open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਮਸਜਿਦ

**ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਮਸਜਿਦ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੰਡੀ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੌਜ਼ ਕਾਜ਼ੀ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ, ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਵਡ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਤਵਾਇਫ਼ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 19 ਜੁਲਾਈ 2020 ਨੂੰ, ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁੰਬਦ ਢਹਿ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗੁੰਬਦ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸਵੇਰੇ 6:45 ਦੇ ਕਰੀਬ ਢਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਦਿੱਲੀ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਮਸਜਿਦ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 1823 ਵਿੱਚ ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਾਚੀ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਤਵਾਈਫ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

ਉਹ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ।

ਜਦੋਂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਫੌਜੀਆਂ ਲਈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਆਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂਲ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। "ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਹਾਰਾ ਸਨ।" ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਵਾਸੀ, ਡੇਵਿਡ ਓਚਰਲੋਨੀ (ਜੋ 1802 ਅਤੇ 1822 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ) ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਬਣਵਾਈ। "ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਨਾਚੀ, ਨਾ ਕਿ ਰਾਇਲਟੀ, ਲਈ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰੰਡੀ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਨਾਮ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।" 1878 ਵਿੱਚ ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।" ਇਹ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤਿੰਨ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਬਣਤਰ 
ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਢਾਂਚੇ ਵਜੋਂ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਲਖੋਰੀ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ। ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਮਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਕਮਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਧਾਰੀਦਾਰ ਗੁੰਬਦ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਗੁੰਬਦ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤਿੰਨ ਕਮਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ 2016 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦਾਂ
ਫੂਸ ਮੰਡੀ

**ਫੂਸ ਮੰਡੀ** ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
* ਫੂਸ ਮੰਡੀ, ਮਾਨਸਾ
* ਫੂਸ ਮੰਡੀ, ਬਠਿੰਡਾ
ਸਤੀ-ਉਨ-ਨਿਸਾ

**ਸਤੀ-ਉਨ-ਨਿਸਾ**, ਜਿਹੜੀ **ਸਤੀ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਖਾਨਮ**, **ਸਤੀ-ਅਲ-ਨਿਸਾ**' (1580 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮੋਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ - ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ, 23 ਜਨਵਰੀ 1647) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਡਾਕਟਰ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਲਈ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਮਹਲਦਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਜਹਾਂਆਰਾ ਬੇਗਮ ਅਤੇ ਗੌਹਰ ਆਰਾ ਬੇਗਮ ਦੀ ਉਸਤਾਦ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਸਤੀ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮਜ਼ਦਰਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਾਲੇਬ ਅਮੋਲੀ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀz ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਾਮਾ ਸਫਾਵਿਦ ਸ਼ਾਹ ਤਹਮਾਸਪ I ਦਾ ਮੁੱਖ ਡਾਕਟਰ ਸੀ।

ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 1580 ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਲੇਬ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ 1619 ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਕਵੀ ਜੇਤੂ (*ਮਲਕ ਅਲ-ਸ਼ੋਆਰਾ*) ਬਣ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। 1626 ਜਾਂ 1627 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ, ਸਤੀ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਵਾਨ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਤਾਲਿਬ ਦਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਸੀਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ *ਮੁਹਰ-ਦਾਰ* ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮੋਹਰ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਧੀ ਜਹਾਂਆਰਾ ਬੇਗਮ ਦੀ ਉਸਤਾਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਜਹਾਂਆਰਾ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਤ ਕਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਸਤੀ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਪਾਠ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ।

ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤੀ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਨੂੰ *ਸਦਰ-ਏ-ਨਾਥ*, ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਣਵਿਆਹੇ ਕੁਆਰੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਉਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। *ਮਹਲਦਾਰ* (ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਮੈਟਰਨ) ਵਜੋਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹੀ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਤਕ (*ਵਕੀਆ-ਨਵੀਸ*) ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ (*ਖੁਫਿਆਨ-ਨਵੀਸ*) ਨਿਊਜ਼ ਲੇਖਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।

1631 ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੌਰਾਨ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸਤੀ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਲਈ ਆਗਰਾ ਲੈ ਗਈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ, ਸੋਗ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਆਪਣੀ ਨਵਜੰਮੀ ਧੀ, ਗੌਹਰ ਆਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਤੀ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ।

## ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 
ਨੀਨਾ ਐਪਟਨ ਦਾ ਨਾਵਲ *ਪਿਆਰੀ ਮਹਾਰਾਣੀ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ* ਸਤੀ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕੈਥਰੀਨ ਲਾਸਕੀ ਦੀ *ਜਹਾਂਆਨਰਾ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ (ਤਵਾਇਫ਼)

**ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗ਼ਮ** (ਮਾਹਰੁਟੁੱਨ ਮੁਬਾਰਕ ਉਲ-ਨਿੱਸਾ ਬੇਗਮ), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤਵਾਇਫ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਖੇ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬਰਤਨਵੀ ਰੇਜ਼ੀਡੈਂਟ ਡੇਵਿਡ ਓਚਤੇਰਲੋਨੀ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਪਤਨੀ ਸੀ। 

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਮੁਬਾਰਕ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਚੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ। ਬੇਗਮ ਇੱਕ ਤਵਾਇਫ਼ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਕਈ ਕਵਿਤਾ ਸੂਰੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਸਰ ਡੇਵਿਡ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਖੇਲ ਵਜੋਂ ਖਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।

ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਓਚਰਲੋਨੀ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ "ਜਨਰੱਲੀ ਬੇਗਮ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਕੀ ਘਰ ਉੱਤੇ ਤਰਜੀਹ ਲਈ ਸੀ।

ਬੇਗਮ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੱਜ ਕਰਨ ਲਈ ਛੁੱਟੀ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਫ਼ਿਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸੰਗੀਤਕ ਸੁਰੀਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ *ਅਤਰ* ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਹਡ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮਸ਼ਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਓਚਰਲੋਨੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ, ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰੀਖਕ ਨੂੰ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਸਰ ਡੇਵਿਡ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣਾਉਣਾ ਜਨਰੱਲੀ ਬੇਗਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।" ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਰੀਖਕ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਓਚਰਲੋਨੀ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੁਣ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ।" ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਓਚਰਲੋਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਪਾਲਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਬੇਗਮ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲੋਹਾਰੂ ਦੇ ਨਵਾਬਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ। ਮੁਬਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

ਬੇਗਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ। ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ, ਉਰਫ਼ ਜਨਰਲ ਬੇਗਮ, *ਨਿਜ਼ਾਰ* ਅਤੇ ਖਿਲੁਤਾਂ (ਤੋਹਫ਼ੇ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੱਪਡ਼ੇ) ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਨਾਲ [ਦਿੱਲੀ] ਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਵੈਕਕਿਲਜ਼ [ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤਾਂ] ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਜੇ ਸੱਚ ਹੈ"।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੇਗਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਲੇਡੀ ਓਚਰਲੋਨੀ" ਕਹਿ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ *ਕੁਦਸੀਆ ਬੇਗਮ"* ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦੇ ਕੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਰਾਜ਼  ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਮਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਸੀ। ਓਚਰਲੋਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ *ਮੁਬਾਰਕ ਬਾਗ* ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਓਚਰਲੋਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਐਂਗਲੋ-ਮੁਗਲ ਬਾਗ਼ ਮਕਬਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਣਗੌਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੋਕਡ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਲਡ਼ਕੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਗਲ ਸੱਜਣ ਉਸ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਕਬਰ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਰੰਡੀ ਕੀ ਮਸਜਿਦ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮਸਜਿਦ 
ਡੇਵਿਡ ਓਚਰਲੋਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੰਡੀ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1878 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤਿੰਨ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਪੁਲੀ

ਪੁਲੀ ਚੱਕਰੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਪਹੀਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੈਲਟ ਅਤੇ ਪੁਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇੱਕ ਪਟੇ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਕੈਨੀਕਲ ਪਾਵਰ, ਟਾਰਕ ਅਤੇ ਸਪੀਡ ਨੂੰ ਐਕਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪੁਲੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਆਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਫਾਇਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## __ਮੁੱਖ-ਸੈਕਸ਼ਨ__ 
ਇੱਕ ਭੌਣੀ ਇੱਕ ਧੁਰੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਫਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜੋ ਚੱਕਰ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘਦੀ ਇੱਕ ਤੰਗ ਕੇਬਲ ਜਾਂ ਬੈਲਟ ਨੂੰ ਗਤੀ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਫਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

ਇੱਕ ਭੌਣੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਬਲ ਜਾਂ ਬੈਲਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇਸਦੇ ਘੇਰੇ ਦੁਆਲੇ ਫਲੈਂਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਝਰੀ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਝਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਭੌਣੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰੱਸੀ, ਕੇਬਲ, ਬੈਲਟ ਜਾਂ ਚੇਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭੀਮਾ ਬਾਈ ਹੋਲਕਰ

**ਭੀਮਾ ਬਾਈ ਹੋਲਕਰ** (17 ਸਤੰਬਰ 1795-28 ਨਵੰਬਰ 1858) ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਸ਼ਵੰਤ ਰਾਓ ਹੋਲਕਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਣੀ ਅਹਿਲਿਆ ਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਦੀ ਪੋਤੀ ਅਤੇ ਮਲਹਾਰ ਰਾਓ ਹੋਲਕਰ ਤੀਜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੀ।

1817 ਵਿਚ, ਭੀਮਾ ਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਰਨਲ ਮੈਲਕਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਮਹਿਦਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਹਿਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, 2,500 ਘੋੜਸਵਾਰ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਲਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਵਜੋਂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ 28 ਨਵੰਬਰ 1858 ਨੂੰ ਇੰਦੌਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਭੀਮਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਦਾ ਇਕਾਂਤ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਇੰਦੌਰ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਕਿ "ਉਸ ਦੀ ਮਾਤ ਭੂਮੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਹਿਲਿਆ ਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਅਤੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਦਾ ਪਰਦਾ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ।

## ਮਾਹਿਦਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ 
21 ਦਸੰਬਰ 1817 ਨੂੰ ਸਰ ਥਾਮਸ ਹਿਸਲੋਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਫੌਜ ਨੇ 11 ਸਾਲਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਲਹਾਰ ਰਾਓ ਹੋਲਕਰ ਦੂਜੇ ਅਤੇ 22 ਸਾਲਾ ਭੀਮਾ ਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਲਕਰ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਰੋਸ਼ਨ ਬੇਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਲਕਰ ਤੋਪਖਾਨੇ ਨੇ 63 ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਲਾਈਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲੜਾਈ ਹਾਰਨ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਹੋਲਕਰ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਗੱਦਾਰ ਗਫੂਰ ਖਾਨ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਲਕਰਾਂ ਦੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹਾਰ ਹੋਈ। 6 ਜਨਵਰੀ 1818 ਨੂੰ ਮੰਦਸੌਰ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੁਆਰਾ, ਇਸ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੱਤਪੁਦਾਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਾਰਾ ਹੋਲਕਰ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਨਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭੀਮਾ ਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਰਨਲ ਮੈਲਕਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਲਕਮ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਹੋਲਕਰ

## ਨੋਟਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1797
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1858
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਸੰਤੋਸ਼ ਆਨੰਦ

** ਸੰਤੋਸ਼ ਆਨੰਦ** (ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ, 1929) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਜਿਸਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, 1975 ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸਰਵੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਯਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

## ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ
#*ਪੂਰਬ ਔਰ ਪੱਛਮ* (1970)
#*ਸ਼ੋਰ (ਫ਼ਿਲਮ)* (1972)
#*ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਔਰ ਮਕਾਨ* (1974)
#*ਪੱਥਰ ਸੇ ਟੱਕਰ* (1980)
#*ਕ੍ਰਾਂਤੀ* (1981)
#*ਪਿਆਸਾ ਸਾਵਨ* (1981)
#*ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ* (1982)
#*ਮੇਰਾ ਜਵਾਬ* (1985)
#*ਪੱਥਰ ਦਿਲ* (1985)
#*ਲੱਵ 86* (1986)
#*ਮਜ਼ਲੂਮ* (1986)
#*ਬੜੇ ਘਰ ਕੀ ਬੇਟੀ* (1989)
#*ਨਾਗ ਨਾਗਿਨ* (1989)
#*ਸੰਤੋਸ਼* (1989)
#*ਸੂਰੀਆ: An Awakening* (1989)
#*ਦੋ ਮਤਵਾਲੇ* (1991)
#*ਨਾਗ ਮਣੀ* (1991)
#*ਰਣਭੂਮੀ* (1991)
#*ਜਨੂਨ (ਫ਼ਿਲਮ)* (1992)
#*ਸੰਗੀਤ (ਫ਼ਿਲਮ) (1992)
#*ਤਹਿਲਕਾ* (1992)
#*ਤਿਰੰਗਾ* (1993)
#*ਸੰਗਮ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇਗਾ* (1994)
#*ਪ੍ਰੇਮ ਅਗਨ'' (1998)

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੰਤੋਸ਼ ਆਨੰਦ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲਾ ਬੁਲੰਦ ਸ਼ਹਿਰ (ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਜੀ. ਟੀ. ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਬੁਲੰਦ ਸ਼ਹਰ ਵੱਲ) ਦੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1970 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਪੂਰਬ ਔਰ ਪੱਛਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਿਆਣਜੀ-ਆਨੰਦਜੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1972 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਸ਼ੋਰ "ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗੀਤ' ਏਕ ਪਿਆਰ ਕਾ ਨਗਮਾ ਹੈ" ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਮੁਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1974 ਦੀ ਫਿਲਮ ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਔਰ ਮਕਾਨ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ,ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ "ਔਰ ਨਹੀਂ ਬਸ ਔਰ ਨਹੀਂ"  ਨੂੰ ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੀਤ "ਮੈਂ ਨਾ ਭੂਲੂੰਗਾ" ਯੁਗਲ ਗੀਤ ਮੁਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਤੋਸ਼ ਆਨੰਦ ਨੇ ਉਸ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।&nbsp;
## ਇਨਾਮ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੀਤਕਾਰ
ਸਕਵਰਬਾਈ

**ਸਕਵਰਬਾਈ** (**ਗਾਇਕਵਾੜ**) ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸ਼ਿਵਾਜੀ I ਦੀ ਚੌਥੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਰਾਠਾ ਰਈਸ ਨੰਦਾਜੀ ਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

ਸਕਵਰਬਾਈ ਗਾਇਕਵਾੜ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1657 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਜੀ I ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਚੌਥੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਮਲਾਬਾਈ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕਮਲਾਬਾਈ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਾਨੋਜੀ ਪਾਲਕਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ।

1680 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਪੁਤਲਾਬਾਈ ਵਾਂਗ ਸਤੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਸਕਵਰਬਾਈ ਦੀ ਮੌਤ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੰਭਾਜੀ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੈਦੀ ਵਜੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
2024 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 18ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ 543 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 ਤੋਂ 1 ਜੂਨ 2024 ਤੱਕ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਚੋਣਾਂ ਸੱਤ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ 4 ਜੂਨ 2024 ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਇਹ 2019 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦੇ ਹੋਏ, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੋਣ ਸੀ, ਜੋ 44 ਦਿਨ ਤੱਕ ਚੱਲੀਆਂ, 1951-52 ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ। ਦੂਸਰਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਚੋਣ ਲੜੇ ਸੀ।

1.44 ਬਿਲੀਅਨ (144 ਕਰੋੜ) ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 970 ਮਿਲੀਅਨ (97 ਕਰੋੜ) ਵਿਅਕਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 12 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ 25 ਹਲਕਿਆਂ ਲਈ ਉਪ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸੀ।

## ਚੋਣ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2024 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ
*2024 ਰਾਜ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ

## ਹਵਾਲੇ
## ਨੋਟ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2024 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ (ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ)

***ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ*** ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ 2024 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਅਤੇ ਪਰਿਣੀਤੀ ਚੋਪੜਾ ਸਨ। ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਇਰਸ਼ਾਦ ਕਾਮਿਲ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਗਾਣੇ ਸਨ, 28 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ ਸਾਰੇਗਾਮਾ ਸੰਗੀਤ ਲੇਬਲ ਹੇਠ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਰਿਲੀਜ਼ 
ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ, ਦੋ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ: "ਇਸ਼ਕ ਮਿਟਾਏ", ਜੋ ਕਿ 29 ਫਰਵਰੀ 2024 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ "ਨਰਮ ਕਾਲਜਾ", 14 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਐਲਬਮ ਦੇ ਨਾਲ 28 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਗੀਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, "ਤੂ ਕਿਆ ਜਾਣੇ" ਵੀਡੀਓ ਗੀਤ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਟ੍ਰੈਕ ਸੂਚੀ 
## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 2024 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 2024 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1 ਜੂਨ 2024 ਨੂੰ 18ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ 13 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

## ਚੋਣ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ
16 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚੋਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ।

## ਉਮੀਦਵਾਰ 
## ਨਤੀਜੇ 
### ਗਠਜੋੜ ਜਾਂ ਪਾਰਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਤੀਜੇ
### ਹਲਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਤੀਜੇ
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ 2024 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ 2024 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
* ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 2024 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ 2024 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਨਾਜ਼ੋ ਤੋਖੀ

**ਨਾਜ਼ੋ ਤੋਖੀ** (نازو توخۍ), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਨਾਜ਼ੋ ਅਨਾ** (, "ਨਾਜ਼ੋ ਦਾਦੀ"), ਪਸ਼ਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਜਾ ਮੀਰਵਾਈਸ ਹੋਟਕ ਦੀ ਮਾਂ, ਉਹ ਕੰਧਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਔਰਤ ਯੋਧੇ ਅਤੇ "ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮਾਂ" ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕਡ਼ 
ਨਾਜ਼ੋ ਤੋਖੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1651 ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੰਧਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਥਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਸਪੋਜ਼ਮਾਇਜ ਗੁਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਪਸ਼ਤੂਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਸੁਲਤਾਨ ਮਲਖਾਈ ਤੋਖੀ, ਤੋਖੀ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਗਜ਼ਨੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਮ ਖਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਲੀਮ ਖਾਨ ਹੋਤਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਨਾਜ਼ੋ ਆਨਾ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਈ-ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਨਾਜ਼ੋ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਵੱਲ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਆਦਮੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ "ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮਾਤਾ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨਵਾਲੀ ਕੋਡ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਨ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

### ਮੌਤ 
ਨਾਜ਼ੋ ਆਨਾ ਦੀ ਮੌਤ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੀਰਵਾਈਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 66 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1717 ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਅਫ਼ਗਾਨ ਅਮੀਰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਜ਼ਰਘੁਨਾ ਅਨਾ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮਲਾਲਾ-ਏ-ਮੇਵਨਦ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੋ ਆਨਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ
* ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਲਈ ਨਾਜ਼ੋ ਆਨਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ
* ਕਾਬੁਲ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੋ ਆਨਾ ਕਲੀਨਿਕ
* ਨਾਜ਼ੋ ਤੋਖੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1651
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1717
ਮੁਰਲੀ ਸ਼ਰਮਾ

**ਮੁਰਲੀ ਸ਼ਰਮਾ** (ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1972) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਤੇਲਗੂ, ਹਿੰਦੀ, ਤਮਿਲ, ਮਰਾਠੀ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਸਮੇਤ 130 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ *ਪਲਟਨ* ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਰਨਲ *ਆਰ. ਐਸ. ਸਜਵਾਨ* ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਨਜ਼ ਐਂਡ ਰੋਜ਼ਜ਼, *ਸਿਧਾਂਤ*, ਲਾਗੀ ਤੁਮਸੇ ਲਗਨ, *ਮਹਾਆਗਿਆ*, ਵਿਰਾਸਤ, *ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ*, *ਰਿਸ਼ਤੇ*, *ਹਮਨੇ ਲੀ ਹੈ ਸ਼ਪਥ*, ਅਤੇ *ਰੰਗੀਲਾ ਰਤਨ ਸਿਸੋਦੀਆ* ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਵ੍ਰਿਜਭੂਸ਼ਣ ਸ਼ਰਮਾ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਪਦਮ ਸ਼ਰਮਾ ਤੇਲਗੂ ਹੈ ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "*ਬੰਬੇਵਾਲਾ*" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨ ਤਨੇਜਾ ਐਕਟਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕਲਸੇਕਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।
[thumb|ਸ਼ਰਮਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ [ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਲੇਸ਼ਕਰ|ਅਸ਼ਵਨੀ ਕਲਸੇਕਰ ਨਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ]]

## ਕਰੀਅਰ 
ਮੁਰਲੀ ਸ਼ਰਮਾ 2004 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਮੈਂ ਹੂੰ ਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਪਟਨ ਖਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ *ਢੋਲ*, *ਧਮਾਲ*, ਬਲੈਕ ਫ੍ਰਾਈਡੇ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ *ਅਥਿਧੀ* ਅਤੇ ਕਾਂਤਰੀ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਥਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕੈਸਰ/ਅਜੈ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਨੰਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜਾਨੇ ਤੂੰ...' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। *ਤੂੰ ਜਾਨੇ... *ਯਾ ਜਾਨੇ ਨਾ ਅਤੇ *ਗੋਲਮਾਲ ਰਿਟਰਨਜ਼* ਅਤੇ ਸੰਡੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਐੱਨ. ਟੀ. ਆਰ. ਅਤੇ *ਧੋਨੀ* ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ *ਸਿੰਘਮ*, ਊਸਰਾਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੋਹਨਲਾਲ ਦੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ *ਕਰਮਯੋਧਾ* ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸੰਨ 2013 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ *ਗੋਪਾਲਾ ਗੋਪਾਲਾ* ਅਤੇ ਭਾਲੇ ਭਾਲੇ ਮਗਾਦਿਵਾਏ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ *ਬਦਲਾਪੁਰ*, *ਏ. ਬੀ. ਸੀ. ਡੀ. 2* ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਪਾਇਮ ਪੁਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗਾੜੀ ਵੀਰਾ ਪ੍ਰੇਮਾ ਗਾਧਾ, *ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ*, *ਸਨਮ ਤੇਰੀ ਕਸਮ* ਅਤੇ *ਵਜ਼ੀਰ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ *ਡੀ. ਜੇ.: ਦੁਵਵਾੜਾ ਜਗਨਾਧਮ* ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ *ਸਾਹੋ*, 2020 ਵਿੱਚ *ਅਲਾ ਵੈਕੁੰਠਪੁਰਮੁਲੋ*, *ਸਰਿਲਰੂ ਨੀਕੇਵਰੁ* ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਡਾਂਸਰ 3ਡੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ  ਵਿੱਚ ਵਾਲਮੀਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

2021 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਏ 1 ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼੍ਰੀਕਰਮ, *ਜਾਤੀ ਰਤਨਾਲੂ* ਅਤੇ *ਚਾਵੂ ਕਬੁਰੂ ਚਲਾਗਾ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।

## ਇਨਾਮ 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ *ਅਥਿਧੀ* ਲਈ ਬੈਸਟ ਵਿਲੇਨ ਦਾ ਨੰਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। 'ਨਿਊ ਲਾਈਫ ਥੀਓਲਾਜੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ' ਨੇ ਮੁਰਲੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ 2021 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਘਵਨ (ਅਦਾਕਾਰ)

**ਰਾਘਵਨ** ( ਮਲਿਆਲਮ : രാഘവൻ ; ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1941) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸਮੇਤ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ । ਉਸਨੇ *ਕਿਲੀਪੱਟੂ* (1987) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਸਟੇਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਨੇਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 1974 ਤੋਂ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਿਸ਼ਨੂ ਰਾਘਵਨ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਧੀ ਜੋਤਸਨਾ ਵੀ ਹੈ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ 
### ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ 
### ਇੱਕ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ 
## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਣੀ ਅਨੂ

**ਰਾਣੀ ਅਨੂ** ਜਾਂ **ਲੇਡੀ ਅਨੂ** ( ; **ਅਨਾ ਦਾਰਾ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ 1696) ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਡਜ਼ੁੰਗਰ ਖਾਨੇਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੇਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਅਨੂ ਖੋਸ਼ੂਦ (ਜਾਂ ਕੁਝ ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ) ਦੇ ਓਚੀਰਤੂ ਸੇਨ ਖਾਨ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਸ਼ੀ ਖਾਨ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਅਤੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਏਰਦੇਨੀ ਬਤੁਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੇਂਗੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਜ਼ੰਗਰ ਖਾਨਤੇ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1670 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਭਰਾ ਤਸੇਟੇਨ ਅਤੇ ਸੋਬਦਾ ਬਤੂਰ ਦੁਆਰਾ ਸੇਂਗੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਨੁ ਨੇ ਸੇਂਗੇ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਗਲਦਾਨ ਬੋਸ਼ੁਗਟੂ ਖਾਨ (1644-1697) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਸਨ। ਓਚਿਰਟੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਾਲਡਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਡਜ਼ੰਗਰ ਖਾਨਤੇ ਦੀ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸੀ।

ਗੈਲਡਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਸਲਾਹ ਲਈ ਅਨੁ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪੂਰਬੀ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰੀ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਤੱਕ ਡਜ਼ੁੰਗਰ ਮੰਗੋਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਡਰੋਂ, ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ 1696 ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵੱਲ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਭੇਜੀਆਂ। ਕਿੰਗ ਕਾਂਗਸੀ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਹਿੰਮ ਬਲਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਗੈਲਡਨ ਨੇ ਮਈ 1696 ਵਿੱਚ ਜਾਓ ਮੋਡੋ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਫੌਜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਾਲਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਖੇਂਟੀ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੈ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉੱਤਮ ਕਿੰਗ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰ ਗਈ।

ਅਨੂ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੈਲਡਨ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਨੂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  ਉਸ ਨੂੰ ਖੰਗਈ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ "ਖਤੰਤ" (ਰਾਣੀ ਦਾ ਸਥਾਨ),  ਅਰਖੰਗਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਖੋਤੋਂਟ ਸੋਮ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਗਾਲਡਨ ਬੋਸ਼ੁਗਟੂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸਨ:

* ਸੇਬਤੇਂਗ ਬਲਜੂਰ (色布騰巴爾珠爾) 
* ਜੁਨਕਾਹਾਈ ( )
* ਬੂਮ ()

## ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹਵਾਲੇ 
1975 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਲੇਖਕ ਬਾਈਮਬਿਨ ਰਿਨਚੇਨ (1905-1977) ਨੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਮੰਗੋਲ ਡਜ਼ੁੰਗਰ ਖਾਨਤੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਨਾਵਲ *Ану хатан* "ਲੇਡੀ ਅਨੂ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਲਾਸਿਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਨਾਵਲਕਾਰ ਬਾਤਰਸੁਰੇਨ ਸ਼ੁਦਰਸੇਤਸੇਗ ਨੇ *ਡੋਮੋਗਟ ਆਨੂ ਹਾਟਾਨ* (*ਦ ਲੀਜੈਂਡਰੀ ਕਵੀਨ ਅਨੁ*) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਅਨੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਸਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਸਾਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2011 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡਰਾਮਾ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੂਡਰਸੇਟਸੇਗ ਨੇ ਫਿਰ 2012 ਵਿੱਚ *ਦ ਲੀਜੈਂਡਰੀ ਕੁਈਨ ਅਨੂ ਨੂੰ* ਇੱਕ ਪੂਰੀ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ। *ਰਾਣੀ ਆਹਨੋ - ਸਪਿਰਿਟ ਆਫ਼ ਏ ਵਾਰੀਅਰ*, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਵਾਰੀਅਰ ਪ੍ਰਿੰਸੈਸ* ਵੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* Zlatkin, Ilia Iakovlevich (1964). История Джунгарского ханства, 1635-1758. (History of the Jungarian Khanate, 1635-1758 ).
* B. Rinchen. Lady Anu. Ulaanbaatar 1975.
* J. Purev. Manan budan. Ulaanbaatar 1988.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1696
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੰਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮੰਗੋਲ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ
ਕਲੇਮੇਂਸ ਮੈਂਡੋਂਕਾ

**ਕਲੇਮੇਂਸ ਮੇਂਡੋਂਕਾ** (ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1949) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ ਸੰਸਥਾਨ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਸਟੱਡੀ ਆਫ਼ ਰਿਲੀਜਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬਿਸ਼ਪਸ ਕਾਨਫਰੰਸ (FABC) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ 2004 ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਦ ਸਟੱਡੀ ਆਫ਼ ਰਿਲੀਜਨ ਅਤੇ FABC-OEIA ਦੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਮੇਂਡੋਂਕਾ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਮੰਗਲੌਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1966 ਵਿੱਚ, ਕਲੇਮੇਂਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਐਨ ਦੀ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
ਮੇਂਡੋਂਕਾ 1976 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਥੀਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰ ਦੇ ਪੌਂਟੀਫਿਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਥੀਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਲਈ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਸਿਸਟਰਸ ਆਫ਼ ਸੇਂਟ ਐਨ ਵਿਖੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਪੌਂਟੀਫਿਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫਿਲਾਸਫੀ ਐਂਡ ਥੀਓਲੋਜੀ ਗਿਆਨ ਦੀਪਾ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਵਿੱਚ ਥੀਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 1997 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਟੂਬਿੰਗੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਿਹਾਰਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ "ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ" ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਕੰਮ 
ਮੇਂਡੋਂਕਾ 1993 ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਦ ਸਟੱਡੀ ਆਫ਼ ਰਿਲੀਜਨ  ਦੀ ਐਮ.ਡੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬਿਸ਼ਪਸ ਕਾਨਫਰੰਸ (FABC) ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਣਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ 2004 ਤੋਂ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ FABC ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਏਸ਼ੀਅਆਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਹਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਫੋਕਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝ ਦੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ 1993 ਤੋਂ ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਦ ਸਟੱਡੀ ਆਫ਼ ਰਿਲੀਜਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬਿਸ਼ਪਸ ਕਾਨਫਰੰਸ FABC-OEIA ਦੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚਰਚ-ਥੀਓਲੋਜੀਕਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਹਰ ਵਜੋਂ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੂਚੀ 
* ਮੇਂਡੋਂਕਾ ਕਲੇਮੇਂਸ
* ISR ਪੁਣੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਂਗਲੁਰੂ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਨੁਗੇਹੱਲੀ ਪੰਕਜਾ

**ਨੁਗੇਹੱਲੀ ਪੰਕਜਾ** (ਜਨਮ 2 ਜੂਨ 1929) ਕੰਨਡ਼ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਨਡ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਫ਼ਾਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕਵਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨਡ਼ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਬਣਾਏ ਗਏ 
## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
### ਨਾਵਲ 
* *ਕਾਵੇਰੀਆ ਅਰਥਰਾਵ*
* *ਬਰਾਲੇ ਇਨੂ ਯਾਮੂਨ?*
* *ਉਸ਼ਨੀਸ਼ੀ*
* *ਮਲਯਾਮਰੂਤਾ*
* *ਵੀਨਾ ਓਹ ਵੀਨਾ!*
* *ਮੁਗਿਲਾਮਿੰਚੂ*
* *ਗਗਨ*
* *ਨਮਸਕਾਰ ਗਰੁਡਮਨਾਵਰੇ ਐਨ ਸਮਾਚਾਰਾ?*
* *ਬੱਲੀ-ਮੋਗਗੂ*
* *ਦੀਪਾ*
* *ਗੁਡੂ ਬਿੱਟਾ ਹੱਕੀ*
* *ਤੇਲੀ ਬੰਦਾ ਬੰਧਨ*
* *ਸੰਡਿਆ ਬਾਰੂਵਾਲੇ?*
* *ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਦਾ ਸੁਲੀਆਲੀ*
* *ਤੇਰੇ ਸਰੀਯੂਤੂ*
* *ਅਲੇਗੇ ਸਿੱਕੀਡਾ ਯੇਲੇ*
* *ਤੁਵਵੀ ਤੁਵਵੀ, ਉਲਯਿਤੁ ਗੁੱਬਚੀ*
* *ਕੋਨੇਗੋਂਡੂ ਕਾਥੇ, ਮੁਲਗੋਂਡੂ ਮਾਥੂ*
* *ਇਰਾਡੂ ਰੇਮਬੇਗਲੂ*
* *ਓੰਡੂ ਵਸੰਤਾ ਰੁਤੂਵਿਨਾਲੀ*
* *ਮੋਹਿਨੀਗੰਡੂ ਹਾਡੂ*
* *ਅਨੁਰਾਗਦਾ ਸੇਲੇਥਾ*
* *ਬਾਲਿਨਾ ਯੂਯਾਲੇ*

### ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 
* *ਅਰਧਾ ਚੰਦਰ*
* *ਇਪੱਟੂ ਵਰਸ਼ਗਲਾ ਹਿੰਦੇ*
* *ਮਾਂ ਦਾ ਰੁੱਖ*
* *ਨੌਕਰਾਣੀ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ*

### ਖੇਡਦੇ 
* *ਸਲੋਮੀ*
* *ਆ ਓੰਡੂ ਵਿਸ਼ਦਾ ਘਾਲੀਗੇ*
* *ਅਰਾਲਿਕੱਟੇ ਰਾਮਚਾਰੀਆ ਏਰਾਦਾਨੀਆ ਹੇਂਡਾਤੀ*

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਕੰਨਡ਼ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* *ਅਨੁਪਮਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ* ਹਰੇਕ ਸਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਲੇਕਕੀਆਰਾ ਸੰਘ (ਲੇਡੀ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਵਾਰਡ
* ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਅਤਿਮਾਬੇ ਅਵਾਰਡ
* ਸ਼੍ਰੀਰਾਸਾ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਨੁਗੇਹੱਲੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਚੰਦਰਕਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ
* ਕੋਰਵਨਜੀ-ਅਪਰੰਜੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸੋਹੀਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
* ਸੁਵਰਨਾ ਕਰਨਾਟਕ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ
* *ਕੰਨਡ਼ ਸਾਹਿਤ ਪਰਿਸ਼ਦ* ਦੁਆਰਾ ਨਾਵਲ 'ਬੱਲੀ-ਮੋਗਗੂ' ਦੀ ਮਾਨਤਾ
* ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਾਟਕ 'ਨਮਸਕਰਾ ਗਰੁਡਮਨਾਵਰੇ... ਐਨ ਸਮਾਚਾਰਾ?' ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਅਵਾਰਡ।
* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਫਾਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪੋਇਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ *ਵਿਸ਼ਵ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ*

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Nuggehalli Pankaja profile 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਕੇਰਲ ਯੁਕਤੀਵਾਦੀ ਸੰਘਮ

**ਕੇਰਲ ਯੁਕਤਵਾਦੀ ਸੰਗਮ** (KYS, ) ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਵਵਾਦ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਵਵਾਦ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾ, ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ *ਸਹੋਦਰਾ ਸੰਘਮ* (ਭਾਈਚਾਰਾ ਮੰਚ) ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਠਨ ਕੇ. ਅਯੱਪਨ ਦੁਆਰਾ 29 ਮਈ, 1917 ਨੂੰ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਵਿੱਚ ਚੇਰਈ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੰਚ ਨੇ 'ਮਿਸ਼ਰਾ ਭੋਜਨਮ' (ਜਾਤੀ ਭੇਦਭਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਾਵਤ) ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਸੰਭਵ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੰਗਠਨ (ਯੁਕਤਵਾਦੀ ਸੰਗਮ) ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕੇਰਲ ਯੁਕਤਵਾਦੀ ਸੰਗਮ ਇਸ ਮੂਲ ਧਾਰਾ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਹੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ ਯੁਕਤੀਰੇਖਾ, ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ, ਕੇਰਲ ਯੁਕਤੀਵਾਦੀ ਸੰਘਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ, ਜੋ 1983 ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। KYS ਦਾ ਇੱਕ ਯੂਥ ਵਿੰਗ, ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਯੁਵਾ ਅੰਦੋਲਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਵਿੰਗ, *ਕੇਰਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਵਿਵਾਹਵੇਦੀ*, ਅੰਤਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਉਪ-ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਕੇ ਵਾਈ ਐਸ ਏਟੀ ਕੋਵੂਰ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਪਵਨਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ KYS ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨਿਸਟ ਐਥੀਕਲ ਯੂਨੀਅਨ, ਹੁਣ ਹਿਊਮਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।  

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੇਰਲ ਦਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਚੇਲੇ, ਸਹੋਦਰਨ ਅਯੱਪਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਅਨੇ **ਓਰੂ ਜਾਤੀ, ਓਰੂ ਮਥਮ, ਓਰੂ ਦੈਵਮ ਮਨੁਸ਼ਿਆਨੂ** (ਇੱਕ ਜਾਤੀ, ਇੱਕ ਧਰਮ, ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਮਾਤਮਾ) ਨੂੰ 'ਜਾਤੀ ਵੇਂਡਾ', 'ਮਥਮ ਵੇਂਡਾ' ਅਤੇ 'ਦੈਵਮ ਵੇਂਡਾ ਮਨੁਸ਼ਯਾਨੂ' (ਕੋਈ ਜਾਤੀ, ਕੋਈ ਧਰਮ, ਮਨੁਖ ਲਈ ਕੋਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਹੀਂ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਯੱਪਨ ਨੇ ਸਹੋਦਰ ਸੰਘਮ (ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਰਸਾਲਿਆਂ "ਸਹੋਦਰਨ" ਅਤੇ "ਯੁਕਤੀਵਾਦੀ" ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

1935 ਵਿੱਚ ਕੋਚੀਨ ਵਿਖੇ ਐੱਮ. ਸੀ. ਜੋਸਫ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪਨਾਮਪਿਲੀ ਗੋਵਿੰਦਾ ਮੈਨਨ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਯੁਕਤੀਵਾਦੀ ਸੰਘਮ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਮ. ਸੀ. ਜੋਸਫ ਨੇ ਜੂਨ 1974 ਤੱਕ ਪੰਤਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ *ਯੁਕਤੀਵਾਦੀ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ।ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਰਲ ਯੁਕਤੀਵਾਦੀ ਸੰਘਮ (ਕੇ. ਵਾਈ. ਐੱਸ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1969 ਵਿੱਚ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਯੁਕਤੀ ਦਰਸ਼ਣਮ ਕੇ. ਵਾਈ. ਐੱਸ. ਦਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਾਠ ਹੈ। ਕਈ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਮ. ਬੀ. ਕੇ., ਜੋਸਫ ਏਡਮਾਰਕੂ, ਪੀ. ਵੀ. ਵੇਲਾਯੁਧਨ ਪਿੱਲਾ, ਪਵਨਨ, ਜੌਨਸਨ ਈਅਰੂਰ, ਪਦਮਨਾਭਨ ਪੱਲਾਥ, ਗੰਗਨ ਅਜ਼ੀਕੋਡ, ਰਾਜਗੋਪਾਲ ਵਕਥਾਨਮ, ਧਨੁਵਾਚਪੁਰਮ ਸੁਕੁਮਾਰਨ, ਸਭਰੀ ਗਿਰੀਸ਼, ਐਡ. ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਆਦਿ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇ. ਵਾਈ. ਐਸ. ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸੰਗਠਨ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, *ਯੁਕਥੀਰੇਖਾ* ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਿਮਾਹੀ 'ਦ ਸੈਕੂਲਰ ਹਿਊਮਨਿਸਟ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪਵਨਨ ਯੂਕਿਥੀਰੇਖਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂ. ਕਲਾਨਾਥਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਖੌਤੀ ਬਾਬਿਆਂ, ਤਾਂਤ੍ਰਿਕਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਨਤਕ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸੰਗਠਨ ਪੂਰੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਗਰੁੱਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਸਤਿਕ ਲੋਕ
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਮਲਿਤ ਗਠਜੋੜ

**ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਗਠਬੰਧਨ** ਜਾਂ **ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟਲ ਇਨਕਲੂਸਿਵ ਅਲਾਇੰਸ** ('''''') ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 41 ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੰਬੂ ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਗਠਜੋੜ ਹੈ। ਗਠਜੋੜ 2024 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੈ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟਲ ਇਨਕਲੂਸਿਵ ਅਲਾਇੰਸ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2024 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਲਈ 28 ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਫਰੰਟ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 28 ਭਾਗੀਦਾਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (ਆਈਐਨਸੀ) ਦੇ ਨੇਤਾ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ, ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ (ਟੀਐਮਸੀ) ਸੁਪਰੀਮੋ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨੋਟ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਮਲਿਤ ਗੱਠਜੋੜ
ਪਲਸਾਨਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ

**ਪਲਸਾਨਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸੀਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ 84 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਜੋਧਪੁਰ ਤੋਂ 350 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ 245 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 250 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਪਲਸਾਨਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਦੰਤਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਸਮਿਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗੁਣਕ  ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 427 ਮੀਟਰ (1401 ਫੁੱਟ) ਹੈ।

## ਜਲਵਾਯੂ 
ਪਲਸਾਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਮ ਅਰਧ-ਸੁੱਕਾ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ (ਕੋਪੇਨ ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਗੀਕਰਣ ਬੀ. ਐੱਸ. ਐੱਚ. ਜਲਵਾਯੂ, ਜੂਨ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਸਾਲ ਭਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਉੱਚਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ  ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ (86 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹੀਟ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਈ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ  ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ (122 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹੀਟ) ਦੇ ਲਗਭਗ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਅਕਸਰ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਗਰਜ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 15-18 °C (ID2) °F ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
## ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 
* ਸ੍ਰੀ ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨ ਬੜਾ ਮੰਦਰ, ਬਵਾਰੀ ਗੇਟ
* ਖੰਡੇਲਾ ਵੈਸ਼ਯ ਧਾਮ
* ਮਾਧੋ ਨਿਵਾਸ ਕੋਠੀ
* ਦੀਵਾਨ ਜੀ ਦੀ ਹਵੇਲੀ
* ਸ਼ੋਭਗਯਾਵਤੀ ਮੰਦਿਰ
* ਸਰਸ ਡੇਅਰੀ
* ਦੇਸੀ ਤੱਤ ਭੋਜਨਾਲੇ

### ਮੰਦਰ 
* ਜੀਨ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ
* ਖਾਟੂ ਸ਼ਯਾਮ ਮੰਦਰ
* ਮਾਤਾ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ, ਹਸਮਪੁਰ
* ਸ਼ਕਮਭਰੀ ਮਾਤਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ

## ਸਿੱਖਿਆ 
* ਆਦਰਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨ (ਸ਼ਨੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ) 
* ਜਯਾ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੂਲ

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਪਲਸਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੀਕਰ ਦਿਹਾਤੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਆਵਾਜਾਈ 
## ਰੇਲਗੱਡੀ 
ਪਲਸਾਨਾ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਲਸਾਨਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਪਲਸਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਸੈਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਜੈਪੁਰ, ਲੋਹਾਰੂ, ਰੇਵਾੜੀ, ਚੁਰੂ, ਝੁੰਝੁਨੂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਸੜਕ 
ਪਲਸਾਨਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸੜਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਐੱਨਐੱਚ-52 ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਐੱਨਐੱਚ-52 ਸੀਕਰ ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ, ਕੈਥਲ ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਮਾਲ ਲਾਂਘਾ ਵੀ ਸੀਕਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੋਟਪੁਤਾਲੀ ਕੁਚਾਮਨ ਮੈਗਾਹਾਈਵੇਅ ਵੀ ਪਲਸਾਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਈ ਰਸਤੇ 
ਪਲਸਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਜੈਪੁਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿੱਲੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਮੁੰਬਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਬੰਗਲੌਰ, ਪੁਣੇ, ਇੰਦੌਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਚੇਨਈ, ਗੁਹਾਟੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਉਦੈਪੁਰ, ਦੁਬਈ, ਸ਼ਾਰਜਾਹ, ਮਸਕਟ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉਡਾਣਾਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਹਪੁਰਾ (ਜੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹੈ ਜੋ ਸੀਕਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੈਂਡਿੰਗ (ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ) ਲਈ ਤਾਰਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਸੀਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸੀਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਪੇਜ
* ਸੀਕਰ ਦੀ ਫੋਟੋ-ਗੈਲਰੀ
* ਸੀਕਰ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ 
* ਸੂਰਜ ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਥੀਫ II

ਥੀਫ II: ਦ ਮੈਟਲ ਏਜ, ਇੱਕ 2000 ਸਟੀਲਥ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੁਕਿੰਗ ਗਲਾਸ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਈਡੋਸ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਵਵਰਤੀ *ਥੀਫ: ਦ ਡਾਰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ* ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਖੇਡ ਗੈਰੇਟ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਥੀਫ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਟੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਟੀਮਪੰਕ ਮਹਾਂਨਗਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਿਡਾਰੀ ਗੈਰੇਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪੰਥ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈਚਾਲਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੈਰੇਟ ਚੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫਰੇਮਅਪ ਵਰਗੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

*ਥੀਫ II* ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਉੱਤੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 'ਥੀਫ' ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਟੀਮ ਨੇ ਸੀਕਵਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਚੋਰੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਭੁਲੇਖਾ ਵਰਗੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਡ ਡਾਰਕ ਇੰਜਣ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦੁਹਰਾਓ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਥੀਫ, ਅਤੇ *ਸਿਸਟਮ ਸ਼ੌਕ 2* ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਥੀਫ II ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ 1999 ਵਿੱਚ *ਥੀਫ II* ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਐਕਸਪੋ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲੁਕਿੰਗ ਗਲਾਸ ਅਤੇ ਈਡੋਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਥੀਫ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੇਮਜ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੁਕਿੰਗ ਗਲਾਸ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਈਦੋਸ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ਗੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

**ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਸਦਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਧਾਨਕ ਬਾਂਹ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ 70 ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 70 ਹਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਜਲਦੀ ਭੰਗ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸੀਟ ਪੁਰਾਣੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੀਟ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Official Site of Legislature in Delhi
*Legislative Bodies of India- Delhi
*"The Government of National Capital Territory of Delhi Act, 1991" at the National Informatics Centre website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਐਮ. ਕੇ. ਇੰਦਰਾ

**ਮੰਡਗੱਡੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਇੰਦਰਾ** (; 5 ਜਨਵਰੀ 1917-15 ਮਾਰਚ 1994) ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਫਾਨੀਅੰਮਾ* ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਤਾਲ਼ੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾਵਲਾਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।ਰਾਓ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਰਸਿਮਹਾਰਾਜਪੁਰਾ ਸੀ।  

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਇੰਦਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1917 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਬਨਸ਼ੰਕਰਮਾ ਟੀ. ਸੂਰੀਆਨਾਰਾਇਣ ਰਾਓ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਰਸਿਮਹਾਰਾਜਪੁਰਾ ਸੀ। 

ਉਸ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਐਮ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਓ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੰਨੜ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੰਦਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੰਡਿਆ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਵਲ *ਤੁੰਗਭਦਰਾ* ਸੀ, ਜੋ ਸੰਨ 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ *ਸਦਾਨੰਦ* (1965), ਗੇਜੇ ਪੁਜੇ (1966) ਅਤੇ *ਨਵਰਤਨ* (1967) ਆਏ। ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ ਹਾਲਾਂਕਿ *ਫਾਨੀਅੰਮਾ* ਹੈ, ਜੋ ਸੰਨ 1976 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਾਨੀਅੰਮਾ ਇੱਕ ਬਾਲ ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸ*ਫਾਨੀਅੰਮਾ* ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਦੋਂ ਸੁਣੀ ਜਦੋਂ ਵਿਧਵਾ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੰਦਰਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਨਾਰੀਵਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਹਨ। 

ਗੇਜੇ ਪੁਜੇ ਨੂੰ 1969 ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪੁੱਟੰਨਾ ਕਨਗਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਾਨੀਅੰਮਾ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰੇਮਾ ਕਰੰਥ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਇੰਦਰਾ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ *ਹੂਬਾਨਾ* (ਮੁੱਥੂ ਓੰਡੂ ਮੁੱਥੂ ਗਿਰਿਬਲੇ, ਮੁਸੁਕੂ ਅਤੇ *ਪੂਰਵਪਾਰਾ*) ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । 

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
77 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਐੱਮ. ਕੇ. ਇੰਦਰਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਟੀ. ਐੱਸ. ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਜੋ ਚੂਬਾਨਾ ਦੇ ਟੀ. ਐ. ਐੱਨ. ਆਰ. ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ 
 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਡਾ. ਕਾਮਤ ਦਾ ਐਮ. ਕੇ. ਇੰਦਰਾ ਬਾਰੇ ਲੇਖ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਕੇਰਲਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ

**ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ** ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਨੀਂਹ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਥੁੰਚਥਥੂ ਏਜ਼ੁਥਾਚਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।

ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਯੂਰਪੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਵਜੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਚਾਰ ਦਰਜੇ ਵਰਣ ਵੰਡ ਦੇ ਉਲਟ [ਹਵਲਾਇੰਟਦਾ], ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜਾਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਮਲਿਆਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਵਰਗ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਮੰਥਾ ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਨਾਇਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉੱਚ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵਰਗ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਨਾਇਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਨਾਇਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪਈ।

ਤਰਾਵਣਕੋਰ ਅਤੇ ਕੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਰਾਜਤੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਕੇਰਲ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਮੰਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋਇਆ। ਕੇਰਲ ਦੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਤੀ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਾਡ਼ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਾਲਾਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਲਟ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੇਠਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਆਗੂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਰਾਇਣ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਯਾਂਕਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਜੋ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਪਛਡ਼ੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਯਾਂਕਾਲੀ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ।

## ਆਗੂ 
ਕੇਰਲ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ 

* ਨਾਰਾਇਣ ਗੁਰੂ
* ਚੱਟਮਪੀ ਸਵਾਮੀਕਲ
* ਅਯਾਂਕਾਲੀ
* ਸਹੋਦਰਨ ਅਯੱਪਨ
* ਪਦਮਨਾਭਨ ਪਲਪੂ
* ਕੁਮਾਰਨ ਆਸਨ
* ਮੰਨਾਥ ਪਦਮਨਾਭਨ
* ਅਯਥਨ ਗੋਪਾਲਨ
* ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਸਵਾਮੀ ਸਿਵਯੋਗੀ
* ਵਾਗਭਟਾਨੰਦ
* ਨਿਤਿਆ ਚੈਤੰਨਿਆ ਯਤਿ
* ਨਟਰਾਜ ਗੁਰੂ
* ਵੀ. ਟੀ. ਭੱਟਥੀਰੀਪਦ
* ਕੁਰੀਕੋਸ ਏਲੀਅਸ ਚਾਵਰਾ
* ਸੀ. ਵੀ. ਕੁੰਹੀਰਮਨ
* ਸਈਦ ਸਨਾਉੱਲਾ ਮਕਤੀ ਤੰਗਲ
* ਵੱਕੋਮ ਮੌਲਵੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

**ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ** ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਡੀ ਜੂਰ ਹੈੱਡ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਮਤ ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਨੋਟ 
## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ
* ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Official Website of the Office of the Chief Minister

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ
ਰਸਾਨਾ ਆਤਰਿਆ

**ਰਸਾਨਾ ਅਤਰਿਆ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਟੈੱਲ ਏ ਥਾਊਜ਼ੈਂਡ ਲਾਈਜ਼ ਨੂੰ "2012 ਦੇ ਟਿਬੋਰ ਜੋਨਸ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ" ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ 
ਰਸਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੀ. ਈ. ਅਤੇ ਮਾਰਕਿਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਿਲਵਾਕੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਰਿੰਗ ਵਿੰਚ ਐਮ. ਐਸ. ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੇ ਏਰੀਆ ਵੁਮੈਨ ਅਗੇਂਸਟ ਰੇਪ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਅਤ 'ਵਲੰਟੀਅਰ ਰੇਪ ਕ੍ਰਾਈਸਿਸ' ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਆ ਰੀਡਾਥੌਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ (ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਬਰਮਾ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ) ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ (ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਆਡੀਓ) ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲ ਇਜ਼ ਨੌਟ ਮਾਈ ਫਾਦਰ, 28 ਯੀਅਰਜ਼ ਏ ਬੈਚਲਰ, ਅਤੇ ਵੈਲੀ ਆਇਲ ਸੀਕ੍ਰੇਟਸ (ਟੋਬੀ ਨੀਲ ਦੀ ਲੇਈ ਕ੍ਰਾਈਮ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਕਿੰਡਲ ਵਰਲਡ ਦਾ ਨਾਵਲ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ 
ਟੈੱਲ ਏ ਥਾਊਜ਼ੈਂਡ ਲਾਈਜ਼ ਨੂੰ 2012 ਦੇ ਟਿਬੋਰ ਜੋਨਸ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ ਮਹਿਲਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਵੈਲੀ ਆਇਲ ਸੀਕ੍ਰੇਟਸ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਥ੍ਰਿਲਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

ਰਸਾਨਾ ਨੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।

## ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਲ 
* ਪੈਨਲਿਸਟ, ਨੈਵੀਗੇਟਿੰਗ ਦ ਰੋਡ ਟੂ ਸੈਲਫ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, ਟਾਈਮਜ਼ ਲਿਟ ਫੈਸਟ। 4 ਦਸੰਬਰ 2016 (ਨੀਲ ਥੌਮਸਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ 
* ਵਰਕਸ਼ਾਪ. 24 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਿਟ ਫੈਸਟ ਵਿਖੇ ਸਵੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਕਲਾ।
* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਪੈਨਲਿਸਟ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ 20 ਜਨਵਰੀ 2013 (ਕੁਲਪ੍ਰੀਤ ਯਾਦਵ ਨਾਲ) 
* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪੈਨਲਿਸਟ, ਜੈਪੁਰ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ 24 ਜਨਵਰੀ 2013 (ਮੇਰੂ ਗੋਖਲੇ, ਸੰਪਾਦਕ-ਇਨ-ਚੀਫ਼, ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ, ਯੂਕੇ ਨਾਲ) ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਪ੍ਰਿੰਗਲ, ਸੰਪਾਦਕੀ-ਇਨ-ਚੀਫ ਬਲੂਮਸਬਰੀ ਰਿਕ ਸਿਮੌਨਸਨ, ਆਰਟੇਮਿਸ ਕਿਰਕ 

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* *ਟੈੱਲ ਏ ਥਾਉਜ਼ੈਂਡ ਲਾਇਜ਼*
* *ਟੈਂਪਲ ਇਜ਼ ਨੋਟ ਮਾਈ ਫਾਦਰ*
* *28 ਈਅਰਜ਼ ਏ ਬੈਚਲਰ*
* *ਵੈਲੀ ਆਇਲ ਰਾਜ਼*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਨੂੰਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ

**ਮਾਨੂੰਪੁਰ** ਪਿੰਡ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 47 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਮਰਾਲਾ ਤੋਂ 13 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 56 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਮਾਨੂੰਪੁਰ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 141417 ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੀ ਪਿੰਡ
ਗੋਸਲਾਂ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕੋਟਲਾ ਭੜੀ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਸੇਹ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਹਰਿਓਂ ਕਲਾਂ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਸਰਵਰਪੁਰ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਗੋਹ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਮਾਨੂੰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਮਾਨੂੰਪੁਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਖੰਨਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਮਲੋਹ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖਮਾਣੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ।

## ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਖੰਨਾ,ਸਮਰਾਲਾ, ਮੋਰਿੰਡਾ, ਕੁਰਾਲੀ, ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਮਾਨੂੰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਸ਼ੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ
ਇਹ ਸਥਾਨ ਮਾਨੂੰਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰ ਹੈ।

## ਆਬਾਦੀ
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਨੂੰਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 2552 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 476 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.4% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 76.1% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 35.1% ਹੈ। ਮਾਨੂੰਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਰਟੀ ਸਕੱਤਰ

ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ **ਪਾਰਟੀ ਸਕੱਤਰ** ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੰਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਰਟੀ ਸਕੱਤਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇਤਾ (ਜਾਂ ਪਾਰਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ) ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਹੈ। ਕੁਝ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਆਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਪਾਰਟੀ ਸਕੱਤਰ ਅਹੁਦੇ
*  ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਕੱਤਰ
*  ਕੋਰੀਆਈ ਵਰਕਰਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਕਮੇਟੀ ਸਕੱਤਰ
*  ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਕਮੇਟੀ ਸਕੱਤਰ
*  ਲਾਉਸ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਪਾਰਟੀ ਕਮੇਟੀ ਸਕੱਤਰ
*  ਕਿਊਬਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ
*  ਸੋਵੀਅਤ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਕਮੇਟੀ ਸਕੱਤਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਕੇ. ਜੇ. ਬੇਬੀ

**ਕੇ. ਜੇ. ਬੇਬੀ** (ਜਨਮ 27 ਫਰਵਰੀ 1954) ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਬੇਬੀ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਨਾਦੁਗੱਦਿਕਾ*, ਮਾਵੇਲਿਮੰਤਮ ਅਤੇ *ਬੇਸਪੁਰਕਾਨਾ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਾਵੇਲਿਮੰਤਮ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਬੇਬੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਰਲੀ ਨੇ ਕਨਵੂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਇਨਾਡ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸਕੂਲ/ਕਮਿਊਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਗੁਡਾ (ਦ ਕੇਜ, 2003) ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਕੱਟੂਨਾਇਕਰ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ।

*ਅਲਵਿਦਾ ਮਾਲਾਬਾਰ*, ਕੇ. ਜੇ. ਬੇਬੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਨਵੀਨਤਮ ਨਾਵਲ, 16 ਨਵੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੇ. ਜੇ. ਬੇਬੀ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਨਾਦੁਗੱਦਿਕਾ' ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਭਵਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਨਾਦੀਆ ਨਦੀਮ

**ਨਾਦੀਆ ਨਦੀਮ** (; ਜਨਮ 2 ਜਨਵਰੀ 1988) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਸੇਰੀ ਏ ਕਲੱਬ ਏਸੀ ਮਿਲਾਨ ਲਈ ਸਟਰਾਈਕਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।

ਨਦੀਮ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਗਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, 2017 ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਥੌਰਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂਐਸਏ ਲੀਗ ਖ਼ਿਤਾਬ (NWSL ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ) ਅਤੇ 2020-21 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਸੇਂਟ-ਜਰਮੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਲੀਗ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
;ਮੈਚ ਰਿਪੋਰਟਾਂ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ