open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਭਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Root Transparency ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੇਠਲੇ ਜਬਾੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਥੱਲੇ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਅਤੇ ਉਤਲੇ ਜਬਾੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤੋਂ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਵਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਦੰਤੀ ਊਤਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਆਉਣ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸਬਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਤੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਦੰਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 1mm ਤੱਕ ਘਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਉਮਰ ਪਤਾ ਲਵਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੀ ਦਰਜੇਬੰਦੀ 0 ਤੋਂ 3 ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ-

*T0- ਜਦੋਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ
*T1- ਜਦੋਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਬਸ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੋਵੇ
*T2- ਜਦੋਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨੇ ਦੰਦ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ
*T3- ਜਦੋਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨੇ ਦੰਦ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਦਾ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਕਤਲ

[thumb|334x334px|[ਕਾਇਨ|ਕੈਨ ਨੇ ਗੁਸਤਾਵ ਡੋਰ ਦੁਆਰਾ ਹਾਬਲ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ]]
**ਕਤਲ** ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਤਲੇਆਮ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਇਛੁੱਕ ਕੰਮ ਜਾਂ ਭੁੱਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਹੱਤਿਆ ਦੁਰਘਟਨਾ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਤਲ, ਕਤਲ, ਜਾਇਜ਼ ਕਤਲ, ਕਤਲ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਤਲ (ਜਾਂ ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਵਜੋਂ), ਇੱਛਾ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ, ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ। ਮੌਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਨੂੰ ਜੁਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਅਪਰਾਧਿਕਤਾ 
ਅਪਰਾਧਿਕ ਹੱਤਿਆ ਕਈ ਰੂਪ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਜਾਂ ਕਤਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਦੋ ਵਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਤਲ ਅਤੇ ਕਤਲ, ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ।

ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਡਰੱਗ ਐਂਡ ਕ੍ਰਾਈਮ ਦਫਤਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2017 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 464,000 ਲੋਕ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ 89,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।

### ਕਤਲ 
ਕਤਲ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਤਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਮਰ ਕੈਦ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਤਲ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੋ ਵਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ:

* **ਪਹਿਲੀ ਡਿਗਰੀ ਕਤਲ** : ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ, ਇਰਾਦਤਨ ਹੱਤਿਆ।
* **ਦੂਜੀ ਡਿਗਰੀ ਕਤਲ** : ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ।

ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ-ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹੱਤਿਆ, ਕਤਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਐਕਟਰ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਨ ਕਤਲ ਨਿਯਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਗੀਨ ਕਤਲ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸੰਗੀਨ ਜੁਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਨ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਪੀੜਤ, ਇੱਕ ਰਾਹਗੀਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਗੁਨਾਹਗਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਰਾਦਾ—ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਘਾਟ—ਮਾਰਨ ਦਾ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਵੀ ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਕਿਸੇ ਸਹਿ-ਮੁਲਜ਼ਮ ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੁਰਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਰਮ
ਲਾ ਤੋਮਾਤੀਨਾ

**ਲਾ ਤੋਮਾਤੀਨਾ** (ਸਪੇਨੀ: La Tomatina) ਵਾਲੇਂਸੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬੂਨੀਓਲ ਵਿੱਚ ਮਨਾਿੲਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਤਿਓਹਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ੳੁੱਤੇ ਟਮਾਟਰ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ **ਟਮਾਟਰਾਂ ਦੀ ਹੋਲੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
* 2011 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾ ਮਿਲੇਗੀ ਦੁਬਾਰਾ ਲਈ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਮੂੰਗਫਲੀ

**ਮੂੰਗਫਲੀ** ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਫਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਸਲ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ (1966) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੀਰੀ ਦੀ ਫਸਲ ਜਿਆਦਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਉਪਜ ਘਟ ਹੋ ਗਈ। ਮੂੰਗਫਲੀ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕਾਫੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਗਫਲੀ ਇੱਕ ਫ਼ਲੀਦਾਰ ਪੌਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮੀਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 1.3 ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ 2.5 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 100 ਗ੍ਰਾਮ ਕੱਚੀ ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਵਿੱਚ 1 ਲੀਟਰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 250 ਗ੍ਰਾਮ ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਖਣਿਜ ਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੰਨੇ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਮੱਖਣ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾੜੇ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਬਾਲਣ ’ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 100 ਗ੍ਰਾਮ ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਵਿੱਚ 567 ਕੈਲੋਰੀ ਅਤੇ 25.80 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮੂੰਗਫਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਫਲੀਦਾਰ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਫਲੀ ਵਿਚੋਂ ਗਿਰੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਗਿਰੀ ਵਿਚੋਂ ਤੇਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਰੀ ਖਾਧੀ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਗਿਰੀ ਨੂੰ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਬਾਦਾਮ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਰੀ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਾਦਾਮ ਦੀ ਗਿਰੀ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ 60 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਬਹੁਤੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਬੀਜਦੇ ਸਨ। ਰੇਤਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੀ ਪਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮਾਰੂ ਫ਼ਸਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੂੰਗਫਲੀ ਦਾ ਭੋਹ ਊਠਾਂ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦਾ ਮਨ-ਭਾਉਂਦਾ ਚਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੂੰਗਫਲੀ ਨੂੰ ਸਲੰਘਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਵਪਾਰਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੂੰਗਫਲੀ ਬੀਜਣਾ ਹੁਣ ਲਾਹੇਵੰਦ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ ਹੁਣ ਜੀਰੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੂੰਗਫਲੀ ਹੁਣ ਨਾ ਮਾਤਰ ਹੀ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਲਾਭ
*ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਦਾ ਤੇਲ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਸਸਤਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। 
*ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਨਿਊਟ੍ਰੀਐਂਟਸ, ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ, ਵਿਟਾਮਿਨ, ਮਿਨਰਲਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
*ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਕੌਪਰ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਆਇਰਨ, ਜ਼ਿੰਕ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਗਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
*ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵਿਟਾਮਿਨ ਈ ਚਮੜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। 
*ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਸਾਡਾ ਹਾਜ਼ਮਾ ਠੀਕ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
*50-100 ਗ੍ਰਾਮ ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਪਚਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 
*ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। 
*ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋਨੋਅਨਸੈਚੂਰੇਟਿਡ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਾੜੇ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। 
*ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਵਿਚਲੇ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। 
*ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਵਾਇਰਲ ਤੇ ਫ਼ੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਾੜੀ ਤੰਤਰ ਸਬੰਧੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਂਸੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

File:Peanut oil bottle.jpg|
File:PeanutButter.jpg
File:Alegrías_(5557828502).jpg
File:Cacahuates_Japoneses.jpg|
File:Dragee_"Арахис_в_сахарной_глазури"_02.jpg|

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਸਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਦੰਤ ਸਮਾਨਅਧਿਕਰਨ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ **ਦੰਤ ਸਮਾਨਅਧਿਕਰਨ** ਵੀ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Cementum Apposition ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਸੀਮੈਂਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਉਮਰ ਪਤਾ ਲਵਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੀ ਦਰਜੇਬੰਦੀ 0 ਤੋਂ 3 ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ-
* C0- ਆਮ
* C1- ਆਮ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਮੋਟੀ ਪਰਤ
* C2- ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਪਰਤ
* C3- ਬਹੁਤ ਮੋਟੀ ਪਰਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਾਟੀਦਾਰ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਅੰਦੋਲਨ

ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ, ਪਾਟੀਦਾਰ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਪਛੜੇ ਵਰਗ (ਓਬੀਸੀ) ਦੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 25 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ (ਓਬੀਸੀ) ਵਿੱਚ ਸੰਮਲਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵਾਂ ਕੋਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ 27% ਸੀਟਾਂ ਹੋਰ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ, 14% ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਅਤੇ 7% ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂਆਂ ਹਨ। ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 1992 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਨੂੰ 50% ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰੱਖਿਆ ਹੈ
## ਹਵਾਲੇ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ

**ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ** ਜਾਂ **ਦੁਕਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ** ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਹੈ।

## ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ
### ਧੁਨੀ ਪਰਿਵਰਤਨ
ਧੁਨੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ "ਙ" ਧੁਨੀ ਦਾ ਉੱਚਾਰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾਸਿਕ ਲਿਪਾਂਕ ਅਤੇ "ਗ" ਧੁਨੀ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।

### ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਪਰਕ
ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ, ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਪਿਜਨ, ਕ੍ਰਿਓਲ ਆਦਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 13-14ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। "ਪੰਜਾਬ", "ਖ਼ਾਲਸਾ" ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ।

### ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ
ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪਰ ਗ਼ੈਰਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਪੂਰਵਜ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਪਰੋਟੋ-ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਪੂਰਵਜ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਪਰਕ

ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ **ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਪਰਕ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ **ਸੰਪਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਵਾਦ ਬਹੁਤ ਆਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਬਹੁਭਾਸ਼ਕ ਹਨ।

ਜਦ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਭਾਵਕ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਪਰਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੱਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਜਮਾਲਘੋਟਾ

**ਜਮਾਲਘੋਟਾ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ, ਅਸਾਮ, ਬੰਗਾਲ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਗਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਚੀਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਦਾਬਹਾਰ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 10 ਤੋਂ 20 ਫੁੱਟ, ਪੱਤੇ 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਪਤਲੇ ਤਿੱਖੇ ਜਿਸ ਦੇ 3 ਤੋਂ 5 ਸਿਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ 'ਚ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ 'ਚ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ 'ਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਫਲ ਤਿੰਨ ਖੰਡਾਂ 'ਚ ਵੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਚੋਂ ਤਿੰਨ ਬੀਜ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
## ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ
*ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਨਾਮ ਜਯਪਾਲ
*ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਨਾਮ ਜਮਾਲਘੋਟਾ
*ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਨਾਮ ਜਮਾਗੋਟਾ
*ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਨਾਮ ਨੇਪਾਲੋ
*ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਨਾਮ ਜਯਪਾਲ
*ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਨਾਮ ਪਰਗੇਟਿਵ ਕ੍ਰੋਟੋਨ
*ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ ਕ੍ਰੋਟੋਨ ਟਿਗਲਿਯਮ।
## ਗੁਣ
*ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਕੌੜਾ, ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ, ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਚਨ ਵਾਲਾ, ਗਰਮ ਤਸੀਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ 'ਚ ਆਯੁਰਵੇਦ 'ਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੁਲਾਬ ਜਾਂ ਟੱਟੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
*ਸਰੀਰ 'ਚ ਗਰਮੀ ਵਧਨ ਨੂੰ ਇਹ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੀਆ, ਪੱਥਰੀ, ਕਬਜ਼, ਬਲਗਮ, ਪਿੱਤੇ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਰਸਾਇਣਿਕ 
ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ 'ਚ 30 ਤੋਂ 45 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲ ਤੇਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਟਨ ਰੇਜਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਬੈਟਮੈਨ

**ਬੈਟਮੈਨ** ਇੱਕ ਕੌਮਿਕ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੀ.ਸੀ.ਕੌਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਬਾੱਬ ਕੇਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

## ਕਿਰਦਾਰ ਉਤਪਤੀ
ਇਹ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਚਮਗਿੱਦੜਾਂ(ਬੈਟ) ਦੁਆਰਾ ਕੱਟੜ 'ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਮਗਿੱਦੜੀ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਆ ਜਾਣ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਚਮਗਿੱਦੜ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲ਼ਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ 'ਡੀ.ਸੀ.ਕੌਮਿਕਸ' ਨੇ ਘੜਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕੌਮਿਕਸ ਹੈ

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਇਸ ਕਿਰਦਾੇ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਆਨੁਸਾਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ-
#ਬੈਟਮੈਨ ਬਿਗਿਨਜ਼
#ਦ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ

## ਹਵਾਲਾ
ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਵਲ

thumb|ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਵਲ 2025 ਵਿੱਚ।
**ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਵਲ** ਇੱਕ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪਦਮਸ਼ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਅਨੁਵਾਦ
ਦੇਵਲ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਊੜੀਆ, ਬੰਗਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਨੇ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਜੁਰਮ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਬੈਕਟ ਦੇ ਨਾਟਕ ਗੋਦੋ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਅਨੰਤਮੂਲ

**ਅਨੰਤਮੂਲ** ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਲੀ ਜਮੀਨ ਤੇ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ, ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਹੋ ਜੋ ਸਮੁੱਦਰੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਂਤ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 5 ਤੋਂ 15 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦੀ ਉਗਲਾਂ ਜਿਨੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ 1 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਰੂਪ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਜਿਹਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ 'ਚ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਫਲੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ
*ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਨਾਮ ਸਾਰਿਵਾ
*ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਨਾਮ ਅਨੰਤਮੂਲ
*ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਨਾਮ ਸ਼ਵੇਤ ਉਪਲਸਰੀ
*ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਨਾਮ ਉਪਲਸਰੀ
*ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਨਾਮ ਸ਼ਿਆਮਲਤਾ
*ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਨਾਮ ਇੰਡੀਅਨ ਸਾਰਸਪਰੀਲਾ
*ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ ਹੇਮਿਡੇਸਮਸ ੲਨਿਡਕਸ।
## ਗੁਣ
ਇਹ ਮਧੁਰ, ਸ਼ੀਤਲ, ਭਾਰੀ, ਕੌੜੀ, ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ, ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਵੀਰਜ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦਾ ਦੋਰਾ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
## ਰਸਾਇਣਿਕ 
ਇਸ 'ਚ 0.22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੇਲ ਜਿਸਦਾ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਾਗ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲ ਪੈਰਾਨੇਥਾਕਸੀ ਸੇਲਿਸਿਲਿਕ ਐਲਡੀਹਾਈਡ ਕਹਾਉਣਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਸੈਦਪੁਰਾ

**ਸੈਦਪੁਰਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ (ਕੰਪਨੀ)

**ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼** (T-series) ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਦਰਿਆ ਗੰਜ,ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੂਸ਼ਣ ਕੁਮਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ

**ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ** (ਅਰਬੀ: الأدب العربي) ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਅਰਬੀ ਲਫ਼ਜ਼ "ਅਦਬ" ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਲੀਕਾ"।

ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਕੁਰਾਨ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਚਿਰਸਥਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਐਮੀ ਵਿਰਕ

**ਐਮੀ ਵਿਰਕ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂਂ ਵਿਚੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਮੀ ਵਿਰਕ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅੰਗਰੇਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਫਿਲਮ ਵਿੱੱਚ ਮੁੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਉਸਨੇ ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਸਫਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਟਰੈਕ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ "ਯਾਰ ਅਮਲੀ" ਅਤੇ "ਜੱਟ ਦਾ ਸਹਾਰਾ" ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਗਾਣੇ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ "ਜੱਟੀਜ਼ਿਮ" 2013 ਵਿੱੱਚ ਰਿਲੀਜ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਐਲਬਮ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ 2015 ਵਿੱੱਚ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਡੇਬਿਊ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਅਤੀਸ

**ਅਤੀਸ** ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 1 ਤੋਂ 3 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੋਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਅਕਾਰ ਦਿਲ ਦੀ ਸਕਲ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਹਰੇਪਨ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਗੁੱਛਿਆਂ 'ਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ
*ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਨਾਮ ਅਤਿਵਿਧਾ
*ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਨਾਮ ਅਤੀਸ
*ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਨਾਮ ਅਤਿਵਿਸ਼
*ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਨਾਮ ਅਤਿਵਿਸ਼
*ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਨਾਮ ਆਤਇਰਚ
*ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਨਾਮ ਏਕੋਨਾਇਟ
*ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ ਐਕੋਨਾਇਟਸ ਹੇਟੇਰੋਫੀਲਮ।
## ਗੁਣ
ਅਤੀਸ ਦਾ ਰਸ ਤਿਕੜ, ਕਟੁ, ਪਾਚਕ, ਗਰਮ ਤਸੀਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ, ਖੰਘ, ਬਣਾਸੀਰ, ਅਤਿਸਾਰ, ਜ਼ਹਿਰ, ਠੰਡ-ਜੁਕਾਮ, ਹਿਚਕੀ ਲਈ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ।
## ਰਸਾਇਣਿਕ
ਅਤੀਸ ਦਾ ਰਸਾਇਣਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਟਿਸੀਨ, ਹੇਟ੍ਰਾਟੀਸਿਨ, ਤਿਹਾਇਡ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

File:Aconitum vulparia opened flower.jpg
File:Monkshood.jpg
File:Bushi2012.jpg
File:Aconitum-noveboracense01.jpg
File:Aconitum napellus01.jpg
File:Aconitum-reclinatum01.jpg
File:Aconitum-uncinatum01.jpg

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਕੱਚਮਈ ਮਾਦਾ ਦੇ ਤਰਲ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਂਚਣ ਦੇ ਸਮੀਕਰਨ

ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖ ਦੀ ਪਰਿਧੀ ਦੇ ਊਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਿਕ ਅਸੰਤੁਲਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੈੱਲ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਊਰਜਾ-ਖਪਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜੀ ਤੇ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕੱਚਮਈ ਮਾਦਾ ਦੇ ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਰੇਖਿਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੱਚਮਈ ਮਾਦਾ ਦੇ ਤਰਲ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਦੋ ਸਮੀਕਰਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ-
* **ਸਟਰਨਰ ਸਮੀਕਰਨ**- TSD = 7.14 [K+] – 39.1
* **ਮਡੀਆ ਸਮੀਕਰਨ**- TSD = 5.26 [K+] – 30.9
ਜਿੱਥੇ TSD ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ (time since death (hours)) ਅਤੇ [K+] ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੱਚਮਈ ਮਾਦਾ ਵਿੱਚ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ (potassium concentration (mmoll-1))
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਲਿਪੁਲੇਖ ਦਰਾ

**ਲਿਪੁਲੇਖ ਦਰਾ** ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਬਯਾਸ ਘਾਟੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਵਪਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਲਾਕੋਟ (ਪੁਰਾਂਗ) ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Photos of pass
ਸੰਥਾਰਾ

**ਸੰਥਾਰਾ** (Sallekhanā ,also Santhara, Samadhi-marana, Sanyasana-marana),   (संथारा,  सल्लेखना)  ਸੱਲੇਖਣਾ  (ਸਮਾਧੀ ਜਾਂ ਸਥਾਰਾਂ)  ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜਾਣ ਕੇ ਆਪਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਜੈਨ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖਾਨਾ - ਪੀਣਾ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।  ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਧੀ ਜਾਂ ਸੱਲੇਖਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ ਸਾਧਨਾ ਪਧਦਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਥਾਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।  ਸੱਲੇਖਨਾ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ ਸਤ + ਲੇਖਨਾ ।  ਇਸ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹੈ  -  ਸੰਮਿਅਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਕਾਇਆ ਅਤੇ ਕਸ਼ਾਔਂ ਨੂੰ ਕਮਜੋਰ ਕਰਣਾ ।  ਇਹ ਸ਼ਰਾਵਕ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਲਈ ਬਤਾਈ ਗਈ ਹੈ । ਇਸਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅੰਤਮ ਸਾਧਨਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,  ਜਿਸਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕੋਲ ਵੇਖਕੇ ਸੱਬ ਕੁੱਝ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।  ਜੈਨ ਗਰੰਥ ,  ਤੱਤਵਾਰਥ ਨਿਯਮ  ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਏ  ਦੇ ੨੨ਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ :  ਵਰਤਧਾਰੀ ਸ਼ਰਾਵਕ ਮਰਨ  ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੱਲੇਖਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਪੂਰਵਕ ਸੇਵਨ ਕਰੇ ।

ਜੈਨ ਗਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਲੇਖਨਾ  ਦੇ ਪੰਜ ਅਤੀਚਾਰ ਬਤਾਏ ਗਏ ਹਨ :

ਜੀਵਿਤਾਂਸ਼ਸਾ -  ਸੱਲੇਖਨਾ ਲੈਣ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਣਾ

ਮਰਣਾਂਸ਼ਸਾ -  ਵੇਦਨਾ ਵਲੋਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਕੇ ਜਲਦੀ ਮਰਨੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਣਾ

ਮਿਤਰਾਨੁਰਾਗ -  ਅਨੁਰਾਗ  ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਣਾ

ਸੁਖਾਨੁਬੰਧ -  ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਗੇ ਹੋਏ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਣਾ

ਨਿਦਾਂਨ -  ਅਗਲੀ ਵਿਸ਼ਾ - ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਿਆ ਕਰਣਾ

## ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ 
ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸੰਥਾਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਭੋਜਨ ਜਬਰਨ ਬੰਦ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋ ।  ਸੰਥਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।  ਜੈਨ - ਗ੍ਰੰਥਾਂ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ,  ਇਸਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜੋ ਅਨਾਜ ਬੰਦ ਕਰਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ,ਉਹ ਸਿਰਫ ਉਸੀ ਹਾਲਤ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ,  ਜਦੋਂ ਅਨਾਜ ਦਾ ਪਾਚਣ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਵੇ । 

ਇਸਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਦਲੀਲ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਅੰਤਮ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਂਟਿਲੇਟਰ ਉੱਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲ ਪਾਂਦੇ ਹਨ ,ਨਹੀਂ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਪਾਂਦੇ ਹਨ ।  ਇਵੇਂ ਮੌਤ ਦਾ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰਣ ਵਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ,  ਸੰਥਾਰਾ ਪ੍ਰਥਾ ।  ਸਬਰ ਭਰਿਆ ਅੰਤਮ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ  ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣ ਦੀ ਕਲਾ ।

## ਉਦਾਹਰਣ 
ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ( ਮੌਰਿਆ ਸਾਮਰਾਜ  ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ )  ਨੇ ਸ਼ਰਵਣਬੇਲਗੋਲਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਗਿਰੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸੱਲੇਖਨਾ ਲਈ ਸੀ

## ਸੰਥਾਰਾ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਹੈ,ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਤਮਹੱਤਿਆ 
ਜੈਨ ਧਰਮ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਰਮ ਹਨ ਇਸ ਧਰਮ ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਜਯੋ ਅਤੇ ਜੀਣ ਦੋ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈਂ ਜੈਨ  ਧਰਮ ਮੈਂ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਜੀਵ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਪਾਪ ਮੰਨੀ ਗਈਆਂ ਹਨ ,ਤਾਂ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਕ੍ਰਿਤਿਅ ਤਾਂ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਕਹਾਂਦਾ ਹਨ ।  ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰਣਾ ਪਾਪ ਮਾਨ  ਗਿਆ ਹਨ । ਆਮ ਜੈਨ ਸ਼ਰਾਵਕ ਸੰਥਾਰਾ ਉਦੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਪਰੀਜਨਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਭ ਉਪਰਵਾਲੇ  ਦੇ ਹੱਥ ਮੈਂ ਹਨ ਉਦੋਂ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਅਪਨਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਾਂ ਇਸ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਮੈਂ ਪਰੀਜਨਾਂ ਦੀ ਸਹਮਤੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਥਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹ ਉਸਦੀ ਸਹਮਤੀ ਹੋ ਉਦੋਂ ਇਹ ਢੰਗ ਲਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ।  ਇਹ ਢੰਗ ਛੋਟਾ ਬਾਲਕ ਜਾਂ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਇਸ ਢੰਗ ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ  ਦੇ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਨਪਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹਨ ਇਸ ਢੰਗ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮਾ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ । ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਚਿੱਟਾ-ਮੱਛਰ

**ਚਿੱਟਾ-ਮੱਛਰ** ਜਾਂ ਚਿੱਟੀ-ਮੱਖੀ (Whiteflies) ਇੱਕ ਫ਼ਸਲ ਮਾਰੂ ਕੀਟ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਮੱਖੀ ਨੁਮਾ ਕੀਟ ਜੀਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ’ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਲਿਰੋਡੀਡਾਈ(Aleyrodidae) ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣਵਾਲਾ ਕੀਟ ਹੈ। ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀਆਂ 1550 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਚਿੱਟਾ-ਮੱਛਰ, ਚਿੱਟੀ-ਮੱਖੀ ਜਾਂ ਚਿੱਟਾ-ਤੇਲਾ ਆਦਿ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੀਟ ਤਕਰੀਬਨ 2005 ਤੋਂ ਨਰਮੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਬੋਹਰ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਨਰਮੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਿਨੂੰਆਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕੀਟ ਕਿਨੂੰਆਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਰਮੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਿੱਟਾ-ਮੱਛਰ ਨਰਮੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਫ਼ਸਲ ਕਾਲੀ ਪੈ ਕੇ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕ ਕੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
 ਇਸ ਕੀਟ ਤੇ ਹੁਣ ਕੀੜੇ ਮਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਭਾਂਵੇ ਕਿਸਾਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਪਰੇਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਸਲ ਮਰਨ ਕਰ ਕੇ ਆਮਦਨ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਰਮਾ ਪੱਟੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਇਸ ਪਖੋਂ ਲਗਪਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹੁਣਾ ਪਿਆ ਹੀ। 
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* USDA Whitefly Knowledgebase 
* on the UF / IFAS Featured Creatures Website
** *Aleurocanthus spiniferus*, orange spiny whitefly
** *Aleurocanthus woglumi*, citrus blackfly
** *Dialeurodes citri*, citrus whitefly
** *Metaleurodicus cardini*, Cardin's whitefly
** *Parabemisia myricae*, bayberry whitefly
** *Singhiella citrifolii*, cloudywinged whitefly
** *Siphoninus phillyreae*, ash whitefly
* CISR: Center for।nvasive Species Research, Ash Whitefly
* CISR: Center for।nvasive Species Research, Giant Whitefly
* CISR: Center for।nvasive Species Research, Silverleaf Whitefly
* The White-Files: a taxonomic checklist of the world’s whiteflies by D. Ouvrard & J.H. Martin     
*http://www.whiteflyresearch.org 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਟਾ ਮੱਛਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਸਲੀ ਕੀਟ
ਅਨਹਦ (ਐਨਜੀਓ)

**ਅਨਹਦ (ANHAD)** (**ਐਕਟ ਨਾਓ ਫ਼ਾਰ ਹਾਰਮਨੀ ਐਂਡ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ**) 2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਚ 2003 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਮਕਤੂਲ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਹਮਤ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸਫਦਰ ਹਾਸ਼ਮੀ ਦੀ ਭੈਣ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼ਬਨਮ ਹਾਸ਼ਮੀ, ਮਾਰਕਸੀਅਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪ੍ਰੋ ਕੇ ਐਨ ਪਾਨੀਕਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹਰਸ਼ ਮੰਦਰ ਅਨਹਦ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰਤ, ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਮੁਲਤਾਤੁਲੀ

**ਐਡੂਆਰਦ ਡਾਵਸ਼ ਡੈੱਕਰ** (2 ਮਾਰਚ 1820 - 19 ਫਰਵਰੀ 1887), **ਮੁਲਤਾਤੁਲੀ** (ਲਾਤੀਨੀ *multa tuli*, "ਲੰਮਾ ਤਸੀਹਾ ") ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਡੱਚ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਨਾਵਲ, *ਮੈਕਸ ਹਾਵੇਲਾਰ* (1860) ਲਈ ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਜੀਵਨੀ 
ਡਾਵਸ਼ ਡੈੱਕਰ ਆਮ੍ਸਟਰਡੈਮ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਪਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਰੁੱਖਾ ਧੰਦਾ ਬੇਹਦ ਨਾਪਸੰਦ ਸੀ। 1838 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਵਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਸਨੇ ਕਈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਅਤੇ ਆਖਰ 1851 ਵਿੱਚ ਮਾਲੂਕੂ ਵਿੱਚ ਐਂਬੋਨ ਵਿਖੇ ਸਹਾਇਕ-ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਬਣ ਗਿਆ। 1857 ਵਿੱਚ ਜਾਵਾ ਦੇ ਬੈਂਟਮ ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ (ਹੁਣ ਬੈਂਟਮ ਸੂਬਾ) ਦੇ ਲੇਬਾਕ ਵਿਖੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਡੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਪਤਾ ਚੱਲ ਗਏ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਜਿਆਦਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟਾਉ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਖੁੱਲੇਪਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਡੈੱਕਰ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੱਚ ਲੇਖਕ
ਮਿੱਟੀ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੀ

**ਮਿੱਟੀ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੀ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ. ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਹੈ ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਨੂ ਢਿੱਲੋਂ, ਦੀਪ ਢਿੱਲੋਂ, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ, ਰਾਣਾ ਰਣਬੀਰ, ਮਾਹੀ ਗਿੱਲ ਤੇ ਜਪੁਜੀ ਖਹਿਰਾ ਹਨ.

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*ਮਿੱਟੀ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੀ ਆਨ ਲਾਈਨ ਵੇਖੋ

 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਡਾ. ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ

**ਡਾ.ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ** ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਡਾ. ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਟੂਡੈਂਟ ਯੂਨੀਅਨ ਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਪੁਸਤਕਾਂ
#ਨਾਰੀ ਚੇਤਨਾ 
#ਔਰਤ ਦਸ਼ਾ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ 
#ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਖੂਹ ਭਰ ਦਿਆਂ
#ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਰੇਲ ਭਰਾਂ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ
ਕੈਸਪਰ ਡਿਕਟਮ

**ਕੈਸਪਰ ਡਿਕਟਮ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:casper's dictum) ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੜਨ ਦੇ ਦਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੀਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲੋਂ ਹੌਲੀ ਸੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਦੋ ਹਫਤੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਫਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਲਾਤ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ- ਮੌਸਮ ਦਾ ਖੁਸ਼ਕ ਜਾਂ ਨਮ ਹੋਣਾ, ਤਾਪਮਾਨ, ਲਾਸ਼ ਕਿੰਨੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੇ ਦੱਬੀ ਹੈ, ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਵਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਤੰਗ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਡਾ ਸੇਵਨ ਆਦਿ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੌਤ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਦੇ ਰਸਤੇ (atria mortis)

**ਮੌਤ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਦੇ ਰਸਤੇ** ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ- ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਤੰਤ੍ਰਿਕਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਰਕਤ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਵੇ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Death's portal of entry ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਕਨੇਰ

**ਕਨੇਰ** ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਦਾ ਬੂਟਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਦਾਬਹਾਰ ਝਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟਾ ਲਗਭਗ 10 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਪੱਤਿਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 4 ਤੋਂ 6 ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਇੱਕ ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪੱਤੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਤਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪੀਲੇ, ਗੁਲਾਬੀ, ਚਿੱਟੇ, ਲਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਚਪਟੀਆਂ ਗੋਲਾਕਾਰ ਜੋ ਪੰਜ ਤੋਂ ਛੇ ਇੰਚ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
## ਕਿਸਮਾਂ
*ਗੁਲਾਬੀ ਕਨੇਰ
*ਚਿੱਟਾ ਕਨੇਰ
*ਲਾਲ ਕਨੇਰ 
*ਪੀਲੀ ਕਨੇਰ 

## ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ
*ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਨਾਮ ਕਰਵੀਰ
*ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਨਾਮ ਕਨੇਰ
*ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਨਾਮ ਕਣਹੇਰ
*ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਨਾਮ ਕਣੇਰ
*ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਨਾਮ ਕਰਵੀ
*ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਨਾਮ ਔਲਿਐਂਡਰ
*ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ ਨੇਰਿਯਮ ਓਡੋਰੋਮ
## ਗੁਣ
ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਕੌੜਾ, ਤੇਜ, ਗਰਮ ਤਸੀਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਹੜ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਬੁਖਾਰ, ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਰਸਾਇਣਿਕ
ਕਨੇਰ ਦੇ ਬੀਜ 'ਚ 57 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੇਲ ਜਿਸ 'ਚ ਥਿਵੇਟਿਵ ਨਾਂ ਦਾ ਗੁਲੂਕੋਸਾਇਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

File:அறலி பூ.jpg
File:அறலி மொட்டு.jpg
File:அறலி.jpg
File:அறலி 2.jpg
File:Nerium oleander white flowers at Guntur (1).jpg
File:Oleander Capsule Opens.jpg
File:Nerium oleander Ouarzazate wild2.jpg
Image:Oleandrin-skeletal.svg|ਰਸਾਣਿਕ ਪਦਾਰਥ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਛਟੀ ਦੀ ਰਸਮ

**ਛਟੀ** ਜਾਂ **ਛੱਟੀ** (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਛੇਵੀਂ") ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ਗਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਨਕੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਕੱਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਇਸੇ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੰਪਤੀ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ/ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਕ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਛਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਛੋਟੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛਟੀ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਅਰੰਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਕੀਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਠ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਛੁਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਕਈ ਵੇਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚੋਂ ਵਾਕ ਲੈ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਨਾਨਕੇ ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਾਂ (ਆਪਣੀ ਧੀ) ਨੂੰ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗਹਿਣਾ ਵੀ ਜਰੂਰ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਗਲੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਨਾਨਕੇ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਨਾਨਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਈ ਸੂਟ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਜਰੂਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਤਾਏ, ਚਾਚੇ, ਦਾਦੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਖੱਦਰ ਦੇ ਖੇਸ/ਦੁਪੱਟੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੱਕੇ ਲਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

ਕਈ ਵੇਰ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਭੂਆ ਵੀ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗਹਿਣਾ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰ ਫੁਲਕਾਰੀ/ਬਾਗ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੁੰਡਾ ਕੁੱਛੜ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸ਼ਗਨ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਪੜੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਨੈਣ ਤੜਾਗੀ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਸੁਨਿਆਰ ਤੜਾਗੀ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਘੁੰਗਰੂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਤਰਖਾਣ ਗਡੀਰਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਘੁਮਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਖਿਡਾਉਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਘਰ ਦਾ ਚਮਾਰ ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਤਿੱਲੇ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਮੌਜੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਜਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਹਰੋਂ ਘਾਹ ਲਿਆ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਟੰਗ ਕੇ ਵਧਾਈਆਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਲਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਖੇਸ, ਦੁਪੱਟੇ, ਲਾਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਆਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਟ, ਪੱਗ, ਖੇਸ, ਦੁਪੱਟੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਨੌਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਵੇਰ ਮੁੰਡੇ ਦੀਆਂ ਭੂਆਂ ਨੂੰ ਮੱਝਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕੜਾਹ ਨਾਲ ਖਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਕੜਾਹ ਰੱਖ ਕੇ ਪਰੋਸਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਸਮ ਸਮੇਂ ਸੋਹਿਲੜੇ ਤੇ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਾਲੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਛਟੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਕਹਿਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਪਿਆਰ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਕਾਰਜ ਹੁਣ ਪੈਸੇ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੁਣ ਛਟੀ ਦੀ ਰਕਮ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮਾਂ
### ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ
ਛਟੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਛਟੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

### ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ
ਛਟੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾਅਵਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਪੀਰ-ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਖ਼ਾਨਗਾਹ ਉੱਤੇ ਚਿਰਾਗ ਜਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਮੀਰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਸਬਾਜ਼ੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਰਵਾਜ਼ ਵੀ ਹੈ।
### ਮੁਹਾਵਰੇ
ਇਸ ਦਿਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਹਾਵਰਾ ਛਟੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਯਾਦ ਆਉਣ ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਵਰਾ ਅਕਸਰ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਤਕਲੀਫ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਕਲੀਫ ਪਹੁੰਚਾਣ ਉੱਤੇ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਮੁਹਾਵਰੇ ਇਹ ਹਨ: 
*ਛਟੀ ਦਾ ਰਾਜਾ (ਗਰੀਬ)
*ਛਟੀ ਦਾ ਖਾਧਾ ਪੀਤਾ ਕੱਢਣਾ (ਸਖ਼ਤ ਦੰਡ ਦੇਣਾ) 
*ਛਟੀ ਦੇ ਪੋਤੜੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੁੱਕੇ (ਬੇਵਕੂਫੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) 

ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਮੀਰ ਲਖਨਵੀ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਰਦੂ ਸ਼ੇਅਰ ਹੈ:

;ਜਾਨਿਬ ਮੈਕਦਾ ਕ੍ਯਾ ਵੋ ਸਿਤਮ-ਈਜਾਦ ਯਾਦ
;ਮੈਕਸ਼ੋ ਦੂਧ ਛਟੀ ਕਾ ਜੋ ਤੁਮਹੇਂ ਯਾਦ ਆਯਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
1827

**1827** 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1820 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 17 ਜਨਵਰੀ &ndash; ਡਿਊਕ ਆਫ਼ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣਿਆ ਜਿਸ ਹੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
* 5 ਜੂਨ &ndash; ਔਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਏਥਨਜ਼ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਭਾਰਤ )

**ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਭਾਰਤ)** @ ਐਮਟੀਵੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਦੀ ਸੀਰੀਜ ਹੈ। ਜੋ ਕੀ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 17 ਜੂਨ 2011 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਮ. ਟੀ. ਵੀ. ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ
ਨਾਮਕਰਨ ਸੰਸਕਾਰ

### **ਨਾਮਕਰਨ ਸੰਸਕਾਰ** ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਰਸਮ ਹੈ।
## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮਾਂ
### ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ
ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਆਰਵੇਂ, ਬਾਹਰਵੇਂ ਜਾਂ ਤੇਹਰਵੇਂ ਦਿਨ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਲਗਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਕੇ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਦੇ 52 ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਉੱਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਸ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਕੋਈ ਨਾਂ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਬੱਚੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਂ ਰੱਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ
ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 40 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਲੀਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵਾਕ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਂ ਰੱਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਨਾਂ ਪਿੱਛੇ "ਸਿੰਘ" ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਪਿੱਛੇ "ਕੌਰ" ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਛਟੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨ

**ਪੰਜਾਬ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨ** ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਬੋੋਲਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ 23 ਅਪਰੈਲ, 1966 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਸਟਿਸ ਸ਼ਾਹ, ਐਮ.ਐਮ. ਫ਼ਿਲਪ ਅਤੇ ਸੁਬਿਮਲ ਦੱਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। 5 ਜੂਨ, 1966 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰੀਪੋਰਟ ਦਿਤੀ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਹੁਤ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਰਚ, 1966 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣਾ ਮੰਨ ਤਾਂ ਲਿਆ ਪਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਗੁਲਜ਼ਾਰੀ ਲਾਲ ਨੰਦਾ, ਇਸ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਬੇਜਾਨ ਕਰ ਦਿਤਾ। 15 ਅਪਰੈਲ, 1960 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਵਾਸਤੇ 1961 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਮੰਨ ਲਿਆ। 1961 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
## ਵਿਰੋਧੀ ਬਿਆਨ
ਪੰਜਾਬ ਜਨਸੰਘ ਦੇ ਯੱਗ ਦੱਤ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸੀ), ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ, ਚੀਫ਼ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ, ਕਾਂਗਰਸੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਟਵਾਲ, ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸਾਧੂ ਰਾਮ, ਦੀਵਾਨ ਚੰਦੂ ਲਾਲ ਆਦਿ ਨੇ 1961 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ, ਬੋਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰ ਫ਼ਿਰਕੂ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 26 ਅਪਰੈਲ, 1966 ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ 1961 ਨੂੰ ਹੱਦਬੰਦੀ ਦਾ ਮੰਨਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਪਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਅਪਣਾ ਕੇਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਵੀ 1961 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਰੁਧ ਬਿਆਨ ਦਿਤੇ। ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ 13 ਅਪਰੈਲ, 1966 ਨੂੰ ਹੱਦਬੰਦੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੰਨਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਖ਼ਿੱਤੇ ਨੂੰ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਹਰਿਆਣਵੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਹੱਦਬੰਦੀ ਲਈ 1961 ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ।
## ਸਿਫਾਰਸ਼ਾ
ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ 2 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਐਸ. ਬਿਮਲ ਦੱਤ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਭਾਖੜਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਿਤੇ। ਖਰੜ ਤਹਿਸੀਲ ਹਰਿਆਣੇ ਨੂੰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ
ਗੰਗਾਜੀ

**ਗੰਗਾਜੀ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਆਪਿਕਾ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਇਸ਼ਲੈਂਡ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਏਲੀ ਜੈਕਸਨ ਬੇਅਰ, ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ, ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ
ਗੰਗਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਜੂਨ, 1942 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮਿਸਪੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ
*ਯੂ ਆਰ ਦੈਟ (1995)
*ਫ੍ਰੀਡਮ ਐਂਡ ਰਿਸੋਲਵ (1999)
*ਜਸਟ ਲਾਈਕ ਯੂ, ਐਨ ਆਤੋਬਾਓਗ੍ਰਾਫੀ (2003)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸਮਗੋਲੀ

**ਸਮਗੋਲੀ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਂਝੀ - ਦਾ ਮਾਉਨਟੇਨ ਮੈਨ

**ਮਾਂਝੀ - ਦਾ ਮਾਉਨਟੇਨ ਮੈਨ** ਦਸਰਥ ਮਾਂਝੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਦਸਰਥ ਮਾਂਝੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਪਰਬਤ ਮਨੁੱਖ" ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗਯਾ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਹਲੋਰ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਕਿਰਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 22 ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਕੱਲੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਕੱਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਲਈ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੇਤਨ ਮਹਿਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਾਇਕੋਮ 18 ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਅਤੇ ਐਨਐਫਡੀਸੀ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ।.

ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਵਾਜ਼ੁਦੀਨ ਸਿਦੀਕੀ ਨੇ ਦਸਰਥ ਮਾਂਝੀ ਅਤੇ ਰਾਧਿਕਾ ਆਪਟੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 21 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ ਰੀਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ 10 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੇਟ ਤੇ ਲੀਕ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਂਦਰਾ-ਕੁਰਲਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੁਝ ਅਣਪਛਾਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। 30 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਫਰੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2015 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਨੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਵਾਸੀਲੀ ਸੁਖੋਮਲਿੰਸਕੀ

**ਵਾਸਿਲ ਅਲੈਕਸਾਂਦਰੋਵਿੱਚ ਸੁਖੋਮਲਿੰਸਕੀ** (; ) (28 ਸਤੰਬਰ 1918 – 2 ਸਤੰਬਰ 1970) ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਵਿੱਦਿਆ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ *ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਆਂ ਦਿਲ ਆਪਣਾ ਮੈਂ* () ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੁਖੋਮਲਿੰਸਕੀ, ਓਮੇਲਨਿਕ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1933 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਕੂਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਮਨਚੁਕ ਲੈ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਪਰ ਜਲਦ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰੋਬਟਫਕ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲਿਆ। 1935 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1938 ਵਿੱਚ ਸੁਖੋਮਲਿੰਸਕੀ ਨੇ ਪੋਲਟਾਵਾ ਪੈਡਾਗੋਜੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਨੂਫਰੀਯਵਵ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ 1941 ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਲਾਈਨ ਤੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਨਵਰੀ 1942 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸਰੱਕ ਸੀ, ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੈੱਲ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਰਹਿੰਦੀ ਉਮਰ ਉਹਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਰਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ੌਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁਹਾਜ਼ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਫਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1944 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੂਲ ਭੂਮੀਆਂ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿਚ, ਉਹ ਪਾਲੀਸ਼, ਓਨਫਰੀਯਾਈਵ ਰਾਏਨ ਦੇ ਪਵਿਲੇਸ਼ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦਾ (ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ) ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਪੋਸਟ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।

## ਸਿੱਖਿਆ ਦਰਸ਼ਨ 
ਵਾਸੀਲੀ ਸੁਖੋਮਲਿੰਸਕੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਡਮੁੱਲਾ ਤੱਤ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਇਨਸਾਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਨਕਸ਼ ਸੰਵਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਜਗਿਆਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ। ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਤਜਰਬਿਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਿਅਕ ਜਗਤ ਨੂੰ ‘ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਆਂ ਦਿਲ ਆਪਣਾ ਮੈਂ’, ‘ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾ ਜਨਮ’, ‘ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਿਆਣੀ ਸ਼ਕਤੀ’, ‘ਪਾਵਲਿਅਸ਼ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ’ ਆਦਿ ਦਰਜਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੇਖ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਦਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਦਯਾ, ਸੱਚ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਹੱਡ-ਮਾਸ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੀ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕੇਵਲ ਚੰਗਿਆਈ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾਈ ਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਵਿਰੁੱਧ ਬੇਕਿਰਕ ਹੋਣਾ ਵੀ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਲੋਕ
ਮਾਰੀਆ ਅਰਬਾਤੋਵਾ

**ਮਾਰੀਆ ਇਵਾਨੋਵਨਾ ਅਰਬਾਤੋਵਾ** () ਜਨਮ 17 ਜੁਲਾਈ 1957, ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਵੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਟਾਕਸ਼ੋ ਮੇਜ਼ਬਾਨ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਾਰੀਆ ਅਰਬਾਤੋਵਾ (ਮੂਲ ਨਾਮ ਗੈਵਰੀਲੀਨਾ) ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਰੋਮ ਵਿੱਚ 1957 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਅਰਬਾਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਫਿਓਦਰ ਚਾਲੀਆਪਿਨ ਕੋਲ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਨੂੰ ਇਸੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਅਰਬਾਤੋਵਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤਾ ਸੀ,।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਵਰ ਦੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ

*ਵਰ ਦੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ* ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰ ਸ਼ਮੀਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਐਲਬਮ ਹੈ।
ਸ਼ੂਸ਼ਕ

**ਸ਼ੂਸ਼ਕ** ਜਾਂ **ਸ਼ੂਛਕ** ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਟੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੱਚੇ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਟੂਮਾਂ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਝੱਗਾ, ਤੌਲੀਆ ਅਤੇ ਟੋਪੀ ਜਾਂ ਰੁਮਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਨਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਦਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕੱਪੜੇ, ਬਿਸਤਰੇ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਵਾ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਆ ਕੇ ਮਾਂ-ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ ਲਜਾਉਣ ਲਈ ਆਉਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸ਼ੂਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਸਮਾਨ ਦੇਖਣ ਆਉਦੀਆਂ ਹਨ।
## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਛਟੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਣ

**ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਣ** (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: मार्कण्‍डेय पुराण) 18 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਰਕੰਡੇ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਜੈਮਿਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਸਾਰ
ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਜੈਮਿਨੀ ਮਾਰਕੰਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮਾਰਕੰਡੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ 4 ਸਿਆਣੇ ਪੰਛੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਧਿਆਏ 4 ਤੋਂ 44 ਤੱਕ ਜੈਮਿਨੀ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
1663

**1663** 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1660 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
## ਜਨਮ
*6 ਜੂਨ&ndash; ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਾਰਕਸਵਾਦ-ਲੈਨਿਨਵਾਦ

**ਮਾਰਕਸਵਾਦ-ਲੈਨਿਨਵਾਦ**, ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਅਤੇ ਲੈਨਿਨਵਾਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ, ਇੱਕ-ਪਾਰਟੀ ਰਾਜ, ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਤੇ ਰਾਜਕੀ ਦਬਦਬਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਵਾਦ, ਬੁਰਜ਼ਵਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਨ, ਕਿਊਬਾ, ਲਾਓਸ, ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਧਿਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (CPSU) ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪੂਰਬੀ ਬਲਾਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਹੋਜ਼ੇ ਸਾਰਾਮਾਗੋ

**ਜੋਜ਼ੇ ਦੇ ਸੂਸਾ ਸਾਰਾਮਾਗੋ**, (; 16 ਨਵੰਬਰ 1922 – 18 ਜੂਨ 2010), ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1998 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਰੂਪਕ-ਕਥਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਫੈਕਟਰ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਬਵਰਸਿਵ ਝਾਕੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੈਰਲਡ ਬਲੂਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਮਹਾਨਤਮ ਜੀਵਤ ਨਾਵਲਕਾਰ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲਾਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਪੱਛਮੀ ਕੈਨਨ ਦਾ ਸਥਾਈ ਅੰਗ" ਸਮਝਦਾ ਹੈ। 
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਗੋਰਾ ਅਤੇ ਬਾਦਲ

**ਗੋਰਾ ਅਤੇ ਬਾਦਲ** (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: गोरा और बादल) ਚਿੱਤੌੜਗੜ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਯੋਧੇ ਸਨ। ਮਲਿਕ ਮੁਹੰਮਦ ਜਾਯਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਪਦਮਾਵਤ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1298 ਵਿੱਚ (ਕਪਟੀ ਢੰਗ ਨਾਲ) ਛਲ ਨਾਲ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਨੇ ਚਿੱਤੌੜਗੜ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਰਾਵਲ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰੌਤੀ ਵਿੱਚ ਖਿਲਜੀ ਨੇ, ਚਿੱਤੌੜਗੜ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਲ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਣੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਕਿ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਯੁਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਗੋਰਾ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਵੀਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਰਾਣੀ ਪਦਮਨੀ
* ਰਾਵਲ ਰਤਨ ਸਿੰਘ

## ਹਵਾਲੇ
ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)

**ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)** ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸੀਰੀਜ ਹੈ। ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
* 
* 
* 
* About *Coke Studio Pakistan* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ ਵੀ ਸ਼ੋਅ
ਮਿਸਰੀ

**ਮਿਸਰੀ** (, ) ਖੰਡ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਰਵੇਦਾਰ ਡਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਕੜਾਸਿੰਗੀ

**ਕਾਕੜਾਸਿੰਗੀ** ਦਰੱਖਤ ਹੈ ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਥੱਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 25 ਤੋਂ 40 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਦ ਦੀ ਛਿੱਲ ਕਾਲੇ ਮਿਟੀਰੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਛਿਆਂ 'ਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਫਲ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਅਕਾਰ ਦੇ ਗੋਲ ਲਗਦੇ ਹਨ।
## ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ
*ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਨਾਮ ਕਕਰਟਡੰਗੀ
*ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਨਾਮ ਕਾਕੜਾਸਿੰਗੀ
*ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਨਾਮ ਕਾਕਝਾਛਿੰਗੀ
*ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਨਾਮ ਕਾਕੜਾ
*ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਨਾਮ ਕਾਕੜਾ ਛਡੰਗੀ
*ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਨਾਮ ਸਟੇਵਾਟ੍ਰੇਕਸ ਬ੍ਰਾਂਡਿਸ
*ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਨਾਮ ਪਿਸਟੇਸਿਆ ਇਨਟੇਗ੍ਰਿਮਾ
## ਗੁਣ
ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਕੌੜਾ, ਤੇਜ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ, ਗਰਮ ਤਸੀਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੰਘ, ਸਾਹ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਹਿਚਕੀ ਮਸੂੜਿਆਂ 'ਚ ਖੂਨ ਆਉਣਾ ਆਦਿ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਲਾਹੇਬੰਦ ਹੈ।
## ਰਸਾਇਣਿਕ
ਕਾਕੜਸਿੰਗੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਿੱਚ 16 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਫਲ ਵਿੱਚ 8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਟੈਨਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ 20 ਤੋਂ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਟੈਨਿਨ, 1.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ, 3.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਫਟਕੀਏ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਅਤੇ 5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਤਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਬਹੁਤ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਤੇਜ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਵਸ਼ੋਸ਼ਨ

ਇਹ ਉਹ ਹਲਾਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਆਪ ਹੀ ਦੰਦ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੰਤੀ (dentine) ਅਤੇ ਸਿਮੈਂਟੰਮ (cementum) ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Root Resorption ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਉਮਰ ਪਤਾ ਲਵਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੀ ਦਰਜੇਬੰਦੀ 0 ਤੋਂ 3 ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ-
* R0- ਅਵਸ਼ੋਸ਼ਨ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ
* R1- ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਰਾਡੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅਵਸ਼ੋਸ਼ਨ
* R2- ਦੰਦ ਦੇ ਕਾਫੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਵਸ਼ੋਸ਼ਨ
* R3- ਦੰਤੀ (dentine) ਅਤੇ ਸਿਮੈਂਟੰਮ (cementum) ਦਾ ਕਾਫੀ ਹਿੱਸਾ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਗੋਂਗ ਝੀਲ

ਪਗੋਂਗ ਤਸੋ (ਜਾਂ **ਪਗੋਂਗ ਝੀਲ** ; ਤਸੋ: ਲੱਦਾਖੀ ਵਿੱਚ ਝੀਲ) ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 4350 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ 134 ਕੀਮੀ ਲੰਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਦਾਖ਼ ਖੇਤਰ ਵਲੋਂ ਤਿੱਬਤ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਜਨਵਾਦੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੌੜੀ ਨੋਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 8 ਕਿ.ਮੀ.ਚੌੜੀ ਹੈ। ਸ਼ੀਤਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ,ਪੂਰੀ ਝੀਲ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੇਹ (ਭਾਰਤ) ਵਲੋਂ ਪਗੋਂਗ ਤਸੋ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਦਾ ਸਫਰ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਘਾਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵਖਰਾ ਭੂਮੀ ਜਿੰਦਰਾਬੰਦ ਜਲ ਘਾਟ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਗਾਹ (ਵੈਟ-ਲੈਂਡ) ਵਜੋਂ ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੇਨਸ਼ਨ (Ramsar Convention)ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਧੀਨ ਹੈ। 

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

File:Pangong Tso Blue water.JPG|ਪਗੋਂਗ ਤਸੋ ਝੀਲ ਦਾ ਨੀਲਾ ਪਾਣੀ 
 
Image:Ducks in Pangong Tso.jpg|ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬਤਖਾਂ 
Image:Pangong_Tso_Lake_hansraj.JPG|ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਝੀਲ 
Image:Pangong_Tso_road_hansraj.JPG|ਪਗੋਂਗ ਤਸੋ ਝੀਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ
Image:Pangong_Tso_road1_hansraj.JPG|ਪਗੋਂਗ ਤਸੋ ਝੀਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ
Image:Pangong Tso in April.JPG|ਪਗੋਂਗ ਤਸੋ ਝੀਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ 
Image:pangong Tso wide.jpg|ਪਗੋਂਗ ਤਸੋ ਝੀਲ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 
Image:Pangong Tso lake1.jpg|ਪਗੋਂਗ ਤਸੋ ਝੀਲ ਦਾ ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ 
image:Pangong Tso 2.jpg|ਪਗੋਂਗ ਤਸੋ 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
*Tso Moriri
*Chumar
*Chepzi
*Rudok
*National Large Solar Telescope, one of the world largest solar telescope proposed to be built near Pangong Tso
*Soda lake

 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਦਾਖ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਵੰਡ (ਨਿੱਕੀ ਫ਼ਿਲਮ)

**ਵੰਡ** ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਿਕੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ 2014 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਜੋ 40 ਮਿਨਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਗੁਰਜਿੰਦਰ ਮਾਨ ਨੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪਵਨੀਤ ਬਿਰਗੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦਵੰਦ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਇੱਕ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਰੋਟੋ-ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਪਰੋਟੋ-ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ** ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪੂਰਵਜ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਮੰਨਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਜਨ, ਕ੍ਰਿਓਲ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਯਤਨ ਅਲਫਰੇਦੋ ਤਰੋਮਬੇੱਤੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਂਝੀ ਪੂਰਵਜ ਭਾਸ਼ਾ 100,000 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 200,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਉਲਟ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਹੀ ਸਹੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
* ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਾਰਸਾ ਪੈਕਟ

**ਵਾਰਸਾ ਪੈਕਟ** (ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ 'ਦੋਸਤੀ, ਸਹਿਯੋਗ, ਅਤੇ ਪਰਸਪਰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਸੰਧੀ, ਕਈ ਵਾਰ, ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ 'ਵਾਰਪੈਕ', ਨਾਟੋ ਵਰਗਾ ਫਾਰਮੈਟ) ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਹੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਅੱਠ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਰਾਜ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਰੱਖਿਆ ਸੰਧੀ ਸੀ। ਵਾਰਸਾ ਪੈਕਟ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਆਰਥਿਕ ਸੰਗਠਨ 'ਪਰਸਪਰ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ' (CoMEcon), ਦੀ ਫੌਜੀ ਪੂਰਕ ਸੀ। ਵਾਰਸਾ ਪੈਕਟ ਇੱਕ ਪੱਖ ਤੋਂ 1954 ਦੇ ਪੈਰਿਸ ਪੈਕਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 1955 ਵਿੱਚ ਨਾਟੋ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਏਕੀਕਰਨ ਕਰਨ ਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅੰਦੋਲਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਓਜੀਬਵੇ ਭਾਸ਼ਾ

**ਓਜੀਬਵੇ ਭਾਸ਼ਾ** (Ojibwa, Ojibway), **ਚਿਪੇਵਾ** ਜਾਂ **ਓਚਿਪਵੇ**, ਅਲਗੋਨਕਿਆਨ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਿਪੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਟਕਸਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਕੁੱਦੋਵਾਲ

**ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਕੁੱਦੋਵਾਲ** ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।
## ਜਿੰਦਗੀ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਕੁੱਦੋਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 1955 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਜਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੁੱਦੋਵਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ ਠੇਕਦਾਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਅਮਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਐਮਏ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1985 ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ 1995 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾ ਵੱਸਿਆ। 
## ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ* (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 2009)
**ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਮੋਇਆ* (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 2014)
**ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ* (ਨਾਟਕ, 2015)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਬੱਲ ਗੋਤ

ਇਹ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਬੀਲਾ ਸੀ। ਬੱਲ ਜੱਟ,ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਭਗਤ ਦੇ ਪੋਤੇ ਬੱਲ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਕਰਨਲ ਟਾਡ ਨੇ ਇਸ ਬੰਸ ਨੂੰ ਵੀ 36 ਰਾਜ ਬੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਹੈ। ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 527 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਾਪਤੀ ਭਟਾਰਕ ਨੇ ਕੱਛ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਲਬੀਪੁਰ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਸਿੰਧ ਦੇ ਅਰਬ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਬਰੂ ਬਿਨ ਜਮਾਲ ਨੇ 757 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਕੇ ਬੱਲ ਬੰਸ ਦੇ ਬਲਭੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਬੰਸ ਦੇ ਕਈ ਰਾਜੇ ਹੋਏ। ਬੱਲ ਜੱਟ ਬੱਲਭੀ ਖੇਤਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਰਿਆਣੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਆ ਗਏ। ਜਿਹੜੇ ਬੱਲ ਜੱਟ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲੋਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਲ ਗੋਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਜਾਟ ਅੰਬਾਲਾ, ਕਰਨਾਲ, ਹਿੱਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਆਬਾਦ ਸਨ। ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਲਾਇਨਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਸੌਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 100 ਦੇ ਲਗਭਗ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਬੱਲ ਆਪਣਾ ਸੰਬੰਧ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਗਹਿਲੋਤਤੇ ਸਿਸੋਦੀਆਵੀ ਬੱਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਖਾ ਗੋਤਰ ਹਨ।
ਬੱਲਾਂ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਬਾਇਆਬਲ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮਾਰ ਮੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਮਾਲਵੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬੱਲ ਸੇਖੋਂ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਬੱਲਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪਿੰਡ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਬੱਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਬੱਲ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਦੁਆਬੇ ਵਿੱਚ ਭੋਗਪੁਰ ਦੇ ਪਾਸ ਬੱਲਾਂ ਪਿੰਡ ਬੱਲ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਰੋਪੜ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਲਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਮਾਝੇ ਦੇ ਬੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਪਿੰਡ ਬਲਮਗੜ੍ਹ ਸੀ। ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਲਮਗੜ੍ਹ ਬਹੁਤ ਉਘਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਅਜਨਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ ਬੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਬੁਤਾਲਾ, ਸਠਿਆਲਾ, ਬੱਲ ਸਰਾਏ, ਜੋਧੇ, ਝਲਾੜੀ, ਛੱਜਲਵਡੀ, ਬੁਡਾਲਾ (ਕਪੂਰਥਲਾ) ਆਦਿ ਕਈ ਪਿੰਡ ਬੱਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹਨ।
ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਸ਼ਹਿਰੇ ਦੇ ਪਾਸ ਵੀ ਇੱਕ ਬੱਲ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਲ ਜੱਟ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਲ ਜੱਟ ਕਾਫ਼ੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਬੱਲ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਦਲਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬੱਲ ਸਿੱਖ ਹਨ। 1881 ਈਸਵੀਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੱਲ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 9721 ਸੀ। ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਬੱਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੰਘ ਸਾਗਰ, ਗੁਰਕੀਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਦਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਲ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੋਤ ਹੈ। ਬੀ ਐਸ ਦਾਹੀਆ ਵੀ ਬੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਲਭੀਪੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਬੀਲੇ
ਤਾਰ (ਸਾਜ਼)

**ਤਾਰ** () ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਇਰਾਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜ਼ਾਨ, ਅਰਮੀਨੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਰਜੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਮ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼
1494

**1494** 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1490 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
## ਘਟਨਾ 
* 2 ਮਈ &ndash; ਇਟਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਲਾਹ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਕੋਲੰਬਸ ਨੇ ਜਮੈਕਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੇਂਟ ਲਾਗਾ ਰੱਖਿਆ।
* 7 ਜੂਨ &ndash; ਸਪੇਨ ਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਲੱਭੇ ਮੁਲਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਏ।
## ਜਨਮ
## ਮਰਨ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕੈਲੜ

**ਕੈਲੜ** ਪਿੰਡ ਚੰਡੀਗੜ ਆਬਾਦ ਕਰਨ ਵੇਲੇ 1952 ਵਿੱਚ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਸੈਕਟਰ 15 ਅਤੇ 16 ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੈਕਟਰ 16 ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ 800 ਦੇ ਕਰੀਬ ਘਰ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਟਿਵਾਣਾ ਗੋਤ ਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕੁਰਾਲੀ, ਖਰੜ,ਦੈਡੀ,ਮਜਾਤ,ਚਟੌਲੀ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵਸੇ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਕੌਸਾ ਸੂਈ

**ਕੌਸਾ ਸੂਈ** (ਲਾਤੀਨੀ: Causa sui; , ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ "ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ") ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਸਪੀਨੋਜ਼ਾ, ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ, ਯੌਂ ਪੌਲ ਸਾਰਤਰ ਅਤੇ ਅਰਨੈਸਟ ਬੈਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਬਾਣੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਬ ਨੂੰ "ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਭਾਵ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ
*ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ