open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਭਾਰਤੀ ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ **ਭਾਰਤੀ ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ** ਹੈ:

## ਅ 
* ਆਂਧਰਾ ਨਾਤਿਯਮ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਰਟ ਡਾਂਸ)

## ਬ 
* ਬਾਗੂਰੁਮਬਾ (ਅਸਾਮ, ਨਾਰਥ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ) 
*ਬੀਹੂ ਡਾਂਸ (ਅਸਾਮ, ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ) 
* ਬਾਠੂਕਾਮਾ (ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ) 

## ਭ 
*ਭੋਰਤਾਲ (ਅਸਾਮ, ਨਾਰਥ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ) 
*ਭੰਗੜਾ (ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੋਕ ਡਾਂਸ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ) 
*ਭਰਤਨਾਟਯਮ (ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ) 
*ਵਾਇਕੁੰਥਾ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ, ਏਸ਼ੀਆ)

## ਛ 
* ਛਾਊ (ਉੜੀਸਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ) 
* ਛੋਲੀਆ (ਉਤਰਾਖੰਡ)

## ਦ 
* ਦਿਓਧਾਨੀ (ਆਸਾਮ, ਨਾਰਥ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ)

## ਡ 
* ਡਾਂਡੀਆ (ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ) 
* ਡੋਲੂ ਕੁਨੀਥਾ (ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ)

## ਧ 
* ਧਾਂਗਾਰੀ (ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ) 

## ਢ 
* ਢੇਮਸਾ (ਕੋਰਾਪੁੱਟ, ਉੜੀਸਾ)

## ਗ 
* ਗਰਬਾ (ਗੁਜਰਾਤ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੋਕ-ਨਾਚ) 
* ਗਿੱਧਾ (ਪੰਜਾਬ, ਨਾਰਥ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ) 
* ਘੂਮਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ) 
* ਗਾਉਡੀਆ ਨ੍ਰਿਤਿਆ (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨ੍ਰਿਤ) 
* ਗਰੀਯਾ ਨ੍ਰਿਤਿਆ (ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੋਕ-ਜਨਜਾਤਾਂ ਦਾ ਡਾਂਸ) 
* ਘੁਮੁਰਾ (ਓਡੀਸ਼ਾ)

## ਝ 
* ਝੂਮੁਰ (ਝਾਰਖੰਡ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ)

## ਕ 
* ਕੱਥਕ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸ) 
* ਕੱਥਕਲੀ (ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ, ਇਨਕਾਰਪੋਰੇਟਸ ਡਾਂਸ) 
* ਕੇਰਲਾ ਨਟਾਨਾਮ (ਗੁਰੂ ਗੋਪੀਨਾਥ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ) 
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਤਾਤਮ 
* ਕੁਚੀਪੁਡੀ (ਕਲਾਸੀਕਲ ਇੰਡੀਅਨ ਡਾਂਸ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) 
* ਕੋਲੱਟਾਮ (ਲੋਕ ਨਾਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ) 
* ਕੋਲੀ ਡਾਂਸ (ਲੋਕ ਨਾਚ, ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ) 
* ਕਰਕਟਮ (ਲੋਕ ਨਾਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ) 
* ਕੰਨਿਆਰਕਲੀ (ਲੋਕ ਨਾਚ, ਕੇਰਲਾ)

## ਲ 
* ਲਵਾਨੀ (ਲੋਕ ਨਾਚ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ)

## ਮ 
* ਮੋਹਿਨੀਆਤਮ (ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ) 
* ਮਨੀਪੁਰੀ (ਮਨੀਪੁਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ) 
* ਮਟਕੀ ਡਾਂਸ - ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼

## ਨ 
* ਨਟੀ ਨਾਚ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ) 
* ਨੌਟੰਕੀ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਡਾਂਸ ਫਾਰਮ)

## ਓ 
* ਓਡੀਸੀ ਉਰਫ਼ ਓਰਿਸੀ (ਉੜੀਸਾ, ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ) (ਉੜੀਸਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ) 
* ਓਜਾਪਾਲੀ (ਅਸਾਮ, ਨਾਰਥ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ) 
* ਓਯਾਲੱਟਾਮ ਉਰਫ਼ ਓਇਲਟਤਮ (ਮਦੁਰਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ)

## ਪ 
* ਪੰਥੀ (ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ) 
* ਪਾਰਈ ਅਟਾਮ (ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ) 
* ਪੁਲੀਆਟਮ (ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ) 
* ਪਰੀਨੀ ਸ਼ਿਵਾ ਥੰਡਵਮ (ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦਾ ਨਾਚ) 
* ਪੁਲਿਕਾਲੀ - ਕੇਰਲ

## ਰ 
* ਰਾਉਤ ਨਾਚ (ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ) 
* ਰਾਸ ਲੀਲਾ (ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ) 
* ਰਾਠਵਾ ਨਾਚ (ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੋਟਾ ਉਦੈਪੁਰ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ)

## ਸ 
* ਸਾਂਬਲਪੁਰੀ (ਓਡਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਡਾਂਸ) 
* ਸਤਤਰੀਆ (ਆਸਾਮ ਦੀ ਨਾਚ ਕਿਸਮ)

## ਤ 
* ਤਿਰਯੱਟਮ (ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਨਸਲੀ ਡਾਂਸ) 
* ਤਮਾਸਾ (ਲੋਕ ਨਾਚ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) 
* ਤੇਰਾ ਤਾਲੀ (ਰਾਜਸਥਾਨ) 
* ਤਿਰੁਵਤੀਰਾ (ਕੇਰਲਾ)

## ਵ 
* ਵਿਲਾਸਨੀ ਨਾਟਿਅਮ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਰਟ ਡਾਂਸ)

## ਯ 
* ਯਕਸ਼ਾਗਾਨਾ (ਕਰਨਾਟਕ)

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ 
* ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਾਚ
* ਮੂਲ ਦੁਆਰਾ ਨਸਲੀ, ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਨਾਚ
ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ

**ਰਾਜਾ ਸਰ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ**, KCIE (15 ਨਵੰਬਰ 1851 – 20 ਮਈ 1930) ਰਾਜਾ ਸਰ ਰੰਧਾਰ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ, GCSI, ਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਾਜਾ ਕੜਕ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ। 

ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਲਈ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1907 ਵਿੱਚ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾਈਟਹੁਡ, ਕੇਸੀਐਸਆਈ ਖਤਾਬ ਦਿੱਤੇ, ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਲਈ ਅਵਧ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਜਗਤਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਵਿਅਰਥ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰ ਹਰਨਾਮ ਪਵਿਤਰ ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਿਆ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸ ਨੇ ੧੮੭੮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਅਚਨਚੇਤੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਪੂਰਥਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੀ ਗੱਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਟਿਊਟਰ ਰੇਵ ਵੁੱਡਸਾਈਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਗੋਲਕਨਾਥ ਚੈਟਰਜੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

ਰਾਜਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ। ਉਹ 1900 ਤੋਂ 1902 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਸਟੇਟ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋ ਰਿਹਾ। 1902 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਜੋਂ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ 1930 ਵਿੱਚ 78 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਘੁਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਉਪਾਧੀ ਉਸ ਦੇ ਦੂਜੇ  ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
1875 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਿਸਿਲਾ ਕੌਰ ਸਾਹਿਬਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ( ਪ੍ਰੀਸਿਲਾ ਗੋਲਕਨਾਥ), ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਂ ਬੱਚੇ, ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸਨ।

* ਰਾਜਾ ਰਘਭੀਰ ਸਿੰਘ, ਓ.ਬੀ.ਈ. (3 ਮਈ 1876 - 17 ਨਵੰਬਰ 1932)
* ਕੰਵਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (1877-1883 ਈ.)
* ਰਾਜਾ ਸਰ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਸੀ.ਆਈ.ਈ., ਸੀ.ਐਸ.ਟੀ.ਜੇ. (17 ਮਈ 1878 - 6 ਜੂਨ 1959)
* ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਡਾ. ਕੰਵਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਐਮ.ਡੀ., ਐਮ.ਆਰ.ਸੀ.ਐਸ., ਐਲ.ਆਰ.ਸੀ.ਪੀ.
* ਕੈਪਟਨ ਡਾ. ਕੰਵਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਐਮ.ਸੀ., ਐਮ.ਡੀ., ਐਮ.ਆਰ.ਸੀ.ਪੀ. (27 ਦਸੰਬਰ 1883 - 23 ਨਵੰਬਰ 1914)
* ਕੰਵਰ ਸਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ (2 ਜੂਨ 1885 – 13 ਜਨਵਰੀ 1971)
* ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬੀਬੀ ਜੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ, ਡੀ.ਐਸ.ਟੀ.ਜੇ. (2 ਫਰਵਰੀ 1889 – 9 ਫਰਵਰੀ 1964
* ਬੀਬੀ ਰਾਜ ਕੌਰ (29 ਮਈ 1882 – 29 ਮਈ 1882

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1851
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ

alt=Sir Baba Khem Singh Beda (or Bedi) of Kullar (1830-1905)|thumb|ਕੁਲਾਰ ਦਾ ਸਰ ਬਾਬਾ ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਬੇਦਾ (ਜਾਂ ਬੇਦੀ)  (1830-1905), ਫੋਟੋ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 1902 ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ।
**ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ** KCIE (21 ਫਰਵਰੀ 1832-10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1905) ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ  ਸੀ।ਉਹ 1873 ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਨਾਤਨ ਸਿੱਖ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੂਲ-ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ  ਇਸਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਨੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਬੇਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਾਰ ਸੇਧਾਂ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 1832 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ, ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਸੀ।  ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ 25 ਨਵੰਬਰ 1839 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬੇਦੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਦੋਆਬਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਗੀਰਾਂ ਮਿਲ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਪਾਲਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ 41 ਪਿੰਡ ਵੀ ਮਿਲੇ ਸਨ। 1849 ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 14 ਪਿੰਡ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਹਥਿਆ ਲਏ ਗਏ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1832
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਹਰਮਨ ਸੂਫ਼ੀ

**ਹਰਮਨ ਸੂਫ਼ੀ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਗਸਤ 1992 ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਹਿਰਾ (ਡੇਹਲੋਂ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਕਈ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਅਹਿਮਦ ਇਬਨ ਮਾਜਿਦ

**ਅਹਿਮਦ ਇਬਨ ਮਾਜਿਦ** ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਮਲਾਹ ਤੇ ਨਕਸ਼ਾਨਵੀਸ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਰ, ਓਮਾਨ ਵਿਖੇ 1421 ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਮਲਾਹਾਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਤੇ 17 ਵਰ੍ਹਿਆ ਦੀ ਉਮਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਖਾਲਣ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਅਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ-ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਏ। ਉਹਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਤਰੀਕ ਤਾਂ ਨਈਂ ਪਤਾ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ 1500 ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਸੀ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਾ ਕਿ ਉਸ ਵਾਸਕੋ ਡੀ ਗਾਮੇ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜੀ. ਆਰ. ਟਿੱਬੇਟਜ਼ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਦੇਹ ਪ੍ਰਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਜਿਦ ਚਾਲ੍ਹੀ ਦੇ ਏੜ-ਗੇੜ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਨਾਂਅ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।

## ਕੰਮ 
ਇਬਨ ਮਾਜਿਦ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਥਾਂਈਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੱਗਣ ਵਿੱਚ ਮਦਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 'ਕਿਤਾਬ ਅਲ-ਫ਼ਵਾਇਦ ਫੀ-ਉਸਲ ਇਲਮ ਅਲ-ਬਹਰਵਾ-ਅਲ-ਕਵਾਇਦ' ਸਭ ਤੋਂ ਅਵੱਲ ਦਰਜੇ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਉਸ ਦੀ 'ਕਿਤਾਬ ਅਲ-ਫਵਾਇਦ' ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਏ।

ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਏ, ਜੋ ਰਾਹ ਵਿਖਾਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਤੱਟਵਰਤੀ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਅੰਤਰ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਂਹਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੌਸਮੀ ਹਵਾਵਾਂ, ਝੱਕੜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਬਤ ਦਸਦਾ ਏ, ਜੋ  ਇੱਕ ਵਿਹਾਰੀ ਰਾਹ ਵਿਖਾਲੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਜਿਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਚ ਪਈਆਂ ਨੇ।

ਮਾਜਿਦ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖ਼ੂਬੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਫੁੰਡਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਨੇ।

ਅਹਿਮਦ ਬਿਨ ਮਾਜਿਦ ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜਹਾਜ਼ੀ ਵਾਸਕੋ ਡੀ ਗਾਮੇ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੱਕ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਹਜੇ ਤੀਕਰ ਯੂਰਪੀਆਂ ਨੂੰ ਨਈਂ ਸੀ ਪਤਾ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਾਜਿਦ ਏਸੇ ਗੱਲੋਂ ਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਏ ਕਿਓਂਕਿ ਉਸ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਤਵਾਰੀਖ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਜਿਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਓਟੋਮਾਨ ਤਵਾਰੀਖ਼-ਸ਼ਨਾਸ ਕੁਤਬ ਅਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਵਰ੍ਹਿਆ ਮਗਰੋਂ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1421
ਅਰਾਬੇਲੇ ਸਿਕਾਰਡੀ

**ਅਰਾਬੇਲੇ ਸਿਕਾਰਡੀ** (ਜਨਮ 1993) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਬਤੌਰ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ, ਸਿਕਾਰਡੀ ਨੇ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਪਿਰੇਟ ਨਾਮੀ ਬਲਾਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ "ਟੈਂਪਲਰ ਦੇ ਗੋ-ਟੂ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਬਿਜਨੇਸ ਔਰੈਜਿਕ" ਬਣ ਗਿਆ। ਸਿਕਾਰਡੀ ਰੂਕੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਟਾਫ ਲੇਖਕ, ਬਜ਼ਫੀਡ ਵਿਖੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਰਿਫਾਈਨਰੀ 29, ਦ ਡੇਲੀ ਬੀਸਟ, ਅਤੇ ਈਜ਼ਬਲ ਲਈ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਲੇਖਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿਕਾਰਡ ਨੇ ਰਤਜਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸਿਕਾਰਡੀ ਨੇ ਰੂਜਰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ।

ਸਿਕਾਰਡੀ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ 'ਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਲੈਨਜ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।Sicardi ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਦਿਓ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ' ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੇਸੋਥੇਲੀਓਮਾ

**ਮੇਸੋਥੇਲੀਓਮਾ **ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ ਜੋ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ  ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੀ ਕੰਧ ਦੀ ਪਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਟੇਸਟਿਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਦੀ ਥੈਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੇਸੋਥੇਲੀਓਮਾ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਕਮੀ, ਪੇਟ ਦੀ ਸੋਜ, ਛਾਤੀ ਦੀ ਕੰਧ ਦਾ ਦਰਦ, ਖੰਘ, ਥਕਾਵਟ, ਅਤੇ ਭਾਰ ਘਟਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2013 ਤੱਕ, ਕਰੀਬ 125 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਤੇ ਐਸਬੇਸਟਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਐਸਬੇਸਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਐਸਬੈਸਟਸ ਤੋਂ ਉਤਪਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਐਸਬੈਸਟੋਸ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸਬੇਸਟੋਸ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਜਾਂ ਐਬਸੈਸਟਸ ਵਾਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐਸਬੈਸਟੋਸ ਐਕਸਪ੍ਰੋਸੈਸ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਪਗ 40 ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਐਸਬੈਸਟਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਨਾਲ ਵੀ ਖਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮੀਅਨ ਵਾਇਰਸ 40 ਨਾਲ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਲਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਛਾਤੀ ਦੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਅਤੇ ਸੀ.ਟੀ. ਸਕੈਨ ਲੱਭਤਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਰਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਬਾਇਓਪਸੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਰਜਰੀ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰਪੀ, ਅਤੇ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਲੂਰੋਡਸਿਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਲਾ-ਦੁਆਰ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਟੈਲਕ ਵਰਗੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਦਵਾਈਆਂ ਸੀਸਪਲੈਟਿਨ ਅਤੇ ਪੇਮਟਰੇਕਸਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਦਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 8% ਹੈ।

2015 ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ 60,800 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਸੋਥੇਲੀਓਮਾ ਸੀ ਅਤੇ 32,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਮੈਸੋਥੈਲੀਓਮਾ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਦਰਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਨੀਵੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 3000 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਦਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 70 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਐਸਬੈਸਟਸ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਸੋਥੇਲੀਓਮਾ
ਏਰਿਕ ਨਿਊਮੈਨ (ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ)

**ਏਰਿਕ ਨਿਊਮੈਨ** (; 23 ਜਨਵਰੀ 1905 – 5 ਨਵੰਬਰ 1960) ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਿਊਮੈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1927 'ਚ ਏਰਾਲੇਂਗਨ-ਨਊਰੇਮਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਚ.ਡੀ.ਡੀ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਰਲਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 1933 ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1934 ਵਿੱਚ ਨਿਊਮੈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਜੂਲੀਆ, ਜੋ ਕਿ ਜਯੋਨਿਸਟ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਨ, ਤਲ ਅਵੀਵ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸੀ.ਜੀ.ਜੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਲੈਕਚਰ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿਊਰਿਖ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਉਹ 1934 ਵਿੱਚ ਤਲ ਅਵੀਵ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਪੁਸਤਕ 
* *Tiefenpsychologie und neue Ethik.* Rhein, Zürich 1949
* *Ursprungsgeschichte des Bewusstseins.* Mit einem Vorwort von C.G. Jung. Rascher, Zürich, 1949
* *Amor und Psyche.* 1952
* *Umkreisung der Mitte.* 3 Bde., 1953/54
* *Die große Mutter. Der Archetyp des großen Weiblichen.* Rhein, Zürich 1956
* *Der schöpferische Mensch.* 1959
* *Die archetypische Welt Henry Moores.* 1961, posthum veröffentlicht
* *Krise und Erneuerung.* 1961, posthum veröffentlicht
* *Das Kind. Struktur und Dynamik der werdenden Persönlichkeit.* 1963, posthum 1980 veröffentlicht

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* *Sexual Personae*
* Eternal feminine
* Matriarchal religion
* Mother goddess

## Notes 
## ਹਵਾਲੇ 
* 
* Neumann, ਏਰਿਖ਼. *ਡੂੰਘਾਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵ ਮਿਹਨਤ*. Shambhala; ਸੰਸਕਰਨ ਐਡੀਸ਼ਨ (1990). 0-87773-571-9.
* Ortíz-Osés, Andrés. *ਲਾ Diosa madre*. Trotta; (1996). 84-8164-099-9
* Neumann, ਏਰਿਖ਼. *ਬੱਚੇ ਨੂੰ*. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਰਾਲਫ਼ Manheim, C. G. ਜੰਗ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, Inc.; ਹੋਡਰ ਅਤੇ Stoughton (1973). 0-340-16516-2.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਏਰਿਖ਼ Neumann: ਸਾਸ਼ਤਰੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਾਤਾ ਕੇ ਕਮੀਲ Paglia
* C. G. ਜੰਗ ਅਤੇ ਏਰਿਖ਼ Neumann: Zaddik, Sophia, ਅਤੇ ਸ਼ਕੀਨਾ ਕੇ, Lance ਸਿੰਘ Owens
* 
* 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਅਮੀਨਾ ਹੁਸੈਨ

**ਅਮੀਨਾ ਹੁਸੈਨ** (ਜਨਮ 1964) ਇੱਕ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਫਿਫਟੀਨ ਐਂਡ ਜ਼ਿਲਿਜ*  ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਅਮੀਨਾ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 1964 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸੂਬੇ ਕੋਲਪੱਟੀ (ਹੁਣ ਕੌਲਪਿਟੀਆ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਧੀ ਹੁਸੈਨ, ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਮਰੀਨਾ ਕਫੂਰ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਅਮੀਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਮੀਨਾ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਸੇਂਟ ਬ੍ਰੀਜਗੇਟ ਕਾਨਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕੋੱਲਪਿਟੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਧੀਮੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਲੋਅ ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ "ਦਿ ਮੂਨ ਇਨ ਦ ਵਾਟਰ" ਲਿਖਣ ਲਈ ਅੱਠ ਸਾਲ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਮੈਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਇਨਾਮ ਲਈ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ 
ਉਸਨੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਮਟਾਈਮਸ ਦੇਅਰ ਇਜ਼ ਨੋ ਬਲੱਡ, ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਥਨਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਿਹਾਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਸੀ।

2003 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸੈਮ ਪਰੇਰਾ ਨਾਲ ਪਰੇਰਾ-ਹੁਸੈਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਿਨਸੀ ਸਿੱਖਿਆ

**ਜਿਨਸੀ ਸਿੱਖਿਆ** ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਨੁੱਖੀ ਲਿੰਗ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਲਿੰਗਕ ਆਜ਼ਾਦੀ,ਜਿਨਸੀ ਵਿਵਹਾਰ, ਲਿੰਗਕ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਉਮਰ, ਲੋੜ, ਜਨਨ ਵਿਵਹਾਰ, ਜਨਨ ਸਿਹਤ, ਜਨਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲਿੰਗ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਨ ਆਦਿ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜਿਨਸੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ,ਸਿਹਤ ਮਹਿਕਮੇ, ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ, ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਗੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਵਿਵਰਜਿਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਕੂਲ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕਾਇਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਿੰਗ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਅੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਐਚ ਆਈ ਵੀ ਏਡਸ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਿਨਸੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਜਿਨਸੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਤੱਤ ਹੈ ਬਾਲਗਤਾ ਲਈ ਤੰਦਰੁਸਤ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਣ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਵਿਪਰੀਤ ਲਿੰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਆਮ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਮਿਆਰਾਂ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਪੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ।
ਜਿਨਸੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਆਮ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਤੀਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਵਤੀਰੇ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਚਕਦਾਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਢੰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਲਟ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਬੇਲੋੜੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹੋਵੇਗਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਨਸੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਇਰਮਤ੍ਰੌਦ ਮੋਰਗਨਰ

**ਇਰਮਤ੍ਰੌਦ ਮੋਰਗਨਰ**, (22 ਅਗਸਤ 1933 6 ਮਈ 1990), ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਦੂਈ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ 
ਇਰਮਤ੍ਰੌਦ ਮੋਰਗਨਰ ਦਾ ਜਨਮ 1933 ਵਿੱਚ ਕੈਮਨੀਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਰੇਲਵੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨਿਸਟਿਕ (ਜਰਮਨ ਅਧਿਐਨਾਂ) ਅਤੇ ਲਾਈਪਸਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1952 ਵਿੱਚ ਅਬੀਤੁਰ ਨੂੰ ਲਿਆ ਸੀ। 

ਮੋਰਗਨਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਜੋਚਿਮ ਸ਼ਰੇਕ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਊਫਬਾਉ-ਵੈਰਲਾਗ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮੋਰਗਨਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰੇਕ ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ 1972 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਪਾਲ ਵਾਇਨਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਇਨਸ ਸਟਾਜ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ 'ਅਣਅਧਿਕਾਰਕ ਕਰਮਚਾਰੀ' ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ 1977 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੋਰਗਨਰ ਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਏ, ਪਰ 1990 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ "ਵਿਚ ਵਿਲਮਮਾ'ਸ ਇਨਵੈਨਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸਪੀਚ ਸਵਾਲੋਇੰਗ" ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਰੋਬਿਨ ਮੋਰਗਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿਸਟਰਹੂਡ ਗਲੋਬਲ: ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੁਮੈਨਸ ਮੂਵਮੈਂਟ ਐਨਥੋਲੋਜੀ 'ਚ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

* *Das Signal steht auf Fahrt*. Berlin, 1959
* *Ein Haus am Rand der Stadt*. Berlin, 1962
* *Hochzeit in Konstantinopel*. Berlin, 1968
* *Gauklerlegende*. Berlin, 1970
* *Die wundersamen Reisen Gustavs des Weltfahrers*. Berlin, 1972
* *Leben und Abenteuer der Trobadora Beatriz nach Zeugnissen ihrer Spielfrau Laura*. Berlin, 1974
** *The Life and Adventures of Trobadora Beatrice as Chronicled by Her Minstrel Laura* (translated by Jeanette Clausen). Nebraska, 2000
* *Geschlechtertausch* (with Sarah Kirsch und Christa Wolf). Darmstadt, 1980
* *Amanda. Ein Hexenroman* (Amanda. A Witch's Tale). Berlin, 1983
* *Die Hexe im Landhaus* (with Erica Pedretti). Zürich, 1984
* *Der Schöne und das Biest*. Leipzig, 1991
* *Rumba auf einen Herbst*. Hamburg, 1992
* *Das heroische Testament* (The Heroic Testament). München, 1998
* *Erzählungen*. Berlin, 2006

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Geoff Westgate introduces Irmtraud Morgner (*New Books in German*)
* Socialist Magical Realism (*Complete Review*)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ
ਗਰਭ ਗਿਰਨਾ

**ਗਰਭ ਗਿਰਨਾ** ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸੰਚਾਰ **ਗਰਭਪਾਤ** ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਭ ਗਿਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਬੱਚਾ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਰਭ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ 20 ਹਫਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਰਭ ਦੇ ਗਿਰਨ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਭਰੂਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰਭ ਗਿਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣ ਯੋਨੀ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਰਦਨਾਕ ਤਰੀਕੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਦਰਦ ਦੇ ਹੀ ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਦਾਸੀ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਜਿਹੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਲਾਮਤਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਗਿਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਟਿਸ਼ੂ ਅਤੇ ਥੱਕੇ ਜਿਹਾ ਕੁਝ ਪਦਾਰਥ ਲਗਾਤਾਰ ਯੋਨੀ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗਰਭ ਗਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਬਾਂਝ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਚੰਗੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਰੋਕਥਾਮ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਸ਼ੇ, ਸ਼ਰਾਬ, ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਨਾਲ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ 7 ਤੋਂ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਇਲਾਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਵਧੇਰੇ ਗਰਭਪਾਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਖੂਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਰੀਸਸ ਨੈਗੇਟਿਵ (ਆਰ.ਐੱਚ. ਨੈਗੇਟਿਵ) ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰ.ਐੱਚ.ਓ (ਡੀ) ਇਮਿਊਨ ਗਲੋਬੂਲਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਰਦ ਦਵਾਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਗਰਭਪਾਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਉਲਝਣ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹਨ, ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਦਰ ਲਗਪਗ 10% ਤੋਂ 20% ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਾਰੇ ਗਰਭਧਾਰਣ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇਹ ਦਰ 30% ਤੋਂ 50% ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 35 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 10% ਜੋਖਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 45% ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ "ਗਰਭਪਾਤ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਲੱਛਣ 
ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਨਿਕ ਧੱਬਾ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਕੜਵੱਲ, ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਅਤੇ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਟਿਸ਼ੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਂ ਸੀਰੀਅਲ ਹਿਊਮਨ ਕੋਰੀਓਨਿਕ ਗੋਨਾਡੋਟ੍ਰੋਪਿਨ (ਐਚਸੀਜੀ) ਟੈਸਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕ 
ਗਰਭਪਾਤ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀਆਂ। 70 ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੱਕ, ਲਾਗ, ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕਾਰਕ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ, ਰਸਾਇਣਕ ਐਕਸਪੋਜਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਫਟ ਕੰਮ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜੋਖਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨ, ਜੈਨੇਟਿਕ, ਗਰਭਾਸ਼ਯ, ਜਾਂ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਟ੍ਰੈਕਟ ਦੀ ਲਾਗ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਮਾਂਦਰੂ ਨੁਕਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਰਭਪਾਤ
ਸਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਦਕਾ

**ਸਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਦਕਾ** ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਜੇ ਐਨ ਯੂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ;ਸਮਕਾਲੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ;ਪੇਂਡੂ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਤਬਦੀਲੀ;ਵਿਕਾਸ ਸਟੱਡੀਜ਼;ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣਾਂ ਜੋਦਕਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਹਨ।

## ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਸਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਦਕਾ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐੱਮ. ਏ. (1985); ਐਮ.ਫਿਲ. (1987); ਪੀਐਚ.ਡੀ. (1991) ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਸਟਡੀਜ਼, ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ 1990-1991 ਐਸੋਸੀਏਟ ਫੈਲੋ ਰਿਹਾ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 1991 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਰੀਡਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 1998 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ.ਵਿੱਚ 2001 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 2006 ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਖ਼ਿਲਾਫ ਕਾਨੂੰਨ

ਭਾਰਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ੇੋੋਤ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 472 ਮਿਲੀਅਨ ਬੱਚੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 225 ਮਿਲੀਅਨ ਕੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 21 ਤਹਿਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤਹਿਤ ਗਾਰੰਟੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਧੀ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਵੱਧ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਇਸ ਲਈ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 24 ਫੀਸਦ ਬੱਚੇ ਜਿਨਸੀ ਛੇੜਛਾੜ ਜਾਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਆਪਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਹੱਥੋਂ ਇਸ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੇ 22 ਮਈ 2012 ਨੂੰ " ਲਿੰਗਕ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ 2011" ਪਾਸ ਕੀਤਾ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਲਹੂ ਮੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (ਬੈਬੇਸੀਓਸਿਸ)

thumb
ਇਹ ਲਹੂ ਮੂਤਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਗਾਈਂ, ਮਹੀਂ(ਮੱਝ) ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਲੈਤੀ ਗਾਈਂਆਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਦੇਸੀ ਗਾਈਂਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਘੱਟ ਏ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਲਹੂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੈਬੇਸੀਆ ਨਾਂਅ ਦੇ ਪਰਜੀਵੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਏ ਜਿਹੜੀ ਚਿਚੜੀ ਕਰਕੇ ਫੈਲਦੀ ਏ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਦੂਸ਼ਿਤ ਸੂਈ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਦੂਸ਼ਿਤ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਏ। ਹੁਨਾਲ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਚਿਚੜੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਤਦ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਇਹਦਾ  ਹੱਲਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

## ਕਾਰਨ 
ਬੈਬੇਸੀਆ ਪਰਜੀਵੀ ਪਹੂ ਦੇ ਲਹੂ ਦੇ ਲਾਲ ਕਣਾਂ ਵਿਚ ਵੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲਹੂ ਦੇ ਲਾਲ ਕਣ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਸ਼ (ਹੈਮੋਗਲੋਬਿਨ) ਨਾੜੀਆਂ ਥਾਣੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਦਾ ਰੰਗ ਭੂਰਾ, ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫ਼ੀ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ। 

## ਲੱਛਣ 
ਅੱਵਲ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਰੰਗ ਤੋਂ ਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਤਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ ਜੋ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਈ ਨਹੀਂ ਲੱਥਦਾ। ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨਈਂ ਲਗਦੀ, ਸੁਸਤ ਅਤੇ ਨਿਢਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ  ਪਸ਼ੂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਏ। ਲਹੂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਅੱਖੀਂ ਪੀਲੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਨਵਰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿਚ ਲਹੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਬੁਖ਼ਾਰ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਸ਼ੂ ਦੀਆਂ ਲੱਤੀਂ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਹੂ ਫਰਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖਲੋ ਨਈਂ ਸਕਦਾ ਤੇ ਲੰਮੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਰੋਕਥਾਮ 
ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਵਾੜੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਫਰਸ਼, ਖੁਰਲੀਆਂ  ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਿਚੜੀ ਰਹਿਤ ਰੱਖੋ।  

## ਹਵਾਲੇ
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਸਿੰਘ

**ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਸਿੰਘ** (ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1980) ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਫਾਰਵਰਡ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਉਹ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਖੇਡ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਪ੍ਰਭਜੋਤ 2001 ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਹ 2004 ਦੇ ਏਥਨਜ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ 7 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ।

ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਹਨ।

ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਉਸ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਟਰਾਈਕਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਵਿਵਾਦ 
ਐਫ.ਆਈ.ਐਚ. ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2010 ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2-4 ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਭੀੜ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲ ਦਿਖਾਈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸ ਐਕਸ਼ਨ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ।

ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਟੀਮ 8 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਪਿੱਤਰ ਸੱਤਾ

**ਪਿੱਤਰ ਸੱਤਾ** ਇਸ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਕੋਲ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਢੱਲੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਨੈਤਿਕ ਹਕੂਮਤ, ਸਮਾਜਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪਿੱਤਰ ਸੱਤਾ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੱਤੀ ਦਾ ਹੱਕ ਮਰਦ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਪਿੱਤਰ ਸੱਤਾ, ਪੈਟਰੀਆਰਕੀ, ਪਿਦਰਸ਼ਾਹੀ, ਬਾਂਗਲਾ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਰੀ ਤੋਂਤਰੋ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਪਿੱਤਰੀ ਤੋਂਤਰੋ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਮਰਦਤੰਤਰ, ਮਰਦਾਵੀਂ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਤੰਤਰ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਤੀਵਾਦ, ਨਸਲਵਾਦ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇਹ ਇੱਕ ਅੱਤਿਆਚਾਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਪਿੱਤਰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ, ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਮੁਲਕ: ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਮਰਦ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ ਵੀ ਮਰਦ ਹਨ। ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਤਰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉੱਪਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਣਗੀਆਂ ਜਾਂ ਕੀ ਪੜ੍ਹਨਗੀਆਂ? ਕਿਹੜੀ ਨੌਕਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ? ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਤਰ ਸੱਤਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ? ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਣਗੀਆਂ? ਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਬੱਚੇ ਕਰਣਗੀਆਂ? ਪ੍ਰਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸਾਡੇ ਅਸਾਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨਾਲ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੋਚ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਧੀਨਗੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਔਰਤ ਚੇਤੰਨ ਨਹੀਂ ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਉਹ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਸਹਿ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੇਤੰਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਵਿਤਕਰਾ ਸਹਿਣਾ ਪਵੇ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਚੁੱਪ, ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਪਿੱਤਰਸੱਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਤ ਜਾਂ ਬਰਾਦਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਲਿੰਗਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਚਲਦਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੋ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਅਮਰੀਕ ਗਿੱਲ

**ਅਮਰੀਕ ਗਿੱਲ** ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ, ਜੋ *ਹਮ ਦਿਲ ਦੇ ਚੁਕੇ ਸਨਮ* (1999), *ਕਿਰਪਾਨ: ਦ ਸਵੋਰਡ ਆਫ ਆਨਰ* (2014) ਅਤੇ *ਯਾਦੇਂ* (2001) ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਲੇਖਕ
ਛਾਤੀ 'ਚ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ

'''ਛਾਤੀ 'ਚ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ''' ਤੋਂ ਭਾਵ ਛਾਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੂਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਨ ਵਗਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਰੌਮਾ (ਛਾਤੀ ਦੀ ਸੱਟ ਜਾਂ ਸਰਜਰੀ) ਜਾਂ ਗੈਰ-ਸਦਮੇ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਲੱਛਣ 
ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਸਕੋਲਾਇਰਿੰਗ (ਐਕਚਮੋਸਿਸ), ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ, ਅਤੇ ਸੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਲੱਛਣ ਫ਼ਿਬ੍ਰੋਸਾਇਟਿਕ ਛਾਤੀ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਕਾਰਨ 
ਛਾਤੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਟਰੌਮਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛਾਤੀ 'ਚ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸੱਟ ਜਾਂ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਦੀ ਟੱਕਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਬੈਲਟ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹੇਮੋਟਾਮਾ ਛਾਤੀ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੋਸਟ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਖੂਨ ਵੱਗਣ ਕਾਰਨਹੈ। ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਸਰਜਰੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰੇਸ ਵਧਾਉਣ) ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਸੰਬੰਧੀ ਸਰਜਰੀ ਲਈ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਲਿਸਫ਼ ਨੋਡ ਹਟਾਉਣ, ਲੰਮਪਟੋਮੀ, ਜਾਂ ਮਾਸਟੈਕਟੋਮੀ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੂਨ ਵੱਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਘੱਟ ਹੀ, ਹੇਮੇਟੋਮਾ ਛਾਤੀ ਦੇ ਬਾਇਓਪਸੀ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਘੱਟ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੀ ਬਰਤਰਫ਼ੀ ਕਾਰਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਗਲੂਲੋਪੈਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਾਤੀ ਦਾ ਹੇਮਟੋਮਸ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਐਸਪੀਰੀਨ ਜਾਂ ਆਈਬਿਊਪਰੋਫ਼ੈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਲਹੂ-ਪਤਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਪੜਤਾਲ
ਜਦੋਂ ਛਾਤੀ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਜਾਂ ਕੋਰ ਸੂਈ ਬਾਇਓਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਸਟ ਆਪਰੇਟਿਵ ਸੋਜ਼ਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਹਿਟੋਮਾ ਅਤੇ ਫੋੜਾ ਜਾਂ ਸੌਰਓਮਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪੋਸਟ-ਸਰਜੀਕਲ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਛਾਤੀ ਖਰਕਿਰੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੇਮਾਟੋਮਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਮੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਪਾਥੋਫਜ਼ੀਓਲੋਜੀ
ਖੂਨ ਦੇ ਰੀਬੇਸੋਪਰਸ਼ਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਛੋਟੇ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਮੈਟਮੋਟਾ ਅਕਸਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੀ ਹੈਮਤੋਮਸ ਨੂੰ ਸੇਵਨ ਜਾਂ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬਰੈਸਟ ਹੈਮਾਟੋਮਜ਼ ਕਈ ਵਾਰੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਤਾ, ਜਲੂਣ, ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹੇਮਾਟੋਮਾ ਹੱਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਫਾਈਬਰੇਟਿਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਚਟਾਕ ਟਿਸ਼ੂ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਟਮੋਟਾ ਸੇਰਰੋ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਰਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੋਸਟ-ਸਰਜੀਕਲ ਛਾਤੀ ਦੇ ਮੈਟਮੌਸਮਜ਼ ਵੀ ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤੂਸਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੈਮੈਟੋਮਾਜ਼ ਛਾਤੀ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਹਨ ਕਿ ਛਾਤੀ ਦੇ ਪਲਾਸਟ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਹੀਮਾਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਕੈਪਸੂਲਕ ਕੰਟਰੈਕਚਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਇਲਾਜ 
ਛੋਟੇ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਹੇਮਟੋਮਸ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੇਅਰਾਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਲੀਨਿਕਲ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਾਸਾਉਂਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੇਮਟੋਮਾ ਦੇ ਮਤੇ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵੱਡੇ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਹੇਮਟੋਮਸ, ਜਾਂ ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਛੋਟੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਬੇਅਰਾਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਰੇਨੇਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਹੇਮਟੋਮਸ ਜੋ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਟਿਊਮਰ ਦੀ ਛੋਹ ਦੇ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਹੇਮਟੋਮ ਜੋ ਕਿ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਵੀ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਇਮੈਟੋਮਾ ਨੂੰ ਸੂਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ (ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ) ਓਪਨ ਸਰਜਰੀ ਡਰੇਨੇਜ ਰਾਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀ ਦੇ ਰੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਜਨਮ ਨੁਕਸ

**ਜਨਮ ਨੁਕਸ** ਨੂੰ **ਜਮਾਂਦਰੂ ਨੁਕਸ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ  ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਨੁਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਾਹਜਪੁਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਨ ਜੋ ਭੌਤਿਕ, ਬੌਧਿਕ ਜਾਂ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਪਾਹਜਤਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਤਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਨੁਕਸਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: (1) ਢਾਂਚਾਗਤ ਵਿਕਾਰ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ (2) ਕਾਰਜਾਤਮਕ ਵਿਕਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਰਜਾਤਮਕ ਵਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਚਕ ਅਤੇ ਡੀਜਨਰੇਟਿਵ ਵਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਜਨਮ ਦੇ ਨੁਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰਕਚਰਲ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਵਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜਨਮ ਨੁਕਸ ਅਨੁਵੰਸ਼ਿਕ ਜਾਂ ਗੁਣਸੂਤਰ ਵਿਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋਖਿਮ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੋਲੇਟ ਦੀ ਘਾਟ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਜਾਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਮਾੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤੀ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 35 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਵੂ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਜਨਮ ਨੁਕਸ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਟੈਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮ-ਗਣਿਤ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੁਕਸਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਲਾਜ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੈਰੇਪੀ, ਦਵਾਈ, ਸਰਜਰੀ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਤਕਨੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। 2015 ਵਿੱਚ 96 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਜਨਮ ਨੁਕਸਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 3% ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਾਲ 1990 ਵਿੱਚ 6,28,000 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 751,000 ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ(303,000) ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੰਤੂਆਂ ਦੀ ਨਲੀ ਦੀ ਦੋਸ਼(65,000) ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਵਰਗੀਕਰਨ 
ਜਮਾਂਦਰੂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਜੈਨਮ ਮੈਪਿੰਗ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹੋਰ ਜਮਾਂਦਰੂ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਚਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਸੰਕਰਮਣ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਲਿੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜਮਾਂਦਰੂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਢਾਂਚਾਗਤ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਆਯੋਜਨ ਉਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅੰਗ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

### ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ 
ਜਮਾਂਦਰੂ ਨੁਕਸਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। (ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੈਰ-ਕੈਨੋਨੀਏਟਲ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਆਦ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਮਾਂਦਰੂ ਨੁਕਸ
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

9 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ **ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ** ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ:

## ਹਵਾਕੇ 
;ਟਿੱਪਣੀ

;ਹਵਾਕੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ

**ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ** ਉੱਤਰ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ।

ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ (18 ਫਰਵਰੀ 1937 – 17 ਜਨਵਰੀ 2010) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ, ਅਧਿਆਪਕ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨ 
## ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਫ਼ਰ 
ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੁਸਤਕਾਂ 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
* *ਪੀਤੂ* 
* *ਤਰਕਾਲਾਂ*
* *ਅਰਥ*
* *ਪਛਾਣ ਬਦਲ ਗਈ*
* *ਬਦਲੇ ਦੀ ਪੱਤਝੜ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਅਣਚਾਹਿਆ ਵਾਧਾ

**ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਅਣਚਾਹਿਆ ਵਾਧਾ**, ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਮੈਡੀਕਲ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ, **ਮੈਕਰੋਮਾਸਟੀਆ** ਅਤੇ **ਗਿਗੈਂਤੋਮੈਸਟਿਆ** ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਛਾਤੀ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੁਝ ਹਾਰਮੋਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤ ਯੌਨ ਸੈਕਸ ਹਾਰਮੋਨਸ, ਪ੍ਰਾਲੈਕਟਿਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਕ ਦੇ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਹਿਸਟੋਲੋਜਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਛਾਤੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਾਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਛਾਤੀਆਂ (ਦੁਵੱਲੇ) ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਛਾਤੀ (ਇੱਕਤਰ) ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ 1648 ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

### ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦਾ ਅਣਚਾਹਿਆ ਵਾਧਾ 
ਇੱਥੇ ਜਿੰਨੇਂਟਾਮੋਸਟਿਆ ਦੇ ਕੇਸ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਕਾਰਨ 
ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਜੁੜਵੇਂ ਟਿਸ਼ੂ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਲੌਕਿਕ ਅਨੁਪਾਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰ, ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ, ਪ੍ਰਜੇਸਟ੍ਰੋਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਲੈਕਟੀਨ) ਅਤੇ / ਜਾਂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਕ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੈਪੇਟਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਕ, ਇਨਸੁਲਿਨ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਕ 1, ਅਤੇ ਏਪੀਡਰਲ ਵਾਧੇ ਕਾਰਕ) ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੱਧਰ / ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਜਾਂ ਉੱਚਿਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ) ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਕ੍ਰੋਮਾਸਟਿਕ ਛਾਤੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗ੍ਰੋਨਡੂਲਰ ਟਿਸ਼ੂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ
 of Lu-shi, age 42, on April 17, 1848, prior to breast reduction surgery.]]

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਮੋਮਪਲਾਸੀਆ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* 
* 
* 
* U.S.A. Library of Congress - Healthy Breasts: A Primer
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀ ਦੇ ਰੋਗ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰਸੌਲੀ

**ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰਸੌਲੀ**, ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਲੇਯੋਮੀਆਮ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦੇ ਸੁਭਾਵਕ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਟਿਊਮਰ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਦਨਾਕ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਮਹਾਂਵਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬਲੈਡਰ 'ਤੇ ਧੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਪਿੱਛਲੇ ਪਾਸੇ ਹੇਠਲੇ ਦਰਦ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਬੱਚੇਦਾਨੀ 'ਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਸੌਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਰਸੌਲੀ ਕਾਰਨ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਧਾਰਨ ਹੈ।

ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਦਾ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਕਾਰਨ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ 'ਚ ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮੀਟ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਪੇਸਲੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਐਨ.ਐਸ.ਏ.ਆਈ.ਡੀ.ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ, ਇਬੂਪ੍ਰੋਫ਼ੇਨ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਪੈਰਾਸੀਟਾਮੋਲ (ਅਸੀਟਾਮਿਨੋਫ਼ਿਨ) ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਮਹਾਂਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੋਨਡੋਟ੍ਰੋਪਿਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ ਐਗੋਨੀਸਟ ਕਲਾਸ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਦੇ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਵੱਧ ਲੱਛਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤਾਂ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਜਾਂ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਰਜਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਧਮਣੀ ਭਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰਵਰ ਵਰਜ਼ਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲੀਯੋਮੀਓਸਰਕੋਮਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਚਕੀਲੇ ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਲਗਭਗ 20% ਤੋਂ 80% ਔਰਤਾਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 2013 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 17.1 ਮਿਲੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਫਾਈਬਰੋਇਡਜ਼ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਸਰਜੀਕਲ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਕਾਰਨ ਹਨ।

thumb|ਕਈ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਲੇਯੋਮੀਨਮਾ
thumb|ਵੱਡੇ ਸਬਸਰੋਸਾਲ ਫਿਬਰੋਇਡ
thumb|ਕੈਲਸੀਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕਈ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਲੇਯੋਮੀਨਮਾ

## ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ 
ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਫਿਬਰੋਇਡ ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਸਲੇਟੀ ਸੀਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* NIH Fibroid Treatment Study: Information and NIH research

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਟਿਊਮਰ
ਚੂਚੀ ਰਿਸਣਾ

**ਚੂਚੀ ਰਿਸਣਾ** ਤੋਂ ਭਾਵ ਛਾਤੀ ਦੇ ਨਿੱਪਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਤਰਲ ਨਿਕਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਾਧਾਰਨ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਵੀ ਡਿਸਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਰੰਗ, ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਛਾਤੀ ਦੀ ਗੰਢ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤੀਸਰਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕਿਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਰੱਭ ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਹਾਈ ਪਰੋਲੈਕਟਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਰਮੋਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੁੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ
ਚੂਚੀ ਰਿਸਣਾ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਜਾਂ ਪੈਟਿਊਟਰੀ ਟਿਊਮਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਗੇਟ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੂਚੀ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਬਦਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰਨ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੇ ਕੁਝ ਕੇਸ ਬਿਨਾਂ ਇਲਾਜ ਦੇੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਚੂਚੀ ਰਿਸਣ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ:

•ਗਰਭ
•ਹਾਲ ਹੀ ਦੁੱਧ ਚੁੰਗਾਉਣਾ
•ਇੱਕ ਅੰਗੀ ਜਾਂ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਰਗੜ
•ਸਦਮਾ
•ਲਾਗ
•ਛਾਤੀ 'ਚ ਜਲੂਣ
•ਗੈਰ ਕੈਨੈਂਸਰ ਪੈਟਿਊਟਰੀ ਟਿਊਮਰ
•ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਵਿਕਾਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
•ਗੰਭੀਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥਾਇਰਾਇਡ ਗਲੈਂਡ
•ਪੈਟਿਊਟਰੀ ਟਿਊਮ

ਕਈ ਵਾਰ, ਬੱਚੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨਸ ਮਿਲਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ 'ਚ ਹੀ ਹੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਗੇਟ ਬੀਮਾਰੀ ਵੀ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
* electronic book, no page numbers
* electronic book, no page numbers

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀ ਦੇ ਰੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ

**ਰਾਜਾ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ** (1823–1858) ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਲਭਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਿਆਸਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਤਿਵਤੀਆ ਗੋਤ ਦੇ ਜਾਟ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1739 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿਚ ਕਿਲੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ 1857 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਬਲਭਗੜ੍ਹ ਦਾ ਛੋਟਾ ਰਾਜ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 20 ਮੀਲ ਹੈ। 1857 ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਟ ਰਾਜਾ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਉੱਘਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਅਧੀਨ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ। ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
right|thumb|ਰਾਜਾ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ
ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਸਟੇਟ ਤੇਵਾਤੀਆ ਗੋਤ ਦੇ ਜਾਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਆਸਤ ਸੀ। ਭਰਤਪੁਰ ਰਾਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਮਲ ਸਿੰਧੀਰਵਰ ਦੇ ਦਾਦਾ ਬਲਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇਵਤੀਆ, ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1821 ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿਚ ਪੰਡਤ ਕੁਲਕਰਨੀ ਅਤੇ ਮੌਲਵੀ ਰਹਿਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 1830 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ 9 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ  ਚਾਚਾ ਨਵਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਾਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ। ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 1839 ਵਿਚ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਹੋਈ ਸੀ। 

ਉਹ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਛਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਹਣਾ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਛਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਹਣਾ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਬਰਕਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਗੌਗਾਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਗੁਰੂ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੇ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸ਼ਾਸਕ 
ਉਹ ਇਕ ਯੋਗ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ, (31 ਜੁਲਾਈ 1857) ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜਫਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:
 *"ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਨ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਦਾ ਆਗਿਆਕਾਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ (ਬਲਭਗੜ੍ਹ) ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਉੱਚੀ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਤੱਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨ ਤੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਡੁੱਲ੍ਹਿ ਈਦਗਾਹ ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੈ"*।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1823
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ

**ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ** ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ, ਨਰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿੰਫ ਨੋਡਸ ਤੱਕ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.। ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਜਾਂ ਪੇਡੂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ,  ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੇਟੈਟਿਕ ਹਾਈਪਰਪਲੇਸਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਦੇਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਕਾਰਨ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੁਢਾਪਾ, ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਦੌੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 99% ਕੇਸ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੋਗ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੋਖਿਮ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਮਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਅਫਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ, ਲਾਲ ਮੀਟ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਖੁਰਾਕ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਗੁੰਨਾਹਿਆ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਬੰਧ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੀਆਰਸੀਏ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੋਖਮ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਬਾਇਓਪਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੈਂਸਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਂਟੀਜੈਨ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। 55 ਤੋਂ 69 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਉਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।। ਜਦੋਂ 5α- ਰੀਡੱਕਟਸ ਇਨ੍ਹੀਬੀਟਰਜ਼ ਘੱਟ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕੈਂਸਰ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਜਾਂ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਕਤਾ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

ਕਈ ਕੇਸ ਸਰਗਰਮ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਇਲਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ, ਹਾਰਮੋਨ ਥੈਰੇਪੀ ਜਾਂ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾਰੀ ਹੱਡੀਆਂ ਤਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਦਰਦ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਬਿਸਫੋਫੋਨੇਟਸ ਅਤੇ ਟਾਰਗੇਟ ਥੈਰੇਪੀ, ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਪਯੋਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮਰਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਬਚਣ ਦੀ ਦਰ 99% ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਤ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ, ਇਹ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 307,000 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ 84 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕੈਂਸਰ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਕਸਿਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਧੀ ਹੋਈ ਪੀਐਸਏ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਡੈਟਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਗੈਰ ਸੰਬੰਧਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 30% ਤੋਂ 70% ਤੱਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* DMOZ
* ਮਰੀਜ਼-ਕਦਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਯੂਰਪੀ Urological ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਂਸਰ
ਮਾਹਵਾਰੀ ਰੁਕਣਾ

**ਮਾਹਵਾਰੀ ਰੁਕਣਾ**,  ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਸਥਾਈ ਰੂਪ 'ਚ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਾਵਾਰੀ ਦਾ ਰੁਕਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 49 ਅਤੇ 52 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਡੀਕਲ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਮਹਾਵਾਰੀ ਰੁਕਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਖੂਨ ਆਉਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਹਨ, ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਮਹਾਵਾਰੀ ਰੁਕਣ ਨਾਲ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਛਣ ਪਹਿਲਾਂ, 45 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਔਸਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਹਾਵਾਰੀ ਰੁਕਣਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਔਰਤ ਦੇ ਦੌਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਿਆਦਾਂ ਲੰਬਾਈ ਜਾਂ ਵਹਾਅ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਗਰਮ ਫਲਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 30 ਸਕਿੰਟਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਸ ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਕੰਬਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ, ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਨੀ ਖੁਸ਼ਕਪਣ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੁਸਤੀ ਅਤੇ ਮੂਡ ਬਦਲਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹਾਵਾਰੀ ਰੁਕਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਵਾਰੀ ਰੁਕਣ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਝ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਦਰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ 
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਨਿਯਮਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਅੰਤਰਾਲ ਲੰਬਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅੰਤਮ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਤੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੇਨੋਪੌਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੋਪੌਜ਼ਲ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੇਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਔਰਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* Folliculogenesis
* Ovarian reserve
* European Menopause and Andropause Society
* Pregnancy over age 50
* Grandmother hypothesis

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*Menopause: MedlinePlus
*Menopause and Menopause Treatments

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਵਾਰੀ ਚੱਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਸਿੱਕੇ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਫੈਲਣਾ

**ਸਿੱਕੇ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਫੈਲਣਾ** ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮੈਟਲ ਜ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ।  ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ  ਪੇਟ ਦਰਦ, ਕਬਜ਼, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਚਿੜਚੌੜ, ਮੈਮੋਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਬੱਚੇ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝਰਨਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਧੂੜ, ਖਾਣੇ, ਜਾਂ ਖਪਤਕਾਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ  ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਡ ਪੈਂਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨਾ ਹੈ. ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ  ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ.

ਸਿੱਕੇ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਰੋਕਥਾਮਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਯਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਰਗੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਧਾਰਿਆ ਹਵਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਕਨੂੰਨ ਵਰਗੇ ਕੌਮੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੇਂਟ ਅਤੇ ਗੈਸੋਲੀਨ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਪੱਧਰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਓ।

## ਵਰਗੀਕਰਨ 
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੌਰ ਤੇ, "ਸਿੱਕੇ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਫੈਲਣਾ" ਜਾਂ "ਮਿਸਾਲੀ ਨਸ਼ਾ" ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ, ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਹੈ ਜੋ ਮੱਧ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਹੈ, ਸਬਕਲੈਨਿਕ ਜਿਹੇ (ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

### ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜ਼ਹਿਰੀ ਅਸਰ 
ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਵਿੱਚ, ਸਧਾਰਨ ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸੰਕੇਤ ਦਰਦ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਸੁੰਨ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਝਰਨਾਹਟ, ਅਤੇ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸੋਜਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੱਛਣ ਹਨ।

### ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਹਿਰ 
 ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਹਿਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ  ਜੈਸਟਰੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ, ਨਿਊਰੋਮਸਕਲੇਰ ਅਤੇ ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਆਦਿ।

### ਇੰਦਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ 
 ਲੀਡ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਪਰ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦੰਦ, ਗੁਰਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਕਾਰਡੀਓਵੈਸਕੁਲਰ, ਇਮਿਊਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸੁਣਵਾਈ ਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਅਤੇ ਦੰਦ ਸੜਨ ਸਿੱਕੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀਆਪਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਨਵਜਾਤੀ ਸਿੱਕਾ ਫੈਲਣਾ ਦੰਦ ਸੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।

#### ਗੁਰਦਾ 
## ਹਵਾਲੇ