ਜਲੀਲਾ ਹੈਦਰ

**ਜਲੀਲਾ ਹੈਦਰ** (    ; ਬੀ. ਦਸੰਬਰ 10, 1988) ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕਵੇਟਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਟਾਰਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਹੈਦਰ ਨੂੰ ਕਵੇਟਾ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਤਾਏ ਹੋਏ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕੀਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਵਾਮੀ ਵਰਕਰਜ਼ ਪਾਰਟੀ, ਵੂਮਨ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਫਰੰਟ ਦੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਆਗੂ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਤਹਾਫੁਜ਼ ਮੂਵਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ, 'ਵੀ ਦ ਹਿਊਮਨਜ਼ - ਪਾਕਿਸਤਾਨ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਮਜ਼ੋਰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. 2019 ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਲੇਰ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਜਲੀਲਾ ਹੈਦਰ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਕਵੇਟਾ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਹੈਦਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਰਥਕ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਲੋਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲਾਪਤਾ ਅਤੇ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੀ ਨਸਲੀ ਸਫਾਈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰਨੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਸ਼ਤੂਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੈਦਰ ਨੇ ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ ਕਵੇਟਾ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੂਨ ਤਹਫੁਜ਼ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈਦਰ ਨੇ ਕਵੇਟਾ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕੈਂਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ। ਹੈਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਕਮਰ ਜਾਵੇਦ ਬਾਜਵਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੇ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ। ਹੈਦਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮੀਰ ਅਬਦੁਲ ਕੁੱਦੁਸ ਬਿਜੇਂਜੋ, ਫੈਡਰਲ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਹਿਸਾਨ ਇਕਬਾਲ, ਸੂਬਾਈ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਮੀਰ ਸਰਫਰਾਜ਼ ਬੁਗਤੀ ਨਾਲ ਬੇਸਿੱਟਾ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਕਮਰ ਜਾਵੇਦ ਬਾਜਵਾ ਵੱਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਬਾਇਲੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੜਤਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2 ਮਈ 2018 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਮੀਆਂ ਸਾਕਿਬ ਨਿਸਾਰ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਖੁਦ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ। 11 ਮਈ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਨਸਲੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਸਾਰ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੈਦਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਪੱਖ ਨਿਆਂ, ਗੈਰ-ਨਿਆਇਕ ਕਤਲ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਵਿਆਹ ਦੇ ਝਗੜੇ, ਜਿਨਸੀ ਉਤਪੀੜਨ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।

2018 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰ ਨੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਊਂਟਰ ਟੈਰੋਰਿਜ਼ਮ ਅਥਾਰਟੀ (ਨੈਕਟਾ) ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਹਿਸਾਨ ਗਨੀ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।

ਹੈਦਰ ਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਰਸੱਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜ ਕੇ ਅਤੇ ਔਰਤ ਮਾਰਚ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਕੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।

2020 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰ ਨੇ ਸਸੇਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਫਲਮਰ, ਸਸੇਕਸ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
2014 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫੈਲੋ ਦੀ ਇੱਕ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੌਂਸਲ ਉਭਰਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਸਰਕਲ ਫੈਲੋਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੈਚ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 'ਨਿਊਜ਼ ਵੂਮਨ ਪਾਵਰ 50' ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2016 ਦੀ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਯੰਗ ਕਨੈਕਟਰ ਆਫ਼ ਦਾ ਫਿਊਚਰ ਫੈਲੋ ਵੀ ਸੀ।

ਉਸਦਾ ਨਾਮ 2019 ਵਿੱਚ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਸੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਹਮ ਟੀ.ਵੀ. ਵੂਮਨ ਲੀਡਰਸ ਅਵਾਰਡ 2020 ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਧਮਕੀਆਂ 
ਹੈਦਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਉਸਦੇ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਾਜੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪਸ਼ਤੂਨ ਤਹਾਫੁਜ਼ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੇ ਜਨਤਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਐਗਜ਼ਿਟ ਕੰਟਰੋਲ ਲਿਸਟ (ਈ.ਸੀ.ਐਲ) ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸਰੋਤ 
ਇਹ ਲੇਖ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ 11,12 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਈਵੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਕੀਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਜ਼ਾਰਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ