open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਵੱਸਣ ਸਿੰਘ

**ਵੱਸਣ ਸਿੰਘ** ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਚੱਕ ਨੰਬਰ 54 ਤਹਿਸੀਲ ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 25ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮੌਕੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂਬਾ ਪੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦੇ ਜਮਾਤੀ ਰਹੇ।

## ਜੀਵਨ
ਵੱਸਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1940 ਤੋਂ 1945 ਤਕ ਕਾਲਾ ਪਾਣੀ (ਅੰਡੇਮਾਨ ਨਿਕੋਬਾਰ) ਜੇਲ੍ਹ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੱਟੀ। ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਵਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਵੱਸਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਰਾ ਕੈਪਟਨ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਰਸਾਲਦਾਰ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ
ਬੀ.ਐਲ.ਓ.

**ਬੀ.ਐਲ.ਓ.** ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਬੂਥ ਲੈਵਲ ਤੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਅਫਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਸਰ ਬੂਥ ਲੈਵਲ ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦੇ
ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ

**ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ** ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।'''''' ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਕੋਲੋਂ 19 ਜੂਨ 1665 ਨੂੰ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗਡਵਾਈ ਅਤੇ ਕਹਿਲੂਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਪ ਚੰਦ ਨੇ ਰਾਣੀ ਚੰਪਾ ਦੇਵੀ ਕੋਲੋਂ ਮਾਖੋਵਾਲ,ਸਹੋਟਾ,ਮੀਆਂਪੁਰ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 500 ਰੁਪਏ ਨਕਦ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਰਵਾਈ। ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਨਗਰ ਵਸਾਉਣ ਪਿੱਛੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਲਗਪਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬਦਲਾ (ਦੋਆਬਾ)

**ਬਦਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 714 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 3405 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 1646 ਮਰਦ ਅਤੇ 1759 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1069 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 739 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 88.37% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 91.57% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  85.52% ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ

'*** 

**ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ *'ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੀ  ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ  ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਾਨਸਭਾ ਵਿੱਚ 8 ਜਨਵਰੀ 1947 ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਇਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ  ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤਐਸ. ਆਰ. ਰੰਗਾਨਾਥਨ ਨੇ 11 ਮਈ 1950 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 
## ਅਧਾਰੀਕ ਸਰਚਨਾ   
## ਹੋਰ ਕੜੀਆਂ  
* Rajasthan University - Official website
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੀੜ ਗੁਰੂ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ** ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ 10ਵੀਂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜੀ ਤੋਂ 7 ਪੋਹ ਬਿਕਰਮੀ 1761 ਦੀ ਠੰਢੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਵੱਲ ਤੁਰੇ ਸਨ। ਦਸੰਬਰ 1704 ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਖ਼ਤਰਾ ਭਾਂਪਦਿਆਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਨੂੰ ਚਾਲੇ ਪਾ ਦੇਣ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੀੜ ਗੁਰੂ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਇੱਕ ਜੰਡ ਦਾ ਬਿਰਖ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਬਿਰਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ।
## ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੀੜ ਗੁਰੂ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ 74 ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਨੇੜਲੇ ਪੰਜ ਪਿੰਡਾਂ ਫ਼ਤਹਿਪੁਰ ਮਹਿਤੂਤਾਂ, ਖੋਖਰਾ, ਰਹੀਮਾਬਾਦ, ਖਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਬੀੜ ਗੁਰੂ ਫ਼ੌਜਾ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਦੇਖਰੇਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਜਾਗੀਰ ਸਿੰਘ ਖੋਖਰਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੁੱਖ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹਨ। ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੈਂਬਰ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹਨ। ਲੰਗਰ ਸੇਵਾਦਾਰ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਜੰਡ ਦਾ ਰੁੱਖ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰਿਆ ਭਰਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਛੋਹ ਵੰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਂਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਂਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ** ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ  ਪਿੰਡ ਪਲਾਹੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗੁਰੂ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਪਲਾਹੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਅਨੁਸਾਰ 1635 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਗੁਰੂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜਾਨਾਂ ਗਵਾਈਆਂ ਪਰ ਜਿੱਤ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਲਾਹੀ, ਡੁਮੇਲੀ, ਬਬੇਲੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਲਾਹੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਂਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਲਾਹੀ  ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਪੂਰਵ ਉਤੇ **ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਪਾਰਕ** ਵਿੱਚ ਸਲਾਨਾ ਜੋੜ-ਮੇਲਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਢਾਡੀ (ਸੰਗੀਤ) ਦਰਬਾਰ, ਕੀਰਤਨ, ਸ਼ਬਦ ਗਾੲਿਨ, ਕਾਵਿ ਦਰਬਾਰ ਅਾਦਿ ਦਾ ਖਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਹੈ। 

File:ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਂਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ.jpg|thumb|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਂਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ, ਫਗਵਾੜਾ, ਪੰਜਾਬ)
File:ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ.jpg|thumb|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਂਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ, ਫਗਵਾੜਾ, ਪੰਜਾਬ)
File:ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਂਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ.jpg|thumb|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਂਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ, ਫਗਵਾੜਾ, ਪੰਜਾਬ)
File:ਗੁਰਦੁਆਰਾ.jpg|thumb|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਂਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ)

## ਹਵਾਲੇ 
, '''

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਗਾਰਸਨ ਕਾਰਿੰਨ

**ਗਾਰਸਨ ਕਾਨਿਨ** (1912--) ਅਮਰੀਕਨ ਡਰਾਮਾ ਕਾਰ ਹੈ 'ਕੱਲ ਜੰਮਿਆ "Born Yesterday(1946) ਵਿੱਚ ਡ੍ਰਾਮਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬ੍ਰ੍ਨ੍ਡ ਸਾਹ ਦੇ ਡਰਾਮੇ "ਪਿਗ੍ਮੇਲੀਆਂ " ਤੇ "ਗਲਤਾਚਾਹ" ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਰਖੱਦੀ ਹੈ ਕਾਨਿਨ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦੁਨਿਆ ਦੇ ਯੁਧ ਤੋਂ ਪ੍ਰ੍ਭਾਬ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਾਲਚ ਤੇ ਭ੍ਰਿਸਟਾਚਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ |ਪਾਲ ਨਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ |ਉਹ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ |ਇਸ ਡ੍ਰਾਮਾ ਦਾ ਟਾਇਟਲ ਵੀ ਆਲੋਚਕ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਾਲੀਂ ਕੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ |ਹੇਰੀ ਬਰੁਕ ਇੱਕ ਖਰਚੀਲੀ ਸਟੇਟ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਨਣ ਦੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਸਨੇਤਰ ਹੇਜ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿਸ਼ਾ ਲੈ ਲੈਦਾ ਹੈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਨ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਰੋਜ਼ਾ ਉਤਨਬਾਈਵਾ

**ਰੋਜ਼ਾ ਉਤਨਬਾਈਵਾ** (Kyrgyz and Russian: Роза Исаковна Отунбаева; ਜਨਮ ਅਗਸਤ 23, 1950) ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈ। 
## ਕਾਰਜਕਾਲ
ਰੋਜ਼ਾ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਤੋਂ 1 ਦਸੰਬਰ 2011 ਸੀ। 3 ਜੁਲਾਈ 2010 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕੀ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਰੋਜ਼ਾ ਅਪਰੈਲ 2010 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2011 ਤੱਕ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕਿਰਗੀਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਯਰ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1981 ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਰੋਜ਼ਾ ਕਈ ਅਹਿਮ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ 150 ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* 2010 Kyrgyzstani uprising
* List of elected and appointed female heads of state
* Torild Skard (2014) 'Roza Otunbayeva' "Women of power - half a century of female presidents and prime ministers worldwide", Bristol: Policy Press ISBN 978-1-44731-578-0

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Kyrgyzstan: The Bittersweet Fruits Of The Revolution
* Roza Otunbayeva interviews on Echo of Moscow (Russian)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼

**ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼** ਕੇ.ਐਸ.ਸੀ (ਅਰੇਬਿਕ: طيران الجزيرة‎) ਇੱਕ ਕੁਵੈਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਕੁਵੈਤ ਇੰਨਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅੱਲ ਫਰਵਾਨਿਯਾਹ ਗਵਰਨੇਟ, ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਇਹ ਮਿਡਲ ਇਸਟ ਵਿੱਚ ਤਹਿ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਬੇਸ ਕੁਵੈਤ ਇੰਨਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੈ I ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕੁਵੈਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਲਾਈਨ ਬਣੀ ਹੈ ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਏਅਰਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਕੈਰੀਅਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਿਡਲ ਇਸਟ ਵਿੱਚ ਜਲਦ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ I ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਕੁਵੈਤ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਜੁਲਾਈ 2009 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ I ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਕੁਵੈਤ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਫ਼ਾਰ ਸਿਵਲ ਐਵਿਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ 1834 ਟੇਕ – ਆਫ਼ ਅਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ, ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ 4% ਨਾਲ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣ ਗਿਆ I
## ਇਤਿਹਾਸ
ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ, ਕੁਵੈਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੈਰ – ਸਰਕਾਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਫਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਵੈਤ ਦੀ 50 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਜੋਕਿ ਕੁਵੈਤ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਤੇ ਸੀ ਉਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ I ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ, ਇਮੀਰੀ ਡੈਕਰੀ #89 ਨੇ ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਨਵਾਂ ਉਦਾਰ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ I

ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਨਤਕ ਭੇਂਟ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕੇਡੀ 10 ਲੱਖ (ਯੂਐਸਡੀ 35 ਲੱਖ) ਦੇ ਕੈਪੀਟਲ ਨੂੰ ਵੱਧਾਇਆ, ਜੋਕਿ 12 ਗੂਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਈ I 4ਕਓੂ 2007 ਵਿੱਚ ਦੁਸਰੀ ਭੇਂਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਕੈਪੀਟਲ ਨੂੰ ਦੂਗਨਾ ਕਰਕੇ ਕੇਡੀ 20 ਲੱਖ (ਯੂਐਸਡੀ 70 ਲੱਖ) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ 10% ਨੇ ਅਸਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੈਪੀਟਲ ਨੂੰ ਵੱਧਾ ਕੇ ਕੇਡੀ 22 ਲੱਖ (ਯੂਐਸਡੀ 77 ਲੱਖ) ਕਰ ਦਿੱਤਾ I ਤਕਰੀਬਨ 26% ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹਨ ਜੋਕਿ ਬੂਦਈ ਗਰੁੱਪ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ: ਵਿੰਗਸ ਫ਼ਾਇਨੈਂਸ (9%) ਅਤੇ ਬੂਦਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ (17%). 6-7% ਵੀ ਜ਼ਾਸਿਮ ਐਮ ਅੱਲ-ਮਉਂਸਾ ਟਰੇਡਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਪਹਿਲੀ ਕੁਵੈਤੀ ਸਰਕਾਰ (ਜੋ)ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਨੀਸਟਰ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਕੋਲ ਹੈ ਜੋਕਿ ਇਰਾਕੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਸੀ I ਤਕਰੀਬਨ 17.5% ਦਾ ਹਿਸਾ ਦੋ ਰਿਯਲ ਸਟੇਟ ਦੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I

ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਚਾਲਨ 30 ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਬ੍ਰਾਂਡ ਏਅਰਬੱਸ ਏ320 ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੀ ਉਡਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮਿਡਲ ਇਸਟ ਦੀ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ਲਈ ਉਡਾਣ ਭਰਦੀ ਹੈI

ਕਓੂ2 2009 ਵਿੱਚ, ਯੂਏਈ ਅਧੀਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੁਬਈ ਤੋ ਇਸਦੇ ਹੱਬ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀI ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਦੁਬਈ ਦੀ ਅਗਾਮੀ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਫ਼ਲਾਈ ਦੁਬਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ I ਜਜ਼ੀਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਵੈਤ ਹੱਬ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਸੰਚਾਲਨ ਮੋਡਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਹੱਬ ਨੂੰ ਕਿੱਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ I ਕਓੂ2 2010 ਨਾਲ, ਨਵਾਂ ਮੋਡਲ ਵੱਧ ਸਮਰਥਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਿਨਾ ਲਾਭ ਵਾਲਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ I ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਈ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੱਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਏ I

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਉਡਾਨਾਂ
ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ

**ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ** ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਲੋਚਕਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਡਾ. ਜਸਪਾਲ ਕੌਰ ਕਾਂਗ ਹੈ। ਅਮਰਜੀਤ ਕਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰਲੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਸਪਾਲ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ‘‘ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਇੰਸਪਾਈਰੇਸ਼ਨ (ਪ੍ਰੇਰਨਾ) ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ ਨੇ ਪੜ੍ਹਨ-ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਬੌਧਿਕਤਾ ਨਾਲ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਡਾ. ਕਾਂਗ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀਵਾਦ, ਗਰੁੱਪ ਜਾਂ ਦੋਸਤਾਂ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਮੋਹਰਾ ਬਣੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਬਿਸਮਿਲ

**ਬਿਸਮਿਲ** (ਤਰਕ: Bismil) ਤੁਰਕੀ ਦੇ  ਦਿਆਰਬਾਕਿਰ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। 2012 ਕੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸਦੀ ਕੁੱਲ ਜਨਸੰਖਿਆ (ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ) 1,11,746 ਹੈ। ਇਥੇ ਬਹੁਤੇ ਨਿਵਾਸੀ ਕੁਰਦ ਲੋਕ ਹਨ । ਇਸ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ  ਮੁਖੀਆ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਬਿਸਮਿਲ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਦਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ  ਮੁਖੀਆ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਪੁਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਬਿਸਮਿਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 60,150 ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ  ਮੇਅਰ ਕੀਮਲੇ ਐਮਨੋਗਲੋ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪੀਸ ਐਂਡ ਡਮੋਕਰੀਸੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਤਾਅਲੁੱਕ ਰਖਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿਆਰਬਾਕਿਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ
1811

**1811** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1810 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 20 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਆਸਟਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੀਵਾਲਾ ਕੱਢਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਦਰਿਆ (ਪਿੰਡ)

**ਦਰਿਆ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 126 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 564 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 291 ਮਰਦ ਅਤੇ 273 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 938 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 1029 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 82.56% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 83.98% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  81.01% ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਏ ਸ਼ਾਰਪ (.ਨੈੱਟ)

**ਏ ਸ਼ਾਰਪ** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਯੂਐਸਏ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲਸੰਸ ਜੀਐਨਯੂ (ਜਰਨਲ ਪਬਲਿਕ ਲਸੰਸ) ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੇਠ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੜਾ ਕੋਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਇਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਡਾਟ ਨੈੱਟ ਪਲੈਟਫੋਰਮ ਉੱਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ 
* A# for .NET
* Ada Sharp .NET  Programming environment

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਏ ਸ਼ਾਰਪ (ਐਗਸਾਇਮ)

ਏ ਸ਼ਾਰਪ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਏ++

**ਏ++** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮੰਤਵ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਇਸਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੇ ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏ++ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ, ਸੀ++ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟਰ ਹੋਰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਸਕੀਮ, ਸੀ++, ਜਾਵਾ, ਆਦਿ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਪਰਤੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਲਿਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* A++ book online
* Georg P. Loczewski, *The Lambda Calculus and A++* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਏ+ (ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)

**ਏ+** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਏ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ "ਏ" ਭਾਸ਼ਾ ਏਪੀਐਲ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਏ-0 ਸਿਸਟਮ

**ਏ-0 ਸਿਸਟਮ** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗ੍ਰੇਸ ਹੋਪਰ ਨੇ 1951 ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਯੂਐਨਆਈਵੀਏਸੀ ਆਈ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਿਹਲੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਾਈਲਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸੰਸਕਰਣ ਆਏ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਏ-1, ਏ-2, ਏ-3, ਏਟੀ-3 ਅਤੇ ਬੀ-0 ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਨੋਟ 
## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
* Proceedings of the 1954 MIT Summer Session on "Digital Computers - Advanced Coding Techniques, section 7 - A2 Compiler and Associated Routines for use with Univac 

## ਹਵਾਲੇ
#
#
#
#
#

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਐਗੀਲੈਂਟ ਵੀਈਈ

**ਐਗੀਲੈਂਟ ਵੀਈਈ** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
stub
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੈਫੇ

right|thumb|240x240px|Internet café and library on the *Golden Princess*
thumb|240x240px|Combination Internet café and sub post office in Münster, Germany
**ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੈਫੇ** ਜਿਸਨੂੰ ਕੈਫੇ ਨੈੱਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੈਫੇ ਦੀ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾ ਵਪਾਰਿਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੈਫੇ ਵਿੱਚ ਕੰਪਯੁਟਰ ਦੀ ਵਤਰੋ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਮਤ ਚੱਕਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

## ਕਨੂੰਨੀ ਪੱਖ 
right|thumb|200x200px|A notice about anti-terrorism related ID requirements on the door of an Italian Internet café. (Florence, May 2006)
2013 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੈਫੇ ਨੂੰ ਗੈਰਅਧਕਾਰੀਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗਾਣੇ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰਕੇ ਸੀ.ਡੀ. ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜੁੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਈਆ ਗਿਆ।

2005 ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੈਫੇ ਡੀ ਵਤਰੋ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੀ ਕਾਪੀ, ਫੋਨ ਅਤੇ ਫ਼ੈਕਸ ਲਈ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਾਲ ਆਂਤਕੀ ਡਰ ਕਾਰਨ ਕਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
* China Tightening Control Over Internet Cafes, 2003. Reuters, June 10.
* Hong, J. and L. Huang (2005). "A split and swaying approach to building information society: The case of Internet cafes in China." Telematics and Informatics 22(4): 377-393.
* John Flinn (1991). "High-Tech Small Talk at City's cafes", *The San Francisco Examiner*, Front Page.
* Katherine Bishop (1992). "The Electronic Coffeehouse", *New York Times*.
* John Boudreau (1993). "A Cuppa and a Computer", *Washington Post*, Front Page.
* Marian Salzman (1995). "SFnet Leads Cyber Revolution", *San Francisco Examiner*.
* SFnet.org , Press Archive.
* PDF(202KB)
* PDF
* PDF
* Madanmohan Rao(1999), Bringing the Net to the Masses: cybercafes in Latin America 
* Connected for development-Information Kiosks & Sustainability - UN ICT TaskForce Series 4
* ITU 'Global Indicators Workshop on Community Access to ICTs' di Mexico City, 16-19 November 2004
* Here's to the Techies Who Lunch, New York Times, August 27, 1994
* report on Yahoo's best cafes, 2004.
* Xiao, Q., 2003. China’s Internet Revolution. USC Annenberg Online Journalism Review.

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* DMOZ
* World of Internet Cafes

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੈਫੇ
ਏਬੀਏਪੀ

**ਏਬੀਏਪੀ** (ਐਡਵਾਂਸ ਬਿਜਨਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ) ਇੱਕ ਇੱਕ ਹਾਈ-ਲੇਵਲ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਜਰਮਨ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀ SAP ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਐਸਏਪੀ (SAP) ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸਰਵਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕੁੱਝ ਭਾਗ ਨੈੱਟਵੀਵਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਏਬੀਏਪੀ ਦਾ ਸਿੰਟੈਕਸ ਕੋਬੋਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਐਲਗੌਲ 58

**ਐਲਗੌਲ 58** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਹੋਰ ਨਾਮ ਆਈਏਐਲ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਐਲਗੌਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਤੋਂ ਹੀ ਐਲਗੌਲ 60 ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਪਿਹਲਾ ਸੰਸਕਰਣ 1958 ਵਿੱਚ ਜਾਹਨ ਬੈਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਐਲ ਨੇ ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਐਲਗੌਲ 58 ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਗੌਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਐਲਗੌਲ ਡਬਲਿਊ

**ਐਲਗੌਲ ਡਬਲਿਊ** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਅਮੀਗਾ ਈ

**ਅਮੀਗਾ ਈ** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
## ਇਤਿਹਾਸ
*1993: ਅਮੀਗਾ ਈ ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਜਨਤਕ ਰੀਲਿਜ਼। 
*1997: ਅਮੀਗਾ ਈ ਦਾ ਪਿਛਲੇ ਵਰਜਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ (3.3a)।
*1999: ਅਮੀਗਾ ਈ ਦਾ ਅਸੀਮਤ ਕੰਪਾਈਲਰ ਚੱਲਣਯੋਗ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
*1999: M68K ਅਧੀਨ ਅਮੀਗਾ ਈ ਕੰਪਾਇਲਰ ਦਾ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ GPL।
*1999: ਅਮੀਗਾ ਈ ਦੇ ਸੂਤਰ ਸੰਕੇਤਾਵਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਰਜਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
*1999: ਪਾਵਰ ਡੀ (0.01) ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਵਰਜਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
*2000: YAEC (1.0) (ਪਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਈ ਕੰਪਾਈਲਰ) ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
*2001: ਅਮੀਗਾ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਵਰਜਨ (2.12.3) ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
*2002: YAEC (2.5d) ਦਾ ਆਖਰੀ ਵਰਜਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
*2002: ECX (1.0) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ
*2003: ਪਾਵਰ ਡੀ (0.20) ਦਾ ਆਖਰੀ ਵਰਜਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
*2008: ਪੋਰਟੇਬਲ (r1) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ।
*2008:RE (0.9) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਰੀਲਿਜ਼।
*2009: ਪੋਰਟੇਬਲ (r4) ਲਈ ਮਾਇਕ੍ਰੋਸੋਫਟ ਵਿੰਡੋ ਜਨਤਕ ਰੀਲਿਜ਼।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਐਲਗੌਲ 60

**ਐਲਗੌਲ 60** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਲਗੌਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਐਲਗੌਲ 58 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਾਸਕਲ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਐਲਗੌਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਰੱਖੇ ਗਏ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
### ਮਿਆਰੀ ਅਪ੍ਰੇਟਰਜ਼ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਗੌਲ 60
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਗੌਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਅਲਮਾ-0

**ਅਲਮਾ-0** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਕੋਡ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟਾਇਪ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕੋਡ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲੱਭ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਏਐਮਓਐਸ (ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)

**ਏਐਮਓਐਸ** ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
## External links 
* Source code for AMOS and STOS (68000 ASM)
* The AMOS Factory  (An AMOS support/community site)
* Amigacoding website (contains in-depth info and references for AMOS)
* Back to the Roots  (Contains full AMOS downloads for Amiga or an emulator)
* sdlBasic: a multiplatform Basic interpreter, multiplaform and open-source, using SDL libraries, very inspired by AMOS.
* Mattathias BASIC (Open source AMOS compiler, early alpha)
* History of STOS and AMOS : how they came to be published in the UK

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਰਾਜਾ ਬੀਰਬਲ

ਭਾਰਤ ਗਲਹੋਤ ਦੇ ਦੁਆਰਾ **ਰਾਜਾ ਬੀਰਬਲ **ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਜੀਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਦੇ 9 ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਬ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਯੋਗ ਮੈਬਰ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਕੀ ਅਕਬਰ ਦੇ 9 ਨਵਰਤਨ ਸਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਨਸਕਰੀਤੀ   ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ 9 ਰਤਨ ਹਨ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ  ਬੀਰਬਲ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚਿ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ ਸੀ। ਸਮਰਾਟ ਕਈ ਬਾਰ ਬੁਧਿ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਲਈ  ਬੀਰਬਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। 

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ  
* Maheshdas Bhat alias Birbal
* Stories of Birbal 
* Akbar and Birbal Digital Flipbook 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਚੇਵਾਲ

**ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ** ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਹਨ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਾਲੀ ਵੇਈਂ ਨਾਂ ਦੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨ
ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਨਿਹਾਲੁਵਾਲ ਤੋਂ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ D.A.V ਕਾਲਜ ਨਕੋਦਰ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।

## ਕਾਰਜ
ਸੀਚੇਵਾਲ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਈਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਨ੍ਹਾ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਕਾਫੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੁੱਖ-ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਮਲ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ 24 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਵਾਇਆ। 

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਏ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁੱਢਲੀ ਮਦਦ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਨਵੇਂ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Seechewal.com 
* Heroes of the Environment 2008 
* Baba Seechewal plays on environment issue 
* NRI, GNNSJ Birmingham, UK donated Rs 60 lakh to clean the Bein river in Punjab 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸਲੀਮ-ਸੁਲੇਮਾਨ

ਸਲੀਮ-ਸੁਲੇਮਾਨ  ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ 2 ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਲੀਮ ਮਰਚੈਟ ਅਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨ ਮਰਚੈਟ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।   ਸਲੀਮ ਅਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਗੀਤ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ- ਚੱਕ ਦੇ ਈਡੀਆ, ਭੂਤ, ਮਾਤ੍ਰਭੂਮੀ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸ਼ਨ। 
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸਾਰਕ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਂਡ ਲਿਟਰੇਚਰ

**ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸਾਰਕ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਂਡ ਲਿਟਰੇਚਰ (ਫੋਸਵਾਲ)** ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਾਰਕ, ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤਿਵਿਧਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ 1987 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਿਕਾ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਮਿਲਵਰਤਨ ਸੰਸਥਾਂਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਰਕ ਦੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਂਵਾਂ
ਟਾਇਬਰ ਦਰਿਆ

headstone near the source of Tiber]]
) with cornucopia at the Campidoglio, Rome.]]
.]]
, 1598, set into a pillar of the Santo Spirito Hospital near Basilica di San Pietro]]
[thumb|ਟਾਇਬਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਸਿਆ [ਵੈਟੀਕਨ ਸ਼ਹਿਰ]] 
**ਟਾਇਬਰ ਦਰਿਆ ** ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਕੋਹ ਅਲਪਾਇਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਰੀਜ਼ੋ ਤੇ ਤਸਕਨੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਚ ਉਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਣੀ ਦੇ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਮੰਬਾ ਤੋਂ ਸੌ ਮੀਲ ਅੱਗੇ ਇਸ 'ਚ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 260 ਮੇਲ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਟਾਇਬਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ 'ਚ ਇਹ ਤਰੀਖ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਬੁੱਤ ਅਹਿਮ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਰੋਮ ਤੋਂ 15 ਮੀਲ, ਰੂਮੀ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਿਆ
ਬਲਾਲਾ

**ਬਲਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 73 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 307 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 152 ਮਰਦ ਅਤੇ 155 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1020 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 1462 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 83.64% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 87.05% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  80.15% ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਤਿਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਫਾਸਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟਰੇਨ ਸੇਵਾ ਹੈਂ, ਜੋਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ(ਜੋਕਿ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ) ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਸੈਂਟਰਲ ਤੋਂ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਤਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ I ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟਰੇਨ ਹੈ, ਜੋਕਿ ਤਕਰੀਬਨ 3,149 ਕਿਮੀ (1,957 ਮੀਲ) ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤਯ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗ ਗਤੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ, ਜੋਕਿ 104 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ ਰਤਣਾਗੀਰੀ ਅਤੇ ਸਤਵੰਤਵਾਦੀ ਰੋਡ (225 ਕਿਮੀ ਜਾਂ 140 ਮੀਲ 2 ਘੰਟੇ 10 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਹੈ I ਯੂਡੀਪੀ ਅਤੇ ਕਰਵਰ (267 ਕਿਮੀ) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇਸਦੀ ਗਤੀ 140 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ I ਇਹ ਔਸਤ ਗਤੀ 69.43 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ (43.14 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ I

## ਟਾਇਮ ਟੇਬਲ 
12431 ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਸੈਂਟਰਲ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 19:15 ਵਜੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਤੀਸਰੇ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ 12:40 ਵਜੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ I ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ 12432 ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 10:55 ਵਜੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਸੈਂਟਰਲ ਤੀਸਰੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ 4:55 ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈI

## ਟਰੈਕਸ਼ਨ
ਇਹ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਸ਼ੈਡ ਦੇ ਡਬਲਿਊਏਪੀ 7 ਜਾਂ ਵਡੋਦਰਾ ਸ਼ੈਡ ਡਬਲਿਊਏਪੀ 5/ਡਬਲਿਊਏਪੀ 4 ਦੁਆਰਾ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਵਡੋਦਰਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੱਕ ਖਿਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਲਡਨ ਰਾਕ ਡਬਲਿਊਡੀਪੀ 3ਏ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਵਡੋਦਰਾਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚਕੇ ਲੈਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I

## ਕੋਚ ਡਬਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ
ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ 1 ਏਸੀ ਫ਼ਰਸਟ ਕਲਾਸ, 5 ਏਸੀ 2 ਟਾਯਰ, 1 ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ, 2 ਸਮਾਨ ਤੇ ਜਨਰੇਟਰ ਡੱਬੇ ਅਤੇ 9 ਏਸੀ 3 ਟਾਯਰ ਡੱਬੇ, ਇਹਨਾਂ ਸਭਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ 18 ਐਲਐਚਬੀ ਡੱਬੇ I

ਇਹ ਆਪਣਾ ਰੇਕ ਚੇਨਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਹੈ I
12431 ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਸੈਂਟਰਲ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ
12432 ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਸੈਂਟਰਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

## ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਿਆਂ
ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ, ਕੋਲਾਮ, ਅਲਾਪੁਜ਼ਹਾ, ਕੋਚੀ, ਤਰੀਸੁਰ, ਸ਼ੋਰਾਨੁਰ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ, ਕਨ੍ਨੋਰ, ਮੈਂਗਲੂਰ, ਯੂਡੀਪੀ, ਕਰਵਰ, ਮੱਡਗਾਂਵ, ਪਨਵੇਲ, ਵਡੋਦਰਾ, ਕੋਟਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਬੜਿੰਗ

**ਬੜਿੰਗ** ਇੱਕ ਗੋਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਫੀ ਲੋਕ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਲਾਰ,ਨਾਰੀਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹੁਤੇ 
ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੋਤ 'ਬੜਿੰਗ' ਹੈ। (ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਬੜਿੰਗ ਗੋਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਲੇਖ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਨੇ ਡਿਲੀਟ ਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੋਤ
1784

**1784** 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1780 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 22 ਫ਼ਰਵਰੀ&ndash; ਚੀਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਜਹਾਜ਼ 'ਇੰਪ੍ਰੈੱਸ ਆਫ ਚਾਈਨ' ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪ੍ਰਾਣੀਊਸ਼ਮਾ

ਪ੍ਰਾਣੀਉਸ਼ਮਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਤੂ ਦੀ ਉਸ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਓਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਵੱਖ  ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਥਰਮੋਕੋਨਫਰਮਿੰਗ ਜੰਤੂ ਆਪਣੇ ਤਾਪਮਾਨ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਨੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਾਣੀਉਸ਼ਮਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਾਣੀਉਸ਼ਮਾ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਹੋਮਿਓਸਟੈਸਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਮਿਓਸਟੈਸਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਇੱਕ ਜੰਤੂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ। ਜੂਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਜੰਤੂ ਸਰੀਰ ਦੇ  ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ  ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ  ਹਾਈਪਰਥਰਮੀਆ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 55&nbsp;°C (131&nbsp;°F) ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨਾਲ ਇਸ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ 75&nbsp;°C (167&nbsp;°F) ਤੱਕ ਮੌਤ ਹੋਣੀ ਲਗਭਗ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਪੱਧਰ ਨਾਲੋਂ ਥੱਲੇ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਹਾਈਪੋਥਰਮੀਆ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
 
## ਥਰਮਲ ਗੁਣ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣੀਉਸ਼ਮਾ ਇੱਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੀ ਤਰਾਂ ਇੰਡੋਥ੍ਰਮੀ ਤੋਂ ਐਕਟੋਥਰਮੀ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇੰਡੋਥ੍ਰਮ ਜੀਵ ਆਪਨੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਐਕਟੋਥਰਮ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡੇ ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਠੰਡੇ ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਗਰਮ ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰਕ ਤਾਪ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਿਹੰਦਾ ਹੈ।
### ਐਕਟੋਥਰਮ ਕੂਲਿੰਗ
* ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਣ:
** ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਤਰਲ ਦਾ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਣ
* ਕਨਵੈਕਸ਼ਨ:
** ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਜਿਆਦਾ ਖਤਮ ਗਵਾਉਣਾ
*ਕੰਡਕਸ਼ਨ:
** ਇੱਕ ਠੰਢੇ ਸਤਹ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਗਵਾਉਣਾ. ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ:
***: ਠੰਡਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪੈਣਾ
*** ਇੱਕ ਨਦੀ, ਝੀਲ ਜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ
*** ਠੰਢੇ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਰਿਹਣਾ
**
* ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ:
** ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਗਵਾਉਣਾ
 
### ਐਕਟੋਥਰਮਿਕ ਹੀਟਿੰਗ (ਜਾ ਘੱਟ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਗਵਾਉਣਾ)
* ਕਨਵੈਕਸ਼ਨ:
** ਉੱਚੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾ ਰੁੱਖ, ਟੀਸੀ, ਪੱਥਰ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਨਾ
** ਇੱਕ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ
** ਗਰਮੀ ਲਈ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਉਣੇ
* ਕੰਡਕਸ਼ਨ:
** ਇੱਕ ਗਰਮ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪੈਣਾ
* ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ:
** ਸੂਰਜ (ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੀਟਿੰਗ ਕਰਨਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੋਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤਹੁੰਦੀ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਪੈਣਾ
** ਐਕਸਪੋਜਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਮੋੜਨਾ
** ਵਿੰਗ ਸਤਹ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣਾ
** ਵਿੰਗ ਸਤਹ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਨਾ.
* ਇੰਸੂਲੇਸ਼ਨ:
** ਸ਼ਕਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ 
** ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਫਲਾਉਣਾ

## ਇੰਡੋਥਰਮੀ
ਇੱਕ ਇੰਡੋਥਰਮ ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਾਤਾਰ  ਆਮ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ ਪਾਸ  ਵਿਚੋਂ ਗਰਮੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਸੀਨਾ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਕਾਮਰਸ

**ਕਾਮਰਸ** ਧੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਵਸ਼ਤਾ ਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।. ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿਹੜਾ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਈ ਰਖਦਾ ਹੈ  ਉਹ ਕਾਮਰਸ ਅਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦਿਸਹੱਦੇ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਮਰਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਿਜ਼ਨਸ, ਟਰੇਡ, ਮਾਰਕੀਟ ਉਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਅ, ਅਰਥਸਾਸਤਰ, ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਸਨਅਤੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ, ਬੈਕਿੰਗ, ਫਾਰਨ ਟਰੇਡ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮੈਨੇਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਅਕਾਊਂਟੈਂਸੀ ਅਤੇ ਈ ਕਾਮਰਸ ਆਦਿ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਮਰਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਬਤੌਰ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਿਵਿਲ ਸਰਵਿਸ ਇਮਤਿਹਾਨ, ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਬੈਕਿੰਗ, ਬਰੋਕਿੰਗ, ਖੋਜ, ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੁਸ਼ਨਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਪਬਲਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਸਨਅਤੀ ਅਦਾਰੇ, ਬੈਂਕ, ਐਮ.ਐਨ.ਸੀ., ਟੀ.ਐਨ. ਸੀ., ਬੀ.ਪੀ.ਓ., ਕੇ.ਪੀ.ਓ., ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ, ਅਕਾਊਂਟ ਐਗਜੈਕਟਿਵ, ਚਾਰਟਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ, ਕੰਪਨੀ ਸੈਕਟਰੀ, ਕਾਸਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ, ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਐਨਲਸਿਸਟ, ਵਿੱਤੀ ਪਲੈਨਰ, ਫਾਈਨਾਂਸ ਮੈਨੇਜਰ, ਕੰਟਰੋਲਰ, ਕੰਸਲਟੈਂਟ, ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਅਨੈਲਸਿਸਟ, ਸਟੋਕ ਬਰਾਕਰ, ਪੋਰਫੋਲਿਓ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਕਨਸਲਟੈਂਟ ਆਦਿ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਸਬੰਧਿਤ ਕੋਰਸ
ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੀ.ਕਾਮ (ਤਿੰਨ ਸਾਲਾ) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਕਾਮ, ਐਮ.ਏ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਆਦਿ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਨਅਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੇਕਰ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਣ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧੀਆ ਰੁਸ਼ਨਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਕਾਮ (ਆਨਰਜ਼), ਬੀ.ਏ ਇੰਨ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਬੀ.ਏ ਇੰਨ ਇੰਸੋਰੈਂਸ, ਬੀ.ਏ ਬਿਜ਼ਨਸ ਇਕਨਾਮਿਕਸ, ਬੀ.ਏ ਫਾਇਨ੍ਹਾਂਸ, ਸੀ.ਐਫ.ਏ, ਕਾਸਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਸੀ, ਨਿਰਯਾਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੋਰਸ, ਬੈਚੁਲਰ ਇੰਨ ਅਕਾਊਂਟੈਂਸੀ ਐਂਡ ਫਾਈਨਾਂਸ, ਬੈਚੁਲਰ ਇੰਨ ਬੈਕਿੰਗ ਐਂਡ ਇੰਸੋਰੈਂਸ, ਬੈਚੁਲਰ ਇੰਨ ਫਾਈਨੈਂਸੀਅਲ ਮਾਰਕੀਟ, ਈ-ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਆਫਿਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਆਦਿ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕੋਰਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਮਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਵੀ ਭਾਰੀ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਨ ਰੀਟੇਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਜ਼ਨਸ, ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨਜ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਤੇ ਬੀਮਾ, ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਸਟਾਫ ਤੇ ਪੋਰਟ ਫੋਲੀਓ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ, ਕੈਸ਼ ਫਲੋ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ, ਮਾਡਰਨ ਆਫਿਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਐਨਾਲਿਸਟ ਆਦਿ ਦੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬੀ.ਕਾਮ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਤੁਸੀਂ ਜੇਕਰ ਅਡਵਾਂਸ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਨ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਕਰੋ ਤਾਂ ਵੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਮੌਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

## ਕਰਿਯਰ
ਕਾਮਰਸ ਕੋਰਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਵਪਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ, ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੀ.ਏ. ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਸੈਕਟਰੀ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਪੈਕੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਮਰਸ
ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈ-ਕਾਮਰਸ ਖੇਤਰ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਾਲ ਕਾਰੀਗਰੀ ਸਨਅਤ, ਪੈਦਾਵਾਰ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਇਨਹੇਲਮ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸਾਲਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਵੇਗੀ।
## ਕਾਮਰਸ ਲੋਗੋ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਮਰਸ
ਦੋਨਾ ਨਾਨਕਾ

**ਦੋਨਾ ਨਾਨਕਾ**, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1315 ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਇੱਕ ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਦੋ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਹਿੰਦ-ਪਾਕਿ ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਲੱਗੀ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਫੋਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਜੋਆਣਾ

**ਰਾਜੋਆਣਾ ਕਲਾਂ** ਅਤੇ **ਰਾਜੋਆਣਾ ਖੁਰਦ** ਲੁਧਿਆਣਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। 
## ਰਾਜੋਆਣਾ ਕਲਾਂ
**ਰਾਜੋਆਣਾ ਕਲਾਂ**, ਲੁਧਿਆਣਾ-ਰਾਏਕੋਟ ਸਡ਼ਕ ਤੋਂ ਛਿਪਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿੱਥ ’ਤੇ ਹਲਵਾਰਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਖੇਤਰ 562 ਹੈਕਟਾਇਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸ਼ੰਖਿਆ 1991 ਅਨੁਸਾਰ 1200 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਰਾਜੋਆਣਾ ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਕ ਰਾਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਰਨਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਟਾਰੀ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
### ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਰਨਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਮਾਛੀਵਾਡ਼ੇ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਹੇਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਏਕੋਟ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਿੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ, ੳੁਸ ਜਗ੍ਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
### ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਸਾਲਦਾਰ ਕੁੰਢਾ ਸਿੰਘ ਨੱਤ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦਿਆਂ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਡਰ ਆਫ ਮੈਰਿਟ’ (ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ) ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ (1939-43) ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਰਾਜੋਆਣਾ ਖੁਰਦ 
ਰਾਜੋਆਣਾ ਖੁਰਦ ਦਾ ਖੇਤਰ 389 ਹੈਕਟਾਇਰ ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ 1991 ਵਿੱਚ 1616 ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲੇ

**ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ** ਦਾ ਜਨਮ ਅਗਸਤ 1905 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਲੋਵਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਾਕੀ ਦੇ ਚੰਗੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। 26 ਅਗਸਤ 1975 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੁਲਵਰਹੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਪੰਜ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਤ
ਜਥੇਦਾਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਭੁੱਚਰ

**ਜਥੇਦਾਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ** ਦਾ ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1887 ਨੂੰ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਫੇਰੂ, ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਨਿੱਕਾ ਭੁੱਚਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਹ ਮਾਇਆ ਸਿੰਘ ਹਕੀਮ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਜੀ ਸਨ। ਜਥੇਦਾਰ ਭੁੱਚਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਬਰਾਦਰੀ, ਰੰਗ-ਨਸਲ, ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਲਈ ਲਾਹਨਤ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਰਵੀਦਾਸੀਏ, ਲੁਹਾਰ, ਚਮਾਰ, ਈਸਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਜੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਖੂਹਾਂ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਦਿਵਾਏ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਿਧੜਕ ਆਗੂ ਸਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਥੇਦਾਰ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਲਈ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ। 3 ਅਕਤੂਬਰ 1939 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੀਰ

{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਪੁਲਾੜ ਅੱਡਾ
|station = *ਮੀਰ*
|Date If Fail = 21 ਮਾਰਚ 2001
|station_image = Mir Space Station viewed from Endeavour during STS-89.jpg
|station_image_size =
|station_image_caption= 9 ਫਰਵਰੀ, 1998 ਸਮੇਂ ਮੀਰ
|insignia = Mir insignia.svg
|insignia_size =
|insignia_caption = *ਮੀਰ ਚਿੰਨ*
|sign = *ਮੀਰ*
|crew = 3
|launch = 20 ਫਰਵਰੀ 1986 – 23 ਅਪਰੈਲ 1996
|launch_pad = ਬਾਈਕੋਨੂਰ ਕੋਸਮੋਡ੍ਰੋਮੇ ਸਾਈਟ 200, ਕੈਨੇਡੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਾਂਚ ਕੰਪਲੈਕਸ 39ਕੈਨੇਡੀ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ
|reentry = 23 ਮਾਰਚ 200105:59 ਸੰਯੋਜਤ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਂ
|mass = 129,700 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ(285,940 ਪਾਉਂਡ)
|length = 19 ਮੀਟਰ (62.3 ਫੁੱਟ)
|width = 31 ਮੀਟਰ (101.7 ਫੁੱਟ)
|height = 27.5 ਮੀਟਰ (90.2 ਫੁੱਟ)
|volume = 350 ਮੀਟਰ3
|pressure = c.101.3 ਪਾਸਕਲ, 1 ਦਬਾਓ)
|perigee = 354 ਕਿਮੀ (189 ਨਿਉਟੀਕਲ ਮੀਲ) \bar{x} \!\,
|apogee = 374 ਕਿਮੀ (216 ਨਿਉਟੀਕਲ ਮੀਲ) \bar{x} \!\,
|inclination = 51.6 ਡਿਗਰੀ (ਕੋਣ)
|speed = 7,700 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ(27,700 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ, 17,200 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ)
|period = 91.9 ਮਿੰਟ \bar{x} \!\,
|orbits_day = 15.7 \bar{x} \!\,
|in_orbit = 5,519 ਦਿਨ
|occupied = 4,592 ਦਿਨ
|orbits = 86,331
|NSSDC_ID = 1986-017A
|as_of = 23 ਮਾਰਚ 2001
|stats_ref =
|configuration_image = Mir diagram.svg
|configuration_size =
|configuration_caption= ਮਈ 1996 
|configuration_alt = ਮੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਗ
}}

**ਮੀਰ** ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦਾ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਹ-ਸੱਠ ਜਾਂ ਹੱਦ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਅਨੰਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਬਹਿਣ, ਖੜ੍ਹਣ ਅਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਤਜਰਬੇ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਜੋਂ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1969 ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ ਨਾਲ ਚੰਨ ਉੱਤੇ ਨੀਲ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ ਦੇ ਪੈਰ ਧਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਰੂਸ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੰਕਲਪ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1986 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਨੇ ਮੀਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਸਪੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਸੈਲਯੂਤ ਰਾਹੀਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰੇ। ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ 7,700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ 19 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ, 31 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਅਤੇ 27.5 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ
ਭਾਈ ਬਹਿਲੋ

**ਭਾਈ ਬਹਿਲੋ** ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਮਤ 1610 ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ ਬਲਾਕ ਭੀਖੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਫਫੜੇ ਭਾਈਕੇ ਵਿੱਚ ਅਲਦਿੱਤ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਗਾਗ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਜਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਅਨਿੰਨ ਸੇਵਕ ਸਨ। ਉਹ 25 ਮਾਰਚ 1603 ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ
ਬਾਬਾ ਜੰਗ ਸਿੰਘ

**ਬਾਬਾ ਜੰਗ ਸਿੰਘ** ਦਾ ਜਨਮ 1937 ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਹਿਲ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਿਆਗੀ, ਤਪੱਸਵੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਦੇ ਰਸੀਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰ
1455

**1455** 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1450 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 23 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਜੋਹਾਨੇਸ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ 'ਬਾਈਬਲ' ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
* 2 ਮਈ &ndash; ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਸਪੇਨ ਛੱਡਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰ

**ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰ** ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰ/ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਨੈਂਸ਼ਨਲ ਇਨਫਰਮੈਟਿਕ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਰਾਜ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰ ਡੀ ਸੀ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੁ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਤੇ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਆਫ਼ਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
:ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
# ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਤੀ ਮਿਥੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
# ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਦੇਰੀ ਹੋਏ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਨਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
# ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ।
# ਆਰਜੀਆਂ ਦਾ ਮੋਕੇ ਤੇ ਹੀ ਨਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਨਾ ਆਉਂਣਾ ਪਵੇ। ਸਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜੋ ਨਾਲ ਲਗਣੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
# ਫੋਟੋ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੀ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦਿ ਬਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
# ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਪੈਸੇ ਜਮਾਂ ਕਰਵਾਉਣੇ ਹਨ ਉਸੇ ਸੈਂਟਰ ਤੇ ਜਮਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਜਾਣਾ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
# ਜੋ ਵੀ ਨਵੀਂ ਸਕੀਮ ਜਾਂ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੌਕੇ ਤੇ ਨਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਪਲਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
# ਸਾਰਿਆ ਅਰਜੀਆਂ ਦੇ ਫਾਰਮ ਕਾਊਂਟਰ ਤੇ ਹੀ ਉਪਲਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
# ਸਾਰੇ ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿੰਕ ਕਰਕੇ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।
# ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ
ਮੰਨੀ ਸੰਧੂ

**ਮੰਨੀ ਸੰਧੂ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Manni Sandhu)   ਇੱਕ ਯੂ.ਕੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੰਗੀਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਣਕ-ਈ, ਕਾਕਾ ਭਨਿਆਵਾਲਾ, ਬਖਸ਼ੀ ਬਿੱਲਾ, ਪ੍ਰਭ ਗਿੱਲ, ਲੈਮਬਰ ਹੁਸੈਨਪੁਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਇਕਾਂ  ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ੋਪਿੰਗ ਮੋਲ

[right|thumb|350x350px|Westfield Garden State Plaza is an upscale shopping mall in Paramus, [ਨਿਊ ਜਰਸੀ|New Jersey, United States.]]
[right|thumb|350x350px|The interior of the Aviapark in [ਮਾਸਕੋ|Moscow, Russia.]]
[right|thumb|350x350px|The interior of the Toronto Eaton Centre in [ਟੋਰਾਂਟੋ|Toronto, Canada.]]
**ਸ਼ੋਪਿੰਗ ਮੋਲ, **ਸ਼ੋਪਿੰਗ ਸੇਂਟਰ ਇੱਕ ਜਾ ਇਸ ਜਿਆਦਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਭਵਨ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਰਤਿਨਿਧਿਤਵ ਵਾਲੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਕੋਪਲੈਕਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਿਲਡਿੰਗ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਤੱਕ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਰਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਖੇਤਰੀ ਫਾਸਲੇ 
[thumb|Shopping arcade in [ਟੋਕੀਓ|Tokyo, Japan]]
[thumb|Robinsons Place Manila in [ਮਨੀਲਾ|Manila, Philippines]]

## ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਪਿੰਗ ਮੋਲ 
thumb|The former Camp Snoopy Amusement park before it was Nickelodeon Universe at the center of the Mall of America in Bloomington, Minnesota, the largest shopping mall in the United States

## ਕਿਸਮਾਂ 
thumb|A neighborhood center in the form of a strip mall, in Cornelius, Oregon

## ਕਲ 
## ਬੇਜਾਨ ਮੋਲ 
right|thumb|Belz Factory Outlet Mall, an abandoned shopping mall in Allen, Texas, United States

## ਨਵਾਂ ਝੁਕਾਅ 
### ਖੜ੍ਹਾ ਮੋਲ 
left|thumb|The Fashion Centre at Pentagon City, in Arlington, Virginia, United States

## ਗੈਲਰੀ 

File:Lulu Mall Kochi.jpg|Lulu Mall-Kochi_ The largest shopping mall in India.
File:Mall_of_the_Emirates.jpg|Isfahan City Center a large shopping mall in Isfahan, Iran, Interior.
|The Port Grand Food and Entertainment Complex in Karachi is not only one of the most high-profile shopping mall in the city, but is also Asia's largest food street.
File:Port-Grand-Karachi-04.jpg|Berjaya Times Square in Kuala Lumpur, Malaysia
File:Berjaya Time Square in the afternoon, Kuala Lumpur (Dec 2006).jpg|SM City North EDSA in Quezon City, Philippines

File:1 Utama (220426) 04.jpg|Abasto de Buenos Aires in Buenos Aires, Argentina
File:Interior Shopping Abasto.jpg|Plaza Las Américas, the largest shopping mall in the Caribbean in San Juan, Puerto Rico
File:Plaza Las Americas Entrance.JPG|The Dubai Mall in Dubai, UAE
|Canal Walk in Cape Town, South Africa
File:Canal-Walk-Food-Court.jpg|Galerías Pacífico in Buenos Aires, Argentina
File:Buenos Aires - Galerías Pacífico - 200808a.jpg|Tunjungan Plaza in Surabaya, Indonesia
File:Surabaya-tunjungan.jpg|CentralWorld in Bangkok, Thailand
File:CentralWorld-Dec2006.jpg|West Edmonton Mall in Alberta, Canada
File:West eMall.jpg|Iguatemi Fortaleza Shopping in Fortaleza, Brazil
File:Iguatemi 3.JPG|Mal Taman Anggrek in Jakarta, Indonesia
File:Mal Taman Anggrek Interior2.jpg|Sunway Pyramid in Subang Jaya, Malaysia
File:Sunway Pyramid front.jpg|Siam Paragon in Bangkok, Thailand
File:Siam Paragon New.jpg|The Village Mall in Rio de Janeiro, Brazil
File:Village Mall, Brazil, April 2013.jpg|Gateway Theatre of Shopping in Durban, South Africa
|
File:Gateway_Mall_Fountain.JPG|

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* Alley
* Arcade
* Bazaar
* Lists of shopping malls
* Market
* Types of retail outlets
* Souq

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* International Council of Shopping Centers (ICSC)
* American Institute of Architects Retail and Entertainment Committee Knowledge Community
ਜੈਸਲਮੇਰ

**ਜੈਸਲਮੇਰ** ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਭੂ-ਭਾਗ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ 'ਮਾਡਧਰਾ' ਭਾਵ ਵਲਭਮੰਡਲ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਮਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦਵ ਇਸ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰ ਕਾ ਆਏ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਅਨੇਕ ਸੁੰਦਰ ਹਵੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ ਜੋ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸੀ।
## ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ 
ਜੈਸਲ ਮੇਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਥਾਰ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜੈਸਲ ਮੇਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 20001 ਤੋਂ 20002 ਉੱਤਰ ਅਕਸ਼ਾਂਸ ਅਤੇ 61029 ਤੋੋਂ 72020 ਪੂਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਂਵਾਂ ਘੱਟਦੀਆਂ ਵੱਧਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ ਵੀ ਘੱਟਦਾ ਵੱਧਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੈਸਲ ਮੇਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਥਾਰ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਰੇਗਿਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਰੇਤ ਦੇ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਆਸਥਾਈ ਉੱਚੇ ਉੱਚੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਲੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤੇ ਕਿੱਤੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜਿਆਂ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਪੂਰਨ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਢਾਲ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਅਤੇ ਕੱਛ ਦੇ ਰਣ ਭਾਵ ਪੱਛਮ-ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
ਜੈਸਲ ਮੇਰ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭਾਗ ਰੇਤਲਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰੀਲਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮਈ-ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ 47 ਸੈਟੀਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਦਿੰਸਬਰ-ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟੋ 05 ਸੈਟੀਗ੍ਰੇਡ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੰਪੂਰਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਸ੍ਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖਾਰਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਮੀਂਹ ਦਾ ਖੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਾਣੀ ਹੀ ਹੈ।
### ਮੋਸਮ 
ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਠੰਡ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਜ਼ੀਰੋ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਤਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 45 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੋਸਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਸਿਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਥਾਰ ਦੇ ਰੇਗਿਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਸੁਨਿਹਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸੋਨਾਂ ਵਿਛਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਯਾਤਰੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਮਸਤੀ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਦਿਸੰਬਰ ਤੱਕ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੋਸਮ ਵਿੱਚ ਠੰਡ ਅਤੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੋਨੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਸਮ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|800px|
ਪੈਨੋਰੋਮਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬਾਗਭੀੜੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜੈਸਲ ਮੇਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਉੱਚੇ ਆਲੀਸਾਨ ਭਵਨ ਅਤੇ ਹਵੇਲੀਆਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੱਧਕਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਇੰਨੇ ਛੋਟੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਥੇ ਪੈਦਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸੁਨਿਹਰੀ ਮੁਕਟ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਸੰਦਰਭ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਇਤਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੋਠਾ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੋਠਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਿੰਡ ਵੱਲਾ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਇਮਾਨ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਭਾਰੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਠੇ ਦਾ ਮੇਲਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਲਾਇਬਰੇਰੀ

**ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਲਾਇਬਰੇਰੀ **,ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਧਿਰਾਂ ਜਿੰਵੇਂ ਖੋਜਕਾਰਾਂ,ਜਨਤਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ ਹਵਾਲਾ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਾਲੀ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਹੈ। 
ਖਤਮ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੱਤੀ ਬਸਰਾ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੱਤੀ ਬਸਰਾ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ** ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਪਲਾਹੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
ਰਤਨ ਸਿੰਘ (ਸਾਹਿਤਕਾਰ)

**ਰਤਨ ਸਿੰਘ** ਦਾ ਜਨਮ 1927 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਊਦ (ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਰੋਵਾਲ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਉਘੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ।

## ਜੀਵਨ
ਮਿਡਲ ਤੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਤੋਂ 1945 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਟਰ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤਾ, ਲੇਕਿਨ ਬੀ.ਏ. 1960 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰੇਲਵੇ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ਿਸ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਕਲਰਕ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।

## ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
#ਸਾਂਸੋਂ ਕਾ ਸੰਗੀਤ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਭੱਠਾ ਸਾਹਿਬ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭੱਠਾ ਸਾਹਿਬ** ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਰੋਪੜ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਨਿਹੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਾਰ ਵਾਰ ਭੱਠਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਆਏ ਸਨ। 1985 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਕਾਰਸੇਵਾ ਸੰਤ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਦਿੱਲੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

**ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ** ਇੱਕ ਬੁੱਤਤਰਾਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਤਤਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਸ਼ਟ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

ਮਨਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਘੱਲ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਹੈ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਗੌਰਮਿੰਟ ਆਰਟ ਕਾਲਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਰਚੇ ਉੱਤੇ ਦਾਖਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈਂ ਕੌਣ’ ਦੇ ਸੈੱਟ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਤਾਜ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬੁੱਤ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਡੇ ਬੁੱਤ, ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਦਾ ਬੁੱਤ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਬੁੱਤ ਜੋ ਡਰਬੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਲੰਡਨ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਇਨਾਮ
#1991 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਸਨਮਾਨ
#1992 ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਐਵਾਰਡ 
#1996 ਐਸ.ਐਲ ਪਰਾਸ਼ਰ ਐਵਾਰਡ
#1999 ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ ਐਵਾਰਡ 
#2008 ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਐਵਾਰਡ
#2008 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵੱਲੋਂ 10,000 ਨਕਦ ਇਨਾਮ 
#2009 ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਸੱਤਪਾਲ ਗੋਸਾਈ ਵੱਲੋਂ 50,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰ
ਅਨਾਇਤ ਸਿੱਧੂ

**ਅਨਾਇਤ ਸਿੱਧੂ** ਦਾ ਜਨਮ 11 ਮਾਰਚ 1999 ਨੂੰ ਮੋਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਿੰਡ ਦੌਧਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਅਨਾਇਤ, ਰੁਸਤਮੇ-ਹਿੰਦ ਪਹਿਲਵਾਨ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੌਧਰੀਆ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਹੈ। 
## ਕਰੀਅਰ
ਅਨਾਇਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਖਿਡਾਰਣ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਗੁਰਲਾਲ ਘਨੌਰ

**ਗੁਰਲਾਲ ਘਨੌਰ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਘਨੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।   ਉਹ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027
ਵਿੱਕੀ ਘਨੌਰ

**ਵਿੱਕੀ ਘਨੌਰ** ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸਬੇ ਘਨੌਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਪੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਰਨੈਲ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ: ਨੈਬ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਵਿੱਕੀ ਇੱਕ ਕੱਬਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੱਬਡੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਡੀ.ਪੀ. ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਲਈ। 
## ਜੀਵਨ
ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਕਪੂਰੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਾਰਵੀਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਘਨੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਡੀ.ਏ.ਵੀ ਕਾਲਜ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 2000 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੱਬਡੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਗੁਰਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ

**ਗੁਰਬਾਜ਼** ਦਾ ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1988 ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ  ਦੇ ਜ਼ੀਰਾ-ਮੱਖੂ ਰੋਡ ਉੱਤੇ  ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਮਲਸੀਆ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਗੁਰਬਾਜ਼ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਡਿਫੈਂਸ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। 16 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇ ਬਾਅਦ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਉਹ ਅਹਿਮ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਅਤੇ  ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਫਾਰਵਰਡਾਂ ਲਈ ਚੀਨ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।
## ਖੇਡ ਜੀਵਨ
ਗੁਰਬਾਜ਼ ਨੇ ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, ਇਕ ਓਲੰਪਿਕਸ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਹੀ ਸੁਲਤਾਨ ਅਜ਼ਲਾਨ ਸ਼ਾਹ ਕੱਪ ਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਇਕ-ਇਕ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਟਰਾਫੀ ਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਾਇਆ। ਗੁਰਬਾਜ਼ ਇਕ ਵਾਰ ਸੁਲਤਾਨ ਅਜ਼ਲਾਨ ਸ਼ਾਹ ਕੱਪ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ, ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਏਸ਼ੀਆਡ ਮੌਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਲ ਸਟਾਰ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ‘ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਮੈਚ’ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਜ਼ ਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। 2012 ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਗੁਰਬਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਓਲੰਪੀਅਨ ਜੁੜ ਗਿਆ।''

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਗਿਲਜ਼ੀਆਂ

**ਗਿਲਜ਼ੀਆਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 293 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1074 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 488 ਮਰਦ ਅਤੇ 586 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1201 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 651 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.00% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 76.87% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  73.58% ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ

**ਸਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ** ਭਾਰਤੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ। ਆਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਖੋਜ ਕੌਸ਼ਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਇਰੈਕਟਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਪ੍ਰੇਮ ਧਵਨ

ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਲਮਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਕਾਰ **ਪ੍ਰੇਮ ਧਵਨ** ਦਾ ਜਨਮ 13 ਜੂਨ 1923 ਨੂੰ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਪ੍ਰੇਮ ਧਵਨ ਨੇ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੈ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਧਵਨ ਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਪਦ‍ਮਿਸ਼ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ 7 ਮਈ 2001 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।'''

## ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ  
 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*
ਸੜਕ (ਫ਼ਿਲਮ)

***ਸੜਕ*** ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ 1991 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਭੱਟ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਸਾਲ 1991 ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਖਲਨਾਇਕ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਅਮਰਾਪੁਰਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ 1976 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮ *ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ* ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ *ਅੱਪੂ* (2000) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੀਮੇਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੀਕਵਲ, *ਸੜਕ 2*, 28 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਨੀ+ ਹੌਟਸਟਾਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1991 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ