open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪ੍ਰਤੀਕਾ ਰਾਵਲ

**ਪ੍ਰਤੀਕਾ ਰਾਵਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Pratika Rawal;** ਜਨਮ 1 ਸਤੰਬਰ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਰਾਵਲ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਰਾਖੰਬਾ ਰੋਡ ਦੇ ਮਾਡਰਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜੀਸਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੀਬੀਐਸਈ 12ਵੀਂ ਬੋਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 92.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਨਗਰ ਦੇ ਬਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸਕੂਲ ਲਈ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵੀ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 64ਵੇਂ ਸਕੂਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰਦੀਪ ਰਾਵਲ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਡੀਡੀਸੀਏ) ਦੇ ਬੀਸੀਸੀਆਈ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਲੈਵਲ-II ਅੰਪਾਇਰ ਹਨ। 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਰੋਹਤਕ ਰੋਡ ਜਿਮਖਾਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਸ਼ਰਵਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਦੀਪਤੀ ਧਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਦਿਸ਼ਾ ਯਾਗਨਿਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 155 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ ਅਜੇਤੂ 161 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 49.40 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 78.41 ਦੇ ਸਟ੍ਰਾਈਕ-ਰੇਟ ਨਾਲ 247 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਨੂੰ 2021-22 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟਵੰਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। 2023-24 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅੱਠ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 68.50 ਦੀ ਔਸਤ ਅਤੇ 91.94 ਦੇ ਸਟ੍ਰਾਈਕ-ਰੇਟ ਨਾਲ 411 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ 141 ਦਾ ਸਿਖਰਲਾ ਸਕੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਹ 2024 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਦਿੱਲੀ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡੀ। 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 2024 ਅੰਡਰ-23 ਟੀ-20 ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਤਨੀਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਲਈ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਖਿਡਾਰਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਨੌਂ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 26 ਦੀ ਔਸਤ ਅਤੇ 85.94 ਦੇ ਸਟ੍ਰਾਈਕ-ਰੇਟ ਨਾਲ 182 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 ਨੂੰ 2023-24 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਇੰਟਰ ਜ਼ੋਨਲ ਮਲਟੀ-ਡੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।

## ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ 
ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਲੜੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਕਾਲ-ਅੱਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 22 ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਲਈ 150ਵੀਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣੀ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 40 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਮੰਧਾਨਾ ਨਾਲ 110 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ (76) ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਦੂਜੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਮੰਧਾਨਾ ਨਾਲ 110 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਹੇਲੀ ਮੈਥਿਊਜ਼ (106) ਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਟ ਲਿਆ। ਜੇਮੀਮਾ ਰੌਡਰਿਗਜ਼ ਨੇ ਕੈਚ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਮੈਥਿਊਜ਼ ਦੇ ਆਊਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ 15 ਜਨਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਰਾਜਕੋਟ ਦੇ ਨਿਰੰਜਨ ਸ਼ਾਹ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ (154) ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ 15 ਜਨਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਇਸ ਲੜੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ "ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ" ਅਤੇ "ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਸੀਰੀਜ਼" ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
2025 ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਵਲਡ ਕੱਪ ਲਈ ਰਾਵਲ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 308 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਪਰੰਤੂ ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸੇਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਅਤੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਸਕੀ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ਫਾਲੀ ਵਰਮਾ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਜੇਤਾ ਬਣਿਆ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000
ਹਲੀਥਾ ਸ਼ਮੀਮ

**ਹਲੀਥਾ ਸ਼ਮੀਮ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Halitha Shameem**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
*ਓਰਾਮ ਪੋ* (2007) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ *ਪੂਵਰਸਮ ਪੀਪੀ* ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।  5 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਫਿਲਮ *ਸਿੱਲੂ ਕਰੁਪੱਟੀ* ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ *ਏਲੇ* ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ  ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਮਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਮਰ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਲਈ 7 ਸਾਲ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਈ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਮਾ ਪ੍ਰੇਮ ਊਸ਼ਾ

**ਮਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਊਸ਼ਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Ma Prem Usha;** 3 ਨਵੰਬਰ, 1937 - 17 ਜੁਲਾਈ, 2008) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਰੋ ਕਾਰਡ ਰੀਡਰ ਅਤੇ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸੀ। ਊਸ਼ਾ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋਤਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਟੈਰੋ ਕਾਰਡ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਮਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਊਸ਼ਾ ਲਖਨਊ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸਾਬੇਲਾ ਥੋਬਰਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀ। ਇਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਊਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜ਼ੇਨ ਰਹੱਸਵਾਦੀ, ਓਸ਼ੋ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੁਰੂ, ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਓਸ਼ੋ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਰਹੀ।

ਊਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪੋਤੀ, ਅਮੀਰਾ ਸੁਲਤਾਨ ਕਪੂਰ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ, ਨੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਟੈਰੋਟ ਡੈੱਕ ਨਾਮਕ ਟੈਰੋ ਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਡੈੱਕ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ( ਲੱਕੜ, ਅੱਗ, ਧਰਤੀ, ਧਾਤ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ) 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

ਮਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਊਸ਼ਾ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਓਸ਼ੋ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 17 ਜੁਲਾਈ, 2008 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਕਪੂਰ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਮਿਲੀਨ ਕਪੂਰ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ, ਮਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਰੀਤੰਭਰਾ (ਰਿਤੰਭਰਾ ਦੀਵਾਨ), ਸੋਨੀਆ ਪਿੱਲੈ, ਅਤੇ ਅੰਜਲੀ ਕਪੂਰ ਬੇਨ-ਸਰਫਰਾਦਜ਼ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ ਹੀ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਦੀ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਦੁਆਰਾ ਹਰਿਦੁਆਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਲੇਖਕ 
ਆਪਣੀਆਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਕਸਰ ਸਿਹਤ, ਭੋਜਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ 12 ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਜਨੀਸ਼ ਅੰਦੋਲਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਮੈਬਲ ਹਾਈਡ ਕਿੱਟਰੈੱਜ

thumb|ਮੈਬਲ ਹਾਈਡ ਕਿੱਟਰੇਜ, 1917 ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ।
ਮੇਬਲ ਹਾਈਡ ਕਿਟਰੇਡ (19 ਸਤੰਬਰ, 1867-7 ਮਈ, 1955) 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸੀ ਜੋ ਸਕੂਲ-ਲੰਚਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਰੂਸੇਡਰ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ 
ਕਿਟਰੇਜ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਸਤੰਬਰ, 1867 ਨੂੰ ਬੋਸਟਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।   ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਪ੍ਰੈਸਬੀਟੇਰੀਅਨ ਪਾਦਰੀ ਐਬਟ ਐਲੀਅਟ ਕਿਟਰੇਜ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਲਗ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬਿਤਾਇਆ।

ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫਾਰਮਿੰਗਟਨ, ਕਨੈਕਟੀਕਟ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਪੋਰਟਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  

## ਕਰੀਅਰ 
ਕਿਟਰੇਜ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1901 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ-ਲੰਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।   ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1920 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ।   

ਕਿਟਰੇਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਲਿਲੀਅਨ ਵਾਲਡ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈਨਰੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ ਰਹੀ।  

ਕਿਟਰੇਜ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।    ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਫਰੈਡਰਿਕ ਵਾਂਗ, ਉਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪੈਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿਖਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

"ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਹਾਊਸਕੀਪਿੰਗ ਸੈਂਟਰਜ਼" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ, ਉਸਨੇ 1902 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਟੈਨਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਈ "ਮਾਡਲ ਫਲੈਟਾਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ: "ਜੇਕਰ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਹਰੀ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਹਾਊਸਕੀਪਿੰਗ ਸਵਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।"  

ਉਸਦੀ 1911 ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਹਾਊਸਕੀਪਿੰਗ ਨੋਟਸ: ਹਾਉ ਟੂ ਫਰਨਿਸ਼ ਐਂਡ ਕੀਪ ਹਾਊਸ ਇਨ ਏ ਟੈਨਮੈਂਟ ਫਲੈਟ" ਇਹਨਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ 1918 ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਦ ਹੋਮ ਐਂਡ ਇਟਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ" ਨੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਘਰੇਲੂ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ (ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਘਰੇਲੂ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਬਣ ਗਈ। 

1915 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹੇਗ ਵਿਖੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਫਾਰ ਪੀਸ ਐਂਡ ਫ੍ਰੀਡਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਚਲੀ ਗਈ, ਹਰਬਰਟ ਹੂਵਰ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਬਾਲ-ਖੁਆਉਣਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਮਝਿਆ: ਦੋਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਸਨ। 1915-18 ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕਿਟਰੇਜ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੇਪਰ ਸਟੈਨਫੋਰਡ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੂਵਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1867
ਕੌਸਰ ਮੁਨੀਰ

**ਕੌਸਰ ਮੁਨੀਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Kausar Munir**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਮੁਨੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਬਾਂਦਰਾ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

ਮੁਨੀਰ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਨਿਰਮਲ ਪਾਂਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 2000 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 2001 ਤੋਂ ਨਵੀਨ ਪੰਡਿਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੋਫੀ ਪੰਡਿਤਾ ਹੈ।

ਮੁਨੀਰ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਨੀਰ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ *"ਜੱਸੀ ਜੈਸੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ"* ਲਈ ਲਿਖ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ *ਟਸ਼ਨ* ਲਈ ਫਲਕ ਤੱਕ ਲਿਖਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ *ਇਸ਼ਕਜ਼ਾਦੇ*, *ਏਕ ਥਾ ਟਾਈਗਰ*, *ਧੂਮ 3*, *ਬਜਰੰਗੀ ਭਾਈਜਾਨ*, ਅਤੇ *ਡਿਅਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ* ਲਈ ਗਾਣੇ ਲਿਖੇ।

ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ *ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿੰਗਲਿਸ਼* ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕਈ ਬੋਲ ਲਿਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

2021 ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਗੀਤ, "ਖੇਡ ਨੂੰ ਜੀਓ!, ਖੇਡ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰੋ!", ਮੁਨੀਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਵੀ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਤਰਾਲਾਂ 'ਤੇ " ਹਿੰਗਲਿਸ਼ " ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਾਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* ਜੇਤੂ: ਮੀਡੀਆ 2023 ਵਿੱਚ G20 ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਜੇਤੂ: ਸਰਵੋਤਮ ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ।

* ਜੇਤੂ: ਲਾਡਲੀ ਅਵਾਰਡ ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਰ ਇਨ ਮੀਡੀਆ 2022
* ਜੇਤੂ: ਫਿਲਮ *83* ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਦੋ ਗੀਤ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ (2022) ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਜੇਤੂ: ਫਿਲਮ *83* ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਦੋ ਗੀਤ ਲਈ ਨੇਕਸਾ ਆਈਫਾ ਸਰਵੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ (2021)
* ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ: *ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਸੁਪਰਸਟਾਰ* ਲਈ ਐਲਬਮ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਮਿਰਚੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ (2017)
* ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ: *ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਬਿੰਦੂ* ਤੋਂ "ਮਾਨ ਕੇ ਹਮ ਯਾਰ ਨਹੀਂ (ਡੁਏਟ)" ਲਈ ਸਾਲ ਦਾ ਗੀਤਕਾਰ ਮਿਰਚੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ (2017)
* ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ: ਸਰਵੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ (2016)
* ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ: ਸਰਵੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ (2016)
* ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ: ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ (2014)
* ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ: *ਯੰਗਿਸਤਾਨ* ਤੋਂ " ਸੁਨੋ ਨਾ ਸੰਗਮਰਮਰ " ਲਈ ਸਾਲ ਦਾ ਗੀਤਕਾਰ ਮਿਰਚੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ (2014)
* ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ: ਐਲਬਮ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਮਿਰਚੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡਸ (2012) *ਇਸ਼ਕਜ਼ਾਦੇ* ਲਈ
* ਜੇਤੂ: ਸਰਵੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਸਟਾਰਡਸਟ ਅਵਾਰਡ (2014)
* ਜੇਤੂ: ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਸਟਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ (2014)
* ਜੇਤੂ: ਸਰਵੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ (2013)
* ਜੇਤੂ: ਗੀਤਕਾਰ ਸਟਾਰਡਸਟ ਅਵਾਰਡ (2013) ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
* ਜੇਤੂ: ਗੀਤਕਾਰ ਸਟਾਰਡਸਟ ਅਵਾਰਡ (2009) ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸਈਦਾ ਹਮੀਦ

**ਸਈਦਾ ਸਈਅਦੀਨ ਹਮੀਦ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Syeda Saiyidain Hameed;** ਜਨਮ 1943) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ *ਵੂਮੈਨਜ਼ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਫਾਰ ਪੀਸ ਇਨ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ* (WIPSA) ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਾਇਲਾਗ ਐਂਡ ਰੀਕਨਸੀਲੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਟਰੱਸਟੀ ਹੈ । ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (1997–2000) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਹਮੀਦ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਲਿਆ।

ਉਸਨੇ ਸਿਹਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ 2002 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ, 2015 ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਜਿਸਦੀ ਥਾਂ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਨੇ ਲੈ ਲਈ।

ਸਈਦਾ ਨੇ 2 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਚਾਂਸਲਰ ਜ਼ਫਰ ਸਰੇਸ਼ਵਾਲਾ ਦੇ ਰਲੇਵੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਉਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (MANUU) ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਈਦਾ ਹਮੀਦ ਦਾ ਵਿਆਹ ਐਸਐਮਏ ਹਮੀਦ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਲਬਰਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਹਮੀਦ ਜੋੜੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ
* ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਉਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
* ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
* ਦਿ ਹੰਗਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
* ਮਾਡਰਨ ਸਕੂਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
* ਖਵਾਜਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅੰਸਾਰੀ
* ਜ਼ੁਲਫ਼ਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਲਿਓਨਸੀ

**ਲਿਓਨਸੀਆ ਮਾਰੀਆ ਮਾਰਟਿਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Leoncia Maria Martin**), ਜਿਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਲਿਓਨਸੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Leoncie) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਆਈਸਲੈਂਡਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਸਟੇਜ ਨਾਮ **ਆਈਸੀ ਸਪਾਈਸੀ ਲਿਓਨਸੀ** ਅਤੇ **ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰਿੰਸੈਸ ਲਿਓਨਸੀ** ਹਨ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲਿਓਨਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ (ਗੋਆ 1961 ਤੱਕ ਇੱਕ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕਲੋਨੀ ਸੀ)। ਉਸਨੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1982 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਆਈਸਲੈਂਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਪਾਵੋਗੁਰ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰ, ਉਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਮੈਡੋਨਾ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨਕਾਰ ਟਿਗ੍ਰੇਸਾ ਡੇਲ ਓਰੀਐਂਟੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 2003 ਵਿੱਚ, ਮੋਰਗੁਨਬਲਾਇਡ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਕਿਹਾ। ਆਈਸਲੈਂਡਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਡਾ. ਗੁਨੀ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ "ਲੀਓਨਸੀ, ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਜਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਨੂੰ ਰੂ ਪੌਲ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਆਈਸਲੈਂਡਿਕ/ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?" 2016 ਵਿੱਚ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਰਨਾਰ ਐਗਰਟ ਥੋਰੋਡਸਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਆਈਸਲੈਂਡਿਕ ਬਾਹਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਬੱਚੀ" ਕਿਹਾ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ੋਅ ਦ ਐਕਸ ਫੈਕਟਰ ਅਤੇ ਯੂਰੋਟ੍ਰੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
* *ਮਾਈ ਆਈਸਲੈਂਡਿਕ ਮੈਨ* (1985)
* *ਬਰੁਕਲਿਨ ਤੋਂ ਕਹਾਣੀ* (1992)
* *ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆਰ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ* (2001 ਜਾਂ 2003)
* *ਸੈਕਸੀ ਲਵਰਬੁਆਏ* (2002)
* *ਅਦਿੱਖ ਕੁੜੀ* (2005)
* *ਰੇਡੀਓ ਰੇਪਿਸਟ-ਪਹਿਲਵਾਨ* (2005)
* *ਪੱਕੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਬੇਬੀ* (2008)
* *ਵਾਈਲਡ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸ਼ੈਰਿਫ਼* (2009)
* *ਲਿਓਨਸੀ ਨਾਲ ਡਾਂਸ* (2011)
* *ਗੇਅ ਵਰਲਡ* (2012)
* *ਮਿਸਟਰ ਲਸਟੀ* (2017)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਅਧਿਕਾਰਤ YouTube ਚੈਨਲ
* Leoncie ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ
* ਸੰਗੀਤਕਾਰ/ਪਹਿਲਵਾਨ/ਸੋਲ ਟਚਰ, *ਆਈਸਲੈਂਡ ਸਮੀਖਿਆ* 2009, ਪੁਰਾਲੇਖਬੱਧ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਇਆ ਗੋਵਿੰਦ

**ਮਾਇਆ ਗੋਵਿੰਦ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Maya Govind;** 17 ਜਨਵਰੀ 1940 - 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਉਸਨੇ "ਮੇਰਾ ਪੀਆ ਘਰ ਆਯਾ", "ਗਲੇ ਮੈਂ ਲਾਲ ਤਾਈ", "ਮੈਂ ਪਯਾਲ ਹੈ ਛਨਕਾਈ", "ਮੈਂ ਖਿਲਾੜੀ ਤੂ ਅਨਾੜੀ", "ਆਂਖੋਂ ਮੈਂ ਬੇਸ ਹੋ ਤੁਮ" ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ *ਅਰੋਪ* (1974), ਆਂਕੜੀ (1974), *ਆਂਕੜੀ (1974), ਮੈਂ (1974), ਆਂਕੜੀ* (1974), ਆਂਕੜੀ (1974), *ਆਂਕੜੀ* (1974), ਮੈਂ (1974) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। *ਯਾਰਾਨਾ* (1995), *ਹਮ ਤੁਮਹਾਰੇ ਹੈਂ ਸਨਮ* (2001) ਆਦਿ ਉਸਨੇ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਮਾਇਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਰਹੂਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਮ ਗੋਵਿੰਦ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ ਅਭਿਨੀਤ *ਫਿਲਮ "ਆਰੋਪ"* (1974) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੀਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸਦਾ ਸੰਗੀਤ ਭੂਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੀਤਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ-ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਲਿਆਣਜੀ-ਆਨੰਦਜੀ, ਬੱਪੀ ਲਹਿਰੀ, ਖਯਾਮ, ਦਿਲੀਪ ਸੇਨ-ਸਮੀਰ ਸੇਨ ਅਤੇ ਅਨੂ ਮਲਿਕ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਅਨੂ ਮਲਿਕ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, *ਮੈਂ ਖਿਲਾੜੀ ਤੂ ਅਨਾੜੀ* (1994), *ਟੱਕਰ* (1995), ਅਤੇ *ਯਾਰਾਨਾ।* (1995)।

ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ *ਮਾਇਕਾ*, *ਫੁਲਵਾ*, *ਮਹਾਭਾਰਤ* (1987) ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਉਸਨੇ ਫਾਲਗੁਨੀ ਪਾਠਕ ਦਾ 2000 ਦਾ ਇੰਡੀ-ਪੌਪ ਗੀਤ "ਮੈਨੇ ਪਾਇਲ ਹੈ ਛੰਕਾਈ" ਵੀ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਗ਼ਜ਼ਬ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ।

## ਮੌਤ 
ਉਸਦੀ ਮੌਤ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ 82 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਅਦਾ ਟਰਨਰ ਕੁਰਟਜ਼

ਅਦਾ ਬਰਡਸਾਲ ਟਰਨਰ ਕਰਟਜ਼ (2 ਜਨਵਰੀ, 1878-3 ਜਨਵਰੀ, 1947) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਜੰਮਪਲ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਤੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ "ਦ ਸਨਸ਼ਾਈਨ ਲੇਡੀ" ਉਪਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਟਰਨਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸਟੈਨਿੰਗਲੇ, ਯੌਰਕਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਜੋਥਮ ਹੈਰੀਸਨ ਟਰਨਰ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਹੰਨਾਹ ਬਰਡਸਾਲ ਟਰਨਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਾਡੇਲਫੀਆ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।[1]

## ਕਰੀਅਰ 
ਕੁਰਟਜ਼ ਫਿਲਾਡੇਲਫੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਸੋਲੋਇਸਟ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।[1][2] ਕੁਰਟਜ਼ ਫਿਲਾਡੇਲਫੀਆ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਵੋਕਲ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸੀ।[3][4] 1911 ਵਿੱਚ, ਕੁਰਟਜ਼ ਨੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ YMCA ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਗਾਇਆ।[5] ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਗਰਮ ਹਵਾ ਦੇ ਗੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।[6]

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਰਟਜ਼ ਨੇ YMCA ਨਾਲ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਿਤਾਇਆ [1], ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਪਾਦਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ "ਸਨਸ਼ਾਈਨ ਲੇਡੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।[2][3][4] "ਸ਼ਾਇਦ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਐਡਾ ਟਰਨਰ ਕੁਰਟਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ," ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 1919 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ।[5] ਉਸਨੇ 1920 ਅਤੇ 1921 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਦੇ ਗੀਤ ਆਗੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।[6][7] ਉਸਨੇ 1922 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦਿੱਤਾ।[8] ਉਸਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।[9][10][11]

ਕੁਰਟਜ਼ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਥਰੀਨ ਮੀਸਲ[1][2] ਅਤੇ ਇੰਜੀਲ ਗਾਇਕ ਹੋਮਰ ਰੋਡਹੀਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।[3][4]

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਅਦਾ ਟਰਨਰ ਨੇ 1900 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਫਰੈਡਰਿਕ ਗ੍ਰਾਸ ਕੁਰਟਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੌਬਰਟ ਅਤੇ ਐਲਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 1910 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1947 ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ 69 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।[1]

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1947
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1878
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਜੀ

**ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਜੀ**, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਝਬਾਲ ਕਲਾਂ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ।।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਲੰਗਾਹ ਜੀ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਈ ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਜੀ ਭਾਈ ਧਰਮੇ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਜੀ ਤੇ ਭਰਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਉਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਆਏ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਣਾ ਸੀ ਪਰ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਆ ਗਏ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਅਨਵੇਸ਼ਾ

**ਅਨਵੇਸ਼ਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Anwesshaa;** ਜਨਮ **ਅਨਵੇਸ਼ਾ ਮੀਤਾ ਦੱਤਗੁਪਤਾ**; 15 ਦਸੰਬਰ 1993) ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਕੰਨੜ, ਤਾਮਿਲ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ *ਅਮੂਲ ਸਟਾਰ ਵਾਇਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ*, ਛੋਟੇ ਉਸਤਾਦ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਅਨਵੇਸ਼ਾ ਲਾਇਸੀ ਸਕੂਲ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਰਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਦਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਸਕੂਲ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਐਮਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਸੰਗੀਤ ਕਰੀਅਰ 
ਅਨਵੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2007 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ *ਖੇਲਾ* (2008) ਵਿੱਚ "ਏਕ ਜੇ ਅੱਛੇ ਰਾਜਾ" ਗੀਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਅਨਵੇਸ਼ਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲਤਾ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਗੋਲਮਾਲ ਰਿਟਰਨਜ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 'ਮੈਂ 24 ਆਂ ਰਾਂਝਣਾ', 'ਰਿਵਾਲਵਰ ਰਾਣੀ', 'ਖਤਰਨਾਕ ਇਸ਼ਕ', 'ਪੰਚਲੈਤ', 'ਮੈਂ ਬੰਨੀ', 'ਕਾਂਚੀ', 'ਪ੍ਰੇਮ ਰਤਨ ਧਨ ਪਾਓ', 'ਐਕਸਪੋਜ਼', 'ਗੁਰੂਦਕਸ਼ੀਨਾ', 'ਦੋ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ', 'ਦੋ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ' ਸਮੇਤ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ। 'ਬਾਂਸੁਰੀ', 'ਆਈ ਲਵ ਦੇਸੀ', 'ਲਵ ਯੂ ਸੋਨਿਓ', 'ਧੂਪ ਚਾਵ, ਮਲਹਾਰ' ਅਤੇ ਹੋਰ। ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਮਰਾਠੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500 ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ (ਪੂਰਬ), ਵਰਗੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ ਹਨ।

ਅਨੁਵੇਸ਼ਾ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਸਬੁਜੇਰ ਦੇਸ਼ (ETV ਬੰਗਲਾ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਜਨਵਰੀ 2003 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ ਤਰਾਨਾ ਸੰਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ (ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਡਿਊਲ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਗਾ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ (ਈਟੀਵੀ ਬੰਗਲਾ)। 2007 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤਕ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ ਅੰਤਾਕਸ਼ਰੀ (ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

2023 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ *ਪਹਿਜੇ ਜਾਤੀਚੇ* ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਸਕੋਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

## ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ 
2025 - 11ਵਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ FPIC Genexx ਵੈਲੀ

## ਅਮੂਲ ਸਟਾਰ ਵਾਇਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਛੋਟੇ ਉਸਤਾਦ 
2007-08 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਅਮੂਲ ਸਟਾਰ ਵਾਇਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਜੂਨੀਅਰ ਵਰਜ਼ਨ ਛੋਟੇ ਉਸਤਾਦ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਮਜਮੁਦਾਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਰਹੀ ਅਤੇ ਅਨਵੇਸ਼ਾ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ।

## ਐਮਟੀਵੀ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ 
ਉਸਨੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿਖੇ ਪੰਜਵੇਂ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਪਾਪੋਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਇੱਕ ਗ਼ਜ਼ਲ "ਬੇਨਾਮ ਖਵਾਹਿਸ਼ੀਂ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਈਸਟ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਿਰਚੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਕਸਾਇਆ (ਕੱਪੜਾ)

[thumb|[ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ|ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਭਿਕਸ਼ੂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਸਾਇਆ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਬੇਜ਼ੇਕਲਿਕ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਪੂਰਬੀ ਤਾਰਿਮ ਬੇਸਿਨ, 9ਵੀਂ-10ਵੀਂ ਸਦੀ।]]
***ਕਸਾਇਆ***  ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਸਾਧਵੀਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਕੇਸਰ ਰੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਸ਼ਬਦ *ਸੀਵਰ* ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੰਗ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰਫ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਮੂਲ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ 
[thumb|[ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ|ਬੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਾਸ਼ਾਈ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।]]
ਕਸਾਇਆ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਧੀ ਕਸਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚਾਵਲ ਦੇ ਖੇਤ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਕਸਾਇਆ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਆਇਤਾਕਾਰ ਟੁਕੜੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਸਿਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਫਿਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਟੁਕੜੇ *ਅੰਤਰਵਾਸ*, ਉੱਤਰਾਸੰਗ ਅਤੇ ਸੰਘਾਤੀ ਹਨ। ਉਹ ਮਿਲ ਕੇ "ਤੀਹਰੀ ਪੁਸ਼ਾਕ" ਜਾਂ ਟਿਸਿਵਾਰਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।  

### ਅੰਤਰਵਾਸ (ਅੰਤਰਵਸਾਕਾ) 
ਅੰਤਰਵਾਸ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਿਬਾਸ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੱਪੜਾ ਹੈ ਜੋ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਖਰ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੜ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਵਾਸ ਦਾ ਤਲ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਿਕੋਣ ਦੀ ਖੁਰਦਰੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਪੜਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਕਰਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਸੀ। ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਗਿੱਟੇ ਜਿੰਨਾ ਨੀਵਾਂ ਨਾ ਲਟਕ ਸਕੇ।

### ਉਤਰਾਸੰਗਾ 
ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਚੋਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਡਰਗਾਰਮੈਂਟ, ਜਾਂ ਅੰਤਰਵਾਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰਾਸੰਗ ਘੱਟ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਕੱਪੜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਬਾਹਰੀ ਚੋਗਾ, ਜਾਂ ਸੰਘਾਤੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਜੈਕੇਟ ਜਾਂ ਕਾਰਡਿਗਨ ਨਾਲ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਖਲਤ

[thumb|ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀਮ ਖਾਨ (1880-1944), [ਬੁਖ਼ਾਰਾ|ਬੁਖਾਰਾ ਦਾ ਅਮੀਰ, ਇੱਕ ਖਾਲਤ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ]]
ਖ਼ਲਤ (ਫ਼ਾਰਸੀ خلط, ਅਰਬੀਃ خلة ) ਇੱਕ ਢਿੱਲੀ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਰੇਸ਼ਮ ਜਾਂ ਸੂਤੀ ਲਿਬਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਭਰਪੂਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਖਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਲਿਬਾਸ ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਖਿਲਾਫਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਲੂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ 'ਖਿਲਤ "ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ, ਖਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਤੋਹਫ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 
### ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ 
thumb|ਕਿਰਗਿਜ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਖਲਤ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, 1911
ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਲਤ ਪਤਲੇ, ਸਜਾਵਟੀ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਮੋਟੇ, ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਰਮੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਠੰਡ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

### ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ 
ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਖਲਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ *ਖਲਤ* ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੱਪੜਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਹਲਾਤ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਡਰੈਸਿੰਗ ਗਾਊਨ, ਬਾਥਰੋਬ, ਸਮੌਕ, ਛਲਾਵਰਣ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ।

20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਕੇਨਾਜ਼ੀ ਯਹੂਦੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਖਲਤ (ਯਿੱਦਿਸ਼ਃ கலாட், ਰੋਮਾਨੀਕਰਨਃ ਖੱਲਾਟ) ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਕਾਲਰਾਂ ਅਤੇ ਜੇਬਾਂ ਨਾਲ ਲੰਬੇ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਫਿਟਿੰਗ ਵਾਲੇ ਕੋਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਖ਼ਲਤ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਸਨ ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖਲਤ ਮਖਮਲ ਜਾਂ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੱਬਾਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਛੁੱਟੀਆਂ ਲਈ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਕਾਫ਼ਤਾਨ
* ਚੱਪਨ
* ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਪੰਨਾ ਨਾਇਕ

**ਪੰਨਾ ਨਾਇਕ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Panna Naik;** ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1933) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ ਜੋ 1960 ਤੋਂ ਫਿਲਾਡੇਲਫੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ *ਪ੍ਰਵੇਸ਼* (1975) ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਈ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਪੰਨਾ ਨਾਇਕ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1933 ਨੂੰ ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਧੀਰਜਲਾਲ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਰਤਨਬੇਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਛਗਨਲਾਲ ਮੋਦੀ (1857-1946) ਬੜੌਦਾ ਰਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ, *ਇਰਾਵਤੀ* ਲਿਖੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੂਰਤ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਰਤਨਬੇਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਸਨ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ। ਉਸਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੀਏ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮਏ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 1960 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੇਖਾਕਾਰ ਨਟਵਰ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਉਸਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, *ਪ੍ਰਵੇਸ਼* (1975) ਲਈ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਚੁਨੀਲਾਲ ਵੇਲਜੀ ਮਹਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।

## ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੰਮ 
* *ਪ੍ਰਵੇਸ਼* (ਦਾਖਲਾ, 1975)
* *ਫਿਲਾਡੇਲਫੀਆ* (1981)
* *ਨਿਸਬਤ* (1984)
* *ਅਰਸਪਾਰਸ* (1989)
* *ਅਵਾਂਜਵਨ* (1991)
* *ਰੰਗ ਜ਼ਾਰੂਖੇ* (2005)
* *ਚੈਰੀ ਬਲੌਸਮ* (2004)
* *ਕੇਤਲਕ ਕਾਵਯੋ* (1990)
* *ਵਿਦੇਸ਼ਨੀ* (2000)
* *ਅਤਰ ਅਕਸ਼ਰ*
* *ਫਲੇਮਿੰਗੋ* (2003)

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਨੈਥਾਲੀ ਸ਼ੈਂਕ ਲੈਂਬੀਰ

ਨਥਾਲੀ ਸ਼ੈਂਕ ਲੈਮ੍ਬੀਰ (4 ਦਸੰਬਰ 1882-25 ਅਕਤੂਬਰ 1929) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਂਕਰ, ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਨੈਥਲੀ ਪੈਂਡਲਟਨ ਕਟਿੰਗ ਸ਼ੈਂਕ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਪਾਟਸਵੁੱਡ ਡੈਂਡਰਿਜ ਸ਼ੈਂਕ ਅਤੇ ਐਫੀ ਮੋਰਗਨ ਸ਼ੈਂਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।[1] ਕਾਂਗਰਸਮੈਨ ਨਥਾਨੇਲ ਜੀ. ਪੈਂਡਲਟਨ ਉਸਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਸਨ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਪੈਨਿਸ਼-ਅਮਰੀਕੀ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਲਈ $25,000 ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਇੱਕ ਚੇਨ ਲੈਟਰ ਸਕੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।[2][3]

## ਕਰੀਅਰ 
ਲੇਮਬੀਅਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲਾਈਟ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਫੂਡ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।[1] ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਐਡੀਸਨ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਿਊਰੋ ਦੀ ਮੈਨੇਜਰ ਸੀ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਰਸੋਈ ਉਪਯੋਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਸੀ,[2] ਅਤੇ 1919 ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਮੌਰਗੇਜ ਅਤੇ ਟਰੱਸਟ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ।[3][4] "ਮਹਿਲਾ ਵਿਭਾਗ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਖੁਦ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਹ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ," ਉਸਨੇ 1920 ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ।[5] ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਟੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1925 ਤੋਂ 1926 ਤੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸੀ, [6][7] ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਹਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ।[2]

ਲੈਮਬੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਬੈਂਕ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, [1][2] ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਬੈਂਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬੈਂਕਰ ਸੀ।[3] ਉਸਨੇ ਹਾਰਪਰ'ਜ਼ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ, [4][5] ਅਤੇ ਦ ਡਿਲੀਨੇਟਰ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਰਲਡ ਲਈ ਬੈਂਕਿੰਗ 'ਤੇ। ਉਹ ਚਾਈਲਡ ਸਟੱਡੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਵਿਖੇ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਨਰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਸੀ।[3]

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਨੈਥਲੀ ਸ਼ੈਂਕ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1904 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਦੇ ਚਾਰਲਸ ਗਲੇਨ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; [1] ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਜਾਰਜ ਸੀ।[2][3] ਉਸਨੇ 1909 ਵਿੱਚ ਸਟਾਕ ਬ੍ਰੋਕਰ ਵਿਲੀਅਮ ਲੈਮਬੀਅਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਅਦਾਕਾਰਾ ਕਲਾਰਾ ਬਲੱਡਗੁਡ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸਨ, ਨਥਾਲੀ ਲੀ ਲੈਮਬੀਅਰ ਕਾਰਨੇਲ [4] ਅਤੇ ਜੋਸਫਾਈਨ ਲੈਮਬੀਅਰ ਸ਼ਿਫ (ਜੌਨ ਐਮ. ਸ਼ਿਫ ਦੀ ਪਤਨੀ)। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1913 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।[5][6] ਨਥਾਲੀ ਸ਼ੈਂਕ ਲੈਮਬੀਅਰ ਉਸੇ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, [7][8] ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਨ;[9] ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਅਕਤੂਬਰ 1929 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ 46 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਗਈ।[10] ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ $125,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।[11] ਉਹ ਬਿਲ ਲੈਮਬੀਅਰ ਦੀ ਪੜਦਾਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1929
ਅਦਿਤੀ ਅਵਸਥੀ

**ਅਦਿਤੀ ਅਵਸਥੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Aditi Avasthi**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉੱਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਐਂਬਾਈਬ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2021 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਫੋਰਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੰਗ ਗਲੋਬਲ ਲੀਡਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਵੋਗ ਦੁਆਰਾ 'ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ' ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਵਸਥੀ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਵੀਨਾ ਅਵਸਥੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਅਵਸਥੀ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਥਾਪਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੂਥ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਤੋਂ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਬੀ.ਏ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਟਾਟਾ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਟਾਟਾ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਏਆਈਐਮਏ ਯੰਗ ਲੀਡਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਿੱਤਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਉਸਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ।

ਆਪਣੀ ਐਮਬੀਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਾਰਕਲੇਜ਼ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਲਈ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਮੁਖੀ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2012 ਵਿੱਚ, ਡੇਲਾਵੇਅਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਸਨੇ ਬਾਰਕਲੇਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਕਾਮਰਸ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਰਕਲੇਜ਼ ਵਿਖੇ, ਅਵਸਥੀ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਮੋਬਾਈਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਵਪਾਰ ਦੇ ਮੁਦਰੀਕਰਨ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ।

2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਐਂਜੀਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ $700,000 ਫੰਡਿੰਗ ਨਾਲ ਐਂਬੀਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਕਲਾਰੀ ਕੈਪੀਟਲ ਅਤੇ ਲਾਈਟਬਾਕਸ ਵੈਂਚਰਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਜੋ ਕਿ ਗਿਆਨ ਗ੍ਰਾਫ਼ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇੰਜਣ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੇਡਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ - ਐਡਵਾਂਸਡ ' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਫਲ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੌਰ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਐਂਬੀਬ ਵਿੱਚ $180 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

ਅਵਸਥੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਭਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਦ੍ਰਿੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧੀਰਜ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਹੈ।"

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
*  40 ਅੰਡਰ 40, 2015
* ਸਾਲ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਔਰਤ ਉੱਦਮੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਸਪਰਪਟਰ
* 2017 ਵਿੱਚ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ  100 ਔਰਤਾਂ
* *ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਰਲਡ* 2017 ਦੁਆਰਾ 40 ਅੰਡਰ 40
* 2018 ਵਿੱਚ, ਯੰਗ ਅਚੀਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, *ਵੋਗ* ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਰਵੀਨ ਹੁੱਡਾ

**ਪਰਵੀਨ ਹੁੱਡਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Parveen Hooda**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੌਕੀਆ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 2019 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਅਤੇ 2022 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2023 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਠਿਕਾਣੇ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ (ITA) ਦੁਆਰਾ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਡੋਪਿੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਤਗਮਾ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੂਮਲਾ ਭਗਵਤੀ

**ਪੂਮਲਾ ਭਗਵਤੀ**, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਰੀਆਪੂਮਲਾ ਜਾਂ ਆਰੀਆਪੁੰਕਾਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਮਾਲਾਬਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਮਲਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਥੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਕੰਨੂਰ ਅਤੇ ਕਾਸਰਗੋੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਮਿੱਥ 
ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਮਲਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਵਰਗੀ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਦੇਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਪੂਮਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀ ਦੀ ਮਦਦ ਮੰਗੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਿੜਦੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਉਪਨਾਮ 'ਪੂਮਰੁਥਾ' (ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ, 'ਪੂ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਫੁੱਲ ਅਤੇ 'ਮਾਰੂਥਨ' ਦਾ ਅਰਥ ਹਵਾ ਹੈ) ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਰਿਆਪੂਮਲਾ ਦਾ ਭਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪੂਮਲਾ ਅਤੇ ਪੂਮਰੂਥਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆਪੂਨਕਾਵੁ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਮਲਨਾਡ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। 

ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਆਰੀਆ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਆਰੀਆਪੂੰਕਣੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਆਰੀਆਪੂੰਕਣੀ ਜੋ 'ਪੂਰਮ ਵਰਤਮ' (ਭਗਵਾਨ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਵਰਤ) ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ। ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕੋਲ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਲਾਨਾਡੂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਕੱਟਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਸਮੁੱਚਾ ਜਹਾਜ਼, ਜੋ ਇਕਤਾਲੀ ਹੱਥ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਇਕੱਤੀ ਹੱਥ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ਪੂਮਲਾ ਅਤੇ ਪੂਮਰੂਥਨ ਨਾਲ ਮਲਾਨਾਡੂ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਜਹਾਜ਼ ਚੇਰੂਵਥੁਰ ਵਿੱਚ ਓਰੀਆਰਾ ਮੁਹਾਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮਿੱਥ ਅਨੁਸਾਰ ਓਰੀਆਰਾ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਣੂਮੂਰਤੀ ਨੇ ਪੂਮਲਾ ਅਤੇ ਪੂਮਰਥਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ।

ਇਕ ਹੋਰ ਮਿੱਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਮਲਾ ਏਜ਼ੀਮਾਲਾ ਦੇ ਕੁਰੂਵੰਥਾਟਾ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਰੂਵੰਤਾਥਾ ਅਤੇ ਰਾਮਾਨਥਾਲੀ ਕੇਰਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੂਮਲਾ ਮੰਦਰ ਹਨ। 

## ਥੇਯਾਮ 
ਆਰੀਆ ਪੂਮਲਾ ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਭਰਾ ਪੂਮਰਥਨ ਨੂੰ ਪੂਮਰਥਨ ਥੇਯਾਮ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਪ੍ਰੋਤੀਵਾ ਬੋਸ

**ਪ੍ਰੋਤੀਵਾ ਬੋਸ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Protiva Bose;** **ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਬਾਸੂ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੰਗਾਲੀ: প্রতিভা বসু) (13 ਮਾਰਚ, 1915 - 13 ਅਕਤੂਬਰ 2006) ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1915 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਸ਼ੋਮੇ ਅਤੇ ਸਰਜੂਬਾਲਾ ਸ਼ੋਮੇ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1934 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਬੁੱਧਦੇਵ ਬੋਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ **ਰਾਨੂ ਸ਼ੋਮ** ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੱਤਾ ਅਤੇ ਦਮਯੰਤੀ ਬਾਸੂ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਧਾਸਿਲ ਬੋਸ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ 42 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਪੋਤੀ, ਕਨਕਾਬਤੀ ਦੱਤਾ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ।

ਬੋਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਗਾਇਕ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਉਸਤਾਦ ਗੁਲ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ। ਕਵੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ, ਗਾਇਕ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਰਾਏ, ਅਤੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਸਿਖਾਏ। ਉਸਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਐਲਪੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਗਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਬੋਸ ਨੇ 200 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੋਨੋਲੀਨਾ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਸੀ, ਜੋ 1940 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕਈ ਨਾਵਲਾਂ 'ਤੇ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 1972 ਵਿੱਚ, ਰੇਬੀਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਕੇ ਦੇ ਉਲਟ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਅਧਰੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰੇਬੀਜ਼ ਵਾਲੇ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਦੀ ਮੌਤ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ "ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ" ਕਾਰਨ ਹੋਈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 'ਭੂਬਨਮੋਹਿਨੀ' ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਨੰਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915
ਰੇਨਾਨਾ ਝਾਬਵਾਲਾ

**ਰੇਨਾਨਾ ਝਾਬਵਾਲਾ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Renana Jhabvala**) ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੀਤੀਗਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਹਿਲਾ ਸੰਘ (SEWA) ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

1990 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗਾਂਧੀਗ੍ਰਾਮ ਰੂਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਚਾਂਸਲਰ ਬਣੀ।

## ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਝਬਵਾਲਾ 1977 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ SEWA ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਜਾਈ ਸਿਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਵਰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ SEWA ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ SEWA ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਵਜੋਂ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। 1981 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਈਲਾ ਭੱਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੀੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਕੱਪੜਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਗਲੀ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਆਮਦਨ, ਬਿਹਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ।

ਝਬਵਾਲਾ ਨੇ ਸੇਵਾ ਭਾਰਤ, ਸੇਵਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਘ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇ 17 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। 1995 ਵਿੱਚ, ਉਹ SEWA ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਬਣੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਜਦੋਂ SEWA ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਹਾਊਸਿੰਗ SEWA ਟਰੱਸਟ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 2002 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੇਵਾ ਬੈਂਕ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਿੱਤ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਹੋਮਨੈੱਟ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਨੇਪਾਲ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੋਮਨੈੱਟ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ। ਉਹ WIEGO (ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ: ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ) ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਹੈ।

ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਨੀਤੀਗਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਅਸੰਗਠਿਤ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਠਿਤ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਨੀਤੀਆਂ ਤੱਕ ਨੀਤੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
* ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਚੈਂਬਰਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਲੇਡੀਜ਼ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, 1990 ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ।
* ਜੈਸੀਸ ਕਰਨਾਵਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1984
* ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ, 1969–1972

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ

**ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Vanhlupuii;** 2 ਜੁਲਾਈ 1946 - 30 ਮਾਰਚ 2024) ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਿਜ਼ੋ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ (ਏ.ਆਈ.ਆਰ.) ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਦਾਵਰਪੁਈ, ਆਇਜ਼ੌਲ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਾਂਖਮਾ ਅਤੇ ਲਾਲਡੇਂਗੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਮਿਜ਼ੋ ਪਾਦਰੀ ਵਾਂਛੂੰਗਾ ਦੀ ਪੋਤੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਿਜ਼ੋ ਔਰਤ ਸੀ। ਬੀ ਲਾਲਜ਼ੇਲਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਈਜ਼ੌਲ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਏਆਈਆਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ 1957 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1969 ਵਿੱਚ 'ਏ' ਗ੍ਰੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਟਾਪ ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋ ਗੀਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ "ਦ ਬਿਗਨਰਸ" ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੈਂਡ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ "ਵੈਨਜ਼" ਬਣਾਇਆ। ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਉਟਰੇਕਟ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਐਡਵੈਂਟਿਸਟ ਚਰਚ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਵਨਹਲੁਪੁਈ ਨੇ ਲਾਲਥੁਆਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 30 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ 77 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।

## ਪੁਰਸਕਾਰ 
* 1980 LG ਟਰਾਫੀ
* 1978 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਜੋਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਗਰਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* ਲੇਲਟੇ ਵੀਲੀ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ
* ਸਦੀ ਦਾ ਜ਼ੋਲੇਂਟੂ ਗਾਇਕ
* 1999 ਏਆਈਆਰ, ਟਾਪ ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ
* 1966, 67, 68 ਥਲਫਾਵਾਂਗ ਕੁਟ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ

## ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ:

# ਥਲਾਈ ਹੁਏਸਨ (ਓਟੋ ਆਈਜ਼ੌਲ), 1984
# ਆਈ ਹੁਨ ਟਿਥਿਆਂਗਲਿਮ ਲਾ (ਅਮਰੀਕਾ), 1985
# ਵੈਨਖਾਮਾ ਹਲੇਟ (ਓਟੋ ਆਈਜ਼ੌਲ), 1991

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਮਿਜ਼ੋ ਸੰਗੀਤ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2024
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸੋਪਫੁਨੂਓ

**ਸੋਪਫੁਨੂਓ** (ਇੰਗਲਿਸ਼) ਅੰਗਾਮੀ ਨਾਗਾ ਲੋਕ ਕਥਾ ਜੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਰੁਚਮਾ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਰਦਨਾਕ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ।

## ਕਹਾਣੀ 
ਸੋਪਫੁਨੂਓ ਰੁਚਮਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ। ਸੋਪਫੁਨੂਓ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕੱਪੜੇ ਪਵਾਏ। ਕੁਝ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਨਫਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੋਪਫੁਨੂਓ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੋਪਫੁਨੂਓ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਮੱਚ ਰਹੇ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਸਮੇਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੁਰੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਪੱਥਰ ਮਿਲੇ। ਜਦੋਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਚਟਾਨ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫਾਨ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਚਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਤਾਂ ਤੂਫਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੁਪਫੁਨੂਓ ਅਤੇ ਦੋ ਪੱਥਰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ ਰੁਚਮਾ 'ਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਰੁਚਮਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਹੁਣ ਰੁਚਮਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੁਪਫੁਨੂਓ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁਪਫੁਨੂਓ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਪੱਥਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।

## ਰੁਚਮਾ ਪਿੰਡ 
ਰੁਚਮਾ ਪਿੰਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਕੋਹਿਮਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਿਪੋਬੋਜ਼ੌ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਚਿਪੋਬੋਜੌ ਦੇ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਤੋਂ 41 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕੋਹਿਮਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
ਇਸ ਲੋਕ-ਕਥਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, 2005 ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ ਚੰਦ ਕਹਾਂ?' ਮਾਤੇਵੀਨੋ ਨੇ ਚੱਕਰੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ "ਦ ਲੈਜੇਂਡ ਆਫ਼ ਸੁਫੋਨੀਓ"। ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ, ਫਿਲਮਾਂ, ਮੂਲ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਪਫੁਨੂਓ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਰੁਚਮਾ ਅਤੇ ਬਿਸਵੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਸੁਪਫੁਨੂਓ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁਪਫੁਨੂਓ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਗਾਲੈਂਡ
ਗੋਪਾਲੀਲਾ

**ਗੋਪਾਲੀਲਾ** (ਓਡੀਆਃ காலிலா) ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਲੀਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੇ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਵਾਲੇ ਦਸਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਠਪੁਤਲੀ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਗੋਪਾਲੀਲਾ ਦੀ ਕਲਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੱਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਟਕ, ਪੁਰੀ, ਕੇਂਦਰਪਾੜਾ, ਗੰਜਮ ਅਤੇ ਢੇਂਕਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। *ਗੋਪਾ* ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ "ਚਰਵਾਹੇ ਮੁੰਡਿਆਂ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ *ਲੀਲਾ* ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਖੇਡਣਾ"। ਕਠਪੁਤਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੋਪਾਲ ਹਨ ਜੋ ਚਰਵਾਹੇ ਦੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਮੌਕਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਨਮਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ, ਕਠਪੁਤਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਗੱਤੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਲਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਲੰਬੀ ਸਕਰਟ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਕਠਪੁਤਰੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਠਪੁਤਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਡੱਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਨਕਾਬ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮੈਂਬਰ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਖਾਵਜ ਢੋਲ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਾਦਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗਾਇਕ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਗੁਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਲਾਕਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਚਾਦਰ ਬਦਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਥਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ।
* ਕਠਪੁਤਲੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ।
* ਨੋਕੁਵਿਦਿਆ ਪਾਵਕਲੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ।
* ਰਾਬਨਾ ਛਾਇਆ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੈਡੋ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ।
* ਸਖੀ ਕੰਧਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੀ ਤਾਰ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ।
* ਸ਼ੈਡੋ ਪਲੇ, ਸ਼ੈਡੋ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬੀ. ਸੀ. ਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।
* ਥੋਲਪਾਵਕੂਥੂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਡੋ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ।
* ਥੋਲੂ ਬੋਮਲਤਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੈਡੋ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ।
* ਤੋਗਾਲੂ ਗੋਮਬੇਯਤਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੈਡੋ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ।
* ਵਾਇਆਂਗ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੇਂਗੂ ਸੁਓਖਰੀ

**ਮੈਂਗੁਸੇ-ਉ ਸੁਓਖਰੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Menguse-ü Süokhrie;** ਜਨਮ 16 ਸਤੰਬਰ 1987), ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ **ਮੈਂਗੂ ਸੁਓਖਰੀ** ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਐਲਬਮ *"ਲਵ ਇਜ਼ ਆਲ ਵੀ ਨੀਡ"* ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਉਹ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 2017 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਨਾਨਾ: ਏ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਅਸ* ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮੇਂਗੂਸੇ-ਉ ਸੂਖਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਸਤੰਬਰ 1987 ਨੂੰ ਕੋਹਿਮਾ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਹਿਮਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਿਸੀ-ਮੀਆ ਥਿਨੂਓ (ਐਲ-ਖੇਲ) ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗਾਮੀ ਨਾਗਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਸੁਓਖਰੀ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਵੋਕਲ ਸਬਕ ਲਏ। ਉਸਨੇ 2004 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਕੋਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਮਿਨਿਸਟਰਜ਼ ਹਿੱਲ ਬੈਪਟਿਸਟ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਬੈਪਟਿਸਟ ਕਾਲਜ, ਕੋਹਿਮਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।

## ਕਰੀਅਰ 
2017 ਵਿੱਚ, ਸੁਓਖਰੀ ਨੇ ਨਾਗਾਮੇਸ ਫਿਲਮ *ਨਾਨਾ: ਏ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਅਸ* ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਟੀਆਕੁਮਜ਼ੁਕ ਆਇਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਆਓਇਮਤੀ ਯੂਥ ਮਿਨਿਸਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਸੁਓਖਰੀ *ਅਨੋ* ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ।

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
## ਪੁਰਸਕਾਰ 
7ਵੇਂ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰ 2015 ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ੋ ਠਾਖਰੋ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਗੀਤ "ਟਿਲ ਵੀ ਟਰਨ ਗ੍ਰੇ" ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਡੁਏਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ "ਲਵ ਇਜ਼ ਆਲ ਵੀ ਨੀਡ" ਗੀਤ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਗੋਸਪਲ ਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ
ਫਿਲੋਮੇਨਾ ਥੰਬੂਚੇਟੀ

**ਫਿਲੋਮੇਨਾ ਰੁਕਮਾਵਤੀ ਥੰਬੂਚੇਟੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: **Philomena Rukmavathy Thumboochetty;** 10 ਅਕਤੂਬਰ 1913 - ਮਾਰਚ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟੋਇਰ ਡੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਫਿਲੋਮੀਨਾ ਥੰਬੂਚੇਟੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਰ ਟੀ. ਥੰਬੂ ਚੇਟੀ, ਓਬੀਈ ਅਤੇ ਸੇਲਵਾਵਤੀ (ਲੇਡੀ ਗਰਟੀਟਿਊਡ ਥੰਬੂ ਚੇਟੀ) ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਸਰ ਟੀਆਰਏ ਥੰਬੂ ਚੈਟੀ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਆਫ਼ਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਸਨ। ਮੈਸੂਰ ਦਾ ਦੀਵਾਨ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਲਕੱਤਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟੋਇਰ ਡੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਮਿਲਿਆ, ਕੰਜ਼ਰਵੇਟੋਇਰ ਡੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ ਜਾਰਜਸ ਏਨੇਸਕੋ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਬਣ ਗਈ।

## ਕਰੀਅਰ 
ਥੰਬੂਚੇਟੀ "ਇੱਕ ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।" ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ 1934 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਜਾਰਜ ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1935 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਏਓਲੀਅਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦਿੱਤਾ। 1935 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਜਗਨਮੋਹਨ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਲੇਸ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। 1937 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜੀਵਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, *ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਫਿੱਡਲਰ ਕਵੀਨ: ਏ ਸ਼ਾਰਟ ਸਕੈਚ ਆਫ਼ ਫਿਲੋਮੇਨਾ ਥੰਬੂਚੇਟੀ* । 1938 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੰਫਨੀ ਕੰਸਰਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਸੋਲੋਿਸਟ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਲਾਈਵ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਥੰਬੂਚੇਟੀ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਟੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; "ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਰਹੀ," ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਉਸਨੇ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸ ਮੂਲਰ ਭਵਨ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ। ਉਹ ਵਾਇਲਨ ਵੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਸਫਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਮੀ-ਜੇਤੂ ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮਨੋਜ ਜਾਰਜ ਸੀ। ਥੰਬੂਚੇਟੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਸੀ। ਫਿਲੋਮੀਨਾ ਥੰਬੂਚੇਟੀ ਦੀ ਮੌਤ 2000 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਥੰਬੂਚੇਟੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* ਫਿਲੋਮੇਨਾ ਥੰਬੂਚੇਟੀ, ਲੇਡੀ ਓਟੋਲੀਨ ਮੋਰੇਲ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਰਟਰੇਟ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913