open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ (ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ)

**ਸਰ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ**  (31 ਦਸੰਬਰ 1871 – 1 ਮਈ 1949) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਲਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬਾਣੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫੋਰਮੈਨ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਜੌਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਕੈਂਬ੍ਰਿਜ ਵਿਖੇ ਉਹ ਅਲਫਰੇਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕੋਲ਼ੋਂ  ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਨੈਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਟ੍ਰਿਪੋਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।  1904 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਡੀ.ਐਚ. ਮੈਕਗ੍ਰੇਗਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਕਾਰੀ ਕੋਬਡਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਲਿੰਕਨ ਇਨ ਦੇ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ । 

1905 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਸਿਹਤ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਰਣਧੀਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਲੱਗ ਗਿਆ।  1909 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਮਿੰਟੋ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਚੇਅਰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਭਾਰਤੀ ਜਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਣਿਆ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਅਜ਼ੀਜ਼ੁਲ ਹੱਕ ਅਤੇ ਰਾਧਾਕਮਲ ਮੁਖਰਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।  ਡਾ. ਰਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ (12 ਸਾਲ) ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਹਾ। ਦੂਜਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਉਲ ਹਕ ਜੋ ਮਹਾਨ ਖੇਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਰਾਧਾ ਕਮਲ ਮੁਖਰਜੀ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਪ੍ਰਮੰਨਿਆ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤੀ ਬਣਿਆ ਜਿੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਉਸਨੇ 1912 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ  ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। 1919 ਵਿੱਚ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਟਰੱਸਟੀ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।  1920 ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੂਬਾਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਗਵਰਨਰ ਸਰ ਮੈਲਕਮ ਹੈਲੀ ਨੇ 1927 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ 1931 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। 1937 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਰ ਸਿਕੰਦਰ ਹਯਾਤ ਖਾਨ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1939 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੈਲੀਗੇਟ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1941 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਈਟ ਬੈਚਲਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ  ਉਹ 1946 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ। 

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅੰਬਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। 1 ਮਈ 1949 ਨੂੰ ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਸੇਸਿਲ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1949
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1871
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

**ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ** ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
**ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ** ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ 1967 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਐਮਪੀ) ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:

## ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ 
### ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2019 
### ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2014 
### ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2009 
### ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2004 
## ਹਵਾਲੇ
ਕਵਿਤਾ ਪੌਡਵਾਲ

**ਕਵਿਤਾ ਪੌਡਵਾਲ ਤੁਲਪੁਲੇ** (ਜਨਮ 1974), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਭਜਨ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ *ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ*, *ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ* ਅਤੇ *ਅਮ੍ਰਿਤਵਾਨੀ* ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ 40 ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ 1995 ਤੋਂ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸਨੇ *ਹਈਆ* (1995), *ਮਿਰਚ ਮਸਾਲਾ* (1996), ਅਤੇ *ਜੂਲੀ ਆਈ ਲਵ ਯੂ* ਵਰਗੇ ਹਿੱਟ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਵਿੱਚ *ਤੋਹਫਾ* (1984), *ਜੂਨਨ* (1992), *ਫੂਲ ਬਣੇ ਪੱਥਰ* (1998), *ਭਾਵਨਾ* (1984), ਅਤੇ *ਅੰਗਾਰੇ* (1998) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਬੰਗਾਲੀ, ਕੰਨੜ, ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਮਲਿਆਲਮ, ਉੜੀਆ, ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।

ਪੌਡਵਾਲ ਨੇ ਨਰਸੀ ਮੋਨਜੀ ਕਾਲਜ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕਸ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੰਡਿਤ ਜੀਲਾਲ ਵਸੰਤ ਅਤੇ ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡਕਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਰੁਣ ਪੌਡਵਾਲ ਅਤੇ ਅਨੁਰਾਧਾ ਪੌਡਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਜੂਨੂਨ* ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਕਵਿਤਾ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ, ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ, ਅਨੂ ਮਲਿਕ, ਬੱਪੀ ਲਹਿਰੀ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਾਜੋਲ, ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਬੱਚਨ, ਸੋਨਾਲੀ ਬੇਂਦਰੇ, ਪੂਜਾ ਭੱਟ ਵਰਗੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਨਾਲ 40 ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸੀਡੀਜ਼ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਹਰੀਹਰਨ, ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ, ਜਾਵੇਦ ਅਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਵਰਗੇ ਸਹਿ-ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਹੈ।

ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੰਕਜ ਉਧਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਭਵਗੀਤ ਸਿੰਗਲ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ *ਰੰਗਾ ਧਨੂਚਾ ਝੂਲਾ ਸੀ,* ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਉਹ ਅਨੁਰਾਧਾ ਪੌਡਵਾਲ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਪੌਡਵਾਲ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Kavita Paudwal plans a comeback

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਕਮਲਾ ਕੇਸਵਾਨੀ

**ਕਮਲਾ ਕੇਸਵਾਨੀ** ([ ਸਿੰਧੀ : ڪملا فرقواڻي], 27 ਅਗਸਤ 1934 - 9 ਮਈ 2009) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕਮਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਅਗਸਤ 1934 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ, ਸਿੰਧ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੁੱਕਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਮਦਨਾਨੀ ਇੱਕ ਟੈਲੀਫੋਨ ਆਪਰੇਟਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ 13 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਧੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਧਪੁਰ, ਫਿਰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਸੀ।

## ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੇਰਾ ਜਾਂ ਲਾਡਾ, ਸੂਫੀ ਕਲਾਮ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਨਾਮਕ ਕਈ ਵਿਆਹ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਾਇਸ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਐਲਬਮਾਂ ਵੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ।

ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ. ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਧੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ: 

* ਹੋ ਜਮਲੋ ( ਸਿੰਧੀ : هو جمالو)
* ਸ਼ਾਲ ਧੀਰ ਨਾ ਜਮਨ ( ਸਿੰਧੀ : شال ڌيئر نه جنگ)
* ਲਾਡਲੀ ( ਸਿੰਧੀ : لاڏلي)

## ਮੌਤ 
ਕਮਲਾ ਕੇਸਵਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ 9 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੀਂਗਰਾ

**ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੀਂਗਰਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। 

## ਲਿਖਤਾਂ
**ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ*
**ਭਾਸ਼ਾ: ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਸਰੋਕਾਰ*
**ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਵਿਹਾਰ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਏਸ਼ੀਆ-ਜਾਪਾਨ ਮਹਿਲਾ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ

**ਏਸ਼ੀਆ-ਜਾਪਾਨ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਰਿਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰ** (AJWRC) ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1994 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ, ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਖਾਤਮੇ, ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਸਮਾਜ, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

AJWRC ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਸੈਮੀਨਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਸਮੂਹਾਂ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਰਗੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਖੋਜ ਅਤੇ ਆਊਟਰੀਚ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਪਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਪਾਨ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ, ਸੰਗਠਨ ਜਾਪਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਜਾਪਾਨ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ AJWRC ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਮਾਨਤਾ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ AJWRC ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਔਰਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੁਰਾਕ, ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 10% ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁਰਸ਼ ਹਮਰੁਤਬਾ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 60% ਕਮਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਏਜੇਡਬਲਯੂਆਰਸੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਧਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1977 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਸੀ। ਇਹ 1985 ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ 1986 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਮਾਨਾ ਦੀ *ਵਿਸ਼ਵ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਗਾਈਡ* ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਪਾੜੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਸਮੂਹ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ " ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਆਦਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਜਮਹੂਰੀ ਜਾਪਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਸ਼ਵ ਸਮਾਜ ਵੱਲ, ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।"

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ
* ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ
* ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਏਸ਼ੀਆ-ਜਾਪਾਨ ਮਹਿਲਾ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ
ਇਰਸ਼ਾਦ-ਏ ਨਸਵਾਨ

***ਇਰਸ਼ਾਦ-ਏ ਨਸਵਾਨ*** ('ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗਾਈਡ'), 1921 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੀ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੀ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ ਤਰਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਅਫਗਾਨ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਅਤੇ *ਇਰਸ਼ਾਦ-ਏ ਨਸਵਾਨ* ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਘ ਅੰਜੁਮਨ-ਏ ਹਿਮਾਯਤ-ਏ-ਨਿਸਵਾਨ ਦੋਵੇਂ ਸਨ। ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਾਜ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ "ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਘਰੇਲੂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ", ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸੁਝਾਅ 'ਤੇ ਲੇਖ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੋਢੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਖਬਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਰਾਣੀ ਦੀ ਮਾਂ ਅਸਮਾ ਰਸਮਿਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ ਖੁਦ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ।

ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਮਾਨਉੱਲ੍ਹਾ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ ਤਰਜ਼ੀ ਨੂੰ 1929 ਵਿੱਚ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹਬੀਬੁੱਲਾ ਗਾਜ਼ੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੋਈ। ਮਹਿਲਾ ਸੰਘ ਅੰਜੁਮਨ-ਏ ਹਿਮਾਯਤ-ਏ-ਨਿਸਵਾਨ ਅਤੇ *ਇਰਸ਼ਾਦ-ਏ-ਨਸਵਾਨ *' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰਦਾ ਪਾਓ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੋ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪਤਾਹਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਅਨ

**ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਘ** (**TZB** ; ) ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਅਨ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕਮਾਤਰ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸੀ।

ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਸਪਰਮੂਰਤ ਨਿਆਜ਼ੋਵ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਸਪਰਮੂਰਤ ਨਿਆਜ਼ੋਵ ਦੀ ਮਾਂ, ਗੁਰਬਨਸੋਲਤਾਨ ਏਜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਆਜ਼ੋਵ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਇਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੀਆਂ, ਹੋਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਸਤੂਆਂ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਗੁਰਬਨਸੋਲਟਨ ਈਜੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ), ਉਸੇ ਨਾਮ ਦਾ ਕ੍ਰਮ, ਤੁਰਕਮੇਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਮ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਰਾਜਾਂ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਡੀਐਫਆਰਐਫ ) ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੂਮੈਨਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ (ਗਲਕੀਨਿਸ਼) ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਿਆਜ਼ੋਵ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੂਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਵੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2008 ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2013 ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸੰਗਠਨ, ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ( ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੇ 1991 ਤੋਂ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ) ਵਾਂਗ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ (125 ਵਿੱਚੋਂ 16) ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੇਜਲਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਮੇਜਲਿਸ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ) ਅਤੇ 2018 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੱਕ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚ ਲੋਕ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚ ਲੋਕ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਜਾਂ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ ਜੋ ਬਲੋਚ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਆਂਢੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਲੋਚ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਲੋਚਾਂ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਖ਼ਤ ਵੀਜ਼ਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 300 ਬਲੋਚ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 1,500 ਹੈ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪੱਛਮੀ ਉਪਨਗਰਾਂ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਹੱਥੀਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਜਾਂ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਗਨਾਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂ ਬਲੋਚ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਖਣੀ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵੰਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਲੋਚਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਬਲੋਚੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਠਾਨ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੀ
* ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ

## ਹਵਾਲੇ
ਚੌਸ਼ (ਭਾਰਤ)

**ਚੌਸ਼** ਜਾਂ **ਚੌਸ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਦਰਾਮੀ ਅਰਬ ਮੂਲ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਹਨ। ਚੌਸ਼ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਜੈਸ਼ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਫੌਜ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਰਬਾਂ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਫੌਜ ਸੀ ਜਾਂ ਨਜ਼ਮ ਏ ਜਮੀਅਤ (ਅਨਿਯਮਿਤ ਫੌਜ)। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਸ਼ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ

ਚੌਸ਼ ਜਾਂ ਚੌਸ ਨੂੰ ਯਮਨ ਤੋਂ ਸਾਬਕਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਵਿੱਚ **ਨਿਜ਼ਾਮਾਂ** ਲਈ ਫੌਜੀ ਬੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਡੀ ਗਾਰਡ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ 7ਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਬ ਬਾਡੀਗਾਰਡਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਸੀ। ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਰਬੀ (ਚੌਸ਼) ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੁੰਗੀ ਅਤੇ ਘੁਟਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਫਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ, ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਹਲੀਮ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰ 
### ਪਕਵਾਨ 
ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਹਲੀਮ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਚੌਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਸੁਭਾਨੀ ਬਾ ਯੂਨਸ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ
* ਜਨਰਲ ਏਲ ਐਡਰੋਸ
* ਸੁਲੇਮਾਨ ਅਰੀਬ, ਉਰਦੂ ਕਵੀ
* ਆਵਾਜ਼ ਸਈਦ, ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
* ਈਸਾ ਮਿਸਰੀ, ਬਾਡੀ ਬਿਲਡਰ
* ਅਹਿਮਦ ਬਲਾਲਾ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਸਈਅਦ ਅਮੋਦੀ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅਰਬ
* ਹਧਰਮੀ ਲੋਕ
* ਸਿਦੀ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਪਹਿਲਵਾਨ
* ਚੀਅਸ

## ਹਵਾਲੇ 

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 
* ਉਮਰ ਖਾਲਿਦੀ, ਮੱਧਯੁਗੀ ਦੱਖਣ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਮਾਵਤ ਦੇ ਅਰਬ, ਐਡਸ ਕੁਲਕਰਨੀ, ਨਈਮ ਅਤੇ ਡੀ ਸੂਜ਼ਾ, ਪਾਪੂਲਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਬੰਬਈ, 1996
* ਲੀਫ ਮੈਨੇਜਰ, ਹੈਦਰਮਿਸ ਇਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ: ਜੇਤੂਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੱਕ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ, ਵਾਲੀਅਮ 35, ਨੰਬਰ 4–5, 2007, ਪੀ.ਪੀ.&nbsp;405–433(29)
* ਏਂਗਸੇਂਗ ਹੋ, ਤਾਰਿਮ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ: ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2006
* ਅਬਾਬੂ ਮਿੰਡਾ ਯੀਮਨੇ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫਰੀਕੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਕੁਵਿਲੀਅਰ ਵਰਲਾਗ, 2004, ਸਫ਼ਾ 201
* ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਹਾਧਰਮੀ ਵਪਾਰੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ: 1750-1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੁਆਰਾ-ਉਲਰੀਕ ਫਰੀਟੈਗ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ ਜੀ ਕਲੇਰੈਂਸ-ਸਮਿਥ
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਏਕਤਾ ਪਾਰਟੀ

**ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਏਕਤਾ ਪਾਰਟੀ** ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ: ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਲੋਕਤੰਤਰ, ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਟੋ ਦੇ ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਟ ਸਪੋਰਟ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ। ਪਾਰਟੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ 30,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2005 ਅਤੇ 2010 ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਜੂਨ 2012 ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਫਗਾਨ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਸਾਬਕਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਯੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।

SPA ਨੇ 2004, 2009, ਅਤੇ 2014 ਅਫਗਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੂਬਾਈ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਵਧੇਰੇ ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਕੰਟਰੋਲ ਜਾਂ ਧਾਂਦਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ। 2013 ਦੀਆਂ ਸੂਬਾਈ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ SPA ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਦੌੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕੁਝ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ 2019 ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਕੀਮਾ ਮਟਰ

**ਕੀਮਾ ਮਟਰ** ( ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ : "ਮਟਰ ਅਤੇ mince"), ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਚਘਾਤਾਈ ਤੁਰਕੀ قیمه ( ਬਾਰੀਕ ਮੀਟ ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਕੀਮਾ ( ਬਾਰੀਕ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੀਟ ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
"ਕੀਮਾ ਮਾਤਰ" ਮੁਗਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

### ਨਾਮ 
ਪਕਵਾਨ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ "ਕੀਮਾ ਮਾਤਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਸਨੂੰ "ਮਾਤਰ ਕੀਮਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਅੱਖਰ ق ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਕਾਰਨ, ਡਿਸ਼ ਨੂੰ "q" (ਕੀਮਾ) ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "ਕੇ" (ਕੀਮਾ) ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਫਰਕ 
ਇਸ ਪਕਵਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਿਵਰਤਨ **ਆਲੂ ਕੀਮਾ** (ਆਲੂ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਮੀਟ) ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀਮਾ ਨੂੰ ਸਮੋਸੇ ਦੀ ਭਰਾਈ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਮੱਗਰੀ 
right|thumb| ਭਾਰਤੀ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਮਾ ਮਟਰ
ਇਸ ਪਕਵਾਨ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਵ " **ਮਟਰ** " (ਮਟਰ) ਅਤੇ " **ਕੀਮਾ** " (ਕੀਮਾ)। ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਮੀਟ ਲੇਲੇ ਜਾਂ ਬੀਫ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਬਨਾਸਪਤੀ ਘਿਓ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਆਲੂ ਮਟਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ

**ਵੂਮੈਨਜ਼ ਹੈਲਥ ਐਕਸ਼ਨ ਐਂਡ ਮੋਬਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ** (WHAM!) ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੰਗਠਨ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1989 ਵਿੱਚ *ਵੈਬਸਟਰ ਬਨਾਮ* ਯੂਐਸ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। *ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ* ਜੋ ਰਾਜ ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਜਨਤਕ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। WHAM! ਰੀਪ੍ਰੋਡਕਟਿਵ ਰਾਈਟਸ ਕੋਲੀਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ।

WHAM! ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੈਚੂ ਆਫ਼ ਲਿਬਰਟੀ ਨੂੰ ਦੋ ਵਿਰੋਧ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਣਾ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜਸਟਿਸ ਡੇਵਿਡ ਸਾਊਟਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰਨ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣਾ। ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਤਾਜ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਬੈਨਰ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ "ਕੋਈ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ" ਅਤੇ ਚੌਂਕੀ 'ਤੇ ਲਟਕਦੇ ਦੂਜੇ ਬੈਨਰ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਗਰਭਪਾਤ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਹੈ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।"

1989 ਵਿੱਚ WHAM ਦੇ ਮੈਂਬਰ! ਅਤੇ ACT UP ਨੇ ਸਮਲਿੰਗਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੰਡੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਚਰਚ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਂਟ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। WHAM! ਦੋ ਵਾਧੂ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸਮੂਹਾਂ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਕਲੀਨਿਕ ਡਿਫੈਂਸ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਚਰਚ ਲੇਡੀਜ਼ ਫਾਰ ਚੁਆਇਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ 1994 ਅਤੇ 1995 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ

## ਪੁਰਾਲੇਖ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ 
2007 ਤੱਕ WHAM ਦੇ ਲਗਭਗ 40 ਬਕਸੇ ਸਨ! ਸਮੱਗਰੀ, ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਪਰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਨਹੀਂ, ਟੈਮਿਮੈਂਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਿਛਲੇ WHAM ਦੇ ਇੰਟਰਵਿਊ! ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ 2005 ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੇਟ ਉਮੀਦਵਾਰ, ਤਾਮਰ ਡਬਲਯੂ. ਕੈਰੋਲ ਦੁਆਰਾ WHAM!, ACT UP, ਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਆਫ ਨੇਬਰਹੁੱਡ ਵੂਮੈਨ, ਅਤੇ ਮੋਬਿਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਯੂਥ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ "ਗ੍ਰਾਸਰੂਟਸ ਨਾਰੀਵਾਦ: ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟ ਐਕਸ਼ਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ਿੰਗ ਅਤੇ ਕੋਲੀਸ਼ਨ ਬਿਲਡਿੰਗ, 1955-1995"। ਉਸਦੇ ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ WHAM 'ਤੇ ਇੱਕ ਫੋਰਮ! 15 ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਨੂੰ ਟੈਮਿਮੈਂਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ ਪੈਨਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਬਕਾ WHAM! ਕਾਰਕੁੰਨ। ਫੋਰਮ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਟੇਪ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਫੋਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ WHAM ਵਿੱਚ ਹੈ! ਕੈਰੋਲ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਤੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਟੈਮਿਮੈਂਟ ਵਿਖੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ।

ਸਟੈਚੂ ਆਫ਼ ਲਿਬਰਟੀ 'ਤੇ ਰੋਸ ਬੈਨਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਮੈਰਿਲ ਲੇਵਿਨ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* WHAM! (ਵੂਮੈਨਜ਼ ਹੈਲਥ ਐਕਸ਼ਨ ਐਂਡ ਮੋਬਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਰਿਕਾਰਡ , ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਟੈਮੀਮੈਂਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਰੌਬਰਟ ਐੱਫ. ਵੈਗਨਰ ਲੇਬਰ ਆਰਕਾਈਵਜ਼
* ਤਾਮਰ ਕੈਰੋਲ ਓਰਲ ਹਿਸਟਰੀਜ਼ ਆਨ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਹੈਲਥ ਐਕਸ਼ਨ ਐਂਡ ਮੋਬਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (WHAM! ) , ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਟੈਮੀਮੈਂਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਰੌਬਰਟ ਐੱਫ. ਵੈਗਨਰ ਲੇਬਰ ਆਰਕਾਈਵਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਿਹਤ
ਬਿਸ਼ਨੂਪ੍ਰਿਆ ਮਨੀਪੁਰੀ ਲੋਕ

**ਬਿਸ਼ਨੂਪ੍ਰਿਆ ਮਨੀਪੁਰੀ**, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ **ਬਿਸ਼ਨੂਪ੍ਰਿਆ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਮ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਮਨੀਪੁਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਸ਼ਨੂਪ੍ਰਿਆ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮੀਤੇਈ ਭਾਸ਼ਾ (ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੀਪੁਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰੀਓਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪੂਰਵ-ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਿੱਬਤੀ-ਬਰਮਨ (ਮੀਤੇਈ) ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਮੀਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮੀਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। 2020 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਬਿਸ਼ਨੂਪ੍ਰਿਆ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਮ ਦੇ " ਆਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ " ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸਾਮ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (ਓ.ਬੀ.ਸੀ.) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਮਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਨੂਪ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ *"ਸਟੇਟ ਕਾਉਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ"* ਦੇ *"ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੈੱਲ"* ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਗੁਰੂ ਬਿਪਿਨ ਸਿੰਘ ਮਨੀਪੁਰੀ ਡਾਂਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ।
* ਜਸਟਿਸ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸਿਨਹਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ

## ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨੋਟਸ
ਆਨਰ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ

**ਆਨਰ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਅੰਦੋਲਨ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਮਾਨਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ
[thumb| [ਮਾਨਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਗੀਤਾ ਚੰਦਰਨ, ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ, ਕਮਲਾ ਭਸੀਨ ਅਤੇ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਗੋਪੀਨਾਥ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਂਪੇਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ 2017 ਨਿਰਭਯਾ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ।]]
OYSS ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਲਹਿਰ 2012 ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ।

## ਉਦੇਸ਼ 
ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਰਣਨੀਤੀ 
ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਟਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਹਿਤ, ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਡਿਸਪਲੇ, ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਆਦਿ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਉਪਾਵਾਂ ਲਈ ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਕੇ ਰਾਜ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਚਾਰ-ਪੁਆਇੰਟ ਚਾਰਟਰ 
1. ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਰੋਕ

2. ਵਿਦਿਅਕ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ

3. ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ

4. ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਫਾਸਟ-ਟਰੈਕ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਵਿੰਗ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਵਾਂਚੋ ਨਾਗਾ

**ਵਾਂਚੋ** ਨਾਗਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਂਗਡਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਟਕਾਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਗਾ, ਉਹ ਨਸਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੋਕੇਟ ਅਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਕੋਨਯਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਵਾਂਚੋ ਅਤੇ ਕੋਨਯਕ ਅੱਜ ਵੀ ਸਮਾਨ ਨਾਮ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੋਨਯਕ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਵਾਂਚੋ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਗਾਲੈਂਡ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਿੱਚ ਵਾਂਚੋ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਨ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਨਿਆਕ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਲੋਂਗਕੇਈ ਪਿੰਡ। ਵਾਂਚੋ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤਰੀ ਨਾਗਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਤਿੱਬਤੀ-ਬਰਮਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।

## ਧਰਮ 
ਦੂਜੇ ਨਾਗਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਵਾਂਚੋ, ਨੋਕਟੇ ਅਤੇ ਕੋਨਯਕ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਜੇ ਵੀ ਅਨੀਮਵਾਦ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਐਨੀਮਿਸਟ ਵਾਂਚੋ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਬੌਰੰਗ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੇ ਵਾਂਚੋ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਨੁਯਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੈਪਟਿਸਟ ਜਾਂ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੈੱਡ-ਹੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਹੈ।

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਵਾਂਚੋ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 10% ਹਿੰਦੂ ਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ 16% ਐਨੀਮਿਸਟ ਸਨ (2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 2.55% ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ 0.55% ਐਨੀਮਿਸਟ)।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰ 
ਵਾਂਚੋ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਟੈਟੂ ਬਣਾਉਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੂਰੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਟੈਟੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਹਲਕੇ ਟੈਟੂ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਾਂਚੋ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਓਰੀਆ ਹੈ, ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ, ਛੇ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਚਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਬੀਅਰ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਟਿਊਬਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਝੂਮ ਝੋਨਾ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਾਂ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਲਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਮੁਰੰਗ (ਡੌਰਮੈਟਰੀ) ਵਿੱਚ ਦਾਵਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ, ਰਸਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਓਰੀਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ "ਜੰਗਬਾਨ" ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਰਸਮੀ ਖੰਭੇ ਜੋ ਓਰੀਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 16 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਵਾਂਚੋ ਓਰੀਆ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ 
ਵਾਂਚੋ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਂਘਮ ਜਾਂ ਵਾਂਗਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੁਆਂਢੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਵਾਂਚੋ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਬਣੇ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਡਾਰਮਿਟਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਰੁੰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਸ਼ ਬਣਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਕੋਲ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਡੌਰਮੈਟਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ, ਇੱਕਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਸੌਂਦੀਆਂ ਹਨ।

1991 ਤੱਕ, ਨਾਗਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਅਭਿਆਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਨਸਲੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
* ਕਲਾ - ਲੱਕੜ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ
* Eine Reise durch das südliche ਅਰੁਣਾਚਲ
ਜ਼ੈਨਾਬ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ

**ਜ਼ੈਨਾਬ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ** ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਫਰਗਨਾ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਦੀ ਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ ਆਇਸ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਅਤੇ ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਵਾਂਗ ਬਾਬਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੀ।

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਗਲ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਪ੍ਰਥਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁਮਾਯੂੰ, ਦੂਜਾ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ, ਜੋ 1530 ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

## ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ 
ਜ਼ੈਨਾਬ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਦਾ ਜਨਮ ਤੈਮੂਰਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਬਰ ਦਾ ਚਾਚਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮੀਰ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਖਾਨਜ਼ਾਦਾ ਬੇਗਮ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਬੂ ਸਈਦ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਤੈਮੂਰੀਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। 

ਜ਼ੈਨਾਬ ਦੇ ਚਾਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਰਗ਼ਾਨਾ ਘਾਟੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਹੁਰਾ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ, ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਖਾਨਜ਼ਾਦਾ ਬੇਗਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਏਕ ਬੇਗਮ, ਜੋ ਬਾਬਰ ਦੇ ਭਰਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਭਰਜਾਈ ਬਣੀ।

## ਵਿਆਹ
ਬਾਬਰ ਨੇ 1504 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਬਰ ਦਾ ਪਿਆਰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਲ ਵੀ ਠੀਕ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬਾਬਰ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਖਾਨਜ਼ਾਦਾ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਤਿਰਮਿਜ਼ ਦੇ ਮੀਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਹੂਮ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਖੰਡਜ਼ਾ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਬਰ ਦੀ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜ਼ੈਨਾਬ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਗਿਆ। ਇਹ ਬਾਬਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੇਨਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਿਆਹ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ "ਚੰਗੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ" ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਬਾਬਰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ "ਬਹੁਤ ਜਮਾਂਦਰੂ ਨਹੀਂ ਸੀ"। 

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ੈਨਾਬ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਰਮ (ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ) ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਸਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਮੌਤ
ਜ਼ੈਨਾਬ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਭਾਵ 1506 ਜਾਂ 1507 ਵਿੱਚ ਬੇਔਲਾਦ ਮਰ ਗਈ। ਸਮਕਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਚੇਚਕ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਠਾਨ

**ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਠਾਨ** ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਪਸ਼ਤੂਨ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਆਂਢੀ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2000 ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮੂਲ 
ਭੋਪਾਲ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਮੁਢਲੇ ਪਠਾਣਾਂ ਨੂੰ *ਬਾਰੂ-ਕਟ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਛੱਤ ਲਈ ਕਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

ਭੋਪਾਲ ਪਠਾਨ ਬਸਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਬੇਗਮ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ ਬਣਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ। 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੱਕ ਪਰਵਾਸ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ

ਜੌੜਾ ਰਾਜ ਗੁਆਂਢੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੋਹੀਲਾ ਪਠਾਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪਠਾਨ
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਠਾਨ
* ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਠਾਨ

## ਹਵਾਲੇ
ਸਾਰਾ ਬੈਨਰਜੀ

**ਸਾਰਾ ਬੈਨਰਜੀ** (ਜਨਮ ਵੇਲ਼ੇ **ਸਾਰਾ ਮਾਸਟਿਨ** ) (ਜਨਮ 6 ਜੂਨ 1932) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦੱਖਣੀ ਰੋਡੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1932 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਨੀਤਾ ਮਾਸਟਿਨ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਮੈਰੀ ਫੀਲਡਿੰਗ, ਅਤੇ ਸਰ ਬੇਸਿਲ ਮਾਸਟਿਨ, ਮੋਸਟਿਨ ਦੇ 13ਵੇਂ ਬੈਰੋਨੇਟ, ਸਟੋਕ ਪੋਗੇਸ, ਬਕਿੰਘਮਸ਼ਾਇਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈਨਰੀ ਫੀਲਡਿੰਗ ਹੈ।

1939 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬੈਨਰਜੀ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ । ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਬੇਸਿਲ ਮੋਸਟਿਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜੇ ਸਨ।

ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੈਨਰਜੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਰੋਡੇਸ਼ੀਆ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੰਬਾਕੂ ਉਗਾਇਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਇਕ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਰੋਂਡੇਵਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਵਗਦਾ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਆਯੂ ਜੋੜੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਰਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਲ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਈਡਿੰਗ ਵੀ ਸਿਖਾਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੌਕੀ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵੇਟਰੈਸ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਬੈਨਰਜੀ ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਰਣਜੀਤ ਬੈਨਰਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਸੀ। ਉਹ ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਗਾਹਕ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਆਹ ਕਰ ਕੇ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 17 ਸਾਲ ਰਹੇ। ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ।

ਬੈਨਰਜੀ ਪਰਿਵਾਰ 1973 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪਰਤਿਆ। ਰਣਜੀਤ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਕੋਲ 5-5 ਪੌਂਡ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 10 ਪੌਂਡ ਮਿਲੇ। ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲਏ, ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟੱਟੂ ਖਰੀਦੇ ਅਤੇ ਸਵਾਰੀ ਦੇ ਸਬਕ ਦਿੱਤੇ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਸੇਕਸ ਵਿੱਚ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਬੈਨਰਜੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਹੁਣ ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਫਾਰ ਕੰਟੀਨਿਊਇੰਗ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗਿਕ ਉਡਾਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਹਨ। ਬੈਨਰਜੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਕੋਬਵੇਬਵਾਕਿੰਗ* (1986)
* *ਜੈਅੰਤੀ ਮੰਡੇਲ ਦਾ ਵਿਆਹ* (1987)
* *ਚਾਹ ਪਲਾਂਟਰ ਦੀ ਧੀ* (1988)
* *ਸ਼ਾਈਨਿੰਗ ਐਗਨਸ* (1991)
* *ਸੰਪੂਰਨ ਹੁਸ਼* (1991)
* ''ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਲਿਖਣਾ* (1993)
* *ਸ਼ਾਈਨਿੰਗ ਹੀਰੋ* (2002)
* *ਉਡੀਕ ਸਮਾਂ* (2006)
* *ਖੂਨ ਦੀ ਕੀਮਤੀ'' (2007)

## ਹਵਾਲੇ 
* ਵਰਲਡਕੈਟ ਲੇਖਕ ਪੰਨਾ
* "ਸਾਰਾ ਬੈਨਰਜੀ।" ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕ ਆਨਲਾਈਨ. ਡੇਟ੍ਰੋਇਟ: ਗੇਲ, 2001. ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀ। ਵੈੱਬ. 17 ਜਨਵਰੀ 2014 ਗੇਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੰਬਰ: GALE|H1000004907
* FantasticFiction 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
* Transita 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ
* ਪਰੀਲੈਂਡ ਦਾ ਪਤਨ। ਰੌਬ ਫੋਰਮੈਨ ਤ੍ਰੇਲ। *ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼* 18 ਅਕਤੂਬਰ 1987. 18 ਜਨਵਰੀ 2014
* anna battista ਬੁੱਕ ਰਿਵਿਊ: ਸਾਰਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਵੇਟਿੰਗ ਟਾਈਮ 18 ਜਨਵਰੀ 2014
* ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ। ਮਧੂ ਜੈਨ। ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ। 18 ਜਨਵਰੀ 2014
* ਹਿੰਦੂ. *ਸ਼ਾਈਨਿੰਗ ਹੀਰੋ* ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ 18 ਜਨਵਰੀ 2014
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਸਬਿਤਾ ਦੇਵੀ

**ਸਬਿਤਾ ਦੇਵੀ** (1914–1965) ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਤਾਬ, ਬੀਬੋ, ਦੁਰਗਾ ਖੋਟੇ, ਗੋਹਰ, ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ "ਮੋਹਰੀ ਯੁੱਗ" ਦੀਆਂ "ਪ੍ਰਮੁੱਖ" ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ, ਸੁਲੋਚਨਾ (ਰੂਬੀ ਮਾਇਰਸ), ਸੀਤਾ ਦੇਵੀ (ਰੇਨੀ ਸਮਿਥ), ਮਾਧੁਰੀ (ਬੇਰਿਲ ਕਲੇਸਨ), ਵਾਂਗ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ। ਅਤੇ ਮਨੋਰਮਾ (ਐਰਿਨ ਡੈਨੀਅਲਜ਼)। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਫਿਲਮਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ, ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਗਰ ਮੂਵੀਟੋਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰ ਮੋਤੀਲਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੋਤੀਲਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਸਨ *ਡਾ. ਮਧੁਰਿਕਾ* (1935) ਅਤੇ *ਕੁਲਵਧੂ* (1937) ਸਰਵੋਤਮ ਬਦਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਇੱਕਠੇ *ਸ਼ਾਹਰ ਕਾ ਜਾਦੂ* (1934) ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੋਤੀਲਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ *ਲਗਾਨਾ ਬੰਧਨ* (1936) ਦੋਵੇਂ ਕਾਲੀਪ੍ਰਸਾਦ ਘੋਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਮੋਤੀਲਾਲ ਨਾਲ *ਸਿਲਵਰ ਕਿੰਗ* (1935) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੀਐਮ ਲੁਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ "ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ" ਬਣੀ।

ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ, 1938 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਲੋਚਨਾ (ਰੂਬੀ ਮਾਇਰਸ) ਅਤੇ ਗੋਹਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਸਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਰੁਪਏ ਸੀ। 3000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ। "ਕੇ. ਐੱਮ. ਮੁਨਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਮਨਲਾਲ ਵਸੰਤਲਾਲ" ਵਰਗੇ ਕਲਾਸਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸੈੱਟ ਅਤੇ "ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਹਰਸਲਾਂ" ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭਾਰੀ "ਪ੍ਰੀ-ਰਿਲੀਜ਼ ਪ੍ਰਚਾਰ" ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਰਵੋਤਮ ਬਦਾਮੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ, ਸੁਦਾਮਾ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਬਣਾਈ। 1935-1943 ਤੱਕ ਸਬਿਤਾ ਨੇ ਪੰਦਰਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਬਦਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ *ਆਪ ਕੀ ਮਰਜ਼ੀ* (1939) ਅਤੇ *ਲੇਡੀਜ਼ ਓਨਲੀ* (1939), ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਸਬਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਆਇਰਿਸ ਗੈਸਪਰ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪਰਸੀ ਓਸਬੋਰਨ ਗੈਸਪਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨਵੰਬਰ 1938 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸਦੀ ਮੈਨੇਜਰ-ਕਮ-ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਰਹੀ। ਸਬਿਤਾ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ, ਇੱਕ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਸੰਯੁਕਤ ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚਾ

**ਸੰਯੁਕਤ ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚਾ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2007 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਸੁਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਂਤ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਪਰਮ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹਨ।

ਸੁਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਂਤ (74) ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਂਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਸੁਮਨ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੁਮਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀ 1977 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਮਹਿਲਾ ਦਕਸ਼ਿਤਾ ਸਮਿਤੀ (MDS) ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਐਮਡੀਐਸ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## 2008 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ 
UWF ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 2008 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 72 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਲਈ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਨੀਤਾ ਕਮਲ

**ਅਨੀਤਾ ਕਮਲ (**ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Aneeta Kamal)** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਲਾਪੁਰ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਕਮਲ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਮਾਰਚ 1986 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਖਤਾਮੀਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਰਾਮ ਪਰਿਤ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਵਧੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਹ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ( ਚਮਾਰ ) ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਾਬਾ ਬਰੂਆ ਦਾਸ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ ਮਾਰੂਆ ਆਸ਼ਰਮ ( ਅਵਧ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ) ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕਮਲ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (2017) ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੰਗੀਤਾ ਨੂੰ 12,513 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

## ਪੋਸਟਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੀਰਪੁਰਸ਼ (ਕਵਿਤਾ)

" **ਬੀਰਪੁਰਸ਼** " (    , IPA: [biːrpuruʃ], ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: *The Hero* ) ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੱਚਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਬੰਜਰ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵੀ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਘਰ ਪਰਤ ਆਏ ਹਨ। ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਉੱਥੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਥੋੜੀ ਡਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਬੱਚਾ ਉਸਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਨਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਇੱਕ ਚਮਕਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਹਾਰੇ, ਰੇ ਰੇ, ਰੇ ਰੇ" ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਪਾਲਕੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਬਦੀ ਹੈ; ਪਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੇਟਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਜੇਤੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕਲਪਨਾ ਹੁਣ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ। ਕਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਹਸੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰੇਗੀ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਬੀਰਪੁਰਸ਼ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਵਿਤਾ
* ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਬੰਬਈ ਕਵੀ

**ਬੰਬਈ ਕਵੀ** (ਜਾਂ, ਬਾਂਬੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪੋਇਟਸ) ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੱਦ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸਿਮ ਈਜ਼ਕੀਲ, ਆਰ. ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ, ਡੋਮ ਮੋਰੇਸ, ਆਦਿਲ ਜੁਸਾਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ ਵਿਖੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨਗੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸੋਹੋ (ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ), ਨਿਊਯਾਰਕ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਬੰਬਈ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਨਿਸਿਮ ਇਜ਼ਕੀਏਲ
* ਆਰ ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ
* ਡੋਮ ਮੋਰੇਸ
* ਆਦਿਲ ਜੱਸੇਵਾਲਾ
* ਅਰਵਿੰਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹਿਰੋਤਰਾ
* ਦਿਲੀਪ ਚਿੱਤਰੇ
* ਪਟੇਲ ਦਿਓ
* ਰਣਜੀਤ ਹੋਸਕੋਟ
* ਯੂਨੀਸ ਡੀ ਸੂਜ਼ਾ
* ਜੈਰੀ ਪਿੰਟੋ
* ਐਨੀ ਜ਼ੈਦੀ
* ਅਰੁਣ ਕੋਲਾਟਕਰ
* ਸੈਂਟਨ ਰੋਡਰਿਗਜ਼
* ਰੋਸ਼ੇਲ ਪੋਟਕਰ

## ਹਵਾਲੇ
ਅਸ਼ਟਕਮ

**ਅਸ਼ਟਕਮ** ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ *ਅਸ਼ਟ* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅੱਠ"। ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, 'ਅਸ਼ਟਕਮ' ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਠ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਰੂਪ 
"ਅਸ਼ਟਕਮ" ਵਿਚਲੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਚਾਰ ਤੁਕਾਂ ਵਾਲੀ ਤੁਕਾਂਤ ਵਾਲੀ ਚੌਗਿਰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਅੰਤ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਨੂੰ aaaa ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਅਸ਼ਟਕਾਮ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 32 ਲਾਈਨਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਤੁਕਾਂਤ ਸਕੀਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਟਕਮ ਲਈ ਸਹੀ ਤੁਕਬੰਦੀ ਸਕੀਮ ਹੈ: aaaa/bbbb….. (/ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਉੜੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ)। ਤੁਕਾਂਤ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੰਨ-ਰਾਇਮ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂਤ ਦੋਵੇਂ ਹਨ। ਕੰਨ-ਰਾਇਮ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਲੇ ਅੱਖਰ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਸੁਣਨਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਤੁਕਬੰਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੱਖ-ਰਾਇਮ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤ ਦੇ ਅੱਖਰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੁਕਾਂਤ ਕ੍ਰਮ ਅਸਟਕਮ ਦੀ ਆਮ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸਟਕਮ ਤੁਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ("ਹਾਰਡ-ਰਾਈਮ") ਜਾਂ ਸਮਾਨ ("ਨਰਮ-ਰਾਇਮ") ਧੁਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤੁਕਾਂਤ ਲਈ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੁਕਾਂਤ ਲਈ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ।

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੁਕਬੰਦੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਸ਼ਟਕਾਮ ਲੰਮੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਸੀਮਤ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।

ਅਸ਼ਟਕਾਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ, ਕੁਆਟਰੇਨ (ਚਾਰ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਸੈੱਟ) ਅਚਾਨਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦੋਹੇ (ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ) ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਚਤੁਰਭੁਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਇੱਕ ਥੀਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੋਹੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਅੰਤ ਦੇ ਦੋਹੇ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਪਛਾਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਾਠ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਨ ਲਈ ਵਧੀ ਹੋਈ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਲਈ ਢਾਂਚਾ ਮੀਟਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਅਸ਼ਟਕਾਮ ਹਨ ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅਸ਼ਟਕਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਮੇਲਨ ਇਸ ਦੇ 2500 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਸ਼ਟਕਮ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਸ਼ਟਕਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਸ਼ਟਕਮ ਚੱਕਰ ਬਣਾਇਆ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਸ਼ਟਕਾਮ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ *ਸਟੁਟੀ* [ਸਮਰਪਣ] ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸ਼ਟਕਾਮ ਲਿਖੇ।

ਅਸ਼ਟਕਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਮ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਨੇਕ ਅਸਤਕਾਮ
* ਮਨਾਈ ਭਵਾਨੀ ਅਸਟਕਮ: ਸੁਣੋ
ਅਨੀਸਾ ਬੱਟ

**ਅਨੀਸਾ ਬੱਟ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Anisa Butt;** ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ 1993) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ *ਈਸ਼ਾਨ* ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਡਿਜ਼ਨੀ ਚੈਨਲ ਇੰਡੀਆ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਜਾ ਅਲੀ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਬਾਤ ਬਣ ਗਈ* ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਅਨੀਸਾ ਬੱਟ ਦਾ ਜਨਮ ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਨੀਸਾ ਨੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਰਾਮਾ (ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਿਖਿਅਤ ਡਾਂਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰਾਇਲ ਐਲਬਰਟ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਓਲਡ ਵਿਕ ਥੀਏਟਰ ਵਿਖੇ ਕੇਵਿਨ ਸਪੇਸੀ ਦੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
2010 ਵਿੱਚ, ਅਨੀਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਿਜ਼ਨੀ ਚੈਨਲ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸ਼ੋਅ *ਈਸ਼ਾਨ* ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤਾਨਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾ ਮਿਲੇਗੀ ਦੋਬਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ* ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਿਰਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ *ਨਵਰਤਨ ਸੇਤੀ ਬਜਾਓ* ਲਈ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ *ਯੇ ਜਵਾਨੀ ਹੈ ਦੀਵਾਨੀ* ਵਿੱਚ ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਲੀ ਫਜ਼ਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ *ਬਾਤ ਬਣ ਗਈ* ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗੁਲਸ਼ਨ ਗਰੋਵਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਰਾਏਚੰਦ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ 11 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।

2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਰਜੁਨ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ *ਹਾਫ ਗਰਲਫ੍ਰੈਂਡ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਫਿਲਮਾਂ 
### ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਅੰਗਨਾ ਰਾਏ

**ਅੰਗਨਾ ਰਾਏ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Angana Roy**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ *ਦਹਿਨੀ* *ਕਾਨਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ* ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ *ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ* ਦੇ ਨਾਲ *ਸ਼੍ਰੀਮੰਥੁਡੂ* ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ *ਕਲਗਾ ਥਲਾਈਵਨ* *ਉਧਯਨਿਧੀ ਸਟਾਲਿਨ* ਨਾਲ, *ਅਰਸੀ* *ਵਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ* ਅਤੇ *ਦਹਿਨੀ* ਨਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ਾਂ ਹਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਅੰਗਨਾ ਰਾਏ ਇੱਕ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਵਣਜ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਫਾਰਚੂਨ 500 ਫਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਐਚਆਰ ਵੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ। ਲੰਬਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਕਈ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਰੈਂਪ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨੋਹਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ *ਰਗਲਾਈਪੁਰਮ* ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਕਬਾਡਮ ਅਤੇ ਏਆਰ ਮੁਰੂਗਾਦੌਸ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ *ਵਾਥੀਕੁਚੀ *' ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜੂਨ 2012 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

2014 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ *ਕਬਾਡਮ* ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ *ਮੇਘਾ* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ 2015 ਰਿਲੀਜ਼ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ *ਪਿਕੇਟ 43* ਸੀ ਜੋ ਮੇਜਰ ਰਵੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ, *ਮਹਾਬਲੀਪੁਰਮ* ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ "ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ, ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ" ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।

ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕੋਰਤਾਲਾ ਸਿਵਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ "ਸ੍ਰੀਮੰਥੁਡੂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਅਭਿਨੀਤ ਹੈ। ਜੋ ਬਾਹੂਬਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹਿੱਟ ਸੀ। ਉਸਦੀ 2016 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਰੀਲੀਜ਼ ਸਨ, "ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ (ਫਿਲਮ)" ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੀਮੇਕ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ 'ਭਾਰਤ ਆਈਕਨ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਮਕ ਦੋ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ 4 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ 'ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਭਿਨੇਤਰੀ' ਵਜੋਂ। . 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ " ਸਿਦਾਰਮਈਆ" ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੀ ਮੇਅਰ ਮਿਸ "ਪਦਮਾਵਤੀ" ਦੁਆਰਾ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਰਸ ਸਟੇਟ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਉਹ ਪ੍ਰਾਈਮ ਟਾਈਮ ਸਲਾਟ ਵਿੱਚ ਕਲਰਜ਼ ਤਮਿਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਗਾ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਵਿਜੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਵੀ ਲੀਡ ਸੀ ਜੋ ਵਿਜੇ ਟੀਵੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੈਨਟਸੀ ਲੜੀ ਹੋਵੇਗੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਅਨਿੰਦਿਤਾ ਬੋਸ

**ਅਨਿੰਦਿਤਾ ਬੋਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ: **Anindita Bose**) ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ *ਭੂਤਰ ਬਾਰੀ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਬੋਸ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ *ਗਾਨੇਰ ਓਪਰੇ* ਵਰਗੇ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ *ਬੂ ਕੋਠਾ ਕੌ* ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਬੋਸ ਨੇ 2010 ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ *ਕਲਰਕ* ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਫਿਲਮ *ਭੂਤਰ ਭਾਬੀਸ਼ਯਤ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
## ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਨੋਦਿਨੀ ਨੀਲਕੰਠ

**ਵਿਨੋਦਿਨੀ ਰਮਨਭਾਈ ਨੀਲਕੰਠ** (9 ਫਰਵਰੀ 1907 – 29 ਸਤੰਬਰ 1987) ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਾਵਲ, ਲੇਖ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਕਾਲਮ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖੇ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
left|thumb| ਵਿਨੋਦਿਨੀ ਲਗਭਗ 1914
ਵਿਨੋਦਿਨੀ ਨੀਲਕੰਠ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਰਮਨਭਾਈ ਨੀਲਕੰਠ, ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਵਿਦਿਆਗੌਰੀ ਨੀਲਕੰਠ, ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਲੇਖਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਸਰੋਜਨੀ।

ਵਿਨੋਦਿਨੀ ਨੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੱਕ ਗਈ। 1928 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। 1930 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਈ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਵਿਨੋਦਿਨੀ ਨੀਲਕੰਠ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਵਨੀਤਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕਾ ਵੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ SND T ਮਹਿਲਾ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮ ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

## ਕੰਮ 
ਨੀਲਕੰਠ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

### ਨਿੱਜੀ ਲੇਖ 
* *ਰਸਦਵਾਰਾ* (1928)
* *ਨਿਜਾਨੰਦ*
### ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* *ਆਰਸੀਨੀ ਭੀਤਰਮਾ* (1942)
* *ਕਰਪਾਸਿ ਆਨੇ ਬੀਜਿ ਵਰਤਾਉ*
* *ਦਿਲ ਦਰਿਆਵਾਂ ਮੋਤੀ* (1958)
* *ਐਂਗੁਲੀਨੋ ਸਪਾਰਸ਼* (1965)

### ਨਾਵਲ 
* *ਕਦਾਲੀਵਨ*

### ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 
* *ਸ਼ਿਸ਼ੂਰੰਜਨਾ* (1950)
* *ਮੇਂਦਿਨੀ ਮੰਜਰੀ* (1956)
* *ਬਾਲਕੋਨਿ ਦੁਨੀਆਮਾ ਦੋਕਿਅਉ*
* *ਸਫਰਚੰਦ* (1964)
* *ਪਦਚੰਦ ਕਠਿਆਰੋ* (1964)

### ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ 
* *ਘਰਨੋ ਵਹਿਵਤ* (1959)
* *ਬਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ* (1961)
* *ਮੁਕਤਜਾਨੋਨੀ ਭੂਮੀ* (1966)।

### ਅਨੁਵਾਦ 
ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੀਲਕੰਠ ਨੇ ਜੇਨ ਆਸਟਨ ਦੀ *ਪ੍ਰਾਈਡ ਐਂਡ ਪ੍ਰੈਜੂਡਿਸ* ਦਾ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਰਟਰੈਂਡ ਰਸਲ ਦੀ *ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਜਿੱਤ* ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ *ਸੁਖਨੀ ਸਿੱਧੀ* ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।

### ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ 
1949 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਗੁਜਰਾਤ ਸਮਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਮ *ਘਰ ਘਰੀ ਜੋਤੀ* ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀਆਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪੰਜ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ: *ਘਰ ਘਰ ਦੀ ਜੋਤ* ਭਾਗ 1, 2, 3 ਅਤੇ 4 (1955, 1958, 1964 ਅਤੇ 1969)। ਪਿਛਲਾ, *ਘਰ ਦੀਵਾਲੀ*, (1987) ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

### ਅਨੁਕੂਲਤਾ 
ਨੀਲਕੰਠ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ *ਦਰਿਆਵ ਦਿਲ ਨੂੰ* ਕਾਂਤੀ ਮਾਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫਿਲਮ *ਕਾਸ਼ੀਨੋ ਡਿਕਰੋ* (1979) ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਉਸਦੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਦਿਲ ਦਰਿਆਵਨਾ ਮੋਤੀ ਨੇ* ਗੁਜਰਾਤ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ *ਐਂਗੁਲੀਨੋ ਸਪਰਸ਼ ਨੇ* ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907