open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੀਜਾਬਾਈ

**ਜੀਜਾਬਾਈ** (12 ਜਨਵਰੀ, 1598-17 ਜੂਨ, 1674) ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੱਛੇ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਸ਼ੁਭ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਸੀ। ਜੀਜਾਬਾਈ ਅਹਿਮਦ ਨਗਰ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰੀ ਮਨਸਬਦਾਰ ਲਖੂਜੀ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਸੀ। 10 ਅਪਰੈਲ, 1627 ਨੂੰ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਬਾਲ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੂੰ ਜੀਜਾਬਾਈ ਲਗਾਤਾਰ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਗਿਰੀ ਯਾਦਵ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਜੀਜਾਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਜਨਵਰੀ 1598 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬੁਲਢਾਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿੰਦਖੇੜਰਾਜਾ ਵਿਖੇ ਮਹਾਲਾਸਾਬਾਈ ਜਾਧਵ ਅਤੇ ਲਖੂਜੀ ਜਾਧਵ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੀਜਾਬਾਈ ਦਾ ਵਿਆਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਰੂਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲੋਜੀ ਭੋਂਸਲੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਹਜੀ ਭੋਂਸਲੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੁਨਰਮੰਦ ਘੋੜਸਵਾਰ, ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।

ਵਿਦਵਾਨ ਜੇਮਜ਼ ਲੇਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੀਜਾਬਾਈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਯਾਦਵ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ "ਨੀਵੇਂ ਜਨਮ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ" ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਰਣਨੀਤੀਆਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਸਿਖਾਈਆਂ।

## ਮੌਤ 
ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਜੂਨ 1674 ਨੂੰ 74 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਚਾੜ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਰਾਂ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਪਾਪੂਲਰ ਕਲਚਰ ਵਿੱਚ 
* ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਸੁਲੋਚਨਾ ਲਟਕਰ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਰਾਠਾ ਤਿਤੁਕਾ ਮੇਲਵਾਵਾ ਵਿੱਚ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।
* ਸੁਮਤੀ ਗੁਪਤਾ ਨੇ 1974 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।
* ਜੀਜਾਬਾਈ 2008 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਛਤਰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਕੁਲਕਰਨੀ ਦੁਆਰਾ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਫਰਜ਼ੰਦ ਵਿੱਚ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
* ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਕੁਲਕਰਨੀਨੇ 2019 ਦੀ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ, ਫੱਤੇਸ਼ਿਕਾਸਤ ਵਿੱਚ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
* ਸ਼ਿਲਪਾ ਤੁਲਸਕਰ ਨੇ 2011 ਦੀ ਲੜੀਵਾਰ ਵੀਰ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਵਿੱਚ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ
* ਸਮਿਤਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨੇ ਮਦਨ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਜੀਜਾਊਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 2011 ਦੀ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਜਮਾਤਾ ਜੀਜਾਊ ਵਿੱਚ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।
* ਪ੍ਰਤੀਕਸ਼ਾ ਲੋਣਕਰ ਨੇ ਸਵਰਾਜਿਆਰਕਸ਼ਕ ਸੰਭਾਜੀ ਵਿੱਚ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਸੰਭਾਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਟਕ।
* ਪਦਮਾਵਤੀ ਰਾਓ 2020 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ੀ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਪੀਰੀਅਡ ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ, ਤਾਨਾਜੀ ਵਿੱਚ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।
* ਨਿਸ਼ਠਾ ਵੈਦਿਆ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪਵਾਰ, ਭਾਰਗਵੀ ਚਿਰਮੁਲੇ, ਨੀਨਾ ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਰਾਜਮਾਤਾ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸ਼ੋਅ ਸਵਰਾਜ ਜਨਨੀ ਜੀਜਾਮਾਤਾ ਵਿਚ ਜੀਜਾਬਾਈ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ।
* 2011 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਜਮਾਤਾ ਜੀਜਾਊ ਜੀਜਾਬਾਈ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ
* ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ
* ਭੋਂਸਲੇ
* ਮਰਾਠਾ ਕਬੀਲਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
* ਮਰਾਠਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਕਪਿਲ ਦੇਵ

**ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਰਾਮਲਾਲ ਨਿਖਾਂਜ** (; ਜਨਮ 6 ਜਨਵਰੀ 1959) ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ **ਕਪਿਲ ਦੇਵ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। 1983 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਕਪਤਾਨ ਸਨ। 2002 ਵਿੱਚ ਵਿਸਡਨ ਵੱਲੋਂ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਨੂੰ 'ਸਦੀ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ' ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਆਲ-ਰਾਊਂਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਪਿਲ ਅਕਤੂਬਰ 1999 ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2000 ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਕੋਚ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ 6 ਜਨਵਰੀ 1959 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਮ ਲਾਲ ਨਿਖੰਜ  ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀ। ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾਜੀ ਨੇ ਪਾਲਿਆ। ਰਾਮ ਪਾਲ ਨਿਖੰਜ ਦਿਪਾਲਪੁਰ, (ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਪਾਕਪਤਨ_ਜ਼ਿਲਾ (ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ (1947) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਖੰਜ ਪਰਵਾਰ ਉਕਾੜਾ ਤਹਿਸੀਲ (ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਭੇਣਾਂ ਦਾ  ਜਨਮ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ (ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ)ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਮਗਰੋਂ ਨਿਖੰਜ ਪਰਵਾਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਆ ਵਸਿਆ ਜਿੱਥੇ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਨੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਚਾਂਸਲਰ 
ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਖੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚਾਂਸਲਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ|

## ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਨੇ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ 'ਵੀ ਦ ਸਿੱਖ' ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ  ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਖੇ ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਪਰਵਾਰ 
ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੋਮੀ ਭਾਟੀਆ ਨਾਲ 1980 ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।

## ਕਪਤਾਨੀ ਰਿਕਾਰਡ
#### ਟੈਸਟ ਮੈਚ
ਸਰੋਤ:

#### ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ 
ਸਰੋਤ:

## ਸਨਮਾਨ 
* 1979–80 – ਅਰਜੁਨ ਇਨਾਮ
* 1982 – ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ
* 1983 – ਵਿਸਡਨ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਆਫ਼ ਈਅਰ
* 1991 – ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ
* 2002 – ਵਿਸਡਨ ਸਦੀ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
* 2013 - ਸੀਕੇ ਨਾਇਡੂ ਲਾਇਫ਼ ਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਇਨਾਮ (ਘੋਸ਼ਿਤ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨ
ਭਾਗਵਤ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ

thumb|right|alt=Top view of the Kennington Oval during a match between Surrey and Yorkshire|ਓਵਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ਼ 1971 ਵਿੱਚ 38 ਰਨ ਦੇ ਕੇ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ
**ਭਾਗਵਤ ਸੁਬਰਾਮਨਯਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ** (ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ **ਚੰਦਰਾ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਨਮ 17 ਮਈ 1945) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਤੌਰ ਲੈੱਗ-ਸਪਿਨਰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਪੋਲੀਓ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ 58 ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡ ਕੇ 29.74 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 242 ਵਿਕਟਾਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ 16 ਸਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਹਨ।
ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੂੰ 1972 ਵਿੱਚ 'ਵਿਸਡਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਯੀਅਰ' ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਈ 1971 ਵਿੱਚ *ਓਵਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ* ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ਼ 38 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ 'ਸਦੀ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ' ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਨਾਮ
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972 ਵਿੱਚ)
* ਅਰਜੁਨ ਇਨਾਮ (1972 ਵਿੱਚ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਸੀਰ ਸ਼ਮਾਂ

**ਨਸੀਰ ਸ਼ਮਾ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ:Naseer Shamma) ਇੱਕ ਇਰਾਕੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਊਦ ਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1963 ਨੂੰ ਟਾਈਗ੍ਰਿਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਦੇ 'ਕੁਟ' ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਊਦ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਮਾਣਹਾਨੀ

**ਮਾਣਹਾਨੀ** ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਗ਼ਲਤ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ਼  ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਕੰਪਨੀ, ਸਮੂਹ, ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਕਰਨਾ।

ਸਧਾਰਨ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਮਾਣਹਾਨੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਝੂਠੀ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲਾਈ ਗਈ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਪਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਅਜੇ ਜਡੇਜਾ

**ਅਜੇ ਜਡੇਜਾ** () (ਜਨਮ 1 ਫਰਵਰੀ 1971, ਜਮਨਾਨਗਰ) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਨੇ 1992 ਤੋਂ 2000 ਵਿਚਕਾਰ 15 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 196 ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਅਜੇ 'ਤੇ ਮੈਚ ਘਪਲੇਬਾਜ਼ੀ ਤਹਿਤ 5 ਸਾਲ ਦਾ ਬੈਨ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 27 ਜਨਵਰੀ 2003 ਨੂੰ ਅਜੇ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਜੇ ਜਡੇਜਾ ਨੂੰ 1990 ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ
ਅਜੇ ਜਡੇਜਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਯਾ ਜੇਤਲੀ ਦੀ ਲਡ਼ਕੀ *ਅਦਿਤੀ ਜੇਤਲੀ* ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਏਮਾਨ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

**ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ** ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਗੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਚੋਣ-ਮੰਡਲ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਜਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੋਣ ਮੰਡਲ ਦੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਚੋਣ-ਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚੋਣ-ਮੰਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਚੋਣ-ਮੰਡਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ-ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ ਚੋਣ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਚੋਣ-ਮੰਡਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਦਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪਿਛੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਖਰਚੀਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਢੰਗ
ਮੁਰਲੀ ਵਿਜੇ

**ਮੁਰਲੀ ਵਿਜੇ** (ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984) ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ (ਓਪਨਰ) ਹੈ। ਮੁਰਲੀ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਮੁਰਲੀ ਵਿਜੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼ XI ਪੰਜਾਬ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਹੈ।
ਮੁਰਲੀ ਵਿਜੇ ਨੇ 17 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
## ਆਈਪੀਐੱਲ ਵਿੱਚ ਸੀਜਨ 7 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਰਤਮਾਨ ਤੱਕ ਮੁਰਲੀ ਵਿਜੇ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਪੈੱਨ

thumb|220x220px|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਪੈੱਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
**ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਪੈੱਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Light Pen), ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਯੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੈਥੋੜ ਰੇ ਟਿਊਬ ਵਾਲੀਆਂ ਸਕਰੀਨਾਂ ਨੂੰ ਟੱਚਸਕਰੀਨ ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਿਹਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਪੈੱਨ 1955 ਵਿੱਚ ਐਮਆਈਟੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿਰਲਵੈਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.

1960 ਸੰਨ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ  ਆਈਬੀਐਮ 2250, ਆਈਬੀ ਐਮ 3270 ਲਈ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਬੰਦੂਕ
* ਪੈੱਨ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ
* ਸਟਾਇਲਸ (ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ)

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਪੁੱਟ ਉਪਕਰਨ
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਾਸੋ ਦਾ ਘਰਕੀਣ

ਘਰਕੀਣ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਜਾਣੇ ਪਹਿਚਾਣੇ ਲੇਖਕ ਓਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਾਸੋ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਵਲ ਹੈ|ਇਹ ਪਹਿਲੀਵਾਰ ਸੰਨ 1982 ਤੇ ਦੂਜੀਵਾਰ 2001 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਹੈ|ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਰਨਾਲਾ ਵਾਲੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹਨ|

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ
ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ: ਰਾਈਜ਼ ਆਫ਼ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ

**ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ: ਰਾਈਜ਼ ਆਫ਼ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Chaar Sahibzaade - Rise of Banda Singh Bahadur) ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2014 ਦੀ ਫੀਲਮ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਕਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ 11 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ।

## ਟ੍ਰੇਲਰ
13 ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਛ ਇਸਦਾ ਟ੍ਰੇਲਰ ਇਰੋਸ ਨਾਓ ਵੱਲੋਂ ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮਾਰਕ ਕਿਊਬਨ

**ਮਾਰਕ ਕਿਊਬਨ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਐੱਨ ਬੀ ਏ ਦੇ ਡੈਲਸ ਮੈਵਰਿਕ,ਲੈਂਡਮਾਰਕ ਥਿਏਟਰ, ਅਤੇ ਮੈਗਨੋਲੀਆ ਪਿਕਚਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਉਹ 'ਸ਼ਾਰਕ ਟੈਂਕ' ਨਾਂਅ ਦੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

## References 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਬਲਾਗਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗ੍ਰੀਨ ਡੇਅ

**ਗ੍ਰੀਨ ਡੇਅ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੌਕ ਤਿੱਕੜੀ ਹੈ। ਬੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਿਲੀ ਜੋਅ ਆਰਮਸਟ੍ਰੌਂਗ (ਗਾਇਕ, ਗਿਟਾਰ), ਮਾਈਕ ਡਿੰਟ (ਬੇਸ ਗਿਟਾਰ,ਗਾਇਕ), ਅਤੇ ਟ੍ਰੇ ਕੂਲ (ਢੋਲ, ਪਰਕਸ਼ਨ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਗ੍ਰੀਨ ਡੇਅ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 22 ਮਿਲੀਅਨ ਰਿਕਾਰਡ ਵੇਚੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਬੈਂਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
; ਮੌਜੂਦਾ
* ਬਿਲੀ ਜੋਅ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ - ਮੁੱਖ ਗਾਇਕ (1987-ਮੌਜੂਦ) 
* ਮਾਈਕ ਡਿੰਟ - ਬਾਸ, ਬੈਕਅੱਪ ਗਾਇਕ (1987-ਮੌਜੂਦ) 
* ਟ੍ਰੇ ਕੂਲ - ਢੋਲ, ਪਰਕਸ਼ਨ, ਬੈਕਅੱਪ ਗਾਇਕ (1990-ਮੌਜੂਦ)
*ਨਾਲ*
* ਜੇਸਨ ਵ੍ਹਾਈਟ (1999-ਮੌਜੂਦ) 
* ਜੇਸਨ ਫ਼੍ਰੀਸ - ਕੀਬੋਰਡ, ਪਿਆਨੋ, ਗਿਟਾਰ, ਤੂਰ੍ਹੀ, ਸੈਕਸੋਫ਼ੋਨ, ਬੈਕਅੱਪ ਗਾਇਕ (2003-ਮੌਜੂਦ) 
* ਜੈਫ਼ ਮੈਟੀਕਾ - ਗਿਟਾਰ, ਬੈਕਅੱਪ ਗਾਇਕ (2009-ਮੌਜੂਦ)
* 
; ਸਾਬਕਾ
* ਜੌਨ ਕਿਫ਼ਮੇਅਰ (1987-1990)

## ਐਲਬਮਾਂ 
* *39/ਸਮੂਦ*(1990)
* *ਕਰਪਲੰਕ*(1992)
* *ਡੂਕੀ*(1994)
* *ਇੰਸੋਮਨੀਆਕ*(1995)
* ਨਿਮਰੌਡ(1997)
* *ਵਾਰਨਿੰਗ* (2000)
* *ਅਮਰੀਕੀ ਈਡੀਅਟ*(2004)
* *21ਵੀਂ ਸੈਂਚੂਰੀ ਬ੍ਰੇਕਡਾਊਨ*(2009)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ
ਜੇ ਪੀ ਸਾਂਡਰਸ

**ਜੇ ਪੀ ਸਾਂਡਰਸ** ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਕਮੀਸ਼ਨਰ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ 17 ਦਸੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵੇਲੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
## ਹਵਾਲੇ
ਭੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਭੁੱਖੀ ਆਤਮਾ

***ਭੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਭੁੱਖੀ ਆਤਮਾ*** ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ-ਲੜੀ ਦੀ ਲਿੱਖੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਨੇ ਸੰਨ 1922 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿੱਖੀ ਸੀ ਜੋ 1923 ਦੇ ਸਾਲ ਛਪੀ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀਣਾ-ਵਿਨੋਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਛਪਣ ਬਾਅਦ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਲੇਖਿਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ ਹੀ ਉਹ ਲਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਏ। 

=ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ=
ਕਿਤਾਬ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ

ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ]] 

**ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ** ਉਹ ਗਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕਸ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ (ਔਰਤ/ਮਰਦ) ਲਿੱਪ ਸਾਇਨ (ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗੱਲ ਜਾਂ ਗੀਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੂਲਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਉਸ ਗੀਤ/ਗੱਲ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਜਾਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਦਾਕਾਰ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ) ਦੁਆਰਾ ਕੈਮਰੇ ਅੱਗੇ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਹਦਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਾ ਰਹੇ। ਅਸਲ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿਛੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ 
ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ ਦੋਵੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹਨ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਦੋਵੇ ਭੈਣਾ ਨੇ  ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਗੀਤ ਗਾਏ  ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਮਕਬੂਲ ਹਨ। 1991 ਵਿੱਚ ਲਤਾਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੂੰ 30,000 ਗੀਤ  ਗਾਉਣ ਤੇ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼  ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਮਕਬੂਲ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ  ਗਿਆ। 

ਪ੍ਰਸਿਧ ਭਾਰਤੀ ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ, ਅਲਕਾ ਯਾਗਨਿਕ, ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ, ਸੁਨਿਧੀ ਚੌਹਾਨ,ਕਮਲ ਖਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਗਾਇਕ ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।  

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਕਿਸਤਾਨੀ ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ, ਮਹਿਦੀ ਹਸਨ, ਅਦਨਾਨ ਸਾਮੀ, ਨੂਰ ਜਹਾਂ, ਆਤਿਫ ਅਸਲਮ,  ਰਾਹਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, ਅਲੀ ਜ਼ਾਫ਼ਰ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ, ਰੂਨਾ ਲੈਲਾ, ਅਸਦ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਂ, ਆਬਿਦਾ ਪਰਵੀਨ, ਅਦਨਾਨ ਸਾਮੀ, ﻿ਫ਼ਰੀਹਾ ਪਰਵੇਜ਼, ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਟਰੌਏ

**ਟਰੌਏ **( ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ: Τροία, Troia and Ἴλιον, Ilion, or Ἴλιος, Ilios, ਲਾਤੀਨੀ: Trōia and Īlium, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Troy, ਹਿੰਦੀ: त्राय) ਵਰਤਮਾਨ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਉਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਮਿਥਿਕ ਦੋਵਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸਦਾ  ਉਲੇਖਇਲੀਆਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਟ੍ਰਾਜਨ ਯੁੱਧਾਂ  ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਟਰੌਏ ਨੂੰ 1998 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

thumb| ਟਰੌਏ ਦੀ ਕੰਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
thumb|ਟਰੋਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਟਰੌਏ ਦੀ ਸਾਈਟ ਸਮੇਤright|thumb|330x330px|[thumb|ਸਿਲਵਰ ਦੀ ਮੋਹਰਾਂ,[ਅਥੀਨਾ ਦੇ ਸਿਰ ਸਮੇਤ, 165-150 ਬੀ.ਸੀ.]]

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* [http://www.muze.gov.tr/troia-en ]
* General
** 
* Archaeology
**  CS1 maint: Multiple names: authors list (link) 
*** 
*** 
*** 
** 
*** 
*** 
* Geography
** 

Category:Articles containing Ancient Greek-language text
Category:Articles containing Latin-language text
Category:Articles containing Turkish-language text
Category:CS1 maint: Multiple names: authors list
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰੌਏ
ਅਨੋਖਾ ਨਾਸਤਕ

***ਅਨੋਖਾ ਨਾਸਤਕ*** ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਿਕ ਵਿਕਟਰ-ਹਿਉਗੋ ਦੀ ਲਿਖੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਅਦ ਉਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਸਾਰੂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਚਿਤਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਨੇ ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਰੂਪ ਆਪਣੇ (ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਵੀਣਾ ਵਿਨੋਦ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਵੀਣਾ ਵਿਨੋਦ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀਆਂ
ਮੱਧਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ

**ਮੱਧਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ** (Second-person narrative) ਅਜਿਹੀ ਕਥਾ ਜਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ* ਨੂੰ  ਮੱਧਮ ਪੁਰਖੀ ਪੜਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਨੂੰ "ਤੂਂ" ਜਾਂ "ਤੁਸੀਂ" ਕਹਿਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
*ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਰਤਾਂਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਰੇਣੂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ

**ਰੇਣੂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ** ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਹਸਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
21 ਅਕਤੂਬਰ 1917 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਾਹਮੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ  ਸਾਧਨ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਕੁਮਾਰੀ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਲੌਰੇਟੋ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਸੰਸਥਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਊਨਹੈਮ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਆਨਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਈਪੋਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ
ਬਾਰਬਰਾ ਕਿੰਗਸੌਲਵਰ

**ਬਾਰਬਰਾ ਕਿੰਗਸੌਲਵਰ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾ, ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਕਵਿੱਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 'ਦ ਪੋਇਜ਼ਨਵੁੱਡ ਬਾਈਬਲ' ਅਤੇ 'ਐਨੀਮਲ, ਵੈਜੀਟੇਬਲ, ਮਿਰੇਕਲ' ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ 
* *ਦ ਬੀਨ ਟ੍ਰੀਜ਼*
* *ਐਨੀਮਲ ਡ੍ਰੀਮਜ਼*
* *ਦ ਪੌਇਜ਼ਨਵੁੱਡ ਬਾਈਬਲ*
* ਐਨੀਮਲ, ਵੈਜੀਟੇਬਲ, ਮਿਰੇਕਲ
* *ਦ ਲੈਕੂਨਾ*
* *ਫ਼੍ਲਾਈਟ ਬਿਹੇਵੀਅਰ*

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜ਼ਰਥ਼ੁਸ਼੍ਤ੍ਰ

alt=|thumb|ਜ਼ਰਥ਼ੁਸ਼੍ਤ੍ਰੀ ਮੂਰਤ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਥ਼ੁਸ਼੍ਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ
**ਜ਼ਰਥ਼ੁਸ਼੍ਤ੍ਰ**, **ਜ਼ਰਥ਼ੁਸ਼੍ਟ੍ਰ**, **ਜ਼ਰਥ਼ੁਸ੍ਟ੍ਰ** ( (*ਜ਼ਰਤੁਸ਼੍ਤ*), ਅਵਸਤਾਈ:  (*ਜ਼ਰਥ਼ੁਸ਼੍ਤ੍ਰ*),  (*ਹਰਿਤੁਸ਼੍ਟ੍ਰਃ*), ) ਈਰਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪੈਗ਼ੰਬਰ/ਮਹਾਤਮ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਜ਼ਰਥ਼ੁਸ਼੍ਤ੍ਰ ਦੀ ਜਨਮ ਤਰੀਕ ਉੱਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇੱਕਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ *ਗਾਥਾ ਹਪਤਾਨਗ਼ੈਤੀ* ਅਤੇ 'ਗਾਥਾਵਾਂ' ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰਥ਼ੁਸ਼੍ਤ੍ਰੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕ਼ਲਮਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 

Category:Articles containing Persian-language text
Category:Articles containing Ancient Greek-language text
Category:Articles containing Avestan-language text
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਬਾਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ
ਕਮਾਠੀਪੁਰਾ

**ਕਾਮਥੀਪੁਰਾ** ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਬਹੁ-ਚਰਚਿਤ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਆ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਆ ਹੈ। 1795 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਬੇ ਦੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਂਧਰਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋ ਇਹ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਥੇ 2 ਲੱਖ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।  ਇਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਾਮਥੀਸ ( ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ/ਵਾਲੀਆਂ ) ਦਾ ਨਾਮ ਦਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ ਮਜਦੂਰ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ 1992 ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 50,000 ਸੀ ਜੋ 2009 ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੇ 1,600 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਟਿੱਪਣੀਆਂ 

## ਹਵਾਲੇ 
* Ashwini Tambe (2009). *Codes of misconduct: Regulating Prostitution in Late Colonial Bombay*. University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-5138-8. 
* Ashwini Tambe (July 9, 2004). "*Managed Stratification in Bombay Brothels, 1914-1930*"  (PDF). Swedish South Asian Studies Network, Lund University. Retrieved 6 November 2013. 
* Sharvari Ajit; University of Utah (2008). *Gender-based violence among female sex workers of Kamathipura, Mumbai, India: A contextual analysis*. ProQuest. p. 17. ISBN 0-549-94774-4. 

## ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਕੜੀਆਂ 
* The day my God died -  Documentary by PBS
* Frontline interview with Raney Aronson
* Frontline - INDIA - The Sex Workers, 2004
* Watch YouTube documentary on a school in Kamathipura

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਸਵਾਗਿਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਏ
ਅਹੁਰਾ ਮਜ਼ਦਾ

thumb|ਬੇਹਿਸਤੁਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਹੁਰ ਮਜ਼ਦ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
**ਅਹੁਰ ਮਜ਼ਦ** (ਫ਼ਾਰਸੀ:  (;) ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ। 'ਅਹੁਰ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ 'ਵੱਡਾ' ਜਾਂ 'ਪਾਤਸ਼ਾਹ' ਅਤੇ 'ਮਜ਼ਦ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ 'ਬੁੱਧੀ'।

## ਲੱਛਣ 
ਅਹੁਰ ਮਜ਼ਦ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਕਰਕੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜ਼ਰਥੁਸ਼ਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਆਤਮਾ ਅਨਾਦਿ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਾਰਾ ਅਲੀਸ਼ਾ ਬੈਰੀ

thumb|right
**ਤਾਰਾ ਅਲੀਸ਼ਾ ਬੈਰੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂਅ 'ਮਸਤਰਾਮ' ਹੈ।. ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੁਦਗਾਰਜ਼ੀ (ਏ)ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਰੋਸ ਦੁਆਰਾ 2011 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਚੋਖਰ ਬਾਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਨੁਰਾਗ ਬਾਸੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਐਪਿਕ ਚੈਨਲ 'ਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। 11 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੰਬਰੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਉਸ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਿ ਪਰਫੈਕਟ ਗਰਲ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।

ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮ ਦੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਵ ਗੇਮਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦੀਪਲ ਸ਼ਾਅ

**ਦੀਪਲ ਸ਼ਾਅ** ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਮੌਡਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਸ਼ਾਅ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮੂਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਾਈ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ

**ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ** ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।  ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਇੰਡੀਆ 2010 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਉਪ ਜੇਤੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਾਇਸਕਿਨ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫਿਲਮ ਮੁਗਾਮੂਦੀ (2012) ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਉਸਨੇ ਓਕਾ ਲੈਲਾ ਕੋਸਮ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾ ਚੈਤੰਨਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਗੋਵਾਰੀਕਰ ਦੀ ਮੋਹੇਂਜੋ ਦਾਰੋ ਵਿੱਚ ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਮੰਜੂਨਾਥ ਹੇਗੜੇ ਅਤੇ ਲਾਥਾ ਹੇਗੜੇ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਬੜੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਿਸ਼ਭ ਹੇਗੜੇ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਸਰਜਨ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਨੜ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਤੁਲੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਐਮ. ਐਮ. ਕੇ. ਕਾਲਜ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੰਤਰ-ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ

**ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ** ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।. ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮ ਤੇ ਚੱਲੇ, ਪਰ ਉਹ ਅਭਿਨੈ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੰਸਲ ਮਹਿਤਾ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ “ਸਿਟੀ ਲਾਈਟਸ” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ੀਲਾਂਗ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਮਾਂ ਪਾਪਰੀ ਪਾਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਪੌਲ ਅਤੇ ਅਗਨੀਸ਼ ਪਾਲ ਹਨ। ਉਹ ਆਸਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਗਈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਸਾਮ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ, ਬੈਂਗਲੌਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ। ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰੇਕ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲੈਕਬੇਰੀ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਡੋਕੋਮੋ ਲਈ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਕੀਤੇ ਸਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ
ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਟੀਲਾਈਟਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਹੰਸਲ ਮਹਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਜੋੜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਬਜਟ 'ਤੇ ਬਣੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ, ਲਵ ਗੇਮਜ਼, ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ-ਥ੍ਰਿਲਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੁਕੇਸ਼ ਭੱਟ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ, ਗੌਰਵ ਅਰੋੜਾ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਅਲੀਸ਼ਾ ਬੇਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਹ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2016 ਨੂੰ ਰੀਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
2010 ਤੋਂ ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ ਅਦਾਕਾਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ‘ਚ ਹੈ।

## ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
### ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ/ ਆਨਲਾਇਨ ਸਟ੍ਰਮਿੰਗ
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਕੱਲ੍ਹ ਚੌਧਵੀਂ ਕੀ ਰਾਤ ਥੀ

**ਕੱਲ੍ਹ ਚੌਧਵੀਂ ਕੀ ਰਾਤ ਥੀ** ਫ਼ਿਲਮ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗਾਇਆ। ਲੇਕਿਨ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਇਸੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ, ਅਸਦ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਆਬਿਦਾ ਪ੍ਰਵੀਨ ਵਗ਼ੈਰਾ। ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ, ਹਾਸਰਸ ਲੇਖਕ, ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਇਬਨ ਇੰਸ਼ਾ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ ਨੇ ਇਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਆਲਾ ਲਈ ਗਾਇਆ, ਜੋ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ।

## ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਬੋਲ 

ਕੱਲ੍ਹ ਚੌਧਵੀਂ ਕੀ ਰਾਤ ਥੀ ਸ਼ਬ ਭਰ ਰਿਹਾ ਚਰਚਾ ਤੇਰਾ
ਕੁਛ ਨੇ ਕਿਹਾ ਯੇ ਚਾਂਦ ਹੈ ਕੁਛ ਨੇ ਕਿਹਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇਰਾ

ਹਮ ਭੀ ਵਹੀਂ ਮੌਜੂਦ ਥੇ, ਹਮ ਸੇ ਭੀ ਸ਼ਬ ਪੋਛਾ ਕੀਏ
ਹਮ ਹੰਸ ਦੀਏ, ਹਮ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਮਨਜ਼ੂਰ ਥਾ ਪਰਦਾ ਤੇਰਾ

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂ ਕਿਸ ਸੇ ਮਿਲੀਂ, ਹਮ ਸੇ ਤੋ ਛੋਟੈਂ ਮਹਫ਼ਲੀਂ
ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ, ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਹੈ ਦਿਵਾਨਾ ਤੇਰਾ

ਕੂਚੀ ਕੁ ਤੇਰੇ ਛੋਡ ਕਰ, ਜੋਗੀ ਹੀ ਬਣ ਜਾਈਂ ਮਗਰ
ਜੰਗਲ਼ ਤੇਰੇ, ਪਰਬਤ ਤੇਰੇ, ਬਸਤੀ ਤੇਰੀ, ਸਹੁਰਾ ਤੇਰਾ

ਹਮ ਔਰ ਰਸਮ-ਏ-ਬੰਦਗੀ, ਆਸ਼ਫ਼ਤਗੀ, ਓਫ਼ਤਗੀ
ਅਹਿਸਾਨ ਹੈ ਕਿਆ ਕਿਆ ਤੇਰਾ, ਏ ਹੁਸਨ ਬੇ ਪਰਵਾ ਤੇਰਾ

ਦੋ ਅਸ਼ਕ ਜਾਣੇ ਕਿਸ ਲੀਏ, ਪਲਕੋਂ ਪਾ ਆ ਕੇ ਟਕ ਗੇਏ
ਅਲਤਾਫ਼ ਕੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੇਰੀ, ਇਕਰਾਮ ਕਾ ਰਦੀਆ ਤੇਰਾ

ਏ ਬੇਦਰੇਗ਼ ਵ ਬੇ ਐਮਾਂ! ਹਮ ਨੇ ਕਭੀ ਕੀ ਹੈ ਫ਼ੁਗ਼ਾਂ?
ਹਮਕੋ ਤੇਰੀ ਵਹਿਸ਼ਤ ਸਹੀ, ਹਮਕੋ ਸਹੀ ਸਵਾਦਾ ਤੇਰਾ

ਹਮ ਪਰ ਯੇ ਸਖ਼ਤੀ ਕੀ ਨਜ਼ਰ, ਹਮ ਹੈਂ ਫ਼ਕੀਰ-ਏ-ਰਹਿਗੁਜ਼ਰ
ਰਸਤਾ ਕਭੀ ਰੋਕਾ ਤੇਰਾ? ਦਾਮਨ ਕਭੀ ਥਾਮਾ ਤੇਰਾ?

ਹਾਂ ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਸੂਰਤ ਹੱਸੀਂ! ਲੇਕਿਨ ਤੋ ਐਸਾ ਭੀ ਨਹੀਂ
ਇਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਕੇ ਅਸ਼ਆਰ ਸੇ ਸ਼ਹਿਰਾ ਹਵਾ ਕਿਆ ਕਿਆ ਤੇਰਾ

ਬੇਦਰਦ ਸੁਣੀ ਹੋ ਤੋ ਚੱਲ, ਕਹਿਤਾ ਹੈ ਕੀਹ ਅੱਛੀ ਗ਼ਜ਼ਲ
ਆਸ਼ਿਕ ਤੇਰਾ, ਰੁਸਵਾ ਤੇਰਾ, ਸ਼ਾਇਰ ਤੇਰਾ, ਇਨਸ਼ਾ-ਏ-ਤੇਰਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ ਗੀਤ
ਵਿਸਾਖੀ ਲਿਸਟ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਵਿਸਾਖੀ ਲਿਸਟ** () ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਮੀਪ ਕੰਗ ਹੈ। ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ, ਸ਼ਰੂਤੀ ਸੋਢੀ ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਗਰੋਵਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਲੇਕਸੀ ਬਾਤਾਲੋਵ

ਬਾਤਾਲੋਵ ਦਾ ਜਨਮ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 20 ਨਵੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਚਾਚਾ ਨਿਕੋਲਾਈ ਬਾਤਾਲੋਵ ਵਿੱਚ ਵਸੇਵੋਲੋਦ ਪੁਡੋਵਕਿਨ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ *ਮਾਂ* (1926) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਅੰਨਾ ਅਖਮਾਤੋਵਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੋਰਟਰੇਟ 1952 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਬਾਤਾਲੋਵ ਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਆਰਟ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਥੀਏਟਰ ਛੱਡ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਅਦਾਕਾਰ
ਤਸਕੀਨ

**ਤਸਕੀਨ** ਦਾ ਜਨਮ 11 ਸਤੰਬਰ 1968 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਲਾਲਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਤਸਕੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਕ ਰੂਪ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਿੰਤਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਨਿਵੇਕਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਵਿਚਰਧਾਰਾ ਅਤੀਤ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਇਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਮਨੁਖ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ,ਅਗਨ ਇਸ ਦੇ ਉਦੈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਜਮਾਤ ਦੀ ਘਾੜਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਥਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੋਹ ਦਾ ਤੰਦੂਆਂ ਜਾਲ ਅਸਲ ਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਇਸ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਦਿ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਰਹੁ ਰੀਤਾ ਦਾ ਮੋਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਲਾਮਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਥਾਹ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਖੜੋਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਰਤਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਲੀ ਹੋਈ ਅਨਾਰਕੀ ਨੂੰ ਨਿਵੇਕਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਧੀਨ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਪਦਾਰਥਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਪਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਕ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਖਰੇ ਜ਼ਾਵੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ.

## ਰਚਨਾਵਾਂ
1 ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ: ਅਤੀਤ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ 
2 ਸੱਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ (ਆਲੋਚਨਾ)
3 ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ (ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਕ)

## ਹਵਾਲੇ
ਕਭੀ ਕਭੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੇਂ ਖ਼ਯਾਲ ਆਤਾ ਹੈ

**"ਕਭੀ ਕਭੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੇਂ "** (ਉਰਦੂ: کبھی کبھی میرے دل میں, ਹਿੰਦੀ: कभी कभी मेरे दिल में खयाल आता है) ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 1976 ਬਾਲੀਵੁਡ ਮੂਵੀ *ਕਭੀ ਕਭੀ* ਦਾ ਇੱਕ ਗੀਤ ਹੈ। ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇਹ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਮੁਕੇਸ਼ ਨੇ ਗਿਆ ਸੀ।

ਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ ਦੇ ਮਹਿਬੂਬ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿਖੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਗੀਤ ਬਾਰੇ 
ਇਹ ਗੀਤ ਗੀਤਕਾਰ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰਪੀਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਗੀਤ ਸਾਹਿਤਕ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਲਖੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਸੀ। ਕਭੀ ਕਭੀ ਮੂਵੀ ਵਿੱਚ
ਸਰਲ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਇਸ ਗੀਤ ਦੇ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਖ਼ਯਾਮ ਦੁਆਰਾ ਕੰਪੋਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਗਾਇਆ। ਗੀਤ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ 1950 ਵਿੱਚ ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਲੀਜ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫਿਲਮ ਲਈ ਖ਼ਯਾਮ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਅਤੇ ਸੁਧਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ 
ਇਹ ਗੀਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਤਾਰੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਰਾਖੀ ਨੇ ਅਭਿਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਵਿੱਚ ਸਰਦੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਹੈ।

## ਰੂਪ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ
ਲਵ ਪੰਜਾਬ

**ਲਵ ਪੰਜਾਬ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ 11 ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ *ਰਾਜੀਵ ਢੀਂਗਰਾ* ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ *ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ* ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ, ਸਰਗੁਣ ਮਹਿਤਾ ਅਤੇ ਮਨਵੀਰ ਜੌਹਲ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਲਵ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਟ੍ਰੇਲਰ
* ਲਵ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ
* ਲਵ ਪੰਜਾਬ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਢੱਠਾ

ਬਿਨਾਂ ਖੱਸੀ ਕੀਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਨਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਢੱਠਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੱਸੀ ਕੀਤੇ ਵਹਿੜਕੇ ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਖੇਤਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਆਉੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਬਾਹੀ/ਜੋਤ, ਗੱਡਾ ਖਿੱਚਣਾ, ਰੇਹੜ੍ਹਾ ਖਿੱਚਣਾ, ਟਿੱਡਾਂ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਤੋ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣਾ, ਝੱਟੇ ਤੇ ਜੋੜਣਾਂ ਆਦਿ।  ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਖੱਸੀ ਕੀਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਨਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਾਗ ਦੇ ਕੇ ਖੁੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕਿ ਓਹ ਗਾਂਵਾ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਦੁੱਧ ਕਰ ਸਕਣ। ਅਜਿਹੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਏਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਘੁੰਮਦਾ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਚਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਏਸ ਤੋ ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸਨੂੰ ਢੱਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਨਿਜੀ ਮਾਲਕੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ-ਭਰਕਮ, ਤਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਏਹ ਖੁੰਖਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਏਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਭੂਸਰਿਆ ਢੱਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਕਈ ਕੌਮਾਂ ਦਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਖਾਦਾ ਜਾਂਦਾਂ ਹੈ। ਇੰਡਸ ਵੈਲੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚੋ ਢੱਠੇ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ !

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ੂ
ਮਾਰੀਆ ਲੂਈਸਾ ਪਾਰਕ

**ਮਾਰੀਆ ਲੂਈਸਾ ਪਾਰਕ** (*Parque de María Luisa*) ਸਵੀਲ, (ਸਪੇਨ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸਭ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਨਤਕ ਪਾਰਕ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਆਦਾਲਕੀਵੀਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਪਾਰਕ
ਉਦੋਵਾਲੀ ਕਲਾਂ

**ਉਦੋਵਾਲੀ ਕਲਾਂ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ

**ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬੁੰਦੇਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ
ਅਰਦਾਸ (ਫ਼ਿਲਮ)

**ਅਰਦਾਸ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਰਾਣਾ ਰਣਬੀਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 11 ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਸਟ
* ਐਮੀ ਵਿਰਕ, ਆਗਿਆਪਾਲ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ
* ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ, ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ "ਮਾਸਟਰ" ਜੀ ਵਜੋਂ
* ਬੀ.ਐੱਨ. ਸ਼ਰਮਾ, ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜੋਂ
* ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ, ਸ਼ੰਬੂ ਨਾਥ ਵਜੋਂ
* ਰਾਣਾ ਰਣਬੀਰ, ਲਾਟਰੀ ਅਤੇ ਡਾਕੀਏ ਵਜੋਂ
* ਮਾਂਡੀ ਤਾਖਰ, ਬਿੰਦਰ ਵਜੋਂ
* ਸਰਦਾਰ ਸੋਹੀ, ਦਿਲੇਰ ਸਿੰਘ ਸੋਹੀ ਵਜੋਂ
* ਇਸ਼ਾ ਰਿਖੀ, ਮੰਨਤ ਵਜੋਂ
* ਮੇਹਰ ਵਿਜ, ਬਾਣੀ ਵਜੋਂ
* ਅਨਮੋਲ ਵਰਮਾ, ਮਿੱਠੂ ਵਜੋਂ 
* ਹਰਿੰਦਰ ਭੁੱਲਰ, ਮਾਸਟਰ ਫ਼ਰਲੋ ਵਜੋਂ
* ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਭੰਗੂ
* ਪਰਮਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਬਰਨਾਲਾ, ਭਾਨੀ ਮਾਸੀ ਅਤੇ ਕਾਮਲੀ (ਸਕੂਲ ਦਾ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ) ਵਜੋਂ
* ਹੌਬੀ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾਡ਼ ਵਜੋਂ
* ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ, ਸੁੱਖੀ ਵਜੋਂ
* ਪ੍ਰਿੰਸ ਕੇਜੇ ਸਿੰਘ, ਹਾਂਗਰ ਵਜੋਂ
* ਮਲਕੀਤ ਰਾਉਣੀ, ਰੌਣਕ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ
* ਰਾਜ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ 
* ਹਰਬਿਲਾਸ ਸੰਘਾ, ਸਾਪ ਵਜੋਂ
* ਜ਼ੋਰਾ ਰੰਧਾਵਾ, ਪਿੰਕੂ ਸਿੰਘ ਬਰਾਡ਼ ਵਜੋਂ

## ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* ਅਰਦਾਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਟ੍ਰੇਲਰ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ

**ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ** ਇੱਕ ਖਾੜਕੂ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਟੀਚਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਖਾਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਪਰ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਇਸਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਜਥੇਬੰਦੀ ਪਤਨ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਗਈ  ਭਾਰਤ, ਜਰਮਨੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਸਣੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਗਰਦਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ

**ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ** ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ (ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ) ਪਿੰਡ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਟੇਂਡੀਵਾਲਾ, ਕਾਲੂਵਾਲਾ, ਕਮਾਲੇਵਾਲਾ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਕਸੂਰ ਮਾਰਗ ਤੇ ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ;ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਫ਼ੋਰਸ

**ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਫ਼ੋਰਸ** ਇੱਕ ਖਾੜਕੂ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਜਥੇਬੰਦੀ 
ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੀਟਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੈ। 

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਖਾੜਕੂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ .

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ

**ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ** ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1958 ’ਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ 1972 ’ਚ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ੍ਰੀ ਵੀ.ਵੀ. ਗਿਰੀ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1978 ’ਚ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ੍ਰੀ ਸੰਜੀਵਾ ਰੈਡੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਖੇ ਸਦਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਦਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਹਿਤਕ—ਸÎਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ’ਚ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਦਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਜੂੜੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਕਲਿੰਗ ਦੀ ਜੰਗ

**ਕਲਿੰਗ ਦੀ ਜੰਗ **ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਪਾਟ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਕਲਿੰਗ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛੱਡਿਆ।

thumb|300x300px|ਕਲਿੰਗ (ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਮੌਰੀਆ ਰਾਜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ (ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ)

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼

ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕਨ ਏਅਰਲਾਈਨ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਚਾਲਨ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ,  ਫੈਡਰਲ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 8, 2015 ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਲਈ ਸਿੰਗਲ ਓਪ੍ਰੇਟਿੰਗ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (ਐਸਓਸੀ) ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ I ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਕੈਰੀਅਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਿਲ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਬੂਕਿੰਗ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਕਤੂਬਰ 17, 2015 ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ; ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਿਸਟਮ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੀ ਸੀ I ਏਅਰਲਾਈਨ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਨੈਟਵਰਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਸੀ, ਇਸ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਦਖਣ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰੋਪ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਇਸਟ ਦੇ 24 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 193 ਸਥਾਨ ਆਉਂਦੇ ਸਨ I ਮਾਰਚ 2014 ਵਿੱਚ, ਵਣਵਲੱਡ ਦਾ ਐਫੀਲੀਏਟ ਸਦੱਸ ਬਣਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਏਅਰਲਾਈਨ ਸਟਾਰ ਏਲਾਯੰਸ ਦੀ ਸਦੱਸ ਸੀ I ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੇ 343 ਮੇਨਲਾਇਨ ਜੈਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ 278 ਰਿਜ਼ਨਲ ਜੈਟ ਅਤੇ ਟਰਬੋ-ਪਰੋਪ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੌਨਟ੍ਰੈਕਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜਾਂ ਨੂੰ, ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਐਕਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤਹਿਤ, ਕੋਡ ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਐਗਰੀਮੈਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ I  ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ ਯੂਐਸਏਅਰ ਸੀ I

ਕੈਰੀਅਰ ਨੇ ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਸ਼ਟਲ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ, ਜੋਕਿ ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਘੰਟਿਆ ਬੋਸਟਨ, ਨਿਉਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ. ਵਿਚਕਾਰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਦਾਨ ਕੀਤੀ I ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਤੱਕ, ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 32,312 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 3,028 ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ (1,241 ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਮੇਨਲਾਇਨ, 1,790 ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ) I ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 60% ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਕਰਦੀ ਹੈ I

ਸਾਲ 1979 ਵਿੱਚ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਡਿਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਲੇਗੇਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਬਦਲਕੇ ਯੂਐਸਏਅਰ ਰੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਚਾਲਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲਗੀ I ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਪਿਡਮੋਨਟ ਏਅਰਲਾਈਨ ਅਤੇ ਪੈਸਫ਼ਿਕ ਸਾਉਥਵੈਸਟ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਯੂਐਸ ਦੀ ਸਤ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅੰਤਰਦੇਸ਼ੀ ਵਿਰਾਸਤ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇਕ ਬਣ ਗਈ I ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਨ ਵੈਸਟ ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਰਿਵਰਸ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਵੱਡੇ ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ, ਅਮਰੀਕਨ ਵੈਸਟ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਟੀਮ ਨੂੰ ਲੀਨ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦਾ ਮੁਖਿਆ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ I

ਫ਼ਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਨ ਏਅਰਲਾਈਨ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਬਣ ਗਈ I ਅਮਰੀਕਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਕੰਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੋਵੇ ਦਸੰਬਰ 9, 2013  ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ II ਆਪਣੇ ਇਸ ਏਕੀਕਰਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਤਹਿਤ ਜਨਵਰੀ 7, 2014,  ਨੂੰ ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਦੋਤਰਫ਼ਾ ਉਡਾਨਾਂ ਤੇ ਲਾਭ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਮਾਰਚ 31, 2014  ਨੂੰ, ਵਣਵਲੱਡ  ਨਾਲ ਲੀਨ ਹੋਣ ਲਈ ਸਟਾਰ ਏਲਾਯੰਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ I ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਇਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਨ ਏਅਰਲਾਈਨ ਤੇ ਨਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਕਈ ਸਟੇਟ ਐਟੋਰਨੀ ਜਨਰਲ ਦੇ ਨਾਲ ਟਰਮਸ ਆਫ਼ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚਾਰਲੋਟ,  ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫੀਆ, ਫ਼ਿਨੀਕਸ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ. ਸੀ. ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਹੱਬਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰਖਿਆ I ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਮੈਨੇਜਮੇੰਟ ਅਮਰੀਕਨ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਫ਼ੋਟ ਵਰਥ, ਟੈਕਸਾਸ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਏਅਰਲਾਈਨ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ I ਅਪ੍ਰੈਲ 8, 2015 ਨੂੰ, ਐਫ਼ਏਏ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਲ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੂਐਸ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੀ ਜੋ ਸੁਤੰਤਰ ਕੈਰੀਅਰ ਤੇ ਹੋਂਦ ਸੀ ਉਸਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ I ਇਹ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ I

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਉਡਾਨਾਂ
ਅਲਾਸਕਾ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼

**ਅਲਾਸਕਾ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੀਏਟਲ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ I ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ 1932 ਵਿੱਚਇਹ ਮੈਕਗੀ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਕਹਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਐਨਕੋਰੇਜ਼, ਅਲਾਸਕਾ ਲਈ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਸੀ I ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਲਾਸਕਾ ਤੋਂ, 100 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਅਲਾਸਕਾ, ਹਵਾਈ, ਕਨੇਡਾ, ਕੋਸਟਾ ਰਾਇਕਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ I ਇਹ ਏਅਰਲਾਈਨ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਕੈਰੀਅਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਹਾਇਕ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੋਰਿਜ਼ਨ ਏਅਰ, ਅਲਾਸਕਾ ਏਅਰ ਸਮੁਹ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ I ਰਵਾਇਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੂੰ ਜੇ. ਡੀ. ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਾਹਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I

ਇਹ ਏਅਰਲਾਈਨ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹੱਬ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਸੀਏਟਲ–ਟੈਕੋਮਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਪੋਰਟ (ਜਿਸਨੂੰ ਸੀ-ਟੈਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਹੱਬ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਐਂਕਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੈਂਨ ਡਿਆਗੋ ਅਤੇ ਸੈਨ ਹੌਜ਼ੇ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਵੱਧ ਤਵੱਜੋਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਟਰੈਫਿਕ ਉਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਲਾਸਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਸਟੇਟ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੁਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਏਅਰਲਾਈਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਫਲਾਇਟਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੇ ਹੱਬਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਕਿਸੀ ਵੀ ਹੋਰ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਾਸਕਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।

ਅਲਾਸਕਾ ਏਅਰਲਾਈਨ, ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਏਅਰਲਾਈਨ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ I ਫਿਰ ਵੀ ਵਾਨਵਲੱਡ ਦੇ ਕੁਝ ਸਦੱਸਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਕੋਡਸ਼ੇਅਰ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਨ ਏਅਰਲਾਈਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਅਰਵੇਜ਼, ਅਤੇ ਐਲਏਟੀਏਐਮ ਚਿੱਲ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਕਾਈਟੀਮ ਸਦੱਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਫ੍ਰਾਂਸ, ਕੇਐਲਐਮ, ਕੋਰੀਅਨ ਏਅਰ ਅਤੇ ਡੈਲਟਾ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ I ਡੇਲਟਾ, ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਕੋਡਸ਼ੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਉਹ ਸੀਅ – ਟੈਕ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਲਾਸਕਾ ਏਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪ੍ਤਿਯੋਗੀ ਹੈ I

## ਇਤਿਹਾਸ
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ (1932–1945)
ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਮੈਕਗੀ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਿਨਿਅਸ “ਮੈਕ” ਮੈਕਗੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 1932 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ I ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਂਕਰੇਜ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਬੇਅ ਵਿਚਕਾਰ ਸਟਿਨਸਨ ਸਿੰਗਲ–ਇੰਜਨ, ਤਿੰਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੇ ਹਵਾਈ ਸਫ਼ਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ I ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤਹਿਸ਼ੁਦਾ ਉਡਾਣਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਡਾਣਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਾਲੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਰਗੋਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਭੇਜਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ I

ਵਿਤੀ ਮੰਦੀ ਦੀ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਦਿਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ I ਉਸ ਸਮੇਂ ਐਂਕਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਪਰ ਉਪਲੱਬਧ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ। I ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਕਈ ਵਿਲੈ ਅਤੇ ਮਿਸ਼੍ਰਣ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਇਆਂ ਅਤੇ ਅਲਾਸਕਾ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ I ਇਸ ਸਭ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਲੈ ਸਾਲ 1934 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਮੈਕਗੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਮਨਾਮ ਏਅਰਲਾਇਨ, ਯੂਐਸ $50,000 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਏਅਰ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ ਬੇਚ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਏਅਰਲਾਈਨ ਵੀ ਐਂਕਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ I

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਉਡਾਨਾਂ
ਹੋਹ ਨੂਰ

**ਹੋਹ ਨੂਰ** (    ,  ), ਡੋਰਨੋਦ ਪ੍ਰਾਂਤ  ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਬਿੰਦੂ  560 ਮੀਟਰ (1,840 ਫੁੱਟ) ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹੇਅਰ

thumb

**ਹੇਅਰ ਸਮੂਹ** ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਉਪਕਰਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਕਿੰਗਡਾਓ, ਸ਼ਾਨਡੋਂਗ ਰਾਜ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ, ਮੋਬਾਇਲ ਫ਼ੋਨਾਂ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਮਾਈਕਰੋਵੇਵ ਅਵਨ, ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਫਰਿੱਜਾਂ ਤੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਨਿਰਮਾਣ, ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
*ਹੇਅਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* http://admiralwashingmachines.com/haier-washing-machines/
*ਹੇਅਰ ਸਮੂਹ ਵਰਤੋਂਕਾਰੀ ਮੈਨੂਅਲ
*ਹੇਅਰ ਸਮੂਹ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 
*ਹਾਅਰ ਮੈਨੂਅਲ ਅਤੇ ਯੂਜ਼ਰ ਗਾਈਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਰੇਲੂ ਉਪਕਰਨ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਬਾਇਲ ਫ਼ੋਨ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਪਰਵਾਨਾ

**ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਪਰਵਾਨਾ** ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਗੀਤਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ * ਕੁੱਤੇ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਤਵੇ ਭਰਾਉਣ ਚੱਲੀ ਆਂ* ਗੀਤ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ। ਇਹਨਾ ਦੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ।

## ਜੀਵਨ
ਸ੍ਰੀ ਪਰਵਾਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਦੇਸ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ ਆ ਗਿਆ।ਉਹਨਾ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਛਪਾਈ ਵਾਲੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਦਾ ਆਦਿ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਉਹ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।ਉਹ ਜਸਵੰਤ ਭੰਵਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਸਤਾਦ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਿੱਲੀ ਵਾਲੀ, ਜਗਮੋਹਨ ਕੌਰ/ਕੇ. ਦੀਪ, ਕਰਮਜੀਤ ਧੂਰੀ, ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਨਿੰਮਾ, ਸਵਰਨ ਲਤਾ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਾਲਾ, ਬਲਕਾਰ ਸਿੱਧੂ ਤੇ ਜਗਜੀਤ ਜ਼ੀਰਵੀ ਆਦਿ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਅਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
## ਰਚਨਾਕਾਰੀ
ਸ੍ਰੀ ਪਰਵਾਨਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 35 ਤਵੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ 300 ਤੋਂ 400 ਦੇ ਕਰੀਬ ਤਵੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਏ।
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ
* ਕੁੱਤੇ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਤਵੇ ਭਰਾਉਣ ਚੱਲੀ ਆਂ
* ਭੱਠੀ ਉੱਤੇ ਖੜ ਕੇ ਦਾਣੇ ਮੈਂ ਬਣਾਉਦੀ ਆ
* ਭਾਬੀ ਸਾਗ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਈਂ ਤੇਰਾ ਮੁੰਡਾ ਰੋਊਗਾ
* ਜਿੱਦਣ ਦੀ ਆ ਗਈ ਸਾਮ ਕੁਰੈ ਸਾਡਾ ਮੰਜਾ ਪਿੱਪਲ ਥੱਲੇ
* ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੋਟਰ ਤੇ ਲੀੜੇ ਧੋਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਆ ਜਾ
* ਪੇਕੇ ਛੱਡ ਜਾ ਮਹੀਨਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੰਡਿਆ 
* ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਾਲ ਕਰਾਰੀ 
* ਬੋਲ ਬੀਬੀ ਸ਼ੂ ਮੰਤਰ

## ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ 
ਇਹ ਗਾਇਕ/ਗੀਤਕਾਰ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਕੱਲਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ।ਇਹ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਪਰਵਾਨਾ ਦੀ ਮੌਤ 27 ਅਗਸਤ 2024 ਨੂੰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰ
ਮਾਓਰੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਮਾਓਰੀ ਭਾਸ਼ਾ** (ਮਾਓਰੀ: Te Reo, ਤੇ ਰੇਓ) ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੌਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਮਾਓਰੀ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਅੱਖਰ 
ਮਾਓਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 20 ਅੱਖਰ ਹਨ। ਇਨ ਵਿੱਚ 'ਸ', 'ਲ', 'ਬ', 'ਗ', 'ਸ਼', 'ਜ', 'ਚ' ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮਾਓਰੀ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਫ਼ਰੀਨਾ ਮੀਰ

**ਫ਼ਰੀਨਾ ਮੀਰ** ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਦੇਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ. ਡੀ.  ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 2002 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।

## ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ 
* ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਪੇਸ: ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ (ਬਰਕਲੇ: ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2010). 
* ਪੰਜਾਬ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ: ਇਤਿਹਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਸੰਪਾਦਨ. ਅੰਸ਼ੂ ਮਲਹੋਤਰਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਨਾ ਮੀਰ. (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2012).
* ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਪੂਲਰ ਨਰੇਟਿਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾ ਅਤੇ ਅਕੀਦਤ: ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੋੜਮੇਲ ਤੇ ਮੁੜ-ਵਿਚਾਰ,"  ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ 48.3, ਜੁਲਾਈ, 2006: 727-758.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਈਅਦ ਭੁੱਟਾ

**ਸੁਰ
**ਮੁਹਮੰਦ ਸਈਅਦ ਖਵਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Muhammad Saeed Khawar)ਜਿਆਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸਈਅਦ ਭੁੱਟਾ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ **ਸਈਅਦ ਭੁੱਟਾ'*,      
## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ 
ਸਈਅਦ ਭੁੱਟਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ  ਦੇ ਝੰਗ ਜਿਲੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਛਿਨੀਓਟ ਵਿਚ  14 of ਅਗਸਤ,1966 ਨੂੰ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।  .ਸ੍ਰੀ ਭੁੱਟਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ :ਕਮਲ ਕਹਾਣੀ,ਨਾਬਰ ਕਹਾਣੀ,ਬਾਰ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਹਾਣੀ ਜਿਹਨਾ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕਾਫੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
## ਲਿੰਕ  
**Biography'' at Punjab University
*https://archive.org/search.php?query=saeed%20bhutta
*http://pu.edu.pk/images/cv/1349847518C.V.%20Dr.%20Saeed%20%20Khawar%20Bhutta.pdf

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਡੈਨਵਰ, ਆਖ਼ਰੀ ਡਾਈਨੋਸੌਰ

***ਡੈਨਵਰ, ਆਖ਼ਰੀ ਡਾਈਨੋਸੌਰ***  ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਟੂਨ ਹੈ ਜੋ 1998 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਈਵੈਂਟਸ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਝੁਕਾਅ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਵੱਲ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਰਟੂਨ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* Official website from World Events Productions 
*   at the Internet Movie Database
* *Denver, the Last Dinosaur*  at TV.com 
* Denver, the Last Dinosaur at YouTube

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਟੂਨ
ਵੀਕੈਂਡਰਜ਼

***ਵੀਕੈਂਡਰਜ਼***  ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਟੂਨ ਲੜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਗ ਲੈਂਗਡੇਲ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਟੀਨੋ, ਲੌਰ, ਕਾਰਵਰ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ ਹਨ। 

## Episodes 
## ਡੀ.ਵੀ.ਡੀ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* 
* *The Weekenders * at the Big Cartoon DataBase
* TV.com 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ ਵੀ ਸ਼ੋਅ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਟੂਨ
ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਦਰਗਾਹ

thumb|
**ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਦਰਗਾਹ ਮੁੰਬਈ **ਦੇ** ਬਰਲੀ **ਤੱਟ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੇੜੇ  ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਟਾਪੂ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੱਯਦ ਪੀਰ ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ 1431 ਈ. ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੋਵਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਦਾ ਥਾਂ  ਹੈ।

ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਟ੍ਰਸਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬੁਖਾਰਾ ਰਾਜ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਦੂਨੀਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਹਇਆ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚੇ।

## ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
thumb|ਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਲ
ਪੀਰ ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਬਰਲੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉਤੇ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਉਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋਂ ਇਥੇ ਤੱਕ ਪੁੱਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੁੱਲ ਦੀ ਉਚਾਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਜਵਾਰ ਭਾਟੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਹ ਪੁੱਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੂਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੁੱਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਕਰਸ਼ਣ ਕਾਰਣ ਇਹ ਰਸਤਾ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
thumb|ਦਰਗਾਹ
ਮੁੱਖ ਸੈੱਲ(ਕਮਰੇ) ਵਿਚ ਮਾਰਬਲ ਤੋਂ ਬਣੇਕਈ ਸਤੰਭ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਉਪਰ ਰੰਗਦਾਰ ਕੱਚ ਨਾਲ ਕਾਰੀਗਿਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ 11 ਨਾਮ ਵੀ ਉਕਾਰੇ ਕਰੇ ਹਨ।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਮਕੀਨ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। 1960 ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਦਰਗਾਹ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਰੌਚਕ ਤੱਥ 
* ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ਿਜਾ ਵਿਚ ਪੀਰ ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਦੇ ਉਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਇਕ ਕੱਵਾਲੀ ਫਿਲਮਾਈ ਗਈ ਹੈ।
* ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕੁੂਲੀ  ਦਾ ਅਖੀਰਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੀਰ ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* हाजी अली में महिलाओं का प्रवेश निषेध 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦਰਗਾਹਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦਾਂ
ਵੈਲਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ

ਵਿੱਚ ਵੈਲਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ]]
**ਵੈਲਸ਼** ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ 
ਵੈਲਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ।

### ਉਦਾਹਰਣ 
## ਹਵਾਲੇ 
Category:Articles containing Welsh-language text
Category:Articles containing Latin-language text
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਲਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਾਠ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ

**ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ** () ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 21 ਦਸੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 30,000 ਲੇਖ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।(ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਅਨੁਸਾਰ)

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
* ਹਿੰਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
* ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਮੁੱਖ ਸਫ਼ਾ
* ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ (ਮੋਬਾਇਲੀ ਦਿੱਖ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਕੋਸ਼
ਥੀਬਜ਼ ਦੀ ਲਿਪੀ

**ਥੀਬਜ਼ ਦੀ ਲਿਪੀ** 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਬਾਰੇ ਭੇਦ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ।

## ਅੱਖਰ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* ਆਮਨੀਗਲੋਟਜ਼ 'ਤੇ ਥੀਬਜ਼ ਦੀ ਲਿਪੀ 
* Except from Trithemius' Polygraphia
* Agrippa, OP3

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ

**ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ** (6 ਜਨਵਰੀ, 1962-17 ਦਸੰਬਰ 2009) ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਦਾ ਜਨਮ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੌਲੂਮਾਜਰਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲੱਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਪਾਲ ਬੈਠਾ ਪਾਰਸ 1979 ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣੇ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਸਤਾਦ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਆਪ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੁਖਦੀਪ ਪਾਰਸ ਅਤੇ ਧੀ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਹੈ।
## ਗਾਇਕੀ
1982 ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਲੀਆਂ ‘ਕੁੜੀਆਂ ਖੇਡਣ ਆਈਆਂ’, ‘ਤੀਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ’, ‘ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰਦੇ’, ‘ਬਹਿ ਗਿਆ ਨੀਂਵੀ ਪਾ ਕੇ’ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1984 ਵਿੱਚ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ‘ਜੇਠ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ’ ਆਇਆ। 1985 ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਲ.ਪੀ. ਰਿਕਾਰਡ ‘ਮੇਰਾ ਯਾਰ ਸ਼ਰਾਬੀ’ ਆਇਆ। ਇਸ ਵਿਚਲਾ ਹਾਕਮ ਬਖਤੜੀਵਾਲੇ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਗੀਤ ‘ਸਾਧ ਦਾ ਨਾ ਟੈਮ ਲੰਘੇ ਭੰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ’ ਇੰਨਾ ਹਿੱਟ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਾਰਸ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਈ। ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਚਰਨਜੀਤ ਆਹੂੁਜਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਹੇਠ ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੈਸੇਟ ‘ਗੱਲ ਮੁੱਕਦੀ ਆ ਕੇ ਦਾਰੂ ਤੇ’ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਆਈਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੈਸੇਟਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈਆਂ। ਪਾਰਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਮਿਕ ਟੇਪਾਂ ‘ਖ਼ੂਨ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ’ ਅਤੇ ‘ਜੰਗਨਾਮਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ’ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਹੋਈਆਂ। ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ ਨੇ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ, ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੋਮਲ, ਊਸ਼ਾ ਕਿਰਨ, ਰੁਪਿੰਦਰ ਰੂਪੀ ਅਤੇ ਬਲਜਿੰਦਰ ਰਿੰਪੀ ਨਾਲ ਸਟੇਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੇ ਤੇ ਗੀਤ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਹਿੱਟ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ’ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ ਨੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ ਨਾਲ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ। 
## ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ
ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ ਨੇ ਮਿਰਜਾ ਸੰਗੋਵਾਲੀਆ, ਛਿੰਦਾ ਬਸਰਾਵਾਂਵਾਲਾ, ਪਾਲੀ ਦੇਤਵਾਲੀਆ, ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ, ਬੰਤ ਰਾਮਪੁਰੇ ਵਾਲਾ, ਭੁਪਿੰਦਰ ਖੁਰਮੀ, ਜੱਗਾ ਗਿੱਲ, ਹਾਕਮ ਬਖਤੜੀਵਾਲਾ, ਤੇਜਾ ਭੁੱਟੇ ਵਾਲਾ, ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਧੀਰਾ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਇੰਨੀ ਬੁਲੰਦ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਮਾਈਕ ਤੋਂ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 2002 ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪਾਰਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਨਾ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਜੱਗੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਮੌਕੇ ਅਖਾੜਾ ਲਾਇਆ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪੈਸੇ ਵੀ ਸਾਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਗਿਆ। ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲੇ ਵਾਂਗ ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ ਨੇ ਵੀ ਕਈ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਅਖਾੜੇ ਲਾਏ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੇ ਘੰਟੇ ਤਕ ਅਖਾੜਾ ਵੀ ਲਾਇਆ। ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਦੇਖਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ। ਉਹ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ, ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ, ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣਨੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਾਰਸ ਦੀ ਚਮਕੀਲੇ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਨੇੜਤਾ ਸੀ। ਚਮਕੀਲੇ ਨੇ ਪਾਰਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ’ਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਖਾੜਾ ਲਾਉਣਾ ਸੀ ਤੇ ਅਮਰਜੋਤ ਨੇ ਪਾਰਸ ਦੇ ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦਾ ਪਾਰਸ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਸਦਮਾ ਪੁੱਜਿਆ। ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੱਸੋਵਾਲ ਦੇ ਘਰੋਂ ਚਮਕੀਲੇ ਦੀ ਦੁਗਰੀ ਵਿਖੇ ਬਣੀ ਸਮਾਧ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਰੋਂਦਾ ਵੀ ਰਿਹਾ।
## ਦਿਹਾਂਤ
ਅਖੀਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੜਨ ਪਿੱਛੋਂ 17 ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਮੋਹਨ ਦੇਈ ਕੈਂਸਰ ਹਸਪਤਾਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਅੱਤਵਾਦ

**ਅੱਤਵਾਦ** ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ: (ਕਿਸੇ ਨੂੰ) ਹੱਦ ਤੱਕ, ਚਰਮ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਚਰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਸਿਫਤ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ, ਅੱਤ ਦੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਰਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ (ਵਕਤਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਤਰਨਿਹਿਤ ਸਾਝੀ ਸਮਾਜਕ ਸਹਿਮਤੀ ਦੁਆਰਾ) ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੰਨਣਯੋਗ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟਰੋਲ

**ਟਰੌਲ** ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਲੈਂਗ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਆਨਲਾਇਨ ਸਮੁਦਾਏ ਜਿਵੇਂ ਚਰਚਾ ਫੋਰਮ, ਚੈਟ ਰੂਮ ਜਾਂ ਬਲਾਗ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਭੜਕਾਊ, ਅਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਛਿਤ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੇਤੁ ਉਕਸਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਮ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਮਲਾਵਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸੰਗਿਆ ਟਰੌਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਭੜਕਾਊ ਸੰਦੇਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਟਰੌਲ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਬਦ ਟਰੌਲ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਜ ਟਰੌਲਿੰਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੇਟ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਾਲੀਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਡਿਆ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨੇ ਇਸ ਲੇਬਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਨਲਾਇਨ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਭੜਕਾਊ ਅਤੇ ਉਕਸਾਊ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਸਰੂਪ ਹਾਲੀਆ ਮੀਡਿਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਟਰੌਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਇੰਟਰਨੇਟ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਲਈ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ, ਵਾਸਤੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਸਟਾਲਿਨ ਕੇ

**ਸਟਾਲਿਨ ਕੇ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਸਾਜ਼, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੂਤਛਾਤ ਅਤੇ ਜਾਤਪਾਤ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ, *ਲੈੱਸਰ ਹਿਊਮਨ* ਅਤੇ *ਇੰਡੀਆ ਅਨਟਚਿਡ* ਨੇ ਜਾਤਪਾਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਵੱਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਖਿਚਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ