open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ਪਿਪਲੰਤਰੀ

**ਪਿਪਲੰਤਰੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਦੇ ਰਾਜਸਮੰਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 
ਪਿਪਲੰਤਰੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਹਰ ਵਾਰ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਨਮ 'ਤੇ 11 ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹ ਰੁੱਖ ਬਚੇ ਰਹਿਣ, ਫਲ ਦੇਣ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਘਾਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ ਕਾਰਨ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ  ਡੰਗਰ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ 300,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ, ਟਾਹਲੀ, ਅੰਬ, ਔਲਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਲੜਕੀ ਵਾਲ਼ੇ ਘਰ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਅਸ਼ਟਾਮ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ ਜੇ ਕੋਈ ਬੂੱਟਾ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਕੁੜੀ  ਦਾ ਵਿਆਹ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੇਰੋਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਗੇ। 

ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 21,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ 10,000 ਰੁਪਏ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੇ, ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ  ਹਲਫ਼ਨਾਮੇ (ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ) 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਪਾਲੀਵਾਲ, ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ  ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਿਰਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਇਹ ਉਪਰਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 

2006 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੇ  ਪਿਪਲੰਤਰੀ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਖ਼ਲਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਹੁਣ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਨਿੰਮ, ਅੰਬ, ਔਲਾ ਅਤੇ ਟਾਹਲੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਵੱਧਦਾ ਹੈ।     

ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਿਉਂਕ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਿੰਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ 2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲੋਵੇਰਾ ਦੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਐਲੋਵੇਰਾ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੁਣ ਐਲੋ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੂਸ ਅਤੇ ਜੈੱਲ ਆਦਿ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਲੇਫ਼ ਬੁੱਕ ਕੰਪਨੀ

**ਅਲੇਫ਼ ਬੁੱਕ ਕੰਪਨੀ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਈ 2011 ਵਿੱਚ ਡੇਵਿਡ ਡੇਵਿਡਰ, ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੇਂਗੁਇਨ ਬੁਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੁਆਰਾ, ਰੂਪਾ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਆਰ.ਕੇ. ਮਹਿਰਾ ਅਤੇ ਕਪੀਸ਼ ਮਹਿਰਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 
ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਗਲਪ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲੇਖਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੋਮੀਲਾ ਥਾਪਰ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ, ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਸਾਇਰਸ ਮਿਸਤਰੀ, ਰਸਕਿਨ ਬਾਂਡ, ਰਾਜਮੋਹਨ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ ਵਰਗੇ ਸਥਾਪਤ ਲੇਖਕਾਂ ਤੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਹੈ।  ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੰਪਨੀ ਗਲਪ, ਇਤਿਹਾਸ, ਜੀਵਨੀ, ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਵਰਤਮਾਨ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਯਾਤਰਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨ, ਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ, ਕੁਦਰਤ ਅਧਿਐਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਅਨੁਵਾਦ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।, ਦਰਸ਼ਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਹਨ।  ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਡੀਐਸਸੀ ਪੁਰਸਕਾਰ,  ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਮਨਾਥ ਗੋਇਨਕਾ ਪੁਰਸਕਾਰ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਟਾਲਾਗ, *ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ ਅਲੇਫ਼ ਦੇ* ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੂਰਜ

**ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੂਰਜ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Daily Suraj**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ, ਇਹ 1970 ਤੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 
* dailysuraj.com - Official website
*dailysuraj  - epaper 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਏਬੀਪੀ ਸਮੂਹ

**ਏਬੀਪੀ ਸਮੂਹ** (ਆਨੰਦਬਾਜ਼ਾਰ ਪੱਤਰਿਕਾ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1922 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਪਤੀ 
### ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ 
* *ਆਨੰਦਬਾਜ਼ਾਰ ਪੱਤਰਿਕਾ* ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ 
* *ਦਿ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ* - ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ।

### ਰਸਾਲੇ 
* *ਆਨੰਦਮੇਲਾ*
* *ਸਨੰਦਾ*
* *ਆਨੰਦਲੋਕ*
* *ਦੇਸ਼*
* *ਬੋਇਰ ਦੇਸ਼*
* *ਦਿ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਇਨ ਸਕੂਲਜ਼* (TTIS)

### ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ 
#### ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ 
#### ਮਨੋਰੰਜਕ ਚੈਨਲ 
## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਬੀਪੀ ਸਮੂਹ
ਮਟਦਾਦੂ

**ਮਟਦਾਦੂ** ਪਿੰਡ ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਡੱਬਵਾਲੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ ਤੋਂ 21 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
##  ਰਕਬਾ 
ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 1424 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।
##  ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਮਟਦਾਦੂ ਪਿੰਡ ਡੱਬਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭੋਹ

ਛੋਲੇ, ਮੂੰਗੀ, ਮੋਠ, ਮਾਂਹ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਆਦਿ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਤੂੜੀ ਨੂੰ ਭੋਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭੋਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਊਠਾਂ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਸੁੱਕਾ ਚਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਛੋਹ ਦੇ ਵਿਚ ਕਣਕ ਦੀ ਤੂੜੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਦ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਮੀਹਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੋਲੇ, ਮੂੰਗੀ, ਮੋਠ, ਮਾਂਹ ਆਦਿ ਫ਼ਸਲਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੇਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਲਦਾਂ ਅਤੇ ਊਠਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛੋਲੇ, ਮੂੰਗੀ, ਮੋਠ, ਮਾਂਹ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਡਲੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਮੰਡਲੀਆਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੜਾਂ ਵਿਚ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਸਲੰਘ, ਤੰਗਲੀ ਦੇ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਟਾਂਗਰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸੈਂਡ ਨੂੰ ਛਜਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਕੇ ਭੋਹ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਦਾਣੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਰ ਕੇ ਬੋਹਲ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

ਹੁਣ ਛੋਲੇ, ਮੂੰਗੀ, ਮੋਠ, ਮਾਂਹ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾ ਮਾਤਰ ਹੀ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਹੁਣ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਭੋਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ?

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ

**ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ** ਜਾਂ **ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ** ਇੱਕ ਨਿਆਂਇਕ ਸੰਸਥਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1937 ਵਿੱਚ *1935 ਦੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ*  ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਮੂਲ, ਅਪੀਲੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ 1950 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸੀਟ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਵੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਨਿਆਂਇਕ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ।

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਐਕਟ, 1935 ਦੀ ਕਿਸੇ ਧਾਰਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਅਪੀਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 5 ਜਨਵਰੀ 1948 ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ, 1935 ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1937 ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸੀਟ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਪ੍ਰਿੰਸਿਜ਼ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਦੋ ਪੂਜਨੀ ਜੱਜਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਪਹਿਲੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਸਰ ਮੌਰਿਸ ਗਵਾਇਰ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੋ ਜੱਜ ਸਰ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲੇਮਾਨ ਅਤੇ ਐਮ.ਆਰ. ਜੈਕਰ ਸਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਗਣਤੰਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, 28 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

* ‡ – Date of Resignation
* # – On 14 August 1947 Federal Court partitioned into the federal courts of India and Pakistan

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ
* ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ
* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ

## ਨੋਟ 
## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
* Pylee, M.V. (1996). *The Federal Court Of India*, New Delhi: Vikas Publishing House, 

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* *Federal Court (Enlargement of Jurisdiction) Act, 1947*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ
ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ

**ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ** (ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ 1962), ਜਿਸਨੂੰ ਜੇ.ਐਸ. ਵੜੈਚ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਥਲੀਟ (ਹੈਮਰ ਥਰੋਅ)  ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵੇਲ਼ੇ ਉਹ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ  ਓ.ਐਨ.ਜੀ.ਸੀ.  ਦੇ  ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ  ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਓ.ਐਨ.ਜੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਹੈੱਡ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਪੋਰਟਸ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਬੋਰਡ (AIPSSPB) ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਸੀ,   

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਝੀਵਰ

**ਝੀਵਰ** ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ।

ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝੀਵਰ ਭਾਈਚਾਰਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ,   

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤੇ ਦੁਆਰਾ ਝੀਵਰ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਬਾਥਮ, ਬਿੰਡ, ਭਰ, ਧੇਵਰ, ਧੀਮਾਰ, ਗਰਿਆ, ਗੌਰ, ਗੋਡੀਆ, ਗੋਂਡ, ਗੁਰਿਆ, ਝੀਮਰ, ਝੀਰ, ਝੀਵਰ, ਕਹਾਰ, ਖਰਵਾਰ, ਖੈਰਵਾਰ, ਕੁਮਹਾਰ, ਮਾਝੀ, ਮਾਝਵਾਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਰਾਜਭਰ, ਰਿਕਵਾਰ, ਤੁਰਾ, ਤੁਰਾਹ, ਤੁਰਾਹ, ਤੁਰੇਹਾ ਅਤੇ ਤੁਰੈਹਾ। 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸਨ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਢਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।  2014 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਾ ਸੀ। 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ
ਅਪੋਲੋ 10

**ਅਪੋਲੋ 10** (ਮਈ 18–26, 1969) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਅਪੋਲੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਉਡਾਣ ਸੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਸੀ। ਨਾਸਾ, ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ, ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਉਤਰਨ ਲਈ ਇੱਕ "ਡਰੈਸ ਰਿਹਰਸਲ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ( ਅਪੋਲੋ 11, ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ  ) ਇਸਨੂੰ "F" ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਮਿਸ਼ਨ, ਅਸਲ ਉਤਰਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਾਰੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿ-ਧਰਮੀ

**ਆਦਿ-ਧਰਮੀ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ   ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 11.48% ਆਦਿ-ਧਰਮੀ ਹੈ।   

## ਮੂਲ 
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਆਦਿ ਦ੍ਰਵਿੜ ਅੰਦੋਲਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਧਰਮ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ  ਸੀ। ਆਦਿ-ਧਰਮ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਮੁਗੋਵਾਲੀਆ (ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੈਂਬਰ), ਮਾਸਟਰ ਗੁਰਬੰਤਾ ਸਿੰਘ (ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ) ਬੀ.ਐਲ.ਘੇੜਾ ਅਤੇ ਪੰਡਤ ਹਰੀ ਰਾਮ (ਪੰਡੋਰੀ ਬੀਬੀ) ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। 

ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ, 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸੰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ *ਆਦਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼*  ਦੱਸਿਆ। ਆਦਿ-ਧਰਮੀ ਦਲਿਤ 1925 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸੀ।

1931 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, 450,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ *ਆਦਿ ਧਰਮ* (ਜਾਂ *ਮੂਲ ਧਰਮ* ) ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਧਰਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ।  ਪਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਨੀਤੀ ਸਿਰਫ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ `ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। 

## ਧਰਮ 
ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਦਿ-ਧਰਮੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ( *ਹੁਣ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਧਰਮ* ) ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ,   ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।  ਵਿਆਨਾ ਵਿਖੇ ਰਾਮਾਨੰਦ ਦਾਸ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਬਾਣੀ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਬਣਾ ਲਏ। 

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਰਵਿਦਾਸ ਭਵਨ ਹਨ, ਜੋ  ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹਨ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ 
* ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਮੁਗੋਵਾਲੀਆ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਆਦਿ ਧਰਮ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੈਂਬਰ 

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਚਮਾਰ
* ਰਾਮਦਾਸੀਆ
* ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਧਰਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੀਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ
ਬੋਪਾਰਾਏ ਖ਼ੁਰਦ

**ਬੋਪਾਰਾਏ ਪਿੰਡ** (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ )   ਕੇਵਲ ਬੋਪਾਰਾਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਫਿਲੌਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਬੋਪਾਰਾਏ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਗੁਰਾਇਆ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਜਾਰ ਚੁਰਾਸ਼ੀਰ ਮਾਂ

***ਹਜਾਰ ਚੁਰਾਸ਼ੀਰ ਮਾਂ*** (***ਹਜ਼ਾਰ ਚੌਰਾਸੀਵੇਂ ਦੀ ਮਾਂ***) ਇੱਕ 1974 ਦਾ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਰੈਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਮਹਾਸ਼ਵੇਤਾ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਇਹ 1974 ਵਿੱਚ ਸੱਤਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲੀ ਉਭਾਰ ਦੀ  ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।   

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
*ਹਜਾਰ ਚੁਰਾਸ਼ੀਰ ਮਾਂ* ਇੱਕ ਮਾਂ (ਸੁਜਾਤਾ) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਬ੍ਰਾਤੀ), ਮੁਰਦਾਘਰ ਵਿੱਚ ਲਾਸ਼ ਨੰਬਰ 1084 , ਜਮਾਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ, ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਲਟ-ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਬ੍ਰਾਤੀ ਦੀ ਬਰਸੀ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੁਜਾਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਤੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਤੀ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਔਕੜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ " ''ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਵਾਧਾ* " ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਇੱਕ ਐਸੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਜਿਸਨੇ ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਵੀ ਘਰ ਅਛੂਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ। 

## ਪਾਤਰ 
* ਸੁਜਾਤਾ: ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ *ਆਧੁਨਿਕ*  ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਾਂ।
* ਬ੍ਰਾਤੀ: ਬਾਗੀ ਅਤੇ ਸੁਜਾਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। 
* ਦਿਬਯਨਾਥ: ਸੁਜਾਤਾ ਦਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬ੍ਰਾਤੀ ਲੜਦਾ ਸੀ।
* ਨੰਦਨੀ: ਬ੍ਰਾਤੀ ਦੀ ਸਹੇਲੀ

## ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੂਪ  
ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਹਲਾਨੀ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ `ਤੇ 1998 ਵਿੱਚ *ਹਜ਼ਾਰ ਚੌਰਾਸੀ ਕੀ ਮਾਂ* ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ।   ਜੋ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 

*  (*Karuna Prakashani*, Kolkata-9)
*  (*Karuna Prakashani'', Kolkata-9)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ
ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੀ ਐਂਡ ਡੀ ਘਾਟੇ, ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਬੋਝ ਅਤੇ ਫੈਲੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਬਣਾ ਕੇ ਸਮੁੱਚੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਉਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਐਕਟ 2003 ਦਾ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਸੀ। ਪਾਵਰ ਸੈਕਟਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ (ਪੀਐਸਈਬੀ) ਨੂੰ ਵੀ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 01/02/1959 ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਤੇ ਵੰਡ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ। ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 1/9/08-EB(PR)196, ਮਿਤੀ-16.04.2010 ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖੋ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ PSEB ਵਿੱਚੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ:

1. ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ (PSPCL)

2. ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਪੀ.ਐਸ.ਟੀ.ਸੀ.ਐਲ.)
ਪਾਦਸ਼ਾਹ

**ਪਾਦਸ਼ਾਹ** (; ; Persian ਤੋਂ:  [ਜਾਂ Old Persian: *], 'master', and *shāh*, 'king'), ਕਦੇ-ਕਦੇ **ਪਾਦਿਸ਼ਾਹ** ਜਾਂ **ਬਾਦਸ਼ਾਹ** (; ; , ; , ), ਫ਼ਾਰਸੀ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਬੇਗਮ
* ਨਵਾਬ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
*
ਬੇ

thumb|ਉਇਗਰ ਜਨਰਲ ਖੋਜੀਸ (-1781), ਤੁਰਫਾਨ ਦਾ ਬੇਅ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ। 1775 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜੇਸੁਇਟ ਕਲਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ।
**ਬੇਅ** ਇੱਕ ਸਰਦਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਜਨਕ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਤੁਰਕੀ ਰਾਜਾਂ, ਅਮੀਰਾਤਾਂ, ਸਲਤਨਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। , ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਔਟੋਮੈਨ, ਤਿਮੂਰਿਡ ਜਾਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਸਟੈਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਨੇਟ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਤ। ਇਸਤਰੀ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ *ਬੇਗਮ* ਸੀ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਜਿੱਥੇ "ਬੇਅ" ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਗਵਰਨੋਰੇਟ" ਅਤੇ/ਜਾਂ "ਖੇਤਰ" (ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ)। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੇਕਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਦਾਇਰਾ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅੱਜ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਜੇ ਵੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਸਰ" ਅਤੇ "ਮਿਸਟਰ" ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਜ਼ਬੇਕ ਦਾ ਨਸਲੀ ਅਹੁਦਾ ਗੋਲਡਨ ਹਾਰਡ ਦੇ ਓਜ਼ ਬੇਗ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਆਮ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਉਪਨਾਂ ਜਾਂ ਅੰਤਮ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
* ਬੇਗ
* ਬੇਗਮ

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* "Bey"  at *Encyclopaedia of the Orient*.
ਬੇਗਮ

[thumb|[ਮਲਿਕਾ-ਉਜ਼-ਜ਼ਮਾਨੀ|ਬੇਗਮ ਮਲਿਕਾ-ਉਜ਼-ਜ਼ਮਾਨੀ, ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪਤਨੀ।]]

**ਬੇਗਮ** (**ਬੇਗਮ**, **ਬੈਗਮ**) ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ *ਬੇਗ਼* ਜਾਂ *ਬੇ* ਦੇ ਇਸਤਰੀ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੈ "ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ"। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਬੇ* ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਬੰਧਤ ਰੂਪ *ਬੇਗਜ਼ਾਦਾ* (*ਬੇਗ਼* ਦੀ ਧੀ) ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ, ਪੰਜਾਬ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ, *ਬੇਗਮ* ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ, ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ " ਲੇਡੀ" ਜਾਂ "ਡੇਮ" ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਜਾਂ ਤਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਉਚਿਤ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
ਬੇਗ

**ਬੇਗ** ਜਾਂ **ਬੇਕ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: بیگ, ਬੇਗ, ਤੁਰਕੀ: ਬੇਗ), ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚੀਫ਼ ਜਾਂ ਕਮਾਂਡਰ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਉਪਾਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਰਕੀ, ਈਰਾਨ, ਕਾਕੇਸ਼ਸ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ।

## ਨੋਟ 
## ਹਵਾਲੇ 
### ਹਵਾਲੇ 
### ਸਰੋਤ 
*
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬੇਗਮ

**ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬੇਗਮ** ( 1703 &ndash; 14 ਦਸੰਬਰ 1789) ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ 8 ਦਸੰਬਰ 1721 ਤੋਂ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1748 ਤੱਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰਲੇਖ **ਮਲਿਕਾ-ਉਜ਼-ਜ਼ਮਾਨੀ** ("ਉਮਰ ਦੀ ਰਾਣੀ") ਦੁਆਰਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬੇਗਮ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਫਾਰੂਖਸੀਅਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਗੌਹਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਬੇਗਮ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਮਤਰੇਆ ਪੁੱਤਰ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰ, ਮੁਗਲ ਸਿੰਘਾਸਣ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ
* ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ

## References
ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ

**ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ**  ਲੈਂਸਡਾਊਨ ਤੋਂ 36 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਤੇ 1,800 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।   ਇਹ ਸਥਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਸ ਦੇ ਮੰਦਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਆਰ ਅਤੇ ਪਾਈਨ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ।  ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਦਿਰ ਕਮੇਟੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਲੈਂਸਡਾਊਨ ਵਿਖੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠਹਿਰਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਟਲ ਮਿਲਣਗੇ। ਇਹ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਤੌਰ `ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਚੰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।   

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਇੱਕ ਦੈਂਤ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਲਈ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ   ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਤੀਕੇਯ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਕਾਰਤੀਕੇਯ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਮੰਦਿਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਿੱਥੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

## ਨੇੜਲੇ ਸਥਾਨ 
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਭੁੱਲਟਾਲ ਝੀਲ
* ਲੈਂਸਡਾਊਨ, ਉਤਰਾਖੰਡ
* ਬਿਨਸਰ ਮਹਾਦੇਵ ਉਤਰਾਖੰਡ
* ਥਾਲੀਸੈਨ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਗੁਰਾਇਆ

**ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਗੁਰਾਇਆ** ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਅਤੇ ਗਲਪਕਾਰ ਹੈ।"ਕੱਚੇ ਕੋਠੇ ਦੀ ਛੱਤ" ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਗੁਰਾਇਆ ਦਾ ਪਲੇਠਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈਅਤੇ "ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਿਊਂਦਾ ਹਾਂ" ਉਸਦਾ ਪਲੇਠਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ। 
 
## ਹਵਾਲੇ
{{ਹਵਾਲੇ}

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ

**ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ** (15 ਜੁਲਾਈ 1937 - 4 ਮਈ 2018) ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪਕਾਰ ਹੈ।  

ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ  ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਸੌਂਧਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬਿਸਵੇਦਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੇ ਘਰ 15 ਜੁਲਾਈ 1937 ’ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਕਰਕੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਮੁਰੱਬੇਬੰਦੀ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਉਸਨੇ ਗਿਆਨੀ, ਓ.ਟੀ. ਤੇ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਐੱਮ.ਏ. ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਬੀਡੀਓ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਧੀਕ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣ ਕੇ  1995 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ "ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ" ਲਿਖੀ।  

### ਨਾਵਲ
**ਪਿਆਰ ਬੇਵਫਾ ਨਹੀਂ*
**ਦਿਲ ਦੇ ਕੌਲ ਫੁੱਲ*
**ਅੰਨੀ ਗਲੀ ਦੇ ਰਾਹੀ*
**ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਦ*
**ਉਹ ਅਜੇ ਜਿਊਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ*

## ਹੋਰ
**ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ*(ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਸੰਗਮ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਸਮਾਣਾ)
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਜੁਲੂਸ (ਨਾਵਲ)

***ਜੁਲੂਸ***  ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਫਨੀਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਰੇਣੂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1966 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੂਲੂਸ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਗੋਰੀਆਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੈਰਾਡਾਈਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਵੀ ਆਂਚਲਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਲੇਖਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਂਗ ‘ਰੇਣੂ’ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਅਜੋਕੇ ਜੀਵਨ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਸੰਗਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਤਹੀਪਣ ਨੂੰ ਪਰਤ ਦਰ ਪਰਤ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪਾਤਰ 
ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹਨ:

* ਪਵਿੱਤਰਾ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੜਕੀ ਜਿਸਨੇ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗੇਤਰ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਲੋਨੀ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ।
* ਤਲਵਾਰ ਗੋਧੀ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਜੋ ਗੋਧੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਤੰਤਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਂਤਰਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
* ਜੈਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਗੋਧੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹਨ ਜੋ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਪਲਾਟ.  
ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੁਮਾਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਗੋਰਿਆਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਭੱਜਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਂਗ, ਗੋਰਿਆਰ ਦੀ ਵੀ ਜਾਤੀ ਵੰਡ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਜਾਤ ਗੋਧੀਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਸਾਈ ਗਈ ਕਲੋਨੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਨਿੰਦਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ, ਤਲਵਾਰ ਗੋਧੀ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਲੰਬੇ-ਲੰਬੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਹਣੀ ਬੰਗਾਲੀ ਔਰਤ ਪਵਿੱਤਰਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਜੈਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਾਂਤਰਿਕ ਰੇਤ ਛਿੜਕਣ ਲਈ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਸ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਕਲੋਨੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਟੁੱਟਦੇ ਹਨ। 135 ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੰਗੀਨ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਖਮਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਫਨੀਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਰੇਣੂ
* ਮੈਲਾ ਆਂਚਲ
* ਪਰਤੀ ਪਰਿਕਥਾ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ
ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ, ਪੰਜਾਬ

**ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ**, (ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ  ), ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਸੂਨ ਵੈਲੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ (ਦਿਲ) ਹੈ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਖੁਸ਼ਾਬ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (34 ਮੀਲ), ਤਲਾਗੰਗ ਤੋਂ 62 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਾਲਰ ਕਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 68 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (42 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਧਰਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਹੈ। ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2,500 ਫੁੱਟ ਹੈ, ਕਈ ਚੋਟੀਆਂ 3,000 ਫੁੱਟ ਤੋਂ  ਵੀ ਉੱਪਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਲੋਕ 
ਅਵਾਨ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕ ਹਨ। ਐਚਏ ਰੋਜ਼ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, "ਪਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਪਲਬਧ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਅਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਤੇ ਕੁਤਬ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"  ਸਰ ਲੇਪਲ ਐਚ. ਗ੍ਰਿਫਿਨ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ *ਦ ਪੰਜਾਬ ਚੀਫਜ਼* (1865 ਐਡੀਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ:

## ਸਭਿਆਚਾਰ 
ਇੱਥੇ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਅਰਬ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਕਬੀਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਇਸਲਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,  ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸਲਾਮੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਕਾਹ ਵਿੱਚ ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ  ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੈਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਦਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਚ ਲੁੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ। ਢੋਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਨਾਈ ਵੀ ਜਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਮੋਠ

ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲੀਦਾਰ ਅਨਾਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਦਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੋਠ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਠ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਏਸੇ ਕਰ ਕੇ ਮੋਠਾਂ ਦੀ ਦਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਠ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਵਿਰਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਠਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬਿਸਕੁਟੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੋਠਾਂ ਵਿਚ ਦੂਸਰੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੋਕੜੂ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਕੜੂ ਮੋਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੋਠਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਿੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਲਦੇ/ਰਿੱਝਦੇ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਮੋਠਾਂ ਨੂੰ ਨਿਖਿੱਧ ਅਨਾਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਬਹੁਤੀ ਖੇਤੀ ਮੀਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਮੋਠਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਬੀਜਦਾ ਸੀ। ਮੋਠਾਂ ਦੇ ਭੋਹ ਪਸੂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਵਪਾਰਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਏਸੇ ਕਰ ਕੇ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੁਣ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਬੀਜਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ ਸੰਘੇੜਾ

**ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ ਸੰਘੇੜਾ** ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। 

## ਲਿਖਤਾਂ
**ਇਹ ਜੰਗ ਕੌਣ ਲੜੇਗਾ* (ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
**ਜੰਗਲੀ ਗੁਲਾਬ* (ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ)
**ਨਾਨਕ ਨੂਰ* (ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸੰਪਾਦਤ)

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਬਾਠ

**ਸੁਰਿੰਦਰ ਬਾਠ** (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1970) ਮੰਨਤ (2006), ਪੁਲਿਸ ਇਨ ਪੌਲੀਵੁੱਡ (2014) ਅਤੇ ਕਿਟੀ ਪਾਰਟੀ (2019) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ

**ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ** (18 ਜੂਨ 1946 – 14 ਜਨਵਰੀ 2023)  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ  ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ) ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ  ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ 2019 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। 

ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜੂਨ 1946 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਲੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਜੋੜੋ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ 14 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ 76 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਸਕਾਰ  ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ (ਪਟਿਆਲਾ)

**ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ** ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰੰਗਕਰਮੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ, ਨਾਟਕਵਾਲਾ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

## ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਨਾਟਕ
**ਮੈਕਬਥ*
**ਰਾਣੀ ਕੋਕਲਾਂ* 
**ਬੁੱਤ ਜਾਗ ਪਿਆ*
**ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ*
**ਦੁੱਧ ਤੇ ਬੁੱਧ*
**ਦਾਨਵ ਨਹੀਂ, ਮਾਨਵ ਹੈਂ ਹਮ* 
**ਅਪਨਾ ਅਪਨਾ ਭਾਗ੍ਯ*
**ਰਾਈ ਦਾ ਪਹਾੜ*
**ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ*
**ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ* (ਲੇਖਕ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸੁੱਖੀ )

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਐਬਟਾਬਾਦ

**ਐਬਟਾਬਾਦ** (  ; ਉਰਦੂ, Hindko     , pronounced [ɛːbʈəˈbaːd̪] ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਐਬਟਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ 40ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ । ਇਹ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ-ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (75 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (95 ਮੀਲ) , ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ  1,256 ਮੀਟਰ (4,121 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੱਕ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। 

ਐਬਟਾਬਾਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਬੰਗਾਲ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜੇਮਜ਼ ਐਬਟ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਰੀਪੁਰ ਨੂੰ ਇਥੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

9 ਨਵੰਬਰ 1901 ਨੂੰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ  ਇੱਕ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਐਬਟਾਬਾਦ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਸੂਬੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ  ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, NWFP ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। 1955 ਵਿੱਚ, ਐਬਟਾਬਾਦ ਅਤੇ ਪੂਰਾ NWFP ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਪਰ 1970 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਦੋ ਕਬਾਇਲੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨਵਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਬਟਾਬਾਦ ਹੈ।

ਇਸਲਾਮੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਬਾਨੀ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨੇ ਐਬਟਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ 2 ਮਈ 2011 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਬਲਾਂ ਨੇ  ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
left|thumb| 'ਹੁਜ਼ਰਾ ਤੋਂ ਰੌਕ ਆਰਨੋਸ। ਜੇਮਜ਼ ਐਬੋਟ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤੀ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ 1850'
ਐਬਟਾਬਾਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜਨਵਰੀ 1853 ਵਿਚ ਮੇਜਰ ਜੇਮਜ਼ ਐਬਟ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ  ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ  ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਜ਼ਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਉਹ 1845 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1853 ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰਿਹਾ। ਮੇਜਰ ਐਬਟ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, " ਐਬਟਾਬਾਦ " ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡਣ `ਤੇ  ਉਦਾਸੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।

20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਐਬਟਾਬਾਦ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੌਜੀ ਛਾਉਣੀ ਅਤੇ ਸੈਨੇਟੋਰੀਅਮ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਆਰਮੀ ਕੋਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਗੈਰੀਸਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ, ਫਰੰਟੀਅਰ ਫੋਰਸ ( 5ਵੀਂ ਗੋਰਖਾ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਦੋ ਦੇਸੀ ਪਹਾੜੀ ਬੈਟਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 
thumb| ਐਬਟਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।

### ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਦਾ ਭੂਚਾਲ 
ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਵਿੱਚ, ਐਬਟਾਬਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਬਟਾਬਾਦ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਬਚ ਗਏ, ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਾਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨੀਆਂ ਗਈਆਂ। 

## ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 
thumb| ਸਾਜੀਕੋਟ ਝਰਨਾ
thumb| ਨਥੀਆ ਗਲੀ ਤੋਂ ਮੀਰਾਂਜਾਨੀ

## ਸਿੱਖਿਆ 
thumb| COMSATS ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ
thumb| ਜਲਾਲ ਬਾਬਾ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਰਾਮ ਤੋਰੀ

ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵੇਲ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਘੀਆ ਤੋਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਸਾਵੀ ਤੋਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੋਰੀ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਕਾਲੀ ਤੋਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਰੀ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰ ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਕਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਘੀਆ, ਕੱਦੂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਕੱਦੂ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਹੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਆਮ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਆਮ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਵਿਚ ਵੜੀਆ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸਬਜ਼ੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੁੱਧ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਘਿਉ ਹਰ ਸਬਜ਼ੀ ਵਧੀਆ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਜੇ ਕਰ ਘਿਉ ਦਾ ਤੜਕਾ ਲਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸਾਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਤੜਕਾ ਲਾ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਉਹ ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਬੀਜਦਾ। ਹੁਣ ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਰਾਮ ਤੋਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਰੀੜੀ

ਹਾੜੀ ਦੀ ਜਦ ਸਾਰੀ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਤੁਰਦੇ-ਤੁਰਦੇ ਦਾਣੇ ਕੱਢ ਕੇ ਬੋਹਲ ਬਣਾ ਕੇ ਘਰੀਂ ਢੋ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਘੁੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਾਣੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੁੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਮੇੜ੍ਹ ਪਾ ਕੇ ਗਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਜਿਹੜੇ ਦਾਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੁੰਡੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੰਮੀਆਂ, ਲਾਗੀਆਂ, ਗਰੀਬ-ਗੁਰਬਿਆਂ ਵਿਚ ਪੁੰਨ ਅਰਥ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਰੀੜੀ ਵੰਡਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਰੀੜੀ ਵੰਡਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੋਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਆਈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ-ਤਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੀੜੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰੀੜੀ ਵੰਡਣਾ ਹਾੜੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਕੱਢਣ/ਚੱਕਣ ਦੀ ਆਖਰੀ ਕੜੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬੋਹਲ ਚੱਕਣ ਸਮੇਂ ਹੀ ਬੋਹਲ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਦਾਣੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕੱਢ ਕੇ ਰੱਖ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੀੜੀ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਰੀੜੀ ਵੰਡਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਿਲਕੁਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਉੱਖਲੀ

ਉਪਰੋਂ ਖੁੱਲੀ ਤੇ ਹੇਠੋਂ ਤੰਗ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਟੋਆ ਪੁੱਟ ਕੇ ਇੱਟਾਂ ਤੇ ਚੂਨੇ/ਸੀਮਿੰਟ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਾਣੇ ਛੁਲਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਬਾਲੇ ਹੋਏ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੂੜੀ ਪਾ ਕੇ ਬੱਕਲੀਆਂ ਕੁੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀ ਹਨ, ਭੁੱਗਾ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਖਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਖਲੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਉੱਖਲੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਣੀ ਉੱਖਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਗੱਡ ਕੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਰੱਖ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਖਲੀ ਵਿਚ ਪਾਈ ਹਰ ਵਸਤ ਮੁਹਲੇ ਨਾਲ ਕੁੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਉੱਖਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਕੁ ਫੁੱਟ ਡੂੰਘਾ ਟੋਆ ਪੁਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੋਏ ਵਿਚ ਇੱਟਾਂ ਤੇ ਸੀਮਿੰਟ ਨਾਲ ਉੱਖਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਉੱਖਲੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੱਕੜ ਦੀ ਉੱਖਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਮੋਟੀ ਤਿੰਨ ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਗੋਲ ਲੱਕੜ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੱਕੜ ਦੇ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚਾਲੇ ਡੇਢ ਕੁ ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੀ ਖੋਡ ਕਰ ਕੇ ਉੱਖਲੀ ਬਣਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਉੱਖਲੀ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਖੇਡ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤੰਗ ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਮੁਹਲੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੀ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਸੱਟ ਪੈ ਸਕੇ।

ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿਚ ਉੱਖਲੀ ਮਿਲੇ ? ਹੁਣ ਨਾ ਕੋਈ ਐਨ ਛੁਲਕਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਭੁੱਗਾ ਕੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਹੀ ਲੋਕ ਹੁਣ ਮੱਝਾਂ ਨੂੰ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਬੱਕਲੀਆਂ ਕੁੱਟ ਕੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੱਝਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬਣੀ ਬਣਾਈ ਪਸ਼ੂ ਖੁਰਾਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਤੇਜਾ ਖੇੜਾ

**ਤੇਜਾ ਖੇੜਾ** ਪਿੰਡ ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਡੱਬਵਾਲੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ ਤੋਂ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 
##  ਰਕਬਾ 
ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 1015 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।
##  ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਤੇਜਾ ਖੇੜਾ ਪਿੰਡ ਡੱਬਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਰੀਆ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਤੇਜਾ ਖੇੜਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਂਧਰਾ ਭੂਮੀ

***ਆਂਧਰਾ ਭੂਮੀ*** (ਅਨੁਵਾਦ: ਆਂਧਰਾ ਦੀ ਧਰਤੀ) ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਰਾਜਮਹੇਂਦਰਵਰਮ, ਅਨੰਤਪੁਰ, ਕਰੀਮਨਗਰ, ਨੇਲੋਰ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਖਬਾਰ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਡੇਕਨ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਡੀਸੀਐਚਐਲ) ਕੋਲ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1960 ਵਿੱਚ *ਡੇਕਨ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।*  ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਡੇਕਨ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਇਹ ਅਖਬਾਰ ਆਂਧਰਾ ਭੂਮੀ ਸਚਿਤਰਾ ਵਾਰਾ ਪੱਤਰਿਕਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 3,65,794 ਦੇ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ) ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡੇਕਨ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਦਾ ਤੇਲਗੂ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਟੀ. ਵੈਂਕਟਰਾਮੀ ਰੈੱਡੀ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਟੀ. ਸੁਬਿਰਾਮੀ ਰੈੱਡੀ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸੰਬਾਦ

***ਸੰਬਾਦ*** ਓਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਖਬਾਰ ਹੈ ਜੋ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਓਡੀਆ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਟਕ, ਬਰਹਮਪੁਰ, ਰੁੜਕੇਲਾ, ਸੰਬਲਪੁਰ, ਬਾਲਾਸੋਰ, ਜਾਜਪੁਰ, ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਅੰਗੁਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 4 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

ਉੜੀਸਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੰਬਾਦ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਠਕ ਹਨ।

ਸੰਬਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਲਗਭਗ 4.5 ਲੱਖ ਹੈ (2021 ਤੱਕ) ਅਤੇ ਇਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਖਬਾਰ  ਰਾਜਨੀਤੀ, ਖੇਡਾਂ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਵਪਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਕਵਰੇਜ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ  ਮਿਲੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਇੰਡੀਆ ਐਂਡ ਕੈਨੇਡਾ

**ਇੰਡੀਆ ਐਂਡ ਕੈਨੇਡਾ** ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਪਰਚਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ 'ਅਕਾਲੀ' (ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਟੋਰੀਆਂ ਬੀ.ਸੀ., ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ 1912 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਟਾਈਪ ਵਿਚ ਸਨਸਾਰ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ) ਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਕਢਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਅਰੋੜਾ

**ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਅਰੋੜਾ** (ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1971)ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ *ਆਰਿਆਮਾਨ - ਬ੍ਰ੍ਰਹਿਮੰਡ ਕਾ ਯੋਧਾ* ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਸ਼ਕਤੀ ਰਕਸ਼ਿੰਦਰਾ ਅਤੇ *ਜੈ ਜਵਾਨ ਜੈ ਕਿਸਾਨ*, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਾਰੇ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ, (2015) ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਮਾਂ ਰਾਮਦੁਲਾਰੀ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

## ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 
* 2002 *ਆਰਿਆਮਾਨ - ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਕਾ ਯੋਧਾ* ਪਾਪ ਸ਼ਕਤੀ ਰਕਸ਼ਿੰਦਰਾ ਵਜੋਂ
* 2009-11 *ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤਾ*
* 2010-11 *ਗੀਤਾ* ਮਨੋਰਮਾ ਭਗਤ ਵਜੋਂ
* 2011-12 ਠਾਕੁਰੀਅਨ ਵਜੋਂ *ਫੁਲਵਾ*
* 2013 *ਪਵਿਤ੍ਰ ਬੰਧਨ* ਪਿਸ਼ੀਮਾ ਵਜੋਂ
* 2014 *ਮਧੂਬਾਲਾ - ਬਾਈਜੀ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਏਕ ਇਸ਼ਕ ਏਕ ਜੂਨੂਨ*
* 2014-15 *ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ* ਸੁਮਨ ਕਾਬਰਾ ਵਜੋਂ
* 2015 *ਭਾਗਿਆਲਕਸ਼ਮੀ* ਜਾਨਕੀ ਵਜੋਂ
* 2015 *ਦੀਆ ਔਰ ਬਾਤੀ ਹਮ* ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* 2016-17 *ਏਕ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ-ਸਵਾਭਿਮਾਨ* ਆਸ਼ਾ ਰਾਠੌੜ ਵਜੋਂ
* 2017 '''ਵਾਹ ਅਪਨਾ ਸਾ'* ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਰਦਾ ਖੁਰਾਣਾ ਜਿੰਦਲ
* 2018–ਮੌਜੂਦਾ *ਇਸ਼ਕ ਸੁਭਾਨ ਅੱਲ੍ਹਾ* ਸਲਮਾ ਬੇਗ ਸਿੱਦੀਕੀ ਵਜੋਂ
* 2019 ਜਯਾ ਰਾਠੌੜ ਖੰਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *ਨਜ਼ਰ*

## ਫ਼ਿਲਮਾਂ 
*  (2003)
*  (2004)
* *ਜੈ ਜਵਾਨ ਜੈ ਕਿਸਾਨ* (2015) ਰਾਮਦੁਲਾਰੀ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ
* *ਫੁੱਦੂ'' (2016)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗੇਰੀ

*ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗੇਰੀ* ਇੱਕ ਗ਼ਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। 

ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਜਨਵਰੀ 1881 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲੰਗੇਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ  ਪਿਤਾ ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਸੀਮਾਂਤ ਕਿਸਾਨ ਸਨ। 1902 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਦੀ 29 ਪਲਟਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੌਜ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

1906 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਲਈ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਤ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ, ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਉੱਘੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਾਈਨਿੰਗ ਐਂਡ ਟਰੱਸਟ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸਦਾ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1912 ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਵਿਲੀਅਮ ਹਾਪਕਿਨਸਨ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੁਫੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਖ਼ਬਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਡਾ: ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਪੇਪਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 23 ਮਈ 1914 ਨੂੰ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ) ਵੈਨਕੂਵਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਫੰਡ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਅਸਮ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ

**ਅਸਮ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ** (Assamese pronunciation: [/ɔxɔm xaɦittjɔ xɔbʱa/] ; ) ਅਸਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਸੰਬਰ 1917 ਵਿੱਚ ਆਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਸਾਮ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।   *ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ* ਨਾਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ 28 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ ਇਸ ਸਭਾ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਅਸਮ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਪੱਤਰਿਕਾ 
**ਅਸਮ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਪੱਤਰਿਕਾ** (; Ôxôm Xahityô Xôbha Pôtrika) ਅਸਮ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਸਾਲਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਅਕਤੂਬਰ 1927 ਵਿਚ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਚੰਦਰਧਰ ਬਰੂਆ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। 

## ਉਦੇਸ਼ 
# ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸਰਵਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ।
# ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਖੋਜ-ਕਾਰਜ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਾਹਿਤ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਸਲਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ਼, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਸਾਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਆਦਿ।
# ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਪੜਤਾਲ, ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ।
# ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋੜਵੰਦ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
# ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਗੀਤ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ।
# ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਪਰਚੇ, ਪੈਂਫਲਿਟ ਆਦਿ ਕੱਢੇ ਜਾਣ।
# ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।
# ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜੋ ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
* 
* Asom Sahitya Sabha, A contemporary analysis at timesofassam.com website.
* Video Clip of Chandra Kanta Handique Bhawan, Jorhat, Assam at ignca.nic.in.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਬਾਲਭਾਰਤੀ

**ਬਾਲਭਾਰਤੀ** (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਟੈਕਸਟਬੁੱਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਐਂਡ ਕਰੀਕੁਲਮ ਰਿਸਰਚ) ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ 
ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 27 ਜਨਵਰੀ 1967 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕੋਠਾਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਮਾਤਾਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਜਬ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਬਾਲਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾ ਪਬਲਿਕ ਟਰੱਸਟ ਐਕਟ 1950 ਅਤੇ ਸੋਸਾਇਟੀਜ਼ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1860 ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰਡ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

## ਆਨਲਾਈਨ ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਕਿਉਂਕਿ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਲਭਾਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਫਟ ਕਾਪੀਆਂ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਲਭਾਰਤੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ।  ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅੱਠ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ - ਮਰਾਠੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਕੰਨੜ, ਤੇਲਗੂ, ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ 
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
http://www.balbharati.in/index1.htm   

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਭਾ

***ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਭਾ***  ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਖਬਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ( *www.prabhanews.com* ) ਨਿਊ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਕੰਪਨੀਜ਼ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸਨ, ਪਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਕਾਕੀਨਾਡਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਮੂਥਾ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਕੀਨਾਡਾ ਸ਼ਹਿਰ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਖੇਤਰ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ। ਇਹ ਅਖਬਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਖਬਰਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਮੁਢਲਾ ਇਤਿਹਾਸ 
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਭਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 15 ਅਗਸਤ, 1938 ਨੂੰ ਰਾਮਨਾਥ ਗੋਇਨਕਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ  ਸਮੂਹ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਦਰਾਸ (ਹੁਣ, ਚੇਨਈ ) ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇਲਗੂ ਅਖਬਾਰ, *ਆਂਧਰਾ ਪੱਤਰਿਕਾ* ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਸਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1960 ਵਿੱਚ, *ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਭਾ* ਦਾ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਅਤੇ ਚਿਤੂਰ ਤੋਂ ਇਸਦੇ ਦੋ ਸੰਸਕਰਨਾਂ ਲਈ 53,000 ਸੀ। ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਫਿਰ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 1,16,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ *ਆਂਧਰਾ ਪੱਤਰਿਕਾ* ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਲੱਗ ਹੈ।
ਗਿਲਗਿਤ

**ਗਿਲਗਿਤ** (  ; ਸ਼ਿਨਾ :  ;    IPA: [ˈɡɪlɡɪt] ) ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।  ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਲਗਿਤ ਨਦੀ ਅਤੇ ਹੰਜ਼ਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਨੇੜੇ  ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ ਨਦੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਮੀਲ ਅਰਥਾਤ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗਿਲਗਿਤ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸੀ; ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿਲਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੱਡਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਚੀਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਕਾਰਦੂ, ਚਿਤਰਾਲ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜਕੀ ਸੰਪਰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਹਾਈਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫਰੰਟੀਅਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਣਕ, ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਜੌਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹਨ। 

## ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ *ਸਰਗਿਨ* ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ *ਗਿਲਿਤ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ *ਗਿਲਿਤ* ਜਾਂ *ਸਰਗਿਨ-ਗਿਲਿਤ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਖੋਵਾਰ ਅਤੇ ਵਾਖੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ *ਗਿਲਟ* ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੁਰੂਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ *ਗੀਲਤ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

## ਇਤਿਹਾਸ 
### ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਤਿਹਾਸ 
ਬ੍ਰੋਗਪਾਸ ਗਿਲਗਿਤ ਤੋਂ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਉਪਜਾਊ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਸੇਬੇ ਨੂੰ ਭਜਨਾਂ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਭੰਡਾਰ ਰਾਹੀਂ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੁਰਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।   ਦਰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਨਾ ਲੋਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੌਰਾਣਕ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ, ਦਰਦ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਟੋਲੇਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।  

### ਬੋਧੀ ਯੁੱਗ 
ਗਿਲਗਿਤ ਸਿਲਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਗਲਿਆਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੀਨੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ।  ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੀਨੀ ਬੋਧੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਫੈਕਸੀਅਨ ਅਤੇ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ, ਨੇ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ  ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਿਲਗਿਤ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ।
left|thumb| ਪਟੋਲਾ ਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਬੁੱਧ, ਗਿਲਗਿਤ ਰਾਜ, ਲਗਭਗ 600 ਈ.
[thumb| ਗਿਲਗਿਤ ਦੇ ਬਾਹਰ [ਕਾਰਗਾਹ ਬੁਧ|ਕਾਰਗਾਹ ਬੁੱਧ ਲਗਭਗ 700 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਹੈ]]
thumb| *ਹੰਜਲ* ਸਤੂਪ ਬੋਧੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ 
thumb| ਗਿਲਗਿਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਪਹਾੜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ
right|thumb| ਸੀਏਏ ਪਾਰਕ ਗਿਲਗਿਤ
right|thumb| ਰਾਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰੋਡ ਗਿਲਗਿਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ
ਗਿਲਗਿਤ ਸਿੰਧ ਨਦੀ, ਹੁੰਜ਼ਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ (ਅਦਾਕਾਰ)

**ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ  ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਅਰੰਭਕ  ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 'ਰੰਗਕਰਮੀ' ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ, ਸਾਲ 1980 ਦਾ ਪਾਸਆਊਟ ਹੈ।  ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੁਦੀਪਤਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2011 ਤੋਂ ਸੰਗੀਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ 

## ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 1996 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਾਚਿਸ' ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ 'ਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  ਮਾਚਿਸ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਚੰਦਰਚੂੜ ਸਿੰਘ, ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ, ਰਾਜ ਜ਼ੁਤਸ਼ੀ, ਤੱਬੂ ਅਤੇ ਓਮ ਪੁਰੀ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। 2000 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ -ਫ਼ਿਲਮ, ਪਰੋਮਿਤਰ ਏਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।  ਇਸ ਨੂੰਅਪਰਨਾ ਸੇਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2005 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਪਰਿਣੀਤਾ ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਬਾਲਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੈਫ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ  ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਮਾ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਖੋਸਲਾ ਕਾ ਘੋਸਲਾ*, *ਇਸ਼ਕੀਆ*, *ਨੋ ਵਨ ਕਿਲਡ ਜੈਸਿਕਾ*, *ਚਿੱਲਰ ਪਾਰਟੀ*, *ਦਿ ਡਰਟੀ ਪਿਕਚਰ*, *ਲਵ ਸ਼ੁਵ ਤੇ ਚਿਕਨ ਖੁਰਾਨਾ*, *ਸਪੈਸ਼ਲ 26*, *ਬੀਏ ਪਾਸ*, *ਤਨੂ ਵੈਡਸ ਮਨੂ ਰਿਟਰਨਜ਼*, *ਬਜਰੰਗੀ ਭਾਈਜਾਨ*, *ਈਕ ਟਾਇਲ : ਵਰਗੀਆਂ* ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। *ਕਥਾ* “ ਐਮਐਸ ਧੋਨੀ: ਦ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ ” ਅਤੇ *ਇੰਡੀਆਜ਼ ਮੋਸਟ ਵਾਂਟੇਡ* । 

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਲਵੀਰ ਕੌਰ ਰੀਹਲ

**ਬਲਵੀਰ ਕੌਰ ਰੀਹਲ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।  

## ਲਿਖਤਾਂ
* *ਦੋ ਕਦਮ* (ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 2004) 
* *ਮੈਂ ਗੌਤਮ ਨਹੀਂ ਹਾਂ* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
* *ਕਮਰਾ ਨੰਬਰ 302* (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
* *ਧੀਆਂ ਮਰਜਾਣੀਆਂ* (ਸੰਪਾਦਨ)
* *ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਪੁੱਤ ਪੰਜਾਬ* (ਸੰਪਾਦਨ)
* *ਰਾਵਣ* (ਬਾਲ ਨਾਵਲ) 
* *ਮੁੱਛਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ* (ਬਾਲ ਨਾਵਲ) 
* *ਵਿਛੜ ਗਿਆ ਭਰਾਵੋ ਮੇਲਾ* (ਲੇਖ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਗੁਰਨਾਮ ਢਿੱਲੋਂ

*ਗੁਰਨਾਮ ਢਿੱਲੋਂ* ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ। 

## ਜੀਵਨੀ
ਗੁਰਨਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ, ਕਸਬਾ ਢਿੱਲਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਪਿਤਾ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਰਬਚਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ  ਨੌਂ ਜਮਾਤਾਂ ਪਾਸ ਸਨ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੀ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਬੀ.ਟੀ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਕੇ 3/4 ਮਹੀਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੇਸਿਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸਰਹਾਲੀ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। 1964 ਵਿੱਚ ਵਰਕ ਵਾਊਚਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੌਂਡ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਜਦੂਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। 

 
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
* *ਦਰਦ ਦਾ ਦਰਿਆ* (2019)
* *ਲੋਕ ਸ਼ਕਤੀ* (2017)
* *ਦਰਦ ਦੇ ਰੰਗ* (2017) 
* *ਤੇਰੀ ਮੁਹੱਬਤ* (2016)  
* *ਸਮਰਪਿਤ* (2007)
* *ਤੂੰ ਕੀ ਜਾਣੇ* (2002)
* *ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ* (1997)
**ਹੱਥ ਤੇ ਹਥਿਆਰ* (1974)
**ਅੱਗ ਦੇ ਬੀਜ* (1972) 
**ਨਗਾਰਾ*  

### ਹੋਰ
**ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵ: ਸਿਧਾਤਕ ਪਰਿਪੇਖ*
**ਓੜਕਿ ਸਚਿ ਰਹੀ* 

## ਹਵਾਲੇ
ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ

**ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ** (ਜਨਮ 6 ਮਈ 1946) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਹੈ। 

ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ ਦਾ ਜਨਮ  ਸ: ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ  ਦੇ ਘਰ  6 ਮਈ 1946 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ,ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐੱਮ ਏ, ਬੀ.ਐਡ., ਐਲ ਐਲ.ਬੀ., ਉਰਦੂ ਆਮੋਜ਼, ਪੀਐਚ.ਡੀ (ਆਨਰੇਰੀ) ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਹੀ ਹੈ।
  
## ਰਚਨਾਵਾਂ
### ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਅਹਿਸਾਸ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ* 
**ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਸਫ਼ਰ*
**ਅਹਿਸਾਸ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ*
**ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ* 
**ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਸ਼ਰਫ਼ੀਆਂ* 

### ਵਾਰਤਕ
**ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ*
**ਜਗਦੇ ਚਿਰਾਗ* (ਨਿਬੰਧ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

### ਸੰਪਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ
**ਚੋਣਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ*
**ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਲੋਰੀ*
**ਸਹਿਜ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਧੀਰਜ*

### ਅਨੁਵਾਦ
**ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ--ਸੰਸਕਾਰੀ ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪਰਿਵਾਰ*
**ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਹ ਵੀ*
**ਮੇਰੇ ਅਹਿਸਾਸ* (ਅਵਧੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ)
## ਹਵਾਲੇ
ਹਮਦਾਨ

**ਹਮਦਾਨ**  ( pronounced [hæmedɒːn] ) ਜਾਂ **ਹਮਿਦਾਨ** (    , *ਹਮਿਦਾਨ* ) ( ਪੁਰਾਣੀ ਫ਼ਾਰਸੀ : Haŋgmetana, Ecbatana ) ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਦਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 2019 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 230,775 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 783,300 ਸੀ।   ਹਮਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਨਸਲੀ ਕੁਰਦ ਅਤੇ ਪਰਸੀਅਨ ਹਨ।

ਹਮਦਾਨ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 1100 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਅੱਸ਼ੂਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਹੇਰੋਡੋਟਸ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 700 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਮਾਦ  ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।

ਈਰਾਨ ਦੇ ਮੱਧ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, 3,574-ਮੀਟਰ ਅਲਵੰਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ ਹਮਦਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਰਾ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 1,850 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਆਉਣ ਲਈ ਪਰੇਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 360 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (220 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਗੰਜ ਨਾਮ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ, ਇਬਨ ਸੀਨਾ ਸਮਾਰਕ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਤਾਹਰ ਸਮਾਰਕ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹੈ।   

## ਇਤਿਹਾਸ 
left|thumb|253x253px| Matrakçı Nasuh ਦੁਆਰਾ ਹਮਦਾਨ ਦਾ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ

## ਸਭਿਆਚਾਰ 
right|thumb|200x200px| ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਦਿ ਇਲੂਮਿਨੇਟਰ ਚਰਚ
right|thumb|248x248px| ਹਮਦਾਨ ਦਾ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਚਰਚ
right|thumb|200x200px| ਹਮਦਾਨ ਵਿੱਚ ਏਕਬਤਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਚ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
* ਗੰਜ ਨਾਮ
* ਮੀਰ ਸੱਯਦ ਅਲੀ ਹਮਦਾਨੀ
* ਬਾਬਾ ਤਾਹਰ ਓਰੀਅਨ
* ਅਲੀ ਸਦਰ ਗੁਫਾ
* ਹਮਦਾਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
* ਵੋਜਟੇਕ (ਸਿਪਾਹੀ ਰਿੱਛ)

## ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦਵਿੰਦਰ ਦੀਪ

**ਦਵਿੰਦਰ ਦੀਪ** ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਹੈ। 

### ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
**ਗੁਲਾਬੀ ਖ਼ਤ* 

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਦਵਿੰਦਰ ਰਾਊਕੇ

**ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਊਕੇ** (ਜਨਮ 11 ਅਗਸਤ 1987) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। 

ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਊਕੇ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਗਸਤ 1987 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਰਾਊਕੇ ਕਲਾਂ ਜਿਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪਲੱਸ ਟੂ  ਕਰਕੇ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਚੱਲ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ (2018) ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। 2020 ਤੋਂ ਦਵਿੰਦਰ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

## ਲਿਖਤਾਂ
**ਸੰਗਰਾਂਦ* (ਕਵਿਤਾ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਲਿਕਾਬਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

**ਲਿਕਾਬਲੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 60 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪੂਰਬੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
* ਲਿਕਾਬਾਲੀ
* ਹੇਠਲਾ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

## ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੇਠਲਾ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਹੇਠਲਾ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਹੇਠਲਾ ਸਿਆਂਗ** (Pron:/ˈsjæŋ or ˈsɪæŋ/) ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ 25 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਛਮੀ ਸਿਆਂਗ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 22 ਸਤੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ 22ਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

## References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੇਠਲਾ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਧੇਮਾਜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

**ਧੇਮਾਜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** (ਉਚਾਰਨ:deɪˈmɑ:ʤi or di:ˈmɑ:ʤi) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਧੇਮਾਜੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸਿਲਾਪਾਥਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 3237 km² ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 686,133 ਹੈ (2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ)। ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ 548,780, ਮੁਸਲਮਾਨ 10,533, ਈਸਾਈ 6,390 ਹਨ।

## ਵ੍ਯੁਪੱਤੀ 
ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਨਾਮ *ਧੇਮਾਜੀ* ਦੇਵਰੀ-ਚੁਟੀਆ ਸ਼ਬਦ *ਧੇਮਾ-ਜੀ* ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ *ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ* ਇਸ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
* Dhemaji district official website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧੇਮਾਜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ