open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼

**ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼** ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦਸਤਾਵੇਜ ਹੈ।
*ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।

*ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਤਾ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ 1880 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਜ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੰਮ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਸਤਕ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪਤ ਵਾਰਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੀਨਾਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ

**ਸੀਨਾਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ** ਜਾਂ **ਸੀਨਾਈ** (;  '**;  **', ) ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ੬੦,੦੦੦ ਵਰਗ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ (੨੩,੦੦੦ ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਤਿਕੋਨੀ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮਿਸਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਬਜਾਇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਲ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਸਰ ਦੀਆਂ ੨੭ ਰਾਜਪਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ੨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ੧੪ ਲੱਖ ਹੈ। ਰਸਮੀ ਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕ ਇਹਨੂੰ ''* ( "ਫ਼ੀਰੋਜ਼ੇ ਦੀ ਧਰਤੀ") ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕ ਇਹਨੂੰ *ਮਫ਼ਕਤ* ਜਾਂ "ਹਰੀਆਂ ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਆਖਦੇ ਸਨ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
* Gardner, Ann. "At Home in South Sinai". *Nomadic Peoples* 2000. Vol. 4,Iss. 2; pp.&nbsp;48–67. Detailed account of Bedouin women
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਸੀਨਾਈ ਦਾ ਰਹਿਨੁਮਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਨਾਈ ਦੇ ਅਤੀਤ, ਪਸ਼ੂ-ਪੌਦੇ, ਮਾਰੂਥਲ, ਬਦੂਨ, ਸਫ਼ਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਾਤਲ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ 
* ਸੀਨਾਈ ਲੋਕਲ ਰਸਾਲਾ 
* ਮੁਕੰਮਲ ਰਹਿਨੁਮਾ: ਸੀਨਾਈ, *ਦੀ ਇੰਡੀਪੈਂਡੰਟ'', ੧੫ ਮਾਰਚ ੨੦੦੮।
* ਅਤੀਤੀ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸੀਨਾਈ
* ਸੀਨਾਈ ਦੀਆਂ ਦੂਰਸੰਚਾਰੀ ਵੀਡੀਓਆਂ 
* ਸੀਨਾਈ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ 
* ਆਈਆਰਆਈਐੱਨ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਖ਼ਬਰ: ਈਯੂ ਦੀ ਗਰਾਂਟ ਦੱਖਣੀ ਸੀਨਾਈ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਗ਼ਰੀਬੀ ਨਾਲ਼ ਨਜਿੱਠੇਗੀ
* ਸੀਨਾਈ 'ਤੇ ਪੰਧ ਮਾਰਨੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਰੀ: ਪੈਂਡਿਆਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਨਾਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਟਾਪੂਨੁਮਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਏਸ ਨਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ
ਯੋਮ ਕੀਪੂਰ

**ਯੋਮ ਕੀਪੂਰ** (, , ਜਾਂ ), ਜਿਹਨੂੰ **ਹਰਜਾਨੇ ਦਾ ਦਿਨ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਹੂਦੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਕ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਹਰਜਾਨਾ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਯਹੂਦੀ ਲੋਕ ਤਕਰੀਬਨ 25 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਾਲ਼ੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਕਰੜੀ ਪਾਠ-ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤਾ ਦਿਨ ਸਿਨਾਗੌਗ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*Yom Kippur Prayers for Sephardic Jews
*From Our Collections: Marking the New Year – Online exhibition from Yad Vashem on the celebration of Rosh Hashanah and Yom Kippur before, during, and after the Holocaust
*Dates for Yom Kippur 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੋਮ ਕੀਪੂਰ
ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ

ਸਰਦਾਰ **ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ** (1848 - 9 ਦਸੰਬਰ 1898) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ, ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਰਗਰਮ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1881 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1894 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ, ਦੇ ਬਾਨੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਟਰੱਸਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ 1854 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਛੇ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਸੀ।
## ਪੁਰਾਤਨ 
ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ * ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ  * ਅਖਬਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਹੈ। ਸੈਕੂਲਰ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚੋ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਕਰਨਾਲ ਬਣ ਗਏ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਜੀਵਨੀ, ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਟਰੱਸਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ 
* ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ 
* ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ 
* ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਕਰਨਾਲ
* ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਜਗਾਧਰੀ
* ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਕਰਨਾਲ 
* ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਟਰੱਸਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਲਾਹੌਰ
* ਸਰਦਾਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਗੁਰਦੇਵ ਨਿਰਧਨ

**ਗੁਰਦੇਵ ਨਿਰਧਨ** ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ***ਗ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ*** ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ* (1967)
*ਸਮੁੰਦਰ ਖੁਸ਼ਕ ਜਦ ਹੋਇਆ (1977)
**ਜ਼ਰਦ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ*
## ਚੋਣਵੇਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਵੰਨਗੀ 
*ਮਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਡੁਬਕਣੀ ਪੰਛੀ ਕਦੋਂ ਦਾ ਉੜ ਗਿਆ
ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਪਰ ਕੰਬਦਾ ਰਹੇਗਾ ਦੇਰ ਤੱਕ
*ਭਾਰ ਗ਼ਮਾਂ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਇਹਨੂੰ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚ
ਫਿਰ ਵੀ ਜਿਸਮ ਸੀ ਏਨਾ ਹੌਲਾ ਤਰ ਆਇਆ ਸੀ ਪਾਣੀ 'ਤੇ
*ਦਰਦ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ, ਮਹਿਕ ਗ਼ਮ ਦੀ ੳਤੇ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਬਾਸ
ਦੇਖ ਤੇਰੇ ਬਾਅਦ ਕਿੰਨਾ ਹਾਲ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਜੋਸ਼ੀ

**ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਜੇਠਾਲਾਲ ਜੋਸ਼ੀ** (ਗੁਜਰਾਤੀ: ઉમાશંકર જોશી) (21 ਜੁਲਾਈ 1911 – 19 ਦਸੰਬਰ 1988) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ 1967 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ਜੇਠਾਲਾਲ ਕਮਲਜੀ ਅਤੇ ਨਵਲਬਾਈ ਦੇ ਘਰ ਬਮਨਾ (ਹੁਣ ਅਰਾਵਲੀ ਜ਼ਿਲੇ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਭੀਲੋਡਾ ਤਾਲੁਕਾ ਵਿੱਚ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਛੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅੱਠ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ

ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੇਠਾਲਾਲ, ਜੋ ਕਈ ਜਗੀਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਭਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ। 1916 ਵਿੱਚ, ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਬਾਮਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਦੋ ਸਾਲ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਜੇਠਾਲਾਲ ਨੇ ਜੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਦਰ ਦੇ ਸਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ "ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਤ ਭਾਸ਼ਾ" ਸੁਣੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਭਵਿੱਖ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਰਾਵਲੀ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਮਨਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਰੰਗੀਨ ਮਾਨਸੂਨ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ "ਗੀਤਕ ਨਾੜੀ" ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988
ਹਰੀਪੁਰਾ

**ਹਰੀਪੁਰਾ** ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਅਬੋਹਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਉਦਾਸੀ ਵੇਲੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਸ਼ਸ਼ੋਭਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਸੰਗਤ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਅਕੀਦਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ

**ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ** (ਜਨਮ 1958) ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਤਾਜੋਕੇ ਵਿਖੇ 1958 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹਰਪਾਲ ਕੌਰ ਘਰ  ਹੋਇਆ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1970 ’ਚ ਆਰੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤਪਾ ਤੋਂ 6ਵੀਂ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਦੁਕਾਨ ਪਾਈ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ’ਤੇ 26 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ’ਚ 1984 ’ਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ 8ਵੀਂ ਤੇ 10ਵੀਂ ਕਰ ਫ਼ਿਰ ਗਿਆਨੀ ਤੱਕ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 
## ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ
**ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ** ਨੇ 1980 ’ਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। 1993 ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 12 ਵਰ੍ਹੇ ‘ਅਜੀਤ’ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਬਤੌਰ ਸਟਾਫ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2012 ਤੋਂ 2021 ਦੀ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ’ ਦੇ ਬਤੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਸਟਾਫ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।

## ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ
ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇਣ ਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਅਤੇ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਸਿਰ ਜੋਗੀ ਛਾਂ*
**ਖ਼ਿਆਲ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ ਜਿਹਾ*
**ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ*
**ਖੁਸ਼ਬੋ ਦਾ ਕੁਨਬਾ* (2021)
### ਨਾਵਲ
**ਗੇਰੂ ਰੰਗੇ* (2023)

### ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ
**ਚਿੱਟਾ ਪੰਛੀ*
**ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਡੇਕ*,
**ਤਿੰਨ ਦੂਣੀ ਅੱਠ* 
**ਸਤਰੰਗੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ*

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਪੰਜਾਬੀ ਈਬੁਕਸ ਉੱਤੇ ਸਤਰੰਗੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ
*ਫ਼ਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਈਬੁਕਸ ਉੱਤੇ ਬਦਲੇ ਰੰਗ ਸਮੇਂ ਦੇ
*ਫ਼ਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਈਬੁਕਸ ਉੱਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਮਮਨੂਨ ਹੁਸੈਨ

**ਮਮਨੂਨ ਹੁਸੈਨ** (ਉਰਦੂ: ممنون حسین‎; ਜਨਮ 23 ਦਸੰਬਰ 1940) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਿਜਨਸਮੈਨ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀਵੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ 9 ਸਤੰਬਰ 2013 ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈ।

ਹੁਸੈਨ 1999 ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਵੀ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਲਚਲ ਕਾਰਨ ਉਹ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਰਹਿ ਸਕਿਆ। 2013 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਨਵਾਜ਼) ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਲਈ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 30 ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਵਜੀਹੁੱਦੀਨ ਅਹਿਮਦ

**ਵਜੀਹਉਦੀਨ ਅਹਿਮਦ** (ਉਰਦੂ: وجیہ الدین احمد‎; ਜਨਮ 1 ਦਸੰਬਰ 1938) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਰਿਟਾਇਰਡ ਜੱਜ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।

ਸੀਨੀਅਰ ਜੱਜ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸਿੰਧ ਦੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਜੱਜ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ਰਫ ਦੀ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਸਖਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 2007 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਿਆ ਪਰ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਉਹ 2011 ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇਹਰੀਕ-ਏ-ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਉਹ 2013 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਿਆ ਅਤੇ 30 ਜੁਲਾਈ 2013 ਨੂੰ ਮਮਨੂਨ ਹੁਸੈਨ ਤੋਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਮਨ ਮੇਲਾ ਲਹੌਰ

**ਫ਼ੈਜ਼ ਅਮਨ ਮੇਲਾ ਲਹੌਰ** ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਜਨਮਦਿਨ (13 ਫਰਵਰੀ) ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉਤਸਵ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਫ਼ੈਜ਼ ਅਮਨ ਮੇਲਾ ਕਮੇਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਗੀਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ/ਸਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਗਲਪ ਲਈ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਗਲਪ ਲਈ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੱਤਰਾਂ, ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ
ਦਖ਼ਲ (ਛੱਲ ਪਰਸਾਰ)

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਦਖ਼ਲ** ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋ ਛੱਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਂ ਘੱਟ ਬਹੁਲਤਾ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕ ਛੱਲ ਸਿਰਜਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*Expressions of position and fringe spacing 
*Java demonstration of interference 
*Java simulation of interference of water waves 1
*Java simulation of interference of water waves 2
*Flash animations demonstrating interference 
*Lissajous Curves: Interactive simulation of graphical representations of musical intervals, beats, interference, vibrating strings 
*Animations demonstrating optical interference by QED

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਖ਼ਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੱਲ ਮਕੈਨਕੀ
ਸਮਾਂ ਸਫ਼ਰ

**ਸਮਾਂ ਸਫ਼ਰ** ਜਾਂ **ਸਮਾਂ ਯਾਤਰਾ** *ਸਮਾਂ ਮਸ਼ੀਨ* ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਮਨੌਤੀ ਕਾਢ ਵਰਤ ਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚਲੇ ਦੋ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੈ। ਵਕਤੀ ਸਫ਼ਰ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਕਦਾਰ ਮਕੈਨਕੀ ਅਤੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ-ਰੋਜ਼ਨ ਪੁਲ਼ਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* Black holes, Wormholes and Time Travel, a Royal Society Lecture
* SF Chronophysics , a discussion of Time Travel as it relates to science fiction
* On the Net: Time Travel  by James Patrick Kelly
* 
* Time Travel in Flatland? 
* NOVA Online: Time Travel
* Professor Predicts Human Time Travel This Century
* Time Traveler Convention  at MIT
* Time Machines in Physics – almost 200 citations from 1937 through 2001
* Time Travel and Modern Physics at the Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Time Travel at the Internet Encyclopedia of Philosophy
* Aparta Krystian: Conventional Models of Time and Their Extensions in Science Fiction 
* Time travellers from the future 'could be here in weeks'
* Time machine on arxiv.org
* Time Travel impossible, Scientists say
* Time Travel a No Go? No Way

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ ਸਫ਼ਰ
ਕਾਂਬਾ

**ਕਾਂਬਾ**, **ਥਰਕ** ਜਾਂ **ਲਰਜ਼** ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਕੈਨਕੀ ਘਟਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਸਮਤੋਲ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਝੂਲਣ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਝੂਲਣ ਜਾਂ ਡੋਲਣ ਕਿਸੇ ਲਟਕਣ (ਪੈਂਡੂਲਮ) ਦੀ ਚਾਲ ਵਾਂਗ ਮਿਆਦੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰੋੜੀ ਵਾਲ਼ੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਚੱਕੇ ਦੀ ਚਾਲ ਵਾਂਗ ਬੇਤੁਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਕਾਂਬਾ ਲੁੜੀਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਕਿਸੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਚਿਮਟੀ ਦੀ ਚਾਲ, ਕਿਸੇ ਨਲ਼ੀਦਾਰ ਸਾਜ਼ ਵਿਚਲੀ ਕਿਲਕ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*Hyperphysics Educational Website, Concepts*
*Nelson Publishing, *Evaluation Engineering Magazine*
* Structural Dynamics and Vibration Laboratory of McGill University
* Normal vibration modes of a circular membrane 
*Free Excel sheets to estimate modal parameters
*Vibrationdata Blog & Matlab scripts

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਕੈਨਕੀ ਕਾਂਬੇ
ਮੋਤੀ

**ਮੋਤੀ** ਕਿਸੇ ਜਿਉਂਦੇ ਖ਼ੋਲਦਾਰ ਕੋਮਲ-ਦੇਹੀ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਕੂਲ਼ੇ ਟਿਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਕਰੜੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਘੋਗੇ ਦੇ ਸੰਖ ਵਾਙ ਮੋਤੀ ਵੀ ਬਰੀਕ ਅਤੇ ਰਵੇਦਾਰ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਕੇਂਦਰੀ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਖ਼ਿਆਲੀ ਮੋਤੀ ਮੁਕੰਮਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲ਼ ਅਤੇ ਪੱਧਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੋਰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਹੱਪਣ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ-ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਮੋਤੀ ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੀ, ਦੁਰਲੱਭ, ਨਾਜ਼ਕ, ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਲੱਖਣਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*The History of Pearls. PBS Pearl History Special.
*Recover the major pearl produce country by aquaculture in UAE (Japanese page with English narration)
*The Chinese fresh-water pearl industry  Excerpts from *Tears of Mermaids: The Secret Story of Pearls* by Stephen G. Bloom

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਤੀ
ਲਾਜਵਰਦ

**ਲਾਜਵਰਦ** ਜਾਂ **ਲੈਪਿਸ ਲਜ਼ੂਲੀ**  or  ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਅੱਧ-ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਰੰਗ ਕਰ ਕੇ ਵਡਮੁੱਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* Lapis lazuli at Gemstone.org
* Documentation from online course produced by University of California at Berkeley
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਿਵਸ

**ਕਸ਼ਮੀਰ ਯਕਜਹਿਤੀ ਦਿਵਸ, **ਜਾਂ **ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਿਵਸ,** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 5 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਕੌਮੀ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਭਾਰਤੀ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਯਕਜਹਿਤੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਲਾਚੋ ਡਰਾਮ

***ਲਾਚੋ ਡਰਾਮ*** ("ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਫ਼ਰ") ਟੋਨੀ ਗਤਲਿਫ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ 1993 ਦੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਰੋਮਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਪੇਨ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਗੀਤਮਈ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ 1993 ਕੈਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਤੇ ਉਨ ਸਰਟਨ ਰੇਗਾਰਡ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਕਥਾਨਕ
ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਨਾਮਨਿਹਾਦ ਹਨ, ਗੀਤ ਦੇ ਮੂਲ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ। ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਜਾਂ ਮੁਲਕ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਸਰ, ਤੁਰਕੀ, ਰੋਮਾਨੀਆ, ਹੰਗਰੀ, ਸਲੋਵਾਕੀਆ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਰੋਮਾਨੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਤਾਰਪੀਨ

, ਤਾਰਪੀਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ, ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਢਾਂਚਾ]]

**ਤਾਰਪੀਨ** (ਜਿਹਨੂੰ **ਤਾਰਪੀਨ ਦਾ ਤੇਲ** ਅਤੇ **ਤਾਰਪੀਨ ਦੀ ਸਪਿਰਟ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਚੀੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਜਿਉਂਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਗੂੰਦ ਦੇ ਕਸ਼ੀਦ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਮਿਲਿਆ ਤਰਲ ਮਾਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਾਰਬਨੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਘੋਲਕ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਮਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Inchem.org, IPCS INCHEM Turpentine classification, hazard, and property table.
* CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards - Turpentine
* FAO.org , Gum naval stores: Turpentine and rosin from pine resin
* FloridaMemory.com, Florida State Archive photographs of turpentine camps and laborers
* HCHSonline.org , Timber and Turpentine Industries
* Distil my beating heart
* Florida's “Turpmtine” Camps
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਰੇਲੂ ਰਸਾਇਣ
ਬਹੁਬਾਹੀਆ

ਰੇਖਕੀ ਵਿੱਚ **ਬਹੁਬਾਹੀਆ** ਜਾਂ **ਬਹੁਭੁਜ** ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੱਧਰੀ ਬਣਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੀਮਤ ਲੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਲੀਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹਦੀਆਂ *ਬਾਹੀਆਂ* ਜਾਂ *ਭੁਜਾਂ* ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਬਾਹੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਬਹੁਬਾਹੀਏ ਦੇ ਕੋਨੇ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*
*What Are Polyhedra?, with Greek Numerical Prefixes
*Polygons, types of polygons, and polygon properties, with interactive animation
*How to draw monochrome orthogonal polygons on screens, by Herbert Glarner
*comp.graphics.algorithms Frequently Asked Questions, solutions to mathematical problems computing 2D and 3D polygons
*Comparison of the different algorithms for Polygon Boolean operations , compares capabilities, speed and numerical robustness
*Interior angle sum of polygons: a general formula, Provides an interactive Java investigation that extends the interior angle sum formula for simple closed polygons to include crossed (complex) polygons

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਬਾਹੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਫ਼ੀਬੋਨਾਚੀ ਤਰਤੀਬ

ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ **ਫ਼ੀਬੋਨਾਚੀ ਹਿੰਦਸੇ** ਜਾਂ **ਫ਼ੀਬੋਨਾਚੀ ਤਰਤੀਬ/ਸਿਲਸਿਲਾ** ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਨ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ:
:1,\;1,\;2,\;3,\;5,\;8,\;13,\;21,\;34,\;55,\;89,\;144,\; \ldots\;
ਜਾਂ (ਅਕਸਰ ਅਜੋਕੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ):
:0,\;1,\;1,\;2,\;3,\;5,\;8,\;13,\;21,\;34,\;55,\;89,\;144,\; \ldots\; .

 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਜੋ ਫ਼ੀਬੋਨਾਚੀ ਟੈਲ ਵਿਚਲੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਉਲਟੇ ਕੋਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ ਚੱਕਰਦਾਰ ਕੌਸ ਬਣਾ ਕੇ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵਾਲ਼ੇ ਵਿੱਚ 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21 ਅਤੇ 34 ਅਕਾਰ ਦੀਆਂ ਬਾਹੀਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਵਰਗ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।]]

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਫ਼ੀਬੋਨਾਚੀ ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਅੰਕ ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਾਂ 1 ਅਤੇ 1 ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫੇਰ 0 ਅਤੇ 1 ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਾਰੇ ਅੰਕ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਹਿਸਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ੀਬੋਨਾਚੀ ਹਿੰਦਸਿਆਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ *Fn* ਨੂੰ ਇਹ ਮੁੜ-ਵਾਪਰਦਾ ਬਿਆਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
:F_n = F_{n-1} + F_{n-2},\!\,

ਜਿਹਦੇ ਮੁਢਲੇ ਮੁੱਲ
:F_1 = 1,\; F_2 = 1
or
:F_0 = 0,\; F_1 = 1
ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Periods of Fibonacci Sequences Mod m at MathPages
* Scientists find clues to the formation of Fibonacci spirals in nature
* Hrant Arakelian. Mathematics and History of the Golden Section, Logos 2014, 404 p. ISBN 978-5-98704-663-0 (rus.)
* 
* 
*
ਸਮਚੁਬਾਹੀਆ

{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਬਹੁਬਾਹੀਆ
| name = ਸਮਚੁਬਾਹੀਆ
| image = rhombus.svg
| caption = Two rhombi.
| type = ਚੁਬਾਹੀਆ, ਦੁਪਿਰਾਮਿਡ
| edges = 4
| symmetry = Dih2, [2], (*22), order 4
| coxeter = 
| schläfli = {&nbsp;} + {&nbsp;} or 2{&nbsp;}
| area = \tfrac{pq}{2} (half the product of the diagonals)
| dual = ਚੁਕੋਰ
| properties = convex, isotoxal}}

ਯੂਕਲਿਡੀ ਰੇਖਕੀ ਵਿੱਚ **ਸਮਚੁਬਾਹੀਆ** ਜਾਂ **ਸਮਚਤਰਭੁਜ** ਜਾਂ **ਰੌਂਬਸ** (◊) ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ (ਗ਼ੈਰ-ਆਪ-ਕੱਟਣਾ) ਚੁਬਾਹੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਦੀਆਂ ਚਾਰੋ ਬਾਹੀਆਂ ਇੱਕੋ ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*Parallelogram and Rhombus - Animated course (Construction, Circumference, Area)
*Rhombus definition. Math Open Reference With interactive applet.
*Rhombus area. Math Open Reference Shows three different ways to compute the area of a rhombus, with interactive applet.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਬਾਹੀਏ
ਸੇਖਰ ਗੁਪਤਾ

**ਸੇਖਰ ਗੁਪਤਾ** (ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1957) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜੂਨ,2014 ਤੱਕ *ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 19 ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਗੁਪਤਾ *ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਟਰੈਸਟ * ਨਾਮ ਦਾ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਕਾਲਮ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। * ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ* ਲਈ ਉਸ ਦੇ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਟਰੈਸਟ * ਕਾਲਮ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, *ਐਂਟੀਸਿਪੇਟਿੰਗ ਇੰਡੀਆ* ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਐਨਡੀਟੀਵੀ 24x7 ਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ-ਅਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ *ਵਾਕ ਦ ਟਾਕ * ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2009 'ਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ

**ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੀਟ ਹੈ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2008 ਦੀਆਂ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ 2006, 2010 ਅਤੇ 2014 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 4x400 ਮੀਟਰ ਰੀਲੇ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Mandeep Kaur - IAAF Profile

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ

**ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ** (; 31 May 1944 4 ਜਨਵਰੀ 2011) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦਾ - 2008 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ 2011 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ - ਛੱਬੀਵਾਂ ਗਵਰਨਰ ਰਿਹਾ।
## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ 31 ਮਈ 1944 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਐਮਡੀ ਤਾਸੀਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਐਮਏਓ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਬਿਲਕੇਸ ਕਰਸਟੋਬਲ ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਦੀ ਪਾਰਟਨਰ ਐਲਿਸ ਫੈਜ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।
## ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੀਵਨ
ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਸਹੁੰ 15 ਮਈ 2008 ਨੂੰ ਚੁੱਕੀ ਜਦੋਂ ਪਰਵੇਜ ਮੁਸ਼ੱਰਫ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ 1988 ਦੇ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਪੀਪੀਪੀ ਵਲੋਂ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਸੀ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (1964 - 2011) ਵਲੋਂ ਕਈ ਚੋਣ ਲੜ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ

**ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਅਧੀਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਸਫਲਤਾ ਵੀ ਮਿਲੀ। ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਤਹਿਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉਤਪਾਦਨਾ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜੋਰ ਤੇ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ *ਬੰਦੇਮਾਤਰਮ ਅੰਦੋਲਨ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਰਨਲ, ਲਾਰਡ ਕਰਜਨ ਦੁਆਰਾ 1905 ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਗਾਂਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਰਬਿੰਦੋ ਘੋਸ਼, ਲੋਕਮਾਨਿਆ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ, ਬਿਪਿਨ ਚੰਦਰ ਪਾਲ, ਵੀ.ਓ.ਚਿਦਮਬਰਮ ਪਿਲਾਈ ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਵਰਾਜ ਦੀ ਰੂਹ ਕਿਹਾ ਸੀ। 
## ਅੱਗੇ ਪੜੋ
* Bandyopadhyay, Sekhar. *From Plassey to Partition - A History of Modern India* (2004) pp 248–62
* Das, M. N. *India Under Morley and Minto: Politics Behind Revolution, Revolution and Reform* (1964)
* Gonsalves, Peter. ''Clothing for Liberation, A Communication Analysis of Gandhi's Swadeshi Revolution*, SAGE, (2010)
* Gonsalves, Peter. *Khadi: Gandhi's Mega Symbol of Subversion'', SAGE, (2012)
## ਹਵਾਲੇ
ਡਰ

**ਡਰ** ਜਾਂ **ਭੈ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਲਵਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਉਂਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਖਦਾਈ ਵਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜਣਾ, ਲੁਕਣਾ ਜਾਂ ਡਰ ਮਾਰੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਣਾ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਡਰ ਦੀ ਬੋ, ਇੱਕ ਘੋਖ
* *ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਆਨਕੋਸ਼* "ਡਰ (ਇੱਕ ਸਦਾਚਾਰੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ)"

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਤਵਲੀਨ ਸਿੰਘ

**ਤਵਲੀਨ ਸਿੰਘ** (तवलीन सिंह) (ਜਨਮ 1950) ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਲਮਨਵੀਸ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1950 ਵਿੱਚ ਮਸੂਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਲਹਾਮ ਕੰਨਿਆ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1969 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਪਾਲੀਟੈਕਨਿਕ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਲਘੂ-ਮਿਆਦ ਵਾਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਦਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਈਵਨਿੰਗ ਮੇਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਢਾਈ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ 1974 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਪਰਤੀ ਅਤੇ ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1982 ਵਿੱਚ ਦ ਟੈਲੀਗਰਾਫ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

1985 ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸੰਡੇ ਟਾਈਮਜ ਦੀ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਸੰਵਾਦਦਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਫਰੀ ਲਾਂਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।

1990 ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਪੁਲ ਪਲਸ ਅਤੇ ਬਿਜਨੈਸ ਪਲਸ ਨਾਮਕ ਦੋ ਵੀਡੀਓ ਪਤਰਕਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਸਟਾਰ ਪਲਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ।

ਅੱਜਕੱਲ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਅਤੇ ਹਿਤਵਦ ਲਈ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਮ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। 1988 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ  ਮਹਿਲਾ ਮੀਡੀਆਪਰਸਨ ਲਈ ਚਮੇਲੀ ਦੇਵੀ ਜੈਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਾਬਕਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ ਨਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਕ ਬੇਟਾ, ਲੇਖਕ ਆਤੀਸ਼ ਤਾਸੀਰ ਹੈ।

## ਕੰਮ 
* *Kashmir: A Tragedy of Errors*. Viking, 1995. .
* *Lollipop Street: Why India Will Survive Her Politicians*.  Viking, 1999. .
* *Fifth Column*. Viking, .
* *Political and Incorrect: The real India, warts and all* . Harpercollins. 2008. .
* *Durbar*. Hachette, 2012. .
* ''India's Broken Tryst*. Harpercollins, 2016. 
* *Messiah Modi: A Tale of Great Expectations'', 2020

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ

**ਕੌਮਪ੍ਰਸਤੀ** ਜਾਂ **ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ** ਇੱਕ ਮੱਤ, ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਇਕਮਿਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਕੌਮਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਪਛਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ਦੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਜਾਂ ਵਤਨਪ੍ਰਸਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 
* 
*Nationalism: selected references

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਈਰਖਾ

**ਈਰਖਾ** ਜਾਂ **ਸਾੜਾ** ਇੱਕ ਵਲਵਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭੈ, ਡਰ ਅਤੇ ਤੌਖ਼ਲੇ ਵਰਗੇ ਉਹਨਾਂ ਇਨਕਾਰੀ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ਼ੋਂ ਵਡਮੁੱਲੀ ਚੀਜ਼ ਖੋਹੇ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੋਵੇ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ 
* Peter Goldie. *The Emotions, A Philosophical Exploration* . Oxford University Press, 2000
* W. Gerrod Parrott. *Emotions in Social Psychology* . Psychology Press, 2001
* Jesse J. Prinz. *Gut Reactions: A Perceptual Theory of Emotions*. Oxford University Press, 2004
* 
*Jealousy among the Sangha  Quoting Jeremy Hayward from his book on Chögyam Trungpa Rinpoche *Warrior-King of Shambhala: Remembering Chögyam Trungpa*
* Hart, S. L. & Legerstee, M. (Eds.) "Handbook of Jealousy: Theory, Research, and Multidisciplinary Approaches" . Wiley-Blackwell, 2010.
* Pistole, M., Roberts, A., & Mosko, J. E. (2010). Commitment Predictors: Long-Distance Versus Geographically Close Relationships. Journal of Counseling & Development, 88(2), 146. Retrieved from EBSCOhost.
* Levy, Kenneth N., Kelly, Kristen M Feb 2010; Sex Differences in Jealousy: A Contribution From Attachment Theory Psychological Science, vol. 21: pp.&nbsp;168–173
* Green, M. C., & Sabini, J. (2006). Gender, socioeconomic status, age, and jealousy: Emotional responses to infidelity in a national sample. Emotion, 6(2), 330-334. 
* RAUER, A. J., & VOLLING, B. L. (2007). Differential parenting and sibling jealousy: Developmental correlates of young adults’ romantic relationships. Personal Relationships, 14(4), 495-511. 
* Pistole, M., Roberts, A., & Mosko, J. E. (2010). Commitment Predictors: Long-Distance Versus Geographically Close Relationships. Journal of Counseling & Development, 88(2), 146. Retrieved from EBSCOhost.
* Tagler, M. J. (2010). Sex differences in jealousy: Comparing the influence of previous infidelity among college students and adults. Social Psychological and Personality Science, 1, 353-360. 
* Tagler, M. J., & Gentry, R. H. (2011). Gender, jealousy, and attachment: A (more) thorough examination across measures and samples. Journal of Research in Personality, 45, 697-701. 

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* The Buddhist Archives of Dr. Alexander Berzin: Dealing with Jealousy (March 2004)
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਖ਼ੂਨ (ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ)

**ਖ਼ੂਨ** ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਮਲਵਈ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੇ ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ
ਸੰਗ

**ਸੰਗ** ਜਾਂ **ਝਿਜਕ** ਜਾਂ **ਝਾਕਾ** ਸ਼ੰਕਾ, ਬੇਅਰਾਮੀ ਜਾਂ ਕੁਚੱਜੇਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਵੇਂ ਹਲਾਤਾਂ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਗ ਘੱਟ ਸਵੈ-ਆਦਰ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* 
* Lynn Henderson and Philip Zimbardo: "Shyness". Entry in *Encyclopedia of Mental Health*, Academic Press, San Diego, CA (in press) 
* Liebowitz Social Anxiety Scale (LSAS-SR) +
* SHY United - Information and support site with articles and community forums / chat room for shy people experience shyness and social anxiety 
* Shyness and Social Phobia - information from mental health charity The Royal College of Psychiatrists
* Social Anxiety Anonymous / Social Phobics Anonymous - International network of 12 Step support groups for people suffering from shyness problems and/or social anxiety disorder/social phobia

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਨਿਤੀਸ਼ ਕਟਾਰਾ ਕਤਲ ਕੇਸ

ਨਿਤੀਸ਼ ਕਟਾਰਾ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਪਰਾਧੀ-ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਡੀ ਪੀ ਯਾਦਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕਾਸ ਯਾਦਵ ਨੇ 17 ਫਰਵਰੀ 2002 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨਿਤੀਸ਼ ਨੇ ਉਦੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਨੇਜਮੈਂਟ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਭੈਣ, ਭਾਰਤੀ ਯਾਦਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਧਰਤੀ-ਪਾਰ ਖੁਦਾਈ

**ਧਰਤੀ-ਪਾਰ ਖੁਦਾਈ** ਜਾਂ **ਔਫ਼-ਅਰਥ ਮਾਈਨਿੰਗ** ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਰਕੀ ਸਦਕਾ ਹੁਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਤੋੜਨਾ ਵੀ ਨਾਮੁਮਕਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਹੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਬੌਟ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਣਿਜ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਭੇਜਣਗੇ। ਇਸ ਜਰੂਰੀ ਖਣਿਜਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਭੇਜਣ ਦੇ ਅਮਲ "ਔਫ਼ ਅਰਥ ਮਾਈਨਿੰਗ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ **ਔਫ਼ ਅਰਥ ਮਾਈਨਿੰਗ ਫੋਰਮ''' ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਰਲੱਭ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਚੰਨ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਉਲਕਾ ਪਿੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖੁਦਾਈ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਕੋਵਲਮ

**ਕੋਵਲਮ** (ਮਲਿਆਲਮ:കോവളം) ਇੱਕ ਬੀਚ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੀਰੂਵੰਥਪੁਰਮ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਕੋਵਲਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ *ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ*।

## ਗੈਲਰੀ

Image:Kovalam Light House.jpg|ਕੋਵਲਮ ਲਾਇਟ ਹਾਊਸ
Image:Kovalam Lighthouse Beach.JPG|ਲਾਇਟ ਹਾਊਸ ਬੀਚ 
Image:Kovalam Hawah Beach.JPG|Hawwah beach (Eves beach)
Image:Kovalam Samodra Beach.JPG|Samudra beach
Image:Kovalam - view from the lighthouse.jpg|Kovalam beach - view from lighthouse
File:Kovalam2011.JPG|Kovalam Beach - View from lighthouse(other side)
Image:Muringa Vila construction.jpg|Muringa Vila, Samudra beach
Image:Kovalam Jama Masjid.JPG|Kovalam Jama Masjid on the Samudra beach
Image:Kovalam Leela.JPG|Kovalam beach with Leela Kovalam in the background
Image:FishingBoat-KovalamBeach-Kerala-India-May2002.jpg|Fishermen and bystanders bringing a fishing boat ashore on Kovalam (Lighthouse) beach (May 2002)
File:Fishermen pulling in the nets, lighthouse beach.jpg|Fishermen pulling in the nets, Lighthouse Beach
File:Fishermen going out on Catamaran Boats.jpg|going out on wooden catamaran boat, Leela/ Samudra beach
File:Sunrise over fishing boats in Kerala.jpg|Sunrise over fishing boats on the beach south of Kovalam
File:Blue-tailed_Bee-eater,_Kovalam,_Kerala.jpg|Chestnut-headed Bee-eater
Image:Kovalam Hotel.jpg|Kovalam Hotel

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* Kovalam Pictures and।nformation 
* Kovalam beach 
* Alternative Guide to Kovalam 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੁਢਲਾਡਾ

**ਬੁਢਲਾਡਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ-ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸੀਮਾ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 25 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਬੁਢਲਾਡਾ ਭਾਰਤ ਦੀ 'ਕਪਾਹ ਦੀ ਪੱਟੀ' ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਚ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨਾਮਕਰਨ
ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 700 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਜੰਗਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੋ ਗੁੱਜਰ ਸਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਲਾਡਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁਢਲਾਡਾ ਪੈ ਗਿਆ।

## ਭੂਗੋਲ
ਬੁਢਲਾਡਾ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 211 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ . ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਮੌਸਮ
ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਇਥੋਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 46 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 3 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦਾ ਔਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ 25 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਲਾਨਾ 435 ਮਿ.ਮੀ. ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ
ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਬੁਢਲਾਡਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।  ਲਗਪਗ ਤੇਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ 12 ਪਿੰਡ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਉਪਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ 1850 ਦੇ ਕਰੀਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ **ਕਰਨਾਲ** ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਰਨਾਲ ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂਂ ਦੂਰ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ **ਹਿਸਾਰ** ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ 1675 ਵਿਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਸਨ। ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰੋਹਤਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ੌਜੀ ਭਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮੰਡੀ ਸੀ ।

## ਆਵਾਜਾਈ
ਬੁਢਲਾਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ੧੪੮-ਬੀ (NH-148B) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਹਾਈਵੇਅ-੨੧ (SH-21) ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 1895 ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ,‌ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਪੈਪਸੂ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦਾ ਡਿੱਪੂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ
2011 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 26,172 ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 13,832 ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 12,340 ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 80.2% ਹੈ: ਪੁਰਸ਼ ਸਾਖਰਤਾ 84.8% ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਸਾਖਰਤਾ 75.1% ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਇੱਥੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮੋਜੂਦ ਹਨ ।

### ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
# ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ (ਮੁੰਡੇ), ਬੁਢਲਾਡਾ
# ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ (ਕੰਨਿਆ), ਬੁਢਲਾਡਾ
# ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਬੁਢਲਾਡਾ
# ਮਨੂ ਵਾਟਿਕਾ ਸਕੂਲ, ਬੁਢਲਾਡਾ
# ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਬੁਢਲਾਡਾ
# ਸ੍ਰੀ ਹਿਤਾਭਿਲਾਸ਼ੀ ਸਰਵਹਿੱਤਕਾਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਮੰਦਰ, ਬੁਢਲਾਡਾ
# ਐੱਸ.ਕੇ.ਡੀ. ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਬੁਢਲਾਡਾ

### ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
#ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ, ਬੁਢਲਾਡਾ
# ਸਰਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ, ਬੁਢਲਾਡਾ

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਅਕੇਵਾਂ

**ਅਕੇਵਾਂ** ਜਾਂ **ਬੇਜ਼ਾਰੀ** ਉਹ ਵਲਵਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਤਜਰਬਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਕੋਲ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਗੱਲ੍ਹ

**ਗੱਲ੍ਹਾਂ** ਜਾਂ **ਰੁਖ਼ਸਾਰ** ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਨੱਕ ਤੇ ਸੱਜੇ ਜਾਂ ਖੱਬੇ ਕੰਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਰ ਅਤੇ ਧੌਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨ*** 1983 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਮਾਲ ਅਮਰੋਹੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੂਹਣੀ

ਆਗੂ ਮਾਨਸਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ **ਕੂਹਣੀ ਦਾ ਜੋੜ** ਉਤਲੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚਲੀ ਹਿਊਮਰਸ ਅਤੇ ਮੂਹਰਲੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚਲੀਆਂ ਰੇਡੀਅਸ ਅਤੇ ਅਲਨਾ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਝਿੱਲੀਦਾਰ ਅਤੇ ਚੂਲਦਾਰ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਹੱਥ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨੇੜੇ-ਦੂਰ ਹੋਣ 'ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਹਣੀ
ਭਿੰਦਰ ਜਲਾਲਾਬਾਦੀ

**ਭਿੰਦਰ ਜਲਾਲਾਬਾਦੀ** ਇੱਕ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਬਣਵਾਸ ਬਾਕੀ ਹੈ*
**ਇੱਕ ਹਉਕੇ ਦੀ ਮੌਤ* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ: *ਡੈੱਥ ਆਫ ਏ ਸਾਈ*)
**ਅੰਨ੍ਹਾ ਬੋਲਾ ਰੱਬ* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ: ''ਦ ਬਲਾਈਂਡ ਐਂਡ ਡੈੱਫ ਗੌਡ)

## ਹਵਾਲੇ
ਆਗੂ ਮਾਨਸ

**ਆਗੂ ਮਾਨਸ** ਜਾਂ **ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ** ( ) **ਪ੍ਰਾਈਮੇਟੀਜ਼** ( ; ਲਾਤੀਨੀ: "ਪਰਧਾਨ, ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ") ਤਬਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਥਣਧਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਗੂ ਮਾਨਸਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵਡੇਰੇ ਗਰਮ-ਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਈ ਲੱਛਣ ਇਸੇ ਔਖੇ ਤਿੰਨ-ਪਸਾਰੀ ਮਹੌਲ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਸਦਕਾ ਉਪਜੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
* 

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ 
* Primate Info Net
* Primates at Animal Diversity Web
* Primate Research Institute, Kyoto University
* High-Resolution Cytoarchitectural Primate Brain Atlases
* EUPRIM-Net: European Primate Network
* PrimateImages: Natural History Collection
* Tree of Life web project 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਗੂ ਮਾਨਸ
ਲੁਸਿਸਤਰਾਤੇ

**ਲੁਸਿਸਤਰਾਤੇ** ( or ) ਅਰਿਸਤੋਫਾਨੇਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਹਾਸ ਰਸੀ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ 411 ਇ.ਪੁ. ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਪੈਲੋਪੋਨੇਸ਼ੀਅਨ ਜੰਗ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਾਸ ਰਸੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ। ਲੁਸਿਸਤਰਾਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਨਾਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਿਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲੈਂਦੀ।
ਭਾਲਚੰਦਰ ਨੇਮਾਡੇ

**ਭਲਾਚੰਦਰ ਵਨਾਜੀ ਨੇਮਾਡੇ** (Devanagari: भालचंद्र वनाजी नेमाडे) (ਜਨਮ 1938) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਹੈ | 2014 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ |
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਵਲ
# हिंदू – जगण्याची समृद्ध अडगळ
# कोसला
# बिढार
# हूल
# जरीला
# झूल

### ਕਵਿਤਾ
* मेलडी
* देखणी

### ਆਲੋਚਨਾ
# टीक्कास्वयंवर
# साहित्यची भाषा
# तुकाराम
# The Influence of English on Marathi: A Sociolinguistic and Stylistic Study
# Indo-Anglian Writings: Two Lectures
# Nativism (Desivad)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ

**ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਹਾੜਾ** ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਰੋਹ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ 17 ਨਵੰਬਰ 1999 ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਂਸਭਾ ਦੁਆਰਾ 2002 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਤੇ 56/262 ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਵਸ "ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ" ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਦੁਆਰਾ 16 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਤੇ 61/266 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 2008 ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲ ਸੀ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, 21 ਫਰਵਰੀ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੰਗਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਹਾੜੇ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
* 1952: ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ
* 1955: ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਿਵਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ।
* 1999: ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
*2000: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
*2001: ਦੂਜਾ ਸਲਾਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੋਇਆ
*2002: ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ; ਲਗਭਗ 3,000 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ (ਨਾਅਰਾ: ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਕਾਸ਼-ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਹੈ)
*2003: ਚੌਥਾ ਸਲਾਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੋਇਆ
*2004: ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ
*2005: ਬਰੇਲ ਅਤੇ ਸਾਈਨ ਭਾਸ਼ਾ
*2006: ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸਪੇਸ
*2007: ਬਹੁ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆ
*2008: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰ੍ਹਾ
*2009: ਦਸਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੋਇਆ
*2010: ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਰ੍ਹਾ
*2011: ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਕ ਤਕਨੀਕਾਂ
*2012: ਮਾਂ ਬੋਲੀ 'ਚ ਸਿੱਖਿਆ 'ਚ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
*2013: ਪੰਜਾਬੀ
*2014: ਤੁਰਕੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਹਾੜਾ
*2017:ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ ਬਾਰੇ
* 2018: ਸਾਡੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਾਡੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ।
* 2019: ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਲ
* 2020: ਸਾਲਾਨਾ ਥੀਮ: "ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ"
*2021: ਸਾਲਾਨਾ ਥੀਮ: "ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ"
* 2022: ਸਾਲਾਨਾ ਥੀਮ: "ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ: ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਕੇ"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਂ ਬੋਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਿਨ
ਅਬਰਾਰ-ਉਲ-ਹੱਕ

**ਅਬਰਾਰ-ਉਲ-ਹੱਕ** ; ਜਨਮ ਵਕਤ ਅਬਰਾਰ-ਉਲ-ਹੱਕ ਕਾਹਲੋਂ) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ, ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ, ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ "ਬਿੱਲੋ ਦੇ ਘਰ" ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਰਫ਼ "ਅਬਰਾਰ" ਦਰਜ ਹੈ। "ਬਿੱਲੋ ਦੇ ਘਰ" ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਹੈ। ਗੁਲੂਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਬਰਾਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇਚੀਸਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਨਸਲੀਅਤ ਪੱਖੋਂ ਕਾਹਲੋਂ ਜੱਟ/ਜਾਟ ਹੈ।

ਅਬਰਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭੰਗੜਾ ਗਾਇਕੀ ਕੀ ਬੁਨਿਆਦੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸੂਬਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਔਰ ਅਬਰਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਅਬਰਾਰ ਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋਰ ਆਜ਼ਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ "ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼" ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਔਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਅਬਰਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ "ਬਿੱਲੋ ਦੇ ਘਰ" ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਐਲਬਮ ਸਮੇਤ ਫ਼ੌਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਕਬੂਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਐਲਬਮ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਸੱਠ ਲੱਖ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੌਪ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਅਜੇ ਤਨਵੀਰ

**ਅਜੇ ਤਨਵੀਰ** (ਜਨਮ 2 ਜਨਵਰੀ 1972) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ।
## ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ

ਗ਼ਜ਼ਲ
ਸ਼ਹਿਰ ਤੇਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ ਹਨ।
ਮੈਂ ਰੰਗਾਂ ਬਿਨ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਨਕਸ਼ ਬਣਾਏ ਹਨ।
ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਲਾਮਤ ਹੈ,
ਸੋਚ ਰਿਹਾਂ ਏਨੇ ਖ਼ਤ ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਨ।
ਅੱਜ ਕੱਲ ਹਰ ਪੰਛੀ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਤੂੰ ਗਾਉਂਦਾ ਜੋ,
ਇਸ ਦਾ ਕਰਨ ਵਿਰੋਧ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਰਲ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।…
ਜਿਸ ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਖੌਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮਰਨੇ ਦਾ,
ਐਸੇ ਲੋਕੀ ਆਪਾਂ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਹਨ।
ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਹਾਦਿਸਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਿਆ,
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁਲਦਸਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਣ ਲਿਆਏ ਹਨ।
ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਸਨ ਜੁਗਨੂੰ,
ਤਾਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਦੀਪ ਬਣਾਏ ਹਨ।
ਹੋਰ ਬੜਾ ਕੁਝ ਕਰਨੇ ਵਾਲਾ ਹੈ ‘ ਤਨਵੀਰ ” ਅਜੇ,
ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੇ ਵਾਲੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ

**ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ** ਨੀਲਗਿਰੀ (ਤਮਿਲ: நீலகிரி, Badaga: நீலகி: ரி ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਰਬਤਮਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਬਤ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਪਰਬਤਮਾਲਾ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਰ ਡੋੱਡਾਬੇੱਟਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕੁਲ ਉੱਚਾਈ 2637 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹਨ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਬਹੁਤ ਆਂਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਚਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
1897

**1897** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 1890 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ 
*19 ਨਵੰਬਰ&ndash; ਲੰਡਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਨ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਲੱਗੀ।

## ਜਨਮ 
*23 ਜਨਵਰੀ - ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰ (ਮ. 1945)

## ਮੌਤ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਿਖ਼ਾਇਲ ਪ੍ਰਿਸ਼ਵਿਨ

**ਮਿਖਾਇਲ ਮਿਖੇਲੇਵਿਚ ਪ੍ਰਿਸ਼ਵਿਨ** () (23 ਜਨਵਰੀ (ਨਵਾਂ ਕਲੰਡਰ 4 ਫਰਵਰੀ) 1873 - 16 ਜਨਵਰੀ 1954) ਇੱਕ ਰੂਸੀ/ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ ਸੀ।
## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਿਖਾਇਲ ਪ੍ਰਿਸ਼ਵਿਨ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਜਨਵਰੀ (4 ਫਰਵਰੀ) 1873 ਨੂੰ ਓਰੇਲ ਸੂਬੇ (ਹੁਣ ਲਿਪੇਤਸਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਤਾਨੋਵਲਿਆਂਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ) ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਪਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜਗੀਰ ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। 
ਉਸਨੇ ਰੀਗਾ ਦੇ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1902 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਵਿਨ ਲਾਈਪਸਿਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਖੇਤੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਵਿਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1898 ਵਿੱਚ ਰਸਾਲੇ ਲਈ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ, "ਸਾਸ਼ੋਕ" 1906 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਚੋਣਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਬੇਪਰਵਾਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ / В краю непуганых птиц (1907)
*За волшебным колобком (1908)
*У стен града невидимого (1909) - ਚੋਣਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
*Чёрный араб (1910)
*Славны бубны (1913)
*Башмаки (1923)
*Родники Берендея (1925–26) - ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ/ Календарь природы (1935).
*ਜੇਨ ਸ਼ੇਂਗ: ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜੜ / Женьшень (1933)
*Фацелия (1940)
*ਜੰਗਲ ਦੇ ਤੁਪਕੇ / Лесная капель (1943) - ਚੋਣਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
*Кладовая Солнца (1945)
*ਕਾਸ਼ੀਵੇ ਦੀ ਚੇਨ / Кащеева цепь (1923–1954; 1960 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
*Осударева дорога (1957)
*Корабельная чаща (1954)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ
ਨਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਤ

**ਨਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਤ** (, , ਜਨਮ ਵੇਲੇ **ਨਾਪੂਲਿਓਨੇ ਬੁਓਨਾਪਾਰਤੇ** (, ), 15 ਅਗਸਤ 1769 – 5 ਮਈ 1821) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਆਗੂ ਸੀ ਜਿਹਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਇਨਕ਼ਲਾਬ ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇਤੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਡਾਢਾ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆਂ। 1804 ਤੋਂ 1814 ਤੱਕ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ 1815 ਵਿੱਚ ਇਹ **ਨਪੋਲੀਅਨ ਪਹਿਲੇ** ਵੱਜੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਹੁਕਮਰਾਨ ਰਿਹਾ। ਇਹਨੇ ਵਧੇਰੇ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇਹਨੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਖਰ 1815 ਵਿੱਚ ਇਹਨੂੰ ਹਾਰ ਝੱਲਣੀ ਪੈ ਗਈ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਕੱਦ ਦੇ ਫ਼ੌਜਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹਦੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਇਹ ਯੂਰਪੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਮੀਂ ਅਤੇ ਤਕ਼ਰਾਰੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਗ਼ੈਰ-ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿੱੱਚ ਨਪੋਲੀਅਨ ਨੇ ਯੂਰਪ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦ-ਖ਼ਿਆਲੀ ਸੁਧਾਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ, ਕ਼ਨੂੰਨੀ ਬਰਾਬਰਤਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਅਤੇ ਤਲਾਕ਼ ਦਾ ਕ਼ਨੂੰਨੀਕਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਕਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਨਪੋਲੀਅਨੀ ਜ਼ਾਬਤੇ, ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦਰਜੇ ਨਾਲ਼ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* ਨਪੋਲੀਅਨੀ ਰਾਹਬਰ
* ਨਪੋਲੀਅਨ ਲੜੀ
* ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਨਪੋਲੀਅਨੀ ਸਮਾਜ
* 
* ਜੀਵਨੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਪਬਲਿਕ ਬਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਸਰਵਿਸ ਵੱਲੋਂ
* The last years in St. Helena  Illustrated chronology of Napoleon's captivity in St. Helena.
* Inside Longwood  Descriptions of Longwood House, St. Helena, and other places in the island, as well as articles about Napoleon's captivity.
* Alan Schom Interview on his book *Napoleon Bonaparte*  on *Booknotes*, 26 October 1997
* 
* 
* 
*  Vol. 1/4
*  Vol. 3/4

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ

ਪੰਡਿਤ **ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ** (1910 &ndash; 4 ਨਵੰਬਰ 1970) ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਫਾਰਮ (ਸਕੂਲ), ਕਥਕ ਦੇ ਲਖਨਊ * ਘਰਾਣੇ * ਦਾ ਇੱਕ ਉਘਾ ਗੁਰੂ ਸੀ।
## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ
ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਭੂਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਚਾਚਾ ਬਿੰਦਾਦੀਨ ਮਹਾਰਾਜ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅੱਚਨ ਮਹਾਰਾਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਲੱਛੂ ਮਹਾਰਾਜ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਉਸਤਾਦ ਰਹਿਮੁੱਦੀਨ ਖ਼ਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ 
ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਜੋ ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜਿਮ ਸਨ। ਕਾਲਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਠਾਕੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਕਥਕ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1970 ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, *ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਕੱਥਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਡਾਂਸ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਚ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।।" ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਚਾਚੇ ਬਿੰਦਾਦੀਨ ਮਹਾਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਚਛਨ ਮਹਾਰਾਜ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਡਾਂਸਰ ਲੱਛੂ ਮਹਾਰਾਜ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਰਹੀਮੁਦੀਨ ਖਾਨ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਆਫ਼ ਤਾਮਿਲ ਈਲਮ

**ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਆਫ਼ ਤਾਮਿਲ ਈਲਮ** (ਤਮਿਲ: தமிழீழ விடுதலைப் புலிகள், ਸਿਨਹਾਲਾ: දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි,ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ *ਲਿੱਟੇ* ਜਾਂ *ਤਮਿਲ ਟਾਈਗਰਜ਼* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉੱਤਰੀ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਗਠਨ ਮਈ 1974 ਵਿੱਚ ਵੇਲੂਪਿਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਦੁਨਿਆ ਦੇ ਗੁਰੀਲਾ ਜੰਗ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਚਲਦੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ, ਜਿਹੜੀ 1983 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਚੱਲੀ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਲਿੱਟੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਹਿੰਦਾ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਜ਼ਾਕਿਰ ਨਾਇਕ

**ਜ਼ਾਕਿਰ ਨਾਇਕ** (ਜਨਮ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1965) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਕਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੈਕਚਰ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ *ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਸਰਚ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ* ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।। ਜਨਤਕ ਸਪੀਕਰ ਬਣਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਤੁਲਾਨਤਮਕ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਕਈ ਲੈਕਚਰ ਪੁਸਤਕ ਵਰਜਨ ਵਿੱਚ ਛਪਵਾਏ। 
## ਜੀਵਨ
ਨਾਇਕ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1965 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਸ਼ਨਚੰਦ ਚੇਲਾਰਾਮ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਨਾਇਰ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਖ਼ਿਤਾਬ
## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਆ ਸੈਨਾ

**ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਆ ਸੈਨਾ** (ਹਿੰਦੀ: भारतीय शान्ति सेना, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Indian Peace Keeping Force (IPKF)) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੈਨਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ 1987 ਤੋਂ 1990 ਦਰਮਿਆਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਹਾਲ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸੈਨਾ ਭਾਰਤ-ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਸਮਝੋਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1987 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਤਮਿਲ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੋਤਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ
ਵੇਲੂਪਿਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ

**ਥਿਰੁਵੇਂਕਾਦਮ ਵੇਲੂਪਿਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ** (ਤਮਿਲ: வேலுப்பிள்ளை பிரபாகரன்; 26 ਨਵੰਬਰ 1954 – 18 ਮਈ 2009) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਟਾਇਗਰਸ ਆਫ ਤਮਿਲ ਇਲਮ ਜਾਂ ਲਿਟੇ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਲਗਭਗ 25 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲਿਟੇ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲਿਟੇ ਨੂੰ 32 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਮੰਨਿਆ ਗਇਆ। 
## ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਨਵੰਬਰ 1954 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟ ਦੇ ਸਥਿਤ ਵਾਲਵੇਟੀਥੁਰਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਥਿਰੁਵੇਨਕਦਮ ਵੇਲੁਪਿਲਾਈ ਅਤੇ ਵਲੀਪੁਰਮ ਪਾਰਵਥੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਥਿਰੁਵੇਨਕਦਮ ਸੇਲਨ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਭੂਮੀ ਅਫਸਰ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਤਕਰੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਟੀਆਈਪੀ (TIP) ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਇਆ। 1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ ਨੇ ਤਮਿਲ ਨਿਊ ਟਾਇਗਰਸ ਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਕਈ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਤਮਿਲ ਲੋਕ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਸਿਨਹਾਲਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਕਾਲਕਾ–ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ

**ਕਾਲਕਾ–ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ** ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ (762 ਮਿਮੀ) ਤੰਗ-ਵਿੱਥ ਰੇਲ ਲੀਹ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲਕਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੱਕ ਪਹਾੜੀ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਦਿਲ-ਟੁੰਬਵੇਂ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
 
## ਰਸਤਾ
|}

**ਕਾਲਕਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ** ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਸ਼ਿਮਲਾ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਨੂੰ ਕਾਲਕਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ 1896 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਅੰਬਾਲਾ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਰੇਲਮਾਰਗ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਵਲੋਂ 656 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕਾਲਕਾ (ਹਰਿਆਣਾ) ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਟ੍ਰੇਨ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਘੁਮਾਅਦਾਰ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਗੁਜਰਦੀ ਹੋਈ 2, 076 ਮੀਟਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਲਕਾ - ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਮਾਰਗ ਓਤੇ 103 ਸੁਰੰਗਾਂ ਅਤੇ 869 ਪੁੱਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ 24 ਜੁਲਾਈ 2008 ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-logistics/article1631089.ece
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਰੇਲਵੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਰੇਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਜਸਪਾਲ ਮਾਨਖੇੜਾ

thumb
thumb
thumb
**ਜਸਪਾਲ ਮਾਨਖੇੜਾ** (ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ 1956) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।
## ਕਿਤਾਬਾਂ
**ਬਸਰੇ ਦੀ ਲਾਮ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਚੂਰ-ਭੂਰ* (ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ)
**ਅਣਗਿਣਤ ਵਰ੍ਹਾ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਸਾਡਾ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ* (ਸੰਪਾਦਿਤ)
**ਠਰੀ ਅੱਗ ਦਾ ਸੇਕ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਨਹੀਂ* (ਨਾਵਲ)

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਜਸਪਾਲ ਮਨਖੇੜਾ ਫੇਸਬੁਕ ਤੇ ਦੇਖੋ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧਾਰ
ਵੈਲਡਿੰਗ

**ਵੈਲਡਿੰਗ** ਜਾ ਫਿਰ **ਝਲਾਈ** ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਧਾਤਾਂ ਜਾਂ ਥਰਮੋਪਲਾਸਟਿਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਜਾਂ ਇਕਜਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਬਣਤਰੀ ਅਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਝਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖਤ:ਧਾਤੁਵਾਂ ਅਤੇ ਥਰਮੋਪਲਾਸਟਿਕ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਪਿਘਲਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਘਲਾ ਕੇ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਧਾਤੂ ਅਤੇ ਫਿਲਰ ਸਾਮਗਰੀ ਠੰਡੀ ਹੋਕੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੋੜ ਬੰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝਲਾਈ ਲਈ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਉਸ਼ਮਾ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਦਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਝਲਾਈ,ਦਬਾਅ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਦਰਵਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੁਹਾਰ ਲੋਕ ਦੋ ਧਾਤੂਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਦਬਾਅ ਦੁਆਰਾ ਝਲਾਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਬਾਅ ਦੇਣ ਲਈ ਅੱਜ ਅਨੇਕ ਦਰਵਚਾਲਿਤ ਦਾਬਕ (Hydraulic press) ਬਣੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਰਵਣ ਦੁਆਰਾ ਝਲਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਤਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਗਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਠੰਡਾ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਠੋਸ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਲਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਬਿਜਲੀ ਆਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਲਡਿੰਗ
ਹਾਈਪੋਥਰਮੀਆ

**ਹਾਈਪੋਥਰਮੀਆ** (ਯੂਨਾਨੀ ὑποθερμία ਤੋਂ) ਉਹ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਮੂਲ ਸਰੀਰਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 35° ਸੇਲਸੀਅਸ (95 ਡਿਗਰੀ ਫੈਰੇਨਹਾਈਟ) ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਲੱਛਣ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਲਕੇ ਹਾਈਪੋਥਰਮੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਬਣੀ ਛਿੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਹਾਈਪੋਥਰਮੀਆ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੁੱਕ ਜਾਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ