open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਗਾਂਧੀਨਗਰ

thumb|258x258px| ਸਾਬਰਮਤੀ ਵਿਖੇ ਕੈਂਪਸ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਗਾਂਧੀਨਗਰ
[thumb|260x260px| ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਗਾਂਧੀਨਗਰ

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਗਾਂਧੀਨਗਰ 8 [ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ)|ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਅੱਠ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ.) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਚਾਂਦਖੇੜਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਆਰਜ਼ੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਬੰਬੇ ਦੁਆਰਾ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ: ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ।

ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ.ਜੀ.ਐਨ. ਨੂੰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2011 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਕਟ ਨੂੰ 24 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਦਾ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਪਲਾਜ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਬਰਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਅਮਲਥੀਆ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਤਤਕਾਲੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਸਟੇਟ ਸਰਕਾਰ ਨੇ […] ਆਈਆਈਟੀ-ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਦਾ ਕੈਂਪਸ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦੀ ਟੋਕਨ ਰਕਮ ਨਾਲ 99 ਸਾਲ ਦੇ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਗਸਤ, 2012 ਵਿੱਚ 400 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।

### ਦਾਖਲਾ 
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ (ਜੇ.ਈ.ਈ.) ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਿਖਤੀ ਟੈਸਟ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

* ਬੀ.ਟੈਕ. - ਕੈਮੀਕਲ-, ਸਿਵਲ-, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ-, ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਪਦਾਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 
* ਐਮ.ਟੈਕ. - ਜੈਵਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਮਟੀਰੀਅਲ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ. 
* ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ. - ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ, ਗਣਿਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ 
* ਐਮ ਏ - ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ 
* ਪੀਐਚ.ਡੀ. - ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਕੈਮੀਕਲ, ਸਿਵਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ, ਮਕੈਨੀਕਲ, ਅਤੇ ਸਾਮੱਗਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ), ਵਿਗਿਆਨ (ਰਸਾਇਣ, ਭੌਤਿਕ, ਗਣਿਤ, ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ) ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਦਰਸ਼ਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ)।

2011 ਵਿਚ, 117 ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 2012 ਬੈਚ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2013 ਬੈਚ ਵਿੱਚ 134 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਦੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਹੈ, ਚੋਣਵੇਂ 0.5% ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਨਾਲ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦ

**ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦ** (1887 - 25 ਜਨਵਰੀ 1976) ਇੱਕ ਭਿਕਸ਼ੂ, ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਨਵਜੀਵਨ* ਅਤੇ *ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ* ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ *ਹੈ* ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, *ਦ ਸਟੋਰੀ ਆਫ ਮਾਈ ਐਕਸਪੈਰੀਮੈਂਟਸ ਵਿਦ ਟਰੂਥ* *ਲਿਖਣ* ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ, ਯਾਦਾਂ, ਜੀਵਨੀਆਂ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ 
### ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ 1887 ਨੂੰ ਵਧਵਾਨ ਨੇੜੇ ਸ਼ਿਆਣੀ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦਵੇ (ਦਿਵੇਦੀ) ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਿਕਸ਼ੂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਬ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਲਾਰੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਤਿਆਗ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ, ਸਵਾਮੀ ਅਨੰਦਨੰਦ ਨਾਮ ਰੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਭਿਕਸ਼ੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਦਵੈਤ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਖੇ ਵੀ ਰਿਹਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

ਆਨੰਦ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ 1905 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਮਰਾਠੀ ਅਖਬਾਰ *ਕੇਸਰੀ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਰਾਠੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ *ਰਾਸ਼ਟਰਮੱਤ* ਦਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ 1909 ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। 1912 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਅਲਮੋੜਾ ਦੇ ਹਿੱਲ ਬੁਆਏਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਹਫਤਾਵਾਰੀ *ਨਵਜੀਵਨ* ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਸਤੰਬਰ 1919 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੰਮ ਦਾ ਭਾਰ ਵਧ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬਣਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ। ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦ ਨੇ 1919 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਚੰਗਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਦੋਂ *ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ* ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵੱਡੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜੌਹਰ ਦੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। 18 ਮਾਰਚ 1922 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ *ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਡੇਢ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋਈ।

ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ 1925 - 1928 ਤੱਕ *ਨਵਜੀਵਨ* ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ *ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ* ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, *ਗਾਂਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ* 1926 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਾਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲੈਕਚਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਵਾਮੀ ਅਨੰਦ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਉਹ 1928 ਦੇ ਬਾਰਦੋਲੀ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਲਾਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦਾ ਸੈਕਟਰੀ ਸੀ। 1930 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਬੰਬੇ ਦੇ ਵਿਲੇ ਪਾਰਲੇ ਵਿਖੇ ਨਮਕ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ 1933 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1931 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਬੋਰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠਾਣੇ, ਕੌਸਾਨੀ ਅਤੇ ਕੋਸਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1934 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1942 ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 1947 ਦੀ ਭਾਰਤ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਆਲਕੋਟ ਅਤੇ ਹਰਦੁਆਰ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1976
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1887
ਵਿਲੀਅਮ ਵਾਈਲਰ

**ਵਿਲੀਅਮ ਵਾਈਲਰ** (1 ਜੁਲਾਈ, 1902 - ਜੁਲਾਈ 27, 1981) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਬੈਨ-ਹੁਰ* (1959), ਦਿ ਬੈਸਟ ਯਰਸ ਔਫ਼ ਅਵਰ ਲਾਈਵਸ (1946), ਅਤੇ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਿਨੀਵਰ (1942) ਜਿਹੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ ਲਈ ਵੀ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ 2019 ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਸਰਵੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਵਾਈਲਰ ਨੂੰ 1936 ਵਿੱਚ *ਡਡਸਵਰਥ* ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਆਸਕਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਰ ਹਸਟਨ, ਰੂਥ ਚੈਟਰਟਨ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਐਸਟਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਅਟੁੱਟ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਸਨ" 

ਫਿਲਮ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਆਨ ਫ੍ਰੀਅਰ ਨੇ ਵਾਈਲਰ ਨੂੰ “ਸੁਹਿਰਦ ਪੂਰਨ ਸੰਪੂਰਨਤਾਵਾਦੀ” ਕਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨੁਕਸ ਕੱਢ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੀਟੇਕ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, “ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਕੰਮ ਬਣ ਗਿਆ।”  ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸਾ ਕਮਾ ਕੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਫਿਲਮਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਟੇਜਿੰਗ, ਐਡੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਹਿੱਲਜੁਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਸਨੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਥੀਏਟਰਕ ਥਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਨੇਮਈ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

ਉਸਨੇ ਕਈ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਟਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ *ਰੋਮਨ ਹਾਲੀਡੇ* (1953) ਵਿੱਚ ਔਡਰੀ ਹੈਪਬਰਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਰਬਰਾ ਸਟਰੀਸੈਂਡ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ *ਫਨੀ ਗਰਲ* (1968) ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ। ਉਸਨੇ ਓਲੀਵੀਆ ਡੀ ਹੈਵੀਲੈਂਡ ਨੂੰ *ਦਿ ਹੇਅਰੈਸ* (1949) ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਆਸਕਰ ਦਵਾਇਆ ਅਤੇ *ਵੁਧਰਿੰਗ ਹਾਈਟਸ* (1939) ਵਿੱਚ ਲੌਰੈਂਸ ਓਲੀਵੀਅਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਆਸਕਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਓਲੀਵੀਅਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਉੱਪਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵਾਈਲਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਬੈਟੀ ਡੇਵਿਸ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਆਸਕਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ *ਜੈਜ਼ਬਲ* (1938) ਲਈ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਆਸਕਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਈਲਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

ਵਾਈਲਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਹੈਲਜ਼ ਹੀਰੋਜ਼* (1929), *ਡਡਸਵਰਥ* (1936), *ਦਿ ਵੈਸਟਰਨਰ* (1940), *ਦਿ ਲੈਟਰ* (1940), *ਫ਼ਰੈਂਡਲੀ ਪਰਸੂਏਸ਼ਨ* (1956), *ਦਿ ਬਿਗ ਕੰਟਰੀ* (1958), ਦਿ *ਚਿਲਡਰਨਜ਼ ਆਵਰ* (1961) ਅਤੇ *ਹਾਓ ਟੂ ਸਟੀਲ ਅ ਮਿਲੀਅਨ* (1966) ਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸਕਰ ਜੇਤੂ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਬਿੰਦੂ ਭੱਟ

**ਬਿੰਦੂ ਭੱਟ** (ਗੁਜਰਾਤੀ: **બિંદુ ભટ્ટ**) ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਅਖੇਪਤਰ* (1999) ਨੂੰ ਸਾਲ 2003 ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ *ਮੀਰਾ ਯਾਗਨੀਕਨੀ ਦਯਾਰੀ* (1992) ਅਤੇ *ਬੰਧਨੀ* (2009) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਬਿੰਦੂ ਭੱਟ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਸਤੰਬਰ 1954 ਨੂੰ ਜੋਧਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਧਰਲਾਲ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਬੇਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਮਬਾਦੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕੰਨਿਆ ਵਿਦਿਆਲੇ, ਲਿਮਬਾਦੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਐਚ.ਕੇ. ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਰਟ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲੈਂਗੁਏਜ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ *ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਉਪਨਿਆਸ* *: ਕਾਥਾ ਔਰ ਸ਼ਿਲਪ ਕੇ ਨਏ ਅਯਾਮ* (ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ: ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪਹਿਲੂ) ਲਈ 1983 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭੋਲਾਭਾਈ ਪਟੇਲ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ.ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1991 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹਰਸ਼ਦ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਐਮ ਪੀ ਸ਼ਾਹ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ, ਸੁਰੇਂਦਰਨਗਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਨਾਥੀਬਾ ਕਾਮਰਸ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਜੰਮੂ

**ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਜੰਮੂ** (ਸੰਖੇਪ: **ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਜੰਮੂ**) ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਜੰਮੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾਨ 2016 ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਐਮ.ਐਚ.ਆਰ.ਡੀ.), ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ (ਦਸਤਖਤ) ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੰਮੂ ਵਿਖੇ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਗਰੋਟਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜੱਗੀ ਵਿਖੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੈਂਪਸ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੇਂਦ ਰੋਲਿੰਗ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ।

## ਕੈਂਪਸ 
### ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ 
ਕੇਸੀਐਸ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਆਈਆਈਟੀ ਜੰਮੂ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਰਹਿਤ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਕੁਲ 40,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟਲ, ਹਾਊਸ ਕਲਾਸ ਰੂਮ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਰੂਮ, ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬਾਰਟਰੀ, ਫੈਕਲਟੀ ਦਫਤਰ, ਇੱਕ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਮੇਤ ਬਿਲਟ-ਅਪ ਏਰੀਆ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀਬਾਲ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਜਾਲ ਹਨ। ਇਨਡੋਰ ਸਪੋਰਟਸ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ, ਕੈਰਮ, ਸ਼ਤਰੰਜ ਅਤੇ ਸਨੂਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਗੀਤ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਕਮਰੇ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਖੁੱਲਾ ਹਵਾ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹੈ ਜੋ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ।

### ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ 
ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੰਮੂ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ 159 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਪ੍ਰੋ. ਵੀ. ਰਾਮਗੋਪਾਲ ਰਾਓ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਈਆਈਟੀ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਰਫੋਂ, ਐਮ.ਐਚ.ਆਰ.ਡੀ., ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹੇਮੰਤ ਸ਼ਰਮਾ, ਸਕੱਤਰ, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਹਨ। ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਜੰਮੂ ਨੇ ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 2016 ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਆਵਾਜਾਈ ਕੈਂਪਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵੀ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਟਰਾਂਜਿਟ ਕੈਂਪਸ, ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ 25 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2 ਲੱਖ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਅਗਸਤ, 2017 ਤੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ 2017-18 ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੈਂਪਸ ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 44 (ਭਾਰਤ) (ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ - ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਹਾਈਵੇ), ਜੰਮੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 6-7 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 
ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਜੰਮੂ ਵਿਖੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦਿੱਲੀ (ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ) ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਜੰਮੂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ, ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੇ. ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਬੇਸਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਕੋਰਸ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਸ਼ਾ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੇ ਗੈਰ-ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੋਰਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੰਸਥਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਢੁਕਵੀਂ ਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਕੋਰਸ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2018 ਤੋਂ ਈਆਰਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*  
*  
*  
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਗੋਆ

**ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਗੋਆ** (ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ: **ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਗੋਆ**) ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੋਆ ਵਿਖੇ ਨਵਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ (ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ) ਗੋਆ ਦੇ ਫਰਮਾਗੁੜੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਗੋਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ (ਜੀ.ਈ.ਸੀ.) ਕੈਂਪਸ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ, 2016 ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਗਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਟੈਕ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਲਾਹਕਾਰ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਬੰਬੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਗੋਆ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ.-ਬੰਬੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੈੱਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ.-ਗੋਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਿਊਟੀ ’ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਸਥਾਨ 
ਕੈਂਪਸ ਗੋਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਣਜੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਫਰਮਾਗੁੜੀ, ਪੋਂਡਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਹੈ। ਗੋਆ ਰਾਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਸੜਕੀ ਮਾਰਗਾਂ, ਰੇਲ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਈਆਈਟੀ ਗੋਆ ਫਰਮਾਗੁਡੀ, ਗੋਆ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਗੋਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ (ਜੀ.ਈ.ਸੀ) ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਠਹਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੋਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਟਾਰਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਕੈਂਪਸ ਲਈ ਲਗਭਗ 320 ਏਕੜ ਦੇ ਉਪਾਅ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਐਚਆਰਡੀ) ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਐਮ.ਐਚ.ਆਰ.ਡੀ. ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਆਈਆਈਟੀ ਗੋਆ ਸਿਰਫ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਈ ਸਹੂਲਤ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

## ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਵਿਦਿਅਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 
ਆਈ ਆਈ ਟੀ ਗੋਆ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕਲੱਬ, ਡੈਬਿਟ ਕਲੱਬ, ਸਾਹਿਤ ਕਲੱਬ, ਡਰਾਮਾ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਬੈਂਡ ਵਰਗੇ ਸ਼ੌਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਕਲੱਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਫਿਲਹਾਲ, ਆਈਆਈਟੀ ਗੋਆ ਦਾ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਕਾਲਜ ਕਲਚਰਲ ਜਾਂ ਸਪੋਰਟਸ ਫੈਸਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਖੇਡ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਆਈ ਆਈ ਟੀ ਜੀ ਓ ਏ ਇੰਟਰ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਸਪੋਰਟਸ ਮੀਟ, ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਬੰਬੇ ਦੁਆਰਾ ਅਵਾਨ, ਬਿਟਸ ਜੀ.ਓ.ਏ. ਦੁਆਰਾ ਸਪ੍ਰਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇੰਟਰਾ-ਕਾਲਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲੋਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਡ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲਾ।

## ਵਿਭਾਗ, ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸਕੂਲ 
ਇੰਸਟੀਚਿ atਟ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਸੀਟਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਾਸਾਂ 15 ਜੁਲਾਈ, 2016 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਆਈਆਈਟੀਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਧਾਰਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਬੰਬੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਗੋਆ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ।

## ਵਿਦਿਅਕ 
ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਬੀ.ਟੈੱਕ, ਐਮ.ਟੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਡੋਮੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਡੋਮ ਮੋਰੇਸ

**ਡੋਮਿਨਿਕ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਮੋਰੇਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Dominic Francis Moraes;** 19 ਜੁਲਾਈ 1938 - 2 ਜੂਨ 2004) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 30 ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਸਾਰਥਕ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਹਨ। 

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਡੋਮ ਮੋਰੇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ) ਵਿੱਚ ਬੇਰੀਲ ਅਤੇ ਫਰੈਂਕ ਮੋਰੇਸ, *ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ* ਸਾਬਕਾ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੈਰਲ ਨਾਲ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪਨਾਹ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਸੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਟੇਰੇਸਾ ਅਲਬੂਕਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਸਕੂਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਕਸਫੋਰਡ ਦੇ ਜੀਸਸ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ। 

ਮੋਰੇਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਅੱਠ ਸਾਲ, ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿਚ ਬਿਤਾਏ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਡੇਵਿਡ ਆਰਚਰ ਨੇ 1957 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਏ ਬਿਗਿਨਿੰਗ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 19 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀ, ਉਹ ਹਾਥਰਨਡੇਨ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 10 ਜੁਲਾਈ, 1958 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਆਰਟਸ ਕਾਉਂਸਲ ਵਿਖੇ ਲਾਰਡ ਡੇਵਿਡ ਸੀਲ ਦੁਆਰਾ 100 ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ, ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਅਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1971 ਵਿਚ *ਦਿ ਏਸ਼ੀਆ ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਅਤੇ ਆਈ.ਟੀ.ਵੀ. ਲਈ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਲਜੀਰੀਆ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿਚ ਜੰਗੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। 1976 ਵਿਚ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। 

1959 ਵਿਚ ਤਿੱਬਤੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਆਗੂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਭੱਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋਰੇਜ਼ ਨੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ 23 ਅਤੇ ਮੋਰੇਸ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। 

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
1956 ਵਿੱਚ, 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਡਰੇ ਵੈਂਡੀ ਐਬੋਟ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਹੈਨਰੀਟਾ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1961 ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਤਲਾਕ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਮੋਰੇਸ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਜੁਡੀਥ ਨਾਲ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੇ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1968 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਸੀ। 1969 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲੀਲਾ ਨਾਇਡੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰਾ ਜੋੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ 13 ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉਹ ਸਰਾਯ ਸ੍ਰੀਵਾਤਸ ਨਾਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਲੇਖਨ ਕੀਤਾ।  

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
* ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਸਰਵ ਉੱਤਮ ਕਾਰਜ ਲਈ ਹਾਥੋਰਨਡੇਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1958, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ *ਇੱਕ* ਪੁਸਤਕ ਪੁਸਤਕ ਲਈ 
* *ਕਵਿਤਾਵਾਂ* ਲਈ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਪਤਝੜ ਚੋਣ (1960) 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ 
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ 
* ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ 
* ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਰਦ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਨਿਹਾਰਰੰਜਨ ਰੇ

**ਨਿਹਾਰਰੰਜਨ ਰੇ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Niharranjan Ray;** 1903–1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਲਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਹ 14 ਜਨਵਰੀ 1903 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਮੌਜੂਦਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਮਯਮਨਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਯੇਟਗਰਾਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਯਮਨਸਿੰਘ ਦੇ ਮੌਤੂੰਜਯਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮੋਹਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 1924 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬੀ.ਏ. ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮੁਰਾਰੀ ਚੰਦ ਕਾਲਜ, ਸਿਲੇਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ। 1926 ਵਿਚ, ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, 600-900 ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਣਾਲਿਨੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 1928 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਰਾਏਚੰਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1935 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਲੰਦਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਮਨੀਕਾ ਨਾਲ 1904-1999 ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਕ ਧੀ ਸੀ। 30 ਅਗਸਤ 1981 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 78 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 

## ਕਰੀਅਰ 
ਉਹ 1936 ਵਿਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1946 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦਾ ਬਾਗੇਸਵਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1965 ਵਿਚ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਉਹ 1949 ਤੋਂ 1950 ਤੱਕ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਰਿਹਾ। 1965 ਵਿਚ, ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੇ ਅਤੇ 1970 ਤਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਉਹ 1970 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਤੀਸਰੇ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। 

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਜ਼ਰਿਆ 
ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1943 ਤੋਂ 1944 ਤੱਕ ਕੈਦ ਰਿਹਾ। 

## ਮੁੱਖ ਕੰਮ 
ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਉਸਦਾ *ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ*, *ਬੰਗਾਲੀਰ ਇਤੀਹਾਸ: ਅਦੀਪਰਬਾ* (ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ: ਅਰੰਭਕ ਦੌਰ) ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ 1949 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸੰਸਕਰਣ *ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ* ਦੁਆਰਾ 1980 ਵਿਚ ਦੋ ਖੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: 

* *ਬ੍ਰਹਮੀਨੀਕਅਲ ਗੌਡਜ਼ ਆਫ ਬਰਮਾ* (1932) 
* *ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਬੁੱਧ* (1936) 
* *ਰਬਿੰਦਰ ਸਾਹਿਤ ਭੂਮਿਕਾ* *(ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ)* (1940) 
* *ਬਰਮਾ ਵਿਚ ਥੈਰਵਾੜਾ ਬੁੱਧ* (1946) 
* *ਬਰਮਾ ਵਿਚ ਥੈਰਵਾੜਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ* (1946) 
* *ਮੌਰੀਆ ਅਤੇ ਸੂੰਗਾ ਕਲਾ (1947) (ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਸੰਸਕਰਣ 1976 ਵਿੱਚ* ਮੌਰਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਮੌਰਿਆ ਕਲਾ ਦੇ *ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ* *)* 
* *ਬਰਮਾ ਵਿਚ ਕਲਾ* (1954) 
* *ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਕ ਕਲਾਕਾਰ; ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ* (1967) 
* *ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ* (1972) 
* *ਆਈਡੀਆ ਅਤੇ ਇਮੇਜ ਇਨ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਟ* (1973) 
* *ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਲਈ ਇਕ ਪਹੁੰਚ* (1974) 
* *ਮੁਗਲ ਕੋਰਟ ਪੇਂਟਿੰਗ: ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਅਧਿਐਨ* (1974) 
* *ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੁਸਾਇਟੀ* (1975) 
* *ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਕਾਂਸੀ* (1986) 

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
* *ਰਬਿੰਦਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ*, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ (ਉਸਦੇ *ਬੰਗਾਲੀਰ ਇਤੀਹਾਸ* ਲਈ *:* 1950 ਵਿੱਚ *ਆਦਿਪਾਰਬਾ* ). 
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, 1969 
* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (*ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ*)  

## ਨੋਟ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903
ਆਦਿਲ ਜੁੱਸਾਵਾਲਾ

**ਆਦਿਲ ਜਹਾਂਗੀਰ ਜੁੱਸਾਵਲਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Adil Jehangir Jussawalla;** ਜਨਮ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1940, ਮੁੰਬਈ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਹੈ, ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ, ‘ਲੈਂਡਜ਼ ਐਂਡ’ ਅਤੇ ‘ਮਿਸਿੰਗ ਪਰਸਨ’ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

ਸੀ ਬਰੀਜ਼ ਬੰਬੇ (ਬੰਬੇ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾ), ਇਸ ਕਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਹੈ - ਅਨੁਸਾਰ ਕਵੀ ਬੰਬੇ 'ਸਰੋਗੇਟ ਸਿਟੀ' ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ। ਬੰਬੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬਦਲ ਜਾਂ ਸਰੋਗੇਟ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

'ਬੰਬੇ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾ' ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਗਰਮ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਸੁਹਾਵਣਾ, ਸੁਖੀ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੰਬੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਹਾਵਣਾ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਦਿੱਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ 1956 ਵਿੱਚ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਅਤੇ ਜੌਨ ਕੌਨਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1957–58 ਤੱਕ ਲੰਡਨ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, 1964 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਲੰਡਨ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਈ.ਐੱਫ. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ; ਇੱਕ ਅਹੁਦਾ ਜੋ ਉਸਨੇ 1969 ਤਕ ਰੱਖਿਆ।

ਉਹ 1976 ਵਿੱਚ ਆਯੁਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ, 1980-81 ਵਿੱਚ *ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਸਮੀਖਿਆ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ 1980-82 ਵਿੱਚ *ਦਿ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ* ਲਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1987 ਵਿਚ, ਉਹ *ਡੈਬੋਨਅਰ* ਲਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ *ਪਲੇਬੁਆਏ* ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1989 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੇਖਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਅਰਵਿੰਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹਿਰੋਤਰਾ, ਅਰੁਣ ਕੋਲਾਟਕਰ ਅਤੇ ਗਿਵ ਪਟੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੇ "ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਹਾਊਸ", ਕਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ, "*ਟ੍ਰਾਇੰਗ ਟੂ ਸੇ ਗੁੱਡਬਾਏ"* ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਚੋਣਵੇਂ ਕੰਮ 
* *ਟ੍ਰਾਈਗ ਟੂ ਸੇ ਗੁੱਡਬਾਏ*, ਐਲੋਸਟ ਆਈਲੈਂਡ ਬੁਕਸ, 2011 ISBN &nbsp; 978-81-921295-0-1 
* *ਰਾਈਟ ਕਾਈਂਡ ਆਫ ਡੌਗ*, ਡਕਬਿਲ ਬੁਕਸ, 2013   
* *ਮੌਰਟਲ ਮੂਨ ਲਈ ਨਕਸ਼ੇ: ਲੇਖ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ* ( ਜੈਰੀ ਪਿੰਟੋ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ), ਅਲੇਫ ਬੁਕਸ, 2014   
* *ਆਈ ਡ੍ਰਮਿਟ ਆ ਹੋਰਸ ਫੈਲ ਫਰੌਮ ਸਕਾਈ*, ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਹੈਚੇਟ, 2015  

## ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਦਿੱਖ 
* *ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਡੀਆ ਐਨਥੋਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਟਵੇਲਵ ਮਾਡਰਨ ਇੰਡੀਅਨ ਪੋਇਟਸ* (1992) ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ। ਅਰਵਿੰਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹਿਰੋਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 
* *ਦਾ ਗੋਲਡਨ ਟ੍ਰੇਸਰ ਆਫ਼ ਰਾਇਟਰਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਵਿਤਾ* (2008) ਦੇ ਐਡੀ. ਰੁਬਾਨਾ ਹੱਕ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਵਰਕਸ਼ਾਪ, ਕਲਕੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ

## ਇੰਟਰਵਿਊ 
* ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼ *ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ* @ ਸੋਹਿਨੀ ਦਾਸ ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਜੱਸਾਵਾਲਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ 
* ਬਿਜੈ ਕਾਂਤ ਦੂਬੇ @ ਲਿਟਰੇਰਿਜ਼ਮ ਬਲਾੱਗ ਦੁਆਰਾ ਜੱਸਾਵਾਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ 
* "ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ: ਆਦਿਲ ਜੂਸਾਵਾਲਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ" ਐਲੋਸਟ  ਆਈਲੈਂਡ ਜਰਨਲ.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁਡੀ

**ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁਦੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ: **Leeladhar Jagudi**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ "*ਨਾਟਕ ਜਾਰੀ ਹੈ"* ਅਤੇ "*ਸ਼ੰਖਾ ਮੁਖੀ ਸ਼ਿਖਾਓ ਪਰ*" ਅਤੇ ਆਪਣੀ 1997 ਦੀ ਕਵਿਤਾ *ਅਨੁਭਵ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੇਨ ਚੰਦ ਲਈ* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ 2004 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। 

## ਜੀਵਨੀ 
ਜਾਗੁੜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1944 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਤਹਿਰੀ ਗੜਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਧੰਗਾਨ ਗਾਉਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੜ੍ਹਵਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ (ਐਮ.ਏ.) ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤੀ। ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੇ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਅਤੇ *ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼* ਦੇ ਇਕ ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। 

ਜਾਗੁਦੀ ਨੇ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਥਾ *ਸ਼ੰਖਾ ਮੁਖੀ ਸ਼ਿਖਰੋਂ ਪਰ*, 1964 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ *ਨਾਟਕ ਜਾਰੀ ਹੈ*, 1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ *ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਮੇਂ* 1974 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਰਾਤ ਅਬ ਭੀ ਮੌਜੁਦ ਹੈ*, *ਘਬਰਾਏ ਹੁਏ ਸ਼ਬਦ*,  *ਬਚੀ ਹੁਈ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਪਾਰ* ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ *ਅਨੁਭਵ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੇ ਚੰਦ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਬਾਲਗ ਸਾਖਰਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਘਰ *ਲਿਖਤ* ਦੁਆਰਾ 2003 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ *ਮੇਰ ਸਾਕਤਕਾਰ ਦੇ* ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ, *ਸਮਕਾਲੀਨ ਕਵੀ ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁੜੀ ਅਤੇ ਧੁਮਿਲ*, ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਸਕਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ *ਸਮਕਾਲੀਨਾ ਕਵਿਤਾ ਔਰਾ ਲੀਲਾਧਰਾ ਜਾਗੁਈ*, ਬ੍ਰਜਮੋਹਨ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ  ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਹੈ। 

ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ 1997 ਵਿਚ ਆਪਣੇ *ਅਨੁਭਵ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੇਨ ਚੰਦ* ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ 2004 ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਆਨਰਜ਼ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਘੁਵੀਰ ਸਹਾਇਤਾ ਸਨਮਾਨ, ਭਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਸ਼ਤਾਦਲ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਮਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਜੋਸ਼ੀਯਾਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 

## ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 
* 
*   
*   
*   

## ਅਵਾਰਡ 
* 2004 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ 
* *ਅਨੁਭਵ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੇਂ ਚਾਂਦ ਨੂੰ* 1997 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 
* ਰਘੁਵੀਰ ਸਹਾਏ ਸਨਮਾਨ 
* ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਸ਼ਤਾਦਲ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਨਮਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਅਵਾਰਡ 
* ਵਿਆਸ ਸੰਮਨ 2018 ਵਿੱਚ "*ਜਿਤਨੇ ਲੋਗ ਉਤਨੇ ਪ੍ਰੇਮ"* ਲਈ। 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੜ੍ਹਵਾਲੀ ਵਾਲੇ 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਕਾਕਾ ਕਾਲੇਲਕਰ

**ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਲੇਲਕਰ** (1 ਦਸੰਬਰ 1885 - 21 ਅਗਸਤ 1981), ਜੋ **ਕਾਕਾ ਕਾਲੇਲਕਰ** ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਕਾਲੇਲਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸਤਾਰਾ ਵਿੱਚ 1 ਦਸੰਬਰ 1885 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਕਲੇਕੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਕਾਲੇਲਕਰ ਪਿਆ ਹੈ. ਉਸਨੇ 1903 ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1907 ਵਿੱਚ ਫਰਗੂਸਨ ਕਾਲਜ, ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ. ਉਹ ਐਲ ਐਲ ਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਬੀ. ਅਤੇ 1908 ਵਿੱਚ ਬੈਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ. ਉਹ ਵਿੱਚ Ganganath ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮਰਾਠੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਾਮ *Rashtramat* ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਟਾਫ਼ ਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੜੌਦਾ 1910 ਵਿਚ. 1912 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਾਰਨ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪੈਦਲ ਹੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1913 ਵਿੱਚ ਬਰਮਾ ( ਮਿਆਂਮਾਰ ) ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਕ੍ਰਿਪਾਲਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ. ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ 1915 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਉਸਨੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਸਨੇ *ਸਰਵੋਦਿਆ* ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਸੀ. ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕੈਦ ਕੱਟਣੀ ਪਈ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ 1928 ਤੋਂ 1935 ਤਕ ਇਸਦੇ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਤੋਂ 1939 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਉਸਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ, ਵੇਦਚੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।  

21 ਅਗਸਤ 1981 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1885
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਗਿਰੀਜਾ ਕੁਮਾਰ ਮਾਥੁਰ

**ਗਿਰੀਜਾ ਕੁਮਾਰ ਮਾਥੁਰ** (ਹਿੰਦੀ: गिरिजाकुमार माथुर; ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Girija Kumar Mathur**) (22 ਅਗਸਤ 1919 - 10 ਜਨਵਰੀ 1994) ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਾਣੇ " ਵੀ ਸ਼ੈੱਲ ਓਵਰਕੋਮ" ਦੇ ਹਿੰਦੀ (हम होगें कामयाब) ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਦੇਵੀਚਰਨ ਮਾਥੁਰ, ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮੀਦੇਵੀ ਸੀ ਗਿਰਿਜਕੁਮਾਰ ਮਾਥੁਰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਗਿਰੀਜਕੁਮਾਰ ਮਾਥੁਰ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਅਗਸਤ 1919 ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ 2003 ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਨ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ, ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਝਾਂਸੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. (ਇੰਗਲਿਸ਼) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

## ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਆਪਣੀ ਲਾਅ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੇ, ਮਾਥੁਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਇਕੋ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸੰਸਥਾ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ।

ਮਾਥੁਰ ਨੇ 1941 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਮੰਜਿਰ* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਗਾਇਕਾ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸਤੀਸ਼ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗਾਣੇ ਦਾ ਇਹ ਸੰਸਕਰਣ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੀ ਵੀ ਐਸ ਸਾਰਗਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1970 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਗਾਣੇ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਗਾਣਾ ਖ਼ਾਸਕਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਮਾਥੁਰ ਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਜੋ ਸੰਨ 1943 ਵਿੱਚ ਆਗਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ। 1991 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ, “ਮੈਂ ਵਕਤ ਕੇ ਹੂੰ ਸਮਨੇ” ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਵਿਆਸ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗੀਤ " ਵੀ ਸ਼ੈੱਲ ਓਵਰਕੋਮ " ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਵਿਨੇਸ਼ ਅੰਤਾਣੀ

**ਵਿਨੇਸ਼ ਅੰਤਾਣੀ** ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲੇਖਕ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਵਿਨੇਸ਼ ਦਿਨਕਰਾਈ ਅੰਤਾਣੀ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੂਨ 1946 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਡਵੀ (ਕੱਛ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ, ਗੁਜਰਾਤ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਵਾਵਾਸ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਖਤਾਰਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਐੱਸ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭੁਜ ਤੋਂ 1967 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ-ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਭੁਜ ਦੇ ਕਾਮਰਸ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਿਖਾਈ। 1975 ਵਿਚ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਲੈ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ *ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ* ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਲਿਖਤਾਂ 
ਉਸਨੇ *ਨਗਰਵਾਸੀ* (નગરવાસી, 1974), *ਏਕਾਂਤਦਵੀਪ* (એકાંતદ્વીપ, 1975), *ਪਲਾਸ਼ਵਨ* (પલાશવન, 1979), *ਪ੍ਰਿਯਜਨ* (પ્રિયજન, 1980), *ਆਸੋਪਿਲਵ (ਅਨੇ ਚੋਥਾ ਮਾਲੋ ਪਿਪਲੋ)* (આસોપાલવ (અને ચોથા માળે પીપળો), ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਹਨ। 1980), *ਅਨੁਰਵ* (અનુરવ, 1983), *ਬੀਜੂ ਕੋਈ ਨਥੀ* (બીજું કોઈ નથી, 1983), *ਸੂਰਜਨੀ ਪਾਰ ਦਰਿਓ* (સુરજની પાર દરિયો, 1984), *ਜੀਵਨ ਲਾਲ ਕਥਾਮਾਲਾ* (જીવણલાલ કથામાળા, 1986), *ਫਾਂਸ* (ફાંસ, 1987), *ਕਾਫਲੋ* (કાફલો, 1988), *ਸਰਪਦੰਸ* (સર્પદંશ, 1989), *ਨਰਵੰਸ* (નર્વંશ, 1990), ਪਾਤਾਲਗੜ੍ਹ (પાતાળગઢ, 1992), *ਲੁਪਤਨਦੀ* (લુપ્તનદી, 1993), *ਅਣੀ ਸੁਧਿਨੂੰ ਆਕਾਸ਼* (અહીં સુધીનું આકાશ), *ਧੁੰਧਭਰੀ ਖਿਨ* (ધૂન્ધભરી ખીણ, 1996), *ਧਾਡ* (ધાડ, 2003), *ਅੰਤਰਗਤ* (અંતર્ગત, 2002), *ਸਰੋਵਰ (ਅਨੇ ਫਾਰਮ* *ਹਾਊਸ)* (સરોવર (અને ફાર્મ હાઉસ)) ਅਤੇ*ਅਮੇ ਅਜਨਆਂ* (અમેં અજાણ્યાં, 2006), *ਬਿਜੇ ਕਯੰਕ* (બીજે ક્યાંક), *ਜਿੰਦਗੀ ਆਖੀ* (જિંદગી આખી), *ਕੇਤਨ ਅਨੇ ਸੁਲਭਨੀ ਪ੍ਰੇਮਕਥਾ* (કેતન અને સુલભાની પ્રેમકથા)। ਉਸ ਦੇ *ਧੁੰਧਭਰੀ ਖਿਨ* ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੜਬੜੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਨਗਰਵਾਸੀ,* *ਕਾਫ਼ਲਾ* ਅਤੇ *ਧੁੰਧਭਰੀ ਵਾਦੀ* ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮਗਰਲਾ ਉੜੀਆ ਵਿੱਚ *ਧੁੰਧਭਰਾ ਉਪਾਤਯਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ* ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਨਾਮ 
ਉਸਨੂੰ ਧਨਜੀ ਕਾਂਜੀ ਗਾਂਧੀ ਸਵਰਨ ਚੰਦਰਕ (1993) ਅਤੇ ਕੇ.ਐੱਮ. ਮੁਨਸ਼ੀ ਸਵਰਨ ਚੰਦਰਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸ ਦੇ *ਧੁੰਧਭਰੀ ਖਿਨ* ਦੇ ਲਈ 2000 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸੁਰੇਸ਼ ਦਲਾਲ

**ਸੁਰੇਸ਼ ਪਰਸ਼ੋਤਮਦਾਸ ਦਲਾਲ**, (11 ਅਕਤੂਬਰ 1932 - 10 ਅਗਸਤ 2012) ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸੁਰੇਸ਼ ਦਲਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਕਤੂਬਰ 1932 ਨੂੰ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮਦਾਸ ਅਤੇ ਭਾਨੂਮਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. 1955 ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1956 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ ਕੇ ਸੀ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1958 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਕਿਰਤੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1960 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ ਐਚਆਰ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਹ 1964 ਵਿੱਚ ਕੇ ਜੇ ਸੋਮਈਆ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਿਹਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਐਸ ਐਨ ਡੀ ਟੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਿਆਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੜੌਦਾ ਵਿਖੇ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ; ਅਤੇ ਯੂਜੀਸੀ ਲਈ ਇੱਕ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਕਚਰਾਰ" ਰਿਹਾ। ਉਹ 1983 ਤੋਂ 1987 ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਾਵਿ ਰਸਾਲੇ *ਕਵਿਤਾ* ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਤਿਮਾਹੀ *ਵਿਵੇਚਨਾ ਦਾ* ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਹੈ।

ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ 10 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਹਰਿੰਦਰ ਦੇਵ

thumb|ਹਰਿੰਦਰਾ ਦੇਵ
**ਹਰਿੰਦਰਾ ਜੇ ਦੇਵ** (19 ਸਤੰਬਰ 1930 - 29 ਮਾਰਚ 1995) ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ।

## ਜਿੰਦਗੀ 
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਸਤੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਛ ਰਾਜ) ਦੇ ਕੱਛ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਖਾਂਬੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਮਲਦਾਸ ਗਾਂਧੀ ਕਾਲਜ, ਭਾਵਨਗਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਲੇਖ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਗਲਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ *ਮਾਧਵ ਕਿਆਨੀ ਨਾਥੀ* ਦਾ *ਭਾਨੂਸ਼ੰਕਰ* ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ *ਮਾਧਵ ਕਹੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈਂ* 1995 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।

; ਪੱਤਰਕਾਰੀ

ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 1951 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ *ਜਨਸ਼ਕਤੀ* ਨਾਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਭਵਨ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਡਾਇਜਸਟ, *ਸਮਰਪਣ* ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ। 1968 ਵਿਚ, ਉਹ ਯੂਐਸਆਈਐਸ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1973 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।

1973 ਵਿਚ, ਉਹ *ਜਨਸ਼ਕਤੀ* ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ। *ਜਨਸ਼ਕਤੀ* ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਅਖਬਾਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ''ਜਨਮ ਭੂਮੀ'* ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ *ਪ੍ਰਵਾਸੀ'*, ਅਤੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ *ਜਨਮ ਭੂਮੀ-ਪ੍ਰਵਾਸੀ'*, ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

1951 ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਰਿੰਦਰਭਾਈ ਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ *ਚਿੱਤਰਪੱਟ* ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ *ਚਿਤਰਪਤ* ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਆਮ, ਸੁਰਈਆ, ਗੁਰੂ ਦੱਤ, ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ, ਮੋਤੀਲਾਲ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ, ਰਾਮਾਨੰਦ ਸਾਗਰ ਆਦਿ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ।

## ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ 
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਹਯਤੀ'' ਲਈ 1978 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤਰਾਮ ਸਵਰਨ ਚੰਦਰਕ, ਕਬੀਰ ਅਵਾਰਡ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ), ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਗੋਇਨਕਾ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਜੈਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ (25 ਮਈ 1932 - 14 ਜੁਲਾਈ 1987) ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਰੋਹਿਤ (ਜਨਮ 1952), ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਜਨਮ 1955) ਅਤੇ ਦੀਪਕ (ਜਨਮ 1960)।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਲੈਕਟੋਜ਼

**ਲੈਕਟੋਜ਼** ਇਕ ਡਿਸਆਸਰਾਇਡ ਹੈ। ਇਹ ਗੈਲੇਕਟੋਜ਼ ਅਤੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਉੱਪ-ਇਕਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਚੀਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਣੂ ਫਾਰਮੂਲਾ C12H22O11.ਹੈ। ਲੈਕਟੋਜ਼ ਲਗਪਗ 2-8% (ਭਾਰ ਅਨੁਸਾਰ) ਦੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਨਾਮ *lac* ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ (ਜਨਰਲ. *lactis*), ਜੋ ਦੁੱਧ ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ  ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਛੇਤਰ *-ਓਜ਼*  ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੱਕਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਗਿਕ  ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ, ਗੈਰ-ਹਾਈਗ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਠੋਸ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਹਲਕਾ ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਸੰਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ 
left|thumb| α-ਲੈਕਟੋਜ਼ ਦੀ ਅਣੂ ਬਣਤਰ, ਐਕਸ-ਰੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਈ ਹੈ।
ਲੈਕਟੋਜ਼ ਇੱਕ ਡਿਸਆਸਰਾਇਡ ਹੈ ਜੋ ਗਲੈਕਟੋਜ਼ ਅਤੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੇ ਸੰਘਣਾਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ β-1 → 4 ਗਲਾਈਕੋਸਿਡਿਕ ਲਿੰਕੇਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਨਾਮ β- ਡੀ- ਗੈਲਾਕਟੋਪੀਰੋਨੋਸਾਈਲ- (1 → 4) - ਡੀ- ਗਲੂਕੋਜ਼ ਹੈ। ਗਲੂਕੋਜ਼ ਜਾਂ ਤਾਂ p- ਪਾਇਰੇਨੋਜ਼ ਰੂਪ ਜਾਂ β-ਪਾਇਰੇਨੋਜ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੈਲੇਕਟੋਜ਼ ਵਿਚ ਸਿਰਫ β-ਪਾਇਰੇਨੋਜ਼ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਇਸ ਲਈ α-ਲੈਕਟੋਜ਼ ਅਤੇ β-ਲੈਕਟੋਜ਼ ਇਕੱਲੇ ਗਲੂਕੋਪਾਈਰਨੋਜ਼ ਰਿੰਗ ਦੇ ਐਨੋਮਰਿਕ ਰੂਪ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਲੈਕਟੋਜ਼ ਲਈ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵੋਹਲਕ-  ਅਤੇ ਫਿਅਰਨ ਟੈਸਟ  ਹਨ।  ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੂਰਾ ਦੁੱਧ, ਲੈੈਕਟੋਜ਼ ਮੁਕਤ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਮੱਖਣ, ਕੌਫੀ ਕਰੀਮਰ, ਖੱਟਾ ਕਰੀਮ, ਕੇਫਿਰ ਆਦਿ ਦੀ ਵੱਖ ਲੈਕਟੋਜ਼ ਕੰਟੈਂਟ ਦਾ ਕਲਪਿਤ-ਬਿੰਬ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  

ਲੈਕਟੋਜ਼ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਅਤੇ ਗਲੈਕਟੋਜ਼ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰੋਲਾਈਜ਼, ਲੈਕਟੂਲੋਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ  ਖਾਰੀ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਆਈਸੋਮਰੀਆਈਜ਼, ਅਤੇ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਪੋਲੀਹਾਈਡਰਿਕ ਅਲਕੋਹਲ, ਲੈਕਟੀਕੋਲ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰੋਜੇਨੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਲੈਕਟੂਲੋਜ਼ ਇਕ ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਬਜ਼ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  

## ਮਿਲਣਾ ਅਤੇ ਅੱਡਰਾਕਰਨ  
ਲੈੈਕਟੋਜ਼ ਵਿਚ ਭਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਦਾ ਲਗਭਗ 2-8% ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸਹਿ-ਉਤਪਾਦ ਵਜੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਕਈ ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   

## ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗੁਣ 
ਲੈੈਕਟੋਜ਼ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਸੁਕਰੋਜ਼ ਦੇ 1.0 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 0.2 ਤੋਂ 0.4 ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਤੁਲਨਾ ਲਈ ਗਲੂਕੋਜ਼, ਦੀ ਮਿਠਾਸ 0.6 ਤੋਂ 0.7,  ਫਰੂਕਟੋਜ਼ ਦੀ 1.3  ਗਲੈਕਟੋਜ਼ ਦੀ 0.5 ਤੋਂ  0.7, ਮਾਲਟੋਜ਼ ਦੀ 0.4 ਤੋਂ  0.5, ਸੋਰਬੋਜ਼ ਦੀ 0.4, ਅਤੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲੋਜ਼ ਦੀ 0.6 ਤੋਂ 0.7 ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਕਟੋਜ਼
ਅਸ਼ੋਕਪੁਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ

**ਅਸ਼ੋਕਪੁਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ** (ਗੁਜਰਾਤੀ:અશોકપુરી ગોસ્વામી) ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਕੂਵੋ* (1994) ਲਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਹ 17 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਬੋਰਸਾਦ, ਅਨੰਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਕੈਲਾਸ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਬੇਨ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੇਟਲਾਡ ਨੇੜੇ ਆਸ਼ੀ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਿਦਿਆ ਆਨੰਦ ਦੇ ਨੌਲੀ ਵਿਖੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੀ.ਐਮ ਪਟੇਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਨੌਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਐਸਐਸਸੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਵੀਪੀ ਕਾਲਜ, ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮਾੜੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਅੱਗੇ ਨਾ ਪੜ੍ਹ ਸਕਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1965 ਨੂੰ ਅਨਸੁਆਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਆਯੂਸ਼ਿਆਮਨ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਜੁਲਾਈ 1998 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਕੰਮ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਐਸਐਸਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖੀ ਸੀ।ਉਸਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ *ਕਵੀਲੋਕ* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ *ਕੁਮਾਰ*, *ਸ਼ਬਦਦਾਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ*, *ਵੀ* ਅਤੇ *ਨਵਨੀਤ ਸਮਰਪਣ* ਸਮੇਤ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਈਆਂ

*ਅਰਹਤ* (1990) ਅਤੇ *ਕਲਿੰਗ* (2005) ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ *ਮੂਲ*, 1990 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ *ਕੂਵੋ* (1994), *ਨਿਭਾਡੋ* (1995), *ਵੇਧ* (1999) *ਐਮੇ* (2015) ਅਤੇ *ਗਜਰਾ* ਆਏ ਸਨ। *ਰਾਵਰਵਤ* (1994) ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਮੂਲਕ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਵਿਨੇਲਾ ਮੋਤੀ* (1995) ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗੈਰ-ਵਸਨੀਕ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਸਾਹਿਤ ਰਸਾਲਾ *ਸੇਤੂ* (2003) ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇਜਲਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚਾਰੋਟਰ ਵਿਦਿਆ ਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ *ਰੂਪਲਬਧੀ* (2005) ਦਾ *ਸੰਪਾਦਨ* ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਿਲੀਪ ਰਮੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਟਕ *ਖੰਡ ਖੰਡ ਅਗਨੀ* ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ 
ਉਸਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਕੂਵੋ* (1994) ਲਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਗੋਵਰਧਨਰਾਮ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ *ਨਿਭਾਡੋ* (1995) ਲਈ ਗੁਜਰਾਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਫਾਸਫੇਟਸ

thumb|ਫਾਸਫੇਟ ਐਨਿਓਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਤੇ ਸਟਿੱਕ ਮਾਡਲ।
ਇੱਕ **ਫਾਸਫੇਟਸ** ਇੱਕ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਫਾਸਫੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਮੋਨੋਸਟਰ ਨੂੰ ਫਾਸਫੇਟ ਆਇਨ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਫਾਸਫੇਟਸ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਇਸਦੇ ਘਟਾਓਣ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਨੂੰ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੇਸਿਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ।  ਫਾਸਫੇਟਸ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਫਾਸਫੋਰੀਲੇਸ਼ਨ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਿਨੇਸਸ ਦੁਆਰਾ) ਅਤੇ ਡਿਪੋਸਫੋਰੀਲੇਸ਼ਨ (ਫਾਸਫੇਟਸ ਦੁਆਰਾ) ਸੈਲੂਲਰ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਾਸਫੇਟਸ ਫਾਸਫੇਟ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣੂਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਨਜ ਫਾਸਫੇਟ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਏਟੀਪੀ ਤੋਂ ਅਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਠੇ, ਕਿਨੇਸਸ ਅਤੇ ਫਾਸਫੇਟਸ ਪੋਸਟ-ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨਲ ਸੋਧ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੈੱਲ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਨੈਟਵਰਕ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।  ਫਾਸਫੇਟੇਜ ਐਂਜ਼ਾਈਮਜ਼ ਨੂੰ ਫਾਸਫੋਰਿਲਾਸ ਐਨਜ਼ਾਈਮਜ਼ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਫਾਸਫੇਟ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਾਸਫੇਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੈਲੂਲਰ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਫਾਸਫੇਟਸ ਫਾਰਮਾਸਿਉਟੀਕਲ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹਨ।  
thumb|542x542px| ਸਧਾਰਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਇੱਕ ਫਾਸਫੇਟਜ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ
ਫਾਸਫੇਟਸ ਕੈਟਾਲਾਈਜ ਹਾਈਡਰੋਲਾਈਸਸ ਦਾ ਇੱਕ ਫੋਸਫੋਮੋਨੋਈਸਟਰ ਦੇ, ਇੱਕ ਫ਼ਾਸਫ਼ੇਟ moiety ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਨਾਲ -OH ਸਮੂਹ ਫਾਸਫੇਟ ਆਇਨ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।ਅਤੇ ਐਚ + ਦੂਜੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਲ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੋਨਿਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਫਾਸਫੋਮੋਨੋਸਟਰ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਫਾਸਫੇਟ ਆਇਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਲ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਣੂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ. ਅਧਿਐਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਖੌਤੀ "ਡੌਕਿੰਗ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨਸ" ਘਟਾਓਣਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਡੌਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਫਲੋਫੈਟੇਟਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

ਕਿਨੇਸਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਫਾਸਫੇਟਸ ਐਂਜ਼ਾਈਮਜ਼ ਘਟਾਓਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਅਤੇ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੇਰ / ਥ੍ਰ ਕਿਨੇਸਸ ਦਸਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸੇਰ / ਥਰ ਫਾਸਫੇਟਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।  ਫਾਸਫੋਰਿਲੇਸ਼ਨ (ਅਤੇ ਡਿਪੋਸੋਫੋਰਿਲੇਸ਼ਨ) ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨਲ ਸੋਧ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ 30% ਫਾਸਫੋਰੀਲੇਟਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਫਾਸਫੇਟਸ ਹਨ ਪੀਪੀ 2 ਏ ਅਤੇ ਪੀਪੀ 2 ਬੀ. ਪੀਪੀ 2 ਏ ਕਈ ਨਿਯਮਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਐਨਏ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ, ਪਾਚਕ, ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ।PP2B, ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਾਲਸੀਿਨਊਿਰਨ, ਦੇ ਪਲਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੀ ਸੈੱਲ ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ ਜੋ ਇਮਿ .ਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। 
thumb|358x358px| ਨਿucਕਲੀਓਸਾਈਡਜ਼ ਅਤੇ ਨਿ nucਕਲੀਓਟਾਈਡਸ ਇੱਕ ਫਾਸਫੇਟ ਨਾਲ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਿ nucਕਲੀਓਟਾਇਡਜ਼ ਤੋਂ ਨਿ nucਕਲੀਓਟਾਇਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟੀਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
ਅਨਿਲ ਜੋਸ਼ੀ

**ਅਨਿਲ ਜੋਸ਼ੀ** ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2007 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤਰੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ 2012 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ। 30 ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਮਾਰਚ 1964 ਨੂੰ ਸੰਘੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਸ਼ਪਾ ਰਾਣੀ ਜੋਸ਼ੀ ਹੈ।

## ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤਰੀ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੋਣ ਲੜੀ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤਰੀ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਹ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਭਾਗ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ 2017 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤੀ (ਕਾਂਗਰਸ) ਤੋਂ 14000 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਏ। ਉੱਤਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ "ਵਿਕਾਸ ਪੁਰਸ਼" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2021 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਲਾਈਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।  ਉਹ ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ 30 ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸਨੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1992 ਨੂੰ ਮੋਨਿਕਾ ਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।  ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ (ਪਾਰਸ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਜੋਸ਼ੀ)। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2012-2017
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2007-2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ
ਮਾਰਫਨ ਸਿੰਡਰੋਮ

**ਮਾਰਫਨ ਸਿੰਡਰੋਮ** **ਐਮ.ਐਫ.ਐਸ**. ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਗਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਫਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਹਾਂ, ਲੱਤਾਂ, ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਚਕਦਾਰ ਜੋੜ ਅਤੇ ਸਕੋਲੀਓਸਿਸ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਅਤੇ ਏਓਰਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਟਰਲ ਵਾਲਵ ਪ੍ਰੌਲਪਸ ਅਤੇ ਐਓਰਟਿਕ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਜੋਖਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ, ਅੱਖਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਐਮ.ਐਫ.ਐਸ. ਇੱਕ ਆਟੋਸੋਮਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਾੜ ਹੈ।

ਮਾਰਫਨ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦਾ ਕੋਈ ਜਾਣਿਆ ਇਲਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਖਤ ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।

5,000 ਤੋਂ 10,000 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ 1 ਦੇ ਕੋਲ ਮਾਰਫਨ ਸਿੰਡਰੋਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

### ਪਿੰਜਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤ ਪਿੰਜਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਾਰਫਨ ਸਿੰਡਰੋਮ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਔਸਤਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦੇ ਪਤਲੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਗੁੱਟਾਂ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੇ, ਪਤਲੇ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਅੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਰਫਨ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਪਾਸੇ ਸਕੋਲੋਸਿਸ, ਯੂਰੋਖਪਅਨ, ਅਸਧਾਰਨ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਸਟੇਰਿਮ, ਅਸਧਾਰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਲਚਕਤਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਉੱਚ-ਡਾਟਦਾਰ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੰਦਾਂ, ਫਲੈਟ ਪੈਰਾਂ, ਹਥੌੜੇ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ, ਸਿੱਧੇ ਮੋਢੇ ਅਤੇ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਖਿੱਚ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਤਾਲੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਫਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲੱਛਣ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਤਾਲੂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਗਠੀਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂਕਿ ਫੈਮੋਰਲ ਸਿਰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਪ ਸਾਕਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਕਾਰਨ ਕੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਦੀ ਸੀਮਤ ਸੀਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਜਗਦੀਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ (ਕਵੀ)

**ਜਗਦੀਸ਼ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੋਸ਼ੀ** (9 ਅਕਤੂਬਰ 1932 - 1978) ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਵਮਣ ਨਾਂ ਵਨ ਲਈ*, ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

## ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਂਬੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1949 ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1953 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬੈਚੂਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੇਡਾਗੌਜੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1957 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗੇਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਉਸਨੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਪੁਣੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 1965 ਤੋਂ 1977 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬੰਬੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਹੇਡਜ਼ ਐਂਡ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ, 1969 ਵਿੱਚ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 1970 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 1969 ਤੋਂ 1975 ਤੱਕ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੈਨੇਟ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। 1974 ਤੋਂ 1978 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਐਸ ਐਨ ਡੀ ਟੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਕੰਮ 
*ਆਕਾਸ਼*, ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ *ਵਾਮਲ ਨਾ ਵਨ* (1976) ਅਤੇ *ਮੋਂਟਾ* *ਕੌਲਾਜ* (1979; *ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ*)। *ਵਮਣ ਨਾਂ ਵਨ* ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰੁਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਬੋਲਚਾਲ ਸ਼ੈਲੀ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਛੰਦ-ਰਹਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ 114 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ: 57 ਗੀਤਾਂ, 38 ਛੰਦ-ਰਹਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ,14 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ 5 ਛੰਦ-ਯੁਕਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ। "ਏਕ ਹਤੀ ਸਰਬਕਾਲੀਨ ਵਰਤਾ" ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਖੱਟਣ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ।

## ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ 
ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਵਮਣ ਨਾਂ ਵਨ* ਲਈ ਉਮਾ-ਸਨੇਹਰਸ਼ਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1976-1977) ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1979) ਨਾਲ *ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ*। ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 1977 ਵਿੱਚ ਮਹਾਕਵੀ ਨਹਨਲਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1978
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932