ਫਰੀਦਾਬਾਦ

**ਫਰੀਦਾਬਾਦ,** ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਐਨ.ਸੀ.ਟੀ. ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 284 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 24 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। 2021 ਦਿੱਲੀ ਖੇਤਰੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਆਗਰਾ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵਿਕਸਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਹਿੱਸੇ (ਸੈਕਸ਼ਨ 66 ਤੋਂ 89) ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਫਰੀਦਾਬਾਦ (ਨਹਿਰਪਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਚੌੜੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਮਾਲ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਉਪ-ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੈਕਟਰ 66 ਤੋਂ 74 ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੈਕਟਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੈਕਟਰ 75 ਤੋਂ 89 ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੈਕਟਰ ਹਨ।

ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 50% ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਗੁੜਗਾਓਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਤੋਂ ਮਹਿੰਦੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਰੈਕਟਰ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਸਵਿੱਚ ਗੇਅਰ, ਫਰਿੱਜ, ਜੁੱਤੀਆਂ, ਟਾਇਰ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦ ਹਨ।

2018 ਵਿੱਚ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2020 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਾਬਾਦ 10ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।

ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੌ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ 
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,414,050 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 754,542 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 659,508 ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 83.83 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬ੍ਰਜਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਵੀ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਹਨ।

ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਪਲਵਲ, ਅਤੇ ਨੂਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
alt=NPTI Corporate Office, Faridabad|left|thumb| ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਵਰ ਟਰੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਆਫਿਸ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ
ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਸੈਕਟਰ 12 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 8 ਦਸੰਬਰ 1980 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਏਪੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਬਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਕੀਲ ਹਨ।

## ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ 
### ਰੇਲ 
ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ ਲਾਈਨ ਦੇ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ 'ਤੇ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੁਦੀਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਚੇਨਈ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਇੱਥੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕਲ ਟਰੇਨਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।

### ਮੈਟਰੋ 
[thumb| [ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਵਾਇਲੇਟ ਲਾਈਨ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ]]
ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਵਾਇਲੇਟ ਲਾਈਨ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਤੱਕ ਵਾਇਲਟ ਲਾਈਨ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ 6 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਕੋਰੀਡੋਰ ਵਿੱਚ 9 ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ- ਸੰਤ ਸੂਰਦਾਸ ਸਿਹੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਤੱਕ ਲੰਬਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੁੱਲ 11 ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਹਨ: ਸਰਾਏ, ਐਨਐਚਪੀਸੀ ਚੌਕ, ਮੇਵਾਲਾ ਮਹਾਰਾਜਪੁਰ, ਸੈਕਟਰ 28, ਬਡਖਲ ਮੋੜ, ਪੁਰਾਣਾ ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਨੀਲਮ ਚੌਕ ਅਜਰੌਂਦਾ, ਬਾਟਾ ਚੌਕ, ਐਸਕਾਰਟਸ ਮੁਜੇਸਰ, ਸੰਤ ਸੂਰਦਾਸ (ਸਿਹੀ) ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ।

### ਸੜਕ  
thumb| ਦਿੱਲੀ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸਕਾਈਵੇਅ
ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦਿੱਲੀ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸਕਾਈਵੇਅ (ਮੇਨ ਬਦਰਪੁਰ ਫਲਾਈਓਵਰ) ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਗਾਮੀ DND-ਫਰੀਦਾਬਾਦ-KMP ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਇਹ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਰੋਡ ( SH137 ) ਅਤੇ ਨੋਇਡਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨਗਰ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮਾਂਝਵਾਲੀ ਅਤੇ ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ ਜੇਵਰ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ FNG ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ।

### ਏਅਰਵੇਜ਼ 
ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਤੋਂ 35 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਸਿੱਖਿਆ 
### ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ 
ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ, ਦਵਾਈ, ਕਲਾ, ਕਾਮਰਸ, ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ, MCA, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਾਲਜ ਜੋ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਅਲ-ਫਲਾਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (AFU)
* ESIC ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ
* ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ
* ਜੇਸੀ ਬੋਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਵਾਈ.ਐਮ.ਸੀ.ਏ
* ਮਾਨਵ ਰਚਨਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਵਰ ਟਰੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
* ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ (RCB)
* ਅਨੁਵਾਦਕ ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੰਸਥਾ (THSTI)

## ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ 
thumb| ESIC ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ
ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਹਨ।   ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕਰਮਚਾਰੀ ਰਾਜ ਬੀਮਾ ਨਿਗਮ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਗੋਲਡ ਫੀਲਡ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਸੀ ਜੋ ਪਿੰਡ ਚੈਨਸਾ, ਬੱਲਬਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ ਜੋ ਵਿੱਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ 2016 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ "ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਹੋਰ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਹਸਪਤਾਲ
* ਏਸ਼ੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼
* ESIC ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ
* ਮੈਟਰੋ ਹਾਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਹਸਪਤਾਲ

## ਖੇਡਾਂ 
### ਕ੍ਰਿਕਟ 
thumb| ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25,000 ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਨੇ 8 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਅਤੇ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਹੀਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਦਬੰਗ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਲੀਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ, 2017 ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਹਨ। 2019 ਵਿੱਚ, $10.15 ਮਿਲੀਅਨ (115 ਕਰੋੜ) ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2020 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

## ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ 
* ਇਸਕੋਨ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਾ ਗੋਵਿੰਦ ਧਾਮ।
* ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ, ਤਿਕੋਨਾ ਪਾਰਕ।
* ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ ਇਵਮ ਖਾਟੂ ਸ਼ਿਆਮ ਮੰਦਰ, ਮੇਨ ਮਥੁਰਾ ਰੋਡ, ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ
* ਸ਼੍ਰੀ 1008 ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨ ਮੰਦਰ, ਸੈਕਟਰ 16
* ਝਰਨਾ ਮੰਦਿਰ, ਮੁਹੱਬਤਾਬਾਦ
* ਨਾਗਾਸ਼੍ਰੀ ਮੰਦਿਰ, ਸਿਹੀ
* ਧੂਣੀ ਬਾਬਾ ਮੰਦਿਰ, ਤਿਲੋਰੀ ਖੱਦਰ
* ਰਤਨ ਨਾਥ ਮੰਦਰ
* ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ, ਸੈਨਿਕ ਕਲੋਨੀ
* ਗੁੜਗਾਓਂ-ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ
* ਬਧਕਲ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਰਸਨ ਮੰਦਿਰ
* ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਿਰ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਸੈਕਟਰ 15 ਏ
* ਹਰੀ ਪਰਵਤ ਮੰਦਿਰ, ਅਨੰਗਪੁਰ

## ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 
ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਾਲ ਗੁਰਜਰ ਹਨ, ਜੋ ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਵਿਧਾਇਕ ਨਰਿੰਦਰ ਗੁਪਤਾ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਬੈਂਡਾ – ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਡਾਣਾ - ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਮਨੂ ਭਾਕਰ - ਡਬਲ ਓਲੰਪਿਕ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ
* ਮਨਵਿੰਦਰ ਬਿਸਲਾ - ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
* ਸ਼ਵੇਤਾ ਚੌਧਰੀ - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
* ਰਾਹੁਲ ਦਲਾਲ, ਬੀ 1992 – ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟਰ।
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਾਲ ਗੁਰਜਰ - ਸਿਆਸਤਦਾਨ 
* ਹਿਮਾਨੀ ਕਪੂਰ - ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ
* ਅਜੈ ਨਗਰ – ਕੈਰੀਮਿਨਾਤੀ ਨਾਮ ਹੇਠ YouTube ਸਮੱਗਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ
* ਲਲਿਤ ਨਗਰ – ਸਿਆਸਤਦਾਨ – ਤਿਗਾਂਵ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ
* ਮਨੀਸ਼ ਨਰਵਾਲ - ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਖੇਲ ਰਤਨ ਜੇਤੂ
* ਸ਼ਿਵ ਨਰਵਾਲ - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
* ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ - ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
* ਧਰੁਵ ਰਾਠੀ - YouTuber
* ਅਜੈ ਰਾਤਰਾ - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
* ਮਹੇਸ਼ ਰਾਵਤ - ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
* ਰਿਦਮ ਸਾਂਗਵਾਨ - ਓਲੰਪੀਅਨ
* ਅਨੀਸਾ ਸੱਯਦ - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
* ਮੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
* ਰਿਚਾ ਸ਼ਰਮਾ - ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪਲੇਬੈਕ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਗਾਇਕਾ
* ਕਬੀਰ ਦੁਹਾਨ ਸਿੰਘ – ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ
* ਮਹਿੰਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ – ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* ਗੌਰਵ ਸੋਲੰਕੀ - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼
* ਰਾਹੁਲ ਤਿਵਾਤੀਆ - ਕ੍ਰਿਕਟਰ - ਹਰਿਆਣਾ - ਗੁਜਰਾਤ ਟਾਇਟਨਸ
* ਵਿਜੇ ਯਾਦਵ - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੁੜਗਾਓਂ
* ਨੋਇਡਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰੀਦਾਬਾਦ