open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਕੰਕਣ

**ਕੰਕਣ** ਇੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸੀ ਕਵੀ ਕੰਕਣ ਜੀ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਦਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਜਸ ਲਿਖ ਕੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਵੀ ਸਨ। ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਤ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ – ਭਾਗ ਦੂਜਾ’ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਕੰਕਣ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਤੇ ਵੇਰਵੇ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ ਵਾਲਾ

**ਜਰਨਲ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ ਵਾਲਾ**, ਜਿਸਨੂੰ **ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ ਵਾਲਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਅੰਦਰ ਸਿੱਖ ਸਮਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਅੰਗ੍ਰੇਜਾਂ ਖਿਲਾਫ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ  ਵਿੱਚ 27 ਦਸੰਬਰ 1855 ਨੂੰ ਹੋਈ।

## ਪਰਿਵਾਰ 
ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ। ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਿੱਮਤੀ ਵਿਵਹਾਰ ਨੇ ਚਿੱਲਿਅਨਵਾਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਦਮਾ ਪਹੁਚਾਣ ਵਾਲਾਂ ਧੱਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੀ ਬੇਟੀ ਤੇਜ ਕੌਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਸੀ। ਪਰ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਵਾਸੀ ਸੈਰ ਫ੍ਰੇਡਰਿਕ ਕੁੱਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਨੂੰ ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
ਪੰਜਾਬੀ ਫੌਜ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Battle of Chillianwalah - second Anglo-Sikh war .

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
600

**600** 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 600 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 16 ਫ਼ਰਵਰੀ &ndash; ਕੈਥੋਲਿਕ ਪੋਪ ਨੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਨਿੱਛ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ **ਗਾਡ ਬਲੈੱਸ ਯੂ** ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ 1986

**ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ 1986** ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਐਕਟ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਾ ਸੌਖਾ, ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਇਹ ਐਕਟ ਕੌਮੀ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਅਰਧ-ਨਿਆਂਇਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੇਂਦਰ, ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਸਲਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਨਿੱਜੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਐਕਟ ਉਦੋਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਛੋਟ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰੋਕ ਨਾ ਲਗਾਈ ਹੋਵੇ।
## ਹਵਾਲੇ
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਖਪਤਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਮਾਂਡਵੀ ਨਦੀ

]]
 **ਮਾਂਡਵੀ ਨਦੀ / ਮਹਾਦੇਈ ਨਦੀ **, (en:*Mandovi*, pronounced ), ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੋਆ ਰਾਜ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ 77 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾਈ ਕਰਨਾਟਕਾ ਰਾਜ, ਜਿਥੋਂ ਇਹ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਪੇੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 52 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾਈ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਕਰਨਾਟਕਾ ਦੇ ਬੈਲਗੋਮ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦੀ ਭੀਮਗੜ੍ਹਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਕੋਲੋਂ 30 ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਆ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਿਆ
ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲ

ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲਸ, ਹੋਟਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੇਨ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ 27 ਹੋਟਲਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 16 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇਹਨਾਂ ਹੋਟਲਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ 3000 ਕਮਰੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ I 

ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਪੱਟੂ ਕੇਸ਼ਵਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ I ਗੁੜਗਾੰਵ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲ ਜੂਨ 2004 ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ I ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 49 ਕਮਰੇ ਹਨ I 

ਇਹ ਕੰਪਨੀ 3 ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਤਹਿਤ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਪ੍ਰੀਮਿਅਰ (ਅੱਪਸਕੇਲ), ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲਸ (ਮੀਡਸਕੇਲ) ਅਤੇ ਰੈਡ ਫੌਕਸ ਹੋਟਲਸ (ਇਕਾਨਮੀ) I

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੇ ਹੋਟਲ ਮੁੱਖ ਥਾਂਹਾਂ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਚੇਨਈ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਦਿੱਲੀ, ਗੋਆ, ਗੁੜਗਾੰਵ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਇੰਦੌਰ, ਜੈਪੁਰ, ਕੇਰਲਾ, ਨੋਇਡਾ, ਪੂਨੇ ਅਤੇ ਵਡੋਦਰਾ I 

ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲਸ ਨੇ ਸਾਲ 2018 ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ 8000 ਕਮਰਿਆਂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ I  ਮੁਮਬਈ, ਪੂਨੇ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਕੋਇੰਬਟੂਰ, ਦਾਹੇਜ, ਜੰਮੂ, ਮਨੇਸਰ, ਟਰੀਚੀ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਅਤੇ ਉਦੇਪੁਰ I

## ਕੋਰਪੋਰੇਟ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ
### ਅਸਮਰੱਥ ਕਰਮਚਾਰੀ
ਮੌਜੂਦਾ, 13% ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਜਨਸੰਖਆ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹਨ I ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਿਆਰੀ ਤਰੀਕਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਮਰੱਥ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ I ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲਸ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਪਧਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਨੋਖੀ ਰੋਜਗਾਰ ਪਹਲ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ

## ਪੂੰਛ ਪੋਲਸੀ
ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲ ਕੰਪਨੀ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾਉਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I. ਇਹ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੋਰਪੋਰੇਟ ਗੋਦਕਰਤਾ ਹਨ I

## ਹਵਾਲੇ
ਭਟਾਲੂ

**ਭਟਾਲੂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।  

## ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 165 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 843 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 410 ਮਰਦ ਅਤੇ 433 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1056 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 688 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 93.31% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 96.41% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 90.50% ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਬਰਨਾ

ਬਰਨਾ ਜਿਸਨੂੰ ਬਰਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਕਪੂਰਥਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਫਗਵਾੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਵਸਿਅਾ ਹੈ । ਰਾਣੀਪੁਰ, ਕਿਸ਼ਨਪੁਰ, ਪਲਾਹੀ, ਭੋਗਪੁਰ ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਹਨ ।

## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ
## ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ 
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਬਰਨ  

## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ
### ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ
### ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਵਾਂ
### ਸਹਿਕਾਰੀ ਥਾਵਾਂ
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰੋਹ
## ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਮੁੱਖ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ
## ਪਹੁੰਚ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਸਟਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਮਨੈਲੀ

**ਮਾਸਟਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ** (1 ਜੂਨ 1989 - 31 ਦਸੰਬਰ 1963) ਦਾ ਜਨਮ ਜੂਨ 1889 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਨੈਲੀ ਨੇੜੇ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਯੋਧਾ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਤੋੜਨ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਕਸ਼ਟ ਝੱਲੇ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਾਸਟਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਮਨੇਲੀ ਨੇੜੇ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਵਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਕੌਰ ਸੀ। ਦੱਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿੰਡ ਸਾਹੂਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਿਸਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇੱਥੋਂ ਸੱਤਵੀਂ ਕੀਤੀ ਤੇ ਦਸਵੀਂ ਗੌਰਮਿੰਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਲਾਇਲਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲਾਇਲਪੁਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਏ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

## ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਜੁਲਾਈ 1914 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ ਤਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਗ਼ਦਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣ ਗਿਆ। 1914 ਨੂੰ ਵਾਪਰੀ ਕੌਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਪ੍ਰੋਫ਼ੇੱਸਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਦਸੰਬਰ 1914 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ’ਤੇ ਬਰਛੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਪਿੱਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲਦਿਆਂ ਇਹ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ‘‘ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬੇਇਮਾਨੀ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ 100 ਰੁਪਏ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 18 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਸਲੂਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪਣੇੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰੀਏ। ਸਾਡਾ ਇਹ ਪ੍ਰਣ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਕੇ ਆਪ ਫਾਂਸੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਬੀਜਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਬੀਜ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਹਰਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਜ਼ਰੂਰ ਅਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਗੇ।’ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਾਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਹਾਲਤ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ’ਤੇ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪਾਗਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੋਸ਼ ਅਧੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 307 ਅਨੁਸਾਰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਦੀਆਂ ਵਾਲੀ ਟੋਪੀ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਗ਼ਦਰੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ, ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦਦੇਹਰ, ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਠੱਠੀਆਂ ਆਦਿ, ਜੋ ਇਸੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋ ਕੇ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਅਖ਼ੀਰ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਟੋਪੀ ਦੀ ਥਾਂ ਪੰਜ ਗਜ ਦਾ ਸਾਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
## ਆਖਰੀ ਸਮਾਂ
ਮਾਸਟਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੈਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਿਆਂ 1920 ਦਾ ਸਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਠ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ। 1926 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਹਾਲਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1930 ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਅੰਤ ਕੌਮ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਹੀਦ 31 ਦਸੰਬਰ 1963 ਨੂੰ ਸਾਥੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਵਿਛੜ ਗਿਆ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਯੋਧੇ
ਟੁੱਟੀ ਗੰਢੀ

**ਟੁੱਟੀ ਗੰਢੀ** ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟੀ ਗੰਢੀ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟੀ ਗੰਢੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੋਵਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਵੱਡੇ ਸਰੋਵਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਬਣਤਰ
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਸਰਵੋਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਰਾਂਡਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਣ ਦਾ ਉਹ ਰੁੱਖ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ।
## ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟੀ ਗੰਢੀ ਸਾਹਿਬ: ਇਸ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ 40 ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਜੋਈ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਬੇਦਾਵਾ ਪਾੜਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆ ਦੀ ਛੋ ਸਦਕਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਨਕਾਲ

thumbnail|ਚਿਤ੍ਰ ਚ' ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਾਨ-2 ਨੇ A ਬਿੰਦੁ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵੱਡਿਆ ਹੈ(ਵਾਰੀ ਵੱਡੀ ਗਈ ਹੈ) ਤਾਂ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸਾਨ-1, ਕਿਸਾਨ-2 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿੰਦੁ-B ਤੇ ਪਾਣੀ ਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ| ਕਿਸਾਨ-1 ਲਈ ਬਿੰਦੁ-A ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਬਿੰਦੁ-B ਤੱਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ**ਨਕਾਲ** ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ| ਖਾਲ਼ ਜਾਂ ਸ਼ਾਖ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਹੱਕਦਾਰ ਦੀ ਵਾਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਪਾਣੀ ਖਾਲ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਕਾਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਓਸੇ ਹੱਕਦਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਕਾਰਣ ਉਸ ਹੱਕਦਾਰ ਦੀ ਵਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਜਰਾਈ ਕੱਟ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਚਿਤ੍ਰ ਚ' ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਾਨ-2 ਨੇ A ਬਿੰਦੁ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵੱਡਿਆ ਹੈ(ਵਾਰੀ ਵੱਡੀ ਗਈ ਹੈ) ਤਾਂ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸਾਨ-1, ਕਿਸਾਨ-2 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿੰਦੁ-B ਤੇ ਪਾਣੀ ਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ| ਕਿਸਾਨ-1 ਲਈ ਬਿੰਦੁ-A ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਬਿੰਦੁ-B ਤੱਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸ਼ਾਹ ਮਰਾਕਸ਼

**ਸ਼ਾਹ ਮਰਾਕਸ਼** ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 888 ਬੱਚੇ ਸਨ।
ਮਰਾਕਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਮੌਲਾਈ ਇਸਮਾਈਲ (1674-1727) ਦੇ ਬਾਰੇ 'ਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਸੌ ਅਠਾਸੀ (888) ਬੱਚੇ ਸਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ 'ਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰੈਜਮੈਂਟ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਪੰਜ ਸੌ ਚਾਲੀ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸਨ | ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੂਰਨ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਦਾਰੁਲਫੈਜ਼ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ | ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਿਸੇ ਬੀਵੀ ਦੇ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਦਰੁਲਫੈਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਉਸਤਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਲੜਕੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਆਈਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਮੌਲਾਈ ਇਸਮਾਈਲ ਦਾ ਰਾਜਕਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਰੁਲਫੈਜ਼ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਕਿ ਪੰਜ ਸੌ ਅਫਤਾਲੀਸ ਉਸਤਰੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਚਾਲੀ ਆਈਨੇ (ਸ਼ੀਸ਼ੇ) ਵੰਡੇ ਗਏ ਸਨ |
ਦਰੱਖਤ ਜਿਹਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਸੇਰਾ ਕੀਤਾ
ਬੋਹੜ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲਦਾ ਹੈ | ਜਦੋਂ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਥੇ ਬੋਹੜ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਏਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ 7 ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਹਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬਸੇਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜੇ
ਕਾਰਲਾ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ

thumb|Worship at Karli in the days of Christ A.D. 20
ਕਾਰਲਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲੋਨਾਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਾਰਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਾਰਲਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਇਆਂ ਗਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪਸਾਰ ਸਮੇਂ ਬੋਧੀ ਭਿਖਸ਼ੂਆ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ’ਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਦੇ ਕਮਰੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਚੈਤਯ (ਸਭਾ ਮੰਡਪ) ਵੀ ਹਨ ਜਿਸ ’ਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਭਿਖਸ਼ੂ ਆਚਾਰੀਆ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਬੁੱਤ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਥੇ 70 ਦੇ ਕਰੀਬ ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਗੁਫ਼ਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ’ਚੋਂ ਛੈਣੀਆਂ ਨਾਲ ਕੱਟ-ਕੱਟ ਕੇ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਫਰਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਖੁਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਛੱਤ ਦੀ ਉਚਾਈ 46 ਫੁੱਟ, ਲੰਬਾਈ 124 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਚੌਡ਼ਾਈ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਚੈਤਯ (ਸਭਾ ਮੰਡਪ) ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਤੰਭ ਹਨ ਅਤੇ ਸਤੰਭਾਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਘੜੀਆਂ ਗਿਆ। ਕਾਰਲਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਦੁਆਰ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਆਦਮ ਕੱਦ ਮੂਰਤੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਖੁਣੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਸਤੰਭ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਚਾਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤਰਾਸੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। 

## ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ 

File:Karla Amit R Mahadik 01.jpg|Chaitygruha at Karla Caves
File:Karla Amit R Mahadik 02.jpg|Inscription on pillar
File:Karla Amit R Mahadik 03.jpg|Carving on pillar
File:Karla Amit R Mahadik 04.jpg|Carving
File:Karla Amit R Mahadik 05.jpg|Carving
File:Karla Amit R Mahadik 06.jpg|Carving
File:Karla Amit R Mahadik 08.jpg|Exterior of Main Chaitygruha
File:Karla Amit R Mahadik 09.jpg|Pillar at entry of Main Chaitygruha
File:Karla caves1-N-MH-M76.JPG|Exterior of the cave complex in 2007
File:Karla05.jpg|Elephant motif with buddhas above

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ 
* Bhaja Caves
* Bedse Caves

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Flonnet.com article on caves of Western India
* Kanheri Caves Decoded – YouTube

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਫਾਵਾਂ
ਸ਼ਨੀ ਸ਼ਿੰਗਨਾਪੁਰ

**ਸ਼ਨੀ ਸ਼ਿੰਗਨਾਪੁਰ** ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਹੈ। ਸ਼ਨੀਦੇਵ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਬਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਬੰਕਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਹੈ। ਉਹ 35 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ ਸ਼ਿੰਗਨਾਪੁਰ, ਸੋਨਾਲੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਏ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਵਾਲਾਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ।

## ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹਾਨਤਾ 
ਸ਼ਨੀਦੇਵ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੱਥਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਲੈਬ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਪੂਰਾ ਮੰਦਿਰ ਏਨਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ। ਇਸ ਸਲੈਬ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਲੈਬ ਉਪਰ ਹੀ ਸ਼ਨੀਦੇਵ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ।

## ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਤੀਰਥ ਸੱਥਲ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Official site of the temple
* Shani Shingnapur Information
* Ahmednagar District page about the temple 
* Shani Shingnapur Latitude and Longitude 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸੱਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ
ਰਾਮਪੁਰ ਖਲਿਆਣ

**ਰਾਮਪੁਰ ਖਲਿਆਣ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਮਪੁਰ ਖਲਿਆਣ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਰਾਧਾ ਰਿਜੈਂਟ ਚੇਨਈ

**ਰਾਧਾ ਰਿਜੈਂਟ ਚੇਨਈ**, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ **ਰਾਧਾ ਪਾਰਕ ਇੰਨ** ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਦੇ ਅਰੁਮਬੱਕਕਮ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ I ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲਸ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਾਰਟ ਸਮੂਹ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਇਨਰ ਰਿੰਗ ਰੋਡ, ਚੇਨਈ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ ਹੈ I ਇਸੀ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ “ਜੇਫ੍ਰੀ” ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪੱਬ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਸੀ I

## ਦ ਹੋਟਲ
ਸਾਲ 1997 ਵਿੱਚ ਖੋਲੇ ਗਏ ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਕੁੱਲ 91 ਕਮਰੇ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ 62 ਵਧੀਆ ਕਮਰੇ, 23 ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮਰੇ, ਅਤੇ 6 ਸੂਈਟ ਹਨ I ਇਸ ਹੋਟਲ ਦੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦ ਲੌਬੀ ਕੈਫ਼ੇ, ਬਹੁ-ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ (ਜੋਕਿ ਸਾਲ 1997 ਵਿੱਚ ਮੂੱਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਫ਼ੇ ਸੀ), ਦ ਓਰਿਏਂਟ ਬਲਾਸਮ, ਓਰਿਐਂਟਲ ਡੈਲਿਕੇਸੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਜੋਕਿ 2004 ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ,ਜੇਫ੍ਰੀ ਪੱਬ,ਅਤੇ ਓਰਾ, ਲਾਓਂਚ ਬਾਰ (ਜੋਕਿ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸਨੇ ਪਾਰਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹਮਰੁੱਤਬਾ ਪੱਬ ਨੂੰ ਤੱਬਦੀਲ ਕੀਤਾ I ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6500 ਸਕੂਏਅਰ ਫੁੱਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 6 ਦਾਅਵਤ ਹਾਲ ਹਨ I ਹੋਟਲ ਨੇ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ ਨੇ 20,000 ਸਕੂਏਅਰ ਫੁੱਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇੱਕ ਗਾਰ੍ਡਨ ਦਾਅਵਤ ਲਾਅਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਬੋਗਨਵਿਲੀਏ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 3000 ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ I

ਹੋਟਲ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਰਾਮਾਨਣ ਜੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 1997 ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਾਨਕਰ ਐਂਡ ਐਸੋਸੀਏਟ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਸਥਿਤ ਦ ਓਰਿਏਂਟ ਬਲਾਸਮ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ I 

ਇਸ ਹੋਟਲ ਸਮੂਹ (ਰਾਧਾ ਰਿਜੈਂਟ ਹੋਟਲਸ) ਨੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖੋਲੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ – ਵਾਇਟਫ਼ਿਲਡ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦਾ ਰਾਧਾ ਹੋਮਟੈਲ (ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲਸ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਾਰਟ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੋਟਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੋਮਟੈਲ) ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਟੀ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦਾ ਰਾਧਾ ਰਿਜੈਂਟ ਹੋਟਲ ਜੋਕਿ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ I

## ਅਵਾਰਡ
ਸਰੋਵਰ ਪਾਰਕ ਪਲਾਜ਼ਾ ਹੋਟਲ ਆਫ਼ ਦਾ ਇਅਰ, ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲਸ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਾਰਟ ਵੱਲੋ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ
ਠੱਕਰਕੀ

ਠੱਕਰਕੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚਾਇੜ

ਚਾਇੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ

**ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ** ਦਾ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਰੁਣਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੀ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੋਮਵਾਰ, ਚਤੁਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੇਲਾ ਭਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
 ਨੇ ਫਰਵਰੀ 1977 ਨੂੰ ਅਰੁਣਾਇਆ ਵਿੱਚ ‘ਅਖੰਡ ਜਯੋਤੀ’ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਜਯੋਤੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਸਥਾਨਈਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਅਖੰਡ ਜਯੋਤੀ ਤੋਂ 5 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੋਭਾ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਿਹੋਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ। ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਨਾਥ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਕਰ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 6 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਗਰ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰ ਕੇ ਅਰੁਣਾਇਆ ਦੇ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਯੋਤੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਤਮਾ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਤ ਪਰਲਾਦ ਜੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਆਏ ਸਨ।

## ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ
ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਅੰਦੂਰਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਣ ਲਈ ਪੰਚਾਇਤੀ ਅਖਾੜਾ ਮਹਾਨਿਵਾਰਣੀ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਕਾਰਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਧਾਰਨਾਵਾਂ
ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਗੁੜ ਦੀ ਭੇਲੀ, ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ ਚੜਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਚਮਤਕਾਰ ਤੇ ਚੇਤਨਤਾ ਦੇ ਪਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਮੰਜਾ (ਚਾਰਪਾਈ) ਨਹੀਂ ਡਾਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤੇ ਦੂਜੀ ਇਹ ਕਿ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਰਿੜ੍ਹਕ ਕੇ ਮੱਖਣ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਕੋਈ ਹੱਠ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਹੀਂ ਕੀੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦੰਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਰਥ ਸੱਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਹਾਸਕ ਸਥਾਨ
ਰਾਮਗੜ ਉਰਫ ਭਗਤੂਆਣਾ

ਪਿੰਡ ਰਾਮਗੜ ਉਰਫ ਭਗਤੂਆਣਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਜੈਤੋਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 600 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1500 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਜੈਤੋਂ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151202 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਜੈਤੋਂ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸੜਕ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵੀਰੇਵਾਲਾ ਖੁਰਦ

**ਵੀਰੇਵਾਲਾ ਖੁਰਦ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 150 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 675ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰ ਫਰੀਦਕੋਟ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਬਠਿੰਡਾ ਸੜਕ ਤੋਂ2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵੀਰੇਵਾਲਾ ਕਲਾਂ

**ਵੀਰੇਵਾਲਾ ਕਲਾਂ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 450 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1000ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ  ਸੜਕ ਤੋਂ 2ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੁਰੂ ਹਰਸਹਾਏ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੁਪਿਆਂ ਵਾਲੀ

## ਰੁਪਿਆਂ ਵਾਲੀ 
ਪਿੰਡ ਰੁਪਿਆਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 440ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 500ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਜਨੇਰੀਆ6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 2ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਕੋਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਰਾਜੋਵਾਲਾ

ਪਿੰਡ **ਰਾਜੋਵਾਲਾ**  ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 480 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1150 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ2ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੇਵੌਯ ਹੋਟਲ (ਮਸੂਰੀ)

ਦ ਸੇਵੌਯ, ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ ਹੈ ਜੋਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਸੂਰੀ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇੱਲਾਕੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਇਸ ਹੋਟਲ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੋਟਲ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਾਇਵੇਟ ਲਿਮਿਟੇਡ ਆਈਟੀਸੀ ਵੈਲਕਮ ਹੋਟਲਸ ਕੋਲ ਹੈ I ਸਾਲ 1902 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗੌਥਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸਟਾਇਲ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇਸ ਹੋਟਲ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਲਕੜੀ ਦਾ ਹੈ I ਇਹ ਹੋਟਲ 11 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ 50 ਕਮਰੇ ਹਨ ਅਤੇ overlooks the Himalayas. ਸਾਲ 1900 ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਸੂਰੀ ਵੱਧ ਪ੍ਸਿਧ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਥਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਰਿਜ਼ਾਰਟ ਬਣ ਗਿਆ I ਇਸਦਾ ਬਾਰ, ਜੋ ‘ਰਾਇਟਰ੍ਸ ਬਾਰ’ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ 1947 ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਈ ਦਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਹਾ I

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਚੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ,”ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ “ਰਾਜ ਦੀ ਅਨੰਦ ਰਾਜਧਾਨੀ” ਕਹਾਉਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਟਲ ਸੇਵੌਯ ਜਾਂ ਤਾਂ ਠਹਿਰਣ ਲਈ (ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਖਰਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ)ਜਾਂ ਦੇਖਣ ਲਈ (ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ)ਦੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ I”

ਸਾਲ 1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਟੁੱਟ ਭੱਜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਟਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਨ ਗੁਆਚਣ ਲਗ ਪਈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਹੋਲ ਵੱਧ ਚੱਲਣ ਲਗ ਪਏ, ਇਸ ਹੋਟਲ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਚਮਕੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਈਟੀਸੀ ਵੈਲਕਮ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ I

## ਇਤਿਹਾਸ
ਮਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਟਲ ਸਾਲ 1838 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ I (ਫੈਨੀ ਇਡਨ, ਜੋਕਿ ਗਰਵਨਰ – ਜਨਰਲ ਲੌ੍ਰਡ ਔਕਲੈਂਡ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਮਾਰਚ 17 1838 ਦੇ ਆਪਣੇ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਇਥੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹੋਟਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਲੇਟ ਬਿਲਿਅਰਡ ਟੇਬਲ ਵੀ ਹਨ I ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਸਕੈਚ ਬਣਾਉਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕੀ ਦੇਖ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਹੈਰਾਨਗੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਸਲੇਟ ਬਿਲਿਅਰਡ ਟੇਬਲ ਇਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜੇ I ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ I” ਫ਼ਰਾਮ ਟਾਇਗਰਸ, ਡਰਬਰਸ ਐਂਡ ਕਿੰਗ੍ਸ; ਫੈਨੀ ਇਡੰਸ ਇੰਡਿਯਨ ਜਰਨਲਸ, “ਉਤਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਜੈਨੇਟ ਡੰਨਬਰ, ਜੋਨ ਮੁਰੇਯ, ਲੰਦਨ 1988” ਦੁਆਰਾ) I “ਚਾਰਲਸ ਵਿਲੇ” ਹੋਟਲ ਸਾਲ 1861 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਗਿਆ Iਸੈਸਿਲ ਡੀ. ਲਿੰਕਨ, ਜੋਕਿ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਬੈਰਿਸਟਰ ਸੀ, ਨੇ “ਰੈਵ.ਮੈਡਡੋਕ ਮਸੂਰੀ ਸਕੂਲ” ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਾਲ 1895 ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ I ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਹੱਟਾਕਿ ਸੈਵੌਯ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ I ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਕੜ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸਤਰ ਤੇ ਐਡਵੱਡਿਅਨ ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਗਰੈਂਡ ਪਿਆਨੋ, ਬਿਲਿਅਰਡ ਟੇਬਲ, ਸਾਈਡਰ ਦੇ ਬੈਰਲ, ਸ਼ੈਮ੍ਪੇਨ ਦੇ ਕਰੇ੍ਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਬੈਲਗੱਡੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਉਪਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਔਕ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋੜਕੇ ਡਾਇਨਿੰਗ ਹਾਲ ਦਾ ਫ਼ਰਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋਕਿ ਆਪਣੇ ਅਕਾਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ I

ਸੈਵੌਯ ਸਾਲ 1902 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਮਲਾ ਦੇ ਦਾ ਸੈਸਿਲ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਕਾਰਲਟਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ I

## ਹਵਾਲੇ
ਰੱਤੀ ਰੋੜੀ

ਰੱਤੀ ਰੋੜੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1200 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1250 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਕੰਮੇਆਣਾ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਡਗੇ ਰੂਮਾਣਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੋਰਾਂਵਾਲੀ (ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ )

**ਮੋਰਾਂ ਵਾਲੀ** ਜ਼ਿਲਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 975 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1950ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤਲਵੰਡੀ ਭਾਈ ਸੜਕ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਲਾਬਗੜ੍ਹ ਜਗੀਰ

ਗੁਲਾਬਗੜ੍ਹ ਜਗੀਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ
## ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਲਾਬਗੜ੍ਹ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ  

## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ
### ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ
### ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਵਾਂ
### ਸਹਿਕਾਰੀ ਥਾਵਾਂ
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
## ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰੋਹ
## ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਮੁੱਖ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ
## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ
## ਪਹੁੰਚ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਮਿਸਰੀ ਵਾਲਾ

**ਮਿਸਰੀ ਵਾਲਾ** ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 260 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 870 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਮੋਰਾਂ ਵਾਲੀ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟਤਲਵੰਡੀ ਭਾਈ ਸੜਕ ਤੇਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਫਰੀਦਕੋਟ 11ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੱਲੇਵਾਲਾ

**ਪਿੰਡ ਮੱਲੇਵਾਲਾ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 285 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 320ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਰਾਜੋਵਾਲਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਚਾਕੀ ਕਲਾਂ

**ਮਚਾਕੀ ਕਲਾਂ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1300ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 3400ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸਾਦਿਕ ਸੜਕਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਫਰੀਦਕੋਟ 11ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭੋਲੂਵਾਲਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ

**ਭੋਲੂਵਾਲਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਿਹਾਤੀ ਤੋਂ 8 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 223 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭੋਲੂਵਾਲਾ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਣਾ (ਪਿੰਡ)

**ਭਾਣਾ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 1050 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ-ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 4000 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਢੁੱਡੀ ਤਕਰੀਬਨ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ-ਨੰਗਲ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਗਥਲਾ ਖੁਰਦ

**ਭਾਗਥਲਾ ਖੁਰਦ**  ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 325 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 650 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਘੱਗਰ ਪਖੀ ਕਲਾਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਿੱਡੂ ਮਾਨ

## ਮਿੱਡੂ ਮਾਨ 
ਪਿੰਡ ਮਿੱਡੂ ਮਾਨ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 350 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 800 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਮਹਿਮੂਅਨਾ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸਾਦਿਕ ਸੜਕ ਤੋਂ 1ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਫਰੀਦਕੋਟ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਬੇਗੂਵਾਲਾ

**ਬੇਗੂਵਾਲਾ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਇਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ 575 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 1469 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 745 ਪੁਰਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ 724 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਘੁਗਿਆਣਾ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਡਾਹਰ

**ਮਡਾਹਰ** ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 790ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1750 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸੜਕ ਤੋਂ 2ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਗੁਰੂ ਹਰਸਹਾਏ 10ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਬੁਰਜ ਮਸਤਾ

ਬੁਰਜ ਮਸਤਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 350ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 650ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਅਰਾਈਆਂ ਵਾਲਾ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਘੁਗਿਆਣਾ ਸੜਕ ਤੋਂ3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਿਪਲੀ 5ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੁੱਟਰ (ਪਿੰਡ)

ਪਿੰਡ ਬੁੱਟਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ316ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 570ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰਮੁਮਾਰਾ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਮੁਕਤਸਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੀੜ ਚਾਹਲ

**ਬੀੜ ਚਾਹਲ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 240 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 400 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਟਹਿਣਾ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ-ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੀੜ ਘੁਗਿਆਣਾ

**ਬੀੜ ਘੁਗਿਆਣਾ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1590ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 2050 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰਘੁਗਿਆਣਾ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ-ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਿਪਲੀ (ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ)

ਪਿੰਡ **ਪਿਪਲੀ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1375ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 3600ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਵਿੱਚਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਿਪਲੀਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੱਕਾ

**ਪੱਕਾ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1460 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ-ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ 3900 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਟਹਿਣਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਦੂਰੀ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤਲਵੰਡੀ ਭਾਈ ਸੜਕ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਹਿਲੂਵਾਲਾ

**ਪਹਿਲੂ ਵਾਲਾ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 700ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1650ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰ ਰਾਜੋਵਾਲਾ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਰੇਣਗੜ

**ਨਰੇਣਗੜ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 225ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 300ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰ ਫਰੀਦਕੋਟ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਠਿੰਡਾਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਸੜਕ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੰਧਵਾ6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਢੁੱਡੀ

ਪਿੰਡ ਢੁੱਡੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1240 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 4000 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਪੰਜ ਗਰਾਈ ਕਲਾਂ ਸੜਕ ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਚਿਨ ਬਾਂਸਲ

**ਸਚਿਨ ਬਾਂਸਲ** (ਜਨਮ 5 ਅਗਸਤ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੋਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨਿਅਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੇਟ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ  ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਚਿਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਇੰਜੀਨਿਰਿੰਗ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਟਯੂਟ ਆਫ ਟੇਕਨੋਲੱਜੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਸੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
 ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਂਸਲ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੇਂਟ ਏਨ’ਜ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਆਈਟੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬੀਟੈੱਕ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਟੈਕਸਪੈੱਨ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 2006 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਪਨੀ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਦੋਸਤ ਬਿੰਨੀ ਬਾਂਸਲ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਬਿੰਨੀ ਬਾਂਸਲ ਵੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਦੀ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸੇਲ ਕੰਪਨੀ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਨੌਕਰੀ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਚਿਨ ਇੱਕ ਗੇਮਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।  ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਘਰ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸਚਿਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕੇ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਡਾੱਕਟਰ ਸੀ। 

## ਕਰਿਯਰ 
ਸਚਿਨ ਬਾਂਸਲ ਨੂੰ ਫੋਰਬਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ 86ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦਾ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਨਲਾਈਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਅੱਠ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਕਰੀਬ 2900 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਟਰਨਓਵਰ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਬਾਂਸਲ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੇਂਟ ਏਨ’ਜ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਆਈਟੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬੀਟੈੱਕ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਟੈਕਸਪੈੱਨ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 2006 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਪਨੀ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਦੋਸਤ ਬਿੰਨੀ ਬਾਂਸਲ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਦੀ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸੇਲ ਕੰਪਨੀ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 
ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲਜ਼, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਮੇਕਅੱਪ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਡੇਢ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2900 ਕਰੋੜ ਦੇ ਟਰਨਓਵਰ ਨਾਲ ਅੱਜ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਰਤੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸੇਲ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਬੰਗਲੌਰ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 33,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪਹਿਚਾਣ 
* In September 2015, Sachin Bansal along with the co-founder of Flipkart, Binny Bansal, was named the 86th richest person in India with a net worth of $1.3 billion by Forbes India Rich List. 
* ਸਚਿਨ ਬਾਂਸਲ ਨੂੰ 2012-13 ਦਾ ਸਾਲ ਦਾ ਉੱਦਮੀ ਐਵਾਰਡ, 2011 ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਰਟ ਲੀਡਰਜ਼ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ 2012 ਦਾ ਯੰਗ ਤੁਰਕ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
* ਸਚਿਨ ਬਾਂਸਲ ਨੂੰ ਫੋਰਬਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ 86ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦਾ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
* Entrepreneur of the year – ET Awards (2012–2013)

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
# Binny Bansal
# Flipkart
# E-commerce in India

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ
ਢਾਬ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ

**ਢਾਬ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 450ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1200ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰ ਸੁਖਣਵਾਲਾ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟਸਾਦਿਕ ਸੜਕ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ17 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਲੇਰ

**ਕਲੇਰ** ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 460 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1365 ਹੈ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 735 ਮਰਦ ਅਤੇ 630 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਮੋਰਾਂ ਵਾਲੀ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤਲਵੰਡੀ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਉਣੀ

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 12102 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 6756 ਮਰਦ ਅਤੇ 5346 ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਸ਼ 56% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 44% ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ 861 ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ।

ਕਾਉਣੀ ਪਿੰਡ ਭਾਰਤ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਤੋਂ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.  ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ 36 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਸਾਲ 2009 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਉਣੀ ਪਿੰਡ ਵੀ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ ਜੋ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੰਬਰਦਾਰ ਦੂਨ ਸਕੂਲ (ਦੇਹਰਾਦੂਨ) ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 1957 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਾਉਣੀ ਵੀਂ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹਨ । ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਯੋਜਨਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਾਉਣੀ ਵੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹਨ। 
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਤੇ ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀ ਮੈਂਬਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹਰਾ ਹਨ। 

ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਿੱਧੂ ਬਰਾੜਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਕਾਉਣੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੱਦੀ ਬਰਾੜ, ਬਰਾੜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁੱਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਿਨੈਪਾਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਦੋਦਾ, ਮੱਤਾ, ਭਾਗਸਰ ਤੇ ਝੁੱਟੀ ਪੱਤੀ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਬਰਾੜ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਰਾਜ-ਘਰਾਣਾ ਬਰਾੜ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਬਿਨੈਪਾਲ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਕਾਉਣੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗੋਤ ਧਰਮਸੋਤ,ਘਾਰੂ, ਸਿੱਧੂ,ਚੀਮੇ,ਪੰਡਿਤ, ਮਾਨ, ਸੰਧੂ, ਉੱਪਲ, ਧਾਲੀਵਾਲ, ਗਿੱਲ, ਦੇ ਥੋੜੇ-ਥੋੜੇ ਘਰ ਅਬਾਦ ਹਨ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਅਕ ਮੌਕੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਧੀਆ ਹਨ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) ਰੂਰਲ ਸੈਂਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਾਡਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਮਰਾਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨਾਲ ਰੁਪਿੰਦਰ ਬਲਜਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ,ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਮੇਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਬ੍ਰਾਂਚ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਮੁਹੱਲਾ ਦੋਦਾ,ਡੀਆਰਐਸ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ , ਦੋ ਗਰਾਉਂਡ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਪੀਏਯੂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਹੈ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਜਿਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਲੱਬ ਆਫ਼ ਕੌਣੀ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਗਰਿੱਡ ਹੈ ਜੋ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ.

ਪੀਸੀਏ (ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਮੁਹਾਲੀ ਨੇ ਅੰਡਰ -14 ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਥੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਕਾਨਿਆਂ ਵਾਲੀ (ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ )

ਪਿੰਡ **ਕਾਨਿਆਂ ਵਾਲੀ** ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 400ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 900ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਸੜਕਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੁਰੂ ਹਰਸਹਾਏ 7ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਕਾਬਲ ਵਾਲਾ

**ਕਾਬਲ ਵਾਲਾ** ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 350 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1300ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕ ਘਰ ਰਾਜੋਵਾਲਾ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਕਿਲਾਨੌ

ਪਿੰਡ ਕਿਲਾ ਨੌ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1950ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 4600ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਵਿੱਚਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟਸੁਖਣ ਵਾਲਾ ਸੜਕ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਕੋਟ ਸੁਖੀਆ

ਪਿੰਡ **ਕੋਟ ਸੁਖੀਆ** ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਕਪੂਰੇ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੜਕੇ ਸੁਖੀਏ ਨੇ ਆਬਾਦ ਤੇ ਇਥੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਬਣਾਇਆ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਕੋਟ ਸੁਖੀਆ ਪਿਆ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਨਜਦੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1670 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 4856 ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2590 ਅਤੇ 2266 ਜਨਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151207 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਪੰਜ ਗਰਾਈ ਕਲਾਂ ਸੜਕ ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਖਿਲਚੀ

ਪਿੰਡ ਖਿਲਚੀਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 152ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 120ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰਗੋਲੇਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਗੁੱਜਰ (ਪਿੰਡ)

**ਗੁੱਜਰ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 430 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1100ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰ ਮੁਮਾਰਾ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੋਲੇਵਾਲਾ (ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ )

ਪਿੰਡ ਗੋਲੇਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 2600ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 5600ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਹੈ।
ਅਰੁਣਾਇਆ

**ਅਰੁਣਾਇਆ** ਅੰਬਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿਹੋਵਾ ਤੋਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਪਿਹੋਵਾ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡ ਅਰੁਣਾਇਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ [[]] ਦਾ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਘੁੱਦੂਵਾਲਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ

**ਘੁੱਦੂਵਾਲਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Ghuduwala**) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਅਤੇ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਘੁੱਦੂ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 500 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 1042 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕ ਘਰ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151212 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਾਦਿਕ ਤੋਂ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਘੁਮਿਆਰਾ (ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ)

ਪਿੰਡ ਘੁਮਿਆਰਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 380 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 900 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਚੰਦ ਬਾਜਾ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤਲਵੰਡੀ ਭਾਈ ਸੜਕ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਘੋਨੀਵਾਲਾ

**ਘੋਨੀਵਾਲਾ** ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 150ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 325 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 5ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਚੱਕ ਸਾਹੂ

**ਪਿੰਡ ਚੱਕ ਸਾਹੂ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 170 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 360 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਮਚਾਕੀ ਕਲਾਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੱਕ ਸ਼ਾਮਾ

ਪਿੰਡ ਚੱਕ ਸ਼ਾਮਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 100ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰਕਮੇਆਨਾ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਡਗੇ ਰੂਮਾਣਾ ਸੜਕ ਤੋਂ 2ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਾਂਦਰ ਜਟਾਣਾ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੂਮਲਾ (ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ)

**ਜੂਮਲਾ (joomla) **ਇੱਕ ਮੁੱਕਤਸਤ੍ਰੋਤ ਲਈ ਨਿਸ਼ੂਲਕ ਸਮਗ੍ਰੀ ਪ੍ਰ੍ਬੰਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੰਟਰਨੇਟ ਅਤੇ  ਇੰਟਰਾਨੇਟ ਨਾਲ ਸਮਗ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ "ਮਾਡਲ-ਵਯੂ-ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਵੈਬ ਏਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਫ਼ਰੇਮਵਰਕ" ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੀਏਚਪੀ
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ MySQL ਦਾ ਡਾਟਾਬੇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੂਮਲਾ (ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ)‎ 17 ਅਗਸਤ 2005 ਵਿੱਚ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।  

## ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਣ (features) 
* ਪਗੇ ਕੇਚਿੰਗ 
* ਆਰਏਸਏਸ ਫੀਡ 
* ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰਨ ਯੋਗ ਪਰਿਸ਼ਟ
*  ਸਮਾਚਾਰ ਫਲੈਸ਼ 
* ਚਿਠਾ
* ਮਤਦਾਨ
* ਜਾਲ ਪਰਿਸ਼ਟੋ  ਕਿ ਖੋਜ 
* ਭਾਸ਼ਾ ਸਥਾਨਿਕਰਣ 
* ਸਿਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ 
* ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੇਆਰਐਨ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ- ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਗਰਾਫਿਕਲ ਇੰਟਰਫੇਸ

## ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ 
* ਡਰੂਪਲ (Drupal)
* ਸੀਏਮਏਸ  ਮੇਡ ਸੀਪਲ (CMS Made Simple)
*  ਡੋਟਕਲਿਅਰ(Dotclear)
*  ਗਿਕਲੋਗ(Geeklog)
* ਮੁਵੈਬਲ ਟਾਈਪ (Movable Type)
*  ਬੀ2ਇਵਲਯੁਸ਼ਨ (b2evolution)

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
*  List of content management systems

## ਬਜਰੀ ਕੜੀਆਂ 
## ਸਦਰਭ
ਮਾਨੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ

**ਮਾਨੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ** ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 850 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1825 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕ ਘਰ ਸਾਦਿਕ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ- ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਫਰੀਦਕੋਟ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਿੰਗਰਾ

**ਕਿੰਗਰਾ**, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 

## ਰਕਬਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 643 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1600 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ-ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਕੋਟ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਪਾਠਕ

**ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਪਾਠਕ** (7 ਜਨਵਰੀ 1883 - 10 ਫਰਵਰੀ 1916) ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਕਾਰਕੁਨ ਦਾ ਜਨਮ ਪੱਟੀ , ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਪੰਡਤ ਚੰਦਾ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।

## ਜੀਵਨ
ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਪਾਠਕ ਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰ ਉਪਰੰਤ ਕਸਬਾ ਪੱਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਛੇ ਰੁਪਏ ਮਹੀਨੇ ਉੱਤੇ ਬੇਲਦਾਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਬੇਲਦਾਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਛਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਚਵਿੰਡਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਉਪ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਨਾਰਮਲ ਸਕੂਲ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। 1901 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਲਾਨੌਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

## ਪ੍ਰਭਾਵ
ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। 1907 ਵਿੱਚ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਸਰਦਾਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਖ਼ਾਤਰ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਮੁਜ਼ੰਗ (ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਨਾਂ) ’ਚ ਦਯਾਨੰਦ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ’ਚ ਮਾਸਟਰ ਰੱਖ ਲਿਆ। 1909 ’ਚ ਸਿਆਮ (ਹੁਣ ਥਾਈਲੈਂਡ) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸਰਦਾਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਨਾਲ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ।

## ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
1913 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦੇਸ਼-ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਵੇ ’ਤੇ ਪੰਡਤ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਚਲੇ ਗਏ।

## ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ
ਅਗਸਤ 1914 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ। ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਜਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਲੀਡਰ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਸਨ। ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਤੋਂ ਜਾਪਾਨ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਹੁੰਦਿਆਂ ਬੈਂਕਾਕ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀ। ਉੱਥੋਂ ਪੈਦਲ ਟੁਰ ਕੇ ਬਰਮਾ ਪਹੁੰਚੀ। ਰਸਤੇ ’ਚ ਜਰਮਨੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲਏ ਹਥਿਆਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਦੱਬ ਦਿੱਤੇ। ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮਾਂਡਲੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ-ਮਾਣ ਦੇਣ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ‘‘ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮੰਨਾਂ?’’। ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗ ਲਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।’’ ਇਸ ’ਤੇ ਪੰਡਤ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ‘‘ਮੁਆਫ਼ੀ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗੋ, ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਮੰਗਾਂ?’’ਗਵਰਨਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
## ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ
10 ਫਰਵਰੀ 1916 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਛੇ ਵਜੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1883
ਕਾਦੀਆਂ

**ਕ਼ਾਦੀਆਂ** ( (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ); , ) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਚੌਥਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹੈ। ਇਸ ਕਸਬੇ ਨੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਸਮੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 1530 ਵਿੱਚ ਮਿਰਜ਼ਾ ਹਾਦੀ ਬੇਗ਼ ਨੇ ਇਹ ਸਥਾਨ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੇ 13 ਮਾਰਚ 1903 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।

ਕ਼ਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਜਮਾਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਹਾਦੀ ਬੇਗ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅਹਿਮਦੀਆ ਜਮਾਤ ਦਾ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
[left|thumb|Members of the [Ahmadiyya Muslim Community who spoke in 47 different languages in Qadian.]]
ਕਾਦੀਆਂ ਕਸਬੇ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਮੁਗ਼ਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਹਾਦੀ ਬੇਗ ਨੇ 1530 ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਰਜ਼ਾ ਹਾਦੀ ਬੇਗ ਦਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸਮਰਕੰਦ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਹ ਸਫਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕ਼ਾਦੀਆਂ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਫੇ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ
1985 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ

**1985 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ** ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਢਾਕਾ ਵਿਖੇ 1985 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ।

## ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਚੀ
ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।

* ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
* ਭੂਟਾਨ
* ਭਾਰਤ
* ਮਾਲਦੀਵ
* ਨੇਪਾਲ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ
* ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ

## ਖੇਡਾਂ
## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ
1984 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ

**1984 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ** ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਵਿੱਖੇ 17 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 23 ਸਤੰਬਰ, 1984 ਨੂੰ ਹੋਈਆ। ਇਹ ਖੇਡ ਮੇਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਪੰਜ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਗ ਲੈ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 88 ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸਿੱਪ ਜਿੱਤੀ।
## ਖੇਡਾਂ
## ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ
ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ

ਪਿੰਡ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 2050ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 4050ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਵਿੱਚਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟਗੁਰੂ ਹਰਸਹਾਏ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਨੂੰ ਥਾਣਾ ਸਾਦਿਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ॥
ਸਿੱਧੂ ਬਰਾੜ ਸੰਧੂ ਗਰੇਵਾਲ ਔਲਖ ਪਵਾਰ ਧਾਲੀਵਾਲ ਗੋਤ ਨਾਮਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਸਾਇਆ ਪਿੰਡ ਹੈ॥
ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਹੱਦ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਸੀ॥
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਰਾੜ ਦਾ ਭਰਾ ਸਰਦਾਰ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਪਿੰੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤੀ ਕੱਚਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਸਮੇ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅੱਜ ਉਸ ਕਿਲੇ ਦੀ ਜਗਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ!

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਪਰਾਧੀਕਰਨ ਨਿਯਤਰਣ

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ,**ਪਰਾਧੀਕਰਨ ਨਿਯਤਰਣ **ਪੁਸਤਕ ਸੁੱਚੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸੁੱਚੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਦਿਤਇੱਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਤਰਗਤ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਲਈ ਅਲੱਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
। 

ਕੈਟਲੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਾਰੇ ਸਦਰਭਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਲਈ ਲੇਖਕ, ਪੁਸਤਕ, ਨਿਗਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਸਦਿਗਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਣਕ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਗਰ ਮੂਲਆਕਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੋਣ।
 
[https://pa.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?campaign=contributionsmenu&to=pa&page=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3+%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A3&from=hi&targettitle=%E0%A8%AA%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%A7%E0%A9%80%E0%A8%95%E0%A8%B0%E0%A8%A8+%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%AF%E0%A8%A4%E0%A8%B0%E0%A8%A3#cite_note-tws2NovYfuf-9 ]

## ਪਰਾਧੀਕਰਨ ਨਿਯਤਰਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
## ਹੋਰ ਦੇਖੋ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਫ੍ਰੀਡਮ 251

**ਫ੍ਰੀਡਮ 251**(ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Freedom 251) ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਐਂਡਰਾਇਡ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਰਿੰਗਿੰਗ ਬੈਲਸ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਹਨ:-
*1.3 ਗੀਗਾਹਰਟਜ਼ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ 
*1 ਜੀਬੀ ਰੈਮ
*8 ਜੀਬੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੈਮਰੀ 
*4 ਇੰਚ ਸਕ੍ਰੀਨ 
*1450 ਮਿਲੀਐਮਪ ਬੈਟਰੀ 

## ਹਵਾਲੇ
ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾਮਲੀ

**ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾਮਲੀ** ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਗਸਤ 1905 ਨੂੰ ਨਾਨਕੇ ਘਰ, ਪਿੰਡ ਰਕੜੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

## ਜੀਵਨ
ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾਮਲੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹਰਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ, ਜੋ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਔਰਤਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਵਾਂਝਿਆਂ ਰੱਖਣਾ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ, ਜਨਮ-ਮਰਨ ਮੌਕੇ ਪੁਜਾਰੀ ਵਰਗ ਦੁਆਰਾ ਵਹਿਮ-ਭਰਮ ਫੈਲਾਉਣੇ, ਲੁੱਟ ਕਰਨੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ। ਬੰਗਾਲੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਹੀ ਸਨ। ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾਮਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਵਿਚਾਰਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਗਿਆਨੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਗਿਆਨੀ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ‘ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਾਪਸ ਜਾਓ’ ਸਣੇ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

## ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ
ਗਿਆਨੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾਮਲੀ ਦਾ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1982 ਨੂੰ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ