open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਚੰਦਰੋ ਤੋਮਰ

**ਚੰਦਰੋ ਤੋਮਰ** ਨੂੰ (1 ਜਨਵਰੀ 1932-30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021) **ਸ਼ੂਟਰ ਦਾਦੀ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਗਪਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜੋਹਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ (ਸ਼ਾਰਪਸ਼ੂਟਰ) ਹੈ।

1999 ਵਿਚ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 60 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ (ਔਰਤ) ਦੀ ਸ਼ਾਰਪਸ਼ੂਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ "ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਆਈਕਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਤੋਮਰ ਕਦੇ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਈ ਅਤੇ 15 ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੌਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ੂਟ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸ਼ੈਫਾਲੀ ਜੌਹਰੀ ਰਾਈਫਲ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪੋਤੀ ਆਲ-ਬੁਆਏ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ। ਰੇਂਜ 'ਤੇ, ਤੋਮਰ ਨੇ ਪਿਸਤੌਲ ਲੈ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੋਤੀ ਇਸਨੂੰ ਲੋਡ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਲਦ ਦੀ ਅੱਖ ਲੱਗੀ। ਕਲੱਬ ਦੇ ਕੋਚ ਫਾਰੂਕ ਪਠਾਨ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਬਣਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ, ਜੋ ਤੋਮਰ ਨੇ ਮੰਨ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਟ੍ਰੇਨਰ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ: "ਉਸ ਕੋਲ ਅੰਤਮ ਹੁਨਰ, ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹੱਥ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਿੱਖੀ ਅੱਖ ਹੈ।" ਉਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪੋਤੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਯੋਗੀ ਖੇਡ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੋਮਰ ਦੀ ਮੌਤ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ 89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਪਾਪੂਲਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ 
ਸਾਂਢ ਕੀ ਆਂਖ (2019) - ਚੰਦਰੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੋਮਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਬਾਇਓਪਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਪਸੀ ਪੰਨੂ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਪੇਡਨੇਕਰ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੋਮਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸਟੈਲਾ ਬਾਊਲਜ਼

**ਸਟੈਲਾ ਮਾਰਗੁਰੇਟ ਬੌਲਸ ਐਮ.ਐਸ.ਮੌਨਜ਼** (ਜਨਮ 2004)  ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਸਟੈਲਾ ਨੂੰ ਮੈਰਿਟਿਅਰਸ ਸਰਵਿਸ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ,  ਸਟੈਲਾ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮਾਈ ਰਿਵਰ: ਕਲੀਨਿੰਗ ਅਪ ਦ ਲਾਹੇਵ ਰਿਵਰ, ਐਨੀ ਲੌਰੇਲ ਕਾਰਟਰ ਨਾਲ  ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਸਟੈਲਾ ਨੇ ਲਾਹੇਵ ਨਦੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਟੇੱਡਐਕਸ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸਟੈਲਾ ਲਾਹੈਵ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪਾਣੀ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੱਧੇ ਪਾਈਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਡਾ. ਡੇਵਿਡ ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੇ, ਨਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਸਟੈਲਾ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ। ਸਟੈਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ 2023 ਤੱਕ ਸਿੱਧੇ ਪਾਈਪਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘੀ, ਸੂਬਾਈ ਅਤੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ 15.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਲਾਹਵੇ ਰਿਵਰ ਦਾ ਸਫਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 2023 ਤੱਕ ਹਰ ਸਾਲ 100 ਸਿੱਧੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਕੱਚੇ ਸੀਵਰੇਜ ਦਾ ਵਹਿਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਟੈਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਕਾਲਤ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
* 2020 ਵਿਚ, ਸਟੈਲਾ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ 'ਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ।
* 2017 ਵਿੱਚ ਸਟੈਲਾ ਨੇ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਮੈਰਿਟ੍ਰੀਅਸ ਸਰਵਿਸ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Facebook ਉੱਤੇ ਸਟੈਲਾ'ਜ ਲਹੇਵ ਰਿਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੋਮਰ

**ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੋਮਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Prakashi Tomar**) ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬਾਗਪਤ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਜੌਹਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ **ਰਿਵਾਲਵਰ ਦਾਦੀ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਰਪਸ਼ੂਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਇਕ ਆਈਕੋਨਿਕ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੋਮਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸੀਮਾ ਤੋਮਰ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਦਰੋ ਤੋਮਰ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੋਤੀ ਰੂਬੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵਿਚ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਰੇਖਾ ਸ਼ੂਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੋਹਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਵੀਹ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਹਨ।ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਚ ਕੋਚ ਫਾਰੂਕ ਪਠਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫੜਨਾ ਹੈ। ਪਠਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ।

ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (ਡੀ.ਆਈ.ਜੀ.) ਧੀਰਜ ਸਿੰਘ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਤੋਮਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤ ਗਈ, ਪਰ ਡੀ.ਆਈ.ਜੀ. ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿਚਵਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ: “ਕਿਹੜੀ ਫੋਟੋ, ਇਕ ਔਰਤ ਨੇ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।*"*

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਨਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਟਰਾਫੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤੋਮਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ # 100 ਮਹਿਲਾ_ਆਚੀਵਰਸ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੋਮਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿਖੇ 22 ਜਨਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 2017 ਵਿੱਚ ਆਈਕਨ ਲੇਡੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪਾਪੂਲਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ 
ਸਾਂਢ ਕੀ ਆਂਖ (2019) - ਚੰਦਰੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੋਮਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਬਾਇਓਪਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਪਸੀ ਪੰਨੂ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਪੇਡਨੇਕਰ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਚੰਦਰੋ ਤੋਮਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਅਜੇਯਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ

**ਅਜੇਯਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ**  ਪਹਿਲਾਂ **ਅਜੇਯਾ ਸਿੰਘ** ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 1956 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਡ ਦਾ 42 ਵੇਂ ਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਹੈ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ ਜਨ ਮੋਰਚਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੂਨ 2009 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਰਲ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਉਹ 2012 ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ 7ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ ਸ਼ਰੂਤੀ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ।

## ਵਿਵਾਦ 
ਉਸ ਨੂੰ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਂਡ ਡੀਲ ਕੇਸ ਤਹਿਤ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਠੱਗੀ ਮਾਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਲ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਸਰੋਤ 
* ਮੰਡਾ ਜਾਇਦਾਦ 
* ਜਨ ਮੋਰਚਾ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਹੋਇਆ
* ਅਜੀਆ ਸਿੰਘ- ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕਰ ਅਤੇ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸਮੈਨ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ
ਸਰੋਜਾ ਝੁਥੂ

**ਸਰੋਜਾ ਕੁਮਾਰੀ ਝੁਥੂ** (ਜਨਮ 5 ਜੂਨ, 1968) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2006 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ਮਾ ਰਾਣਾ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 25 ਮੀਟਰ ਪਿਸਟਲ (ਜੋੜੀ) ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸੀਮਾ ਤੋਮਰ

**ਸੀਮਾ ਤੋਮਰ** (ਜਨਮ 3 ਜੁਲਾਈ 1982) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟ੍ਰੈਪ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਪੋਰਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ.) ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਟਗਨ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੋਹਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਤੋਮਰ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜੁਲਾਈ 1982 ਨੂੰ ਜੌਹਰੀ, ਬਾਗਪਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਿੱਖੀ। ਤੋਮਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਘਰਵਾਲੀ ਬਣਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਨਾ ਜਾਵੇ।

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਤੋਮਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਰੇਂਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਸੀ,  ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਤੋਮਰ ਦੀ ਮਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੋਮਰ ਨੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਕ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਰਿਵਾਲਵਰ ਦਾਦੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਚੰਦਰੋ ਤੋਮਰ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੇ ਤੋਮਰ ਨੂੰ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ। ਤੋਮਰ ਨੇ 2001 ਵਿਚ  ਪਿੰਡ ਵਿਚ 10 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿਚ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

2010 ਸੀਮਾ ਤੋਮਰ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2010 ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਤੋਮਰ ਨੇ ਨਵੰਬਰ, 2014 ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ਾਟਗਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਦੁਵੁਰੀ ਸੁਬੱਮਾ

**ਦੁਵੁਰੀ ਸੁਬੱਮਾ**  (15 ਨਵੰਬਰ 1881 - 31 ਮਈ 1964) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਸੁਬੱਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 1880 ਵਿਚ ਪੂਰਬ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਦਕਸ਼ਰਮਾਮ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਰਗਰਮੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਸਿਵਲ ਅਵੱਗਿਆ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।

1922 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। 1923 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਕਾਕੀਨਾਡਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੇ ਕਾਕੀਨਾਡਾ ਕਾਂਗਰਸ ਮਹਾਂਸਭਾ ਵਿਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਸੁਬੱਮਾ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਮਹਿਲਾ ਸਭਾਵਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।

ਨਦੀਮਪੱਲੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁੰਦਰਰਮਾ ਨੇ ਗੋਟੀ ਮਾਨਿਕਯਾਂਬਾ, ਆਂਧਰਾ ਮਹਾਂਸਭਾ ਅਤੇ ਟੀ.ਵਰਕਸ਼ੰਮਾ ਸੰਗਠਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਸੁਬੱਮਾ ਨੂੰ ਸਿਵਲ ਅਵੱਗਿਆ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਤਰਫ਼ੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰਕੇ ਰਾਜਮੁੰਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੂਣ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਰਾਇਵੇਲੋਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਛੂਤਤਾ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਰਾਜਮੁੰਦਰੀ ਦੇ ਫ੍ਰੀਡਮ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1881
ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਚੌਹਾਨ

**ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਚੌਹਾਨ** (ਜਨਮ 1996) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਗਈ। ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਕੇਟ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਚ ਵਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

21 ਸਾਲਾ ਖਿਡਾਰਨ ਨੇ ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ ਦੇ ਅਸਟਾਨਾ ਵਿਖੇ ਚੱਲ ਰਹੀ 7 ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਸ਼ਾਟਗਨ ਵਿਖੇ 5 ਵੇਂ ਦਿਨ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਗਮੇ ਦੀ ਕੁੱਲ 6 ਰਕਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਹੁਣ ਦੋ ਸੋਨੇ, ਇਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਹਨ।

ਨੌਜਵਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਨੇ ਹਮਵਤਨ ਰਸ਼ਮੀ ਰਾਠੌਰ ਅਤੇ ਸਾਨੀਆ ਸ਼ੇਖ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਈਵ ਦੀ ਤਿਕੋਣੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕੁੱਲ 190 ਗੋਲ ਕੀਤੇ, ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਚੀਨ ਨੂੰ 195 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ 185 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੀਰ

**ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੀਰ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੀਰਤੀ ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਟੀਮ ਟ੍ਰੈਪ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕਾਇਰੋ ਵਿਚ ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸ਼ਾਟਗਨ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਕੁਮਾਰੀ

**ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਰੀਆ ਕੁਮਾਰੀ** (ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ। ਕੁਮਾਰੀ ਇੱਕ ਟਰੈਪ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੌਰਬ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਲਗਜ਼ਰੀ ਭਾਰਤੀ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਕਢਾਈ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਅਨੁਜਾ ਜੰਗ

**ਅਨੁਜਾ ਜੰਗ** (ਜਨਮ 6 ਅਗਸਤ 1971) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 2006 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 670.7 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ 50 ਮੀਟਰ ਰਾਈਫਲ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ 50 ਮੀਟਰ ਰਾਈਫਲ ਤਿੰਨ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ (ਜੋੜੀ) ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ 1142 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਅੰਜਾਲੀ ਭਾਗਵਤ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਨਾਮਵਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਪੋਰਟਸਪਰਸਨ ਸਮਰੇਸ਼ ਜੰਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਮਲਾਇਕਾ ਗੋਇਲ

**ਮਲਾਇਕਾ ਗੋਇਲ** (ਜਨਮ 23 ਅਕਤੂਬਰ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ 2014 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਗੋਇਲ ਨੇ 16 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2008 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 2012 ਵਿਚ ਗੋਇਲ ਨੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਅਰ ਗਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਤਹਿਰਾਨ ਵਿਚ ਹੋਏ ਇਸ ਦੇ 2013 ਈਵੈਂਟ ਵਿਚ, ਗੋਇਲ ਨੇ 197.7 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਯੂਥ ਵਰਗ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।

2014 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਉਸਨੇ 197.1 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਡੋਰਥੀ ਲੂਡਵਿਗ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਈ। ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 2015 ਵਿੱਚ 59 ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਗੋਇਲ ਦੇ ਕੋਚ ਮਹਿੰਦਰ ਲਾਲ ਅਤੇ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਾਂਸਟੇਂਸ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਦਾਸ

**ਕਾਂਸਟੇਂਸ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਦਾਸ** (1886 - 1971) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੀ। ਉਹ ਇਜ਼ਾਬੇਲ ਥੋਬਰਨ ਕਾਲਜ (ਆਈ.ਟੀ. ਕਾਲਜ) ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਕਾਂਸਟੇਂਸ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਦਾਸ 1886 ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਪ੍ਰੈਸਬੈਟੀਰੀਅਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀ ਮਾਇਆ ਦਾਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਐਡਿਨਬਰਗ ਭੇਜਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਦਾਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ 1904 ਵਿੱਚ  ਇਸਾਬੇਲਾ ਥੋਬਰਨ ਕਾਲਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਈ.ਟੀ. ਕਾਲਜ ਵਿਚ, ਉਹ ਜੌਹਨ ਗੌਚਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਦੇ ਗੌਚਰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ 1909 ਤੋਂ 1911 ਤਕ ਫੀਸ ਭਰੀ। ਗੌਚਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਫੀ ਬੀਟਾ ਕੱਪਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਈਸਾਬੇਲਾ ਥੋਬਰਨ ਕਾਲਜ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
1931 ਵਿਚ, ਦਾਸ ਥੌਬਰਨ ਕਾਲਜ ਦੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣੀ। 1938 ਅਤੇ 1939 ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਸਬਤਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਕੋਲਫੀਆ ਟੀਚਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ, ਫੀ ਬੀਟਾ ਕੱਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਦਾਸ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ 1945 ਵਿਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। 1946 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੌਚਰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਜੌਨ ਮੋੱਟ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਓਨਟਾਰੀਓ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਆਈ.ਟੀ. ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀ ਰਹੀ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਦਾਸ ਨੂੰ ਗੌਚਰ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ *ਕਾਂਸਟੇਂਸ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਦਾਸ: ਇਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਇਤਿਹਾਸ, 1886–1971* ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਪੋਤੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦਾਸ ਅਤੇ ਨੀਨਾ ਡੇਵਿਡ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਆਈ.ਟੀ. ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਵੀ ਪਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਦਾਸ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ 1906 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤਾ। ਦਾਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਦਾਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜੋ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਈਸਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। 1915 ਅਤੇ 1924 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੇ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੋਡਰੇਟ ਸੀ। 1931 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਦਾਸ ਦੀ ਮੌਤ 1971 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1886
ਆਭਾ ਢੀਲਨ

**ਆਭਾ ਢੀਲਨ** (ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1953) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1992 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਨਸਰੀਨ ਐਲਸੈਮ

thumb|Nisreen Al Sayeem
**ਨਸਰੀਨ ਐਲਸੈਮ** ਇਕ ਸੁਡਾਨੀਜ਼ ਨੌਜਵਾਨ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੈਨ ਅਫਰੀਕੀ ਕਲਾਈਮੇਟ  ਜਸਟਿਸ ਅਲਾਇੰਸ ਵੱਲੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਯੁਵਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਐਲਸੈਮ ਸੁਡਾਨ ਯੂਥ ਫਾਰ ਕਲਾਈਮੇਟ ਚੇਂਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2019 ਯੂਥ ਕਲਾਈਮੇਟ  ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੀ।

ਐਲਸੈਮ ਨੇ ਖਰਟੂਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕੀ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 2012 ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਗੁਨ ਚੌਧਰੀ

**ਸ਼ਗੁਨ ਚੌਧਰੀ** (ਜਨਮ 1983) ਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਹਾਰਾਣੀ ਗਾਇਤਰੀ ਦੇਵੀ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਗੁਨ ਚੌਧਰੀ ਲੰਡਨ ਵਿਚ 2012 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰੈਪ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ 20 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਸ਼ਗੁਨ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਓਲੰਪਿਕ ਗੋਲਡ ਕੁਐਸਟ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। 

ONGC ਦੀ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰਨ ਸ਼ਗੁਨ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਕੋਚ ਮਾਰਸੇਲੋ ਦ੍ਰਾਡੀ ਅਤੇ ਡੇਨੀਏਲ ਡੀਸਪਿਗਨੋ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖੇਡ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਵੈਭਵ ਆਗਾਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਸ਼ਗੁਨ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਵੀ ਡਬਲ ਟ੍ਰੈਪ ਤੋਂ ਟਰੈਪ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਦਲੇਰਾਨਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 2 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸੁਸ਼ੀਲ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਕੀਟ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਲੈਂਗ ਆਉਚ

**ਲੈਂਗ ਆਉਚ** ਕੰਬੋਡੀਆ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਢਲਾ ਬਚਪਨ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਲੌਗਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਲੈਂਗ ਆਉਚ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਖਮੇਰ ਰੂਜ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਹਿੱਸਾ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪ ਕੇ ਬਿਤਾਇਆ, ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ 1980 ਵਿੱਚ ਪਨਾਮ ਪੇਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਨੂੰਨੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਐਕਟਿਵ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਲੈਂਗ ਆਉਚ ਨੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਬੋਡੀਆ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸਿਜ਼ (ਸੀ.ਐਚ.ਆਰ.ਟੀ.ਐਫ.) ਦੀ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 2000 ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲੈਂਗ ਖਤਰਨਾਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਕਵਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦਰਜ ਕੀਤੇ,  ਜਿਸ ਕਾਰਨ 23 ਜ਼ਮੀਨ ਰਿਆਇਤਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਲਾਗ ਲਾਉਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੈਂਗ ਨੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਭੇਸ ਬਦਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੁਰਮਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲੈਂਗ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਅਵਾਰਡ 
ਲੈਂਗ ਨੂੰ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਗੋਲਡਮੈਨ ਇਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਪੂਜਾ ਘਟਕਰ

**ਪੂਜਾ ਘਟਕਰ** (ਜਨਮ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਘਟਕਰ ਨੇ ਸਾਲ 2013 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕੁਵੈਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2014 ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ 413.1 ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 208.8 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਦੀ ਡੂ ਬੇਜ ਨੂੰ 207.2 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।

ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਰੀਓ ਓਲੰਪਿਕਸ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਓਲੰਪਿਕ ਕੁਆਲੀਫਾਈਂਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਦੇ 8.8 ਦੀ ਹਿੱਟ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਸਾਥੀ ਭਾਰਤੀ ਅਯੋਨਿਕਾ ਪੌਲ ਦੇ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।  ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਿੱਤ 2017 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2017 ਦੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ 418.0 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਦੂਸਰੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਕੀਤਾ। ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਚੀਨ ਦੀ ਡੋਂਗ ਲੀਜੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ 228.8 ਦੀ ਬੜ੍ਹਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਪੋਰਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਪੂਜਾ ਘਾਟਕਰ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਕੰਵਰਪਾਲ

**ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਕੰਵਰਪਾਲ** (29 ਅਗਸਤ 1968 – 1 ਮਈ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਕੰਵਰਪਾਲ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ। ਕੰਵਰਪਾਲ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰ ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਨਾਲ *24* ਵਿਚ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਪੇਸ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।  ਉਹ 2021 ਵਿਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ। 

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕੰਵਰਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਸੋਲਨ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਦੁਆਰਕਾ ਨਾਥ ਕੰਵਰਪਾਲ ਦਾ ਬੇਟਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1963 ਵਿਚ ਕੀਰਤੀ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1986 ਵਿਚ ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਕੰਵਰਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿ ਲਾਰੈਂਸ ਸਕੂਲ, ਸਨਾਵਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1989 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੇਜਰ ਵਜੋਂ 2002 ਵਿਚ ਫੌਜ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2003 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*   
* ਅਦਾਕਾਰ ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਕੰਵਰਪਾਲ ਦਾ 52 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਰਨ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਵਰਦਾਨ ਅਰੋੜਾ

**ਵਰਦਾਨ ਅਰੋੜਾ** (ਜਨਮ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਧਾਰਿਤ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਵਰਦਾਨ ਅਰੋੜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ , ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਆਫ ਆਰਟਸ ਵਿਚ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਵਰਦਾਨ ਅਰੋੜਾ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ 2016 ਵਿਚ ਉਸਦੇ  ਪਹਿਲੇ ਸਿੰਗਲ, "ਫ਼ੀਲ ਗੁੱਡ ਸੋਂਗ" ਨਾਲ ਹੋਈ। ਅਰੋੜਾ ਦੁਆਰਾ ਖੁਦ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗਾਣਾ, ਸਪੋਟੀਫਾਈਜ਼ ਦੇ ਵਾਇਰਲ 50 ਵਿਚ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗਲ 'ਵੱਟ ਇਫ' ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ। ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ 2019 ਦੌਰਾਨ "ਜਨਵਰੀ" ਅਤੇ "ਥਰਟੀ ਅੰਡਰ ਥਰਟੀ" ਗੀਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਗੀਤਕਾਰ ਨਟਾਲੀਆ ਲਾਲਵਾਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਟਰੈਕ ਬਣਾਏ ਹਨ।

ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਦਾਨ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਨੇੱਟਫਲਿਕਸ ਦੇ ਨਾਓਮੀ ਵਾਟਸ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਅਰੋੜਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਸਮੁਦਾਇ ਲਈ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਕੀਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਰੋਂਗ ਟਰਨ’ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ 
### ਇਕਹਿਰੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸੋਮਾ ਦੱਤਾ

**ਸੋਮਾ ਦੱਤਾ** (ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ 1967) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1984 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ, 1988 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ 1992 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਰਾਈਫਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।

## ਓਲੰਪਿਕ ਨਤੀਜੇ 
## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਮਧੁਰ ਕਪਿਲਾ

**ਮਧੁਰ ਕਪਿਲਾ** (ਜਨਮ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1942) ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮੀਖਿਅਕਾਰ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਧੁਰ ਕਪਿਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੁੱਲੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਮਧੁਰ ਕਪਿਲਾ 1977 ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੈਨਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਦੀਨਮਾਨ, ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ, ਜਨਸੱਤਾ, ਹਿੰਦੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆਦਿ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ, ਵਰਤਾਮਣ ਸਾਹਿਤ, ਵਾਗਰਥ, ਨਯਾ ਗਿਆਨੋਦਿਆ (ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ) , ਦਸਤਕ, ਇਰਾਵਤੀ, ਹਰੀਗੰਧਾ, ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਲਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਲਾ ਖੇਤਰ੍ਰਯ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ - ਦੈਨਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿਚ ਇਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਕਾਲਮ ਜਿਸਨੇ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਸਾਤਵਾਂ ਸਵਰ (ਹਿੰਦੀ: सातवाँ स्वर) ਵੀ ਛਾਪਿਆ ਸੀ।

ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਫਿਲ ਥੀਸਸਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਮਧੁਰ ਕਪਿਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ 1960 ਵਿਚ ਵੀਰ ਪ੍ਰਤਾਪ (ਜੱਲੰਦੂਰ ਤੋਂ ਅਖ਼ਬਾਰ) ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ - ਭੱਟਕੇ ਰਾਹੀ (ਹਿੰਦੀ: भटके राही), ਸਾਤਵਾਂ ਸਵਰ (ਹਿੰਦੀ: सातवाँ स्वर) ਅਤੇ ਸਾਮਨੇ ਕਾ ਆਸਮਾਨ (ਹਿੰਦੀ: सामने का आसमान) ਆਦਿ। ਤਿੰਨ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ- ਬੀਚੋਂ ਬੀਚ (ਹਿੰਦੀ: बीचों बीच), ਤਬ ਸ਼ਾਇਦ (ਹਿੰਦੀ: तब शायद) ਅਤੇ ਏਕ ਮੁੱਕਦਮਾ ਔਰ (ਹਿੰਦੀ: एक मुक़दमा और) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਸਨਮਾਨ 
ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਮਧੁਰ ਕਪਿਲਾ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਮਧੁਰ ਕਪਿਲਾ ਦੀ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ 111 ਹਿੰਦੀ ਔਰਤ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਇੰਡੀਅਨ, 22 ਅਗਸਤ - 4 ਸਤੰਬਰ, 2011 ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਕਿਤਾਬਚਾ 
### ਨਾਵਲ 
* 
* 
* 

### ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* https://www.jstor.org/stable/43856753?seq=1#page_scan_tab_contents *Indian Literature, Sahitya Akademi Journal, Vol. 57, No. 1 (273) (January/February 2013), pp. 170-175* - Flowing like a Riverː Madhur Kapila and Jaswant Singh Saini
* http://www.thesundayindian.com/111_hindi_female_writers.pdf  *The Sunday Indian (22 Aug - 4 Sep, 2011)* - 111 Female Hindi writers of the 21st century (*द सनडे इंडियन - 21वी सदी की 111 हिन्दी लेखिकाएँ*)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਦਰਭ

**ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਦਰਭ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੋਜ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜੋ ਡਾ. ਯੋਗਰਾਜ ਅੰਗਰੀਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਈ ਸਮਕਾਲੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਵਾਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਆਈ ਹੈ। ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਜਗਤਾਰ, ਨਵਤੇਜ ਭਾਰਤੀ, ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ, ਪ੍ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ, ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ, ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ, ਵਰਿੰਦਰ ਪਰਿਹਾਰ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਪਾਲ ਸਮੁੰਦਰਾ, ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ, ਜਸਵਿੰਦਰ ਅਤੇ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਉੱਪਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ।

## ਤਤਕਰਾ
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ 12 ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 1 ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 11 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਵੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।

## ਸਾਰ
*ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ : ਸਮਕਾਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਵੈ - ਪਛਾਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੰਦਰਭ* ਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ :
(ਓ) ਦੇਹ, ਔਰਤ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਚਨ (ਅ) ਸਵੈ, ਘਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੇਰਵਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਰਹਿਤਲ (ਏ) ਮੰਡੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਦੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਦੇ ਵਿਵਿਧ ਰੂਪ

## ਪੁਸਤਕ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਲੱਜਾ ਗੋਸਵਾਮੀ

**ਲੱਜਾ ਗੋਸਵਾਮੀ** (ਜਨਮ 28 ਸਤੰਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਡਿਟ ਕੋਰ (ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ.) ਦੀ ਕੈਡੇਟ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਅਕ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 50 ਮੀਟਰ ਰਾਈਫਲ 3 ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਲਈ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ  ਅਤੇ ਖੇਡ ਕੋਟੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਪੁਲਿਸ ਕੇਡਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। 

ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2014 ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 8 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਗੁੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਲੱਜਾ ਬੰਦੂਕਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੱਜਾ ਨੇ ਐਨਸੀਸੀ ਕੈਡੇਟ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਿਖਾਈ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ, ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਕੋਚਿੰਗ ਲਈ ਅਤੇ ਕੋਚ ਸਨੀ ਥਾਮਸ ਨੇ ਐਚ. ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਆਨੰਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਜੀਤੋਡੀਆ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਲੱਜਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਤਿਲਕ ਗਿਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ, ਜੀਤੋਦੀਆ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਚਪਨ 
ਲੱਜਾ ਇਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਤਿਲਕ ਗਿਰੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੂਸਰੇ ਬੱਚੇ ਗੁੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਲੱਜਾ ਨੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਉਦੋਂ ਕੇਂਦਰਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਕੈਡਿਟ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਪੁਣੇ ਵਿਚ ਕੋਚ, ਸੰਨੀ ਥਾਮਸ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਡਲ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਗਜ਼ਰੀ ਕਾਰ

**ਲਗਜ਼ਰੀ ਕਾਰ** ਅਜਿਹੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵੱਧਦੀ ਕੀਮਤ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਰਾਮ, ਉਪਕਰਣ, ਸਹੂਲਤਾਂ, ਗੁਣ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਪਾਬਲੋ ਗਾਂਗੁਲੀ

**ਪਾਬਲੋ ਗਾਂਗੁਲੀ** ਇਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਕਲਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ  ਅਤੇ ਇੰਪਰੇਸਰਿਓ  ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ  ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ  ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਆਰਟਸ ਸੰਮੇਲਨ, ਸਾਹਿਤ, ਮੀਡੀਆ, ਫ਼ਿਲਮ, ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੰਸਥਾ ਲਿਬਰੇਟਮ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ  ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੇ ਉੱਦਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਲਿਬਰੇਟਮ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਨਿਜੀ ਸੈਕਟਰੀ ਸੀ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ, ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕਲਾ-ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪਿਤਾ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਕਲਾਤਮਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
2001 ਵਿਚ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਲਿਬਰੇਟਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਅਗਸਤ 2006 ਵਿਚ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਈਵਨਿੰਗ ਸਟੈਂਡਰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ 'ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੋਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸੈਲੋਨੀਸਟਾ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ "।

ਮਾਰਚ, 2011 ਵਿਚ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮੈਂ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।” ਉਸਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ: "ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਸਕਰ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਫੀਸ ਦੇਣ ਵਾਂਗ ਹੈ।"

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਲਿਬਰੇਟਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ : ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਵਿਵੇਚਨ

**ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ : ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਵਿਵੇਚਨ** ਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡਾ. ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

## ਤਤਕਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ

**ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹਨ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਹੈ।

## ਕਾਵਿ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ 
* ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ : ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਵਿਵੇਚਨ
* ਨਕਸਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ : ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ (1999)
* ਪੰਜਾਬੀ  ਕਵਿਤਾ : ਨਵੇਂ ਪਰਿਪੇਖ ਤੇ ਪਾਸਾਰ (2002)
* ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਭਵਿੱਖ : ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (2003)
* ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ (2003)
* ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਭਵਿੱਖ, ਤੌਖਲੇ, ਆਸਾਂ ਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ (2003)
* ਜਗਤਾਰ ਕਾਵਿ : ਸਮੀਖਿਆ ਤੇ ਸੰਵਾਦ (2004)
* ਪਾਸ਼ ਚਿੰਤਨ (2004)
* ਜੰਗਨਾਮਾ ਹਿੰਦ-ਪੰਜਾਬ (2005)
* ਪਾਤਰ ਕਾਵਿ-ਚਿੰਤਨ (2006)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ
ਯੋਗਰਾਜ ਅੰਗਰੀਸ਼

thumb
thumb|ਯੋਗਰਾਜ ਅੰਗਰੀਸ਼
**ਯੋਗਰਾਜ ਅੰਗਰੀਸ਼** ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਵਿ-ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੋਜ ਪੁਸਤਕਾਂ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।

## ਕਾਵਿ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ
* ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ (1998, 2010)
* ਸਮਕਾਲੀ ਕਵਿਤਾ : ਉਤਰ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ (2012)
* ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਦਰਭ (2006,2014)
* ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ : ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੰਦਰਭ
* ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ (2015)
* ਕਾਵਿ-ਰੰਗ (ਸੰਪਾਦਿਤ) (2015)
* ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ (1991-2000) (2017)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ
ਨਵੇਂ ਲੋਕ

ਨਵੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਹੈ। ਵਿਰਕ ਨੂੰ ਨਵੇ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ 1968 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

### ਪਲਾਟ 
ਨਵੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬਦਲੀ ਇਸੇ ਥਾਂ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਓਹ ਖੁਦ ਇਸ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਘਰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਸਦਾ ਇਕ ਦੋਸਤ ਪ੍ਰੋਫੇਸੋਰ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਓਹ ਦੋਵੇ ਨਵਾਂ ਮਕਾਨ ਲੱਭਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਵਾਂ ਮਕਾਨ ਏਸ ਮਕਾਨ ਤੋ ਅੱਧ ਕੁ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸੀ। ਦੱਸ ਪਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਓਹ ਮਕਾਨ ਲੱਭ ਲੈਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਜਨਾਨੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾ ਮਕਾਨ ਬਹੁਤ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਹ ਜਨਾਨੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਆਲਾ ਡੋਲੂ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹ਼ੋਰ ਔਰਤ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡੀਲ ਡੌਲ ਤੋ ਓਹ ਔਰਤ ਜਵਾਨ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇ ਬਾਅਦ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਗੇਟ ਖੋਲਿਆ। ਮਕਾਨ ਅੰਦਰ ਦਾਖਿਲ ਹੁੰਦਿਆ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਰਿਹਾ। ਮਕਾਨ ਮਾਲਕਣ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਦਿਲ ਔਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹਸਦੇ ਹਸਦੇ ਉਸਨੇ ਮਕਾਨ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਕਾਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੀ ਅਤੇ ਓਹਨਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਏਸ ਮਕਾਨ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਾਲਕਣ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਚਿੱਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਓਹ ਮਾਲਕਣ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਨਾਹ ਨਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਹਾਨਾ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਦਸੇਗਾ। ਏਨਾ ਆਖ ਕੇ ਦੋਵੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਹੁਣ ਓਹ ਬਹੁਤ ਚੁੱਪ ਚੁੱਪ ਜਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤਰਾਂ ਨਵੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣੀ ਦਾ ਅਸਰ ਅਕਸਰ ਉਸਤੇ ਤਿਨ - ਚਾਰ ਦਿਨ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਓਹ ਇਹੀ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚਦੇ ਸੋਚਦੇ ਮੁੜ ਆਏ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀਆਂ

### ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
ਵਿਰਕ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆ 

### ਹਵਾਲੇ
ਰਾਜਿਆਸ਼੍ਰੀ ਕੁਮਾਰੀ

**ਰਾਜਿਆਸ਼੍ਰੀ ਕੁਮਾਰੀ** (ਜਨਮ 4 ਜੂਨ 1953) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿਚ 1968 ਦੌਰਾਨ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।

ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ  ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਲਗੜ੍ਹ ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਸ਼੍ਰੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਮਤਭੇਦਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਕੁਮਾਰੀ

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੋਟਾ ਦੀ **ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਕੁਮਾਰੀ** ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਪ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 1969 ਵਿਚ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 29 ਮਈ 1945 ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਮਾਲੇਸਰ ਦੇ ਠਾਕੁਰ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਫਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਦੀਪਾਲੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ

**ਦੀਪਾਲੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ** (ਜਨਮ 3 ਅਗਸਤ 1969 ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ 2004 ਦੌਰਾਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਰਾਈਫਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2004 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਈਫਲ ਤਿੰਨ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨੀਂਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਕੋਚ ਲਾਸਲੋ ਸਜ਼ੁਕਸਕ ਅਤੇ ਸੰਨੀ ਥਾਮਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਮਵਤਨ ਅੰਜਲੀ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਨਾਲ ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ 2004 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ 50 ਮੀਟਰ ਰਾਈਫਲ 3 ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕੁਆਲੀਫਾਈਂਗ 571 ਅੰਕ ਬਣਾ ਕੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਨੰਬਰ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਸੀ। ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚੋਂ  

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਮਹਾਂ ਕੰਬਣੀ

**ਮਹਾਂ ਕੰਬਣੀ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਕਵੀ ਨੂੰ 2012 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ  44 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ 'ਅਤ੍ਰਿਪਤੀ' ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ 'ਸੰਵਾਦ ਰਾਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ' ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 95 ਹੈ। 

## ਕਵਿਤਾ ਨਮੂਨਾ 
ਕਵਿਤਾ 'ਤੱਤ ਲੀਲ੍ਹਾ' ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਤਰਾਂ ਹਨ-

"ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀ

ਕਬਰ ਹੈ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ

ਸੱਜਰੇ ਫੁੱਲ

ਕੰਬ ਰਹੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ

ਕਿਵੇਂ ਝੱਲਾਂ

ਸਿਜਦੇ ਵਿਚ ਝੁਕਣ ਦਾ ਦਰਦ...।"

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ
ਕਮੰਡਲ

**ਕਮੰਡਲ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਕਵੀ ਨੇ 2007 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 74 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ 'ਟੇਕ' ਅਤੇ ਆਖਰੀ 'ਪਾਠਕ' ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਬਦ ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਚਨ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਹ ਅੱਜ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਵਿਸੰਗਤੀਆਂ ਤੇ ਜਿ਼ਹਨੀ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ ਰਿੱਝ ਰਹੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਭਟਕਨ ਤੇ ਤਲਾਸ਼ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ।" 

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਕਾਵਿ ਸਤਰਾਂ 
ਕਵਿਤਾ 'ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ':-

"ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ

ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਉਂਦਾ ਹੈ

ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ

ਜਿਵੇਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਕੋਈ ਆਦਮੀ

ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਲਵੇ

ਤੇ ਰੋ ਪਵੇ

ਜਾਂ ਹੱਸ

ਤੇ ਫੇਰ ਚੁੱਪ ਦੀ ਕੰਡੇਦਾਰ ਝਾੜੀ 'ਚੋਂ

ਕੱਢਦਾ ਰਹੇ ਆਪਣਾ ਆਪ

ਲਗਾਤਾਰ."

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ

ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਜਲਪਰੀ ਫ਼ਿਲਮ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਕਮੰਡਲ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ
ਧਮਤਾਨ ਸਾਹਿਬ

**ਧਮਤਾਨ** ਜੀਂਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸੰਨ 1675 ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਬਾਂਗੜ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਟਨ ਕਰਦੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਥੇ ਆਏ। ਚੌਧਰੀ ਦੱਗੋ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੂਹ ਲਵਾਉਣ ਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਮੀਂਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਗਾਰਾ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਲਵੇਰਾ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਤੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿਮੇਦਾਰੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਕੁੱਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ 1675 ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਥੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਦਿੱਲੀ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਲੇਕਿਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ  ਕੁੰਵਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਾਮਨੀ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਗਲਾ ਸਫਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਂਗੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਧਮਤਾਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ।ਪਟਿਆਲ਼ਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਵੇਲੀ ਨੁਮਾ ਗੁਰਦਵਾਰਾ  ਉਸਰਵਾਇਆ।ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਠਹਿਰੇ ਸਨ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੇਟ ਲੰਘ ਕੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਸ਼ੋਬਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਗੁੰਬਜ਼ ਵਾਲੇ ਚਕੋਰ ਕਮਰੇ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੰਗੀਨ ਚਿੱਤਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਤਲਾਬ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੀਂਦ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ 700 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ ਕੀਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।ਹੋਲਾ ਮਹੱਲੇ ਤੇ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਮੌਕੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਤੇ ਦੀਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਂਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ : ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੰਦਰਭ

**ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ : ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੰਦਰਭ** ਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਯੋਗਰਾਜ ਅੰਗਰੀਸ਼ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸਮਕਾਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਉੱਪਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਲੋਂ ਛਾਪੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਤਤਕਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਆਯੁਸ਼ੀ ਪੋਡਰ

**ਆਯੁਸ਼ੀ ਪੋਡੇਰ** (ਜਨਮ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਓਰਾਫੁਲੀ, ਹੁਗਲੀ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਆਯੁਸ਼ੀ ਪੋਡਰ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਫਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 50 ਮੀਟਰ 3 ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਰਾਈਫਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2 ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਪੋਡਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪੰਕਜ ਪੋਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਾਮਪੁਰ ਰਾਈਫਲ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜੂਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਾ.ਕਰਨੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਰੇਂਜ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਆਯੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਲੱਬ ਬੁਲਸਈ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪੋਡਰ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ ਜੂਨੀਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ 50 ਮੀ .3 ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 62 ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿਖੇ ਜੂਨੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਯੂਥ ਵਿੱਚ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।

ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੋਡਰ ਸੋਨੀ ਪਿਕਚਰ ਨੈਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ੈ ਸਪੋਰਟਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000
ਕੈਥ ਵਾਲੇਸ

**ਕੈਥਰੀਨ ਸੀ. "ਕੈਥ" ਵਾਲੇਸ** (ਜਨਮ 1952) ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੈ। ਉਹ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਦੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ ਉਸਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਮੈਨ ਇਨਵਾਰਨਮੈਂਟਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ 
1987 ਤੋਂ ਕੈਥ ਵਾਲੇਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ 'ਚ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਵਿਖੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਚੇਅਰ ਸੀ। ਇਹ ਈ.ਸੀ.ਓ. ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੈਥ ਵਾਲੇਸ ਅਜੇ ਵੀ ਈ.ਸੀ.ਓ. ਦੀ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਲਈ ਵਰਲਡ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਯੂਨੀਅਨ ਆਈ.ਯੂ.ਸੀ.ਐਨ. ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਦੂਜੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਲਹਿਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਐਕਟ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਐਕਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਈ.ਸੀ.ਓ. ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਤਹਿਤ ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੂਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਬਦਲ ਸਕੇ। ਵਾਲੇਸ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਕੋਟੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਮੰਤਰਾਲੇ 'ਤੇ 1996 ਦੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ। ਵਾਲੇਸ ਪੂਰੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੈਥ ਵਾਲੇਸ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਗੱਠਜੋੜ (ਏ.ਐਸ.ਓ.ਸੀ.) ਦੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਆਰਮ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਖਣਿਜ ਸੰਮੇਲਨ  ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਏ.ਐਸ.ਓ.ਸੀ. ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਮਾਈਨਿੰਗ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਾਬਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ "ਕੁਦਰਤੀ ਰਾਖਵਾਂ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ" ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਡਰਿਡ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ।

2008 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਕਿਤਾਬ 'ਸੀਫੂਡ ਈਕੋਲੇਬਲਿੰਗ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਐਂਡ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ' ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੂਸਟੇਪ

***ਮੂਸਟੇਪ** ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ* ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਦੀ ਐਲਬਮ ਹੈ, ਜੋ 15 ਮਈ 2021 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਮੂਸੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਇਹ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਰੈਕਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਇੰਨਟੈਂਸ, ਦਿ ਕਿਡ, ਸਟੀਲ ਬੈਂਗਲਸ, ਵਾਜ਼ਿਰ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਸਨੈਪੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ 32 ਟ੍ਰੈਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਐਲਬਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੋਹੇਮੀਆ, ਮਿਸਟ, ਡਿਵਾਇਨ, ਮੌਰਿਸਨ, ਟਿਓਨ ਵੇਨ, ਰਾਜਾ ਕੁਮਾਰੀ, ਬਲੈਕਬੋਇ ਟਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਕਾਹਲੋਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ।

## ਤਕਨੀਕੀ ਟੀਮ 
* ਸਟੀਲ ਬੈਂਗਲਸ - ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ
* ਡੈਂਸ - ਇੰਜੀਨੀਅਰ
* ਇੰਟੈਂਸ - ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ
* ਦ ਕਿੱਡ - ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ
* ਵਾਜ਼ਿਰ ਪਾਤਰ - ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ
* ਸਨੈਪੀ - ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ
* ਡੈਂਸ - ਮਿਕਸਿੰਗ/ਮਾਸਟ੍ਰਿੰਗ
* ਸੁੱਖ ਸੰਘੇੜਾ - ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
* ਤੇਜੀ ਸੰਧੂ - ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
* ਰੈਫ-ਸਪੈਰਾ - ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
* ਹਨੀ ਪੀਕੇ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ - ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
* ਨਵਕਰਨ ਬਰਾੜ - ਪੋਸਟਰ & ਥੰਬਨੇਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ
* ਗੋਲਡ ਮੀਡੀਆ - ਆਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਚਾਰ

## ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਦੀ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਪੋਸਟ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ

## ਚਾਰਟਸ 
### ਐਲਬਮ 
### ਸਿੰਗਲਸ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਦੇ ਐਲਬਮ
ਅੰਜੁਮ ਮੌਦਗਿਲ

**ਅੰਜੁਮ ਮੌਦਗਿਲ** (ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅੰਜੁਮ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮਾਨਵਤਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਪੋਰਟਸ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਾਸਟਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਨ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਹਨ।

ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ (ਐਸ.ਆਈ.) ਬਣ ਗਈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
### 2016 
ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ 9ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।

### 2017 
ਉਸਨੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਸਰਦਾਰ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

### 2018 
ਉਸਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿਚ 50 ਔਰਤਾਂ ਦੀ 50 ਮੀਟਰ ਰਾਈਫਲ 3 ਪੋਜੀਸ਼ਨਾਂ (3 ਪੀ) ਈਵੈਂਟ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ (ਸੀਡਬਲਯੂਜੀ) ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 455.7 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਨੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ 151.9 ਅਤੇ ਪਰੋਨ ਵਿੱਚ 157.1 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਯੋਗਤਾ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਰਕ ਨਾਲ ਸੀ.ਡਬਲਯੂ.ਜੀ. ਯੋਗਤਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਮੌਦਗਿਲ ਨੇ 589 (ਨੀਲਿੰਗ 196, ਪਰੋਨ 199 ਅਤੇ ਸਟੇਡਿੰਗ 194) ਗੋਲ ਕੀਤੇ।

### 2019 
1 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਅੰਜੁਮ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨੰਬਰ 2 ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।  ਉਹ 50 ਔਰਤਾਂ ਦੀ 50 ਮੀਟਰ 3ਪੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੰਬਰ ਇਕ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਅੰਜੁਮ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਸਾਲ 2019 ਲਈ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ 19 ਐਥਲੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਵਤੇਜ ਜੌਹਰ

**ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜੌਹਰ** (ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ 1959) ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ- ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਕਾਰਕੁਨ ਵੀ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ 
ਜੌਹਰ ਅਸ਼ੋਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੋਨੀਪਤ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਰੁਕਮਨੀ ਅਰੁੰਦਲੇ ਦੇ ਡਾਂਸ ਸਕੂਲ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਖੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿਖੇ ਲੀਲਾ ਸੈਮਸਨ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਸ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (1995), ਚਾਰਲਸ ਵਾਲਸ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (1999) ਆਦਿ।

ਜੌਹਰ ਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਟੀਫਨ ਰਸ਼, ਸ਼ੁਭਾ ਮੁਦਗਲ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼ੇਬਾ ਛਾਛੀ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੀਪਾ ਮਹਿਤਾ ਦੀ ਅਰਥ ਅਤੇ ਸਭਿਹਾ ਸੁਮਰ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪ ਦੇ ਕੁਝ ਪੁਰਸ਼ ਡਾਂਸਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਹੈ।

### ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ 
ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ, ਜੌਹਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ, ਖੁਦ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 377 ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿੱਟ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜੌਹਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ‘ਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆ ਇੱਕੋ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦੋ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਿਨਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਧਾਰਾ ਤਹਿਤ ਗੈਰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ (ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼)

**ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ** (ਜਨਮ 17 ਜੁਲਾਈ 1983) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਤੇਜਸਵਿਨੀ ਸਾਵੰਤ ਦੇ ਨਾਲ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਅੰਕ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਕੇ ਕਾਂਸੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ।

ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2014 ਵਿੱਚ ਮੀਨਾ ਬੈਰੀ ਬੁਡਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ 50 ਮੀਟਰ ਰਾਈਫਲ ਪ੍ਰੋਨ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 615.3 ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਹੀ। ਉਹ ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਦੇ ਆਓਤੀ ਰੇਂਜ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ 2010 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 586 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*  
*  
* ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ  ਗਲਾਸਗੋ 2014 ਵਿੱਚ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਯੁਵਰਾਜ ਪਰਾਸ਼ਰ

right|thumb|301x301px| ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਯੁਵਰਾਜ
**ਯੁਵਰਾਜ ਪਰਾਸ਼ਰ** ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਡੂਨੋ ਵਾਏ..(2010) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਛਗਨ ਭੁਜਬਲ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਗਰਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ *ਡੂਨੋ ਵਾਏ...* *.* *ਨਾ ਜਾਨੇ ਕਿਉਂ*  ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੇਤ 11 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* 2008 -ਫੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਗੌਰਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
* 2010 - ਐਸ਼ਲੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਡੂਨੋ ਵਾਏ...* *.* *ਨਾ ਜਾਨੇ ਕਿਉਂ*  ਵਿਚ
* 2015 - *ਡੂਨੋ ਵਾਏ 2...* *.* ਲਾਈਫ ਇਜ ਏ ਮੋਮਨ  ਐਸ਼ਲੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ
* 2016 - ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਲਵ ਲਾਈਫ ਐਂਡ ਸਕ੍ਰਿਊ ਅਪਸ' ਵਿਚ
* 2018 - 'ਦ ਪਾਸਟ' ਵਿਚ ਯੁਵਰਾਜ ਮਲਹੋਤਰਾ ਵਜੋਂ 
* 2019 - ਮੋਕਸ਼ ਟੂ ਮਾਇਆ
* 2019 - ਸਜਦਾ, ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਗਲ
* 2019 - ਮਹਿਰੂ, ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਗਲ
* 2019 - ਅਥਰਵ, ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਗਲ
* 2020 -ਦ ਲਾਸਟ ਬ੍ਰੀਥ, ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਗਲ
* 2020 - ਅਰਜੁਨ ਵਜੋਂ 'ਲਵ ਲਾਈਫ ਐਂਡ ਸਕ੍ਰਿਊ ਅਪਸ ਸੀਜ਼ਨ 02' ਵਿਚ
* 2020 - ਲਾਈਟ ਕੈਮਰਾ ਮਰਡਰ ਵਿਚ  ਅਵਿਨਾਸ਼ ਕਪੂਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ 
* 

http://timesofindia.indiatimes.com/enteriversity/hindi/bollywood/news/Yuvraaj-Parashar-I-believe-in-human-equality/articleshow/48944729.cms(http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Yuvraaj-Parashar-I-believe-in-human-equality/articleshow/48944729.cms) http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news(http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Coolest-web-series-to-watch-out-for/photostory/51372066.cms) /indi/Coolest-web-series-to-watch-out-for/photostory/51372066.cms http://indianexpress.com/article/enter પ્રવેશ/bollywood/ દુષ્ટ- to-have-lataji-sing-for-us-us- ਯੁਵਰਾਜ-ਪਰਾਸ਼ਰ / http://www.dnaindia.com/mumbai/report- Father-son-reunite-over-lgbt-film-sequel-1839527
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗਾਇਤਰੀ ਪਾਵਸਕਰ

**ਗਾਇਤਰੀ ਪਾਵਸਕਰ** (ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1999) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 30 ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਰਾਈਫਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਪਾਵਸਕਰ ਨੇ 13 ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾ ਯੂਥ ਟੀਮ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਲਈ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੇ ਦਾਦਰ, ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* 2015 : ਪ੍ਰਾਚੀ ਗਡਕਰੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀ ਰਸੋਤੀ ਦੇ ਨਾਲ 13 ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਮਹਿਲਾ ਯੂਥ ਟੀਮ ਲਈ ਸੋਨ ਤਗਮਾ।
* 2015 : ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਪੀਪ ਸਾਈਟ ਸਾਈਟ ਗਰਲ'ਜ ਅੰਡਰ -19, 2015 ਵਿਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ 
* 2015 : 8 ਵੀਂ ਯੂਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਅਰਗਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ 
* 2014 : ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ, ਕੁਵੈਤ ਵਿਚ 7 ਵੀਂ ਯੂਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ 5 ਵਾਂ ਰੈਂਕ  
* 2013 : 10 ਐਮ ਰਾਈਫਲ ਯੂਥ ਵੂਮਨ ( ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ) ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ) 

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਸੋਨੀਆ ਰਾਏ

**ਸੋਨੀਆ ਰਾਏ** (ਜਨਮ 13 ਨਵੰਬਰ 1980) ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਹੋਈ।  ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ, 2006 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਡਬਲਯੂ.ਸੀ. ਰੀਸੇਂਡੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪਿਸਟਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ, ਚੀਨ ਵਿਚ 2010 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980