ਸੁਰੇਂਦਰ (ਅਭਿਨੇਤਾ)

**ਸੁਰੇਂਦਰ** (11 ਨਵੰਬਰ, 1910 - 1987; **ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ**)
ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ-ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਸੁਰੇਂਦਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ ਵਕੀਲ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਤਰਕ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਤੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਲਈ ਬੰਬਈ ਆਇਆ ਸੀ।

ਉਹ ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਗਰ ਮੂਵੀਟੋੋਨ ਵਿਖੇ ਮਿਲਿਆ, ਫਿਰ ਕਲਕੱਤਾ ਅਧਾਰਿਤ ਗਾਇਕ-ਅਭਿਨੇਤਾ, ਕੇ ਐਲ ਸਹਿਗਲ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ। ਸੁਰੇਂਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ *ਡੈਕਨ ਕੁਈਨ* (1936) ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮਹਿਬੂਬ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਾਗਰ ਮੂਵੀਟੋੋਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਾਣਾ "ਬਿਰਹਾ ਕੀ ਆਗ ਲਾਗੀ ਮੋਰੇ ਮਨ ਮੇਂ" ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਤੁਰੰਤ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸੁਰਿੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ 1910 ਨੂੰ ਬਟਾਲਾ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ, ਪੰਜਾਬ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਲੀਆ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਕੂਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਦੇ "ਅਕਸ" ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਸੁਰੇਂਦਰ ਨੇ 1935 ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀ.ਏ., ਐਲ ਐਲ. ਬੀ. ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਤਰਕ ਲਾਲਾ ਅਲੋਪਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨੇ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁਰੇਂਦਰ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ 'ਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡ ਕੇ ਬੰਬਈ ਆਇਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਮਹਿਬੂਬ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।

ਸੁਰੇਂਦਰ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਂਦਰ ਦਾ ਨਾਮ "ਸੁਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬੀ.ਏ., ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਤ ਮਹਿਬੂਬ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਅਪਣਾਈ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 
ਸੁਰੇਂਦਰ ਦਾ ਵਿਆਹ 3 ਮਾਰਚ 1945 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ, ਸੱਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਲੇਖਕ ਤਿਲਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਸੁਰੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੱਤਿਆ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ, ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਬੇਟੇ, ਸੁਨੀਤਾ, ਜਿਤੇਂਦਰਨਾਥ, ਕੈਲਾਸ਼ ਅਤੇ ਰੋਹਿਨੀ।
ਸੁਰੇਂਦਰ ਨੇ ਇੱਕ ਐਡ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸੁਰੇਂਦਰ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਜੇ ਕੇ ਐਡਵਰਟਾਈਜ਼ਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਐਫ.ਆਰ. ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਿਤੇਂਦਰ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਿਤੇਂਦਰ ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਅਤੇ ਧੀ ਰੋਹਿਨੀ ਪਿੰਟਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਐਡਵਰਟਾਈਜਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਫਾਰ ਵਪਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੇਟੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਿਕਚਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਹਨ।
ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਆਰਤੀ ਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸੁਰੇਂਦਰ ਦੀ ਮੌਤ 1987 ਵਿੱਚ 77 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ 
ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ:

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਸੁਰੇਂਦਰ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ 1910 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਬਟਾਲਾ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰਲੀਆ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜਦਿਆਂ, ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ( ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ),ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਦੀ "ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੁਰੇਂਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ 1935 ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਲਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀ. ਏ., ਐਲ. ਐਲ. ਏ.ਬੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਤਰਕ ਲਾਲਾ ਅਲੋਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁਰੇਂਦਰ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡ ਕੇ ਬੰਬਈ ਆ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।

ਸੁਰੇਂਦਰ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ, ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਂਦਰ ਦਾ ਨਾਮ "ਸੁਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬੀ. ਏ., ਐਲ. ਐਲ. ਬੀ". ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਸਨ।