open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ
* .ਲਾਲ ਕੋਟ ਜਾਂ ਕਿਲਾ ਰਾਏ ਪਿਥੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ,ਇਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (731-1311ਈ.) ਇਹ ਮਹਿਰੌਲੀ ਵਿਚ ਕੁਤੁਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ
* ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ (1304) ਹੈ।
* ਤੀਸਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤੁਗ਼ਲਕਾਬਾਦ ਹੈ।(14ਵੀ ਸਦੀ ਦਾ ਮੱਧ)
* ਚੌਥਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਫੀਰੋਜ਼ਾਬਾਦ ਹੈ
* ਛੇਵਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ (ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ) ਦਰਵਾਜ਼ਾ (1534), ਨੇੜੇ  ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾ  
* ਸੱਤਵਾਂ  ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ ਹੈ।(17ਵੀਂ ਸਦੀ)
* ਅੱਠਵਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਆਧੁਨਿਕ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਚ 
thumb|180x180px|ਸੀਰੀ ਕਿਲੇ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ
thumb|180x180px|ਤੁਗ਼ਲਕਾਬਾਦ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ

### ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ 
thumb|180x180px|ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ਾ

### ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ 
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ 14 ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਰਾਬਰਟ ਸਮਿਥ ਨੇ 1835 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ। 

### ਦਿੱਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ 
ਦਿੱਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ  ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ (ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ) ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੀ।

###      ਅਜਮੇਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ 
thumb|180x180px|       ਅਜਮੇਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ

### ਤੁਰਕਮਨ ਦਰਵਾਜ਼ਾ 
thumb|180x180px|ਤੁਰਕਮਨ ਦਰਵਾਜ਼ਾ

### ਲਾਹੌਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ 
thumb|180x180px|ਲਾਹੌਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ

### ਕਾਬੁਲੀ  ਦਰਵਾਜ਼ਾ 
thumb|240x240px|ਖੂਨੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਜਾਂ ਕਾਬੁਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ

## ਗੈਲਰੀ 

File:Alai Darwaza, an ancient view.jpg|Ancient view of Alai Darwaza
File:South gate entry to Tughlaqbad fort.jpg|South gate entry to Tughlaqabad Fort
File:West Gate Of Firoz Shah's Cotillah, Delhi - British Library .X768-2(11)jpg.jpg|West gate of Feruzabad
File:South Gate.jpg|South Gate Purana Qila
File:North Gate1.jpg|North gate Purana Qila
File:Lal Darwaza detail.jpg|Lal Darwaza detail
File:Purana Qila.jpg|Purana Qila
File:Red_Fort_01.jpg|Red Fort entry gate
File:Moori Gate Delhi.jpg|Moori Gate
File:Water Gate of the Red Fort in 1858.jpg|Water Gate of Red Fort
File:Red Fort in Delhi 03-2016 img1.jpg|Delhi Gate of Red Fort

## ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ
* ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਮਛੇਰ ਝੋਲ

**ਮਛੇਰ ਝੋਲ** ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਓੜਿਆ ਮੱਛੀ ਦਾ ਸੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਸੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਖਾਏ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ, ਲਸਣ, ਪਿਆਜ ਜਾਂ ਅਦਰੱਕ ਪਾਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਲੂ ਪਕੇ ਗਾੜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਮਾਟਰ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਕੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਮੱਛੀ ਦੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕੀ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਓੜਿਆ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹਨ। ਰੋਹੁ, ਕਾਤਲਾ, ਹੋਰ ਛੋਟੀ ਮੱਛੀ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸਮੱਗਰੀ
ਮੱਛੀ, ਆਲੂ, ਪਿਆਜ਼, ਅਦਰਕ, ਲਸਣ, ਹਲਦੀ, ਟਮਾਟਰ, ਮਿਰਚ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਹੋਰ ਮਸਲੇ ਪਕੇ ਇਸ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੱਛੀ ਪਕਵਾਨ
ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ

**ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ**,ਨਵੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਹੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ(ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ)ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀਰੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੰਗ਼ੋਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਵੀ ਬਣਵਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ।ਸੀਰੀ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 1398 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ "ਦਰੂਲ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

ਤਸਵੀਰ:View_of_Masjid_in_Siri_Fort.JPG|right|thumb|200x200px|ਤੌਹਫੇ ਵਾਲੀ ਮਸਜ਼ਿਦ, ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ, ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਜਾਟ ਪਿੰਡ

## ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਖੇਡ ਕੰਪਲੈਕਸ 
ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੀਲੇਜ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜਿਸਨੂੰ ਜਿਆਦਾ 'ਤਰ ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਕੰਮ 1982 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ 

File:Ruins_of_Siri_Fort_wall,_New_Delhi,_India_-_20090517.jpg|ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਖੰਡਰ ਕੰਧ
File:Siri Fort auditorium.JPG|ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ
File:Siri Fort wall at Panchsheel Park1.jpg|ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਫਟਕ ਦੀ ਫਲਾਂਕਿੰਗ ਕੰਧ ਦਾ ਨੇੜਲੀ ਝਲਕ
File:Siri Fort wall at Panchsheel Park2.jpg| ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪਾਰਕ ਦੀ ਖੰਡਰ ਕੰਧ

## ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ
* ਖ਼ਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਿਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਸਾਂਤ ਦੀ ਰਸਮ

**ਸ਼ਾਂਤ ਦੀ ਰਸਮ** ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਮਾਮੇ ਵੱਲੋਂ ਭਾਣਜੇ/ ਭਾਣਜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਜਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 9 ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਵਿਆਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅੜਚਣ ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਹੋਵੇ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਦੀ ਰਸਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਲਈ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਗਊ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਦਾਨ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਓਮੇਕੋ-ਪੋਲ ਆਫ਼ ਕੋਲਡ

)]]
ਰੂਸ ਚ' ਓਮੇਕੋ-ਪੋਲ ਆਫ਼ ਕੋਲਡ ਨਾਂਅ ਦਾ ਪੰਜ ਕੁ ਸੌ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਹੈ,ਇੱਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ੨੧ ਜੁਲਾਈ ੧੯੮੩ ਨੂੰ -੮੯.੨ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਬਹੁਤੇ ਆਦੀਵਾਸੀ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ੧੯੨੦-੩੦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਥਿਤ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਚਸ਼ਮੇ ਓਮੇਕੋਨ ਤੋ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਆਉਦੇ ਸਨ,ਜਿਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਤਹਿ ਕਰਨੀ ਪੈਦੀ ਸੀ,ਜਿਸਤੋ ਬਚਣ ਲਈ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਥੇ ਵਸਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਬਣ ਗਿਆ| ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਠੰਢ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਫਸਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹੀ ਠੰਢ ਚ' ਵੀ ਹਰੀ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।ਘਰਾਂ ਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੇ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਝੀਲਾਂ ਉੱਪਰ ਜੰਮੀ ਬਰਫ ਚ' ਸੁਰਾਖ ਕਰਕੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਚੋ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਨੇ,ਇਸ ਪਿੰਡ ਚ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕ ਰੇਨਡੀਅਰ ਤੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਘੋੜੀਆਂ ਪਾਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਅਤੇ ਮਾਸ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਨੇ| ਇੱਥੇ ਜਿਆਦਾ ਠੰਢ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਮੱਖੀ,ਮੱਛਰ,ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤੇ ਸਕੂਲ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇੱਥੋ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ੫੫ ਦਰਜੇ ਸੈਂਟੀਗ੍ਰੇਡ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋ ਵੱਧ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਮਨਫ਼ੀ 30 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ| ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਵਾਸੀ ਆਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਨੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੋਲਰ ਖੇਤਰ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਮਸਰ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਮਸਰ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ** (ਜਲਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ) ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਲਗਾਹਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਮਸਰ ਸਮਝੌਤਾ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਮਸਰ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੇ ਰਾਮਸਰ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਡਬਲਿਊ ਡਬਲਿਊ ਐਫ-ਭਾਰਤਅਨੁਸਾਰ ਜਲਗਾਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਵਿਗਾੜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹਰਿਆਵਲ ਦਾ ਖਾਤਮਾ,ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਾਰਾਪਨ,ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਭੂਮੀ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ, ਘੁਸਪੈਠੀਆ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਜਲਗਾਹਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਰਾਮਸਰ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
(ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ)

## ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲਿੰਕ
* The Ramsar Convention on Wetlands, "India plans 10 new Ramsar designations in WWD ceremonies" Press release (February 2, 2000)
* http://www.panda.org/news_facts/newsroom/index.cfm?uNewsID=58200
* Conservation of wetlands of India – a review by S.N. PRASAD1, T.V. RAMACHANDRA2, N. AHALYA2, T. SENGUPTA1, ALOK KUMAR1, A.K. TIWARI3, V.S. VIJAYAN1 & LALITHA VIJAYAN1; 1Salim Ali Centre for Ornithology and Natural History, Coimbatore 641108, 2Center for Ecological Sciences, Indian Institute Of Science, Bangalore 560012, 3Regional Remote Sensing Service Centre, Dehradun, Uttaranchal 248001; Tropical Ecology 43(1): 173-186, 2002 ISSN 0564-3295; © International Society for Tropical Ecology. PDF http://144.16.93.203/energy/water/paper/Conservation_of_wetlands_of_India.pdf

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਮਸਰ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਸਰ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲਗਾਹਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਲੇਖ ਐਡਿਟਾਥਾਨ
ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਜੈਨ ਧਰਮ

[right|thumb|270x270px|[ਦਿੰਬਰ ਜੈਨ ਲਾਲ ਮੰਦਿਰ|ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨ ਲਾਲ ਮੰਦਿਰ, ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ, ਦਿੱਲੀ]]
ਦਿੱਲੀ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 165 ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵਸੋਂ ਹੈ।  ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੈਨ  ਕੇਂਦਰ ਹੈ। 
## ਮੁੱਖ ਮੰਦਿਰ 
# **ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨ ਲਾਲ ਮੰਦਿਰ: **ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਲਾਲ ਮੰਦਿਰ (Red Temple) ਹੈ। ਇਹ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੇਤਾਜੀ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ ਮਾਰਗ,ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।
# **ਨਵਾ ਮੰਦਿਰ, ਧਰਮਪੁਰਾ**, ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ 1807 ਈ.ਵਿਚ ਜੈਨੀਆਂ ਲਈ ਅਕਬਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 8 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ।
# **ਦਾਦਾਵਾੜੀ, ਮਹਿਰੌਲੀ**
# **ਆਤਮਾ ਵਲੱਭ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮੰਦਿਰ**
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰਾ
ਜ਼ਫ਼ਰ ਮਹਿਲ (ਮਹਿਰੌਲੀ)

**ਜ਼ਫ਼ਰ ਮਹਿਲ** ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰੌਲੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਅਕਬਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 18ਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ। ਇਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦਾ ਪੁਤਰ ਅਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ ਦੀ 19ਵੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਨੇ ਮੂੜ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਵਾਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਮਹਿਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੋਇਆ। ਮਹਿਲ ਦੀ ਪਿਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਮਸਜ਼ਿਦ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖ਼ਵਾਜ਼ਾ ਕੁਤੁਬ ਉੱਦੀਨ ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਕਾਕੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਜ਼ਫ਼ਰ ਮਹਿਲ ਆਖਰੀ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਦੂਜੇ ਦਾ ਖੰਡਰ ਹੋਇਆ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਮੁਗ਼ਲ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1526 ਈ. ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, 332 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਆਖਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫਰ II (1837-1857) 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1858 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੰਗੂਨ, ਬਰਮਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਮਿਆਂਮਾਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

## ਬਣਤਰ 
ਖ਼ਵਾਜ਼ਾ ਕੁਤੁਬ ਉੱਦੀਨ ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਕਾਕੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਅਜਮੇਰੀ ਗੇਟ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 300 ਫੁੱਟ (91 ਮੀਟਰ) 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸ ਮਹਿਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗੇਟ ਹੈ। ਇਹ ੧੮੪੨ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਸ਼ਾਹ ਦੂਜੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਗਮਰਮਰ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਢਾਂਚੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਲਗਭਗ 50 ਫੁੱਟ (15 ਮੀਟਰ) ਚੌੜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਗੇਟ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਹਾਥੀ ਗੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਹਾਉਦਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ 11.75 ਫੁੱਟ (4 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਓਪਨਿੰਗ ਹੈ। 1847-48 ਈ. ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ II ਦੁਆਰਾ ਗੇਟ ਦੀ ਉਸਾਰੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਿਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵਜੋਂ) ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮੁੱਖ ਕਮਾਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁਗਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਚੌੜਾ ਛੱਜਾ (ਕੈਨਟੀਲੀਵਰਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ) ਕਮਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਘੜਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ, ਲੋਗੋ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਿੰਗ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਢਕੇ ਹੋਏ ਬੰਗਾਲੀ ਗੁੰਬਦ ਹਨ। ਕਮਾਨ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ, ਵੱਡੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਜਾਵਟੀ ਤਗ਼ਮੇ ਸਜਾਏ  ਗਏ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ:Dalan_and_semi-enclosed_room_over_Naubat_Khana_of_Zafar_Mahal.jpg|left|thumb|ਯੱਤ ਨਾਲ ਜੂੜੇ ਥੰਮਲਿਆਂ ਦੇ ਦਲਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Zafar_mahal_ruins_2.jpg|right|thumb|ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚਿੱਟੇ ਗੁੰਬਦ  ਤੇ ਕੁਤੁਬ ਉੱਦੀਨ ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਕਾਕੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ (ਖੱਬੇ) ਅਤੇ ਜ਼ਫਰ ਮਹਿਲ ਦੇ ਖੰਡਰ
ਤਸਵੀਰ:Moti_Masjid,_Mehrauli,_Delhi.jpg|left|thumb|ਮੋਤੀ ਮਸਜਿਦ, ਮਹਿਰੌਲੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਂਹ ਨੇ ਬਣਾਈ
ਤਸਵੀਰ:Zafar_Mahal_remains.jpg|right|thumb| ਜ਼ਫਰ ਮਹਿਲ ਦੇ ਖੰਡਰ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮੋਤੀ ਮਸਜਿਦ

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ 

File:Zafar mahal 4.jpg|ਜਫਰ ਮਹਿਲ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਮੰਡਪ
File:Zafar Mahal ruins.jpg|ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਖੰਡਰ
File:Dalan over Naubat Khana at Zafar Mahal.jpg|Dalan over Naubat Khana of ruined palace
Zafar_Mahal_Naubat_Khana.jpg|ਜ਼ਫਰ ਮਹਿਲ, ਨੌਬਰ ਖਾਨਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
 Media related to Zafar Mahal (Mehrauli) at Wikimedia Commons

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ
ਦਾ ਰਾਮਬਾਗ ਪੈਲੇਸ

ਰਾਮਬਾਗ ਪੈਲੇਸ ਜੋਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਭਵਾਨੀ ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਟਲ ਹੈ I

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਸਾਇਟ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਇਮਾਰਤ ਸਾਲ 1835 ਵਿੱਚ ਗਾਰ੍ਡਨ ਹਾਉਸ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋਕਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ II ਦੀ ਵੈਟ ਨਰਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ I ਸਾਲ 1887 ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੇਵਈ ਮਾਧੋ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਸ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਸਰਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਹਾਉਸ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੀ I 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸਰ ਸੈਮਯੁਲ ਸਵਿਨਟਨ ਜੈਕੋਬ ਕੋਲੋ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਾਕੇ ਮਹਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੇਵਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ II ਨੇ ਸਾਲ 1931 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸੂਟੱਸ ਜੋੜੇ I ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਸੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਮਹਲ ਸਰਕਾਰੀ ਮਕਾਨ ਬਣ ਗਿਆ I 1950 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਤੱਕ, ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਹਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ 47 ਏਕੜ (190,000 ਮੀਟਰ ਸਕੁਏਅਰ) ਬਗੀਚੇ ਦਾ ਰੱਖਰਖਾਉ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ I ਇਸ ਲਈ ਸਾਲ 1957 ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਹਲ ਨੂੰ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ I

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ
ਸਾਲ 2009 ਦੇ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਕੋਂਡੇ ਨਾਸਟ ਟਰੈਵਲਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਟਲ ਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ I http://www.cnbc.com/id/32721454

## ਸੂਚਨਾ
## ਹਵਾਲੇ
*
*
*
*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਆਸਤੀ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਦਾ ਰਾਜ ਪੈਲੇਸ

ਰਾਜ ਪੈਲੇਸ ਜੈਪੁਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਦਾ, ਦੋ ਢਾਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਮਹਲਿ ਹੈ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗ੍ਰੈੰਡ ਹੈਰਿਟੇਜ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ “ਦਾ ਬੈਸਟ ਹੋਟਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ” ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਰਲਡ ਟਰੈਵਲ ਅਵਾਰਡਸ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ ਵਾਰ “ਦਾ ਲਿਡਿੰਗ ਹੈਰਿਟੇਜ਼ ਹੋਟਲ ਆਫ਼ ਦਾ ਵੱਰਲਡ” ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਵੋਟ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ I ਇਹ ਸੰਪਤੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ “ਛੋਟੇ ਠਾਠ ਵਾਲੇ ਹੋਟਲ” (ਸਮੌਲ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ - ਐਸਐਲਐਚ)ਦੀ ਸਦੱਸ ਹੈ I

## ਇਤਿਹਾਸ
1503 ਏਡੀ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਪੀ੍ਥਵੀਰਾਜ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅੰਬਰ (ਜੈਪੁਰ ਬਣਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਬਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ) ਦੇ ਹਾਕਮ ਸੀ I 1568 ਏਡੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਲਾਦ ਠਾਕੁਰ ਮਨੋਹਰਦਾਸ ਜੀ, ਫਿਰ ਅੰਬਰ ਦੇ ਪ੍ਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੋਕਿ ਰਾਜਪੂਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਸੀ, ਨੇ ਚਾਉਮੂ, ਸਮੋਡ ਅਤੇ ਮੋਹਨਣਾ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ I ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਲ 22 ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕੰਧਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਝੰਡਾ ਖੋਹਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਬਦਲੇ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅੰਬਰ ਦਾ ਅਸਲੀ ਝੰਡਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ I
ਠਾਕੁਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਦੀ ਇੱਕ ਔਲਾਦ, ਜੋਕਿ ਚਾਉਮੂ ਦੇ ਹਾਕਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਾਲ 1727 ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਲ ਬਣਵਾਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ “ਦਾ ਰਾਜ ਪੈਲੇਸ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ I ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸੋਲਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਜਯੇਂਦਰਾ ਕੁਮਾਰੀ ਹੈ I

## ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਂ
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਜਯੇਂਦਰਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠਾਂ, ਸਾਲ 1995 ਵਿੱਚ ਮਹਲ ਦੇ ਡਾਟਦਾਰ ਵਰਾਂਡੇ, ਘਰੇਲੂ ਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ 800 ਕਰਮਚਾਰੀ ਲਗਾਏ ਗਏ I ਮੁਰੰਮਤ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮਹਲ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਣਾਏ ਰਖਿਆ ਸਗੋਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਦੀ ਜਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ I ਤਕਰੀਬਨ 110000 ਸਕੁਏਅਰ ਫੁੱਟ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਬਹਾਲੀ, 7 ਲੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਘੰਟੇ, 50000 ਸਕੁਏਅਰ ਫੁੱਟ ਦੀ ਸਟੁਕੋ ਬਹਾਲੀ, 50000 ਸਕੁਏਅਰ ਫੁੱਟ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ

ਅਤੇ 80000 ਸਕੁਏਅਰ ਫੁੱਟ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦੇ ਪਤੱਰੇ ਚੜਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਲ ਨੂੰ 10 ਅਗਸਤ 1997 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੋਟਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ I ਇਸ ਵਿੱਚ “ਮਿਉਜ਼ੀਅਮ ਸੂੱਟਸ” ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਰੇਕ ਸੂੱਟ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਮਿਉਜ਼ੀਅਮ ਬਣੇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਟਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪੈਲੇਸ ਹੋਟਲ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੈ I ਖਾਸ ਜਰੂਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਿਕਲਾਂਗ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਇਸ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਹਲ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਸਾਨ ਹੈ I

2008 ਏਸ਼ੀਆਈ ਦਾ ਲਿਡਿੰਗ ਹੋਟਲ ਸੂੱਟ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਆਸਤੀ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੀ ਖੰਡ

**ਸ਼੍ਰੀ ਖੰਡ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪੁਣੇ ਹੋਏ ਦਹੀਂ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਜਰਾਤ ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ਿੱਧ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੀ ਖੰਡ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਖਰਿਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਸ਼ਭਾਈ ਬੀ. ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਬਾਬੂ ਨੈਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪਕਵਾਨ 400 ਬੀ.ਸੀ.ਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
## ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
*ਅੱਧਾ ਚਮਚ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਮਿਲਾ ਲੋ।
*ਹੁਣ 4-5 ਇਲਾਇਚੀ ਪਾ ਦੋ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦੋ।
*ਹੁਣ ਦਹੀਂ ਨੂੰ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪਾਓ।
*ਚੀਨੀ ਪਾਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਘੋਲੋ।
*ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਪਾ ਤੋ।
*ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਫਰਿੱਜ ਵਿੱਚ ਠੰਡਾ ਕਰ ਦੋ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਮਜਨੂੰ ਦਾ ਟਿੱਲਾ

**ਮਜਨੂੰ ਦਾ ਟਿੱਲਾ** (ਐਮਟੀ) ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਤਿਬਤੀਅਨ ਕਲੋਨੀ ਹੈ ਜੋ 1960 [ਨੋਟ 1] ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਣੀ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਅਰੁਨਾ ਕਲੋਨੀ  ਅਤੇ ਚੁੰਗਟੋਅਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਪਰ ਬਾਹਰੀ ਰਿੰਗ ਰੋਡ (ਐਨਐਚ-1)  ਆਈਐਸਬੀਟੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਗੇਟ ਸੜਕ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ *ਮਜਨੂੰ ਦੀ ਥੇਹ * ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਚ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇਥੇ ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਸ਼ੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਅਬਦੁੱਲ, ਛੋਟਾ ਨਾਂ ਮਜਨੁੰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। 20 ਜੁਲਾਈ 1505 ਈ. ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ,ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਮਜਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਭਾਣੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਜਮਨਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਇਥੇ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਇਥੇ ਰਹੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਪਰ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ 1783 ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਜਨੂੰ ਕਾ ਟੀਲਾ ਬਣਵਾਇਆ। ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੀ ਆਏ।

## ਨੋਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਦਿੱਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਨਦੀਮ ਅੱਬਾਸ

**ਨਦੀਮ ਅੱਬਾਸ** (ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ:  نديم عباس) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਰ ਕਸ਼ੇਤਰਾ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਅੱਬਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਕੋਚ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਾ ਮੁਖੀ

**ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਗੱਦੀ**, 53 ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਅਹੁਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਜਾਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ 53 ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦਾ  ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਗੱਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਾਨਨੀ ਅਹੁਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਦੀ ਤੇ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਹਾਕਮ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਦੱਸ ਬਣੇ ਰਹਿਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੀ ਇਸ ਗੱਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਰਾਜਤੰਤਰਿਕ, ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇ ਤੌਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਪਲਬਧ ਸੂਚਨਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੂੰ, "ਸੁਤੰਤਰ ਸਦੱਸ ਰਾਜ ਮੁਕਤ ਸੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ" ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੂਰਨ ਪੋਲੀ

**ਪੂਰਨ ਪੋਲੀ** ਮਿੱਠਾ ਫਲੈਟਬੈਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਨ ਪੋਲਿ, ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬੋਲੀ, ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੋਲਿ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਦਾਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਮਿੱਠੀ ਫਲੈਟਬ੍ਰੈੱਡ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਅਨ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ ਜੋ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ, ਦੀਵਾਲੀ, ਹੋਲੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਸਬਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਇਸਦੇ ਯੋਗ ਹਨ! ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਬੋਨਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਮਿੱਠੀ ਵਿਅੰਜਨ ਕਾਫ਼ੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਵੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਪੂਰਨ ਪੋਲੀ  ਮਿੱਠੀ ਦਾਲ ਦੀ ਭਰਾਈ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਭਰਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਬ੍ਰੈੱਡ ਨੂੰ ਪੋਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਨ ਪੋਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੱਗਰੀ ਇਸਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਸੁਆਦੀ ਫਲੈਟਬ੍ਰੈੱਡ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬੋਬਟਲੂ ਜਾਂ ਓਬੱਟੂ ਜਾਂ ਹੋਲੀਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਟੇ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਸੁਆਦ ਵਾਲੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੂਰਨ ਪੋਲੀ ਵਿਅੰਜਨ ਵਿੱਚ, ਸਟਫਿੰਗ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਾਲ (ਜਿਸਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਛੋਲੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਛਿੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਛੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਾਲ ਨੂੰ ਗੁੜ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਇਚੀ, ਸੌਂਫ, ਜਾਇਫਲ ਅਤੇ ਅਦਰਕ ਨਾਲ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਲੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਫਾਈਬਰ, ਫੋਲੇਟ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੋਲੀ (ਫਲੈਟਬ੍ਰੈੱਡ) ਪੂਰੇ ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ (ਆਟਾ) ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਆਟੇ (ਮੈਦਾ) ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਫਲੈਟਬ੍ਰੈੱਡ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਪੀਸੀ ਹੋਈ ਹਲਦੀ ਪਾਊਡਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਸਲੂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾੜ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋੜ ਦੇਵੇਗਾ।

ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋ ਜਿਸਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਚੰਗਾ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਆਦੀ ਮਿਠਾਈ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਪੂਰਨ ਪੋਲੀ ਵਿਅੰਜਨ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ। ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠੇ ਭਰਾਈ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੇਝਿਝਕ ਹੋਕੇ ਫਰਿੱਜ ਵਿੱਚ ਰਖ ਦੇਵੋ  । 

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਆਟਾ ਬਣਾਉ, ਪੋਲੀ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿਓ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨ ਵਿੱਚ ਫਰਾਈ ਕਰੋ। 

## ਸਮੱਗਰੀ
ਚਨਾ ਦਾਲ, ਗੁੜ, ਆਟਾ, ਇਲਾਇਚੀ ਪਾਉਡਰ, ਘੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਤੂਰ ਦਾਲ ਪਕੇ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ
ਲੋਕ ਗਾਥਾ

thumb|ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਥਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਹਾਣੀ, ਵੰਸ਼ ਵਰਣਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ, ਇਕ ਛੰਦ ਦਾ ਨਾਂ, ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੋਰਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹੋਣਾ ਲਿਆ ਹਾ। ਪਰ ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਫੋਕ ਬੈਲਡ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਥਾ ਉਹ ਲੋਕ ਕਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਪਾਤਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਵੇ ਅਰਥਾਤ ਜਿਵੇਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟਾਨਿਕਾ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ  ਲੇਖਕ ਦਾ ਅਗਿਆਤ ਹੋਣਾ, ਕਥਾਨਕ ਦਾ ਜ਼ਬਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਚਲਦੇ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕਲਾਤਨਕ ਜਾਂ ਬਨਾਵਟੀ ਸੂਖਮਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਆਦਿ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਹਨ। ਸਤੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਯਥਾਰਥ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਉਸਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਕਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਰੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਛੋਟੇ ਪਦਾਂ ਵਿਚ ਰਚੀ ਪ੍ਰੇਣਾਦਾਇਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯਾ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਕਹੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।
## ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ
* ਅਗਿਆਤ ਲੇਖਕ
* ਸੰਗੀਤ
* ਮੂਲ ਪਾਠ ਦੀ ਘਾਟ
* ਸਥਾਨਿਕ ਰੰਗਣ
* ਟੇਕ ਪਦਾਂ ਦਾ ਦੁਹਰਾਉ
* ਅਲੰਕਾਰਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ
* ਲੋਕ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ
## ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਲੋਕ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
* ਪ੍ਰੀਤ ਗਾਥਾ
* ਬੀਰ ਗਾਥਾ
* ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਾਥਾ
* ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਗਾਥਾ
***ਪ੍ਰੀਤ ਗਾਥਾ*** 

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰੀਤ ਗਾਥਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੀਤ ਜੋੜੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਵਾਲ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਅਤੇ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵਿਚ। ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਦੀ ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

***ਬੀਰ ਗਾਥਾ***

ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਦੀ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਯੋਧੇ ਸੂਰਬੀਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਵਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਰ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਜੱਗਾ ਡਾਕੂ, ਜੱਟ ਜੀਉਣਾ ਮੋੜ, ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਅਾਦਿ ਹਨ।

***ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਾਥਾ***

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬੀਰਤਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਕੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਧਾਂਕ ਲੇਕ ਮਨਾਂ ਉਪਰ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਘਲੂਘਾਰੇ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਉਪਰ ਅਸਹਿ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਕਾ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਮੋਰਚਾ, ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ, ਮੱਸਾ ਰੰਗੜ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਾਦਿ।

***ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਗਾਥਾਵਾਂ***

ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਮਿੱਥ ਦੁਆਲੇ ਗੀਤ ਘੁੰਮਦਾ ਹਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਦੀ ਗਾਥਾ ਇਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਗਾਥਾ ਹੈ।

## ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰਥਿਕਤਾ 
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਵੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਵਾਰ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਨੇ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ, ਦਮੋਦਰ, ਪੀਲੂ, ਵਾਰਿਸ, ਮੁਕਬਲ, ਆਦਿ ਕਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋੋਕ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸਾਊਥਾਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

**ਸਾਊਥਾਲ** ਪੱਛਮੀ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸਾਊਥਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਟਰੈਵਲਕਾਰਡ ਜ਼ੋਨ ੪ 'ਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਪੈਡਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਰੀਡਿੰਗ, ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਅਤੇ ਨਿਊਬਰੀ ਅਤੇ ਹੀਥਰੋ ਕਨੈਕਟ ਰਾਹੀਂ ਪੈਡਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਹੀਥਰੋ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਮੁਸਾਫ਼ਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਗਰੇਟ ਵੈਸਟਰਨ ਰੇਲਵੇ ਮੁਹਈਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ

12137/12138 **ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ** ਭਾਰਤੀਯ ਰੇਲਵੇ – ਸੈਂਟਰਲ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਮਬਈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਚਕਾਰ ਦੌੜਦੀ ਹੈ I ਇਹ ਟਰੇਨ ਨੰਬਰ 12137 ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਮਬਈ ਸੀਐਸਟੀ ਤੋਂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੱਕ ਅਤੇ ਟਰੇਨ ਨੰਬਰ 12138 ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ I ਇਹ ਟਰੇਨ ਉਹ ਦੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਮੁਮਬਈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੂਜੀ ਟਰੇਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜਨਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ I
## ਇਤਿਹਾਸ
ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1 ਜੂਨ 1912 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ I ਪੰਜਾਬ ਲਿਮਿਟੇਡ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਇਹ ਟਰੇਨ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲੱਲਾਰਡ ਪਿਅਰ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿ੍ਟਿਸ਼ ਅਫ਼ਸਰ, ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਬਿ੍ਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤੱਰ – ਪਛੱਮ ਬਾਰਡਰ ਤੱਕ ਲੈਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ I
ਸਾਲ 1914 ਵਿੱਚ, ਮੂਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਕਟੋਰਿਆ ਟਰਮਿਨਸ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਤੇ ਸਾਲ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ, ਟਰੇਨ ਟਰਮਿਨਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਭਾਰਤ – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਾਰਡਰ ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ I
## ਕੋਚ
12137/12138 ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 1 ਏਸੀ ਫ਼ਰਸਟ ਕਲਾਸ ਕਮ ਏਸੀ 2 ਟਾਇਰ ਕੋਚ, 1 ਏਸੀ 2 ਟਾਇਰ ਕੋਚ, 1 ਏਸੀ 2 ਕਮ ਏਸੀ 3 ਟਾਇਰ ਕੋਚ, 5 ਏਸੀ 3 ਟਾਇਰ ਕੋਚ, 10 ਸਲੀਪਰ ਕਲਾਸ ਕੋਚ, 4 ਜਨਰਲ ਬਿਨਾਂ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਡੱਬੇ ਅਤੇ 1 ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ ਹੈ I
ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਾਕੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੇਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਇਸ ਟਰੇਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧਾਈ ਅਤੇ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ I
ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਮੇਲ ਦਾ ਡੱਬਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਨਾਂ ਵਿੱਚ “ਮੇਲ” ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I

## ਸੇਵਾ
12137 ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ 34 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 1930 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ (56.76 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ) ਅਤੇ 33 ਘੰਟੇ ਤੇ 55 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ 12138 ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ (56.90 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ) I
ਇਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀ ਔਸਤ ਗਤੀ 55 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਤੀਯ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੇ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਸਰਚਾਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ I
## ਜ਼ੋਰ
ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਟਰੇਨ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ 3 ਇੰਜਣਾਂ (ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ) ਦੁਆਰਾ ਖਿਚੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ I ਇੱਕ ਦੋਹਰੇ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲਾ ਡਬਲਿਊਸੀਏਐਮ 3 ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਇਸ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਮੁਮਬਈ ਸੀਐਸਟੀ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਸ਼ੈਡ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਇਗਾਟਪੂਰੀ ਤੱਕ ਲੈਕੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਸਥਿਤ ਡਬਲਿਊਏਪੀ 4 ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਖਿਚਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਮਗਰੋਂ ਡਬਲਿਊਏਪੀ 4 ਇਸ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਭਗਤ ਦੀ ਕੋਠੀ ਸ਼ੈਡ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਕੈਂਨਟੋਨਮੈਂਟ ਤੱਕ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ I
ਸੈਂਟਰਲ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਡੀਸੀ – ਏਸੀ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ 6 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਮੁਕਮੰਲ ਕੀਤੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਸਥਿਤ ਡਬਲਿਊਏਪੀ 4 ਦੁਆਰਾ ਮੁਮਬਈ ਸੀਐਸਟੀ ਤੋਂ ਖਿਚਕੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਭਗਤ ਦੀ ਕੋਠੀ ਸ਼ੈਡ ਤੋਂ ਡਬਲਿਊਡੀਪੀ 4 ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਖਿਚਦਿਆਂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਕੈਂਨਟੋਨਮੈਂਟ ਤੱਕ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ I

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਤਿਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ

**ਤਿਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ**, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਿਬਤੀ ਇਸ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਬਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ। 14ਵੇਂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਹਨ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

ਤਸਵੀਰ:20110725_Budha_eyes_closeup_Bodhnath_Stupa_Kathmandu_Nepal.jpg|right|thumb|ਕਠਮੰਡੂ,ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਬੁੱਧਮੱਤ ਦਾ ਸਤੂਪ
ਤਸਵੀਰ:Young_monks_of_Drepung.jpg|right|thumb|ਤਿਬਤੀ ਬੌਧੀ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ
ਸੀਬੋਰਗੀਅਮ

**ਸੀਬੋਰਗੀਅਮ**, **Sg** ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਅਣਵੀ ਭਾਰ 106 ਵਾਲ਼ਾ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗਲੈੱਨ ਟੀ ਸੀਬੋਰਗ ਪਿੱਛੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕੋ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਜਿਊਂਦੇ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਣਾਉਟੀ ਤੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
* Chemistry in its element podcast (MP3) from the Royal Society of Chemistry's Chemistry World: ਸੀਬੋਰਗੀਅਮ
* Seaborgium at *The Periodic Table of Videos* (ਨੌਟਿੰਗਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ)
* WebElements.com – ਸੀਬੋਰਗੀਅਮ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ

**ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ** ਨੂੰ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸੀ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾ  
ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਮਲਕਵਾਲ,ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਇਨਾਇਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ 1960 ਤੋਂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾ ਦੀ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼ੌਖ਼ਤ ਅਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਤ (ਜੋ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੰਡੀ ਬਹਾਉਦੀਨ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ) ਮਲਕਵਾਲ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਕਿ 1960 ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਇਨਾਇਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੌਖ਼ਤ ਅਲੀ ਨੇ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ "ਐਮ ਅਸ਼ਰਫ" ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ *ਤੀਸ ​​ਮਾਰ ਖਾਨ* (1963) ਵਿਚ ਇਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

1960 ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬਲਕਿ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸ਼ੌਖ਼ਤ ਅਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਯੂਕੇ(UK), ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਬਾਦੀ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਸ਼ੌਖ਼ਤ ਅਲੀ ਸੂਫੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਬੜੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ "ਸੈਫ ਉਲ ਮੁਲਕ"।

ਸ਼ੌਖ਼ਤ ਅਲੀ ਨੂੰ 1976 ਵਿੱਚ "ਵਾਇਸ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ" ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ, 2013 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲੈਂਗੁਏਜ, ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਲਚਰ ਦੁਆਰਾ 'ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ' ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1990 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਗਾਣਾ "ਕਦੀ ਤੇ ਹਸ ਬੋਲ ਵੇ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਲ 2009 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ "ਲਵ ਆਜ ਕਲ" ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ "ਜੱਗਾ" ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਕ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੌਖ਼ਤ ਅਲੀ ਨੇ ਆਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕਾਂ ਇਮਰਾਨ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ, ਅਮੀਰ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਅਤੇ ਮੋਹਸਿਨ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿਧ ਗੀਤ 
* ਸੈਫ਼-ਉਲ-ਮਲੂਕ
* ਜਾਗ ਉਠਾ ਹੈ ਸਾਰਾ ਵਤਨ 
* ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ
* ਨਬੀ ਦੇ ਅਸੀਂ ਗ਼ੁਲਾਮ
* ਮੈਂ ਵਲੈਤ ਕਿਉ ਆ ਗਿਆ
* ਲਾਲ ਮੇਰੀ ਪਤ ਰੱਖੀਉ ਬਾਲਾ
* ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਅਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਯਾਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ

**ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ 17, 2016 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Khangchendzonga National Park, WebIndia123
* Goecha La:।n search of Kangchenjunga by George Thengummoottil - documentary on Goechala Trek inside Kangchenjunga National Park

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ
ਡਰੈਗਨ

thumb|220x220px|ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਲਾਂਗਸ਼ਾਨ ਮਦਿਰ ਉਪਰ ਡਰੈਗਨ ਦਾ ਚਿਤਰ
thumb|220x220px|ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ' ਨੌ ਡਰੈਗਨਾਂ ਦੀ ਕੰਧ' ਉਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਡਰੈਗਨਾਂ ਦੀਆ ਤਸਵੀਰਾਂ (ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਨੌਹ ਹੁੰਦੇ ਸਨ)
[thumb|220x220px|[ਇਟਲੀ ਦੇ ਰੋਜੀਉ ਕਾਲਾਬਰੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਉਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਕੰਧ ਉਪਰ ਪਿਚਕਾਰੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਡਰੈਗਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
]]
[thumb|220x220px|[ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਣੀਪੁਰਮਣੀਪੁਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੋਉਬੀ ਲਈ ਪਫਲ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਪਾਖੰਗਬਾ ਨਾਮ ਡਰੈਗਨ-ਰੂਪੀ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ
]]
**ਡਰੈਗਨ** ਜਾਂ ਅਜ਼ਦਹਾ ਇੱਕ ਕਲਪਨਿਕ ਜੀਵ ਹੈ ਜੋ ਸੱਪ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਡਰੈਗਨ ਵਿੱਚ ਉਡਣ ਅਤੇ ਅੱਗ ਉਗਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਿਥਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਅਜ਼ਗਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਥੋੜਾ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 'ਅਣਗਰ' ਸੱਪ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਥਨ (python) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ 
ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਲਪਨਿਕ ਜੀਵ ਨੂੰ ਡਰੈਗਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦਰਕੋਨ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ੳਾਇੳਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ  ਅਰਥ ਹੈ 'ਇਕ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਸੱਪ' ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ'ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੱਪ"।
## ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੱਪ ਵੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੀਵ ਡਰੈਗਨ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੋਕੇ (ਅਕਾਲ) ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ "ਅਹਿ" (ਭਾਵ-ਸੱਪ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
## ਯੂਰਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ 
ਯੂਰਪੀ ਡਰੈਗਨ ਅਕਸਰ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ  ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਗੋਲੇ ਸੁਟਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭੀਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  
## ਚੀਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
ਚੀਨੀ ਡਰੈਗਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਲਾਂਗ (龍) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਜੀਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਨੌਹਾਂ ਵਾਲੇ ਡਰੈਗਨ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡਰੈਗਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਬਿਯੋਵੂਲਫ
* ਸੱਪ
* ਸਜਾਤੀਅ ਸ਼ਬਦ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ
ਕੀਰਨੇ

**ਕੀਰਨਾ** ਜਾਂ **ਕੀਰਨੇ** ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋਗਮਈ/ਮਾਤਮੀ ਲੋਕਕਾਵਿ ਹੈ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਵੱਲੋਂ (ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ) ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਸਬੰਧ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਹਿਤਲ ਨਾਲ ਹੈ। ਕੀਰਨਾ ਹੌਂਕੇ ਅਤੇ ਲੇਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਉਚਰਿਤ ਅਜਿਹਾ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਥੀਮਕ ਟਕਰਾਉ ਦੀ ਕਾਵਿਕ ਜੁਗਤ ਉਤੇ ਅਧਾਰਤ 'ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ 'ਦੇ ਇਕਾਗਰ ਸਬੰਧ ਪਰ ਸਵੈੈ-ਸੰਬੋਧਨ ਰਾਹੀਂ ਥੀਮਕ ਟਕਰਾਉ/ਤਨਾਉ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੁਖ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਰੂਪਕ ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਮਾਨਵੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿ-ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸੁੰਦਰਦਾਸ

thumb|ਸੁੰਦਰਦਾਸ
**ਸੁੰਦਰਦਾਸ** ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸੰਤ, ਕਵੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਦਾਦੂ ਦਿਆਲ. ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1596 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਸਾ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਤ ਸੁੰਦਰਦਾਸ ਨੇ ਲਗਪਗ 48 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। **ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਵਜੋਂ **ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 1689 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।  ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਤ ਕਵੀ ਸੁੰਦਰਦਾਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1997 ' ਚ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵਾਲੀਇਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Sant Kavi Sunderdas biography at  hinduyouth.com

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਰੂਥ ਜੈਬੇਟ

**ਰੂਥ ਜੈਬੇਟ** (ਜਨਮ 17 ਨਵੰਬਰ 1996) ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੀਟ ਹੈ। ਉਹ ਬਹਿਰੀਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਦੌਡ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਟੈੱਪਚੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀਨ ਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਜੈਬੇਟ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਹਿਰੀਨ 'ਚ ਦੌੜਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 3000 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 5000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਜਿੱਤੀ। 

ਕਿਸ਼ੋਰ ਨੇ ਬਹਿਰੀਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਮੋਰੱਕੋ ਦੇ ਓਲੰਪੀਅਨ ਸਲੀਮਾ ਅਲ ਔਲੀ ਅਲਾਮੀ ਤੋਂ 2013 ਅਰਬ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 3000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸਟੇਪਲੇਕਸ਼ਾ 'ਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ 9: 52.47 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਬਹਿਰੀਨੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ 'ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬੜ੍ਹਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰੁਤਬੇ ਤੋਂ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੀ-ਰੇਸ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸੁਧਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ ਸੈਕਿੰਡ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ 9: 40.84 ਮਿੰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ ਇਸ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਾਲ ਚੋਟੀ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਸਟੇਪਲੇਚੇਸ ਦੌੜਾਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।

2014 ਵਿੱਚ, ਅਜੇ ਸਿਰਫ 17 ਸਾਲ ਦੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਹੋਰ ਕੀਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਿਸ਼ਵ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਵੇਲਟਕਲੇਸ ਜ਼ੁਰੀਕ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ 9: 20.55 'ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ .13 ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਜੂਨੀਅਰ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਗਈ ਕੀਤਾ।

ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ 500,000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ 52 ਮਿਲੀਅਨ ਕੀਨੀਅਨ ਸ਼ਿਲਿੰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ, 800 ਮੀਟਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਡੇਵਿਡ ਰੁਦਿਸ਼ਾ, ਜੋ ਕਿ ਕੀਨੀਆ ਲਈ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਡਾਲਰ, ਲਗਭਗ 10,000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਰੂਥ ਜੇਬੇਟ ਨੂੰ ਈ.ਪੀ.ਓ. ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਫਰਵਰੀ 2018 ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਏਜੰਟ, ਮਾਰਕ ਕੋਰਸਟਜੈਂਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। 4 ਮਾਰਚ, 2020 ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਏ.ਆਈ.ਯੂ. ਦੁਆਰਾ 18 ਫਰਵਰੀ, 2018 ਨੂੰ ਈ.ਪੀ.ਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 01 ਦਸੰਬਰ 2017 ਤੋਂ 18 ਫਰਵਰੀ, 2018 ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਤੀਜੇ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਸੀ।

### 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿਰੀਨ ਵੱਲੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਅਥਲੀਟ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। 3000 ਮੀਟਰ ਸਟੈੱਪਚੇਜ਼ ਵਿੱਚ 8:59.75 ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਈਵੈਂਟ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਸਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।

27 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਉਸਨੇ 2016 ਡਾਇਮੰਡ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 3000 ਮੀਟਰ ਸਟੈੱਪਚੇਜ਼ ਦਾ 8:52.78 ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਛੇ ਸੈਕਿੰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ

thumb|ਨਾਗਾ ਪੰਚਮੀ ਦੌਰਾਨ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਚੰਦਰਗਿਰੀ ਵਿਖੇ ਨਾਗ ਮੰਦਰ, ਨਾਗਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ
**ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ **ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ  ਸਾਉਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਦੇ ਪੱਖ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ (ਸੱਪ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂਂ ਦੁੱਧ ਪਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

##  ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਦਿਨ 
* ਇਸ ਦਿਨ ਨਾਗਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਜਰੂਰੀ ਹਨ। 
* ਬਾਂਬੀ/ਖੂਡ (ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ 
* ਨਾਗ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਫੂਲਾਂ ਜਾਂ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਪਸੰਦ ਹੈ।
* ਓਮ ਕੂਰੁਕੂਲਾਏ ਹੂੰ ਫਟ ਸਵਾਹਾ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* भारत में नागपूजन की परम्परा

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ

**ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ** ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਾਸ਼ਤ੍ਰੀ ਡਾ. ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਡਾ. ਬੇਦੀ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਗ ਆਖਾਣਾਂਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
## ਅਧਿਆਇ ਵੰਡ
ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
### ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ
ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਗਿਆਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਖਾਣ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਉੱਤਪਤੀ , ਵਿਕਾਸ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਉੱਪਰ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
### ਦੂਜਾ ਭਾਗ
ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਕਾਂਡ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਖਾਣ ਦੇ ਵਿਹਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
### ਤੀਜਾ ਭਾਗ 
ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਅਧੀਨ 49 ਲੋਕ ਵਾਰਤਾਵਾਂ  ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਡਾ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਕੁਝ ਕੁ ਅਖਾਣਾਂ ਦੀ ਉੱੱਤਪਤੀ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਮੁੱਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਘਟ ਨਹੀਂ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਰਤੀਆ

**ਰਤੀਆ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਭੌਤਿਕ ਸਥਿਤੀਰਤੀਆ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 23 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਘੱਗਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।&nbsp; ਇਸਦੀ ਔਸਤਨ ਉਚਾਈ 210 ਮੀਟਰ (688 ਫੁੱਟ) ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੈਂਡੇਲ ਵਿਲੀਅਮਸ

**ਕੈਂਡੇਲ ਵਿਲੀਅਮਸ** (ਜਨਮ 14 ਜੂਨ 1995) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2016 ਵਿਸ਼ਵ ਇੰਡੋਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੈਂਡੇਲ ਨੇ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 6221 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਹੈਪਥਾਲੋਨ ਵਿੱਚ 17ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
**ਆਊਟਡੋਰ**
*200 ਮੀਟਰ – 23.67 (-1.6 ਮੀ/ਸੈਕਿੰਡ, ਯੂਗੇਨ 2016)
*800 ਮੀਟਰ – 2:15.31 (ਯੂਗੇਨ 2016)
*100 ਮੀਟਰ ਅਡ਼ਿੱਕਾ ਦੌਡ਼ – 12.83 (+1.4 ਮੀ/ਸੈਕਿੰਡ, ਯੂਗੇਨ 2016)
*ਉੱਚੀ ਛਾਲ – 1.85 (ਅਲਬਕਰੀਕ 2012)
*ਲੰਬੀ ਛਾਲ – 6.46 (+0.1 ਮੀ/ਸੈਕਿੰਡ 2015)
*Shot put – 12.95 (ਯੂਗੇਨ 2016)
*ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋ – 42.21 (ਯੂਗੇਨ 2016)
*ਹੈਪਥਾਲੋਨ – 6402 (ਯੂਗੇਨ 2016)
**ਇੰਡੋਰ**
*800 ਮੀਟਰ – 2:17.30 (ਫ਼ੈਤਵਿਲੇ 2015)
*60 ਮੀਟਰ ਅਡ਼ਿੱਕਾ ਦੌਡ਼ – 8.09 (ਬਰਮਿੰਘਮ 2016)
*ਲੰਬੀ ਛਾਲ – 1.88 (ਅਲਬਕਰੀਕ 2014)
*ਲੰਬੀ ਛਾਲ – 6.54 (ਬਲੈਕਸਬਰਗ 2015)
*ਸ਼ਾਟ ਪੁੱਟ – 13.55 (ਬਰਮਿੰਘਮ 2016)
*ਪੈਂਥਾਲੋਨ – 4703 (ਬਰਮਿੰਘਮ 2016)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਖਖਰਾ

**ਖਖਰਾ** ਇੱਕ ਗੁਜ਼ਰਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਆਟਾ, ਮੋਠ ਦਾਲ਼ ਅਤੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਭੁੰਨਕੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਅਤੇ ਕੁਰਕੁਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਚਾਰ ਅਤੇ ਚਟਣੀ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਿਸਮਾਂ
ਖਖਰਾ ਨੂੰ ਮੇਥੀ, ਜੀਰਾ, ਬਾਜਰਾ, ਮਠ ਅਤੇ ਮਸਲੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਅੰਡਾ ਹੈ।

*ਮੇਥੀ
*ਧਨੀਆ
*ਪਾਣੀ ਪੂਰੀ
*ਪੰਜਾਬੀ ਮਸਾਲਾ
*ਜੀਰਾ
*ਲਸਣ
*ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ
*ਨਮਕ
*ਘੀ
*ਚੋਕੋਲਟ
*ਚਾਟ ਮਸਾਲਾ
*ਪੁਦੀਨਾ
*ਟਮਾਟਰ
*ਪਾਵ ਭਾਜੀ
*ਤੁਲਸੀ
*ਵਨੀਲਾ
*ਨਾਚੋ
*ਵਡਾ ਪਾਵ
*ਪਨੀਰ

## ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਆਟੇ, ਨਮਕ, ਮਸਾਲੇ ਪਕੇ ਇਸਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਲ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪਾਕੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਗੁੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਛੋਟੇ ਪੇੜੇ ਕਰਕੇ, ਇਸਨੂੰ ਬੇਲ ਲਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਟੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਦਿਖਦੀ ਹੈ। ਫ਼ੇਰ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮ ਕਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਭੁੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੱਦ ਤੱਕ ਇਹ ਇਹ ਭੂਰੇ ਅਤੇ ਕੁਰਕੁਰੇ ਹੋ ਜਾਂ. ਫੇਰ ਇਸਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਕੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਬਾਰਬਰਾ ਨਵਾਬਾ

**ਬਾਰਬਰਾ ਅਦੋਏਜ਼ੀ ਨਵਾਬਾ** (ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ 1989) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੀਟ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ ਟਰੈਕ ਕਲੱਬ ਵੱਲੋਂ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਨਵਾਬਾ ਪੈਂਥਾਲੋਨ ਅਤੇ ਹੈਪਥਾਲੋਨ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ '2015 ਯੂਐੱਸਏ ਆਊਟਡੋਰ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ' ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਨਵਾਬਾ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ, 1989 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਥੀਡੋਰ ਐਂਡ ਬਲੇਸਿੰਗ ਨਵਾਬਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 6 ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਨਵਾਬਾ ਦਾ 2007 ਦਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, 2007 ਵਿੱਚ 300 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਆਈ.ਐਫ. ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਸਿਟੀ ਸੈਕਸ਼ਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸੀ.ਆਈ.ਐਫ. ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਸਟੇਟ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 4-ਵਾਰ ਉਪ-ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ।
ਨਵਾਬਾ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਸੈਂਟਾ ਬਾਰਬਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਅਧਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਆਪਟੋਮੈਟਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਿਆ, ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਸਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਰੈਡਸ਼ਾਇਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ, 400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ 4x400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰਿਲੇਅ ਟੀਮ (ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੈਪੇਟੈਥਲੋਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਆਲ-ਅਮੈਰੀਕਨ ਹੋਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਿਗ ਵੈਸਟ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਹੈਪਥੈਥਲਨ ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਡੇਵਿਡ ਨਵਾਬਾ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਲੇਕਰਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕਰੀਅਰ
ਬਾਰਬਰਾ ਟਰੈਕ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਿਖਾਰਣ ਲਾਈ ਉਸਦਾ ਖੇਡ ਅਭਿਆਸ ਕੋਚ ਜੋਸ਼ ਪਰੀਸਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੀ ਸਾਬਕਾ UCSB ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2012 ਓਲੰਪਿਕ 5986 ਅੰਕ ਦਾ ਸਕੋਰ ਟ੍ਰਾਇਲਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਹੈਥਰ ਮਿਲਰ

**ਹੈਥਰ ਮਿਲਰ-ਕੋਚ** (ਜਨਮ 30 ਮਾਰਚ 1987) ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਹੈਪਥਾਲੋਨ ਅਤੇ ਪੈਂਥਾਲੋਨ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2015 ਵਿੱਚ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ *2015 ਪਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਡਾਂ* ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਅੱਪਮ

**ਅੱਪਮ** ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਪੈਨਕੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਚਾਵਲ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਾਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਮ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸਮੱਗਰੀ
*2 ਕੱਪ ਚਾਵਲ
*1 ਕੱਪ ਉਬਲੇ ਚਾਵਲ
*1 ਕੱਪ ਕੱਸਿਆ ਨਾਰੀਅਲ
*1/2 ਚਮਚ ਖਮੀਰ
*2 ਚਮਚ ਚੀਨੀ
*1 ਚਮਚ ਲੂਣ
*ਪਾਣੀ
*ਤੇਲ

## ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
#ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਧੋ ਲਵੋ।
#ਹੁਣ ਚਾਵਲ ਨੂੰ 4-5 ਘੰਟੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਿਓ ਦਵੋ।
#ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਪੀਸ ਲੋ ਅਤੇ ਕੱਦੂਕੱਸ ਕਿੱਤਾ ਨਾਰੀਅਲ, ਪਕੇ ਚਾਵਲ ਜਾਂ ਪੋਹਾ, ਖਮੀਰ, ਲੂਣ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਵੀ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੀਸ ਲੋ।
#ਜੇ ਘੋਲ ਜਿਆਦਾ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚਾਵਲ ਦਾ ਆਟਾ ਪਾਕੇ ਗਾੜਾ ਕਰ ਲੋ।
#ਖਮੀਰ ਨੂੰ 2-3 ਚਮਚ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਕੇ 10-15 ਮਿੰਟ ਰੱਖ ਲੋ ਜੱਦ ਤੱਕ ਇਹ ਚੱਗ ਛੱਡ ਦਵੇ।
#ਹੁਣ ਘੋਲ ਨੂੰ 12 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਰੱਖ ਦਵੋ।
#ਹੁਣ ਕੜਾਹੀ ਵਿੱਚ ਥੋਰਾ ਤੇਲ ਲਗਾ ਕੇ ਘੋਲ ਨੂੰ ਪਾ ਦੋ।
#ਹੁਣ ਕੜਾਹੀ ਨੂੰ ਥੱਕ ਦੋ ਅਤੇ ਆਂਚ ਤੇ ਪਕਾਓ ਜੱਦ ਤੱਕ ਇਹ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
#ਅੱਪਮ ਨੂੰ ਗਰਮ ਗ੍ਰਾਮ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਸਬਜੀਆਂ ਦੇ ਸੂਪ ਨਾਲ ਚਖੋ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਕੇਨ ਦਰਿਆ

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕੈਮੂਰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦਮੋਹ ਤੇ ਪੰਨਾ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਂਦਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਮੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 370 ਕਿ. ਮੀ. ਦੂਰ ਬਾਂਦਾ-ਫ਼ਤਿਹਪੁਰ ਸੜਕ ਕੋਲ ਚਿਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਮਨਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਡੂੰਘਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਬਾਂਦਾ ਵਿਖੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਤਲ ਰੇਤਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲੌਰੀ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਟਾਨਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੜੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਹੋਏ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਹਿਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਂਦਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਾਸੇ ਤਲ ਚਟਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰੌਨੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਦਰਿਆ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਅਜੈਗੜ੍ਹ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਬਰਿਆਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜਿਉਂ ਇਸ ਦਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਕੱਢੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ
ਕਨਾਨ

ਇਹ ਫ਼ਲਸਤੀਨ, ਜਾਰਡਨ ਅਤੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਂ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਲੈਂਡ ਆਫ਼ ਪਰਪਲ’ ਵੀ ਆਖਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਸਤੂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੀ ਹੀ ਸਾਰਨੀ ਪੱਟੀ ਦਾ ਹੀ ਇਹ ਨਾਂ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਕਨਾਨਾਈਟ ਸ਼ਬਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਕਨਾਨ ਸਭਿਅਤਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਮੱਧ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਥਾਈ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਵ-ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਲਕੋਲਿਥਿਕ ਯੁੱਗ (ਲਗਭਗ-4000 ਈ.ਪੂ.,) ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਚੀਨੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਅਨਘੜਤ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ (3000-2000 ਈ.ਪੂ.) ਵਿੱਚ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਮੱਧ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ (ਲਗਭਗ 2000-1550 ਈ. ਪੂ.) ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਮੀ ਉਮਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਲੋਂ ਕਨਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਮੱਲ ਲਿਆ। ਦੂਜੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰੀ, ਹਾਈਕਸਸ ਤੇ ਹੂਰੀਪਨਜ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ। ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਖੀਰ 'ਤੇ ਆਰੰਭਿਕ ਲੋਹ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਨਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਰਾਈਲੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਨਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪਿਆ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਤਾਕਤ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਕਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕਨਾਨ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। 
ਕਨਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਨਾਨ ਸਭਿਅਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਐਲ ਸੀ ਪਰ ਵਰਖਾ ਤੇ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਬਾਲ ਜਾਂ ਹਾਦਾਦ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ ਰੈਸੈੱਫ ਪਲੇਗ ਦਾ ਲਾਰਡ ਅਤੇ ਕੋਥਾਰ ਆਦਿ ਸਨ। ਕਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀਬ੍ਰਿਊ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਨਾਨੀ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਬਨਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕੇਪ ਕੋਸਟ

## ਕੇਪ ਕੋਸਟ
### ਇਤਹਾਸ
ਘਾਟਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਗਿੱਨੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਵਧੀ ਹੋਈ ਨੋਕ ਤੇ ਵਾਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 1652 ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨਾਂ ਨੇ ਕੇਪ ਕੋਸਟ ਕਿਲੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ 1664 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1874 ਤੱਕ ਇਹ ਗੋਲਡ ਕੋਸਟ ਦੀ ਬਰਤਾਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ। 
### ਉਦਯੋਗ
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਤਨ ਰੇਲ-ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਪਸਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1962 ਵਿੱਚ ਟੈਮਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹੀ ਕੰਮ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਧ ਗਈ। 
### ਆਰਥਿਕਤਾ
ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਫ਼ੜਨ ਦਾ ਵਪਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸਾਈ ਗਿਰਜਾਘਰ, ਵੈਸਲੇ ਚੈਪਲ ਅਤੇ ਸੈਂਟ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਦਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੋਦਕ

**ਮੋਦਕ** ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਖਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਡੰਪਿਲਗ ਹੈ. ਇਸਨੂੰ ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਕੋਂਕਣੀ ਵਿੱਚ ਮੋਦਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਕੋਜ਼ਹਾਕਤਾ, ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਕਾਦੂਬੂ ਆਖਦੇ ਹਨ. ਮੋਦਕ ਦੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਹਰੇ ਖੋਲ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਖੋਏ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੰਪਲਿੰਗ ਨੂੰ ਭੁੰਨਕੇ ਜਾਂ ਤਲਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੋਦਕ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਚਾਵਲ ਦੇ ਆਟੇ, ਖੋਏ ਅਤੇ ਖੰਡ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੋਦਕ ਇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਾ ਵਿਚ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਤੇ ਅਕਸਰ ਬਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਸਟੀਮਡ ਮੋਦਕ, ਫਰਾਈਡ ਮੋਦਕ, ਚੋਪ ਮੋਦਕ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵ ਫਰੂਟ ਮੋਦਕ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਸੁਆਦ ਹੈ।

ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਹਾਰ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜੇਹਾ ਤਿਓਹਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਾ ਵਿੱਚ  ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਗਹ -ਜਗਹ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੰਡਾਲ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੱਡੂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮੋਦਕ। ਮੋਦਕ ਇਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਅਨ ਮਿਠਾਈ ਹੈ, ਖਾਸਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੋਦਕ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ? ਆਖਿਰ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਠਾਈ ਕਿਉਂ ਪਸੰਦ ਹੈ? ਬਿਨਾਂ ਮੋਦਕ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਮੋਦਕ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ?

ਹਿੰਦੂ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਿਠਾਈ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵੀ ਅਨੁਸੂਈਆ ਨੇ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਹਿਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਖਾਨੇ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਇਸ ਨਿਮੰਤ੍ਰਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।ਦੇਵੀ ਅਨੁਸੂਈਆ ने ਸਬ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕੇ ਜਦੋਂ ਗਣਪਤੀ ਬੱਪਾ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਣ ਫੇਰ ਬਾਕੀ ਸਭ ਭੋਜਨ ਕਰਨ। ਪਰ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਗਣਪਤੀ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਖਾਣਾ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਖ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਗਣਪਤਿ ਨੂੰ ਇਕ ਮੋਦਕ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਬੱਪਾ ਨੇ ਇਕ ਲੰਬੀ ਡਕਾਰ ਲਈ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਮਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਦੇਵੀ ਅਨੁਸੂਈਆ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੂੰ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਬੈਠਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਅਨੁਸੂਈਆ ਇਹ ਵੇਖ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਰੇਸਿਪੀ ਮੰਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੇ ਜੋ ਓਹਨਾ ਦੇ ਪੁਤਰ ਨੂੰ ਮੋਦਕ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗੇਗਾ ਓਸਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ 

## ਮੋਦਕ ਬਾਰੇ ਜਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ 
ਮੋਦਕ ਦੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੋਦਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ  ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੋਦਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਸਟੀਮ ਮੋਦਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮੋਦਕ ਚੌਲਾਂ  ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੋਦਕ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ, ਗੁੜ, ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਭਰੇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੋਦਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇਆਂ  ਦਾ ਵੀ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਮੋਦਕ ਖਾਂ ਦੇ ਫਾਇਦੇ 
ਮੋਦਕ ਖਾਨ ਨਾਲ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਜ਼ਨ ਘਟਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Modak offered to Lord Ganesh.jpg|thumb|right|ਮੋਦਕ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
File:Ukadiche Modak.jpg|thumb|ਉਕਦੀਚੇ ਮੋਦਕ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ
ਕੇਪ ਮੇ

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਰਾਜ ਵਿਖੇ **ਕੇਪ ਮੇ** ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਪ ਆਈਲੈਂਡ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸੰਨ 1869 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਂ ਇੱਕ ਡੱਚ ਖੋਜੀ ਕਾਰਨੀਲੀਅਸ ਜੈਕੋਬਸਨ ਮੇ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ 1623 ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਆਇਆ ਸੀ।

### ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੀਚ ਆਰਾਮਗਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਵਰਣਨ ਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਟਲ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਠਹਿਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ ਵਾਲੇ ਮਕਾਨ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।
## ਦਿਲਕਸ਼ ਨਜਾਰੇ
ਇਥੇ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਕਿ. ਮੀ. ਲੰਬੀ ਬੀਚ ਸੈਰਗਾਹ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੇਪ ਮੇ ਦਾ ਚਾਨਣਾ ਮੁਨਾਰਾ ਅਤੇ ਯੂ. ਐਯ. ਕੋਸਟ ਗਾਰਡ ਹੈ। ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਬੇ ਤੋਂ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਫ਼ਲਾਈਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਇਧਰ ਉਧਰ ਜਾਣ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
## ਅਬਾਦੀ
ਆਬਾਦੀ – 4,853 (1980)
38°56' ਉ. ਵਿਥ. ; 74°55' ਪੱ. ਲੰਬ.

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਪ ਮੇ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ
ਮੂੰਗ ਬੀਨ ਡੋਸਾ

**ਮੂੰਗ ਬੀਨ ਡੋਸਾ** ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸਾਰਾ ਅੱਤੁ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕ੍ਰੇਪ ਵਰਗੀ ਰੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਦਿਖਣ ਵਿੱਚ ਡੋਸੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰੇ ਛੋਲੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ ਪਰ ਡੋਸੇ ਦੀ ਤਰਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੜਦ ਦੀ ਦਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪੇਸਾਰਾ ਅੱਤੁ ਨੂੰ ਆਂਦਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਦਰੱਕ ਜਾਂ ਹਲਦੀ ਦੀ ਚਟਨੀ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਮਿਰਚ, ਅਦਰੱਕ, ਅਤੇ ਪਿਆਜ ਪਾਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
# ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਮੂੰਗ ਬੀਨ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਧੋ ਕੇ ੮ ਘੰਟੇ ਪਿਓ ਕੇ ਰੱਖ ਦੋ।
# ਫੇਰ ਇੰਨਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਕੇ ਨੂੰ ਪੀਸ ਲਵੋ, ਜੱਦ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਪਤਲਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣ ਜਾਵੇ।
# ਹੁਣ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ ਪਿਆਜ, ਕੜੀ ਪੱਤਾ, ਅਦਰੱਕ, ਹਰੀ ਮਿਰਚ, ਜੀਰਾ, ਹਿੰਗ, ਅਤੇ ਲੂਣ ਪਾ ਦੋ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਰਲਾ ਦੋ।
# ਹੁਣ ਤਵੇ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ, ਘੀ ਲਗਾ ਦੋ। ਤਵੇ ਦੇ ਗਰਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 4-5 ਚਮਚ ਡੋਸੇ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪਾਕੇ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾ ਦੋ।
# ਜਦੋਂ ਇਸਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਭੂਰਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਪਲਟ ਦਵੋ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਭੂਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪਕਾਓ।
# ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਚਟਨੀ ਨਾਲ ਚਖੋ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਕੇਦਾਰਾ

**ਕੇਦਾਰਾ** ਕਲਯਾਣ ਨਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਤੀਵ੍ਰ ਦੋਵੇਂ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਾਦ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਮਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ੜਜ ਸੰਵਾਦੀ ਹੈ ਤੀਵ੍ਰ ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰ ਦੁਰਬਲ ਹਨ। ਗਾਉਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਰਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ ਹੈ।
ਸਰਗਮ –
ਨ ਸ਼ ਮ, ਗ ਪ,
ਮੀ ਪ ਧ ਨਾ ਧ ਪ,
ਸ਼ ਨਾ ਧ ਪ,
ਮੀ ਪ ਧ ਪ ਮ, ਰ ਸ਼
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਾਰੇ ਦਾ ਤੇਈਵਾਂ ਨੰਬਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਤਕਬੀਰ

thumb|ਤਕਬੀਰ ਨਸਤਾਲੀਕ ਆਰਬੀ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ।
thumb|ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤਕਬੀਰ  ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦੋਨੋਂ ਹੱਥ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਿੱਚ ਉਠਾਉਦਾ ਹੈ।
**ਤਕਬੀਰ** (),  ਅਰਬੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਅੱਲਾਹੂ ਅਕਬਰ (), ਯਾਨੀ "ਅੱਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ" ਲਈ ਇੱਕ ਪਦ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਇਸਲਾਮੀ ਅਰਬੀ ਪਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਰਰਸਮੀ ਪਰਕਾਸ਼ਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਸਮੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ*,** *ਜਿਸਨੂੰ  ਵੱਖ  ਵੱਖ  ਸੰਦਰਭਾਂ  ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਅੱਲਾਹੂ *ਅੱਲਾ ਦਾ * ਕਰਤਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਖਾਸ ਨਾਮ ਹੈ। ਅਕਬਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕਬੀਰ ਦਾ ਅਗਲਾ ਦਰਜਾ ਹੈ। ਤਕਬੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਕਰਕੇ "ਮਹਾਨਤਮ" ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਲੇਖਕ "ਮਹਾਨਤਰ" ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 

## Notes 
Category:Articles containing Arabic-language text
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ