open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਬੁੱਧ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ

thumb|ਬੋਧੀ ਨਾਲੰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਮੱਠ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਤੋਂ ਅੰ. 1200 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸੀ 
**ਬੁੱਧ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ** ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੇ ਨਿਰਵਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਹੋਇਆ। ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਸਰੋਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਰਮ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆ ਇਸਦੇ ਸਾਧਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਵੇਂ ਦੇਖਣਾ "ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ "(ਯਥਾਭੂਤਾ ਵਿਦਿਤਵਾ) ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਬੋਧੀਆਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਲਕਿ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਇਸ ਸਮਝ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕੀਤੀ।ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬੌਧਿਕ ਵਿਚਾਰਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਾਰਗ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਾਰਾਵਾਦ, ਤੱਤ ਮੀਮਾਂਸਾ, ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ, ਮੰਤਕ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

ਮੁੱਢਲਾ ਬੁੱਧਵਾਦ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਕੁਝ ਤੱਤ ਮੀਮਾਂਸਕ ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਗੋਂ ਅਗਲੀ ਅਟਕਲਪਨਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬੋਧੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਥੀਮ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਰੇਈਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੌਧ ਮੱਧ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਰਹੀ ਹੈ।

ਬੋਧੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੁਕਤੇ ਅਕਸਰ ਬੌਧ ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੇ ਅਭਿਧਰਮ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਬੌਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਯਾਨ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਪਾਰਮਿਤਾ, ਮੱਧਿਅਮਕ, ਬੁੱਧ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗਾਚਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।  

## ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਥਿਤੀ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਮੁਕਤੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੋਟਰਜੀਓਲੋਜੀਕਲ (ਧਾਰਮਿਕ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ) ਟੀਚੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮਕ ਬੌਧ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ, ਪੀਟਰ ਡੈਲਰ ਸੈਨਟੀਨਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:ਬੌਧ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਨਿਰਵਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਬੋਧੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਲਈ, ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਮੰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਪ੍ਰਮਾਣ) ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੀ।  ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੌਧ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ "ਜਾਂਚ" (ਉਪਪਾਰਿਕਖਤੀ) ਅਤੇ "ਪੜਤਾਲ" (ਤੁਲੇਤੀ) ਕਰੇ।  ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਆਸ ਵੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਹਿਣੀ ਅਤੇ ਕਰਨੀ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਮਾਸਕਾ ਸੁਤ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 
right|thumb|ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ,18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬਰਮੀ ਵਾਟਰ ਕਲਰ ਚਿੱਤਰ

### ਬੁੱਧ 
ਬੁੱਧ (ਲਗਪਗ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਪੂ) ਮਗਧ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਰਮਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਯੋਗ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਲਾਈਆਂ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲੀ ਨਿਕਾਇਆਂ ਅਤੇ ਆਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੋਟਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤਹਿ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚਲੀ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਸਮੱਗਰੀ ਕਿੰਨੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਬਾਨੀ ਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਿਰਵਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖਾਂ, ਨਿੱਜੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਵੂ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

**ਵੂ** (ਸ਼ੰਘਈ: [ɦu˨˨ ɲy˦˦]; ਸੂਜ਼ੋ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ: [ɦəu˨˨ ɲy˦˦]: ਵੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾ: [ŋ˨˨˧ ਨਾਰੀਯ]) ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਮਾਨ (ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਸਮਾਂ) ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੀਜੈਂਗ ਸੂਬੇ, (ਸ਼ੰਘਾਈ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ), ਅਤੇ ਜਿਆਂਗਸੂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅੱਧ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵੂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਘਾਈ, ਸੁਜ਼ੋਉ, ਨਿੰਗਬੋ, ਵੁਕੀ, ਵੈਨਜ਼ੂ / ਓਜਿਆਗ, ਹਾਂਗਜੌ, ਸ਼ੌਕਸਿੰਗ, ਜਿੰਹੁਆ ਅਤੇ ਯੋਂਗਕਾਂਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਚੂਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ, ਲੂ ਜ਼ੂਨ ਅਤੇ ਕਾਈ ਯੁਆਨਪਈ ਵਰਗੇ ਵੂ ਬੁਲਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਚੀਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਵੂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਕਸਿੰਗ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਓਪੇਰਾ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਕਿੰਗ ਓਪੇਰਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੋਰੰਜਕ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਜ਼ਹੂ ਲਿਬੋ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।  ਵੁ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਘਾਈ, ਨਿੰਗਬੋ, ਕਿਂਗਤੀਆਨ ਅਤੇ ਵੇਂਨਜ਼ੂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸੁਜ਼ੂਆ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੁ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਜ਼ੋ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੁ ਲਿੰਗੂਆ ਫ੍ਰੈਂਟਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਪ੍ਰਪੱਕ ਸ਼ੰਘਾਈਨੀਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਰਥਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਵੁ ਵਚਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੈਰ-ਮਾਹਿਰ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸ਼ੰਘਨੀਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ, ਪੂਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੁ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "ਸ਼ੰਘਨੀਜ਼" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਵੁੱ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸ਼ੰਘੇਨੀ ਇਸ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਘੱਟ ਸਟੀਕ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ "ਜੇਗਨਗਨ ਬੋਲੀ" (江南 話), "ਜਿਆਂਗਜ਼ (ਜਿਆਂਗਜ਼ੂ-ਜਿਆਂਗਿਜਨ) ਬੋਲ਼ੀ" (江浙 話), ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ "ਵਯੁਏਜ਼ ਬੋਲੀ" (吳越 語) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

## ਨਾਮ
ਵੂ (ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ: 吴语; ਪਰੰਪਰਿਕ ਚੀਨੀ: 吳語; ਪਿਨਯਿਨ: ਵਊਯ, 'ਵੂ ਭਾਸ਼ਾ'): ਬੋਲੀ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਸੰਦਰਭ ਹੈ।
ਵੂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ: 吴语 方言; ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚੀਨੀ: 吳語 方言; ਪਿਨਯਿਨ: ਵੁਇਯ ਫਾਨਗਿਆਨ, "ਵੁ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ" ਜਾਂ "ਵੁ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਚੀਨੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ) ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।

ਉੱਤਰੀ ਵੂ (ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ: 北部 吴语; ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚੀਨੀ: 北部 吳語; ਪਿਨਯਿਨ: ਬਿਏਬੀਊ ਵਊਯ): ਵ੍ਹੁਵਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਿਜਯਾਂਗ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਸ਼ੰਘਾਈ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਜਿਆਂਗਸੂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿਹੂ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਟਾਇਜ਼ੌਊ ਡਵੀਜ਼ਨ ਹਨ।

ਦੱਖਣੀ ਵੂ (ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ: 南部 吴语; ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚੀਨੀ: 南部 吳語; ਪਿਨਯਿਨ: ਨੈਨਬਿਊ ਵਊਯੁ): ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੀਜ਼ੀਆੰਗ ਅਤੇ ਉਰਫਾਂਗ, ਵਜ਼ੋਹੂ ਅਤੇ ਚੈਕ ਡਿਵਿਜੇਸ਼ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ।

ਪੱਛਮੀ ਵੂ (ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ: 西部 吴语; ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚੀਨੀ: 西部 吳語; ਪਿਨਯਿਨ: Xībù Wúyǔ): ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਜੁਆਨਜ਼ੌ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਲਈ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੁਆਨਜ਼ੌ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਉੱਤਰੀ ਵੂ ਦੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

## ਵਿਆਕਰਨ
### ਉਦਾਹਰਣਾਂ
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਵਿਲੀਅਮ ਕੁਥਬਰਟ ਫਾਕਨਰ

**ਵਿਲੀਅਮ ਕੁਥਬਰਟ ਫਾਕਨਰ** (ਜਨਮ 25 ਸਤੰਬਰ 1897- ਮੌਤ 6 ਜੁਲਾਈ 1962) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਔਕਸਫੋਰਡ, ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਤੋਂ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ। ਫਾਕਨਰ ਨੇ ਨਾਵਲ, ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਇੱਕ ਨਾਟਕ, ਕਾਵਿ, ਲੇਖ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਲਿਖੇ।

ਫਾਕਨਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਹੈ. ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ 1919 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 1920 ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਫਾਕਨਰ ਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਇਕੋ ਇੱਕ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਏ ਫੇਜ਼ (1954) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਨਾਵਲ 'ਦਿ ਰਿਵੀਵਰਜ਼ (1962)' ਨੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਲਈ ਪੁਲਿਟਰ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। 1998 ਵਿੱਚ, ਮਾਡਰਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 100 ਵਧੀਆ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 1929 ਨਾਵਲ 'ਦਿ ਸਾਊਂਡ ਐਂਡ ਦ ਫੂਰੀ' ਨੂੰ ਛੇਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ।
 
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹਣਯੋਗ ਨਾਵਲ "ਦਿ ਸਾਊਂਡ ਐਂਡ ਦ ਫੂਰੀ"
ਮੈਂਡਰਿਨ ਭਾਸ਼ਾ

**ਮੰਦਾਰਿਨ ਭਾਸ਼ਾ** (ਸਧਾਰਨ ਚੀਨੀ: 官 官; ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚੀਨੀ: 官 話; ਪਿਨਯਿਨ: ਗੁਆਂਹਆ: ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ: "ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬੋਲੀ") ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਮੰਦਾਰਿਨ ਜਾਂ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਈਨੀਜ਼ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸ੍ਰੋਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੰਦਾਰਿਨ ਬੋਲੀ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉੱਤਰੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (北方 话; běifānghuà) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਮੰਦਾਰਿਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੰਦਾਰਿਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ (ਲਗਪਗ ਇੱਕ ਅਰਬ) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ।

ਮੰਦਾਰਿਨ ਸੱਤ ਜਾਂ ਦਸ ਚੀਨੀ ਬੋਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੀਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮੰਦਾਰਿਨ ਹੈ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਨਜਿੰਗ ਤੱਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੇਲੋਂਗਜੀਆਗ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੰਦਾਰਿਨ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਸਾਨੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੰਦਾਰਿਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਟੋਨ ਹਨ। ਮੱਧ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਡੱਕਵੇਂ ਵਿਅੰਜਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਗਲੋਟਲ ਸਟਾਪ ਵਜੋਂ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੰਦਾਰਿਨ ਕਿਸਮਾਂ, ਰੈਟ੍ਰੋਫੈਕਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਬੋਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

## ਨਾਮ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ "ਮੈਂਡਰਿਨ" (ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਮੰਤਰ ਤੋਂ, ਮੱਲੀ ਮਰੇਰਟੀ ਤੋਂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੰਤਰ ਤੋਂ, ਭਾਵ "ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਸਲਾਹਕਾਰ") ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿੰਗ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਕਸਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਇਹਨਾਂ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੋਇਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੈਸੂਇਟ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਮਿਆਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਚੀਨੀ ਨਾਮ ਗੁਆਨਹੂਆ (官 话 / 官 話), ਜਾਂ "ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ" ਤੋਂ "ਮੈਂਡਰਿਨ" ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

## ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ
ਉਚਾਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਅੰਜਨ, ਇੱਕ ਗਲਾਈਡ, ਇੱਕ ਸ੍ਵਰ, ਇੱਕ ਫਾਈਨਲ ਅਤੇ ਟੋਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ-ਰੂਪ ਮੰਦਾਰਿਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਯਮ ਕੁਝ ਧੁਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਸੌ ਵੱਖਰੇ ਸਿਲੇਬਲ ਹੀ ਹਨ।

### ਆਰੰਭਿਕ
ਇੱਕ ਮੰਦਾਰਿਨ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਕੇਤ ਇਹ ਹਨ:

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਦਾਰਿਨ ਭਾਸ਼ਾ
ਚੀਨੀ ਬਾਗ਼

**ਚੀਨੀ ਬਾਗ਼** ਇੱਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਬਾਗ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਬਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਅਨੰਦ ਮਾਨਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਕਵੀਆਂ, ਸਾਬਕਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ, ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਧੇਰੇ ਕਰੀਬੀ ਬਗੀਚੇ, ਜੋ ਕਿ ਸੋਚ ਮਗਨ ਹੋਣ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਅਪਸਾਰ ਲਈ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮੰਤਵ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਇੱਕਸੁਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਆਮ ਚੀਨੀ ਬਾਗ਼ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਲਾਅ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਾਲ ਅਤੇ ਪੈਵੀਲੀਅਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਲੇਵੇਂਦਾਰ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਗ-ਜ਼ੈਗ ਗੈਲਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਇਆ ਹਨ। ਢਾਂਚੇ ਤੋਂ ਢਾਂਚੇ ਤਕ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਸੈਲਾਨੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੌਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤ 
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਆਏ ਚੀਨੀ ਬਾਗ਼ ਸ਼ਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ (1600-1046 ਈਪੂ) ਦੌਰਾਨ ਪੀਲੇ ਦਰਿਆ ਦੀ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਗ਼ ਵੱਡੇ ਬੰਦ ਪਾਰਕ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਰਗੀ ਅਮੀਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। 

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ, ਕੱਛੂਕੁੰਮੇ ਦੇ ਖੋਲਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਿਲਾ-ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਗ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚੀਨੀ ਲਿਪਾਂਕ ਹਨ, ਯੂ, ਪੂ ਅਤੇ ਯੁਆਨ। ਯੂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਗ਼ ਲਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਸੀ। ਕਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ (221-206 ਈਪੂ) ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਆਨ ਸਾਰੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਲਈ ਲਿਪਾਂਕ ਬਣ ਗਿਆ।  ਯੁਆਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਲਿਪਾਂਕ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਕੰਧ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਰਗ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਤਲਾਬ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੌਦਿਆਂ ਜਾਂ ਅਨਾਰ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਗਰਲੇ ਸ਼ਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਗ਼ ਇੱਕ ਟੈਰੇਸ, ਤਲਬ ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਆਫ ਦਿ ਸਪਿਰਟ (ਲਿੰਗਟਾਈ, ਲਿੰਗਜ਼ੋ ਲਿੰਗ੍ਯੂ) ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਵੈਨਵਾਂਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯਿਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਸ਼ਿਜਿੰਗ (ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਰਚਨਾ) ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਖਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:

: "ਆਤਮਾ ਦੇ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਆਪਣੀ ਸੈਰਗਾਹ, ਹਿਰਨੀਆਂ ਘਾਹ ਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਨੌਟਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੰਘਾਉਂਦੀਆਂ, ਹਿਰਨ ਕਿੰਨੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ। ਬੇਦਾਗ ਸਾਫ਼ ਨੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਣl ਚਿੱਟੀਆਂ ਖੰਭੜੀਆਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਤਲਬ ਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਆਪਣੀ ਸੈਰਗਾਹ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਹੀ ਮੱਛੀਆਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਲੋਟਪੋਟਣੀਆਂ "- ਜਾਰਡੀਨਜ਼ ਡੀ ਚਾਈਨਾਵਿਚ ਅਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ 

ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਗ਼ ਸ਼ਾਕੁਈ, ਜਾਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਲੇ, ਆਖਰੀ ਸ਼ਾਂਗ ਸ਼ਾਸਕ, ਕਿੰਗ ਜ਼ਾਉ (1075-1046 ਈਪੂ) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਟੈਰੇਸ, ਜਾਂ ਤਾਈ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਵਰਗ ਪਾਰਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰੀਖਣਕਾਰੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ (ਸ਼ੀਜੀ) ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

### *ਅਮਰਨਸ਼ੀਲਾਂ ਦੇ ਆਈਲ ਦੀ ਦੰਤਕਥਾ* 
right|thumb|A miniature version of Mount Penglai, the legendary home of the Eight।mmortals, was recreated in many classical Chinese gardens

### ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ (206 ਈਪੂ–220 ਈਸਵੀ) 
### ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਬਾਗ਼  (221–618 ਈਸਵੀ) 
right|thumb|ਕੈਲੀਗਰਾਫਰ ਵੈਂਗ ਜ਼ਿਜ਼ੀਆਪਣੇ ਬਾਗ, ਔਰਚਿਡ ਪਵੀਲੀਅਨ ਵਿੱਚ

## ਹਵਾਲੇ 
### Citations 
### ਸਰੋਤ 
; ਕਿਤਾਬਾਂ 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* Suzhou Classical Gardens

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼
ਥੌਮਵਾਦ

[thumb|[ਥੌਮਸ ਐਕੂਆਈਨਸ (&#x2009;1225–1274)]]
**ਥੌਮਵਾਦ** ਇੱਕ  ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਕੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਥੌਮਸ ਐਕੂਆਈਨਸ (1225-1274), ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਤੇ ਚਰਚ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਸਾਕਾਰ ਹੋਇਆ।  ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਅਰਸਤੂ ਬਾਰੇ ਐਕੂਆਈਨਸ ਦੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਮਾ ਥੀਓਲੋਜੀਕਾ ਮੱਧਕਾਲੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਲਈ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। 1914 ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਪਿਅਸ ਐਕਸ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਚਰਚ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਐਕੂਆਈਨਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ:ਦੂਜੀ ਵੈਟੀਕਨ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਐਕੂਆਈਨਸ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ "ਸਦਾਬਹਾਰ ਫਿਲਾਸਫੀ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ।

## ਥੌਮਵਾਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ 
### ਜਨਰਲ 
ਥਾਮਸ ਐਕੂਆਈਨਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਚਾਹੇ ਇਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਯੂਨਾਨੀ, ਰੋਮਨ, ਯਹੂਦੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ (ਭਾਵ, ਉਹ, ਸੰਦੇਹਵਾਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ)। ਉਹ ਮੌਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਤੱਤ-ਮੀਮਾਂਸਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਬਾਰੇ ਸਰਬੰਗੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਅਕੂਆਈਨਸ ਨੇ ਆਦਰਪੂਰਵਕ ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਿਰਫ "ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ" ਕਹਿ ਕੇ ਕੀਤਾ।  ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਨਵਅਫਲਾਤੂਨੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਇਹ ਨਿਰਪੇਖ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਚੀਜ ਕੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਰੱਬ ਆਖਦੇ ਹਾਂ ... [ਅਤੇ ਇਹ] ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਆਤਮਸਾਤੀਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ...। "

### 24 ਥੌਮਵਾਦੀ ਥੀਸਸ 
27 ਜੁਲਾਈ 1914 ਨੂੰ ਪੋਸਟਕੁਐਮ ਸੈਂਕਟੀਸੀਮਸ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ *ਨਾਲ*, , ਪੋਪ ਪਾਈਸ ਐਕਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਤਰਬੱਧ 24 ਥੀਸਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਐਕੂਆਈਨਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਥੌਮਾਈਜ਼ ਦੇ "24 ਥੀਸਿਸਾਂ" ਦੇ ਚਰਚ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੋਮੀਨੀਕਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੇਂਟ ਥੌਮਸ ਅਕਿਨਾਸ ਦੀ ਪੌਂਟੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਡੁਆਰਡ ਹੂਗਨ ਅਤੇ ਪੌਂਟੀਫਾਈਕਲ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਂਜਲੀਕਮ ਅਤੇ ਯੀਸ਼ੂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗੁਈਡੋ ਮੈਟਿਉਸਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 

#### ਹੋਂਦ-ਵਿਗਿਆਨ 
#### ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ 
#### ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ 
#### ਰੱਬ 
## ਤੱਤ-ਵਿਗਿਆਨ 
ਐਕੁਆਈਨਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਂਦ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵੈ-ਸਿੱਧੀਆਂ ਗ਼ੈਰ-ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਕਰਨ-ਕਾਰਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਹ ਹੋਂਦ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਹੋਂਦ ਨਿਰਸਰੀਰ ਹੀ ਹੋਵੇ।

### ਪਰੈਡੀਕੇਸ਼ਨ (ਕਰਤਾ ਕਿਰਿਆ ਸੰਬੰਧ) 
ਐਕੁਆਈਨਸ ਨੇ ਪਰੈਡੀਕੇਟ ਕਰਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆਤਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ
 ਯੁਨੀਵੋਕਲ, ਐਨਾਲੋਜੀਕਲ, ਅਤੇ ਇਕੁਈਵੋਕਲ। .

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅੰਦੋਲਨ
ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

**ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **University of Michigan**, **ਯੂ-ਐਮ**), ਅਕਸਰ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਨ ਆਰਬਰ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, 1817 ਵਿੱਚ ਡਿਟਰੋਇਟ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਬਣਨ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਥੋਲੇਪਿਸਟਮਾਈਡ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ੀਗਨੀਆ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ 1837 ਵਿੱਚ ਅੰਨ ਆਰਬਰ ਵਿੱਚ 40 ਏਕੜ (16 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਈ ਗਈ ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਕੇਂਦਰੀ ਕੈਂਪਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਨ ਆਰਬਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 584 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਨਾਰਥ ਕੈਪਸ, ਫਿਲਿੰਟ ਅਤੇ ਡੀਅਰਬੋਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਖੇਤਰੀ ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਡੈਟਰਾਇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਂਟਰ 34 ਮਿਲੀਅਨ ਗਰੌਸ ਵਰਗ ਫੁੱਟ (780 ਏਕੜ: 3.2 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਮਰੀਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਖੋਜ ਵਾਲੀਆਂ 115 ਡਾਕਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2017 ਤਕ, 24 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ, 6 ਟਿਉਰਿੰਗ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਅਤੇ 1 ਫੀਲਡ ਮੈਡਲਿਸਟ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਰਬੰਗੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਹਿਊਮੈਨੇਟੀਜ਼, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸਟੀਐਮ ਖੇਤਰਾਂ (ਸਾਇੰਸ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਗਣਿਤ) ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਵਪਾਰ, ਡਾਕਟਰੀ, ਕਾਨੂੰਨ, ਫਾਰਮੇਸੀ, ਨਰਸਿੰਗ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ, ਜਨ ਸਿਹਤ, ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇ ਕੋਰਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੇ ਜੀਵਤ ਪੂਰਵ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 540,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਲੂਮਨੀ ਬੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਅਕਾਦਮਿਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੀਆਂ ਐਥਲੈਟਿਕ ਟੀਮਾਂ ਐਨਸੀਏਏ ਦੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ I ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੌਲਵਰੀਨਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਗ ਟੈਂਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀਆਂ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।alt=Painting of a rolling green landscape with trees with a row of white buildings in the background|thumb|*ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ* (1855) Jasper Francis Cropsey

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਜਾਨ ਫੋਰਡ

**ਜਾਨ ਫੋਰਡ** (1 ਫਰਵਰੀ, 1894 - 31 ਅਗਸਤ, 1973) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਸਚਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਸਟੇਜਕੋਚ* (1939), *ਦ ਸਰਚਰਜ਼* (1956), ਅਤੇ *ਦਿ ਮੈਨ ਹੂ ਸ਼ਾਟ ਲਿਬਰਟੀ ਵਲੇਨਸ* (1962), ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਲਾਸਿਕ 20 ਵੀਂ- ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ *ਦ ਗ੍ਰੇਪਸ ਆਫ਼ ਰੇਥ* (1940) ਲਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1935, 1940, 1941, ਅਤੇ 1952) ਇੱਕ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, *ਹਾਓ ਗ੍ਰੀਨ ਵਾਜ ਮਾਈ ਵੈਲੀ* ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿਕਚਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

50 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਲ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਫੋਰਡ ਨੇ 140 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹੁਣ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ) ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੋਰਡ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਓਰਸਨ ਵੈਲਸ ਅਤੇ ਇੰਗਮਰ ਬਰਗਮੈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫੋਰਡ ਨੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸ਼ਾਟਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਕਠੋਰ, ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਕੁਦਰਤੀ ਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜੌਨ ਫੋਰਡ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1914 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫੋਰਡ ਆਪਣੀ ਤੀਬਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੈਚ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਕਾਲੇ ਚਸ਼ਮੇ ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੀ।
## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਫੋਰਡ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਫਰਵਰੀ 1894 ਨੂੰ ਜੌਹਨ ਮਾਰਟਿਨ "ਜੈਕ" ਫੈਨੀ ਵਜੋਂ ਕੇਪ ਏਲਿਜ਼ਾਬੇਥ, ਮੈਨੇ ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਆਗਸਤੀਨ ਫੈਨੀ ਅਤੇ ਬਾਰਬਰਾ "ਐਬੇ" ਕਰਾਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੌਨ ਆਗਸਤੀਨ, 1854 ਵਿੱਚ ਸਪੀਡਾਲ, ਕਾਉਂਟੀ ਗਲਵੇ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਾਰਬਰਾ ਕਰਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਅਰਾਨ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਨੀਸ਼ਮੋਰ ਦੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਕਿਲਰੋਨਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ। ਜੌਨ ਏ. ਫੈਨੀ ਦੀ ਦਾਦੀ, ਬਾਰਬਰਾ ਮੌਰਿਸ, ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ (ਗਰੀਬ) ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 
## ਨੇਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* 

==ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ===
* Ford biography at Yahoo! Movies
* ''"Ford Till '47"* by Tag Gallagher, at SensesofCinema.com
* *"John Ford"* by Richard Franklin, at SensesofCinema.com
* Ford biography (with film poster illustration) at ReelClassics.com
* John Ford Bibliography  at Film.Virtual-History.com
* *"John Ford"'' at TheyShootPictures.com
* Lost John Ford movie unearthed in New Zealand, The Guardian, 7 June 2010
* ਮੈਨੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਟ੍ਰੇਲ ਲਈ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

### ਆਲੋਚਨਾ
* Ford's Depth by Miguel Marías
* The Eloquence of Gesture by Shigehiko Hasumi
* *La furia umana/3*, winter 2010, special about John Ford, texts (in French, Italian, English, Portuguese) by Julio Bressane, Paul Vecchiali, Raymond Bellour, Art Redding, Toni D'Angela, Juan Gorostidi Munguia, Tag Gallagher, Joseph McBride, Jacques Aumont, John Zorn, Barry Gifford, Giulio Giorello, Alberto Abruzzese, Eva Truffaut and others; on www.lafuriaumana.it
* The Influence of Western Painting and Genre Painting on the Films of John Ford Ph.D. Dissertation by William Howze, 1986

### ਸਰਕਾਰੀ ਸਾਈਟ
* Website for John Ford Ireland 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1893
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਟੋਪੀ

thumb|337x337px|18 ਵੀਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
thumb|ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਹੈਟ ਵਿੱਚ ਔਰਤ, ਰੇਨੋਰ: ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਰਿਬਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸਟਰਾ ਟੋਪੀ
ਇੱਕ **ਟੋਪੀ** ਇੱਕ ਸਿਰ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ, ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਫੈਸ਼ਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵਜੋਂ ਰਸਮੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਟੋਪ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਸੂਚਕ ਸੀ ਫੌਜੀ ਵਿਚ, ਟੋਪੀ ਕੌਮੀਅਤ, ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ, ਰੈਂਕ ਜਾਂ ਰੈਜਮੈਂਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤਿਦਾਰ ਟੋਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਸੀਵ ਕੈਪਸ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਮਡ ਟੋਪ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਾਉਂਟਿਡ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਟੋਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਹਾਰਡ ਟੋਪੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਲਸ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਅਫਸਰ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਰੰਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਾਊਂਟੀ ਟੋਪੀ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਸ਼ੰਕਾ ਫਰਹ ਟੋਪੀ ਨਾਲ ਖੱਬਾ-ਡਾਊਨ ਈਅਰਫਾਪਸ ਸਿਰ ਅਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਨਿੱਘੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕੁਝ ਟੋਪ ਪਰਬੂੰਧ ਮੰਤਵਾਂ ਲਈ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਰਟਾਰ ਬੋਰਡ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਟੋਪ ਇੱਕ ਖਾਸ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੈੱਫ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਗਈ ਟੋਪੀ। ਕੁਝ ਟੋਪੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਕ ਕਾਰਜ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਸ਼ਪਾਂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੀ ਪੱਗ।

## ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੋਪੀ ਨਿਰਮਾਤਾ 
ਲੰਡਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਸੇਮ ਜੇਮਜ਼ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦਾ ਜੇਮਜ਼ ਲਾਕ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਟੋਪ ਦੁਕਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ 6 ਮੱਛੀ ਸਟਰੀਟ ਹਿੱਲ ਦਾ ਸ਼ਾਰਪ ਐਂਡ ਡੈਵਿਸ ਸੀ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਟੋਪਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਿਲਿੰਗ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉੱਘੇ ਬੈਲਜੀਅਨ ਟੋਪ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਏਲੀਵ ਪੋਂਪਿਲੋ ਅਤੇ ਫੈਬੇਨੇ ਡੇਲਵੀਗਨੇ (ਨਿਯੁਕਤੀਧਾਰਕ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਵਾਰੰਟ) ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਟੌਹੜੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਿਪ ਟ੍ਰੇਸੀ ਓ ਬੀ ਈ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਲਨਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਟੌਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਵਿਆਹਾਂ ਤੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਊਬਵੇ-ਟੋਪੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਟੈਟਸਨ ਨੇ ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਾਉਂਟੇਡ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਟੇਕਸਾਸ ਰੇਂਜਰਾਂ ਲਈ ਹੈੱਡਕੁਆਰਨ ਬਣਾਇਆ। ਜੋਹਨ ਕਵਾਨਾਗ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਟਾਲੀਅਨ ਟੋਪੀ ਮੇਕਰ ਬੋਰਸਲਨੀਨੋ ਨੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਸਟਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਹੈ।

## ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
ਦਾ ਫ਼ਿਲਪੀ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਉਦਮਿਕ, ਡਾਇਟਰ ਫ਼ਿਲਿਪੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਕਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈਲਥ ਮੁਕਟ ਹੈ। ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ 500 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈਟਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਲਰਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈੱਡ ਕਵਰਿੰਗਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

ਇਹ ਹੈੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਆਮ ਅਤੇ ਆਈਕਾਨਿਕ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਲਿਸਟ ਹੈ ਟੋਪੀ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ:

## ਹਵਾਲੇ
ਭੇਲਪੁਰੀ

**ਭੇਲਪੁਰੀ** ਹੈ, ਇੱਕ ਚਟਪਟਾ ਸਨੈਕ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਦਵੀਪ  ਦਾ ਪਰਸਿੱਧ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦੀ ਚਾਟ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਵਲ, ਸਬਜ਼ੀ ਅਤੇ ਇਮਲੀ ਸਾਸ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭੇਲ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਚੌਪਾਟੀ ਜਾਨ ਜੁਹੂ ਬੀਚ ਜਿਥੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੇਲ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਗੁਕੈਫ਼ੇ ਅਤੇ ਗਲੀ ਦੀ ਰੇੜੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਧੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀ ਵਾਲੇ ਇਸਨੂੰ ਆਮ-ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਭਦੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋ ਜਾਣ ਦੇ ਹੰਨ ਜੋ ਕੀ ਪੱਛਮੀ ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੋਲਕੱਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨੰ ਝਲਮੂਰੀ ਆਖਦੇ ਹੰਨ (ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਚਾਵਲ)। ਮੰਗਲੋਰੇ, ਮੈਸੁਰੁ ਦੇ ਭੇਲ ਨੂੰ ਚੁਰਮੁਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਸੁੱਕੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਭਦੰਗ ਆਖਦੇ ਹੰਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਿਆਜ, ਪੁਦੀਨਾ ਅਤੇ ਨਿਮਬੂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਸਜੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ 
thumb|ਭੇਲ ਪੁਰੀ

### ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਸਮੱਗਰੀ 
3 ਕੱਪ ਪੱਸੇ ਹੋਏ ਚੌਲ਼, 1 ਹੱਥੀ ਮੂੰਗਫਲੀ (ਭੂਨਾ ਅਤੇ ਸਲੂਣਾ), 2 ਆਲੂ (ਉਬਾਲੇ, ਛਿਲੇ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਿਊਬ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਗਏ), 1 ਵੱਡਾ ਪਿਆਜ਼ (ਬਾਰੀਕ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ), 1 ਵੱਡੇ ਟਮਾਟਰ (ਬਾਰੀਕ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ), 1/2 ਟੁਕੜੇ ਧਾਲੀ (ਲਗਭਗ 1/10 ਪਾਊਂਡ ਜਾਂ 50 ਗ੍ਰਾਮ, ਬਾਰੀਕ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ), 2 ਮਿਰਗੀ (ਹਰੇ, ਬਾਰੀਕ ਕੱਟੇ ਹੋਏ), ਹਲਦੀ ਚਟਨੀ (ਜਾਂ ਟਿਤਕ-ਧਾਲੀ ਚਟਨੀ, ਸੁਆਦ ਲਈ), 1 ਹੱਥੀ ਪਪੀੜੀ (ਘਟੇਗਾ ਕੁਚਲਿਆ), 1 ਕੱਪ ਸੇਵਰ

### ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਪਲੇਟ) 
ਕੈਲੋਰੀਜ਼ 1124, ਕੁੱਲ ਵਸਾ 14 ਗ੍ਰਾਮ, ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਫੈਟ 3 ਗ੍ਰਾਮ, ਅਸੈਟਸਰੀਟਿਡ ਫੈਟ 6 ਗ੍ਰਾਮ, ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ 0 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ, ਸੋਡੀਅਮ 877 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟਸ 227 ਗ੍ਰਾਮ, ਡਾਇਟਰੀ ਫਾਈਬਰ 1 ਗ੍ਰਾਮ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ 30 ਗ੍ਰਾਮthumb|305x305px|ਭੇਲਪੁਰੀ ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ ਗਲੀ-ਪਾਸੇ ਦੇ ਵਿਕਰੇਤਾ

### ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਦਮ 
ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕਟੋਰੇ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਨੇ ਹੋਏ ਚੌਲ, ਮੂੰਗਫਲੀ, ਆਲੂ, ਪਿਆਜ਼, ਟਮਾਟਰ, ਧਾਲੀਦਾਰ ਅਤੇ ਹਰਾ ਮਿਠਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਕਰੋ।

ਆਪਣੀ ਸੁਆਦ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਲਦੀ ਚਟਨੀ ਜਾਂ ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਧਨੀ ਚਟਨੀ ਨੂੰ ਪਾਓ।

ਕਟੋਰੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਓ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੇਵੇ ਅਤੇ ਪਪੜੀ ਨਾਲ ਸਜਾਓ।

ਹੁਣ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਖਾਓਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।alt=Churumuri|thumb|201x201px|ਚੁਰੁਮੁਰੀ ਕਰਨਾਟਕ

### ਸੁਝਾਓ 
ਭੇਲ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਖਾਂ ਤੋਂ ਸਹੀ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਬਣਾਓ ਟਾਕੀ ਚੌਲ ਗਿੱਲੇ ਹੋਕੇ ਭੇਲ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਨਾ ਕਰ ਦੇਣ।

ਇਸ ਸਨੈਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਪਹਿਲਾ ਹੀਂ ਚੌਲ, ਸੇਵੇ, ਅਤੇ ਪਪੜੀ (ਆਟਾ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਮੇਵਡਿਆਈ ਬਿਸਕੁਟ) ਨੂੰ ਕੱਠੇ ਰੱਖ ਲੋ।

ਚਟਨੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਬਣਾ ਕੇ ਫਰਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲੋ. ਇਸ ਨਾਲ ਥੋਨੂ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਬਣਾ ਲੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਤਾਜ਼ੀ ਰਹੁ ਅਤੇ ਸੌਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋਉ।

ਕਈ ਚਟਨੀਆਂ ਭੇਲ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੌਂਠ ਚਟਨੀ, ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਚਟਨੀ ਹੈ ਜੋ ਖਜੂਰ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਚਟਨੀ ਹਰੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਪੁਦੀਨੇ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁਆਦ ਲਈ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਸੰਦੀਦਾ ਚਟਨੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ ਸੁਆਦ ਦੇਣ ਲਈ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਕਿਸਮਾਂ 
ਭੇਲਪੁਰੀ ਨੂੰ ਪਿਉਏ ਹੋਏ ਚੌਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਕਟੇ ਹੋਏ ਕੱਚੀ-ਮਿੱਠੀ ਅੰਬ ਦੀ ਫਾੜਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਇਸਨੂੰ ਪਿਆਜ਼, ਪੁਦੀਨਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਮਿਰਚਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਪੜੀ ਪੁਰੀ, ਜੋ ਕੀ ਤਲ ਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

Bhel Preparation.jpg
Bhelpuri, street food of India.jpg
Bhel Puri at Juhu Beach.jpg
Bhelpuri, street food of India.jpg
Bhel puri.jpg
Indian cuisine-Chaat-Bhelpuri-04.jpg
CHATPATI BHELPURI.JPG
IndianFood Bhelpuri.jpg
Indian cuisine-Chaat-Bhelpuri-05.jpg
Bhel puri.jpg

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਖਾਣਾ
ਮਾਰੀਮੁਤ੍ਤੁ ਭਾਰਥਨ

**ਮਾਰੀਮੁਤ੍ਤੁ ਭਾਰਥਨ** (ਜਨਮ 9 ਜਨਵਰੀ 1961) ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਮਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਡਿਫੈਂਡਰ ਹੈ. ਉਸ ਨੂੰ ਡੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2012 ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਟੂਲਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਪਾਸਪੋਰਟ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ. ਅਜਿਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਚਲ ਰਹੇ ਇੱਕ ਖੂਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਅਧੂਰਾ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਹੋਇਆ, ਦਿਸਦਾ ਉਹ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.

## ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ 
ਭਾਰਥਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੱਲਰ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਲਿਤ ਸਬ-ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ. ਦਲਿਤ ("ਅਛੂਤ"), ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਟੀਆ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 260 ਮਿਲੀਅਨ ਦਲਿਤ ਹਨ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.

ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਡਚ ਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਂ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਣ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਰੱਖੀ ਸੀ. 2009 ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਜਾਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ".

ਭਾਰਥਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਦਾਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ, ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫਾਇਦਾ ਦਿਖਦਾ ਹੈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਦਲਿਤ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ". ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਤੀਰੁਨੇਲਵੇਲੀ ਵਿੱਚ. ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ,

## 2009 ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਚਾਰਜ 
27 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਭਾਰਥਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਥਮੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 11 ਜਨਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਸੁਥਮੱਲੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਕੇ. ਮਧਾਨ, ਐਸ. ਅਯੱਪਨ ਅਤੇ ਐਨ. ਅਯੱਪਨ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਅਦਾਲਤ ਨੇ 3 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ 27 ਜੂਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਇਹ ਮਾਮਲਾ 12 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਡਚ ਸਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਠਾਏਗੀ ਕਿ "ਭਾਰਥਨ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਸਮੇਤ". ਅਤੇ ਜੇ ਹੈ ਤਾਂ, ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ.

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡੇਲ ਕਾਰਨੇਗੀ

**ਡੇਲ ਹਰਬੀਸਨ ਕਾਰਨੇਗੀ** ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰਾਰ, ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੁਧਾਰ, ਸੇਲਜ਼ਮੈਨਸ਼ਿਪ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਟਰੇਨਿੰਗ, ਜਨਤਕ ਭਾਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਪਰਸਪਰ ਹੁਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੋਰਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1955
ਅਮਰੀਕ ਡੋਗਰਾ

**ਅਮਰੀਕ ਡੋਗਰਾ** (ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ 1946) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਹੈ।ਅਮਰੀਕ ਡੋਗਰਾ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਬੰਬੇ ਵੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਕੋਲ਼ ਦਿੱਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉੇਸ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਗਿਆਨੀ ਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਭਾਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਲ ਅਤੇ ਸਤਿੰਦਰ ਨੂਰ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਪਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ

## ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਪਰਕਰਮਾ*
**ਸੁਨਹਿਰੀ ਬੀਨ*
**ਅਲਵਿਦਾ ਨਹੀਂ*
**ਇਕੱਲ ਦਾ ਸਫਰ* 
**ਕੱਚ ਦਾ ਗੁੰਬਦ* 
**ਝਾਂਜਰ ਵੀ ਜ਼ੰਜੀਰ ਵੀ* 
**ਗੁਲਬੀਨ*

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਗੇਟੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਫ਼ਰਾਂਕਫ਼ੁਰਟ

**ਗੇਟੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਫ਼ਰਾਂਕਫ਼ੁਰਟ** () ਫ਼ਰਾਂਕਫ਼ੁਰਟ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਹ 1914 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਦੇ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ Universität Frankfurt am Main ਸੀ। 1932 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੂਲਵਾਸੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਵੀ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ/ਨਾਟਕਕਾਰ ਯੋਹਾਨ ਵੁਲਫਗੰਗ ਫਾਨ ਗੇਟੇ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ 46,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 100 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਬੀਰਗੀਟਾ ਵਾਲਫ, ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ ਗਈ ਸੀ। 18 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸ ਵਾਨ ਲਾਉ ਅਤੇ ਮੈਕਸ ਬੋਰਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਉੱਘੇ ਗੋਤਫ੍ਰਿਡ ਵਿਲਹੈਲਮ ਲੇਬਨਿਜ਼ ਇਨਾਮ ਦੇ 11 ਜੇਤੂਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 1484 ਤੱਕ ਪਿਛੇ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟਾਈਟਸ ਬਿਬੇਲੀਓਥੋਕ ਜੋਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਸੈਨਕੈਨਬਰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਜਿਕ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ (1924 ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ) ਫ਼ਰਾਂਕਫ਼ੁਰਟ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸੰਸਥਾਈ ਘਰ, ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਨ ਦੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੂਲ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਵਿਦਵਾਨ ਥੀਓਡੋਰ ਐਡੋਰਨੋ, ਮੈਕਸ ਹਾਰਕਹੀਮਰ ਅਤੇ ਯੁਰਗਨ ਹੈਬਰਮਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਰਬਰਟ ਮਾਰਕਿਊਜ਼, ਐਰਿਕ ਫਰੌਮ ਅਤੇ ਵਾਲਟਰ ਬਿਨਯਾਮੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫ਼ਰਾਂਕਫ਼ੁਰਟ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਾਰਲ ਮੈਨਹੈਮ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹਾਨਸ-ਜੋਰਜ ਗੱਦਮੇਰ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਫਾਰੰਜ਼ ਰੋਜੇਨਜ਼ਵੇਗ, ਮਾਰਟਿਨ ਬੂਬਰ ਅਤੇ ਪਾਲ ਟਿਲਿਚ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਮੈਕਸ ਵੇਟਰਹੀਮਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੋਬਰਟ ਏਲੀਅਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫ਼ਰਾਂਕਫ਼ੁਰਟ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਜਾਂ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ (ਜਾਂ ਯਹੂਦੀ-ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਨਾਜ਼ੀ ਦੌਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, "ਇਸਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕਾਂ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ—ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਜਰਮਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ" ਨਸਲੀ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 1968 ਦੇ ਜਰਮਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਸੀ ਐਸ ਲੂਇਸ

**ਕਲਾਈਵ ਸਟੇਪਲ ਲੂਇਸ** (29 ਨਵੰਬਰ 1898 – 22 ਨਵੰਬਰ 1963) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਅਕਾਦਮਿਕ, ਮੱਧਕਾਲਵਾਦੀ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਪ੍ਰਸਾਰਕ, ਲੈਕਚਰਾਰ, ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਪੱਖਪੂਰਕ ਸੀ। ਉਹ  ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਮੈਗਡਾਲਨ ਕਾਲਜ, 1925-1954) ਅਤੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਮੈਗਡੇਲੀਨ ਕਾਲਜ, 1954-1963) ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਲਪ ਦੇ ਕੰਮਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਕ੍ਰਿਊਟੇਪ ਪੱਤਰਾਂ, ਨਾਰਨੀਆ ਦੇ ਕਿੱਸੇ, ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਟ੍ਰਿਲੋਗੀ ਲਈ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਖਪੂਰਨ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਅਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਸਨਿਟੀ, ਚਮਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਦ ਪ੍ਰੌਬਲਮ ਆਫ਼ ਪੇਨ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। 

ਲੂਇਸ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਜੇ. ਆਰ. ਆਰ. ਟੌਲਕੀਏਨ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਔਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨਕਲਿੰਗਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਗੈਰਰਸਮੀ ਆਕਸਫੋਰਡ ਲਿਟਰੇਰੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ। ਲੂਇਸ ਦੀ ਯਾਦ-ਪਟਾਰੀ ਸਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਡ ਬਾਇ ਜੋਏ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੋਲਕੀਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਲੂਇਸ 32 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਐਂਜਲੀਅਨਵਾਦ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ "ਚਰਚ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ" ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਆਦਮੀ ਬਣਿਆ।  ਲੂਈਸ ਦੀ ਨਿਹਚਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ।

ਲੂਇਸ ਨੇ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਰਨੀਆ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਬਣੀ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਟੇਜ, ਟੀ.ਵੀ., ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਪੱਖਪੂਰਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਪਕ ਪਧਰ ਤੇ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। 

1956 ਵਿਚ, ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਜੋਏ ਡੇਵਿਡਮਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 22 ਨਵੰਬਰ 1963 ਨੂੰ ਲੂਇਸ ਦਾ ਗੁਰਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ 65ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ 50 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਤੇ, ਲੂਇਸ ਨੂੰ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਐਬੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 2014 ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 50 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।  

## ਜੀਵਨੀ 
### ਬਚਪਨ 
ਦਾ ਜਨਮ 29 ਨਵੰਬਰ 1898 ਨੂੰ ਬੇਲਫਾਸਟ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਲਬਰਟ ਜੇਮਸ ਲੁਇਸ (1863-1929), ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪਿਤਾ ਰਿਚਰਡ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵੇਲਜ਼ ਤੋਂ ਆਇਰਲੈਂਡ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਫਲੋਰੈਂਸ ਅਗੱਸਤਾ ਲੂਇਸ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੈਮਿਲਟਨ (1862-1908) ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਹਿਊਗ ਹੈਮਿਲਟਨ ਅਤੇ ਜੌਨ ਸਟੈਪਲਸ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਪੜਪੋਤਰੀ ਫਲੋਰਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਵਾਰਨ ਹੈਮਿਲਟਨ ਲੂਇਸ ਸੀ।

## ਸੂਚਨਾ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਮਧੂ ਕਿੰਨਰ

**ਮਧੂ ਬਾਈ** **ਕਿੰਨਰ** ਛੱਤੀਸਗੜ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਮੇਅਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੋਣ ਲੜਦੇ ਹੋਏ, ਮਧੂ ਨੇ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ, 33,168 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮਹਾਵੀਰ ਗੁਰੂਜੀ ਨੂੰ 4,537 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

## ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 
ਮਾਧੁ ਬਾਈ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਰੇਸ਼ ਚੌਹਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਮਧੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੇ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।

ਮਧੂ ਨੂੰ ਕਥਕ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਬਕਾਇਦਾ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲਕੜੀਆਂ ਚੁਗਣ ਵਾਲਾ ਨਰੇਸ਼ ਚੌਹਾਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਕਥਕ ਡਾੰਸਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕਥਕ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਾਇਗੜ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੋਪਾਲ ਗਈ ਸੀ।

ਮੇਅਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਧੂ ਬਾਈ ਨੇ ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਰਾਇਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਗਾਕੇ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਹਾਵੜਾ-ਮੁੰਬਈ ਰੂਟ' ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਉਹ 60,000 ਤੋਂ 70,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ ਮੇਅਰ ਦੇ ਦਫਤਰ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਪੀੜਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। .

ਮਧੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਲਾ ਜਾਨ 1999 ਵਿੱਚ ਕਟਨੀ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਮੇਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਨੂੰ "ਖ਼ਾਲੀ" ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਮਹਿਲਾ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ 2003 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਤੋਂ ਆਸ਼ਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਨਗਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹੀ ਚੋਣ ਜੈਂਡਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ 
ਮਧੂ ਕਿਸੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। 4 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਾਲਸਾ (NALSA) ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ 9 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੋਈ। ਉਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।  ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵਾਕਆਊਟ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਉਸ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਸਫਾਈ ਰਿਹਾ। ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, "" ਕੋਈ ਸਹੀ ਸੜਕਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੀਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਗੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਉੱਚੇ ਢੇਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਬੁਢੇਪੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਸੌਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿੱਘਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ। ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ - ਇਸ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ।" ਉਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਛੱਪੜਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਭਰਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਛੋਟੇ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਚੁੱਕੇ। ਉਸਨੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਪ੍ਰਿਆ ਤੇਂਦੁਲਕਰ

**ਪ੍ਰਿਆ ਤੇਂਦੁਲਕਰ** (19 ਅਕਤੂਬਰ 1954 – 19 ਸਤੰਬਰ, 2002) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਜਿਸਨੂੰ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਰਜਨੀ" (1984) ਵਿਚਲੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਆ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰ ਇਸ਼ਕ਼ ਔਰ ਮਹੁਬੱਤ (2001), ਰਾਜਾ ਕੋ ਰਾਨੀ ਸੇ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਯਾ (2000) ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸ਼ਾਸਤਰ (1999) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚਲੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਵਿਜੈ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਸਨ।

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਦਾ ਪਹਿਲੀ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਪਲੇਅ ਹੈਯ ਵਦਨ (1969) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁੱਡੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਦੇ ਕਲਪਨਾ ਲਾਜਮੀ ਖੇਡਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 5 ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ, ਇੱਕ ਏਅਰ ਹੋਸਟੇਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਰੀਡਰ ਵੀ ਸੀ।

ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅੰਕੁਰ (1974) ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਨੰਤ ਨਾਗ ਦੀ ਅਧੀਨ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵੱਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਮਰਾਠੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੋਸ਼ਲਜ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਸ਼ੋਕ ਸਾਰਫ, ਰਵਿੰਦਰ ਮਹਾਜਨੀ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਕੋਠਾਰੇ ਵਰਗੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨੇ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ ਮਿੰਚਿਨਾ ਓਟਾ, ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਨਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਰਜਨੀ (1985) ਦੇ ਨਾਲ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਜੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੀ ਟੀਵੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼, ਸਵਯਮਸਿੱਦਧਾ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਹਮ ਪਾਂਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਪੂਜਾ ਨਾ ਫੂਲ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।

## ਮੌਤ 
ਪ੍ਰਿਆ ਅੱਕਾ 'ਰਜਨੀ' ਦੀ ਮੌਤ 19 ਸਤੰਬਰ, 2002 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਦੇਵੀ ਵਿੱਖੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੂਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਸਨੇ "ਰਜਨੀ" ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਲਾਕਾਰ, ਕਰਨ ਰਾਜ਼ਡਨ, ਨਾਲ 1988 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਪਰ 1995 ਵਿੱਚ ਵਿਭਚਾਰੀ ਜਾਂ ਬਦਕਾਰੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਿਆ ਮਰਾਠੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਵਿਜੈ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਮਾਰਟਿਨ ਬੂਬਰ

**ਮਾਰਟਿਨ ਬੂਬਰ** (מרטין בובר; ; ਜ਼ਿਦਿਸ਼ ; 8 ਫਰਵਰੀ, 1878 –
ਜੂਨ 13, 1965) ਇੱਕ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਯਹੂਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਮੈਂ-ਤੂੰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਮੈਂ-ਇਹ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਂਦਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ।  ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਬੂਬਰ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹੁਰੀਤ ਦਾ ਕਰੜਾਈ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਪਰ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪਰਖ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਯਹੂਦੀ ਰਹੁਰੀਤ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1902 ਵਿਚ, ਉਹ ਜ਼ਾਇਨਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤਰਜਮਾਨ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਡਾਇ ਵੈਲਟ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਇਨਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਹੱਟ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1923 ਵਿੱਚ ਬੂਬਰ ਨੇ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖ, Ich und du ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ I ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1925 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਰਜਮਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 

ਉਸ ਨੂੰ 10 ਵਾਰ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੀਵਨੀ 
ਮਾਰਟਿਨ (ਇਬਰਾਨੀ ਨਾਮ: *מָרְדֳּכַי,* *Mordechai*)  ਬੂਬਰ ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੂਬਰ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੱਬਈ ਮੀਰ ਕੈਟਜ਼ਨਲਨਬੋਜਨ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਦੋਆ ਦੇ ਮਹਾਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦਾਦੇ ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਸੁਲੇਮਾਨ ਬੂਬਰ, ਮਿਦ੍ਰੀਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਬੀਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਘਰ ਵਿਚ, ਬੂਬਰ ਨੇ ਯੀਦਿਸ਼ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਬੋਲਦਾ ਸੀ। 1892 ਵਿੱਚ, ਬੂਬਰ ਲੇਮਬਰਗ, ਅੱਜ ਦੇ ਲਵੀਵ, ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਪਰਤਿਆ। 

ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਕਟ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯਹੂਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹੁਰੀਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਲਿਆ: ਉਸਨੇ ਇਮਾਨੂਅਲ ਕਾਂਤ, ਸੋਰੇਨ ਕਿਅਰਕੇਗਾਰਡ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਨੀਤਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।  ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਗਰਲੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।1896 ਵਿਚ, ਬੂਬਰ ਵਿਆਨਾ (ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਜਰਮਨ ਅਧਿਐਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਗਿਆ। 

1898 ਵਿਚ, ਉਹ ਜ਼ਾਇਨਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਹਾਸੰਮੇਲਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। 1899 ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਊਰਿਖ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਬੂਬਰ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪੌਲਾ ਵਿੰਕਲਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ "ਇੱਕ ਬਾਵੇਰੀਆਈ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਲੇਖਕ ਸੀ"  ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਆਪਣਾ ਲਿਆ।

1930 ਵਿੱਚ ਬੂਬਰ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪਦ ਤੋਂ ਇਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਟਰਲ ਆਫਿਸ ਫਾਰ ਜਿਊਇਸ਼ ਅਡਲਟ ਐਜੁਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਦਾਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1938 ਵਿੱਚ ਬੂਬਰ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਮੈਂਡੇਟ ਵਾਲੇ ਫਿਲਿਸਤੀਨ ਦੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਬਸ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹਿਬਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਕੇ ਨਰ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੁਢਲੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਾਰੇ ਵਿਖਿਆਨ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆ। 

ਬੂਬਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੌਲਾ ਦੀ ਮੌਤ 1958 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 13 ਜੂਨ 1965 ਨੂੰ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਤਲਬੀਆ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ: ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਫੇਲ ਬੂਬਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ, ਈਵਾ ਸਟ੍ਰਾਸ-ਸਟੀਨੀਟਜ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1965
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਇਸੀਕ ਕੁਲ

**ਇਸੀਕ ਕੁਲ** (**ਯਸੀਕ ਕਲ**, **ਇਸੀਕ-ਕੋਲ**: , Isıq-Köl, ىسىق-كۅل, ; , *Issyk-Kulj*)  ਪੂਰਬੀ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਤਿਆਨ ਸ਼ਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਦ (ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ) ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਆਇਤਨ ਪੱਖੋਂ (ਸਤਹੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ) ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੱਸਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਈਸ਼ੀਕ-ਕੁਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਰਗਜ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਗਰਮ ਝੀਲ" ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਰਫ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੰਮਦੀ।

ਇਹ ਲੇਕ ਰਾਮਸਰ ਜੀਵ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਪਧਰ ਤੇ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੀਕ-ਕੁਲ ਬਾਇਓਸਫੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
left|thumb|ਇਸੀਕ ਕੁਲ ਝੀਲ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢਾ
right|thumb|275x275px| ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਸੀਕ ਕੁਲ ਝੀਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸੀਕ-ਕੁਲ ਝੀਲ 182 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (113 ਮੀਲ) ਲੰਬੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (37 ਮੀਲ) ਤੱਕ ਚੌੜਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 6,236 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2,408 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਟੀਟੀਕਾਕਾ ਝੀਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਹਾੜੀ ਝੀਲ ਹੈ ਇਹ 1,607 ਮੀਟਰ (5,272 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ 668 ਮੀਟਰ (2,192 ਫੁੱਟ) ਡੂੰਘਾਈ (ਔਸਤ ਗਹਿਰਾ‏ਈ 270 ਮੀਟਰ) ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਝੀਲ ਦੇ ਵਿੱਚ 118 ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ;ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਡੀਜੀਰਗਲਨ ਅਤੇ ਟਿਊਪ ਹਨ। ਲਾਗੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕਈ ਚਸ਼ਮਿਆਂ, ਬਿਸ਼ਮੋਲ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਘਲੀ ਹੋਈ ਬਰਫ਼ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਕੋਈ ਵਰਤਮਾਨ ਆਊਟਲੈਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਹਾਈਡਰੋਲਿਸਟ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ  ਕਿ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਫਿਲਟਰ ਹੋ ਕੇ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਉੱਤਰ ਕੇ ਚੂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੋਨੋਹਾਈਡਰੋਕੈਲਸਾਈਟ ਖਣਿਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਤਿਆਨ ਸ਼ਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਤੈਸਕੀ ਅਲਾਟੂ ਰੇਂਜ ਹਾਵੀ ਹੈ। ਤਿਆਨ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਕੁੰਗੀ ਅਲਾਟੂ ਉੱਤਰ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। 

ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਾਰਾਪਣ ਲਗਪਗ ਲਗਭਗ 0.6% - ਇਸਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਠੰਢੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਾਰਾਪਣ 3.5% ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਅਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੱਧਯੁਗੀ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਲੱਗਪਗ 8 ਮੀਟਰ (26 ਫੁੱਟ) ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸਦਾ ਪੱਧਰ ਹੁਣ ਪਾਣੀ ਹੋਰਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਲਈ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਝੀਲ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਕਿਰਗੀਜ਼ਤਾਨ ਦੇ ਇਸ਼ੀਕ-ਕੁਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। 

## ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 
ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤਵਰਧਕ ਸਥਾਨ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਤਰੀ ਸਾਹਲਾਂ ਤੇ ਕਈ ਆਰਾਮਗਾਹਾਂ  ਸਨ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਤੇ ਬੁਰਾ ਵਕਤ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫ਼ਿਰ ਖਿਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਸੀ. ਰਾਈਟ ਮਿਲਜ਼

**ਚਾਰਲਸ ਰਾਈਟ ਮਿੱਲਜ਼** (28 ਅਗਸਤ, 1916 – 20 ਮਾਰਚ, 1962) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 1946 ਤੋਂ 1962 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ। ਮਿੱਲਜ਼ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦ ਪਾਵਰ ਐਲਾਈਟ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਪਦ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ, ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜਮਾਤੀ ਗਠਜੋੜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਵਾਈਟ ਕਾਲਰ: ਦ ਅਮਰੀਕਨ ਮਿਡਲ ਕਲਾਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਡਲ ਕਲਾਸ ਬਾਰੇ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਲਪਨਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਆਮ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

ਮਿੱਲਜ਼ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬੌਧਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਿਰਪੱਖ ਨਿਰੀਖਣ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਮਿਲਜ਼ ਦਾ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ ਡੈਨੀਅਲ ਗੈਰੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ "1960ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੱਬੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।" ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਮਿੱਲਜ਼ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ "ਨਵੇਂ ਖੱਬੇ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ 1960 ਦੀ ਨਵੇਂ ਖੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮਿੱਲਜ਼ 28 ਅਗਸਤ, 1916 ਨੂੰ ਟੈਕਸਸ ਦੇ ਵੈਕੋ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਚਾਰਲਸ ਗਰੋਵਰ ਮਿਲਜ਼, ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਰਾਈਟ ਮਿਲਜ਼, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।  ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਫਲੋਰੀਡਾ ਤੋਂ ਟੈਕਸਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਸਭ ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਮੇ ਪਲੇ ਸੀ।

## ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲ 
ਮਿੱਲਜ਼ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਸ ਏ ਐਂਡ ਐਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 1939 ਵਿੱਚ ਔਸਟਿਨ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਮਿਲਜ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ: ਦ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸੋਸ਼ਿਆਲੋਜੀਕਲ ਰਿਵਿਊ ਅਤੇ ਦ ਅਮੈਰੀਕਨ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਿਆਲੋਜੀ। 

ਟੈਕਸਸ ਵਿਚ, ਮਿੱਲਜ਼ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਡੌਰਥੀ ਹੈਲਨ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਹ ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵਿਮੈਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵਣਜ ਵਿੱਚ ਬੈਚੂਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਕਤੂਬਰ 1937 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੌਰਥੀ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡੌਰਮਿਟਰੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਮਿਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਥੀਸਿਸ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਦਾ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਕੰਮ ਡੌਰਥੀ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਅਗਸਤ 1940 ਵਿਚ, ਡੌਰਥੀ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰਚ 1941 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 15 ਜਨਵਰੀ 1943 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਪਮੇਲਾ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਥੀ

**ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਥੀ** (5 ਮਾਰਚ 1928 -1992) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। 

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਥੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1928 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨੰਦ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਲੋਕ ਮੂੰਹ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾ ਦੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਰੰਗ ਮੰਚ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦਿਤਾ, ਕਈ ਹਿੰਦੀ-ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਸ਼ੋ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ "ਬੇਹਤਰੀਨ ਨਾਟਕਕਾਰ" ਲਈ ਸ਼ੋਭਨਾ ਐਵਾਰਡ, 1980 ਵਿੱਚ ਭੋਮਿਕਾ ਐਵਾਰਡ, 1981 ਵਿੱਚ ਘਈ ਐਵਾਰਡ, 1982 ਵਿੱਚ "ਬੇਹਤਰੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ" ਲਈ ਪੀ.ਸੀ.ਐਸ. ਐਵਾਰਡ ਤੇ 1983 ਵਿੱਚ "ਬੇਹਤਰੀਨ ਗੀਤ ਲੇਖਕ" ਲਈ ਕਲਾ ਸੰਗਮ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਾਮਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕਾਂ
*ਯਾਦਾਂ ਜਾਗ ਪਈਆਂ
*ਅਣਵਿੱਧੇ ਮੋਤੀ
*ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ
*ਪਿਆਸੇ ਜਾਮ
*ਸਦਕੇ ਤੇਰੇ ਹਾਸੇ ਤੋਂ
*ਦਰਪਣ ਦਿਲ ਦਾ
*ਰੁਲਦੇ ਮੋਤੀ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਵਲੀਦ ਅਲ-ਫੁਸਸੀਨੀ

ਵਲੀਦ ਅਲ-ਫਲਸਤੀਨੀ ਇੱਕ ਫਲਸਤੀਨੀ, ਲੇਖਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬਲਾਗਰ ਹੈ. ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਅਥਾਰਿਟੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਅਤੇ ਬਲਾੱਗ ਪੋਸਟਾਂ' ਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਲਾਮ ਖਿਲਾਫ ਕੁਫ਼ਰ ਬੋਲਣ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ. 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਬਲਸਫੀਏਮਾਈਟਰ!: les prisons d'ਅੱਲ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਬਾਰੇ

## Bibliography 
 interviews Al-Husseini about *Blasphémateur* (2016).]]
*''Blasphémateur !: les prisons d'Allah*, 2015, Grasset ()
**English translation: 
**Une trahison française: Les collaborationnistes de l'islam radical devoilés'' ("A French Treason: The Collaborators of Radical Islam Unveiled"), 2017, Éditions Ring 

**ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ**
https://en.wikipedia.org/wiki/Waleed_Al-Husseini(https://pa.wikipedia.org/wiki/waleed_al-husseini)