open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਾਗਰ

**ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਾਗਰ** ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਣੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਨੋ  **ਸੁਲੇਕੇਰੇ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਾਵਨਗੇਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੰਨਾਗਿਰੀ ਤਾਲੁਕਾ ਦੇ ਸੁਲੇਕੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਇਹ ਨਾਮ "ਸੂਲੇ" ਦਰਬਾਰੀ ਅਤੇ "ਕੇਰੇ" ਤਲਾਬ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁਲੇਕੇਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਾਗਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ "ਸ਼ਾਂਤੀ" ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸ਼ਾਂਤਵਾ ਜੋ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। "ਸਾਗਰ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਹਾਸਾਗਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਟੈਂਕ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਟੈਂਕ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 11 ਵੀਂ ਜਾਂ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਦਾਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਸਵਰਗਵਤੀ ਦੇ ਸਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਕਰਮ ਰਾਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਨੇ ਬਿਲਹਾਲੀ ਦੇ ਗੌੜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ। 

ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਰਾਗੀ ਰਾਇਆ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਭਕਤੀ ਦੇ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸਨੇ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਨੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ, ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਡੁਬੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਸ਼ਿਆ ਵਜੋਂ ਸ਼ਰਾਪ  ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਨਾਮ "ਸੁਲੇਕੇਰੇ" ਹੈ. 

ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1311 ਦਾ ਪੱਥਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। 

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਹੀਰਾਮ ਸਾਂਕੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ 1856 ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਥਾਂ (ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਸੁਲੇਕੇਰੇ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ) ਇੱਕ ਟੈਂਕ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਆਦਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਗੁਣ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਮਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਸ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ . 

22 ਸਤੰਬਰ 1952 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਈਲ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ  ( ਐਂਗੁਇਲਾ ਬੇਂਗਲੈਂਸਿਸ ) ਮਾਪ ਵਿੱਚ  44 ਇੰਚ  ਸੁਲੇਕੇਰੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰੈਗਨੇਟ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੁੰਗਭੱਦਰਾ ਡੈਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1955 ਨੂੰ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਤੁੰਗਭੱਦਰਾ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ  ਗਿਆ 

## ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ 
ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਾਗਰ ਸਰੋਵਰ ਨੇ  ਚਿਤਰਦੁਰਗਾ ਤੱਕ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਰਨਾਟਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਡਰੇਨੇਜ ਬੋਰਡ (KUWS&DB) ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਲਈ  80 ਕਰੋੜ ਰੁਪੈ ਦੀ ਕੁਲ ਫੰਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਚੰਨਾਗਿਰੀ
* ਕਰਨਾਟਕ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਡੈਮ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਕਰਾਂਜੀ ਝੀਲ

**ਕਰਾਂਜੀ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤ ਪਾਰਕ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਟਰਫਲਾਈ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਥਰੂ ਪਿੰਜਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  ਇਹ ਪਿੰਜਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ 'ਵਾਕ-ਥਰੂ ਪਿੰਜਰਾ' ਹੈ।  ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਹੈ। ਕਰਾਂਜੀ ਝੀਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 90 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ 55 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ, ਫੋਰਸ਼ੋਰ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ 35 ਹੈਕਟੇਅਰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ।  ਕਰਾਂਜੀ ਝੀਲ ਮੈਸੂਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦੇ ਹੈਂਠ ਹੈ।  ਮੈਸੂਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਨੂੰ ਔਸਤਨ ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ 50000. ਰੁਪਏ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਇਥੇ ਮਿਲਦੇ ਨੇ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਰਾਂਜੀ ਝੀਲ ਬਗਲੇ ਅਤੇ ਏਗਰੇਟ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਨੇੜਲੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਸੀਵਰੇਜ ਦਾ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਝੀਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ । ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਝੀਲ ਵਿਚ ਜਲ-ਜੀਵਨ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਸਰੋਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਝੀਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। 
thumb| ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਬੱਚੇ
thumb| ਬਟਰਫਲਾਈ ਪਾਰਕ ਲਈ ਪੁਲ

## ਪੰਛੀ 
ਇੱਥੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਗ੍ਰੇ ਪੈਲੀਕਨ, ਪੇਂਟਡ ਸਟੌਰਕ, ਆਈਬਿਸ, ਕੋਰਮੋਰੈਂਟ, ਈਗ੍ਰੇਟ, ਆਦਿ ਜੋ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ 147 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮੋਰ ਅਤੇ ਮੋਰ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੋਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਹੈ।  ਹੇਰੋਨਸ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਓਪਨ ਬਿਲ ਸਟੌਰਕਸ, ਈਗ੍ਰੇਟਸ, ਰੈੱਡ ਵਾਟਲ ਲੈਪਵਿੰਗ, ਸੈਂਡਪਾਈਪਰ, ਰੋਜ ਰਿੰਗਡ ਪੈਰਾਕੀਟ, ਬਲੈਕ ਡਰੋਂਗੋ, ਬ੍ਰਾਊਨ ਸ਼ਾਈਕ, ਰੈੱਡ-ਵਿਸਕਰਡ ਬੁਲਬੁਲ, ਬੂਟੇਡ ਵਾਰਬਲਰ, ਸਨਬਰਡ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਿਸ਼ ਵਾਰਬਲਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਥੇ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।   ਇਹ ਪੰਛੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਣ। 

## ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 20 ਮਈ 1995 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਹਨ:

* ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਫੁੱਲਦਾਰ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ
* ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ।
* ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਪਹਿਲੂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ-ਅਧਾਰਤ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ।
* ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
* ਮੈਸੂਰ ਈਸਟ

## ਨੋਟਸ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੈਸੂਰ ਕੁਦਰਤ | ਕਰਾਂਜੀ ਝੀਲ 
* ਮੈਸੂਰ ਕੁਦਰਤ | ਕਰਾਂਜੀ ਝੀਲ | ਪੰਛੀ ਚੈੱਕਲਿਸਟ 
* ਮੈਸੂਰ ਕੁਦਰਤ | ਕਰਾਂਜੀ ਝੀਲ | ਬਟਰਫਲਾਈ ਚੈੱਕਲਿਸਟ 
* ਕਰਾਂਜੀ ਝੀਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਸੂਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਲਿੰਗਮਬੁੱਧੀ ਝੀਲ

thumb| ਲਿੰਗਮਬੁੱਧੀ ਝੀਲ

**ਲਿੰਗਮਬੁੱਧੀ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ  ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਲਿੰਗਮਬੁੱਧੀ ਝੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਰਾਜ ਵੋਡੇਯਾਰ III ਨੇ 1828 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਚੌਥੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਲਿੰਗਜਾ ਦੇਵੀ (ਲਿੰਗਜਾਮਾਬਾ ਅੰਮੰਨੀ ਦੇਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਲਾਸ ਸੰਨਿਧਾਨ) ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।

## ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਲੇਆਉਟ 
**ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਲੇਆਉਟ** ਦੀ 2015 ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਛੇ ਨਵੇਂ ਖਾਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਪੁਰ
* ਲਿੰਗਮ ਬੁਧੀ ਪਾਰਕ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੈਸੂਰ ਕੁਦਰਤ | ਲਿੰਗਮਬੁੱਧੀ ਝੀਲ 
* ਮੈਸੂਰ ਕੁਦਰਤ | ਲਿੰਗਮਬੁੱਧੀ ਝੀਲ | ਪੰਛੀ ਚੈੱਕਲਿਸਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਸੂਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਨੀ ਕੇਤਕੀ ਕੀ ਕਹਾਣੀ

**ਰਾਨੀ ਕੇਤਕੀ ਕੀ ਕਹਾਣੀ** (रानी केतकी की कहानी) ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਇੰਸ਼ਾ ਅੱਲ੍ਹਾ ਖ਼ਾਨ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਰਾਣੀ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
* ਰਾਣੀ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਹਿੰਦੀ ਸਮਯ)
* ਰਾਣੀ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
* ਰਾਣੀ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਅਭਿਆਕਤੀ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ
ਮੱਖਣ ਕੁਹਾੜ

**ਮੱਖਣ ਕੁਹਾੜ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸੋਮਾਸੀਲਾ ਡੈਮ

**"ਸੋਮਸੀਲਾ ਡੈਮ"** ਸੋਮਾਸੀਲਾ, ਨੇਲੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੇਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਡੈਮ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਸਤਹ ਖੇਤਰਫਲ  ਹੈ ਦੀ ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ 75 tmcft . 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਝੱਲਣ

ਖੂਹ ਦੀ ਮੌਣ ਉੱਪਰ ਆਰ ਪਾਰ ਰੱਖੀ ਇਕ ਸ਼ਤੀਰੀ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਝੱਲਣ ਉਪਰ ਹੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਲੱਠ, ਜਿਹੜੀ ਚਵੱਕਲੀ ਵਿਚ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੇੜ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਕੇ ਝੱਲਣ ਉਪਰ ਆ ਟਿਕਦੀ ਹੈ। ਲੋਹੇ ਦੀ ਲੱਠ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਉਪਰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦਾ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਜੱਫਾ ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੱਲਣ ਉਪਰ ਪਾੜਛਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦੋ ਲੱਕੜਾਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਤੀਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਝੱਲਣ ਫੇਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਾਡਰਾਂ ਦੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਘੋੜੀ ਵੀ ਫੇਰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਹੁਣ ਖੂਹ ਵੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹਲਟ ਵੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹਲਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਝੱਲਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਤਾਤੀਪੁੜੀ ਸਰੋਵਰ

**"ਤਾਤੀਪੁੜੀ ਜਲ ਭੰਡਾਰ"** ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਸਥਾਨੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਡੈਮ ਹੈ।   ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ।    1963-1968 ਦੌਰਾਨ ਗੋਸਥਾਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਥਿਪੁਡੀ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਟੀਚਾ ਕੁੱਲ 15,378 ਏਕੜ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ।   ਵਿਜ਼ਿਆਨਗਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ।  ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਲਾਗਤ 1,820 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ    

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਡੈਮ

**ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਡੈਮ ਦਾ** ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਗਰਕੁਰਨੂਲ ਜ਼ਿਲੇ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਨੰਦਿਆਲ ਜ਼ਿਲੇ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਮੰਦਰ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ  ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।  ਇਹ ਡੈਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। 
thumb| ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਸੱਜੇ ਬੈਂਕ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ

## ਸੰਭਾਵੀ ਪੰਪ ਸਟੋਰੇਜ ਹਾਈਡਰੋ ਪਾਵਰ 
ਸ੍ਰੀਸੈਲਮ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ, ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਗਭਗ 77,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਉੱਚ ਹੈੱਡ ਪੰਪ ਸਟੋਰੇਜ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡੈਮ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਲ ਵਿਵਾਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਸਾਗਰ ਪੂਛ ਤਾਲਾਬ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਲਕਨਾਵਰਮ ਝੀਲ

**ਲਕਨਵਰਮ ਝੀਲ** ਮੁਲੁਗੂ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਗੋਵਿੰਦਰਾਓਪੇਟ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ  ਮੁਲੁਗੂ ਤੋਂ 17 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ  ਵਾਰੰਗਲ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਤੋਂ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਲਕਨਾਵਰਮ ਝੀਲ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਾਕਤੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। 

## ਸਹੂਲਤਾਂ 
ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਨੇ ਲਕਨਾਵਰਮ ਝੀਲ 'ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ  ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। 

ਕਾਟੇਜ, ਇੱਕ ਵਿਊਇੰਗ ਟਾਵਰ, ਇੱਕ ਪੈਂਟਰੀ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸਮੇਤ ਨਵੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ । 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਲਖਨਵਰਮ ਝੀਲ ਦੇ ਵੇਰਵੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰੁਪਿੰਦਰ ਇੰਦਰਜੀਤ

**ਰੁਪਿੰਦਰ ਇੰਦਰਜੀਤ** ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ 2019 ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ *ਸੁਰਖੀ ਬਿੰਦੀ* ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2017 ਦੀ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ *ਖੂਨ ਆਲੀ ਚਿਠੀ* ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। 

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਰੁਪਿੰਦਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਪਿੰਡ ਢੋਲਣ, ਤਹਿਸੀਲ ਜਗਰਾਉਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਿੱਧਵਾਂ ਖੁਰਦ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਿੱਜੀ ਡਾਇਰੀ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ , ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਲੈ ਕੇ ਪਾਸ ਹੋਈ  ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਲਿਖਣ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 6 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨੱਲਾਗੰਡਲਾ ਝੀਲ

thumb|320x320px| 2013 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ GHMC ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਝੀਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ
alt=Nallagandla Lake on rainy day|thumb|371x371px| ਬਰਸਾਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਲਾਗੰਦਲਾ ਝੀਲ
**ਨੱਲਾਗੰਡਲਾ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿੱਚ ਨੱਲਾਗੰਡਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਬੈੱਡ ਲਗਭਗ 90 ਏਕੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਮਾਰਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਬੈੱਡ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੀਮਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਸਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਝੀਲ ਦੇ ਬੈੱਡ ਦਾ ਰਕਬਾ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਹੈ। 

## ਨੱਲਾਗੰਡਲਾ ਝੀਲ 'ਤੇ ਪੰਛੀ 
ਨੱਲਾਗੰਡਲਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨੇਲ ਲੈਬ  ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ eBird 'ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਹੌਟਸਪੌਟ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਨਾਲਾਗੰਦਲਾ ਝੀਲ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਪੰਛੀ ਦੇਖਣਾ | ਵੈਕਸਵਿੰਗ ਈਕੋ ਯਾਤਰਾ 
* ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਲਾਗੰਦਲਾ ਝੀਲ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਕਾਰਨ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ
* https://www.ettok.in/bird-watching-nallagandla-lake-hyderabad/ 
* ਨਲਾਗੰਦਲਾ ਝੀਲ - ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲ
* ਕੇਟੀਆਰ ਨੇ ਨਾਲਾਗੰਦਲਾ ਅਤੇ ਮਲਕਾ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪੋਚਾਰਮ ਝੀਲ

**ਪੋਚਾਰਮ ਝੀਲ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ  ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਝੀਲ ਪੋਚਾਰਮ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।   ਇਹ ਝੀਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਝੀਲ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਲਵਲ ਝੀਲ

**ਅਲਵਲ ਝੀਲ** ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਵਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਝੀਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਮੁੱਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਲਵਲ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹਾਲਾਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।  

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਇਹ ਝੀਲ ਅਲਵਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ - ਮੁੰਬਈ ਰੇਲਵੇ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਅਲਵਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੀ ਝੀਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦਿਖਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹੈ ਜੋ ਝੀਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਉਸਮਾਨ ਸਾਗਰ
* ਹਿਮਾਇਤ ਸਾਗਰ
* ਸ਼ਮੀਰਪੇਟ ਝੀਲ
* ਅਲਵਲ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਟੱਲੀ

ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਖੜਕਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਵਸਤ ਨੂੰ ਟੱਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਟੱਲੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਹਿੜਿਆਂ, ਬਲਦਾਂ, ਝੋਟੀਆਂ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ/ਹੈ। ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇੱਜੜ ਦੇ ਜਦ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਟੱਲੀਆਂ ਖੜਕਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਇਕ ਅਨੋਖੀ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਲੈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਟੱਲੀ ਬੰਨ੍ਹੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਾੜੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਪੁਜਾਰੀ ਟੱਲੀਆਂ ਖੜਕਾ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਸਾਧੂ ਦਰ-ਦਰ ਟੱਲੀਆਂ ਖੜਕਾ ਕੇ ਭਿੱਛਿਆ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਪਰਥਲੀ ਬੱਚੇ ਮਰਦੇ ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਿੱਟੇ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਟੱਲੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਚੇ 'ਤੇ ਟੂਣੇ ਦਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਬੱਚਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਟੱਲੀ ਦਾ ਬੜਾ ਰੂਪ ਟੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੱਲ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਟੱਲ ਖੜਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਟੱਲ ਖੜਕਣ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ ਦੇਵਤੇ ਜਾਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਬੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਟੱਲੀ/ਟੱਲ ਦਾ ਖੋਲ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਦੇਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੋਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਿਰੇ ਵਿਚ ਕੁੰਡਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੰਡੇ ਵਿਚ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸੰਗਲੀ ਨਾਲ ਦੇਗ ਦੀ ਬਣੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਗੋਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਟੱਲੀ/ਟੱਲ ਦੇ ਹਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਗੋਲੀ ਖੋਲ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਲੱਗ ਕੇ ਟੁਣਕਦੀ ਹੈ। ਖੋਲ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਵੀ ਕੁੰਡਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੁੰਡੇ ਵਿਚ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਪੂਝਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਝੇਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਹੀ ਟੱਲੀ/ਟੱਲ ਖੜਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਟੱਲ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਟੱਲ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡੇ ਵਿਚ ਇਕ ਲੰਮੀ ਸੰਗਲੀ ਪਾ ਕੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਛੱਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਪਾਈਆਂ ਟੱਲੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੋਲ ਨਾਲੀ ਵਰਗਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪਾਈਪ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਪਰੋਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੰਦ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕੁੰਡੀ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖੋਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵੀ ਕੁੰਡੀ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੁੰਡੀ ਵਿਚ ਛੋਟੀ ਸੰਗਲੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਿੱਧੀ ਹੀ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦੀ ਦੇਗ ਦੀ ਬਣੀ ਗੋਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਉਪਰਲੀ ਕੁੰਡੀ ਵਿਚ ਰੱਸੀ ਪਾ ਕੇ ਟੱਲੀ ਨੂੰ ਭੇਡ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਹਿੜਿਆਂ, ਬਲਦਾਂ, ਝੋਟੀਆਂ, ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਭੇਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਟੱਲੀਆਂ ਵੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਟੱਲੀਆਂ ਵੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਹੁਣ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਲਦ ਹੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਭੇਡਾਂ ਵੀ ਹੁਣ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਤੇ ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਲਦਾਂ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਟੱਲੀਆਂ ਘੱਟ ਹੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਂ ! ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਟੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਖੜਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬੰਜਾਰਾ ਝੀਲ

**ਬੰਜਾਰਾ ਝੀਲ** ਜਾਂ **ਹਾਮੇਦ ਖਾਨ ਕੁੰਟਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬੰਜਾਰਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜੀ ਝੀਲ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਝੀਲ 1930 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹੀ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਮੇ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* nic.in 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਕੁੱਕਰਾਹੱਲੀ ਝੀਲ

**ਕੁੱਕਰਹੱਲੀ ਝੀਲ ਨੂੰ** **ਕੁੱਕਰਹੱਲੀ ਕੇਰੇ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਸਥਾਨਕ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਨੂੰ "ਕੇਰੇ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ, ਮਾਨਸਗੰਗੋਤਰੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕੀ ( ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਕਲਾਮੰਦਿਰ (ਰੰਗਿਆਨਾ) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (CFTRI) ਕੈਂਪਸ ( ਹੰਸੂਰ ਰੋਡ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ)। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਸੂਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ( ਮੈਸੂਰ ਦਾ ਰਾਜ ) ਦੇ ਮੁੰਮਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਰਾਜ ਵੋਡੇਯਾਰ (1794-1868) ਸਾਲ 1864 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਗਭਗ 4000 ਹੈਕਟੇਅਰ (10,000 ਏਕੜ) ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਝੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।  ਝੀਲ ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਬਜਿਆਂ ਕਾਰਣ  (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ) ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨੇ ਲਗਭਗ ਝੀਲ ਦੇ ਪਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ। ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਫੋਰਮ ਕਈ ਉਪਚਾਰਕ ਹਿੱਲਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।   ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਬੈਠਣ, ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਛਾਂਦਾਰ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬੈਂਚਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਤੇ 3.5-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਵਾਕਵੇਅ ਹੈ।  ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬੰਦੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਥੇ ਕਈ ਪੰਛੀ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 

## ਪਹੁੰਚ 
ਇਹ ਝੀਲ ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਂਦੀ  ਹੈ। ਮੈਸੂਰ ਸਿਟੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ  ਲਗਭਗ  ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ਇਹ ਝੀਲ .
[left|thumb|400x400px| [ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਕਰਾਹੱਲੀ ਝੀਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]]
right|thumb|254x254px| ਰਾਤ ਦੇ ਬਗਲੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ
left|thumb|200x200px| ਕੁੱਕਰਾਹਲੀ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਾਗ ਮਾਰਗ/ਵਾਕਵੇਅ
right|thumb| ਬੋਗਨਵਿਲੀਆ ਦੇ ਫੁੱਲ

* ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰਨਾ,
* ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਾਕਵੇਅ ਬਣਾਉਣਾ,
* ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਬੈਠਣ, ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਛਾਂਦਾਰ ( ਬੋਗੇਨਵਿਲੀਆ ਕ੍ਰੀਪਰਸ) ਪੱਥਰ ਦੇ ਬੈਂਚ।
* ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਾ,
* ਝੀਲ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਵਾੜ
* ਆਇਰਨ ਵਾਚ ਟਾਵਰ (ਝੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ) ਲਗਭਗ  ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
* ਦੱਖਣੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ।
* ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ
* ਫਿਲਟਰ ਕੀਤੇ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਬੈਕ ਵਾਟਰ ਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣਾ
* ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ: ਬੋਟਿੰਗ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ - ਇੱਕ ਬੋਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
* ਹੱਥੀਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਐਲਗੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ
* ਝੀਲ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਤਰੀਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਨਟੇਕ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਡੀਸਿਲਟਿੰਗ ਅਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣਾ
* ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸਰਜਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ
* ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਵੇਸਟ ਡੰਪ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ
* ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
* ਵਧੀ ਹੋਈ ਐਕੁਆਕਲਚਰ
* ਬਹਾਲੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੈਸੂਰ ਕੁਦਰਤ | ਕੁੱਕਰਾਹੱਲੀ ਝੀਲ 
* ਮੈਸੂਰ ਕੁਦਰਤ | ਕੁੱਕਰਾਹੱਲੀ ਝੀਲ | ਪੰਛੀ ਚੈੱਕਲਿਸਟ 
* ਮੈਸੂਰ ਕੁਦਰਤ | ਕੁੱਕਰਾਹੱਲੀ ਝੀਲ | ਬਟਰਫਲਾਈ ਚੈੱਕਲਿਸਟ 
* ਕੁੱਕਰਾਹੱਲੀ ਝੀਲ
* ਪੂਰੀ ਗਾਈਡ | ਕੁੱਕਰਾਹੱਲੀ ਝੀਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਸੂਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਯੂਰੀ ਜ਼ਿਵਾਗੋ

**ਯੂਰੀ ਐਂਡਰੀਵਿਚ ਜ਼ਿਵਾਗੋ** ਬੋਰਿਸ ਪਾਸਤਰਨਾਕ ਦੇ 1957 ਦੇ ਨਾਵਲ *ਡਾਕਟਰ* ਜ਼ਿਵਾਗੋਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। 

ਯੂਰੀ ਜ਼ਿਵਾਗੋ, ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਕਵੀ, ਲਗਭਗ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ  ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਜ਼ਿਵਾਗੋ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਅਤੇ ਅਸੂਲ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ, ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬਾਂ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਆਤੰਕ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਉਲਟ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਥੀਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਰਹੱਸਵਾਦ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਨੂੰ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਅਤੇ ਵਾਈਟ ਆਰਮੀ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਭਿਆਨਕ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।  ਜ਼ਿਵਾਗੋ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸਦੀ ਗੋਦ ਲਈ ਭੈਣ ਟੋਨੀਆ ਗਰੋਮੇਕੋ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ  ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਾਸ਼ਾ ਐਂਤੀਪੋਵ/ਸਤਰੇਲਨੀਕੋਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਾਰਾ ਐਂਤੀਪੋਵਾ ਨਾਲ ਅਫੇਅਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਵਾਗੋ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਵਿਤਾ ਲਾਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 
ਯੂਰੀ ਜ਼ਿਵਾਗੋ ਦਾ ਰੋਲ 1965 ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਸ਼ਰੀਫ,  2002 ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹੈਂਸ ਮੈਥੇਸਨ,   ਅਤੇ 2006 ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਓਲੇਗ ਮੇਨਸ਼ੀਕੋਵ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ  ਨਿਭਾਇਆ  ਹੈ। 

## ਹੁੰਗਾਰਾ 
ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਖੂਬ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ।   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪਨਿਕ ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਚੁਕ ਅਤੇ ਗੇਕ

***ਚੁਕ ਅਤੇ ਗੇਕ*** () ਸੋਵੀਅਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਆਰਕਾਦੀ ਗੈਦਾਰ ਦੀ ਲਿਖੀ 1939 ਦੀ ਰੂਸੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।  ਇਸਤੇ 1953 ਵਿੱਚ ਇਵਾਨ ਲੁਕਿੰਸਕੀ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ,  2022 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ  ਗਈ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ 
ਆਰਕਾਦੀ ਗੈਦਾਰ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1938 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਵਰੀ 1939 ਵਿੱਚ *ਪਿਓਨੇਰਸਕਾਯਾ ਪ੍ਰਵਦਾ*  ਨੇ ਲੜੀਵਾਰ ਛਾਪੀ  ਸੀ, ਫਿਰ, "ਟੈਲੀਗਰਾਮਾ" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ, *ਕ੍ਰਾਸਨਾਯਾ ਨੌਵ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਨੰਬਰ 2, ਫਰਵਰੀ 1939 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ  ਡੇਟਗਿਜ਼ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਨੇ ਏ ਯਰਮੋਲਾਏਵ ਦੁਆਰਾ ਸਚਿੱਤਰ, ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰਲੇਖ "ਚੁਕ ਤੇ ਗੇਕ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। 1940 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਗੈਦਾਰ ਦੇ ਡੇਟਗਿਜ਼ ਸੰਕਲਨ *ਰਾਸਕਾਜ਼ੀ* (ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਸਾਰ 
ਸੋਵੀਅਤ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ, ਭਰਾ ਚੁਕ ਅਤੇ ਗੇਕ ਸੇਰੀਓਗਿਨਸ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਲਈ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਤਾਇਗਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ , ਮਿਸਟਰ ਸੇਰੀਓਗਿਨ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਣ ਆਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਘਟਨਾਭਰਪੂਰ ਰੇਲ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਲੇਜ 'ਤੇ ਤਾਇਗਾ ਰਾਹੀਂ ਦੋ ਦਿਨ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਜਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭੂ-ਗਰਭ ਖੋਜੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਬੇਸ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਗਾਰਡ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂ-ਗਰਭ ਖੋਜੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮਜ੍ਜ੍ਜ਼ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਲਕਰਸ਼ ਗੋਰਜ ਦੀ  ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਦੋ ਦਿਨ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਗਾਰਡ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਕੋਲ ਮੁੱਖ ਘਰਾਂ ਜਾਂ ਸਟੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਚੁਕ, ਗੇਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਦਸ ਦਿਨ ਇਸ ਉਜਾੜ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਉਸ ਮਾਮੂਲੀ ਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਏ ਹਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਲ਼ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਸਕੋ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Gaidar, A.P. - SovLit.net - Encyclopedia of Soviet Authors
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪਨਿਕ ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ

**ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 31°14'0N 73°10'0E 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 172 ਮੀਟਰ (567 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਖ਼ੁਸ਼ੀਪੁਰ

**ਖ਼ੁਸ਼ੀਪੁਰ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 31°16'0N 73°9'0E 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 170 ਮੀਟਰ (561 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਪਰ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਗੁਆਂਢੀ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਅਤੇ ਕੋਟ ਗੁਰਾਇਆ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗੋਬਿੰਦਸਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾਂਪੁਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼ਾਹੀ ਹਮਾਮ

thumb|307x307px| ਮੁੱਖ ਗੁੰਬਦ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਫਰੈਸਕੋ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
**ਸ਼ਾਹੀ ਹਮਾਮ** ( ਉਰਦੂ ਅਤੇ    ; *"ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਘਰ "* ), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਹਮਾਮ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ 1635 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਡਾਕਟਰ, ਇਲਾਮ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅੰਸਾਰੀ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।    ਇਸ਼ਨਾਨਘਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ *ਵਕਫ਼*,ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।

ਹਮਾਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਮਾਮ ਨੂੰ ਆਗਾ ਖਾਨ ਟਰੱਸਟ ਫਾਰ ਕਲਚਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨ ਲਾਹੌਰ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ 2013 ਅਤੇ 2015 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨਘਰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫੰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਬਹਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਹਮਾਮ ਦੀ ਸਫਲ ਸੰਭਾਲ ਲਈ,  ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਨ" ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ,ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ  ਸੀ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਸ਼ਾਹੀ ਹਮਾਮ ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਦਮ ਦੂਰ ਅੰਦਰੂਨ ਲਾਹੌਰ  ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਾਹੀ ਹਮਾਮ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ-ਯੁੱਗ ਦਾ ਆਖਰੀ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹਮਾਮ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ 
ਮੁਗ਼ਲ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਫ਼ਾਰਸੀ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਹਮਾਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਉਹ  ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿਹੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਾਰਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।thumb| ਕੁਝ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ-ਯੁੱਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:Shahi_Hammam_2_(WCLA).jpg|ਬਾਥਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
File:Shahi_Hammam_8_(WCLA).jpg|ਬਾਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਹਨ।
File:Shahi_Hammam_4_(WCLA).jpg|ਬਾਥ ਦੇ ਕੋਲਡ ਚੈਂਬਰ ਨੂੰ ਫਰੈਸਕੋਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
File:Shahi_Hammam_19_(WCLA).jpg|ਸਾਈਡ ਚੈਂਬਰ ਇੱਕ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
File:Shahi_Hammam_23_(WCLA).jpg|ਬਹਾਲ ਕੀਤੀ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉੱਚੇ ਵਾਕਵੇਅ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
File:Shahi_Hammam_14_(WCLA).jpg|ਬਾਥ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
File:Shahi Hammam (Wazir Khan's hammam) recently renovated by Aga Khan Trust for Culture.jpg|The baths feature new informational displays
File:Some intricate details - Shahi Hammam (Wazir Khan's hammam).jpg|Examples of the baths' frescoes 
File:Some intricate details - Shahi Hammam (Wazir Khan's hammam) 3.jpg|Examples of the baths' frescoes 
File:Some intricate details - Shahi Hammam (Wazir Khan's hammam) 2.jpg|Examples of the baths' frescoes 
File:Recently launched a cafe for refreshment, Wazir Khan's hammam.jpg|The baths feature a cafe
File:Hypocaust_system_in_Wazir_Khan_Hammam.JPG|Hypocausts
File:Steam_Bath_area_of_Wazir_Khan_Hammam.jpg|The steam bath features more reserved embellishments
File:Roof_of_Wazir_Khan_Hammam.JPG|Dome and exhaust vents in the roof of the Shahi Hammam
File:Wazir_Khan%27s_hammams.JPG|The central dome of the cold chamber features geometric frescoes
File:Wazir_Khan%27s_hammams_(2).JPG|The central dome of the cold chamber features geometric frescoes
File:The roofs and walls were embellished with stunning floral paintings - Wazir Khan's hammam.jpg
File:Wazir_Khan%27s_hammams_(7).JPG|Some excavated portions are now covered by protective glass for visitors to stand on.
File:Another dome view, Wazir Khan's hammams.jpg|Side chambers also feature geometric ceiling designs

## ਹਵਾਲੇ
ਵੇਲੀਗੱਲੂ ਡੈਮ ਸਰੋਵਰ

**ਵੇਲੀਗੱਲੂ ਡੈਮ ਸਰੋਵਰ** ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਡਪਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਗਾਲੀਵੇਡੂ ਨੇੜੇ ਪਾਪਾਗਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਟੀਚਾ ਕਡਪਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਰਯਾਚੋਟੀ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 24,000 ਏਕੜ (ਰਾਇਚੋਟੀ ਤਾਲੁਕ ਦੇ ਗਾਲੀਵੇਡੂ, ਲਕੀਰੇਡੀਪੱਲੀ ਅਤੇ ਰਾਮਾਪੁਰਮ ਮੰਡਲਾਂ) ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ 1 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦੇਣਾ ਹੈ।  ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੁੱਲ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ 4.64 Tmcft ਹੈ।  ਇਹ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਤਹਿਸੀਲ

**ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ** ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। 2017 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ  ਆਬਾਦੀ 2,698,235 ਹੈ। 

## ਬਸਤੀਆਂ 
* ਕਾਹਨਾ ਨਾਉ
* ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ

left|thumb|230x230px|
right|thumb| ਖਜਾਗੁਡਾ ਤਾਲਾਬ
[right|thumb|220x220px| [ਹਿਮਾਇਤ ਸਾਗਰ|ਹਿਮਾਯਤ ਸਾਗਰ ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਸੀ]]
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੂੰ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹਨ।  ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸਰੋਤ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝੀਲਾਂ, ਜਲ ਭੰਡਾਰ, ਨਦੀਆਂ, ਨਦੀਆਂ, ਜਲ-ਖੇਤੀ ਦੇ ਤਾਲਾਬ, ਟੈਂਕ ਆਦਿ (ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 3000 ਤੋਂ 7000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਝੀਲਾਂ ਸਮੇਤ। ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੇਰੂਵੂ, ਕੁੰਤਾ, ਟੈਂਕਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ।  ਕੁਝ ਝੀਲਾਂ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਿਗਲ ਕੁੰਤਾ, ਸੋਮਾਜੀਗੁਡਾ ਤਲਾਬ, ਮੀਰ ਜੁਮਲਾ ਤਲਾਬ, ਪਹਾੜ ਤਿਗਲ ਕੁੰਤਾ, ਕੁੰਤਾ ਭਵਾਨੀ ਦਾਸ, ਨਵਾਬ ਸਾਹੇਬ ਕੁੰਤਾ, ਅਫਜ਼ਲਸਾਗਰ, ਨੱਲਕੁੰਟਾ, ਮਸਾਬ ਤਲਾਬ ਆਦਿ ਹਨ  ਹੁਸੈਨਸਾਗਰ ਝੀਲ, ਕੁੰਤਾ ਮੱਲਿਆਪੱਲੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੰਗੜ ਗਈ ਹੈ।  ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਲ-ਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 70 ਤੋਂ 500 ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਕੂੜਾ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਡੰਪ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਟੈਂਕ 16ਵੀਂ ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੁਤੁਬ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਜ਼ਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।   ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ, ਜੋ ਕਿ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ । ਇਹ ਝੀਲ 1575 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1930 ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।  ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਹਨ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਬਦਨਾਮ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
* ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ
* ਉਸਮਾਨ ਸਾਗਰ
* ਹਿਮਾਇਤ ਸਾਗਰ
* ਸ਼ਮੀਰਪੇਟ ਝੀਲ
* ਮੀਰ ਆਲਮ ਤਲਾਬ
* ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਝੀਲ
* ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰਮ ਝੀਲ
* ਕਾਪਰਾ ਝੀਲ
* ਦੁਰਗਮ ਚੇਰੁਵੁ
* ਅਲਵਾਲ ਝੀਲ
* ਸਰੂਰਨਗਰ ਝੀਲ
* ਬੋਨ ਚੇਰੂਵੂ
* ਜੀਦੀਮੇਤਲਾ ਚੇਰੂਵੂ
* ਰੰਗਧਾਮੁਨੀ ਚੇਰੂਵੂ (ਆਈਡੀਐਲ ਝੀਲ), ਕੁਕਟਪੱਲੀ
* ਨਚਾਰਮ ਚੇਰੁਵੁ
* ਨਾਲਾਗੰਦਲਾ ਝੀਲ
* ਖਜਾਗੁਡਾ ਤਾਲਾਬ
* ਮਲਕਾਮ ਚੇਰੂਵੂ
* ਲੰਗੜਹੌਜ਼ ਚੇਰੂਵੂ
* ਰਾਮੰਥਾਪੁਰ ਚੇਰੂਵੂ
* ਆਰਿਆਨਾ ਚੇਰੂਵੂ
* ਮਨੀਕੌਂਡਾ ਚੇਰੂਵੂ (ਯੇਲਾਮਾ ਚੇਰੂਵੂ), ਲੈਂਕੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ
* ਮੁਸ਼ਕਿਨ ਚੇਰੂਵੂ
* ਮੁੰਡੀਕੁੰਟਾ ਝੀਲ
* ਫੌਕਸ ਸਾਗਰ ਝੀਲ
* ਅਮੀਨਪੁਰ ਝੀਲ
* ਖਾਜਾਗੁਡਾ ਝੀਲ (ਪੇਡਾ ਚੇਰੂਵੂ)
* ਨੇਖਮਪੁਰ ਝੀਲ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਟੈਪਵੈੱਲ
* ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਏਵਿੰਡ

**ਰਾਏਵਿੰਡ** ( ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ  ) ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ 149 (ਢੋਲਣਵਾਲ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਸਬਾ (ਹੁਣ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ) ਹੈ।   ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤਬਲੀਗੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਰਾਏਵਿੰਡ ਮਰਕਜ਼ ਇਜਤੇਮਾ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਏਵਿੰਡ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਟ੍ਰੈਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਅਧਾਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਏਵਿੰਡ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਸੀ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਉਦੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕਰਾਚੀ-ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਲੋਧਰਾਂ-ਰਾਏਵਿੰਡ ਬ੍ਰਾਂਚ ਲਾਈਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਰੇਲਵੇ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਜੰਕਸ਼ਨ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ - ਬਠਿੰਡਾ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਪਾਹ-ਪਿੰਜਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਪਾਹ-ਪ੍ਰੈਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 203 ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।  1947 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਲਿੰਕ ਹੁਣ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਚੌ. ਰਸੂਲ ਨੂੰ ਰਾਏਵਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਆਬਾਦੀ 
1901 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਬਾਦੀ 1764 ਸੀ। ਅੱਜ, ਇਹ 150,0000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰਾਏਵਿੰਡ ਮਰਕਜ਼
* ਰਾਏਵਿੰਡ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Rejecting publicity, yet drawing millions to Raiwind

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਰਾਮਪੁਰ, ਲਾਹੌਰ

**ਰਾਮਪੁਰ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 31°24'0N 73°0'0E 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 169 ਮੀਟਰ (557 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਗੁਆਂਢੀ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਨਰਵਾਲਾ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਵਾਨ ਬਲੂਚ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜਮਾਲਪੁਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਰਿਸਾਲੇਵਾਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਰਿਸਾਲਪੁਰ

**ਰਿਸਾਲਪੁਰ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ 171 ਮੀਟਰ (564 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਪਰ 31°9'0N 73°11'0E 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੇੜਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੱਜਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰੁੜਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਬਜ਼ਾਜ਼ਾਰ

**ਸਬਜ਼ਾਜ਼ਾਰ** ( ਪੰਜਾਬੀ,  ) ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ (UC 112) ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਬਜ਼ਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਫੇਜ 1 ਅਤੇ ਫੇਜ  2।  

ਇਹ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਟਾਊਨ, ਲਾਲਾਜ਼ਾਰ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਅਵਾਨ ਟਾਊਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਸ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਲਾਹੌਰ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸਕੀਮ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸੈਰਗਾਹ - ਸਬਜ਼ਾਜ਼ਾਰ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਾਲ਼ੀ   ਇੱਕ ਵਿਅਸਤ ਸੜਕ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੈਰਗਾਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਵਿਸ ਰੋਡ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੀ-ਬਲਾਕ ਵਿਖੇ 200 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦਾ "THQ ਸਬਜ਼ਾਜ਼ਾਰ ਹਸਪਤਾਲ"  ਹੈ।

ਸਬਜ਼ਾਰ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਰੌਇਲ ਪਾਰਕ, ਸਬਜ਼ਾਜ਼ਾਰ ਬਲਾਕ-ਏ ਪਾਰਕ, ਜੀ-ਬਲਾਕ ਪਾਰਕ, ਅਲ-ਫਲਾਹ ਪਾਰਕ, ਤਿਕੋਣੀ ਬਲਾਕ-ਬੀ ਪਾਰਕ, ਲੇਡੀਜ਼ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ \। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਚੌਕ

**ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਚੌਕ** () ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨ ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਦਾ ਚੌਕ ਹੈ ਜੋ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਚੌਕ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ  ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 250 ਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਕਸਬੇ ਦੇ ਚੌਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਛੋਟੇ ਚਿੱਟੇ  ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਚੌਕ ਵਿੱਚ 
ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ ਸੂਫੀ ਸੰਤ *ਸੈਦ ਸੂਫ਼ੀ*  ਦੀ ਕਬਰ ਅਤੇ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਦਾ ਖੂਹ ਹੈ ।thumb| ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਦੇ ਖੂਹ ਨੂੰ ਆਗਾ ਖ਼ਾਨ ਟਰੱਸਟ ਫਾਰ ਕਲਚਰ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ਼ ਕੇ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ-ਰਾਵੀ

**ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ-ਰਾਵੀ** (, *ਰਾਵੀ ਦਾ ਬਾਗ* ) ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ (UC 75, 77, 78) ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮਨਾਬਾਦ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।   

ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ-ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਕਈ ਬਲਾਕਾਂ (ਏ, ਬੀ, ਸੀ, ਡੀ, ਈ, ਐੱਫ, ਜੀ, ਐਚ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਇਸਲਾਮਨਗਰ, ਲਾਹੌਰ

**ਇਸਲਾਮਨਗਰ** (  ) ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਛਾਉਣੀ (UC 152)    ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਲਾਮਨਗਰ  ਲਾਹੌਰ ਸਿਟੀ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ  ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਿੱਧਾ ਲਾਹੌਰ ਛਾਉਣੀ ਬੋਰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਖ਼ਾਸ ਚੀਜ਼ਾਂ 
* ਆਰਫ਼ਾ ਕਰੀਮ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪਾਰਕ
* ਪੈਕੇਜ ਮਾਲ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਸਜਿਦ, ਲਾਹੌਰ

thumb|300x300px| ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੁਗਲ-ਯੁੱਗ ਦੇ ਫਰੈਸਕੋਜ਼ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
**ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਸਜਿਦ** (     &#x27; ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਸਜਿਦ &#x27; ), ਜਿਸ ਨੂੰ **ਤਲਾਈ ਮਸਜਿਦ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ-ਯੁੱਗ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਸੁਨੇਹਰੀ ਮਸਜਿਦ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਿਖਰ ਸਮੇਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਸਜਿਦ 1753 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। 

ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨਵਾਬ ਬੁਖਾਰੀ ਖ਼ਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਸੀ।  ਸਥਾਨਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਬੁਖਾਰੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਫਤਵਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। 

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
thumb| ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਹੜੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹਾਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਮਸਜਿਦ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ 11 ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਥੜ੍ਹੇ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਨ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਖ਼ਰਚੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇੜਲੇ ਸਿੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਝਲਕਦੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਸਜਿਦ ਸੁੱਕਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਦੁਰਗਮ ਚੇਰੁਵੁ

**ਦੁਰਗਮ ਚੇਰੂਵੂ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਏਦੁਰਗਮ ਚੇਰੂਵੂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਰੰਗਰੇਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਜਗਥਗਿਰੀ ਗੁੱਟਾ ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਝੀਲ, ਜੋ ਕਿ 83 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਲੇਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੁਬਲੀ ਹਿੱਲਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਧਾਪੁਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੁਤੁਬ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ (ਸੀ.ਏ. 1518-1687) ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ , ਇਹ ਝੀਲ ਗੋਲਕੁੰਡਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਦੁਰਗਮ ਚੇਰੂਵੂ ਲੇਕ ਫਰੰਟ ਪਾਰਕ 
ਲੇਕ ਫਰੰਟ ਪਾਰਕ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 28 ਅਗਸਤ, 2018 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਕੇ.ਟੀ.ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਨੇ ਕੀਤਾ  ਸੀ |

## ਟੂਰਿਜ਼ਮ 
2001 ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਝੀਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਝੀਲ 'ਤੇ ਪੰਜ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਸਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਟਾਊਨ

**ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਟਾਊਨ** (    ) ( **ਇਕਬਾਲ ਟਾਊਨ** ਜਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ **ਏਆਈਟੀ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। 

ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਕਾਸ 1970 ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਸੋਲ਼ਾਂ ਸੌ ਏਕੜ سولہ سو ایکڑ' (ਭਾਵ 1600 ਏਕੜ) ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁਲਤਾਨ ਰੋਡ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਹਦਤ ਰੋਡ  ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚੰਦਰਮਾ ਬਾਜ਼ਾਰ
* ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ-ਇਕਬਾਲ ਪਾਰਕ

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਇਕਬਾਲ ਟਾਊਨ, ਸਿਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਲਾਹੌਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਅਮੀਨਪੁਰ ਝੀਲ

**ਅਮੀਨਪੁਰ ਝੀਲ**  ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰੇਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਜਲ ਭੰਡਾਰ  ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਪਹਿਲੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸਾਈਟ ਹੈ। ਇਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।  

## ਵਰਣਨ 
ਅਮੀਨਪੁਰ ਝੀਲ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ 300 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ  ਪਰ, ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਝੀਲ ਇਸ ਸਮੇਂ 93 ਏਕੜ  ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।   

## ਟੂਰਿਜ਼ਮ 
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ 242 ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਮੀਨਪੁਰ ਨੂੰ TripAdvisor ਨੇ 143ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਏਵਿੰਡ ਤਹਿਸੀਲ

**ਰਾਏਵਿੰਡ** ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। 2017 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 855,626 ਹੈ। 

## ਬਸਤੀਆਂ 
* ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ
* ਰਾਏਵਿੰਡ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਗੋਰੀ ਗੰਗਾ

right|thumb|300x300px| ਗੋਰੀ ਘਾਟੀ, ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹੰਸਲਿੰਗ
**ਗੋਰੀ ਗੰਗਾ** ( ਕੁਮਾਉਨੀ : *ਗੋਰੀ ਗੜ* ) ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਨਸਿਆਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਮਿਲਾਮ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰਾਲਮ ਨਦੀ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਿਉਨਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਨੀ ਬਲਾਤੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹਨ ਜੋ ਪੰਚਾਚੁਲੀ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।

## ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਗੋਰੀ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ;ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਗੋਰਾ। "ਗਦ" ਅਤੇ "ਗੰਗਾ" ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਝੱਗ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੀ ਮਿੱਟੀ/ਰੇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਿੱਟਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਵਹਾਅ 
ਮਿਲਾਮ ਦਾ ਅਲਪਾਈਨ ਟਰਾਂਸ-ਹਿਊਮੰਟ ਪਿੰਡ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਨੱਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ *ਗੋਨਕਾ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਖੱਬੇ-ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਧਾਰਾ ਗੋਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਘਾਟੀ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਪੂਰਬ, ਹਰਦਿਓਲ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ, ਪੰਚਚੁਲੀ ਅਤੇ ਨੰਦਾ ਕੋਟ ਵਰਗੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਗੋਰੀ ਨੂੰ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਸੈਂਕਚੂਅਰੀ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਕੰਧ ਦੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਢਲਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਪੰਚਚੁਲੀ, ਰਾਜਰੰਬਾ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਲਮ ਗੜ ਅਤੇ ਪਿਓਨਸਾਨੀ ਗਧੇਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਾਲਾਬਲੈਂਡ-ਬਰਫੂ ਕਾਲਗੰਗਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਗੋਰੀ ਗੰਗਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। 

ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਗੋਰੀ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ  -

* ਪੰਚੂ ਗੜ - ਪੰਚੂ/ਗੰਘਰ ਵਿਖੇ ਸੱਚਾ ਸੱਜਾ ਕਿਨਾਰਾ
* ਬਰਫੂ ਗਾਡ - ਬਰਫੂ ਵਿਖੇ ਸੱਚਾ ਖੱਬਾ ਬੈਂਕ
* ਲਵਾ ਗਾਡ - ਮਾਰਟੋਲੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੱਚਾ ਸੱਜਾ ਕਿਨਾਰਾ
* ਪੋਟਿੰਗ ਗਾਡ - ਬੋਗਡਾਇਰ ਵਿਖੇ ਸੱਚਾ ਸੱਜਾ ਕਿਨਾਰਾ
* ਰਾਲਮ ਗੜ - ਰਸਪੀਆਬਾਗੜ ਦਾ ਸੱਚਾ ਖੱਬਾ ਕਿਨਾਰਾ
* ਜਿਮੀਆ ਗੜ - ਜਿੰਮੀਘਾਟ 'ਤੇ ਸੱਚਾ ਸੱਜਾ ਕਿਨਾਰਾ
* ਸੂਰਿੰਗ ਗਾਡ - ਸੂਰਿੰਗ ਗੜ੍ਹ / ਘਾਟ 'ਤੇ ਸਹੀ ਸੱਜਾ ਕਿਨਾਰਾ
* ਮਦਕਨੀ ਜਾਂ ਮਦਕੰਨਿਆ - ਮਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਸੱਚਾ ਖੱਬਾ ਕਿਨਾਰਾ - ਇਹ ਨਦੀ ਪੰਚਾਚੁਲੀ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪਯੂਨਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਬਲਾਤੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
* ਘੋਸੀ ਗੜ - ਬਾਰਾਮ ਵਿਖੇ ਸੱਚਾ ਖੱਬਾ ਕਿਨਾਰਾ
* ਰਾਉਂਟੀ - ਗਰਜੀਆ ਵਿਖੇ ਸੱਚਾ ਸੱਜਾ ਕਿਨਾਰਾ। ਗੋਰੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਰਸਾਤੀ ਧਾਰਾ ਹੈ।

right|thumb|300x300px| ਮਾਡਕੋਟ ਡੈਮ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ
ਗੋਰੀਗੰਗਾ ਜੌਲਜੀਬੀ ਵਿਖੇ ਕਾਲੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਸਾਹਿਬਨਗਰ

**ਸਾਹਿਬਨਗਰ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 31°21'0N 73°4'0E 'ਤੇ 167 ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਮੀਟਰ (551 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਗੁਆਂਢੀ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੋਡਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਖਾਜਾਗੁਡਾ ਝੀਲ

**ਖਜਾਗੁਡਾ ਝੀਲ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਭਾਗੀਰਥੰਮਾ ਚੇਰੂਵੂ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾ ਰੈੱਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ, ਮਨੀਕੌਂਡਾ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਮਕਥਾਕੌਸਰਾਲੀ, ਖਾਜਾਗੁਡਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ SAS iTower ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਜੋ ਖਾਜਾਗੁਡਾ - ਨਾਨਕਰਾਮਗੁਡਾ ਰੋਡ ਤੇ  ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਰੋਚਕ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਖਾਜਾਗੁਡਾ ਝੀਲ 1897 ਵਿੱਚ 6ਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਵਾਬ ਮਹਿਬੂਬ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੇ ਵੇਲੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ 618 ਏਕੜ  ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।  ਇਹ ਝੀਲ ਕਾਮਰੇਡੀ, ਸਰਮਪੱਲੀ ਅਤੇ ਨਰਸਮਪੱਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 900 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਿਆ ਕਰਦੀ  ਸੀ।

## ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 
right|thumb| ਖਾਜਾਗੁਡਾ ਪਹਾੜੀਆਂ (ਫਖਰੂਦੀਨ ਗੁੱਟਾ)
ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਖਾਜਾਗੁਡਾ  ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ  ਫਖਰੂਦੀਨ ਗੁੱਟਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਥਾਂ ਕਈ  ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਬੋਲਡਰਿੰਗ।   ਫਖਰੂਦੀਨ ਗੁੱਟਾ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਚੱਟਾਨ ਦੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ (ਖਾਜਾਗੁਡਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ) 2.5 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ।     ਖਾਜਾਗੁਡਾ ਰੌਕ ਫਾਰਮੇਸ਼ਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਹੈ, 180 ਏਕੜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ      ਸੰਤ ਹਜ਼ਰਤ ਬਾਬਾ ਫਖਰੂਦੀਨ ਔਲੀਆ ਦੀ ਕਬਰ - ਅਲਾਉ-ਉਦ-ਦੀਨ ਬਾਹਮਣ ਸ਼ਾਹ ( ਬਾਹਮਣੀ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ) ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1353 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇੱਕ 800 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣਾ ਅੰਨਾਥਾ ਪਦਮਨਾਭ ਸਵਾਮੀ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਜਿੱਥੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੰਤ, ਮੇਹਰ ਬਾਬਾ ਨੇ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਖਾਜਾਗੁਡਾ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ (ਫਖਰੂਦੀਨ ਗੁੱਟਾ) ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।   
right|thumb| ਰਾਕਸ ਫਖਰੂਦੀਨ ਗੁੱਟਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮਨੀਕੌਂਡਾ
* ਸੋਸਾਇਟੀ ਟੂ ਸੇਵ ਰੌਕਸ
* ਮਾਨਿਕੋਂਡਾ ਚੇਰੂਵੂ (ਯੇਲਮਾ ਚੇਰੂਵੂ)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

**ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ** () 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਕਬਰਾ 1637 ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਹਦਰਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਸਾਈਟ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੱਖ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਅਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ *ਪ੍ਰਚੀਨਕਾਰੀ* ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਕਬਰਾ, ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਅਕਬਰੀ ਸਰਾਏ ਅਤੇ ਆਸਿਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਸਹਿਤ ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਇਹ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਰਜੇ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 

## ਪਿਛੋਕੜ 
thumb| ਮਕਬਰੇ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁਗ਼ਲ-ਯੁੱਗ ਦੇ ਫਰੈਸਕੋਜ਼ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਦੂਰੋਂ ਝਲਕ
thumb| ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਗੁੰਬਦ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
thumb| ਮੀਨਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਤਿਮੂਰੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
thumb| ਮਕਬਰੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕੀਤੀ  ਸੰਗਮਰਮਰ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।

### ਬਾਹਰੀ 
thumb| ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਡਾਟਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ *ਗ਼ਾਲਿਬ ਕਾਰੀ* ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।

### ਅੰਦਰੂਨੀ 
thumb| ਮਕਬਰੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਸੀਨੋਟਾਫ਼ ਹੈ।

### ਬਾਗ 
thumb| ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਇਰਾਨੀ *ਚਹਾਰ ਬਾਗ* ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।

## ਗੈਲਰੀ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
* ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਅਨਾਰਕਲੀ ਦੀ ਕਬਰ

**ਅਨਾਰਕਲੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ** () ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮੁਗਲ ਸਮਾਰਕ ਹੈ।

## ਟਿਕਾਣਾ 
ਅਨਾਰਕਲੀ ਦੀ ਕਬਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਯੁੱਗ ਦੇ ਮਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ , ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਗਲ ਮਕਬਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।   ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀਮਤ ਹੈ। 

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਬਰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ  ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਲਈ ਬਣਵਾਈ  ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਮਕਾਲੀ ਯਾਤਰਾ  ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਾਰਕਲੀ  ਮਿਲ਼ਦਾ ਸੀ।  ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਉਸਦੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋ  ਗਿਆ ਸੀ।  ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੱਛਮੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਨਾਰਕਲੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਲਈ  ਇਸਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਬਾਕੀ ਕੁਝ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਲਪਨਿਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਫਿਲਮਾਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਵੇਲ਼ੇ, ਮਕਬਰੇ 'ਤੇ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ,  ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਵੈਨਟੂਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਕੇ ਇਸਦੀ ਹੋਰ ਬੇਹੁਰਮਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  1851 ਵਿੱਚ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਐਂਗਲੀਕਨ ਸੇਂਟ ਜੇਮਜ਼ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1847 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਕਲਰਕੀ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ "ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਗਿਰਜਾਘਰ" ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  1891 ਵਿੱਚ, ਚਰਚ ਦੇ ਕਲੀਸਿਆ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਰਿਕਾਰਡ ਦਫਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

; ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ
:

thumb| ਸੇਨੋਟਾਫ਼ 'ਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ
[thumb| ਸੇਨੋਟਾਫ 'ਤੇ [ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਮ|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ 99 ਨਾਮ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।]]
ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ 99 ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੇਨੋਟਾਫ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਸਾਦੀ  ਦਾ  ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਿਅਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ :
:: 
:: 
:: ਆਹ ਗਰ ਮਨ ਬਾਜ਼ ਬੀਨਮ ਰੁਏ ਯਾਰੇ ਖ੍ਵੀਸ਼ ਰਾ 

ਤਾ ਕਯਾਮਤ ਸ਼ੁਕਰ ਗੋਯਮ ਕਰਦਗਾਰ ਖ੍ਵੀਸ਼ ਰਾ
:: "ਆਹ! ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਯਾਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖ ਸਕਾਂ, 

ਮੈਂ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਾਂਗਾ"

## ਸੰਭਾਲ 
ਇਹ ਮਕਬਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌੌਰ ਵਿੱਚ ਮਕਬਰੇ
ਸੇਰਾਜ ਪਾਰਕ

**ਸੇਰਾਜ ਪਾਰਕ**, (), ਸ਼ਾਹਦਰਾ, ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਉਪਨਗਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਸੇਰਾਜ ਪਾਰਕਨੂੰ ਡੁਬਨ ਪੁਰਾ ਅਤੇ "ਲੈਂਪ ਗਾਰਡਨ"  ਵੀ  ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਸੇਰਾਜ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਲੈਂਪ" ਅਤੇ *ਪਾਰਕ ਦਾ* ਅਨੁਵਾਦ *ਗਾਰਡਨ* ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਾਜ ਪਾਰਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਹਦਰਾ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਮੁਹੱਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰੀ ਸਰਾਏ, ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ (ਜੋ 1605 ਤੋਂ 1627 ਤੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ), ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਦੀ ਕਬਰ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੇ ਜੀਜਾ ਆਸਿਫ਼ ਖਾਨ ਦੀ ਕਬਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸੇਰਾਜ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇਮਰਾਨ ਕੀ ਬਾਰਾਦਰੀ  ਵੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਾਈਟ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਨਦੀ ਨੇ ਰਾਹ ਬਦਲਿਆ, ਰਾਵੀ ਪੁਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। ਛੋਟੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੋਹਿਤਾ ਉਨ ਨਿਸਾ ਬੇਗਮ (1651-1697) ਦੀ ਕਬਰ ਹੈ। ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਕਬਰੇ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ 

File:Akbari Sarai gardens 2.jpg| ਅਕਬਰੀ ਸਰਾਏ ਦਾ ਵਿਹੜਾ 
File:Jahangir's Tomb.jpg| ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
File:Tomb of Noor Jahan at Shahdara.jpg| ਨੂਰਜਹਾਂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਆਸਿਫ ਖਾਨ ਦੀ ਕਬਰ
* ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
* ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
* ਨੂਰਜਹਾਂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਉਸਮਾਨ ਸਾਗਰ

**ਓਸਮਾਨ ਸਾਗਰ** ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਝੀਲ 46 ਸਕੁਏਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ , ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਲਗਭਗ 29 ਸਕੁਏਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ , ਕੁੱਲ ਪੱਧਰ 1,790 ਫੁੱਟ ਅਤੇ 3.9 tmc ਫੁੱਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਓਸਮਾਨ ਸਾਗਰ ਨੂੰ 1920 ਵਿੱਚ ਮੂਸੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਮਾਨ ਸਾਗਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ 1908 ਦੇ ਮਹਾਨ ਮੂਸੀ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾੱਮ ਆਇਆ ਸੀ । ਇਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ **ਨਿਜ਼ਾਮ** ਉਸਮਾਨ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵੇਲੇ  ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਾਮ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਉਸਮਾਨ ਸਾਗਰ ਦਾ ਸੁਭਾਅ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਪੰਛੀ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਫਲੋਰਾ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਕੀਮਾਂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

**ਹਕੀਮ ਦਾ ਮਕਬਰਾ** (   ; *"ਹਕੀਮਾਂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ"* ) 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲਾ ਰੁਖ਼ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ  ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਕਬਰਾ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਦੋ *ਹਕੀਮਾਂ*, ਹਕੀਮ ਅਬਦੁਲ ਫਤਿਹ ਗਿਲਾਨੀ ਮਸੀਉਦੀਨ, ਅਤੇ ਹਕੀਮ ਹੁਮਾਯੂੰ ਖ਼ਵਾਜਾ ਗਿਲਾਨੀ ਭਾਈਆਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ, ਖ਼ਵਾਜਾ ਸ਼ਮਸੁਦੀਨ ਖ਼ਵਾਫ਼ੀ ਨੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਖ਼ਵਾਜਾ ਨੇ 1581 ਅਤੇ 1583 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ,   ਪਰ ਦੋ ਸ਼ਾਹੀ *ਹਕੀਮਾਂ ਨੂੰ* 1597 ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਉੱਥੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਈਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। 

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਮਕਬਰਾ ਅੱਠਭੁਜੀ ਅਤੇ ਦੋ ਮੰਜ਼ਲਾ ਹੈ। ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਰਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ *ਐਵਾਨ* ਗੇਟਵੇ ਡਾਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ  ਹੈ। ਵੱਡੇ *ਐਵਾਨਾਂ* ਦੇ ਨਾਲ 4 ਛੋਟੇ ਸਥਾਨ ਹਨ - ਇਹ ਵੀ ਇਰਾਨੀ  ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹਨ। ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੱਛੀ ਤਲਾਬ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਦਾ ਖੂਹ

**ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਦਾ ਖੂਹ** () ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੁਆਰਾ ਖੂਹ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਰਈਸ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿ ਇਹ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਐਨ ਨੇੜੇ  ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਖੂਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਖੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੰਧ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਬਹਾਲੀ 
ਖੂਹ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਚੌਕ ' ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਆਗਾ ਖਾਨ ਟਰੱਸਟ ਫਾਰ ਕਲਚਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਹਾਲੀ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅੰਤ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਖੂਹ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਵਾਲੀਆ

ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਵਾਲੀਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ 'ਪਿਆਰ ਕਾ ਦਰਦ ਹੈ ਮੀਠਾ ਮੀਠਾ ਪਿਆਰਾ ਪਿਆਰਾ ਵਿੱਚ ਰੂਬਲ ਅਨੁਜ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀਆ ਵੀ ਲਾਈਫ ਓਕੇ ਦੀ ਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਾਲੀਆ ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਕਾ ਰੰਗ ਸਫੇਦ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸਸੁਰਾਲ ਸਿਮਰ ਕਾ ਵਿੱਚ ਆਰਵ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਫਿਲਮ *ਬਾਡੀਗਾਰਡ* ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਸਨ। ਖਾਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਚਕਲਾ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਚਕਲਾ** ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਚਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਜੌਲੀ (1922–1992) ਨੇ  ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੀਤੀ  ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਅੰਧੇਰੀ ਕੁਰਲਾ ਰੋਡ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਗਰ, ਅੰਧੇਰੀ ਈਸਟ, ਮੁੰਬਈ - 400093, ਹੋਲੀ ਫੈਮਲੀ ਚਰਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਚਕਾਲਾ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ 5/ਬੀ, ਮਹਾਕਾਲੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਰੋਡ, ਚਕਲਾ, ਗੁੰਡਾਵਾਲੀ, ਸਾਈ ਪੈਲੇਸ ਹੋਟਲ ਨੇੜੇ, ਅੰਧੇਰੀ ਈਸਟ, ਮੁੰਬਈ - 400093 ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb| ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਚਕਲਾ
thumb| ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਚਕਲਾ, ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ
thumb| ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ, ਚਕਲਾ ਵਿਖੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ 1955 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ  ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ 1967 ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ ਸਕੂਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮੱਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ ਸਕੂਲ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਾ ਰਹੀ , ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ 1985 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਮਹਾਕਾਲੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਰੋਡ ਵਾਲ਼ੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

1955 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਜੌਲੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਅੰਧੇਰੀ ਵਿੱਚ SV ਰੋਡ 'ਤੇ NJ ਵਾਡੀਆ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜ  ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਊਟਹਾਊਸ ਸੀ। ਜੌਲੀ ਨੇ ਕੀਰਤਨ ਲਈ ਆਊਟਹਾਊਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਖਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੀ। 1955 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਉਗਰਾਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।  ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 1956 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਨੀਂਹ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਰਹੇ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਲਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ
ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰਮ ਝੀਲ

ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰਮ ਝੀਲ, ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁਕਿਦਿਗਨ ਚੇਰੂਵੂ ਨਾਮ ਹੈ, ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰਮ ਹੈਮਲੇਟ, ਨੇਰਡਮੇਟ ਪਿੰਡ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਾਮਕਿਸਤਾਪੁਰਮ ਗੇਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਆਰ ਕੇ ਪੁਰਮ ਝੀਲ ਨੂੰ **ਮੁਕੀਦਿਗਨ ਚੇਰੂਵੂ (ਅਸਲ ਨਾਮ)** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਇਸ ਤੱਥ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 1798 ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਦੋਂ ' ਸਹਿਯੋਗੀ ਗੱਠਜੋੜ ' ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ, ਲਾਰਡ ਵੈਲੇਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬੋਹੋਤ ਰੋਚਕ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਏਦੁਲਾਬਾਦ ਝੀਲ

**ਏਦੁਲਾਬਾਦ ਝੀਲ** ਘਾਟਕੇਸਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।   ਇਸਨੂੰ *ਅਦੁਲਾਬਾਦ ਸਰੋਵਰ*  ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਤਨਚੇਰੂ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੇ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, 2002 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਸਦੇ ਮਚਵਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫਾਇਲ ਗਈਆਂ  ਅਤੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ   ਸੀਵਰੇਜ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਮੀਕਲਾਂ ਕਾਰਨ ਝੀਲ ਦਾ ਰੰਗ ਗੁਲਾਬੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ