open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬਾਰਾਟਾਂਗ ਟਾਪੂ

** ਬਾਰਾਟਾਂਗ** (en: Baratang), jan **ਬਾਰਾਟਾਂਗ ਟਾਪੂ** (coordinates: ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚਲੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਤਕਰੀਬਨ  ਹੈ |. ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਡਲ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਦਖਣ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ |ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ, ਜੋ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ |ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਤੋਂ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ 47 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਰਵਾ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ ਤੱਕ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ | ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਪੋਸਟ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਪੈਂਦੇ ਜਾਰਵਾ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੈਕਿੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰੀਬ 53 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਰਵਾ ਜਾਰਵਾ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮਿਡਲ ਸਟਰੇਟ ਨਾਮ ਦਾ ਪੜਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇੜੇ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੌ ਅਤੇ ਬਾਰਾਟਾਂਗ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | 
 
## ਚਿੱਕੜ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ
ਬਾਰਾਟਾਂਗ ਦੀ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਚਿੱਕੜ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ (en:Mud Valcano) ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ 2004 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ |ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸਕ੍ਰਿਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ | ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਜਲਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |

File:Mud Volcano Baratang Island, Andaman Island, India,.JPG|ਗਾਰਾ ਉਗਲਦਾ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ 
Image:Baratang mud volcano.jpg|Mud volcano in Baratang

## ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਗੁਫਾਵਾਂ 
ਇਸ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਚੂਨਾ ਪਥਰ ਦੇ ਮਾਦੇ ਤੋਂ ਅਧ੍ਭੁਤ ਗ੍ਫਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ | 
### ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ 

File:Description images of Lime Stone Caves, Baratang Island, Andaman Island, India.JPG|ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਗੁਫਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇਬਾਰਤ 
File:Lime Stone Caves, Baratang Island, Andaman Island, India.JPG|ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਗੁਫਾਵਾਂ
File:Lime Stone Caves, near Baratang Island, Andaman Islands, India.JPG|ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਗੁਫਾਵਾਂ
File:Lime Stone Caves, Baratang Island, Andaman Islands, India.JPG|ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਗੁਫਾਵਾਂ
File:Lime Stone Caves, Baratang Island, UT of Andaman &Nicobar Islands, India.JPG|ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਗੁਫਾਵਾਂ

## ਤਸਵੀਰਾਂ 

File:Line of vehicles for security check at jarwa reserve forest entry point, Andaman Islands, India.JPG|
File:Ferry with public, and vehicles crossing from Baratang to Middle Strait point, Andaman Islands, India.jpg|

File:Baratang Island Middle Strait entry point, Andaman Islands, India.JPG|
File:Baratang Island near Middle Strait entry point, Andaman Islands, India.JPG|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚਲੇ ਟਾਪੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ
ਨੀਲ ਟਾਪੂ

**ਨੀਲ ਟਾਪੂ ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਫਸਰ ਜੇਮਜ਼ ਜਾਰਜ ਸਮਿਥ ਨੀਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 1857 ਦਾ ਗਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕੁਨਾ ਨਾਲ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿਠਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਡਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ  ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ  ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੀ ਵਸੋਂ 5 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾ ਦੇ 1-5 ਤੱਕ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।
#ਸੀਤਾਪੁਰ (267)
#ਭਰਤਪੁਰ (564)
#ਨੀਲ ਕੇਂਦਰ (1064)
#ਲਕਸ਼ਮਨ ਪੁਰ (372)
#ਰਾਮ ਨਗਰ (601)

ਇਸ ਦੀਪ ਤੇ ਭਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਹਾਜ ਵਿਚੋਂ ਉਤਾਰਿਆ ਅਤੇ ਚੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2868 ਸੀ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਵਸੋਂ ਪੇਂਡੂ ਹੈ ਜਿਹਨਾ ਦਾ ਮੁਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਟਾਪੂ ਬਾਕੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਸਬਜੀਆਂ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇੜੀ
ਇਸ ਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇੜੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਫੈਰੀ (ferry)ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਮਾਂ 6:30 ਸਵੇਰੇ and 11:00 ਸਵੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਤੋਂ ਹੈਵਲੌਕ ਦੀਪਤੱਕ ਕਰੀਬ 2 ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਹੈਵਲੌਕ ਦੀਪ ਤੋਂ ਨੀਲ ਟਾਪੂ ਤੱਕ 1.30 ਘੰਟੇ ਡਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਕਰੂਜ਼ ਵਗੇਰਾ ਵੀ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬੇੜੀ ਦੀ ਸਮਾਨ ਸਾਰਣੀ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਖੇਤਰੀ ਪਧਰ ਤੇ ਬੇੜੀ ਡਾ ਸਮਾਨ ਸਾਰਣੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਿੰਕ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਿੰਕ ਤੇ ਇਹਨਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ

## ਹੋਟਲ
* ਸਿਲਵਰ ਸੈਂਡ ਬੀਚ ਰਿਜ਼ੌਰਟ
* ਹੋਟਲ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ
* ਸੀ ਸ਼ੈੱਲ ਰਿਜ਼ੌਰਟ
* ਪਰਲ Park ਰਿਜ਼ੌਰਟ
* ਟੈਂਗੋ ਰਿਜ਼ੌਰਟ
## ਤਸਵੀਰਾਂ

image:Ritchies Archipelago locale.png|ਅੰਡੇਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੀਚੀ ਦੀਪ ਸਮੂਹ
image:Ritchie's Archipelago Neil Island.png|ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਨੀਲ ਟਾਪੂ 
File:Bharatpur Beach, Niel Island, Andaman Island, India.JPG|ਭਰਤਪੁਰ ਬੀਚ 
File:A Farmer with coconut cutting weapon, Niel Island, Andaman Island, India.JPG|ਨੀਲ ਟਾਪੂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ 
File:Bharatpur beach and Havelock Island view, Niel Island, Andaman,India.JPG|ਭਰਤਪੁਰ ਬੀਚ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈਵਲੌਕ ਦੀਪ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ 
File:Natural Bridge site, Niel Island Andaman Islands, India.JPG|ਕੁਦਰਤੀ ਪੁਲ ਨੇੜੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ 
File:Bharatpur beach and a view of Havelock Island, Niel Island, Andaman,India.JPG|ਭਰਤਪੁਰ ਬੀਚ 
File:Landscape of, Niel Island, Andaman Islands,India.JPG|ਨੀਲ ਟਾਪੂ ਦਾ ਭੂ ਦ੍ਰਿਸ਼ 
File:Natural Bridge site, Niel Island Andaman Islands, India.JPG|ਨੀਲ ਟਾਪੂ ਦਾ ਭੂ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Bharatpur beach, Niel Island,Andaman Islands, India.JPG|ਭਰਤਪੁਰ ਬੀਚ, ਨੀਲ ਟਾਪੂ 
File:Lakshamanpur beach, Niel Island, Andaman Island.jpg|Full moon nightLakshamanpur beach, Niel Island, Andaman Island
File:Full Moonlight,Lakshamanpur beach, Niel Island, Andaman Island.jpg|Full Moonlight,Lakshamanpur beach, Niel Island, Andaman Island

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
http://www.andamanpearlpark.org/Aboutneilisland.aspx 
http://www.andamanpearlpark.com/neil-island.php

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚਲੇ ਟਾਪੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਚੀ ਦੀਪ ਸਮੂਹ
ਭਾਈ ਬੀਬਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰਦੁਆਰਾ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਬੀਬਾ ਸਿੰਘ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬਾ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਮ ਪੁਰੇ ਮਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭਾਈ ਬੀਬਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ 1947 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ 70 ਸਾਲ ਬੰਦ ਰਿਹਾ। ਦੇਸ਼ ਵਿਚਲੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੰਗ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਵੈਕਿਊਈ ਟਰੱਸਟ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬੋਰਡ ਨੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ 2016 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ** (ਪੰਜਾਬੀ , ਉਰਦੂ: ), **ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕਰਤਾਰਪੁਰ - ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬਣਿਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ
ਰਾਏ ਸਰਵੇਖਣ

ਰਾਏ ਸਰਵੇਖਣ (ਓਪੀਨੀਅਨ ਪੋਲ), ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਵੇਖਣ (ਪੋਲ) ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਸੈਂਪਲ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ। ਓਪੀਨੀਅਨ ਪੋਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤਰਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਤਕ ਰਾਏ
ਫ਼ੀਚਰ ਲੇਖ

ਫ਼ੀਚਰ ਲੇਖ  ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਲਿਖਣ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਦਕਾ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੀਚਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਸੰਜਮ ਲਈ  ਯਾਦਗਾਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੌਚਿਕ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਅਜਿਹਾ ਕਥਾਤਮਕ ਲੇਖ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਕ, ਸਥਾਨ, ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਫ਼ੀਚਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਕਿਸਮਾਂ
*ਦ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਜਰਨਲਿਸਟ*ਵਿਚ, David Randall ਨੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:

;ਕਲਰ ਪੀਸ
:ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਥੀਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਉਣਾ।
;ਕੰਧ ਤੇ ਮੱਖੀ

;ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਓਹਲੇ
:Similar to the above, but with the journalist a part of events.

;ਭੇਖ ਧਾਰ ਕੇ
:ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਪੰਚ ਰਚਕੇ (ਵੇਖੋ, ਰਿਆਨ ਪੈਰੀ).

;ਇੰਟਰਵਿਊ

;ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
:ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪੜਤਾਲ। ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ।

;ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ
:ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਲੇਖ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਖੋਜ, ਅਨੁਭਵ, ਜਾਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।

;ਤਥ/ ਘਟਨਾ ਲੜੀ
:ਤੱਥ, ਮਿਤੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸੂਚੀ।

;ਪਿਛੋਕੜ-ਮੂਲਕ / ਇਤਿਹਾਸ
:An extended fact box.

;ਪੂਰੇ ਪਾਠ
:Extracts from books or transcripts of interviews.

;ਮੇਰੀ ਗਵਾਹੀ
:A first-person report of some kind.

;ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
: ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ

;ਵੌਕਸ ਪੌਪ / ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ
:ਜਨਤਾ ਜਾਂ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ

;ਰਾਏਜਾਮਾ

;ਰਿਵਿਊ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤਰਕਾਰੀ
ਜਾਰਵਾ ਭਾਸ਼ਾ

**ਜਾਰਵਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਜਾਰਵਾ ਕਬੀਲਾ ਵੱਲੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਭਾਵ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਰਵਾ ਕਬੀਲਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਿਰਫ 400 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ।

## ਸਵਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਜਾਰਵਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਛੇ ਸਵਰ ਅਤੇ ਸੋਲਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਹਨ।

### ਸਵਰ
### ਵਿਅੰਜਨ
## ਹਵਾਲੇ
## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
*

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*Rosetta Project: Jarawa Swadesh list

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ ਕਿੱਲਿਆਂਵਾਲੀ

**ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ** **ਮੰਡੀ ਕਿੱਲਿਆਂਵਾਲੀ** ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਕਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਮਾਲਵਾ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਕਾਲਜ ਹੈ।

## ਵਿਦਿਆਰਥੀ 
ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। 

## ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ 
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । 

## ਫੈਕਲਟੀ 
ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਜੇ.ਐਸ.ਆਨੰਦ ਦਾ ਨਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ।ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋ. ਦੇ ਰੂਪ ‘ਚ ਡਾ.ਜੇ.ਐਸ.ਆਨੰਦ ਨੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕਾਰਜ 1979 ‘ਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਖਾਂਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1981 ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ ਕਿੱਲਿਆਂਵਾਲੀ ‘ਚ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਹੱਦ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਲਜ ‘ਚ ਪੇਂਡੂ ਪਿੱਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਥੀਆਂ ਨੂੰ 19 ਵਰ੍ਹੇ ਬੜੀ ਨਿਪੁਨੰਤਾ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਈ। ਸੰਨ 2000 ‘ਚ ਡਾ.ਆਨੰਦ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਬਠਿੰਡਾ ‘ਚ ਆ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਤੇ ਜੈਤੋ ਸਥਿਤ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਓਪਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਕੇਂਦਰ ‘ਚ ਵੀ ਐਮ.ਏ. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜਾਂਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। 

## ਮੈਗਜ਼ੀਨ 
ਕਾਲਜ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਨਾਨਕ ਜੋਤ'ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਕਤਸਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਕੁਟਿਅੱਟਮ

[right|thumb|300x300px|Guru [ਮਣੀ ਮਾਧਵ ਚਾਕਿਆਰ|Mani Madhava Chakyar and his troupe performing *Thoranayudham* (part of Bhasa's play *Abhiṣeka Nataka* based on the epic Ramayana) Koodiyattam (1962, Chennai).।t was the first ever Koodiyattam performance outside Kerala.]]
ਕੂਡੀਅੱਟਮ (, , ) ਜਾਂ ਕੁਟਿਅੱਟਮ, ਕੁਟਿਅੱਟਮ ਪਾਰੰਪਰਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਥਿਏਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕੁਟੀਅੱਟਮ 2,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।  ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਅਮੂਰਤ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿੰਦਾ ਥਿਏਟਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਾ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢ 
ਕੂਟੂ (കൂത്തു്) ਦਾ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਨਾਚ ਜਾਂ ਨਿਭਾਓ ਹੈ।
alt=Koodiyattam Performance.|thumb|*ਕੂਡੀਅੱਟਮ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰੰਗਮੰਚ
ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ

**ਸ਼ਰਦ ਗੋਵਿੰਦਰਾਓ ਪਵਾਰ** (ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1940) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਸ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਪਵਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬਾਰਾਮਤੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਐਨਸੀਪੀ ਦੇ ਵਫਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੌਮੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਆਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਚ ਪਦਵੀ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ।

ਪਵਾਰ ਨੇ 2005 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ 2010 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 17 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੜ-ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ, ਤੇ ਉਹ 2001 ਤੱਕ 2010 ਤੱਕ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪਵਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਗੋਵਿੰਦਰਾਉ ਪਵਾਰ, ਜੋ ਬਾਰਾਮਤੀ ਕਿਸਾਨ ਸਹਿਕਾਰੀ (ਸਹਿਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਵਿਕਰੀ ਸੰਘ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਦਾਬਾਈ ਪਵਾਰ, ਜੋ ਬਾਰਾਮਤੀ ਤੋਂ ਦਸ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਫਾਰਮ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਪਵਾਰ ਕਾਮਰਸ ਦੇ ਬ੍ਰਿਹਾਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕਾਲਜ (BMCC), ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

ਪਵਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ (ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਸ਼ਿੰਦੇ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾਨੰਦ ਸੁਲੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੈ। ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਇਸ ਵੇਲੇ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚ ਬਾਰਾਮਤੀ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਵਾਰ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਅਜੀਤ ਪਵਾਰ, ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਪਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਰਾਠੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਕਢਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਗ਼ੁਲਾਤ

ਗ਼ੁਲਾਤ (; ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ "ਅੱਤਵਾਦੀ", the adjectival form of **ghuluww**) ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਸ਼ੀਆ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਸਤੀਆਂ (ਅਕਸਰ ਪਿਆਮਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ) ਵਿੱਚ ਦੈਵੀ ਗੁਣ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੀਆ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ੀਆਵਾਂ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਲਗਾ ਜੋ ਜੈਦੀ ਸ਼ੀਆ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਇਸਮਾਇਲੀ ਸ਼ੀਆ ਦੀ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਹੋਣ।  ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਵਧੌੜ" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕੁਫਰ ਇਹ ਕੰਮ ਹਨ: ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਿ ਅੱਲਾ ਕਈ ਵਾਰ ਇਮਾਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੁਨਰਜਨਮ (tanāsukh) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਮੰਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਅਲਾਵੀ

**ਅਲਾਵੀ** (*ʿAlawīyyah* ), ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਦਵਾਜ਼ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਅਲਾਵੀ ਲੋਕ ਅਲੀ (ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ) ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਮ "ਅਲਾਵੀ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਅਲੀ ਦੇ ਚੇਲੇ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ਼ੁਲਾਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਇਹ ਫਿਰਕਾ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਇਬਨ ਨਸੀਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਲਾਵੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਨਸੀਰੀ" ('** ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਪਦ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਅਰਥ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਂ, "**ਅਨਸਾਰੀ'*" *()'', "ਨਸੀਰੀ" ਦਾ ਗ਼ਲਤ ਲਿਪੀਅੰਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ, ਅਲਾਵੀ ਫਿਰਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 12% ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਲਿਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ  ਹਨ। ਅੱਜ ਮਕਬੂਜ਼ਾ ਗੋਲਾਨ ਹਾਈਟਸ ਦੇ ਗਾਜ਼ਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਅਲਾਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅਲਾਵੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਲਾਵੀ ਸੀਰੀਆ ਤੱਟ ਤੇ  ਅਤੇ ਤੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਸੁੰਨੀ, ਮਸੀਹੀ, ਅਤੇ ਇਸਮਾਇਲੀ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਲਾਵੀਆਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਕੀਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਅਲਾਵੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਕੀਦਿਆਂ ਦੇ ਅਰਬੀ ਵਿਵਰਣ ਪੱਖਪਾਤੀ (ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ 2000ਵਿਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਲਾਵੀ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਲਾਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਗਾਹੀ ਤ੍ਰਿਏਕ, ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲੂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਮਾ ਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਅਲਾਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਗਾਹੀ ਤ੍ਰਿਏਕ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅਵਤਾਰ, ਅਲੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਤੇ ਸਲਮਾਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਨ। ਅਲਾਵੀਆਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਿਮ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਕੀਦਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਬੜੇ ਜੁਲਮ ਕੀਤੇ ਹਨ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਾਵੀ
ਚੱਕ ਮਿਹਰਾ

**ਚੱਕ ਮਿਹਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 378 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1847 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 918 ਮਰਦ ਅਤੇ 929 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1012 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 975 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 82.32% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 86.31% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 78.40% ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਉਪਕਾਨੂੰਨ

**ਉਪਕਾਨੂੰਨ** ਉਹ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਸਮੁਦਾਇ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਪ ਕਾਨੂੰਨ ਕਿਸੇ ਸਟੇਚੂਟ ਦਾ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸਟੇਚੂਟ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਬਾਡੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਪਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਖਤਿਆਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਸਥਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ by(e)-ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਉਪ-ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕੋਡ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਅਫਸਰ ਜਾਂ ਮਿਉਂਸਪਲ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਅਫਸਰ ਦੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਇੱਕਲੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੋਡ, ਆਰਡੀਨੈਂਸ, ਜਾਂ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ, ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾ-ਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਖਾਰਾ ਦੁੱਧ

**ਖਾਰਾ ਦੁੱਧ** ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ 1973 ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।
## ਪਾਤਰ
# ਮਿਲਖੀ
# ਉਸਦੀ ਭਾਬੀ
# ਉਸਦਾ ਭਰਾ (ਮਿਲਖੀ ਦੇ ਮਾਮੇ ਦਾ ਮੁੰਡਾ)
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੂਪ, ਖਾਰਾ ਦੁੱਧ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਿਲਦ

''''ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਿਲਦ'''' ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪਾਤਰ
#ਕਰਮ ਸਿੰਘ 
#ਸਤਵੰਤ
#ਜੈਨਾ
## ਪਲਾਟ
1947 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਿਲਦਸਾਜ਼ ਕੋਲ ਪੁਰਾਣੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਿਲਦ ਬੰਨ੍ਹਵਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਿਲਦ (ਨਾਟਕ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀ ਗੁਰਗਾਬੀ

**ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀ ਗੁਰਗਾਬੀ** ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

## ਪਲਾਟ
ਇਕ ਹੇਠਲੀ ਮੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਧੀ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੈ। ਅਮੀਰ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਲਜੋਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਘਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਕੋਲ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਔਖੀ ਸੌਖੀ ਹੋਕੇ ਧੀ ਲਈ ਰੇਸ਼ਮੀ ਸੂਟ ਬਣਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਧੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀ ਗੁਰਬਾਗੀ ਹੋਵੇ। ਪਿਉ ਨੇ ਔਖੇ-ਸੌਖੇ ਹੋ ਗੁਰਗਾਬੀ ਲੈ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਦੇਖੀ, ਗੁਰਗਾਬੀ ਤੰਗ ਨਿਕਲੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗਾਬੀ ਦੇ ਹੀ ਸੁਪਨੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਕੁੜੀ ਗੁਰਗਾਬੀ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੱਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋ ਸਕੇ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਸੁਣੋ ਕਹਾਣੀ: *ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀ ਗੁਰਗਾਬੀ*
*ਦੇਖੋ, ਫਿਲਮਾਇਆ ਰੂਪ: *ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀ ਗੁਰਗਾਬੀ*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਅਮਿਤ ਮਿਸ਼ਰਾ

**ਅਮਿਤ ਮਿਸ਼ਰਾ**  (ਜਨਮ 24 ਨਵੰਬਰ 1982) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਰਾ ਇੱਕ ਲੈੱਗ-ਬਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਹੇਠਲੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਮੈਚ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਖਿਲ਼ਾਫ *ਟੀਵੀਐੱਸ ਕੱਪ* ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਕੁਲਜੀਤ ਰੰਧਾਵਾ

**ਕੁਲਜੀਤ ਰੰਧਾਵਾ** (1 ਜਨਵਰੀ 1976 – 8 ਫ਼ਰਵਰੀ 2006) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਹ *ਕੋਹਿਨੂਰ* ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਲੈ ਬਹੁਤ ਚਰਚਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
## ਜੀਵਨ
ਕੁਲਜੀਤ ਰੰਧਾਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ 1976 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੀਤਿਆ, ਪਰ ਉਚੇਰੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰਬਚਨ ਰੰਧਾਵਾ ਸੀ। ਕੁਲਜੀਤ ਨੇ ਕੋਹਿਨੂਰ, ਸੀਏਟੀਐਸ ਅਤੇ ਹਿੱਪ ਹਿੱਪ ਹੁਰੇ ਵਰਗੇ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। 8 ਫਰਵਰੀ 2006 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੁਸਾਈਡ ਨੋਟ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਬਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਰੂਨਾ ਲੈਲਾ

ਰੂਨਾ ਲੈਲਾ ਇੱਕ ਬੰੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਗਾਇਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦੇਰ 1960ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਫਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਾਉਣ ਸ਼ੈਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਗਾਇਕਾ ਮਾਲਾ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋੜੀ ਵੀ ਬਣਾਈ।

## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲੈਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿਲਹੇਟ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ੧੯੫੨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਬਣਨ ਦੀ ਆਸ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਥਕ ਅਤੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੀਨਾ ਲੈਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਨਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਬਕਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਦੀਨਾ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਲੈਲਾ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਈਅਦ ਮੁਹੰਮਦ ਇਮਦਾਦ ਅਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ, ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹਿਪ-ਹੋਪ, ਰਾਕ ਐਨ ਰੋਲ, ਡਿਸਕੋ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਧਾਵਾਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਨੂੰ  ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਪੌਪ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਰੁਸ਼ਦੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜੈਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਇਸਾਈ ਬੈਂਡ - ਕਰਾਚੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਮੁੰਬਈ, ਢਾਕਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਤ ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਲੌਬੀਆਂ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।  ਉਹ ਗਾਇਕ ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰੰਸਕ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ (ਅਧਿਆਪਕ) ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਗਾਉਣ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ, ਸਗੋਂ ਮੰਚ ਤੇ ਉਸਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਵੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲੈਲਾ ਦਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਵਾਜਾ ਜਾਵੇਦ ਕਾਇਸਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਦੂਜਾ ਸਵਿਸ ਨਾਗਰਿਕ ਰਨ ਡੈਨੀਅਲ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਆਲਮਗੀਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਮਰਫੀ

**ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਮਰਫੀ** (ਜਨਮ:**ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਐਨ ਬਰਤੋਲਤ**; ਨਵੰਬਰ 10, 1977&nbsp;– ਦਿਸੰਬਰ 20, 2009), ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। 
## ਜੀਵਨ
ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਮਰਫੀ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਨਵੰਬਰ 1977 ਨੂੰ ਅਟਲਾਂਟਾ (ਜਾਰਜੀਆ) ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਸ਼ੇਰੇਨ ਕੈਥਲੀਨ ਮਰਫ਼ੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਐਨਗੀਲੋ ਜੋਸਫ਼ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਮਰਫੀ ਅਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਨਿਊਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਐਕਟਿੰਗ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਜਾਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਕਿੱਟਾਂ, ਨਾਟਕਾਂ ਤੇ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣ, ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਐਕਟਿੰਗ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ ਤੇ 13 ਸਾਲ ਤਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਐਕਟਿੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਮਰਫੀ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਮਦਾਰ ਐਕਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਨੱਬੇ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਰਫੀ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਛੂਹਣ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋ ਗਈ। ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਮਰਫੀ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਫੈਮਿਲੀ ਪ੍ਰੇਅਰਜ਼’ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਚੱਲ ਸੋ ਚੱਲ ਫ਼ਿਲਮ ਕਲੂਲੈੱਸ, ਫਰੀਵੇਅ, ਬੌਂਗਵਾਟਰ, ਡਰਾਈਵ, ਫਾਲਿੰਗ ਸਕਾਈ, ਫੋਨਿਕਸ, ਜੈਕ ਐਂਡ ਰੇਬਾ, ਡਰੌਪ ਡੈਡ ਗੌਰਜੀਅਸ, ਗਰਲ ਇੰਟ੍ਰਪਟਡ, ਟ੍ਰਿਕਸੀ, ਚੈਰੀ ਫਾਲਜ਼, ਦਿ ਆਡੀਸ਼ਨ, ਸਾਈਡਵਾਲਕਸ ਆਫ਼ ਨਿਊਯਾਰਕ, ਸਮਰ ਕੈਚ, ਰਾਈਡਿੰਗ ਇਨ ਕਾਰਜ਼ ਵਿਦ ਬੁਆਏਜ਼, ਸਪੰਨ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੇ ਟੀ ਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਮਰਫੀ 20 ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਰਹੱਸਮਈ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈ। ਉਹ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ ਪਈ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮਰਫੀ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਸੀਅਤ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਰਦੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਖਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਮੇਲਾ ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ

ਮੇਲਾ ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ or ਮੇਲਾ ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ () ਦਰਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਉਰਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ ਮੇਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਬਾਗ਼ਬਾਨਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਾਗ਼ਬਾਨਪੁਰਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਬਾਗ਼ ਕੇ ਕਰੀਬ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਓਹਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੱਗਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਦਰ ਅੱਯੂਬ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਸਦਾਰਤੀ ਹੁਕਮ 1958 ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੇ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਇਹਦੇ ਲਾਉਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਆਇਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 

ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਇਹ ਉਰਸ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜਾ ਤਿਓਹਾਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਬਸੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰਾ ਬੜਾ ਸਕਾਫ਼ਤੀ ਤਿਓਹਾਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਬਸੰਤ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਫਿਰ ਬੜਾ ਤਿਓਹਾਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

A Dervish in Lahore celebrating Mela Chiraghan "Festival of Lights").jpg|ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਦਰਵੇਸ਼
Folk Cuisine of Lahore, Sweets at Mela Chiraghan of Madho Lal Hussain (Lahore).jpg|ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ
Making Sweet of Mela Chiraghan, Lahore (also Known as Qatlama).jpg|ਮਿੱਠਾ ਬਣਾਉਂਦੇ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਬਸੰਤ
* ਉਰਸ (ਅਜਮੇਰ) 
* ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ

## ਹਵਾਲੇ 
* Mela Charagan
* Pictures of Food Stuff at Mela Charagan
* *A Victim of Apathy*, The News International, March 29, 2005
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ

**ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ** ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਕ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲੋਕਧਾਰਾ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਟਾਵਾਂ, ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ, ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ, ਅਖਾਣ, ਚੁਟਕਲੇ, ਰੀਤਾਂ, ਰਿਵਾਜ਼ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Punjabi Folklore 02.jpg|ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
File:Punjabi folk.jpg|ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
File:Punjabi Folklore 07.jpg|ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
File:Punjabi Folklore 08.jpg|ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
File:Punjabi Folklore 09.jpg|ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ(ਪੁਰਾਣਾ ਜਿੰਦਾ)
File:Punjabi Folklore 15.jpg|ਨਲਕਾ(ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ) 
File:Punjabi Folklore 16.jpg|ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
File:Punjabi Folklore 18.jpg|ਜਿੰਦਾ(ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਬਸ ਕੰਡਕਟਰ (ਕਹਾਣੀ)

**ਬਸ ਕੰਡਕਟਰ** ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
## ਪਾਤਰ
#ਡਾਕਟਰ ਪਾਲੀ
#ਜੀਤ ਬਸ ਕੰਡਕਟਰ
## ਪਲਾਟ
ਡਾਕਟਰ ਪਾਲੀ ਦੀ ਬਦਲੀ ਨਾਭੇ ਤੋਂ ਪਟਿਆਲੇ ਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬੱਸ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਨਾਭੇ ਤੋਂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਆਥਣ ਨੂੰ ਪਰਤ ਆਉਂਦੀ। ਭੀੜ ਤੇ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਹੂਦਾ ਹਰਕਤਾਂ, ਅਸੱਭਿਅ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਲਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਰਨ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਸ ਕੰਡਕਟਰ, ਜੀਤ ਦਾ ਉਸ ਵੱਲ ਵਤੀਰਾ ਬਹੁਤ ਅਪਣੱਤ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਤ ਡਾ.ਪਾਲੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦਾ ਸੀ । ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਧੱਕੇ-ਮੁੱਕੇ ਤੋਂ ਉਸ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਲਈ ਸੀਟ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਜੀਤ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਟਿਕਟ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਨਹੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਗਲ ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਬੱਸ ਕੰਡਕਟਰ ਉਸਦੀ ਟਿਕਟ ਦੇ ਪੈਸੇ ਭਰੇ। ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਿਆਲ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਜੀਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਡਾ.ਪਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਮਰੀ ਹੋਈ ਭੈਣ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਵੀ ਲਾਹੌਰ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ... ਹੱਲਿਆਂ ਵੇਲੇ ਉਥੇ ਹੀ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਮੈਂ ਰੁਲਦਾ-ਖੁਲਦਾ ਏਧਰ ਆ ਗਿਆ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕਿਥੋਂ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਾ ਹੁੰਦੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਕੰਡੱਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਬੈਗ ਤੇ ਟੂਟੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅਮਰਜੀਤ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ... ਤੇ... ਤੇ...," ਅੱਗੋਂ ਉਹਦਾ ਗਲਾ ਭਰ ਆਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਪੂਜਾ ਭੱਟ

**ਪੂਜਾ ਭੱਟ **(; ਜਨਮ 24 ਫ਼ਰਵਰੀ 1972) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਭੱਟ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ ਡੈਡੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਔਰਤ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਲਕਸ਼ ਨਿਊ ਫੇਸ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਪੂਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ੨੪ ਫਰਵਰੀ ੧੯੭੨ ਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਅਤੇ ਕਿਰਨ ਭੱਟ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੀ ਰਾਜ਼ਦਾਨ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਰਾਹੁਲ ਭੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸ਼ਾਹੀਨ ਭੱਟ ਅਤੇ ਆਲੀਆ ਭੱਟ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਹਿਤਾਰਥ ਭੱਟ ਅਤੇ ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ ਹਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ
### ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ
ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਲਾਡਲੀ ਧੀ ਪੂਜਾ ਭੱਟ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਲੜੀਵਾਰ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ’ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਦਿਲ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ’ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪੂਜਾ ਤੇ ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ ਅਭਿਨੀਤ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਆਸਕਰ ਵਿਜੇਤਾ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਸੜਕ’, ‘ਦਿਲ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀ’, ‘ਸਰ’, ‘ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਕਹਾਨੀ ਯਾਦ ਆਈ’ ਅਤੇ ‘ਨਰਾਜ਼’ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਰੱਜ ਕੇ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੋਈ।

### ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਵਜੋਂ
ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਪਾਪ’, ‘ਅਵਕਾਸ਼’, ‘ਧੋਖਾ’, ‘ਕਜਰਾਰੇ’ ਤੇ ‘ਜਿਸਮ-2’ ਵੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪੂਜਾ ਹੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਪਿਤਾ’, ‘ਦਿਲ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀ’, ‘ਸੜਕ’, ‘ਸਾਤਵਾਂ ਆਸਮਾਨ’, ‘ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਕਹਾਨੀ ਯਾਦ ਆਈ’, ‘ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ’, ‘ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕੁਸੇਤਰ’, ‘ਕਲੂਰੀ’ (ਤਾਮਿਲ), ‘ਗੁਨਾਹਗਾਰ’, ‘ਚਾਹਤ’ ਤੇ ‘ਅੰਗਾਰੇ’ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਜਾ ਭੱਟ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਤਮੰਨਾ’, ‘ਦੁਸ਼ਮਨ’, ‘ਹਮ’, ‘ਸੁਰ’, ‘ਜਿਸਮ’, ‘ਪਾਪ’, ‘ਰੋਗ’, ‘ਅਵਕਾਸ਼’ ਤੇ ‘ਜਿਸਮ-2’ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।

2020 ਵਿੱਚ, ਪੂਜਾ 1991 ਦੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਸੜਕ 2 ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ 20 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ। ਇਹ 28 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਡਿਜ਼ਨੀ + ਹੌਟਸਟਾਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2021 ਵਿੱਚ, ਭੱਟ ਅਲਾਂਕ੍ਰਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੈਬਸੀਰੀਜ਼ 'ਬੰਬੇ ਬੇਗਮ' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੂਤਾ ਸੁਭਾਸ਼, ਸ਼ਹਾਨਾ ਗੋਸਵਾਮੀ, ਪਲਾਬੀਟਾ ਬੋਰਥਕੁਰ ਅਤੇ ਆਧਿਆ ਆਨੰਦ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। 

## ਵਿਵਾਦ 
ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਟਾਊਨ ਦੀ ਗੱਲ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਕਵਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਟੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਚੁੰਮਦੇ ਦਿਖਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾਇਆ: "ਜੇ ਪੂਜਾ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ।"

## ਸਨਮਾਨ
## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
### ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰਾ
### As a crew member
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੱਟ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਪੰਜਾਬ (ਪੁਸਤਕ )

**ਪੰਜਾਬ **, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪਟਿਆਲਾ, ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ੍ਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਸਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1980 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ।ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਰੌਚਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ |ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰੂਹ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਰਹੀ ਸੀ।ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੁਖਬੰਧ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਕੈਰੋਂ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ 
ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੱਦਾਵਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ, ਬੁਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਪ੍ਰੋ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਡਾ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 
### ਸਮੁਚੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਬਣਤਰ 
#ਡਾ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ
#ਸ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ
#ਡਾ.ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ
#ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮਾਹਰ
# ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
# ਪ੍ਰੋਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ
# ਸ੍ਰੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ
# ਸ੍ਰੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ
# ਡਾ.ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ
# ਸ੍ਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਤਲ

## ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਸ਼ਾ ਸਮਗਰੀ
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਵੰਨ ਸਵੰਨੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਫੁਲਕਾਰੀ,ਕਾਂਗੜੇ ਦੀ ਚਿਤਰਕਾਰੀ, ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਿਤਰਕਾਰੀ, ਲੋਕਗੀਤ,ਲੋਕ ਨਾਚ, ਰਸਮੋ ਰਿਵਾਜ, ਮੇਲੇ, ਤਿਓਹਾਰ, ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ,ਸਾਹਿਤ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਾ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 

ਤਸਵੀਰ:DSCN2458.JPG

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੂਣਕ

**ਮੂਣਕ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 23 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 113 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 63 ਮਰਦ ਅਤੇ 50 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 794 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 714 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 94.06% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 96.43% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  91.11% ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਫੀਸਾ ਜ਼ੋਸੇਫ

**ਨਫੀਸਾ ਜ਼ੋਸੇਫ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਜੌਕੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
## ਜੀਵਨ
ਨਫੀਸਾ ਜ਼ੋਸੇਫ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1978 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ (ਭਾਰਤ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਸੇਂਟ ਜ਼ੋਸੇਫ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ। ਨਫੀਸਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਿਰਮਲ ਜੋਸੇਫ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਨ ਜਦੋਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸੀ। ਨਫੀਸਾ ਦੀ ਮਾਂ ਊਥਾ ਜ਼ੋਸੇਫ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ’ਚ ਭੈਣ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਫੀਸਾ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਜਾਗ ਪਿਆ। 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਮਾਡਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਫੀਸਾ ਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ 10 ਸਥਾਨਾਂ ’ਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ। ਨਫੀਸਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ‘ਐਮ.ਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ ਵੀਜੇ ਹੰਟ’ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਹਾਊਸ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਹੋਸਟ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀ ਵੀ ਦੇ ‘ਸੀ ਏ ਟੀ ਐਸ’ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ। ਕਈ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟ ਬਣੀ। ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਰ ਵਰਲਡ ਉੱਪਰ ਸਟਾਈਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗਰਲਜ਼ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਨਫੀਸਾ ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਕਾਲਮ ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੁੱਦੇ ਚੁਕਦੀ ਸੀ।

## ਮੌਤ
ਉਸ ਨੇ 29 ਜੁਲਾਈ 2004 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਲਾ ਕੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਗੇਤਰ ਗੌਤਮ ਖੰਡੂਜਾ ਤੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਕੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਸ਼ੁਦਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਆ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ’ਤੇ ਨਫੀਸਾ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਲਾ ਕੇ ਇਸ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ

**ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਓਏ ਲੱਕੀ ਲੱਕੀ ਓਏ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ 1, 2 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਰਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਨੇਹਾ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬਧਤ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਬਤੌਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਨੇਹਾ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਆਸ਼ਾ’ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਬ੍ਰੇਕ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਸਰਕਾਰ ਰਾਜ’ ਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਸਨੇਹਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ‘ਓਏ ਲੱਕੀ ਲੱਕੀ ਓਏ’ ਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਸਨੇਹਾ ਨੂੰ ਫੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੇੜਿਓਂ ਸੁਣਨ ਤੇ ਮਾਨਣ ਦਾ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮੇਲਿਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੰਗ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ‘ਲਵ ਸੈਕਸ ਔਰ ਧੋਖਾ’, ‘ਭੇਜਾ ਫਰਾਈ’, ‘ਗੈਂਗਸ ਆਫ਼ ਵਾਸੇਪੁਰ-1,2’ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਮੀ ਸੰਗੀਤ ਚੈਨਲ ਐਮ ਟੀ.ਵੀ. ਦੀ ਥੀਮਟੋਨ ਵੀ ਸਨੇਹਾ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਸ਼ਾ ਵਿਚਲਾ ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ ਜਰਮਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਲਵ ਸ਼ਵ ਚਿਕਨ ਖੁਰਾਨਾ’ ਦੇ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸੂਫ਼ੀ ਭੈਣਾਂ ਜੋਤੀ ਸੁਲਤਾਨਾ ਕੋਲੋਂ ਗਵਾਇਆ।
## ਸ਼ੂਰੁਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਨੇਹਾ ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਨਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰੰਨ ਉਸ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖ ਲਿਆ।

ਆਪਣੀ ਐਚ.ਐਸ.ਸੀ. ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਆਰਟ ਦਿਸ਼ਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ। 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਨੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
2004 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਹੋਪ' ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਨੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨੇਲਸ ਫਿਲਮਫੇਸਟ ਐਡਮਨ ਵਿਖੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਰੁਚੀ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਕਾਲ - ਯਸਟਰਡੇ ਔਰ ਟੂਮੌਰੋ (2005) ਲਈ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬਰੇਕ ਉਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ 2007 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਗੋ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਰਾਜ (2008) ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

2008 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਓਏ ਲੱਕੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਕੋਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਲੱਕੀ ਓਏ! ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਗਿਨੀ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਹਰਿਆਣਵੀ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਬਣਾਇਆ।

ਉਹ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਪ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸਸੀਪੁਰ (ਭਾਗ 1 ਅਤੇ ਭਾਗ 2) ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 58ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ 
## ਬਿਹਾਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ
੨੦੧੬ ਬਿਹਾਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਰਾਹੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ ਦਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਾ-ਗਠਜੋੜ ਦੇ ਚੋਣਾਵੀ ਕੈਂਪਨ ਦੀ ਜਾਨ ਬਣਿਆ ਗੀਤ, *ਫਿਰ ਸੇਂ ਏਕ ਬਾਰ ਹੋ ਬਿਹਾਰ ਮੇਂ ਬਹਾਰ ਹੋ, ਫਿਰ ਸੇਂ ਏਕ ਬਾਰ ਹੋ, ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਹੋ* ਦਾ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ ਨੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਅਰੇ ਨੇ ਮਹਾ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਜਿੱਤ 'ਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਨਾਮਾ ਪੇਪਰ

**ਪਨਾਮਾ ਪੇਪਰ** ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਨਾਮਚੀਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਡੋ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਏ। ਪਨਾਮਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਨਿਯਮ ਕਾਫ਼ੀ ਆਸਾਨ ਹਨ। ਜਿਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਕੀਰ ਹੋਏ ਹਨ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਮੋਸੇਕ ਫੋਂਸੇਕਾ ਹੈ। ਮੌਜ਼ੈਕ ਫੌਨਸੇਕਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਲਾ ਧਨ ਧਾਰਕਾਂ ਜਾਂ ਟੈਕਸ ਚੋਰਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜ-ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਦੂਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਕਾਲਾ ਧਨ ਚਿੱਟਾ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਮਾਇਆਸਾਜ਼ੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਹੇਡਕਵਾਰਟਰ ਪਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ 35 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਫਤਰ ਹਨ।

## ਲੋਕ
ਲਕੀਰ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 140 ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 12 ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਘੋਟਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਤਾਸ ਦੀ ਆਦਤ

***ਤਾਸ ਦੀ ਆਦਤ*** ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
## ਪਾਤਰ
#ਸ਼ੇਖ਼ ਅਬਦੁਲ ਹਮੀਦ
#ਰਹੀਮਾ 
#ਬਸ਼ੀਰ

## ਪਲਾਟ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਪੇਮੀ ਦੇ ਨਿਆਣੇ

**ਪੇਮੀ ਦੇ ਨਿਆਣੇ** ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿੱਖੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਦੀ ਇਕ ਵਿਥਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ੇ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਮੂਲ “ਰਾਸ਼ੇ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰਾਸ਼ੇ ਦੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਡਰ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਉਸ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਭੈ ਉਪਰ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਭੀ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਇਕ ਦੋ ਥਾਈਂ ਆਪਣੇ ਹੰਢੇ ਸੰਢੇ ‘ਕਵੀਓਵਾਚ' ਨਨੇ-ਮੁੰਨੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ (ਜੋ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਚਿਤ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਕਲਾਤਮਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵਿਵਰਜਿਤ ਨਾ ਹੋਣ;) ਪਰ ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਇਕ ਮਾਨਸਿਕ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਭੈਅ ਦੀ ਨਵਿਰਤੀ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਕਿ “ਆਪਾਂ ਕਹਾਂਗੇ ਅਸੀਂ ਪੇਮੀ ਦੇ ਨਿਆਣੇ ਹਾਂ" ਤੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਭੈਣ ਦਾ ਆਪ ਪੇਮੀ ਰੂਪ ਹੋ ਦਿਸਣਾ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਇਕ ਵਚਿਤਰ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਸਚਮੁਚ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਭਵ-ਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਜੇਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। 

## ਪਾਤਰ
* ਪੇਮੀ
* ਪੇਮੀ ਦੇ ਨਿਆਣੇ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਇਨ ਨਾਰਥ ਅਮੈਰੀਕਾ

**ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਇਨ ਨਾਰਥ ਅਮੈਰੀਕਾ**, (APNA) ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ,ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿਸ਼ਵੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ 1984 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਵਿੱਲਖਣਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀਆਂ ਦੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਕਰਨ ਪਏ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਕੈਡਮੀ ਵੱਲੋ ਇੱਕ ਸਾਂਝ ਨਾਮ ਦਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰੁਮੁਖੀ ਦੋਵਾਂ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਾਹਿਤ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਤਰਤੀਬ-ਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 2010 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ, ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਨਾਟਕ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਆਡੀਓ, ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਦੋਵਾਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾਂ ਦਾ ਪੁਲ ਉਸਾਰਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਪਿਰਤ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਆਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
## ਮੈਂਬਰ 
ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕੁੱਲ 7580 ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 42 ਦੇਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ,ਕਨੇਡਾ, ਆਸਟਰੇਲੀ, ਜਾਪਾਨ ;ਜਰਮਨੀ, ਨੀਊਜੀਲੈਂਡ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 
## ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਟੀਮ 
ਸੰਸਥਾ ਦੀ 19 ਮੈਂਬਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਟੀਮ ਹੈ। ਅਕੈਡਮੀ ਵਲੋਂ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਮੈਂਬਰ ਸ੍ਰੀ ਜਾਵੇਦ ਬੂਟਾ ਵੱਲੋਂ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਕਹਰੁਵਾ

**ਕਹਰੁਵਾ** ਜਾਂ **ਤ੍ਰਣਮਣਿ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:amber, ਐਬਰ) ਰੁੱਖ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਗੋਂਦ (ਸੰਖ ਜਾਂ ਰੇਜਿਨ) ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਹੋਕੇ ਪੱਥਰ ਬਣ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਰੇਜਿਨ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਕਾਲ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਗਹਿਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਧੂਫ਼ਬੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਖਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਗੋਂਦਨੁਮਾ ਸੰਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕੀਟ ਜਾਂ ਪੱਤੇ-ਟਹਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਹਰੁਵੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਓਦੋਂ ਉਹ ਹਲਕੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਡਲੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦੋਵੇਂ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕਹਰੁਵੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਇਡਰੋਕਾਰਬਨ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

File:amber.pendants.800pix.050203.jpg
File:Amber2.jpg
File:Baltic Amber necklace with insects inclusions.jpg
File:Ambre Dominique Moustique.jpg
File:Bernsteinzimmer01.jpg
File:Herakleia Museo Nazionale Della Siritide Jewellery.jpg
File:Amber Bernstein many stones.jpg
File:Amber miners2.jpg
File:Colours of Baltic Amber.jpg
File:Amber Fisher.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਕ੍ਰਿਮਿਨਲ ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ ਕੋਡ (ਭਾਰਤ)

**ਕ੍ਰਿਮਿਨਲ ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ ਕੋਡ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। ਇਹ 1973 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1974 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜੁਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸ ਐਕਟ ਵਿੱਚ 484 ਧਾਰਾਵਾਂ, 2 ਅਨਸੂਚੀਆਂ ਅਤੇ 45 ਫਾਰਮ ਹਨ। ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ 37 ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਸ਼ੀਜ਼ਰਲ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ ਜੋ ਦਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਜੁਰਮ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਲਿਖਵਾਉਣ ਤੋਂ  ਲੈ ਕੇ ਜੁਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਜਾਂ ਦੇਣ ਤੱਕ ਤੇ ਫਿਰ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਪਾਉਣ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰੋਸ਼ੀਜਰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਸਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਦਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁਰਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸਜਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਸਟੈਪ ਲੈਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ 37 ਅਧਿਆਇ ਤੇ 484 ਥਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਜ਼

ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਜ਼ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਸਾਜ਼ ਹਨ,ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਜ਼ ਦੀ ਨਕਲ ਹਨ।ਇਹ ਸਾਜ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸਾਜ਼ ਹੈ,ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ,ਨਾਦ ਪੱਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਖੋਲ੍ਹ।ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਾਹ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਰੌਂ ਨਾਲ ਨਾਦ ਪੱਤੀਆਂ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਕਾਂਬੇ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਵਰ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਦਾ ਖੋਲ੍ਹ ਰੈਜ਼ੋਨੇਟਰ ਹਨ।ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਾਹ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਰੌਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਤਾਲ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਵਿਅੰਜਨ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਜ਼ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕੳਦਾ ਹੈ।ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ,ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਸਰੀ ਵੱਜਦੀ ਹੈ,ਮਨੁੱਖ ਸੀਟੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।ਤੂੰਬੇ ਦੀ ਤਾਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥਰਥਰਾਉਣ ਵਾਲਾ,ਨਾਦ ਪੱਤੀਆਂ ਥਰਥਰਾਉਦੀਆਂ ਹਨ।ਢੋਲਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਜਣ ਵਾਲਾ, ਵਿਅੰਜਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

# ਸਾਹ ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼
# ਤਾਰ ਜਾਂ ਤੁਣਤੁਣੀ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼
# ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਕੱਜ ਕੇ ਬਣਾਏ ਸਾਜ਼
# ਟਕਰਾਉ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼

## ਸਾਹ ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਗੋਜ਼ੇ,ਬੰਸਰੀ,ਬੀਨ ਅਤੇ ਹਰਮੋਨੀਅਮ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਬਰੀਕ ਆਵਾਜ਼ ਰੈਜ਼ੋਨੇਟਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੈਜ਼ੋਨੇਟਰ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਉਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਗੜਘਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਦਕੇ ਹੀ ਆਵਾਣ ਗੜਕੇ ਵਾਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਚੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰੈਜ਼ੋਨੇਟਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਇਸ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਰ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਜ਼ ਲੈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਸਿਰ ਸਾਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਤਾਰ ਜਾਂ ਤੁਣਤੁਣੀ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼
ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰਬਾ,ਸਾਰੰਗੀ,ਦੋ-ਤਾਰਾਂ,ਬੁੱਗਤੂ,ਬੈਂਜੋ ਅਤੇ ਰਬਾਬ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਤੂੰਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਰੀਕ ਧਾਤੀ ਤਾਰ ਦੀ ਕੰਬਣੀ,ਕੱਦੂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਰੈਜ਼ੋਨੇਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੈਜ਼ੋਨੇਟਰ ਉਪਰੋਂ ਬਾਰੀਕ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਕੱਜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਸਾਰੰਗੀ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰ ਦਾ ਰੈਜ਼ੋਨੇਟਰ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸਾਜ਼ ਵੀ ਲੈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੱਤ ਸਾਜ਼ ਜਾਂ ਤੰਤੀ ਸਾਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਕੱਜ ਕੇ ਬਣਾਏ ਸਾਜ਼
ਇਹਨਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰੈਜ਼ੋਨੇਟਰ ਇੱਕ ਪਾਸਿਓਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਓ ਬਰੀਕ ਖੱਲਨਾਲ ਕੱਜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵੰਨਗੀ ਹੈ।ਸ਼ਾਇਦ ਅਜੇਹੇ ਸਾਜ਼ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜੀਵਨ ਵੇਲੇ ਹੀ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।ਇਹਨਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਢੋਲ,ਢੋਲਕੀ,ਨਗਾਰਾ,ਢੱਡ,ਡਮਰੂ ਆਦਿ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰੀਕ ਖੱਲ ਦੀ ਥਰਥਰਾਹਟ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਧਾਤ ਦੇ ਰੈਜ਼ੋਨੇਟਰ ਦੁਆਰਾ ਗੜਘਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਸਾਜ਼ਾਂ 
ਦੀ ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਨੂੰ ਅਵਨੱਧ ਜਾਂ ਵਿੱਤਤ ਸਾਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਟਕਰਾਉ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼
ਇਹਨਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਸਤੂਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਤੱਕਰ ਨੂੰ ਲੈ ਮਈ ਬਣਾ ਕੇ ਤਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 
ਕਾਟੋ,ਸੱਪ,ਖੜਤਾਲ,ਘੜਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਨੂੰ ਘਣ ਸਾਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਾਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਜ਼
ਸਲੀਕਾ

**ਸਲੀਕਾ** ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸੱਚਾ-ਸੁੱਚਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕੁੜੱਤਣ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਬੰਧ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੁਖਾਵੇਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਭਾਵ ਅਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਉਦੋਂ ਹੀ ਦੂਜੇ ਤੀਕ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੂਜੇ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਹੋ ਅਰਥ ਹੋਣ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਸਤ ਲਈ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਈ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੌਕੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦਾ ਸਲੀਕਾ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵਕਤ ਦਿਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰੋ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁਸੀਨ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁਸੀਨ ਸਿਰਫ਼ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਲੀਕਾ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਤਾਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਹੰਢਣਸਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਜਿਉਂ ਸਕਦੇ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨ
ਜੱਸੀ ਸਰਪੰਚ

**ਜੱਸੀ ਸਰਪੰਚ** ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਲੇ ਦੀ ਢਾਬ ਲੜੀ ਦੇ ਪੰਜ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ
ਪੀਲ ਪਲਾਂਘਣ

**ਪੀਲ ਪਲਾਂਘਣ** ਲੋਕ ਖੇਡ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਨਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੰਡਾ-ਪੜਾਗੜਾ,ਕੀੜ-ਕੜਾਂਗਾ,ਡੰਡਾ ਪਰਾਗਾ ਆਦਿ। ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਿਸਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਅਲੜ ਵਰੇਸ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲੋਕ ਖੇਡ ਹੈ। ਮਨੁਖ ਦੀ ਨਸਲ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੈ,ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਦਰਖਤ ਉਤੇ ਚੜਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਅਨੋਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਤਰਨ ਦੀ ਰੀਝ ਪਲਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੁਹਾਵਣੇ ਮੌਸਮ ਅੰਦਰ ਜਾ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਦੁਪਹਿਰਾਂ ਅੰਦਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਘਣੇ ਪਿਪਲ ਬਰੋਟਿਆ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਮਾਣਦਾ ਸੀ ਤਾ ਉਸ ਦਾ ਮਚਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਮਚਲ ਉਠਦਾ ਸੀ ਤੇ ਦਰਖਤਾਂ ਉਤੇ ਚੜਨ ਉਤਰਨ ਦਾ ਇਹ ਅਨੋਖਾ ਖੇਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਖੇਡ ਦੇ ਬਾਕੀ ਨਿਯਮ ਦੂਜੀਆ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪੁਗ ਕੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਦਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਖਤ ਥਲੇ ਖਲੋਤੇ ਬੱਚੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਚਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਢਾਈ ਤਿਨ ਫੁਟ ਦਾ ਡੰਡਾ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਸੁਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਾਈ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਉਸਨੂੰ ਚੁਕਣ ਲਈ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਖਿਡਾਰੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਦਰਖਤਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਦਾਈ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਸੁਟੇ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਿਸਚਿਤ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ,ਦਰਖਤ ਉਤੇ ਚੜਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ ਤਾ ਉਸ ਦੀ ਦਾਈ ਉਤਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਛੂਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਦਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਬੱਚੇ ਡੰਡਾ ਲਈ ਆਉਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਖਤਾਂ ਉਪਰ ਚੜ ਜਾਣ ਤਾ ਦਾਈ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਉਹਨਾ ਦੇ ਮਗਰ ਦਰਖਤ ਤੇ ਚੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦਰਖਤ ਦੀਆ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਲਟਕ ਕੇ ਥਲੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡੰਡਾ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਥਲਿਓ ਲੰਘਾ ਕੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਡੰਡਾ ਚੁੰਮ ਕੇ ਉਸੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦਾਈ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਡੰਡਾ ਚੁਕਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ ਤਾਂ ਦਾਈ ਉਸ ਦੇ ਜਿੰਮੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਡੰਡਾ ਚੁਕਣ ਮਗਰੋ ਸ਼ੁਰੂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਥਲਿਓ ਘੁਮਾ ਕੇ ਫੇਰ ਦੂਰ ਸੁਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਈ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਡੰਡਾ ਲਿਆ ਕੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪਕੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਦੇਰ ਤਕ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਨਾ ਖੁੱਲਾਂ ਹਨ,ਨਾ ਦਰਖਤ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦਰਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜਣ ਉਤਰਨ ਦਾ ਹੁਨਰ। ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕੇ ਡੰਡਾ ਡੁਕ ਕਿਸ ਬਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਫਤਿਹਪੁਰ (ਦੋਆਬਾ)

**ਫਤਿਹਪੁਰ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 263 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1142 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 558 ਮਰਦ ਅਤੇ 584 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1047 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 818 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 92.17% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 96.54% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 88.11% ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੀਲਾ ਮਕਾਨ (ਚਿੱਤਰ)

Coordinates: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=The_Yellow_House_%28painting%29&params=43.682177_N_4.631998_E_ 43°40′56″N 4°37′55″E﻿ / ﻿43.682177°N 4.631998°E﻿ / 43.682177; 4.631998] **ਪੀਲਾ ਮਕਾਨ** (ਡੱਚ: *Het gele huis*),  ਬਦਲਵਾਂ ਨਾਮ '*ਕੂਚਾ* '''* (ਡੱਚ&#x3A; *De straat''), 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਡੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਿਨਸੰਟ ਵੈਨ ਗਾਗ ਦਾ 1888 ਦਾ ਤੇਲ ਚਿੱਤਰ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਇਮਾਰਤ, 2, ਪਲੇਸ Lamartine, Arles, ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਵਿੰਗ ਦਾ ਪਰਸੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਘਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ, 1 ਮਈ, 1888 ਨੂੰ, ਵਿਨਸੰਟ ਵੈਨ ਗਾਗ ਨੇ ਚਾਰ ਕਮਰੇ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਏ ਸਨ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਵਾਲੇ Atelier ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਲੈਣ ਲਈ ਅਤੇ, ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਪਲੇਸ Lamartine ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਕੋਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੋਨੋਂ ਸ਼ਟਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ ਵਿੰਡੋ  ਵੈਨ ਗਾਗ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਕਮਰੇ ਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੌਲ ਗੌਗਿਨ ਦੇਰ ਅਕਤੂਬਰ 1888 ਤੋਂ ਨੌ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਗਲੀ ਵਿੰਡੋ ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਟਰ ਬੰਦ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੈਨ ਗੋ ਦੀ ਬੈਡਰੂਮ ਹੈ। ਮਗਰਲੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਕਮਰੇ ਵੈਨ ਗਾਗ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਏ ਸੀ।

### ਟਿਪਣੀਆਂ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
ਕਾਲੇ ਬਲਦ ਵਾਲਾ ਗੱਡਾ

thumb|*ਕਾਲੇ ਬਲਦ ਵਾਲਾ ਗੱਡਾ*
***ਕਾਲੇ ਬਲਦ ਵਾਲਾ ਗੱਡਾ  ***ਜਾਂ*** ਬੈਲ-ਗੱਡੀ *** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਡੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਿਨਸੰਟ ਵੈਨ ਗਾਗ ਦਾ 1884 ਦਾ ਤੇਲ ਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ  ਇਹ 2007 ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਕਲਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
ਵੀਨੂ ਪਾਲੀਵਾਲ

**ਵੀਨੂ ਪਾਲੀਵਾਲ** (1972-2016) ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਉੱਘੀ ਭਾਰਤੀ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਚਾਲਕ ਸੀ। ਵੀਨੂ ਦਾ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ "ਲੇਡੀ ਆਫ਼ ਹਾਰਲੇ" ਅਤੇ "ਹੋਗ ਰਾਨੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੀਨੂ ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ *ਉਤਸੁਕ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ* ਚਾਲਕ ਸਨ। ਵੀਨੂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਬੇਸ਼ਕ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਨੂਨ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਚਲਾਉਣੀ ਸਿੱਖੀ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀਨੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਖ਼ਰੀਦੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਵੀਨੂ ਪਾਲੀਵਾਲ ਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਵੀਨੂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀਨੂ ਦਾ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲਾਂ ਲਈ ਜਨੂਨ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀਨੂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਵੀਨੂ ਦੇ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਚਲਾਉਣ ਉੱਪਰ ਐਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੀਨੂ ਨੂੰ ਦੋ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।
 
## ਪਛਾਣ
ਪਾਲੀਵਾਲ ਜੈਪੁਰ ਦੀ ਇੱਕਲੀ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਚਾਲਕ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸਦੇ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਾਲਕ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਹਾਰਲੇ ਡੇਵਿਡਸਨ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਨੂੰ 180ਕਿ.ਮੀ. ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੋਂ ਚਲਾਈ। ਬਾਇਕਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਉਦੀਯੋਗਪਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਉਸਨੇ "ਚਾਏ ਬਾਰ" ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ