open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ**, **UBC**) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਕੇਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਕੈਪਸਾਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਰਿਸਰਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। 1908 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਯੂ ਬੀ ਸੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 20 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ ਦੋ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। 1962 ਵਿੱਚ, ਪਲੈਟੀਨਮ ਹੈਕਸਫਲੂਓਰਾਈਡ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ੀਨੋਨ ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨੋਬਲ ਗੈਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਮੁੜ ਲਿਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਵਧੇਰੇ ਹਾਲੀਆ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਮਾਪ, ਸਾਈਟ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਮਿਊਟਾ-ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ, ਡੀਐਨਏ ਸੀਕਿਊਐਂਸਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ, ਸਾਰਸ ਜੀਨੋਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀਕਿਊਐਂਸਿੰਗ, ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਐਂਟੀਰੇਟੋਵਾਇਰਲ ਥੈਰੇਪੀ (HAART) ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜੋ ਹੁਣ ਐੱਚਆਈਵੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਇਲਾਜ ਹੈ - ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 600 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਖੋਜ ਬਜਟ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਯੂਬੀਸੀ ਹਰ ਸਾਲ 8,000 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੂੰ ਫੰਡ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹੋਰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਈਕਰੋਪਰੋਸੈਸਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਟੌਰਨੀਕਿਊਏਟ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜੋ ਹੁਣ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 20,000 ਸਰਜੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅੰਦਰ 11 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।

2017 ਤਕ, ਅੱਠ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, 71 ਰ੍ਹੋਦ ਵਿਦਵਾਨ, 65 ਓਲੰਪਿਕ ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ, ਤਿੰਨ ਮੈਕਆਰਥਰ ਫੈਲੋ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਫੈਲੋ, ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ 208 ਫੈਲੋ, ਤਿੰਨ ਪਲਿਤਜ਼ਰ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ, ਸੱਤ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜਸਟਿਸ, ਇੱਕ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਯੂਬੀਸੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਮ ਕੈਂਪਬੈਲ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਯੂ ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। .

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਚੁਟਕਲਾ

ਇੱਕ **ਮਜ਼ਾਕ **ਜਾਂ **ਚੁਟਕੁਲਾ ***(ਇੰਗ: Joke)***,** ਹਾਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਾ ਆ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵਾਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਚ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਪੰਚ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜਾ, ਵਿਰੋਧੀ ਮਤਲਬ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਖੇਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਅਰਥ, ਇੱਕ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਅਨੁਰੂਪਤਾ, ਬਕਵਾਸ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਧਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਬਰਟ ਹੈਟਜ਼ਰਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ:ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁਟਕਲੇ ਦਾ ਸੰਖੇਪਤਾ ਤੋਂ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਂਚ ਲਾਈਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵੇਰਵੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਰਿੱਛ ਦੇ ਚੁਟਕਲੇ ਜਾਂ ਇੱਕ-ਲਿਨਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸੈਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਹੋਣ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਚ ਛੱਡ ਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਮ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਹਾਸੇ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ- ਸ਼ਿੱਜੀ ਕੁੱਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਮਜ਼ਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਲੰਬੀ ਡਰਾਅ-ਆਊਟ ਵਰਣਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੇਤਰਤੀਬ ਸੰਕਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਝੜਪਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੁਟਕਲੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਾਕ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਫਾਰਮ ਜਿਹੜੇ ਮੌਖਿਕ ਚੁਟਕਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਨੈਤਿਕ ਮਜ਼ਾਕ, ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਅੰਗ, ਵਿਹਾਰਕ ਚੁਟਕਲੇ, ਤਿਰਛੀ ਅਤੇ ਸਾਖੀਆਂ।

ਡਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਂਡਰੇ ਜੌਲੇਸ ਦੁਆਰਾ ਮੌਖਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਚੁਟਕਲੇ ਅਗਿਆਤ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਜੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਚੁਟਕਲੇ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਚੁਟਕਲੇ ਲਿੱਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਇੰਟਰਨੈਟ ਰਾਹੀਂ, ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਟੈਂਡ ਅੱਪ ਕਾੱਮਿਕਸ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਕ ਟਾਈਮਿੰਗ, ਸਪੀਸੈਂਸ ਅਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਾਸੇ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਬਾਨੀ ਪੰਚਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਵਤ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ "ਇੱਕ ਕਾਮੇਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ;

## ਚੁਟਕਲੇ ਦੱਸਣਾ 
ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਦੱਸਣਾ ਇੱਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਯਤਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਟੈਲਰ ਅਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸਮਝਣ ਲਈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹਾਰਵੇ ਸਕੈਕਸ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਮਜ਼ਾਕ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। "ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਿੰਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ... ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ [ਫਰੇਮਿੰਗ], ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਕ੍ਰਮ।" ਫੋਕੋਰਲਿਸਟ ਮਜ਼ਾਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੌਣ ਕਿਸਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਚੁਟਕਲੇ? ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਮਜ਼ਾਕ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਥਾਗਤ ਮਨਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਨੋਟਸ 
## ਹਵਾਲੇ 
### ਫੁਟਨੋਟ 
### ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਗਾਰਜੀਆਸ

**ਗਾਰਜੀਆਸ** (; , ; ਲ. 485 – ਲ. 380 ਈ.ਪੂ.) ਇੱਕ ਯੂਨੀਨੀ ਸੋਫ਼ਿਸਟ, ਸਿਸੇਲੀਓਟ, ਪੂਰਵ-ਸੁਕਰਾਤ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਅਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਸਿਲੀ ਵਿੱਚ ਲੈਂਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਟਾਗੋਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸੋਫ਼ਿਸਟਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡੌਕਸੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਐਮਪੈਡੋਕਲੀਜ਼ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਛੋਟਾ ਸੀ। "ਹੋਰਾਂ ਸੋਫ਼ਿਸਟਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਘੁਮੱਕੜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਯੂਨਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਲੰਪੀਆ ਅਤੇ ਡੈਲਫੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਫ਼ੀਸ ਵੀ ਲਈ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਫੁਟਕਲ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਫ਼ੌਰਨ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।" ਉਸਨੂੰ *ਗਾਰਜੀਅਸ ਨਹਿਲਵਾਦੀ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੱਤਭੇਦ ਹਨ।

ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਸਿਸਿਲੀ ਤੋਂ ਐਟੀਕਾ ਤੱਕ ਵਖਿਆਨ-ਕਲਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਟਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਗਾਰਜੀਆਸ ਲੈਂਟੀਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਸਿਸਿਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲੋਨੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਾਰਟਨ ਵਿਆਖਿਅਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਾਰਜੀਆਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਚਾਰਮੰਤੀਦੇਸ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੇਰੋਡੀਕਸ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਡੈਲਫੀ ਵਿੱਚ ਗਾਰਜੀਆਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁੱਤ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਉਹ 427 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਏਥਨਜ਼ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਖਿਆਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਾਭ ਵੀ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈਸੋਕਰੇਟਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਦਾ ਦੁਆਰਾ ਪੈਰੀਕਲਸ, ਪੋਲਸ ਅਤੇ ਆਲਸੀਦਮਸ ਅਤੇ ਦਿਓਜੇਨਸ ਲਾਏਰਤੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਐਂਤਿਸਥੀਨਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫੀਲੋਸਟ੍ਰਾਟਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀਟੀਅਸ ਅਤੇ ਆਲਸੀਬੀਆਦੇਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਥੂਸੀਡਾਈਡਸ ਅਤੇ ਪੈਰੀਕਲਸ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਗਾਥਨ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇੱਕ ਤਰਾਸਦੀ ਕਵੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਮੁਰੀਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਰਜੀਆਸ ਦੀ ਝਲਕ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 
* 
* *Encomium on Helen*: Greek text  and English translation 
* Gorgias , selected texts (from Plato's *Gorgias*) in Greek (with German translation and vocabulary notes)
* Gorgias, entry in the Internet Encyclopedia of Philosophy
**On the Nonexistent* in Sextus Empiricus, *Adv. Ac.* VII, 65-87
* *Encomium on Helen*: public domain audiobook 
* Mappa concettuale del ragionamento di Gorgia (Italian) 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਫ਼ਿਸਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਲਵਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 480 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 380 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:5ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਗੱਚਕ

**ਗੱਚਕ** ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਿੰਡ-ਮੁਰੈਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਠਾਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਲ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਗੁੜ ਦੀ ਬਣੀ ਸੁੱਕੀ ਮਿਠਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਵਿਧੀ 
ਗੱਚਕ ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 5-8 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਗੱਚਕ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10-15 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਆਟੇ (ਆਟਾ ਅਤੇ ਤਰਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਟਾ, ਨਰਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜੋ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਪੇਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉਣਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜ ਮਿਲਾਕੇ ਤਦ ਤੱਕ ਗੁੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤਿਲ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ

ਤੇਲ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਠਾਈਆਂ
ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (**x. o suki & cuisine**, )  ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਇਹ ਰੂਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।

ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਫਰਮਾਨ ਦੁਆਰਾ 1724 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰਿਸਰਚ ਤੇ ਮੁੱਖ ਫੋਕਸ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ।

ਇਹ 24 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੈਕਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ, ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਕਾਲਜ ਆਫ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਕਲਚਰ ਐਂਡ ਸਪੋਰਟਸ, ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਕੈਂਪਸ ਹਨ: ਇੱਕ ਵਸੀਲੀਏਵਸਕੀ ਟਾਪੂ ਤੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪੀਟਰਹੋਫ਼ ਵਿੱਚ। 

ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਸਨੂੰ ਲੈਨਿਨਗ੍ਰਾਡ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ () ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ 1948 ਵਿੱਚ ਆਂਦਰੇਈ ਜ਼ਦਾਨੋਵ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  

## ਵੱਕਾਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰੈਂਕ 
[left|thumb|380x380px|ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸੀਲਿਏਵਸਕੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਬਾਰਾਂ ਕਾਲਜੀਆ ਇਮਾਰਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰੈੈਕਟਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸੀਟ ਹੈ (ਇਹ ਇਮਾਰਤ 12 ਕਾਲਜੀਆ [ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ)]]
ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੂਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਲਟੀ-ਫੈਕਲਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ 2013/2014 ਲਈ QS ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ 240 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਨੂੰ ਟਾਈਮਜ਼ ਹਾਇਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗਸ ਦੁਆਰਾ 351–400ਵਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ , ਅਤੇ ਅਕੈਡਮਿਕ ਰੈਂਕਿੰਗ ਆਫ ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਕੋਲੋਂ 301–400ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਲੈ ਕੇ  ਇਸ ਨੇ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ. ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। 

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਇਥੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੂਤਿਨ ਅਤੇ ਦਿਮਿਤਰੀ ਮੇਦਵੇਦੇਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੂਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ 1724 ਵਿੱਚ ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ 1755 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। 

ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੂਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਇਮਬਰਾ ਗਰੁੱਪ (ਸੀ.ਜੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਰੂਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ 
ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਰੂਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
thumb|300x300px|ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਬਾਰਾਂ ਕਾਲਜੀਆ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਲਵੇ,: ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਹਾਲਵੇਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

### 1724-1821 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੀਵ

**ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** ਜ ਆਧਿਕਾਰਿਕ **ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੀਵ** (), colloquially ਜਾਣਿਆ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿੱਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ **KNU** ()  ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕੇਐਨਯੂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 500 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਵੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਖਾਰਕੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਢਾਂਚਾ ਪੰਦਰਾਂ ਫੈਕਲਟੀਆਂ (ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਭਾਗ) ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ 1834 ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਦੀ ਕੀਵ ਇਮਪੀਰੀਅਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਲੈਨਿਨਗ੍ਰਾਡ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਵਿੱਚ ਤਾਰਸ ਸ਼ੇਵਚੈਂਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਿਖਰਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰੈਂਕਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ). ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੂਰਵ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਲੇ ਬਿੰਜ, ਮਖਾਈਲੋ ਡੇਰੇਮਨੋਵ, ਮਖਾਈਲੋ ਹਾਰਸਵਸਕੀ, ਨਿਕੋਲਾਈ ਬੇਰਦੀਏਵ, ਮਿਖਾਇਲ ਬੁਲਗਾਕੋਵ, ਵਿਆਚੇਸਲਾਵ ਚੌਰਨੋਵਿਲ, ਲਿਓਨਿਡ ਕਰਵਚੁਕ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹ। ਖ਼ੁਦ ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ, ਨੇ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਰਿਸਰਚਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

## ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੱਜ 
thumb|ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਮੂਲ ਇਮਾਰਤ, "ਰੈੱਡ ਬਿਲਡਿੰਗ", ਅੱਜ
ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਂ ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ, ਜਿਸਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਡਵਾਂਸਡ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।  ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਚਤਮ ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ, ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ 30,000 ; ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ; ਇਸ ਨੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ 2,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Coordinates not on Wikidata
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਜਿਮ ਬਰਾਉਨ

**ਜੇਮਸ ਨੱਥਨੀਏਲ ਬਰਾਊਨ** (ਜਨਮ 17 ਫਰਵਰੀ 1936) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ (ਐਨਐਫਐਲ) ਦੇ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਬ੍ਰਾਊਨ ਲਈ 1957 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1965 ਤੱਕ ਫੁੱਲਬੈਕ ਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਤੇ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਰਾਊਨ ਲੀਗ ਦੇ ਹਰ ਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ ਬਾਊਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਏਪੀ ਐਨਐਫਐਲ ਮੋਸਟ ਵੈਲਯੂਅਬਲ ਪਲੇਅਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਊਨ ਮੈਡਲ ਦੇ ਨਾਲ ਐਨਐਫਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਂ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਵਾਰ ਲੀਗ ਵਿਚ ਦੌੜਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਇਸ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤੇ। 2002 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

ਬਰਾਊਨ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਸਯਾਰਕਯੂਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਦੌਰਾਨ ਸਰਬ-ਅਭਿਨੇਤਾ ਆਲ-ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੈਰਕੁਜ ਔਰੰਗਮੈਨ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਇੱਕ ਆਲਮੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ, ਅਤੇ ਲੈਕਰੋਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 44 ਨੰਬਰ ਦੀ ਜਰਸੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ, 1995 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.

ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ,ਉਸਨੇ12,312 ਯਾਰਡਾਂ ਅਤੇ 106 ਟੱਚਡਾਊਨ ਲਈ 2,359 ਵਾਰ ਗੋਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ ਸਨ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਗੇਮ ਵਿੱਚ 104.1 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ ਯਾਰਡ ਖੇਡੇ, ਅਤੇ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਲਈ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਗਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ,ਬ੍ਰਾਊਨ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਐਨਐਫਐਲ 75 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਟੀਮ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀਨ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਬਰਾਊਨ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣੇ, ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਬ੍ਰਾਊਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸੈਂਟ. ਸਿਮਨਜ਼ ਟਾਪੂ, ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਸਵਿਨਟਨ ਬਰਾਊਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਥੇਰੇਸਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।

ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਮਨਹਾਸੈੱਟ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਲੈਕਰੋਸ, ਬੇਸਬਾਲ ਅਤੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ 13 ਲੈਟਰਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

## ਐਨ ਐਫ ਐਲ ਕੈਰੀਅਰ ਅੰਕੜੇ 
left|thumb|150x150px|ਬਰਾਊਨ ਖੇਡ ਸਮੇਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਾਇਬ ਸੂਬੇਦਾਰ

**ਨਾਇਬ ਸੂਬੇਦਾਰ** ਜਾਂ **ਜੂਨੀਅਰ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰ** ਭਾਰਤੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਫੌਜ ਦਾ ਰੈਂਕ ਹੈ। ਇਸ ਰੈਂਕ ਵਾਲੇ ਫੌਜੀ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ **ਵਾਇਸਰਾਏ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸੀਨੀਅਰ ਗੈਰ-ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਇਬ ਸੂਬੇਦਾਰ ਰੈਂਕ ਤੇ ਮੈਰਿਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਨਾਇਬ ਸੂਬੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਲਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਧੂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੌਜ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਮੈਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚੰਗੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਫੌਜੀ ਚਾਹਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਾਇਬ ਸੂਬੇਦਾਰ (JCO) ਅਕਸਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟਸ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਪਲਟਨ ਵਿੱਚ ਕਮਾਂਡਰ, ਮੇਜਰ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਕਮਾਂਡਰ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਰੈਂਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਾ ਰੈਂਕ
ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ

**ਏਫੇਸਸ ਦਾ ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ** (; ; ) ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸੁਕਰਾਤ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਏਫੇਸਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਬਾਸ਼ਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਮੱਤਭੇਦ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਗੂ ਦੱਸਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇੇ ਇਕੱਲਪੁਣੇ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਬੇਲੋੜੀ ਅਵਚੇਤਨਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦਬਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ "ਅਗਿਆਤ" ਅਤੇ "ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਉਸਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਵਸਥਿਤ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਬਜਾਏ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਾਅ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਵਤਾਂ, "ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਗ ਹੈ" (All is flux) ਅਤੇ "ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਵਾਰ ਇੱਕੋਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉਤਰ ਸਕਦੇ" (You cannot step twice into the same river), ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਾਵਤ ਦਾ ਕੁਝ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ:

*"ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ, ਭਾਵੇੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਰਾਹ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘੇ ਹੋਂ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵੀ ਹੈ।"

ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਦੇ ਕਹੀ ਗਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਲਟ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ, "ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਰਸਤਾ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ"। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਉਚਾਰਣ ਇਹ ਹੈ, "ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ *ਲੋਗੋਸ* ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ", (ਲੋਗੋਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। 
 
*"ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਸਭ ਇੱਕੋ ਹਨ"। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ *ਉਲਟ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜੋੜਿਆਂ* ਵਿੱਚ, ਜੇ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਰਥ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਿਓਜੇਨਸ ਲਾਏਰਤੀਅਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕੁਦਰਤ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਵਿਖਿਆਨਾਂ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਉੱਪਰ, ਦੂਜੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉੱਪਰ। ਥੀਓਫਰੇਸਟਸ (ਦਿਓਜੇਨਸ ਵਿੱਚ) ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, *ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਅਧੂਰੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਖਿਚੜੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ*।

ਦਿਓਜੇਨਸ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਆਰਟੇਮਿਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਆਰਟੇਮਿਸ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ 6ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸੱਤ ਅਜੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਮੱਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ਖ਼ਸ਼ੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲੱਬਧ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਇਸ ਤੋਂ ਮਦਦ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:5ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 530 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 470 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂਰਵ-ਸੁਕਰਾਤ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾ

ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, **ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾ** ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਰੂਪਮਾਨ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣਾਬਾਣਾ ਹੁੰਦਾਹੈ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਪਨਪਦਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਕਰੋ ਸਕੇਲ ਤੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਸਤਰੀਕਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜਮਾਤੀ ਬਣਤਰ), ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਰ ਪੈਟਰਨ-ਯੁਕਤ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ, ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ, ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

ਸਮਾਜਿਕ ਮਿਆਰ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਗਿਣਤੀ-ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸੰਬੰਧ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰੁਤਬੇਬੰਦ ਸਤਰੀਕਰਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੀ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਦਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਸਕੇਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੌਨ ਲੇਵੀ ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਖਾਸ ਮੈਕਰੋ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਮਾਈਕਰੋ-ਸਕੇਲ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਦਾਰਿਆਂ (ਇਥੇ "ਸੰਰਚਨਾ" ਦਾ ਅਰਥ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਲਾਊਡ ਲੇਵੀ-ਸਟ੍ਰਾਸ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਅਰਥ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀਆਂ ਉਭਰ ਰਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਸਲੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਨਾਮਾ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨੇ ਮੈਕਰੋ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਅੱਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਗੌਣ ਵਰਤਾਰੇ ਸਮਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

1920 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਪਦ ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵੇਰੀਏਬਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਉਪ-ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵੇਰੀਏਬਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

## ਅਵਲੋਕਨ 
*ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ* ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ  ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੂਹਾਂ ਜਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ, ਅਰਥਾਂ ਜਾਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ "ਸਮਾਜਿਕ ਸਤਰੀਕਰਨ" ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਸਮਾਜ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ (ਸਤਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ (ਭਾਵੇਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ) ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਈਆਂ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਸੇਧ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਕੈਡਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦਾਂ ਦੇ ਉਭਰ ਕਰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਇਸਦੇ ਲਚੀਲਾਪਣ, ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸੰਰਚਨਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। 

## ਪਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਤਰ-ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ, "ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਲੈਕਸੀ ਦ ਤੋਕੂਵੀਲ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ, ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਨਸਰ, ਮੈਕਸ ਵੈਬਰ, ਫੇਰਡੀਨਾਂਡ ਟੋਨਨੀਸ, ਅਤੇ ਏਮੀਲ ਦੁਰਖਿਮ ਸਭ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਢਾਂਚਾਗਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਵੇਬਰ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨਾਂ: ਮਾਰਕੀਟ, ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ (ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ), ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਲੋਕਤੰਤਰ) - ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ

**ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ **ਜਾਂ** ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ** ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਉਦਾਰ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਦਖਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲਾਂ ਅਤੇ ਨੌਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਅਤੇ ਸਹਿਭਾਗੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ, ਆਮਦਨੀ ਦੀ ਮੁੜ ਵੰਡ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਅਤੇ ਆਮ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਧ ਜਮਹੂਰੀ, ਸਮਾਨਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਯਕਜਹਿਤੀ ਵਾਲੇ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲਣ; ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਸੈੱਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ —ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨੋਰਡਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਰਡਿਕ ਮਾਡਲ—ਜੋ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। 

ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਤੋਂ ਸਮਾਜਵਾਦ ਤੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਉਲਟ ਸਥਾਪਿਤ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਪੁਰਅਮਨ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਤਾਲਿਨਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਵਿਕਲਪਕ ਰਸਤੇ ਜਾਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਵਿਚ, ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਾਂ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਮਿਸਰਿਤ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਮਾਲਕੀ ਹੇਠ ਜ਼ਰੂਰੀ ਉਪਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸੀ। ਫਲਸਰੂਪ, ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਕੇਨਜ਼ੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਰਾਜ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ, ਜਦ ਕਿ ਗੁਣਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਭਿੰਨ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਫੈਕਟਰ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਉਜਰਤੀ ਲੇਬਰ) ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀਚਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। 

ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਸਮੇਤ ਅਸਮਾਨਤਾ, ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੇਧਿਤ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਦਾ ਲਛਣ ਹੈ।  ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਹੂਰੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਆਰਥਿਕ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਧਾਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਵੀ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਤੀਜਾ ਰਾਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਹੂਰੀ ਭਲਾਈ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ ਜੋ 1990 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਹੂਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਤੀਜੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਵ-ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।

## ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ 
thumb|ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰਮਨ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਅਤੇ ਫੇਰਡੀਨਾਂਦ ਲਾਸਾਲ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਕਬੂਲਦੇ ਹੋਏ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਲਕੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ ਸੀ। 1868-1869 ਤਕ, ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਪਹਿਲੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਵਰਕਰਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਜਰਮਨੀ (ਐਸ.ਡੀ.ਏ.ਪੀ.) ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। 

## ਸੂਚਨਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਤੰਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ
ਮਾਤੰਗਿਨੀ ਹਾਜ਼ਰਾ

**ਮਾਤੰਗਿਨੀ ਹਾਜ਼ਰਾ **(19 ਅਕਤੂਬਰ 1870 – 29 ਸਤੰਬਰ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ&nbsp; ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ&nbsp;ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ 29 ਸਤੰਬਰ, 1942 ਨੂੰ ਤਮਿਲੁਕ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ (ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਿਦਨੇਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ *ਗਾਂਧੀ ਬੁਰੀ* ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਬੰਗਾਲੀਆਂ&nbsp;ਲਈ ਉਹ ਓਲਡ ਲੇਡੀ ਗਾਂਧੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ&nbsp;ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ&nbsp;
1869 ਨੂੰ, ਤਾਮਲੂਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਗਲਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਾਤੰਗਿਨੀ ਹਾਜ਼ਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਰੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।&nbsp;ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

1905 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ। ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਵਲ ਨਾਫੁਰਮਾਨੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲੂਣ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
*ਮਾਲਤੀ ਚੌਧਰੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1942
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਵਰਜੀਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਵਰਜੀਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (**U. Va. ਜਾਂ** **UVA**), ਅਕਸਰ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਥਾਮਸ ਜੈਫਰਸਨ ਨੇ 1819 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਯੂਵੀਏ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੁਨਿਆਦਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਨਰ ਕੋਡ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 

ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਲਜੀਏਟ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਵਜੋਂ ਯੂਵੀਏ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਜੈਫਰਸਨ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਮਕਾਨ, ਮੋਂਟੀਸੇਲੋ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੂਲ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬੋਰਡ ਆਫ ਵਿਜ਼ਟਰਸ ਵਿੱਚ ਜੈਫਰਸਨ, ਜੇਮਜ਼ ਮੈਡੀਸਨ, ਅਤੇ ਜੇਮਜ਼ ਮੁਨਰੋ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮੁਨਰੋ ਇਸਦੇ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਜੈਫਰਸਨ ਅਤੇ ਮੈਡੀਸਨ ਯੂਵੀਏ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਰੈਕਟਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੈਫਰਸਨ ਨੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮੂਲ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। 

ਯੂਵੀਏ 1904 ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਨ ਦੱਖਣ ਵਿਚਲੇ ਖੋਜ-ਅਧਾਰਿਤ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮਰੀਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਕੋ-ਇਕ ਏ.ਏ.ਯੂ. ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਕਾਰਨੇਗੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਖੋਜ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਿਸਰਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਬੋਰਡ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੀਡੀਆ ਵਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਜਰਨਲ ਸਾਇੰਸ ਨੇ ਯੂਵੀਏ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਨੂੰ 2015 ਲਈ ਦਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਯੂਵੀਏ ਫੈਕਲਟੀ ਅਤੇ ਅਲੂਮਨੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੈੱਡਿਟ, ਜੋ $ 1.6 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 10 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਯੂਵੀਏ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤਾਕਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ 121 ਮੁੱਖ ਕੋਰਸ ਹਨ। ਸਾਰੇ 50 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ 148 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰਲੋਟਸਵਿਲੇ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ 1,682 ਏਕੜ (2.6 ਵਰਗ ਮੀਲ; 680.7 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਕੈਂਪਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਲਜੀਏਟ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੂਵੀਏ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਮੋਰੇਵੈਨ ਫਾਰਮ ਵਿਖੇ 2,913 ਏਕੜ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ।  ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਈਜ਼ ਵਿਖੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 1972 ਤਕ ਉੱਤਰੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਮੇਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।  

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਰਿਣ

right|thumb|ਪੇਅ ਡੇ ਲੋਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਫਿਰ ਫਾਲੋਅਰ ਲੋਨ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਦੇਣਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
**ਰਿਣ/ਕਰਜ਼ਾ** ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ, ਉਧਾਰਕਰਤਾ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ਦਾਰ, ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਪਾਰਟੀ, ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਲੈਣਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਕਾਇਆ ਧਨ ਹੈ। ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਜ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ, ਕੰਪਨੀ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਿਣਦਾਤਾ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਕੰਪਨੀ, ਫੈਡਰਲ ਲੋਨ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ. ਰਿਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦੀਆਂ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਦੀ ਰਕਮ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੰਬੰਧਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ "ਕਿਰਾਇਆ" ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਧਾਰ ਲਏ ਗਏ ਪੈਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਹੈ, ਬੈਂਕ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲਏ ਕਰਜ਼ੇ, ਬਾਂਡ, ਨੋਟਸ, ਅਤੇ ਮੌਰਟਗੇਜਸ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨੈਤਿਕ ਫਰਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵੈਲਯੂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਲੰਕਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸਦੀ ਦੂਜੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ "ਧੰਨਵਾਦ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ" ਦੇਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ।

## References
ਮਟਰ ਪਨੀਰ

**ਮਟਰ ਪਨੀਰ** ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਣੀ, ਮਟਰ, ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਗਰਮ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਅਕਸਰ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਰੋਟੀ (ਪਰੌਂਠਾ, ਪੂੜੀ ਜਾਂ ਰੋਟੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੋਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਿੰਨੀ

ਅਤੇ ਮੇਵਆਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਪਿੰਨੀਆਂ]]

**ਪਿੰਨੀ** ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਪਕਵਾਨ (ਮਿਠਾਈ) ਹੈ ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਠਾਈ ਦੇਸੀ ਘਿਉ, ਆਟੇ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਬਦਾਮ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਨੱਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੋਲ ਅਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਪਏ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

## ਸਮੱਗਰੀ
ਆਟਾ, ਘਿਉ, ਬਦਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ,  ਆਟਾ , ਖੋਆ ਆਦਿ

## ਇਤਿਹਾਸ
ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਪਿੰਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮਠਿਆਈ ਹੈ।
ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ

**ਏਲੀਆ ਦਾ ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ** (; ; ਲਗਭਗ 6ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਅੰਤ ਜਾਂ 5 ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ) ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸੁਕਰਾਤ ਯੂਨਾਨੀ ਫਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੈਗਨਾ ਗਰੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੇਲੀਆ ਦਾ ਬਾਸ਼ਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਫਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਇਲੇਟਿਕ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਕੰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ *ਕੁਦਰਤ ਤੇ* (On Nature) ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਟੋਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਚ ਸਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਨੇ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। *ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ* (the way of truth) ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਯਥਾਰਥ ਇੱਕ ਹੈ, ਬਦਲਾਅ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਚਿਰਸਥਾਈ, ਨਿਰੰਤਰ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੈ। *ਖ਼ਿਆਲ ਦੇ ਰਾਹ* (the way of opinion) ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਖਾਵੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦੀ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਗਲਤ ਅਤੇ ਫ਼ਰੇਬੀ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਮੈਟਾਫ਼ਿਜ਼ਿਕਸ ਜਾਂ ਆਂਟੋਲੌਜੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪਲੈਟੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਇੱਕ ਹੀ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਸਾਡੀਆਂ ਸੰਵੇਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵੇਲੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 535 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਿੱਛੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸ ਬਾਰੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਮੱਤਭੇਦ ਹਨ। ਦਿਓਜੇਨਸ ਲਾਏਰਤੀਅਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ 500 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਜਨਮ 540 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਏਥਨਜ਼ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 65 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸੁਕਰਾਤ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ। ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਜਨਮ 515 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ੀਨੋਫੇਨਸ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਬਾਰੇ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੀਨੋਫੇਨਸ ਦਾ ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਉੱਪਰ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਿਓਜੇਨਸ ਲਾਏਰਤੀਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ *ਅਮੀਨੀਅਸ* ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇੱਕ *ਪਾਈਥਾਗੋਰੀਅਨ* ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਾਈਥਾਗੋਰੀਅਨ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
*
*"Lecture Notes: Parmenides", S. Marc Cohen, University of Washighton
*Parmenides and the Question of Being in Greek Thought with a selection of critical judgments
*Parmenides of Elea: Critical Editions and Translations – annotated list of the critical editions and of the English, German, French, Italian and Spanish translations
*Parmenides Bilingual Anthology (in Greek and English, side by side)
*What is Parmenides' Being: explanation of a philosophical enigma 
* 
* 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:5ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 510 ਈ.ਪੂ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 450 ਈ.ਪੂ.
ਲੈਂਗਸਟਨ ਹਿਊਜ

**ਜੇਮਸ ਮਰਸਰ ਲੈਂਗਸਟਨ ਹਿਊਜ** (1 ਫਰਵਰੀ 1902 – 22 ਮਈ 1967) ਜੋਪਲਿਨ ਮਿਸੂਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਤੇ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸੀ।  

ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲਾ ਰੂਪ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਜੈਜ਼ ਕਵਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਊਜ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਾਰਲੈਮ ਰੈਨਾਸੈਂਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਨੀਗਰੋ ਖ਼ੂਬ ਚਲਦਾ ਸੀ", ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ਜਦੋਂ ਹਾਰਲੇਮ ਖ਼ੂਬ ਚਲਦਾ ਸੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਬਚਪਨ 
ਅਨੇਕਾਂ ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਹਿਊਜ ਦੀ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਵੰਸ਼ ਸੀ। ਹਿਊਜ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਪੜਦਾਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਫਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪੜਦਾਦੇ, ਕੇਨਟਕੀ ਵਿਚ ਗੋਰੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਹਿਊਜ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਸੈਮ ਕਲੇ, ਹੈਨਰੀ ਕਾਉਂਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੌਟਿਸ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਸ਼ਕੀ ਡਿਸਟਿਲਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈਨਰੀ ਕਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸੀ ਸ਼ਾਇਦ, ਦੂਸਰਾ ਸੀ ਕਲਾਰਕ ਕਾਉਂਟੀ ਦਾ ਇਕ ਯਹੂਦੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਸੀਲਾਸ ਕੁਸ਼ੇਨੇਬੇਰੀ।  ਹਿਊਜ ਦੀ ਨਾਨੀ ਮੇਰੀ ਪੈਟਰਸਨ ਅਫ੍ਰੀਕਨ-ਅਮਰੀਕਨ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ। ਓਬ੍ਰਲੀਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਨਸਲ ਦੇ ਹੀ ਲੇਵਿਸ ਸ਼ਰੀਡਨ ਲੀਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਲੀਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1859 ਵਿਚ ਹਾਰਪਰ ਦੀ ਫੇਰੀ ਤੇ ਜੌਨ ਬ੍ਰਾਊਨ ਦੇ ਛਾਪੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

1869 ਵਿਚ ਵਿਧਵਾ ਮੈਰੀ ਪੈਟਰਸਨ ਲੀਰੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਇਲੀਟ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਵਾਂ ਪਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਲੋਂਗਸਟਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਦੂਜਾ ਪਤੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕਨ, ਯੂਰੋ-ਅਮਰੀਕਨ ਅਤੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਚਾਰਲਸ ਹੇਨਰੀ ਲੈਂਗਸਟਨ ਸੀ।  ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਜੌਹਨ ਮਰਸਰ ਲੈਂਗਨਟਨ ਨੇ ਖ਼ਾਤਮਾਵਾਦ ਦੇ ਕਾਜ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1858 ਵਿੱਚ ਓਹੀਓ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।   ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਲੈਂਗਸਟਨ ਕੈਨਸਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਲਈ ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹੱਕ ਲਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਸੀ।  ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਦੀ ਧੀ ਕੈਰੋਲੀਨ ਲੈਂਗਨਟਨ ਹਿਊਜ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ.
thumb|ਹਿਊਜ 1902 ਵਿੱਚ
ਲੈਂਗਸਟਨ ਹਿਊਜ ਦਾ ਜਨਮ ਜੋਪਲਿਨ, ਮਿਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਕੂਲੀ ਅਧਿਆਪਕ ਕੈਰੀ (ਕੈਰੋਲੀਨ) ਮਰਸਰ ਲੈਂਗਸਟਨ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਨਾਥਨੀਏਲ ਹਿਊਜ (1871-1934) ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਲੈਂਗਸਟਨ ਹਿਊਜ ਮੱਧ ਪੱਛਮੀ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਹਿਊਜ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਨਸਲਵਾਦ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਿਊਬਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੈਕਸੀਕੋ ਗਿਆ। 

ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੈਂਗਸਟੋਨ ਹਿਊਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਰੈਂਸ, ਕਨਸਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਾਨੀ ਮੈਰੀ ਪੈਟਰਸਨ ਲੈਂਗਸਟਨ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਕਾਲਾ ਅਮਰੀਕਨ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਮੈਰੀ ਲੈਂਗਨਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਵਿਚ ਨਸਲੀ ਮਾਣ ਦੀ ਇਕ ਮਜਬੂਤ ਭਾਵਨਾ ਭਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਚਪਨਲਾਰੈਂਸ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਆਪਣੀ 1940 ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ 'ਦਿ ਬਿਗ ਸੀ' ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਮੈਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਇਕੱਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਨਾਨੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਬੱਸ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਗਰ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਝਲਿਆ, ਨਾ ਕਿ ਇਕਹਿਰੇ ਹਿੱਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੈਨਸਸ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਸੀ।"

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1967
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਕਵੀ
ਆਈਓਥੀ ਥਾਸ

**ਆਈਓਥੀ ਥਾਸ **(20 ਮਈ 1845 - 1914) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਮਿਲ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਜਾਤ ਵਿਰੋਧੀ ਜਾਗੀਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਦਵਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਾਇਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਕੇ ਕਿ ਇਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1891 ਵਿੱਚ ਰੇੱਟਾਮਲਾਈ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨਾਲ ਪੰਚਮਾਰ ਮਹਾਜਨ ਸਭਾ ਦੀ ਵੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ. ਪੰਚਮਾ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਵਰਣ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ., ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਵਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

"ਆਇਓਥੀ ਥਾਸ" ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਪੈਲਿੰਗ ਹੈ; ਹੋਰ ਸਪੈਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਡਤ ਸੀ। ਅਯੋਧਿਆ ਦਾਸ, ਸੀ। ਇਓਥੀ ਦੌਸ, ਸੀ। ਆਈਯੋਢੀ ਦੌਸ, ਸੀ। ਇਓਥੀ ਥੌਸ, ਕੇ. ਅਯੋਤਿੱਤਾਕਾਰ (ਆਵਾਰਕਲ) ਜਾਂ ਕੇ. ਅਯੋਤਿੱਤਾਸਾ (ਪੰਤਿਤਾਵਾਰਕਲ).

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਆਇਓਥੀ ਥਾਸ ਕੋਲ ਤਾਮਿਲ, ਸਿੱਧ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਗਿਆਨ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਜਿਹੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਗਿਆਨ ਸੀ.

ਆਇਓਥੀ ਥਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਲਾਇਟ ਖੇਤਰ, ਕਥਾਵਰਾਇਣ ਵਿੱਚ 20 ਮਈ 1845 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ  ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੀਲਗਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ. ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮਾਧਵਰਾਮ, ਪੱਟਾਭਿਰਮਨ, ਜਾਨਕੀ, ਰਮਨ ਅਤੇ ਰਾਸਰਾਮ ਰੱਖੇ. ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਜੌਰਜ ਹੈਰਿੰਗਟਨ ਲਈ ਊਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਕਥਾਵਰਣ ਦਾ ਇਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਹੋਇਆ.

## ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 
1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਆਈਓਥੀ ਥਾਸ ਨੇ ਟੋਡਸ ਅਤੇ ਨੀਲਗੀਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ. 1876 ਵਿੱਚ, ਥਾਸ ਨੇ ਅਡਵਾਂਡ੍ਨੰਡਾ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੈਵ. ਜੌਨ ਰਥਿਨਾਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਸਾਲੇ, ਡ੍ਰਵਿਡ ਪਾਂਡੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.

1886 ਵਿੱਚ, ਥਾਸ ਨੇ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਸਨ. ਇਸ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1891 ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਵਿੜ ਮਹਾਜਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ. 1891 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਜਾਤ ਰਹਿਤ ਦ੍ਰਵਿੜ" ਕਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ. ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਅਨਭੁਜਵਾਦੀ ਅਨਗਰਿਕਾ ਧਰਮਪਾਲ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਨ.

## ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ 
ਆਈਓਥੀ ਥਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਲ ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਓਲਕਾਟ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਬੌਧ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ. ਥਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਾਮਿਲਾਕਮ ਦੇ ਪਰਿਆਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਭੂਮੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਰੀਅਨ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਓਲਕਾਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਥਾਸ ਸੇਲੌਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਸਿੰਹਾਲੀ ਦੇ ਬੁੱਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸੁਮੰਗਲਾ ਨਾਇਕੇ ਤੋਂ ਦੀਕਸ਼ਾ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ. ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੇ, ਥਾਸ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਸਾਕਿਆ ਬੌਧ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ. ਸਾਕਿਆ ਬੁੱਧੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ *ਭਾਰਤੀ ਬੋਧੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ* ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਾਲ 1898 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.

## ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਜੀਵਨ 
19 ਜੂਨ 1907 ਨੂੰ, ਆਈਓਥੀ ਥਾਸ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਅਖ਼ਬਾਰ ਓਰੁ ਪੈਸਾ  ਤਾਮੀਝਾਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪੈਸਾ ਤਾਮਿਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਆਲੋਚਕ ਸੀ.

1914 ਵਿੱਚ ਆਈਓਥੀ ਥਾਸ ਦੀ ਮੌਤ 69 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ.

## ਆਲੋਚਨਾ 
20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ "ਜਨਮਤ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ"

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪਰਿਆਰ ਬੋਧੀ ਲਹਿਰ
* ਪਰਿਆਰ ਏਜ੍ਹਿਲਮਲਾਈ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਕੋਟਿਗਾਨੱਲੀ ਰਮਈਆ

**ਕੋਟਿਗਾਨੱਲੀ ਰਮਈਆ** (ਜਨਮ 1954) ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਓਹ ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਦਿਮਾ ਦੇ ਬਾਨੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਥੀਏਟਰ, ਫਿਲਮ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਤ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕੋਲਾੜ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ 2014 ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਕੋਟਿਗਾਨੱਲੀ ਰਮਈਆ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਾੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਟਿਗਾਨੱਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਉਸ ਨੇ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਦਲਿਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਸਮੂਹ ਜਿਸ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਅਛੂਤ ਜਾਤਾਂ ਲਈ ਭੂਮੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਦਲਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਠਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਵੀ ਗਦਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ।  ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰਮਈਆ ਨੇ ਲੰਕੇਸ਼ ਪੈਟਰਿਕ, ਮੁੰਗਾਰੁ ਅਤੇ ਸੂਗੀ ਸੰਗਤੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਆਦਿਮਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਦਲਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਾਲੇ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਮਈਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਲਗ ਥਲਗਤਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਅਧਾਰਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰੁਪਈਆ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜੋੜ ਕੇ 'ਅਡਿਮਾ' ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਚਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਥਾਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਆਸੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਬਹੁਸਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਮਝ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਲੋੜ ਨੂੰ ਛੇੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਦਿਮਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2005 ਵਿੱਚ, ਆਂਥਾਰਗੰਗੇ ਹਿਲ ਰੇਂਜ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਪਿੰਡ ਸ਼ਿਵ੍ਗੰਗੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਆਦਿਮਾ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਂਥਾਰਗੰਗੇ ਹਿੱਲ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਦਿਅਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਦਿਮਾ ਹੁਨੀਮ ਹਾਡੁ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਵੀ ਚੰਨ੍ਹ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ – 2012 ਸਵਰਣ ਰੰਗ ਸਨਮਾਨ – ਕੰਨੜ ਸੰਘ ਕੰਥਾਵਰ – 2012
ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜਓਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ- 2005 

## ਨਾਟਕ 
* *ਕਾਗੇ ਕੰਨੁ ਇਰਵੇ  ਬਾਲਾ*
* ਨਯੀ ਥੀਪਾ
* ਰਤਨਾਪ੍ਕਸੀ
* ਕਾਨਸਪਤਰੇ ਕਾਓਨਲੀ ਜਗਦੰਬੇ 
* ਹਾਕੀ ਹਡੁ
* ਵੋਗੇਟੀਨਾ ਰਾਣੀ
* ਸੁਮ ਸੁਮ੍ਕੇ 
* ਦਰਬ ਬਾਰ ਬੁੱਡਾਨਾ 
* ਮਾਰਜਿਨਾ ਮੱਟੂ ਨਾਲਾਵੱਟੂ ਜਾਨਾ ਕੱਲਾਰੂ 
* ਕਤ੍ਤਾਲੇ ਰਾਜਯ

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੰਮ 
* *ਕਾਗੇ ਕੰਨੁ ਇਰਵੇ ਬਾਲਾ* (2012)
* *ਨੋ ਐਲਫਾਬੇਟ ਇਨ ਸਾਇਟ: *ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਦਲਿਤ ਲਿਖਤ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 2 - ਸੰਪਾਦਕ - ਸੂਜ਼ੀ ਥਾਰੂ ਅਤੇ ਕੇ. ਸਤਿਆਨਾਰਾਇਣ (ਆਉਣ ਵਾਲਾ 2012)
* *ਸਿੰਧ ਮਾਡੀਗਾਰਾ ਸੰਸ੍ਕ੍ਰੁਤੀ * (1993)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Multiple names: authors list
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with citations lacking titles
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with citations having bare URLs
Category:CS1 maint: Multiple names: authors list
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੋਲ ਪਾਟ

**ਪੋਲ ਪਾਟ**(, ਅਮਰੀਕਾ: /poʊl/; ; 19 ਮਈ, 1925 – 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1998)  ਇੱਕ ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਿਸ ਨੇ 1976 ਤੋਂ 1979 ਤੱਕ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਕਾਮਪੂਚੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਅਤੇ ਖਮੇਰ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਖਮੇਰ ਰੂਜ ਸਮੂਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 1963 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਕੀਤੀ। 1963 ਤੋਂ 1981 ਤਕ, ਉਸਨੇ ਕਮਪੂਚੀਆ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

**ਸਲੋਥ ਸਾਰ** () ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੇ ਪਰੇਕ ਸਬਾਓਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕਿਸਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੋਲ ਪਾਟ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੇ ਕੁੱਝ ਇਲੀਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ ਚਲੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ-ਲੇਨਿਨਵਾਦ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਜੋਸਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਅਤੇ ਮਾਓ ਜੇ ਤੁੰਗ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਸੰਨ 1953 ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਖਮੇਰ ਵਿਅਤ ਮਿਨਹ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨਾਰੋਡੌਮ ਸਿਹਾਨੂਕ ਦੀ ਨਵੀਂ ਆਜ਼ਾਦ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁਰੀਲਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।ਖਮੇਰ ਵੀਅਤ ਮਿਨਹ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਵਿਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ 1954 ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੋਲ ਪਾਟ ਫਨੋਮ ਪੈਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। 1959 ਵਿਚ, ਉਹ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਕਾਮਪੂਚੀਆਈ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਇਆ - ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਕਾਮਪੂਚੀਆ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਸੈਕਟਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਰਾਜ ਦਮਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਉਹ ਹਾਨੋਈ ਅਤੇ ਬੀਜਿੰਗ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ 1929 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀਅਤ ਕਾਂਗ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। 1968 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸੀਹਾਨੂਕ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 

ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਕਾਮਪੂਚੀਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪੋਲ ਪਾਟ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮੂਹਿਕ ਫਾਰਮ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਨਤਕ ਹੱਤਿਆਵਾਂ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗਪੱਗ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ (ਲਗਪਗ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ) 15 ਤੋਂ 30 ਲੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪੋਲ ਪੋਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਾਖੁਸ਼ ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਦਖਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ। 1978 ਵਿੱਚ, ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਨੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, 1979 ਵਿੱਚ ਪੋਲ ਪਾਟ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕੇ. ਵਿਅਤਨਾਮੀਆ ਨੇ ਪੋਲ ਪੋਟ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਮਪੂਚੀਆ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਪੋਲ ਪਾਟ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖਮੇਰ ਰੂਜ ਥਾਈ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। 1993 ਤੱਕ, ਉਹ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੀ ਸਹੀ ਹੱਕਦਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ। ਟਾ ਮੋਕ ਧੜੇ ਨੇ ਪੋਲ ਪਾਟ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ। 

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
### ਬਚਪਨ: ਅੰ. 1925-1941 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸਿੰਧੁਦੇਸ਼

thumb|ਸਿੰਧੁਦੇਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਸਾਵਿਤ ਝੰਡਾ
thumb|ਸਿੰਧ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
thumb|ਸਿੰਧ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ

**ਸਿੰਧੁਦੇਸ਼** (, ਮਤਲਬ "ਸਿੰਧ ਦਾ ਦੇਸ") ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸਿੰਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਰੀਆਂ ਤੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਅਲਹਿਦਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕ ਸਿੰਧੂਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ੁਰੂ 
ਸਿੰਧੂਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀ ਐੱਮ ਸਈਅਦ ਨੇ 17 ਜਨਵਰੀ 1972 ਨੂੰ ਕੀਤਾ। ਸਈਅਦ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ 17 ਜਨਵਰੀ 1972 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ "ਜੀਏ ਸਿੰਧ ਤਹਿਰੀਕ" ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖ ਕੇ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਵਤਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਸਈਅਦ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਹਠ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਅੱਜ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਜ਼ਾਦ ਸਿੰਧੂਦੇਸ਼ ਲਈ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਲੋਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਣਾ ਪਿਆ।

## ਵਿਚਾਰ 
ਜੀ ਐੱਮ ਸਈਅਦ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੜ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸੰਸਾਧਨ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿੰਧ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਉਹ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਅਲਹਿਦਾ ਕਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਮੁਤਾਬਕ ਕਈ ਨਾਇਨਸਾਫੀਆਂ ਸਿੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੰਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਸਾਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਮੁਨਾਸਬ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। 1947 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਈ ਮੁਹਾਜਰ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਉੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੁਹਾਜਰ ਹੁਣ ਕਰਾਚੀ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਅਲਹਿਦਾ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨਾਇਨਸਾਫੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂਦੇਸ਼ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਹੋਇਆ।

## ਕੇਂਦਰ 
ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੰਨ, ਸਿੰਧ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਜੀ ਐੱਮ ਸਈਅਦ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਸਈਅਦ ਦੀ ਆਖਰੀ ਅਰਾਮਗਾਹ ਵੀ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।

## ਸੰਦਰਭ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੱਖਵਾਦ
ਮਾਏ ਵੈਸਟ

**ਮੈਰੀ ਜੇਨ "ਮੇ" ਵੈਸਟ** (17 ਅਗਸਤ, 1893 - 22 ਨਵੰਬਰ, 1980) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਗਾਇਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕ ਸੰਕੇਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੈਰੀਅਰ ਨੇ ਸੱਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਬਿਤਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਹੰਢਣਸਾਰ ਦੋਹਰੇ ਇੰਦਰਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਲਿੰਗਕ ਆਜ਼ਾਦੀ।

ਵੈਸਟ ਨੇ ਵਡਵਿਲੇ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਨਾਂ ਹਵੇਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ' ਤੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਅਮੈਰੀਕਨ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਕਲਾਸਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਟਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 15 ਵਾਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।

ਪੱਛਮ ਉਸ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਮੇੜਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਾਮੇਡੀ ਬਣਾ ਲਈ, ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਈਅਰ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾਕ ਕਰੀਅਰ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਿਕੌਰ ਅਤੇ ਰੋਲ ਐਲਬਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਯਤਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਸੈਸਰਸਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਜੇਲ 
ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਵੈਸਟ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਅਗਸਤ, 1893 ਨੂੰ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਊਂਟੀ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ (ਜਾਂ ਤਾਂ ਗ੍ਰੀਨਪੁੱਡ ਜਾਂ ਬੂਸ਼ਵਿਕ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1898 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਸੀ ਦੇ ਕੇ ਘਰ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਦਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਜੌਨ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਵੈਸਟ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲਡ "ਟਿਲਿਏ" (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਟਿੱਦਲਾ) ਡਿਲਕਰ (ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡੀਲਰ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ਡੈਲਕੇਅਰ" ਜਾਂ "ਡਲੇਕਰ") ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਟਿਲਿਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਾਕੌਬ (1835-1902) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟੀਆਨਾ (1838-19 01; ਨਰੀ ਬਰੂਨਿੰਗ) ਡੇਲਰ ਬਵਾਰਸ ਤੋਂ 1886 ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ। ਵੈਸਟ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ 18 ਜਨਵਰੀ 188 9 ਨੂੰ ਬਰੁਕਲਿਨ ਵਿਖੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਾੜੇ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੌਨ ਵੈਸਟ ਮਿਸ਼ਰਤ ਕੈਥੋਲਿਕ-ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਮੂਲ ਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਟਿਲਿ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅੰਸ਼ਕ ਯਹੂਦੀ ਮੂਲ ਦੇ

## ਬਿਬਲੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* ਵੈਸਟ, ਮਾਏ (1930). ਬਾਬੇ ਗੋਰਡਨ ਮੈਕਾਲੈ ਕੰਪਨੀ (ਨੋਵਲ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੰਸਟੈਂਟ ਸਿਨਰ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ)
* ਵੈਸਟ, ਮਾਏ (1932). ਡਾਇਮੰਡ ਲੀਲ ਮੈਨ ਕੈਕਸਟਨ ਹਾਉਸ (ਨਾਵਲ ਦਾ ਨਾਵਲਕਰਣ)
* ਵੈਸਟ, ਮਾਏ (1975). ਸੈਕਸ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਈਐਸਪੀ ਤੇ ਮੇ ਵੈਸਟ. ਡਬਲਯੂ. ਐਚ. ਐਲਨ &nbsp;
* ਵੈਸਟ, ਮਾਏ (1975). ਖੁਸ਼ੀ ਪੁਰਖ ਡੈਲ ਪਬ ਕੰਪਨੀ &nbsp;
* ਵੈਸਟ, ਮਾਏ; Weintraub, ਜੋਸੇਫ (1967). ਮੀਟ ਵੈਸਟ ਦੀ ਵਿਟ ਐਂਡ ਵਿਜ਼ਡਮ G. P. Putnam .&nbsp;

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਰੋਮਾ ਅਰੋੜਾ

**ਰੋਮਾ ਅਰੋੜਾ** (ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੀਰੀਅਲ 'ਕੁੰਡਲੀ ਭਾਗਿਆ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਈਫ ਓਕੇ 'ਤੇ ਡਰੀਮਗਰਲ ਵਰਗੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ 'ਚ ਵੀ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
* *ਕੁੰਡਲੀ ਭਾਗਿਆ*
* ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ.
* *ਨਿਸ਼ਾ ਔਰ ਉਸਕੇ ਕਜਨਸ*
## ਹਵਾਲੇ
* Dheeraj Dhoopar helps Roma *The Times of India* 2017-11-24 Retrieved 2018-04-03
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* Roma Arora on IMDb

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ