ਮਾਰਜੋਰੀ ਹੁਸੈਨ

**ਮਾਰਜੋਰੀ ਹੁਸੈਨ** ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ, ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ 1960 ਅਤੇ 2019 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਕਲਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਹਾਮਿਦ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1960 ਵਿੱਚ ਹੁਸੈਨ ਕਰਾਚੀ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੋਵੇਂ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਬਣ ਗਈ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਜੋਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਰ ਮਾਈਕਲ ਪੋਂਸ ਡੀ ਲਿਓਨ ਦੁਆਰਾ PACC ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਿੰਗ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਬਸ਼ੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਮਸੂਦ ਕੋਹਾਰੀ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। 1965 ਵਿੱਚ ਬਸ਼ੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਕਚਰੀ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਖੋਲ੍ਹੀ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਗੈਲਰੀ ਨੂੰ SMHS ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੂੰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੈਲਰੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ।

ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੇ ਕਿਉਰੇਟਿੰਗ ਸ਼ੋਅ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਕਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਨੂੰ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਨਜਮਾ ਬਾਬਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਡੌਨ ਦੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੇ ਸ਼ੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿਚ ਜ਼ੋਹਰਾ ਕਰੀਮ ਲਈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਫੌਜ਼ੀਆ ਨਕਵੀ ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੇ ਡੌਨ, ਦਿ ਸਟਾਰ, ਨਿਊਜ਼ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਦ ਫਰੰਟੀਅਰ ਪੋਸਟ ਲਈ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੇ ਕਲਾ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਕੋਈ ਖੋਜ ਸਮੱਗਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਨ। ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਅਤੇ ਪੁਰਾਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ 'ਤੇ, ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਅਲੀ ਇਮਾਮ, ਅਹਿਮਦ ਪਰਵੇਜ਼, ਜਮੀਲ ਨਕਸ਼, ਬਸ਼ੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਅੰਨਾ ਮੋਲਕਾ ਅਹਿਮਦ, ਰਾਬੀਆ ਜ਼ੁਬੇਰੀ, ਇਕਬਾਲ ਹੁਸੈਨ, ਕੋਲਿਨ ਡੇਵਿਡ ਅਤੇ ਨਾਹਿਦ ਰਜ਼ਾ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਆਰਟ ਵਿਊਜ਼: ਐਨਕਾਊਂਟਰਸ ਵਿਦ ਆਰਟਿਸਟ ਇਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਲਈ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਝਾਅ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਸਨ। 2001 ਵਿੱਚ, ਮਾਰਜੋਰੀਜ਼ ਅਸਪੈਕਟਸ ਆਫ਼ ਆਰਟ, OUP ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕਲਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਹੈ।

ਮਾਰਜੋਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਕਲਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਲਾ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਅਕਸਰ ਲਾਹੌਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (NCA) ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ਾਕਿਰ ਅਲੀ, ਸਈਦ ਅਖਤਰ, ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ, ਅਤੇ ਕੋਲਿਨ ਡੇਵਿਡ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਉਹ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ, ਲਾਹੌਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੇ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

## ਯੂਕੇ ਵਾਪਸੀ 
2019 ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਰਜੋਰੀ ਵਾਪਸ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮਾਰਜੋਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
* ਕਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ  
* ਕਲਾ ਦੇ ਪਹਿਲੂ: ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ   (2000) (ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
* ਇਕਬਾਲ ਹੁਸੈਨ: ਕੈਦੀ ਰੂਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ 
* ਅਲੀ ਇਮਾਮ: ਕਲਾ ਦਾ ਮਨੁੱਖ 
* 20 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ 
* ਸੂਰਜ ਮੇਰੀ ਖਿੜਕੀ ਰਾਹੀਂ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਛਾਲਦਾ ਹੈ  
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸਮਕਾਲੀ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੋਣ 
* ਕੋਲਿਨ ਡੇਵਿਡ ਦੀ ਕਲਾ 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ