
* ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1905 
* ਇੱਕ ਕ੍ਰੇਟਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਨੇੜੇ ਚੰਨ 2008 'ਚ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ' ਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਖੋਜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1947
ਜਾਰਜ ਪੇਜਟ ਥਾਮਸਨ

**ਸਰ ਜਾਰਜ ਪੇਜਟ ਥਾਮਸਨ** (3 ਮਈ 1892 - 10 ਸਤੰਬਰ 1975) ਇੱਕ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੇ ਭਾਂਤ ਦੇ ਕੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਥੌਮਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਜੇ ਜੇ ਥਾਮਸਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਐਡਵਰਡ ਪੇਜਟ ਦੀ ਧੀ ਰੋਜ਼ ਐਲੀਜ਼ਾਬੈਥ ਪੇਜਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਥਾਮਸਨ 1914 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤਕ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਦੇ ਟ੍ਰਿਨੀਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਰਸ ਸਕੂਲ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਵੀਨਜ਼ ਦੀ ਰਾਇਲ ਵੈਸਟ ਸਰੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1915 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਫਲਾਇੰਗ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਫਰਨਬਰੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਰੋਇਲ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਏਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੌਮਸਨ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਬਰਡੀਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਾਰਜ ਥੌਮਸਨ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੀ ਤਰੰਗ ਵਰਗੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਬਰਡਿਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 1937 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨਾਮ ਕਲਿੰਟਨ ਜੋਸਫ਼ ਡੇਵਿਸਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਥੌਮਸਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਖੋਜ ਜੋ ਕਿ ਵੇਵ ਦੇ ਕਣ-ਦਵੈਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੂਯਿਸ-ਵਿਕਟਰ ਡੀ ਬਰੋਗਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਡੀ ਬਰੋਗਲੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1929–1930 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਥੌਮਸਨ, ਨਿha ਯਾਰਕ ਦੇ ਇਥਕਾ, ਕੌਰਨੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸਨ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
1924 ਵਿਚ, ਥੌਮਸਨ ਨੇ ਵੇਰੀ ਰੇਵ ਦੀ ਧੀ ਕੈਥਲਿਨ ਬੁਚਾਨਨ ਸਮਿੱਥ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਸਰ ਜਾਰਜ ਐਡਮ ਸਮਿਥ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਕੈਥਲੀਨ ਦੀ 1941 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਥੌਮਸਨ ਦੀ 1975 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੇਨਚੇਸਟਰ ਪੈਰਿਸ਼ ਚਰਚਾਈਅਰਡ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਸਰ ਜਾਨ ਥੌਮਸਨ ਜੀ.ਸੀ.ਜੀ.ਜੀ. (1927–2018) ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਬਣਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (1977–82) ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ (1982 19887) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਸਰ ਐਡਮ ਥੌਮਸਨ ਕੇ.ਸੀ.ਐਮ.ਜੀ. (1955 -ਮੌਜੂਦ) ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਵੀ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (2010–2016) ਅਤੇ ਨੈਟੋ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ (2014–2016) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1892
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਡੋਨਾਲਡ ਏ. ਗਲੇਸਰ

**ਡੋਨਾਲਡ ਆਰਥਰ ਗਲੇਜ਼ਰ** (21 ਸਤੰਬਰ, 1926 - 28 ਫਰਵਰੀ, 2013) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਨਿਊਰੋਬਾਇਓਲੋਜਿਸਟ, ਅਤੇ ਸਬਟੋਮਿਕ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਬੁਲਬੁਲਾ ਚੈਂਬਰ ਦੀ ਕਾਢ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ 1960 ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਗਲੇਸਰ ਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਸਕੂਲ ਆਫ ਅਪਲਾਈਡ ਸਾਇੰਸ ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਿਆਨੋ, ਵਾਇਲਨ ਅਤੇ ਵੀਓਲਾ ਵਜਾਇਆ। ਉਹ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਹਾਈਟਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ 28 ਫਰਵਰੀ, 2013 ਨੂੰ 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਬਰਕਲੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਲੀਨ ਗਲੇਜ਼ਰ, ਉਸਦੀ ਧੀ, ਲੂਈਸ ਗਲੇਸਰ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਲੀਅਮ ਗਲੇਸਰ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀ ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ ਸ਼੍ਰੇਨਰ ਅਤੇ ਕੈਰੋਲੀਨ, ਜੂਲੀਆ, ਅਵਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸ ਗਲੇਸਰ ਹਨ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਗਲੇਸਰ ਨੇ ਕੇਸ ਸਕੂਲ ਆਫ ਅਪਲਾਈਡ ਸਾਇੰਸ (ਹੁਣ ਕੇਸ ਪੱਛਮੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਗਿਆ।  ਉਸ ਨੇ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਫਿਲਹਾਰੋਨਿਕ ਵਿੱਚ ਵਾਇਓਲਾ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ (ਕੈਲਟੇਕ) ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਕਾਰਲ ਡੇਵਿਡ ਐਂਡਰਸਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਕਲਾਉਡ ਚੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰ ਖੋਜ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਕੈਲਟੇਕ ਵਿਖੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨੀ ਸਿਖਾਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਨਰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਏਗਾ। ਉਸਨੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਮੈਕਸ ਡੈਲਬਰੁੱਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਅਣੂ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕੈਲਟੈਕ ਤੋਂ 1950 ਵਿਚ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਰੱਕੀ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿਖੇ 1957 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਹੋਈ।

## ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਗਲੇਜ਼ਰ ਨੂੰ ਬੱਬਲ ਚੈਂਬਰ ਦੀ ਕਾਢ ਲਈ 1960 ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਕਾ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਐਕਸਲੇਟਰ ਤੋਂ ਉੱਚ-ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਕਾਰਲ ਡੇਵਿਡ ਐਂਡਰਸਨ

**ਕਾਰਲ ਡੇਵਿਡ ਐਂਡਰਸਨ** (3 ਸਤੰਬਰ, 1905 - 11 ਜਨਵਰੀ 1991) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਹ 1932 ਵਿੱਚ ਪੋਜੀਟਰੋਨ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ 1936 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1936 ਵਿੱਚ ਮਿਓਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਐਂਡਰਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੈਲਟੈਕ (ਬੀ.ਐੱਸ. 1927; ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ., 1930) ਵਿਖੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ. ਰਾਬਰਟ ਏ. ਮਿਲਿਕਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ (ਅਜੋਕੇ ਸੰਸਕਰਣ ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਂਡਰਸਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕਲਾਉਡ ਚੈਂਬਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਕਣ ਦੀਆਂ ਪਥਰਾਵਾਂ ਆਈਆਂ ਜਿਸਦੀ ਉਸ ਨੇ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਖੋਜ, 1932 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪੌਲਿਟ ਡੈਰਕ ਦੀ ਪੋਜੀਟਰੋਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਐਂਡਰਸਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਨਿਊਕਲਾਈਡ ਟੀ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਾਮਾ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਗਰੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੋਜੀਟ੍ਰੋਨ-ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਜੋੜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ, ਐਂਡਰਸਨ ਨੇ ਵਿਕਟਰ ਹੇਸ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ 1936 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ. ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਐਂਡਰਸਨ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਉਸ ਦੇ ਕੈਲਟੇਕ ਜਮਾਤੀ ਚੁੰਗ-ਯਾਓ ਚਾਓ ਦੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਨੀਂਹ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਐਂਡਰਸਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸਦਾ ਸਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1936 ਵਿਚ, ਐਂਡਰਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੇਠ ਨੇਡਰਮੇਅਰ ਨੇ ਮਿਊਨ (ਜਾਂ 'ਮਿਓਮੇਸਨ', ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਸਬਟੋਮਿਕ ਕਣ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨਾਲੋਂ 207 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਪਰ ਉਸੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਸਪਿਨ 1/2 ਨੂੰ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ। ਐਂਡਰਸਨ ਅਤੇ ਨੇਡਰਮੀਅਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਆਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਣ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿਦੇਕੀ ਯੂਕਾਵਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਿਲਿਸ ਲੈਂਬ ਨੇ ਆਪਣੇ 1955 ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕਣ ਦੇ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਹੁਣ 10,000 ਡਾਲਰ ਦੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੁਆਰਾ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। "

ਐਂਡਰਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੈਰੀਅਰ ਕੈਲਟੇਕ ਵਿਖੇ ਬਿਤਾਏ. ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਰਾਕੇਟਰੀ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ. ਉਹ 1950 ਵਿੱਚ ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 11 ਜਨਵਰੀ, 1991 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਫੌਰੈਸਟ ਲੌਨ, ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਹਿਲਜ਼ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਲੌਰੇਨ ਦੀ 1984 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਚਾਰਲਸ ਐਚ. ਟਾਊਨਜ਼

**ਚਾਰਲਸ ਹਾਰਡ ਟਾਉਨਜ਼** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Charles Hard Townes; 28 ਜੁਲਾਈ, 1915-27 ਜਨਵਰੀ, 2015) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਟਾਊਨਜ਼ ਨੇ ਮਾਈਸਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੇਟੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਮਾਜ਼ਰ ਅਤੇ ਲੇਜ਼ਰ ਦੋਵਾਂ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ 1964 ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਿਕੋਲੇ ਬਾਸੋਵ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪ੍ਰੋਖੋਰੋਵ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਟਾਊਨਜ਼ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ, ਹੈਰੀ ਟਰੂਮੈਨ (1945) ਤੋਂ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ (1999) ਤੱਕ ਦੇ ਹਰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। 

ਉਸਨੇ ਅਪੋਲੋ ਚੰਦਰ ਲੈਂਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਯੂਐਸ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।1967 ਵਿਚ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ ਗਲੈਕਸੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਬਲੈਕ ਹੋਲ। 

ਕਸਬੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਨ  ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਨਸਲੀ ਜਰਮਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਕੌਟਿਸ਼, ਇੰਗਲਿਸ਼, ਵੈਲਸ਼, ਹੁਗੁਏਨੋਟ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਸਕਾਚ ਆਇਰਿਸ਼ ਵੰਸ਼ਵਾਦ  ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੌਦਾ, ਟਾਊਨਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਗ੍ਰੀਨਵਿਲੇ, ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ, ਹੈਨਰੀ ਕੀਥ ਟਾਊਨਜ਼ (1876–1958) ਦਾ ਇੱਕ ਅਟਾਰਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਏਲੇਨ ਸਮਟਰ ਟਾਊਨਜ਼ (ਹਾਰਡ; 1881–1980)। ਉਸਨੇ ਫੁਰਮਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੀਐਸ ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 1935 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਦੌਰਾਨ ਡਿਊਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. 1939 ਵਿਚ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਬੈੱਲ ਲੈਬਜ਼ ਵਿਖੇ ਰਾਡਾਰ ਬੰਬਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਐਚ ਬਰਾਊਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਬਰਕਲੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬੇਟੀਆਂ, ਲਿੰਡਾ ਰੋਜ਼ਨਵੈਨ, ਏਲੇਨ ਐਂਡਰਸਨ, ਕਾਰਲਾ ਕੇਸਲਰ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਟਾਊਨਜ਼ ਸਨ। ਉਸਨੇ 2005 ਦੌਰਾਨ ਟੈਂਪਲਟਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ: “ਵਿਗਿਆਨ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਧਰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਡੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ. ਜੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਅਰਥ ਹੈ, ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ।"  

ਟਾਊਨਜ਼ ਦੀ 99 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 27 ਜਨਵਰੀ, 2015 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।  ਬਰਕਲੇ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੇਨਹਾਰਡ ਗੇਂਜੈਲ ਨੇ ਟਾesਨਜ਼ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। "ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ ਉਸਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਟੱਲ ਉਮੀਦ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਡੂੰਘੀ ਈਸਾਈ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ।."  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles with unsourced statements
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਜ

**ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਜ** ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੋਈ ਰਾਜ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾ ਅਧਰਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੇ। ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਤਰਜੀਹੀ ਸਲੂਕ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਧਰਮ (ਭਾਵ ਕੋਈ ਸਥਾਪਤ ਧਰਮ) ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਤੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ ਰਾਜ ਧਰਮ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦਾ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਰਾਜ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਅਤੇ ਝੰਡੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਉਲਾਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਇੱਕ ਧਰਮ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਮੁੱਢ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ 
ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ) ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਫਰਾਂਸ ਜਾਂ ਨੇਪਾਲ)। ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ *ਲਾਈਸੀਤੇ* ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣਾ, ਰਾਜ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ, ਇੱਕ ਧਰਮ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਜਨਤਕ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਨਾ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ
ਯੂਜੀਨ ਵਿੱਗਨਰ

**ਯੂਜੀਨ ਪੌਲ** " **ਈਪੀ** " **ਵਿਗਨਰ** (17 ਨਵੰਬਰ, 1902 - 1 ਜਨਵਰੀ 1995) ਇੱਕ ਹੰਗਰੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ- ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ । ਉਸਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕਣਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 1963 ਵਿਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, ਵਿੱਗਨਰ ਨੇ ਬਰਲਿਨ ਦੇ ਕੈਸਰ ਵਿਲਹੈਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਚ ਕਾਰਲ ਵੇਸਨਬਰਗ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਬੈਕਰ ਅਤੇ ਗੇਟਿੰਗੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਡੇਵਿਡ ਹਿੱਲਬਰਟ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਵਿੱਗਨਰ ਅਤੇ ਹਰਮਨ ਵੇਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਸਿਧਾਂਤ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ. ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਗਰਾਊਂਡ-ਤੋੜ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਈ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਲਿਖੇ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਿੰਗਰ ਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਗਣਿਤਿਕ ਬਣਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮਾਣੂ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1930 ਵਿਚ, ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਜੌਨ ਵਾਨ ਨਿਊਮਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿੰਗਰ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ। 

ਵਿਗਨੇਰ ਨੇ ਲਿਓ ਸਿਲਾਰਡ ਅਤੇ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਆਈਨਸਟਾਈਨ-ਸਿਲਾਰਡ ਪੱਤਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ. ਰੁਜ਼ਵੈਲਟ ਨੇ ਮੈਨਹੱਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਵਿਗਨੇਰ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਜਰਮਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਮੈਨਹੱਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੇਡ ਪਲੂਟੋਨਿਅਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਿਐਕਟਰ ਸਿਰਫ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰਿਐਕਟਰ ਅਜੇ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿੰਗਨਰ ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਡੂਪੋਂਟ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 1946 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਕਲਿੰਟਨ ਲੈਬਾਰਟਰੀ (ਹੁਣ ਓਕ ਰਿਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ) ਵਿਖੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੇ, ਪਰ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਦਖਲ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। 

ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 1947 ਤੋਂ 1951 ਤਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਊਰੋ ਆਫ ਸਟੈਂਡਰਡ, 1951 ਤੋਂ 1954 ਤਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਗਣਿਤ ਪੈਨਲ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਪੈਨਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜਨਰਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1952 ਤੋਂ 1957 ਅਤੇ ਫਿਰ 1959 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ. ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ *ਗੈਰ-ਕੁਸ਼ਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਦ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, *ਇਹ* ਤਕਨੀਕੀ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਾਰਜ ਹੈ। 

## ਨੋਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ