open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਪਰ

**ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਪਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੈਨਸਿੰਗ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਸਿਮੋਨ ਟਾਟਾ

**ਸਿਮੋਨ ਨਵਲ ਟਾਟਾ**, ਨੀ **ਦੁਨੋਯੇਰ** ਟਾਟਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਸਵਿਸ ਜਨਮੀ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰਕ ਔਰਤ ਹੈ। 

ਸਿਮੋਨ ਟਾਟਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਜਨੇਵਾ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜਨੇਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1953 ਵਿਚ ਇਕ ਸੈਲਾਨੀ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨਵਲ ਐਚ. ਟਾਟਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1955 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਮੋਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਸਿਮੋਨ ਅਤੇ ਨਵਲ ਨੋਏਲ ਟਾਟਾ ਦੇ ਮਾਪੇ ਹਨ। ਸਿਮੋਨ ਟਾਟਾ ਸਮੂਹ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਤਨ ਟਾਟਾ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਨਵਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਹੈ।

ਸਿਮੋਨ ਟਾਟਾ 1962 ਵਿਚ ਲੈਕਮੇ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਟਾਟਾ ਆਇਲ ਮਿੱਲ ਦੀ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਸੀ, 1961 ਵਿਚ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸਿਮੋਨ 1982 ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ 30 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਤਕ ਟ੍ਰੇਂਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਉਸਨੂੰ 1989 ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਿਆ ਸੀ।

ਰਿਟੇਲ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, 1996 ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਲੀਵਰ ਲਿਮਟਿਡ (ਐਚ.ਐਲ.ਐਲ.) ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੇਅਰ ਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।ਵੈਸਟਸਾਈਡ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਸਟੋਰ, ਟਰੈਂਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਾਟਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮੇਲੀਨਾ

**ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮੇਲੀਨਾ** () (ਜਨਮ 1986) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਸਫ਼ਲ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮੇਲੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 1986 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕਨੈਡਾ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਕਰੇਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, "ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ" ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ। 2015 ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ *omo листопаду, omo ਹੋਮੋ ਕੰਪੇਟਿਅਨਜ਼* (ਦ ਫਾਲ ਸਿੰਡਰੋਮ: ਹੋਮੋ ਕੰਪਿਊਟੀਅਨਜ਼ ਬਾਰੇ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਮਾਗਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਜੁਰੀਜ ਇਜ਼ਡਰਿਕ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

2016 ਵਿੱਚ, ਅਮੇਲੀਨਾ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ *Хтось, або водяне серце* (ਕੋਈ, ਜਾਂ ਵਾਟਰ ਹਾਰਟ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2017 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮੇਲੀਨਾ ਨੇ ਇੱਕ *ਸੋਵੀਅਤ ਕਰਨਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ Дім для Дома* (ਡੋਮਜ਼ ਡ੍ਰੀਮ ਕਿੰਗਡਮ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜੋ 90 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੋਲਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਸਟੈਨਿਸਾ ਲੇਮ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।   

ਨਾਵਲ *Дім для Дома*  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਿਟ ਏਕਸੇਂਟ ਅਤੇ ਸੰਨ 2019 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੂਨੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਮੇਲੀਨਾ ਪੇਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 2018 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਤੋਂ ਆਏ ਡੈਲੀਗੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 84 ਵੀਂ ਵਰਲਡ ਪੇਨ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀ ਓਲੇਗ ਸੇਂਤਸੋਵ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ।

ਅਮੇਲੀਨਾ ਦੁਆਰਾ ਟੈਕਸਟ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਚੈੱਕ, ਡੱਚ, ਪੋਲਿਸ਼, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਪੇਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ (ਯੂਕਰੇਨੀ ਸ਼ਾਖਾ) ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮਿਲੀਨਾ ਦੀ ਜੀਵਨੀ 
* ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮਿਲੀਨਾ ਦੇ ਫਾਲ ਸਿੰਡਰੋਮ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਯੂਕਰੇਨੀ-ਜਰਮਨ ਸਲੈਵਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਾਈਟ ਵਿਚ 
* ਪੂਰਬੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਿਵਿ Review ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਚੈਕ ਵਿਦਵਾਨ ਟੇਰੇਜ਼ਾ ਕਲਾਲੋਵ, ਪੀਐਚਡੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮਿਲੀਨਾ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ 
* ਅਪੋਫੇਨੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮੈਲੀਨਾ ਦੁਆਰਾ ਨਾਵਲ ਦ ਫਾਲ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ 
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ 84 ਵੀਂ ਵਰਲਡ ਪੇਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਖੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੈਦੀ ਓਲੇਗ ਸੇਂਟਸੋਵ ਉੱਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮਿਲੀਨਾ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ 
* ਡੌਨਬਾਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮਿਲੀਨਾ ਦਾ ਕਾਲਮ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ 
* ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮਿਲੀਨਾ ਦਾ ਲੇਖ, ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਅਤੇ ਹੋਲੋਡੋਮੋਰ ਸਮੇਤ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਨਾਟਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
* ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮਿਲੀਨਾ ਦਾ ਨਾਵਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟ-ਲਿਸਟਡ ਹੈ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਨਤਾਲਕਾ ਸਨਿਆਦਾਂਕੋ

**ਨਤਾਲਕਾ ਵੋਲੋਦਇਮਰੀਵਨਾ ਸਨਿਆਦਾਂਕੋ**  (ਯੂਕਰੇਨੀ Наталка Володимирівна Сняданко) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਜੋਸੇਫ ਕੋਨਰਾਡ ਕੋਰਜ਼ੇਨੀਓਵਸਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਨਤਾਲਕਾ ਸਨਿਆਦਾਂਕੋ ਦਾ ਜਨਮ ਲਵੀਵ, ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। 

ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ 'ਕੋਲੈਕਸ਼ਨ ਆਫ ਪੈਸ਼ਨ' (*Колекція пристрастей* ) 2001 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ *ਫਰਾਉ ਮੁਲਲਰ ਡਜ਼ ਨੋਟ ਵਿਸ਼ ਟੂ ਪੈ ਮੋਰ*, ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ' ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਨਿਆਦਾਂਕੋ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਰਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਜਰਮਨ, ਪੋਲਿਸ਼, ਹੰਗਰੀਅਨ, ਚੈੱਕ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਉਹ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਤੋਂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਸਨਿਆਦਾਂਕੋ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ-ਜਿਵੇਂ- ਫਰਾਂਜ਼ ਕਾਫਕਾ, ਮੈਕਸ ਗੋਦ, ਗੁੰਟਰ ਗਰਾਸ, ਜਿਬਗਨਿਉ ਹਰਬਰਟ, ਚੈਸਲਾ ਮਿਲੋਸ ਆਦਿ।

ਸਨਿਆਦਾਂਕੋ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ *ਮਾਇਥੋਸ ਗਾਲੀਜ਼ੀਅਨ - ਡਾਇ ਸੁਚੇ ਨੈਚ ਡੇਰ ਯੂਕ੍ਰੇਨਿਸਚੇਨ* ਆਈਡੈਂਟਿਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੰਮ 
* *Колекція пристрастей* (2001) (ਕੋਲੈਕਸ਼ਨ ਆਫ ਪੈਸ਼ਨ)
** *ਦ ਪੈਸ਼ਨ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ, ਜਾਂ ਐਡਵੈਂਚਰਸ ਐਂਡ ਮਿਸਐਡਵੈਂਚਰਸ  ਆਫ਼ ਯੰਗ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਡੀ* (2010), ਅਨੁਵਾਦ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕ੍ਰੌਫਟ ਦੁਆਰਾ
* *Сезонний позпродаж блондинок* (2005) (ਸੀਜ਼ਨਲ ਸੇਲ ਆਫ ਬਲੋਂਦਜ਼)
* *Синдром стерильності* (2006) (ਸਿੰਡਰੋਮ ਆਫ ਸਟੇਰਲਿਟੀ)
* *Чебрець у молоці* (2007) (ਦਥੀਮ ਇਨ ਮਿਲਕ)
* *Комашина тарзанка* (2009) (ਇਨਸੈਕਟ'ਜ ਬੰਗੀ)
* *Гербарій коханців* (2011) (ਹਰਬੀਰੀਅਮ ਆਫ ਲਵਰਜ)
* *2013 Мюллер не налаштована платити більше* (2013) (ਫਰਾਉ ਮੁਲਲਰ ਡਜ਼ ਨੋਟ ਵਿਸ਼ ਟੂ ਪੈ ਮੋਰ)
* *Охайні прописи ерцгерцога Вільгельма* (2017) (ਆਰਚਡੂਕ ਵਿਲਹੈਲਮ'ਜ ਓਰਡਨਰੀ ਐਕਸਰਸਾਇਜ਼ ਬੁੱਕਸ)
* *Перше слідство імператриці* (2021) (ਦ ਫਰਸਟ ਇਨਵੇਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਆਫ ਦ ਇਮਪ੍ਰੈਸ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵਾਦਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਰਮੇਸ਼ਬਾਬੂ

**ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਰਮੇਸ਼ਬਾਬੂ** (ਜਨਮ 2001) ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਅੰਡਰ -14 ਅਤੇ ਅੰਡਰ -12 ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਵਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। 2016 ਤੋਂ ਉਹ ਇਕ ਵੂਮਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ ਹੈ।

ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਨੰ. 12 ਲੜਕੀ ਅੰਡਰ16-ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਏਲੋ ਰੇਟਿੰਗ 2300 ਸੀ।

ਉਹ 12 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਰੀਗਾ, ਲਾਤਵੀਆ ਵਿੱਚ ਰੀਗਾ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਓਪਨ ਸ਼ਤਰੰਜ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅੰਤਮ ਆਦਰਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਮਨ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ (ਡਬਲਯੂ.ਜੀ.ਐਮ) ਬਣ ਗਈ। 

ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਆਈ.ਐਮ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਚੌਥੀ ਛੋਟੀ ਜੀ.ਐੱਮ. ਪ੍ਰਾਗਨਾਨੰਧਾ ਆਰ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਰਮੇਸ਼ਬਾਬੂ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਆਰ ਪ੍ਰਗਨਾਨੰਧਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਮੇਸ਼ਬਾਬੂ, ਟੀਐਨਐਸਸੀ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਨਾਗਲਕਸ਼ਮੀ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ-12 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ-14 ਲਈ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਵਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੂਮੈਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ (ਡਬਲਯੂਆਈਐਮ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਤੱਕ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਨੰਬਰ 12 ਕੁੜੀ U16-ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੀ ਐਲੋ ਰੇਟਿੰਗ 2300 ਸੀ।

ਉਹ 12 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਰੀਗਾ, ਲਾਤਵੀਆ ਵਿੱਚ ਰੀਗਾ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਓਪਨ ਸ਼ਤਰੰਜ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਤਿਮ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵੂਮੈਨ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ (WGM) ਬਣ ਗਈ।

ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਔਨਲਾਈਨ ਓਲੰਪੀਆਡ 2020 ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਸਟਰ (IM) ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2022 ਵਿੱਚ, ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਨੇ 8ਵਾਂ ਫਿਸ਼ਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਜਿੱਤਿਆ, 7.0/9 ਸਕੋਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਆਦਰਸ਼ ਜਿੱਤਿਆ।

ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ FIDE ਮਹਿਲਾ ਸਪੀਡ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2022 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 16 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਬਲਿਟਜ਼ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬੀਬੀਸਾਰਾ ਅਸੌਬਾਏਵਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਮਵਤਨ ਹਰਿਕਾ ਦ੍ਰੋਣਾਵਲੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।

ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ 2022 ਵਿੱਚ ਮਮੱਲਾਪੁਰਮ, ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ 44ਵੇਂ ਸ਼ਤਰੰਜ ਓਲੰਪੀਆਡ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ 3 ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਨੇ ਟੀਮ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਬੋਰਡ 3 ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
*  
* ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਲੋਕ
ਨੀਨਾ ਬਿਚੂਇਆ

thumb| ਨੀਨਾ ਬਿਚੂਇਆ ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿਚ
**ਨੀਨਾ ਬਿਚੂਇਆ** (ਜਨਮ 24 ਅਗਸਤ 1937) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। 

ਬਿਚੂਇਆ ਨੇ ਲਵੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਥੀਏਟਰ ਫਾਰ ਯੰਗ ਪੀਪਲ (Перший український театр для дітей та юнацтва) ਵਿਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ ਵਲੇਰੀ ਸ਼ੇਵਚੁਕ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਉਹ ਯੂਕਰੇਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਲਪ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਹਾਲੀਆ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ *ਵੇਲੀਕੀ ਕੋਰੋਲੀਵਸਕੀ ਲਵੀ* (ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਰਾਇਲ ਹੰਟ, 2011) ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਪੂਰਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਗਹਿਰਾਈ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ।

## ਚੁਣੀਂਦਾ ਰਚਨਾਵਾਂ 
; ਨਾਵਲ

* *Дрогобицький звіздар* (ਡ੍ਰੋਗੋਬਾਈਟਸਕੀ ਜੋਤਸ਼ੀ)
* *Повісті* (ਕਹਾਣੀ)
* *Квітень у човні* (ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਅਪ੍ਰੈਲ)
* *Gene* (ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ)
* *Бенефіс* (ਲਾਭ)
* *Десять слів поета* (ਕਵੀ ਦੇ ਦਸ ਸ਼ਬਦ)

; ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ

* *Канікули у Світлогорську* (ਸਵੈਟਲੋਗੋਰਸਕ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀਆਂ)
* *Звичайний шкільний тиждень* (ਸਧਾਰਣ ਸਕੂਲ ਹਫ਼ਤਾ)
* *Яблуні і зернятко* (ਐਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਬੀਜ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਕੈਟਰੀਨਾ ਬਾਬਕਿਨਾ

**ਕੈਟਰੀਨਾ ਬਾਬਕਿਨਾ** ( ) (ਜਨਮ 22 ਜੁਲਾਈ 1985 ਇਵਾਨੋ-ਫ੍ਰੈਂਕਵਸਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਵੀ, ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਕੈਟਰੀਨਾ ਬਾਬਕਿਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 1985 ਵਿਚ ਇਵਾਨੋ-ਫ੍ਰੈਂਕਵਸਕ, ਯੂਕਰੇਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ। 

ਉਸਨੇ ਯੂਕਰੇਨ (2012-2014) ਵਿੱਚ ਐਸਕੁਇਰ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਫੋਕਸ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਅਤੇ ਲੇ ਮੌਂਡੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਵੀ ਛਾਪੇ ਹਨ।

2014 ਵਿਚ ਉਹ ਪੋਡੋਲਿਅਨ ਮੁਹਿੰਮ 'ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਏ ਡਰੈੱਸ' ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਗਈ। 

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੰਮ 
### ਕਵਿਤਾ 
* ''ਸੇਂਟ ਐਲਮੋ'ਜ਼ ਫਾਇਰ* (2002)
* *ਦ ਮਸਟਰਡ* (2011)
* ਪੇਨਕਿਲਰਜ ਐਂਡ ਸਲੀਪਿੰਗ ਪਿਲਜ (2014)
* ਚਾਰਮਡ ਫਾਰ ਲਵ (2017)

### ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
* *ਲੀਲੂ ਆਫਟਰ ਯੂ* (2008)
* *ਸਕਸਲਵੀ ਹੋਲੀ ਲੂਡੀ* ( *ਹੈਪੀ ਨੇਕਡ ਪੀਪਲ* ) (2016)

### ਨਾਵਲ 
* *ਸੋਨੀਆ* (2013) 
* ਮਾਈ ਗਰੈਂਦਫ਼ਾਦਰ ਡਾਂਸਡ ਦ ਬੇਸਟ (2019)

### ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ 
* *ਇਵਲ*, ਐਜ਼ ਪਾਰਟ ਆਫ ਦ 2013 ਕਿਨੋਫੇਸਟ ਐਨ.ਵਾਈ.ਸੀ. ਫੈਸਟੀਵਲ

### ਨਾਟਕ 
* *ਹੈਮਲੇਟ.* *ਬੇਬੀਲੋਨ* (2016), ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਹੈਮਲੇਟ ਦਾ ਅਨੁਕੂਲਣ

### ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 
* *Harbuzovyi rik* ( ਦ ਪੰਪਕਿਨ ਯੀਅਰ ) (2014)
* *Шапочка і кит* ( *ਹੈੱਟ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ* ) (2015) 
* ਗਰਲਜ਼ ਪਾਵਰ(2018, ਮਾਰਕ ਲਿਵਿਨ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਓਡੇਸਾ ਰਿਵਿਉ ਵਿਚ *ਇੰਟਰਵਿਉ* 
* *ਯੂਕਰੇਨੀ ਜੂਨੀਅਰ ਐਨਕਾਉਂਟਰ ਵਿਚ ਇੰਟਰਵਿਉ''
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਨਿਖਤ ਜ਼ਰੀਨ

**ਨਿਕਹਤ ਜ਼ਰੀਨ** (ਜਨਮ 14 ਜੂਨ 1996) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਏ.ਆਈ.ਬੀ.ਏ. ਮਹਿਲਾ ਯੂਥ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅੰਟਾਲਿਆ 2011 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਉਸਨੇ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਦੂਜੇ ਇੰਡੀਆ ਓਪਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2019 ਥਾਈਲੈਂਡ ਓਪਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਜ਼ਰੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਜੂਨ 1996 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਪਰਵੀਨ ਸੁਲਤਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਰਮਲਾ ਹੁਰੂਦਿਆ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।  ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਬੀ.ਏ.) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

2020 ਵਿਚ ਜ਼ਰੀਨ ਨੂੰ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਵੀ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਗੌਡ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ (ਐਸ.ਏ.ਟੀ.ਐੱਸ.) ਦੁਆਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਟਰ ਅਤੇ 10,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਕਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਕਰੀਅਰ 
### ਮੁੱਢਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ 
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਕਸਿੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਜ਼ਰੀਨ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਉਲਕੁ ਡੈਮਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਉਂਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 27-16 ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। 

### 2014 ਯੂਥ ਵਰਲਡ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਸ 
* 2014 ਵਿੱਚ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਯੂਥ ਵਰਲਡ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

### 2014 ਨੈਸ਼ਨਸ ਕੱਪ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 
* 12 ਜਨਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਸਰਬੀਆ ਨੋਵੀ ਸਾਡ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਤੀਜੇ ਨੈਸ਼ਨਸ ਕੱਪ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਜ਼ਰੀਨ ਨੇ 51 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿਚ ਰੂਸ ਪਲਟਸੇਵਾ ਇਕਟੇਰੀਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

### 2015 ਵਿਚ 16 ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਵੂਮਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 
* ਅਸਾਮ ਵਿਖੇ 16 ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਵੂਮਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।

### 2019 ਥਾਈਲੈਂਡ ਓਪਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 
* ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਥਾਈਲੈਂਡ ਓਪਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਮਰਥਨ 
2018 ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੀਨ ਨੇ ਐਡੀਡਾਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਐਡੋਰਸਮੈਂਟ ਸੌਦੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਜ਼ਰੀਨ ਦਾ ਵੈਲਸਪਨ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਟਾਰਗੇਟ ਓਲੰਪਿਕ ਪੋਡਿਅਮ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। 

## ਅਵਾਰਡ 
* ਨਿਖ਼ਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਕਸਬਾ ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਜਲੰਧਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 'ਬੈਸਟ ਬਾੱਕਸਰ' - ਫਰਵਰੀ 2015 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਇੰਡੀਅਨ ਬਾਕਸਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਵੇਰਵਾ ਨਿਖਤ ਜ਼ਰੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼
ਅੰਨਾ ਬਗਰੀਆਨਾ

**ਅੰਨਾ ਬਗਰੀਆਨਾ (ਬਾਹਰੀਆਨਾ)** (    ) (ਜਨਮ 24 ਮਾਰਚ, 1981) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਅੰਨਾ ਬਗਰੀਆਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 1981 ਵਿੱਚ ਫਸਟਿਵ, ਨਾੱਰਵੇ ਓਬਲਾਸਟ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਾੱਰਵੇ ਦੇ ਸੇਵਚੇਨਕੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਯੂਕਰੇਨ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਰਾਇਟਰਜ਼  ਅਤੇ ਸਲੈਵਿਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਂਡ ਆਰਟਸ (ਬੁਲਗਾਰੀਆ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਬਗਰੀਆਨਾ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਦੋ ਨਾਟਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮੈਕਡੋਨੀਆ ਗਣਰਾਜ ਤੋਂ ਸਮਕਾਲੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੰਕਲਿਤ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ, “ਸਚ ਏ ਸਟਰੇਂਜ ਲਵ ਦਿਸ ਇਜ਼” ਦਾ ਮਕਦੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕੀ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, “ਪਲੇਜ” ਦਾ ਮਕਦੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸਰਬੀਆਈ (ਸਟੀਪ, ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ, 2011; ਸਮੈਡਰੇਵੋ, ਸਰਬੀਆ, 2012) ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Nspu.org.ua
* Bukvoid.com.ua
* Sumno.com
* Inlit.com
* Poetryclub.com.ua
* Mediaport.ua 
* Zaxid.net
* BBC.co.uk
* Life.pravda.com/ua
* Bukvoid.com.ua
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵਾਦਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਹਰਦਿਆਲ ਸਾਗਰ

**ਹਰਦਿਆਲ ਸਾਗਰ** (ਜਨਮ 7 ਮਾਰਚ 1954) ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਹੈ। 

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਰਦਿਆਲ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਮਾਰਚ 1954 ਨੂੰ ਕਪੂਰਥਲੇ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਲਾਲ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਇੱਛਰਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਪੂਰਥਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸਕੂਲੀ ਅਤੇ ਕਾਲਿਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1978 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ. ਫਿਲ. ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 1978 ਤੋਂ 1982 ਤੱਕ ਡੀ.ਏ. ਵੀ. ਕਾਲਿਜ ਬਟਾਲਾ,  ਬੀ.ਯੂ.ਸੀ. ਕਾਲਿਜ ਬਟਾਲਾ, ਡੀ. ਏ. ਵੀ. ਕਾਲਿਜ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਿਜ ਢੁੱਡੀਕੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਵਰ੍ਹਾ ਉਸ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ “ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ “ ਦੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1985 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇ . ਆਰ. ਐਮ. ਡੀ. ਏ. ਕਾਲਿਜ ਨਕੋਦਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ਼ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ 2014 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।

## ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਬਿਨ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਪੈਰ* (1985)
**ਜੰਗਲ ਦਾ ਕੁਹਰਾਮ* (2004)
**ਅਰਜ਼ ਤੋਂ ਐਲਾਨ ਤੱਕ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਨਤਾਲੀਆ ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ

thumb| ਨਤਾਲੀਆ ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ, 1880-th
**ਨਤਾਲੀਆ ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ** (8 ਜੂਨ, 1851  &#x2013; ਜਨਵਰੀ 22, 1920) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ, ਸਮਾਜਵਾਦ-ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।

ਉਹ ਰੇਵਰੈਂਡ ਇਵਾਨ ਓਜ਼ਰਕੇਵਿਚ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੀ ਸੰਸਦ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਟੋਫੀਲਿਆ ਓਕੂਨਿਵਸਕਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਗਾਲੀਸੀਆ ਦੇ ਹਲੇਚੈਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਬੇਲੇਲੂਆ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ **ਨਤਾਲੀਆ ਓਜ਼ਰਕੇਵਿਚ** ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ: ਜਰਮਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਿਆ। 1871 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਥੀਫਿਲ ਕੋਬਰੀਨਸਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬੋਲੇਖਿਵ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।

ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਨਾ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਵਾਨ ਫ੍ਰਾਂਕੋ ਨਾਲ ਹੋਈ; ਫ੍ਰਾਂਕੋ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। 1884 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਟੋਵੈਰਿਸਤਵੋ ਰੁਸਕਿਖ ਜ਼ਿਨੋਕ (ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਵੂਮਨ) ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ।1890 ਵਿਚ ਉਹ ਇਕ ਵਫ਼ਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਸਨੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਮਤਾ, ਡੇ-ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਰਸੋਈਆਂ ਦੀ ਵੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ "ਸ਼ੁਮਿੰਸਕਾ" (ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1883 ਵਿਚ ਦ ਸਪਿਰਟ ਆਫ਼ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਗਈ) ਲਿਖੀ; ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਇਕ ਨਾਵਲ ' ਫੌਰ ਏ ਪੀਸ ਆਫ ਬਰੈੱਡ' ਲਿਖਿਆ। 1887 ਵਿਚ ਓਲੇਨਾ ਪਚਿਲਕਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਪਰਸ਼ੀ ਵਿਨੋਕ (ਪਹਿਲੀ ਗਾਰਲੈਂਡ), ਜੋ ਕਿ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ ਦੇ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਉਸ ਜ਼ੀਨੋਚਾ ਸਪਰਾਵਾ (ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ)  ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਡੋਲਿਆ (ਸਾਡੀ ਕਿਸਮਤ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1920 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੇਖਿਵ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਦ ਸਪੀਰਟ ਆਫ਼ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ (1998) ਅਤੇ ਵਾਰਮ ਦ ਚਿਲਡਰਨ, ਓ ਸਨ (1998) ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਜੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1920
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1851
ਪੌਲ ਦਿਵਾਕਰ

**ਨ. ਪੌਲ ਦਿਵਾਕਰ** ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ  ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦਲਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲਿਤ-ਬਹੁਜਨ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ, ਦਲਿਤ ਬਹੁਜਨ ਸ਼ਰਾਮਿਕ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਨਾਬਾਈ

**ਮਿਲਨ ਮੋਹੰਤਾ ਜਨਾਬੀ** , ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਇਕ ਮਰਾਠੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਸੰਭਾਵਿਤ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਜਾਂ ਅੱਠਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1350 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਜਨਾਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਗੰਗਾਖੇਡ ਦੇ ਜੋੜੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਂ ਰੈਂਡ ਅਤੇ ਕਰੰਡ ਸਨ। ਜਾਤ-ਪਾਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਜੋਂ ਇਹ ਜੋੜਾ ਭਾਵਸਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸਨੂੰ ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਲੈ ਗਏ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਾਬਾਈ ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਰਾਠੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਵੀ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀਨ, ਦਮਹੇਸ਼ਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ  ਨੌਕਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਜਨਾਬਾਈ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਮਦੇਵ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਸੀ।

ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਜਨਾਬਾਈ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਮਹੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਗੋਨੀ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ, ਜਨਾਬਾਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਠਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬਲ ਭਗਤ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਹੋਣਹਾਰ ਕਵੀ ਵੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ.

ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ, ਨਾਮਦੇਵ, ਏਕਨਾਥ ਅਤੇ ਤੁਕਾਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਨਾਬਾਈ ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਵਰਕਾਰੀ (ਸੰਪਰਦਾ) ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤ ਮੰਨੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਾਬਾਈ ਸਮੇਤ ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਨਾਬਾਈ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤ ਜਨਾਬਾਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਜਨਾਬਾਈ: ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਲਯੁਬੋਵ ਯਾਨੋਵਸਕਾ

thumb| ਲਯੁਬੋਵ ਯਾਨੋਵਸਕਾ
**ਲਯੁਬੋਵ ਯਾਨੋਵਕਾ**(Яновська Любов Олександрівна, 1861 &#x2013; 1933) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਸੀ।

ਉਹ ਰੂਸੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲੇਖਕ ਓਲਿਕਸੈਂਡਰ ਸ਼ਚੇਰਬਾਚੋਵ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਾਮ **ਲਯੁਬੋਵ ਸ਼ਚੇਰਬਾਚੋਵਾ** ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਆਂਟੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੈਂਟੇਲੀਮੋਨ ਕੁਲਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਨਸਲੀ ਪਿਛੋਕੜ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। 1881 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ, ਵਸੀਲ ਯਾਨੋਵਸਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ 1897 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖੇ ਸਨ।

1905 ਵਿਚ ਯਾਨੋਵਸਕਾ ਕੀਵ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ। 1916 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਗਰੀਬ ਹਲਾਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁਝ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਵਕਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। 1923 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ  '*ਇਨ ਦ ਡਾਰਕ ਆਫ ਦ ਨਾਈਟ*' (1998) ਅਤੇ *ਵਾਰਮ ਦ ਚਿਲਡਰਨ, ਓ ਸਨ* (1998) ਆਦਿ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1861
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ
ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ)

**ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ)** ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ 2004 ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ) ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਫੂਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਕਸਬਾ ਫੂਲ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 2004 ’ਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਜਥੇਬੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਬਠਿੰਡਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਢਾਂਚਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੈ। 

## ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ 
* ਛੋਟੇ ਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਕਿਸਾਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਕਰਜ਼ੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੇਚਣ ਜਾਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਪਏ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਹੀ ਮੁਆਫ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
*ਵਾਤਾਵਰਨ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ ਵਰਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਪਰਾਲੀ ਸਪਲਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਾਲੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
*ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ’ਚੋਂ ਮੁਕੰਮਲ ਰੂਪ ’ਚ ਕੱਢਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿਚ ਫਸ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂਂ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੀਆਂਂ ਕਿਸਾਨ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ
ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧਨੇਰ

**ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧਨੇਰ,** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਡਕੌਂਦਾ) ਦੇ ਸੂਬਾ ਆਗੂ ਹਨ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਕਿਰਨਜੀਤ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਾਂਡ ਵਿਰੋਧੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।

ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕਿਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਲ ਕਲਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਕਿਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 3 ਅਗਸਤ 1997 ਨੂੰ 7 ਲੋਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਤਲ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਪਰਚਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਮਜ਼ਦ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਨੂੰ ਬਰਨਾਲਾ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।

## ਉਮਰ ਕੈਦ 
ਕਿਰਨਜੀਤ ਕਤਲ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ 3 ਮਾਰਚ 2001 ਨੂੰ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਤਲਾਨਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ 7 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕੁਮਾਰ, ਨਰਾਇਣ ਦੱਤ ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਧਨੇਰ ਨਾਮੀ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਕਿਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਾਂਡ ਵਿਰੋਧੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਵੀ ਸਨ।

30 ਮਾਰਚ 2005 ਨੂੰ ਬਰਨਾਲਾ ਸੈਸ਼ਨ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਆਗੂਆਂ ਸਣੇ ਸੱਤ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਮਰ-ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਜਨਤਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਵੀ ਹੋ ਗਈ।

ਮਨਜੀਤ ਧਨੇਰ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਬਰਨਾਲਾ ਦੀ ਸਬ ਜੇਲ੍ਹ ਅੱਗੇ 30 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੱਕਾ ਮੋਰਚਾ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਈ. ਗਾਇਤਰੀ

**ਈਚਾਮਪਤੀ ਗਾਇਤਰੀ** (ਨਾਂ ਗਾਇਤਰੀ ਵੰਸ਼ਥਾ ਸ਼ੋਬਾ), ਪ੍ਰਸਿੱਧ "ਵੀਣਾ ਗਾਇਤਰੀ" (ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1959) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੀਣਾ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੇ. ਜੈਲਲਿਤਾ ਨੇ ਨਵੰਬਰ, 2013 ਵਿਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਇਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  

2002 ਵਿਚ ਈ. ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ , ਡਾ. ਐਮ.ਜੀ.ਆਰ ਵਲੋਂ "ਕਲੇਮਨੀ" ਪੁਰਸਕਾਰ 1984 ਵਿਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਅਤੇ 2011 ਵਿਚ ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ, ਮਦਰਾਸ ਈਸਟ ਤੋਂ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੇ. ਜੈਲਲਿਤਾ ਨੇ ਈ. ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗੀਤ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਚੇਨਈ, ਥਿਰੁਵਾਇਯਾਰੂ, ਮਦੁਰੈ ਅਤੇ ਕੋਇਮਬਟੂਰ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਈ.ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਤਾਮਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਈ. ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1959 ਨੂੰ ਕਮਲਾ ਅਸਵਥਾਮਾ, ਇੱਕ ਵੀਣਾ ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜੀ ਅਸਵਥਾਮਾ, ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਗਾਇਤਰੀ ਵਾਸੰਥਾ ਸ਼ੋਬਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਗਾਇਤਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਨਿਧੀ ਟੀ.ਐਮ. ਤਿਆਗਾਰਾਜਨ,  ਇੱਕ ਕਾਰਨਾਟਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਗਾਇਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ ਸਵਾਮੀ ਸਭਾ, ਟ੍ਰਿਪਲਿਕਨੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1968 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਤ ਤਿਆਗਾਰਾਜਾ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ। ਗਾਇਤਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਗਾਇਤਰੀ ਨੇ ਕਈ ਐਲਬਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗੀਤ ਕਾਲਜਾਂ (ਚੇਨਈ, ਥਿਰੁਵਾਇਯਾਰੂ, ਮਦੁਰਾਈ ਅਤੇ ਕੋਇਮਬਟੂਰ ਵਿੱਚ) ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਈ.ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਤਾਮਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਜਨ ਗਣ ਮਨ ਗੀਤ ਦੇ ਟਰੈਕ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
* ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੁਆਰਾ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਗ੍ਰੇਡ-ਪੁਰਸਕਾਰ; 1973 ਵਿਚ, ਉੱਘੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ।
* 'ਕਲਾਈਮਾਮਨੀ', ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ 1984 ਵਿਚ ਡਾ.ਐਮ.ਜੀ.ਆਰ. ਦੁਆਰਾ।
* 2002 ਵਿਚ  ਡਾ: ਅਬਦੁੱਲ ਕਲਾਮ ਵੱਲੋਂ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ। 
* 1999 ਵਿਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ  'ਕੁਮਾਰਾ ਗੰਧਾਰਵ' ਪੁਰਸਕਾਰ।
* ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਸੀਖਾਮਨੀ, 2001 ਇੰਡੀਅਨ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਚੇਨਈ ਦੁਆਰਾ।
* 'ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਸਰਥੀ', ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ ਸਵਾਮੀ ਸਭਾ 2009 ਤੋਂ। 
* 2011 ਵਿਚ ਰੋਟਰੀ ਈਸਟ ਚੇਨਈ ਦਾ 'ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਆਦਿ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਸਰੋਤ 
*  

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਜ਼ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਅਧੀਨ 
* ਤਨਮ ਦਾ ਦਿਨ ਗਾਯਥਰੀ ਲਈ&#x5B; '''' &#x5D;
* ਈ. ਗਾਯਥਰੀ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਪੂਜਾ ਗਹਿਲੋਤ

**ਪੂਜਾ ਗਹਿਲੋਤ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ,ਜਿਸ ਨੇ 53 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿਚ 2019 ਯੂ23 ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਗਹਿਲੋਤ ਨੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਬਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਗਹਿਲੋਤ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ 1997 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਚਾਚਾ ਧਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ ਇਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਖਾੜੇ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖੇਡਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗਹਿਲੋਤ ਨੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਿਚ ਜੂਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਣ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਕੋਚਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਗਹਿਲੋਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਗੀਤਾ ਫੋਗਟ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਬਬੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਫੋਗਟ ਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਫੋਗਟ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ ਗਹਿਲੋਤ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉਪਨਗਰ - ਜਿਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ - ਕੋਲ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਭਿਆਸ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬੱਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 3 ਵਜੇ ਉੱਠਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਨੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਹਿਲੋਤ ਲਈ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੰਗਲਟ ਪਹਿਨ ਕੇ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਕਸਬੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਉਸਨੇ 2016 ਵਿੱਚ 48 ਕਿੱਲੋ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੂਨੀਅਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੁਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
ਗਹਿਲੋਤ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਤਾਇਵਾਨ ਵਿੱਚ 2017 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਦਮ 2019 ਵਿਚ ਬੁਡਾਪੈਸਟ, ਹੰਗਰੀ ਵਿਚ 51 ਕਿੱਲੋ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿਚ ਅੰਡਰ -23 ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਈਵੈਂਟ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਵੀ ਬਣ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਥਰਡ ਵੂਮੈਨ ਪ੍ਰੈਸ

**ਥਰਡ ਵੂਮੈਨ ਪ੍ਰੈਸ** (ਟੀ.ਡਬਲਿਊ.ਪੀ.) ਕਲਰ ਪਬਲੀਸ਼ਰ ਫੋਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਈਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰੰਗ ਨਿਰਣਾਇਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1979 ਵਿੱਚ ਨੇ ਬਲਿਮਿੰਗਟਨ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਲਾਰਕਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਚੇਅਰ ਸੀ, ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਿਰਤ ਵਜੋਂ ਟੀ.ਡਬਲਿਊ.ਪੀ. ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਅਲਾਰਕਨ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ "ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰੰਗ ਜਾਂ ਲਾਤੀਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।" ਉਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਮਾਤ, ਯੌਨਤਾ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਅਲਾਰਕਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ, “*ਥਰਡ ਵੁਮੈਨ* ਇੱਕ ਫਰਮ ਹੈ, ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਕਾਢ ਲਈ ਜੋ ਸੁਧਾਰਵਾਦ ਨਾਲੋਂ, ਬਗ਼ਾਵਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। *ਥਰਡ ਵੁਮੈਨ* ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਉਸ ਪੂਰਵ-ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਸੀਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵੱਲ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਗਵਾਹ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।"  2004 ਤੱਕ, ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਨ।

2004 ਵਿੱਚ ਫੰਡਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਰ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਅਲਾਰਕਨ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਐਲ ਗੁਟੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਏ . ਰਾਮੇਰੇਜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਟੀ.ਡਬਲਿਊ.ਪੀ. ਨੇ ਰਮੀਰੇਜ਼ ਨੂੰ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਭਾਵਨਾ ਸਿਖਾਈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਅਲਾਰਕਨ ਆਪਣੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਟੀ.ਡਬਲਿਊ.ਪੀ. ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ। ਰਮੀਰੇਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਰੰਗ ਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਰਮੀਰੇਜ਼ ਨੇ ਅਲਾਰਕਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਟੀ.ਡਬਲਿਊ.ਪੀ. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਟੀ.ਡਬਲਿਊ.ਪੀ. ਦੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਰਮੀਰੇਜ਼ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਕੋਰ ਸਮੂਹਕ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਟੀ.ਡਬਲਿਊ.ਪੀ. ਨੂੰ ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। 

ਟੀ.ਡਬਲਿਊ.ਪੀ. ਨੂੰ ਰੰਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਔਰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੋਰੀਆ ਅੰਜ਼ਾਲਦਿਆ ਦੀ *ਲਿਵਿੰਗ* *ਚਿਕਾਨਾ* *ਥਿਊਰੀ* (1998), ਚੈਰੀ ਮੋਰਗਾ ਦੀ *ਦਿ ਸੈਕਸੂਅਲਟੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਿਨਸ* (1993) *,*  ਦੀ *ਚਿਕਾਨਾ ਲੇਸਬੀਅਨਜ਼: ਦਿ ਗਰਲਜ਼ ਅਵਰ ਮਦਰਜ਼ ਵਾਰਨਡ ਅਸ ਅਬਾਉਟ* 1991), ਥੇਰੇਸਾ ਹੈਕ ਕਿਊਂਗ ਚਾ ਦੀ *ਰਾਈਟਿੰਗ ਸੈਲਫ, ਰਾਈਟਿੰਗ ਨੇਸ਼ਨ: ਏ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਐਸੇਜ਼  ਆਨ ਡਿਕਟੀ* (1994) ਅਤੇ ਅਨਾ ਕੈਸਟੀਲੋ ਦੀ *ਦਿ ਸੈਕਸੁਐਲਿਟੀ ਆਫ਼  ਲੈਟਿਨਸ* (ਸਹਿ ਸੰਪਾਦਕ, ਨੋਰਮਾ ਅਲਾਰਕਨ ਅਤੇ ਚੈਰੀ ਮੋਰਗਾ ਨਾਲ) ਹਨ।

ਟੀ.ਡਬਲਿਊ.ਪੀ. ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਇਹ ਉਪਕਰਨ ਬਸਤੀਵਾਦੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਨਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਵਾਸੀ, ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯੂ.ਐਸ. ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਚਿਕਾਨਾ ਨਾਰੀਵਾਦ
* ਕਾਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦ
* ਤੀਜਾ-ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਰੀਵਾਦ
* ਮੈਕਸੀਕਨ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਓਨਲੀਵੁਮੈਨ ਪ੍ਰੈਸ

**ਓਨਲੀਵੁਮੈਨ ਪ੍ਰੈਸ** (ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ **ਵੁਮੈਨ;ਸ ਪ੍ਰੈਸ** ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਸੀ। ਇਹ ਇਕਲੌਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਉਟ ਲੈਸਬੀਅਨ, ਲਿਲੀਅਨ ਮੋਹਿਨ, ਸ਼ੀਲਾ ਸ਼ੁਲਮਾਨ ਅਤੇ ਦੇਬੋਰਾਹ ਹਾਰਟ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪਬਲੀਸ਼ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਓਨਲੀਵੁਮੈਨ ਹੋਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰੈਸਾਂ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਛਪਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿੰਟਿੰਗ ਬੁੱਕ ਦੁਆਰਾ "ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਚੇਨ" ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਅਤੇ 'ਕੰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਬਸਿਡੀ" ਕਰਨ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 

1986 ਅਤੇ 1988 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਨੇ *ਗੌਸਿਪ: ਏ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਲੈਸਬੀਅਨ ਫੈਮੀਨਿਸਟ ਐਥਿਕਸ ਦਾ* ਰਸਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਲੇਖਕ ਅਕਸਰ ਗੇਜ਼'ਸ ਦ ਵਰਡ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਓਨਲੀਵੁਮੈਨ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਲੇਸਬੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾ ਲਿਵੀਆ, ਮਾਰਗਰੇਟ ਸਲੋਆਨ-ਹੰਟਰ, ਜੇ ਟਾਵਰਨਰ, ਸੇਲੀਆ ਕਿਟਿੰਗਰ ਅਤੇ ਸੂ ਵਿਲਕਿਨਸਨ, ਸਿਲਵੀਆ ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲਾ ਜੇਫਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਕਿਤਾਬ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੰਮ 
### ਗਲਪ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### ਕਵਿਤਾ 
* 
* Carthew, Natasha (1999) *Flash Reckless*  .
*  978-0906500705
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### ਪੇਪਰ 
* 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਰਜ਼ੀਆ ਸ਼ੇਖ

**ਰਜ਼ੀਆ ਸ਼ੇਖ** ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ 50 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਨੇ 1987 ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ( 1982 ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ 1986 ਸਿਓਲ ) 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਸ਼ੇਖ ਨੇ 1986 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਪਲੇਅਮੇਕਰਜ਼ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਮੈਚ ਵਿਚ 47.70 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸੁੱਟ ਨਾਲ ਅਲੀਜ਼ਾਬੇਥ ਡੇਵਨਪੋਰਟ ਦਾ 21 ਸਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਦਿਆਂ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਜੈਵੀਲਿਨ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 1987 ਦੀਆਂ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਖ ਨੇ 50.38 ਮੀਟਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗੇਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 47.80 ਮੀਟਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ (ਪੇਂਟਿੰਗ)

thumb|ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਚਿੱਤਰ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ
**ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ** 1905 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਟਰ ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਇਕ ਭਗਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਧਵੀ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਵਾਂ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਅਤੇ ਇਕ ਮਾਲਾ (ਮਾਲਾ) ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਹੈ। ਪੇਂਟਿੰਗ, ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਚਿੱਤਰਣ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਸਵਦੇਸ਼ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਪਿਛੋਕੜ
ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਗਸਤ 1871 ਨੂੰ ਗੁਨੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਭਤੀਜੇ, ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟੈਗੋਰ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਝੁਕਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਟੈਗੋਰ ਨੇ 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੜਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੁਦਰਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਉਸਦੀਆਂ ਆਰੰਭਿਕ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਆਰਮਰੀ* ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਕਰੀਬਨ 1886 ਜਾਂ 1887 ਵਿਚ, ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਗਿਆਨਦਾਨਨਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਟੈਗੋਰ ਅਤੇ ਈ.ਬੀ. ਹੈਵਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਆਰਟ ਦੀ ਕਯੂਰੇਟਰ ਸੀ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈਵਲ ਅਤੇ ਟੈਗੋਰ ਦਰਮਿਆਨ ਲੜੀਵਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋਇਆ, ਹੈਵਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਮੂਲ ਕਲਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ 'ਵਿਗਿਆਨ' ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ।

## ਵਿਸ਼ਾ
ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭਗਵਾ ਪਹਿਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਤਾਬ, ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੇਂਟਿੰਗ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ, ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।

## ਥੀਮ ਅਤੇ ਰਚਨਾ
ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਕੰਮ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਹਿਰ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ (1905) ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੂਰਬੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਕੇ, ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਜਲੂਸਾਂ ਕਰਕੇ, ਕਮੇਟੀਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਦਬਾਅ ਲਾਗੂ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।

## ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਸੰਨ 1905 ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਅਸਲ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਿਰਮਲਾ ਰਾਜੇਸਕਰ

**ਨਿਰਮਲਾ ਰਾਜੇਸਕਰ** ਇੱਕ ਕਾਰਨਾਟਕੀ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀਣਾ ਵਾਦਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੀਣਾ ਵਾਦਕ, ਰਾਜੇਸਕਰ ਨੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਹਾਲ, ਮਦਰਾਸ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ, ਨਾਰਦਾ ਗਣ ਸਭਾ, ਸਵਾਈ ਗੰਧਾਰਵ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਕੌਨਿਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਰਾਜੇਸਕਰ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪੋਜ਼ਰਜ਼ ਫੋਰਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਹਿ-ਚੇਅਰ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਨਿਰਮਲਾ ਰਾਜੇਸਕਰ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀਣਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਚੇਨੱਈ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਕੋਟਾਈ ਨਰਾਇਣ ਅਯੰਗਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਮਲਾ ਅਸਵਥਾਮਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਈ. ਗਾਇਤਰੀ ਦੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬੰਗਲੌਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜੀ. ਚੇਨਨਾਮਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਈ.ਪੀ. ਅਲਮੇਲੂਨਾਲ ਨਾਲ ਬਸਵਾਨਗੁੜੀ ਦੇ ਗਾਨਾ ਮੰਦਿਰਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  ਰਾਜੇਸਕਰ ਨੇ ਵਾਇਲਨਿਸਟ ਸ੍ਰੀ ਏ.ਡੀ. ਜ਼ਕਰੀਆ  ਅਤੇ ਵੀਣਾ ਵਾਦਕ ਸ੍ਰੀ ਐਸ. ਬਾਲਚੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਰਾਜੇਸਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੋਲੋ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਚੇਨਈ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤਣ 'ਤੇ ਰਾਜੇਸਕਰ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀਣਾ ਵਾਦਕ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਕਲਪਕਮ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਰਾਜੇਸਕਰ ਦਿਕਸ਼ਿਤ *ਸ਼ੀਸ਼ਿਆ ਪਰੰਪਰਾ*  ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇਸਕਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬੀ. ਸੀਤਾਰਾਮ ਸਰਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ.ਟੀ. ਆਰ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨਾਲ ਕਾਰਨਾਟਕ ਵੋਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

## ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ 
ਰਾਜੇਸਕਰ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੰਪੋਜ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿਚ ਰਾਜੇਸਕਰ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਰਨਾਟਕ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀਣਾਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪੌਲਿਨ ਓਲੀਵਰੋਸ, ਮਾਰਟਨ ਫੈਲਡਮੈਨ, ਜੌਨ ਕੇਜ, ਜੈਨੀਫਰ ਹਿਗਡਨ ਅਤੇ ਜੂਲੀਆ ਵੁਲਫੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

2007 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਸੇਕਰ ਦੀ ਐਲਬਮ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਵੀਣਾ ਨੂੰ ਇਨੋਵਾ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਇਨੋਵਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ 'ਇਨਟੂ ਦ ਰਾਗ' ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਸੇਕਰ ਦੀ ਤੀਜੀ ਐਲਬਮ ਇਨੋਵਾ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਮੈਥ੍ਰੀ: ਦ ਮਿਊਜ਼ਕ ਆਫ ਫ੍ਰੈਂਡਸ਼ਿਪ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਐਲਬਮ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਸੋਂਗਲਾਈਨਜ਼, ਡਬਲਯੂ.ਐਨ.ਵਾਈ.ਸੀ. ਨਿਊ ਸਾਉਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਜੈਜ਼ ਵੀਕਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੂਜੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾ ਸਾਗਾਰਾ, ਚਰਸੂਰ ਡਿਜੀਟਲ ਵਰਕਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੇਲੋਡਿਕ ਐਕਸਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਰਾਜੇਸਕਰ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ- ਰੋਨੂ ਮਜੂਮਦਾਰ, ਪੰ. ਗੌਰਵ ਮਜੂਮਦਾਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਮੈਸੂਰ ਮੰਜੁਨਾਥ,  ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਾਲਾਪਨ, ਐਂਥਨੀ ਕੌਕਸ

ਰਾਜੇਸਕਰ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਏ-ਗਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀ,

1995 ਤੋਂ ਰਾਜੇਸਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ,ਉਹ ਇਕ ਕੌਮਪਾਸ ਅਧਿਆਪਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਬੋਰਡ ਦੀ ਸਹਿ-ਚੇਅਰ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਕਾਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੰਘ ਦੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
* 2010 ਮੈਕਨਾਈਟ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
* 2006 ਬੁਸ਼ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਰੇਵਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ

**ਰੇਵਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ** ( ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵੇਨਿਕਾ ਹੈ  ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਲਕੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਰੇਵਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਰੇਵਤੀ ਚੇਲਵਾਕੁਮਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਚੇਲਵਾਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਰੇਵਤੀ ਦਾ ਭਰਾ, ਚੰਦਰਨ ਹੁਣ ਰਿਟਾਇਰਡ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਸਰਜਨ ਹੈ। ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤਿਆਗਾਰਾਜਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਥਿਲੈਸਟਨਮ ਰਾਮਾ ਅਯੰਗਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪੋਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਤ ਤਿਆਗਾਰਾਜਾ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਮਦੁਰੈ ਦੇ ਥੈਰੇਲੀ ਰਾਮਸਵਾਮੀ ਅਯੰਗਰ ਤੋਂ ਵੋਕਲ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀਣਾ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁੰਦਰਮ ਅਯਾਰ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਰਦਾ ਸ਼ਿਵਾਨੰਦਮ ਅਤੇ ਕੇ.ਪੀ.ਸਿਵਨੰਦਮ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਬਣਾਇਆ।

## ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ 
ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗਾਣਿਆਂ 'ਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਹਰਾ ਕਈ ਆਡੀਓ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਜਨੀਕਾਂਤ, ਕਮਲ ਹਸਨ ਅਤੇ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਗਾਣੇ ਵੀਣਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹਿੱਟ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
* ਰਾਜ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਰਾਜਪਾਲ ਜਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਠ, ਪੀਐਸ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਓ ।
* ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ.
* ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਤਾਮਿਲ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਵੀਨਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਆਰਟਸ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਵੀਣਾ ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* ਥਿਰੁਵਾਇਯਾਰੂ ਵਿਖੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਗਾਰਾਜਾ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 
* ਵੀਣਾ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਕਲੈਮਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* 2008 ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਾਰਵਾ ਅਵਾਰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੁਦਾਗਰ

ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੁਦਾਗਰ ਕਿਤਾਬ ਇਕਬਾਲ ਮਾਹਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਰ੍ਹਾ 2014 ਹੈ।

## ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ 
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ 12 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।  

* ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ 
* ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ 
* ਮਹਿਦੀ ਹਸਨ 
* ਨੂਰ ਜਹਾਂ 
* ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ 
* ਐੱਸ ਮੁਹਿੰਦਰ 
* ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਜੱਗਾ 
* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ 
* ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਰਮਤਾ 
* ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ 
* ਰੇਸ਼ਮਾ 
* ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ

ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ 
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਲੇਖ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 17 ਲੇਖ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਜਯੋਤੀ ਹੇਗਡੇ

**ਜਯੋਤੀ ਹੇਗਡੇ** ( , IPA: [dʑjoːtɪ ɦeːɡɖeː] ) ਖੰਦਰਬਾਣੀ ਘਰਾਨਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰੁਦਰ ਵੀਣਾ-ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਰਵਾੜ ਦੀ ਕਰਨਾਟਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਸ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਧੂਸ਼ੀ ਜਯੋਤੀ ਹੇਗਡੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਰੁਦਰਾ ਵੀਣਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਨਾਲ ਰੁਦਰਾ ਵੀਨਾ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰ ਦੀ ਗਰੇਡ-ਏ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ / ਇਤਿਹਾਸ 
ਜਯੋਤੀ ਹੇਗਡੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ- ਜੋ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕਨਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਪੰਡਿਤ ਸਵਰਗੀ ਬਿੰਦੂ ਮਾਧਵ ਪਾਠਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਰੁਦਰ ਵੀਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੀ.ਐਸ. ਹੇਗਡੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* ਰੇਅਰ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ - ਰੁਦਰਾ ਵੀਣਾ (ਏ.ਐਸ.ਏ. ਸੰਗੀਤ, 2012)

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਜਯੋਤੀ ਹੇਗਡੇ ਨੇ ਨਾਦਾ ਨਿਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਕਾਲਾ ਚੇਤਾਨਾ ਅਤੇ ਧਰੁਪਦਮਨੀ ਵਰਗੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards
ਸੁੱਖ ਸੰਘੇੜਾ

ਸੁੱਖ ਸੰਘੇੜਾ ਇਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ।  ਉਹਨਾਂ ਨੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜਿਕ ਵੀਡਿਓਜ਼ ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗੀਤ ਡਾਇਰੀ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੀਟੀਸੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜਿਕ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ "ਲਾਈਏ ਜੇ ਯਾਰੀਆਂ" ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਬੈਸਟ ਡੈਬਿਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਈ ਪੀਟੀਸੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਸੰਘੇੜਾ ਪਿੰਡ ਬੁਜ਼ਰਾਗ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। 2007 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਨੇਡਾ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਘੇੜਾ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਚ ਮੌਡਲਿੰਗ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਵੀਡੀਓ ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿੳੂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮੈਂ ਯੂ-ਟਿੳੂਬ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ" 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੰਪਨੀ 10 + 1 ਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ 11 ਮੈਂਬਰ ਹਨ| 2019 ਤਕ ਉਸਨੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ|

ਸੰਘੇੜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਲਵ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ਡਿੳੂਲ ਵਿੱਚ ਲਾਈਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 2018 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਅਸ਼ਕੇ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲਾਈਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ| ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਿਦਮ ਬੋਇਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਫਿਲਮ ਲਾਈਏ ਜੇ ਯਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.

## ਚੁਣੀਂਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ 
* *ਪੇਂਡੂ* - ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ
* *ਡਾਇਰੀ* - ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ
* *ਸੁਪਨਾ* - ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ
* *ਡੌਂਟ ਵਰੀ* - ਕਰਨ ਔਜਲਾ
* *ਚਿੱਟਾ ਕੁੜਤਾ* - ਕਰਨ ਔਜਲਾ
* *ਗੈਂਗਲੈਂਡ* - ਮਨਕੀਰਤ ਔਲਖ
* *ਬਦਨਾਮ* - ਮਨਕੀਰਤ ਔਲਖ
* *ਕਦਰ* - ਮਨਕੀਰਤ ਔਲਖ
* *ਬੰਦਾ ਬਣਜਾ* - ਗੈਰੀ ਸੰਧੂ
* *ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਦੇਸ* - ਪ੍ਰਭ ਗਿੱਲ
* *Tankha* - ਰਣਜੀਤ ਬਾਵਾ
* *ਸੋਹਣੇ ਮੁੱਖੜੇ* - ਸ਼ੈਰੀ ਮਾਨ
* *ਕਾਲੀ ਕਮੈਰੋ* - ਅੰਮਿ੍ਤ ਮਾਨ
* *ਗੁਰੀਲਾ ਵਾਰ* - ਅੰਮਿ੍ਤ ਮਾਨ
* *ਆ ਗਿਆ ਨੀ ਬਿੱਲੋ ਓਹੀ ਟੈਮ* - ਦੀਪ ਜੰਡੂ
* *ਗੁੱਡ ਲਾਈਫ* - ਦੀਪ ਜੰਡੂ
* *ਰੰਗ ਸਾਂਵਲਾ* - ਅਰਸ਼ ਬੈਨੀਪਾਲ
* *ਨੋਜ ਪਿੱਨ* - ਜੱਸ ਬਾਜਵਾ
* *ਡਾੲਿਮੰਡ* - ਗੁਰਨਾਮ ਭੁੱਲਰ
* *ਗੈਂਗਸਟਰ ਸੀਨ* - ਗੁਰਸੇਵਕ ਢਿੱਲੋਂ
* *ਖੋ ਨਾ ਬੈਠਾਂ* - ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਬਿੱਲਾ
* *ਮਾਝਾ ਬਲਾਕ* - ਪ੍ਰੇਮ ਢਿੱਲੋਂ

## ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ 
## ਨਾਮਜਦਗੀਆਂ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ 
## ਹਵਾਲੇ
ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ

**ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। 

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਸੂਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੋਦਲ ਵਿਖੇ 5 ਅਪਰੈਲ 1918 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਇੰਦੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ `ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਫ਼ਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੋਹਣ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਸਫ਼ਰੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਕਲਰਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਬਲਦੇਵ ਚੰਦਰ ਬੇਕਲ ਜੋ ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਸਨ, ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਫ਼ਰੀ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਫ਼ਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਹਿੱਲ (ਹਾਇਰ) ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦਸੂਹਾ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਫ਼ਰੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਤੇ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਬੀਬੀ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ (ਸਾਕਾ ਸਰਹੰਦ) ਪ੍ਰੋ. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਸਰੂਪ, ਬੀਬੀ ਊਸ਼ਾ ਰਾਣੀ, ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ, ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ, ਅਮਰ ਨੂਰੀ, ਦੇਬੀ ਮਕਸੂਸਪੁਰੀ, ਬੀਬੀ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ, ਕਰਤਾਰ ਅਰੋੜਾ, ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਜਗਮੋਹਨ ਕੌਰ, ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪਾਲ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਮਤਾ, ਮਾਸਟਰ ਸਲੀਮ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਲਾਡੀ, ਨਰਿੰਦਰ ਮਾਵੀ (ਕੈਨੇਡਾ), ਰਾਏ ਜੁਝਾਰ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤਾਰੀ, ਰਸ਼ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪਾਲ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਫ਼ਰੀ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ, ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ, ਫਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਲੱਗਣ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕਾਸਦ, ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਿਰਵੈਰ, ਰਾਮ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ, ਮੁਜ਼ਰਿਮ ਦਸੂਹੀ, ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਤੇਜ਼, ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਦਰਦ, ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ, ਪੂਰਨ ਸਿਘ ਜੋਸ਼, ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ, ਚਮਨ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ ਆਦਿ ਨੇ ਸਾਥ ਨਿਭਾਇਆ। ਸਫ਼ਰੀ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ, ਚੈਨ ਸਿੰਘ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਸੁੱਖਜੀਤ ਝਾਸਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਣਾ ਭੋਗਪੁਰੀਆ, ਕਾਜਲ ਧੂਤਾਂਵਾਲਾ, ਜਸਵੀਰ ਕੁੱਲੀਆ ਵਾਲਾ, ਦੀਪਾ ਉਮਰਪੁਰੀਆ, ਕਾਜਲ ਜੰਡੋਰ ਵਾਲਾ ਦੇ ਨਾਂਅ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ। ਸਫ਼ਰੀ ਦਾ 5 ਜਨਵਰੀ, 2006 ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਰਮਦਾਸਪੁਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ 7 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦਸੂਹਾ ਕਹਿਰਵਾਲੀ ਵਿਖੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਜੀਵਨ ਸਫਰ*
**ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਬਿਜਲੀ*
**ਮੀਰਾ ਬਾਈ*
**ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਧ*
**ਪੰਜਾ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ*
*''ਨੌਵੇਂ ਪਿਤਾ ਜਦ ਕਤਲਗਾਹ 'ਚ ਆਏ*
**ਤੇਗ ਦੀ ਧਾਰ ਉੱਤੇ ਨੱਚ ਓ ਖਾਲਸਾ*
**ਸਿੱਖੀ ਦੀਆਂ ਵਾਟਾਂ*
**ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ* 
**ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਿੱਜੇ ਬੋਲ*
**ਗੁਰੂ ਰਵੀਦਾਸ ਮਹਿਮਾ*
**ਰਵੀਦਾਸ ਰਿਸ਼ਮਾਂ*
**ਜੀਵਨ ਬਾਬਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ*
**ਤੱਕਲੇ ਦੇ ਵਲ ਕੱਢ ਲੈ''
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਨੀਲਮ ਸ਼ਰਮਾ

**ਨੀਲਮ ਸ਼ਰਮਾ** (1969 - 17 ਅਗਸਤ 2019) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਂਕਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਨੀ ਐਂਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਔਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
left|thumb|  ਤੇਜਸਵਿਨ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਡਾ: ਰਸ਼ਮੀ ਤਿਵਾੜੀ (ਸੱਜੇ), ਨੀਲਮ ਸ਼ਰਮਾ (ਖੱਬੇ) ਨਾਲ
ਆਪਣੇ ਸ਼ੋਅ ਤੇਜਸਵਿਨੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਨੀਲਮ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ 1995 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੈਨਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। 17 ਅਗਸਤ 2019 ਨੂੰ ਉਸਦੀ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸਵੈਤਾ ਸਿੰਘ

**ਸਵੈਤਾ ਸਿੰਘ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਜ ਤਕ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1998 ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਪਟਨਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਪਟਨਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਆਜ ਤਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜ਼ੀ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਸੌਰਵ ਕਾ ਸਿਕਸਰ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਸ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਐਸ.ਜੇ.ਐਫ.ਆਈ) ਦੁਆਰਾ ਸਰਬੋਤਮ ਸਪੋਰਟਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਚਕਰਵਿਊ ਇੱਕ ਆਜ ਤਕ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਜੋਂ। ਉਸਨੇ  2015 ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੱਤਲੀਪੁੱਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਉਦਿਤ ਰਾਜ

**ਉਦਿਤ ਰਾਜ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 2014 ਤੋਂ 2019 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਐਸ.ਸੀ. / ਐਸ.ਟੀ. ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੌਮੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਮਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1980 ਵਿਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1988 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਵੀਨਿਊ ਸਰਵਿਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਜੁਆਇੰਟ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੇ ਵਧੀਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। 24 ਨਵੰਬਰ 2003 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਜਸਟਿਸ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ 
ਰਾਜ 23 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਟਿਕਟ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਐਸ.ਟੀ. ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੁਹਿਰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ “ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰਾ ਭਵਿੱਖ ਹੈ”। 2019 ਦੀਆਂ ਆਮ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਟਿਕਟ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰਾਜ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਜਪਾ “ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ”।

ਰਾਜ, ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਹੈ, ਉਹ 2001 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸੋਨੀਆ ਸਿੰਘ (ਪੱਤਰਕਾਰ)

**ਸੋਨੀਆ ਸਿੰਘ** (21 ਸਤੰਬਰ 1970) ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਨੈਤਿਕਤਾ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ 'ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਡਾਇਲਾਗਜ਼' ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਹੱਲਾਂ 'ਤੇ ਝਾਤ ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸੋਨੀਆ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਆਫ ਜੀਨਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਸੈਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੇਰੂਜੀਆ ਵਿਖੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਇਟਲੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ 3 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਚੈਵਿਨਿੰਗ ਸਕਾਲਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਡਿਫ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਯੂ.ਕੇ. ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸੋਨੀਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਰਤਨਜੀਤ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਸੋਨੀਆ ਸਿੰਘ 1992 ਵਿਚ ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਵਿਚ ਇਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ ਇਕ ਸ਼ੋਅ, ਦ ਵਰਲਡ ਦਿਸ ਵੀਕ ਫੌਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਉਹ ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਨਿਊਜ਼ ਨੈਟਵਰਕ ਲਈ ਸੰਪਾਦਕੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕੰਧਾਰ ਹਾਈਜੈਕ, ਸੰਸਦ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ, 26/11, ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ, ਜੈਸਿਕਾ ਲੱਲ ਕੇਸ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ, ਅੰਬਾ ਵਿਖੇ ਬੈਸਟ ਐਂਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫਿੱਕੀ ਯੰਗ ਅਚੀਵਰ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। 2015 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਅੰਬਾ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ 'ਐਡੀਟਰ ਇਨ ਚੀਫ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* ਸੋਨੀਆ ਸਿੰਘ ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970