open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕੋਟੜਾ

**ਕੋਟੜਾ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

* ਕੋਟੜਾ (ਤਹਿਸੀਲ ਭੀਖੀ)
* ਕੋਟੜਾ (ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ)
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ** ਦਰ 75.06 ਹੈ (2011), ਜੋ ਕਿ 1947 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 18% ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 84% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 82.14 ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਫ਼ੀਸਦੀ ਕੇਵਲ 65.46 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਾਖਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਿਆਦਾ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਮੀ ਹੈ।
ਚਕਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਚਕਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** () ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਅਟਕ, ਮੀਆਂਵਾਲੀ, ਖੁਸ਼ਾਬ, ਜੇਹਲੁਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਹੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** (ਉਰਦੂ: ضلع بہاول پور) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 1998 ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 2,433,091 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 27.01% ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੀ। ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 24,830 ਕਿਲੋਮੀਟਰ² ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ (16,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ²)

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਥਾਂ ਪਹਿਲੀ ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁਰਾਨੀਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਮੱਲ ਮਾਰ ਲਈ। 1748 ਚ ਮੁਹੰਮਦ ਬਹਾਵਲ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਪਹਾਵਲਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਚ ਇਥੋਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ ਗਿਆ ਤੇ ਇੰਜ ਇਥੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜ ਨਾ ਚੱਲ ਸਕਿਆ। 1857 ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇਥੋਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਰਲੇ ਸਨ। ਬਹਾਵਲ ਪੁਰ ਪਰ ਤਾਂਵੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਅੰਗ ਰਿਹਾ ਤੇ 14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ ਗਿਆ।

ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੇ ਨਵਾਬ ਇਰਾਕ ਤੇ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਵੇ ਇਥੇ ਆਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸਾਧੂਵਾਲਾ

**ਸਾਧੂਵਾਲਾ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਸਾਧੂਵਾਲਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 793 ਸੀ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 2.54 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਘੱਗਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬਰਸਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣੀ ਪਈ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭੋਲਾਨਾਥ ਤਿਵਾਰੀ

ਡਾ. **ਭੋਲਾਨਾਥ ਤਿਵਾਰੀ** (4 ਨਵੰਬਰ 1923 - 25 ਅਕਤੂਬਰ 1989) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਕੋਸ਼ਕਾਰ, ਭਾਸ਼ਾਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਚਿੰਤਕ ਸਨ।

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਡਾ. ਭੋਲਾਨਾਥ ਤਿਵਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਾਜੀਪੁਰ ਜਨਪਦ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
ਭੋਲਾਨਾਥ ਤਿਵਾਰੀ ਨੇ ਲਗਪਗ ਅੱਠਾਸੀ ਗਰੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ -

* ਭਾਸ਼ਾਵਿਗਿਆਨ
* ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੀ ਸੰਰਚਨਾ
* ਅਨੁਵਾਦ ਕੇ ਸਿਧਾਂਤ ਔਰ ਪ੍ਰਯੋਗ
* ਕੋਸ਼-ਵਿਗਿਆਨ
* ਕੋਸ਼-ਰਚਨਾ
* ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਲੋਚਨਾ
* ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਗਿਆਨ

## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
* ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੀ ਸੰਰਚਨਾ (ਗੂਗਲ ਕਿਤਾਬ; ਲੇਖਕ - ਡਾ. ਭੋਲਾਨਾਥ ਤੀਵਾਰੀ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਸ਼ਕਾਰ
ਗੁਣਾਕਰ ਮੁਲੇ

**ਗੁਣਾਕਰ ਮੁਲੇ** (ਮਰਾਠੀ: गुणाकर मुळे) (3 ਜਨਵਰੀ,1935 - 16 ਅਕਤੂਬਰ, 2009) ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ-ਲੇਖਣੀ ਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਸਨ। 
## ਜੀਵਨੀ
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿੰਧੂ ਬੁਜੁਰਗ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 3 ਜਨਵਰੀ 1935 ਨੂੰ ਜਨਮੇਂ ਮਰਾਠੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ। ਕਈ ਸਾਲ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਰਾਹੁਲ ਸੰਗਰਹਾਗਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਉੱਪਰਾਂਤ 1971-72 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤਮ ਪੜਾਉ ਬਣੀ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਘਰ ਬਸਾਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਤਥ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਵਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਮੁਲੇ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਬਾ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

ਗੁਣਾਕਰ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ੀ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰੀਬ 35 ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪੀਆਂ। ਉਹ ਰਾਹੁਲ ਸਾਂਕ੍ਰਿਤਿਆਇਨ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਹਜਾਰ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 250 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਲੇਖ ਹੈ। ਉਹ ਐਨਸੀਈਆਰਟੀ ਦੇ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਸੰਪਾਦਨ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 16 ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਨੂੰ ਮਿਆਸਥੀਨਿਆ ਗਰੇਵਿਸ ਨਾਮਕ ਨਿਊਰੋ ਡਿਸਾਰਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਲੇ ਦੀ ਪਾਂਡਵ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
* ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਪਰਿਚਯ
* ਆਕਾਸ਼ ਦਰਸ਼ਨ
* ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਯਾਤ੍ਰਾ
* ਨਕਸ਼ਤ੍ਰਲੋਕ
* ਸੂਰ੍ਯ
* ਕਮਪ੍ਯੂਟਰ ਕ੍ਯਾ ਹੈ?
* ਭਾਰਤੀਯ ਅੰਕਪਧਤਿ ਕੀ ਕਹਾਨੀ
* ਭਾਰਤੀਯ ਵਿਗਿਆਨ ਕੀ ਕਹਾਨੀ
* ਆਪੇਕਸ਼ਿਕਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕ੍ਯਾ ਹੈ?
* ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਮਹਾਨ ਗਣਿਤਗਿਆ
* ਮਹਾਨ ਵਿਗਿਆਨਿਕ
* ਕੇਪਲਰ
* ਅਕਸ਼ਰੋਂ ਕੀ ਕਹਾਨੀ
* ਆਂਖੋਂ ਕੀ ਕਹਾਨੀ
* ਗਣਿਤ ਕੀ ਪਹੇਲੀਆਂ
* ਜ੍ਯਾਮਿਤਿ ਕੀ ਕਹਾਨੀ
* ਲਿਪੀਓਂ ਕੀ ਕਹਾਨੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਟੋਨੀ ਮੌਰੀਸਨ

**ਟੋਨੀ ਮੌਰੀਸਨ ** (ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਕਲੋਇ ਆਰਡੇਲੀਆ ਵੋਫ਼ੋਰਡ**; 18 ਫਰਵਰੀ 1931–5 ਅਗਸਤ 2019)) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਸੰਪਾਦਕ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। 1988 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬਿਲਵਿਡ ਨਾਵਲ ਲਈ ਪੁਲਿਟਜ਼ਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਕਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਟੋਨੀ ਮੌਰੀਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਲੌਰੇਨ, ਓਹਈਓ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਵੋਫ਼ੋਰਡ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। 1ਮੌਰੀਸਨ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਨਾਵਲ, ਪੰਜ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਦੋ ਨਾਟਕ, ਇੱਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਪੇਰਾ(ਗਾ ਕੇ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ) ਲਿਖੇ। ਗ੍ਰੇਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਓਹਨਾ ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਪਨ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ,ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਟੈਕਸਿਸ ਯੂਨੀਵਰਿਸਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਮੌਰਸਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ '*ਦ ਬਲੂਐਸਟ ਆਈ* (The Bluest Eye)।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਨਾਵਲ
* *ਦ ਬਲੂਐਸਟ ਆਈ* (The Bluest Eye)
* Bluest Eye*ਸੁਲਾ* (Sula)
* *ਬਿਲਵਿਡ* (Beloved)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1931
ਫੱਤਾ ਮਾਲੋਕਾ

**ਫੱਤਾ ਮਾਲੋਕਾ** ਜਾਂ **ਫੱਤਾ ਮਾਲੂਕਾ** ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਫੱਤਾ ਮਾਲੋਕਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 6985 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 23.28 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।

## ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ 
ਫੱਤਾ ਮਾਲੋਕਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਿੰਡ ਜਟਾਣਾ ਖੁਰਦ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕੋਟੜਾ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਜਟਾਣਾ ਕਲਾਂ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਝੁਨੀਰ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਮਾਖੇ ਵਾਲਾ (6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਹਨ। ਫੱਤਾ ਮਾਲੋਕਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰਤੀਆ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਆਬਾਦੀ 
ਫੱਤਾ ਮਾਲੋੋਕਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 6985 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1333 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.7% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 47.4% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 20.7% ਹੈ।

## ਵਿੱਦਿਅਕ ਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਦੋ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਝੰਡੂਕੇ ਰੋਡ ਤੇ ਹੈਲਥ ਸਬ ਸੈਂਟਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ
* ਝੁਨੀਰ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਰੰਡੀ (ਪਿੰਡ)

**ਕਰੰਡੀ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਕਰੰਡੀ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 3359 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 8.14 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਹੱਦ ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਸੰਨ 2006 ਵਿੱਚ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ 'ਨੇਬਰਹੁੱਡ ਕੈਂਪਸ' ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣ ਮਗਰੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਘੁਵੀਰ ਸਹਾਏ

**ਰਘੂਵੀਰ ਸਹਾਏ** (1929–1990)  ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ, ਨਿੱਕੀ-ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਚਰਚਿਤ ਸਮਾਜਿਕ-ਸਿਆਸੀ ਹਿੰਦੀ ਹਫਤਾਵਾਰ *ਦਿਨਮਾਨ* ਦਾ 1969–82 ਤੱਕ ਮੁੱਖ-ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ।.

ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਲੋਗ ਭੂਲ ਗਏ ਹੈਂ* (लोग भूल गये हैं) ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਦੇ 1984 ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਸੀੜੀਓਂ ਪਰ ਧੂਪ ਮੇਂ* 
**ਆਤਮਹਤਿਆ ਕੇ ਵਿਰੁੱਧ* 
**ਲੋਗ ਭੂਲ ਗਯੇ ਹੈਂ* 
**ਕੁਛ ਪਤੇ ਕੁਛ ਚਿਠੀਆਂ*
**ਏਕ ਸਮਯ ਥਾ* 
**ਹੰਸੋ ਹੰਸੋ ਜਲਦੀ ਹੰਸੋ* 
### ਹੋਰ
**ਰਾਸਤਾ ਇਧਰ ਸੇ ਹੈ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਦਿੱਲੀ ਮੇਰਾ ਪਰਦੇਸ਼ ਔਰ ਲਿਖਨੇ ਕਾ ਕਾਰਨ* (ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਡੇਵਿਡ ਹਾਰਵੇ

**ਡੇਵਿਡ ਡਬਲਿਊ ਹਾਰਵੇ ** ਐਫਬੀਏ (ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1935) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਭੂਗੋਲਵੇਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗਰੈਜੂਏਟ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਕੈਮਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭੂਗੋਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀ ਐੱਚ ਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਰਵੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਉੱਘਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੱਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਕ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
## ਕਿਤਾਬਾਂ
**Explanation in Geography* (1969)
**Social Justice and the City* (1973)
**The Limits to Capital* (1982)
**The Urbanization of Capital (1985)
**Consciousness and the Urban Experience* (1985)
**The Condition of Postmodernity: An Enquiry into the Origins of Cultural Change* (1989)
**The Urban Experience* (1989)
*Teresa Hayter, David Harvey (eds.) (1994) *The Factory and the City: The Story of the Cowley Automobile Workers in Oxford*. Thomson Learning
**Justice, Nature and the Geography of Difference* (1996)
**Megacities Lecture 4: Possible Urban Worlds, Twynstra Gudde Management Consultants, Amersfoort, The Netherlands, (2000)
**Spaces of Hope* (2000)
**Spaces of Capital: Towards a Critical Geography* (2001)
**The New Imperialism* (2003)
**Paris, Capital of Modernity* (2003)
**A Brief History of Neoliberalism* (2005)
**Spaces of Global Capitalism: Towards a Theory of Uneven Geographical Development (2006)
**The Limits to Capital* New Edition (2006)
**The Communist Manifesto- New Introduction* Pluto Press (2008)
**Cosmopolitanism and the Geographies of Freedom* (2009)
**Social Justice and the City: Revised Edition* (2009)
**A Companion to Marx's Capital* (2010)
**The Enigma of Capital and the Crises of Capitalism* (2010 Profile Books)
**Rebel Cities: From the Right to the City to the Urban Revolution* (2012)
**A Companion to Marx's Capital, Volume 2* (2013)
**Seventeen Contradictions and the End of Capitalism'' (2014)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਬੰਬੇ ਟੂ ਗੋਆ

***ਬੰਬੇ ਟੂ ਗੋਆ*** 1972 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।
 
## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ 
* ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ - ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ
* ਅਰੁਣਾ ਈਰਾਨੀ - ਮਾਲਾ
* ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਸਿੰਹਾ - ਸ਼ਰਮਾ
* ਮਹਿਮੂਦ
* ਅਨਵਰ ਅਲੀ
* ਨਾਸਿਰ ਹੁਸੈਨ - ਆਤਮਾਰਾਮ
* ਮਨਮੋਹਣ - ਵਰਮਾ
* ਆਗਾ
* ਮੁਕਰੀ
* ਸੁੰਦਰ
* ਅਸਿਤ ਸੇਨ
* ਰਣਧੀਰ
 * ਰਾਜ ਕਿਸ਼ੋਰ
 * ਕੈਸਟੋ ਮੁਖਰਜੀ
 * ਦਰਸ਼ਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪਾਲ ਸਵੀਜੀ

**ਪਾਲ ਮਰਲਰ ਸਵੀਜੀ** (10 ਅਪਰੈਲ 1910 – 27 ਫਰਵਰੀ 2004) ਇੱਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਮੰਥਲੀ ਰਿਵਿਊ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸਮੱਸ਼ਟੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ

**ਮੈਕਰੋ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ** (Macroeconomics, ਯੂਨਾਨੀ ਅਗੇਤਰ makro- ਯਾਨੀ "ਵੱਡਾ" ਅਤੇ economics ਯਾਨੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ) ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਬਣਤਰ, ਵਿਹਾਰ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ (ਨਾ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ) ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਪੂਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੈਕਰੋ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ, ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚਤ, ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜਗਾਰ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬਜਟ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਆਦਿ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤਾਰਾ-ਸੂਚਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡੈਟਾਬੇਸ

**ਆਈਐਮਡੀਬੀ (ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡੈਟਾਬੇਸ, IMDb)** ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਡੈਟਾਬੇਸ ਹੈ ਜੋ ਅਦਾਕਾਰਾਂ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ, ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕਰੂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਪਲਾਟ ਸੰਖੇਪ, ਟ੍ਰੀਵੀਆ, ਫੈਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰੇਟਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਈ.ਐਮ.ਡੀਬੀ. ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਕਤੂਬਰ 1990 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 1998 ਤੋਂ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਕੰਪਨੀ ਅਧੀਨ ਹੈ।

ਮਈ 2019 ਤੱਕ, ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6 ਮਿਲੀਅਨ ਸਿਰਲੇਖ (ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਸਮੇਤ) ਹਨ ਅਤੇ 9.9 ਮਿਲੀਅਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 83 ਮਿਲੀਅਨ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਹਨ।

ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਯੂਜ਼ਨੇਟ ਸਮੂਹ "rec.arts.movies" ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਵੈੱਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ।

ਡਾਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੇਟਾ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਈਟ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇੰਦਰਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਤੱਥਾਤਮਕ ਡੇਟਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਬਤ ਟਰੈਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਲੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਕਾਸਟ, ਕ੍ਰੈਡਿਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਈ ਜੋੜਾਂ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਫੀਚਰ
ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਦੇ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪੇਜ ਸਾਰੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਈਟ ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਤੱਥਾਤਮਕ ਡੇਟਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਬਤ ਟਰੈਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਲੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਕਾਸਟ, ਕ੍ਰੈਡਿਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਈ ਜੋੜਾਂ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੋਟੋ, ਨਾਮ, ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ, ਪਲਾਟ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਲਈ 24 ਅਤੇ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਸਾਰੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਦਾ ਨਾਮ ਚੁਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੁਮਨਾਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪੇਜ ਹੈ ਜੋ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿੱਜੀ ਫਿਲਮ ਰੇਟਿੰਗਾਂ (ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ) ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2015 ਤੋਂ, "ਬੈਜ" ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੈਜਸ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਟੋਆਂ, ਟ੍ਰਿਵੀਆ, ਬਾਇਓਸ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁਲ ਯੋਗਦਾਨ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਹਨ। ਜੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਜਾਂ ਵਿਜ਼ਟਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਪੇਜ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਪਭੋਗਤਾ / ਵਿਜ਼ਟਰ ਆਈਐਮਡੀਬੀਪੀਰੋ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਸ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਈਟਮਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪੇਜ ਤੇ ਕੋਈ ਸੂਚਕਾਂਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ (ਪਲਾਟ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਹਰੇਕ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਡੇਟਾ ਪੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ 1 ਤੋਂ 10 ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਰੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਣਤੀ ਨੂੰ, ਬੈਲਟ-ਸਟਫਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਗਾਏ ਗਏ ਆਨਲਾਈਨ ਫਿਲਟਰਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵੇਟਿਡ ਮੀਨ-ਰੇਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰੇਕ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਨੇ *ਫ੍ਰੀਡਾਈਵ* ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਫਿਲਮ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਜੋ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿਰਲੇਖ *ਸੋਨੀ ਪਿਕਚਰਜ਼* ਤੋਂ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
* ਰਸਮੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
* ਰਸਮੀ ਐਂਡਰਾਇਡ ਐਪ 
* Official IOS app

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ
ਏਮੀਲ ਦੁਰਖਿਮ

**ਏਮੀਲ ਦੁਰਖਿਮ** (15 ਅਪਰੈਲ 1858 – 15 ਨਵੰਬਰ 1917) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸਮਾਜ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਮੈਕਸ ਵੈਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕ
ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ

**ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sociology**) ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ, ਵਿਕਾਸ, ਸੰਗਠਨਾਂ, ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੁਭਵੀ ਤਫ਼ਤੀਸ਼, ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਮਾਨਵੀ ਸਮਾਜਕ ਸੰਰਚਨਾ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੂਤਰਬਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ  ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ' ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੂਸਰੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮਾਈਕਰੋ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਅਰਥਾਤ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀ ਦੇ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੈਕਰੋ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਅਰਥਾਤ, ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ) ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

= ਮੂਲ ਉਤਪਤੀ =
ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਤਰਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੱਛਮੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਕਾਮਿਕ ਕਵਿਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਲੋਚਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੁਕਰਾਤ, ਪਲਾਟੋ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਹਨ। 

= ਹਵਾਲੇ =

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਹੇਪਾਟਾਈਟਿਸ ਸੀ

**ਹੇਪਾਟਾਈਟਿਸ ਸੀ** ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਕਰਮਕ ਰੋਗ ਹੈ ਜੋ ਮੁਖ‍ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇਪਾਟਾਈਟਿਸ (ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ) ਸੀ ਵਿਸ਼ਾਣੁ (ਐਚਸੀਵੀ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਹੇਪਾਟਾਈਟਿਸ ਸੀ ਦਾ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਲੇਕਿਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਕਰਮਣ ਨਾਲ ਜਿਗਰ ਤੇ ਚਕੱਤੇ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿਰੋਸਿਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰੋਸਿਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਗਰ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ, ਜਿਗਰ ਕੈਂਸਰ ਜਾਂ ਭੋਜਨ-ਨਲੀ ਅਤੇ ਢਿੱਡ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਰੂਪ ਰਕਤਸਰਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਕਰਮਕ ਰੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਇਰਲ ਰੋਗ
ਸੰਗਿਆਨ

**ਸੰਗਿਆਨ** (cognition, ਕੋਗਨੀਸ਼ਨ) ਕੁੱਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ, ਸਿਮਰਨ, ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਾ, ਭਾਸ਼ਾ-ਮੁਹਾਰਤ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਸੰਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਗਿਆਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਕੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅਵਧਾਰਨਾਵਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਿਆਨ
ਸਮਾਜਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ

**ਸਮਾਜਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ** (Social Psychology) ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਇਸ ਸਚਾਈ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲੀ, ਕਾਲਪਨਿਕ ਅਤੇ ਲੁਪਤ ਹਾਜਰੀ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਸੰਵੇਗਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਮਾਰਕ ਖੈਸਮਾਨ

**ਮਾਰਕ ਖੈਸਮਾਨ** (ਯੂਕ੍ਰੇਨੀ: Марк Хайсман; ਜਨਮ 1958) ਇੱਕ ਯੂਕ੍ਰੇਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਟੇਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕਈ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ ਹਨ।
ਕਾਰਨ-ਕਾਰਜ ਸੰਬੰਧ

**ਕਾਰਨਤਾ** () ਜਾਂ **ਕਾਰਨ-ਕਾਰਜ ਸਬੰਧ** ਜਾਂ **ਕਾਰਨਵਾਦ** ਇੱਕ ਘਟਨਾ (ਕਾਰਨ) ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਘਟਨਾ (ਕਾਰਜ) ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੂਜੀ ਘਟਨਾ ਪਹਿਲੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਾਰਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ-ਕਾਰਨ ਸੰਬੰਧ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਦੇ ਅਨੇਕ ਕਾਰਨ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਅਨੇਕ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸਲੀ ਕਾਰਨ ਚੁਣਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਕੇ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਾਰਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕਾਰਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੀ ਅਸਲੀ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਨ-ਕਾਰਜ ਸੰਬੰਧ
ਕਾਨੂ ਸਾਨਿਆਲ

**ਕਾਨੂ ਸਾਨਿਆਲ**, (1932 &ndash;23 ਮਾਰਚ 2010), ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਜਨਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
## ਜੀਵਨ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਰਸਿਆਂਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਕਾਨੂ ਸਾੰਨਿਆਲ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਆਨੰਦ ਗੋਵਿੰਦ ਸਾਨਿਆਲ ਕਰਸਿਆਂਗ ਦੀ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਕਾਨੂ ਸਾਨਿਆਲ ਨੇ ਕਰਸਿਆਂਗ ਦੇ ਹੀ ਐਮਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 1946 ਵਿੱਚ ਮੈਟਰਿਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪੜਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ, ਲੇਕਿਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਦੀ ਹੀ ਕਲਿੰਗਪੋਂਗ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲਾ ਕਲਰਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ। ਕੁੱਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਚੰਦਰ ਰਾਏ ਨੂੰ ਕਾਲ਼ਾ ਝੰਡਾ ਵਿਖਾਉਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਚਾਰੂ ਮਜੁਮਦਾਰ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਕਾਨੂ ਸਾਨਿਆਲ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਲਵਕਤੀ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਲਈ। 1964 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਮਾਕਪਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ। 1967 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂ ਸਾਨਿਆਲ ਨੇ ਦਾਰਜਲਿੰਗ ਦੇ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰਬੰਦ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲੱਗਪਗ 14 ਸਾਲ ਕਾਨੂ ਸਾਨਿਆਲ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਗੁਜਾਰੇ

## ਹਵਾਲੇ
।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸੀ ਕੇ ਚੰਦਰੱਪਨ

**ਸੀ ਕੇ ਚੰਦਰੱਪਨ** (ਮਲਿਆਲਮ: സി.കെ. ചന്ദ്രപ്പന്‍) (10 ਨਵੰਬਰ 1935 – 23 ਮਾਰਚ 2012) ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ।
## ਜੀਵਨੀ
ਕਾਮਰੇਡ ਚੰਦਰੱਪਨ ਪੁੰਨਪਰ ਵਿਆਲਾਰ ਜਨਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨਾਇਕ ਸੀ ਕੇ ਕੁਮਾਰ ਪਨਿੱਕਰ ਅਤੇ ਅੰਮੁਕੁੱਟੀ ਦੀ ਔਲਾਦ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ। 11 ਨਵੰਬਰ 1936 ਨੂੰ ਜਨਮੇ ਕਾਮਰੇਡ ਚੰਦਰੱਪਨ 1956 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਏਆਈਐਸਐਫ) ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਯੂਥ ਫੇਡਰੇਸ਼ਨ (ਏਆਈਵਾਈਐਫ) ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਰਹੇ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ 1971, 1977 ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਲੋਕਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੇਰਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ। ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਉਪਜਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਡਰਾਫਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। 
ਕਾਮਰੇਡ ਚੰਦਰੱਪਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਚੇਰਥਲਾ ਅਤੇ ਥਿਰੂਪੁੰਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਿੱਤੂਰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਥਿਰੂਅਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਵਾ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਜਨਤਾ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਗਏ। ਜਨਤਕ ਘੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਤਿਹਾੜ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਰੈਜੀਡੇਂਸੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ। 
1970 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਕਪਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਬੰਦਾ ਨਵਾਜ਼

**ਸਈਅਦ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨੀ**, ਆਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਜਰਤ ਖਵਾਜਾ ਬੰਦਾ ਨਵਾਜ਼ ਗੈਸੂ ਦਰਾਜ਼ () (ਜੁਲਾਈ 13, 1321 - 1 ਨਵੰਬਰ 1422), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ, ਚਿਸ਼ਤੀ ਆਰਡਰ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਸੂਚਨਾ-ਸਮਾਜ

**ਸੂਚਨਾ-ਸਮਾਜ** (information society) ਉਹ ਸਮਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ, ਵੰਡ, ਵਰਤੋਂ, ਏਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਹੇਰਫੇਰ ਆਦਿ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਰਥਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਡਿਜੀਟਲ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸੂਚਨਾ ਵਿਸਫੋਟ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਯੁੱਧਕਲਾ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਸਹਿਤ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਅਤਿਅੰਤ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਨਾਗਰਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰਜਨ ਲੇਬਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਲਈ ਪਛਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਲਛਣ ਤਕਨੀਕ, ਆਰਥਿਕ, ਵਿਵਸਾਇਕ, ਵਿਰਾਸਤੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਨਵੀਨ ਪਟਨਾਇਕ

**ਨਵੀਨ ਪਟਨਾਇਕ** (ਜਨਮ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1946) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ 2000 ਤੋਂ ਹਿਨਜਿਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ 14ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ 1997 ਤੋਂ ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਅਤੇ 2023 ਤੱਕ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਪਵਨ ਚਾਮਲਿੰਗ ਅਤੇ ਜੋਤੀ ਬਾਸੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ ਤੀਜੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਵਾਰ ਜਿੱਤਣਾ। 22 ਜੁਲਾਈ 2023 ਨੂੰ, ਨਵੀਨ ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੋਤੀ ਬਾਸੂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜ ਵਾਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ 5 ਮਾਰਚ 2000 ਨੂੰ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। 22 ਜੁਲਾਈ, 2023 ਤੱਕ ਉਹ 23 ਸਾਲ ਅਤੇ 139 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਹ 1998 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਖਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ 1997 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਅਸਕਾ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ।

## ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ
ਨਵੀਨ ਪਟਨਾਇਕ ਦਾ ਜਨਮ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਕਟਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1946 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੂਰਵ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਬਿਜੂ ਪਟਨਾਇਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗਿਆਨ ਪਟਨਾਇਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਸਨ। ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਿਰੋੜੀ ਮੱਲ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬੀਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* 
* Notable personalities of Odisha, including Naveen Patnaik, in Orissadiary website
*Notable personalities of Odisha as per the Govt. of Odisha official web site
* Odisha's accidental politician, BBC
*Official biographical sketch in Parliament of India website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਟਕ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ

**ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ** (ਕਲਚਰਲ ਰੀਵੋਲੋਸ਼ਨ) ੧੯੬੬ ਤੋਂ ੧੯੭੬ ਤੱਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ ਹੈ। ਸੰਨ 1966 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ ਸੰਨ 1976 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਮਾਓ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੀਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ। ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ 16 ਮਈ 1966 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ10 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਓ-ਤਸੇ-ਤੁੰਗ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਬੁਰਜੁਆ ਵਰਗ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਮਾਓ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਵਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਥਾਪਨਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਨਕਲਾਬ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬ ਰਾਹੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸਹਿਜ ਵਿਕਾਸ ਮੁਲਕ ਪ੍ਰਕਿਆ ਦੇ ਉਲਟ ਸਮੁਚੀ ਮਾਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਹਿੱਤ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਸਾਰ -ਤੱਤ ਆਰਥਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਹਤ ਹੈ। ਜਮਾਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਉਪਰਾਂਤ ਸਮਾਜ ਰਹਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਅਮਲ ਜਮਾਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਜਮਾਤੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੜ-ਵਿਉਂਤਣ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਮਨੱਖੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰੇਰਕ ਉਦੇਸ਼, ਕਿਰਤ-ਵਿਧੀ ਹੀ ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਜਗਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਕੰਮ, ਸਾਧਨ, ਸੰਗਠਨ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਕੀਮਤਾਂ, ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ। 
;ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ:
# ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਮੂਲਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮੁੱਢ ਤੋ ਹੀ ਨਵੇਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨਾ।
#ਲੋਟੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਕਰਨਾ। ਭਾਵ ਉਸਨੂੰ ਬਦਲਣਾ
#ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ, ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਸਮੁੱਚੇ ਸੱਭਿਅਚਾਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣਾ।

## ਹਵਾਲੇ
Name navneet kaur
Class m.a 2
Roll no. 140160982

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਨੇਵਸਕੀ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟ

**ਨੇਵਸਕੀ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟ** () ਰੂਸ ਦੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਗਲੀ ਹੈ। ਨੋਵਗੋਰੋਦ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਸੜਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਐਵੇਨਿਊ ਐਡਮਿਰਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਕੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਵੋਟਨਿਤਨੀਆ ਸਕੁਆਇਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਕਰਨ ਤੇ ਮੋੜ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੈਵਸਕੀ ਲਾਵਰਾ ਨੂੰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੋਵੀਅਤ ਦੌਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ (1918–44) ਨੇਵਸਕੀ ਪ੍ਰੋਸਪੈਕਟ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਕਲਾਤਮਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ, ਪਹਿਲਾਂ "ਪ੍ਰੋਲੇਟੁਕਲਟ ਸਟ੍ਰੀਟ" ''(ulitsa Proletkul'ta)'' ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪ੍ਰੋਲੇਟੁਕਲਟ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਕਤੂਬਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ "25 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਐਵਨਿਊ" ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਵਸਕੀ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟ
ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (ਨਾਟਕ)

***ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ*** (ਮੂਲ ਟਾਈਟਲ: , *ਰੇਵਿਜ਼ੋਰ*, ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ: "ਇੰਸਪੈਕਟਰ"), ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਰੂਸੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ ਦਾ ਕਿਖਿਆ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ 1836 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਲੇ ਨੂੰ 1842 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਗੋਗੋਲ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਵਾਕੇ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਇਹ ਨਾਟਕ ਸਮਾਜਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮ ਸੋਚ ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦਾ ਇਹ ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਟਕ ਹੈ।
## ਰਚਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੋਗੋਲ ਨੇ 1835 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਲ ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਲਾਟ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਸੋਲੋਗੁਬ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਟਕ
ਨੇਵਸਕੀ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟ (ਕਹਾਣੀ)

***ਨੇਵਸਕੀ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟ *** (ਰੂਸੀ: Невский Проспект) ਰੂਸੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ ਦੀ 1833-1834 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਦਰਜਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ 1835 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਗੋਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਦ ਲੋਲੈਂਡ

***ਦ ਲੋਲੈਂਡ*** ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਝੁੰਪਾ ਲਾਹਿੜੀ ਦਾ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। 
## ਕਥਾਸਾਰ
*ਦ ਲੋਲੈਂਡ* 1960 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਸੁਭਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਦਇਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਦਇਨ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਓ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਕਸਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੁ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਉਦਇਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬੱਧ ਅਤੇ ਕਰਤਵਨਿਸ਼ਠ ਭਰਾ ਸੁਭਾਸ਼ ਉਸਦੀ ਗਰਭਵਤੀ ਵਿਧਵਾ ਗੌਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਜਿੰਦਗੀ ਉਦਇਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੌਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਮਾਮ ਭਿਆਨਕ ਰਹੱਸ ਜਜਬ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਪੋਰਟਰੇਟ (ਗੋਗੋਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ)

***ਪੋਰਟਰੇਟ *** (ਰੂਸੀ: Портрет) ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1835 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਇਹ, ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਕਲਾਕਾਰ, ਐਂਦਰੀ ਪੇਤਰੋਵਿਚ ਚਰਤਕੋਵ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਲਾ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੱਦੋਂ ਸੁਹਣਾ ਹੂਬਹੂ ਜੀਵਤ ਪੋਰਟਰੇਟ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੇਟਿੰਗ ਜਾਦੂਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੁਬਿਧਾ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ - ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ/ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰੇ ਜਾਂ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਧਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਦੂ ਦੀ ਪੇਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਉਹ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ​​ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਚੁਣਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੋਰਟਰੇਟ, ਜੋ "ਇੱਕ ਲਾੜੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਹਕਲੰਕ, ਸੁੰਦਰ" ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਗਲਤ ਮਾਰਗ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ, ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਗੋਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਅਲਤਾਫ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ

**ਅਲਤਾਫ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ** (ਜਨਮ 1929 ਲਖਨਊ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ (ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਹਿਰ) ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ *ਦਸਤਕ ਨਾ ਦੋ* ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਮੀ ਨਾਵਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ

**ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ** (2 ਸਤੰਬਰ 1941 - 7 ਦਸੰਬਰ 2011) ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਸਤੰਬਰ 1941 ਨੂੰ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਅਤੇ ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੰਬੋਜ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
## ਲਿਖਤਾਂ
### ਨਾਵਲ
*ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇ (1980)
**ਕੱਚੇ ਘਰ* (1981)
**ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ* (1983)
**Anita and the Magician*
**The Volcano*
**ਸ਼ਤਰੰਜ* (1983)
* *ਸਮਾਂ*
**ਕੰਜਕਾਂ* (1992)
**ਉਜਾੜਾ* (ਤ੍ਰੈਲੜੀ) (1999)
**ਤਸਦੀਕ* (2000)
**ਰੋਹ ਵਿਦਰੋਹ* (2000)
### ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਉਜੜਿਆ ਖੂਹ* (1977)
**ਪੁੰਨ ਦਾ ਸਾਕ* (1982)
**ਖਾਲੀ ਪਲਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ* (1987) 
**ਲਾਲ ਚੌਕ* (1989)
**ਕੁਆਰ ਗੰਦਲ* (1991)
**ਬਜੁਰਗ ਬਾਬਾ ਅਤੇ ਭੀੜ* (1996)
**ਬੰਦ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ* (1999)
### ਕਵਿਤਾ
**ਚਾਨਣ ਦੀ ਲਕੀਰ* (1969)
**ਦੂਸਰਾ ਪੜਾ* (1974)
**ਜੁਗਨੂਆਂ ਦੀ ਰਾਖ* (2001)
**ਕਹਿਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ* (2006)
### ਹਿੰਦੀ
**ਨਏ ਰਿਸ਼ਤੇ* (1983)
**ਫਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ* (ਕਹਾਣੀਆਂ) (1993)
**ਕੰਜਕਾਂ*
### ਹੋਰ
**ਮੇਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ*
**ਆਜ ਸੁਨ ਹੀ ਲੀਜੀਏ* (ਸਵੈਜੀਵਨੀ)
**ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ (ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ* 1980)
**ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਗਲਪ ਚੇਤਨਾ* (1991)
**ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ* (1993)
**ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ* (1987)
**ਪੰਜਾਬੀ ਜਨ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ* (1994)
**ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ* (1996)
**ਸਾਹਿਤ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ* (1999)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਨਾਗਮਣੀ (ਪਰਚਾ)

**ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ** ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਸਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਚਾ *ਨਾਗਮਣੀ* ਕੱਢਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕਾਰ ਇਮਰੋਜ਼ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 35 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਰ੍ਹੇ ਉਸ ਨੇ ਇਮਰੋਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਗਮਣੀ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਰੂ-ਬਰੂ ਕੀਤਾ। ਨਾਗਮਣੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅੰਕ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਕਾਮੇ:- ਅੰਮਿ੍ਤਾ ਤੇ ਇਮਰੋਜ਼।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਸੁਬੋਧ ਸਰਕਾਰ

**ਸੁਬੋਧ ਸਰਕਾਰ** () (ਜਨਮ 1958) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੀਡਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਡੇ

**ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਡੇ** () ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ, ਵਾਰਤਕ, ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦ ਤੇ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਕਵਿਤਾ ਕਹਿਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਗੁਣ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਬੁਧਾਦੇਵ ਬਸੂ ਅਤੇ ਸਮਰ ਸੇਨ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਪੋਸਟ-ਟੈਗੋਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ "ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ" ਦੇ ਆਗਮਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚੇਤਨ ਲੇਖਣੀ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਉਖੜੀ ਸਨਾਖਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੀ ਤਨਹਾ ਜਦੋਜਹਿਦ, ਮਨੁੱਖੀ ਗੌਰਵ ਦੀ ਤਲਾਸ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਤਰਸੇਮ ਨੀਲਗਿਰੀ

**ਤਰਸੇਮ ਨੀਲਗਿਰੀ** ਇੰਗਲੈਂਡ ਵੱਸਦਾ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ।

ਤਰਸੇਮ ਨੀਲਗਿਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1941 ਨੂੰ ਚਿੱਟੀ, ਜਲੰਧਰ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ 1961 ਤੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾ ਵੱਸਿਆ ਸੀ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
**ਗਲੋਰੀਆ* (ਨਾਵਲਿਟ)
**ਮੰਟੋ ਮਰ ਗਿਆ* (1982)
**ਛੜਿਆਂ ਦਾ ਗੀਤ* (ਨਾਟਕ, 1987)
**ਲੰਮੀ ਸੜਕ ਲਾਹੌਰ ਦੀ* (ਨਾਟਕ) 
**ਚੱਕਰ ਵਿਉਹ* (ਨਾਟਕ)
**ਰਚਨਾ-ਸੰਸਾਰ* (1993)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਜੋਆਨ ਮੀਰੋ

**ਜੋਆਨ ਮੀਰੋ ਈ ਫਰਾ** (20 ਅਪਰੈਲ 1893 - 25 ਦਸੰਬਰ 1983) ਇੱਕ ਕਾਤਾਲਾਨ ਸਪੇਨੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਜਮਾਂਦਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਫੁਨਦਾਸੀਓ ਜੋਆਨ ਮੀਰੋ ਦਾ ਅਜਾਇਬਘਰ 1975 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਹਾਇਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਲਮਾ ਦੇ ਮਾਲੋਰਕਾ ਵਿੱਚ ਫੁਨਦਾਸੀਓ ਪਿਲਾਰ ਈ ਜੋਆਨ ਮੀਰੋ 1981 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਗੈਲਰੀ

File:Les Fusains.jpg|ਇਥੇ ਜੋਆਨ ਨੇ 1927 ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ
File:JuanMiroMosaic.jpg| "ਪਲਾ ਦੇ ਲੋਸ" ਨਾਂ ਦਾ ਮੋਜ਼ੈਕ
File:MNCARS Patio Escultura Miro.JPG|ਮਿਉਸਿਓ ਰਿਏਨਾ ਸੋਫੀਆ
File:Hakone open air museum (10).jpg|ਹਕੋਨੇ ਓਪਨ ਏਅਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
File:Grande Maternite.JPG|ਗਰਾਂਦੇ ਮਾਤੇਰਨੀਤੇ
File:Fundació Miró P1370077.JPG|ਫੁਨਦਾਸੀਓ ਮੀਰੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸੁਪਰਨੋਵਾ

**ਸੁਪਰਨੋਵਾ** ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸਫੋਟ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਨੋਵਾ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੱਡਾ ਧਮਾਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਰਨਾਹਟ (ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ) ਇੰਨਾ ਜੋਰਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਪੂਰੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੀ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੁੱਝ ਹਫਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਧੁੰਦਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਆਪਣੀ ਚਰਮਸੀਮਾ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਨੀ ਉਰਜਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਕਿ ਸਾਡਾ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰੇਗਾ। ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਤਾਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਟੁੱਟਦੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੈਕਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ ਉਨੀ ਊਰਜਾ ਖਾਰਜ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਕਿ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਮਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਤਾਰੇ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਜਾਂ ਸਾਰਾ ਪਦਾਰਥ(ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਦੇ 10%]]),  ਤੱਕ ਵੇਗ ਨਾਲ ਝਟਕਾ-ਤਰੰਗ (ਸ਼ਾਕ ਵੇਵ) ਦਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੌਗਿਰਦੇ ਦੇ ਅੰਤਰਤਾਰਾ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਖਾਰਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ

**ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ** (1923–2001) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪਕਾਰ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ 1923 ਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
*ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਸੰਪਾਦਕ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਬੱਦਨ')
**Savage Harvest* (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ: ਨਵਤੇਜ਼ ਸਰਨਾ) 
*ਪੱਥਰ ਦੇ ਆਦਮੀ (1949)
*ਸ਼ਗਨਾਂ ਭਰੀ ਸਵੇਰ (1951)
*ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਸੀਮਾ (1959)
*ਛਵੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤ (1961)
*ਵੰਝਲੀ ਤੇ ਵਿਲਕਣੀ (1968)
*ਸੁੰਦਰ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਹੁੰ (1980)
*ਸੂਹਾ ਸਾਲੂ ਸੂਹਾ ਗੁਲਾਬ (1980)
*ਕਲਾ ਬੱਦਲ ਕੂਲੀ ਧੁੱਪ (1984)
**ਨਵੇਂ ਜੁੱਗ ਦੇ ਵਾਰਸ* (ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ) (1991) 
*ਔਰਤ ਇਮਾਨ (1993) 
### ਨਾਵਲ
*ਪੀੜਾਂ ਮੱਲੇ ਰਾਹ (1954)
*ਕਾਗਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ (1956)
*ਨੀਲਾ ਗੁਲਾਬ (1977) 
*ਸੂਹਾ ਰੰਗ ਮਜੀਠ ਦਾ (1988)
### ਮਹਾਕਾਵਿ
*ਚਮਕੌਰ (1977)
*ਸਾਕਾ ਜਿਨ ਕੀਆ (1978)
*ਪਾਉਂਟਾ (1978)
*ਅਬ ਜੂਝਣ ਕੋ ਦਾਓ (1995)

## ਸਨਮਾਨ 
ਸਰਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ *ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਵਾਰਿਸ* (ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ)ਲਈ 1994 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
* ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਆਫ਼ਤਾਬ ਇਕਬਾਲ

**ਆਫ਼ਤਾਬ ਇਕਬਾਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Aftab Iqbal;** ਜਨਮ 19 ਸਤੰਬਰ 1958) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ, ਆਪ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨਿਊਜ਼ (2009-2010) 'ਤੇ ਹਸਬ-ਏ-ਹਾਲ, ਜੀਓ ਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ ਖਬਰਨਾਕ (2010-2015), ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ ਖਬਰਦਾਰ (2015-2018), ਹਿਮਾਕਤੇਨ (2018-2019) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਹੋਸਟ ਹਨ। ਖ਼ਬਰਾਂ, ਖ਼ਬਰਾਂ 'ਤੇ 'ਆਪ' ਨਿਊਜ਼ (2019-2020), ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਿਓ 'ਤੇ ਖਬਰਾਂ (2020-2021), ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਿਊਜ਼ (2021-2022) 'ਤੇ ਖਬਰਦਾਰ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਅਤੇ ਸਮਾ ਟੀਵੀ ਨਿਊਜ਼ (2022-2023) 'ਤੇ ਖਬਰਹਰ। 2024 ਤੋਂ, ਉਹ ਵੈੱਬ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਸ 'ਤੇ ਖਬਰਹਾਰ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਉਸਦੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਆਫ਼ਤਾਬ ਇਕਬਾਲ ਦੁਆਰਾ 7 ਜਨਵਰੀ, 2017 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ 'ਆਪ ਨਿਊਜ਼' ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਚੈਨਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਿਓ ਨਿਊਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਨਿਓ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ ਖਬਰਦਾਰ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ 2022 ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਖਬਰਹਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। 2024 ਵਿੱਚ, 1 ਸਾਲ ਦੇ ਬ੍ਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਖਬਰਹਰ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ। "ਖਬਰਹਾਰ ਸੀਜ਼ਨ 2" ਜਿਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਸਹਿ-ਹੋਸਟ ਡਾ. ਅਰੂਬਾ, ਖੋਜਕਾਰ ਸ਼ਕੀਲ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਰ ਹਿੱਸਾ ਯੂ.ਏ.ਈ. ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਆਫਤਾਬ ਇਕਬਾਲ 'ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸ਼ੋਅ ਓਪਨ ਮਾਈਕ ਕੈਫੇ, ਅਮਾਨੀਅਤ, ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਡਾਇਲਾਗ ਅਤੇ ਚਾਚਾ ਬੂਟਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਆਫ਼ਤਾਬ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਸਤੰਬਰ 1958 ਨੂੰ ਓਕਾੜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰੈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਜ਼ਫ਼ਰ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ 35 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਲਈ ਕਾਲਮ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਲਾਹੌਰ) ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1986 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਜੋਸ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1986 ਤੋਂ 1987 ਤੱਕ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1994 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)  ਦੇ 'ਮੀਡੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ' ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1995 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਨਵਾ-ਏ-ਵਕਤ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ "ਆਫਤਾਬਿਆਨ" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖਿਆ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ਹੀਣ ਭਟਕਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। *ਖਬਾਰਨਾਕ* ਦੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਖ ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ, ਰਹਿਮਾਨ ਮਲਿਕ, ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਅਨਵਰ ਮਕਸੂਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤਾਰਿਕ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ ਅਲੀ ਆਜ਼ਮਤ ਦੀ ਨਕਲ ਜਾਂ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਫ਼ਤਾਬ ਇਕਬਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਵਿਦਿਅਕ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ *ਜ਼ਬਾਨ-ਓ-ਬਯਾਨ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
### ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ 
### ਵੈੱਬ ਸ਼ੋਅ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਤੇਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

**ਤੇਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ** (ਜਨਮ 1938) ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ, ਖੋਜ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਲਈ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
## ਲਿਖਤਾਂ
* *ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋ: ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ*
**ਪਾਸ਼: ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ*
**ਪਾਸ਼ ਤੇ ਪਾਬਲੋ ਨੈਰੂਦਾ*
**ਅਨਤੋਨੀਉ ਗ੍ਰਾਮਸ਼ੀ* 
**Poetic drama: Its modern masters*: a study of W.B. Yeats and T.S. Eliot in comparative projection 
## ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ
*Kafis of Shah Hussain
*Jangnama Singhan te Frangian (ਜੰਗਨਾਮਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ)
*Reckoning with Dark Times (ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀ ਪਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ)
*Sant Singh Sekhon’s Selected Writings.
**Time Has Taken a Turn* (ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਜੇਤੂ ਨਾਵਲ *ਯੁੱਗ ਬਾਦਲ ਗਿਆ* ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ)
**Dreams and Desires* (poems of Mohan Singh) 
**Sundran* (Manjit Pal’s poetic play)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੇ ਸਫ਼ੇ
ਸਪੀਚ ਐਕਟ

**ਸਪੀਚ ਐਕਟ** ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਉਚਾਰ/ਬੋਲ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਵਪੂਰਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਆਮ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਦੋ ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਸੁਣੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਲਿਖਤ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਪੀਚ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਲਿਖਤ, ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ (ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਸਮਝਣਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਪੀਚ ਐਕਟ ਬੋਲਣ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।

ਸਪੀਚ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੀਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਪਦ ਨੂੰ ਨਾ ਕੇਵਲ ਲਿਖਤ, ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੇ ਗਏ (ਅਜੇ ਵੀ - ਲਿਖੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਉਚਾਰੇ) ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ "ਸਪੀਚ ਐਕਟ" - ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ-ਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀਕ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਚਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ "ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਠ" ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਸਪੀਚ ਐਕਟ ਜੋ "ਮਨ ਵਿੱਚ" ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਜ਼ਬਾਨੀ ਜਾਂ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਫ਼ਾਰਮ (ਮੀਰੋ)

**ਫ਼ਾਰਮ** (ਕਾਤਾਲਾਨ: La Masia) ਜੋਆਨ ਮੀਰੋ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਲਾ
ਲੂਵਰ ਅਜਾਇਬਘਰ

**ਲੂਵਰ ਅਜਾਇਬਘਰ** (ਫਰਾਂਸੀਸੀ: Musée du Louvre, ਮਿਊਜ਼ੇ ਦਿਉ ਲੂਵਰ) ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼

**ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼** (7 ਅਪਰੈਲ 1932 - 30 ਮਾਰਚ 2025) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ "1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।" ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਖੰਨਵੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
, ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 1978 ਵਿੱਚ]]
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਖੰਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਬਡਗੁਜਰਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਆਸਤ ਨਾਭਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਅਮਲੋਹ ਤੋਂ ਲਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਏ.ਐਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 1949 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸਚਿਅਨ ਬੇਸਿਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਖਰੜ (ਓਦੋਂ ਜ਼ਿਲਾ ਅੰਬਾਲਾ) ਤੋਂ ਜੇ.ਬੀ.ਟੀ ਕਰ ਲਈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ 1963-64 ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 1966 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਉਰਦੂ ਕੀਤੀ।

ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ 1953 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਖਬਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ (1964 ਤੋਂ 1969 ਤੱਕ) ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ ਵਿੱਚ 1969 ਤੋਂ 1990 ਤਕ ਸਬ ਐਡੀਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1990 ਤੋਂ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਚਾ 'ਲਕੀਰ' ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪਰਚਾ 1970 ਵਿੱਚ ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਂਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਲਿਖਤਾਂ
### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਕੱਚ ਕੜੇ* (1966)
**ਨਮਾਜ਼ੀ* (1971)
**ਮੁਕਤੀ* (1980) 
**ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ* (1983) 
**ਕੁਝ ਅਣਕਿਹਾ ਵੀ* (1990) - ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਮਿਲਿਆ|
* *ਰੰਗਮੰਚ ਉੱਤੇ ਭਿਕਸ਼ੂ* (1995) 
**ਸੁਣਦੈਂ ਖਲੀਫਾ* (2001)
*ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਮੁਕਤੀ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਹਾਣੀਆਂ) 1985
*ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ 1993)
*ਕਥਾ ਅਨੰਤ (ਉਦੋਂ ਤਕ ਦੀਆਂ ਕੁਲ 80 ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1995 
*ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਮੁਕਤੀ ਰੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ) 1999
*ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ (2001)

### ਨਾਵਲ
**ਦਸਤਾਵੇਜ* (ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਬਾਰੇ ਚਰਚਿਤ ਨਾਵਲ)
  
## ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
*ਬੰਗਲਾ
*ਮਾੜਾ ਬੰਦਾ
*ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ
*ਗੋਈ
*ਨਿਰਵਾਣ

### ਆਤਮਕਥਾ
**ਬੰਦੇ ਅੰਦਰ ਬੰਦੇ* (1993)
**ਆਤਮ ਮਾਯਾ* (2005)
*ਮੇਰੀ ਉਰਦੂ ਅਖਬਾਰ ਨਵੀਸੀ (2007)
* *ਦੇਖ ਬੰਦੇ ਦੇ ਭੇਖ* (2013)

### ਹੋਰ
**ਪਦਮਾ ਦਾ ਪੈਰ*
**ਉਮਰਾਂ ਦੀ ਖੱਟੀ* (ਵਿਅਕਤੀ-ਚਿਤਰ) (2007)
**ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀਖ਼ਾਨੇ*

### ਸੰਪਾਦਨ
*ਚੌਥੀ ਕੂਟ (ਨੌਜਵਾਨ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ,1996)
*ਨਾਗ ਲੋਕ (ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ, 1998)
*ਦਾਸਤਾਨ (ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਦੀ ਆਤਮ ਕਥਾ, 1999)
*ਮੁਹੱਬਤਾਂ (ਵਰਜਿਤ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ)
*ਗੰਢਾਂ (ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਗੰਢਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, 2003)
*ਜੁਗਲਬੰਦੀਆਂ (ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਾਮੁਕ ਵਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 2005)

## ਸਨਮਾਨ
*ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ 1982
*ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਲੋਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਵਾਰਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ 1986
*ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ 1992
*ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ 1994
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 1996
*ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, 2002

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਹ਼ੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ

**ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ** ਜਾਂ **ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ** ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥ, ਪ੍ਰੇਰਕਤਾ, ਸੰਦਰਭ, ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਾ-ਵਿਧਾਨ, ਸੰਕਲਪ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਮੱਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ "ਅਰਥ" ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਸਾਡਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅਰਥ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸਿਨੋਨੀਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਅਰਥ ਦੇ ਮੂਲ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਅਰਥ ਦੀ ਸਮਝ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਰਚਨਾ ਦੀ, ਜਾਂ ਕਿਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਅਰਥਪੂਰਨ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀਆਂ ਅਰਥਪੂਰਨ ਇਕਾਈਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜਾ, ਉਹ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣਾ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਤੀਜਾ, ਉਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਪ੍ਰੈਟਰ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਫਲ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਆਧਾਰ ਖਾਸ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਈਸਾ (ਬੁੱਤ)

***ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਈਸਾ*** (, ਮਿਆਰੀ , ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ: ) ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਖੇ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁੱਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 1931 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਲਾਤਮਕ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲ਼ਾ ਬੁੱਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਹਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿਚਲੇ ਰਾਜਾ ਈਸਾ ਬੁੱਤ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ 30 ਮੀਟਰ (98 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ 8 ਮੀਟਰ (26 ਫੁੱਟ) ਉੱਚੀ ਚੌਂਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦਾ ਪਸਾਰ 28 ਮੀਟਰ (92 ਫੁੱਟ) ਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਭਾਰ 635 ਟਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਉੱਤੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਤਿਹੂਕਾ ਜੰਗਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੋਰਕੋਵਾਦੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮੱਤ ਦਾ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਕਿਆਈ ਰੋੜੀ ਅਤੇ ਸਾਬਣ-ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 1922 ਅਤੇ 1931 ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਕੋਰਕੋਵਾਡੋ ਪਰਬਤ ਦੀ ਸਿੱਖਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮਧ ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਦਰੀ ਪੇਡਰੋ ਮਾਰੀਆ ਬਾਸ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਇਸਾਬੇਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਧਨ ਵਾਸਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਇਸਾਬੇਲ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾਜੀਲ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਬਣ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 1889 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮੱਦ ਸੀ।. ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰਿਓ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਰਕਲ ਨੇ 1921 ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। but poor weather affected the signal and it had to be lit by workers in Rio. ਫੈਲਾਈਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਈਸਾ ਦਾ ਬੁੱਤ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਜੂਬੇ
ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਡਾਇਰ

**ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਐਡਵਰਡ ਹੈਰੀ ਡਾਇਰ ** (9 ਅਕਤੂਬਰ 1864 – 23 ਜੁਲਾਈ 1927) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ ਜੋ, ਇੱਕ ਆਰਜ਼ੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ (ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ) ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਕਦਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1864
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1927
ਕਿੰਤਸੂਗੀ

**ਕਿੰਤਸੂਗੀ** (ਜਪਾਨੀ: 金継ぎ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੋੜ), **ਕਿੰਤਸੂਕੂਰੋਈ** (ਜਪਾਨੀ: 金繕い, ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੁਰੰਮਤ) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਕਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਪਲੈਟਿਨਮ ਨਾਲ ਮਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਹਰਿਸਤੋ ਬੋਤੇਵ

**ਹਰਿਸਤੋ ਬੋਤੇਵ** () (), ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਹਰਿਸਤੋ ਬੋਤੇਵ ਪੇਤਕੋਵ** (), ਇੱਕ ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਕਵੀ
ਉੱਚ ਸ਼ਰੀਫ਼

**ਉਚ** ਜਾਂ **ਉਚ ਸ਼ਰੀਫ਼** ) ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹਾਵਲਪੁਰ (ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਤੋਂ 73 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਉੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
## ਇਤਹਾਸ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 500 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਬਸਤੀਆਂ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ 325 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਿੰਧੁ ਨਦੀ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਏਨ ਇੰਡੋ ਪੋਤਾਮੋ (ਯੂਨਾਨੀ: Alexandria en Indo Potamo, ਮਤਲਬ: ਭਾਰਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ) ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਉੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਕਹਾਇਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੁਖ ਕੁੱਝ ਬਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਇੱਥੋਂ 100 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਮਿਠਨਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੱਯਦ ਜਲਾਲ ਉੱਦ ਦੀਨ ਸੁਰਖ਼ ਬੁਖ਼ਾਰੀ

**ਜਲਾਲ ਉੱਦ ਦੀਨ ਸੁਰਖ਼-ਪੋਸ਼ ਬੁਖ਼ਾਰੀ** ( ਅੰਦਾਜ਼ਨ 595-690 ਹਿਜਰੀ, 1199–1291 ਈਸਵੀ) ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸੀ। ਉਹ ਬਹਾ-ਉੱਦ-ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਅਤੇ (ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਪਰਦਾ) ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸੀ। ਹਿਜਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ 5 ਮਹੀਨੇ ਦੀ 19 ਤਾਰੀਖ 690 ਹਿਜਰੀ (20 ਮਈ 1291) ਨੂੰ ਉਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਸੀ ਡੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ

**ਸੀ ਡੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ** (ਪੂਰਾ ਨਾਮ: ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਦਵਾਰਕਾਨਾਥ ਦੇਸ਼ਮੁਖ, 14 ਜਨਵਰੀ 1896 - 2 ਅਕਤੂਬਰ 1982) ਭਾਰਤੀ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਗਵਰਨਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1943 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਐਨ.ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ

**ਐਨ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ** (12 ਅਪਰੈਲ, 1913 - 24 ਨਵੰਬਰ, 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਪੀ ਸੂਬਾਰਾਇਣ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਬੇਟੀ ਪਾਰਵਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦਾ ਪਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਨਕਸਲੀ

ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਵਿੱਚੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਕੁਝ ਆਗੂਆਂ ਵਲੋਂ 1967 ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਨਵੇਂ ਗੁੱਟ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਮ ਹੈ। ਨਕਸਲ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਚਾਰੂ ਮਜੂਮਦਾਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂ ਸਾਨਿਆਲ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਸ਼ਸਤਰਬੰਦ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਮਜੂਮਦਾਰ ਚੀਨ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾ ਮਾਓ ਤਸੇ ਤੁੰਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਉੱਚ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਤੰਤਰ ਅਤੇ ਫਲਸਰੁਪ ਖੇਤੀਤੰਤਰ ਉੱਤੇ ਸਰਦਾਰੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅੰਦੋਲਨ
ਪੱਛਮੀ ਦਰਸ਼ਨ

**ਪੱਛਮੀ ਦਰਸ਼ਨ ** ਤੋਂ ਭਾਵ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ​​ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪਦ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਤਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ
ਵਿਜੈ ਸੇਸ਼ਾਦਰੀ

**ਵਿਜੈ ਸੇਸ਼ਾਦਰੀ** (ਜਨਮ 1954) ਸਾਲ 2014 ਦਾ ਪੁਲਿਤਜਰ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਬਰੁਕਲਿਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ-ਆਧਾਰਿਤ ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਇਨਾਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦਰੀ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕ *3 ਸੇਕਸ਼ਨਸ* ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਛਾਣਬੀਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੰਮੋਹਕ ਪੁਸਤਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।ਸੇਸ਼ਾਦਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1959 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਵਿਜੈ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੋਲੰਬਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਸਿਖਾਈ।

## ਕਿੱਤਾ 

## ਕਵਿਤਾ 
2004 ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਸ਼ਾਦਰੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਲਟ ਵ੍ਹਾਈਟਮੈਨ, ਐਮਿਲੀ ਡਿਕਨਸਨ, ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬਿਸ਼ਪ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਓਲ੍ਹੋ, ਕੋਲੰਬਸ ਵਿੱਚ "ਅਜੀਬਤਾ" ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਸਨਮਾਨ 
* ਕਵਿਤਾ ਲਈ 2014 ਪੁਲਿਟਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਐਮੇਰੀਕਨ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਜੇਮਜ਼ ਲਾਫਲਿਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ("ਦਿ ਲੌਂਗ ਮੈਡੋ" ਲਈ)
* ਮੈਕਡਾਵਲ ਕਲੋਨੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
* ਪੈਰਿਸ ਰਿਵਿ's ਦਾ ਬਰਨਾਰਡ ਐੱਫ. ਕਨਨਰਜ਼ ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 2004 ਗੁਗਨਹੈਮ ਫੈਲੋ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਫ਼ਲੂਜਾ

**ਫ਼ਲੂਜਾ** (, ''* ਇਰਾਕੀ ਉੱਚਾਰਨ: ;  *ਪੰਬੇਦੀਤਾ'') ਇਰਾਕ ਦੇ ਸੂਬੇ ਅਲ ਅਨਬਰ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਰਾਤ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਬਗ਼ਦਾਦ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 69 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਡਬਲਿਊ ਐਚ ਮੈਕਲੋਡ

**ਵਿਲੀਅਮ ਹੇਵਾਤ "ਹਿਊ" ਮੈਕਲੋਡ** (2 ਅਗਸਤ 1932 – 20 ਜੁਲਾਈ 2009) ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ